مهندسی و توسعه نفت :ان نف شرکت مهندسین مشاور سازه

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. (1 2 ۰ ۰ ۰.۰ | سانه مردانی ۳ مهندسی و توسعه نفت :ان نف شرکت مهندسین مشاور سازه وزارت تفت پردازی ایران ضابعله فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌ها» کارون در برابر سیلاب در حوزه سیلاب و خعلوط وله معاونت ممهندسی, پژوهش و فناوری اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها ۱۳۰۲ -------- صفحهٔ بعد -------- (۱)) ری : ۱۴۰۲/۱۱/۱۱ ۰ ۰ ی مورک اسای‌اران محاولن و ر/۱ او رس ریز لو هاأوری پهی ی رو ۶۰۵۴۱۳/ ۱۴۰۳ م از «رارت‌امیش : موست: سل : (فیار ورم و رت و لس م» معاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران موضوع: ابلاغ ضوابط محافظت و ایمنی جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب با سلام احتراماً. در راستای اجرای ابلاغیه شماره ۸۷۸۴۷ مورخ ۱۳۹۹/۰۸/۰۵ ریاست محترم دفتر و سرپرست نهاد ریاست جمهوری. با موضع تکلیف وزارت نفت برای تدوین ضوابط حفاظت و ایمنی مستحدنات و تاسیسات صنعت نفت در برابر سانحه طبیعی سیلاب. در اولویت اول تدوین ضوابط یادشده برای میادین نفتی غرب کارون با همکاری شرکت مهندسی و توسعه نفشت به انجام رسیده است. بدین وسیله دو ضابطه زیر به منظور اجرا ابلاغ می‌گردد. ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه سیلاب و خطوط لوله ۹ ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه زئوتکنیک مزیدا داده‌های اخذ شده از وزارت نیروء محاسبات. روش‌های تحقیق, برخی مثال‌ها و سایر موارد در دو مجلد "مستندات " گرد وری گردیده است و صرفا برای اطلاع کاربر می‌باشد و جنبه اجرایی ندارد . نام دو مستند یادشده در ادامه آورده شده است: ۹ مستندات ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه سیلاب و خطوط لوله ۹ مستندات ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه ژئوتکنیک موارد یاد شده در تارنمای معاونت امور مهندسی, پژوهش و فناوری وزارت نفت به آدرس الکترونیکی 40211.111020.1۳ از ابتدای وحیدرضا زیدی۸ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله به نام خدا میادین نفتی غرب کارون جزو میادین مشترک در کشور هستند که در آینده با توسعه کامل آن تاثیر به سزایی در پایداری و ثبات تولید نفت در کشور خواهند داشت. در سال ۱۳۹۷-۱۳۹۸ سیلابی در این منطقه رخ داد که موجب آب گرفتگی و مشکلاتی در منطقه هورالعظیم شد. به منظور حل مسئله طی ابلاغیه شماره ۷ مورخ ۱۳۹۹/۰۸/۰۵ ریا ست محترم دفتر و سرپر ست نهاد ریا ست جمهوری, وزارت نفت مکلف به معاونت مهند سی. پژوهش و فناوری سیرده شد. در همین راستا به د ستور وزیرمحترم وفت. تدوین ضوابط فنی و مهند سی ایمنی و حفاظت جاده‌ها سلرهاء و تا سرٍسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سبلاب با مهندسین مشاور سازه پردازی ایران و شرکت هندسه پارس کاوش, به کارفرمایی شرکت مهندسی و توسعه نفت به عنوان طرف قرارداد و نمایندگی و نظارت اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها گردید. نتیجه کار مشتمل بر دو ضابطه بوده که یکی در حوره سبلاب و خط لوله و دیگری در حوره ژئوتکنیک می‌با شد. به علاوه کلیه آمارهای اخذ شده از وزارت نیری محا سبات و روش‌های تحقیق در دو مجلد دیگر به عنوان مستندات گردآوری شده است تا مجموعه کارهای انجام شده برای اطلاع به صورت مدون حفظ شود. در پایان لازم | ست از همکاری شرکت مهند سین مشاور سازه پردازی ایران و شرکت هند سه پارس کاوش. جناب آقای سنگین (مدیر کل اداره نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها)» جناب آقای اعد سجادی (نماینده اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارز شیابی طرح‌ها)» جناب اقای شریفی (مدیرعامل شرکت اندر کاران محترم تشکر و قدردانی نمایم. وحید رضا زیدی فرد معاون وزیر در مهندسی, پژوهش و فناوری وزارت نفت ۱۳۰۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط وله در خواست کننده: معاونت مهندسی» پژوهش و فناوری وزارت نفت-اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها کارفرما: ثسرکت مهندسی و توسعه نفت نماینده و ناظر پروژه:/آقای دکنر سید رامین اسعد سجادی» اداره کل نظام فنی ‏ واجرایی و ارزشسیابی طرح‌ها سر کت مشاور: تسرکت مهندسین مشاور سازه پرداز ی ایران اسامی تهیه و تدوین ضابطه اقای دکتر سید رامین اسعد سجادی ۱ اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادیر در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله با تشکر از زحمات: آقای دکتر وحیدرضا زیدی‌فرد آقای دکتر پرویز سنگین آقای مهندس ابوذر شریفی آقای مهندس ناجی سعدونی آقای مهندس کرامت بهبهانی آقای مهندس اسماعیل باقری آقای مهندس سام منصور موید آقای مهندس همایون کاظمینی آقای مهندس مهدی نجاریان آقای مهندس سهراب رستمی اصانلو آقای مهندس محمدرضا اقبال آقای مهندس سید افشار مجد آقای مهندس محمد عباسی آقای مهندس سعید علومی آقای مهندس مهدی طالبیان آقای مهندس مهدی دشت پیما آقای م‌هندس حسین صادقی مقدم آقای مهندس امید افشاریان زاده آقای مهندس رضا شفیعی خانم مهندس بتول رفیعی خانم مهندس لیلی منتظری خانم مهندس نسترن عبداللمی آقای مهندس امیر قمشی خانم مهندس سارا مرادی آقای مهندس نریمان خرسندی خانم مهندس مائده آبادی آقای مهندس کوشا شوشتری اخوان آقای مهندس مجید رحیمی آقای مهندس حامد جهانگیریان آقای مهندس فرشاد رستمیان آقای مهندس امیر حسین یزدی آقای مهندس مرتضی جساس آقای مهندس محمود رضا خوش نویس انصاری -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فهرست شماره عنوان صفحه ۱ کلیات ۱ ۱-۱ دامنه‌ی کاربرد ۲ ۲-۱ الزامات عمومی ۲ ۳-۱ تعاریف ۳ ۲ روش محاسبه رقوم سیلاب ۲ ۱-۲ ضرورت مطالعه ۵ ۲-۲ هدف اصلی مطالعه ۶ ۲-۲ حوزه کاربرد ۶ ۴-۲ موارد عمومی ۶ ۵-۲ مرور عناوین نشریه‌ها و ضوابط ملی پدیده سیلاب ۷ ۶-۲ مدیریت جامع سیلاب ۸ ۷-۳۲ ۷- ۲- خسارت. پیش‌بینی و هشدار سیل ۹ ۸-۳ روش مدلسازی برای پیش‌بینی و محاسبه سطح سیلاب ۹ ۱-۸-۲ سیلاب مبنای تهیه نقشه‌های سیل ۱ ۲-۸-۲ سیلاب طراحی ۱۰ ۴-۸-۲ شناسایی سامانه‌های آب ورودی به هورالعظیم ۱۳ ۵-۸-۲ بررسی مطالعات قبلی مهندسی آب انجام شده ۱۷ ۶-۸-۳ اخذ اطلاعات مورد نیاز برای محاسبه و مدلسازی سیلاب ۱۸ ۹-۲ هیدرولوژی سامانه‌های ورودی به هورالعظیم ۳۲ ۱۰-۳۲ نقشه برداری تالاب هورالعظیم ۳۸ ۱۱-۲ شبیه سازی عددی دو بعدی جریان در هورالعظیم برای سناریوهای مختلف ۳۰ ۱-۱۱-۲۳ شبیه سازی منطقه مورد مطالعه ۳۰ ۲-۱۱-۲۳ تعریف سناریوهاً ۳۱ ۱۲-۲ نتایج مدلسازی عددی ۳۲ ۱۳-۲ احتمال وقوع سیلاب ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله شماره عنوان صفحه ۲-۳-۲ مفاهیم بار و مقاومت/ریسک مرکب ۳۴ ۳-۱۳۲ ۰ ۳-۱۳-۲- دوره بازگشت سیلاب در مطالعات حاضر ۳۵ ۱۴-۲ نتیجه نهایی محاسبه رقوم سطح جاده‌هاء سلرها و تاسیسات داخل هورالعظیم ۳۵ ۱۵-۲ روش‌های دیگر محاسبه دوره بازگشت ۳۶ ۱۶-۲ ایجاد خروجی در هورالعظیم ۳۷ ۳ حداقل الزامات طراحی و اجرایی جهت محافظت و ایمنی خطوط لوله در برابر سیلاب ۳۸ ۱-۳ مباحث اجرایی, اقتصادی و زمانی لوله های جدید الاحداث ۳۹ ۲-۳ انواع روش های انتقال خطوط لوله جدید الاحداث ۳۹ ۱-۲-۳ روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده ۴۰ ۲-۲-۳ روش خطوط لوله فولادی دریایی (5621[1116) ۴۳۲ ۳-۲-۳ روش خطوط لوله انعطاف پذیر (11116 110710[6) در کف هور ۴۵ ۳-۳ ۳- ۳- بررسی مزایا و معایب روش های انتقال خطوط لوله ۴۷ ۴ رو شی جهت راهنمایی نحوه 7 صمیم گیری در مورد ترمیم یا عدم ترمیم سلرهاء جاده‌ها و تا سیسات :۵ میادین نفتی غرب کارون در داخل هور العظیم ۱-۴ ملاحظات کلی ۸8 ۲۳۴ ترمیم به علت وقوع سیلاب ۳ ۲۳۳۴ ترمیم صرفنظر از وقوع سیلاب در برابر وجود آب دائم ۵۳ مراجع ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فصل اول-کلیات ۱-۱- دامنه‌ی کاربرد تدوین شده است. ۱- مباحث قید شده در این ضابطه شامل حداقل الزامات مورد نیاز برای محاسبه رقوم سطح سیلاب, احداث مستحدثات و خطوط لوله جدید در برابر سیلاب و آب موجود و معیاری جهت تصمیم گیری برای ترمیم موارد سیب دیده از سیلاب در میادین نفتی غرب کارون در داخل هور العظیم می باشد. استفاده از ضابطه حاضر رافع مسئولیت استفاده کننده برای تصمیمات فنی و مهندسی طرح و پروژه‌هایی که شرایط منطقه هورالعظیم علی الخصوص توپوگرافی و خصوصیاب جریان ورودی (که در جلد مستندات آورده شده است) تغبیر کرده باشد.ء نمی‌باشد. آخرین ویرایش استانداردهای یاد شده» به بررسی گزینه بپردازد و نتیجه پس از تایید ناظرین و مشاورین پروژه به عوامل اجرایی ۲-۱- الزامات عمومی الف- مشاور طراح موظف است جانمایی تاسیسات بهره برداری مرکزی و نمک زدایی! و همچنین تاسیسات فرآورش نفت پیش ساخته را بیرون از محوطه آبگیری تالاب هور العظیم و در خارج محدوده پهنه بندی سیلاب قرار دهد. ب -تمامی محاسبات» مثال ها و مسائل هیدرولوژی به عنوان نمونه محاسبه شده است و طراح در صورت استفاده از این مبحث لازم است مجددا مراحل ذکر شده در این مبحث را مطابق شرایط روز پروژه تکرار نماید لیکن رعایت مقادیر حداقلی الزام شده اجباری است. پ -کارفرما موظف است کلیه آخرین قوانین و مقررات بهداشت. ایمنیء محیطزیست و پدافند غیرعامل را رعایت نماید. ۱ 06۳۵| ۳۵۶۹1۳۵ 1301111۷ ))۳۳( -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ت- در صورت اختلاف در مقادیر و روش های فنی-مهندسی در استانداردها و منابع» مشاور موظف است موضوع را از کارفرما استعلام نماید. ث -کارفرما و مهندسین مشاور موظف هستند از آخرین ویرایش استانداردها استفاده کنند حتی اگر تاریخ ویرایش استاندارد در این ۳-۱- تعاریف * جاده‌های اصلی: به جاده‌هایی که در تالاب راه ارتباطی بین نقاط مختلف تالاب را فراهم می‌سازد» جاده اصلی گفته می‌شود. تعداد خط عبور معمولا ۲ عدد است و جنس لایه رویه عموما آسفالت است. ۹ سلر: به محموعه تاسیسات واقع در محدوده‌ی چاه های تولیدی گفته می شود که با افزایش تراز خاک ایجاد شده و محدود به فنس محافظ است. ه جاده‌های دسترسی: جاده‌هایی که ارتباط بین سلر یا تاسیسات درون هورالعظیم را تا جاده‌ی اصلی فراهم -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فصل دوم - روش محاسبه رقوم سیلاب ۱-۲۳ ضرورت مطالعه میادین نفتی غرب کارون شامل میادین نفتی سهراب, آزادگان شمالی آزادگان جنوبی» یاران شمالی» یاران جنوبی» یادآوران» جفیر و دارخوین می‌باشند که از بین آن‌ها میادین نفتی سهراب. آزادگان شمالی, آزادگان جنوبی» یاران شمالی و یاران جنوبی داخل در تاللاب هورالعظیم» منتهی الیه رودخانه کرخه., در استان خوزستان قرار دارند. این تالاب توسط جاده‌های متعددی به ۵ مخزن (حوضچه) تقسیم شده است. میدان نفتی سهراب در مخزن شماره ۱ (شمالی ترین مخزن)» میدان نفتی آزادگان شمالی در مخزن شماره ۲ و میادین نفتی آزادگان جنوبی» یاران شمالی و یاران جنوبی در مخازن شماره ۲ ۴ و ۵ هورالعظیم و میادین نفتی یادأوران در قسمت جنوبی مخزن شماره ۵ هورالعظیم قرار دارد. متعاقب خشکسالی‌های متوالی دو دهه اخیر و کاهش شدید سطح آب هورالعظیم به خصوص در حوضچه‌های شماره ۳ و ۴ و ۵ و وقوع سیلاب فروردین ماه ۱۳۹۸ رودخانه کرخه منجر به ورود حجم قابل توجهی آب به هورالعظیم گردید که در نتیجه آن سطح آب در هر پنج حوضچه هورالعظیم بالا آمد و مشکلاتی را از جمله شستگی جاده‌هاء لغزش شیروانی‌هاء تخریب لایه ریپ رپ و به زیر آب رفتن برخی جاده‌ها و برخی سلرها در حدود ۲۰ سانتی متر و غرقاب شدن لوله‌های انتقال نفت در مخازن شماره ۳ ۴و ۵ شده است. در زمان سیلاب سال ۱۳۹۸ آب تا مخزن شماره ۵ و تا حوالی طلاییه بالا آمده بود لیکن سلرها و جاده‌های میدان نفتی آزادگان شمالی دچار مشکل جدی نشده بود. البته کارخانه فرأورش (0۴۳۴) که بیرون هورالعظیم می‌باشد در زمان سیلاب مشکلی نداشت. از طرفی آمارهای هیدرولوژیکی و وقایع سیل ثبت شده نشان می‌دهد که منطقه مورد مطالعه (رودخانه کرخه) یکی از سیل خیزترین نقاط کشور می‌باشد. همچنین تجربه سیل ۹۸ نشان داد که عمده خسارات وارده به میادین نفتی» ناشی از بالاروی سطح آب هور بوده است. گرچه کنترل مطلق همه سیلاب‌های ورودی به تالاب هورالعظیم امکان پذیر نیست لیکن می‌توان با شناخت رفتار هیدرولوژیکی جریان ورودی و شبیه سازی هیدرولیکی آن در سطح گسترده تالاب» مدیریت بهتر و کاهش خسارات سیل را میسر نمود. از این رو لازم است تا به کمک مدل شبیه ساز دوبعدی هیدرولیکی تغییرات زمانی سطح آب در مخازن پنج گانه هور در اثر ورود هیدروگراف سیل با دوره بازگشت‌های مورد نظر ممکن برآورد گردد و بر اساس این نتایج بتوان ضوابطی برای محوطه -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه نی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله طراحی سلرهاء, جاده‌های اصلی و دسترسی, سطح محوطه تاسیسات درون هورالعظیم, لوله‌های انتقال و سازه‌های مرتبط تدوین کرد و یا پیشنهاداتی برای اصلاح تاسیسات ساخته شده و ایمن سازی آن‌ها در مقابل سیل‌ها ارائه داد. ۳-۳ هدف اصلی مطالعه هدف اصلی این بخش خلاصه مطالعات انجام شده در خصوص تعیین تراز سیلاب در پنج حوضچه هورالعظیم در حوزه مطالعات هیدرولوژی و مهندسی آب سامانه کرخه با تأکید بر مدلسازی منطقه هورالعظیم می‌باشد که با استفاده از آَنْ امکان تعیین ارتفاع آب از سطح دریا بر پایه دوره بازگشت وجود داشته یا شدت سیلاب‌های ورودی به هورالعظیم امکانپذیر گردد. ۳-۳۲- حوزه کار برد این ضابطه برای محافظت جاده‌هاء سلرهاء لوله‌های انتقال و تأسیسات صنعت نفت در برابر سیلاب در میادین نفتی غرب کارون تدوین شده است. این فصل جهت محاسبه رقوم سطح آب سیلاب از سطح دریا در شدت یا دوره‌های بازگشت سیلاب برای تاللاب هورالعظیم مهیا گردیده است. بنابراین ضابطهء محدود به منطقه مورد مطالعه, گستره و شرایط مدل سازی دو بعدی و هدف مطالعات می‌باشد. اضافه می‌شود در مواردی که این مبحث دارای ابهام یا مسکوت است. لازم است تا مهندس طراح بر اساس به روز ترین استانداردهای معتبر ملی و بین المللی مربوطه» به بررسی گزینه بپردازد و نتیجه پس از تایید مهندسین مشاور به تصویب کارفرما برسد. ۴-۲ موارد عمومی 9 ضروری است تا به صورت ادواری علی الخصوص همه ساله قبل از شروع فصل بارندگی کلیه راه آب‌های بین مخازن شامل کلیه دریچه‌هاء کالورت‌ها و سرریزها از رسوبات, مواد مغروق و گیاهان پاکسازی شود. 9 ضابطه فعلی بر مبنای داده‌های ژئومتری» هیدرولوژی و شرایط اولیه و مرزی شرح داده شده استخراج گردیده و معتبر است. هر گونه تغییر در زئومتری (ارتفاع جاده‌ها و دایکهاء تخریب یا اضافه کردن جاده و دایک جدید) و یا تغییر شرایط جریان ورودی نیازمند شبیه سازی جدید به کمک مدل عددی است و نتایج جدید (بالاتر از رقوم حداقلی قید شده در 9 شبیه سازی تالاب هورالعظیم فقط برای بخش ایرانی تالاب صورت گرفته و سیلاب‌های رودخانه دجله و بخش عراقی تالاب مطالعه نشده است. بعلاوه سیلاب فروردین سال ۱۳۹۸ نشان داد که به علت سیاست‌های کشور عراق در عمل اجازه ورود ق سمت اعظم آب پیش‌بینی شده آب به بخش عراقی داده نمی شود و عملاً دریجه‌های خروجی به سمت عراق در سال ۹۸ دارای کاربرد نبودند و کل آب ورودی در بخش ایرانی هورالعظیم قرار گرفت. تغییر کاربری‌های احتمالی قابل توجه در گستره تالاب» عدم رعایت حد بستر و حریم و کاهش سطح تالاب نتایج شبیه‌سازی انجام شده در این ضابطه را تحت تاثیر قرار می‌دهد. ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله 9 درمخازن شماره‌های ۳ و ۴ و ۵ کلیه کالورت‌های جاده | صلی (منجمله جاده اک شاف, جاده شهید همت. جاده سید الشهداء جاده توسعه نفت و سایر موارد موجود یا احداث در آتی ایجاد حو ضجه‌های بسته می‌کند)» به غیر از جاده شط علی که دارای تاسیسات آب دریجه کنترل رقوم آب است باید به گونه‌ای طراحی شوند که امکان تخلیه سریع آب بین دو طرف جاده‌های مرتبط با صنعت نفت (به غیر از جاده شط علی) مهیا باشد و در زمان وقوع سیلاب» آب در سه مخزن ۳و ۴و ۵ همزمان رقوم تراز آب یک سان بگیرد و از تجمع و تخلیه تدریجی آب در یک منطقه جلوگیری شود شایان ذکر |!است در سیلاب فروردین سال ۱۳۹۸ به دلیل عدم وجود ظرفیت کافی کالورت‌ها به علت نهشته شدن ر سوب در داخل کالورتها و عدم انجام یا امکان لایروبی» برخی جاده‌هاء برای تخلیه آب به صورت اجبار شکافته شد. بنابراین تجربه. ضروری | ست از کالورتهای جعبه‌ای م ستطیلی با حداکثر ارتفاع ممکن به طوریکه در ف صول کم آبی 8 درمخزن شماره ۲ لازم است کلیه کالورت‌های جاده اصلی و د ستر سی (مرتبط با صنعت نفت) به غیر از جاده شم علی و جاده امام ر ضا که دارای تا سیسات آبی دریچه کنترل رقوم آب هستند باید به گونه‌ای طراحی شوند که امکان تخلیه سریع آب بین دو طرف جاده (مرتبط با صنعت نفت) مهیا با شد به گونه‌ای که در زمان سیلاب رقوم سطح آب در کل مخزن ۲ با هم تراز بگیرد. در صورتیکه در این مخزن جاده اکن شاف به جاده امام ر ضا مت صل گردد باید برای جاده اکتشاف در این مخزن از کالورتهای جعبه ای مستطیلی فوق الذکر (کالورتهای مخازن ۳ و ۴ ۵) استفاده گردد. 8 در مخزن شماره ۱ لازم است کلیه کالورت‌های جاده اصلی و دسترسی (مرتبط با صنعت نفت) به غیر از جاده امام رضا که دارای تاسیسات آبی دریجه کنترل رقوم آب است. باید به گونه‌ای طراحی شوند که امکان تخلیه سریع آب بین دو طرف جاده (مرتبط با صنمت نفت) مهیا با شد به گونه‌ای که در زمان سیلاب رقوم سطح آب در کل مخزن ۱ با هم تراز بگیرد. ۵-۳- مرور عناوین نشریه‌ها و ضوابط ملی پدیده سیلاب در خصوص پدیده سیلاب ضوابط فنی و مهندسی بر پایه قوانین» مقررات» استانداردها و ضوابط معتبر ملی و بین المللی و روش‌های معتبر علمی از جنبه‌های مختلف تهیه و توسط سازمان برنامه و بودجه کشور و با همکاری طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور (وزارت نیرو) منتشر شده است. این ضوابط فنی و مهندسی برای مقابله با سیلاب دارای قابلیت کاربرد در منطقه میادین نفتی غرب کارون نیز می‌باشند. بنابراین ضمن استفاده از محتوای آن‌ها در مطالعه و مستندات این ضابطه,ء عناوین و خلاصه‌ی آن‌ها به منظور استنادات و کاربردهای بعدی مرور می‌شود: 9 "راهنمای پهنه‌بندی سیل و تعیین حد بستر و حریم رودخانه‌ها", ذشریه شماره ۳۰۷ سازمان برنامه و بودجه ک شورء سال ۱۳۸۴ (در حال بازنگری). 9 "راهنمای طراحی» ساخت و نگهداری دیوارهای سیل بند"ء نشریه شماره ۵۱۸» سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۳/۸۸ 9 "راهنمای جامع مطالعات طرح» بهره‌برداری و نگهداری سامانه پیش‌بینی و هشدار سیل"» نشریه شماره ۵۸۳ سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۰۱۳۹۱ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله اب د ستورالعمل روش‌های محا سبه حداکثر سیل محتمل (۳۲/۳)*. دشریه شماره ۶۷ سازمان برنامه 9 بودجه کشور سال ۱۳۹۲. ۶-۲-مدیریت جامع سیلاب جهت مطالعه سیلاب اطلاع از وضعیت مدیریت جامع سیلاب حوضه آبریز کرخه و هورالعظیم برای مهندس مشاور ضروری می باشد از همین رو لازم است تا مهندس مشاور جهت مطالعات مدیریت جامع سیلاب را در زمان تعریف طرح یا پروژه بررسی و راستای پیشگیری و کاهش خسارات سیلاب به کار برده شده و شامل گستره وسیعی از فعالیت‌های مربوط به حفاظت از حوضه ذکر شده در سطح وسیعی از حوضه آبریز صورت می‌گیرد اما گستره تالاب هورالعظیم در منتهی الیه حوضه آبریز و بخش سفلی آن قرار دارد و بیش‌تر روش‌های سازه‌ای و تاسیسات زیربنایی را شامل می‌شود. موقعیت تالاب در منتهی الیه حوضه و بخش سفلی آن» داشتن زمان کافی از وقوع سیلاب در بخش علیای حوضه؛ فعالیت‌های هشدار سیل و مدیریت بحران را ساده‌تر نمایان مهندسی رودخانه خطرات سیل کاهش یافته و از فرسایش و تخریب زمین‌های حاشیه رودخانه جلوگیری می‌شود. محدود کردن جریان سیلاب در یک عرض معین از رودخانه به کمک سازه‌هایی نظیر سیل‌بندها (خاکریزها) و انحراف بخشی از جریان سیلاب پیش بینی 9 هشدار سیل برای کاهش ریسک خسارات سیلاب‌ها روندی افزایشی داشته است. سیستم‌های هشدار سیل امروزه به عنوان یکی از بهترین و موثرترین روش‌های غیرسازه‌ای مدیریت سیلاب مطرح می‌شوند. پیش بینی ارتفاع آب در رودخانه و ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ دی ۲ بر خو بطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظد فعالیت‌ها برنامه‌ریزی کاربری اراضی اعمال محدودیت‌های ساخت و ساز ارائه روش‌های سازه‌ای آموزش و اطلاع‌رسانی مدیریت بحران های موجود براساس آمارهای هید رین نقاط کشور می‌باشد و در کشور 1 برای کاهش خسارت ناشی از وقو /بهره‌برداری به تنهایی یا از طریق » به فعالیتهای مقتضی اقدام سریع ان ش مدلسازی برای پیش بین مه روشی برای محاسبه و پیش بین هر طرح یا پروژه جدید باید این رون ر اساس شرایط موجود است و با تو. رسد کرخه و منطقه هورالعظیم نسب روش زیر به عنوان حداقل الزامات : جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب ر حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله دول ۱-۲- مدیریت جامع سیلاب توضیحات و نکات مهم منطقه‌بندی و طراحی شهری تعیین استراتژی‌های مختلف کاربری اراضی برنامه‌ریزی برای بازآفرینی شهری تعیین حداقل ارتفاع طبقه اول برای ساخت سازه در سیلاب‌دشت‌ها به کاربردن مصالح متناسب با سیلاب طراحی ساختمان‌ها بر مبنای نیروهای ناشی از وقوع سیلاب طراحی سازه‌های کنترل و مهار سیلاب مانند سیل‌بندها (گوره‌ها و سایر موارد) طراحی تاسیسات زیربنایی مانند سدهاء جاده‌ها و راه آهن بر اساس وقوع سیلاب کنترل رسوب و فرسایش مدیریت پوشش گیاهی در حوضه آبریز اطلاع‌رسانی در خصوص میزان خطر سیلاب آموزش و انتقال تجربیات پیاده‌سازی سیستم‌های هشدار سیل با توجه به مشخصات حوضه آبریز صدور اخطاریه‌های سیلاب ارائه نقشه‌های فرار و تخلیه ارائه برنامه‌های لازم برای پس از بحران محاسبه ارزش اقتصادی سرمایه‌های در معرض خطر سطح تحت پوشش بیمه سیل ولوژیک و رخدادهای سیل,ء نشان می‌دهد که مناطق جنوب غرب و جنوب شر خسارات ناشی از سیل در مرتبه دوم از سوانح طبیعی قرار دارد. لازم است کارف ع سیل و مدیریت بحران ناشی از سیلاب داشته باشد بعلاوه لازم است شر؟ تماس با ارگانهای ذی‌ربط در قالب هشدارهای سیل از وقوع سیلاب آگاه شود باید. سطح (رقوم یا تراز) سیلاب به عنوان حداقل الزامات لازم آورده شده است " به عنوان حداقل الزامات» مورد تکرار قرار بگیرد. بدیمهی است نتایج» روش‌ها جه به اینکه محتمل است در زمان شروع طرح یا پروژه جدید تغییراتی در شرا مورد محاسبه و بررسی قرار بگیرد. ف ما تا که ی بط یا -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۱-۸-۲ سیلاب مبنای تهیه نقشه‌های سیل با افزایش دبی سیلاب و تراز سطح آب در رودخانه و ورود آن به سیلاب‌دشت. کلیه تاسیسات واقع در محدوده پخش سیلاب در معرض خطر قرار می‌گیرند. از این رو تحلیل میزان خطر و خطرپذیری سیلاب بر اساس احتمال وقوع یا به عبارتی دوره بازگشت سیل انجام می‌شود. در آیین‌نامه‌های سایر کشورها برای دوره بازگشت مبنای نقشه‌های سیلاب مقادیر متفاوتی در نظر گرفته شده یکی از مهم‌ترین اطلاعات مورد نیاز برای تهیه نقشه‌های سیلاب, مقادیر دبی سیلابی رودخانه‌ها و هیدروگراف آن‌ها با احتمال وقوع مختلف (دوره بازگشت‌های مختلف) می‌باشد. انتخاب دوره بازگشت مناسب. بر اساس نیاز طرح تعیین می‌شود و از دوره بازگشت‌های کم با احتمال وقوع بالا تا دوره بازگشت‌های زیاد با احتمال وقوع کم متغیر است. انتخاب دوره بازگشت سیلاب؛ بر اساس وضعیت رودخانه, کاربری اراضی و وضعیت اقتصادی و اجتماعی ساکنین منطقه صورت می‌گیرد که در جدول ۲-۲ آورده جدول ۳-۲: دوره بازگشت سیل پیشنهادی برای تهیه نقشه‌های خطر سیل 0۵۰ ۰ ساله و حداکثر سیل محتمل (۳۱/1۲۳۱) ۲-۲ سیلاب طراحی مقدار سیل که برای طراحی سازه‌های تحت تاثیر وقایع هیدرولوژیکی با توجه به عواملی چون ایمنی سازه» هزینه» طول عمر و خسارت محتمل به کار می‌رود. سیل طراحی نام دارد. سیل طراحی معمولا در سه دسته سیلاب‌های بر پایه فراوانی» حداکثر سبلاب محتمل و سیل استاندارد پروزه تقسیم بندی می‌شوند. روش‌های کمی تحلیل ریسک برای تعیین سیل طراحی؛ احتماللات وقایع هیدرولوژیک حدی و اثرات و خسارات حاصل از تجاوز سیل از سیلاب طراحی را دخالت می‌دهد. تحلیل ریسک با هدف یافتن تعادل قابل قبول بین هزینه‌های بهبود و افزایش ایمنی در ازای کاهش خسارات مورد انتظار سیل انجام می‌گیرد. سیل استاندارد پروژه عبارت است از آبدهی‌هایی که از نظر منطقی می‌تواند از ترکیب حادترین» نه نادرترین شرایط آب و هوایی یک منطقه جغرافیایی ایجاد شود. این تعریف از رسته مهندسی ارتش آمریکا می‌باشد و همانجا به عنوان مبنای مطالعات سیلاب طراحی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر سیل استاندارد پروژ» سیلاب ناشی از بزرگترین رگباری (بارانی) است که از نظر منطقی با توجه به ویژگی‌های منطقه می‌توان انتظار داشت در سراسر حوضه آبریز رخ دهد. با توجه به تعریف سیل -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله نشان می‌دهد که در غالب موارد مقادیر سیل استاندارد پروژه حدود یک دوم مقادیر نظیر حداکثر سیل محتمل می‌باشد. در مواردی نیز اعتقاد بر این است که چنین سیلی دارای دوره بازگشت نسبتاً زیادی است که معمولا بین ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ سال نوسان دارد. محاسبات نشان می‌دهد که در منطقه هورالعظیم سیلاب طراحی حداقل باید معادل دوره بازگشت ۲۰۰ ساله در محل ایستگاه هیدرومتری حمیدیه در نظر گرفته شود و مقادیر کمتر از آن مجاز نیست. همچنین با روند تغییر اقلیم ممکن است بعضی مبانی بکارگرفته شده در این ضابطه تغییر کند و لذا ضرورت دارد اثر آن در هر چند سال دیده شود و مبانی بازنگری شود. ۳-۸-۲ شناسایی میادین نفتی منطقه مکان استقرار میادین نفتی غرب کارون در زمان تعریف طرح یا پروژه نسبت به بیرون یا درون هورالعظیم و در صورت استقرار در داخل هورالعظیم در کدام مخزن هورالعظیم مشخص شود. در حال حاضر این میادین شامل میادین نفتی سهراب. آزادگان شمالی» آزادگان جنوبی» یاران شمالی» یاران جنوبی» یادآوران» جفیر و دارخوین می‌باشند که در غرب رودخانه کارون و در مجاورت مرز ایران و عراق در استان خوزستان قرار دارند. میدان نفتی سهراب در مخزن شماره ۱ء میادین نفتی آزادگان شمالی در مخزن ۲ هورالعظیم و میدان‌های نفتی آزادگان جنوبی» یاران شمالی و یاران جنوبی در مخازن شماره‌های ۳ ۴ و ۵ هورالعظیم قرار دارند و میادین نفتی یادآوران در بیرون هورالعظیم در قسمت جنوبی مخزن شماره ۵ هورالعظیم و میدان نفتی جفیر خارج هورالعظیم حد واسط دایک هورالعظیم و جاده اهواز-خرمشهر قرار دارد. هورالعظیم توسط جاده شط علی به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می شود که بر روی آن دریچه‌های تخلیه مستقر شده است و در عمل به عنوان تاسیسات کنترلی و آبی عمل می‌کنند و تصمیم گیری در مورد تاسیسات کنترلی روی جاده شط علی در کنترل ارگان‌های ذی ربط است. بخش شمالی جاده شط علی دارای مخزن‌های شماره ۱ و ۲ است که آب اصلی ورودی هور از این مخازن وارد می‌شوند و پس از بالا آمدن سطح آب در داخل مخزن شماره ۲ و رسیدن به مقدار مشخص در تاسیسات آبی روی جاده شط علی در داخل مخزن شماره ۳ آب از طریق سازه‌های هیدرولیکی عبور سرریز خواهد کرد. با توجه به مسائل زیست محیطی و جلوگیری از ایجاد کانون ریز گردها قرار است هر پنج مخزن هورالعظیم در حال آبگیری دائم باشند و توسعهء ترمیم و بهره‌برداری میادین نفتی داخل هورالعظیم در حالت آب دائم و احتمال وقوع سیلاب صورت پذیرد. بعلاوه در زمان ورود سیلاب به هورالعظیم این میادین نفتی باید در برابر اثرات ناشی از سیلاب محافظت شوند که در شکل ۱-۲ نشان داده شده است. ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- . در حوزه رگوم سیلاب وخطوط لول 20000 260000 240000 220000 200000 130000 5 یس 6 گم ی رل لم ۰ سا را ( 4 (د افهر سار ته 5 ب (ه ۲ میدان نفتی ۸ ی 20 10 2 1:700,000 20000 20000 2420000 220000 200000 130000 شکل ۱-۲: موقعیت میادین نفتی غرب کارون و تالاب هورالعظیم ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۴-۸-۲ شناسایی سامانه‌های آب ورودی به هورالعظیم الف- رودخانه‌ی کرخه رودخانه‌ی کرخه یکی از مهمترین رودخانه‌های حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان می‌باشد که مساحت حوضه آن حدود ۷ کیلومترمربع است. سرشاخه‌های رودخانه کرخه در استان‌های ایلام, کرمانشاه» لرستان» همدان و مناطق محدودی از استان‌های کردستان و خوزستان با نام های مختلفی قرار دارد که در نهایت تحمیع شده و رودخانه کرخه را تشکیل می‌دهد که پس از عبور از مناطق غربی استان خوزستان وارد شهر حمیدیه شده (شاخه کرخه نور در این محل از رودخانه کرخه منشعب می‌شود و بعد از گذر از شهر هویزه و یزدنو وارد تالاب می‌شود.) شده این رودخانه در شهر سوسنگرد به دو شاخه هوفل و نیسان تقسیم می‌شود. رودخانه هوفل در ادامه به رودخانه‌های سابله» دبیه» ساهندی و خرابه (عبیاوی) تقسیم و در نهایت به تالاب هورالعظیم منتهی می‌گردند. رودخانه سابله در پایین دست روستای دهلاویه و در بالادست روستای قدرت آباد (آلبوحمادی) از رودخانه هوفل منشعب می‌شود. رودخانه‌های سعیدیه و دبیه در پایین دست روستای رمیم از رودخانه هوفل جدا می‌شوند. و در انتها به تالاب هورالعظیم وارد می شوند. رودخانه ساهندی تنها شاخه منشعب شده از رودخانه سعیدیه است که در انتها به تاللاب هورالعظیم ختم می‌شود. رودخانه خرابه (عبیاوی) در شهر بستان از رودخانه هوفل جدا می‌شود و در پایان مسیر آن به تالاب هورالعظیم منتهی می‌شود. رودخانه نیسان از شهر سوسنگرد تا پایین دست شهر رفیع ادامه می یابد و به تالاب هورالعطیم ختم می‌شود. همچنین در بالادست شهر رفیع رودخانه عمه از رودخانه نیسان منشعب و جریان آن وارد تالاب هورالعظیم می‌شود. بطور کلی جریانی که از شهر حمیدیه عبور می‌کند از طریق ۱۷ شاخه به هورالعظیم وارد می‌شود. شکل ۲-۲ شاخه‌های متعدد رودخانه کرخه را که به هورالعظیم منتهی می‌شوند را نشان می‌دهد. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- طه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سبالا در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله 190000 200000 20000 22000 190000 200000 20000 22000 ۱۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ب- سازه‌های آبی بر روی رودخانه کرخه سازه‌های مهمی که می‌توانند در تنظیم یا کنترل سیلاب‌های رودخانه کرخه نقش داشته باشند عبارتند از: سد مخزنی کرخه که وظیفه اصلی آن کنترل سیلاب‌های رودخانه کرخه می‌باشد و در سیل ۱۳۹۸ توانست سیلاب ورودی با دبی لحظه‌ای حدود ۸۰۰۰ مترمکعب بر ثانیه را طوری تعدیل کند که حداکثر دبی خروجی آن به حدود ۲۵۰۰ متر مکعب در ثانیه کاهش یابد. حجم قابل تنظیم سد حدود ۵ میلیارد مترمکعب است. سد تنظیمی-انحرافی پای پل: این سد در پایین دست سد مخزنی کرخه قرار دارد و برای ذخیره سازی بخشی از آب است که در زمان پیک مصرف برق از سد رهاسازی شده است تا در ساعت‌های غیر پیک به مصارف پایین دست (کشاورزی) برسد. علاوه بر آن بخشی از جریان از طریق کانالی با عنوان کانال پای پل به اراضی سد تنظیمی-انحرافی حمیدیه: هدف اصلی آن انحراف جریان به اراضی کشاورزی اطراف رودخانه کرخه می‌باشد. ج- معرفی تالاب هورالعظیم تالاب هورالعظیم بین دو کشور ایران و عراق (شرق رود دجله) قرار گرفته و در عراق بنام هورالهویزه و در قلمرو کشور ما به هورالعظیم شناخته می‌شود. حد شرقی هور در خاک ایران در شمال غرب شهرستان بستان در محل روستای چزابه با مختصات جغرافیایی ۴۷ درجه و ۵۸ دقیقه و حد غربی آن ۴۷ درجه و ۱۶ دقیقه در خاک عراق است. حد شمالی آن نیز ۳۱ درجه و ۵۳ دقیقه در خاک ایران در حوالی روستای سابله و حد جنوبی در حوالی عرض جغرافیایی ۴۱ درجه است. یال شرقی هورالعظیم تقریباً مننهی‌الیه مرز جنوب غرب ایران با کشور عراق است که در شکل ۳-۲ نشان داده شده است. جاده‌های احداث شده در بخش ایرانی تالاب» هورالعظیم باعث گردیده که تالاب به پنج مخزن تبدیل شده و از طریق سازه‌های مختلف هیدرولیکی به صورت زیر گذر جاده‌ها یا عبور از زیر پل با یکدیگر ارتباط داشته باشند. در مرز غربی *دایک مرزی" احداث شده است و سازه‌های هیدرولیکی (کنترلی) نیز در آن پیش بینی شده است تا در مواقع ضروری جریان بتواند به سمت بخش عراقی برقرار گردد. ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله 20 ( 2 220 20 ز که ۳ 1۱ ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله د- سازه‌های آبی موجود در تالاب همانگونه که از شکل ۲-۲ مشخص است عمده‌ی جریان‌های ورودی از کرخه به مخازن ۱ و ۲ وارد می‌شوند. به منظور انتقال جریان به سایر مخازنء در زیر جاده‌های موجود سازه‌های انتقال آب متعددی احداث شده است. تمام این سازه‌ها برای سیل با دوره بازگشت ۱۰ ساله (مطابق مطالعات پیشین) طراحی شده‌اند و بدیمی است در زمان ورود سیلاب‌های با دوره بازگشت‌های بیشتر» توزیع آب در مخازن غیریکنواخت بوده و ممکن است به جاده‌های درونی تالاب خسارت وارد کند (از طریق روگذری). در سیل ۱۳۹۸ به دلیل کاهش ظرفیت انتقال آب از مخازن ۱و ۲ به سایر مخازن و بالا آمدن سطح آب بیش از حد در مخازن او ۲ که می‌توانست باعث آبگرفتگی شهر بستان گردد, به ناچار بخشی از جاده شط علی تخریب گردید. نتایج نهایی مطالعه حاضر با توجه به مشخصات هندسی فعلی (سال ۱۴۰۱) تالاب» جاده‌هاء سلرها و تاسیسات صنعت نفت موجود و نیز سازه‌های هیدرولیکی با مشخصات فعلی معتبر است. هر نوع تغییر در این موارد نیز باعث تغییر در نتایج می‌گردد. ۵- منحنی‌های سطح - حجم- ار تفاع برای مخازن ۵ گانه تالاب مقادیر عددی و منحنی‌های سطح -ححم-ارتفاع برای مخازن پنج گانه تالاب بر اساس مطالعات ساماندهی تالاب هورالعظیم و بررسی‌های تکمیلی (جمع آوری داده های پیشین» تصاویر ماهواره ایء نقشه برداری زمینی و هیدروگرافی تالاب هورالعظیم) تهیه و ترسیم گردید. بدیهی است در زمان طرح یا پروژه های آتی باید مجدداً تکرار شود. ۵-۸-۲ بررسی مطالعات قبلی م‌هندسی آب انجام شده ملاحظات در ضابطه حاضر لحاظ شود. در هر حال در این بند توصیه اکید می‌شود در زمان طراحی آتی؛ رقوم سطح سیلاب تالاب سازمان آب و برق خوزستان» تیه شده دردهه ۶۰ و ۷۰ ۰ مطالعات ساماندهی تاللاب هورالعظیم تو سط شر کت مهند سان مشاور سازآب پردازان و کارفرمای سازمان آب و برق مطالعات تعیین بستر و حریم رودخانه کرخه ( سد کرخه- تالاب هورالعظیم)» کارفرما سازمان آب و برق خوزستان» ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۰ طرح سیستمی حوضه آبریز رودخانه کرخه. جلد سوم: مطالعات مصارف آب ۴-۳- گزارش مطالعات آبیاری (طرح های توسعه) شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران» مهندسان مشاور مهاب قدس ۰۱۳۸۸ 9 گزارش هیدرولوزژی مطالعات بهنگام سازی بیلان منابع آب حو ضه آبریز رودخانه کرخه برای دوره منتهی به سال آبی مطالعات هیدرولوژی طرح ساماندهی رودخانه کرخه و کرخه نورء کارفرما سازمان آب و برق خوز ستان» مشاور شرکت مهندسی مشاور آب کرخه, تهیه شده در سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۳۹۸ مهندسین مشاور سازآب اهوازء تهیه شده در سال ۰۱۳۹۶ مطالعات مدیریت یکپارچه حوضه کرخه (بازه سد مخزنی کرخه تا هورالعظیم) فاز اول» کارفرما سازمان آب و برق خوزستان» شرکت مهندسین مشاور پورآبء سال ۰۱۳۹۶ * تعیین و تأمین نیاز زیست محیطی تالاب‌های استان خوزستان (تالاب هورالعظیم)» کارفرما اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان» مشاور دانشگاه شهید چمران اهوازء ۰۱۳۹۹ 9 گزارش هیات ویژه سیلاب ۱۳۹۸ (بخش خوزستان)» دانشگاه تهران» ۰۱۳۹۸ ۶-۸-۲ اخذ اطلاعات مورد نیاز برای محاسبه ۳ مدلسازی سبلاب مشخصات, اطلاعات اندازه گیری و ثبت شده ایستگاه‌های هواشناسی و بارانسنحی در ایستگاه‌های اندازه گیری پایین دست سد درون هورالعظیم بر روی جاده شط علی و سایر موارد مورد نیاز برای انجام مطالعات هر چند در این جا قید نشده باشد باید از الف- مطالعه ضوابط بهره‌برداری از سد مخزنی کرخه مهاب قدس ضوابط و دستورالعمل بهره‌برداری از مخزن سد کرخه در شرایط سیلاب ابتداً توسط شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس؛ مشاور طراح سد تهیه شده است. در محاسبات پخش سیلاب با دوره بازگشت‌های مختلف» رقوم سطح آب در شروع سیلاب در تراز نرمال مخزن (رقوم ۰ متر) در نظر گرفته شده است و حداکثر دبی خروجی از سرریز تا تراز ۲۲۶ متر به دبی ۱۰۰۰ مترمکعب در ثانیه با فرض ساماندهی رودخانه کرخه بگونه‌ای که به اراضی پایین‌دست سد آسیب وارد نشود محدود گردیده است. ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله 9 بدیهی است پس از رسیدن رقوم سطح آب مخزن به تراز ۲۲۶ متر در صورت ادامه سیلاب سطح آب مخزن در تراز فوق ثابت نگه داشته می‌شود. این عمل بدان مفهوم است که بالاتر از تراز ۲۲۶ متر جریان خروجی از سرریز عیناً معادل جریان ورودی به مخزن سد خواهد بود و دریچه‌های سرریز متناسب با دبی ورودی بازگشایی می‌شوند و درصورت ادامه سیلاب» عملیات پخش سیلاب با شرایط فوق‌الذ کر تا حدی که تمامی دریچه‌های سرریز به حالت کاملاً باز در آیند؛ ادامه می‌یاید. 9 پس از بازگشایی کامل دریچه‌های سرریز در صورت ادامه روند صعودی سیلاب, کنترل رقوم سطح آب در تراز ۲۲۶ متر عملی نبوده و از این مرحله به بعد جریان خروجی از سرریز تابع ظرفیت آبگذری سرریز و حجم ذخیره مخزن بوده و متناسب با افزایش رقوم سطح آب مخزن» جریان خروجی از سرریز نیز افزوده می‌شود. در مرحله فروکش سیلاب, پس از رسیدن سطح آب به تراز ۲۲۶ متر مجدداً با تنظیم دریچه‌ها زسبت به کاهش دبی خروجی از سرریز به ۱۰۰۰ مترمکعب در ثانیه اقدام می‌شود و حجم ذخیره مخزن در حد فاصل از تراز ۲۲۶ تا ۲۲۰ متر (رقوم نرمال مخزن) با جریان خروجی تنظیمی معادل ۱۰۰۰ مترمکعب در ثانیه تخلیه می‌گردد. 8 با توجه به حالات سه گانه به طور کلی در پخش سیلاب توسط شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس در زمان طراحی سد. سه حالت متمایز تفکیک شده است. اول این که توان کنترل سیلاب مخزن سد کرخه در زمان طراحی به سیلاب‌های با دوره بازگشت حدود ۲۵ ساله محدود می‌گردد. در حالت میانه وقتی سیلاب بین دوره بازگشت‌های ۲۵ تا ۰ ساله باشدء بیش از این سیلاب امکان کنترل توسط مخزن سد کرخه نبوده و با توجه به حجم و بزرگی سیلاب‌ها دریچه‌های سرریز متناسب با دبی ورودی و ظرفیت سرریز به گونه‌ای که تراز آب در رقوم ۲۲۶ متر تثبیت شود باز می‌گردد تا این که بطور کامل دریچه‌ها باز شود. لذا کنترل سطح آب در تراز ۲۲۶ تا سیلاب ۱۰۰۰ سال ممکن بوده است. در حالت خر یعنی سیلاب ورودی به مخزن فراتر از ۱۰۰۰ ساله باشد؛ پس از آن براساس ظرفیت سرریز و حجم مخزن و میزان جریان ورودی سطح آب افزایش می‌یاید و در حداکثر سیلاب محتمل تراز آب به ۲۳۱ متر خواهد رسید و میزان خروجی نیز در حدود ۱۸۰۰۰ مترمکعب درثانیه خواهد بود. در تحربه سیلاب فروردین ۱۳۹۸ از این دستورالعمل به دلایل منطقی دیگر عدول شده است. بعنوان مثال با این که برای کنترل سیلاب‌های بالاتر از ۲۵ سالهء بهره‌بردار می‌تواند در رقوم ۲۲۶ متری قرار گیرد اما در بهره‌برداری تا رقوم ۲۲۴/۶۷ به عنوان بالاترین رقوم استفاده شد. این امر به این دلیل بود که بالاتر از تراز ۲۲۶ متر جریان خروجی از سرریز عیناً معادل جریان ورودی خواهد بود و میزان خسارات به پایین دست غیر قابل تحمل می‌گردید. ب- مطالعات سیلاب حوضه کرخه سازآب اهواز مطالعات سیلاب حوضه کرخه در سال ۱۳۹۷ با کارفرمایی سازمان آب و برق خوزستان و توسط شرکت مهندسین مشاور سازآب اهواز انجام و بعد از وقوع سیلاب تاریخی فروردین ۱۳۹۸ نیز به آن اصلاحاتی اضافه شد. این مطالعه پس از تعیین ضوابط بهره برداری از سد کرخه در زمان سیلاب و بهینه سازی خروجی‌هاء دبی‌های خروجی از ترازهای مختلف سد مخزنی کرخه را تعیین نمود و در ادامه روندیابی سیلاب با دوره بازگشت‌های مختلف در سد کرخه انجام گردید. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ج- سد تنظیمی- انحرافی حمیدیه سد تنظیمی- انحرافی حمیدیه در ۳۵ کیلومتری شمال غرب شهر اهواز بر روی رودخانه کرخه قرار گرفته و در سال ۱۳۳۶ به بهره‌برداری رسیده است. این سد از زمان بهره‌برداری تا کنون نقش بسیار مهمی در تنظیم و انحراف آب برای آبیاری مزارع پایین دست را بعهده داشته است. این سد بر کاهش دبی اوج و حجم سیلاب اثر ناچیز دارد و معمولاً در برآوردها نادیده گرفته می‌شود اما در تأخیر سیلاب و انحراف بخشی از سیلاب به سمت کانال‌های آبیاری تحت پوشش خود نقش دارد. د- ارتفاع موج و ارتفاع آزاد آب ارتفاع بالاروی موج (1611110 در اثر برخورد امواج پیاپی به سطح شیبدار» امواج ضمن پخش شدن روی بدنه سطح تا ارتفاعی که خیز بر می‌دارد؛ ارتفاع بالازدگی موج نامیده می شود. این ارتفاع تابع ارتفاع موج, شیب بدنه» طول موج, طول موج گاه و سرعت باد می‌باشد. برای محاسبه ارتفاع موج به استانداردهای معتبر مراجعه شود. ارتفاع آزاد (۴۲۵6002/0) ارتفاع اضافی سازه‌ای مهندسی در بالای حداکثر ارتفاع موج که از تخریب شدن سازه مذکور توسط جریان‌های متلاطمی چون امواج ایجاد شده توسط بادء رانش زمین و نشست جلوگیری می‌کند. ارتفاع آزاد قسمتی از مخزن است که برای اطمینان خالی نگهداشته می‌شود تا در هنگام سیل و طوفان امواج آب از روی جاده‌هاء محوطه سلرها و محوطه سطح تاسیسات داخل هورالعظیم عبور نکنند. در واقع سطوح جاده‌هاء سلرها و محوطه سطح تاسیسات داخل هورالعظیم به اندازه ارتفاع آزاد بلندتر از رقوم سطح سیلاب انتخاب می‌شود و بدین صورت خطرات ناشی از روگذری آب از آن‌ها کنترل می‌گردد. برای اطلاع مهندس مشاور از تاریخجه ارتفاع آزاد» مشاهدات سیلاب ۱۳۹۸ نشان داد که در مخزن شماره ۲ به علت وجود نی در اطرف جاده‌هاء محوطه سلرها و محوطه سطح تاسیسات داخل هورالعظیم ارتفاع موج محدود بوده و برای همین ارتفاع آزاد عملکرد مناسبی از خود نشان داده بود لیکن در مخازن ۳ ۴ و ۵ هورالعظیم به علت عدم وجود نی‌زاره طول موج به گونه‌ای بود که علاوه بر روگذری» قطعاتی مانند چوبهای شکسته توسط موج بر روی سطوح جاده‌ها مشاهده می‌شد. برای محاسبه ارتفاع آزاد به استانداردهای معتبر مراجعه شود. ۵- مطالعات هواشناسی هدف از مطالعه هواشناسی در این ضابطه» بدست آوردن پاره‌ای اطلاعات مورد نیاز مطالعات هیدرولوزژی پروژه تدوین ضوابط فنی و مهندسی برای طراحی» اجراء ترمیم» ایمنی و حفاظت جاده‌هاء سازه‌هاء لوله‌های انتقال و تأسیسات نفت می‌باشد. لازم است پارامترهای هواشناسی مورد مطالعه از ارگان‌های ذی ربط اخذ شوند. کلیه مقادیر ذکر شده در ضابطه فعلی صرفاً جهت راهنمایی ارائه شده و در محاسبات» شرایط زمان حاضر بکار رفته است. مهندس مشاور موظف است در زمان طرح یا پروژه جدید آتی این مقادیر را از ارگان‌های ذی‌ربط استعلام و محاسبات مقتضی را مطابق استانداردهای معتبر به انجام برساند. ۰ مشخصات ایستگاه‌های هواشناسی و بارانسنجی مورد مطالعه در ضابطه با توجه به اهداف آن از تعداد ۶ ایستگاه هواشناسی (تبخیرسنجی, بارانسنجی و سینوپتیک) در منطقه مورد مطالعه استفاده شد. این ایستگاه‌ها شامل پای پلء عبدالخان» حمیدیه, بستان» یزد نو و اهواز عمدتاً در حوضه آبریز کرخه می‌باشند که منطقه مورد مطالعه و اهداف آن را پوشش می‌دهند. طول دوره آماری بارش به داده‌های ثبت شده در بیش از ۲۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله نیم قرن اخیر بر می‌گردد و حدود ۵۴ سال منتهی به سال آبی ۱۳۹۸-۹۹ (آخرین آمار منتشر شده تا زمان تهیه ضابطه) می‌باشد. از داده‌های بارش پای پل و عبدالخان جهت محاسبه شدت بارش به منظور برآورد دبی و حجم سیلاب حوضه میانی حد فاصل سد مخزنی کرخه تا عبدالخان استفاده شد. از داده‌های طول آمار بارش ایستگاه‌های اهوازء حمیدیه, بستان و یزد نو میزان بارش در سطح تالاب برآورد گردید. حدود ۳۹ درصد است. در مقیاس ماهیانه بطور متوسط آَذْر و دی ماه بیشترین بارش را دارد (با متوسط ۴۳ میلی متر و حدود ۱ درصد بارش کل متوسط سالانه). اما بارش‌های حداکثر در هر سه ماهه آذر» دی و بهمن مشاهده شده است. از میان فصل‌های سال, زمستان با متوسط ۹۸ میلی‌متر پر باران ترین فصل سال می‌باشد. شرایط دمایی و حرارتی منطقه یکسان است به نحوی که متوسط درجه حرارت سالانه در منطقه حدود ۲۵ درجه سانتی گراد و انحراف معیار آن کمتر از یک درجه سانتی گراد است. منطقه مورد مطالعه تغییرات ارتفاعی و به تبع آن تغییرات دمایی ناچیز می‌باشد. به طور معمول گرادیان دمایی منفی ۰/۶ درجه سانتی‌گراد در هر ۱۰۰ متر ارتفاعی می‌باشد. از آنجایی که تغییرات ارتفاعی در منطقه مورد مطالعه کم است به تبع آن گرادیان دمایی نیز ناچیز است. با این حساب متوسط درجه حرارت سالانه ۲۵/۱ درجه سانتی‌گراد و انحراف معیار آن کمتر از یک درجه سانتی گراد برآورد گردید. به منظور تهیه الگوی کمک گرفته شد. دمای متوسط ماهیانه گستره تالاب هور العظیم از حدود ۱۲ درجه سانتی‌گراد در دی ماه تا حدود ۳۷ درجه سانتی‌گراد در مرداد ماه تغییر می‌کند. اضافه می‌شود که درجه حرارت مطلق دما (به صورت لحظه‌ای) به ۵۳ درجه سانتی تبخیر و تعرق پتانسیل معمولا در مسائل بیلان و برنامه‌ریزی منابع آب به ویژه برای گستره سطح تالاب هورالعظیم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و تعیین و تخمین میزان آن ضروری می‌باشد. نرخ تبخیر و تعرق از سطح مرجع» در شرایط بدون کمبود آب» تبخیر و تعرق سطحی مرجع یا تبخیر و تعرق باید مورد توجه قرار بگیرد. سطح مرجع مطابق استانداردها عبارت از سطح پوشیده شده از چمن یا یونجه با خصوصیات ویژه است. با توجه به وجود نی‌زار و بردی در هورالعظیم محاسبات نسبت به مقدار ضریب پوشش گیاهی نی‌زار لحاظ گردید که بر این اساس مقادیر گستره سالانه تاللاب حدود ۲۳۳۰۰ میلی‌متر محاسبه شد؛ ضمناً شدت تبخیر و تعرق پتانسیل سالانه برای گستره تالاب حدود ۶/۳ میلی متر در روز است. برای دستیابی به سرعت باد (در ارتفاع دو متری) در محدوده مورد مطالعه از اطلاعات موجود ایستگاه سینوپتیک بستان در مجاورت محدوده مورد نظر در دراز مدت استفاده شده است. سرعت متوسط ماهیانه باد در ایستگاه فوق ۲/۲ متر بر ثانیه ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله در آذر ماه تا ۴/۱ متر بر ثانیه در خرداد ماه تغییر می‌کند. انحراف معیار سرعت متوسط ماه‌های مختلف به هم نزدیک و حدود ۷ متر بر ثانیه و ضریب تغییرات باد ماهیانه بین ‎۱٩‏ تا ۲۱و به طور متوسط ۲۰ درصد است. سرعت حداکثر باد لحظه‌ای سالانه در ایستگاه فوق الذکر حدود ۱۹ متر برثانیه است. معمولاً مقادیر اندازه گیری شده سرعت و جهت باد را توسط گلباد (۳۵۹۵] ۷۷/10) نشان داده می‌شود که از روی محاسبه دفعات وقوع سرعت‌های مختلف تهیه می‌گردد. ۰ اقلیم منطقه مورد مطالعه فرمول‌های اقلیمی تابعی از دو یا چند پارامتر مهم هواشناسی بوده که با جایگزینی در این توابع ضرایب اقلیمی بدست می‌آید و این ضرایب اساس طبقه بندی قرار می‌گیرند. در این مطالعه به منظور تعیین نوع اقلیم محدوده از میان روش‌های موجود و متداول از روش ضریب خشکی دومارتن و همچنین از ترسیم منحنی آمبروترمیک استفاده شده است با توجه به ضرایب محاسبه شده اقلیم گستره تالاب هورالعظیم با استفاده از اقلیم نمای دومارتن در محدوده خشک تعیین شده است. مطابق منحنی آمبروترمیک گستره تالاب هورالعظیم از دهه آخر آبان تا اوایل دهه اسفند ماه دوره مرطوب و سایر ماه‌ها دوره خشک را در طول سال شامل می‌شوند. به عبارتی حدود ۸۰ روز معادل ۲۲ درصد روزهای سال دوره مرطوب و مابقی دوره ۹-۳ -هیدرولوزی سامانه‌های ورودی به هورالعظیم تحلیل هیدرولوژیکی مطابق روش ذیل به عنوان حداقل الزامات لازم الاجرا می‌باشد. در زمان طرح‌ها یا پروژه‌های آتی لازم است مطالعات هیدرولوژی توسط شرکت مهندسین مشاور دی‌صلاح مورد تایید کارفرما به انجام برسد. مقادیر قید شده در کلیه قسمت‌های این بند صرفا جهت اطلاع شرکت مهندسین مشاور از نحوه محاسبه زمان حال بوده است لیکن شرکت مهندسین مشاور لازم است در زمان طرح‌ها یا پروژه‌های آتی این مقادیر را از ارگان‌های ذی‌صلاح استعلام و محاسبات را مطابق استانداردهای معتبر مجدداً به انجام برساند. در صورتی که شرکت مهندسین مشاور تشخیص دهد که شرایط هیدرولوژیکی منطقه نسبت به وضعیت کنونی محاسبات ضابطه تغییری نکرده و بخواهد بدون محاسبه به حداقل رقوم سطح سیلاب قید شده در آخرین بند این فصل استناد کند ضروری است ضمن پذیرش مسئولیت, شرایط را بررسی و موضوع عدم شرایط را با دلایل کافی به تصویب کارفرما برساند. در ضابطه حاضر به منظور تحلیل‌های هیدرولوژیکی در حالت عادی و سیلاب از دو ایستگاه هیدرومتری پای‌پل به عنوان اولین ایستگاه هیدرومتری بعد از خروجی سد مخزنی کرخه و نیز ایستگاه حمیدیه بعنوان آخرین ایستگاه هیدرومتری بر روی شاخه اصلی رودخانه کرخه استفاده گردید. با توجه به فاصله کم ایستگاه حمیدیه و نیز پخش سیلاب نسبتاً ناچیزی از ایستگاه حمیده تا تالاب» فرض شده است تا تمام جریان عبوری از ایستگاه حمیدیه وارد تالاب می‌شود. طول دوره آماری داده‌های ثبت شده در ایستگاه‌های هیدرومتری ذکر شده فوق برابر ۶۳ سال و مربوط به سال‌های ۱۳۳۷-۱۴۰۰ می‌باشد. تحلیل پارامترهای جریان رودخانه شامل دبی ماهانه و سالانه با استفاده از نرم افزار آماری 5/۳5:5. صورت گرفت. ۲۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها, سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله الف- تحلیل آبدهی رودخانه‌ها تحلیل جریان در مقیاس ماهانه و سالانه رودخانه کرخه در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه نشان می‌دهد که آبدهی متوسط رودخانه کرخه در محل مذکور ۱۳۲ و انحراف معیار ۸۳ متر مکعب در ثانیه می‌باشد. حداکثر آبدهی سالانه در این ایستگاه مربوط به سال آبی ۱۳۴۷-۴۸ و برابر ۳۵۸ متر مکعب در ثانیه (البته سال آبی ۱۳۹۷-۹۸ نیز از سال‌های پرآب کرخه بوده اما بخشی از جریان در سدهای مخزنی سیمره و کرخه ذخیره و بخشی نیز از طریق تونل دشت عباس و کانال پای‌پل به سمت شبکه‌های آبیاری استان ایلام و کرخه شمالی هدایت شد که در سال ۱۳۴۷ سامانه کرخه فاقد این امکانات بود.) و حداقل آبدهی سالانه به میزان ۲۱ متر مکعب در ثانیه در سال آبی ۱۳۸۷-۸۸ می‌باشد. ضریب تغییرات رودخانه کرخه در این محل ۶۳ درصد است. بیشترین درصد جریان ماهیانه مربوط به فروردین و برابر ۲۰ درصد و کمترین مقدار ۳ درصد طی شهریورماه و مهر ماه می‌باشد. بیشترین جریان فصلی طی بهار و برابر ۴۲ درصد آبدهی است. ب- تحلیل دامنه و چندک‌های جریان سالانه سری متوسط سالانه بدون توجه به سال وقوع آن‌ها از لحاظ هیدرولوژیکی مرتب سازی شد به نحوی که بیشترین آبدهی رتبه اول و کمترین رتبه آخر تعلق گرفت. دامنه حجم جریان رودخانه کرخه در ایستگاه هیدرومتری پای پل بین ۶۷۵ تا 9۱۲۵۴۸ در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه بین ۶۶۷ تا ۱۱۲۹۸ مترمکعب بر ثانیه می‌باشد. در ادامه رتبه‌های ۱ تا ۱۹ (۱۹ سال از ۶۳ سال) جریان سالانه مشاهداتی که بیشترین حجم جریان را دارند انتخاب و بین حجم جریان دو ایستگاه هیدرومتری پای‌پل و حمیدیه رگرسیون خطی برازش داده شد. رابطه مورد بحث نشان داد که حدود ۱۰ درصد حجم جریان در این بازه مصرف با تلف می‌شود. ج- بررسی سیلاب ها سری زمانی ۶۰ ساله دبی‌های حداکثر لحظه‌ای سیلاب رتبه بندی شده و سال وقوع آن‌ها مشخص شد. به بزرگترین سیلاب رتبه اول و به آخرین رتبه ۶۰ داده شد. بزرگترین سیلاب ثبت شده رودخانه کرخه در ایستگاه هیدرومتری پای‌پل به مقدار ۵۲۲۲ مترمکعب در ثانیه و در سال آبی ۱۳۵۲-۵۳ رخ داده است. سیلاب رتبه دوم به بزرگی ۴۹۷۸ مترمکعب در ثانیه و در سال آبی ۱۳۷۳-۴۳۴ و سیلاب رتبه سوم به بزرگی ۴۱۵۸ مترمکعب در ثانیه و در سال آبی ۱۳۷۰-۷۱ در این رودخانه مشاهده شده است. بزرگترین سیلاب ثبت شده رودخانه کرخه در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه به مقدار ۲۲۴۸ مترمکعب در ثانیه و در سال آبی ۱۳۵۲-۲۳ رخ داده است. سیلاب رتبه دوم به بزرگی ۲۲۰۴ مترمکعب در ثانیه و در سال آبی ۱۳۷۳-۷۴ و سیلاب رتبه سوم به بزرگی ۱۸۶۳ مترمکعب در ثانیه و در سال آبی ۱۳۵۰-۵۱ در این رودخانه مشاهده شده است. به منظور تعیین رابطه بین دبی سیلابی در مسیر رودخانه کرخه بین دبی حداکثر لحظه‌ای رودخانه کرخه در پای‌پل و حمیدیه رگرسیون خطی انجام داده شد. روابط مورد بحث گویای این واقعیت است که قبل از بهره‌برداری از سد مخزنی کرخه, هیدروگراف جریان حالت طبیعی داشته و در طی مسیر پای پل تا حمیدیه از دبی اوج کاسته می‌شود. کاهش دبی اوج در دبی‌های کمتر از ۰ مترمکعب بر ثانیه تا ۴۰ درصد و کاهش دبی سبلابی بالاتر از ۴۰۰۰ مترمکعب برثانیه تا ۵۷ درصد رخ می‌داد. در دوره بعد از بهره‌برداری از سد مخزنی کرخه بدلیل تداوم دبی خروجی خاص» دبی اوج سیلاب در حمیدیه نسبت به پای‌پل فقط حدود ۲۳۰ درصد کاهش می‌یاید. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله د- هیدروگراف‌های سیلاب بررسی هیدروگراف‌های تاریخی سیلاب رودخانه کرخه در پایین دست سد مخزنی کرخه طی سال‌های قبل از بهره‌برداری از سد مذکور نشان می‌دهند که هیدروگراف‌ها دارای دبی اوج بزرگ و تداوام کمتر از یک ماه می‌باشند. به عنوان مثال دبی اوج هیدروگراف اسفند ماه ۱۳۵۲ در ایستگاه هیدرومتری پای پل برابر ۵۲۲۲ مترمکعب بر ثانیه که حجم معادل آن ۲ میلیون متر مکعب در طی تداوم ۲۵ روزه می‌باشد. این هیدروگراف پس از طی مسیر رودخانه‌ای حدود ۱۸۰ کیلومتر و گسترش در سیلاب بحث در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه به ۲۲۴۲ مترمکعب در ثانیه کاهش می‌یابد که در شکل ۴-۲ نشان داده شده است. ۸ روز می‌باشد. دبی آوج این هیدروگراف پس از استهلاک سیل در رودخانه و سیلاب دشت در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه به ۰ مترمکعب در ثانیه کاهش می‌یابد که در شکل ۵-۲ نشان داده شده است. در سال‌های بعد از بهره‌برداری سد مخزنی کرخه استعلام و در محاسبات و تصمیم گیری‌ها لحاظ نماید. ۲ 9 7 9 7 7 7 7 ۲ ۱ 60 120 180 240 300 3600 420 480 540 600 6 11۲۵ )۲۲( شکل ۴-۲: هیدروگراف سیلاب مشاهداتی رودخانه کرخه در ایستگاهای هیدرومتری مورد مطالعه سال آبی ۱۳۵۲-۵۳ ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله 3500 3000 200 2000 (00[ ۵ ات 1000 500 0 0 46 96 144 192 240 288 336 384 432 0 1۱۲۲۱۵ )۲۲( شکل ۵-۲: هیدروگراف سیلاب مشاهداتی رودخانه کرخه در ایستگاهای هیدرومتری مورد مطالعه سال آبی ۱۳۴۷-۴۸ ۵- دبی سیلابی حوضه میانی حوضه میانی حد فاصل سد مخزنی کرخه تا عبدالخان؛ در برگیرنده سه زیر حوضه (علیاء میانی و سفلی) می‌باشد. وسعت زیر رواناب تولید یافته در آن‌ها به سختی وارد رودخانه کرخه در بازه پای پل تا عبدالخان می‌شود. طول بازه مذکور ۸۳ کیلومتر و زمان تأخیر جریان سیلابی حدود ۲۴ ساعت می‌باشد. به منظور شبیه سازی و محاسبه سیلاب حوضه میانی و ارتفاع قشر جریان سطحی از مدل شبیه ساز بارش- رواناب 777/5 - 7776 استفاده گردید. دبی و جریان جانبی تولیدی به رودخانه کرخه در بازه مورد بحث به راحتی و همزمان وارد رودخانه نمی‌شود. دبی حوضه میانی پایین دست سد کرخه در بازه مورد بحث ناشی از بارش ۲۴ ساعته با دوره بازگشت ۱۰۰ ساله حدود ۱۹۲ مترمکعب برثانیه 9 تداوم دو روزه و حجم حدود ۳۳ میلیون مترمکعب برآورد شده است. این دبی از نظر مقدار 9 کمیت در حد دبی پایه و دبی ایمن رودخانه می‌باشد. از لحاظ زمانی نیز با توجه به تأخیر طبیعی جریان توسط حوضه آبریز بالادست کرخه و ایجاد تأخیر توسط سدهای میزان حدود ۵۸ مترمکعب در ثانیه باقی مانده و بعد از آن میرا می‌شود. به عبارتی میزان دبی ذکر شده طی ۲۴ ساعت دیگر کاملاً مستهلک و اثر حوضه میانی بعد از آن ناچیز می‌شود. و- سیلاب