معلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران معلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهور آیین‌نامه روسازی آسفالتی راه‌های ایران فشریه شماره ۲۳۴ تد‌یش فغظر ول معاونت نظارت راهبردی وزارت راه و شهرسازی دفتر نظام فنی اجرایی موسسه قیر و آأسفالت ایران - پژوهشکده حمل و نقل ۱۳۹۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- رباست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران - َ ۱۳۳/۳ ۱ تاریخ: ۱۳۹۰/۳/۹۹ به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و ماده (۶) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی - مصوب سال ۱۳۵۲و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشنور (تصویبنامه شسماره ۹ مورخ ۰ حبحباأت محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۲۳۴ (تجدیدنظر اول) دفتر نظام فنی اجرایی با عنوان «آیین نامه روسازی آسخالتی راه‌های ایران» از نوع گروه ٍ اول (لازم‌الاجرا) ابلاغ می‌شود. رعایت کامل مفاد این نشریه از طرف دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر الزامی است. این دستورالعمل جایگزین دستورالعمل شماره ۱۰۱/۸۸۴۹۷ مورخ ۱۳۸۱/۵/۱۶ می‌شود. ابراهیم مرس ِ ِ 76190 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه‌ی مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی» فنیء ابهام؛ یهام و اشکالات موضوعی نیست. از اینری از شما خواننده‌ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی, مراتب را بصورت زیر گزارش ۱- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۶- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفترء نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء دفتر نظام فنی اجرایی. ۷ ۵7 :۳۳۵/۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- استفاده از ضوابط معیارها و استانداردها در مراحل تهیه طرح» اجراء بهره‌برداری و نگهداری طرح‌های عمرانی به لحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرح‌هاء کیفیت طراحی و اجرا (عمرمفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. نظام فنی و اجرایی کشور به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری از طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است. بنا بر مفاد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف به تهیه و ابلاغ ضوابط مشخصات فنی» آئین‌نامه‌ها و استانداردهای مورد نیاز طرح‌های عمرانی کشور می‌باشد. با توجه به تنوع و گستردگی طرح‌های عمرانی» طی سالهای اخیر سعی شده است در تهیه و تدوین این گونه مدارک علمی از مراکز تحقیقاتی و توان فنی دستگاه‌های اجرایی دیربط استفاده شود. از این رو در بازنگری نشریه حاضر » موسسه قیر و آسفالت ایران ضمن هماهنگی با دفتر نظام فنی اجرایی معاونت نظارت راهبردی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورء عهده دار این مهم گردید یکی از مهمترین مسایل موجود در طراحی و اجرای راه‌های کشور عدم توجه کافی به ضوابط و معیارهای طراحی روسازی و یا استفاده ترکیبی از ضوابط و معیارهاء با ماخذ گوناگون بوده است که موجب کاهش کیفیت و عمر مفید جاده‌ها و در نتیجه اتلاف سرمایه‌های ملی نیز شده است. مجموعه‌ی حاضر در برگیرنده ضوابط و معیارهای طراحی روسازی راه‌های أسفالتی است که با استفاده از آئین‌نامه‌هاء مبانی و معیارها علیرغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردیده معهذا مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب این محجموعه نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این آئین‌نامه از کارشناسان محترم درخواست می‌گردد موارد اصلاحی را به دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ارسال نمایند تا در تجدید نظرهای آتی مورد استفاده قرارگیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- نشریه حاضر با فراخوان گسترده و کسب نظر جامعه مهندسی کشورء ارگانهای دولتی و خصوصی دیربط مهندسان مشاورء پیمانکاران راه و ترابری که با تشکیل کمیته‌های تخصصی و بیگیریهای مستمرء در بازنگری این نشریه مشار کت نمودند و همجنین از کارشناسان مشروح زیر تشکر و قدردانی می‌نماید. آقای مهندس اسماعیل اسماعیل‌پور آقای مهندس شهرام سندیانی آقای مهندس علیرضا توتونچی آقای مهندس سیدجواد میرمحمدصادقی معاون نظارت راهبردی تابستان ۱۳۹۰ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل اول- کلیات ۱-۱- تعریف ۲-۱- هدف از روسازی ۳-۱- عملکرد روسازی ۴-۱- لایه‌های روسازی و خواص کلی آن ۱- ۵- عوامل موثر در طرح روسازی ۶-۱- انواع روسازی ۱- ۷- آئین‌نامه‌های بین‌المللی روسازی ۱- ۸- سایر روش‌های طرح روسازی -٩۹ -۱‏ بررسی آئین‌نامه‌های روسازی در ایران ۱۰-۱- معیارهای آئین‌نامه روسازی فصل دوم - بستر روسازی ۱-۲- تعریف ۲-۲- آماده‌سازی بستر روسازی راه ۳-۲ تراکم بستر روسازی راه ۴-۲- مقاومت خاک بستر روسازی راه ۲- ۵- نمونه‌گیری برای تعیین ضریب برجهندگی یا سی‌بی‌آر آزمایشگاهی ۶-۲- قطعه طرح و تعداد آزمایش تعیین ضریب برجهندگی (یا سی‌بی‌آر طرح) ۷-۲- تعیین ضریب برجهندگی قطعه طرح ۸-۲ کنترل سطح بستر روسازی راه فصل سوم- زیراساس ۱-۳- تعریف ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۸ ۱۸ ۱۹ ۲ ۳ ۲۰ ۳۱ ازه ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳- عملکرد زیراساس در روسازی ۳-۳ انواع زیراساس ۴-۳- مشخصات فنی زیراساس ۵-۳- اجرای انواع زیراساس ۶-۳- کنترل سطح تمام شده فصل چهارم- اساس ۱- ۴- تعریف ۲-۴- عملکرد اساس در روسازی ۳-۴ انواع اساس ۴-۴- مشخصات فنی اساس ۴- ۵- اجرای انواع اساس - ۶- کنترل سطح تمام شده ۷-۴- حفاظت کارهای انجام شده فصل پنجم- قیر در راهسازی ۱-۵- کلیات ۲-۵- انواع قیر ۳-۵- ساختار شیمیایی قیرهای نفتی ۴-۵- انواع قیرهای نفتی مصرفی در راهسازی ۵-۵- کاربرد قیر در راهسازی ۶-۵- گرم کردن قیر ۷-۵- افرودنی‌های قیر فصل سشم- اندودهای نفوذی و سطحی ۱-۶- تعریف ۲-۶- عملکرد اندودها ۳۴ ۳۴ ۳۵ ۳۸ ۳۲ ۳۳ ۳۶ ۳۶ ۳۶ ۳۷ ۳۹ ها ۴۳۲ ۴۳۲ ۴۴ ۴۳۴ ۴۵ ۴۵ ۵۸ ۵۸ ۶۵ ۶۸ ۶۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۶- مواد قیری ۴-۶- انتخاب قیر مناسب ۵-۶- کنترل دمای پخش ۷-۶- وسایل و تحهیزات اجرای اندودها ۸-۶- محدودیت‌های فصلی ۹-۶- آماده کردن سطح راه ۱۱-۶- کنترل وسایل نقلیه فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۱- ۷- تعریف ۷- ۲- دامنه کاربرد ۳-۷- انواع آسفالت‌های حفاظتی ۴-۷- اسفالت‌های سطحی یک یا چند لایه‌ای ۷ ۵- اندودهای آب بند ۷ ۶- غبارنشانی و روغن‌پاشی ۷- ۷- اجرای آسفالت‌های حفاظتی ۷ ۸- تهیه و اجرای اسلاری سیل -٩ ۷‏ تهیه و اجرای آسفالت میکرو سرفیسینگ ۱۰-۷- اجرای غبارنشانی و روغن پاشی ۷ ۱۱- محدودیت‌های فصلی ۷- ۱۲- کنترل ترافیک فصل هشتم- آسفالت سرد ۸ -۱- تعریف ۳۸- انواع أسفالت سرد ۴-۸- مصالح سنگی ۶۸ ۶۸ ۶۹ ۷ ۷۲ را ۷۴ را ۷۵ ۷۸ ۷۸ ۷۹ ۸۰ ۲ ۹۸ ۹۹ ۱۱ ۱۱ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۸ ۱۸ ۱۸ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸- ۵- مواد قیری ۶-۸- انتخاب قیر ۷-۸- درجه حرارت قیر ۸- ۸- انتخاب دانه‌بندی کارگاهی ۸- ۹- طرح اختلاط آسفالت سرد ۸- ۱۰- آزمایش‌ها ۸- ۱۱- ماشین‌آلات تهیه أسفالت سرد ۸- ۱۲- ماشین‌آلات پخش و تراکم آسفالت سرد ۸- ۱۳- اجرای آسفالت سرد ۸- ۱۴- کنترل سطح آسفالت ۸- ۱۵- محدودیت‌ها فصل نهم- آسفالت گرم ۹ ۱- تعریف -٩‏ ۲- دامنه کاربرد ۳-۹- انواع آسفالت گرم ۴-۹- سنگدانه‌ها ۹- ۵- قیر -٩‏ ۶- طرح مخلوط‌های بتن اسفالتی ۷-۹- مشخصات فنی مخلوط‌های آسفالت گرم -٩‏ ۸- طرح اختلاط آزمایشگاهی -٩ -۹٩‏ تهیه أسفالت گرم ۹ - ۱۰- زمان اختلاط -٩‏ ۱۱- درجه حرارت اختلاط -۹٩‏ ۱۲- کنترل کیفیت مخلوط آسفالتی ۱۳-۹- حمل أسفالت -٩‏ ۱۴- پخش آسفالت ۹- ۱۵- کوبیدن آسفالت ۹ - ۱۶- کنترل یکنواختی رقوم و سطح آسفالت کوبیده شده ۱۹ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۱۹ ۱۳۰ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۷ ۱۳۷ ۱۳۰ ۱۳ ۱۳ ۱۳۲ ۱۳۹ ۱۴۰ ۱۴۱ ۱۳۶ ۱۴۸ ۱۵۰ ۱۵۰ ۱۵۰ ۱۵۱ ۱۹۲ ۱۹۳ ۱۹۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹٩‏ - ۱۷- مشخصات و آزمایش‌های استاندارد برای بتن آسفالتی گرم فصل دهم- ترافیک ۰- ۱- کلیات ۳۰ حجم ترافیک ۰- ۳- نوع وسائل نقلیه؛ نوع محور و وزن آنها ۴-۰- رشد سالانه انواع وسایل نقلیه ۰ -۵- محور هم ارز ۰ - ۶- محاسبه تعداد کل محور هم ارز عبوری در دوره طرح فصل یازدهم- طرح روسازی راه ۱- ۱- تعریف ۱ - ۲- عوامل موثر در طرح روسازی ۱- ۲- نشانه خدمت‌دهی و عملکرد روسازی ۱- ۴- مشخصات فنی مصالح روسازی ۱ - ۵- عدد سازه‌ای روسازی ۱ - ۶- ضرایب قشرهای روسازی ۱ -۷- ضرایب زهکشی لایه‌های روسازی ۱- ۸- محاسبه عدد سازه‌ای روسازی ۹-۱ تعیین ضخامت لایه‌های روسازی ۱- ۱۰-مثال محاسبه ضخامت روسازی ۱- ۱۱- روسازی شانه راه پیوست شماره ۱- تعیین کاهش نشانه خدمت‌دهی حاصل از تورم خاک‌های تورم‌زا پیوست شماره ۳ - تعیین کاهش نشانه خدمت دهی حاصل از بالا آمدگی ناشی از یخبندان پیوست شماره ۴ - تحلیل هزینه چرعه عمر روسازی پیوست شماره ۵ - تعیین کیفیت زهکشی لایه‌های اساس و زیراساس و انتخاب ضرایب زهکشی آنها ج -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم- بهسازی و روکش آسفالت ۲ -۱- کلیات ۳ -۲- ارزیابی وضعیت روسازی راه ۳-۲ انواع پهسازی ۲۳ -۴- طرح روکش ۲ - ۵- تراشیدن لایه آسفالتی ۳ -ع۶- اجرای روکش تقویتی ۲ -۷- محدودیت روکش تقویتی ۲ - ۸- طرح روکش فصل سیزدهم - آسفالت ماستیک درشت‌دانه ۳ -۱- تعریف ۳ - ۲- دامنه کاربرد ۳-۳- مشخصات مصالح سنگی ۳ -۴- فیلر معدنی ۳ - ۵- دانه‌بندی ۶-۳ قیر ۳ - ۷- افزودنی‌های تثبیت‌کننده ۳ - ۸- طرح مخلوط آسفالت ماستیک -٩۹ -۳‏ تهیه و اجرای أسفالت ماستیک درشت‌دانه واز گان تبدیل آحاد مراجع ح ۳۱۲ ۳۱۲ ۳۱۶ ۳۱۸ ۳۲۳۵ ۲۳۲۶ ۳۳۹ ۲۳۳۹ ۲۳۳ ۲۳۳۴ ۲۳۳۴ ۲۳۳ ۲۳۳۵ ۳۳۶ ۲۳۳۶ ۲۷ ۲۳۳۸ ۳۱۳۱ ۲۳۵۹۷ ۳۵۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلبات -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ایین‌تامه روسازی اسفالنی راه‌های ایران ۱-۹ - تعر یف روسازی راه سازه‌ای است که برروی آخرین لابه متراکم شده خاک زمین طبیعی موجود یا اصلاح شده» خاکریزی‌ها. یا کف برش‌های خاکی و یا سنگی که بطور کلی بستر روسازی نامیده می‌شود. قرار می‌گیرد. روسازی معمولا متشکل از قشرهای مختلف نظیر زیراساس» اساس و لایه های أسفالتی یا بتنی و یا ترکیبی از آنهاست که هر ۲-۱- هدف از روسازی زمین طبیعی» بستر خاکریزی‌های آماده شده راه» کف برش‌های خاکی و یا سنگیء حتی در شرایط کاملا متراکم و خوب دانه‌بندی شده» مقاومت کافی برای تحمل بارهای وارده از چرخ خودرو را در شرایط متغیر جوی ندارد. بارگذاری این گونه خاک‌ها موجب شکست برشی و ایجاد تغییر شکل‌های دائم بیش از اندازه برای آنها می‌شود. روسازی» از بروز و ظهور آسیب دیدگی‌های فوق جلوگیری نموده و عبور و مرور راحت» سریع» مطمئن» ایمن و بدون گرد و غبار را در یک سطح هموار فراهم می‌کند. ۳-۱- عملکرد روسازی نحوه کلی عملکرد و توزیع بار در روسازی در شکل (۱-۱) نشان داده شده است. در این شکل, بار وسیله نقلیه توسط چرخ در سطح تماس تقریبا دایره‌ای شکل, به سطح روسازی وارد می‌شود. شدت تنش وارده در نقاط واقع در سطح زیر بار حداکثر بوده و با ازدیاد فاصله از این سطح» تقلیل می‌یابد. اگر فشار قائم در سطح تماس با را ۳۰ باشد» ضخامت لایه‌های روسازی و کیفیت مقاومنی آنها طوری انتخاب می‌شود که بار چرخ هر چه بیشتر توزیع و گسترده شده تا حداکثر شدت تنش در سطح بستر روسازی به مقدار ۳۰۱ کاهش یابد که خاک بستر بتواند با تغییر شکل مجازء آن را تحمل کند. عملکرد سیستم روسازی و کیفیت هر یک از لایه‌های آن بشرح زیر می باشد: ۱-۳-۱- مقاومت در مقابل تنش ۳-۳-۱ کاهش تنش برای لایه های زیرین هریک از لایه‌ها باید قادر باشد تنش‌ها را تا میزان قابل تحمل برای لایه‌ای که در زیر آن قرار گرفته» کاهش دهد. با توجه به شکل (۱-۱) و بر اساس عملکرد و رفتار سازه روسازی می‌توان روسازی راه را از چندین لایه با مقاوصت و مرغوبیت متفاوت طرح کرد به نحوی که از مصالح با مرغوبیت و مقاومت بیشتر در لایه‌های بالاتر و مصالح با مرغوبیت و مقاومت کمتر در لایه‌های پایین‌ترء که میزان تنش در آنها کمتر است. استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ 0 ساری را شکل ۱-۱- توزیع فشار بار چرخ در لایه های روسازی 2-۱- لایه‌های روسازی و خواص کلی آنها مصالح قابل دسترسی و عوامل اقتصادی بستگی دارد. خصوصیات و ویژگی های کلی بستر و هریک از لایه های تشکیل دهنده روسازی » بشرح زیر است: ۱-2-۱ بستر روسازی کیفیت خاک بسترء میزان تحمل باربری و حساسیت و سیب پذیری آن در برابر عوامل جوی» در انتخاب لایه‌های روسازی نقش تعیین کننده دارد. در آثر عبور بار ترافیکی, کرنشهای فشاری قائم در بالای بستر روسازی آیجاد می‌شود که هرگاه مقدار این کرنشها از مقدار مجاز بزرگتر باشد می‌تواند منجر به شیار افتادگی در روسازی شود (شکل ۲-۱). به طور کلی تمام خاک‌هایی که در طبقه بندی ۸ این طبقه‌بندی در شرایط خشک از مقاومت کافی برخوردارند. ولی در مناطق پربارش و شرایط آشباع و یخبندان» به ویژه برای شیبهای طولی و عرضی جاده که در طرح تعیین شده است باید در سطح بستر روسازی تامین گردند تا هریک از لایه‌های روسازی با ضخامت‌های طراحی اجرا شوند. ۲-2-۱- زیراساس زیراساس معمولاً نخستین قشر لایه روسازی است که برروی بستر روسازی قرار می‌گیرد. مصالح زیراساس معمولا از بستر -------- صفحهٔ بعد -------- 3 آیین‌تامه روساز ی اسفالتی راه‌های ایران است مصالح زیراساس علاوه بر عملکرد عمومی سازه‌ای که در کل سیستم روسازی برای آن در نظر گرفته شده باید دارای خصوصیات زیر نیز باشد: ۱-۲-2-۱ دانه‌بندی دانه‌بندی زیراساس باید طوری باشد که از نفوذ مواد ریزدانه خاک بستر روسازی به قشر اساس جلوگیری کند. لذا ۲-۳۲-2-۱- مقاومت در برابر یخبندان در مناطقی که عمق نفوذ یخبندان به زیراساس می‌رسد. باید مصالح زیراساس طوری انتخاب شود که در برایر ۳-۲-2-۱ خاصیت زهکشی از جمع شدن آب آزاد ناشی از نفوذ آب‌های سطحی و یا تراوشی در لایه روسازی جلوگیری کند و لذا باید خاصیت ۳-2-۱ اساس کوهی شکسته. با شن و ماسه روخانه‌ای شکسته» یا سرباره کوره‌های آهن گدازی و یا ماکادام باشد. این مصالح علاوه بر عملکرد عمومی سازه‌ای که در سیستم روسازی دارد باید دارای خصوصیاتی باشد که در زیربندهای (۱-۲-2۶-۱) الی (۳-۲-2۶-۱) توضیح داده شده است. جزئیات مشخصات فنی اساس در فصل چهارم ارائه شده است. 2-2-۱ قشرهای آسفالتی قشرهای آسفالتی در مقایسه با دیگر لایه‌ها باید از مقاوم‌ترین و مرغوب‌ترین مصالح روسازی باشند. در راه‌های با ترافیک زیاد و و در آنها تنش‌های کششی و فشاری افقی بوجود می‌آید (شکل ۲-۱). هرگاه شدت تنش‌های کششی افقی در زیر لایه های آسفالتی از مقاومت کششی آن بیشتر شود.ء در این نقاط ترک ایحاد می‌شود که بشدریج به سمت رویه راه گسترش می‌یاید و موجب آسیب‌دیدگی‌هایی می‌شود که در نهایت از عمر مفید راه به شدت کاسته خواهد شد. بنابراین جنس و ضخامت لایه‌های آسفالتی باید طوری انتخاب شود که در برابر تنش‌های کششی افقی بوجود آمده مقاومت نماید و ترک نخورد. در این آئین‌نامه قشرهای أآسفالتی راه برای راه‌های با ترافیک زیاد ( 101 <,/7: ۸) از انواع آسفالت‌های گرم» با ترافیک متوسط (101 > ,71۸7 > *10) وسبک -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل اول- کلیات ۵ مصالح شنی نیز اجرا شود. مشخصات فنی آنواع رویه‌های أسفالتی در فصل‌های هفتم تا نهم و سیزدهم آرائه شده است. ار #رح کی هسدنه شکل ۲-۱- افت و خیز ناشی از تنشهای فشاری و کششی در روسازی قشرهای أسفالتی» علاوه بر عملکرد ویژه‌ای که در سازه روسازی برای آنها منظور شده است» باید خصوصیات کلی زیر را نیز دار ۱-2-4-۱ مقاومت سایشی مصالح سنگی مصرفی در برابر اثر تخریبی و سایشی چرخ وسایل نقلیه مقاومت کافی داشته باشند. از سطحی هموار برای عبور راحت» سریع و مطمئن و در عین حال دارای مقاومت لغزشی کافی, برخوردار باشد. مقاومت در برابر لغزندگی بویژه در قوس‌های تند و نزدیکی تقاطع‌ها و میادین» آمری ضروری است. برای تامین این ویژگی با اصطکاک لازم می‌توان از مخلوط‌های آسفالتی متخلخل و یا دیگر مخلوط‌های نظیر برای قشر رویه استفاده کرد. ۳-2-2-۱ ناتراوایی (نفوذ ناپذیری) به منظور کاهش نفوذ آب‌های سطحی به لایه‌های روسازی, لازم است مجموعه لایه‌های آسفالتی به اندازه کافی ناتراوا باشند تا نفوذ آب به حداقل برسد. 5-2-4-۱ مقاومت باربری در مقابل هرگونه تغییر شکل بیش از اندازه ناشی از تاثیر ترافیک و عوامل جوی و تغییرات دمای محیط که به شکل نرم شدن, فتیله شدن» ترک خوردن و سیب دیدگی‌های دیگر ظاهر می‌شود. از مقاومت و دوام لازم برخوردار باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌تامه روساز ی اسفالتی راه‌های ایران نیمرخ کلی یک روسازی أسفالتی و اجزاء تشکیل دهنده آن در شکل (۳-۱) نشان داده شده است. ۵-۱- عوامل موثر در طرح روسازی روسازی‌ها معمولا تحت تاثیر عوامل و متغیرهای زیادی قراردارند. هر یک از این عوامل و متغیرها در طرح روسازی و در طول است و لذا از نظر اقتصادی حمل این مصالح در مسافت‌های زیاد مقرون به صرفه نبوده و موجب می‌شود که در کیفیت و بهینه‌سازی» محدودیت‌هایی ایجاد شود که توجه مهندس طراح به آن اهمیت خاصی دارد. عوامل موثر در طرح روسازی را می‌توان به هفت گروه ۱-۵-۱- ویزگی‌های خاک بستر روسازی ویژگی‌های خاک بستر روسازی شامل مواردی نظیر نوع, طبقه‌بندی» مقاومت, حساسیت در برابر تغییر حجم و یخبندان» نشست و ۳-۵-۱ ویزژگی‌های لایه‌های روسازی ۳-۵-۱- شرایط جوی شامل رطوبتء یخبندان و عمق نفوذ آن» درجه حرارت محیط و تغییرات آن است. 2-۵-۱ سرایط هندسی شامل شیب‌های تند طولی مسیر و تقاطعات می‌باشد که معمولاً موجب تغییر شکل قشررویه می‌گردد. ۵-۵-۱ ترافیک شامل نوعء وزن» ترکیب و تعداد محورهای وسایل نقلیه عبوری می‌باشد. 1-۵-۱ عمر طرح عمر طرح که براساس آن روسازی طراحی می‌شود. ۷-۵-۱- هزینه طرح شامل هزینه‌های مراحل ساخت. بهره برداری و نگهداری است. -------- صفحهٔ بعد -------- سر سس سِ سِ سِ ر رم ر ر بر ۱ مر سبب مشمعمر بر خسبس مور د رم نه هه 4 هه طبیعی ۱ ِ ۱ شانه خاکی یس ۱ شانه حاکی که میت ۱ نش نک »۳ خ سم آسفالت نوپکا و بیندر ْ 1 آسفالت بیندر (در صورت لروم) ۱ لایه اساس شکسته ۱ لایه زیراساس ۱ بستر روسازی در برش بستر روساری در خاکریر شکل ۳-۱- نمونه‌ای از نیمرخ عرضی روسازی آسفالتی بر بر خسب مورد یر -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران 1-۱ انواع روسازی روسازی‌هاء از نظر نوع مصالح مصرفی در قشر رویهء شامل بتن» آسفالت و یا مختلط (بتن و آسفالت) می‌باشد. انواع روسازی‌ها به ۱-۹-۱- روسازی سخت با بتنی (بتن سیمانی) در این روسازی» رویه راه با بتن ساخته می‌شود. قشر بتنی» در شرایطی که خاک بستر روسازی از کیفیت مقاومتی مطلوبی برخوردار بوده و ترافیک. سنگین و یا خیلی سنگین نباشد. می‌تواند روی بستر و در غیر این‌صورت بر روی لایه‌های زیراساس یا اساس قرارداده شود. مقاومت فشاری و کششی روسازی بتنی زیاد است و بار ترافیک راء بدون تغییر شکل زیاد صفحه بتنی» در سطح گسترده‌تری به خاک بستر منتقل می‌سازد. در این نوع روسازی» دال بتنی به مرور تغییر شکل می‌دهد و در زیر آن تنش کششی ایجاد می‌شود. اگر تنش کششی از مقاومت کششی بتن زیادتر باشدء بتن می‌شکند و ترک می‌خورد. از این رو اینگونه روسازی‌ها بصورت مسلح طرح و اجرا می‌گردند. در روسازی‌های سخت. مقاومت و کیفیت قشر بتنی عامل تعیین کننده توان بارپذیری رویه است و تغییرات مقاومتی خاک بستر روسازی, نقش کمتری دارد. شکل (۴-۱-الف)» مقطع عرضی یک نمونه روسازی سخت را نشان می‌دهد. ۳-۹-۱- روسازی انعطاف‌پذیر یا آسفالتی روسازی أسفالتی» مقاومت برشی مناسبی دارد ولی مقاومت کششی آن بسیار کم است. بارهای وارده بر روسازی آسفالتی در سطح نسبتاً کوچکتر و با گستردگی کمتری نسبت به روسازی بتنی به خاک بستر روسازی منتقل می‌شود. در روسازی آسفالتی» معمولاً از سه لایه متمایز زیراساس» اساس و أسفالت استفاده می‌شود. مقاومت و کیفیت خاک بستر روسازی در پایداری روسازی آسفالتی, نقش تعیین کننده دارد. روسازی تمام آسفالتی نیز یکی از انواع روسازی‌های انعطاف‌پذیر است که در آن فقط از لایه‌های آسفالتی که مستقیماً روی بستر روسازی و یا بستر تقویت شده قرار می‌گیرد. استفاده می‌شود. در این نوع روسازی» مصالح زیراساس و یا اساس کاربردی ندارد. روسازی‌های تمام آسفالت. عمر طولانی دارند و صرفاً برای مناطق مرطوب با یخبندان زیاد می‌تواند کاربرد داشته باشند. تیپ عرضی روسازی انعطاف‌پذیر در حالت معمولی و یا تمام آسفالت در شکل‌های (۴-۱-ب) و (۴-۱-پ) نشان داده شده است. روسازی فرودگاه‌ها که با روسازی سخت و بتنی طرح می‌شود.ء دال بتنی را معمولا بر روی قشری از آسفالت (معمولا اساس قیری) قرار می‌دهند و یا این که رویه‌های سخت و یا قابل انعطاف موجود در راه‌ها و فرودگاه‌ها را به هنگام بهسازی و تقویت. برحسب مورد و با توجه به شرایط خاص طرح به ترتیب با رویه قابل انعطاف و یا سخت. روکش می‌نمایند. در واقع در روسازی‌های مختلط و یا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۹ (۴-۱-ت) و (۴-۱-ث) نشان داده شده است. ببس ید اسا ساس ممم سا ۱ وسازی 5 وم ومد وم مود شکل ۴-۱ -الفی روبه بسسی | سفالت ۱ سب اسفالت ساس مه ۱ ه 1 ۰ ساس قبری را ساس _ِ_ شکل ۴-۱ ب. روبه اسقالنی معمولی شکل ۴-۱ ب روبه تمام اسقالنی ب‌ سم بقالت ۳ سا . ساس ۱ زابراساس و۱ ربر اساس سم و ۱ ۱ ۱ ۸ ۱ ۱ 11 ۱ شکل ۴-۱-<ت روساری مختلط با راوبه بنعی شغل ۴-۱-<ث روساری محتلط با راوبه سقالثی شکل ۶-۱- تیپ های مختلف روسازی (بتنی. آسفالتی و مختلط) ۷-۱- آیین‌نامه های بین‌المللی روسازی مقررات و ایین‌نامه‌های بین‌المللی روسازی راه» برای مراحل طراحی, اجراء کنترل کیفیت و نگهداری راه» متنوع و گوناگون است. شماری از آنها برای کلیه مراحل بالا و برخی نیز برای یک یا چند مرحله, مشخصات و معیارهای فنی لازم را تدوین می‌نماید که مشهورترین و معتبرترین آنها بشرح زیر می‌باشد: ۱-۷-۱ استانداردهای ای اس تی ام (/۸57۸) استانداردهای تدوین شده توسط این موسسه که سابقه‌ای بیش از یک قرن داردء ویژه مصالح و مواد مصرفی در کلیه صنایع» از جمله صنعت راهسازی است. معیارها و ضوابط کلیه مصالح مورد کاربرد در روسازی‌های بتنی» آسفالتی و مختلط شامل لایه‌های غیر آسفالتی» آسفالتی» بتنی و مواد چسباننده آنها نظیر قیر» سیمان» آهک و سایر افزودنی‌های شیمیایی و نیز آزمایش‌های کنترل کیفیت در این استاندارده طی مجلدات ۰۱-۰۴ الی ۰۴-۰۴ و ۰۸-۰۴ تهیه شده که به طور مرتب تجدید چاپ می‌شود و در صورت لزوم مورد بازنگری قرار می‌گیرد. این استاندارد در گذشته و حال یکی از مراجع اصلی برای مصالح مصرفی در روسازی راه‌ها در ایران بوده و استفاده از آن در -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷-۱ راهنما و استانداردهای آشتو (۸۸57770) سابقه موسسه آشتو و آیین‌نامه‌های فنی و آزمایشگاهی کنترل کیفیت آن» که ویژه صنعت راهسازی استء به بیش از ۹۰ سال می‌رسد و کلیه مراحل طرح اجراء کنترل کیفیت» نگهداری و آزمایش‌های مصالح مصرفی در زیرسازی و روسازی را در بر می‌گیرد. اصول و مبانی طرح روسازی راه آشتو که مراحل تدوین مقدماتی آن بعد از آزمایش‌های صحرایی مشهور سال ۱۹۵۸-۵۹ شروع و در سال ۱۹۸۶ نهایی شده و آخرین چاپ تجدید نظر شده آن در سال ۲۰۰۴ منتشر گردیده, جامع‌ترین آیین‌نامه برای روسازی بتنی و آسفالتی است. سابقه استفاده از آیین نامه‌های آشتو در ایرانء نه فقط در مورد مشخصات روسازی,» که در زمینه طرح اجزاء هندسی راه ۳-۷-۱ استاندارد بی اس (85) استاندارد انگلستان (بی‌اس)» نظیر آیین‌نامه آشتو ویژه مصالح و مواد مصرفی در صنعت راه» برای کلیه مراحل طرح» اجرا نگهداری و آزمایش‌های کنترل کیفیت و مصالح مصرفی در زیرسازی و روسازی و مشخصات فنی آنها تدوین شده است. که مجلدات متعددی را در برمی گیرد. 2-۷-۱ انستیتو أسفالت (705777]7/[0 ۸۹۳77۸7,7) معیارها و ضوابط انستیتو آسفالت عمدتاً ویژه طرح» اجراء نگهداری و بهسازی روسازی انعطاف پذیر و رویه‌های مختلف آسفالتی است. ضمن آنکه برای بهسازی و روکش تقویتی رویه‌های بتنی با أسفالت نیزء مقررانی را تدوین کرده است. نشریه ۸15-1 انستیتو آسفالت, به طراحی روسازی أسفالتی معمولی و تمام أسفالته براساس روش تجربی - نظری اختصاص یافته که در مورد مشخصات مصالح مصرفی در این روسازی‌ها و آزمایش‌های کنترل کیفیت به ضوابط و استاندارد ای‌اس‌تی‌ام و از ویژگی معیارها و ضوابط تدوین شده توسط این موسسه» روش‌های طرح اختلاط آزمایشگاهی مخلوط‌های آسفالت گرم و سرد با قیرهای خالص, محلول و قیرابه‌ها و مشخصات فنی و مکانیکی این مخلوط‌ها شامل مقاومت. روانی» فضای خالی و سایر خصوصیات است که در آیین‌نامه‌های معتبر دیگر برای آنها مقرراتی وضع نشده است. معیارهای آسفالتی انستیتو آسفالت در شمار نخستین مقرراتی هستند که در مشخصات فنی عمومی راه‌های اصلی و آزادراه‌های ایران بکار گرفته شده و سابقه این کاربرد که هم اکنون نیز متداول و جاری است به سال‌های پایانی دهه ۰۱۳۳۰ یعنی به دوره برنامه دوم راهسازی ایران می‌رسد. ۵-۷-۱ استاندارد ای سی ی ر۸۳7) کیفیت مصالح مصرفی در لایه‌های غیربتنی» بتنی و آزمایش‌های کنترل» استانداردهای ای اس تی ام و آشتوه ملاک ارزیابی قرار می‌گیرد. سابقه عملکرد این موسسه به حدود یک قرن می‌رسد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۱۱ ۸-۱- سایر روش‌های طرح روسازی به غیر از روش‌های مندرج در آیین‌نامه‌های مذکورء برخی روشهای دیگر که فقط برای طراحی سازه روسازی و تعیین ضخامت مورد استفاده قرار نگرفت و در شرایط حاضر نیز با افزایش روز افزون تعداده وزن و سرعت خودروهاء این روش را نمی‌توان به عنوان روش دقیق و اصولی برای طرح روسازی توصیه کرد. ۲-۸-۱- روش سی بی ار طراحی روسازی با روش سی بی ار از جمله رایج‌ترین روشهای طرح روسازی است که تا سه دهه قبل نیز با این که روش‌های نظری- تجربی دقیق‌تر و پیشرفته‌تری برای طراحی بوجود آمده بودندء از آن استفاده می‌شد. در این روش عوامل موثر در ترافیک طرح شامل محورهای با وزن و نوع متفاوت و نیز شرایط جوی منطقه طرح در نظر گرفته نشده است. به این دلیل و به علت وجود نقصان‌های دیگرء استفاده از روش سی بی آر برای طراحی روسازی راه توصیه نمی‌گردد. این روش با استفاده از روش سی بی آر تهیه شده و اصول آن بر تعیین ضخامت کافیء جهت جلوگیری از تغییر شکل‌های برشی مکرر در هر لایه استوار است. متغیرها در این روش عبارتند از: الف- تعداد ترافیک در خط طرح که در شش گروه 0۱/ (معادل پنج محور ساده ۸/۲ تنی هم ارز در روز) تا ۶/ (معادل ۹۰۰-۳۰۰۰ محور ساده ۸/۲ تنی هم ارز در روز) رده بندی می‌گردد. ب- خاک بسترء با در نظر گرفتن حساسیت آن در مقابل یخبندان به چهار گروه از ۱/ (حساسیت کم) تا ۲۴ (حساسیت زیاد) تقسیم‌بندی شده و مقاومت آن با سی بی آر تعیین می‌شود. ج- شاخص‌های تراکم نسبی برای کلیه لایه‌های روسازی و خاک بستر که در طرح تعیین شده است. با توجه به متغیرهای فوق و استفاده از نمودار مربوطه و سایر معیارهای طرح که توسط گروه مهندسان ایالات متحده و برای ۲۰ سال عمر تهیه شده, ضخامت کل روسازی تعیین و سپس تفکیک آن برای هر یک از لایه‌های روسازی, محاسبه و یا انتخاب می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 2-۸-۱- روش شل (577۳7) این روش در سال ۱۹۶۶ توسط کمپانی نفتی شل ارائه شد و بعدها در آن تجدید نظر اساسی بعمل آمد. در این روش» روسازی به صورت یک سیستم چند لایه‌ای الاستیک در نظر گرفته شده و متغیرهایی نظیر دمای محیط و خصوصیات مکانیکی مصالح و مواد داده‌های مورد نیاز برای طراحی با روش شل, شامل ترافیک برحسب بارهای محوری ۸/۲ تنی هم ارز» دمای متوسط ماهانه محیط طرح» خصوصیات مکانیکی مصالح زیراساس و اساس سنگدانه‌ای و یا تثبیت شده و نیز خاک بستر روسازی,» برحسب مدول الاستیسیته و ضرایب پوأسون مربوطهء ضریب سختی مخلوط أسفالتی, مقاومت خستگی أسفالت (که در طراحی برای دو محدوده خوب و ضعیف. تعیین گردیده) و درجه نفود قیر خالص می‌باشد. در این روش ضمن مراجعه به انواع نمودارهای متفاوت رده‌بندی شده ۵-۸-۱- روش ب. ث. ای. ا. ام (/(0: طی سال‌های ۱۳۵۴-۶. موسسه دولتی ب. ث. ای. | ام فرانسه. در زمینه راهسازی و راهداری در ایران» تحقیقاتی برای وزارت رأه وترابری انجام داد که نتایج آن در ۲۰ موضوع تحقیقی ارأئه گردید. جلدهای او ۲و ۳ این مجموعه به ترتیب با عناوین راهنمای تعیین ابعاد روسازی راه‌های جدید. مشخصات عمومی مصالح مصرفی در روسازی و تفسیر مشخصات مشروحه که ظاهراً با توجه به شرایط خاص کشور تهیه شده است. در سال ۱۳۵۹ توسط شاخه راه دفتر فنی جهاد دانشگاهی مستقر در وزارت راه و ترابری بررسی گردید. خلاصه این بررسی نشان می‌دهد که به طور کلی استفاده از این تحقیقات به عنوان استاندارد راه‌های جدید برای شرایط مملکت. غیر عملی و غیر اقتصادی و در پاره‌ای موارد فاقد دلایل و مستندات کافی است. ۹-۱- بررسی آیین‌نامه‌های روسازی در ایران استفاده از مقررات, معیارها و ضوابط فنی در طرح و اجرای روسازی راه در ایران» از برنامه اول راه سازی و از سال‌های میانی دهه ۳۳۰-۰ آغاز می‌شود که طراحی و نظارت بر اجرای پروژه‌های راهسازی برای نخستین بار به مشاورین خارجی واگذار گردید (مهندسین مشاور جان مولم انگلیسی, مشاور ککس آلمانی» امان اند ویتنی امریکایی»کامپساکس دانمارکی» اتکو فرانسوی و ..) علاوه بر آیین‌نامه‌ها و مقررات کاملاً متفاوتی که هر یک از این مشاورین خارجی در قالب مشخصات فنی عمومی و خصوصی, در محورهای مورد قرارداد خودء وضع و اجرا می‌کردند . اسناد و مدارک دیگری که معرف رعایت استانداردها و معیارهای معینی در طرح, اجرا و انتخاب مصالح در پروژه‌های راهسازی از دهه ۱۳۳۰-۴۰ تاکنون می‌باشد. نیز وجود دارد که شامل موارد زیر است: ۱-۹-۱ ابلاغیه‌های فنی ابلاغیه‌های فنی مشترک وزارت راه و ترابری و سازمان برنامه و بودجه وقت در مورد طرح و اجرای روسازی راه در دهه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۱۳ ۱-۱-۹-۱ ابلاغیه فنی شماره ۱(سال ۱۳۳۶) مربوط به دوره طرح روسازی راه و برآورد وسایل نقلیه سنگین و سبک در محاسبات طرح. ۳-۱-۹-۱ ابلاغیه فنی شماره ‎٩‏ (سال ۱۳۳۶) موضوع وزن وسایل نقلیه و وزن محور منفرد. ۳-۱-۹-۱ ابلاغیه فنی شماره ۷ و ضمایم آن (سال ۱۳۳۵) موضوع تعیین ضخامت روسازی راه با روش سی بی آرء بارگذاری با صفحه, روش نفوذ مخروط و شرح چگونگی انجام این آزمایش‌ها. ۶-۱-۹-۱ ابلاغیه فنی شماره ‎(٩‏ سال ۱۳۳۹) موضوع ضخامت روسازی بر حسب تغییرات سی بی ار خاک بستر روسازی» نوع مصالح مصرفی و روش اجرای عملیات. ۳-۹-۱ نشریات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور معیارهای مصالح مصرفی در زیرسازی و روسازی راه و آزمایش‌های کنترل کیفیت آنها در حین اجرای عملیات. در قالب شرح زیر می‌باشد: ۱-۲-۹-۱ مشخصات فنی عمومی راه‌های اصلی نشریه شماره ۳۳ سال ۰۱۳۵۳ (تحدید نظر در نخستین مشخصات فنی عمومی که تاریخ انتشار دقیق آن معلوم نیست). ۲-۲-۹-۱ مشخصات فنی عمومی راه‌های فرعی درجه یک و دو نشریه شماره ۴۸ سال ۱۳۵۴. نشریه شماره ۰۱۰۱ چاپ سال ۱۳۶۴ و تحدیدنظر اول آن در سال ۰.۱۳۸۲ ۳-۹-۱ آیین‌نامه‌های طرح روسازی از آیین‌نامه‌های طرح روسازی راه که توسط مشاورین خارجی» یا مشارکت ایرانی- خارجی در پروژه‌های راهسازی استفاده شده» سابقه و نشانه‌ای وجود ندارد. آیین‌نامه‌ها و9 استانداردهای معتبری را که همواره مرجع و ماخد اصلی وزارت ره و ترابری 9 یا مهندسان برد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران نشریه شماره ۲۳۴ از انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی» چاپ سال ۰۱۳۸۱ ۳-۳-۹-۱ نشریه ۱- 115 انستیتو آسفالت از چاپ سال‌های ۱۹۶۴ الی ۰.۹۹۱ موضوع طرح روسازی أسفالتی راه‌ها و خیابان‌ها. ۳-۳-۹-۱ نشریه ۱۷- 115 انستیتو آسفالت از نخستین چاپ سال ۱۹۶۹ تا آخرین چاپ سال ۱۹۹۶ موضوع روکش آسفالتی و بهسازی. تقویتی طی دو جلد که جلد اول آن مربوط به عوامل و عناصر طرح و جلد دوم تفسیر فصل‌ها و بخش‌های جلد اول را در بر می‌گیرد. ۵-۳-۹-۱ نشریات شماره ۲۹ و ۲۱ آزمایشگاه تحقیقات راه استاندارد بی‌اس برای راه‌های جدیدء چاپ دوره‌های ۱۹۶۰ تاکنون. 1-۳-۹-۱ آیین‌نامه کالیفرنیا آیین‌نامه کالیفرنیا با روش صریب ترافیک که آخرین آن مربوط بکه چاپ ۱۹۹۵ بوده و مورد استفاده قرار گرفته است. معیارهای آئین‌نامه روسازی در این نشریه بشرح زیر طبقه‌بندی شده‌اند: معیارهایی است که برای تامین هدف‌های اصلی طراحی از اولویت خاص برخوردارند و نباید از آنها عدول کرد. این معیارها با حروف درشت‌تر از معمول در متن چاپ شده و در آزها معمولاً از وازه "باید" یا "نباید" استفاده شده است. ۳-۱۰-۱- معیارهای توصیه شده معیارهایی است که با حروف معمولی چاپ شده و در آزها معمولاً از واژه "بهتر است " و یا "می‌توان " استفاده شده است. برای عدول از این معیارهاء تایید مرجع تصویب کننده طرح لازم می‌باشد. ۱۱-۱- اختصارها اختصارهای مربوط بد مراجع استاندارد که در این آیین‌نامه به آزها اشاره شده است. بشرح زیر می‌باشد: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۱۵ آشتو 0 7۲۵۱۹۱۵101107۱ ]۵۱۱۹ 7180/1۱۵۱ 5116 ]0 ((۱0/1]0 ۸ ]۸۱۱۵۳ ای سی ی 6 ۲0۱۱۵16 ۸۱۱۵۲/0۵۱ ای اس تی ام ۹ 709110۱8 01 ۹00101 ]۸۱۵۲ جامعه آمریکایی آزمایش‌ها و مصالح انستیتو آسفالت آمریکا ۹ ۸۹۲/۱۱۱۱ بی ث ای أ ام فرانسه ۸0 دفتر مرکز مطالعات برای تجهیزات عمرانی برون مرزی بی اس أی (/85]) ۱1 ۷1۱۱۱ سی بی ر (058)) 00 ]۵0۲ ]۲۵۱ دین (/1۸(]) 8 0۳ ]1۵1 ‎7201۱/0۶٩ ی اس اس ای(755۸) 71 ۹۷۱71۱۱۱۲ 1۱۳۷ 110۳۵۱10۲۱۵۱ انجمن بین المللی رو یه‌های اسلاری سیل (دوغاب قیری) ان سی اس ای(۸/:5۸) 71 م۱0۱0 0۷۱۵ ]۸/0۱00 پی سی ای (۳۲۸) 1 م۵((۵۱۱ ۷ ۳0۷)]0 شار پ(577/)۳) ( ۵ ۵۹۵۲۳۱ 718011۱ 517010810 برنامه تحقیقات استراتژیک راه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ دستر روسازی راه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ آیینتامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۱-۲- تعریف بستر روسازی راو" سطح آخرین لایه متراکم شده خاکریزهاء خاکبرداری‌ها و یا زمین طبیعی موجود و یا اصلاح شده است. این بستر طبق مشخصات و شرایط زیر آماده شده و اولین قشر روسازی راه روی آن قرار می‌گیرد. بستر روسازی که نهایتا پی روسازی راه محسوب می‌شود. کلیه بارهای وارده ناشی از جسم روسازی و وسایل نقلیه روی آن را تحمل می‌کند. ۲-۲- آماده سازی بستر روسازی راه بستر روسازی راه بر حسب آن که در خاکریزی» خاکبرداری و یا راه موجود باشد بشرح زیر آماده می‌شود: ۱-۳-۲ خاکریزی‌ها برای آماده سازی بستر روسازی راه در خاکریزی,» دو قشر نهایی خاکریز با ضخامت حداقل ۳۰ سانتیمتر از خاکهای ۸-۱ تا ۸-۷ که در طبقه‌بندی آشتو قرار گرفته‌اند انتخاب و در تمام عرض راه پخش می‌شود و پس از آب پاشی و شیب‌بندی طبق مشخصات این فصل (بند ۳-۲)کوبیده و آماده می‌گردد. در محلهایی که خاک مناسب جهت مصرف در دو قشر زهایی خاکریزء» برای آماده نمودن بستر روسازی راه در دسترس نبوده و یا حمل آن مقرون به صرفه نباشد. می‌توان از تثبیت خاک با آهک و یا مواد و ترکیبات شیمیائی دیگر استفاده کرد. در این آئین‌نامه» خاکهایی که میزان مواد آلی آنها مطابق آشتو 7-۲۶۷ از ده درصد تجاوز کند؛ خاک‌های نمکی و محلول در آب آنها به ترتیب بیش از ۵ و ۱۰ درصد وزنی باشد؛ خاکهای مارنی و رسی که دامنه خمیری آنها بیش از ۵۰ درصد باشد و نیز خاکهایی که حداکثر وزن مخصوص خشک آنها با روش ۱۸۰ -7 طریقه (/ آشتو کمتر از ۱/۵۵ تن در مترمکعب باشد در شمار کارفرماست. اه .2 ۷ ۵ 1 ما وه ی ه بویا .