سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای آزماش‌های خشک کرهن» تشوبه و تکلیس در مقیاس آزمایشگاهی فایطه شماره ۳۷۲ سازمان برنامه و بودجه کشور وزارت صنهت» مهدن و تجارت معاونت فنی و توسعه امور زیربنایی معاونت امور معادن و صنایع معدنی امور نغقام فنی و اجرایی دفتر نغلارت و بهره‌برداری 11 ادا ۱۱۱۱۱ هه ۱۳۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 96/1433785 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 15 / 07 / 1396 :موضوع راهنما ی آزما ی ها شی خشک ،کردن تشو هی و تکل سی در اس ی مق آزما ی شگاه ی ( به استناد ماده23 قانون برنامه و بودجه و مواد6 و7) آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی- مصوب سال1352 و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب نامه شماره 42339/ت33497 هـ مورخ20 / 4 / 1385 هیأت محترم وزیران)، به پیوست ضابطه شماره372 امور نظام فنی و اجرایی ، با عنوان«راهنما ی آزما ی ها شی خشک ،کردن تشو هی و سی تکل در اس ی مق آزما ی شگاه ی » از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 12 / 1396 .الزامی است امور نظام فنی و اجرایی این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود موصوعی نیست. از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده ه رگونه ایدراد و اشکال فنضی مراب را به صورت زیر گزار ش فرمایید: رس شماره بْد و صفحه موضوع مورد نظر را مشخدص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان من اصلاح شده را برای جایگزیدی ار سال نمایید. ۴ ذشانی خود را برای تما س احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. ۷0:22 وا 1۱۱ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این آمور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام قنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. مطالعات آزمایشگاهی» اولین مرحله بررسی فرآیندهای فرآوری و متالورژیکی مواد معدنی است. آزمایش‌های اولیه علاوه بر ارزیابی عملکرد عملیات کارخانه؛ در تمامی مراحل از جمله انتخاب تجهیزات» تعیین نوع و میزان مواد شیمیایی مورد استفاده و سایر پارامترها موثر است. انجام مراحل بعدی نیز که شامل واحد پیشاهنگ و صنعتی است. با مطالعات آزمایشگاهی انجام می‌گیرد. فرآیند خشک کردن در مواردی که میزان رطوبت ماده معدنی به حدی باشد که عملیات گداز را به تاخیر اندازد و یا باعث اختلال در عملکرد کوره شود. انجام می‌گیرد» همجنین در مواردی برای حذف رطوبت ماده معدنی در مراحل مختلف کانه‌آرایی (مانند دانه‌بندی» تعیین شاخص باندء خردایش» جدایش‌های فیزیکی و نظایر آن) کاربرد دارد. فرآیند تشویه معمولا بر روی مواد معدنی سولفیدی که علاوه بر رطوبت گوگرد و آرسنیک نیز دارند» انجام می‌شودء در حالی که فرآیند تکلیس برای خروج رطوبت و حذف دی‌اکسید کربن از مواد معدنی کربناتی و هیدراتی به کار می‌رود. با توجه به اهمیت فرآیندهای خشک کردن» تشویه و تکلیس, انجام آزمایش‌های مربوطه بر روی نمونه‌های معدنی به منظور ضابطه حاضر با عنوان «راهنمای انجام آزمایش‌های خشک کردن, تشویه و تکلیس در مقیاس آزمایشگاهی» در راستای اهداف وزارت صنعتء معدن و تجارت و در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن تهیه شده است. این ضابطه شامل اصطلاحات و تعاریف مرتبط در انجام آزمایش‌هاء عوامل موثر بر هر یک از فرآیندهاء تجهیزات لازم و روش‌های آماده‌سازی و انجام آزمایش‌ها است که مورد بررسی قرار خواهد گرفت. با همه‌ی تلاش‌های انجام شده, قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که آمیداست کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم نماید. در پایان» از تلاش‌ها و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان امور نظام فنی و اجرایی همچنین جناب آقای دکتر جعفر سرقینی مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشور در وزارت صنعت» معدن و تجارت» کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه,ء تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون فنی و توسعه امور زیربنایی شهریور ۱۳۹۶ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مجری