سال آبی ۱۳۹۷-۹۸ رودخانه کرخه در سال آبی ۱۳۹۷-۹۸ از آذر ماه ۱۳۹۷ تا اردیبرهشت ماه ۱۳۹۸ سیلاب‌های متعددی وارد سد مخزنی کرخه شده که بزرگترین و آخرین آن‌ها در فروردین ماه ۱۳۹۸ رخ داد که در شکل ۶-۲ نشان داده شده است. در سیلاب فروردین ۱۳۹۸ دبی حداکثر لحظه‌ای با توجه به دبی حداکثر روزانه (بدون اثر سدها) برآورد شده که میزان دبی حداکثر لحظه ای برابر ۷۶۹۵ متر مکعب بر ثانیه برآورد گردید که بیانگر عدم وقوع سیلاب با این بزرگی در حوضه می باشد و لذا این سیلاب رتبه اول سیلاب‌ها در ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله حوضه کرخه را جابجا و از آن خود نموده است. بررسی هیدروگراف‌های سیل طی دوره مطالعاتی نشان داد که تداوم آن‌ها بین ۳ تا ۲۵ روز و هیدروگراف شاخص دارای تداوم ۱۲/۷ روز می‌باشد. اما واقعه سیل فروردین ۱۳۹۸ در بالادست سد حدود ۴۰ روز طول کشید. به نحوی که سیلاب فروردین ۱۳۹۸ در روز چهارم با دبی پایه ۵۰۰ متر مکعب بر ثانیه آغاز و بعد از تداوم ۴۰ روزه به سختی با دبی حدود ۹۰۰ مترمکعب بر ثانیه فروکش نمود. شرح فوق مربوط به سیلاب کرخه در بالادست و ورودی به سد مخزنی کرخه است. سد کرخه بخش بزرگی از سیلاب را ذخیره و بخشی را تسکین و رها سازی کرد. بخش عمده تخلیه آن در ایستگاه هیدرومتری پای‌پل حدود ۷۲ روز طول کشید که سیلاب پایین دست را تشکیل داد که در شکل ۷-۲ نشان داده شده است. حجم جریان گذر یافته هیدروگراف سیلاب مورد بحث در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه در مدت ۷۲ روز برابر ۴۲۴۹ میلیون‌مترمکعب می‌باشد که در شکل ۷-۲ نشان داده شده است. سا 5 ۱ ۱ ل 320 280 240 200 100 120 80 40 (043۷) 1۱۲۲۱۵ شکل ۶-۲: هیدروگراف جریان ورودی و خروجی مخزن سد کرخه از ابتدای سال آبی ۲۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله 1۹00 1000 حمیدیه ۳۳۳۳۳۴ پای پل > 1400 1200 0 ۸۵ 0 600 وت من 400 200 0 75 00 45 30 15 0 (043۷) 1۱۲۲۱۵ شکل ۷-۲: هیدروگراف جریان سیلاب روزانه رودخانه کرخه در پایین دست سد مخزنی کرخه (از اول فروردین ماه ۱۳۹۸ تا ۱۰ خرداد ماه) ز- مقادیر عددی هیدروگراشهای ورودی به تالاب بررسی‌های هیدرولوژیکی طول دوره آماری ۶۳ ساله مطالعه شده نشان می‌دهد که سال آبی ۱۳۹۷-۹۸ یک سال پر آب و سیلابی بوده است که رتبه اول آبدهی و سیلاب‌های تاریخی را به خود اختصاص داده است. واقعه سیل فروردین ۱۳۹۸ در بالادست سد حدود ۴۰ روز طول کشید. سدهای مخزنی کرخه و سیمره بخش بزرگی از سیلاب را ذخیره و بخشی را تسکین و رها سازی کردند. علیرغم این که دبی اوج سیلاب در خروجی سد مخزنی کرخه و ایستگاه هیدرومتری حمیدیه کاهش یافت اما تداوم سیل نسبت به تداوم سیلاب ورودی سد حدود دو برابر و معادل حدود ۸۰ روز طول کشید که سیلاب ورودی به تالاب هورالعظیم را سیلاب مشاهداتی ایستگاه هیدرومتری حمیدیه از تاریخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۷ با دبی پایه ۲۷۸ مترمکعب بر ثانیه شروع و در تاریخ ۰ خاتمه یافته است. دبی اوج این سیلاب برابر ۱۳۶۱ متر مکعب بر ثانیه و حجم تداوم ۸۰ روز آن حدود ۴۸۰۰ میلیون مترمکعب است که در شکل ۷-۲ نشان داده شده است. بررسی نقشه‌هاء تصاویر ماهواره‌ای زمان سیلاب ۰۱۳۹۸ تجارب حاصل از بازدیدها در حین سیلاب ۱۳۹۸ و همچنین بررسی‌های میدانی تکمیلی نشان داد که جریان سیل مشاهداتی در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه سرانجام به ۱۷ شاخه تقسیم و وارد تالاب هورالعظیم می‌گردد. بر همین اساس و با توجه به شرایط هندسی و هیدرولیکی به شاخه‌های ۱۷ گانه وزن (نسبت جریان گذر یافته از شاخه به جریان رودخانه کرخه در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه) داده شد و بالاخره هیدروگراف سیلاب فروردین ۱۳۹۸ مطابق وزن هر کدام از شاخه‌ها به ۱۷ هیدروگراف ورودی به تالاب هورالعظیم مجزا و تفکیک گردید. از آنجایی که شرایط هندسی و هیدرولیکی شاخه‌ها با مرور زمان به دلایلی از جمله فرسایش, رسوبگذاری, محدود شدن حد بستر و حریم شاخه‌ها ممکن است تغییر یابده شرکت مهندسین مشاور لازم است در زمان طرح‌ها یا پروژه‌های آتی این موضوع را در برآوردهاء محاسبات و تصمیم گیری‌ها لحاظ نماید. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله نقشه برداری تاللاب هورالعظیم ید منظور تیه نقشه و داده‌های هندسی مدل دو بعدی (بسیمتری) انجام گردید. عملیات برداری دریایی) و اندازه گیری و برداشت پل ها و دریچه‌ها می‌باشد. 9 برداشت زمینی تهیه نقشه توپوگرافی از محدوده هورالعظیم با اتکا به نقاط مسطحاتی و ارتفاعی تثبیت شده با توجه به وسعت منطقه و دیگر مشکلات نقشه برداری مستقیم انجام شد. در تمام مناطق محدوده برداشت نقشه برداری به صورت مستفیم که تمامی برداشت‌ها به صورت کنماتیک با 5 ی مولتی فر کانسه رأیمند برداشت شده است. مجموعه عملیات زمینی برای برداشت توپوگرافی را میتوان به صورت زیر طبقه بندی نمود: الف- شناسایی برنامه ریزی برای شروع به کار و شناسایی جهت ساخت بنچ مارکها نقاط اصلی شبکه 7۳5) در این مرحله با استفاده از سیستم های ناوبری جهانی ماهواره ای (7[55)) مشاهده و به سیستم سراسری مختصاتی سازمان نقشه برداری کشور متصل گردید و [/1[ل] شده است. همچنین با اتکا به ج- برداشت توپوگرافی بدین منظور عملیات زمینی با استفاده از دستگاه 67۳۹ با اتکا به نقاط اصلی و فرعی شبکه ایجاد شده به وسیله‌ی تیم نقشه برداری مشاهدات لازم جهت تهیه‌ی نقشه و انجام محاسبات صورت گرفته که تمامی این مشاهدات و برداشت اندازه گیری پل ها و دریچه‌ها با استفاده از دوربین و متر و متر لیزری در شکل ۸-۲ رقوم میانگین سطح دایک‌های محاط بر هورالعظیم نشان داده شده است. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لول .21.8 . / 633 .21.5 6.431 1 5.49 .31.5 5.572 4 .۱.5 4.5 با.5.17921.8 ۲ چ ۱.۹5.۲ 4.5 شکل ۸-۲: نقشه برداری تالاب هورالعظیم (برداشت میدانی) ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۱۱-۳-سبیه سازی عددی دو بعدی جریان در هورالعظیم برای سناریوهای مختلف با توجه به تعداد ورودی‌های متعددء وسعت زیادء وجود جاده‌های مختلف و سازه‌های آبی متعدد در هورالعظیم و غیرماندگاری جریان در زمان سیلاب» پس از بررسی مدل‌های موجود برای شبیه سازی تغییرات جریان در هورالعظیم» تصمیم گرفته شد از مدل دو بعدی ۸117/6۳21 توسعه داده شده توسط موسسه هیدرولیک دانمارک [17(] بمنظور پیش بینی شرایط جذر و مدی دریاها و عددی دو واسه بعدی معادلات ناویه- استوکس برای سیال غیرقابل تراکم رینالاز میانگین ۵۷6۲۵۹۴۱ 12271۵12۶5 07110۲6۹۶1۵0۱۵ع111) با شرط قبول فرضیات بوزینسک و فشار هیدرودینامیک می‌باشد. این مدل, بعدی سطح آزاد با روش مختصات سیگما در حل لحاظ شده است. گسسته‌سازی مکانی معادلات اولیه با استفاده از روش حجم شده بطور کلی دوبعدی است بدین ترتیب که در جهت عمقی متوسط سرعت لحاظ می‌شود ولی در پلان مقادیر سرعت در دو ۱-۱۱-۲۳ شسبیه سازی منطقه مورد مطالعه - ساخت و ایجاد شبکه (مش) محاسباتی ۷ 310061 ۳10۷۷ 116621 یک مدل نسبتاً جدید بر پایه شبکه و مش انعطاف پذیر است. فایل مش و شبکه انعطاف پذیر نهایی باید به خوبی بیانگر اعماق آب در مدل باشد. از آنجا که متغیرهای موردنظر (پاسخها) در مراکز احجام کنترل محاسبه می‌شوندء شبکه مثلنها باید امکان دقت مناسب نتایج و جوابها پس از ارزیابی مدل را فراهم نمایند. دقت و ریز بودن مش و شبکه همراه با اعماق آب و اندازه گام زمانی مدلسازی عدد کورانت سیستم را تعیین می‌کنند. مقدار حداکثر عدد کورانت توصیه شده کمتر از ۰/۵باشد لذا زمان کل مدلسازی نه تنها به تعداد المان‌ها بستگی دارد بلکه اندازه گام زمانی و عدد کورانت حاصله نیز در آن موثر هستند. برای ساخت و ایجاد فایل 1110۲ . از داده های 7:12 خام استفاده می شود. بدین ترتیب در گام اول سیستم تصویر (57516170 (01۳0[621101) به صورت 11۳171 و ناحیه کاری تعیین می شود. این امر از آن جهت لازم است که در مراحل بعدء انجام محاسبات مربوط به نیروی کوریولیس به اعمال این تنظیمات وابسته است. پس از آنء داده های خام 7:2 در این برنامه بارگذاری می شوند. جهت انجام گامهای بعدی که مثلث‌بندی (۲۳1211611211011) و اختصاص رقوم ارتفاعی از داده‌های خام به مراکز حجم کنترلها ((111۳607]00121101) هستند» نیاز به محدود سازی محدوده کاری از طریق رسم پلیگونهای مرزی آبی و خاکی می‌باشد. در این مطالعهء ۶۱۲۳۰ فیلد داده خام برای جاده ها و دایکها و ۹۰۰۴۴ فیلد داده خام برای درون محدوده مخازن پنحگانه شامل طول و عرض جغرافیایی و رقوم در فایل 72[ وجود دارد. این داده ها پس از مش بندی و ساخت شبکه هندسی منجر به تعداد ۵۵۱۷۵ المان مثلنی شدند. سعی و خطا و اصلاح گزینه های مختلف ایجاد شبکه در این مرحله به صورت رفت و برگشتی با -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله مخازن پنج‌گانه و در مناطق نزدیک به دایکهاء سازه ها و جریانهای ورودی اعمال گردید. پس از این کار و در مرحله بعد میانیابی ارتفاعی انجام می شود و در نهایت 16510 67001۳ جهت تهیه فایل با پسوند 111650 بکار می‌رود. -بارگذاری فایل‌ها و داده‌ها به مدل پیش از آن که مدل ۳۸ |1006 ۲10۷۷ 311621 اجرا شود داده‌های ورودی می‌باید تهیه شوند. برای جریان‌های ورودی از سری زمانی استفاده شده است» سازه‌های درون مدل شامل کالورت و سرریز که ارتباط هیدرولیکی بین مخازن را باعث می شوند همگی به صورت کامل در مدل وارد شده‌اند؛ نیروی باد و کوریولیس هم لحاظ شده‌اند. جریانهای ورودی به عنوان شرایط مرزی و باران و تبخیر نیز لحاظ شده است. ۲-۱۱-۲-تعریف سناریوها برای رسیدن به اهداف مطالعهء شبیه سازی‌های مختلفی انجام گرفت. در این سناریوها شرایط اولیه (رقوم سطح آب در مخازن قبل از شبیه سازی)» شرایط جریان ورودی هورالعظیم (سیلاب با دوره بازگشت‌های مختلف) و شرایط جریان خروجی از هورالعظیم (که فقط از طریق سازه‌های آبی موجود در دایک مرزی امکان پذیر هست.) متفاوت بوده‌اند. جدول ۳-۲ شرایط مذکور را در ۱۰ سناریو بررسی شده نشان می‌دهد. در خصوص شرایط مرزی جریان ورودی به تالاب. ابتدا دو سیلاب تاریخی مشاهداتی ثبت شده اول فروردین ماه سال ۵۸ (سناریو ۵ ۰۳۰۲ ۴ و ۷) معادل سیلاب با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله و سیلاب آخر اسفندماه سال ۱۳۵۲ (سناریوهای ۵ و ۶) و نیز یک سناریو با سیلاب با دوره بازگشت ۳۰۰ ساله (سناریو ۱۰) و دو سناریو با سیل با دوره بازگشت ۵۰۰ ساله (سناریوی ۸ و )٩‏ اجرا شد. در تمام این سناریوها ابتدا هیدروگراف سیلاب مورد نظر در ایستگاه هیدرومتری (سد تنظیمی - انحرافی) حمیدیه محاسبه و به ۱۷ هیدروگراف مختلف و دو زهکش با دبی ثابت تقسیم گردید. - زمان تداوم هر سناریو زمان اجرای سناریوها بر اساس تعداد روزهای هیدروگراف سیل بوده است. با توجه به سابقه هیدروگراف اندازه گیری شده سیل ۱۳۵۲-۵۲۳ و ۱۳۹۸ زمان پایه هیدروگراف های شبیه سازی شده به ترتیب برابر ۵۰ و ۸۰ روز بوده است. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- بهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسا در حوزه رقوم سیلاب و خطو جدول ۳-۲: شرایط سناریوهای اجرا ژ نسبتا خالی (سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۳/۵ نسبتا خالی (سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۵ در مخازن ۲و۳و۵ برابر ۲) نسبتا پر (سطح آب در مخازن او۲ برابر ۴ و در مخازن ۳و۴و۵ برابر۳/۵) نسبتا پر (سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۴ و در مخازن ۲و۳و۵ برابر ۳/۵) نسبتا خالی (سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۳/۵ نسبتا پر (سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۴ و در مخازن ۲و۴و۵ برابر ۳/۵) سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۴ و در مخازن ۳و۴و۵ برابر ۲ سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۴ و در مخازن ۳و۴و۵ برابر ۲ سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۴ و در مخازن ۳و۴و۵ برابر ۲ سطح آب در مخازن ۱و۲ برابر ۴ و در مخازن ۳و۴و۵ برابر ۲ ازی عددی شبیه سازی می‌توان استخراج کرد عبارتند از: ی رقّوم سطح سیلاب در تمام سلول‌هایی که در سط ی سرعت‌های طولی و عرضی در تمام سلول‌هایی ک می‌توان از این نتایج بهره برداری کرد. با توجه به ( راج تراز سطح آب در مخازن پنج گانه هورالعظیم می ه شد. ۳۲ ت میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب ط لوله ده ترازها به متر مرز خروجی سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی باز سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی باز سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته دایک مرزی به صورت دیواره عمودی غیرقابل سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته سازه های هیدرولیکی روی دایک مرزی بسته ح هورالعظیم به مدل معرفی شده است. » در سطح هورالعظیم به مدل معرفی شده است. سعت داده‌های حاصل و با درنظر گرفتن اینکه هدف باشد.ء تعداد ۶۲ نقطه در شکل ۹-۲ در نواحی مختلف -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله با بررسی داده‌های حاصله تعداد ۵ نقطه که مقادیر رقوم سطح سیلاب آن‌ها نشان دهنده حداکثر مقادیر در« انتخاب گردید. داده‌ها نشان می‌دهند که در هر مخزن رقوم سطح آب با ورود هیدروگراف جریان, از مقدار اولیه افزایش می‌یابد تا به یک مقدار حداکثری می‌رسد. سپس با کاهش ورودی جریان» رقوم سطح آب نیز کاهش مب مقدار حداکثر رقوم سطح آب در هر مخزن از مدل شبیه ساز استخراج گردید. سا ی و ۵ ۳ : ۱ ۳ ۱ + ۱ ۱ ۱ گر کر 115 ۱ : 4لای..