۰ پا انتخاب می‌شود و یا اینکه مصالح موجود با استفاده از مواد تثبیت کننده نظیر آهک. سیمان و یا قیر» حداقل در دو لایه به ضخامت ۳۰ سانتیمتر ۲-۲-۲- خاکبرداری‌ها سطح کف خاکبرداری‌ها که براساس نیمرخهای عرضی برداشت می‌شود ممکن است در یکی از دو حالت زیر باشد: ۱-۲-۳-۲ برش‌های خاکی در این گونه خاکبرداری‌هاء بستر روسازی راه در شرایط ترافیک سبک و متوسط با رعایت بند (۱-۲-۲) برای دو قشر و در شرایط ترافیک سنگین برای دو یا سه قشر زیرین آماده می‌شود و در صورتیکه لازم باشد اقدام به تعویض مصالح دو قشر زیر کف |- 06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- بستر روسازی راه ۱۹ ۲-۲-۲-۲ برش‌های سنگی در برش‌های سنگی معمولا کف برش‌ها دارای مقاومت کافی می‌باشد. لیکن به دلیل ناهمواری حاصل و غیر قابل نفود بودن سنگء بستر راه با انجام یک قشر خاکریز از مصالح منتخب (خاک‌های ۸-۱ ویا ۸-۲) به ضخامت ۱۵ سانتیمتر و در برش‌های سنگی نامرغوب, مانند مارن یا گچ حداقل با دو لایه خاکریز به ضخامت هر لایه ۱۵ سانتیمتر (مصالح ۸-۱ یا ۸-۲) سطح بستر روسازی راه آماده می‌شود. بنابراین در برشهای سنگی مرغوب و مقاوم» کف برش حداقل به میزان ۱۵ سانتیمتر اضافه بر رقوم تعیین شده برای پی روسازی» برداشته و با مصالح منتخب خاکریزی» آب پاشی و کوبیده می‌شود تا همواری و مقاومت لازم برای سطح بستر روسازی حاصل گردد. ۳-۲-۲ راه‌های موجود در صورتیکه روسازی راه جدید بر روی سطح روسازی راه موجود قرار گرد بشرح زیر عمل می‌شود: چنانچه سطح راه موجود شنی و یا خاکی باشد این سطح تا عمق ۱۵ سانتیمتر شخم زده می‌شود. اگر این مصالح مرغوب باشد. آب پاشی و شیب‌بندی و مجددا طبق مشخصات کوبیده می‌شود تا مقاومت لازم حاصل گردد. اگر مصالح راه موجود مرغوب نباشد. مصالح منتخب به تشخیص دستگاه نظارت و به میزان کافی روی سطح شخم زده شده اضافه شده و با مصالح موجود مخلوط و سپس آب پاشی» شیب بندی و کوبیده می‌شود تا سطح مورد نظر با مقاومت کافی حاصل گردد. برای راههای أسفالتی چنانچه بررسی‌های انجام شده نشان دهد که روسازی موجود قابل استفاده نیستء باید لایه‌های روسازی برداشته شده و سطح زیرین راه مانند قسمت بالا آماده گردد و یا اینکه با استفاده از روشهای بازیافت (مطابق نشریه‌های شماره ۳۳۹ و ۳۴۱ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)» روسازی بازیافت گردد. ۳-۲- تراکم بستر روسازی راه درصد تراکم بستر روسازی در دو با یک قشر نهائی, هر یک به ضخامت ۱۵ سانتیمتر به ترتیب در خاکریز یا کف برش‌های خاکی و یا سنگی برحسب درجه راه و نوع مصالح درشت دانه یا ریزدانه مصرفی باید طبق مشخصات مندرج در جدول (۱-۲) باشد. تراکم آزمایشگاهی مصالح براساس روش آشتو اصلاح شده 7-۱۸۰ (طریقه (7) اندازه‌گیری می‌شود. در راه‌های فرعی درجه دو به جای دو لایه ۱۵ سانتیمتری,» می‌توان از یک لایه به ضخامت ۲۰ سانتیمتر استفاده نمود. تراکم لایه‌های مذکور بایستی با مناسب‌ترین رطوبت انجام شود. برای حصول تراکم مطلوب, خاکهایی که به تورم و انبساط گرایش زیادی دارند باید در محدوده یک تا دو درصد بیشتر از رطوبت مناسب و خاکهای چسبنده در محدوده یک تا دو درصد کمتر از -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ایین‌تامه روساز ی آسفالنی راه‌های ایران جدول ۱-۲- درصد تراکم بستر روسازی در دو لایه نهایی درجه راه خاک درشت دانه خاک ریزدانه ۸-1 تا ۸-3 4 تا ۸-7 ازادراه‌هاء بزرگراه‌ها و راه‌های ۱۰ ۹۵ اصلی و فرعی درجه یک راه‌های فرعی درجه دو و ۵ ۹ راه‌های روستانی 2-۲ مقاومت خاک بستر روسازی راه مقاومت خاک برحسب ضریب برجهندگی و یا سی بی ار آزمایشگاهی تعیین می‌گردد که رابطه تبدیل آنها به یکدیگر در شکل (۲-۱۱) نشان داده شده است. اندازه‌گیری ضریب برجهندگی یا سی بی آر در رطوبت بهینه یا اسباع و یا در هر سرایط دیگر به وضعیت جوی- اقلیمی محل پروزه بستگی دارد که برابر گزارش توجیهی و فنی مشاور و تصویب کارفرما تعیین می‌شود (به بند ۱-5-۱۱ مراجعه شود). در این آیین‌نامه» مقاومت خاک بستر روسازی بر حسب ضریب برجهندگی تعیین شده با روش آشتو 7-۳۰۷ یا ضریب برجهندگی جدول ۱-۲ و درصد رطوبت مورد نظرء تعیین می‌گردد. ۵-۲۳- نمونه‌گیری برای تعیین ضریب برجهندگی یا سی بی ار آزمایشگاهی محل نمونه‌گیری به طور اتفاقی تعیین می‌گردد. این محل‌ها در نقاط چپ محورء حوالی محورء راست محور و به فواصل نامشخص در عرض و طول راه تعیین می‌گردد و یا از منابع قرضه انتخاب شده برای مصالح بستر روسازی نمونه گرفته می‌شود. معمولا نقاطی که از نظر جنس و مقاومت متفاوت به نظر می‌رسد نیز برای انجام آزمایش به نقاط مذکور اضافه می‌شود. نمونه‌گیری برای این آزمایش باید حداقل معرف شصت سانتیمتر از خاک لایه‌های بستر روسازی و لایه زیرین آن باشد. در شرایط وجود خاک‌های ناهمگن, کمترین ضریب برجهندگی خاک یا سی‌بی‌آرء ملاک طراحی قرار می‌گیرد. 1-۲- قطعه طرح و تعداد آزمایش تعیین ضریب برجهندگی (یا سی بی آر) طرح برای طراحی روسازی» راه بهه قطعات طرح تقسیم می‌گردد. هر قطعه طرح» قسمتی از طول ره است که تقریبا دارای شرایط مشایهی از نظر جنس خاک. شرایط آب 9 هوایی 9 میزان ترافیک بوده و تغییرات فاحشی در طول قطعه مشاهده نمی‌شود. در یک 2- ۳۵۹۱۱1۵۲ ۹10۵1۱۹ )/1۲( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- بستر روسازی راه ۳۱ (۵-۲) تعیین می‌شود. در شرایط استثنایی» فواصل نمونه‌گیری می‌تواند از ارقام مذکور کمتر و یا بیشتر باشد. حداقل ۶ تا ۸ نتیجه آزمایش برای تعیین ضریب برجهندگی با 28/6 خاک بستر قطعه طرح, مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۷-۲ تعیین ضریب برجهندگی قطعه طرح در هر قطعه طرح از بین اعداد مختلف بدست آمده از آزمایش تعیین ضریب برجهندگی یا تبدیل هریک از سی‌بی‌آرها به ضریب برجهندگی‌هاء عددی به عنوان ضریب برجهندگی طرح انتخاب می‌شود که میانگین حسابی نمونه‌های آزمایش شده در قطعه طرح )۱-۲۲-۲۳-۲( که در آن: 0 < ضریب تغییرات (درصد) 5 - انحراف استاندارد ۸ > تعداد آزمایش ۸/71 < ضریب برجهندگی نمونه‌های آزمایش 7 -میانگین حسابی ضریب برجهندگی بدیهی است ضریب برجهندگی هر قطعه طرح با قطعات مجاور متفاوت بوده و لذا ضخامت روسازی آن نیز جداگانه محاسبه می‌شود. 0 006110671 - 3 ل0۳ 5۱004 - 4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ آییننامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۲- ۸- کنترل سطح بستر روسازی راه سطح آماده شده بستر روسازی راه باید با شیبهای طولی و عرضی نقشه‌های اجرایی مطابقت داشته باشد. اختلاف رقوم بستر روسازی با رقوم نظیر در نقشه‌های اجرایی نباید از ۲۵ میلیمتر تجاوز کند. کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ زیراساس -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۱-۳- تعریف معین در تمام عرض بستر روسازی پخش و کوبیده می‌شود. ۲-۳- عملکرد زیراساس در روسازی عملکرد زیراساس در روسازی بطور خلاصه بشرح زیر است: فشارهای وارده از قشرهای بالای روسازی به وسیله این قشر تعدیل و به بستر روسازی راه منتقل می‌گردد. به طوری که تنش‌های ایجاد شده سبب نشست و یا تغییرشکل غیرمجاز بستر نشود. با تغییر ضخامت زیراساس می‌توان فشار وارده بر سطح بستر روسازی راه را تنظیم کرد. قشر زیراساس تثبیت نشده باید بتواند آبهای سطحی و یا آبهای نفوذی شانه راه و یا آبهای تراوشی را به نهرهای خارج جسم راه هدایت کند. برای تأمین این ویژگی,» لازم است دانه‌بندی مصالح قشر زیراساس با دانه‌بندی‌های جدول ۳-۲-۳ تقلیل ضخامت روسازی استفاده از مصالح زیرأآساس موجب تقلیل ضخامت روسازی و صرفه‌جویی در لایه‌های اساس و9 لایه‌های أسفالتی که مرغوبتر و گرانتر هستند می‌شود. 2-۲-۳ کاهش اثر یخبندان ر افزایش داد. ۳-۳- انواع زیراساس انواع متداول زیراساس به شرح زیر است: -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- زیراساس ۳۵ زیراساس معمولاً از شن و ماسه بستر رودخانه‌هاء مسیل‌های قدیمی؛ تیه‌های شن و ماسه‌ای یا واریزه‌ها و سایر معادن به دست سرند نموده و دانه‌بندی مناسب برای مصرف قشر زیراساس را تأمین کرد. ۲-۳-۳- زیراساس کوهی یا قلوه سنگی سشکسته سنگ‌های استخراج شده از معادن سنگ و یا قلوه سنگ‌های درشت طبیعی می‌تواند در سنگ‌شکن شکسته و سپس سرند شده و در صورت لزوم پس از اختلاط با سایر مصالح, در قشر زیراساس بکار رود. ۳-۳-۳ زیراساس تثبیت شده در محلهایی که مخلوط شن و ماسه رودخانه‌ای و یا سنگ شکسته کوهی طبق مشخصات در دسترس نباشد.ء می‌توان با اضافه کردن مواد تثبیت کننده مانند سیمان؛ آهک و یا قیر» مصالح موجود را پایدار کرد. در زمینهایی که آلوده به مواد مضری هستند که روی سیمان اثر مخرب می‌گذارند و یا در محل‌هایی که احتمال رشد و روییدن گیاهان وجود دارد؛ از زیراساس آهکی, می‌توان کاربرد دارد. ۹-2-۳- زیراساس رودخانه‌ای و سنگی ۱-۱-2-۳ دانه‌بندی دانه‌بندی مصالح زیراساس با توجه به شرایط پروژه باید با یکی از دانه بندی‌های 7 تا 7۷ جدول (۱-۳) مطابقشت ۲-۱-2-۳ سایر مشخصات -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ آیین‌تامه روساز یآسفالنی رادها ی ایران جدول ۱-۳- دانه‌بندی مصالح زیراساس شنی و یا سنگی درصد وزنی ردشده از هر الک ۳ ی ۱ ما # برای کاهش حساسیت مصالح زیراساس در مقابل بخبندان می‌توان به تشخیص دستگاه نظارت. درصد مواد ردشده از الک ۲۰۰ را کاهش داد و برای 2 ۷۲ اطمینان بیشتر لازم است درصد مواد ریزتر از ۲۰ میکرون نیز از ۳ درصد تجاوز نکند و ضمنا درصد وزنی مواد ردشده از الک ۲۰۰ نباید از پم درصد وزنی ردشده از الک ۴۰ بیشتر باشد. جدول ۲-۳- مشخصات مصالح زیراساس روشهای آزمایش و ی 024196 سی بی آر در تراکم ۱۰۰ درصد آزمایشگاهی ۳93 853 5 ۲-2-۳ زیراساس آهکی زیراساس آهکی از اختلاط خاک محل و یا خاک قرضه با آهک و آب به مقدار معینء حاصل می‌شود. افزودن آهک به خاک و با مصالح به منظور اصلاح خواص فیزیکی و مقاومتی آن انجام می‌گردد. این عمل موجب افزایش قابلیت باربری و مقاومت خاک., کاهش حدروانی و نشانه خمیری خاک‌های رس‌دار می‌شود. اختلاط آهک سبب تقلیل تغییر حجم خاک افزایش تراکم ذرات خاک رس افزایش دوام آن در برابر تکرار دوره‌های پخبندان- ذوب یخ و بالاخره تغییر در طبقه‌بندی خاک می‌گردد. این تغییرات به علت پوزولانی) می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- زیراساس ۳۷ افزایش مقاومت خاک و آهک تدریجی بوده و با توجه به شرایط جوی, مدت زمانی به طول می‌انجامد و به همین دلیل استفاده از زیراساس آهکی در مناطق گرم نتیجه مطلوب‌تری می‌دهد. درصد آهک مصرفی بهینه با روش‌ها و آزمایش‌های زیر تعیین می‌شود. انتخاب روش برحسب شرایط با نظر مهندسین مشاور پروژه انجام شده و شرح کامل آن باید در مشخصات فنی ۱-۲-2-۳ روش آشتو در این روش خاک آماده شده برای اختلاط را دانه‌بندی نموده و دامنه خمیری آن را تعیین می‌کنند. سپس با توجه به درصد مصالح ردشده از الک شماره ۴۰ و دامنه خمیری خاک. درصد آهک نسبت به وزن خشک مصالح از شکل (۱-۳) بدست می‌آید. اگر درصد مصالح رد شده از الک شماره ۴۰ برابر ۵۵ درصد و دامنه خمیری ۴۰ باشد. از نقطه مربوط به ۵۵/۸ خطی افقی ترسیم می‌شود تا منحنی ترسیم شده برای نشانه خمیری ۴۰ را در نقطه (۸) قطع کند. از نقطه (۸) خط قائم (۷) را رسم و سپس مقدار هک از حد فاصل منحنی‌های ۴ و ۵ حدود ۴/۲۵ درصد بدست می‌آید. ۹ آمنه ۳موری شکل ۱-۳- نمودار آشتو برای تعیین درصد آهک ۲-۲-2-۳ استفاده از آزمایش سی بی ار در این روش ابتدا خاک را با آهک خوب مخلوط کرده, طوری که رنگ آن یکنواخت شود. سپس به مقدار مناسب آب اضافه نموده و خوب مخلوط می‌کنند. مخلوط حاصل را تحت آزمایش سی بی آر قرار می‌دهند. این عمل با درصدهای مختلف آهک تکرار شده و منحنی تغییر سی بی آر را برحسب درصد آهک ترسیم می کنند. از روی منحنی بدست آمده درصد هک مربوط به سی بی ار موردنظر تعیین می شود. حداقل سی بی آر قابل قبول برای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ایین‌نامه روساز ی اسفالتی راه‌های ایران ۳-۲-2-۳ استفاده از آزمایش مقاومت فشاری در این روش خاک را با درصدهای مختلف آهک خوب مخلوط می‌کنند. سپس به مقدار مناسب آب اضافه نموده و براساس آزمایش آشتو اصلاح شده 7-۱۸۰ آشتوء مخلوط را کوبیده و متراکم می‌کنند. نمونه‌های کوبیده شده با درصدهای مختلف آهک را تحت آزمایش فشاری تک محوری قرار می‌دهند. پس از به دست آوردن برای مقاومت موردنظر به دست می‌آید. مقاومت فشاری برای قشر زیراساس تثبیت شده با آهک به کل ضخامت لایه‌های روسازی روی قشر زیراساس بستگی دارد که باید در مشخصات فنی خصوصی طرح قید شود. 2-۳-24-۳- استفاده از روش دامنه خمیری در این روش خاک با آهک و آب خوب مخلوط می‌شود بطوریکه مخلوطء رنگ یکنواختی پیدا کند. سپس حد روانی و دامنه خمیری بر حسب درصدهای مختلف آهک مصرفی رسم شده و درصد هک بهینه از روی منحنی‌های مذکور نسبت به وزن مصالح خشک برای دامنه خمیری یا حد روانی موردنظر به دست می‌آید. ۵-۳- اجرای انواع زیراساس ۱-۵-۳ اجرای زیراساس با شن و ماسه طبیعی و یا سنگ سشکسته پس از انتخاب معدن شن و ماسه و یا سنگ شکسته. ابتدا دانه بندی مصالح مطابق روش 7-۷ آشتو تعیین می‌گردد. چنانجه دانه‌های درشت‌تر از حد مشخصات وجود داشته باشدء قبل از حمل با سرند مکانیکی آنها را جدا می‌کنند» به طوری که مصالح سرند شده در داخل محدوده یکی ازدانه‌بندی‌های تعیین شده در جدول (۱-۳) قرار گیرد. سپس سایر آزمایش‌های مندرج در جدول (۲-۳) نیز انجام می‌گیرد. چنانچه نتایج در حد مشخصات باشدء مصالح حمل و روی بستر روسازی آماده شده راه ریسه می‌شود. قبل از ریسه نمودن مصالح, سطح بستر روسازی بایستی براساس شیب‌های طولی و عرضی مندرج در نقشه‌هاء تنظیم شده و ارقام نقاط مختلف آن با ارقام نظیر در نقشه‌هاء نباید از ۲۵ میلیمتر تجاوز کند. میزان مصالح ریسه شده روی سطح بستر روسازی متناسب با عرض بستر و ضخامت و میزان تراکم قشر زیراساس در هر مورد محاسبه خواهد شد. مصالح ریسه شده روی بستر روسازی راه که دارای مشخصات لازم باشد. با توجه به کم شدن حجم در اثر تراکم به ضخامتی حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بیش از ضخامت تئوریک تعیین شده در مشخصات پخش می‌گردد. سپس با تانکرهای آب‌پاش؛ روی مصالح پخش شده آب‌پاشی می‌شود. مقدار آب‌پاشی باید متناسب با رطوبت بهینه برای کوبیدن مصالح باشد که طبق روش ۱۸۰- 7 آشتو طریقه (/ تعیین می‌شود. حداکثر ضخامت کوبیده شده زیراساس ۲۰ سانتیمتر می‌باشد. درصورتیکه ضخامت کل زیراساس از ۲۰ سانتیمتر تجاوز نمایده مصالح در ۲ و یا چند لایه پخش می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- زیراساس ۳۹ ۱-۱-۵-۳ کوبیدن قشر زیراساس کوبیدن قشر زیراساس از طرفین محور راه با استفاده از غلنک‌های چرخ فولادی استاتیک. یا غلتک‌های چرخ لاستیکی» به وزن حدود ۱۲ تن شروع می‌شود. ضمن آنکه جهت تسهیل کوبیدگی می‌توان از غلتک‌های لرزشی (ویبره) یا غلتک‌های کششی- لرزشی نیز استفاده کرد. وزن غلتک باید طوری باشد که سنگدانه‌ها زیر چرخ غلتک سکسته نشود. عملیات غلتک‌زنی و کوبیدن قشر زیراساس در قوسهایی که دارای شیب یکطرفه (بربلندی) می‌باشد. از داخل قوس شروع شده و به طرف خارج قوس ادامه می‌یاید. قبل از آتمام کوبیدگی, سطح زیراساس مجددا ترازیابی شده و ارقام نقاط با ارقام نظیر در نقشه‌های نیمرخ طولی و نیمرخ‌های اضافی تراشیده شده و در نقاطی که مصالح کم باشد مقدار لازم به آن اضافه و سپس مخلوط شده و کوبیدگی تا حصول نتیجه ادامه می‌یاید. تراکم نسبی لایه زیراساس, با آزمایش 7-۱۹۱ آشتو باید برابر صد در صد وزن مخصوص خشک مصالحی باشد که در آزمایشگاه با روش آشتو اصلاح شده (۱۸۰- 7 آشتو طریقه (7) بدست می‌آید. ۲-۵-۳- اجرای زیراساس آهکی اجرای زیراساس آهکی شامل کنترل بستر روسازی» آماده کردن خاک تهیه و پخش آهک. اختلاط و آب‌پاشی» کوبیدن و ۱-۳-0-۳ کنترل سطح بستر روسازی راه قبل از اجرای قشر زیراساس آهکی, باید شیبهای طولی و عرضی و شکل مقطع عرضی راه با نقشه‌برداری کنترل شود. نتایج نقشه‌برداری و کوبیدگی بستر باید مورد تأیید دستگاه نظارت قرار گیرد. ۲-۲-۵-۳ آماده کردن خاک خاک‌ها را از نظر میزان واکنش با هک می‌توان به دو گروه تقسیم کرد: خاک‌های واکنش‌زا وخاک‌های بدون واکنش با آهک. خاک‌های واکنش زا با آهک. خاک‌هایی هستند که پس از تثبیت با هک و گذشت ۲۸ روز در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد. افزایش مقاومت فشاری آنها نسبت به مقاومت فشاری خاک تثبیت نشده بیش از ۳/۵ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع شود در غیراینصورت بدون واکنش تلقی می‌شوند. خاک مورد مصرف باید عاری از هر نوع مواد آلی» لجنی و نباتی بوده و دانه‌های درشت‌تر از 1۳ میلیمتر نداشته باشد. قبل از حمل و پخش خاک روی بستر روسازی, باید طبقه‌بندی, حد روانی و دامنه خمیری آن بر اساس آزمایشهای آشتو (7-۸۹ و ۹۰- 7) تعیین شده باشد. ۳-۲-۵-۳ آماده کردن آهک آهک از منابع تعیین شده در دفترجه مشخصات فنی خصوصی تهیه می‌شود که بده صورت آهک شکفته. هک زنده و9 دوغاب -------- صفحهٔ بعد -------- باید با مشخصات مندرج در استاندارد (۲۱۹- 17 آشتو) مطابقت داشته باشد. نمونه‌گیری و آزمایش‌های آهک براساس روش‌های 7-۲۱۸ آشتو و 7-۲۱۹ آشتو انجام می‌گردد. الف- آهک شکفته مقدار آهکی که در کامیون حمل می‌شود و با توجه به درصد مصرف آهک در مخلوط که توسط آزمایشگاه تعیین شده است» طول و عرض قسمتی از راه که این مقدار آهک باید روی آن پخش شود مشخص می‌گردد. در ماشین‌های مخصوص پخش آهک. سرعت ماشین و میزان گردش محور پخش‌کن,» براساس میزان آهک مصرفی تعیین می‌شود. از پخش آهک خشک., هنگام وزش باد باید خودداری نمود. زیرا علاوه بر اینکه مقداری از آهک از بین می‌رود. مورد اعتراض ساکنان و یا موجب خسارت به اراضی کشاورزی مجاور میشود. پخش آهک باید به طور یکنواخت انجام شود. لازم است میزان آهک پخش شده با میزان آهک مندرج در نقشه‌ها بیش از )۵+ اختلاف نداشته باشد. هنگام پبخش آهک. درجه حرارت هوا نبایستی از ۵ درجه سانتیگراد کمتر باشد. پخش آهک روی سطح راه یخ زده مجاز نمی‌باشد. نگهداری آهک زنده بیش از ۱۰ روز مجاز نبوده و نباید به شکل دوغاب مصرف شود (مگر درحالت‌مای استتثنائی). هنگام مصرف آهک زنده باید احتیاط لازم برای کارگران رعایت شود. از جمله جلوگیری از سوختگی که ممکن است به علت ایجاد حرارت زیاد ناشی از ترکیب آب و آهک حادث شود. مواردی که رطوبت خاک رطوبت بهینه است ولی هوا گرم و خشک می‌باشد. مقدار آب باید ۳ تا ۶ درصد بیشتر از حد تعیین شده باشد تا پس از تبخیرء به میزان مورد نظر برسد. برای جلوگیری از ته نشین شدن آهک در دوغاب آهک. دوغاب باید مرتبا در مخزن بهم زده شود. در مواقعی که هوا سرد است. دقت کافی باید مبذول گردد تا دوغاب آهک بیش از حد تعیین شده پخش نشود. زیرا این امر رطوبت خاک را زیاد می‌کند و برگشت به رطوبت بهینه بسیار کند خواهد بود. پخش دوغاب آهک در هوای با درجه حرارت کمتر از ۵ درجه سانتیگرادء در سایه و همجچنین درهوای بارانی مجاز -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- زیراساس ۳۱ 4-۲-۵-۳ اختلاط و آب پاشی اختلاط آهک با خاک و آب‌پاشی به یکی از دو روش زیر صورت می‌گیرد: الف- روش خشک اختلاط آهک با خاک می‌تواند روی سطح بستر راه و یا در خارج از آن انجام شود. عمل اختلاط می‌تواند بصورت اختلاط در محل توسط ماشین‌هایی نظیر گریدرء ماشین‌های مخلوطکن و یا دستگاه‌های مخصوص تثبیت خاک بصورت درجا انجام گیرد. یا اینکه به وسیله یک کارخانه مرکزی که برای تثبیت خاک با آهک و آب آماده شده استء مواد به طور یکنواخت با هم مخلوط شده و سپس به روی راه حمل و پخش گردد. درمواقعی که مخلوط روی سطح بستر راه تهیه می‌شود. ابتدا خاک منتخب یا مصالح در فواصل معین و أآهک بوجود می‌آورند. سپس آهک زنده یا هک شکفته را به مقدار تعیین شده در مشخصات روی خاک پخش نموده و سیس خاک و آهک را با گریدر یا هر مخلوط‌کننده دیگرء طوری مخلوط میکنند که مخلوطی یکنواخت حاصل شود. این مخلوط با مقدار آببی که تعیین شده است. آب پاشی شده و سپس اقدام به کوبیدن آن می‌گردد. مقدار آب در فصول غیر زمستان معمولاً طوری در نظر گرفته می‌شود که رطوبت مخلوط حدود ۳ درصد بیش از رطوبت بهینه باشد تا پس از تبخیر آب هنگام پخش و کوبیدن به رطوبت بهینه برسد. در مورد قشرهای زیراساس به ضخامت ۱۵ سانتیمتر و کمتر» اختلاط یک مرحله‌ای کافی می‌باشد. ب- روش تر در این حالت ابتدا خاک روی بستر روسازی آماده شده راه پخش می‌گردد. مثلا برای قشر زیراساس به ضخامت ۲۰ سانتیمتر بشرح زیر عمل می شود: می‌شود و یک آلی دو روز به اینحالت رها می‌شود تا خشک شود. سپس دوغاب آهک تهیه شده با تانکر به میزان حدود ۱۰۰ لیتر در مترمربع» روی آن پاشیده و با تیفه گریدر و یا هر وسیله مناسب دیگر مخلوط می‌گردد تا دوغاب آهک کاملا جذب خاک شود. مجددا به میزان ۵۰ لیتر در متر مربع دوغاب آهک پاشیده می‌شود و خوب مخلوط می‌گردد. به این ترتیب مخلوط برای کوبیدن آماده شده است. دوغاب آهک داخل تانکر مرتب بوسیله هوای فشرده از زیر هم زده می‌شود تا آهک رسوب نکند. میزان هک مصرفی براساس روش‌های ذکر شده تعیین می‌شود. زیراساسی که به این طریق ساخته و با غلتک‌های مناسب کوبیده شده استء چنانجه سطح آن پس از یک هفته فاقد ترک باشد. می‌توان قشرهای بعدی یا قشر اساس را روی آن پخش کرد. ۵-۲-۵-۳ کوبیدن مخلوط پس از آنکه مخلوط یکنواخت خاک و آهک و آب بر روی بستر روسازی راه در ضخامت تعیین شده پخش گردید. ابتدا به وسیله غلتک‌های پاچه‌بزی کوبیده شده سپس به وسیله غلتک‌های چرخ لاستیکی عمل کوبیدن ادامه می‌یابد تا به حد کوبیدگی تعیین شده در مشخصات برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ایین‌تامه روساز ی اسفالنی راه‌های ایران میزان کوبیدگی لازم برای قشر زیراساس آهکیء ۱۰۰ درصد حداکثر وزن مخصوص خشک با روش آشتوی اصلاح شده می‌باشد. در راه‌های با ترافیک کم» برحسب نظر دستگاه نظارت می توان ۹۵ درصد روش آشتو استاندارد را منظور داشت. هنگام کوبیدن مخلوط چنانچه لازم باشد. با گریدر یا هر وسیله مناسب دیگرء مصالح کوبیده شده مجدداً شخم زده و تسطیح می‌شود. آخرین مراحل کوبیدن با استفاده از غلتک‌های چرخ لاستیکی یا غلتکهای مناسب دیگر انجام می‌گردد تا سطح تمام شده کاملا هموار به دست آید. معمولاً ضشخامت قشر کوبیده شده حدود یک سانتیمتر بیش از ضخامت تعیین شده می‌باشد که بعدا باید به وسیله گریدر این ضخامت اضافی ( که عموماً مشخصات خود را از دست می‌دهد) برداشته شود. در تمام مدت کوبیدن زیراساس تردد وسایط نقلیه مجاز نیست. 1-۲-۵-۳ سایر توصیه‌ها الف- زیراساس آهکی در مناطق گرم بهتر از مناطق سرد نتیجه می‌دهد. ب- آهک با خاک ریزدانه زودتر عکس العمل نشان می‌دهد. زیر در این موارد آب- آهک., سطح بیشتری ازدانه‌های خاک را اندودکرده و واکنش شیمیایی میان آهک و خاک سریعتر انجام می‌گیرد. پ- مقدار آب لازم برای زیراساس آهکی بستگی به دانه‌بندی خاک. گرما و خشکی هوا دارد. ولی هر اندازه آب کمتر مصرف ت- هر چه مصالح و آهک بیشتر ورز داده شود و بهتر متراکم گردد. مقاومت فشاری آن زیادتر خواهد شد. ث- هر قدر درجه خلوص آهک بیشتر باشدء مقاومت مخلوط زیادتر می‌شود. ج- با افزودن آهک به خاک رس دامنه خمیری آن چندین برابر کم می‌شود. زیرا حد خمیری آن اضافه و حد روانی آن کاهش می‌یاید. چ- در گرما و محیط مرطوب, مقاومت مخلوط افزایش می‌یابد. لذا برای شرایط با آب و هوای گرم و مرطوب مناسب‌تر است. ج- استفاده از آهک شکفته بعلت کم خطر بودنء مناسب‌تر از آهک زنده است. 1-۳- کنترل سطح تمام شده هموار بودن سطح زیراساس و شیب‌های طولی و عرضی آن به طریق زیر کنترل می‌شود: سطح تمام شده زیراساس باید صاف و عاری از هرگونه موج و ناهمواری باشد بطوریکه هرگاه با یک شمشه ۶ متری در تمام جهت‌ها اندازه‌گیری شود ناهمواری‌های آن بیش از ۱۵ میلیمتر نباشد. نقاط نشان داده شده روی نقشه نیمرخ‌های طولی و عرضی در سطح زیراساس مشخص و پیاده می‌شود. این نقاط ترازیابی شده و ارقام آنها تعیین می‌گردد. ارقام حاصل نباید بیش از ۲۰ میلیمتر با ارقام نقشه‌ها اختلاف داشته باشد. در غیر اینصورت مصالح اضافی از سطح راه تراشیده شده وبرداشته می‌شود و در صورتیکه مصالح کم باشدء مصالح لازم اضافه شده و طبق مشخصات تسطیح, مخلوط و کوبیده می‌گردد. ضخامت قشر زیراساس پس از کوبیده شدن باید با ضخامت و رواداری مشخص شده در نقشه‌ها مطابقت داشته باشد. عبور ترافیک از روی سطح زیراساس مجاز نیست. زیرا ترافیک موجب می‌گردد که زیراساس کیفیت خود را از دست بدهد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- زیراساس ۳۳ ۷-۳- آزمایش‌های کنترل کیفیت برای کنترل کیفیت مصالح و کارهای انجام شده این فصل بایستی از مصالح تهیه شده قبل از مصرف و همچنین حین انجام کار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ اساس -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ ایین‌نامه روساز ی آسفالتی راه‌های ایران ۱-4- تعریف قشر اساس» دومین قشر از روسازی راه است که با مشخصات و ضخامت معین روی قشر زیراساس و در تمام عرض آن اجرا عملکرد قشر اساس در روسازی بشرح زیر می‌باشد: بارهای وارده از قشرهای بالاتر روسازی بوسیله این قشر تعدیل و به قشر زیراساس وارد می‌گردد. بطوریکه تنش مجاز وارده قشر اساس که با مشخصات فنی معین تهیه و پخش می‌شود. دارای خاصیت تراوایی بیشتری نسبت به قشر زیراساس می‌باشد. ۳-۶- انواع اساس انواع اساس در روسازی به شرح زیر می‌باشد: -۱-۳- اساس شن و ماسه‌ای شکسته ۳-۳-۶ اساس سنگ کوهی شسکسته و با قلوه سنگ سکسته و بر اساس مشخصات تعیین شده در قشر اساس بکار می‌رود. اساس ماکادامی از سنگ کوهی و یا سنگ‌های رودخانه‌ای شکسته تشکیل می‌شود. این مصالح براساس مشخصات» پخش و سپس مصالح ریزدانه بر روی آن پخش شده و به روش خشک و یا مرطوب کوبیده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- اساس ۳۷ 2-۳-2 اساس قیری ۱-2-2 اساس سشسن و ماسه‌ای یا سنگی اساس با مصالح شن و ماسه شکسته و یا مصالح سنگ کوهی و یا قلوه سنگ سکسته شده باید دارای مشخصات ۱-۱-2-2 دانه‌بندی دانه‌بندی مصالح اساس, با توجه به شرایط پروژه» باید با یکی از دانه‌بندی‌های جدول (۱-2) مطابقت داشته باشد. این دانه‌بندی باید به موازات منحنی میانی دانه‌بندی انتخابی بوده و پیوسته باشد. ۲-۱-2-2 سایر مشخصات مصالح مورد استفاده برای قشر اساس باید مقاوم و بادوام بوده و مشخصات مندرج در جدول (۲-۶) را داشته باشد جدول ۱-۶- دانه‌بندی‌های مصالح اساس ۳ ۳ دت ی اسر ۳۳| ۳۵ ۳۵ ۵ سک # برای کاهش حساسیت مصالح اساس در مقابل یخبندانء می‌توان با تشخیص دستگاه نظارت» درصد مواد رد شده از الک ۲۰۰ را کاهش داد و برای اطمینان بیشتر لازم است درصد مواد ریزتر از ۲۰ میکرون نیز از 1۳ تجاوز نکند. ضمنا" درصد وزنی مواد ردشده از الک ۲۰۰ نباید از ۲ درصد وزنی ردشده از الک ۴۰ بیشتر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ایین‌نامه روسازی اسفالنی راه‌ها ی ایران جدول ۲-۶- مشخصات مصالح اساس که ی وی و کاس کت سا سس هه که # سنگدانه‌ای که حداکثر طول به حداقل ضخامت آنها بزرگتر از ۵ باشد. ۲-2-2 اساس ماکادامی مصالح مصرفی برای اساس ماکادامی از سنگدانه‌های درشت و ریز بشرح زیر تشکیل می‌شود: ۱-۲-2-4 مصالح درشت دانه از شکستن سنگ کوهی یا قلوه سنگ‌های درشت رودخانه‌ای تهیه می‌شود. سنگ‌ها باید کاملاً سخت, محکمء» بادوام و عاری از لای» رس و یا مواد مضر و زاید بوده و با مشخصات زیر مطابقت داشته باشد. الف- دانه بندی با روش 7-۲۷ آشتو تعیین می‌شود و باید با یکی از دانه‌بندی‌های جدول (۲-۴) مطابقت داشته باشد. جدول ۳-۶ دانه‌بندی مصالح درشت دانه اندازه الک‌ها ی اک که ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- اساس ۳۹ ب- سایش مصالح درشت دانه با روش لوس آنجلس و درصد افت وزنی با سولفات سدیم تعیین می‌شود (طبق مشخصات جدول ۲-۴). پ- حداکثر درصد سنگدانه‌های پهن و دراز که مطابق ۴۷۹۱- (/ ای‌اس‌تی‌ام آزمایش می‌شود نباید بیشتر از ۱۵ باشد. ت- چنانجه مصالح درشت‌دانه از شکستن سنگ‌های رودخانه‌ای تهیه شود.ء لازم است حداقل۷۵/ وزنی مصالح مانده روی الک ۵ میلیمتر (الک شماره ۴) در دو جبهه یا بیشتر شکسته شده باشد (غیر از شکستگی طبیعی). ث- مصالح درشت دانهء در مرحله نهایی با سنگ‌شکن‌های چکشی یا مخروطی شکسته می‌شود. کاربرد مصالح اساس که با ۲-۲-2-2 مصالح ریزدانه دانه‌بندی مصالح ریزدانه» که برای پرکردن فضای خالی قشر اساس ماکادامی بعد از پخش و کوبیدن مصرف می‌شود» شامل ماسه شسته طبیعی یا ماسه شکسته و یا مخلوطی از آنهاست که باید با دانه‌بندی جدول (۶-۶) و الف- حدروانیء به روش ‎7-۸٩‏ آشتو: حداکثر ‏ ۳۰/۸ ب- دامنه خمیری, به روش 7-۹۰ آشتو: ‏ حداکثر ‏ ۶/۸ پ- ارزش ماسه‌ای, به روش 7-۱۷۶ آشتو: حداقل ۳۰/۸ جدول ۶-۶ دانه‌بندی مصالح ریزدانه ۳ اندازه الک‌ها الک ۵-2 اجرای انواع اساس ۱-۵-2 شن و ماسه شکسته و یا سنگ کوهی سشکسته پس از آنکه دانه‌بندی مصالح اساس از سنگ کوهی شکسته و یا مخلوط شن و ماسه شکسته در محدوده یکی از دانه‌بندی‌های مندرج در جدول (۱-۴) قرار گرفت و سایر مشخصات آن نیز با جدول (۲-۴) مطابقت داشت. می‌توان آنها را به روی سطح آماده شده زیراساس حمل و پخش کرد. ضخامت لایه اساس کوبیده شده می تواند بین ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر انتخاب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ایین‌نامه روساز ی اسفالنی راه‌های ایران درصورتیکه ضخامت کل لایه اساس بیشتر از ۱۵ سانتیمتر باشد مصالح در دو یا چند لایه پخش می‌شود. پس از آنکه مصالح به طور یکنواخت در سطح راه پخش شد. با تانکرهای آب‌پاش به اندازه‌ای آب‌پاشی می‌شود که رطوبت آن تا ۵ + درصد رطوبت بهینه برسد. کوبیدن مصالح با غلتک‌های استاتیک و یا لرزنده چرخ فلزی و یا چرخ لاستیکی از طرفین محور راه شروع ومصالح به قدری کوبیده می‌شود که تراکم آن به میزان صد در صد روش اصلاح شده (/-7-۱۸۰ آشتو برسد. چنانچه پس از کوبیدن» تراکم مورد نظر بدست نیاید» مصالح باید شخم زده شده و مجددا آبپاشی و متراکم شود بطوریکه نتایج منطبق با مشخصات به دست آید. ۳-۵-2 اساس ماکادامی ۱-۲-۵-2 آماده کردن سطح راه آنچه درباره اساس سنگ شکسته گفته شد. در این مورد نیز صادق است. ۲-۲-۵-2 قشر جداکننده اجرای قشر اساس ماکادامی نیاز به یک لایه جداکننده متشکل از مصالح ماسه‌ای با دانه‌بندی جدول (۴-۴) دارد که قبل از پخش قشر ماکادام زیر آن پخش می‌شود. میزان مصالح ردشده از الک شماره ۲۰۰ مصالح ماسه‌ای مورد نظر باید حداقل ۵ و حداکثر ۸ درصد باشد. ضخامت قشر جداکننده توسط دستگاه نظارت و با تأیید کارفرما تعیین می‌شود. ۳-۲-۵-2- پخش ماکادام پخش ماکادام با پخش کننده مکانیکی انجام می‌گیرد. پخش کننده» سنگدانه‌ها را به طور یکنواخت و منظم و بدون جداشدن دانه‌های درشت از ریز» در ضخامت و اندازه‌های مطابق نقشه‌های اجرایی پخش می‌کند. سطح قشر ماکادام, بلافاصله بعد از پخش و عبور سه تا چهار گذر اولیه غلتک باید کاملا یکنواخت و مسطح شده و نقاط فرود و فراز آن با افزودن و یا برداشت مصالح اصلاح شود به نحوی که سطح نهایی قبل از تکمیل کوبیدگی چنانچه با یک شمشه چهار متری کنترل شود از نظر دستگاه نظارت قابل قبول باشد. مصالح اساس بگونه‌ای پخش می‌شود که ضخامت کوبیده شده هر لایه کمتر از ۱/۲۵ و یا بیشتر از دو برابر حداکثر اندازه مصالح نباشد. در صورت استفاده از غلتک لرزشی, ضخامت لایه متراکم شده را تا ۲/۵ برابر حداکثر اندازه دانه‌ها می‌توان افزایش داد. پخش ماکادام نباید با عملیات ماسه‌پاشی و غلتک‌زنی بیش از ۲۰۰ متر طول فاصله داشته باشد. ۶-۳-۵-2 کوبیدن قشر ماکادام عملیات تراکم قشر ماکادام باید آن قدر ادامه یابد تا شرایط زیر تأمین گردد: -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل چهارم- اساس ۹ - دانه‌های سنگی کاملا در یکدیگر قفل و بست شود. -‏ فضای خالی قشر ماکادام به حداقل برسد. - هیچ خزش یا حرکتی در حین غلتک‌زنی در قشر ماکادام مشاهده نشود. - ناهمواری‌های احتمالی بوجود آمده در سطح اساس ماکادامی در صورت اندازه‌گیری با شمشه چهارمتری از ۱/۵ سانتیمتر ۵-۲-۵-2 پخش مصالح ریزدانه و کوبیدن نهایی برای پرکردن فضای خالی بین سنگدانه‌های ماکادام بعد از تکمیل عملیات کوبیدن» از مصالح ریزدانه بشرح بند (۲-۲-۴-۴) استفاده می‌شود. بعد از کوبیدن کامل قشر ماکادام و تحکیم آن, مصالح ریزدانه را با پخش کننده مکانیکی به تدریج و بصورت یکنواخت در لایه‌های نازک روی سطح راه پخش کرده و غلتک‌زنی به قدری ادامه داده می‌شود تا تمام فضای خالی بین دانه‌های ماکادام تحت تأثیر حرکت غلتک توسط ماسه پر شود. در صورت استفاده از غلتک لرزشی, ۵۰ ماسه مورد نیاز برای پرکردن فضای خالی بین سنگدانه‌ها در لایه‌های نازک توسط پخش‌کننده مکانیکی بر روی سطح ماکادام بطور یکنواخت پخش می‌گردد. سپس غلتک لرزشی معمولا یکبار از روی سطحی که ماسه روی آن پخش شده است عبور داده می‌شود تا ماسه به درون فضای خالی بین دانه‌های ماکادام نفوذٌ کند. این عمل مجددا برای /۵۰ ماسه باقیمانده در دوبار و هر نوبت با ۲۵/۸ ماسه تکرار می‌شود. 1-۲-۵-2 آب‌پاشی مراحل کوبیدن و پخش ماسه بشرح بالا مربوط به شرایطی است که به طریق خشک اجرا و تکمیل شود. چنانچه انجام عملیات کوبیدن با آب پاشی مورد نظر باشد.