طرح ُقای جعفر سرقینی معاون آمور معادن و صنایع معدنی - وزارت صنایع و معادن اعضای شورای عالی به ترتیب حروف الفبا فرزانه آقا رمضانعلی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد مهندسی صنایع سیف ا... امیری وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس آرشد مهندسی صنایع بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن محمد پریزادی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد مهندسی معدن عبدالعلی حقیقی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد زمین‌شناسی جعفر سرقینی وزارت صنعت» معدن و تجارت دکتری مهندسی فرآأوری مواد معدنی علیرضا غیانوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس آرشد مهندسی معدن اعضای کار گروه فرآوری به ترتیب حروف الفبا احمد امینی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس ارشد مهندسی فرآوری مواد معدنی محمدرضا خالصی دانشگاه تهران تربیت مدرس دکترای مهندسی فرآأوری مواد معدنی بهرام رضایی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی اعضای کارگروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا ُقای مهدی ایران‌نژاد دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی بهرام رضایی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی علیرضا غیائوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس آرشد مهندسی معدن بهزاد مهرابی دانشگاه خوارزمی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی و اجرایی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت امور معادن و صنایع معدنی آقای اسحق صفرزاده کارشناس معدن آمور نظام فنی و اجرایی پیش‌نویس این نشریه توسط خانم مهندس زهرا مصحفی و آقایان مهندس عبداله سمیعی بیرق و مهندس محمد مشکینی تهیه شده و پس از بررسی و تایید توسط کارگروه فرآوری» به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فهرست مطالب فصل اول - کلیا اه ۲-۱ تعاریف و مقاهیم سس و ۲-۳-۱ اهداف فرآیند تشو یه ی ۳-۳-۱ اهداف فرآیند تکلیس ی ۲-۴-۱- دامنه کاربرد فرآیند تشو یه ی ۵-۱- ضرورت انجام فرآیندهای خشک کردن, تشویه و تکلیس سس ۲-۴-۲- روش از مایش ‏ ی فصل سوم- راهنمای آزمایش تشویه مواد معدنی ی ۱۱ ۳ ۳ ۳ ۱۳ ۳ ۳ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۵ ۶ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳- عوامل موثر در فرآیند تشو یه ی ۳-۳- تحهیزات تشویه مواد معدتی ی ی ۴-۳- آزمایش تشویه مواد معدتی نس ی ۱-۴-۳- آماده‌ساز ی ۳-۴-۳- فرم اطلاعات لازم برای آزمایش تشو یه فصل چهارم- راهنمای آزمایش تکلیس مواد معدنی ی ۲-۴- ۴- روش از مایش ‏ ی ی ۳-۴-۴- فرم اطلاعات لازم برای آزمایش تشو یه سس 3 ۳۱ ۳۱ ۲۳۱ ۲۳۱ ۲۳۲ ازهری ازهری ۲۳۲ ۲۳۳ ۳۵ ۲۷ ۳۹ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ اه اه اه ۳۳ ۳۵ ۳۷ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ یت -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۱-۱- آشنایی خشک کردن, تشویه و تکلیس مواد معدنی از فرآیندهای عملیاتی است که با توجه به نوع ماده معدنی به صورت جداگانه و یا به صورت ترکیبی بر روی کانسنگ» محصول پرعیار"ء پالپ فیلتر شده " و باطله انجام می‌شود. این فرآیندها به طور انحصاری مربوط به یک رشته خاص مانند کانه‌آرایی نیستند بلکه در فرآوری مواد معدنی, متالورژی استخراجی و شیمی نیز استفاده می‌شوند. بنابراین, انجام آزمایش‌های مربوط به هر کدام از فرآیندهاء علاوه بر تعیین شمای اولیه عملیات, انتخاب ماشین‌آلات و تجهیزات اصلی خطوط تولیده شرایط را برای عملیات صنعتی فراهم می‌کند. برخی از تعاریف و مفاهیم در این بخش ارایه شده است. برای اطلاعات بیشتر به نشریه "واژه‌ها و اصطلاحات پایه فرآوری مواد معدنیء شماره ۰۴۴۱" مراجعه شود. آماده‌سازی نمونه: به عملیاتی اطلاق می‌شود که باید بر روی نمونه کلی انجام گیرد تا بتوان از آن یک یا چند زیرنمونه برای اندازه‌گیری کمیت مورد نظر به دست آورد. این عملیات شامل خشک کردن» خرد کردن, پودر کردن» تقسیم کردن» سرند کردن, همگن کردن و توزین نمونه است. تشویه: هنگامی که مواد معدنی علاوه بر رطوبت, دارای گوگرد. آنتیموان و آرسنیک باشد.