ر.: 16 پا ار ارو فاار ‏ ر 22 مر + 4 ود ً 6 28 با 9صارٍ 27 131 130 132 ِ ً را 34 136 5 ِ ط 8 137 پا 39 5 04فا 43 2 ار ۳ + 41 :۱ 146 .49 48 14 4 ۰ : 150 154 153 مک و اقا 1356 7 8 " 7 157 + + + : ی 60 سیرک 9و کل 102 161 : 205000 200000 195000 190000 1۹5000 شکل ۹-۲: پراکنش نقاط جهت استخراج سطح آب شبیه سازی شده ۳۳ سیلاب شروع و بتدریج یابد. از این رو (01010 از 3520000 3515000 0000 35 3505000 3500000 345000 340000 345000 4000ید ی ی ی ی 3455000 ی ی 3440000 -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۱۳-۲- احتمال وقوع سیلاب ۱-۳-۲- ریسک و احتمال وقوع سیلاب ریسک در هیدرولوژی به مفهوم احتمال وقوع یک رخداد در طی یک دوره زمانی مشخص است. لذا اگر احتمال وقوع حادثه‌ای در هر سال 0 باشد و دوره بازگشت عکس احتمال > 7 ) است. احتمال عدم وقوع آن (70 - 1) خواهد بود و احتمال اینکه طی (/ سال آینده رخ ندهد»ء برابر با *70(7 - 1) > ج/ است. پس نهایتاً ریسک احتمال وقوع سیلاب و دوره بازگشت سیلاب از رابطه زیر محاسبه می‌شود: (۱-۲) 1 ی 7 - ۹/1 -1 در این رابطه 70 عمر میدان نفتی» //۳۵0] ریسک احتمال وقوع سیلاب و 7 دوره بازگشت سیلاب می‌باشد. ۳-۱۳-۲- مفاهیم بار و مقاومت/ریسک مرکب فرآیندهای هیدرولوژیکی همواره با عدم قطعیت‌هایی همراه هستند. که ناشی از عدم آشنایی کامل با نوع فرآیند» یا عدم قطعیت در مدل و نیز عدم قطعیت های ذاتی یا طبیعی هستند. از آنجا که تحلیل ریسک با عدم قطعیت‌های طبیعی به صورتی که قبلاً بر اساس احتمال یا دوره بازگشت ارائه شدء در تحلیل ریسک کافی نبوده و بایستی انواع عدم قطعیت‌های دیگر نظیر عدم قطعیت‌های فنی (هیدرولیکی» سازه‌ای» بهره برداری)» اقتصادی» اجتماعی» سیاسی و زیست محیطی را نیز در تحلیل ریسک وارد نمودء لذا نیاز به تحلیل ریسک به صورت مرکب است. از این رو تحلیل ریسک مرکب» روشی برای محاسبه ریسک ترکیبی از منشاءهای مختلف عدم قطعیت استء که در یک طراحی هیدرولوژیکی بکار می رود. در این راستا ایده بارگذاری یا تقاضا (ا) و ظرفیت یا مقاومت (1/) محور تحلیل قرار می‌گیرد. قابلیت اعتماد سیستم عبارت است از احتمال آن که مقاومت بیش‌تر از بار باشد و ریسک عبارت است از احتمال آنکه بار از مقاومت بیشتر شود. از آنجا که بار و مقاومت, متغیرهای تصادفی محسوب می‌شوند.ء تعیین توزیع احتمال آن‌ها برای تحلیل قابلیت اعتماد لازم است. در سیستم‌های کنترل سیل, منظور از بارگذاری» دبی سیل با دوره بازگشت طراحی و منظور از مقاومت, ظرفیت هیدرولیکی سیستم رودخانه برای عبور جریان است. بر حسب تعریف» نسبت مقاومت به بارگذاری یا به تعبیری نسبت بار به مقاومت است را ضریب اطمینان (/5) و تفاضل بین (8 ک بل)۳ < »0 که در آن ۲ و ‎٩‏ به ترتیب بار و مقاومت است. روش‌های مختلفی برای محاسبه قابلیت اعتماد سیستم به روش تحلیل بار- مقاومت وجود دارد که به استانداردهای معتبر -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۳-۱۳-۲- دوره باز گشست سیلاب در مطالعات حاضر سیلاب‌های فروردین ۱۳۹۸ و ۱۳۵۲-۵۳ (اسفند ۱۳۵۲) بزرگترین سیلاب‌های مشاهداتی رخ داده در حوضه کرخه هستند که رتبه‌های اول و دوم و دوره‌های بازگشت حدود ۲۰۰ و ۵۰ ساله (در ایستگاه هیدرومتری حمیدیه) را به خود اختصاص داده‌اند. این سیلاب‌ها به دلیل بزرگی,» دار بودن هیدروگراف‌های مشاهداتی و شواهد میدانی سناریوهای اصلی شبیه سازی را تشکیل داده‌اند. به طور خلاصه در بحث سبلاب دبی طرح به عنوان بار و ظرفیت ایمن انتقال مقطع رودخانه به عنوان مقاومت قلمداد شده است. در مطالعه جاری میزان جریان‌های ورودی دبی در مخازن تالاب به عنوان بار و ظرفیت ذخیره استاتیکی تالاب به اضافه ۱۳-۲ نتیجه نهایی محاسبه رقوم سطح جاده‌هاء سلرها و تاسیسات داخل هورالعظیم موارد ذکر شده در ضابطه بدست آمده است. از همین رو بدیهی است که هر گونه تغییر در آن‌ها موجب تغییر در نتایج خواهد شد به همین دلیل کارفرما و مهندس مشاور ملزم هستند تا در زمان تعریف طرح یا پروژه جدید آتی نسبت به محاسبه رقوم سطح سیلاب در این فصل مطابق روش پیش گفته بخواهد بدون محاسبه رقوم سطوح سیلاب را از این ضابطه استخراج نماید لازم است ضمن پذیرش مسئولیت کلیه شرایط را بررسی و موضوع عدم تغییر شرایط را با ارائه ادله کافی به تصویب کارفرما برساند. الف- برای محاسبه رقوم سطح سیلاب, حداقل باید سیلاب معادل با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله در ایستگاه هیدرومتری (سد تنظیمی-انحرافی) حمیدیه مد نظر قرار بگیرد. شده نباید کمتر از جدول ۴-۲ در نظر گرفته شود. ج- ارتفاع آزاد (803۲0 ۳۲۵۵) با استفاده از استانداردهای معتبر محاسبه شود. میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه زئوتکنیک مراجعه شود. حداقل رقوم سطح تمام شده جاده‌هاء سلرها و محوطه تاسیسات داخل هورالعظیم شامل رقوم سطح سیلاب بعلاوه ارتفاع آزاد بعلاوه تحمیع نشست‌های بندهای "د" فوق الذکر می‌باشد. شایان ذکر است رقوم تمام شده سطح جاده‌هاء سلرها و محوطه تاسیسات نفتی میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه ژئوتکنیک" افزایش بیشتری نسبت به محاسبات موارد یاد شده ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله جدول ۴-۲: حداکثر تراز سطح آب در مخازن پنجگانه تالاب وس و وش 8 و۲ اه وس در صورت بروز سیلاب با دوره بازگشت بیشتر از ۲۰۰ سال بالادست هورالعظیم شامل زمین‌ها و شهرها دچار آب گرفتگی خواهند شد. بعلاوه برخی از دایک‌های دور هورالعظیم دچار روگذری و خرابی بدون کنترل خواهند شد که جزئیات آن در جلد مستندات آورده شده است. این ضابطه با ارتفاع دایک‌های هورالعظیم نشان داده شده در شکل ۸-۲ معتبر می‌باشد و در صورتیکه به هر دلیلی ارتفاع دایک‌ها بالاتر رود محاسبات باید مطابق روند ذکر شده تکرار شود. محاسبات نشان می‌دهد افزایش ارتفاع دایک‌های دور هورالعظیم با توجه به عدم وجود خروجی در هورالعظیم در اختیار و فرمان دولت ایران و مطابق تجربیات» ممانعت دولت عراق از ورود آب به بخش عراقی هورالعظیم (تجربیات بدست آمده در سال ۱۳۹۸) باعث آب گرفتگی و تاثیر در بالادست ۱۵-۲- روش‌های دیگر محاسبه دوره بازگشست در صورت کمبود بودجه» استفاده از روش‌هایی نظیر روش ریسک به مسئولیت کارفرما میسر خواهد بود لیکن اکیدا توصیه نمی‌شود. استفاده از تحلیل ریسک در تعیین دوره بازگشت سیلاب طراحی با استفاده از روشهای معمول و بدون منظور نمودن هزینه های آن و آثار قطع تولید و انتقال نفت » احتمالا منجر به دوره بازگشتهای سیلاب کمتر از ۲۰۰ ساله می شود و چون رقوم سطح سیلاب حاصل شده (کمتر از ۲۰۰ سال) در این روش کمتر از جدول ۴-۲ خواهد بود. در زمان وقوع سیلاب ۲۰۰ ساله به احتمال بسیار بالاا موجب خرابی, روگذری آب از روی جاده‌هاء سلرها و قطع تولید و انتقال نفت خواهد شد و به علت تجربیات گذشته مبنی بر نبود اتاق کنترل بحران و نبود برنامه‌ای برای استفاده ار رقوم سیلابی که امکان ترمیم با هزینه قابل قبول و امکان پذیر و همچنین مفروضات اشتباهی احتمالی مهندسان مشاور» این ضابطه در قبال آن هیچ گونه مسئولیتی را قبول نمی‌کند. لازم به ذکر است ترمیم با خرابی اشتباه گرفته نشود. خرابی غیر قابل ترمیم بوده و در صورت نیاز به احداث محدد نواحی خراب شده (که گاهی به جای لفظ ترمیم نیز بکار گرفته می‌شود) هزینه آن بسیار بالاست. که محتملا شرایط غیر اقتصادی را برای کارفرما ایجاد خواهد کرد. نمونه‌های خرابی در سیلاب ۱۳۹۸-۱۳۹۷ مشهود بود. استفاده از دوره بازگشت سیلاب و رقوم سیلابی که منحر به خرابی در زمان سیلاب و بعد از فروکش کردن سیلاب باشد مجاز نمی‌باشد. در صورتی که کارفرما بخواهد از دوره بازگشتی استفاده نماید که در زمان سیلاب موجب خسارت ناشی از روگذری و آبگرفتگی سلرها و جاده‌ها شود؛ به گونه‌ای که منحر به قطع تولید نفت و ایجاد مشکلاتی از این قبیل شود» با استفاده از روش‌هایی مانند آنالیز ریسک ابتدا بر اساس دوره بازگشت سیلاب ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله مورد نظر» رقوم سیلاب تعیین شده که در صورت تعیین دوره بازگشتی که منجر به حصول رقوم سیلاب کمتر از جدول ۴-۲ شود از فروکش کردن سیلاب میسر نباشد یا به محیط زیست صدمه وارد کند یا صدمات جانی داشته باشد.ء قابل قبول نمی‌باشد و مهندس مشاور مربوطه باید تبعات خسارت و نحوه ترمیم بعد از فروکش کردن سیلاب بعلاوه مدت زمان قطع تولید نفت به علت ناشی از غرقاب شدن سلرهاء جاده‌ها و محوطه سلرها در آن دیده شده باشد. همجنین باید دستورالعمل بهره برداری برای حفظ معتبر استفاده از فرمول ۱-۴ به عنوان یکی از روشها پیشنهاد می شود). همچنین باید موضوع قطع تولید نفت» ایجاد مسائل زیست محیطی و تبعات آن به اطلاع هیئت مدیره شرکت ملی نفت رسانده شده و اخذ مجوز شود. علت ارجاع کار به هیئت مدیره این است که هیئت مدیره شرکت نفت به وضعیت کلیه شرکت‌ها اشراف دارد و می‌تواند با تصمیمات مدیریتی » ححم نفت قطع تولید شده را در زمان سیلاب تا زمان فروکش کردن سیلاب از سایر شرکت‌ها تامین نماید تا سیلاب فروکش کرده و ترمیم انجام و جریان نفت مجدد برقرار شود. ۱۶-۲- ایجاد خروجی در هورالعظیم با توجه به اینکه هورالعظیم منطقه‌ای بوده که توسط مرز ایران و عراق به دو قسمت تبدیل شده است و ورودی آب از سمت کرخه وارد بخش ناحیه ایرانی خواهد شد که بدیهی است ظرفیت بخش ایرانی کوچکتر از مجموع ظرفیت بخش ایرانی و عراقی می‌باشد. بعلاوه تحربیات سال ۱۳۹۸ نشان داد علی رغم آزاد سازی آب به سمت ناحیه هورالعظیم بخش عراقی در عمل آب در بخش عراقی هورالعظیم وارد نشد که موجب آب گرفتگی جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی علی الخصوص در حوضچه‌های شماره ۳ و ۴ و ۵ گردید. ارجح است مطالعه‌ای توسط ارگان‌های ذی‌ربط انجام و خروجی در هورالعظیم تعبیه گردد تا خروج آب در موقع سیلاب در کنترل دولت ایران باشد. در صورت امکان تعبیه خروجی در هورالعظیم که شرح کار این ضابطه خارج است. می‌توان تراز آب را در حوضچه‌های شماره‌های ۳ و ۴ و ۵ به مقدار حداقلی کاهش داد. برای تعبیه خروجی در هورالعظیم ارجح است مطالعات جامعی با همکاری ارگان‌های ذی ربط انجام و هزینه احداث توسعه میادین و هزینه ایحاد خروجی مقایسه اقتصادی گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فصل سوم حداظل الزامات طراحی و اجرابی جهت محافظت و ایمنی خعلوط وله در برایر سیلاب ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فصل سوم - حداقل الزامات طراحی و اجرایی جهت محافظت و ایمنی خطوط لوله در برابر سیلاب ۱-۳ مباحث اجرایی, اقتصادی و زمانی لوله های جدید الاحداث ۱ با توجه به اینکه بررسی های انجام شده نشان داده است که هور العظیم در فصولی از سال خشک و زمین آن حالت باتلاقی دارد جهت بازرسی» نگهداری و تعمیرات خطوط لوله ضروری است تا خطوط لوله در مجاورت جاده اجرا گردد تا از طریق جاده های دسترسی امکان انجام موارد یاد شده میسر باشد. ۲ گزینه منتخب اجرای خط لوله باید با ملاحظات توانمندی تخصصی و اجرایی پیمانکار و کارفرماء تجهیزات تخصصی پیمانکارء ملاحظات اقتصادی» زمان اجرا و زمان لازم برای بازرسی» نگهداری و تعمیرات خط لوله برای جلوگیری از انتشار آلودگی ۳ حتی الامکان از منابع قرضه و مصالح بومی منطقه» برای کاهش هزینه های اجرا استفاده گردد. ۳-۳ انواع روش های انتقال خطوط لوله جدید الاحدات در فصل حاضر سه روش زیر جهت محافظت و ایمنی خطوط لوله در برابر سیلاب مورد بحث قرارگرفته است. بدیهی است جهت طراحی و اجرای خطوط لوله باید به استانداردهای مربوطه مراجعه بعلاوه ملاحظات قید شده در این ضابطه نیز رعایت گردد: الف) روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده ب) روش خطوط لوله فولادی دریایی (ع562[1116) ج) روش خطوط لوله انعطاف پذیر (ع(111 107101[6]) در کف هور راهنما: در مورد اجرای خطوط لوله های غیر مدفون کارفرما و مشاور باید به بروز ترین نسخه ضوابط کلی پدافند غیرعامل در وزارت نفت مراجعه نمایند. لیکن جهت راهنمایی بخشی از ضوابط کلی پدافند غیرعامل در وزارت نفت سال ۱۳۸۲ ابلاغیه وزیر به شماره ۲۸/۲-۱۵۸۲۰ مورخ ۸۲/۶/۸ به شرح زیر است: ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۶- ۴- خطوط لوله انتقال سیالات نفتی و گازی ۱-۶-۴ خطوط لوله در زیر سطح زمین و با رعایت کامل استانداردهای زیرزمینی تعبیه گردند. تبصره : برای خطوط انتقال نفت در محل هایی که بدلایلی در زیر سطح زمین ممکن نباشد در روی زمین اجرا و حفاظ های لازم بعمل آید. ۱-۳-۳ روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده استفاده از روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده نسبت به دو روش دیگر ارجحیت دارد و استفاده از آن توصیه اکید میگردد. گزینه های خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده شامل موارد زیر می باشند: تعریض شانه جاده آسفالته و قرار دادن خط لوله در داخل محفظه بتنی مطابق جزئیات که شکل شماره ۱-۳ نشان داده شده است در این شرایط لازم است شیب عرضی جاده یکطرفه بگونه‌ای باشد که آب زهکش از طرفی از جاده که در آن طرف لوله مدفون نیست تخلیه شود. فاصله بین لبه آسفالت تا دیواره قایم محفظه بتنی باید با بیس پر گردد لیکن توصیه میشود ابتدا این بیس اجرا و بعد از آن محفظه بتنی حفر شود. مقدار شیب عرضی روی بیس پر کننده بین لبه آسفالت و سل ۸۱۳,500 <ا ۲هووانه85۳ لا 2 1 سا< ۱۹۹۹1 اوفارهاو اس ووون داح ۱۷۱۳500/۲ و۴۱۹ اساسا 000۵16 سم سا ۱ کرک ۱ ۳ ی پس 3 سا | با مهمم:8 ت ِ بر پ ۲ ۱ ی ۸50۳۵1 ی ۵دد8 مس جنک یت 8 506 راو یک سس نت 2۲۱۰۱۹ ۲ ۱ ری 9 اه کت ۳ 56 ی مه 96 ی 009 ی ۳9 کم "یز / وتا و5 پِ خر ی شکل ۱-۳ : مقطع عرضی گزینه اول روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده؛ تعریض شانه جاده آسفالته و قرار دادن خط لوله در داخل محفظه بتنی مطابق جزییات ۲ گزینه دوم: تعریض شانه جاده آسفالته و مدفون کردن خط لوله فولادی در شانه و ریختن گرده خاک روی خط لوله مطابق جزییات شکل ۲-۲ نشان داده شده است. در این شرایط لازم است شیب عرضی جاده یکطرفه بگونه‌ای باشد که آب ز هکش از طرفی از جاده که در آنطرف لوله مدفون نیست تخلیه شود. توصیه می‌شود ابتدا شانه تعریض شده اجرا و بعد از آن گودال حفر شود. فاصله بین لبه آسفالت تا بدنه گرده باید با بیس پر شود به گونه‌ای