ء بلافاصله بعد از پرشدن کامل فضای خالی بین سنگدانه‌ها توسط ماسه, قشر ماکادام آب‌پاشی شده و به همراه آب‌پاشی غلتک‌زنی ادامه می‌یاید. حین غلتک‌زنی چنانچه لازم باشد., مجددا از ماسه برای پرکردن فضای خالی استفاده می‌شود. آب‌پاشی و غلتک‌زنی آن قدر ادامه می‌یاید تا یک قشر متراکم و تحکیم شده بوجود آید. مصرف آب بیش از اندازه به هیچ وجه مجاز نیست. ۷-۲-۵-2- آزمایش کنترل کوبیدگی (بارگذاری صفحه) تراکم قشر ماکادام با تعیین ضریب ارتجاعی و به طریق آزمایش بارگذاری (۲۲۲- 7 آشتو) با صفحه ۷۰۰ سانتیمتر مربح (قطر صفحه ۳۰ سانتیمتر) کنترل می‌شود. هر آزمایش معرف سطحی معادل ۲۰۰۰ متر مربع در هر خط عبور بوده و حداقل قابل قبول مقدار ت نیز ۳۵۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می‌باشد. 1-2- کنترل سطح تمام شده رقوم سطح تمام شده قشر اساس باید از نظر هموار بودن, یکنواختی و نیز انطباق با نیمرخ‌های طولی و عرضی کنترل شود. نتایج بدست آمده برای هر نقطه نباید اختلافی بیشتر از ۱۵ میلیمتر با رقوم نقشه‌های اجرایی داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ایین‌تامه روسازی اسفالتی راه‌ها ی ایران ناهمواری سطح نیز با استفاده از شمشه ۶ متری در جهات عرضی و طولی راه باید اندازه گیری شده و این مقدار نباید عبور و مرور وسایط نقلیه و هرگونه ماشین آلات راهسازی از روی قشر اساس در تمام مراحل اجرای کار و بعد از ۸-2- آزمایش های کنترل کیفیت برای کنترل کیفیت مصالح و کارهای انجام شده این فصل بایستی از مصالح تهیه شده قبل از مصرف و همچنین -------- صفحهٔ بعد -------- قیر در راهسازی -------- صفحهٔ بعد -------- 12 آیین‌تامه روساز یاسفالنی راه‌ها ی ایران ۱-۵- کلیات چسباننده‌های سباه مصرفی در راهسازی شامل مواد قیری 9 قطرأنی دارای این خاصیت اصلی می‌باشد که دانه های سنگی را به یکدیگر چسبانده و به جسم یکپارچه تبدیل می‌کند. قیر جسمی است به رنگ سیاه که از شمار زیادی هیدروکربور ساخته شده است. قیر قیر در دمای محیط جامد و یا نیمه جامد است و بر اثر حرارت روان می‌شود. قیر در روغن‌های معدنی و حلال‌هایی نظیر سولفید کرین» تترا کلرید کربن و تری کلرید آتیلن حل می‌شود. قطران که رنگی سیاه ولی متمایل به قهوه‌ای دارد از تقطیر گازهای حاصل از حرارت دادن زغال سنگ., چوب و سنگ‌های شیستی به دست می‌آید. این ماده قطران خام نامیده می‌شود که از تصفیه آن قطران راهسازی حاصل می‌گردد. قطران در ایران به میزان بسیار ۲-۵- انواع گیر قیرهای مصرفی در راهسازی چنانچه از معدن به دست آید قیر طبیعی یا معدنی و هرگاه از پالایش نفت خام حاصل شود قیر نفتی با پالا یشگاهی نام دارد. ۱-۲-۵- قیرهای طبیعی وقتی که مواد فرار نفت خام موجود در اعماق زمین به مرور زمان و در برابر عوامل جوی تبخیر شود. ماده سیاهی از آن برجای می‌ماند که قیر طبیعی نام دارد. قیرهای طبیعی شامل قیر سنگ‌ها و قیرهای دریاچه‌ای بشرح زیر می‌باشد: ۱-۱-۲-۵ قیر سنگها قیر سنگ‌ها عمدتا سنگ‌های آهکی و ماسه‌ای است که نفت خام در آنها نفوذ کرده و با گذشت زمان مواد فرار آن تبخیر شده و قیر در این سنگ‌ها باقیمانده است. قیر سنگ‌ها را پس از خرد و نرم کردن حرارت داده و در سطح راه پخش می‌کنند. مقدار قیر موجود در قیر سنگ‌ها از ۷ تا حدود ۸۰ درصد تغییر می‌کند. استفاده از قیر سنگ‌ها در راهسازی به دلیل هزینه‌های زیاد استخراج و حمل, عدم یکنواختی مواد تشکیل دهنده و متغیر بودن میزان قیر موجود در آنهاء در مقایسه با فراوانی قیرهای نفتی مقرون به صرفه نیست. البته تحقیقات آینده می‌تواند به بهره برداری و مصرف آنها در صنعت راهسازی کمک کند. ۲-۱-۲-۵ قیرهای دریاچه ای وقتی که نفت خام بطور طبیعی از بین لایه‌های شکست خورده زمین به سطح زمین صعود می‌کند و مواد فرار آن تبخیر می‌شود. قیرهای طبیعی به صورت دریاچه در روی زمین ظاهر می‌شوند. منابع قیر دریاچه‌ای در اغلب نقاط جهان و از جمله در ایران یافت می‌شود. این منابع در کرمانشاه (پاتاق و گشان) پشتکوه» خرامه فارس و مناطق دیگر کشور وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی ۵ ۲-۲-۵- قیرهای نفتی قیرهای نفتی یا پالایشگاهی از پالایش نفت خام در برجهای تقطیر به دست می‌آید و نهایتا آنچه که در ته برج تقطیر باقی می‌ماند. قیر خالص نفتی است. قیرهای با درجه سفتی متفاوت برای مصارف مختلف راهسازی را می‌توان با تنظیم درجه حرارت و فشار داخل برج‌های تقطیر و نیز هوادهی تولید نمود. ۳-۵- ساختار شیمیایی قیرهای نفتی هیدروکربورهای مختلف که به صورت کلوئیدی در یکدیگر معلق و شناور است» تشکیل شده است. کربن و هیدروژن دو عنصر اصلی قیر به شمار می‌رود که درصد وزنی آنها در مولکولهای قیر به ترتیب ۷۰-۸۷ و ۱۰-۱۵ درصد است. علاوه بر کربن و هیدروژن» عناصر دیگری نظیر ازت (کمتر از یک درصد)» گوگرد(تا ۱/۵درصد)» اکسیژن(حدود ۲ درصد)» فسفر و هالوژن‌ها و مقادیر بسیار ناچیزی از فلزات مانند نیکل, آهن» کبالت و وانادیم در قیر یافت می‌شود. هیدرو کربورهای تشکیل دهنده قیرها را معمولا به آسفالتین و مالتین که خود به دو جزء رزین و روغن تفکیک می‌شود تقسیم می‌کنند. هر یک از این اجزا نقش جداگانه‌ای در خصوصیات قیر ایفا کرده و عامل تعیین کننده خواص فیزیکی و شیمیایی قیر محسوب می‌شود. علاوه بر روش تجزیه قیر به آسفالتین و مالتین» روش دیگری برای تعیین نوع ودرصد هیدروکربورهای تشکیل دهنده قیر بشرح استاندارد ۴۱۳۴- (/ ای‌اس‌تی‌ام وجود دارد که با این روش قیر را به چهار گروه هیدروکربور شامل هیدروکربورهای اشباع شده» ترکیبات آروماتیک نفتنیک» آروماتیک‌های قطبی و أسفالتین‌ها تقسیم می‌کند که درصد وزنی آنها می‌تواند در تجزیه و تحلیل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی قیر به عنوان راهنما مورد استفاده قرار گیرد. به طور کلی» خصوصیات قیرهای نفتی تابع نوع و جنس نفت خام» کمیت و کیفیت هیدروکربورهای تشکیل دهنده آن و فرآیند در عمل» نفت خام منابع مختلف را می‌توان به یکی از انواع آسفالتینیک» پارافینیک و آسفالتینیک- پارافینیک (مختلط) تقسیم کرد. قیری که از نفت خام أسفالتینیک به دست می‌آید. مرغوب‌ترین قیر برای راهسازی است. باید توجه کرد که پارافین خاصیت انگمی و چسبندگی قیر را کم میکند. لذا باید از مصرف قیرهای حاوی پارافین زیاد (بیش از ۲) که با روش ۵۲۰۱۵ ///0/ اندازه‌گیری می‌شود 2-۵- انواع قیرهای نفتی مصرفی در راهسازی قیرهای حاصل از پالایش نفت خام با توجه به نوع و شرایط مصرف آن در راهسازی بشرح زیر تقسیم بندی می‌شود: ۱-2-۵- قیرهای خالص قیرهایی که مستقیماً در برج تقطیر در خلاء پالایشگاه بدست می‌آید و یا مختصری در جریان فرآیند هوادهی قرار می‌گیرد. قیرهای خالص نامیده می‌شود. این قیرها باید همگن و فاقد آب بوده و در دمای ۱۷۹ درجه سانتیگراد کف نکند. -------- صفحهٔ بعد -------- 3 اآیین‌نامه روساز یآسفالنی راد‌ها ی ایران قیرهای خالص در اثر حرارت به صورت مایع غلیظ و آبگون تغییر شکل می‌دهد و در درجه حرارت کم» حالت الاستیک و فنری دارد. در این آئین‌نامه, قیرهای خالص مصرفی در راهسازی براساس طبقه بندی درجه نفوذ" و عملکردی" تقسیم می‌شوند که مشخصات آنها به ترتیب باید با جدولهای (۱-۵) و (۲-۵) مطابقت داشته باشد. مشخصات فنی قیر برای هر پروژه برحسب اینکه از قیرهای با طبقه‌بندی درجه نفوذ یا عملکردی باشد. باید در ۱-۱-2-۵ قیرهای طبقه بندی شده با درجه نفوذ مشخصات فنی این قیرها طی جدول شماره (۱-۵) نشان داده شده است. ۳-۱-2-۵ قیرهای طبقه بندی شده بر مبنای عملکرد الف - کلیات طبقه‌بندی عملکردی برای انتخاب قیرء توسط 5/7۳ تدوین شده است. در این طبقه‌بندی که مبتنی بر شناخت رفتار قیر و خصوصیات عملکردی آن است با ویژگی‌های زیر: ۰ مقاومت در برابر تغییر شکلها *‏ مقاومت در برابر ترک‌خوردگی در اثر سرما ۰ مقاومت در برابر ترک‌خوردگی ناشی از خستگی پیش‌بینی چگونگی سخت شدن قیر در کارخانه آسفالت و به هنگام تهیه مخلوط آسفالتی ۰ چگونگی سخت شدن قیر در آثر مرور زمان و با آزمایشهای تعیین شده در مشخصات مورد ارزیابی قرار گرفته و قیر مناسب با توجه به درجه حرارت محل اجرای پروژه» میزان آمد و شدء سرعت بارگذاری و موقعیت جغرافیائی انتخاب می‌شود. ب- طبقه بندی قیرها براساس عملکرد قیرهای طبقه‌بندی شده بر مبنای عملکردی با توجه به میانگین هفت روز متوالی بیشترین دمای روسازی,» به هفت گروه اصلی شامل ۰۳046 ۰۳052 ۰۳058 ۰۳064 ۳070 ۰ ۰۴۲076 ۳082 رده‌بندی و هر یک از آنها نیز با توجه به پائین‌ترین درجه حرارت محیط به گروه‌های فرعی دیگر تقسیم‌بندی می‌شوند که در نهایت» هر نوع قیر با دو عدد مثبت و منفی مشخص می‌شود که عدد مثبت» مربوط به میانگین هفت روز متوالی بیشترین دمای روسازی و عدد منفیء حداقل دمای روسازی برحسب درجه سانتیگراد می‌باشد. به طور مثال, قیر ۳058-34 تأمین کننده خواص فیزیکی و رفتار مناسب و اطمینان بخش تا دمای طرح روسازی ۵۸ درجه سانتیگراد و همچنین دمای پائین تا ۳۴- درجه سانتیگراد است. |- ۳۵۵1۳۵۲۵ ۵ 2- ۳۵۳]۵0۲11۵ ۵۵ 06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی 1۷ ۱ ( ۳ ۱۰ رجه آنتال (ساتیگا ۳ قابلیت کشش در ۲۵ درجه سانتیگراد ,دی 757 ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ خصوصیات پس از آزمایش لعاب نازک قیر (۱۶۳ درجه سانتیگرادو به مدت ۵ تغییر جرم- درصد 1754( 7179 ۸ ۸ ۱ ۱/۳ ۱/۵ نسبت درصد درجه نفود بعد از 25 7149 ۵۸ 8۴ ۴۳۶ ۴ ازمایش به درجه نفوذ اولیه للع سل ۱- چنانچه مقدار کشش در ۲۵ درجه سانتیگراد کمتر از ۱۰۰ سانتیمتر و در ۱۵ درجه سانتیگراد بیشتر از ۱۰۰ سانتیمتر باشد. قیر قابل قبول است. پ- تعیین دمای طرح روسازی حداکثر دمای طرح روسازی در عمق ۲۰ میلیمتر زیر سطح روسازی اسفالتی و دمای پائین طرح روسازی در سطح روسازی تعیین می‌گردد. رابطه شماره (۱-۵) برای تعیین حداکثر دمای طرح روسازی در عمق ۲۰ میلیمتری ارائه گردیده است. (۱-۵) 8 - (42.20.9545 +1 0.22891 + اه 0.00618 7 > سود 720 < حداکثر دمای طرح روسازی در عمق ۲۰ میلیمتری برحسب درجه سانتیگراد اما < عرض جغرافیائی محل پروژه بر حسب درجه کمترین دمای طرح روسازی در سطح روسازی به عنوان تابعی از کمترین دمای هوا و براساس رابطه شماره (۲-۵) تعیین می‌گردد: (۲-۵) 0.55977 > 7 << حداقل درجه حرارت برحسب سانتیگراد در روش روسازی ممتاز" برای انتخاب دمای حداکثر و حداقل, اجازه منظور نمودن سطح قابلیت اطمینان ۲ با استفاده از نمودارهای آماری به طراحان داده شده است که جزئیات آن در نشریه 577 -5106۲70۷۵ انستیتو آسفالت ارائه شده است. 6 - 3 [۷۵] 1611۵01111۷ - 4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه روساز یآسفالتی راه‌های ایران ت- نوع قیر و شرایط ترافیک همانگونه که ذکر گردید. شرایط آمد و شد شامل نوع و میزان آمد و شد سنگین» چگونگی بارگذاری (بارگذاری سریع, آهسته و با ایستا) و تعداد کل محورهای ۸۰ کیلو نیوتنی هم ارز آمد و شد در انتخاب نوع قیر در هر پروژه موثر می‌باشند. به طور کلی هر اندازه آمد و شد سنگین‌ترء متراکم‌تر و هدایت‌شده‌تر باشد و مسیر شامل سربالایی‌های تند و متعدد و در معرض آفتاب شدید باشد از قیر سفت‌تر استفاده می‌شود. در روش روسازی ممتازء وقتی میزان آمد و شد برحسب تعداد محورهای استاندارد (۷// ۸۰) از "۱۰ تجاوز نمایده طراح باید انتخاب قیر را با یک درجه افزایش مورد بررسی و مطالعه قرار دهد و در شرایطی که این عدد به ۱۰۲ ۳۷ افزایش یابد» نوع قیر باید یک درجه سفت‌تر باشد. برای مثال بجای قیر ۳058 انتخاب شده در طرح, از قیر ۲064 استفاده می‌شود. بر مبنای تحقیقات 5/7/0۳ قیر مصرفی با این شرایط تعیین می‌شود که مخلوط آسفالتی» تحت بارگذاری سریع است. در حالت بارگذاری کند مانند آمد و شد در تقاطع‌هاء ایستگاه‌های اخذ عوارض» عبور از شیب‌های تند و طولانی و به طور کلی آمد و شد با سرعت کم و کنترل شده قیر انتخابی باید از سفتی بیشتری برخوردار باشد. به عبارت دیگر اگر در شرایط عادی» یعنی در حالت بارگذاری سریع و در مسیرهای هموار و بدون عارضه» برای پروژه‌ای قیر -064] 2 انتخاب شود در شرایط بارگ‌ذاری کند و بدلیل عبور از سربالایی‌هاء ایستگاه‌ها و نقاطع‌هاء قیر سفت‌تر 70-2 ۳۲60 که بلافاصله بعد از 22- 64 7/۳6 در جدول قرار دارد برای استفاده تعیین می‌گردد. البته در مواردی که سرعت بارگذاری خیلی کند باشد.ء انتخاب قیر حتی با دو درجه بالاتر نیز توصیه می‌شود تا مخلوط أسفالتی بتواند در مقابل تغییر شکل خمیری رویه‌های اسفالتی در شرایط خاص پروژه و در موارد بارگذاری با زمان طولانی‌ترء مقاومت نماید. ث- مشخصات فنی و آزمایش‌های قیر مشخصات فنی» نوع و هدف آزمایش‌های قیرهای عملکردی در جدول‌های (۲-۵) و (۳-۵) نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲-۵- مشخصات قیر براساس عملکرد (۱1-۳۲۰ آشتو) ۳/046 ۳/02 درگ ۳/004 میانگین ۷ روز حداکثر دمای ِ _ ۴۶ ۲ > ۵۸ ۶۴ دمای نقطه اشتعال 746 ۴ .۳۳ کندروانی مطابق آشتو ۱7316" حداکثر (70» ۳۰۰۰ ) 5 .3/۳۵ ۱۳۵ دمای آزمایش ۲ برش دینامیکی آشتو ۱7375" 0 . حداقل ۱/۰۰/۲۵ ۴۶ 1۲ ۵۸ ۶۴ دمای آزمایش (۳۵/۶ ۲)۱۰ باقیمانده از آزمایش لعاب نازک چرخشی (17240) ۳۴ تغییر جرم» حداکثر درصد" برش دینامیکی آشتو ۱7315 0 تب حداقل ۲/۲۰۷ دمای آزمایش (۲۵۵/۶ ۱۰) ۲ باقیمانده از محفظه تسریع پیری ( 625 آشتو) برش دینامیکی 7315 (۵) 0 ب حداقل ۵۰۰۰/۲۷ ۱۰ ۷ ۴ ۳۵ ۳۲ ۱۹ ۶ ۱۳ ۱۰ ۷ ۳۵ ۲۳۲ ۱۹ ۶ ۱۳ ۳۱ ۳۸ ۳۵ ۲۳۲ ۱۹ ۶ دمای آزمایش (۲۸۵/۶ ۱۰) ۲ سفتی خزش, ۱7373" ک. حداکثر ۸/۲۵ ۳۰۰ عم ۳ و ع ۷ ۸ ۳۴ ۳ وس 52 ۲ ۸ ۴ ۳۰ ۶ ۲- ۸- ۳۴ ۳۰ مقدار 71((ع0/1/-11). حداقل ۰/۳ دمای آزمایش (ع۹6 ۶۰) ۲ کرنش شکست. حداقل ۱/۰ درصد | هن | رپ | وم نت رک ید ی رد ی نت رید ۶ | ۱۲| ۸ | ۲۴| ۳۰ دمای ازمایش (۱۱1](1 /۱11۱71 ۱/۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه جدول ۲-۵- مشخصات قیر براساس عملکرد ست ام نها اس یک تسکت متا نج اه اه اج نج نج میانگین ۷ روز حداکثر دمای طرح روسازی ۲ " ۳۴ 5 دمای نقطه اشتعال 748 حاثل 6 .۲۳۰ کندروانی 76 حداکثر ۳۷.۲ ۳ , دمای آزمایش ۲ برش دینامیکی 73/5 "۱ 0 ب). حداقل ۱/۰۰/۲۷ ۷۶ ۸۲ دمای آزمایش (۶۷4//۹ ۱۰) ۲ باقیمانده از ازمایش لعاب نازک چرخشی (724) ۱۳۵ برش دینامیکی 77975 ۵۱" 0 0 حداقل ۲/۲۰/4۲ دمای آزمایش (۲۷4/۹ ۲)۱۰ باقیمانده از محفظه تسریع پیری(7)26 اشتو) دمای پیرشدگی ۰۳۸۷ ۲ ** ش دینامیکی 75/5 ۱ 1 رس ی ۳۴ ۳۱ 3 ۳۵ ۲۳۲ ۱۹ ۳۷ ۳۴ ۳۱ ۳۸ ۳۵ ۴۰ ۳۷ ۳۴ ۳۱ ۳۸ 0۵0 اب حداکثر ۵۰۰۰۸۵ دمای آزمایش (۲۷4/۶ ۲)۱۰ سفتی خزش, 73/37" ۶ ۳۲- ۸- ۳۴ ۳۰ ۶ ۲- ۸ ۲۴ ۶ ۳۲- ۸- ۳۴ مقدار 4//140(((1/-۱۱). حداقل ۰/۳ دمای آزمایش (۹6۲ ۶۰) ۲ کشش مستقیم. 7314 " کرنش شکست., حداقل ۱/۰ درصد ۶ ی ی ی ع ۲ | ۱۸ | ۲۴- و 7۲ | ۱۸ | ۲۴- دمای آزمایش (۱/۰۱۱۱۱۸/((://۱ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی ۱ توضیحات جدول (۲-۵): ۱- دمای طرح روسازی را می‌توان از دمای هوا و با استفاده از الگوریتم ارائه شده در نرم افزار روسازی ممتاز یا روش‌های پیشنهادی موسسات مربوطه تخمین زد. - اگر تولید کننده تضمین کند قیر قابلیت پمپ شدن و اختلاط در دمای منطبق با استانداردهای ایمنی را داردء در این صورت از رعایت معیار مربوطه در مشخصات صرفنظر می‌شود. ۳ برای کنترل کیفیت قیر اصلاح نشده می‌توان اندازه‌گیری کندروانی قیر اصلی را جایگزین اندازه‌گیری برش دینامیکی 0 2 نمود. بشرط آنکه قیر در دمای آزمایش, حالت سیال نیوتنی داشته باشد. ۴ تغییر جرم قیر باید کمتر از ۱/۰۰ درصد برای تغییرات مثبت (افزایش جرم) یا تغییرات منفی (کاهش جرم) باشد. ۵- 7۰/5110 معادل سفتی قیر در دماهای بالا و 5111۵0 0 معادل سفتی قیر در دماهای میانی (متوسط) می‌باشد. ۶- دمای آزمایش ۳۸۷ بر مبنای شرایط آب و هوایی شبیه سازی شده است که شامل یکی از سه دمای ۰۹۰ ۱۰۰ و ۱۱۰ درجه سانتیگراد می‌باشد. دمای آزمایش ۷ برای قیرهای ۳۹36-۷ و بالاتر ۱۰۰ درجه سانتیگراد می‌باشدء ولی در شرایط آب و هوای بیابانی دمای پیرشدگی ۲۳۸۷ برای قیرهای :-۳6070 و بالاتر ممکن است برابر ۱۱۰ درجه سانتیگراد انتخاب گردد. - اگر سفتی تحت خزش کمتر از ۳۰۰ مگا پاسکال باشد. آزمایش کشش مستقیم مورد نیاز نیست. اگر سفتی خزش بین ۳۰۰ و ۶ مکا پاسکال باشد. از مشخصات کرنش گسیختگی مستقیم می‌توان به جای مشخصات سفتی تحت خزش استفاده نمود. در هر دو مورد باید از برآورده شدن مشخصات برای مقدار (((ع۱1-۱/۸) اطمینان حاصل شود. جدول ۳-۵- نوع و هدف آزمایش‌های قیرهای طبقه‌بندی شده بر مبنای عملکرد ازما ناک قیر به دوار) شد د نولید پش قشر قیر به روش چرخشی (دوار) بررسی سخت شدن قفیر در حین تو 0 - 7 ۸۸۹۲۱70 ر ۹۲/0770 مخلوط اسقالتی ماش از شد؟ خت شد.. قیر به مار ود زمایش تسریع بر گی بررسی سخت ن یر به مرور زمان و در 8 - بر ۸۸۲۲/70 (/۸۱۷/) مدت خدمت دهی بررسی خواص تغییر شکل پذیری (شیار) در دمای بالا و ترکهای ناشی از خستگی در | 3/5 - 7 ۸۸5/170 دمای متوسط آزمایش کندروانی چرخشی بررسی خواص قیر در دمای بالاا- کارایی 7-6 ۸۸۹۲/70 (/1 ۲/۳ قیر َ آزمایش رئومتر تیر خمشی بررسی خواص قیر در دماهای پایین و 7-3 ۸۸۹/70 (+/212/ ۲ ترکهای ناشی از دمای پائین 9 آزمایش کشش مستقیم بررسی خواص قیر در دماهای پایین و 7-4 ۸۸۹/۱70 (۰)1277 ترکهای ناشی از دمای پایین : آزمایش رئومتر برش دینامیکی ر+/1]25)" 03 1*11 11 ۴۵۱۱۱۳۵ -5 ۷۵۵۸ ما۸ 6-۳۳۵۵۵۲۳۵ 7 5۳62۳ 12۵1۵ -7 (1 8-3۵1۵110۵ 9 - 360108 360 7 10 - 101۳۵۵1 16۵10 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ارم آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۲-2-۵- قیرهای دمیده قیرهای خالص را تحت فشار و حرارت ۲۰۰ تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد قرار می‌دهند تا تمامی هیدروژن موجود در مولکول‌های قیر با اکسیژن هوا ترکیب شود و با ایجاد واکنش‌های پلیمریزاسیون» هیدروکرین‌های سنگین‌تری بدست آید که درجه نفوذ کمتر و نقطه نرمی بیشتری نسبت به قیر خالص اولیه داشته باشند. در ایران دو نوع قیر دمیده ۸۵/۲۵ و ۹۰/۱۵ ساخته می‌شود که اعداد ۲۵ و ۱۵ درجه قیرهای دمیده در راهسازی مصرف ندارند. ۳-2-۵- قیرهای محلول قیرهای محلول از حل کردن قیرهای خالص در حلال‌های نفتی به دست می‌آید. نوع و کیفیت قیرهای محلول به کیفیت قیرهای خالص اصلی؛ نوع و مقدار حلال بستگی دارد. هر اندازه مقدار حلال‌های نفتی در قیر مصرف می‌شود. قیرهای محلول بر حسب سرعت گیرش و نوع حلال به سه گروه اصلی زیر طبقه بندی می‌شوند. ۱-۳-2-۵ قیرهای محلول زودگیر (۱۱)76 اگر از بنزین برای حل کردن قیر خالص استفاده شودء قیر محلول را زودگیر می‌نامند» زیرا حلال موجود در قیر در مدت کمی بعد از مصرف قیر محلول» زود تبخیر شده و قیر اصلی برجای می‌ماند. قیرهای زودگیر برای مصرف در راهسازی باید با مشخصات فنی جدول (۶-۵) انطباق داشته باشد. ۲-۳-2-۵- قیرهای محلول کندگیر (۱۳)۸1۳ قیرهای کندگیر از حل کردن قیر خالص در نفت سفید تهیه می‌شود که سرعت تبخیر نفت از بنزین کندتر و طولانی‌تر است. مشخصات این قیرها باید با مندرجات جدول (۵-۵) مطابقت داشته باشد. ۳-۳-۶-۵ قیرهای محلول دیر گیر ۱۳۷50 قیرهای محلول دیرگیر از حل کردن قیر خالص در حلالهای نفتی» مانند گازوئیل یا نفت سیاه» بدست می‌آید. این قیرها را می‌توان مانند قیرهای خالص, مستقیما از تقطیر نفت خام بدست آورد. در حالت اخیر قیرهای دیرگیر را روغن راه ۱ نیز می‌نامند. گیرش کامل این قیرها بعد از مصرفء مدت زمان زیادی طول می‌کشد. در واقع این قیرها در شرایط آب و هوای عادی تبخیر نمی‌شوند.ء بلکه تغییر شکل مولکولی درآنها بوجود می آید که نسبتا تدریجی و طولانی است. مشخصات قیرهای دیرگیر باید با مندرجات جدول (1-۵) مطابقت داشته باشد. |1- 1۵010 8 |۱2 - ۷/1010 8 13 - 510۷۷ 8 از 11020 - 14 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی ۳ ۶-2-۵ قیرابه‌ها (قیرهای امولسیونی) از مخلوط کردن قیر و آب با یک ماده امولسیون‌سازء قیرابه به دست می‌آید. دراین مخلوط قیر با ابعاد از یک تا ۱۰ میکرون» در آب قیرابه سازها موجب ایجاد بار الکتریکی (مثبت یا منفی) در سطح ذرات قیر می‌شود و نیروی دافسه ناشی از بار همنام» مانع هم پیوستن ذرات قیر در قیرابه می‌شود. مقدار قیر در قیرابه‌ها از ۵۵ تا ۶۵ درصد. میزان آب از ۳۵ تا ۴۵ درصد و قیرابه سازها حداکثر حدود ۰/۷ درصد وزنی قیرابه را از قیرابه‌ها برای تهیه انواع مخلوط‌های آسفالت گرم و سرد کارخانه‌ای و یا مخلوط در محلء آسفالت سطحی, اندودهای قیری, درزگیری و لکه‌گیری رویه‌های آسفالتی» تثبیت خاک و ماسه و غبار نشانی و غیره می‌توان استفاده کرد. برای مصرف قیرابه‌ها معمولاً نیازی به حرارت دادن آنها نیستء لذا از نظر اقتصادی و ایمنی بر انواع دیگر قیرها برتری دارند. اختلاط قیرابه‌ها با سنگدانه‌های مرطوب و یا پخش قیرابه روی بستر مرطوب شنی و یا آسفالتی راه در عملکرد قیرابه‌ها تأثیر منفی ندارد. از نظر زیست محیطی و اقتصادی, قیرابه‌ها مناسب‌ترین و با صرفه‌ترین جایگزین برای قیرهای محلول محسوب می‌شوند زیرا: - انرژی مصرفی برای گرم کردن آنها به مراتب کمتر از قیرهای محلول است. - به جای تبخیر و تصعید حلال‌های نفتی موجود در قیرهای محلول و انتشار آنها در محیط زیست که موجب آلودگی شدید می‌گردد.ء در قیرابه‌ها فقط آب تبخیر می‌شود. - هزینه حدود ۲۰-۵۰ درصد وزنی حلال‌های نفتی موجود در قیرهای محلول, در شرایط جاری بحران انرژی به مراتب بیشتر از هزینه ماده امولسیون‌ساز در قیرابه‌ها می‌باشد. قیرابه‌ها بر حسب بار ذره‌ای ایجاد شده در سطح درات شناور قیرء به دو گروه اصلی و زیرگروه‌های دیگر بشرح زیر تقسیم می‌شود: ۱-2-2-۵- قیرابه‌های آنیونیک با استفاده از امولسیون‌سازهای نوع املاح قلیایی اسیدهای آلیء سطح ذرات قیر دارای بار منفی می‌شود. این قیرابه‌ها را آنیونییک می‌نامند که خود به چهار نوع سریع‌شکن,» زودشکن» کندشکن و دیرشکن که هر یک زیربخشهایی دارند بشرح جدول (۷-۵) تقسیم می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ۹ ۰ ۳ ۱ ات ده 3 ۹ 3 ۱ 5 آزمایش 3 زما ۳ نقطه اشتعال (ظرف روباز) ۲ روبرو به مواد تقطیر شده در ۳۶۰ درصد حجمی قیر باقیمانده از تقطیر ۳۶۰۶۲ ۰ ۰ 5 ۹9 آزمایش روی ‏ | کندروانی برحسب پواز در ۶۰۶۳ قیر باقیمانده از | خاصیت انگمی (سانتیمتر)در ۲۵*۲ ۱) بجای آزمایش کندروانی قیر باقیمانده, می‌توان از آزمایش در ۲ اگر خاصیت انگمی درم: ۲۵ کمتر از ۱۰۰ باشدء مشروط بر 0 مه ۳ سا ۳ تا ات ۳ ۳ هس ۳ رورت ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- کندروانی کینماتیک در ۰۶۰۶۲ 0 نقطه اشتعال (ظرف روباز) ۲۰ درصد حجمی مواد تقطیر شده در درجه حرارت‌های روبرو به مواد تقطیر شده در ۳۶۰۲۴ درصد ححمی قیر باقیمانده از تقطیر ۲" ۳۶۰ ۱) کندروانی برحسب پواز در ۶۰۰۲ خاصیت انگمی (سانتیمتر) حلالیت در تری کلروراتیلن (/) ۲۳۱ ۱) بجای آزمایش کندروانی قیر باقیمانده, می‌توان از آزمایش درجه نفوذ قیر : ۲) اگر خاصیت انگمی در : ۲۵ کمتر از ۱۰۰ باشد. مشروط بر آنکه انگمی 1-۳ -------- صفحهٔ بعد -------- کندروانی کینماتیک در 0" ۰.۶۰ 4 نقطه اشتعال (ظرف روباز) ۴ درصد ححمی مواد تقطیر شده در ۲* ۳۶۰ کندروانی کینماتیک قیر باقیمانده از تقطر در ۲ م۶ 4 درصد قیر باقیمانده از تقطیر (قیر با درجه نفوذ ۱۰۰) خاصیت انگمی قیر باقیمانده از تقطیر (قیر با درجه نفوذ ۱۰۰) در" ۱۲۵ حلالیت در تری کلروراتیلن ۱) اگرخاصیت انگمی در : ۲۵ کمتر از ۱۰۰ باشدء مشروط بر آنکه انگمی در ۱۵ درجه « جدول 1-۵- مشخصات قیر روش آزمایش ۸1۹71 را 1( 0 1( 5 ( 5 ۱( 2 1( 0 1( 3 1( 3 1( 2 ای محلول دیرگیر اک | با کات با ۵ تا تا اک اک ال نش ت مان ال تا تن تا اه ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی ۷ جدول ۷-۵- انواع قیرآبه‌های آنیونیک سس سک سک سس سس سل پسوندها و پیشوندهای فوق دارای معانی زیر می باشد: الف- پیشوند 77/ معرف ایجاد پوشش قیری با ضخامت بیشتر روی سنگدانه‌هاست. ب- پسوندهای ۱ و ۲ به ترتیب معرف درصد قیر خالص کمتر و بیشتر در قیرابه می‌باشد. پ- پسوند 7/ معرف کاربرد قیر خالص سفت‌تر (درجه نفود کمتر) در قیرابه است. ت- پسوند ‎٩‏ در قیرابه کندشکن 777۲۸/15-29 نشانه کاربرد قیر خالص رقیق با حداقل درجه نفوذ ۲۰۰ در قیرآبه است. ث- //-05) ویژه مصرف در دوغاب قیری*" منطبق با مشخصات ۳۹۱۰ - (/ ای‌اس‌تی‌ام می‌باشد. مشخصات قیرابه‌های آنیونیک مصرفی در راهسازی باید با جدول (۹-۵) مطابقت داشته باشد. ۲-2-2-۵ قیرابه‌های کاتیونیک با استفاده از امولسیون‌سازهای نوع ترکیبات آلی نمک‌های آمونیوم و یا آمین‌هاء سطح ذرات قیر دارای بار مثبت می‌شود. این قیرابه‌ها را کاتیونیک می‌نامند. قیرابه‌های کاتیونیک به چهار نوع سریع‌شکن. زودشکن. کندشکن و دیرشکن که هر یک نیرز به زیرگروه‌های دیگری بشرح جدول (۸-۵) تقسیم می‌شود: جدول ۸-۵- انواع قیرآبه‌های کاتیونیک 55 ۲.۸5 ۲/5 (5 05-1 5-1 / 5 /- 55 ۱ 2 5 اون 5 ۱ 5- 0106 8 8 ل(1۵ -۱6 8 160103 -۱7| ٩[0۷۷ 68‏ -۱۵ اعد اک -۱9 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ اآییننامه روساز یآسفالنی راد‌ها ی ایران پسوندها و پیشوندهای فوق دارای معانی زیر می‌باشد: الف- ۲ع نشانه کاتیونیک است. ب- پسوندهای ۱ و ۲ و / معانی مشابهی دارد که در مورد قیرابه‌های آنیونیک توضیح داده شد. ث- 05-1 ویژه مصرف در دوغاب قیری با مشخصات ۳۹۱۰ - (/ ای‌اس‌تی‌ام می‌باشد. مشخصات قیرابه‌های کاتیونیک باید با مندرجات جدول (۱۰-۵) مطابقت داشته باشد. مصرف قیر در راهسازی متنوع و متفاوت است. انتخاب قیر صحیح برای شرایط گوناگون اجرایی و مصارف ناهمگون به کیفیت مصالحء شرایط جوی- جغرافیایی» وسایل اجرای کارء نوع و میزان ترافیک بستگی دارد که در مشخصات فنی خصوصی هر پروژه تعیین می‌شود. جدول (۱۱-۵) بعنوان راهنمای کلی انتخاب قیرهای خالص» محلول و قیرابه برای کاربردهای مختلف شامل مخلوط‌های آسفالتی گرم سردء أسفالت‌های سطحی اندودکاری‌ها و تعمیر و نگهداری رویه‌های آسفالتی تهیه شده است. برای هر پروژه نوع قیر توسط مهندسین مشاور طرح, انتخاب می‌شود. ۵- ۹- گرم کردن قیر انتخاب درجه حرارت صحیح برای گرم کردن آنواع قیر در شرایط مختلف اجرا و مصارف گوناگون با کیفیت و مرغوبیت کار و نکات ایمنی ارتباط مستقیم دارد. راهنمای کلی و عمومی انتخاب در جه حرارت برای قیرهای مختلف در جدول (۱۳-۵) ارائه شده است که در -------- صفحهٔ بعد -------- 0 ه ری (۱) کندروانی سی بولت فیورل در ۲۵ درجه سانتیگراد (ثانیه) کندروانی سی بولت فیورل در ۵۰ درجه سانتیگراد (ثانیه) پایداری در ذخیره سازی بعد از ۲۴ ساعت نگهداری شکست با کلرور کلسیم ۲ ۴ آزمایش اختلاط با سیمان آزمایش الک" مقدار روغن نسبت به حجم امولسیون در آزمایش ۴ ت 3 خاصیت انگمی (سانتیمتر) ها ی ۹ بح حلالیت در تری کلروراتیلن ی ۱- کلیه آزمایشهای جدول باید مطابق آخرین چاپ استا: ۲ ۳- در صور تیکه نتایج استفاده از قیرابه در عملیات اجرائی ک ]سکن | کا اگا۱ تا 0 لا سا سس سا سس ۸۸ ح ۱ خا ۳ ی لا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳ 3 ۹ 3 ۹ 3 ً کندروانی سی بولت فیورل در ۲۵ درجه سانتیگراد (ثانیه) کندروانی سی پولت فیورل در ۵۰ درجه سانتیگراد (ثانیه) پایداری در ذخیره سازی بعد از ۲۴ ساعت نگهداری در انبار (/) اندود مصالح سنگی خشک اندود سنگدانه‌های خشک بعد از پاشش آب آندود قیری در آزمایش الک ) ۳ آزمایش اختلاط با سیمان :7 درصد حجمی روغن امولسیون در آزمایش تقطیر قیر باقیمانده در ازمایش تقطیر درجه نفوذ (یک دهم میلیمتر) حلالیت در تری کلروراتیلن (:) ۱) کلیه آزمایش‌های جدول باید مطابق آخرین چاپ استاندارد 0244 - ۲ در صورتیکه نتایج استفاده از قیرابه در عملیات اجرائی رضایت‌بخش با ی ِا ۳ تا تا ۱ 1 ی ۱ ِا ۳ 1 ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱۱-۵- راهنمای کلی انتخاب قیر برای انواع مختلف روسازی آسفالتی ۳0 هک ککصح کص - کح سح سس سس آسفالت سرد کار رخانه‌ای- اساس, آستر و رویه: موز با ] با اا عبباااا ا اسی‌ و شا ]| بعلبااا ات اعاا ااتا | لکگری‌وو با ]| اعلبباا ا اماکاااا ها | لکهگیری فرفوری ]| | | | ]ااااااجااا اما اسفالت سرد 2 مسلوط در محل- اساس. استر و رویه: سیر با ا| اما اهاها اما | نی وش با ]| التبا ا تاه ابا 0 سلاو با | داعبا | کگری‌ وی ی باعلا تناها لکه‌گیری غرفوری ‏ ]را ]|| |جاا | لا اسفالت‌های بازیافنی: بازافت ری با ام ام انا با ابا شش تنل اسفالت سطحی یک ابا ]| ]| ]|| ]| اه اککا اا اکعبااااا ۱ اسفالت سطحی چند لایای ‏ ]| ]| | || ما۳ | ا ا اما | اندود اببندی با مصالحع سگی ‏ لب ]| ]| ]| | | ||*|۳ا || ا|اهاا ]| | نود آیبدی بااشس ی با | ]| نالعا لوسر ابا اما ابا اعا |] ابا] اب بر از یخ یاضفاب | بافضای یکی ]|| || ]الا قیرپاشی کم 05641] با با ابا با ندود نفوذی روی سطح بانغاخی ]| ]| ]| ]ابا اعم با ندود نفوذی روی سطح با تغاخی ]ی ]| ]| | ]| ]| انا ابا | لودسور باعل با اب با غبارشای ‏ ]ا ا اا|اجااااجا اا ا ها املع‌بانی الا | |جاااااا اااااا | روبه‌های انس ی با ]با ]با اوسای سس الا ]ایا -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه جدول ۱۱-۵- راهنمای کلی انتخاب قیر برای انواع مختلف روسازی آسفالتی اسفالت گرم و بتن آسفالتی- اساس, استر و رویه: وونل تنل ۸ ۸ دب ابا با اما ابا توپ یا | لکهگری ویتکا لکگری رای الا اما اسفالت سرد 2 متلوم در محل- اساس» استر و رویه: ا یازا اما ابا ابا با اه ال شو یا | لس توالت سای با با تا | لکهگری فوری الا ها اما ا ها لکهگبری غیرفوری ایا 3333333333333333 شبن نالا 0 1 0 که که که که که هه که که که هه ات بش دیا تنل یی شوش تنل ویس الیل الک وش نزن تنل نالا سای وا اب11 ای شبن اتلللل لا راکب لک کل 0 0 0 0 0 0 ۱ هک که که که که که هه 0 که که کی که که که که که که که که که هه هه وی تنعل ری کل وشن بل تنل نالا ,333333333 ان نا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی 1۳ توضیحات جدول (۱۱-۵): تحت شرایط خاصی که به کیفیت قیر, مصالح سنگی یا وضعیت آب و هوایی محدوده پروژه و یا هر سه عامل بستگی دارد. امکان استفاده از قیرهای امولسیونی این جدول برای مصارف دیگری به غیر از آنجچه که در جدول معین شده است وجود دارد. دراینصورت باید کارخانه سازنده امولسیون مورد مشورت قرارگیرد. - درشرایط اجرای عملیات آسفالتی در شب یا در هوای با رطوبت نسبی زیاده می‌توان از قیرهای 9-7 و 9-7 برای اندود سطحی, استفاده کرد. مطابق مشخصات 13575 ۸57711 موضوع آسفالت گرم, قیرهای آنیونی دیگری غیر از قیرهای 21 - ۸/5 , /2- 7۳۸/5 را نیز مشروط بر آنکه سوابق رضایت بخشی در عملیات اجرایی داشته باشندء می‌توان برای أسفالت گرم استفاده کرد. - این قیرها باید در کارخانه سازنده رقیق شود. »- این قیرها را در حین عملیات اجرایی می‌توان رقیق کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- 1 قیرهای خالص ۳۴۵۰ ۶۰ ۸۵۰ ۱۳۰ ۰ ۳۰ ۲۳۰ قیرآبه‌ها 15-1 75-2 15-2 777 15-1 ۸15-2 5-2 ]1 - 77۲/5 77۲/52 77۲/۹5 ۳ 55-1 55-۸ 075-1 5-2 15-2 5-0 /-5ک0 55-7 قیرهای محلول"" ۸10-30 ۲-1-5-0 2-1-5-0 ۲-1۲-50 ۲۳-۲-۹۲۳0 درجه حرارت آسفالت در واحد مخلوط کننده! ۱۲۰-۳ ۱۰۵-۷ ۱۲۰-۳ ۱۰۵-۷ ۱۲۰-۳ ۱۰۵-۷ ۱۲۰-۵ ۱۰۵-۷ ۱۱۵-۰ ۱۰۵-۷ ۱۰-۰ )۳( ۱۰-۰ )۳( ۱۰-۰ ۳( ۱۰-۰ ۳( ۱۰-۰ ۳( ۱۰۰ ۲۴ ۱۰-۰ ۲۴ ۱۰-۰ ۲۴ ۱۰-۰ ۲۴ ۱۰-۰ ۳( ۱۰-۰ ۳۴( ۱۰-۰ ۳۴( ۱۰-۰ ۳۴( ۰ ۳۱۵۵ ۰ ۳۱۹/۵ ۵ ۳۱۸۰ آیین‌تاه گرم کردن قیر درجه حرارت أسفالت مخلوط در محل :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ :۲۰ ۲۰۰ ۲۰-۰ + ,۴۱۳۲ ,۴۱۴ [ا ۵۵ + ۶۱ ۱۳۰ + ۶۱ ۱۳۰ + ۲. ۵۰-۵ ۵۰-۵ ۲۰ ۰ ۲۰-۰ ۵۰-۵ ۵۰-۵ )۶( ۲۰+ ۳۵ + ۳۵ + ۴۱۹۵ + ۶۱ "۱۱۰ + ایران -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- قیر در راهسازی 1۵ توضیحات جدول (۱۳-۵): ۱) درجه حرارت قیر باید بگونه‌ای تنظیم شود که درجه حرارت مخلوط آسفالتی گرم که بلافاصله از مخلوط کننده تخلیه می‌شود با اعداد ارائه شده درجدول تطبیق کند. ۳) قیرهای زودگیر برای مصرف در مخلوط‌های أسفالتی تهیه شده در کارخانه آسفالت با درجه حرارت متوسط هم مناسب نیست. ۴) درجه حرارت قیرابه در واحد مخلوط کننده کارخانه آسفالت ۵) حداکثر درجه حرارت قیرهای محلول و خالص باید به اندازه‌ای باشد که از قیر در آن حرارت. دود آبی رنگ متصاعد نشود. ۷-۵- افزودنی‌های قیر "۲ امروزه علاوه بر قیر و مصالح سنگی تشکیل دهنده مخلوط‌های أسفالتی» از مواد دیگری به نام افزودنی‌ها و یا اصلاح کننده‌های قیر استفاده می‌شود. این ترکیبات که طیف وسیعی از مواد معدنی» آلی» طبیعی و صنعتی را دربرمی گیرد. به منظور اصلاح برخی از خواص قیر و در نتیجه مخلوط‌های آسفالتی به شرح موارد زیر کاربرد دارند: الف- جلوگیری از عریان شدن سنگدانه‌های مخلوط‌های آسفالتی ب- جلوگیری از ایجاد ترک‌های حرارتی و انقباضی در رویه‌های آسفالتی پ- کاهش پدیده‌های تغییر شکل و قیر زدگی رویه‌های آسفالتی ت- تأخیر و جلوگیری از رو آمدن ترک‌های آسفالتی ج- افزایش تاب خستگی آسفالت بطور کلی افزودنی‌های مصرفی باید با قیرهای خالص باقیرآبه‌های انتخاب شده در هر پروزه سازگاری داشته و قیر اصلاح شده نیز قبل از مصرف مورد آزمایش قرارگیرد تا مطابقت آن با مشخصات ارزیابی شود. دراین آئین‌نامه مشخصات قیرهای خالص یا قیرآبه‌ها که هریک برحسب مورد با افزودنی‌های معینی اصلاح شده‌اند بشرح زیر است: ۱-۷-۵- قیرهای اصلاح شده با پودر لاستیک!۲ هس ۰ ۰ ۰۰ ۰ ه ۰۰ اه ۰۰ ۰ ه ۰ ۰ ۰ ه اه عَ ۳۹ ۰ این قیرها از اختلاط پودر لاستیک‌های بازیافتی و در صورت لزوم افزودنی‌های معدنی و یا مواد الیافی دیگر با قیر خالص تهیه می‌شوند و باید با مشخصات۶۱۱۴- (/ ای‌اس‌تی‌ام مطابقت داشته باشند. قیرهایی که به این طریق اصلاح می‌شوند از نظر کندروانی به ۸001165 ]21 ا0د۸- 20 ۵ 1۳۷۳۵۲ 0۳۵[1د۸- 21 6 160160 00۵ - 22 23 - 7 -------- صفحهٔ بعد -------- 11 آیین‌تامه روساز یآسفالتی راه‌های ایران که ذرات لاستیک قبل از مصرف قیر به اندازه کافی متورم و منبسط شده باشند. وقتیکه قیر اصلاح شده با پودرلاستیک برای أآسفالت گرم مصرف می‌شود.ء درصد الیاف موجود در آسفالت نباید از ۰/۵*و چنانجه این ۲-۷-۵- قیرهای اصلاح شده با مواد شیمیایی تثبیت کننده؟*۲ این قیرها از افزودن مواد شیمیایی تثبیت کننده به قیرهای خالص تهیه می‌شوند و باید با مشخصات ‎٩۱۵۶‏ - (/ ای‌اس تی‌ام مطابقت داسته باشند. قیرهای اصلاح شده با این مواد و یا اصلاح کننده‌های دیگری که ویژگیهای مندرج در مشخصات فوق را تأمین ۳-۷-۵- قیرابه کاتیونیک زودشکن اصلاح شده با پلیمر 5 : ۳۵ ۳۶ : ۰ , این قیرابه‌ها با مصرف پلیمرهای جامد ویا مایع و در دو نوع بشرح زیر تهیه می‌شود: الف- قیرابه اصلاح شده 29-2۳ که از افزودن 5/7" یا 5/35*" کوپلیمر به قیرابه تهیه شده با قیر خالص, بدست می‌آید. ب- قیرابه اصلاح شده ,5-21 که از افزودن لاتکس ۳۹۹/۲ یا لاتکس پلی کلروپرن به قیرابه تهیه شده با قیر خالص بدست می‌آید. این قیرابه‌ها باید با مشخصات ۳۱۹-/۸ ۸۸۹/770 مطابقت داشته باشند. 24- ۵۱| 7 25 - 5۵| 7۳ 7 هآ -26 ۲۲7 8100 ع0ع۵۵1اظ 5۱۳۵۴ -27 810۲ 5۲06 عع۵هاظ 50۳6 -28 ] 1۹۳۳۵۲ 8۱۵01606 51۷۳6 -290 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ اندودهای نفوذی و سعلحی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ اندودهای نفوذی و سعلحی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۱-۹- تعریف پخش یک لایه قیر با کندروانی کم و یا متوسط روی سطح شنی راه» اندود نفوذی و روی سطح آسفالتی یا بتنی راه» اندود ۲-۹- عملکرد اندودها اندود نفوذی به منظور آماده کردن سطح شنی راه جهت پخش لایه آسفالتی اعم از آسفالت سطحی, آسفالت سرد یا آسفالت گرم قیرپاشی شده موجب چسبندگی قشر آسفالت به سطح راه می‌شود. ۲-۲-۹- اندود سطحی اندود سطحی جهت آغشته کردن سطح أسفالتی یا بتنی موجود و ایجاد چسبندگی با لایه آسفالتی که روی آن پخش می‌گردد. ۳-۹- مواد قیری برای اندودهای سطحی و نفوذی می‌توان از قیرهای محلول و قیرابه‌ها که نوع و محدوده درجه حرارت پخش آنها در جدول (۱-۶) داده شده استفاده کرد. مشخصات قیرهای محلول و قیرابه ها باید با جدول‌های مربوط در فصل پنحم مطابقت داشته باشد. 2-1 انتخاب گیر مناسب برای انتخاب نوع و درجه قیر مناسب برای اندودهای نفوذی و سطحی, علاوه بر استفاده از جدول (۱-۶) و موارد مذکور در بندهای (۱-۴-۶) و (۲-۳۴-۶) متغیرهای زیر نیز درنظر گرفته می‌شوند: الف- دمای محیط ب- رطوبت نسبی و باد پ- درجه حرارت سطحی که قیرپاشی می‌شود ت- بافت سطحی بستری که قیرپاشی می‌شود ث- طول زمان عمل آمدن قیر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسسم- اندودهای نفوذی و سطحی 1۹ ۱-2-۹٩‏ اندود نفوی برای انتخاب قیرهای مصرفی در اندود نفودی شرایط زیر رعایت می‌شود: الف- در شرایط هوای سردء قیرهای با کندروانی کم مانند 30-/4 ۸1-70 و یا 8-70 مناسب است. ب- در شرایط هوای معتدل و گرم هر یک از قیرهای گروه 4-30 ۸1-70 و ۸1-250 مناسب است. پ- در صورتیکه بافت سطح شنی راه متراکم» پیوسته و ریزدانه باشد» از قیرهای با کندروانی کم مانند ۷4۲-30 ۸1-70 و با 0 و در صورتیکه بافت سطح شنی راه درشت‌دانه و باز باشدء علاوه بر قیرهای فوق می‌توان از قیرهای با کندروانی بیشتر مانند (0-- استفاده کرد. ت- چنانچه به هر دلیل آندود نفودی بعد از ۴۸ ساعت جذب سطح راه نشود.ء تا موقعی که قیر در بافت سطحی راه نفوذ کند. فرصت داده می‌شود. در صورت لزوم می‌توان با پخش ماسه تمیز روی اندود نفودی,» قیر اضافی را جذب کرد. ماسه مصرفی باید ریزتر از ۵ میلیمتر بوده و درصد عبور کرده از الک ۲۰۰ آن از ۵ درصد تجاوز نکند. ث- استفاده از قیرآبه‌ها محدود به اساس ماکادامی و اساس شنی و کوهی شکسته با سطوح قابل نفوذ و تخلخل زیاد است. ۲-2-۹٩‏ اندود سطحی هر یک از قیرهای جدول (۱-۶) را که برای اندود سطحی تعیین شده است. می‌توان بدون توجه به شرایط جوی متفاوت برای موردهای زیر مصرف کرد: الف- در شرایطی که انواع قیرابه‌های جدول (۱-1) برای اندود سطحی موجود باشد. اولویت مصرف به ترتیب با قیرهای دیرشکن, کندشکن و زودشکن می‌باشد. استفاده از این قیرها در مناطق شهری برای حفظ محیط زیست و جلوگیری از آلودگی هوا مناسب است. ب- اندود سطحی برای تأمین چسبندگی بین دو لایه آسفالتی امری ضروریست. پ- قیرابه‌های دیرشکن را باید قبل از مصرف با آب رقیق نمود. عمل رقیق کردن برای قیرآبه‌های کندشکن ۸15-1 و 777۸1175-1 باید توسط کارخانه سازنده انجام گیرد. برای رقیق کردن قیرابه, آب تدریجاً و ضمن بهم زدن به آن اضافه می گردد تا کاملاً مخلوط شود. -۵-٩‏ کنترل دمای بخش مناسب‌ترین درجه حرارت پخش قیرهای محلول, علاوه بر رعایت دمای مندرج در جدول (۱-۶)» درجه حرارتی است که در آن کندروانی قیر به شرح شکل (۱-۶) بین ۲۰-۱۲۰ سانتی استکس باشد. برای قیرهای محلول متفاوت» این درجه حرارت از نمودار تغییر کندروانی قیر برحسب درجه حرارت‌های مختلف تعیین می‌شود. به عنوان نمونه شکل (۲-۶) نمودار مورد نظر را که برای یک نوع قیر (0- از قیر پایه مشخص و معینی ساخته شده استء نشان می‌دهد. بدیهمی است که قیرهای محلول برحسب این که از چه نوع قیر خالصی تهیه شده باشند. دارای نمودارهای متفاوت و در نتیحه درجه حرارت پخش متفاوتی خواهند بود. از نظر آیمنی درجه اشتعال قیرهای محلول زودگیر» حداقل ۲۷ درجه و قیرهای کندگیر ۸11-30 و 44-70 حداقل ۳۸ و قیر 4/250 حداقل ۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- درجه سانتیگراد است. نظر به این که حداقل درجات حرارت پخش بشرح جدول (۱-۶) برای این قیرها اغلب بالاتر از حداقل درجه اشتعال آنها است, لذا هنگام کار با این قیرهاء کنترل دمای پخش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که رعایت موردهای احتیاطی زیر ضروری می‌باشد: الف- شعله و آتش نباید به هیچ وجه به این قیرها نزدیک شود ضمن آنکه برای گرم کردن قیر باید از وسایل قابل کنترل و مطمئن استفاده کرد. ب- برای کنترل و بازرسی مخازن قیرهای محلول نباید از آتش مشتعل یا چراغ‌های شعله‌ای و یا کبریت استفاده پ- ماشین قیرپاشی برای پخش این قیرها باید بدون استثناء به کپسول‌های آتش نشانی و وسایل ضد حریق جدول ‎-۱-۹٩‏ قیرهای مصرفی در اندودهای سطحی و نفوذی گت کی نتسه سس که که ۱- رقیق شده با آب توسط کارخانه سازنده ۲- فقط برای سطوح قابل نفود مانند اساس ماکادامی و اساس با دانه بندی باز و تخلخل زیاد ۳- رقیق شده با آب در حین اجرا ۴- حداقل درجه حرارت (به بند ۵-۶ مراجعه شود) # قابل مصرف است -- مصرف ندارد -------- صفحهٔ بعد -------- مره ۵ لا ی ا ایو ها 1 ۹ شکل ۱-1- کندروانی و درجه حرارات پخش قیرهای محلول اضا : 1 ۱ ۲ وه ۹ ۷۵ ۶ : ای : 2 : 0 : 3 5 9 درحه سانتبگراد 8 سد سُ > و سد ُ > زی د شکل ۲-۹- رابطه تغییر کندروانی قیر ۲-250 با درجه حرارت 1-1 میزان پخش فیر مناسب‌ترین میزان پخش قیر برای اندودهای نفودی و سطحی, مقدار قیری است که پس از انقضای مدت زمان لازم برای هر یک از اندودهاء مواد فرار آن تصعید و کاملا جذب سطح راه شده باشد که این مدت برای اندود نفوذی, حداقل ۲۴ ساعت خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران برای سطوح آماده شده راه بر حسب آنکه بافت ریزدانه و متراکم و یا بافت درشت‌دانه و باز داشته باشد.ء مقدار قیر محلول به ترتیب می تواند از ۱ تا ۲ کیلوگرم بر متر مربع تغییر کند. در صورتیکه از قیرابه برای سطوح آماده شده راه با دانه‌بندی باز و تخلخل زیاد استفاده شودء میزان مصرف آن برحسب مورد بین -۲-1-۹٩‏ اندود سطحی ۱ برای آندودهای سطحی, مقدار قیر محلول حدود ۲۰۰-۴۰۰ گرم در متر مربع و برای قیرابه ۲۵۰-۵۰۰ گرم در مترمربع می‌باشد. فرسودگی رویه موجود توسط دستگاه نظارت تعیین می‌شود. برای اجرای اندودهاء ماشین آلات زیر مورد نیاز است: - جاروی مکانیکی - سیستم هوای فشرده یا کمپرسور ۱-۷-۹- جاروی مکانیکی و کمپرسور بکار گرفته می‌شود. ۲-۷-۹ قیرپاش قیرهای محلول و یا قیرابه‌ها باید با قیرپاش فشاری پخش شوند. این قیرپاش باید دارای مشخصات زیر باشد: الف- دستگاه قیرپاش باید روی چرخ‌های لاستیکی به عرض و وزن خاصی نصب شود بگونه‌ای که فشار وارده از چرخ‌ها به سطح راه از ‎٩‏ کیلوگرم بر سانتی متر مربع تجاوز نکند. این امر می‌تواند با اندازه‌گیری در محل کنترل شود و در صورت لزوم با تقلیل یا افزایش فشار باد چرخ‌هاء فشار وارده تنظیم گردد. ب- مخزن قیرپاش باید به یک دستگاه گرم کننده مجهز باشد و بتواند محموله قیر را تا درجه حرارت لازم برای پخش گرم کند. قیر هنگام گرم کردن باید در گردش باشد و یا به کمک وسایل مخصوص بهم زده شود. برای -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سم - اندودهای نفوذی و سطحی ۷۲ قیرپاشهایی که قیرابه‌ها را پخش می‌کنند. سیستم گردش قیر در مخزن باید لوله پخش قیر و شیرهای مربوط به آن را نیز شامل شود در غیر این صورت احتمال سشکستن قیرابه و انسداد لوله‌ها وجود دارد. پ- به منظور کنترل دائم درجه حرارت قیر, باید دماسنجی روی مخزن نصب شود. دماسنج باید به نحوی قرار گیرد که حداکثر درجه حرارت قیر را نشان دهد. ت- مخزن قیر باید از طریق لوله مخصوصی که در آن تعبیه می‌شود. بارگیری گردد و این لوله به یک صافی مجهز باشد. نصب صافی باید به نحوی باشد که تغییر و تعویض آن به سهولت انجام گیرد. ث- دستگاه قیرپاش باید برای پخش قیر به یک پمپ مجهز باشد. مقدار قیری که پخش می‌شود. برحسب لیتر در دقیقه, با سرعت قیرپاش هماهنگ و کنترل می‌گردد. ج- ماشین قیرپاش باید به یک سرعت سنج برای سنجش و تعیین سرعت حرکت به متر در دقیقه مجهز باشد. سرعت سنج در محلی نصب می‌شود که همواره در معرض دید راننده باشد. چ- طول لوله قیرپاش به طور عادی ۴ متر می‌باشد. ولی باید برای عرض‌های کمتر یا بیشتر قابل تنظیم باشد. ح- ارتفاع لوله پخش قیر از زمین و نیز زاویه چشمه‌های تخلیه قیر نسبت به محور لوله قیر پاش باید بگونه‌ای تنظیم گردد که پخش یکنواخت قیر در سطح راه تأمین شود. بهترین شرایط برای زاویه شیرهای تخلیه قیرء زاویه بین ۱۵ تا ۰ درجه و مناسب‌ترین فاصله بین شیرهای نصب شده روی لوله پخشء ۱۰ سانتیمتر می‌باشد. خ- قیرپاش باید دارای لوله پخش کننده دستی نیز باشد.ء تا بتوان سطوح محدود و یا قسمتهایی را که پخش قیر با د- قیرپاسی که قیرابه را پخش می‌کند. نیاز به مراقبت, دقت و نگهداری و توجه به موردهایی همچون گرم کردن قیرء کارایی پمپ‌هاء چگونگی تخلیه و پرکردن مخزن» تمیز کردن و شناسایی انواع قیری که ممکن است مورد مصرف قرار گیرد. دارد. ذ- قیرپاشی که برای پخش قیرابه بکار می‌رود هر روز پس از خاتمه کار باید با نفت سفید یا مواد مشابه کاملا سستشو گردد. مخزن قیرپاشس در شرایطی که حاوی قیرابه باشد باید در مقابل سرما محافظت شود تا قیرابه یخ نزده و ر- پخش قیر توسط قیرپاش باید به اندازه‌ای دقیق باشد که انحراف آن از مقدار قیری که باید در هر مترمربع از سطح راه پخش شود از ۱۰ درصد تجاوز نکند. برای تأمین این نظر باید سرعت دستگاه و مقدار قیری که از لوله‌ها تخلیه می‌شود. یکنواخت و همگن باشد. سرعت قیرپاش که همواره قبل از قیرپاشی محاسبه میشود. از رابطه (۱-۶) تعیین می‌ گردد: (0-۶) - را که در آن : ۷ سرعت در موقع پخش برحسب متر در دقیقه -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ - ضریب اصلاح حجم قیر نسبت به درجه حرارت پخش (نمودار شکل ۳-۷ فصل هفتم) ۷۷۷ عرض لوله قیرپاش- متر ۸ مقدار قیر» برحسب لیتر در مترمربع اندودهای سطحی و نفوذی باید هنگامی انجام شود که هوا بارانی و یا مه‌آلوده نبوده و سطح راه در صورت مصرف اندودهای نفودی و سطحی, درجه حرارت هوا در سایه وقتی که هوا رو به گرمی می‌رود. بهتر است بیشتر از ۱۰ درجه و زمانی که هوا رو به سردی می‌رود. بیش از ۱۵ درجه سانتیگراد باشد. در صورتیکه اجرای کار در مواقعی صورت گیرد که دمای محیط با شرایط فوق تطبیق نکند و اجرای کار الزامی باشد, پخش قیر باید با موافقت دستگاه نظارت و پیش‌بینی‌های لازم صورت گیرد. ۹-٩‏ آماده کردن سطح راه قبل از پخش قیرء سطح آماده شده راه اعم از سطح شنی یا رویه آسفالتی را باید از مواد زاید و گرد و غبار با جاروی مکانیکی و هوای فشرده تمیز کرد. تمیزکردن سطح راه باید به گونه‌ای انجام شود تا بافت سطحی مصالح کاملاً مشخص شده وکلیه مواد ریزدانه‌ای که روی این بافت را پوشانده است با جاروی سیمی- مکانیکی و هوای فشرده پاک شود. در صورت لزوم رویه‌های آسفالتی موجود را قبل از قیرپاشی باید با شستشو تمیز کرد. در صورت استفاده از قیرابه‌هاء هنگامی که دمای محیط در حال افزایش است می‌توان سطح راه را قبل از اندود نفوذی با آب مرطوب کرد تا قبل از شکستن قیرابه, فرصتی برای نفوذذ آن در خلل و فرج سطح راه فراهم شود. پخش قیر باید به وسیله ماشین قیرپاش که مشخصات کلی آن در بند (۲-۷-۹) ذکر شد انجام گیرد. قیر باید به طور یکنواخت پخش شود تا سطوح کم قیر و پرقیر در سطح راه به وجود نیاید. برای تعیین مقدار قیر پخش شده در سطح راه از آزمایش سینی استفاده می‌شود. قیرپاشی در سطوح محدود و قسمتهایی که پخش با قیرپاش امکان پذیر نیست با قیرپاش دستی انجام می‌گیرد. در صورتیکه پخش قیر در دو خط عبور یا بیشتر انجام می‌شود باید لبه طولی خطوط در تمام طول یکدیگر را -------- صفحهٔ بعد -------- -۱۱-۹٩‏ کنترل وسایل نقلیه برای کنترل عبور و مرور وسایل نقلیه پس از پخش اندودهای نفودی و سطحی, موارد زیر باید رعایت شود: ۱-۱۱-۹٩‏ اندودهای نفوذی کرده باشد.ء در غیر اینصورت باید نخست روی قیر ماسه پخش شود و سپس اجازه عبور و مرور از راه داده شود. ۳-۱۱-۹- اندودهای سطحی عبور و مرور وسایل نقلیه از روی سطوح قیرپاشی شده مجاز نمی‌باشد. هرگاه لازم باشد که قیرپاشسی ضمن عبور و مرور وسایل نقلیه صورت گیرد. باید همیشه نصف عرض راه باز باشد تا وسایل نقلیه از روی سطح قیرپاشی شده عبور دهنده, ایمنی عبور و مرور تامین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ آسفالت‌های حفاظتی -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ آییننامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۱-۷- تعریف از مخلوط‌های آسفالتی پیش ساخته از نوع دوغاب قیری (اسلاری سیل) و یا میکروسرفیسینگ!" آسفالت حفاظتی " نامیده می‌شود. ضخامت این نوع رویه‌سازی» حداکثر ۳۵ میلیمتر است که جرء سازه باربر روسازی راه محسوب نمی‌شود و عملکرد سازه‌ای ندارد. در آسفالتهای حفاظتی از قیرهای محلول, قیرابه‌ها و یا قیرهای خالص با کندروانی کم استفاده می‌شود. ۲-۷- دامنه کاربرد اسفالت‌های حفاظتی برای غیر قابل نفوذ کردن بستر راه» افزایش مقاومت سایشی و لغزشی آن و نیز بهسازی موقت رویه‌های موجود آسفالتی و بتنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع رویه‌سازی به علت سرعت و سهولت اجرا و نیاز محدود به ماشین آلات و تجهیزات آسفالتی» در مقایسه با آسفالت گرم بسیار مقرون به صرفه است. کاربرد انواع آسفالت‌های حفاظتی در صورت استفاده از قیرهای معمولی بدون مواد افزودنی به ترافیک سبک و متوسط محدود می‌گردد و هر یک نیز به منظور خاصی, بشرح زیر اجرا می‌شود: ۱-۲-۷- رویه أسفالت سطحی " در راه‌هایی که احداث رویه‌های بتنی یا بتن آسفالتی از نظر فنی و اقتصادی و با توجه به ترافیک موجود و آینده قابل توجیه ۲-۲-۷- افزایش مقاومت سایشی اجرای آسفالت حفاظتی مقاومت سایشی راه‌های شنی را افزایش می‌دهد و از کاهش ضخامت رویه شا و جدا شدن سنگدانه‌های ریز و درشت آن از بستر راه جلوگیری می‌کند و در نتیجه دوام و تاب‌آوری آن را بهبود می‌بخشد. ۳-۲-۷ افزایش مقاومت لغزشی سطوح آسفالتی قیرزده و لغزنده, به علت فقدان مقاومت لغزشی, به ویژه بعد از بارندگی و هنگام خیس بودن سطح راه و یا جمع شدن آب حاصل از نزوللات جوی برای استفاده کنندگان از ره حوادث زیان‌باری ایحاد می‌کند. اجرای آسفالت سطحی در این راه‌ها موجب افزایش مقاومت لغزندگی و در نتیجه افزایش ایمنی ترافیک می‌شود. با -100]/ -| 1 5۳۳۵06 -2 [۵2عد ملظ - 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۷۹ 2-۲-۷ آب‌بندی رویه راه ورود و نفوذ هوا و آب از طریق فضای خالی در رویه‌های آسفالتی حتی برای راه‌های جدیدالاحداث, از عوامل اصلی آسیب‌دیدگی محسوب می‌شود. اجرای أسفالت حفاظتی روی این سطوحء فضای خالی و حفره‌های موجود سطحی را مسدود کرده و از نفوذ آب و هوا به قشرهای أسفالتی و غیرأسفالتی لایه‌های روسازی و زیرسازی جلوگیری می‌کند. ۵-۲-۷ روسازی مرحله‌ای در راه‌های با ترافیک کم می‌توان در نخستین مرحله اجرای طرح از أسفالت سطحی استفاده کرد و در مراحل بعدی و با افزایش ترافیک, آنرا با لایه‌های آسفالتیء روکش و تقویت کرد. امتیاز استفاده از این روش آن است که قبل از اجرای لایه‌های بتن آسفالتی؛ هر گونه نقص و خرابی ایحاد شده در سطح راه» اصلاح و سپس می‌توان نسبت به اجرای بتن آسفالتی اقدام کرد. 1-۲-۷ بهسازی راه رویه‌های آسفالتی را که به مرور زمان اکسیده و فرسوده شده» ولی نواقص اساسی و سازه‌ای ندارند. می‌توان با آسفالت حفاظتی و با صرف هزینه کمتری بهسازی کرد. انجام أسفالت حفاظتی در این موارد و بعد از عملیات اصلاحی و ترمیم از قبیل لکه‌گیری» درزگیری ترک‌هاء تسطیح فراز و نشیب‌ها و سایر تعمیرات سطحی, قابلیت خدمت‌دهی را افزایش می‌دهد و علاوه بر آن سطح یکنواختی را برای رویه راه تأمین می‌کند. سطوح تیره رنگ رویه‌های سیاه أسفالتی به علت محدود کردن وسعت دید برای رانندگان وسایل نقلیه در شب خطراتی آیحاد ۳-۷- انواع أسفالت‌های حفاظتی اسفالت‌های حفاظتی به شرح زیر تقسیم‌بندی می‌شود و هر یک به منظور خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد: -‏ سطحی یک یا چند لایه‌ای - سیلکوت‌ها یا اندودهای آب‌بند - مخلوط‌های آسفالتی قیرابه‌ای مانند دوغاب قیری و میکروسرفیسینگ - غبارنشانی و روغن‌پاشی راه (جلوگیری از گردوغبار و تثبیت راه‌های خاکی) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ آیین‌نامه روسازی اسفالنی راه‌های ایران 2-۷ آسفالت‌های سطحی یک یا چند لایه‌ای ۱-2-۷ کلیات پخش قیر روی سطح آماده شده شنی,ء آسفالتی و بتنی راه که بلافاصله روی آن سنگدانه‌های شکسته و تمیز و با دانه‌بندی معین پخش گردد. آسفالت سطحی یک لایه‌ای و چنانجه دو یا سه بار اجرا شود دو یا سه لایه‌ای نامیده می‌شود. ضخامت آسفالت یک لایه‌ای, معادل میانگین کمترین ضخامت سنگدانه‌های " مصرفی است (شکل ۱-۷). معمولاً حداکثر اندازه اسمی سنگدانه‌های مصرفی در هر لایه از أسفالت سطحی چند لایه‌ای» نصف حداکتر اندازه اسمی سنگدانه‌های لایه قبلی است. ۲-2-۷ مواد قبری در آسفالت‌های سطحی از قیرابه‌هاء قیرهای محلول و یا قیرهای خالص با کندروانی کم می‌توان استفاده کرد. قیر مناسب برای شرایط متفاوت جوی و ترافیکی و برحسب نوع مصالح مصرفی, بهتر است ویژگی‌های کلی زیر را داشته باشد: الف- به اندازه کافی روان باشد تا بعد از پخش پوششی یکنواخت و همگن در سطح راه ایجاد کند. به علاوه به اندازه کافی غلیظ باشد تا ضخامت این پوشش ثابت بماند و به تناسب شیب عرضی و طولی مسیر در سطح راه جاری نشود. ب- بعد از پخش, کندروانی لازم و کافی را برای اندود یکنواخت سنگدانه‌هایی که روی آن پخش می‌شود تأمین کند. پ- در صورت مصرف قیرهای محلول و یا قیرابه‌هاء لازم است به ترتیب مواد حلال و یا آب آن در فرصت مناسب تصعید و تبخیر شود تا چسبندگی لازم بین سنگدانه‌ها و قیر پخش شده تأمین گردد. ت- بعد از تصعید مواد فرار و تکمیل عملیات تراکم» سنگدانه‌ها را در بستر خود فرو نشاند و از حرکت و جابجایی آنها در مقابل ترافیک جلوگیری کند. ث- وقتی که به مقدار پیش‌بینی شده پخش می‌شود.ء در برابر تغییرات دمای محیط و شرایط ترافیکی محورء موجب فیرزدگی نشود و در سطح راه تغییر شکل به وجود نیاید. انواع قیرهای مورد استفاده در آسفالت‌های سطحی یک یا چند لایه‌ای در جدول (۱-۷) نشان داده شده است. این قیرها برحسب اینکه معمولی یا اصلاح شده باشد. باید با مشخصات مشروحه در فصل پنجم این آئین‌نامه مطابقت داشته 4- ۸۷۳۵۵۵ [20 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم-آسفالت‌های حفاظتی ۸ جدول ۱-۷- قیرهای مورد استفاده در آسفالت‌های سطحی یک با چند لایه‌ای قیرهای زودگیر انیونیک 1-2350 15-1 ۱۲۰-۵۰ 7۲-600 75-2 را و اه ۲-3000 2- 11۱5 قیرهای کندگیر کاتیونیک (80(0-ع ۸1 5-1 ۸1-3000 52 ۱- قیر ۲۰۰-۳۰۰ در مناطق گرم باید با توجه به سابقه عملکرد آن در شرایط مشابه جوی مصرف شود. ۳-2-۷ سنگدانه‌ها سنگدانه‌های مصرفی در آسفالت سطحی یک یا چند لایه‌ای از شن شکسته یا سنگ کوهی شکسته و یا سرباره کوره‌های آهن‌گدازی تهیه می‌شود. مصالح باید مقاوم» سخت و مکعبی بوده و فاقد دانه‌های سست., شکننده و کلوخه‌های خاکی, ۱-۳-2-۷ خواص فیزیکی و مقاومتی آنها باید دارای شرایط مندرج در جدول (۲-۷) باشد. ۲-۳-2-۷ دانه‌بندی دانه‌بندی سنگدانه‌های آسفالت سطحی یک یا چند لایه‌ای می‌تواند یکی از دو نوع دانه‌بندی زیر باشد: الف- دانه‌بندی یک اندازه که اندازه بزرگترین سنگدانه آن بیشتر از دو برابر اندازه کوچکترین سنگدانه نباشد. نمونه‌هایی از این نوع دانه‌بندی‌ها در جدول (۲-۷) ارائه شده است. بِ- دانه‌بندی باز که انواع آن در جدول (۴۳-۷) نشان داده شده است. است که از دانه‌بندی یک اندازه استفاده شود. چنانچه از دانه‌بندی‌های باز جدول (۴-۷) استفاده شود. ترتیب انتخاب نوع دانه‌بندی در هر یک از لایه‌های آسفالت سطحی یک یا دو یا سه لایه‌ای بشرح جدول (۵-۷) می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ آییننامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۳-۳-4-۷ تمیزی سنگدانه‌ها باید عاری از هرگونه آلودگی پوششس خاکی و موادی که مانع چسبیدن قیر به سنگدانه‌ها می‌گردد بوده و در صورت لزوم. قبل از مصرف سسته شسوند و یا توسط هوای فشرده تمیز گردند. درشت‌تر باشد.ء از قیرهای با کندروانی بیشتر استفاده می‌شود. جدول (۶-۷) رابطه انتخاب سنگدانه‌ها با دانه‌بندی‌های مختلف را با قیر مناسب برای مناطق سرد و گرم نشان می‌دهد. جدول ۲-۷- مشخصات فیزیکی سنگدانه‌های آسفالت‌های سطحی آزمایش شخصات روس اآرمایس 70 10 |[ درصد شکستگی در دوجهه-مانده روی الک شماره ۲ حاقل ‏ ]0۶ ]0382/۳ 23 2 جدول ۳-۷- دانه‌بندی‌های یک اندازه مصالح أسغالت سطحی اندازه الک رصد مواد عبور کرده از ,3 که سس -------- صفحهٔ بعد -------- الت‌های حفانی حداکثر اندازه اد شماره دان اندازه ال ۵ میلیمتر ( ۹٩‏ میلیمتر ( ۵ میلیمتر | ۵ میلیمتر ( ۵ ممیلیمتر ۶ مبلیمتر | جدول ! سطحی جدول ۶-۷- دانه ین بندی ک‌ها ۵ اینج) ۰ ۱ اینچ) ۱۰ ۳ ۳ اینج) سید 2 اینج) ی کی و اینج) ۵ ۵-۱- ترتیب انتخاب دانه لایه های آسفالت سطحی لایه اول لایه دوم لایه اول لایه دوم لایه اول لایه دوم لایه سوم لایه اول لایه دوم لایه سوم دی‌های باز مصالح آسفال بندی‌ها برای آسفالت س شماره دانه‌بندی از جدول 2-۷ ۱ ۲ ت سطحی ۱۳/۵ ۹/۵ 2/۷۵ ۵ عبور کرده از الک ۱ ۴۰ ۰ ۰.۵ ۸۵ طحی یک تا سه لایه‌ای حداکثر اندازه اسمی ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۱- قیرهای طبقه‌بندی شده با درجه نفو ۵-2-۷- طرح اسفالت ب هدف از طرح آسفالت سط فرضیات زیر استوار می‌باشد و : الف- مقدار فضای خالی با با توجه به آرایش نامتعادل و نا ب- مقدار این فضای خالی جدول 1-۷- قیرهای مناسب بر مواد قیری در سرد ۰ تا ۲۷ درجه سانتیگراد 0 -۸1۲ 0 -۳/ 2 -5/ 2 -5ا-ح ۱۳۰-۵۷ ۸۱۲-0 1۲-0 2 -05/ 009-2 0 -۸1۲۳ 0 .۲۳-230 2 -5/ 2 -5ا-۲2 0 ,۳-230 5/2 2 -۲2-5 0 ,۳-230 5/2 2 -۲2-5 رای انواع سنگدانه‌های با دانه‌بند نگدانه‌ها که توسط دستگاه مکان یوسته سنگدانه‌هاء تقریباً ۰ در بعد از غلتک زنی و جابجا شدن 7 ای سنگدانه‌ها با دانه‌بندی‌های متق شرایط اقلیمی گرم بیش از ۲۷ درجه سانتیگراد 0 -۸1۲ 0 -ع)/ 2 -5/ 2 -5ل0 ۱۳۰-۵۷ 000 -۸11 0 -ع)/ 2 -75 2 ,/ -65ا0 ۱۳۰-۵۷ 00 -۸1۲ 0 ,1۲-600 2 -75 2 , -ک05 ی 0 , 1۲-250 2 ,15-7 2 ,/ -0165 ۲۳ 0 , 1۲-250 2 ,15-7 2 ,/ -0165 ۲۳ گدانه‌ها است که برای اجرای کا ی باز و یا یک اندازه نیزر صادق سنگدانه‌هاء به ۳۰/۸ کاهش می شماره دانه‌بندی از : جدول (2-۷) شماره ۱ با حداکثر اندازه اسمی ۵ تا ۱۲/۵ میلیمتر شماره ۲ با حداکثر اندازه اسمی ۹ تا ۹/۵ میلیمتر شماره ۲ با حداکثر اندازه اسمی ۵ تا ۴/۷۵ میلیمتر حداکثر اندازه اسمی ۵ تا ۲/۳۶ میلیمتر حداکثر اندازه اسمی ۵ تا ۱/۱۸ میلیمتر ر محاسبه می‌شود. این روش برا -۱- الف). ,یاید. بران ساس ی و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۸۵ پ- بعد از آن که رویه أسفالت سطحی به مدت کافی مورد استفاده ترافیک قرار گرفت. سنگدانه‌ها بر روی مسطح‌ترین وجه خود قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی مقدار فضای خالی به حدود :۲۰ می‌رسد و ضخامت نهایی رویه آسفالتی تقریباً با میانگین کوچکترین بعد سنگدانه‌ها برابر می‌شود (شکل ۱-۷- ب). ت- برای آنکه رویه آسفالت سطحی عملکرد مفید و بادوامی داشته باشد. لازم است ۶۰ تا ۸۰ درصد فضای خالی باقیمانده (که فرض شده است) با توجه به نوع ترافیک با قیر پر شده و فضای خالی نهایی رویه آسفالتی با توجه به شرایط ترافیکی محور بشرح زیر گردد: برای ترافیک روزانه ۱۰۰ تا ۵۰۰ وسیله نقلیه: (۲۰/ ۲۰-۸۰ برای ترافیک روزانه ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ وسیله نقلیه: > (۲۰/ ۲۰-۷۰ برای ترافیک روزانه ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ وسیله نقلیه: > (۲۰/ 8 ۶۵) ۲۰ برای ترافیک روزانه ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ وسیله نقلیه: (۲۰/ ۲۰-۶۰ ب- موقعیت پایدار و تثبیت شده سنگدانه‌ها بعد از آمد و شد نسبتاً طولانی که روی جبهه‌های پهن و مستوی خود در لایه قیری فرو نشسته‌اند. شکل ۱-۷- موقعیت سنگدانه‌ها در بستر قیری راه» قبل و بعد از غلتک‌زنی و عبور ترافیک 1-۶-۷ محاسبه مقادیر قیر و سنگ با فرضیات فوق برای محاسبه مقادیر قیر و سنگ مصرفی در واحد سطح از روابط زیر استفاده می‌کنیم: ۱-1-2-۷ مقدار سنگدانه‌ها برای تعیین مقدار سنگدانه‌های مصرفی در واحد سطح برای هر یک از لایه‌های آسفالت سطحی یک یا چند لایه‌ای» رابطه زیر کاربرد دارد. (۱-۷) ۱/)۱-0.4۷(0(8ع) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۹ آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۴ > وزن سنگدانه‌ها برحسب کیلوگرم در متر مربع سطح راه ۷ < فضای خالی سنگدانه‌ها در شرایط غیر متراکم که براساس رابطه (۲-۷) محاسبه می‌شود: ۷ - | )۲-۷( ۱0000 که در آن: ۷ وزن واحد حجم غیر متراکم سنگدانه‌ها که به روش 7-۱۹ آشتو اندازه‌گیری می‌شود. > وزن مخصوص حقیقی سنگدانه‌ها 7 * میانگین کمترین بعد سنگدانه برحسب میلیمتر که بشرح زیر و با آزمایش‌های لازم در آزمایشگاه مشخص می‌شود: الف- بعد از آزمایش دانه‌بندی روی سنگدانه‌های مصرفی در رویه آسفالتی» نمودار دانه‌بندی آن رسم می‌شود و از این نمودار قطر سنگدانه‌هایی را که /۵۰ مواد رد شده دارد برحسب میلیمتر تعیین می‌گردد. ب- روی مصالح مصرفی آزمایش تعیین ضریب تورق برابر روش استاندارد ۸۱۲ -9.5/ انجام می‌شود. پ- با داشتن اندازه متوسط سنگدانه‌ها (ردیف آلف) و ضریب تورق مصالح (ردیف ب) میانگین کمترین بعد سنگدانه با // از محور افقی شکل (۲-۷) برحسب میلیمتر به دست می‌آید. < ضریب هدررفتن سنگدانه‌ها (مصالحی که به سطح راه نجسبیده اند) از ۱/۰۱ تا ۱/۱۵ تغییر می‌کند و رقم اصلی آن توسط مهندس طراح انتخاب می‌شود. هر قدر درصد ریخت و پاش مصالح بیشتر باشد» ضریب مورد کاربرد زیادتر است. < ضریبی که براساس تجربه ارزیابی شده و با توجه به شرایط اقلیمی محل اجرای کارء نوع ترافیک, سنگدانه‌ها و غیره انتخاب می‌شود. محدوده این ضریب ۱/۱ - ۰/۸ است و در حالت عادی و معمولی, عدد یک منظور می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هفتم- آسفالت‌های حفاظ ۱۷/۷۸ ۱1/۸1۱ ۱۵/۴ ۱۳,۹۷ ۱۱/۳ ِ ۸۸۹ ۷/۲ ۳۵ 0/۸ ۲-1-4-۷ مقدار قیر مقدار قیر لازم برای رویه« (۳-۷) که در آن: 3 < مقدار قیر بر حسب لب مصرفی در شرایط پخش بر رو بدیهی است که وزن مخ ضریب اصلاح تعیین می‌گردد. 7 -< میانگین کمترین بعد 7 < ضریب ترافیک که با ۹۲ 4۹ ۱1۳ ۱۲ ۳۰ ۵ ۰ ۴۵ "/ میانگین حداقل ضخامت , بای آسفالت سطحی یک لایه‌ای» دولایه‌ای تر در متر مربع (در درجه حرارت ۱۵ درجه - سوص قیر مصرفی؛ نحست در آزمایشگاه بر سنگدانه برحسب میلیمتر بشرح آنچه که در توجه به شدت ترافیک و تعداد وسایل نقلیه ۸ 0/۸ 1/۳۵ ۷ و یا بیشترء از رابطه (۳-۷) به دا ۷ + 5+ ۸( مانتیگراد) است. این حجم با توج ساس استاندارد ۷۰ - (/ ای اس رابطه (۱-۷) توضیح داده شد. از ۰/۶ تا ۰/۸۵ طبق جدول (۷- ۸۷ ۳, ۷۰ ۵ ۸۰ 3 و 3 ۴ یا ۳۵ ۳ ۰,۵ ک 7 7 .)1 ی( ۷ تی ام اندازه‌گیری و سپس -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۷ < فضای خالی سنگدانه‌ها در شرایط غیر متراکم بشرح آنچه در رابطه (۱-۷) توضیح داده شد. 5 < عامل متغیر مربوط به اصلاح میزان قیر برحسب وضعیت سطح راه موجودء برحسب لیتر در متر مربع و بشرح شرایط متفاوت زیر که فقط در دومین یا سومین لایه آسفالت سطحی و یا بستر أسفالتی موجود که روی آن آسفالت سطحی اجرا می‌شود. منظور می‌گردد: -‏ سطح قیر زده راه: ۰/۰۴ تا ۰/۲۷ لیتر در متر مربع (از قیر محاسبه شده کسر می‌شود) - بافت سطحی راه موجود بدون تخلخل و فضای خالی: 5-۰ -‏ بافت سطحی کمی متخلخل و اکسیده شده: ۰/۱۴ لیتر در متر مربع (قیر اضافه می‌شود) - بافت سطحی خیلی متخلخل و زیاد اکسید شده: ۰/۴لیتر در متر مربع (قیر اضافه می‌شود) ۸ <- ضریب اصلاح مربوط به جذب مواد قیری توسط سنگدانه‌هاء (به غیر از مصالحی که بیش از آندازه جاذب قیر بوده و متخلخل می‌باشد)» صفر منظور می‌گردد. در صورتیکه مصرف سنگدانه‌های خیلی متخلخل با مناشد و ریزه سوراخ‌های سطحی, اجتناب ناپذیر باشد می‌توان از رقم اضافی ۰/۱۵ -۰/۱ لیتر در متر مربع استفاده کرد و در موارد حاد و بحرانی» رقم دقیق توسط آزمایشگاه اندازه‌گیری و تعیین می‌شود. < مقدار قیر برجای مانده پس از تصعید و تبخیر قیرهای محلول یا قیرابه‌ها که توسط آزمایشگاه تعیین می‌شود. در صورتیکه قیرهای محلول و یا قیرابه‌ها مورد استفاده قرار گیرد و دسترسی به نتایج حاصل از آزمایش‌های آزمایشگاهی مقدور نباشد. از جدول (۸-۷) می‌توان به عنوان راهنما استفاده کرد. < ضریبی است که به عوامل و شرایط محلی» آب و هواء ترافیک» مصالح و غیره بستگی داشته و با توجه به سابقه کار و تجربیات اجرایی انتخاب می‌شود. این ضریب می‌تواند کوچکتر یا بزرگتر از یک باشد. تجربه نشان داده که در مورد کاربرد قیرابه‌ها و در شرایط اقلیمی سردء ارزش عددی این ضریب حدود ۱/۲ است. حجم قیر محاسبه شده بشرح فوق, مربوط به دمای ۱۵ درجه سانتیگراد است که با استفاده از شکل (۳-۷) به ححجم قیر در جدول ۷-۷- ضریب ترافیک برای محاسبه مقدار قیر میزان آمد و شد روزانه ضریب ترافیک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم- آسقالت‌های حفاظنی جدول ۸-۷- در قیرهای 230 500 3000 ۶ : 1 ی :. ی ی د ( نت ۳ و د کن 1 و ۱ ی ۰ ۳ ی م ۸ ۱ نِ ۳ ۲۳۲۰۰ ۱۰ ۱۰۰ ۰ در حه حرآر ات پخش فبر (در حه سانتنگراد) شکل ۳-۷- تعیین ضریب اصلاح حجم قیر سد قیر باقیمانده بعد از تبخیر مواد فرار قیرهای محلوز انواع قیر ضریب ۲/ خالص در انواع درجات ۱ یرهای محلول: 70 )7 ۰.۱ ۳ ,70250 ۰/۹ ۲ ,۸۹۵۵0 ۸۴ ,705000 ۸۷ [- 5 (۸(۸/ 2- 75 ۶۴ ۸15-1 ۰.۵۵ [- 77۳۸/5 (۸(۸/ [ - کل از 2 -کل0 ۶۵ ۸٩۹ ری ۱۵ ۱/۰ ۹ 3 ۱/۵ ب ۵۸ ی + 5 را ۵ ۹ ( و قیرابه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ آیین‌نامه روسازی اسفالنی راه‌های ایران ۳-1-2-۷ اصلاح مقادیر طرح در استفاده از روابط (۱-۷)» (۲-۷) و (۳-۷) مربوط به محاسبه میزان پخش سنگدانه‌ها و قیرء بهتر است موارد زیر رعایت شود: الف- در مورد آسفالت‌های سطحی یک لایه‌ای و یا سیل‌کت (اجرای أسفالت سطحی بر روی بستر آسفالتی موجود)» برای مقادیر سنگدانه‌ها و قیر مصرفی در متر مربع به ترتیب از روابط (۱-۷) و (۳-۷) استفاده شود. ب- فرض این است که آسفالت سطحی دو یا سه لایه‌ای از دو یا سه لایه آسفالت سطحی تک لایه‌ای تشکیل می‌شود. لذا برای محاسبه مقادیر سنگدانه و قیر مصرفی هر یک از لایه‌ها با توجه به کیفیت سنگدانه‌ها و مواد قیری هر لایه که در آزمایشگاه ارزیابی و تعیین خواهد شد. از روابط (۱-۷) (۲-۷) و (۲۳-۷) استفاده شود. پ- ضریب هدر رفتن یا ریخت و پاش سنگدانه‌ها برای لایه‌های دوم یا سوم آسفالت سطحی, برابر یک منظور شود. ت- هیچگونه ضریب اصلاحی برای قیر از نظر بافت سطحی لایه اول در موقع اجرای لایه دوم آسفالت سطحی بکار گرفته نمی‌شود (۰ < 5). زیر فرض این است که در محاسبات مربوط به تعیین قیر لایه قبلی, کلیه عوامل برای تعیین و محاسبه قیر بهینه و پخش آن در سطح راه در محدوده رواداریهای اجرایی» منظور شده است. ث- مقدار قیر مصرفی در لایه اول و دوم رویه‌های دو لایه‌ای» یا در لایه اول» دوم و سوم رویه‌های سه لایه‌ای بشرح زیر اصلاح شود: ۱- چنانجه زمان اجرای رویه از ماه‌های آردیرهشت و خرداد شروع شده و تا ماه‌های گرم تابستان ادامه داشته باشد. مقدار قیر محاسبه شده برای هر لایه بشرح زیر محاسبه می‌شود: رویه دو لایه‌ای: /۶۰ از مجموع قیر محاسبه شده دو لایه در لایه اول و ۴۰/۸ در لایه دوم. رویه سه لایه‌ای: /۴۰ از مجموع قیر محاسبه شده سه لایه در لایه اول, /۴۰ در لایه دوم و ۲۰/۸ در لایه سوم. ۲ چنانچه اجرای رویه در ماه شهریور آغاز شود قیر محاسبه شده برای هر لایه بشرح زیر منظور می‌شود: رویه دو لایه‌ای : /۴۰ از محموع قیر دو لایه در لایه اول و ۶۰/۸ در لایه دوم. رویه سه لایه‌ای: ۳۰/۰ از مجموع قیر سه لایه در لایه اول» /۴۰ در لایه دوم و ۳۰/۸ در لایه سوم. 4-1-2-۷ نمونه محاسبه برای آن که با چگونگی محاسبه مقادیر قیر و سنگدانه‌ها آشنا شویم» مثال زیر برای آسفالت سطحی یک لایه‌ای تنظیم شده است: برای اجرای آسفالت سطحی یک لایه‌ای» سنگدانه‌های شکسته منطبق با دانه‌بندی شماره ۲ جدول (۴-۷) با قیر ۸1-8600 انتخاب شده است. بستری که بر روی آن آسفالت سطحی انجام می‌شود. قشر اساس شکسته است. برابر داده‌های طرح مقادیر سنگدانه‌ها و قیر برای هر متر مربع سطح راه بشرح زیر محاسبه می‌شود: الف- با انجام آزمایش دانه‌بندی روی سنگدانه‌ها و رسم نمودار مربوطهء قطر دانه‌هایی که روی این نمودارء ۵۰ درصد مواد ردشده را نشان می‌دهد برابر ۱۰ میلیمتر است. آزمایش ضریب تورق این مصالح به روش ۸۱۲ -5./ حدود ۲۰ درصد محاسبه گردید. میانگین کمترین ضخامت سنگدانه‌ها از محور افقی شکل (۲-۷) برابر ۷/۴ میلیمتر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظنی ۹۱ ب- ۷۷ یا وزن واحد حجم غیرمتراکم مصالح با آزمایش 7-79 آشتو در آزمایشگاه برابر با ۱۵۰۸/۳ کیلوگرم در مترمکعب و وزن مخصوص حقیقی این مصالح با آزمایش ۸۵ -7 آشتوء معادل ۲/۶۰ اندازه گیری شد. لذا فضای خالی مصالح (1) مساوی است با: و اب-۷ پ- ضریب هدر رفتن سنگدانه‌ها (: 7) با توجه به تحربیات مهندس طراح ۱/۰۴ انتخاب گردید. ت- تعداد ترافیک روزانه طرح معادل ۸۰۰ وسیله نقلیه می‌باشد که با توجه به جدول (۷-۷)» ضریب 7 مساوی ۰/۷ خواهد بود. ث- چون بستری که روی آن آسفالت سطحی انجام می‌شود قشر اساس شکسته است.ء لذا ضریب بافت سطحی راه (5) معادل ج- ضریب 7 با مصرف قیر ۸1۳-800 از جدول (۸-۷) برابر ۰/۸۴ انتخاب شد که در صورت لزوم در آزمایشگاه با آزمایش 7-۸ آشتو تعیین می‌شود. چ- سنگدانه‌های مصرفی در آسفالت سطحی خاصیت جذب قیر بیش از اندازه نداردء لذا ۸-0 می‌باشد. ح- ضرایب ۸11 و بل هر یک در معادلات سنگدانه‌ها و قیر» ۱ فرض شده است. بشرح فوق خواهیم داشت: - مقدار سنگدانه‌ها: 0.4۷5 -۲-1/)1 4 0 (0.42 0. 4۷ - )| ۲ 65 )6 - مقدار قیر: ( ۸ +5 + 0.4۲7۲۷) ۳ 9 1 (0 +0 + 0.42 0.7 7.4۷ ۱.0)0.4۷ 9 0.