که شیب عرضی بیس پر کننده (از لبه -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله < 53۳۵0۸ سا 2 مم0ا سمم یو ۴ ود ات + زه ولت سا 6 ۳۳ 500000 ۱۹۵ 1۳ ۱050000 اک تفت مات تهننه بیه ی ۰ ۳۴ ات : حل با 1 اس دس وهای ْ و نازیر وا یه رک مود6 مووع هدام کم تا 6و5 ممها5 ی 2 ۳۹ ۳ کی ی شکل ۲-۳ : مقطع عرضی گزینه دوم روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده؛ تعریض شانه جاده آسفالته و مدفون کردن خط لوله فولادی در شانه و ریختن گرده خاک روی خط لوله مطابق جزییات ۳ گزینه سوم: تعریض شانه جاده شنی و مدفون کردن خط لوله فولادی در شانه و ریختن گرده خاک روی خط لوله مطابق جزییات شکل ۲-۲ نشان داده شده است. در این شرایط لازم است شیب عرضی جاده یکطرفه بگونه‌ای باشد که آب زهکش از طرفی از جاده که در آنطرف لوله مدفون نیست تخلیه شود. توصیه میشود ابتدا شانه تعریض شده اجرا و بعد از آن گودال 2 ۲( ی ۱ 4 و5 صردا5 ی و ی شکل ۳-۲ : مقطع عرضی گزینه سوم روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده؛ تعریض شانه جاده شنی و مدفون کردن خط لوله فولادی در شانه و ریختن گرده خاک روی خط لوله مطابق جزییات جمت آگاهی مهندس مشاور از سابقه اجرایی کار در شکل ۳-۳ نمونه اجرا شده ای در میدان نفتی آزادگان شمالی نشان داده ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۰ ۶ ْ ۱ اه ۱ مض ها اظ ‏ دورو ویو ی لا شکل ۴-۲: خطوط لوله مدفون اجرا شده در کنار جاده با توجه به اینکه حوزه کاربرد این ضابطه در ارتباط با سیلاب می باشد جهت طراحی, اجرا و نگهداری و تعمیرات خطوط لوله موارد مندرج در جلد با عنوان ‏ ضابطه فنی ومهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات نفتی میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه ژئوتکنیک" رعایت گردد. در خطوط لوله مدفون با توجه به استانداردهای ۳31.8 ۸۹۸/۳ و 140-[۳۹-۳-۳] لازم است., حداقل ‎٩۰‏ سانتی متر خطوط لوله در داخل خاک مدفون گردند. تردد وسایل نقلیه از روی خطوط لوله نفتی مجاز نمی باشد. در صورتی که در تقاطع بین جاده اصلی و فرعی در طول کوتاهی در عرض جاده فرعی نیاز به عبور وسایل نقلیه از روی خط لوله مدفون باشد در این صورت خط لوله مدفون باید مطابق با آیین نامه ۲731.65 ۸5۳/۳ به عمق دفن حداقل ۲ متر انتقال یابد. ۲-۲-۳- روش خطوط لوله فولادی دریایی (ع50211116) روش خطوط لوله فولادی دریایی در منطقه هور العظیم به علت نیاز به فناوری بالاء نیاز به تحهیزات خاص و مستقر در منطقه نیاز به نیروی انسانی متبحر در زمینه خطوط لوله دریایی جهت اجرا و تعمیر و نگهداری توصیه نمی شود مگر در موارد و غیره مراجعه شود و علاوه بر آن رعایت موارد زیر الزامی است: ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله شکل ۵-۳ : مقطع عرضی عبور خطوط لوله فولادی دریایی از کف هور و رعایت فاصله حداقل ۱ متری از پاشنه جاده نخ کح نانک ۵ سطح حاده نقطه اتصال برای لوله بعدی ۰ لوله آماده اتصال شعاع انحنا لوله مستقر در کف هورالعظیم شکل ۶-۳- نحوه اتصال لوله بر روی جاده جهت استقرار بر روی کف هورالعظیم ۳۳ ۳۱۳-۵۳ ۳۱۳۵ مس اصوابا5۳۵ < ۱۹2 وت و 5۳7 ات ی کر ار ها وا مه با مگ ا 8 خ سود ووزوو 1010101 هار 5 ۸۵۸5011۵11 را اس ری چ اور وج روا ۹ 6356 سا کاس سر : 85۳۵96 8 سوک ۹ ا5 2 مر 5,96 ی مارگ بر ۸ ۱۸۱۵1000 سس -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۱ با توجه به عمق کم هورالعظیم امکان ورود شناور لوله گذار در آن وجود ندارد از همین رو جهت جوشکاری و انتقال لوله به کف هورالعظیم باید از جاده های دسترسی استفاده شود. ۲ لوله کف دریا حداقل باید ۱ متر از پاشنه جاده(جاده شنی یا آسفالته) در کف هور قرار بگیرد مطابق آنجه در شکل ۵-۳ نشان داده شده است. ۴ توصیه میشود لوله انتقال از سلر به لوله کف دریا به وسیله 5000 متصل شود. ۵ کلیه لوله انتقال از سلر و لوله انتقال کف دریا مطابق آیین نامه ۷7 [2۳] از نوع 2-ع.] باشد. ۶ با توجه به وجود موج در برخورد با لوله انتقال از روی سلر به لوله کف دریا این ناحیه مطابق الزامات 70116 5012510 در آیین نامه 10۳۷7 طراحی گردد. ۷ مسئله خوردگی در کل خط لوله با دو فرض وجود آب در هور و خشک بودن هور مطابق استانداردهای مرتبط مد نظر قرار گیرد. ۸ مشخصات خط لوله و 2021 آن با توجه به به جریانهای آبی هور العظیم و بر اساس استانداردهای مرتبط از جمله ۷ و غیره طراحی گردد. ۹ لوله های 0021 شده جهت اتصال باید بر روی جاده قرار گرفته و از طریق جوش به هم متصل و ناحیه جوشکاری مورد پوشش قرار گیرد. در نحوه جوشکاری و پوشش یاد شده باید الزامات استانداردهای مرتبط از جمله آیین نامه ۰) جهت انتقال لوله های متصل شده بر روی جاده به کف هور العظیم لازم است از جرئقیل های متناسب که مطابق محاسبات توان انجام این کار را دارند استفاده شود. ۱) توصیه میشود با توجه به ظرفیت و وزن بالای جرثقیل های لازم محل استقرار آنها از شانه جاده به دور باشد. در طراحی جاده مسئله وزن جرثقیل های لازم و محل استقرار آنها باید مورد محاسبه مانند لغزش بدنه جاده و سایر موارد قرار ۲۳) لوله های متصل شده بر روی جاده توسط جرثقیل های متناسب بر روی کف هور العظیم قرار میگیرد لیکن انتهای لوله جهت ادامه جوشکاری بقیه لوله باید با انحنای مناسب بر روی جاده نگهداری شود. در انجام این کار لازم است انحنای یاد شده به گونه ای محاسبه شود که تنش محاز در لوله رعایت گردد. نمونه شماتیکی در شکل ۶-۲ نشان داده شده ۳) شرکت توسعه دهنده و شرکت بهره بردار زمانی میتوانند از این روش استفاده کنند که دارای افراد متخصص و آشنا به استانداردهای مرتبط با خطوط لوله دریایی باشند. ۴) تعداد و آرایش بلند کردن لوله توسط جرثقیل ها باید به گونه ای باشد که حین عملیات انتقال لوله از جاده به کف هور تنش از تنش مجاز در خط لوله تجاوز نکند. ۵) شرکت توسعه دهنده و شرکت بهره بردار زمانی میتوانند از این روش استفاده کنند که دارای افراد متخصص و آشنا به استانداردهای مرتبط با خطوط لوله دریایی باشند. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۶) شرکت توسعه دهنده و شرکت بهره بردار زمانی میتوانند از این روش استفاده کنند که امکان استقرار دایم تحهیزات مرتبط با بازرسی» نگهداری و تعمیرات خطوط لوله دریایی در منطقه وجود داشته باشد. ۷) ضروری است شرکت توسعه دهنده دستورالعمل تعمیر و بهره برداری خطوط لوله دریایی را تهیه وبه شرکت بهره بردار ارسال نماید. ۸) با توجه به اهمیت رعایت مقررات زیست محیطی در منطقه هور العظیم جهت جلوگیری از نشت لوله الزامات مطابق استاندارد ۷7 [21[۷] و سایر موارد مانند (5۱/51617 ۳10611116 5۱012716 01 ۱122861611 11168111 باید رعایت گردد. اجرایی (ترجیحا در خلیج فارس) را داشته باشد. ۰) با توجه به اینکه در هور العظیم در فصولی از سال آب موجود و در فصولی از سال بخش هایی از هور العظیم خشک می شود بعلاوه ارتفاع آب روی لوله عموما کم عمق میباشد کارفرما موظف است امکان تعریف پروژه را بر اساس کلیه قوانین و مقررات علی الخصوص پدافند غیر عامل و همچنین بهداشت. ایمنی و محیط زیست مورد بررسی قرار دهد. ۱) در زمان نگهداری و تعمیرات خطوط لوله در صورتیکه جاده توسط جرثقیل بسته میشود به گونه ای که امکان انتقال ماشین آلات و تحهیزات مهار چاه صدمه دیده بر روی سلر وجود ندارد جریان از چاه در خط لوله باید متوقف شود. ۲ پیمانکار نگهداری و تعمیرات موظف است بصورت مرتب خطوط لوله را پایش نماید بگونه ای که هیچ گونه قایق با شناوری به نزدیکی حریم لوله وارد نشود علی الخصوص انداختن لنگر در حریم لوله بطور کل ممنوع میباشد بعلاوه تابلوی لازم برای هشدار نصب گردد. ۴) در دستورالعمل تعمیر و بهره برداری خطوط لوله دریایی روشی جهت مقابله و پاکسازی لکه نفتی احتمالی نشت شده از لوله مد نظر قرار گیرد. ۲۵ با توجه به اینکه حوره کاربرد این ضابطه در ارتباط با سیلاب می باشد جهت طراحی» اجرا و نگهداری و تعمیرات خطوط گردد. ۳-۲-۳ روش خطوط لوله انعطاف پذیر (ع1116 11671016) در کف هور روش خطوط لوله انعطاف پذیر در منطقه هور العظیم به علت معایبی که در بخش بعدی قید شده توصیه نشده و صرفا چمت راهنما و آشنایی ارائه میگردد. جهت طراحی روش لوله انعطاف پذیر در کف هور باید به استانداردهای مرتبط مانند [۸]۳ . ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و ممهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۵۱۵۵۷۱۳۵ ۳۱۵۵۵ ۴۱۵-۲۵0 ۱ ۱ مت ات وت و ۱۹: 2 -ا< تور ۴ <ا 6۲وانا5۳۵ ا< ی نس ۱ ی ۰ ۱۳2000۳۳ - :۰ 5 ۹ ۸0۳2 ۱ مرو ویر : : سر و اخ ‏ ساس ‏ تا 6 و و و را پوت یس ات را هانگ سر : کر ی : شکل ۷-۳- مقطع عرضی عبور خطوط لوله انعطاف پذیر از کف هور و رعایت فاصله حداقل ۲ متری از پاشنه جاده ۱ توصیه اکید میگردد جهت بیرون آوردن لوله انعطاف پذیر از کف هور برای تعمیر و نگهداری توسط جرثقیل یا تجهیزات مشابه این لوله در فاصله حداقل ۲ متر از پاشنه جاده در کف هور قرار بگیرد مطابق آنجه در شکل ۷-۳ نشان داده شده ۳ شرکت توسعه دهنده و شرکت بهره بردار زمانی میتوانند از این روش استفاده کنند که دارای افراد متخصص و آشنا به استانداردهای مرتبط با خطوط لوله انعطاف پذیر باشند. ۴ شرکت توسعه دهنده و شرکت بهره بردار زمانی میتوانند از این روش استفاده کنند که امکان استقرار دایم تحهیزات مرتبط با بازرسی,» نگهداری و تعمیرات خطوط لوله انعطاف پذیر در منطقه وجود داشته باشد. ۵ ضروری است شرکت توسعه دهنده دستورالعمل تعمیر و بهره برداری خطوط لوله انعطاف پذیر را تهیه وبه شرکت بهره بردار ارسال نماید. ۶ با توجه به اهمیت رعایت مقررات زیست محیطی در منطقه هور العظیم جهت جلوگیری از نشت لوله الزامات مطابق استاندارد های مرتبط رعایت گردد. ۷ مهندس مشاور و پیمانکار طراحی و اجرای خطوط لوله انعطاف پذیر باید دارای گواهینامه های لازم معتبر در کشور و سابقه اجرایی را داشته باشد. ۸ با توجه به اینکه در هور العظیم در فصولی از سال آب موجود و در فصولی از سال بخش هایی از هور العظیم خشک می شود بعلاوه ارتفاع آب روی لوله عموما کم عمق میباشد کارفرما موظف است امکان تعریف پروژه را بر اساس کلیه قوانین و مقررات علی الخصوص پدافند غیر عامل و همچنین بهداشت. ایمنی و محیط زیست مورد بررسی قرار دهد. ۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله )٩‏ پیمانکار نگهداری و تعمیرات موظف است بصورت مرتب خطوط لوله را پایش نماید بگونه ای که هیچ گونه قایق با شناوری به نزدیکی حریم لوله وارد نشود علی الخصوص انداختن لنگر در حریم لوله بطور کل ممنوع میباشد بعلاوه تابلوی لازم برای هشدار نصب گردد. ۰) پیمانکار نگهداری و تعمیرات موظف است بصورت مرتب آثار نشت نفت در آب را پایش نماید و در صورت مشاهده نشت نفت تجهیزات لازم باید بصورت دائم در میدان نفتی جهت مهار نشت نفت مهیا باشد. ۱) در دستورالعمل تعمیر و بهره برداری خطوط لوله انعطاف پذیر روشی جهت مقابله و پاکسازی لکه نفتی احتمالی نشت ۲) با توجه به اینکه حوزه کاربرد این ضابطه در ارتباط با سیلاب می باشد جهت طراحی» اجرا و نگهداری و تعمیرات خطوط لوله انعطاف پذیر به استانداردهای مرتبط از جمله [۸۳ و غیره ارجاع» بعلاوه موارد قید شده در این ضابطه رعایت گر دد. ۳-۳- بررسی مزایا و معایب روش های انتقال خطوط لوله در آدامه به بررسی مزایا و معایب گزینه های روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده (سه گزینه)» روش انتقال خطوط وله فولادی دریایی 9 خطوط وله انعطاف پذیر از کف هور و در جدول های شماره های ۱-۳ الی ۵-۳ پرداخته می‌شود: جدول ۱-۳: مزایا و معایب گزینه اول روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده عملیات اجرایی آسان رعایت الزامات پدافند غیرعامل امکان تسریع در جمع آوری نشت خط لوله امکان مشاهده سریع نشت از خط لوله جهت اقدامات لازم برای جلوگیری از ورود به هور العظیم امکان سریع و آسان نگهداری و تعمیرات دسترسی سریع و آسان به خط لوله به وسیله مشاهده مستقیم جهت عملیات بهره برداری دسترسی آسان به خط لوله نسبت به گزینه دوم و سوم روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده امکان سریع و آسان بازرسی خارجی خط لوله جلوگیری از تماس مستقیم آب هور العظیم با خط لوله جهت کاهش نرخ خوردگی هزینه های ساخت و حمل محفظه های بتنی پیش ساخته ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- و در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله جدول ۲-۳: مزایا و معایب گزینه دوم روس خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده ۲ رعایت الزامات پدافند غیرعامل ۳ امکان أآسان در جمع آوری نشت خط لوله ۴ امکان مشاهده آسان بیرون زدگی نشت از خط لوله از داخل خاک جهت اقدامات لازم برای جلوگیری از ورود به هور ۵ امکان آسان نگهداری و تعمیرات ۶ امکان آسان بازرسی خارجی خط لوله ۷ جلوگیری از تماس مستقیم آب هور العظیم با خط لوله جهت کاهش نرخ خوردگی تاخیر در نشت خط لوله به داخل هور ۱ نیاز به خاکبرداری و خاکریزی در هر بار عملیات ترمیم ۲ نیاز به خاکبرداری جهت عملیات بازرسی چشمی ۳ _نیاز به تعریض بیشتر جاده نسبت به گزینه اول روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده جدول ۳-۳: مزایا و معایب گزینه سوم روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده ۱ عملیات اجرایی آسان ۲ رعایت الزامات پدافند غیرعامل ۳ امکان آسان در جمع آوری نشت خط لوله ۴ امکان مشاهده آسان بیرون زدگی نشت از خط لوله از داخل خاک جهت اقدامات لازم برای جلوگیری از ورود به هور ۵ امکان آسان نگهداری و تعمیرات ۶ امکان آسان بازرسی خارجی خط لوله ۷ "جلوگیری از تماس مستقیم آب هور العظیم با خط لوله چهت کاهش نرخ خوردگی تاخیر در نشت خط لوله به داخل هور ۸) دارای سابقه اجرایی و اطلاع ثبت شده طولانی مدت در میدان نفتی آزادگان شمالی ۱( نیاز به خاکبرداری و خاکریزی در هر بار عملیات ترمیم ۲ نیاز به خاکبرداری جهت عملیات بازرسی چشمی ۳ _نیاز