۹4 در درجه حرارت ۱۵ درجه سانتیگراد 1/۴ ۱/۰۳ - 8 مطابق آزمایش استاندارد ۷۰ - (/ ای‌اس‌تی‌ام و ۲۳۸ - 7 آشتوء وزن مخصوص قیر مصرفی ۸1۳-800 در آزمایشگاه ۰/۹۷۱ اندازه گیری شده است. این قیر به هنگام پخش در روی بستر راه تا حدود ۱۱۰ درجه سانتیگراد حرارت داده می‌شود. لذا حجم آن در این درجه بیش از ۱/۰۳ لیتر در ۱۵ درجه سانتیگراد خواهد بود. ضریب اصلاح برای تبدیل ححم قیر از ۱۵ به ۱۱۰ درجه سانتیگراد با توجه به این که وزن مخصوص آن بیش از ۰/۹۶۶ است. از شکل (۳-۷) برابر ۱/۰۶۸ قرائت می‌شود. لذا حجم قیر اصلاح شده در درجه حرارت پخش در سطح راه برابر است با: ۴ ۱/۱ ۵۱/۰۶۸ ۱/۰۳- 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ آیین‌تامه روساز ی آسفالنی راه‌های ایران ۵-۷- اندودهای آب‌بند ۱-۵-۷ دامنه کاربرد اجرای آسفالت‌های حفاظتی بشرح بند (۱-۷) بر روی انواع رویه‌های آسفالتی و یا بتنی موجود به منظور آب‌بندی, افزایش خاصیت نفود ناپذیری» اصلاح آسیب دیدگی‌های سطحی؛ بهسازی موقت و افزایش عمر بهره‌برداری آزهاء اندود آب‌بند یا سیل‌کت" ۲-۵-۷ انواع اندودهای آب‌بند اندودهای آب‌بند بشرح زیر تقسیم بندی می‌شود: - اندودهای سنگدانه‌ای : 5 را ۶ - اندودهای قیری بدون سنگدانه - . اسلاری سیل یا دوغاب قیری مشخصات فنی هر یک از انواع فوق بشرح زیر است: ۱-۲-۵-۷ اندود آب‌بند سنگدانه‌ای اجرای آسفالت سطحی یک یا چند لایه‌ای منطبق با مشخصات بند (۴-۷) و کلیه زیربندهای آن سیل کت سنگی نام دارد. مقادیر سنگ و قیر برای هر لایه با توجه به نوع سنگدانه‌ها و قیر انتخاب شده براساس روابط (۱-۷) (۲-۷) و (۳-۷) و زیربندهای (۱-۶-۴-۷) و (۲-۶-۴-۷) تعیین می‌شود. ۲-۲-۵-۷ اندود آب‌بند ماسه‌ای اندود ماسه‌ای مشابه آسفالت سطحی یک لایه‌ای با قیرهای جدول (۱-۷) و مصالح ماسه‌ای منطبق با دانه‌بندی جدول ‎)٩-۷( اجرا می‌گردد. ارزش ماسه‌ای مصالح مصرفی نباید کمتر از ,۷۵ باشد. 1 [ه۵ع5 - 5 [56۵ 6-۳۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هفتم- آسفالت‌های حفاظنی ۳ جدول ۹-۷- دانه‌بندی ماسه برای اندود ماسه‌ای الک ‎٩/۵‏ میلیمتر( < اینج) الک ۰/۰۷۵ میلیمتر (شماره ۲۰۰) اندودهای قیری با پخش قیر بر روی بستر أسفالتی و یا بتنی مورد نظرء بدون مصرف سنگدانه‌ها و نظیر اندودهای سطحی (فصل ششم) اجرا می‌شود. اندود قیری برای پرکردن فضاهای خالی و ترک‌ها و خلل و فرج‌های سطحی رویه آسفالتی و احیای مواد قیری آن بکار می‌رود. قیرهای مصرفی برای اجرای این اندود در جدول (۱۰-۷) نشان داده شده است. قیرابه‌ها در اجرای این اندود قیری قبلاً به نسبت تعیین شده با نظر دستگاه نظارت با آب رقیق شده و سپس مصرف می‌شود. مقدار مصرف با توجه به وضعیت سطح بستر موجود آسفالتی (زبری زیاد یا کم) از ۴۰۰-۸۵۰ گرم در مترمربع تغییر می‌کند. حدود مصرف قیرهای محلول, ۵۵۰- ۲۵۰ گرم در مترمربع می‌باشد. جدول ۱۰-۷- قیرهای مصرفی برای اندود قیری سس 8 سس سس ۷ سس ]۳۳۳ # توسط کارخانه سازنده قیرابه رقیق می‌شود. 2-۲-۵-۷ اندود آب‌بند اسلاری سیل با دوغاب قیرابه‌ای مخلوط آسفالتی اسلاری سیل یا دوغاب قیرآبه‌ای از مصالح ریزدانه خوب دانه‌بندی شده (جدول ۱۱-۷ قیرابه و آب تمیه و بعنوان یک قشر حفاظتی روی سطح راه‌های آسفالتی موجود با هدف پرکردن درزهاء ترک‌هاء حفره‌ها و فضای خالی سطحی؛ پیشگیری از گسترش خرابی‌ها و نیز افزایش تاب لغزشی آن پخش می‌شوند. ضخامت این آسفالت وقتی که در یک لایه اجرا می‌شود. حدود ۳ تا ۱۰ میلیمتر است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران استفاده از این مخلوط‌ها برای راه‌هائی توصیه می‌شود که زیرسازی و روسازی آنها سالم بوده و خرابی‌ها سطحی باشد. در صورت وجود ترک‌ها و نواقص زیادء ابتدا باید آنها را تعمیر و لکه‌گیری و سپس اقدام به روکش با این مخلوط قیرابه‌ای نمود. این مخلوط‌ها هنگام پخش در سطح راه باید حالت نیمه روان و خمیری داشته باشند تا در ترک‌ها و خلل و فرج آن نفوذ کرده و آنرا آب‌بند کنند. مشخصات فنی این نوع أسفالت حفاظتی بشرح زیر می‌باشد. الف- قیر قیرابه‌های مصرفی برای این مخلوط‌ها برحسب شرایط اجرا و نوع مصالح سنگی مصرفی با نظر دستگاه نظارت و بشرح زیر انتخاب می‌شوند. ۱ قیرابه‌های آنیونیک و یا کاتیونیک دیرشکن ۲- قیرابه‌های سریع شکن کاتیونیک و یا آنیونیک نوع ۲05-7/0 یا 05-177 برای مواقعی که جاده باید در اسرع وقت برای عبور ترافیک باز شود. قیرابه‌های فوق باید با مشخصات مربوط به قیرابه‌ها بشرح فصل پنجم مطابقت داسته باشد. ۳- در صورت مصرف قیرهای ردیف ۲ رعایت الزامات مربوط به آزمایش پایداری در برابر نشست بعد از ۲۴ ساعت نگهداری در انبار و آزمایش اختلاط با سیمان» حذف می‌شود. ب- مصالح سنگی مصالح ریزدانه مصرفی باید دارای مشخصات زیر باشد: ۱- از ماسه شکسته یا مخلوط ماسه شکسته و طبیعی که حداکثر ۵۰ درصد آن طبیعی باشد تهیه شود و جذب آب ماسه طبیعی از ۱/۲۵ درصد تجاوز نکند. برای محورهای با ترافیک سنگین ماسه باید ۱۰۰ درصد شکسته باشد. ۲- حداکثر افت وزنی با آزمایش لوس آنجلس ۳۰ درصد باشد. ۳- حداکثر افت وزنی در پنج سیکل با سولفات سدیم و یا منیزیم بترتیب ۱۵ و ۲۵ درصد باشد. ۴- حداقل ارزش ماسه‌ای ۴۵ درصد باشد. ۵- مصالح» قبل از افزودن سیمان یا هک بعنوان فیلر فعال به آنء فاقد دامنه خمیری باشد. ۶- دانه‌بندی مصالح با توجه به ضخامت مورد نیاز برای پخش در هر لایه با یکی از دانه‌بندیهای جدول (۱۱-۷) مطابقت داشته فیلرهای فعال نظیر سیمان, آهک شکفته و یا فیلر غیرفعال مانند پودر سنگ‌های آهکی یا هر نوع دیگری را که مشخصات ذکر شده برای فیلر مصرفی در آسفالت گرم را بشرح فصل نهم این آئین‌نامه داشته باشدء می‌توان در مخلوطهای دوغاب قیرابه‌ای مصرف کرد. استفاده از فیلرهای فعال موجب افزایش کارآئی و تنظیم گیرش مخلوط و عمل‌آوری آن در زمان کوتاه‌تری می‌گردد. ضمن آنکه در اصلاح دانه‌بندی مخلوط نیز نقش موّئری دارد. چگونگی سازگاری فیلر انتخاب شده با قیرابه مصرفی باید کنترل شود تا چسبندگی پایدار و با دوام بین قیر و سنگدانه‌ها تأمین گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۹ ت- آب آب مورد استفاده برای تهیه قیرآبه و آب مصرفی برای اختلاط با اسلاری سیل باید عاری از مواد مضر مانند نمک» مواد آلی و مواد معدنی باشد. مقدار آب مصرفی برای تهیه اسلاری سیل باید به اندازه‌ای باشد تا یک مخلوط روان و یکنواخت تهیه شود. جدول ۱۱-۷- دانه‌بندی مصالح سنگی مخلوط‌های دوغاب قیرآبه‌ای اندازه الک نسبت به دانه‌بندی ۳ اس سس سک ث- کاربرد دانه‌بندیهای جدول (۱۱-۷) موارد کاربرد هر یک از دانه‌بندی‌های جدول (۱۱-۷) با توجه به وضعیت سطح راه» بشرح زیر می‌باشد: ۱- دانه‌بندی نوع ۱: این دانه‌بندی برای درزگیری و پوشش سطوح فرسوده‌ای مناسب است که دارای ترک‌های محدود و با عرض کم و چاله‌های کم عمق می‌باشد. مقدار قیر خالص باقیمانده در قیرابه در آزمایش تقطیر قیرابه با این دانه‌بندی بین ۱۰-۱۶ درصد وزنی مصالح خشک و مقدار پخش أسفالت بین ۵/۵- ۳/۵ کیلوگرم در مترمربع است. ۲- دانه‌بندی نوع ۲: این دانه‌بندی که از دانه‌بندی نوع ۱ درشت‌تر است برای رویه‌هایی که ترک‌ها و جاله‌های بزرگنری دارند مورد استفاده قرار می‌گیرد. اسلاری سیل با این دانه‌بندی هم خرابی‌های با عمق محدود و ترک‌خوردگی‌های زیاد را ترمیم می‌کند و هم می‌تواند بعنوان یک رویه قابل قبول کارآیی داشته باشد. مقدار قیر خالص باقیمانده در آزمایش تقطیر قیرآبه با این دانه‌بندی» بین ۱۳/۵- ۷/۵ درصد وزن مصالح خشک سنگی و مقدار پخش بین ‎-٩‏ ۵/۵ کیلوگرم در متر مربع است. ۳- دانه‌بندی نوع ۲: این دانه‌بندی که از دیگر دانه‌بندیها درشت‌تر استء برای راه‌های با شدت خرابی زیادتر (راه‌های با زیرسازی سالم ولی با ترک‌ها و چاله‌های بزرگتر) مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند بعنوان یک رویه با ضریب اصطکاک بالا" نیز عمل کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۹ آیین‌نامه روسازی اسفالنی راه‌های ایران مقدار قیر خالص باقیمانده در آزمایش تقطیر قیرابه با این دانه‌بندی» بین ۱۳۲- ۶/۵ درصد مصالح و میزان پخش مخلوط بین ۸-۵ کیلوگرم در متر مربع است. از این دانه‌بندی همچنین می‌توان بعنوان قشر اول یا دوم در یک سیستم چند لایه‌ای نیز استفاده کرد. ج- طرح اختلاط طرح اختلاط آزمایشگاهی مخلوط آسفالتی دوغاب قیرابه‌ای باید براساس دانه‌بندی کارگاهی مصوب و منطبق با یکی از دانه‌بندی سه‌گانه جدول (۱۱-۷) و رواداری‌های مربوط و مطابق با ۳۹۱۰ - 10 ای‌اس‌تی‌ام تهیه شود. مخلوط آسفالتی طرح شده با هر یک از دانه‌بندی‌هاء باید دارای ویژگی‌های زیربندهای ""ث" باشد. سایر خصوصیات مخلوط از نظر روانی و انسجام» زمان گیرش» عمل‌آوری و سخت شدن, مقاومت چسبندگی و چ- رواداری‌های مجاز پس از تهیه طرح اختلاط و تعیین مقدار پخش مخلوط. رعایت حدود رواداری و موردهای زیر الزامی است: ۱ قیر باقیمانده مخلوط بیشتر از ۱ نسبت به قیر طرح تجاوز نکند. ۲- رواداری جدول (۱۱-۷) در مورد هر الک با توجه به دانه‌بندی و فرمول کارگاهی, رعایت گردد. ۳- نمودار دانه‌بندی مخلوط به موازات حد فوقانی و یا تحتانی مشخصات قرار گیرد. ۳۴- روانی مخلوط هنگام پخش در سطح راه به مقداری باشد که ضخامت لایه پخش شده بیش از ۳+ میلیمتر نسبت به مقدار ۵- مقدار پخش مخلوط در سطح راه از ۱ کیلوگرم در مترمربع نسبت به مقدار تعیین شده در طرح تجاوز نکند. ۵-۲-۵-۷ میکروسرفیسینگ میکروسرفیسینگ,» أسفالت سرد حفاظتی ریزدانه‌ای است که از اختلاط ماسه صد در صد شکسته و خوب دانه‌بندی شده با قیرآبه کاتیونیک پلیمری اصلاح شده» فیلرء آب و در صورت لزوم افزودنی‌های کنترل‌کننده جهت تنظیم زمان شکستن قیرآبه تهیه می‌شود و منشاء اولیه آن اسلاری سیل است. این مخلوط أسفالتی سرد بعنوان یک قشر حفاظتی- ترمیمی در کلیه معابر شهری, راه‌های اصلی» بزرگراه‌هاء آزادراه‌ها با سرعت زیاد و ترافیک سنگین و فرودگاه‌ها با هدف آب‌بندی سطحی» پرکردن درزهاء ترک‌ها و شیارهای طولی جای چرخهاء اصلاح قیرزدگی و شن‌زدگی» افزایش تاب لغزشی» پرکردن فضاهای خالی و چاله‌های کم عمق, اصلاح ناهمواری‌های سطحی و نهایتاً پیشگیری از گسترش خرابی‌ها و افزایش قابلیت خدمت‌دهی آنها با ضخامت‌های متغیر و بیشتر از ۱۲/۵ میلیمتر اجرا می‌شود که باید در شرایط دمای محیط ۲۴ درجه سانتیگراد و در رطوبت نسبی ۵۰ درصد.ء یک ساعت بعد از پخش,» ضمن تبخیر آب امولسیون و سفت شدن مخلوط أسفالتی به روی ترافیک گشوده شود. این سیستم برای راه‌ها و معابری توصیه می‌شود که روسازی آنها از توان سازه ای کافی برخوردار بوده و سیب دیدگی‌های آن سطحی باشد. میکروسرفیسینگ برای رویه‌های بتنی و سنگی نیز بکار می‌رود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۹۷ الف- قیرابه قیرابه باید از نوع سریع‌شکن اصلاح شده با پلیمر بوده و با مشخصات قیرآبه کاتیونیک ۲55-17 فصل پنجم آئین‌نامه روسازی انطباق داشته باشد. پلیمر مصرفی را می‌توان با قیر پایه و یا امولسیون‌سازء قبل از شروع فرآیند تولید قیرآبه مخلوط کرد. انجام آزمایش‌های ته‌نشینی و سیمان برای این قیرابه ضرورت ندارد. ب- مصالح سنگی مصالح سنگی باید صددرصد شکسته باشد و دانه‌بندی آن با یکی از دانه‌بندی‌های شماره ۲ یا ۳ جدول (۱۱-۷) مطابقت داشته باشد. سایر ویژگی‌های این مصالح نیز باید مطابق جدول (۱۳-۷) باشد. جدول ۱۲-۷- مشخصات فیزیکی مصالح سنگی میکروسرفیسینگ ۱ | روشهای آزمایش | زما آزمایش رو ر | روشهای آزمایش | ت۷1 افت وزنی با آزمایش ۳ 7۱3 796 > لوس انجلس آفت وزنی با سولفات ورد 6 704 ۵ > سدیم ارزش ماسه‌ای قبل از ۱ 49 77176 2-۶۵< افزودن فیلر فیلر که بعنوان بخشی از مصالح سنگی محسوب می‌شود. باید از آهک شکفته یا فیلر تهیه شده از مصالح سنگی آهکی و یا سیمان پرتلند فاقد مواد هوازا باشد. چ- طرح اختلاط میکروسرفیسینگ باید به گونه‌ای طراحی شود که با مشخصات سیستم گشایش ترافیک سریعء هماهنگی داشته و در مدت کوتاهی بعد از گیرش کامل تثبیت و تحکیم شده تا ترافیک بتواند بدون ایجاد تغییر شکل و جابجائی و کنده شدن سنگدانه‌ها از روی آن عبور کند. از این آسفالت با دانه‌بندی شماره ۲ جدول (۱۱-۷) برای پخش در معابر شهری و مناطق مسکونی به مقدار ۸/۱- ۵/۴ کیلوگرم بر متر مربع و با دانه‌بندی شماره ۳ جدول فوق برای راه‌های بین شهری و جاده‌های اصلی به مقدار ۱۶/۲- ۸/۱ کیلوگرم بر مترمربع می‌توان استفاده کرد. تهیه طرح اختلاط این آسفالت حفاظتی و آزمایش‌های مربوطه باید با مشخصات ‎٩۳۷۲‏ - (7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران . ۰ ۰ ۷ ۰ ۰ ۰ ۰.۰ ۰۰ ۰ کت ۵ ۰ ۰۰ هس ۰ پم ۰۰ - آزمایش چسبندگی برای کنترل میزان چسبندگی تحت شرایط مختلف شکست قیر امولسیونی و در واقع برای تعیین زمان - آزمایش سایش در شرایط مرطوب » تعیین حداقل مقدار قیر مخلوط و کنترل سایش سطح روسازی در مقابل آب و ظهور پدیده عریان شدن سنگدانه‌ها را در شرایط ترمزگیری و انحراف خودرو در آزمایشگاه شبیه‌سازی می‌کند. - آزمایش بارگذاری چرخ" که میزان تراکم و خواص جابجائی آسفالت چند لایه‌ای در مقابل تراکم ناشی از ترافیک و نهایتاً پتانسیل قیرزدگی را در آزمایشگاه شبیه‌سازی می‌کند و مقدار ماسه‌ای را که تحت شرایط بارگذاری به مخلوط مورد آزمایش می‌چسبد. . ۹ پس ۰ ۱۰ ۰۰ .2 ۰ 2.۰ هُ ۰ ۰ به ۷ پ 1-۷- غبارنشانی و روغن پاسی ۱-۹-۷ کلیات پخش قیر در سطح راه‌های شنی و خاکی از ایجاد گرد و غبار جلوگیری کرده و در عین حال با تأمین یک پوشش حفاظتی و سطحی» موجب تثبیت و تحکیم بستر راه و کاهش نفوذپذیری آن در برابر نزولات جوی می‌شود. ۲-۹-۷- مواد قبری مواد قیری مصرفی برای غبارنشانی و روغن‌پاشی را می‌توان برحسب مورد (شرایط جوی» ترافیکی و نوع قیر موجود) از جدول (۱۳-۷) انتخاب کرد. جدول ۱۳-۷- راهنمای انتخاب قیر برای غبارنشانی زح روغن پاشی راه - ک؟ک0 - ک؟ک-۲ 1 0۳۵1۵ -7 1 ۸۳۵۹[0۱ 1۳۵0 ۷۷/۵۱ -8 1 ۷۷۵۵ 102060 -9 1 12۹۹1۲10۵1100 -10 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۹۹ ۳-۷ مقدار قیر ۷--۱-۳- غبارنشانی مصرف قیر به تناسب نوع مصالح شنی یا خاکی بستر موجود.ء در نخستین اجرا و قیرپاشی با قیرهای محلول از ۲- ۰/۵ کیلوگرم بر متر مربع تغییر می‌کند. در صورت مصرف قیرابه که مقدار آن ۲/۵- ۰/۷۵ کیلوگرم در مترمربع می‌باشد» قیرابه را با یک تا پنج برابر حجم آن با آب رقیق کرده و سپس در دو یا سه مرحله پخش می‌کنند. ۲-۳-۹-۷- روغن پاشی مقدار قیر تقریبی مصرفی از میان قیرهای محلول» برای روغن‌پاشی راه در اولین سال اجراء ۳-۴ کیلوگرم در متر مربع و برای قیرابه‌هاء ۴-۵ کیلوگرم در متر مربع خواهد بود. می‌گیرد. به این نحو که در مرحله اول نیمی از کل قیر و در دو مرحله دیگرء مابقی آن به مقدار مساوی در هر مرحله پخش می‌شود. ۷-۷ اجرای آسفالت‌های حفاظتی ۱-۷-۷ آماده کردن سطح راه سطح راه‌های شنی,ء آسفالتی و یا بتنی قبل از شروع عملیات آسفالت حفاظتی, آماده‌سازی می‌شود تا از هر حیث با مشخصات و ۱-۱-۷-۷ راه های شنی برای اجرای آسفالت‌های سطحی یک یا چند لایه‌ای و یا عملیات غبارنشانی و روغن پاشی بر روی راه‌های شنی» معمولا آماده سازی به ترتیب زیر انجام می‌شود: الف- کلیه نقاط ضعیف سطح راه‌های شنی باید قبلا مرمت شود. ب- عملیات باید به ترتیبی برنامه‌ریزی شود که بلافاصله پس از آماده شدن سطح راه و قبل از عبور ترافیک از روی آن» آسفالت سطحی اجرا شود. پ- در صورت عبور ترافیک از روی سطح راه لازم است این سطح مجدداً شخم زده شده و پروفیله گردد و سپس تاحد ث- اندود نفوذی این سطح قبل از عملیات آسفالت سطحی طبق دستورالعمل‌های فصل ششم اجرا شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۰ آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران برای غبارنشانی و روغن‌پاشی» هر گونه ناهمواری سطحی و شیارهای طولی و عرضی و نیز فراز و نشیب‌های موضعی با گریدر و در صورت لزوم با پخش مصالح مناسب تسطیح و اصلاح شود. شیبهای طولی و عرضی لازم برای تخلیه و هدایت سریع آب از سطح راه و جلوگیری | زجمع شدن آب تأمین گردد. ۲-۱-۷-۷ راه های آسفالتی راه های آسفالتی برای اندودهای آب‌بندی باید به ترتیب زیر آماده سازی شود: ب- هر گونه شیارهای طولی و عرضی و تغییر شکل‌های موجود رویه آسفالتی باید برطرف و اصلاح گردد. پ- قیرزدگی‌ها باید تراشیده شود. ت- سطح راه باید از گرد و خاک و مواد خارجی کاملا پاک شود و در صورت لزوم با آب شستشو و تمیز گردد. ث- در صور تیکه از قیرهای محلول برای قیرپاشی استفاده می‌شودء سطح راه باید خشک باشد. ج- چنانچه اندودهای آب‌بندی روی رویه‌های بتنی اجرا می‌شود» سطح راه باید بر اساس نقشه‌های اجرایی و چ- چنانچه اجرای رویه, شامل پخش مخلوط‌های آسفالتی نظیر دوغاب قیری و یا میکروسرفیسینگ باشد. باید قبلا اندود سطحی آن طبق دستورالعمل‌های فصل شم اجرا شده باشد. ۳-۷-۷- قیرپاشی قیرپاشی برای انواع عملیات حفاظتی اعم از آسفالت‌های سطحی یک یا چند لایه‌ای و یا اندودهای آب‌بندی بر روی سطوح شنی و یا آسفالتی آماده‌سازی شده باید براساس فصل ششم موضوع اندودهای نفوذی و اندودهای سطحی انجام گیرد. عملیات قیرپاشی باید با قیرپاش که مسخصات کامل آن در فصل ششم ارائه شده است. انجام شود. مقدار قیر پخش شده باید با آزمایش «سینی» کنترل شده و نتیجه آن بیش از ۱۰ + درصد با مقدار طرح, تفاوت نداشته باشد. درجه حرارت انواع قیرهای مصرفی برای پخش نیز در فصل پنجم نشان داده شده است. رعایت کلیه ملاحظات ایمنی برای گرم کردن قیرها بشرح آنچه که در فصل ششم یادآوری گردیده ضروری است. پخش سنگدانه‌ها با وسایل مکانیکی انجام می‌گیرد. قبل از قیرپاشیء کامیون‌های حامل سنگدانه‌ها در محل کار آماده می‌شوند. کامیون پخش سنگدانه‌ها برای انجام کار به عقب حرکت می‌کند تا ابتدا سنگدانه‌ها روی قیر پخش شود و سپس چرخ کامیون از روی آن عبور کند. سنگدانه‌ها باید بلافاصله پس از قیرپاشی, روی سطح راه پخش شود. پس از پخش سنگدانه‌ها غلشک زنی باید شروع شود تا دانه‌های مصالح کاملاً به قیر و به سطح راه بچسبد. غلتک‌زنی نباید پس از عمل آمدن قیر ادامه یابد» زیرا دانه‌های سنگی در جای خود لق شده و از سطح راه کنده می‌شود. در صور تیکه آسفالت سطحی در دو لایه انجام شود.ء -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۱۳ موقعی باید اقدام به پخش قیر لایه دوم کرد که قیر لایه اول کاملا عمل آمده باشد. قبل از پخش قیر لایه دوم» باید با جاروی مکانیکی, سنگدانه‌های اضافی لایه اول از سطح راه پاک گردد. این کار بایستی در صبح زود انجام شود که قیر قشر اول سفت بوده و سنگدانه‌ها از آن جدا نشود. پس از قیرپاشی لایه دوم باید بلافاصله سنگدانه‌ها را طبق آنچه که در مورد لایه اول گفته شد روی سطح راه پخش و عمل غلتک زنی را شروع کرد. عملیات غلتک زنی با غلتکهای چرخ لاستیکی باید آن قدر ادامه یابد تا سنگدانه‌ها کاملاً در قیر و فضای خالی بین سنگدانه‌های لایه قبلی فرو نشیند. پس از پخش سنگدانه‌ها و تکمیل عملیات غلتک‌زنی باید مصالح اضافی را از سطح راه جارو کرد. چنانچه در نقاطی قیرزدگی ظاهر شود. باید سنگدانه‌ها روی آن پخش و مجددا متراکم گردد. به طوری که سطح نهایی کاملا یکنواخت ۷ تهیه و اجرای اسلاری سیل برای تهیه و پخش این مخلوط أسفالتی از کامیون‌های مخصوصی که مجهز به سیلوهای جداگانه مصالح سنگی» فیلرء قیرآبه آب و نیز واحد مخلوط کننده می‌باشد. استفاده می‌شود. با توجه به مصالح سنگی, نوع قیر و طرح آزمایشگاهی این آسفالت. باید برای توزین مصالح قیر و آب به نسبت‌های تهیه شده در طرح و سپس اختلاط آنها در واحد مخلوط‌ کننده به گونه‌ای که مخلوط حاصله با مشخصات مورد نظر برابری داشته و روانی و کارآیی لازم را برای پخش در سطح راه دارا باشد. تا بتواند فضاهای خالی و حفره‌های سطحی بستر موجود آسفالتی را پر کندء اقدام کرد. مخلوط‌های آسفالتی که به این ترتیب تهیه می‌شود توسط دستگاه پخش کننده‌ای که به انتهای واحد مخلوط کننده و در قسمت عقب کامیون متصل است و با توجه به نوع مخلوط با ضخامت موردنظر در سطح راه پخش می‌شود. در واقع عمل اختلاط و تهیه و پخش آسفالت توسط یک کامیون انجام می‌گیرد. سیلوهای مصالح سنگی» قیر و آب بعد از مصرف مجدداً پر می‌شود تا در ادامه عملیات تهیه و پخش, توقفی حاصل نگردد. برای این کار بهتر است که در نزدیکترین محل اجرای عملیات. قیر و مصالح به مقدار مورد نیاز آماده شده باشد. در محلهایی که امکان پخش با ماشین وجود نداشته باشدء می‌توان مخلوط را با ماله و وسایل دستی» پخش کرد. بطور کلی اسلاری سیل نیاز به غلتک زدن ندارده مگر در قسمت‌هایی که محل دور زدن و سرعت کم ترافیک باشد که باید با غلتک چرخغ لاستیکی بوزن ۴-۵ تن و فشار چرخ معادل ۳/۵ کیلوگرم برسانتیمتر مربع انجام گیرد. ساخت. اجرا و آزمایش‌های کنترل کیفیت اسلاری سیل باید با مشخصات ۳۹۱۰ - (7 ای‌اس‌تی‌ام مطابقت داشته ۹-۷- تهیه و اجرای آسفالت میکرو سرفیسینگ ۱-۹-۷ دستگاه‌های پیوسته برای راه‌های اصلی و مسیرهای طولانی» معمولاً دستگاه اختلاط و پخش از نوع بارگیری پیوسته است. در این دستگاه‌ها عمل تغدیه مصالح از طریق مخزن تعبیه شده در قسمت جلو دستگاه صورت می‌گیرد و مصالح و مواد با نوار نقاله به مخزن اختلاط که در -------- صفحهٔ بعد -------- ار آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران قسمت عقب و در محل پخش قرار دارد هدایت می‌شود. در این ماشین‌ها مخازن ذخیره‌سازی مصالح» فیلرء آبء قیرآابه و افزودنی‌ها امولسیونی تهیه شده به جعبه پخش انتقال و توسط حلزونی‌های دستگاه در عرض مورد نظر پخش می‌شود. ۲-۹-۷ دستگاه‌های منقطع علاوه بر ماشین‌های خود کششی با بارگیری پیوسته بشرح فوق, امکان استفاده از واحدهای پخش کامیونی نیز وجود دارد. با این دستگاه‌ها مصالح و مواد در کارگاه در مخازن محدود دستگاه ذخیره شده و به محل پخش منتقل می‌شوند. مابقی شرایط پخش و ۳-۹-۷- کنترل مواد و مصالح تحهیزات کنترل وزنی یا ححمی, مقادیر تعیین شده هر ماده را قبل از وارد شدن به مخلوط کن تنظیم می‌کند. مواد و مصالح با سیستم توزین یا تعیین حجم دقیق به میزان معین» وارد مخلوط‌کن می‌شوند. فقط آب و افزودنی‌ها ممکن است برحسب شرایط هوا در طول مسیر و به منظور دستیابی به روانی مطلوب و کنترل زمان شکست قیرآبه وضعیت متغیری داشته باشند. کالیبراسیون و تنظیم وسایل و تجهیزات برای حصول اطمینان از دقت در نسبت‌بندی مصالح و موادء بسیار ضروری است که در آغاز هر پروژه و بصورت دوره‌ای باید انجام شود. ۵-۹-۷ تجهیزات بخش پرکردن درزها و چاله‌های کم عمق و تسطیح در جریان پخش أسفالت از طریق خروج مواد به صورت همگن (که به کمک همزن‌های حلزونی تأمین می‌شود) و توزیع یکنواخت مخلوط در عرض موردنظر صورت می‌گیرد. طول محفظه که در واقع همان عرض قابل پخش أسفالت است برحسب نوع دستگاه بین ۴ تا ۴/۲ متر قابل تنظیم است. در انتهای این محفظه که خود به انتهای 1-۹-۷ محفظه پرکردن شیارها تاجی شکل ملایمی روی سطح ایجاد می‌کنند تا بعد از عبور ترافیک اولیه از روی آن؛ سطحی یکنواخت و همتراز با رویه محاور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- آسفالت‌های حفاظتی ۱۳۳ ۷-۹-۷ آماده‌سازی سطح راه ۱-۷-۹-۷- تمیز کردن مربوط به تأسیسات زیرزمینی موجود در سطح رویه باید به گونه مناسبی حفاظت شوند. -۲-۷-۹- اندود سطحی اگر سطح راه خیلی خشک و یا شن زده بوده و پوشش بتنی یا سنگی داشته باشد. اندود سطحی باید با استفاده از قیر 55 یا ۲55 به نسبت حجمی یک (قیر) و سه (آب) و به مقدار ۰/۳۲- ۰/۱۶ لیتر در متر مربع اجرا شود. آب موجود در قیر اندود سطحی قبل از پخش میکروسرفیسینگ باید کاملاً تبخیر شده و عمل‌آوری قیر امولسیون به شرایط مطلوب رسیده باشد. ۹-۷ -۸- شرایط جوی در شرایطی که دمای محیط و یا دمای سطح راه کمتر از ۱۰ درجه سانتیگراد باشد و یا احتمال یخ زدن میکروسرفیسینگ پخش شده تا ۲۴ ساعت وجود داشته باشد و یا اینکه بازگشائی ترافیک بیشتر از مدت زمان مناسبی که غالبا یک ساعت است امکان پذیر آسفالت‌های میکروسرفیسینگ باید پوشش کامل سطح روسازی را تأمین کرده و سطحی صاف با تاب لغزشی مناسب ایجاد نماید. برای دست‌یابی به این منظورء سطح نهایی کار باید عاری از هرگونه رگه‌ها و شیارهای فاقد برش‌خوردگی» موج‌های طولی و عرضی و سایر معایب باشد» ضمن آنکه با پوشش کامل درزهای طولی و عرضی, یکنواختی سطح و آرایش مطلوب آن تأمین گردد. وقتیکه مخلوط أسفالت حفاظتی ریزدانه به محفظه یخن ورد می‌شود. باید استقامت و روانی دلخواه را داشته باشد. اگر مخلوط ۳-۹-۹-۷- چین خوردگی و موج‌های متوالی چین‌خوردگی‌ها یا موج‌های متوالی شامل پستی و بلندی‌های عرضی هستند که در سطح روسازی با فواصل منظم ظاهر می‌شوند و علل بروز آنها می‌تواند موارد زیر باشد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۱- اجرای لایه در ضخامت خیلی نازک و یا پخش مخلوط به مقدار خیلی کم ۲- سرعت زیاد پخش مواد 4-۹-۹-۷ درزهای اتصال درزهایی که ممکن است پس از اجرای آسفالت حفاظتی ایجاد شوند» شامل ترک‌های طولی و عرضی مربوط به قطع عملیات و شروع آن است که در محل, بصورت درزهای طولی یا عرضی ظاهر می‌شوند. برای جلوگیری از بروز این درزهاء شرایط زیر باید رعایت شود: ۱- درزهای اتصال طولی با خطوط مجاور باید با همپوشانی حداقل ۵ میلیمتر اجرا شوند. ۲- برنامه‌ریزی اجرای خطوط به گونه‌ای باشد که محل همپوشانی دقیقاً در محور وسط و زیرخط‌کشی‌های جدا کننده خطوط ترافیکی واقع گرد تا چرخ‌های وسایط نقلیه کمتر از محل‌های اتصال طولی عبور کنند. ۳- در محل‌های شروع عملیات لازم است نوارهای مقوایی, پارچه‌ای یا فلزی کشیده شوند تا پخش آسفالت در این نقاط نیز همگن با طول مسیر باشد. ۵-۹-۹-۷ لبه‌های کنار آسفالت کیفیت ساخت لبه کناری آسفالت به نحوه عملکرد و دقت در اجرای عملیات بستگی دارد. ساخت لبه‌ها باید با میخکوبی و نوارگذاری اجرا شده و از پخش آسفالت بصورت چشمی اجتناب شود. کناره‌های آسفالت باید در طول خطوط عبوری یکنواخت و یکدست بوده و عرض پخش نیز بصورت یکنواخت و ثابت در طول مسیر اجرا شود. بطور کلی از نظر اجرای صحیح و قابل قبول, لبه‌ها نباید بیش از ۵۰ + میلیمتر در هر ۳۰ متر طول» اختلاف عرضی داشته باشند. 1-۹-۹-۷ پرکردن شیارهای طولی تجربه پرکردن شیارهای طولی جای چرخ‌ها در رویه‌های أسفالتی با استفاده از میکروسرفیسینگ» روش متداولی است. جدول (۱۴-۷) که از آئین‌نامه ۶۳۷۲ - (/ ای‌اس‌تی‌ام موضوع طرح و اجرای این آسفالت حفاظتی اقتباس شده است. می‌تواند بعنوان راهنما برای پرکردن شیارهای طولی کاربرد داشته باشد. جدول ۷- ۱۶- راهنمای پرکردن شیارهای طولی ۸ ۱۱/۴۹ ۱۲-۵ ۱۲/۷ -۳ ۲۵/۵ ۳ ۱۴/۵ -۳ ۲۲-۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم- آسقالت‌های حفاظنی ۱۰۵ استاندارد فوق توصیه می‌کند که بازاء ضخامت اجرایی معادل هر ۲/۵۴ سانتیمتر باید ۳/۲ تا ۶/۴ میلیمتر به ضخامت میکروسرفیسینگ افزوده شود تا سطح رویه بعد از تراکم ناشی از عبور ترافیک با سطوح مجاور در یک تراز قرار گیرد. ۱۰-۷- اجرای غبارنشانی و روغن‌پاسی غبارنشانی و روغن‌پاشی در سطح راه‌های شنی و خاکی محدود به پخش قیر می‌باشد. در عملیات روغن‌پاشی سطح راه در شرایط خاص (رویه ناهموار)» اختلاط قیر با مصالح موجود توسط گریدر انجام می‌شود تا یک قشر آسفالتی غیر قابل نفوذ و هموار ایجاد کند. بستری که با این روش تثبیت می‌شودء ممکن است طی سال‌های دوم یا سوم نیز نیاز به قیرپاشی مجدد داشته باشد که بهتر است برنامه‌ریزی شود. ۱۱-۷- محدودیت‌های فصلی اجرای عملیات آسفالت‌های حفاظتی در فصول مناسب و گرم سال انجام می‌گردد. لذا محدودیت‌های مربوط به حداقل دمای محیط. دمای سطح راه و نیز شرایط جوی زمان اجرای کار بشرح زیر باید رعایت شود: الف - برای آسفالت‌های سطحی یک و یا چند لایه‌ای و نیز اندودهای آب‌بندی شامل پخش قیر و سنگدانه‌ها و نیز عملیات اجرایی دوغاب قیری, حداقل درجه حرارت سطح راه باید ۱۵درجه سانتیگراد باشد. ب- آسفالت‌های حفاظتی محدود به پخش قیر شامل اندود آب‌بندی بدون سنگدانه‌هاء باید در شرایطی انجام شود که دمای محیط حداقل ۱۵ درجه سانتیگراد باشد. عملیات غبارنشانی و روغن پاشی سطح راه ضرورتاً در هوای گرم (تابستان) انجام می‌شود. پ- آسفالت‌های حفاظتی که با قیرابه اجرا می‌شوندء در شرایطی که احتمال بارش در حین اجرای کار یا بلافاصله و تا حداقل ۱۲ ساعت بعد از آن وجود داشته باشد.ء اجرا نمی‌شوند. ت- اندودهای آب‌بندی باید در شرایطی اجرا شود که علاوه بر رعایت دمای محیط بستر راه نیز کاملا خشک باشد.ء جز در موردهایی که از قیرابه‌ها استفاده می‌شود که رطوبت سطح راه مانع انجام عملیات نخواهد بود. ۱۳-۷- کنترل ترافیک کنترل ترافیک و سرعت آن در دوام آسفالت‌های حفاظتی از اهمیت خاصی برخوردار است و بشرح زیر رعایت می‌شود. ۱-۱۲-۷- آسفالتهای سطحی و اندودهای آب‌بندی لف- بعد از اجرای هر یک از لایه‌های آسفالت سطحی و یا اندودهای آب‌بندی تا عمل آمدن کامل قیرء باید از عبور وسایل -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹ آییننامه روسازی اسفالنی رادها ی ایران در صورتیکه عبور این وسایل بلافاصله بعد از اتمام غلتک‌زنی و یا قبل از گیرش نهایی و سفت شدن قیرء اضطراری باشد سرعت ترافیک باید به ۱۰ تا ۳۰ کیلومتر در ساعت (برحسب مورد) محدود شود. ب- چنانچه آسفالت سطحی و با آندودهای آب‌بندی در راهی که زیر عبور ترافیک قرار دارد انجام شود.ء از راه‌های انحرافی استفاده می‌شود و یا اینکه عملیات در نصف عرض راه انجام می‌گیرد. ۲-۱۳-۷- آسفالت‌های اسلاری سیل و میکروسرفیسینگ عبور و مرور وسایل نقلیه از روی این آسفالت‌ها تا قبل از گیرش, تثبیت و عمل آمدن نهائی مجاز نیست. ۳-۱۲-۷- غبارنشانی و روغن‌پاشسی از عبور و سایل نقلیه از سطح قیرپاشی شده راه برای عملیات غبارنشانی و روغن پاشی حداقل تا قبل از ۴۸ ساعت باید ممانست از تأمین شرایط فوق» با زکردن مسیر به روی ترافیک ضروری باشد. لازم است روی سطح قیرپاشی شده ماسه پخش شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ آسفالت سرد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱+۸ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۱-۸- تعریف أآسفالت سرد از اختلاط سنگدانه‌ها با قیرهای محلول یا قیرآبه‌ها در دمای محیط تهیه و در همین دما پخش و متراکم می‌شود. سنگدانه‌ها در زمان اختلاط با قیرابه می‌تواند مرطوب باشد ولی با قیرهای محلول, در دمای محیط و یا تحت اثر حرارت باید خشک شده باشد. مخلوط‌های آسفالت سرد که با قیرهای محلول غلیظ مانند 112-3000 یا 52-3000 تهیه می‌شود.ء عملا مانند آسفالت گرم باید در درجه حرارت ۹۵ درجه سانتیگراد یا بیشتر با قیر مخلوط شده و در محدوده همین دماء پخش و متراکم شود. آسفالت سرد را می‌توان در مسافت‌های زیاد حمل و سپس پخش کرد و یا آن را در کارگاه انبار نمود و بعدا مورد استفاده قرار داد. آسفالت سرد در کلیه لایه‌های روسازی کاربرد دارد مشروط بر آن که تمام ضوابط و معیارهای طراحی و محدودیت‌های ترافیکی مسیر رعایت شده باشد. این نوع أسفالت در قشرهای رویه» آستر و اساس قیری برای ترافیک سبک و متوسط و در قشر اساس قیری برای ترافیک سنگین و خیلی سنگین می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. ضرایب هم ارزی آسفالت سرد نسبت به آسفالت گرم برحسب این که آسفالت سرد کارخانه‌ای یا مخلوط در محل و با دانه‌بندی درشت و یا ماسه‌ای باشد.ء متفاوت است و در محدوده ۱/۳-۲ تغییر می‌کند. آسفالت سرد را می‌توان برای ترافیک سبک و یا متوسط ۳-۸- انواع أسفغالت سرد ۱-۳-۸ آسفالت سرد کارخانه‌ای أسفالت سرد کارخانه‌ای در کارخانه‌های ثابت و مرکزی آسفالت تهیه می‌شود و سپس برای پخش به محل مصرف حمل می‌شود. در کلیه مراحل ساخت آن از تنظیم دانه‌بندی, توزین سنگدانه‌ها و اختلاط با قیرهای مشروحه در این فصلء کنترل‌های لازم آنطور که در تهیه آسفالت گرم تشریح شده است (فصل نهم آئین‌نامه)» رعایت می‌شود. البته هنگامی که از قیرابه استفاده می‌شود.ء مراحل حرارت دادن و یا خشک کردن سنگدانه‌ها انجام نمی‌شودء مشروط بر آنکه رطوبت مصالح بیش از ۳ درصد نباشد. ۲-۳-۸ آسفالت سرد مخلوط در محل أسفالت سرد مخلوط در محل به دو روش زیر تهیه می‌شود: پخش با گریدر یا وسایل نظیر آن انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم- آسفالت سرد ۱۳۹ 2-۸ مصالح سنگی کرد. مخلوط مصالح مصرفی باید مشخصات مندرج در جدول (۱-۸) را داشته و موارد زیر در آن رعایت شده باشد: ۱-2-۸ دانه‌بندی مصالح سنگی فصل نهم باشد. دانه‌بندی با توجه به ضخامت قشر آسفالتیء ترافیک و شرایط جوی - اقلیمی منطقه تعیین می‌شود. منحنی دانه‌بندی بهتر است بویژه بعد از الک شماره ۸ به موازات دو محدوده بالا و پائین دانه‌بندی اصلی قرار گیرد. دانه‌بندی اجزای دانه درشت و دانه ریز نیز برای اختلاط و تأمین دانه‌بندی مشخصات با توجه به حداکثر اندازه سنگدانه‌ها باید مطابق دانه‌بندی مصالح درشت‌دانه و ریزدانه جدول‌های مربوط فصل نمهم باشد. انتخاب دانه‌بندی‌های درشت و ریز دیگر که بنواند دانه‌بندی مشخصات را تأمین کند.ء قابل قبول خواهد بود. تبصره: وقتی که مصالح سنگی مصرفی برای آسفالت سرد از بستر راه نی موجود و از طریق نشخم زدن و برداشتن ضخامت معینی از آن تهیه می‌شود. باید با مشخصات جدول (۱-۸) و شرایط فوق منطبق بوده و در غیر این ۳-2-۸ دانه‌بندی فیلر چنانجه برای تأمین دانه‌بندی مخلوط سنگدانه‌ها از فیلر استفاده شود. دانه‌بندی آن باید با جدول مربوط در فصل ۸--۵- مواد قبری مشخصات مواد قیری مصرفی در أسفالت سرد بشرح زیر می‌باشد: ۱-۵-۸- قیرهای محلول مشخصات قیرهای محلول بشرح جدول‌های مربوط در فصل پنجم باید رعایت شود. ۲-۵-۸- قیرابه‌ها مشخصات قیرابه‌ها باید بشرح جدولهای مربوط در فصل پنجم باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۰ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران جدول ۱-۸- مشخصات سنگدانه‌ها برای استفاده در آسفالت سرد آزمایش قخصات | روش آزمایش ‏ | روش آزمایش 70 ۸71 افت وزنی با سولفات منیزیم- حداکثر 704 ۹8 ۱- سنگدانه‌های پهن و دراز مصالح مانده روی الک ‎٩/۵‏ میلیمتر( ۳ اینچ) می‌باشد که حداکثر طول به حداقل ضخامت آنها بیشتر از ۵ باشد. ۸ 1-۸- انتخاب قیر محل)» دانه‌بندی مصالح, شرایط منطقهء عمر طراحی و مدت زمان انبار کردن أسفالت قبل از مصرف (فوری؛ کوتاه مدت و یا میان مدت) انتخاب می‌شود. جدول (۲-۸) با توجه به عوامل ذکر شده به عنوان راهنما برای انتخاب قیرهای محلول و قیرابه‌ها می‌تواند بکار گرفته شود. در انتخاب قیر علاوه بر جدول راهنما به موردهای زیر توجه خاص مبذول می‌شود: معمولا بیشترین خاصیت چسبندگی در مخلوط‌های آسفالت سرد» تابع نوع قیر خالصی است که قیرهای محلول یا قیرابه‌ها با آن تهیه می‌شود. برای تأمین چسبندگی بیشتر از غلیظ‌ترین قیری که با توجه به شرایط ساخت و اجرا می‌تواند کارایی لازم را ایحاد کند. ۳-۹-۸ کندروانی قیر کندروانی قیر تابع درجه حرارت است. نظر به اینکه ضروری است قیر مصرفی در أسفالت سرد و در دمای محیط کار و در حین عملیات اجرائی» کارایی و روانی کافی داشته باشد.ء لذا کندروانی قیر در این دما از اهمیت خاصی برخوردار است. قیر در شرایط محیطی ساخت آسفالت باید آنجنان کندروانی داشته باشد که بتواند مخلوط آسفالتی همگن و یکنواخت با پوشش قیری کامل برای سنگدانه‌ها را تأمین کند. به عنوان مثال برای تولید آسفالت سرد کارخانه‌ای, از قیر با کندروانی بیشتر (قیر غلیظتر) و برای آسفالت سرد تولید شده در محل از قیر با کندروانی کمتر (قیر رقیق‌تر) استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ 1 / ْ ۰ نوع آسفالت و کیفیت مصالح سنگی مصرفی مصرف در قشر اساس و رویه با: مصالح ماسه‌ای *"" ۲ آسفالت مخلوط در محل مصرف در قشر اساس و رویه با: ۱- مصالح ردشده از الک ۵ میلیمتر با حداکثر ۵ درد ۲- مصالح رد شده از الک ۲ میلیمتر (الک شماره ۰ جدول ۲-۸- قیرهای مناسب برای آسفالت سرد -د و یت اه ن ]ای سل نان لنش نانبل ۰۱۳ لللنااا ااتا۱ا7۰۱ لننب ان ان نا نب ابا تا ام اب با سن ال لب تا ام اب با سنت لا بن لب تلتللن سنا ی سلنف تش ‏ لن نلل ‏ ن نب انا لللللشششسشسششسننننننن تا ند مواد رد شده از الک شماره ۲۰ ۱) همراه با حدود ۲۰ درصد عبوری از الک ۲۰۰ که خاصیت خمیری هم دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۱۳ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۳-1-۸ دانه‌بندی مصالح دانه‌بندی مصالح, عامل تعیین کننده‌ای در انتخاب قیر آسفالت سرد محسوب می‌شود. به طور کلی دانه‌بندی‌های باز در مقایسه با دانه‌بندی‌های پیوسته» به قیر با کندروانی بیشتری نیاز دارند. وقتی که مواد رد شده از الک شماره ۲۰۰ مخلوط زیاد باشد.ء عمل اختلاط به سختی انجام می‌گیرد. در این حالت بهتر است قیر مصرفی,ء کندروانی متوسط و یا کمتری داشته باشد. بالعکس در شرایطی که مواد رد شده از الک ۲۰۰ کم باشدء عمل اختلاط آسانتر انجام می‌گیرد و لذا قیر با کندروانی بیشتر مناسب‌تر خواهد بود. بعلاوه کاربرد قیر با کندروانی بیشتر,ء احتمال چکه کردن قیر از سنگدانه‌های با دانه‌بندی باز را کاهش می‌دهد. 2-1-۸ عمل آمدن قیر برحسب نوع قیر انتخابی» عواملی در میزان کارایی و سرعت عمل آمدن قیر حین اجرای کار موْئْر است. این عوامل برای قیرهای محلول و قیرابه‌ها به شرح دیل می‌باشد: ۱-2-1-۸ قیرهای محلول سرعت گیرش و عمل آمدن قیرهای محلول (فرایند تبخیر و تصعید مواد فزار این قیرها) تابع مقدار قیر مصرفیء نوع و درجه قیرء رطوبت نسبی محیط بادء تغییرات دمای محیط محل اجرای کار در طول عملیات و دمای اختلاط قیر با سنگدانه‌ها می‌باشد. هر اندازه مواد حلال قیر مصرفی سبک‌تر باشد (مانند قیرهای زودگیر)» این مواد زودتر تصعید می‌شود و در نتیجه گیرایی قیر سریعتر صورت می‌گیرد. بالعکس هر اندازه دمای محیط کمترء هوا سردتر و رطوبت نسبی زیادتر باشد. سرعت گیرش کندتر و زمان آن طولانی‌تر ۲-5-1-۸ قیرابه‌ها سفت شدن این قیرها و ظهور خاصیت چسبندگی کامل در آنها به نوع قیرابه» تبخیر آب موجود در آن» درصد جذب آب سنگدانه‌ها و فشار مکانیکی اعمال شده به مخلوط أسفالتی (غلظت و ترافیک)» بستگی دارد. در شرایط محیطی مناسب» تبخیر آب و در نتیجه عمل آمدن کامل قیر نسبتاً سریع انجام می‌گیرد. هوای سردء رطوبت نسبی زیادء یا بارندگی بلافاصله بعد از پخش قیرء مانع سفت شدن سریع و به هنگام قیر می‌شود. تأثیر شرایط جوی برای قیرهای آنیونیک در مقایسه با قیرهای کاتیونیک بیشتر است. برای دستیابی به نتایج بهینه همواره شرایط محیطی به عنوان یک عامل مهم در نظر گرفته می‌شود. برای آأسفالت سرد فقط می‌توان از قیرهای کندشکن و دیرشکن استفاده کرد. ۷-۸- درجه حرارت فیر محل باشدء در جدول (۳-۸) به عنوان راهنما ارائه شده است. از این جدول برای تعیین درجه حرارتی که مخلوط. کارآئی مناسبی در شرایط متفاوت اجرای کار داشته باشدء می‌توان استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسنم- آسفالت سرد ۱۱۳ جدول ۳-۸- راهنمای درجه حرارت قیرهای مصرفی برای تهیه آسفالت سرد نوع و درجه قیر درجه حرارت قیر برای آسفالت سرد | درجه حرارت قیر برای پخش قیرابه‌ها: انواع زودگیر, کندگیر و دیرگیر توضیحات جدول (۳-۸): ۲- جون نقطه اشتعال قیرهای محلول معمولا از ۲۷ تا حداکثر ۱۰۷ درجه سانتیگراد تغییر می‌کند. لذا باید هنگام گرم کردن قیرهای محلول کلیه نکات ایمنی و احتیاط‌های لازم رعایت شود. ۳- درجه حرارت مخلوط اسفالت سرد بعد از اختلاط قیر و مصالح ۴- معرف حداقل درجه حرارت است. ضمن اینکه حداکثر درجه حرارت قیر نیز باید به اندازه‌ای باشد که دود آبی رنگ از آن متصاعد نشود. ۸-۸- انتخاب دانه‌بندی کار گاهی انتخاب دانه‌بندی مخلوط أسفالت سرد برای هر پروژه اعم از این که انواع کارخانه‌ای یا مخلوط در محل باشد. باید با توجه به دانه‌بندی ضمن آن که باید در داخل دانه‌بندی اصلی مشخصات قرار گیرد. با توجه به میزان ترافیک, ضخامت أسفالت, شرایط جوی خمیری گرایش بیشتری نشان می‌دهد. از دانه‌بندی درشت ترء درصد شکستگی بیشتر و مصرف مصالح رودخانه‌ای کمتر در مخلوط أسفالت استفاده می‌شود. روآداری‌های قابل اعمال در دانه‌بندی کارگاهی در جدول (۴-۸) نشان داده شده است. ۹-۸- طرح اختلاط آسفالت سرد برای طرح اختلاط آسفالت سرد به دو طریق زیر عمل می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران جدول ۶-۸- رواداری مجاز دانه‌بندی کار گاهی و قیر در آسفالت سرد اندازه الک ها درصد رواداری الک‌های ‎٩/۵‏ میلیمتر ( < اینچ) و ۴/۷۵ میلیمترء (شماره ۴) الک‌های ۲/۳۶ میلیمتر (شماره۸) و ۱/۱۸ میلیمتر (شماره۱۶) الک‌های ۰/۶ میلیمتر (شماره ۳۰) و ۰/۳ میلیمتر (شماره ۵۰) الک ۰/۰۷۵ میلیمتر (شماره ۲۰۰) درصد قیر برحسب وزن مخلوط آسفالتی ۱-۹-۸ استفاده از فرمول‌های تجربی در شرایطی که وسایل و امکانات آزمایشگاهی برای طرح اختلاط آسفالت سرد با استفاده از روش‌های استاندارد فراهم نباشد؛ می‌توان از فرمول‌های تجربی زیر برای تعیین درصد قیر استفاده کرد: ۱-۱-۹-۸- قیرابه‌ها درصد وزنی قیرابه برای مصالح با دانه‌بندی پیوسته و متراکم را می‌توان از رابطه (۱-۸) بدست آورد: (۱-۸) (0.5)0 + 0.18 + 0.7)0.05۸ -۲ که در آن: ۳- درصد وزنی قیرابه برحسب وزن مصالح سنگی خشک ۸- درصد وزنی مصالح سنگی مانده روی الک ۲/۳۶ میلیمتر (شماره ۸) 7 درصد وزنی مصالح سنگی ردشده از الک ۲/۳۶ میلیمتر (شماره۸) و مانده روی الک ۲۰۰ ۲-۱-۹-۸ قیرهای محلول درصد وزنی قیرهای محلول برای مصالح با دانه‌بندی پیوسته و متراکم را می‌توان از رابطه (۲-۸) بدست آورد: (۲-۸) 0.212 + 0.1500 + 0.070 + 0.02۸ -۲ ۳ درصد وزنی برحسب وزن مصالح سنگی خشک ۸- درصد مصالح مانده روی الک شماره ۵۰ (- درصد رد شده از الک شماره ۲۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم-آسفالت سرد ۱۱۰ ۳-۱-۹-۸ درصد قیر برای دانه‌بندی‌های باز (قیرهای محلول) درصد قیر برای دانه‌بندی‌های باز را (بشرح جدول مربوط در فصل نهم) می‌توان با روش 2/62 که در نشریه ۸45-14 انستیتو أسفالت تشریح شده» تعیین کرد. بعد از تعیین مقدار قیر با روش فوق» میزان دقیق قیر مخلوط با انجام آزمایش در آزمایشگاه و از طریق اندازه‌گیری وزن مخصوص و درصد فضای خالی نمونه‌های مارشال در شرایط بهینه تعیین می‌شود. لازم به ذکر است که مقدار مقاومت مارشال برای ارزیابی این نمونه‌ها که به دلیل دانه‌بندی باز از چسبندگی کافی برخوردار نیست» کاربرد ندارد. ۲-۹-۸ طرح اختلاط آزمایشگاهی طرح اختلاط آزمایشگاهی آسفالت سرد برحسب این که قیر محلول یا قیرابه مصرف شود بشرح زیر انجام می گیرد: ۱-۳-۹-۸ قیرهای محلول طرح اختلاط برای قیرهای محلول با روش مارشال به شرح استاندارد آشتو 7245 و رعایت دستورالعمل‌های آخرین چاپ نشریه 115-4 انستیتو آسفالت انجام می‌شود. در این روش کلیه وسایل و تحهیزات آزمایشگاهی همان ابزار و وسایلی است که در طرح اسفالت گرم بکار می‌رود. مراحل کلی طرح اختلاط به شرح زیر است: الف- مصالح سنگی - دانه‌بندی کارگاهی مصالح سنگی باید قبلاً انتخاب و به تصویب دستگاه نظارت برسد. مصالح بهتر است دانه‌بندی متراکم و پیوسته داشته و منحصراً از جدول (۱-۹) فصل نهم انتخاب شود. کاربرد دانه‌بندی‌های باز در طراحی با روش مارشال مناسب نیست. - وزن مخصوص‌های حقیقی و موثر مصالح براساس دانه‌بندی کارگاهی تصویب شده تعیین گردد. ب- قیر آزمایش‌های مورد نیاز برای قیر عبارتند از: - تهیه جدول مشخصات قیر که شامل نوع و درصد قیر خالص در قیر محلول و میزان مواد حلال آن و موارد دیگر می‌باشد (بشرح جدول نمونه ۵-۸) صورت گیرد. - نمودار تغییرات وزن مخصوص قیر در ۲۵ درجه سانتیگراد برحسب تغییر میزان مواد حلال موجود در قیر (شکل ۱-۸) - نمودار تغییرات کندروانی قیرهای محلول برحسب سانتی استکس در مقابل حرارت (شکل ۲-۸) - نمودار تغییرات کندروانی قیر برحسب سانتی استکس در برابر تغییرات درصد مواد حلال قیر (شکل ۳-۸) از نتایج آزمایش‌های فوق» درجه حرارت اختلاط قیر و سنگدانه‌ها و درجه حرارت کوبیدن مخلوط آسفالت سرد برای تهیه نمونه‌های مارشال براساس نشریه ۸115-74 انستیتو آسفالت تعیین می‌شود. کوبیدن این نمونه‌ها در شرایطی انجام می‌گردد که در مورد أسفالت سرد مصرفی در روسازی‌ها و لایه‌های روکش» ۵۰ درصد مواد فرار قیر محلول مصرفی و در کارهای تعمیرات و لکه‌گیری, ۲۵ درصد مواد فرار قیر قبل از کوبیدن نمونه‌ها تبخیر شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۹۱۹ ب- ی 0 ات ۲-۲-۹-۸-ق طرح اختلاط طرح اختلاط فنی آسفالت با قیر محلول رابه‌ها آسفالت سرد با قیرابه‌ها مطابق روش مارشال و بشرح با روش مارشال بشرح آخرین چاپ نشریه ۱۸/5-14 ین طرح محدود به طراحی أسفالت سرد برای مصرف می‌باشد. جدول ۵-۸- نمونه‌ای از نتایج آزمایش فیز, کندروانی کینماتیک (صدم استکس در ۶۰)۲) درصد ححمی مواد تقطیرشده در درجه حرارت‌های زیر به مواد تقطیر شده در ۴ ۳۶۰ : ۰ درجه سانتیگراد ۵ درجه سانتیگراد ۰ درجه سانتیگراد ۶ درجه سانتیگراد خصوصیات قیر باقیمانده از تقطیر : درصد ححمی در ۳۶۰۲۱۲ درجه نفوذ (۱۰۰ گرم/۵ ثانیه/ ۲ ۲۵) ی راه‌های ایران فضای خالی و ل (۷-۸) انجام برای جاده‌های -------- صفحهٔ بعد -------- جدول 1-۸- مشخصات فنی آسفالت سرد برای قیرهای محلول با روش مارشال درصد تصعید مواد حلال قبل از متراکم کردن در سطح راه برای : - آسفالت سرد مورد استفاده در تعمیرات - آسفالت سرد مورد استفاده در نوسازیها و لایه روکش تعداد ضربه برای کوبیدن نمونه مارشال مقاومت مارشال در ۲۵ درجه سانتیگراد : - آسفالت سرد برای تعمیرات حداقل ۲۳۰ کیلوگرم - آسفالت سرد برای نوسازیها و لایه روکش حداقل ۳۴۰ کیلوگرم فضای خالی ۳-۵ دصد روانی ۴ میلیمتر فضای خالی مصالح سنگی به جدول مربوط در فصل ‎٩‏ مراجعه شود. درصد ماند مقاومت مارشال بعد از چهار روز حداقل ۷۵ درصد نگهداری در آب ۲۵ درجه سانتیگراد جدول ۷-۸- مشخصات فنی آسفالت سرد با قیرابه براساس روش مارشال مقاومت مارشال (تهیه شده با ۵۰ ضربه) در ۲۲ درجه سانتیگراد افت مقاومت مارشال بعد از نگهداری نمونه در خلاء در شرایط اشباع پوشش قیری سنگدانه‌ها ۳ 9 ۹ ر ۹ 1 , م ۱ 9 2 1 2 نو. ۸ ۹ ی ۳ سا / 1 1 1 1 «درصف وردی وا حاال نا شکل ۱-۸- تغییرات وزن مخصوص یک نمونه قیر در ۲۵ درجه سانتیگراد برحسب میزان مواد حلال آن ۱۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- یک سا سا سس سوسفا ۱۳۵ ۹ر۹۸ ۸۲۲ :0 ۳۵ در حجه حرارت بر حسب سانتیگراد شکل ۲-۸- نمودار تغییرات کندروانی نمونه هایی از قیرهای محلول در مقابل حرارت ۱ .۰ دار تسف شعو دا حخمالن نی - شکل ۳-۸- نمودار رابطه کندروانی یک نمونه قیر محلول با درصدهای مختلف مواد حلال -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم-آسفالت سرد ۱ در جریان تهیه و اجرای آسفالت سرد» انجام آزمایش‌های زیر برای ارزیابی کیفیت آسفالت در مراحل تهیه» تولید» پخش و تراکم ضروری است. ۱-۱-۸ درصد قیر برای تعیین درصد قیر محلول و یا قیرابه در آسفالت سرد.ء نمونه مخلوط أسفالتی را که ضخامت نکوبیده و غیرمتراکم آن از ۳۸ میلیمتر تجاوز نکند در یک ظرف فلزی قرار می‌دهند و آن را سه نوبت و هر نوبت یک ساعت در گرم‌خانه با حرارت ۳ + ۱۲۱ درجه سانتیگراد قرار می‌دهند. هر بار بعد از یک ساعت نمونه را از گرم‌خانه خارج کرده و آن را یک دقیقه کاملاً بهم می‌زنند. بسد از نوت سوم» نمونه را بعد از سرد شدن در حالیکه کلیه مواد حلال و آب موجود در مخلوط و قیر»ء طی سه ساعت حرارت دادن تصعید و تبخیر در صورتیکه درصد قیر در آزمایش باشد. مقدار کل قیر محلول و یا قیرابه در مخلوط آسفالتی مطابق رابطه (۳-۸) محاسبه 1002 (۳-۸) < ۸ ۹۹ ۸ درصد وزنی قیر محلول یا قیرابه برحسب وزن مخلوط آسفالتی 4 درصد وزنی قیر خالص در نمونه برحسب وزن مخلوط آسفالتی درصد وزنی قیر محلول یا قیرابه مصرفی که برحسب نوع و درجه آنها متفاوت بوده و حداقل یکبار در جریان طراحی آسفالت سرد و به تناوب در روند اجرای کار براساس آزمایش تقطیر قیر» تعیین می‌شود (برای قیرهای محلول روش ۴۰۲ - (/ ای‌اس‌تی‌ام و یا 7-۷۸ آشتو و برای قیرابه‌ها روش ۲۴۴ - (/ ای‌اس‌تی‌ام و یا 7-۵۹ آشتو). بعنوان مثالء چنانجه » (درصد قیر خالص در آزمایش اکستراکشن یک مخلوط آسفالت سرد ساخته شده با قیرابه آنیونیک 55-1)؛ معادل ۴ درصد و / برای این قیر در آزمایش تقطیر ۵۷ درصد باشدء درصد قیرابه (۸) برحسب وزن مخلوط آسفالت سرد برابر است با: ۸ - ۷ ۹۵۷ مقدار ۸ مطابق جدول (۴-۸) باید در محدوده ۰/۵+ نسبت به قیر طرح اختلاط باشد. این آزمایش را می‌توان روی نمونه‌های آسفالتی کوبیده شده در سطح راه نیز انجام داده مشروط بر آنکه قبلا آن را با حرارت ملایم به حالت غیر متراکم تبدیل کرده و سپس بشرح فوق در گرم‌خانه قرار داد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۳۲-۱۰-۸- دانه‌بندی روی نمونه آسفالت بعد از آزمایش استخراج قیر (اکستراکشن) آزمایش دانه‌بندی با روش ۰ آشتو انجام و نتیجه باید با دانه‌بندی مصوب طرح بعد از اعمال حدود رواداری مندرج در جدول (۶-۸) تطابق ۳-۱-۸ مشخصات فنی جدولهای (1-۸) و (۷-۸) (برای آسفالت سرد تهیه شده با قیرهای محلول یا قیرابه‌ها)» مطابقت داشته باشد. ۱۱-۸- ماشین آلات تهیه آسفالت سرد این وسایل برحسب این که آسفالت سرد در کارخانه آسفالت یا با روش‌های مخلوط در محل تهیه شودء بشرح زیر است: ۱-۱۱-۸- کارخانه آسفالت سرندء وسایل گرم کردن قیر و سنگدانه‌ها (درصورت نیاز) و توزین آنها باشد تا بتواند مخلوط آسفالتی همگن با پوشش قیری مخلوط نمی‌شود. تغذیه مصالح به نحوی تنظیم می‌شود که موجب کم یا زیاد شدن مصالح در سیلوهای گرم نشده و اختلالی در تولید یکنواخت و همگن مخلوط أسفالتی بوجود نیاورد. حداقل زمان اختلاط طوری انتخاب می‌شود که بیشترین پوشش قیری را برای سطح سنگدانه‌ها تأمین کند» ضمن آنکه در مورد قیرابه‌ها ضرورتی ندارد که این پوشش به ۱۰۰ درصد برسد. درجه حرارت قیر برحسب نوع قیر باید در محدوده‌های مندرج در جدول (۳-۸) باشد. ۲-۱۱-۸- دستگاه‌های اختلاط آسفالت مخلوط در محل اختلاط قیر و مصالح درمحل به صورت‌های مختلفی می‌تواند انجام گیرد که عمده آنها عبارتند از: ۱-۲-۱۱-۸- اختلاط سیار در این روش» یک ماشین مخلوط کننده سیار در حالیکه در طول راه حرکت می‌کند.ء قیر و مصالح را با هم مخلوط کرده و روی راه الف- دستگاه روی مصالح ریسه شده در طول راه حرکت کرده و در حالیکه قیر به مصالح می‌افزاید. آنها را مخلوط کرده و مخلوط -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم-آسفالت سرد ۱۳۱ در حالیکه دستگاه به جلو و در طول راه حرکت می‌کندء قیر و مصالح را با هم مخلوط می‌کند. مخلوط آسفالتی آماده شده سپس به ۲-۲-۱۱-۸- مخلوط کننده چرخشی این نوع دستگاه, شامل یک مخلوطکن چرخشی است که یک یا چند محور عرضی با تیفه‌های بهم زن دارد و توسط یک خودرو در طول مسیر حرکت می‌کند. عرض دستگاه مخلوط کننده ۲ متر است که از قسمت پائین باز شده و مصالح موجود در سطح راه را به داخل می‌کشد. پس از افزودن قیر و اختلاط با مصالح,ء مخلوط حاصله را در حالیکه دستگاه به جلو حرکت می‌کند. در بستر آماده شده راه باقی می‌گذارد. درصد قیر مخلوط در این سیستم تابع سرعت حرکت دستگاه است که با توجه به درصد قیر بهینه» تنظیم می‌شود. نوع دیگری از مخلوط کننده‌های چرخشی با کندن و شخم زدن مصالح بستر شنی راه موجود و سپس اختلاط آن با قیر و نهایتاً تمیه مخلوط آسفالت سرد و پخش آن در سطح راه عمل می‌کند. ۳-۲-۱۱-۸- اختلاط با گریدر برای اختلاط قیر و مصالح با گریدر» نخست قیرپاش, نیمی از قیر مورد نیاز را در جلوی گریدر و روی ریسه تسطیح شده مصالح که عرض آن معادل عرض قیرپاش می‌باشد پخش می‌کند. گریدر بلافاصه عمل اختلاط را شروع می‌کند. نیم دیگری از قیر نیز در دو مرحله پخش می‌شود و پس از هر مرحله گریدر عمل اختلاط را ادامه می‌دهد تا نهایتاً مخلوط یکنواخت و همگنی تهیه شود. عرض گریدر حداقل ۳ متر و فاصله بین محور چرخ‌های عقب و جلوی آن حداقل ۴/۵ متر می‌باشد. گریدر بهتر است دارای چرخ‌های 2-۲-۱۱-۸- اختلاط با دستگاه‌های بازیافتی گردونه. مصالح موجود در سطح راه را کنده و همزمان مواد مورد نیازء نظیر قیر را نیز به آن اضافه کرده و عمل اختلاط را انجام دهد. علاوه بر آنکه می‌توان از قیرابه یا قیرهای محلول برای افزودن به مصالح در این روش استفاده کرد برخی از این دستگاه‌ها خود ۳-۱۱-۸- سایر وسایل تهیه آسفالت سرد - تانکر آب‌پاش که برای مرطوب کردن سنگدانه‌ها جهت تسهیل در عمل اختلاط قیرابه و مصالح و افزایش کارایی مخلوط آسفالت سرد مخلوط در محل, مورد استفاده قرار می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران - قالب ریسه که برای ریسه کردن سنگدانه‌ها در طول راه مصرف می‌شود تا بتوان مقدار قیر پخش شده را تنظیم و کنشرل کرد. این وسیله در پشت گریدر نصب می‌شود تا در حین حرکت از روی مصالح پخش شده در طول راه آن را در ابعاد هندسی منظم - وجود مخازن ذخیره قیر به مقدار کافی در کارگاه و یا در محدوده نزدیک به محل مصرف برای جلوگیری از تأخیر در عملیات اجرایی لازم است. این مخازن باید از نوع سرپوشیده بوده و از آلوده شدن قیر به گردوغبار آب و دیگر آلاینده‌هاء شدیداً ۱۲-۸- ماشین آلات پخش و تراکم آسفالت سرد ماشین‌آلات پخش و تراکم آسفالت سرد به طور کلی برای آسفالت سرد کارخانه‌ای و یا مخلوط در محل عبارتند از: ۱-۱۳۸ فینیشر فینیشرهای معمولی بشرح مشخصات مندرج در فصل نهم» می‌توانند برای پخش أسفالتی که در کارخانه‌های ثابت مرکزی (آسفالت کارخانه‌ای) و یا به طریق مخلوط در محل در کارگاه‌های ثابت و در محلی غیر از بستر آماده شده راه تیه می‌شود. مورد ۲-۱۳۲-۸- گریدر از گریدر می‌توان برای پخش آأسفالت مخلوط در محل که در مسیر راه تهیه شده است و یا برای پخش آسفالت سرد کارخانه‌ای که در طول راه ریسه شده است. استفاده کرد. ۳-۱۳-۸- جاروی مکانیکی جاروهای مکانیکی که با هوای فشرده یا فشار آب و یا هر طریق دیگر عمل می‌کنند. می‌توانند برای تمیز کردن سطح راه مورد 2-۱۳-۸- کامبون حمل أسفالت سرد از کارخانه و یا کارگاه‌های ثابت تهیه آسفالت به محل مصرفء باید با کامیون‌هایی که حداقل با پوشش برزنتی روی آسفالت را می‌پوشاند. انجام گیرد. استفاده از کامیون‌هایی که سرپوش اتوماتیک دارند. مناسبتر است. ۵-۱۳-۸- غلتک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسنم- آسفالت سرد ۱۳۳ ۱-۵-۱۳-۸- غلتک‌های فلزی دوچرخ ردیف! وزن این غلتک‌ها از ۳ تا ۱۵ تن متغیر است که در صورت لزوم می‌توان وزن را به میزان دلخواه تنظیم نمود. معمولا بار خطی چرخ عقب این غلتک‌ها بیشتر از ۴۵ کیلوگرم برسانتیمتر می‌باشد. ۲-۵-۱۳۲۸ غلتک‌های فلزی سه چرخ غلتک‌های فلزی سه چرخ دارای دو چرخ با قطر بزرگ در عقب و یک چرخ پهن در جلو می باشند. وزن آنها از ۸ تا ۱۶ تن متغیر ۳-۵-۱۲-۸- غلتک‌های چرخ لاستیکی غلتک‌های چرخ لاستیکی خودرو دارای ۲ تا ۷ چرخ در جلو و ۴ تا ۸ چرخ در عقب با وزن‌های متغیر ۳ تن (خالی) تا ۳۵ تن (یا چرخ و سرعت غلتک موْثرند. چرخ این غلتک‌ها صاف می‌باشد.ء زیر در غیر این صورت اثر آن روی آسفالت باقی می‌ماند. فشار چرخ‌ها بین ۵ تا ۸ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع و سرعت در حین کار از ۸ کیلومتر در ساعت تجاوز نمی‌کند. 2-۵-۱۳۲۸ غلنتک‌های لرزنده غلتک‌های لرزنده» أسفالت را با ترکیبی از نیروهای دینامیکی و استاتیکی متراکم می‌سازند. فرکانس و دامنه نوسان لرزش دستگاه ۱۳-۸- اجرای آسفالت سرد ۱-۱۳-۸- آماده کردن سطح راه اماده کردن سطح راه برحسب اینکه راه شنی یا أسفالتی باشدء بشرح زیر انجام می‌شود: الف- سطح راه کاملا پروفیله شده تا با ابعاد و اندازه‌های مندرج در نقشه‌ها منطبق گردد. ب- کوبیدگی و تراکم نسبی آن براساس مشخصات تأمین شود. ۱- 1۵046 [7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران پ- کلیه نقاط ضعیف سطح راه مانند چاله‌هاء نشست‌ها و سطوح موضعی که زیر چرخ غلتک و یا ترافیک. حالت خمیری دارده لازم است از طریق جایگزینی با مصالح اساس, اصلاح و تقویت شود. ت- قبل از اندود نفودی سطح راه با جاروی مکانیکی و هوای فشرده» تمیز شده باشد. ۲-۱-۱۳-۸-راه اسفالتی الف- کلیه سطوح آسفالتی آسیب دیده که دارای انواع ترک‌های طولی و عرضی و موزائیکی و یا چاله و نشست باشد با آسفالت گرم یا سرد یا مواد درزگیر قابل قبولء اصلاح شده و تا حد مشخصات متراکم شود بطوریکه قسمت‌های مرمت شده, وضعیت مشابه سایر قسمت‌های راه داشته باشد. ب- رویه آسفالتی موجود کاملاً پروفیله شده و با ابعاد و اندازه‌های مشخصات, منطبق باشد. پ- سطوح قیرزده از طریق تعویض و جایگزینی با أسفالت جدید یا پخش سنگدانه‌های یک اندازه و د اغ و فرونشاندن آن در سطح قیرزده و یا برداشتن آن تا ضخامت معین» مرمت شود. ت- سطح راه قبل از آندود سطحی با جاروی مکانیکی و استفاده از هوای فشرده از گرد و غبار و مواد خارجی پاک شود و در صورت لزوم با آب» شسته و تمیز گردد. ث- اندود سطحی راه طبق مشخصات اجرا شود. ۲-۱۳-۸- ریسه کردن مصالح سطح راه در طول لازم قبل از حمل مصالح برای ریسه کردن باید آماده سازی و تمیز شود. دانه‌بندی مصالح حمل شده باید با مشخصات مطابقت داسته و در صورتیکه از اختلاط دو یا چند نوع سنگدانه استفاده می‌شود. بعد از اختلاط کامل دانه‌بندی مخلوط کنترل گردد. در موردهایی که از مصالح بستر موجود شنی راه برای تهیه آسفالت سرد استفاده می‌شود. شخم زدن و کندن آن تا عمق لازم پیش‌بینی و در صورتیکه برای اصلاح دانه‌بندی آن به مصالح جدیدی نیاز باشدء اقدام گردد تا مخلوط قابل قبول به دست آید. مقدار مصالح آماده شده قبل از قیرپاشی روی آن باید برای ضخامت لایه آسفالتی موردنظر کافی باشد و نهایتاً این مصالح با قالب ریسه در طول راه به نحوی انبار شود که شکل هندسی ذوزنقه‌ای داشته و حجم یا وزن آن در هر متر طول راه» ثابت و یکنواخت باشد. ۳-۱۳-۸- تعیین مقدار قیر برای مصالح ریسه شده قبل از قیرپاشی روی مصالح, مقدار آن در متر طول ریسه براساس ابعاد بشرح شکل (۴-۸) و روابط (۴-۸) و (۵-۸) محاسبه می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم-آسفالت سرد ۱۳۵ اه و شکل ۶-۸- ابعاد ریسه اندازه های ۸, ۶[ و ۲ج برحسب متر می‌باشد. (۴-۸) حس ۸( ۷ (۵-۸) ۷ رل مقدار قیر برای مصالح ریسه شده در متر طول از رابطه (۶-۸) به دست می‌آید: ۸-ع) 8 ۱000 متغیرهای رابطه‌های فوق به شرح زیر است: ۷|< حجم مصالح ریسه برحسب مترمکعب در متر طول ۲ و 8 و ۸ ابعاد ریسه ۷ وزن واحد حجم غیرمتراکم مصالح برحسب کیلوگرم بر متر مکعب که براساس روش 719 آشتو اندازه‌گیری می‌شود. (- مقدار قیر برحسب لیتر در هر متر طول ریسه -مقدار سنگدانه برحسب کیلوگرم در متر طول ریسه 4 درصد قیر مورد نیاز پیش‌بینی شده در طرح, برحسب وزن مصالح سنگی خشک )> وزن مخصوص قیر مصرفی 5-۱۳۸ پخش قیر و اختلاط پخش قیر به مقدار محاسبه شده در طرح روی مصالح ریسه شده توسط قیرپاش یا دستگاه اختلاط سیار انجام می‌شود و در هر حالت» سرعت حرکت بگونه‌ای تنظیم می‌شود که مقدار قیر مخلوط آسفالت در محل در محدوده رواداری قرار گیرد. قیر محلول در موقع پخش تا درجه حرارت لازم» گرم می‌شود. در این درجه حرارت. کندروانی باید در محدوده ۲۰ تا ۱۳۰ سانتی استکس باشد و تا موقعی که کندروانی به ۳۰۰ سانتی استکس نرسیده استء باید عمل اختلاط تکمیل گردد. مواد فرار موجود در قیرهای محلول, موجب می‌شود تا موقعی که عمل اختلاط در محل کامل می‌شود. قیر نسبتاً روان و سیال باقی بماند. هیجچگاه درجه حرارت سنگدانه‌ها در سایه و در جریان اختلاط نباید کمتر از ده درجه و رطوبت آن‌ما بیش از ۳ درصد باشد. در مرحله پخش قیر روی مصالح ریسه و انجام عمل اختلاط نکات زیر رعایت می‌شود: الف- پخش قیر باید روی مصالح ریسه شده با مقطع عرضی ثابت و بطور یکنواخت انجام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ب- برای تأمین اختلاط کامل و تهیه مخلوط آسفالت همگن با اندود قیری یکنواخت. قیر در چند نوبت روی مصالح پخش می‌شود. معمولاً در صورت انجام اختلاط با گریدر یا مخلوط‌کننده‌های چرخشی, مقدار قیر در هر نوبت حدود ۴/۵- ۲/۵ لیتر در مترمربع می‌باشد. می‌شود. ت- در جریان اختلاط قیر و سنگدانه‌ها باید توجه شود تا مصالح نامناسب اضافی از بستر موجود راه» توسط ماشین‌آلات اختلاط کنده نشده و به مصالح ریسه افزوده نشود. همچنین باید دقت شود که مصالح ریسه بدون اختلاط با قیر در کنار راه باقی نماند. ث- چنانچه بین مرحله تکمیل عمل اختلاط و پخش و اجرای نهایی مخلوط آسفالتی در سطح راه» فاصله زمانی نسبتاً طولانی بوجود آید, حتما باید برای زهکشی و دفع آب‌های نفوذی ناشی از نزولات جوی در مخلوط آسفالتی» اقدام ۵-۱۳-۸- هوادهی قبل از پخش و کوبیدن أسفالت سرد کارخانه‌ای و یا مخلوط در محل, ضرورت دارد که بخش عمده‌ای از حلال‌های موجود قیرهای محلول (به شرح ذکر شده در جدول ۶-۸) و یا آب قیرابه‌ها و سنگدانه‌ها که جهت افزایش کارایی مخلوط برای سهولت و تکمیل اختلاط مصرف شده به آندازه کافی تصعید و تبخیر شود. میزان کاهش این مواد باید به آندازه‌ای باشد که مخلوط أسفالتی بتواند وزن غلتک را در جریان عملیات تراکم» بدون جابجایی و حرکت‌های جانبی تحمل کند. بدین منظور مخلوط پخش شده توسط گریدر جابجا شده و هوادهی می‌شود. متغیرهای زیادی در تعیین زمان هوادهی مخلوط موّنرند. برای متال طول مدت زمان هوادهی برای دانه‌بندی‌های پیوسته و با بافت ریزء وقتی که سایر شرایط ثابت باشد در مقایسه با دانه‌بندی‌های باز و گسسته, بیشتر می‌باشد. همچنین موقعی که آسفالت سرد بعد از چند روز با لایه دیگری روکش می‌شود. هوادهی لایه اول قبل از کوبیدن باید بیشتر از موقعی باشد که این لایه با قشر آسفالتی دیگری روکش نمی‌شود» زیرا معمولاً لایه بعدی از تبخیر مواد فرار قشر زیرین» جلوگیری می‌کند. در هوادهی برحسب اینکه از قیر محلول یا قیرابه در آسفالت سرد استفاده شده باشد. باید به موردهای زیر توجه شود: ۱-۵-۱۳-۸- قیرهای محلول برای أسفالت سرد تهیه شده با قیرهای محلولء وقتی که مواد فرار موجود در قیر باهوادهی به ۵۰ درصدکاهش یابد و میزان رطوبت سنگدانه‌ها کمتر از ۳ درصد وزن مخلوط باشد.ء هوادهی و تصعید حلال‌ها کافی به نظر می‌رسد و در نتیجه ادامه عملیات پخش و کوبیدن بلامانع است. اندازه‌گیری کاهش حلال‌های نفتی و یا آب مخلوط‌های آأسفالنی با روش 7-۱۱۰ آشتو یا ۱ - (/ ای‌اس‌تی‌ام آزمایش می‌شود. ۲-۵-۱۳-۸- قیرابه‌ها برای آسفالت سرد تهیه شده با قیرابه‌هاء عملیات پخش و مرحله اول غلتک‌زنی باید بلافاصله و قبل از آنکه قیرابه شروع به شکستن نماید آغاز شود. پدیده شکستن قیر از تغییر رنگ قیرابه از قهوه‌ای به سیاه قیری مشخص می‌گردد. در این -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم- آسقالت سرد ۱۳۷ شرایط آب موجود در مخلوط باید تا حدودی کاهش یافته باشد که تمام فضای خالی مخلوط را پر نکند و در نتیحه ضمن تحمل وزن غلتک و بدون جابجایی و تغییرشکل, متراکم گردد. 1-۱۳-۸- پخش و کوبیدن آسفالت سرد بعد از هوادهی کافی, آسفالت سرد با فینیشر یا گریدر و یا پخش کننده‌های متصل به مخلوط کننده‌های سیار و چرخشی, پخش می‌شود. آسفالت باید در لایه‌های با ضخامت یکنواخت و ثابت پخش شود و ضخامت هر لایه نباید کمتر از ۲ برایر نهایتاً با غلتک‌های چرخ فولادی و یا لرزنده» عملیات تراکم کامل شده و پایان می‌یاید. متوسط تراکم نسبی هر یک از قشرهای آسفالت سردء قبل از پخش لایه بعدی و عبور ترافیک و به ازای هر بنج آزمایش, باید حداقل ۹۵ درصد وزن مخصوص نمونه‌های آزمایشگاهی بوده و هیج یک از آزمایش‌ها نیز کمتر از ‎٩۲ درصد از مواد فرار اندازه گیری شده و برای آسفالت‌هایی که با قیرابه ساخته می‌شود. وزن مخحصوص نمونه‌های آزمایشگاهی که برای رقوم و شیب‌های طولی و عرضی هر یک از قشرهای آسفالتی» طبق نقشه‌ها انجام و اختلاف آنها در حد رواداری‌های زیر رقوم اندازه گیری شده در محور وطرفین آسفالت سرد نسبت به رقوم مندرج در نیمرخهای عرضی برای قشرهای زیرین نباید از 5۱۰ میلیمتر و برای رویه نهایی نباید از ۵+ میلیمتر تجاوز کند. ۲-۱۶-۸- یکنواختی سطح ناهمواری سطح آسفالت. وقتی که با شمشه سه متری به موازات محور و یا عمود بر محور اندازه‌گیری شود. به ترتیب نباید بیش از ۵ و ۸+ میلیمتر باشد. ۱۵-۸- محدودیت‌ها در عملیات اجرایی آسفالت سرد باید موارد زیر رعایت شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۳۸ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران الف- اجرای قشرهای متوالی أسفالت مشروط به آن است که لایه زیرین عمل آمده و مواد فرار آن کاملا متصاعد و تبخیر شده ب- پخش قیر روی مصالح و عملیات اختلاط آسفالت مخلوط در محل در دمای محیط حداقل ۱۰ درجه سانتیگراد در سایه انجام پ- عملیات پخش و اجرای آسفالت سرد در هوای گرم و خشک برنامه‌ریزی شود بطوریکه حداقل چند هفته بعد از خاتمه کار نیز هوا گرم و مناسب باشد. ت- از تردد وسایل نقلیه از روی آسفالت سرد بلافاصله بعد از اتمام عملیات تراکم و تا قبل از بعمل آمدن کامل آن جلوگیری شود. در صورت عبور اضطراری» سرعت به ۳۰ کیلومتر در ساعت محدود گردد و برای رعایت ایمنی از تابلوهای راهنما و چراغ‌های چشمک‌زن استفاده شود. در هر صورت تردد کامیون‌های سنگین قبل از گیرایی کامل أسفالت سردء مجاز نمی‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ‎٩ آسفالت گرم -------- صفحهٔ بعد -------- -۱-۹٩‏ تعریف آسفالت گرم مخلوطی است از سنگدانه‌های شکسته و دانه‌بندی شده و فیلر که در کارخانه آسفالت حرارت داده شده و با قیر گرم در درجه حرارت‌های معین» مخلوط و به همان صورت گرم برای مصرف در راه» حمل, پخش و کوبیده می‌شود. ۳-۹- دامنه کاربرد دوام زیادء تولید یکنواخت» کنترل درجه حرارت و رطوبت مصالح و آماده شدن سریع برای عبور ترافیک, از مزایای آسفالت گرم ۳-۹- انواع آسفالت گرم آسفالت گرم مصرفی در قشرهای روسازی راه» به شرح انواع زیر است: ۱-۳-۹- آسفالت رویه (توپکا) أسفالت رویه آخرین قشر بتن آسفالتی است که در تماس مستقیم با بارهای وارده از ترافیک و عوامل جوی محیط قرار می‌گیرد. أسفالت رویه طوری طراحی و اجرا می‌گردد که تحمل بارهای وارده را داشته و در مقابل اثرات سوء آب» پخبندان و تغییرات درجه حرارت. مقاومت کرده و دوام آورد. قشر رویه نسبت به قشر آستر و اساس قیری» دارای دانه‌بندی ریزتر» فضای خالی سنگدانه‌های آن زیادتر و در نتیجه قیر بیشتر می‌باشد. حداکثر اندازه سنگدانه‌ها در این قشر بین ۹/۵ تا ۱۹ میلیمتر می‌باشد که با توجه به بافت سطحی مورد نیاز و نوع ترافیک و شرایط آب و هوایی» انتخاب می‌شود. چنانچه درصد رد شده از الک شماره ۸ دانه‌بندی به حداکثر و یا حداقل مجاز میل کند.ء به ترتیب برای افزایش دوام آسفالت رویه و بهبود مقاومت آن در مقابل لغزندگی» شیار افتادگی" و تخلیه سریع آب‌های سطحی به خارج از عرض سواره روء می‌توان از یک نوع آسفالت رویه بنام 5۸/۸ یا آسفالت ماستیک درشت‌دانه با مصالح سنگی صد در صد شکسته و با دانه‌بندی گسسته" و قیر و فیلر زیادتر نسبت به آسفالت گرم معمولی استفاده کرد. مشخصات این نوع آسفالت در فصل سبزدهم این آئین‌نامه ارائه شده است. این قشر بتن آسفالتی» بین قشر رویه و قشر اساس قیری و در صورت عدم وجود قشر اساس قیری» بین قشر رویه و قشر اساس نگ شکسته قرار می‌گیرد. دانه‌بندی آن درشت‌تر از أسفالت رویه و مقدار قیر آن کمتر است. حداکثر اندازه سنگدانه‌های آن از ۱۹ تا [- 68 2- 506 ۱/1۵11 ۸11 3- 020 40 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم-آسفالت گرم ۱۳۱ مشکلی ایجاد نکند.ء از دانه‌بندی‌های قشر بیندر با سنگدانه‌های حداکثر اندازه ۲۵میلیمتر که در مقابل تغییرشکل ناشی از بارهای خیلی سنگین و هوای گرم حساسیت کمتری دارد. برای قشر رویه استفاده می‌شود. ۳-۳-۹ اساس قیری این قشر به عنوان اولین قشر روسازی بتن آسفالتی می‌تواند مستقیماً روی قشر زیراساس و یا اساس قرار گیرد. اساس قیری دارای دانه‌بندی درشت تر و مقدار قیر آن کمتر از آسفالت آستر و رویه می‌باشد. حداکثر اندازه سنگدانه‌های آن تا ۵۰ میلیمتر و در مواردی نیز تا ۷۵ میلیمتر می‌رسد. از اساس قیری با دانه‌بندی باز به عنوان یک لایه زهکش بمنظور تسریع در تخلیه آب‌های نفوذی به سیستم روسازی و یا جلوگیری از بازگشت ترک‌های آسفالت موجود در بهسازی‌ها با حداکثر اندازه سنگدانه‌های ۳۷/۵ تا ۵۰ میلیمترء متشکل از مصالح صددرصد شکسته, بعنوان لایه کنترل کننده ترک‌های انعکاسی" استفاده می‌کنند. استفاده از اساس قیری جز برای شرایط خاص که باید مستند به توجیه فنی مشاور طرح و تصویب کارفرما باشد. توصیه نمی گردد. 2-۳-۹ ماسه آسفالت می‌توان در قشرهای به ضخامت حداقل ۱۵ میلیمتر و بیشتر پخش و اجرا کرد. از ماسه آسفالت به عنوان قشر تسطیح آسفالت‌های قدیمی (قبل از روکش) نیز استفاده می‌شود. چون مقاومت مارشال ماسه آسفالت در مقایسه با مقاومت سایر مخلوط‌های أسفالت گرم و بتن آسفالتی که دانه‌بندی درشت‌تر از ماسه دارند کمتر است. لذا موارد مصرف آن باید به تناسب مقاومت مارشال و سایر ویژگی‌های آن و رابطه آنها با انواع ترافیک سبک» متوسط و سنگین انتخاب شود. ۵-۳-۹ آسفالت متخلخا ۰ ۱-۵-۳-۹ کلیات این أسفالت از اختلاط قیر خالص اصلاح شده با مصالح سنگی صد در صد شکسته دارای دانه‌بندی باز در کارخانه آسفالت گرم تهیه و با ضخامت جحدود ۲۵ تا ۴۰ میلیمتر اجرا می‌شود. فضای خالی این آسفالت گرم بعد از کوییده شدن در سطح راه» حدود ۲۰ درصد است. این قشرء جزء سیستم روسازی محسوب نمی‌شود و نمی‌توان از آن بعنوان قشر جایگزین رویه اصلی استفاده کرد. مزایای این أسفالت به یک یا چند مورد از موارد زیر که به ویژگی‌های عملکردی آن بستگی دارد» محدود می‌شود: - باعث تخلیه سریع آب‌های سطحی رویه راه به خارج از عرض سواره رو می‌شود. - مانع پدیده ایستابی در سطح راه و در نتیجه ایمنی بیشتر عبور و مرور می‌شود. 4- )0۵0 ۹۵۱1۵۲] 7 5- ۳۵۲۵۲۵۹ ۸: 1 -------- صفحهٔ بعد -------- -‏ کاهش پدیده پاشش و پخش آب که موجب افزایش قابلیت دید و ایمنی می‌شود. - متوسط صدای تولید شده تا حدود (۳//)۸ کمتر از میزان سر و صدای تولید شده در آسفالت گرم معمولی است. - رویه آسفالت متخلخل در حالت خشک و حتی بارندگی, مانع از انعکاس نور چراغ‌های جلوی خودروهای مقابل می‌شود که ناشی از عملکرد پخش نور آن است. - موجب افزایش تاب لغزشی و ضریب اصطکاک سطح راه می‌شود که ناشی از مصرف حدود ۸۵ درصد مصالح درشت دانه - در صورت استفاده از رویه آسفالت متخلخل, لازم است لایه‌ای که بلافاصله زیر آن قرار می‌گیرد عملا نفوذ مشخصات کامل مصالح, قیرء طرح اختلاطء تولید و مراحل اجراء و برنامه دوره نگهداری آن جهت تأمین نیازهای عملکردی این آسفالت؛ باید در مشخصات فنی خصوصی پروزه قید شود. ۲-۵-۳-۹ مصالح سنگ جدول (۳-۹) باشد. انتخاب دانه‌بندی‌های دیگر که سوابق عملکردی رضایت‌بخش داشته باشند با تشخیص دستگاه نظارت محاز ۳-۵-۳-۹- طرح آسفالت متخلخل مقدار قیر مصرفی در این مخلوط أسفالتی با توجه به تجربه و سوابق عملکرد آنها و براساس فضای خالی مورد نظر که حدود ۲۰ حداقل قیر برای دانه‌بندی‌های ۱و ۲ جدول (۲۳-۹) به ترتیب ۴/۵ و ۵ درصد می‌باشد که با توجه به وزن مخصوص سنگدانه‌های مصرفی و جذب قیر آنهاء قابل تغییر است. در طراحی أسفالت متخلخل به منظور جلوگیری از روان شدن و جدایش قیر از سنگدانه‌ها و ته‌نشین شدن آن در آسفالت. در مراحل ساخت» حمل, پخش و غلتک‌زنی از افزودنی‌های تثبیت کننده قیر که شامل انواع خاصی از مواد معدنی یا آلی است. استفاده می‌شود که مقدار آنها به ۰/۳ تا ۰/۵ درصد وزن آسفالت محدود می‌گردد. 2-۹ سنگدانه‌ها سنگدانه‌ها از معادن سنگ کوهی ی قلوه سنگ‌های درشت رودخانه‌ای استخراج و در سنگ‌شکن فکی و9 دوار (کوبیت) شکسته می‌شود. مصالح بلافاصله پس از شکسته شدن, دانه‌بندی شده (با سرند کردن) و در قسسمت‌های محزا به صورت مصالح دانه درشت. دانه متوسط و دانه ریز (شامل فیلر) انبار می‌شود. بدی‌هی است که مصالح سنگ کوهی نسبت به شن و ماسه و قلوه سنگ رودخانه‌ای؛ ارجحیت دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فص رود رنسی درس ۹ اس" در صورتی که استخراج سن ان برای اساس قیری از ش خانه‌ای استفاده کرد. » شیستی» پوشش خاکی و مت و متوسط و ریز در صورا ۱-2- دانه‌بندی مخلو انواع دانه‌بندی‌های پیوسته 3 ۱۳۳ باشد. مصالح نشان داده شده (" (رویه) 5۵0 -6 ۸ 511661 -7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۱ 3 اندازه الک ۹ ۱۳/۵ ۹/۵ ۴/۷۵ ۲/۳۶ ۵ درصد قیر خالص برد بران -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-2-۹ تفکیک سد سنگدانه‌ها پس از شک ۱-۲-2-۹ مصالح داز مصالح دانه درشت و مخلوط‌های آسفالتی در < ۲-۲-2-۹- مصالح رب شماره دانه‌بندی ۵ میلیمتر (۱ اینچ) ۹ میلیمتر ( چ اینج) ۵ میلیمتر ( +اینج) ۵ میلیمتر ( ج اینج) ۵ میلیمتر (شماره ۴) ۶ ممیلیمتر (شماره ۸) ۸ میلیمتر (شماره ۱۶) ۳ میلیمتر (شماره ۵۰) ۱۳۵ ی انواع و اساس -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۵-۹- دانه‌بندی مصالح ریزدانه مخلوط‌های بتن آسفالتی درصد وزنی ردشده از الک شماره دانه‌بندی را ده ۵ میلیمتر ( > اینچ) ۳-۲-2-۹ فیلر در صورتیکه از شکستن سنگدانه‌ها به مقدار کافی, فیلر (عمدتاً ردشده از الک ۲۰۰) تأمین نشود.ء بایستی فیلر اضافی تهیه و در کارخانه آسفالت از طریق سیلوی جداگانه به مصالح اضافه شود. نوع فیلر»ء میزان مصرف و دانه‌بندی آن در آنواع بتن أسفالتی اهمیت ویژه‌ای دارد. فیلر اضافی را می‌توان از گرد سنگ‌های آهکی, آهک شکفته, سیمان و یا سایر سنگ‌های معدنی مناسب تهیه نمود. فیلر اضافی مورد استفاده برای آسفالت. باید دارای ویژگی‌های زیر باشد: الف- دانه‌بندی آن با جدول ‎)1-٩(‏ انطباق داشته باشد. ب- دامنه خمیری آن در صورت عدم استفاده از سیمان و آهک شکفته از چهار درصد تجاوز نکند. پ- فاقد ناخالصی‌های آلی باشد (7-۲۱ آشتو). ت- فاقد مواد رسی (دانه‌های کوچکتر از ۰/۰۰۲ میلیمتر) که با آزمایش هیدرومتری تعیین می‌شود. باشد. ث- وزن مخصوص حجمی* فیلر که با آزمایش 77۸/70973 اندازه گیری می‌شود. باید در محدوده ۰/۵ تا ۰/۹۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب قرار گیرد. فیلر موجود در مصالح سنگی آسفالتی باید توسط دستگاه غبارگیر کارخانه آسفالت از مصالح جدا شده و در سیلوی فیلر» ذخیره و سپس به مقدار مورد نیاز به مصالح اضافه شود. این فیلر باید با ویژگی‌های مشروحه در زیربندهای ب تا ث فوق به استثنای الزامات مربوط به دانه‌بندی,» مطابقت داشته باشد. آهک شکفته مصرفی بعنوان فیلر باید با مشخصات ۳۰۳ - ]۸ آشتو تطبیق نماید. و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- آسفالت گرم ۱۳۷ جدول 1-۹- دانه‌بندی فیلر به منظور تأمین کسری میزان مصالح ریزدانه» می‌توان از ماسه طبیعی با مشخصات زیر استفاده کرد: مواد نمکی بوده و منطبق با مشخصات مصالح ریزدانه جدول (۸-۹) باشد. میزان مصرف ماسه طبیعی (ردشده از الک مخلوط آسفالتی هر یک از این دو نوع آسفالت باشد. استفاده از ماسه طبیعی در قشر رویه مجاز نمی‌باشد. ماسه طبیعی توسط سیلوی سرد جداگانه و به میزان تعیین شده وارد کار خانه أسفالت می‌شود. ماسه طبیعی در صور تیکه ارزش ماسه‌ای کمتر از مقادیر جدول (۸-۹) را داشته باشد. باید شسته شود. ۲-2-۹ مشسخصات سنگدانه‌ها سایر مشخصات سنگدانه‌ها و فیلر برای قشرهای اساس قیری؛ استر و رویه باید در محدوده تعبین شده در جدول )۷-٩(‏ تا (۱۰-۹) باشد. مصالحی که فاقد مشخصات فوق الذ کر باشد. باید از کارگاه خارج شود. دانه‌بندی‌های مخلوط آسفالتی مورد نظر را مطابق جدول‌های (۱-۹) تا (۳-۹) تأمین نمودء با تائید دستگاه نظارت مجاز است. جدول ۷-۹- مشخصات سنگدانه‌های درشت بتن آسفالتی سرح 1 استر رویه ری کرط الا را تک ۵ سس سکس ۱- استفاده از مصالح سنگی با درصد جذب آب بیشتر برای قشر آستر با توجه به شرایط محیطی و ترافیکی پروژه به تشخیص دستگاه نظارت و تصویب کارفرما مجاز است. ۲- دانه‌های پهن و درازء سنگدانه‌هایی می‌باشند که حداکثر طول به حداقل ضخامت آزها بزرگتر از ۵ باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- : اساس آرر روش آزمایش سرح سبر رویه قیری 70 ۸57/1 حداکثر دامنه خمیری /7/, درصد ۳۴ 90 1 5 (ا۱ حداقل ارزش ماسه‌ای هریک از دو ماسه طبیعی و ماسه شکسته قبل از ورود به 1 / ۳۵ ]71 09 (۱ کارخانه اسفالت حداکثر محاز درصد وزنی ماسه طبیعی نسبت به مصالح ردشده از الک شماره ۴ ۳۵ ۲۳۰ دانه‌بندی مربوطه, درصد مومس سک اک حداکثر دامنه خمیری عبوری از الک ۲۰۰ مخلوط مصالح درشت- متوسط - 1 ۳۴ ۳ ۳ (90 7 5 (ا۱ ریز و فیلر مصالح سنگی در صورت عدم استفاده از سیمان و آهک. درصد ۱- درصورت لزوم برای قشر استر به زیرنویس ۱ جدول (۷-۹) مراجعه شود. جدول ‎-۹-۹٩‏ مشخصات نب سشکستگی مصالح سنگی درشت‌دانه ۱ عمق از سطح رویه امد وشد برحسب ۹ 5 9 5 ۱ کمتر از ۱۰۰ میلیمتر بیشتر از ۱۰۰ میلیمتر تا ی تا اه تا ۱- ۸۵/۸۰ بدین معنی است که شکستگی در یک جبهه باید ۸۵ درصد و در دو جبهه ۸۰ درصد باشد و با ۵۵/۰ یعنی شکستگی یک جبهه حداقل ۵۵ درصد و ۲- درصد شکستگی مطابق ۵۸۲۱- (/ ای‌اس‌تی‌ام انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- آسفالت گرم ۱۳۹ جدول ۱۰-۹- مشخصات گوشه‌داری مصالح سنگی ریزدانه (رد شده از الک ۲/۳۹ میلیمتر)* َ تا تا ال ی ۱ این آزمایش روی مصالح رد شده از الک شماره ۸ و مطابق ۲-۱۳۵۲ ای‌اس‌تی‌ام انجام می‌شود که نتیجه آن معرف درصد فضای خالی غیرمتراکم مصالح می‌باشد و با رابطه زیر محاسبه می‌شود: 0۹6 ۳ - درصد فضای خالی (۳۸۸) که در آن: ۷7 < حجم استوانه آزمایش, 11 < وزن مصالح داخل استوانه و /75) * وزن مخصوص حقیقی مصالح - در صد فضای خالی زیادتر» معرف گوشه‌داری و جبهه‌های شکسته بیشتر مصالح است. ۹-- قیر انواع قیرهای عملکردی ۳2 یا قیرهای طبقه‌بندی شده براساس درجه نفوذ مورد استفاده در أسفالت گرم در جداول (۱-۵) و (۲-۵) فصل پنجم و جدول (۱۱-۹) نشان داده شده است. در این جداول محدودیت مصرف هر یک از قیرهای مذکور» حسب موقعیت و شرایط جوی منطقه و نوع آمد و شدء ارائه شده است. قیر ۶۰-۷۰ برای شرایط اقلیمی گرم و معتدل ایران مناسب است. مگرآنکه شرایط ویژه‌ای از قبیل هوای بسیار گرم» ترافیک خیلی سنگین,ء وجود تقاطع‌هاء شیب تندراه و حداکثر مطلق درجه حرارت قشر آسفالت در حین بهره‌برداری که ممکن است در مواردی بیشتر از ۶۰ درجه سانتیگراد باشد.