به تعریض بیشتر جاده نسبت به گزینه اول روش خطوط لوله مدفون در کنار بدنه جاده ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله جدول ۳-۳: مزایا و معایب گزینه مزایا و معایب روش خطوط لوله فولادی دریایی عدم نیاز به تعریض جاده و صرفه جویی مالی قابل توجه در عملیات خاکی کاهش احتمال حوادث احتمالی آسیب خط لوله ناشی از خودروهای تردد یافته روی جاده دارای سابقه اجرایی مشابه جهت انتقال از سکو دریایی به خشکی در خلیج فارس می باشد با این تفاوت که نحوه لوله در معرض دید بودن خط لوله در زمان خشک شدن هور امکان نشت مستقیم نفت به آب در معرض خوردگی و رطوبت دائم نیاز به نیروی انسانی متبحر مرتبط با خطوط لوله دریایی نیاز به جرثقیل مناسب جدول ۵-۳: مزایا و معایب روش خطوط لوله انعطاف پذیر در کف هور مقاومت بالا در برابر خوردگی سرعت اجرایی بالا عدم نیاز به تعریض جاده و صرفه جویی مالی قابل توجه در عملیات خاکی کاهش احتمال حوادث احتمالی آسیب خط لوله ناشی از خودروهای تردد یافته روی جاده عدم سابقه اجرایی کافی در کشور وجود محدود داده های ثبت شده از عملکرد این لوله در طول زمان عدم امکان عملکرد شناور در زمان خشک بودن هور جهت اجرا و نگهداری و تعمیرات در معرض دید بودن خورشید در فصول خشکی هور العظیم عدم ساخت داخل به اندازه کافی و نیاز به واردات از خارج در معرض دید بودن خط لوله در زمان خشک شدن هور نیاز به نیروی انسانی ماهر مرتبط با خطوط لوله انعطاف پذیر ۰ نیاز به استقرار دائم شناور در منطقه ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فصل جهارم روشی جهت راهنمایی نحوه تصمیم یری در موره ترمیم با عم ترمیم ساره جلاده ها و تاسیسات میدین نفتی غرب کارون در داخل هور العظیم -------- صفحهٔ بعد -------- حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله فصل چهارم - روسی جهت راهنمایی نحوه تصمیم گیری در مورد ترمیم یا عدم ترمیم سلرها, جاده ها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در داخل هور العظیم ۱-۴-ملاحظات کلی ۱ با توجه به اینکه و ضعیت فنی هر یک از سلرهاء جاده ها و تا سیسات صدمه خورده م شخص نمی با شد بنابراین این ضابطه نمی‌تواند مانند موارد جدید الاحداث نسبت به ایحاد یک دستورالعمل واحد برای آزها اقدام نماید و هر مورد ترمیمی از لحاظ فنی با توجه به م ش+* صات آن باید مورد برر سی م ستقل قرار گیرد لذا موارد قید شده در این ف صل ۲ این فصل مواردی را به عنوان راهنما ارائه می نماید تا کارفرما نسبت به تصمیم گیری جهت عدم ترمیم با ترمیم با اولویت‌بندی ترمیم در آینده اقدام نماید. ۳) جهت انجام ترمیم باید هر مورد به صورت خاص مورد بررسی قرار گیرد. جهت انجام این کار لازم است در ابتدا مشخصات قنی موجود سلر ها جاده ها و تاسیسات صدمه خورده مشخص و معین شود تا زسبت به نحوه ترمیم آزها تصمیم گیری فنی-مهندسی انجام گردد. ۴ در صورت ا ستفاده از بند ۱۴-۲ جهت انجام ترمیم باید از سیلاب با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله و حداقل تراز های قید شده در فصل سیلاب این ضابطه استفاده شود. در صورت استفاده از بند ۱۵-۲ برای محاسبه خسارت مستحدثات به عنوان راهنما می‌توان از مقدار ارتفاع آب روگذری اختلاف رقوم سیلاب مندرج در جدول ۴-۲ با رقوم طراحی شده استفاده کرد. ۵ با مشاهدات انجام شده در منطقه به نظر می‌ر سد ترمیم برخی مستحدثات عملاً بی فایده بوده و بهتر است نسبت به احداث جدید اقدام شود که باید مورد توجه کارفرما قرار گیرد. ۶ در صورت | ستفاده از بند ۰۱۴-۲ هدف | صلی از ترمیم باید عدم آبگرفتگی سلرهاء جاده ها و تا سیسات در اثر وقوع هورالعظیم باشد به گونه ای که دسترسی همواره میسر و تولید نفت قطع نگردد. ۸8( -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۷ در صورت استفاده از بند ۰۱۴-۲ در موارد ترمیمی جاده ها و سلرها و محوطه تاسیسات که امکان ترفیع خاک و رسیدن به رقوم مندرج در سیلاب با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله و حداقل تراز های قید شده در فصل سیلاب این ضابطه وجود ندارد جهت راهنمایی یکی از راههای فنی مرسوم احداث دایک جدید پیرامونی جهت عدم ورود آب میباشد. در این شرایط دایک جدید الاحداث باید مشخصات دو ضابطه فنی ومهند سی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات نفتی میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه تراز سیلاب و خطوط لوله و همچنین زئوتکنیک را داشته باشد و توصیه میشود دایک مانند جاده شنی اجرا شود. بعلاوه سایر موارد فنی مانند روشهایی برای حفاظت در برابر نفوذ آب از دایک جدید الاحداث پیرامونی به داخل محوطه و غیره باید مد نظر قرار گیرد. ۸ در صورتیکه عدم ترمیم موجب خسارت جانی گرددء انجام عملیات ترمیم یا احداث موارد جدید الزام آور بوده و جنبه راهنمایی ندارد. ۹ جاده اکتشاف داخل هورالعظیم که سطح تراز آن از سیلاب با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله و حداقل تراز های قید شده در فصل سیلاب این ضابطه کمتر است یا در برابر آب دائم صدمه خورده است باید بصورت الزام آور ترمیم گردد. ۰) در محاسبه روابط مرتبط با تصمیم گیری ترمیم» در مورد محاسبه هزینه قطع تولید نفت باید مواردی اعم از زمان لازم برای فروکش کردن سیلاب و رفع غرقاب» مقدار تولید چاه» تعداد ماههایی که جهت انجام ترمیم مجدد چاه از مدار تولید خارج می شود.ء زمان محتمل برای تاخیرات پیمانکارء زمان لازم برای راه اندازی مجدد چاه یا تعمیرات چاه و هزینه قیمت در اوپک و همچنین احتمالی برای خواب چند دکل در میدان نفتی مورد محاسبه قرار گیرد. ۱) در محاسبه روابط مرتبط با تصمیم گیری ترمیم» طول عمر میدان باید به تایید کارفرما برسد. ۲۳) در محاسبه روابط مرتبط با تصمیم گیری ترمیم» جهت محاسبه هزینه لازم برای جبران خسارت زیست محیطی هورالعظیم توصیه میشود از یک مشاور ذیصلاح آشنا در حوزه محیط زیست استفاده شود. ۳) در صورت استفاده از بند ۱۴-۲ در صورت تصمیم کارفرما به عدم ترمیم» یا | ستفاده از بند ۱۵-۲ کارفرما موظف به پایش مستمر برای احتمال وقوع سیلاب مانند از طریق ارتباط مستمر با ارگانهای دیربط شامل سازمان هواشناسی و وزارت نیرو می‌باشد. کارفرما موظف است در زمان احداث و بهره برداری دستورالعملی جهت حل بحران و کاهش خسارت تهیه نماید و همچنین مطابق آخرین مقررات ابلاغی وزارت نفت کارگروهی جهت حل بحران و کاهش خسارات تعیین شده باشد. توصیه میشود سلرها و خطوط لوله ای که ترمیم نشده و در زمان سیلاب غرقاب خواهد شد بلافاصله پس از شروع سیلاب تا قبل از ورود آب به هور العظیم تمهیدات ویژه ای در مورد آنها مورد تصمیم قرار گیرد تا سیلاب فروکش کرده و جاده و سلر از غرقاب خارج و امکان دسترسی برای شروع عملیات ترمیم آغاز شود. به علت وجود خطرات جانی یا احتمال آتش گرفتن چاه و خطرات زیست محیطی در این موارد راهنمایی میشود که جریان در چاه قطعء محتویات داخل لوله ها تخلیه شود و در صورتیکه حدس زده میشود لوله به علت جریان سیلاب صدمه شدید پا کنده خواهد شد استحکام لازم برای آن انجام شود. ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۲-۴-ترمیم به علت وقوع سیلاب در صورت استفاده از بند ۰۱۴-۲ در این بخش روشی مبتنی بر اقتصاد به عنوان راهنما آورده شده تا کارفرما بتواند نسبت به تصمیم گیری در مورد عدم ترمیم یا انجام ترمیم اقدام نماید. روش مورد استفاده بر اساس استانداردهای 07[ 16۳-۳-/۳[۷] و نشریه ۳۱۶ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورعنوان تعیین دوره بازگشت سیلاب طراحی برای کارهای مهندسی رودخانه به شرح زیر است: هزینه ای که برای ترفیع جاده در ابتدای پروژه اختصاص داده می‌شود به صورت پیش فرض به قیمت روز پروژه محاسبه می‌گردد ولی برای خسارت هایی که در آینده ممکن است اتفاق بیفتد. لازم است تا به کمک دو عامل زمان وقوع‌خرابی و نرخ بهره. مقدار دقیق هزینه را بر حسب نرخ روز محاسبه کرد. در حقیقت برای برقراری تعادل بین هزینه ترفیع و هزینه خسارت وارده ناشی از سیلاب در آینده باید هر دو هزینه به نرخ روز تبدیل شوند تا بتوان مقایسه را انجام داد. در ادامه به بررسی این معادله و نحوه استفاده از آن برای انجام محاسبات هزینه به منافع ترفیع جاده پرداخته می‌شود: )۱-۴( 07 < 25 0 )۱۲(7۳ ۳0۳ ۷)- نسبت هزینه به فایده 0)- هزینه ترمیم در زمان حال (مثلا هزینه ترفیع جاده و محاظت جداره آن) ۲ هزینه ترمیم پس از وقوع و فروکش کردن سیلاب در آینده در صورتیکه ترمیم در حال حاضر انجام نشده باشد 0 هزینه قطع تولیده خواب دکل و خسارات محیط زیستی به هور العظیم (مقدار کاهش قطع تولیدات نفتی جاده ترفیع شده به نسبت جاده اولیه) آ< نرخ بهره احتمال وقوع از رابطه زیر محاسبه میگردد: (۲-۴) ۱ ۸ 0 1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله در صورتیکه عدد ۷7(]ل) کمتر از ۱ باشد اجرای عملیات ترمیم به صرفه و توجیه پذیر است. در صورت استفاده از بند ۱۵-۲ نیز به عنوان راهنما استفاده از فرمول ۱-۴ قابل تعمیم تعاریف و بکارگیری است. ۳-۴-ترمیم صرفنظر از وقوع سیلاب در برابر وجود آب دائم در صورت عدم وقوع سیلاب لیکن وجود آب دائم در شرائطی که پایش دائم نشان دهد که جداره جاده ها و جداره محوطه سلرها به علت آب دایم دچار صدمات قابل توجه میشوند» انجام ترمیم الزامی است. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله مراجع 9 سری مطالعات مشاور مهاب قدس در خصوص هیدرولوژی رودخانه کرخه و شبکه‌های آبیاری و زهکشی کرخه. کارفرما _طرح جامع توسعه منابع آب رودخانه کرخه, مطالعات تکمیلی طرح جامع توسعه منابع آب رودخانه کرخه» توسط مهندسان مشاور جاماب به کارفرمایی سازمان آب و برق خوزستان» سال ۱۳۸۲. مطالعات تعیین بستر و حریم رودخانه کرخه ( سد کرخه- تالاب هورالعظیم)» کارفرما سازمان آب و برق خوزستان» شرکت مهندسین مشاور سازآب پردازان» سال ۱۳۸۲ _طرح سیستمی حوضه آبریز رودخانه کرخه» جلد سوم : مطالعات مصارف آب ۴-۳- گزارش مطالعات آبیاری (طرح های توسعه) گزارش هیدرولوژی مطالعات بهنگام سازی بیلان منابع آب حوضه آبریز رودخانه کرخه برای دوره منتهی به سال آبی ۹۰- ۹ مطالعات هیدرولوژی طرح ساماندهی رودخانه کرخه و کرخه نورء کارفرما سازمان آب و برق خوزستان» مشاور شرکت مهندسی مشاور آب کرخه, تهیه شده در سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۳۹۸ ۹ مطالعات پهنه بندی سیلاب رودخانه کرخه از سد کرخه تا تالاب هورالعظیم, کارفرما سازمان آب و برق خوزستان» مهندسین مطالعات مدیریت یکپارچه حوضه کرخه (بازه سد مخزنی کرخه تا هورالعظیم) فاز اول» کارفرما سازمان آب و برق خوزستان» پروژه انجام مطالعه و بررسی آبگرفتگی و مدیریت سیلاب میادین نفتی غرب کارون» ۰۱۳۹۸ ۹ تعیین و تأمین نیاز زیست محیطی تالاب‌های استان خوزستان(تالاب هورالعظیم)» کارفرما اداره کل حفاظت محیط زیست ۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۹ راهنمای پهنه‌بندی سیل و تعیین حد بستر و حریم رودخانه‌هاء نشریه شماره ۳۰۷ سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۱۳۸۴. راهنمای طراحی» ساخت و نگهداری دیوارهای سیل بند» نشریه شماره ۵۱۸» سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۱۳۸۸ ۹ راهنمای جامع مطالعات طرح» بهره‌برداری و نگهداری سامانه پیش‌بینی و هشدار سیل, نشریه شماره ۵۸۳ سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۰۱۳۹۱ * _دستورالعمل روش‌های محاسبه حداکثر سیل محتمل (:۳8/1) نشریه شماره ۶۴۷ سازمان برنامه و بودجه کشور» سال ۱۳۹۲. بررسی خسارت سیل, نشریه شماره ۱۶۴- ن طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء سال ۰.۱۳۹۵ ۹ راهنمای مدیریت سیلاب‌دشت» نشریه شماره ۷۰۵ سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۱۳۹۵. ۹ راهنمای تهیه نقشه‌های خطرپذیری سیلاب, نشریه شماره ۴۶۴ سازمان برنامه و بودجه کشورء سال ۱۳۹۹. ۹ دستورالعمل مدیریت پیشگیری و بحران حوادث آلودگی‌های نفتی رودخانه‌ها و دریاچه‌هاء ضابطه شماره ۳۹۰ دفتر استانداردهای فنی» مهندسی, اجتماعی و زیست‌محیطی آب و آبفاء ۰۱۳۹۴ 9 هیدرولیک کانالهای باز» سیدمحمود حسینی» جلیل ابریشمی» » نوبت چاپ ۳۷ ۱۳۹۶ 140-[۳۹-۳-۳], استاندارد مهندسی برای خطوط لوله انتقال در خشکی, استانداردهای نفت ایران» ۰۱۳۸۸ نشریه شماره ۲۳ ضوابط کلی پدافند غیرعامل در وزارت نفت» معاونت آمور مهندسی و فناوی» ۰.۱۳۸۲ _ضابطه شماره ۸۰۰ سازمان برنامه و بودجه کشورء آئین نامه راه های ایران (آرا) آئین نامه طرح هندسی راه های برون شهری» ۴۰ ۹ نشریه شماره ۴۱۵ معاونت رنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء آیین نامه طرح هندسی راه های ایران» ۰۱۳۹۱ نشریه شماره ۱۰۱ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورءمشخصات فنی عمومی راه» ۱۳۹۲ ۰ 680 ,۱۷00۳۵۷-1111 ,۷۵۳ 30 نکعز اب۷۵۳۵ 006-02006 ,1959 ۷ ,000 ‎٩ ۵۰ 316 :0۵105 1110 [۵1100۵ م00 ,1969 .10 2800 2۵00 ,۵۰8۰ ۸۱۵۳ ‎٩ ۰ 425 ,50۵۳۹ 200 ۷۷:16 00[ 1۲۵ [16۵ 166 200 5061116 ۲۵۹۵۶۵۵ ۰ ,1006121100 5016011116 ۱/0۵6 ۲1۷۵۵۵۷۵۵ ,۱0۵06 ۳10۳ 21 ۱/۱۵۳ و 1 ۵۲ 13۹11110 ,601110 1۳1۳۵ ,۵۵0۵06 ک عمعدعل ۳۵۳ م1۵۳۵ بش اه و 4۰ ,61811166۲ 201۰ ,۷۷۵۲11۵5 110۳۹66 161 ,55165 061106 ام 06 هناگ ,101 1-۳ 1۷-05 ‎٩ 0۰ 310۳566 1061 ,۳01110۵ 01061106 ۵1 ا مغ ده ۸۵ ,107 100۷-1۳-۳ و 2010 06 2 ,۳106۵ 600۵6 علاقهام 19,1۳۵[ 100۷-1۳-۳ و 2016-468 ۹12060 6 ,5ع6 اک 200 11105 1۵۴ کرد 1۳۵۹۵۵۳۵0۵ ۵۱۱۵۵م:۳ ۵31.4 ۸۹۸/۳ ‎٩ 9 ,6811665 60۵016۵ ۲ 500160 ۸1۵ ٩۷5165, 1 [6 0‏ 0108 ام 11511000 200 1۳8015510 که ,۵31.6 ۸۹۹۸/۳ و٩ ۰ ,6۳8166۲5 [ 6۵۵1۵ 01 500160 140-[1۳۹5-۳-۳ استاندارد مهندسی برای خطوط لوله انتقال در خشکی, استانداردهای نفت ایران» ۰۱۳۸۸ ۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و م‌هندسی ایمنی و حفاظت جاده ها سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه رقوم سیلاب و خطوط لوله ۴۰ ۵۸