ء انتخاب و مصرف قیرهای با درجه نفوذ کمتر مانند ۴۰-۵۰ را ایجاب نماید. به هر حال مصرف قیرهایی از این قبیل در عملیات آسفالتی باید با آزمایش‌های دقیق و بررسی‌های محلی با آمارهای مستند و معتبر ترافیک و هواشناسی همراه باشد. مشخصات قیرهای خالص مصرفی در آسفالت گرم در فصل پنجم این آئین‌نامه بطور مشروح بیان شده است. برای حصول کیفیت برتر برای آسفالت و یا اجرای آسفالت‌های خاص نظیر أسفالت متخلخل, می‌توان از قیرهای اصلاح شده بشرح فصل پنجم و با تائید دستگاه نظارت استفاده نمود. (۳۸۸) ۸21۵۳1۷ عادعع ۸0۲ 9-۳1۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۰ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران جدول ۱۱-۹- راهنمای انتخاب قیرهای خالص ۱-۵-۹- حمل قیر و ذخیره سازی قیرهای مورد نیاز کارگاه‌های آسفالتی» توسط تانکرهای حمل قیر به کارگاه وارد می‌شود. برای تخلیه قیر این تانکرها به مخازن قیر کارگاه» نیاز به گرم کردن تحت شرایط خاص می‌باشد. قیر نباید با شعله مستقیم گرم شود. زیرا موجب سوخته شدن موضعی قیر و در نتیجه کاهش خواص چسبندگی آن می‌شود. در صورت لزوم برای اعمال شعله باید بین شعله و جدار تانکرء از جر نسوز استفاده شود. برای انتقال قیر از مخازن به کارخانه آسفالت و یا گرم کردن قیر باید از لوله‌های روغن و با وسایل الکتریکی استفاده شود. درجه حرارت قیرهای خالص در مخازن و لوله‌ها و هنگام اختلاط با سنگدانه‌ها در مخلوط‌کن کارخانه آسفالت. باید بگونه‌ای تنظیم شود که درجه حرارت آسفالت با دانه‌بندی پیوسته که از کارخانه به کامیون تخلیه می‌شود هیچگاه از ۳ درجه سانتیگراد تجاوز ننماید و در عین حال درجه حرارت قیر نیز کمتر از ۱۷۹5 درجه سانتیگراد باشد. تانکرهای حمل قیر و همچنین مخازن قیر کارگاه باید مجهز به حرارت سنج باشد. یک حرارت سنج در قسمت تحتانی تانکر و دیگری در قسمت فوقانی نصب شود. در کارخانه آسفالت نیز باید حرارت سنج قیر نصب شود.ء بطوریکه در هر زمان بتوان درجه حرارت قیر را کنترل نمود. ذخیره قیر در کارگاه‌هاء در مخازن قیر انجام می‌شود. در صورتیکه برای ذخیره قیر از استخر استفاده گردد. دیوار و کف این استخرها باید بثنی ی با پوشش سیمانی بوده و سر پوشیده باشد 9 قیر کاملا از هجوم گرد و غبارء بارندگی و دیگر آلاینده‌ها محفوظ -1-٩‏ طرح مخلوط‌های بتن اآسفالتی ۱-1-۹- هدف برای پوشش‌های بتن آسفالتی تأمین کند. الف- دارای مقدار قیر کافی باشد که دوام آسفالت را تأمین کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- آسفالت گرم ۱:۱ ب- استحکام مخلوط بقدری باشد که بارهای وارده ناشی از ترافیک را بدون تغییر شکل تحمل کند. افزایش آن در اولین تابستان پس از اجرا است» قیرزدگی پیدا نکند. ت- میزان حداکثر فضای خالی مجازء محدود باشد تا موجب نفوذ آب و هوای بیش از حد به جسم أسفالت نگردد. ث- دارای کارآیی کافی باشد بطوریکه به آسانی پخش و کوبیده شده و سبب جدا شدن مصالح از یکدیگر و یا کمبود مقاوست نگردد. ج- آسفالت‌های قشر رویهء دارای مصالحی باشد تا بافت سطحی أسفالت و سختی سنگدانه‌ها بتواند ضریب اصطکاک کافی و لازم را برای این قشر فراهم نماید. ۳-1-٩‏ روش‌های طرح در طرح مخلوط‌های آسفالت گرم و بتن آسفالتی» روش‌های استاندارد شده زیر کاربرد دارد: الف- روش مارشال (۳۴۵ - 7 آشتو) که هم برای تهیه طرح اختلاط و هم کنترل عملیات آسفالتی برای سنگدانه‌های با حداکثر اندازه ۲۵ میلیمتر و دانه‌بندی متراکم و پیوسته کاربرد دارد. ب- روش اصلاح شده مارشال (۵۵۸۱ - (7/ ای‌اس‌تی‌ام) که برای سنگدانه‌های با حداکثر اندازه ۵۰ میلیمتر و با قالیهای ۱۵ سانتیمتری کاربرد دارد. پ- روش تحقیقات شارپ که توسط موسسه آشتو بصورت استاندارد تدوین گردیده است. از این روش پس از پذیرش آن توسط ۷-٩‏ مشخصات فنی مخلوط‌های آسفالتی گرم مشخصات فنی مخلوط‌های آسفالت گرم باید مطابق با شرایط زیر باشد: ۱-۷-۹- دانه‌بندی دانه‌بندی مخلوط‌های آسفالت گرم برحسب مورد باید با یکی از دانه‌بندی‌های جداول (۱-۹)» (۲-۹) و (۳-۹) مطابقت داشته باشند. در هر پروژه» نوع دانه‌بندی باید در مشخصات فنی خصوصی قید شود. ۲-۷-۹- مشخصات فیزیکی و مقاومتی الف- مشخصات فیزیکی و مقاومتی آسفالت (با دانه‌بندی جدول ۱-۹) که با روش مارشال و مطابق ۲۶۵ - 7 آستو طرح شده باشد. باید با جدول شماره (۱۳-۹) منطبق باشد. ب- در صورتیکه با روش مارشال اصلاح شده ۵۵۸۱ - (/ ای‌اس تی‌ام و قالب‌های ۱۵سانتیمتری (بشرح آخرین چاپ نشریه 115-2 انستیتو آسفالت) و با دانه‌بندی جدول (۱-۹) طرح شده باشد. مشخصات مربوط باید با جدول شماره (۱۶-۹) مطابقت نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۲ آیین‌نامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۳-۷-۹ فضای خالی مصالح سنگی با استفاده از دانه‌بندی جدول (۱-۹) و هر یک از روش‌های 7-۲۶۵ آشتو و یا ۵۵۸۱ - (/ ای‌اس‌تی‌ام» فضای خالی مصالح سنگی مخلوط آسفالتی باید مطابق با جدول (۱۵-۹) باشد. 2-۷-۹ درجه حرارت آسفالت گرم و درجه نفوذ قیر مخلوط‌های اسفالت گرم که بلافاصله بعد از تخلیه از کارخانه آسفالت (از واحد مخلوط کننده یا سیلوی نگهداری) به داخل کامیون نمونه‌گیری می‌شوند. باید با خصوصیات زیر منطبق باشند. الف- درجه حرارت مخلوط‌های آسفالت با قیرهای خالص و قیرهای امولسیونی دارای دانه‌بندی متراکم و پیوسته مطابق با جدول (۱-۹) یا دانه‌بندی‌های باز مطابق با جداول (۲-۹) و (۲-۹) نباید خارج از محدوده زیر باشد: دانه‌بندی‌های متراکم و پیوسته با قیرهای خالص: ۳- ۱۲۰ درجه سانتیگراد دانه‌بندی‌های باز با قیرهای خالص: ۱۰۵-۷ درجه سانتیگراد دانه‌بندی‌های باز و پیوسته با قیرهای امولسیونی: ۱۰۵-۷ درجه سانتیگراد ب- درجه نفود قیر خالص بازیابی شده از مخلوط‌های اسفالتی برحسب نوع قیر مصرفی» نباید خارج از معیارهای ارائه شده در جدول (۱۲-۹) باشد: جدول ۱۲-۹- درجه نفوذ مورد قبول برای قیر خالص بازیابی شده درجه نفوذ قیر درجه نفوذ قیر بازیابی شده مساوی یا تس روش آزمایش بازیافت قیر باید مطابق ۱۸۵۶ - (/ ای‌اس‌تی‌ام و روش نمونه‌گیری مخلوط أسفالت و نگهداری آن تا موقع آزمایش مطابق ۳۵۱۵ - (/ ای‌اس‌تی‌ام باشد. ۷-۹- ۵- مقاومت در مقابل تغییر شکل‌های شیاری ضوابط و معیارهای فنی مقاومت مخلوط‌های أسفالت گرم در مقابل پدیده تغییر شکل‌های شیاری أسفالت, با توجه به شرایط خاص هر پروژه توسط مهندس مشاور طرح تعیین و در مشخصات فنی خصوصی قید می‌شود. روش این آزمایش باید با مشخصات آشتو 7324 مطابقت داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- آسفقالت گرم ۱:۳ جدول ۱۳-۹- مشخصات فیزیکی و مقاومتی مخلوط‌های اسفالتی گرم با روش مارشال(آشتو 1245) ترافیک سنگین ترافیک متوسط ترافیک کم سا مرا وت ساکع هی ۴ا ۹ سس سس هه هه رسای خی رو ار کش تاش ۲ا۱ ۰ ۱- مجموع محورهای استاندارد در دوره طرح جدول ۱۶-۹- مشخصات فیزیکی و مقاومتی مخلوط‌های آسفالت گرم با روش مارشال اصلاح شده (15581/ ای‌اس تی‌ام) ترافیک سنگین ۱ ترافیک متوسط۱ ترافیک کم۱ که که یه مه هه 5 که که یه اس سس ۱- تعداد محورهای استاندارد در دوره طرح -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:6 ۷-۹- استاندار ضوابط ال ۹۵ - ب. در صد : درجه د سانتی5 جدول ‎-٩‏ ( ۲ ۴ ۲ ۸ -٩‏ دوام مخلوط‌های آسفالتی در برا: ف- نسبت مقاومت فشاری اشباء 7 آشتو نباید کمتر از ۷۵ درصد باشد. - نسبت متوسط مقاومت سه نمونه آزما سانتیگراد قرار گرفته باشد به متوسط م راد یا ۲ ساعت در گرم‌خانه الکتریکی ۱- حداقل درصد فضای حداقل فضای خالی مه ۱ ۲ ۱۳ ۱۴ ۶ ۱۹ ۳۱/۵ ر آب ندگی و مقاومت حاصل ونه‌های اشباع به نمو یشگاهی مارشال که با دمای ۱ > 1*۰ درج< خالی مصالح سنگی سالح سنگی برای فضای خالی | 2 درصد ۱ ۱/۵ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۸( ۱۷ ۳۳/۵ از اشباع این مخلوط‌ها در ب اید در طرح آزمایشگاهی م< ری خشک با روش ۵/ نه‌های خشک با روش ۳ ر که ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در سانتیگراد نگهداری شسو روسا ز یآسفالنی راد‌های سفالت با مقادیر قیر: ۵ درصد ۱۱ ۱۱/۵ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۸ ۲۳۱ ۲۳/۵ ابر آب باید با آزمایش لوط‌های آسفالتی به ۰ 7 ای‌اس‌تی ۸- 7 آشتو کمتر داخل آب ۱+ ۹۰ د نباید کمتر از ۱۷۵ ایران ن‌های ام با از ۷۵ 7 ۹۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مصالح سنگی مصرفی در آسفغالت که مستعد پدیده عریان شدگی "۱ می‌باشند (از جمله سنگ‌های سیلیسی 9 سیلیسی - قلیائی)» باید قبل از مصرف از نظر تأمین معیارهای الف تا پ فوق مورد آزمایش قرار گیرند تا در صورت لزوم و تشخیص دستگاه نظارت از آهک شکفته. سیمان, فیلر مناسب و یا افزودنی‌های شیمیایی آلی از نوع فعال کننده‌های سطحی, استفاده شود. ۷-۷-۹- نسبت وزنی فیلر به قیر موثر نسبت درصد وزنی فیلر به درصد وزنی قیر موثر برای مخلوط‌های آسفالتی با دانه‌بندی پیوسته باید بین ۰/۹1-۱/۲ ۳ (۱-۹) اد وت 1۱00 - وک مر << درصد وزنی قیر موّثر مخلوط أسفالتی ۸ <* درصد وزنی قیر برحسب مخلوط آسفالتی , << درصد وزنی مصالح سنگی در مخلوط آسفالتی ۷-۹ ۸- مشسخصات ماسه آسفالت در صورتیکه این قشر آسفالتی در تراز بیش از ده سانتیمتر نسیت به رویه نهایی قرارگیرد مشخصات و معیارهای فنی آن براساس روش مارشال ۲۴۵- 7 آشتو و با اعمال ۵۰ ضربه در هر طرف نمونه ها بشرح جدول ۱۶-۹ خواهد بود. در شرایطی که این آسفالت در تراز کمتر از ده سانتیمتر قرار گیرد باید با ضوابط جدول (۱۳-۹) مطابقت داشته باشد. چنانچه ماسه آسفالت به عنوان قشر اساس آسفالتی مصرف شودء تجاوز از حد ۱۸ درصد فضای خالی بشرح جدول (۱۶-۹) مشروط بر آنکه سایر ارزش‌های آن با مشخصات منطبق باشدء بلامانع است. جدول ۱۹-۹- مشخصات فنی ماسه آسفالت 10- 5۲۳8 -------- صفحهٔ بعد -------- رواداری‌های دانه‌بندی و میزان قیر مخلوط‌های بتن آسفالتی گرم نسبت به دانه‌بندی کارگاهی طرح اختلاط و قیر بهینه طرح» باید مطابق جدول (۱۷-۹) باشد. جدول ‎-٩‏ ۱۷- حدود رواداری دانه‌بندی کارگاهی و قیر اندازه الک‌ها 9 قیر ذرصد رواداری آلک‌ها: ۵ میلیمتر ( چ اینچ) و بزرگتر ۵ میلیمتر ( > اینچ) و ۴/۷۵ میلیمتر (شماره۴) ۲/۳۶ میلیمتر (شماره ۸( و ۱/۱۸ مبلیمتر (شماره ۱۶ ۶ میلیمتر (شماره ۳۰) و ۰/۳ میلیمتر (شماره ۵۰) رواداری قیر نسبت به قیر بهینه: اساس قیری استر رویه ۸-۹- طرح اختلاط آزمایشگاهی قبل از شروع عملیات أسفالتی» طرح اختلاط آزمایشگاهی آسفالت مورد نظر با رعایت مراحل زیر توسط آزمایشگاه تهیه می‌شود: ۱-۸-۹ انتخاب دانه‌بندی کار گاهی دانه‌بندی کارگاهی, دانه‌بندی مشخصی است که با توجه به مصالح درشت. متوسط ریز و فیلر آماده شده در کارگاه به نحوی توسط پیمانکار تهیه می‌شود که شرایط زیر را داشته باشد: الف- در داخل دانه‌بندی مشخصات قرارگرفته و از الک شماره ۸ به پائین به موازات دو حد فوقانی و تحتانی دانه‌بندی مشخصات پ- با شرایط ترافیک, آب و هواء موقعیت مسیر (کوهستانی» تپه ماهورء هموار) هماهنگی داشته باشد. ت- پوشش حاصل بعد از اعمال رواداری‌های مندرج در جدول (۱۷-۹) به دانه‌بندی پیشنهادی پیمانکار که "پوشش دانه‌بندی کنترل کارگاهی " نامیده می‌شودء داخل دانه‌بندی اصلی واقع شود. ث- بر اساس کلیه نتایج قابل قبول حاصل از آزمایش دانه‌بندی مصالح تفکیک شده در کارگاه محاسبه گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم-آسفالت گرم ۱۷ ج- فرمول کارگاهی که براساس نتایج آزمایشات متغیرء منفرد و نمونه‌های غیر معرف اخذ شده از هر یک از مصالح محاسبه شود قابل قبول نخواهد بود. چ- نتایج دانه‌بندی جزء یا اجزا مصالح مورد استفاده در تعیین دانه‌بندی کارگاهی باید معرف بیش از ۲۵ درصد حجم کل مخلوط مصالح سنگی مورد نیاز برای هر یک از مخلوط‌های آسفالتی در پروژه باشد. ح- پیمانکار موظف است ضمن پیشنهاد دانه‌بندی کارگاهی, دلایل توجیهی انتخاب آنرا بهمراه کلیه نتایج آزمایشگاهی مصالح در طی تولید به دستگاه نظارت تسلیم نماید. ۲-۸-۹ تهیه طرح اختلاط آسفالت پس از آنکه سنگدانه‌های شکسته در کارگاه در قسمت‌های مجزا انبار شدندء کارخانه آسفالت راه‌اندازی شده و مصالح دانه درشت. دانه متوسط دانه ریز و در صورت لزوم ماسه طبیعی بطور جداگانه به سیلوهای سرد کارخانه تغذیه می‌شود. وضعیت دریچه سیلوهای سرد طوری تنظیم می‌گردد که از هر یک به نسبت معین مصالح وارد کارخانه شده و پس از حرارت دیدن و سرند شدن به سیلوهای گرم کارخانه منتقل شود. فیلر و قیر نیز جداگانه توزین شده و به مخلوط مصالح در مخلوطکن اضافه می‌گردند. برای تهیه طرح اختلاط آسفالت. از هر یک از مخازن گرم کارخانه آسفالت و همجنین از فیلر و قیر» یک نمونه برداشت شده و به همراه مشخصات فنی عمومی و خصوصی و دانه‌بندی کارگاهی پیشنهادی پیمانکارء به آزمایشگاه مورد تأئید ارسال می‌گردد. آزمایشگاه نتایج طرح اختلاط را به شرح زیر به کارفرما یا دستگاه نظارت ارائه می‌نماید: الف- منحنی دانه‌بندی هر یک از مصالح سنگی درشت. متوسط و ریز و فیلر به صورت جداگانه ب- نتایج آزمایشات مصالح سنگی به شرح جدول‌های (۷-۹) تا (۱۰-۹) و قیر مطابق جدول مربوط در فصل پنجم پ- درصد وزنی هر یک از سنگدانه‌های درشت. متوسط ریز و فیلر مصرفی در طرح اختلاط و مقایسه دانه‌بندی حاصل با دانه‌بندی کارگاهی پیشنهادی پیمانکار به شرح بند (۱-۸-۹) ت- مناسب‌ترین درصد قیر نسبت به کل مخلوط ج- درصد فضای خالی سنگدانه‌ها (1۸/۸) چ- درصد فضای خالی سنگدانه‌هایی که با قیر پر می‌شود (/۷۳) ح- استحکام مارشال خ- روانی مارشال د- میانگین وزن مخصوص حقیقی مخلوط مصالح سنگی ر- سایر خصوصیات مخلوط أسفالتی طرح با قیر بهینه بشرح بندهای (۱-۷-۹) الی (۹-۷-۹) برحسب مورد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۸ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۳-۸-۹- کنترل نتایج طرح دستگاه نظارت, طرح اختلاط فوق را جهت تهیه آسفالت آزمایشی به پیمانکار ابلاغ می‌نماید. پیمانکار به راه‌اندازی کارخانه آسفالت و تولید مخلوط آسفالتی براساس طرح و مصرف آن در قطعه یا قطعات آزمایشی و نمونه‌گیری از آسفالت این قطعات اقدام می‌کند و نهایتاً نتایج حاصل از آزمایش این نمونه‌ها با داده‌های طرح اختلاط آزمایشگاهی مقایسه می‌شود. چنانچه در این مقایسه, انطباق ویژگی‌های مخلوط آسفالتی آزمایشی با مشخصه‌های طرح اختلاط» ضمن رعایت رواداری‌های پیش‌بینی شده در مشخصات به تائید دستگاه نظارت برسدء طرح اختلاط برای اجرای عملیات آسفالتی به پیمانکار ابلاغ می‌شود. در غیر اینصورت نسبت به انجام اصلاحات لازم به منظور هماهنگی بین طرح و تولید. اقدام و فرمول کارگاهی اصلاح شده بعد از تائید دستگاه نظارت. مبنای عملیات اجرائی قرار می‌گیرد. چنانچه به هردلیل محل معدن تغییر نماید و مشخصات مصالح نیز تغییر کند. فرمول کارگاهی جدید باید تهیه شود. پیمانکار باید آسفالت را براساس مشخصات مخلوط آسفالتی پروژه ابلاغشی دستگاه نظارت تهیه و اجرا کند. آسفالت‌های تهیه شده که خارج از مشخصات باشند.ء مورد قبول نخواهد بود. نظر به اینکه امکان تغییر نوع و وزن مخصوص سنگدانه‌های مصرفی حتی در یک معدن هم وجود داردء لذا هر ۲ ماه یکبار یا در هر بازه زمانی که دستگاه نظارت تشخیص دهد. از سنگدانه‌های مخازن گرم کارخانه آسفالت» نمونه‌برداری شده و جهت کنترل وزن مخصوص و میزان جذب قیر به آزمایشگاه مجاز ارسال می‌گردد. در صورتیکه نتایج جدید وزن مخصوص حقیقی مخلوط مصالح سنگی با نتایج قبلی, اختلافی بیش از ۰/۰۶ داشته باشد. باید نسبت به تهیه طرح اختلاط جدید اقدام شود. براساس مشخصات مخلوط آسفالتی ابلاغ شده توسط دستگاه نظارت نسبت به تهیه آسفالت گرم در کارخانه آسفالت اقدام می‌شود. بطور کلی کارخانه آسفالت گرم باید با مشخصات ۱۵۹- /۸ آشتو (۹۹۵- (7 ای‌اس تی‌ام) مطابقت داشته و کاملا اتوماتیک و یا دیجیتالی باشد و مطابق 7-۱۷۲ آشتو (۲۹۰- (/ ای‌اس‌تی‌ام) مورد کنترل و بازرسی قرار گیرد. کارخانه‌های تهیه أسفالت در کشورء اغلب از نوع منقطع یا مرحله‌ای و یا انواع دیگر می‌باشند که لازم است موارد زیر برای آنها رعایت شود: ۱-۹-۹- موقعیت و ظرفیت کارخانه آسفالت کارخانه آسفالت باید در مسیر حمل سنگدانه‌ها از معدن به محل مصرف آأسفالت نصب شود تا فاصله حمل حداقل شده و حمل مضاعف صورت نگیرد. محل نصب کارخانه آسفالت باید به تائید دستگاه نظارت برسد. ظرفیت کارخانه آسفالت متناسب با آسفالت مورد نیاز و اهمیت پروژه تعیین می‌شود و باید در مشخصات خصوصی قید شود که از ۱۳۰ تا ۳۰۰ تن در ساعت متغیر خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۹-۹ سرندهای کارخانه آسفالت کارخانه آسفالت باید به حدقل ۴ سرند با قطر چشمه‌های مختلف مجهز بوده و این سرندها برحسب نیاز قابل تعویض باشند. دستگاه نظارت بایستی دستور انتخاب قطر چشمه‌های مورد نیاز برای هر نوع دانه‌بندی را به پیمانکار صادر کند. به طوری که منحنی دانه‌بندی کارگاهی به سهولت با توزین مصالح مختلف دانه‌بندی شده از سیلوهای گرم حاصل شود. ۳-۹-۹- سیلوهای گرم مخلوط سنگدانه‌هایی که در کوره دوار کارخانه تا درجه حرارت‌های معین گرم شده است. توسط سرندهای مذکور سرند شده و در سیلوهای گرم کارخانه به شکل زیر ذخیره می‌شوند: دانه درشت: سیلوی گرم شماره ۱ دانه‌بندی از ۱۲ تا ۲۵ میلیمتر یا درشت‌تر دانه متوسط: سیلوی گرم شماره ۲ دانه‌بندی از ۶ تا ۱۲ میلیمتر دانه ریز(۱): سیلوی گرم شماره ۳ دانه‌بندی از ۳ تا ۶ میلیمتر دانه ریز (۲): سیلوی گرم شماره ۴ دانه‌بندی از صفر تا ۳ میلیمتر چنانجه تعداد سیلوهای گرم کارخانه بیش از ۴ سیلو باشدء حذف آزها مجاز نیست. برای فیلر باید سیلوی جداگانه تهیه شود. سپس براساس فرمول کارگاهی هر یک از مصالح مدکور به میزان معینی توسط قپانهای کارخانه توزین و به مخلوط کن وارد می‌شود. در مخلوط کن» قیر و سپس فیلر به مقدار تعیین شده در فرمول کارگاهی اضافه می‌گردد. ترازوی توزین فیلر و سیلوی آن نبایستی (با استناد به این که سنگدانه‌ها خود دارای فیلر می‌باشد) از کار انداخته و با بدون استفاده شود. فیلر نباید با سنگدانه‌ها مخلوط گردد. بلکه باید توسط دستگاه غبارگیر کارخانه جمع‌آوری و در سیلوی جداگانه ذخیره شود و جداگانه توزین و وارد مخلوط کن آسفالت شود. هر یک از مخازن گرم کارخانه آسفالت باید دارای حرارت سنج باشد تا بتوان درجه حرارت سنگدانه‌ها را کنترل نمود. دسترسی به مصالح گرم کارخانه نیز بایستی امکان پذیر باشد.ء بطوریکه بتوان به سهولت نمونه‌برداری کرد. دستگاه توزین باید از نوع دیجیتال و یا عقربه‌ای و بدون فنر بوده و حساسیت آن حداکثر تا نیم درصد بیشترین باری که توزین می‌کند. باشد. کار خانه آسفالت باید مجهز به دماسنج‌های مختلف برای تعیین و بررسی درجه حرارت مخلوط آسفالتی و قیر و سنگدانه‌ها باشد. حساسیت دستگاه‌های توزین سنگدانه‌هاء قیر و فیلر باید هر ماه یکبار کنترل شود که چنانچه خطایی داشته باشد., مرتفع گردد تا در مشخصات آسفالت. خطایی رخ ندهد. حساسیت حرارت سنج‌ها باید آنقدر باشد که در هر دقیقه تغییرات حداقل ۱۰ درجه سانتیگراد را نشان دهد. سنگدانه‌ها باید به آن مقدار حرارت داده شوند که هنگام تخلیه آسفالت از کارخانه» درجه حرارت مخلوط آسفالتی برحسب نوع دانه‌بندی با درجه حرارت تعیین شده در بند (2-۷-۹) مطابقت داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۰ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایران با توجه به مراتب فوق, نصب یک سیستم مرکزی تمام اتوماتیک کنترل‌کننده درجه حرارت سنگدانه‌ها. قیر و مخلوط آسفالت و مدت زمان اختلاط در اطاق فرمان کارخانه, الزامی است. ۱۰-۹ زمان اختلاط دارد. معمولاً در دستورالعمل کارخانه سازنده» مدت زمان اختلاط تعیین می‌شود. دستگاه نظارت باید کنترل دقیق روی زمان اختلاط داشته باشد. عدم کنترل و عدم رعایت زمان لازم مذکور» سبب نواقص عمده در آسفالت می‌گردد. حداقل زمان اختلاط ۶۰ ثانیه می‌باشد. ۱۱-۹- درجه حرارت اختلاط هنگام تیه 9 پخش آسفالت» کندروانی قیر باید بگونه‌ای باشد که مصالح خوب پوشش داده شده و به أآسانی قابل پخش 9 کوبیدن باشد. چنانچه کندروانی قیرء هنگام اختلاط آسفالت بیش از حد باشد» مصالح بخوبی اندود نخواهند شد و در صورتیکه کمتر از اندازه باشدء هنگام حمل از کارخانه تا محل مصرف قیر از سنگدانه‌ها جدا می‌شود. بمنظور حصول پوشش مناسب مصالح و جدانشدن قیر از سنگدانه‌ها هنگام تهیه و حمل و نقل آسفالت. لازم است کندروانی قیر در زمان اختلاط حدود ۲۰ + ۱۷۰ سانتی استکس باشد. بمنظور تعیین درجه حرارتی که قیر مورد مصرف به این کندروانی می‌رسد. لازم است نمودار تغییرات کندروانی قیر را در برابر درجه حرارت ترسیم نمود. شکل (۱-۹) این نمودار را برای یک نمونه قیر نشان می‌دهد. با استفاده از این نمودار برای قیر مصرفی در ۱۳۲-۹ کنترل کیفیت مخلوط آسفالتی تولید زیاد باشد. از هر ۳۵۰ تن أسفالت. یک نمونه از کامیون حامل آسفالت و9 با آسفالت سطح راه قبل از کوبیده شدن برداشته و مورد آزمایش قرار گیرد تا نتایج دانه‌بندی, درصد قیرء استحکام مارشال و روانی مارشال, فضای خالی» وزن مخصوص آسفالت و فضای خالی پرشده با قیر مشخص شود. مقادیر هر یک از نتایج اعلام شده با توجه به حدود نوسان‌های مجاز باید در داخل محدوده مشخصات ابلاغی باشد.ء در غیر این صورت فوراً بایستی اقدامات لازم جمست رفع نقص به عمل آید. چنانچه نتایج آزمایش موارد مذکور در ۶ نوبت متوالی خارج از مشخصات اعلام گردد. بایستی عملیات آسفالتی متوقف و پس از رفع عیب مجدداً شروع گردد؛ بطوریکه نتایج قابل قبول شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم -آسفالت گرم ۵ ۸۰ ۹ ۷ ۸۰ ۹ ۱۰ ۱۱۰ ۱۳۰ ۱۳۰ ۱۳۰ ۱۵۰ درجه حرارت (سانتنگراد) شکل ۱-۹- نمودار تغییرات کندروانی قیر برحسب درجه حرارت و محدوده کندروانی آن برای اختلاط قیر و سنگدانه و تراکم آسفالت ۱۳-۹- حمل آسفالت حمل آسفالت از محل کارخانه تا محل پخش به وسیله کامیون انجام می‌گیرد. جدار داخلی کامیون و سطوحی که با أسفالت تماس دارد باید کاملا تمیز و عاری از هر گونه مواد خارجی باشد. به منظور پیشگیری از چسبیدن آسفالت به کف و دیواره‌های اطاق کامیون» بایستی قبل از ریختن آسفالت» اطاق کامیون را در محل با آب آهک (یک حجم آهک و سه حجم آب) شستشو داده و تمیز نمود. شستشو با هر نوع روغن و گازوئیل ممنوع می‌باشد. هرگاه درمدت زمان حمل آسفالت. درجه حرارت آسفالت بیش از ۱۰ درجه سانتیگراد افت کند. کامیون‌های حامل آسفالت بایستی با برزنت پوشیده شود تا سطح آسفالت سرد نشده و خاصیت و یکنواختی خود را از دست ندهد. حداکثر زمان حمل آسفالت؛ ۴۵ دقیقه و حداکثر فاصله حمل با کامیون ۷۰ کیلومتر می‌باشد. افزایش زمان و درجه حرارت زیاد آسفالت در جریان حمل,ء موجب میگردد که مقداری از قیر مخلوط آسفالتی در کف کامیون جمع شده و آسفالت بالای کامیون» کم قیر و آسفالت کف کامیون» پرقیر شود. این جدایی قیر موجب می‌شود که در قسمت کم قیرء طول عمر آسفالت کوتاه و در قسمت پرقیر» قیرزدگی ایجاد شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹:۲ آییننامه روساز یآسفالنی رادها ی ایران أسفالت حمل شده از کار خانه در محل مصرف در فینیشر تخلیه می‌شود: نوع و مشخصات فینیشر باید به تائید دستگاه نظارت برسد. هرگاه اطو و یا دستگاه گرم کن آن و با دستگاه ار تعاش دهنده یا دستگاه‌های تنظیم ضخامت. دارای نواقصی باشند. بطوریکه آسفالت بطور کاملاً یکنواخت و با دسطحی کاملاً هموار و یکسان پخش نگردد. دستگاه نظارت باید دستور اصلاح و با تعویض فینیشر را صادر نماید. ۱-۱۶-۹٩‏ ضخامت آسفالت می‌کند. ضخامت آسفالت پخش شده توسط فینیشر با توجه به وضع دانه‌بندی و میزان کوبیدگی محاسبه می‌شود. ضخامت آسفالت پخش شده معمولاً بین ۱/۲۰ تا ۱/۲۵ برابر ضخامت اسفالت کوبیده شده می‌باشد. این ضخامت بطور مرتب توسط تکنسین‌های ناظر محل پخشء اندازه‌گیری و در فرم‌های مخصوص ثبت می‌گردد. ضخامت آسفالت کوبیده شده نیز اندازه‌گیری و با مشخصات. تطبیق داده می‌شود. ضخامت هر لایه کوبیده شده آسفالت. ۲ تا ۳ برابر حداکثر اندازه سنگدانه می‌باشد و بیش از آن» با توجه به شرایط اجرائی و نوع غلتک‌ها تعیین می‌شود. در روکش‌های آسفالتی و برای تصحیح ناهمواری سطوح آسفالت موجود و قدیمی و همچنین در نوسازی آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها و راه‌های اصلیء بایستی از فینیشر تمام اتوماتیک استفاده شود. اطوی فینیشر و دستگاه گرم‌کننده و ارتعاش دهنده آن باید به سهولت قابل تنظیم باشد., بطوریکه قادر باشد لایه آسفالت را با مشخصات مذکور پخش نماید. ۲-۱۶-۹- پخش آسفالت در خطوط و قشسرهای مختلف در صورتیکه آسفالت در بیش از یک خط و بیش از یک قشر پخش شود.ء رعایت موارد زیر ضروری است: - به منظور اتصال درز طولی آسفالت ترتیبی داده شود که در طول یک روزء خطوط آسفالت مجاور همء پخش و تکمیل شود. از پخش آسفالت در یک خط عبور و در طول زیاد» بطوریکه ادامه عملیات به روز یا روزهای بعد موکول گردد. باید خودداری شود. - هنگامیکه لایه‌ای پخش می‌شود. از آنجا که طرفین کناری لایه با غلتک‌زنی معمولی خوب کوبیده نمی‌شود. لازم است تمهیداتی اعمال شود تا در آینده این امر معضلی برای بروز درز طولی در راه ایجاد ننماید. برخی اقدامات موثر بشرح زیر می‌باشند که برحسب نظر دستگاه نظارت» حداقل یکی از این روش‌ها باید اعمال شود: لف- بلافاصله پس از پخش و کوبیدگی اولیه آسفالت و هنگامیکه هنوز آسفالت گرم است. قسمت کناری آن که خوب متراکم نشده بوسیله یک چرخ برش (حتی‌المقدور ماشینی) در حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر در طول راه بریده و برداشته شده و محل آن جاروب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم-آسفالت گرم ۱:۳ ب- چنانکه عملیات بند فوق هنگامیکه آسفالت گرم است اجرا نشدء می‌توان این کار را در روزهای بعد و قبل از اجرای لایه مجاور انجام داد. اجرای کار می‌تواند توسط یک چرخ برش که روی غلتک نصب می‌شود توسط یک راننده مسلط صورت گیرد. عدم رعایت حداقل یکی از روش‌های فوق, سبب بروز ترک طولی دو بندی در أسفالت در زمان بهره‌برداری خواهد شد. موارد فوق برای جلوگیری از بروز درزهای دو بندی عرضی و پله شدن أسفالت نیز صادق است که در این خصوص نیز باید تمهیدات لازم اتصال طولی هر قشر با قشر زیرین حداقل ۱۵ سانتیمتر فاصله داشته باشد تا درزهای طولی روی هم قرار نگیرد. ت- برای پخش آخرین قشر رویه باید بگونه‌ای برنامه‌ریزی شود که محل درز طولی یا دو بندی» دقیقاً در مجاور امتداد خطکشی جاده در زمان بهره‌برداری قرار گیرد تا عبور چرخ وسائط نقلیه از محل دو بندی‌ها به حداقل برسد. ۳-۱۶-۹٩‏ محدودیت‌های درجه حرارت هوا هنگام پخش آأسفالت گرم پخش مخلوط‌های آسفالتی هنگامی مجاز است که شرایط جوی» دمای محیط و آمادگی سطح راه از هرنظر برای عملیات مناسب باشد. در مواقع بارندگی, روی سطوح یخ‌زده و مرطوب» و دمای محیط کمتر از ده درجه سانتیگراد. باید از پخش آسفالت خودداری شود. بطور کلی پیمانکار باید اجرای عملیات آسفالتی را به نحوی برنامه‌ریزی کند که أسفالت در فصول مناسب اجرا شده و به فصل سرما منتقل نشود. پخش آسفالت رویه یا هر قشر نهایی دیگر باید متحصراً در فصول مناسب و گرم سال که درجه حرارت سطح راه از ۵ درجه سانتیگراد کمتر نباشد. اجرا گردد. ۱۵-۹- کوبیدن آسفالت پس از پخش أسفالت به وسیله فینیشرء اطوی اولیه قشر پخش شده» توسط فینیشر و اطوی ثانویه توسط غلتک چرخ فلزی (ترجیحاً دو چرخ دو محور) انجام می‌شود. چرخ یا محور دارای نیروی محر که غلتک اطو بایستی به سمت فیئیشر باشد که از جمع شدن آسفالت کوبیده نشده جلوی غلتک در موقع حرکت بطرف فینیشرء جلوگیری گردد. کوبیدن نهایی قشر آسفالتی توسط دو غلتک چرخ لاستیکی با وزن مناسب (بسته به نوع دانه‌بندی و ضخامت قشر پخش شده آسفالت) تا حصول تراکم لازم انجام می‌شود. میزان تراکم برای قشسرهای اساس آسفالتی» استر و رویه (توپکا) حداقل ‎٩۷‏ درصد وزن مخصوص نمونه‌های آزمایشگاهی مارشال, یا ‎٩۲‏ درصد وزن مخصوص نظری آسفالت که با روش 7-۲۰۹ تعیین می‌گردد. می‌باشد. وزن غلتک‌ها بایستی قابل تنظیم باشد. غلتک‌های چرخ لاستیکی برای حصول تراکم کافی و تنظیم بافت سطحی آسفالت. مناسب‌تر از غلتک‌های چرخ فلزی می‌باشد. غلتک‌های مورد استفاده برای کوبیدن آسفالت باید مجهز به لوله‌های آب پاش برای تمیز نگهداشتن چرخ‌ها با مواد صابونی باشد و استفاده از روغن سوخته و یا گازوئیل برای تمیز کردن چرخ‌هاء بهیچوجه مجاز نمی‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹ ایین‌تامه روساز ی اسفالتی راه‌های ایران همیشه یک غلتک چرخ فلزی و یک غلتک چرخ لاستیکی به عنوان ذخیره آماده کار باشد تا چنانچه به هر دلیل غلتک‌های چنانچه سرعت فینیشر زیاد و بیش از ۵ متر در دقیقه باشد. تعداد غلتک‌های چرخ لاستیکی بایستی به تناسب لازم در کل ضخامت لایه پخش شده ممکن نخواهد شد و در صورتیکه کمتر از اندازه باشدء آسفالت حالت روان پیدا کرده و جلوی غلتک فشرده شده و پس از اجراء موج‌های متوالی ریز در راه ایجاد خواهد شد. محدوده دمای مناسب آسفالت هنگام تراکم در سطح راه» باتوجه به کندروانی بهینه قیر مصرفی, در شکل شماره (۱-۹) نشان داده شده است. کندروانی بهینه برای قیر هنگام تراکم سرعت غلنتک‌های چرخ فلزی باید یکنواخت و حدود ۶ کیلومتر در ساعت و سرعت غلتک‌های چرخ لاستیکی. ۱۹-۹- کنترل یکنواختی رقوم و سطح آسفالت کوبیده شده ۵ میلیمتر مجاز می‌باشد. شده برای اساس أسفالتی, قشر استر و قشر رویه به ترتیب نباید از 2۷ 2۶ و ۵+ میلیمتر تجاوز نماید. برای کنترل همواری سطح روسازی, می‌توان از شاخص بین‌المللی ناهمواری *(/0//) نیز استفاده نمود. مقادیر قابل پذیرش این شود. ۱۷-۹ مشسخصات و آزمایش‌های استاندارد برای بتن أسفالتی گرم کخع ۵2۳ م۳۵00 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ان الت گرم ۰-۱۸-۹٩ ‏جدول نمونه‌گیری مصالح سنگی دانه‌بندی مصالح سنگی دانه‌بندی فیلر سنگدانه‌های ریزتر از الک نمره ۲۰۰ به روش شستشو تعیین وزن مخصوص و جذب آب سنگدانه‌های درشت تعیین وزن مخصوص و جذب آب سنگدانه‌های ریز وزن واحد حجم مصالح سنگی تعیین ارزش ماسه‌ای تعیین درصد افت وزنی در مقابل سولفات سدیم تعیین درصد سایش مصالح سنگی به روش لوس‌آنجلس تعیین ضریب تطویل و تورق مصالح سنگی تعیین درصد کلوخه‌های رسی و سنگدانه‌های سست و شکننده تعیین درصد سنگذانه‌های سبک وزن حدود اتربرگ مشخصات و شماره دانه‌بندی مصالح سنگی مصرفی در پل و راه مشخصات سنگدانه‌های ریز مصرفی در آسفالت مشخصات سنگدانه‌های درشت مصرفی در آسفالت مشخصات آهک مصرفی برای آسفالت گرم بعنوان فیلر مشخصات مصالح سنگی درشت‌دانه برای ماکادام نفوذی مشخصات آسفالت گرم با دانه‌بندی‌های پیوسته باز و متخلخل شخصات آزمایش‌های استاندارد ۱- مصالح سنگی سس ۳ سس سس ۹۱۹۵۵ ۸7/1 275 36 (547 (17 27 28 48و 854( 29 29 15821 یه 31 14791 42( 23 8( 448 242 (073 (092 97( ۳-؟-؟ 12093 زهه ورگ 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۹ ادامه جدول ۱۸-۹- مشخصات آزما شرح آزمایش یا مشخصات ضریب دوام مصالح سنگی آزمایش صیقلی شدن تسریع شده با روش انگلیسی تعیین ضریب شکل و بافت سنگدانه‌ها مشخصات گوشه‌داری مصالح ریزدانه برای اسفالت گرم تعیین ضریب نرمی مصالح ریزدانه اثر آب جوش روی مصالح سنگی اندود شده با قیر ۲- قیر نمونه‌برداری قیر درجه نفود یر کندروانی کینماتیک کندروانی (برحسب پواز) کندروانی (سیبولت) نقطه نرمی قیر نقطه اشتعال (ظرف باز) لعاب نازک قیر درگرم‌خانه (71۳07) لعاب نازک دوار قیر در گرمخانه ([7۳)0(1)]) وزن مخصوص ثیر تعیین مقدارآب در مواد قیری به روش تقطیر آزمایش لکه مواد قیری تقطیر قیرهای محلول آزمایش‌های قیرهای امولسیون آزمایش رئومتر برش دینامیکی (05/4]) آزمایش کندروانی چرخشی (16۷) یش‌های استاندارد رم ۸ اه ما 72/10 7/29 10 40 7 9 7 7۰201 2 7۰ 772 3 7 8 7 71 779 779 71۰240 4 7 8 7 75 2 7 7778 9 7 28 رخ رک 7. روساز یآسفالنی راه‌های ایران ۸7۸/1 144 159 زور۵8 (2 ماهر 8 140 (ا 5 را 2770 (1 ۵ ۵6( 1( 6 1( 2 3 (1 زک رم ۵ ره ۵ 7222 7272 (1 1( 5 1( 2 1( 44 -------- صفحهٔ بعد -------- فص غالت گرم ادامه جدول ۱۸-۹- مشخصات آزما آزمایش رنومتر تیرخمشی (30/]) آزمایش کشش مستقیم قیر [77(]) اصلاح کننده‌ها و افزودنی‌های قیر مشخصات قیرهای محلول زودگیر مشخصات قیرهای محلول کندگیر مشخصات قیرهای محلول دیرگیر مشخصات قیرهای امولسیون آنیونیک مشخصات قیرهای امولسیون کاتیونیک مشخصات قیرهای درجه‌بندی شده براساس کندروانی مشخصات قیرهای درجه‌بندی شده برمبنای عملکرد مشخصات قیرهای اصلاح شده با پودر لاستیک برای مصرف در مخلوط‌های آسفالتی گرم مشخصات قیرهای اصلاح شده با مواد شیمیایی برای مخلوط‌های آسفالتی مشخصات قیرآبه زودشکن کاتیونیک با پلیمرهای جامد و مایع جداکردن ترکیبات چهارگانه یر قابلیت حلالیت قیرهای اصلاح شده با پلیمر در تری کلروراتان ۱-۱-۱ تعیین مود غیرقابل حل قیر (اسفالتین) در ههتان نرمال تعبین مقدارقیردر مخلوط‌های آسفالتی با روش سوزاندن بازیافت قیر با روش تبخیر و چرخشی بش‌های استاندارد رم ۸ اه ما زک را 72.4 5( 20 ۸ ۸1۷1 2 ۸1 140 ۸ 465 ۸ 6 م۸ 0 ۸ ۱۹۷ سس سس وج سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ ادامه جدول ۱۸-۹- مسخصات آزما ۳- مخلوط‌های آسفا نمونه‌گیری مخلوط‌های اسفالتی مقدار قیر مخلوط‌های آسفالتی بازیابی قیر از مخلوط‌های آسفالتی دانه‌بندی مخلوط اسفالتی نمونه‌گیری مخلوط‌های اسفالتی کوبیده شده وزن مخصوص حقیقی اسفالت کوبیده شده حداکثر وزن مخصوص تلوریک مخلوط اسفالتی (آزمایش رایس) وزن مخصوص حقیقی مخلوط‌های اسفالتی کوبیده شده با نمونه‌های اندودشده با پارافین درصد کوبیدگی مخلوط‌های اسفالتی تعیین میزان پوشش سنگدانه‌ها در مخلوط‌های اسفالتی در کارخانه آسفالت تعیین درصد قیر مخلوط‌های اسفالتی با روش سانتریفوژ تعیین استحکام و روانی مخلوط‌های آسفالتی به روش مارشال آزمایش مارشال اصلاح شده اثر آب جوش روی مخلوط‌های اسفالتی تأثیر آب روی چسبندگی مخلوط‌های اسفالتی متراکم تعیین مقاومت فشاری مخلوط‌های اسفالتی ارزیابی دوام مخلوط‌های اسفالتی در برابر آب تعبین درصدفضای خالی مخلوط‌های آسفالتی متراکم بادانه‌بندی پیوسته و باز تعیین ویژگی‌های ریزش قیر از مخلوط‌های اسفالتی غیر متراکم مشخصات مخلوط‌های اسفالتی گرم تعیین میزان شیار افتادگی چرخ با دستگاه هامبورگ" مشخصات اسفالت ماستیک درشت دانه (5۸1۸) تعیین مدول برجهندگی مخلوط‌های أسفالتی مترکم آییننامه لتی 6]ب7 4 م7 0 7 ]72 9 م7 7+25 20 7 5 م7 0 2 7 45 7 5 +72 7 7]ب727 5 م77 29 7 5 7 1[ 1 و خ ]۸1 1 م روساز ی اسفالتی راه‌های ایران ۸7۸/1 9( را ار 6 ب-(۱ 1 2( 8 ۱و 2726 ۱ 2041 (۱ 8 -(۱ 9 ۰( 48 -(۱ 1( 5 (۱ 5 نب( 4 ۱ 46 ۰( 3 (] 1(- 5 زه 2 ۵ |2- 110۳۵ ۷۷166] - 4 -------- صفحهٔ بعد -------- ان سفالت گرم ادامه جدول ۱۸-۹- مشخصات آزمای اندازه‌گیری آب یا مواد فرار مخلوط‌های آسفالتی بازیابی قیر از مخلوط‌های أسفالتی به روش آبسون شاخص وضعیت روسازی أسفالتی راه و پارکینگ‌ها تعیین تاب لغزشی سطح روسازی آسفالتی اندازه‌گیری خصوصیات اصطکاک سطح روسازی آسفالتی با استفاده از دستگاه پاندول انگلیسی روش اندازه‌گیری افت و خیز روسازی با دستگاه (/۰۷۷۰] تعیین شاخص زبری جاده‌ها با اندازه‌گیری پروفیل طولی تعبین درصد قیر جذب شده توسط سنگدانه‌ها در مخلوط‌های أسفالتی خواص کوبیدگی و برشی مخلوط‌های آسفالتی با روش 07۸1" روش تهیه نمونه‌های أسفالتی برای آزمایش تعیین مدول دینامیکی تعیین مدول دینامیکی مخلوط‌های آسفالتی اندازه نفوذ پذیری اسفالت در برابر آب مشخصات کارخانه آسفالت برای تولید آسفالت گرم روش کنترل کارخانه آسفالت مشخصات مواد درزگیر و پرکننده ترک‌های رویه آسفالتی (روش گرم) مشخصات مواد درزگیر و پرکننده ترک‌های رویه آسفالتی (روش گرم) مشخصات مواد درزگیر و پرکننده ترک‌های رویه آسفالتی (روش گرم) مشخصات مواد درزگیر و پرکننده ترک‌های رویه آسفالتی (روش گرم) مشخصات مواد درزگیر و پرکننده ترک‌های رویه آسفالتی (روش گرم) شاخص بین‌المللی ناهمواریهای سطح آسفالت "" 11 ی‌های استاندارد 7770 60 ]۸ م7 1116 جهح ۱۹۹ ۸71/1 1 -(۱ ۱27256 3 ۱ ۳274 3 تا 4 ۱7 1۳۳26 9 ۱ 7 م(۱ 6 -(ا۱ 7 (ا۱ 7 ۱ 5 ۱ 0 (ا۱ 7 ۱ 08 (۱ ۱-9 0 ۱7 0 ۱7 ۳26 ۱3- 0۳۵10۲۷ 161168 14- 116۳۵110۵ [ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۰ ترافیک -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۲ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۱-۰- کلیات ترافیک» یکی از مهمترین پارامترها در طراحی روسازی است. ترافیک عبوری در دوره طراحی در راه‌های موجود بر مبنای آمارگیری و آگاهی از روند رشد ترافیک در سال‌های قبل و جذب ترافیک (پروژه‌های بهسازی) و در راه‌های جدید با انجام مطالعات حمل و نقل» تخمین رشد ناشی از توسعه آتی و برآورد قابلیت جذب. پیش‌بینی می‌گردد. با تعیین حجم ترافیک. نوع وسایل نقلیه, وزن و نوع محورء می‌توان آنها را به وزن محور استاندارد یا محور مبنای طرح تبدیل کرد. تعیین پارامترهای زیر در مطالعات ترافییک ضروری است: - حجم ترافیک عبوری در سال اول بهره‌برداری - نوع وسایل نقلیه» نوع محور و وزن آنها - نرخ رشد سالانه آنواع وسایل نقلیه - ضرایب هم ارز برای تبدیل آنواع محورها با وزن‌های مختلف به محوراستاندارد - ضریب توزیع جهتی ترافیک - ضریب توزیع ترافیک در خط طرح ۳-۰ حجم ترافیک حجم ترافیک» عبارت از تعداد کل وسایل نقلیه‌ای است که از یک مقطع مشخص راه در زمان معینی عبور می‌نماید و به دو روش بصری و مکانیکی آمارگیری می‌شود. دوره‌های زمانی معمول برای شمارش تعداد ترافیک, سالیانه, روزانه یا ساعتی است. معمولاً در محاسبه طرح روسازی, متوسط ترافیک روزانهٌ سالیانه (۱ ۸۸/27) یا متوسط ترافیک روزانه (۲ ۸/27) مبنا قرار می‌گیرد. چنانچه حجم ترافیک بر اساس سایر بازه‌های زمانی بدست آمده باشد لازم است با اعمال ضرایب مناسب از مراجع معتبر و یا مطالعات مشاور به متوسط ترافیک روزانهٌ سالیانه یا متوسط ترافیک روزانه تبدیل گردد. مهمترین عوامل در آمارگیری» مکان» زمان و بازه آن است. مکان شمارش وسایل نقلیه یا ایستگاه‌ها باید به گونه‌ای باشد که نتایج شمارش» گویای ترافیک عبوری از قطعه مورد نظر بوده و غیر واقعی نباشد. زمان و بازه شمارش نیز باید به گونه‌ای باشد که بر اساس نتایج شمارش بتوان به برآورد واقعی تعداد ترافیک در طول سال برای تعیین حجم ترافیک در محورهای موجود از نتایج آمارگیری‌های ارائه شده توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استفاده می‌شود. در صورت فقدان آمار برای راه مورد نظرء مهندس مشاور در حداقل ۷ روزی که شرایط اجتماعی و محیطی خاص بر ترافیک محور تاثیر نداشته باشدء نسبت به آمارگیری اقدام نموده و آن را در طراحی لحاظ خواهد نمود. برای پیش‌بینی ححم ترافیک در راه‌های جدید.ء باید از نتایج مطالعات طرح هندسی استفاده شود. 60 101۷ ۸۷۵۳۵۵۵ |۸۵۵۵ -۱ 60 1۵۷ ع۵ :۸۷۵۳ - 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- ترافیک ۱۳ ۳-۰ نوع وسایل نقلیه, نوع محور و وزن آنها شمارش تعداد انواع وسایل نقلیه به تفکیک نوع وسیله, تعداد محور و وزن آنها بسیار مهم است. در جدول (۱-۱۰) طبقه‌بندی وسایل نقلیه و مشخصات محورها و وزن آنها ارائه شده است. در پروژه‌های بهسازی» نسبت پر و خالی بودن کامیون‌ها براساس آمارهای سازمان راهداری و حمل ونقل جاده‌ای و یا از طریق آمارگیری و بررسی‌های محلی تعیین می‌شود. در طرح‌های نوسازی نیز این نسبت بر اساس تجزیه و تحلیل آمار ترافیک عبوری و شرایط محلی محاسبه می‌شود. در هر حال, نسبت کامیون‌های خالی در محاسبات روسازی» نباید بیش از ۲۵ درصد کل کامیون‌ها منظور گردد. ضمن آنکه در راه‌های با مسیرهای رفت و برگشت مجزاء مشاور باید با بررسی‌های محلی, دقت لازم در جچمت کامیون‌های پر و خالی را در مطالعات. مد نظر قرار دهد. ۶-۰ رشد سالانه انواع وسایل نقلیه نرخ رشد وسایل نقلیه در دوره طرح بر اساس رشد ترافیک در دوره‌های گذشته و با در نظر گرفتن اثرات ناشی از توسعه‌های آتی و میزان ترافیک جذب شده از مناطق مجاورء بطور مجزا برای گروه‌های مختلف ترافیک از قبیل سبک و سنگین و یا باری و مسافری برای تعیین نرخ رشد ترافیک در راه‌های موجود از نتایج آمارگیری‌ها استفاده می‌شود. چنین آماری باید حداقل شامل یک دوره ۱۰ ساله از داده‌های ترافیکی باشد. استفاده از آمار در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر»ء ممکن است نتایج گمراه کننده‌ای را ارائه دهد. برای پروژه‌های نوسازی باید از نتایج آمارگیری محورهای موجود در محدوده پروژه و با استفاده از مدل‌های مناسب پیش‌بینی سفرء نرخ رشد ترافیک و میزان ترافیک سال شروع طرح محاسبه شود. به هر حال چنانچه آمارگیری نتایجی با دامنه تغییرات زیاد داشته باشد و یا آمار لازم در دوره ۱۰ ساله وجود نداشته باشدء باید با بررسی طرح‌های توسعه منطقه‌ای و کشور همراه با ارائه دلایل و شواهد مورد نیاز نسبت به تعیین نرخ رشد ترافیک بر اساس شرایط واقعی اقدام شود. برای تعیین نرخ رشد سالیانه ترافیک با استفاده از آمارهای موجودء از روش رگرسیون استفاده می‌شود. در این روش» پس از ترسیم نمودار لگاریتم تعداد وسیله نقلیه نسبت به زمان (برحسب سال)» بهترین خط برازش (ضریب همبستگی حداقل ۰/۸) مش‌خص و با استفاده از روش زیرء مقدار نرخ رشد سالیانه ترافیک (7) محاسبه می‌شود: (۱-۱۰) +1 ,7*7 (7 + 1) وما7+,87ما < ,87 ۷[ ,7ومل ,لاخ (87م] (7+|[)8م]1 ۸ 1 + رل < 7( [- *10 < ۲ در این روابط ل لگاریتم حجم ترافیک, ۸1 زمان برحسب تعداد سال» ۸ شیب خط برازش و ۲ نرخ رشد سالیانه ترافیک است. با در دست داشتن میزان ترافیک در سال اول بهره‌برداری طرح و ضرایب رشد سالانه وسایل نقلیه میزان ترافیک در سال‌های آتی از رابطه (۱-۱۰) محاسبه می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۹ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۰- ۵- محور هم ارز در این آئین‌نامه؛ اثرات ترافیک با استفاده از روش محور هم ارز در طرح روسازی لحاظ می‌شود. بطوریکه کل ترافیک عبوری از راه در دوره طرح با تعداد معینی از یک محور استاندارد با مشخصات و وزن معین (محور مبنای طرح) جایگزین شده و اثر تعداد معادل محور مبنا (* /۳۸) در طراحی منظور می‌شود. معمولاً محور منفرد با وزن ۸/۲ تن (/۸/ ۸۰) به عنوان محور مبنا در نظر گرفته می‌شود. برای تبدیل آنواع مختلف محورها مانند محور منفرد. تاندم یا تریدم به محور مبناء باید از ضریب بار محور هم ارز (*۳۸/۳) حاصل از روش‌های نظری یا تجربی استفاده شود. در روش تجربی با مقایسه خرابی حاصل از عبور محور مورد نظر با خرابی ایجاد شده توسط محور مبنا که معمولاً محور ۸/۲ تنی می‌باشد. معادل‌سازی انجام می‌گردد. ضریب بار محور هم ارزء بستگی به نوع روسازی و مدل خرابی روسازی» ظرفیت سازه‌ای» ضخامت لایه‌ها و نشانه خدمت‌دهی نهایی دارد. ضرایبی که برای عدد سازه‌ای روسازی* و نشانه خدمت دهی نهایی " در این آیین‌نامه ارائه شده‌اند, حاصل نتایج آزمایشات موْسسه آشتو هستند. این ضرایب در جداول (۱۰ -۲) الی (۱۰ - ۱۰) ارائه شده است. مهندس طراح باید در ابتدا و بر اساس تجربیات قبلیء با فرض عدد سازه‌ای اولیه برای روسازی» ضرایب بار هم ارز را از جداول مربوطه استخراج و محاسبات روسازی را انجام دهد. سپس در صورت مغایرت عدد سازه‌ای مفروض اولیه و نهایی» محاسبات را تکرار نماید. 40,] ع[۸۷ 1101۷۵1611 -2 7 ل۵] ۸[6 3-101۷۵161 7۳ 51۳۵۳۵۳۵ -4 5- 16۳۵| 56۳۷10۵0111۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دهم- نت ۰ فیک اگر فاصله محورهای وسط با عقب کمتر از ۲ متر از آتحاکه در آمار منتشره توسط سازمان راهداری | جدول ۱-۱۰- طبقه‌بند آرایش چرخ‌ها سروس ۳ یی لا تس 18 1 10 3 جح 11 زج الا کت اراک 6 مس 1 5 5 5 0 ها 10 ۴3 ۴ اس شمسا نش مشه سنه بترم ۳7و نظر گرفته می‌شوند. تعدادکامیون‌های دومحور و سه محورء مجموعاً داد ۹۱۹۵ وزن کل (تن) -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۹۹ بار محوری (تن) بار محوری (تن) بار محوری (تن) آیین‌نامه روساز ی اسفالنی راه‌های ایو جدول ۳-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور منفرد و ۲,۶۲ ار بآ کب ما ۲ جدول ۳-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور تاندم و ۲ -,ر سک جدول 4-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور تریدم و ۲,۶۲ سک نت -------- صفحهٔ بعد -------- فد مل دهمم- نرافیک بار محوری (تن) بار محوری (تن) بار محوری (تن) ۱۹۷ جدول ۵-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور منفرد و ۲,۵ ۶ ,۲ سس جدول *1-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور تاندم و ۶۲,۵ ,ر لت تک شش شا ۳ جدول ۷-۱۰- ضریب بار هم آرزی برای محور تریدم و ۲,۵ ۲,۶ سا ششک -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۹۸ بار محوری (تن) بار محوری (تن) بار محوری (تن) آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌های ایو جدول ۸-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور منفرد و ۲,۶۳ عدد ضخامت روسازی ‎)٩(7( تس لت جدول ۹-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور تاندم و ۲,۶۳ عدد ضخامت روسازی (5۸7) اب ی جدول ۱۰-۱۰- ضریب بار هم ارزی برای محور تریدم و ۲,۶۳ عدد ضخامت روسازی (5۸7) ک با ما ۲ نت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- نرافیک ۱۹۹ 1-۰ محاسبه تعداد کل محور هم ارز عبوری در دوره طرح ۱-1-۰ تعیین ضریب رشد ترافیک با در دست داشتن نرخ رشد سالانه ترافیک و دوره طرح روسازی بر حسب سال, ضرایب رشد ترافیک برای دوره‌های مختلف طرح از جدول (۱۰- ۱۱) بدست می‌آید. این ضرایب بر حسب نرخ رشد سالانه و عمر طرح از رابطه (۲-۱۰) تعیین می‌شود: [- *(1+7) رز (۲-۱۰) > ضریب رشد ترافیک که در آن: > نرخ رشد سالیانه ترافیک 1 > دوره طرح بر حسب سال تعداد کل محور استاندارد عبوری در ۸۸ سال دوره طرح از رابطه (۳-۱۰) تعیین می‌شود: | + ۳(" -[ 1 ۳ 8 ۳ ( 1 که در آن: ۹۸/۰ > تعداد کل ترافیک (یا محور های هم ارز) در :۸ سال دوره طرح - تعدادکل ترافیک (یا محور استاندارد) در سال اول طرح_ ۲-1-۰- توزیع ترافیک در خط طرح تعداد ترافیک یا تعداد محورهای استاندارد عبوری از خط طرح از رابطه (۱۰- ۴) بدست می‌آید: (۴-۱۰) ,]۷۳۹۸ ,۷1و12 - ۷۷ - تعداد کل محورهای استاندارد که در دوره طرح از خط طرح عبور می‌کنند. «(/ < ضریب توزیع ترافیک در هر جهت. ,2 > ضریب توزیع ترافیک در خط طرح می‌باشد که از جدول (۱۳-۱۰) می‌توان بعنوان راهنما استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۰ عمر طرح .۰ برای تعیین میزان تر مگر آنکه آمار ترافیک موجودء صریب توزیع ان 1( ای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- ترافیک ۷ جدول ۱۳-۱۰- درصد عبوری از خط طرح" ۳-1-۰ توزیع ترافیک در شانه‌های راه دراین آئین‌نامه» ترافیک عبوری از شانه‌ها بین ۲ تا ۷ درصد کل ترافیک پروژه منظور می‌گردد. استفاده از این دامنه» بستگی به درجه راه دارد که به ترتیب از میزان ۲ درصد برای آزادراه و بزرگراه تا ۷ درصد برای راه اصلی جدا نشده با دوخط عبور تغییر می‌کند. اگر مهندسین مشاور پیش‌بینی می‌کند که از شانه به عنوان خط عبور استفاده می‌شود. باید با آمارگیری و تحلیل, میزان ترافیک عبوری از شانه‌ها را تعیین نماید و روسازی شانه براساس آن ترافیک طرح شود. 2-1-۰ مراحل تعیین تعداد کل محور هم ارز مراحل تعیین تعداد کل محور هم‌ارز به شرح زیر است: - تعیین تعداد هر یک از انواع وسایط نقلیه, سواری» وانت» مینی‌بوس, آتوبوس» کامیون‌های دو محورء سه محور و چهار محور به بالاء نفتکش و غیره در سال اول طرح (ردیف اول جدول ۱۳-۱۰) - تعیین نرخ رشد سالیانه هریک از وسایط نقلیه (یا وسایط نقلیه سبک و وسایط نقلیه سنگین) طبق روش گفته شده در بند (۱۰- ۴) و محاسبه ضریب رشد ترافیک با توجه به دوره طرح از طریق رابطه (۲-۱۰) یا جدول (۱۱-۱۰) (ردیف دوم جدول ۱۳-۱۰) - محاسبه تعداد کل ترافیک هر یک از وسایط نقلیه در دوره طرح با استفاده از ضریب رشد ترافیک (ردیف سوم جدول ۱۳-۱۰) - استخراج ضرایب بار هم ارز هر یک از وسایط نقلیه از جداول (۲-۱۰) الی (۱۰-۱۰) (ردیف چهارم جدول ۱۳-۱۰) - محاسبه تعداد محور استاندارد معادل هریک از وسایط نقلیه از حاصلضرب تعداد کل هریک از وسایط نقلیه در ضریب بار هم ارز (ردیف پنجم جدول ۱۳-۱۰) - محاسبه جمع کل محورهای معادل استاندارد عبوری از مسیر در دوره طرح از طریق جمع ارقام ردیف پنجم (ردیف ششم جدول ۱۳-۱۰) متوسط ترافیک روزانه یک محور چهارخطه در سال اول طرح برابر ۲۰۰۰۰۰ وسیله نقلیه در روز می‌باشد که میزان هر یک از وسایط نقلیه در جدول (۱۳-۱۰) و در زیر نام آنها قید شده است. اگر نرخ رشد سالانه برای گروه وسایط نقلیه سواری و وانت برابر ۶/ ۷ این جدول صرفاً جنبه راهنما داشته و مهندس طراح باید دلایل توجیهی انتخاب ضریب توزیع ترافیک در خط طرح پروژه مورد نظر را ارائه نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۲ و برای سایر گروه‌های و بند (۶-۱۰) در جدول (۱۰ در سال اول طرح ضریب رشد ترافیک (دوره طرح ۲۰ ساله) ضریب بار هم‌ارزی محور ۵- 5۸۷ و 7۸-۳ جمع تعداد محور استاندارد در دوره طرح جمع کل تعداد محورهای استاندارد در دوره طرح تعداد کل محورهای استاندارد در خط طرح (۰/۹- ر(/ و ۰/۵ <م(1) آییننامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ابط نقلیه برابر ۴/۵ باشد.ء تعداد کل محورهای معادل برای دوره طرح ۲۳۰ ساله مطابق با روند ذکر شده در انواع کامیون سواری وانت مینی بوس اتوبوس ۲ محور ِ ۲محور سبک | ۳ محور ۴ محور ۱۶۲ ۵۲۹ ۴۳۴ ۰ ۷۲۳۱۳۸ 2 و برای حل مثال آورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۱ طرح روسازی راه -------- صفحهٔ بعد -------- :۹۱۷ آییننامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران ۱-۱- تعریف سازه روسازی را» یک سیستم چند لایه‌ای است که برای توزیع و انتقال بار متمرکز ترافیک به بستر روسازی طرح می‌شود. طراحی» شامل تعیین ضخامت کل سازه و هر یک از لایه‌های تشکیل دهنده آن و کیفیت مصالح مصرفی این ساختار است. ایمن در یک سطح هموار را تامین نماید. لذا نشانه خدمت‌دهی روسازی باید بعنوان معیار طراحی مورد استفاده قرار گیرد. ۲-۱ عوامل موثر در طرح روسازی عوامل موثر در طرح روسازی راه‌های جدید و یا بازسازی کامل راه‌های قدیمی بشرح زیر می‌باشد: ۱-۲-۱ عمر روسازی عمر روسازی شامل عمر طراحی و عمر بهره‌برداری به شرح زیر است: ۱-۱-۳-۱ عمر طراحی دوره یا عمر طراحیء مدت زمانی است که روسازی دچار خرابی‌های عمده نشود. در برخی از موارد. طرح و اجرای روسازی اجرای یک روکش برای آن پیش‌بینی شود. انتخاب این گزینه با در نظر گرفتن هزینه‌های نگهداری در دوران بهره‌برداری و هزینه‌های روکش بعدی صورت می‌گیرد. عمر طراحی برحسب اهمیت راه تعیین می‌شود. برای مثال عمر طراحی راه‌های آسفالتی با توجه به شرایط کلی نگهداری راه‌های کشور در جدول (۱-۱۱) نشان داده شده است. جدول ۱-۱۱- عمر طراحی راههای آسفالتی ۲-۱-۲-۱ عمر بهره‌برداری روکش را نیز عمر بهره‌برداری می‌نامند. در واقع این دوره شامل مدت زمانی است که روسازی از میزان خدمت‌دهی اولیه (: 7)به میزان خدمت‌دهی نهایی(,۳) برسد. عمر بهره‌برداری بر اساس تجربه‌های طراح و سیاست‌های کارفرما تعیین می‌شود و تابع نحوه و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- طرح روسازی راه ۱۷۳۵ ۲-۲-۱ ترافیک برای طراحی یک راه انواع» تعداد و وزن محورهای وسایل نقلیه‌ای که از خط طرح عبور می‌کند برآورد می‌گردد. طراحی بر اساس براورد تعداد کل محور ساده ۸/۲ تنی هم‌ارز برای عمر طراحی, انجام می‌شود. چگونگی محاسبه تعداد کل محور ساده ۸/۲ تنی در فصل دهم شرح داده شده است. ۳-۲-۱ سطح قابلیت اطمینان " و انحراف معیار در طراحی روسازی برای اطمینان از دوام آن و اعمال اثر تغییرات احتمالی تعداد ترافیک پیش‌بینی شده در عملکرد روسازی» نشان می‌دهد که با چه درصد اطمینانی می‌توان انتظار داشت که روسازی طرح شده عملاً معادل عمر طراحی دوام آورد. مقادیر سطح قابلیت اطمینان و انحراف معیار نرمال مربوط به سطح قابلیت اطمینان مورد نظر برای انواع راه‌ها در جدول (۲-۱۱) نشان داده شده انتخاب صحیح سطح قابلیت اطمینان و انحراف معیار کلی, جبران کننده کلیه تغییرات احتمالی در داده‌های مورد نظر برای طراحی است و لذا کاربرد ضرایب محافظه کارانه ضرورت ندارد و استفاده از مقادیر میانگین پارامترهای طراحی مانند , ۸1 کفایت می‌کند. انتخاب سطح قابلیت اطمینان مناسب و انحراف معیار کلی به منزله در نظر گرفتن اثر تغییرات همه متغیرهای طراحی مربوط به پیش بینی ترافیک و عملکرد روسازی می‌باشد. با افزایش حجم ترافیک و انتظار عمومی از روسازی موجود.ء ریسک عملکرد نامناسب باید کاهش داده شود که این امر با استفاده از مقادیر بالای سطح قابلیت اطمینان» تحقق می‌یاید. در این آیین‌نامه برای آزادراه‌ها و بزرگراه‌هاء کاربرد سطح قابلیت اطمینان ۹۰ درصدء برای راه‌های اصلی ۸۰ درصد و برای انحراف معیار کلی (,5)» عدد ۰/۳۵ توصیه می‌شود. جدول ۲-۱۱- سطح قابلیت اطمینان و انحراف معیار نرمال نوع راه (برون شهری) سطح قابلیت اطمینان (0) انحراف معیار نرمال (7:۸) ۳-۱ نشانه خدمت‌دهی و عملکرد روسازی عملکرد کلی روسازی, شامل دو نوع عملکرد وظیفه‌ای و سازه‌ای است. عملکرد وظیفه‌ای» چگونگی خدمت‌دهی روسازی به استفاده کنندگان از راه» از نظر راحتی رانندگی و کیفیت سواری‌دهی است. عملکرد سازه‌ای روسازی به شرایط فیزیکی آن مانند بروز ترک و گسیختگی مربوط می‌شود که می‌تواند بر توانایی باربری سازه اثر بگذارد. |- 1611۵0111۷ ۷۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۹ آییننامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران خدمت‌دهی یک روسازی به عنوان توانایی آن برای ارائه خدمت به ترافیکی که از آن استفاده می‌کند» تعریف می‌شود. این خدمت‌دهی برحسب نشانه خدمت‌دهی فعلی (/۳5)" بیان می‌شود. این نشانه با اندازه‌گیری ناهمواری و خرابی (ترک. لکه‌گیری و شیار) در یک زمان معین در طی عمر طراحی و بهره‌برداری روسازی تعیین می‌شود. ناهمواری» عامل غالب در تخمین نشانه خدمت‌دهی روسازی است. نشانه خدمت‌دهی از صفر (برای یک راه مطلقاً غیرقابل‌استفاده) تا پنج (برای یک راه بسیار عالی) تغییر می‌کند. برای طراحی روسازی,» انتخاب نشانه خدمت‌دهی اولیه و نهایی ضرورت دارد. نشانه خدمت‌دهی در روزهای اولیه بهره‌برداری از راه» حداکثر است و بعد از مدتی که راه مورد استفاده قرار می‌گیرد. کاهش می‌یاید. اساسی‌ترین عواملی که در کاهش خدمت‌دهی روسازی تاثیر می‌گذارد. ترافیک و شرایط محیطی است. برای لحاظ کردن اثرات شرایط محیطی بر عملکرد روسازی در حالت رس‌های تورم‌زا یا بالاآمدگی ناشی از یخبندان مصالح بستر روسازی, کاهش نشانه خدمت‌دهی روسازی از حاصل جمع اثرات فوق مطابق رابطه (۱-۱۱) بدست می‌آید. درصورت عدم وجود رس‌های تورم‌زا یا پدیده یخبندان, تغییر نشانه خدمت‌دهی روسازی, تنها ناشی از ترافیک خواهد بود. (۱-۱۱) م۸۳57 + و٩۸۳‏ > ری ۸۲۹۲ که در آنء ,»۸۳57 ۰ کاهش نشانه خدمت دهی ناشی از رس‌های تورم‌زا و ,رم ۸/۳57 » کاهش نشانه خدمت دهی ناشی از یخبندان روسازی می‌باشد برای محاسبه میزان تاثیر کاهنده عامل ترافیک در نشانه خدمت‌دهی, مقدار کاهش خدمت‌دهی در اثر عوامل جوی از کل میزان کاهش خدمت‌دهی مطابق رابطه (۲-۱۱) کسر می‌شود. (۲-۱۱) وی ]۸۳۹ - ]۸۳۹ > |۸۵۳۹ وضعیت روسازی بطور مداوم و با یک برنامه معین مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. شکل (۱-۱۱) منحنی نمایش تغییرات نشانه خدمت‌دهی دو نوع روسازی الف و ب برحسب زمان را نشان می‌دهد که آن را منحنی عملکرد روسازی می‌نامند. "۱ سا۱ ل ما رمان شکل ۱-۱۱- منحنی عملکرد روسازی 2- ۳۳۵۵۵۲ ۹6۳۷1201110۷ -------- صفحهٔ بعد -------- قصل یازدهم- طرح روسازی راه ۱۷۷ در این آیین‌نامه, نشانه خدمت‌دهی اولیه روسازی‌های آسفالتی, حداکثر ۴/۲ نشانه خدمت‌دهی نهایی برای آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها قبل از بازسازی و یا روکشء برابر ۳ برای راه‌های اصلی, برابر ۲/۵ و برای راه‌های فرعی» برابر ۲ تعیین شده است. نشانه‌های افت معیار خدمت‌دهی, ناشی از آسیب‌های سطحی و سازه‌ای رویه آسفالتی است که به گونه‌های مختلف. نظیر ایحاد ناهمواری» انواع ترک‌ها و تغییر شکل‌هاء موجب تغییر مقاومت» دوام و توان باربری روسازی راه می‌گردد. این عوامل به دو طریق زیر بر خاک بستر و مصالح روسازی تاثیر می‌گذارد: ۱-۳-۱ تاثیر رطوبت مقاومت خاک‌های ریزدانه و برخی خاک‌های درشت‌دانه با افزایش رطوبت و ایجاد شرایط اشباع کاهش می‌یابد. تاثیرات مخرب ناشی از افزایش رطوبت را می‌توان به کمک یکی از روش‌های متداول نظیر اصلاح مصالح, زهکشی, بالا بردن رقوم روسازی, استفاده از مواد تثبیت کننده نظیر آهک, سیمان, قیر و سایر افزودنی‌های شیمیایی حذف کرد. تراز آب زیرزمینی نباید از بستر روسازی راه» کمتر از ۱/۲ متر فاصله داشته باشد. در غیر این‌صورت باید سطح ایستابی را با حفر کانال‌های عمیق و نصب لوله‌های زهکشی و پرکردن روی آن با مصالح زهکشی پائین آورد. در این آیین‌نامه. تاثیرات زهکشی بطور مستقیم برحسب اثر رطوبت بر خاک بستر روسازی و مقاومت زیراساس و اساس» در نظر گرفته می‌شود. زهکشی آب‌های آزاد موجود (در لایه‌های زیرسازی و روسازی) با زهکشی سطحی و زهکشی زیرزمینی انجام می‌پذیرد. لیکن آب‌های ناشی از خاصیت موئینگی را نمی‌توان مطابق فوق زهکشی نمود و تاثیرات این رطوبت را باید به لحاظ تاثیر آن بر خواص مصالح روسازی در طرح روسازی در نظر گرفت. زهکشی آب آزاد می‌تواند با زهکشی آب بصورت عمودی یا جانبی از داخل لایه زهکش و اتصال به یک سیستم جمع کننده لوله‌ای و یا ترکیبی از این دو انجام گیرد. در طرح روسازی, اثر زهکشی با اصلاح ضرایب سازه‌ای لایه و با اعمال ضریب :1/1 درنظر گرفته می‌شود. خاک‌های تورم‌زا (منبسط شونده) هنگامی که رطوبت جذب کندء تغییر حجم موضعی خواهند داشت. عموماً تورم‌زایی فقط برای خاک‌های ریزدانه نظیر رس‌ها و لای‌ها در نظر گرفته می‌شود. اما باید توجه داشت که همه رس‌ها یا لای‌هاء تورم‌زا نیستند. تاثیر خاک‌های تورم‌زای مصالح بستر روسازی موجب کاهش عمر بهره‌برداری روسازی می‌شود. چگونگی کاهش نشانه خدمت‌دهی روسازی برای خاک‌های تورم‌زا ( .[۸5) در پیوست شماره یک این فصل ارائه گردیده است. ۲-۳-۱ تاثیر یخبندان اثرات پخبندانء شامل بالاآمدگی ناشی از یخبندان و کاهش باربری بستر روسازی در دوره ذوب یخ‌ها می‌باشد. بالاآمدگی ناشی از یخبندان در فصل زمستان و ضعیف شدن خاک در طی فرآیند ذوب یخ در اوایل فصل بهار در کاهش دوام روسازی نقش تعیین کننده‌ای دارد. بالاآمدگی ناشی از یخبندان در روسازی و زیرسازی راه» هنگامی بروز می‌کند که هر سه عامل زیر در یک پروژه حادث الف- هوای سرد با دمای زیر صفر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۸ آیین‌نامه روساز یآسفالتی راه‌های ایران ب- وجود خاک‌های حساس در مقابل یخبندان (مصالح روسازی» مصالح زیر بستر روسازی و خاکریز) ج - آب در دسترس (عمدتاً تراز آب زیرزمینی در عمق کمتر از سه متر) چنانچه حتی یک عامل از سه عامل فوق در پروژه مورد طراحی وجود نداشته باشد. تاثیر یخبندان در نظر گرفته منبع تامین آب در دسترس» معمولاً سطح آب زیرزمینی است که در عمق کمی از منطقه یخ زده قراردارد. حرکت آب از سطح آب زیرزمینی به سمت بالاا و بسوی منطقه یخ زده توسط خاصیت موئینگی خاک صورت می‌گیرد. خاک‌های درشت‌دانه غیر یکنواخت (۴ < ",) اگر بیش از سه درصد وزنی» ذرات ریزتر از ۰/۰۲ میلیمتر داشته باشندء مستعد یخبندان می‌باشند. در حالیکه خاک‌های درشت‌دانه یکنواخت (۴ > ,-)) اگر دارای بیش از ده درصد ذرات ریزتر از ۰/۰۲ میلیمتر باشندء به یخبندان حساس خواهند بود. خاک‌های لای, مخلوط‌های لای‌دار (ماسه لای‌دار و رس لای‌دار) و ماسه‌های ریزدانه.» مستعدترین خاک‌ها در برابر پخبندان می‌باشند. حذف و کنترل بالا آمدگی ناشی از یخبندانء حداقل به انجام یکی از موارد زیر نیاز دارد: ۱- برداشتن خاک‌های موجود حساس به یخبندان تا عمق حدود عمق نفوذ یخبندان و جایگزینی با مصالح غیر حساس (پیوست شماره ۲) ۲- حذف یا مسدود کردن منبع تامین آب تغذیه کننده رشد عدسی‌های یخی ۳- بالا آوردن رقوم خط پروژه با توجه به توضیحات فوقء به منظور لحاظ بالاآمدگی ناشی از یخبندان در افت نشانه خدمت‌دهی روسازی ( برم۸۳51) به 2-۱ مشخصات فنی مصالح روسازی در این آیین‌نامه, طرح روسازی راه برپایه تعیین ضریب برجهندگی مصالح روسازی (شامل لایه‌های غیر آسفالتی و آسفالتی) استوار است. در صورتیکه انجام آزمایش ۳۰۷ -7 آشتو برای تعیین ضریب برجهندگی خاک بستر روسازی و ضریب ارتجاعی مصالح غیر أسفالتی لایه‌های روسازی شامل زیر اساس و اساس و آزمایش ۴۱۲۳ - (/ ای‌اس‌تی‌ام برای تعیین ضریب ارتجاعی أسفالت امکان پذیر باشد. نتایج بدست آمده را می‌توان مستقیماً برای استفاده در طراحی و تعیین ضخامت لایه‌ها بکار برد. در غیر این صورت جمت دست یابی به ضرایب مقاومتی فوق, برای خاک بستر روسازی و هر یک از لایه‌های روسازی بشرح زیر عمل می‌شود: را -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- طرح روسازی راه ۱۷۹ مقاومست طرح خاک بستر روسازی برحسب ضریب برجهندگی با روش 7-۳۰۷ آشتو و یا سی بی آر با روش برای تبدیل سی‌بی‌آر به ضریب برجهندگی درصورتی که تعیین آن بطور مستقیم و با روش 7-۳۰۷ آشتو مقدور نباشد. می‌توان از شکل شماره (۲-۱۱) استفاده نمود. برای تبدیل صریب برجهندگی بدست آمده از شکل بر حسب کیلوگرم بر سانتیمتر مربع» می‌توان اعداد بدست آمده ر در صضصریب ۳۴۰ ۱۰ ۳ ۹ ۳۰ ۸ ۹ ۳۰ 1 2۷ ۱ ۱ 0 5 ) میج مد :2 ۹ ۵ ۹ ۵ ۸ اه ۸ 5 ۸ و 1 ۷ 79 ۷ کار اه ِا ۵ :۹ ۵ ۵ سر ۵ ۸۵ ۵ ۶ات ۲ 5 6 سر ۴۶ 2 ۲ _ ۳۰ ۳ ۳ ۳۰ ۲ ۱ 1 5۵۱۱ 5000071 ۱۷۵۱۵ شکل ۲-۱۱- نمودار تعیین ضریب برجهندگی خاک بستر روسازی با استفاده از مقادیر ۲7 برای مصالح خاک بستر روسازی» آزمایش‌های تعیین ضریب برجهندگی (یا سی بی آر) بر روی نمونه‌های معرف با درصد رطوبتی مشابه با درصد رطوبت‌های فصلی انجام می‌شود. در شرایط آب و هوایی که خاک بستر روسازی در معرض دماهای زیر صفر قرار ندارد» آزمایش‌های تعیین ضریب برجهندگی در رطوبت‌های مختلف برای مشابه‌سازی تفاوت فصول مختلف تر (بارانی) و خشک انجام می‌شود. برای دوره‌های تر بهاره و تر پائیزه» انجام آزمایش اضافی ضرورتی ندارد, مگر آنکه تفاوت قابل ملاحظه‌ای در میزان بارندگی طی بهار و پائیز وجود داشته باشد. اگر انجام آزمایش تعیین ضریب برجهندگی برای مشابه‌سازی شرایط ذوب یخ در بهار و شرایط یخ زده خاک در زمستان دشوار باشد» برای شرایط یخ‌زده» مقادیر کاربردی ۱۴۰۰ تا ۳۵۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع برای ضریب برج‌هندگی خاک بستر مورد استفاده قرارمی گیرد. برای شرایط دوب یخ بهار صریب برج‌هندگی خاک ممکن است ۰ تا ۲۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۹۰ آیین‌نامه روساز ی اسفالتی راه‌های ایران درصد ضریب برجهندگی در طی دوره زمانی تابستان و پائیز باشد. به منظور لحاظ تغییرات فصلی درصد رطوبت در مقاومت خاک بستر روسازی» ضریب برجهندگی موثر" مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضریب برجهندگی موثر خاک بسترء معادل اثر ترکیبی همه مقادیر ضریب برجهندگی فصلی خاک بستر است. مقادیر فصلی ضریب برجهندگی خاک بستر با استفاده از آزمایش تعیین ضریب برجهندگی بر روی نمونه‌های با شرایط رطوبتی مختلف, مشابه شرایطی که خاک بستر در طی بهره‌برداری تجربه می‌کند. تعیین میگردد. برای محاسبه ضریب برجهندگی موثر خاک بسترء ابتدا سال به ماه‌ها و فواصل زمانی که مقادیر ضریب برجهندگی خاک بستر در آنها متفاوت استء تقسیم‌بندی می‌شود. سپس مقدار ضریب برجهندگی برای هر فاصله زمانی تعیین می‌شود. اگر کوتاه‌ترین زمان در این تقسیم‌بندی,» دو هفته باشد. باید ماه را برحسب نصف ماه تقسیم‌بندی کرده و مقدار ضریب برجهندگی نظیر هر ۱۵ روز را تعیین نمود. تخمین میزان خرابی نسبی" (/1)) مربوط به مقادیر ضریب برجهندگی در فصول مختلف مطابق رابطه (۳-۱۱) بدست می‌آید. (۳-۱۱) 2.47105 - ,7 برای مثال, میزان خرابی نسبی مربوط به بستر یک قطعه راه با ضریب برجهندگی طرح ۸6/0 +۰ ,1 معادل ۰/۵۲ است. در مرحله بعد کلیه مقادیر لا را با یکدیگر جمع و بر تعداد ماه‌ها یا هر فاصله زمانی مورد استفاده که ممکن است ۱۲ یا ۲۴ باشد. تقسیم می‌شود. بدین ترتیب متوسط میزان خرابی نسبی محاسبه می‌شود. ضریب برجهندگی موثر خاک بستر (/۸» مقدار نظیر متوسط میزان خرابی نسبی است که از رابطه (۴-۱۱) بر حسب کیلوگرم بر سانتیمترمربع به دست می‌آید: (۴-۱۱) ۱ ]210. 9 - م۷ روش محاسبه ضریب برجهندگی موثر خاک بستر روسازی در جدول (۳-۱۱) نشان داده شده است. ۲-2-۱ مصالح زیراساس مشخصات فنی مصالح زیراساس و حداقل سی بی آر آن در ۱۰۰ درصد تراکم آزمایشگاهی به روش 7-۱۸۰ آشتو که معادل ۳۰ درصد تعیین شده» در فصل سوم توضیح داده شده است. این رقم آنجنانکه در شکل (۳-۱۱) دیده می‌شود.ء معادل با ضریب ارتجاعی ۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است. در شرایطی که سی بی ار مصالح مصرفی بیشتر از ۳۰ درصد باشد.ء می‌توان از ضریب ارتجاعی معادل آن که در شکل (۳-۱۱) نشان داده شده» استفاده کرد. ۳-2-۱ مصالح اساس شسکسته مشخصات فنی مصالح اساس شکسته در فصل چهارم توضیح داده شده است. حداقل سی بی آر این مصالح در ۱۰۰ درصد تراکم آزمایشگاهی به روش 7-۱۸۰ آشتوء ۸۰ درصد تعیین گردیده که ضریب ارتجاعی معادل آنء ۱۹۶۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است. در شرایطی که سی بی آر مصالح مصرفی با عدد ۸۰ درصد تفاوت داشته باشدء مقدار ضریب ارتجاعی نظیر را می‌توان از شکل (۴-۱۱) بدست آورد. 13۵۵۵ ۳۵111611 ۳:]]011۷6 -4 806 161۵11۷6 -5 -------- صفحهٔ بعد -------- قصل یازدهم- طرح روسازی واه جدول ۳-۱۱- تعیین خ ریب برجهندگی موثر خاک بستر روسازی با استه 4 اده از خرابی نسبی ۵ ۹.446 27 71 1 - ۱" (0.227) 9 ۱۸۱ 4 - بنا.2 ی لا 14 را ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۲ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران 5-1-1۱ مصالح اساس قیری مشخصات فنی این مصالح در فصل نهم شرح داده شده است. با توجه به حداقل مقاومت مارشال این مصالح که ۸۰۰ کیلوگرم تعیین گردیده است. ضریب ارتجاعی معادل آن بر اساس شکل (۵-۱۱)» حدود ۲۶۵۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می‌شود. دراین آین‌نامهء ضریب ارتجاعی قشر بتن أسفالنی شامل استر و رویه در۲۰ درجه سانتیگرادء با آزمایش ۳ (7 آی‌اس تی‌ام حداکثر ۳۱۵۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع تعیین شده است (شکل۶-۱۱). استفاده از بتن أسفالتی با ضریب ارتجاعی بیشتر» موجب افزایش حساسیت مخلوط آسفالتی در مقابل ترک‌های ناشی از تغییرات دمای محیط و ترک‌های خستگی می‌گردد. ۰ ۱ د ۰ ۴ ر بس ۹ 9 2 1 ۱ ۰ ۴ ۸ : اس ما ۳ ۱ سم ۹ 6 2 به ۰ . ِ ع‌ ۰ دم مه ن با بو 6 ی ی ) ۳ 5 .۰ ج ۰ ن ۹ هد مس در 3 ی زیت 1 بت 2 شکل ۳-۱۱- نمودار تعیین ضریب لایه زیراساس (+6) برحسب سی‌بی‌آر و ضریب ارتجاعی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- طرح روسازی راه ۸۳ 3۹ / ۱۳ ۱.۰ ۸ 11 ۹ ۱ ۱ ۹ ۹ ۳۰ مر 1 1 ۹ ز ۹ ۰ 9 ۱۷/۵۰ ۵ ۸ 1 ۲ ۱ ظ ۴ ی 9 ِ ر ۳ َ 1 هه 1 را 1 ۱۳۰ ص / 0 سر ,۳ 2 میم 2 اس یه ۵۵1 سیم ح ای 5 ۸ پ تب کچ یف ۲ »2 ۱0۵۰ زو ا ی ۳ شکل ۶-۱۱ نمودار تعیین ضریب لایه اساس (6۲) برحسب سی‌بی‌آر و ضریب ارتجاعی ۱ ۸ ۸ ۵۸ / ۷/۳۰ ۲ ۱ ۱ ۹ ۱ ۹ ۱۴ 9 ۹ هم 41 9 ۳۹ 1 ۲ ر‌ ۱ / ل نص ۲۱/۵ 9 . 05 ل ح‌ 72 ۱/۸ :۹ 7 تم ۹ ن‌ 5 30 کد اه 0 هب مسر اس ۷ ۹ ۰ 8 ی ۱ تن لا سس ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ آیین‌تامه روساز یآسفالنی راه‌ها ی ایران 1 ۱ ۱ ۳ 1 صربب ارتحاعی بسن آسعالنی (کیلوگرم بر ساننیمنر مر بع در ۳۰ در حه سانتیگر|۱« ( ۱- ۵- عدد سازه‌ای" روسازی این عدد تابع ترکیبی از متغیرها و داده‌های طرح» شامل ضریب برجهندگی موثر خاک بستر (۸4» تعداد کل بارهای محوری ساده هم ارز ۸/۲ تنی» نشانه خدمت‌دهی نهائی و سطح قابلیت اطمینان است. عدد سازه‌ای روسازی به ضخامت واقعی هر یک از لایه‌های تشکیل دهنده تبدیل می‌شود. در این تبدیل از ضرایب لایه‌ها استفاده می‌شود که در رابطه (۵-۱۱) نشان داده شده است. 1 (۵-۱۱) ( «(/ +0771 + «(1 دا17د0 + 7 - 5/7 ۸ - عدد سازه‌ای روسازی هستند با حل رابطه (۱۰-۱۱) یا استفاده از نمودار این معادله که در شکل (۷-۱۱) ارائه شده است. عدد سازه‌ای روسازی تعیین می‌گردد. 7 ]51۳1۳۵ -6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- طرح روسازی راه ۱۸۵ 1-۱- ضرایب لایه‌ای " قشرهای روسازی برای تعیین ضخامت واقعی هر یک از لایه‌های روسازی, شامل بتن أسفالتی» اساس قیری» اساس شکسته و زیراساس» ضریبی تخصیص داده شده که ضریب لایه نامیده می‌شود. این ضریب. رابطه تحربی بین عدد سازه‌ای و ضخامت واقعی را بیان می‌کند. ضریب لایه در واقع معرف مقاومت و قدرت باربری ضخامت واحد لایه مورد نظر است که برای هر یک از قشرهای مختلف روسازی متفاوت می‌باشد. بین عدد سازه‌ای» ضریب لایه و ضخامت لایه‌های مختلف رابطه (۶-۱۱) برقرار است: 57 0: )۶-۱۱( 2.5 که در آن: ((/ <- ضخامت لایه برحسب سانتیمتر ۵ < ضریب لایه ۷ - عدد سازه‌ای لایه ! ام برای لایه‌های اساس و زیراساس در این رابطه ضریب زهکشی لایه مطابق رابطه (۵-۱۱) لحاظ می‌شود. ضرایب لایه‌ای قشرهای مختلف روسازی عبارتند از: ۱-1-۱ ضریب لایه زیراساس ضریب لایه زیراساس» با توجه به قدرت باربری مصالح بر حسب سی بی ار یا ضریب ارتجاعی بیان می‌شود. این ضریب برای بر معادل ۸/7 ۰ بشرح بند (۲-۴-۱۱) معادل ۲-۰/۱۱» تعیین می‌گردد. (۷-۱۱) تعیین کرد. (۷-۱۱) 9 - (ح)ی ۱۵ 0.227 > جه ۳ 0.0 در این رابطه, برو2 بر حسب کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است. ۲-1-۱ ضریب لایه اساس شکسته ضریب لایه اساس شکسته با توجه به شرح بند (۳-۴-۱۱) یعنی سی بی ار ۸۰ درصد (معادل با ضریب ارتجاعی ۱۹۶۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع) برابر ۰/۱۳ تعیین می‌شود. ضریب 4۲ را می‌توان از شکل (۴-۱۱) و یا از رابطه (۸-۱۱) بدست آورد. (۸-۱۱) رون کشت و0249 ر۵2 0.07 ۰ در رابطه بالا ویرن برحسب کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است. 006111016115 67۲ر2] -7