ء آن را در کوره‌های ویژه‌ای به منظور خروج تمام یا بخشی از این مواد حرارت می‌دهند که این فرآیند تشویه نامیده می‌شود. این عملیات در مورد دسته‌ای از مواد معدنی به کار می‌رود که گوگرد. آنتیموان و آرسنیک موجود در آن‌ها به هنگام گدازش, باعث ایجاد اختلال در عملکرد کوره می‌شود و بنابراین باید قبل از گدازش به وسیله فرآیند تشویه آن‌ها را جدا کرد. تشویه فرآیندی است که کانسنگ یا محصول پرعیار سولفیدی در مجاورت هوا یا اکسیژن در دمای کمتر از نقطه ذوب حرارت داده شده و مواد فرار نظیر گوگردء آرسنیک, فسفرء رطوبت و نظایر آن از آن خارج می‌شوند. انواع فرآیندهای تشویه شامل تشویه اکسیدی» سولفاتی» کلریدی, مغناطیسی و خوداحیایی است. فرآیند تشویه معمولا خودسوز است و جریان غلیظی از گاز دی‌اکسید گوگرد (حدود ۵ تا ۱۵ درصد) تولید می‌کند که باید برای حفاظت محیط زیست به نحو مطلوب کنترل شود. تکلیس: فرآیند تکلیس شامل جدا کردن آب. دی‌اکسید کربن یا گازهای دیگری است که با پیوند شیمیایی در ترکیب‌هایی مانند هیدرات‌ها یا کربنات‌ها وجود دارد. تکلیس فرآیند حرارتی است که سبب تجزیه حرارتی» تغییر فاز یا حذف مواد فرار از مواد معدنی می‌شود. این فرآیند در دمای کمتر از نقطه ذوب محصولات انجام می‌شود. خشکانه " (دسیکاتور): خشکانه محفظه شیشه‌ای درپوش‌داری است که برای نگهداری مواد در فضای خشک استفاده می‌شود. بوته‌های چینی یا پلاتینی پس از انتقال از کوره و نیز مواد خشک شده در خشک‌کن آزمایشگاهی برای سرد کردن و رانا 2-۳1۱1۳۵۲6 1 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ راهنما ی آزمابش‌های خشک کردن» تشویه و تکله‌س در مقیا س آزمایشگاهی جلوگیری از جذب رطوبت در خشکانه نگهداری می‌شوند. از انواع مختلف عوامل خشک‌کننده نظیر سیلیکاژل برای جذب رطوبت در خشکانه استفاده می‌شود. خشک کن: دستگاهی که از آن برای خشک کردن و حذف رطوبت مواد جامد استفاده می‌شود. خشک کردن: در مواردی که میزان رطوبت ماده معدنی به حدی باشد که عملیات گداز را به تاخیر اندازد و یا سبب ایجاد اختلال در کوره شود.ء ابتدا آن را خشک می‌کنند. ساده‌ترین روش خشک کردن مواد به این ترتیب است که آن‌ها را روی سطحی پهن می‌کنند و آن را از زیر به وسیله هوای گرم حرارت می‌دهند. کوره بستر سیال !: کوره بستر سیال, بهترین وسیله برای فرآیند تشویه و تکلیس به شمار می‌رود. این کوره‌ها در محدوده وسیعی از مواد معدنی و کنسانتره‌های سولفیدی آهنی و غیرآهنی مانند مس» روی» نیکل و نظایر آن‌ها کاربرد دارد. محدوده دمایی این کوره‌ها بین ۴۰۰ تا ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد است. درجه حرارت و هوای آن‌ها به صورت خودکار کنترل می‌شود. سطح بستر آن‌ها از پودر مواد مقاوم مانند اکسید آلومینیم دارای خلل و فرج ساخته شده است. ورود هوا از طریق این خلل و فرج باعث تحرک این مواد در کوره و باعث انتقال حرارت می‌شود. آنرژی این کوره‌ها به وسیله جریان الکتریکی تامین می‌شود. کوره مافل ": یکی از کوره‌های متداول برای تشویه, تکلیس, ذوب و نظایر آن در دمای تا ۱۸۰۰ درجه سانتی‌گراد است. حرارت در این کوره‌ها به صورت المنت‌های برقی جاسازی شده در بدنه سرامیکی است. در ساختار این کوره حرارت به تمام قسمت‌های آن به طور یکنواخت پخش می‌شود. در این کوره‌ها بارگذاری معمولا از جلوی محفظه کوره برای کاربردهای دمای بالاا مانند تشویه تکلیس» ذوب و نظایر آن انجام می‌شود. ۳-۱- اهداف هدف از تدوین این راهنماء ارایه روش‌هاء عوامل موثر در انجام فرآیندهاء کاربردهاء تجهیزات مورد نیاز» آماده‌سازی نمونه» صلاحیت فنی فرد یا افراد آزمایش کننده» اسنادء مدارک و اطلاعات مورد نیاز برای فرآیندهای خشک کردن, تشویه و تکلیس در مقیاس آزمایشگاهی است. با در دسترس داشتن این راهنماء زمینه برای انجام آزمایش‌های مورد نظر بر روی نمونه‌های معدنی فراهم می‌شود که می‌توان آن را به نمونه کلیء توده معدنی, محصول پرعیارء باطله و یا جریان پالپ در مقیاس‌های صنعتی تعمیم داد. ۱-۳-۱ اهداف فرآیند خشک کردن خشک کردن در مقیاس آزمایشگاهی با یکی از اهداف زیر انجام می‌شود: - انبار (آرشیو نمونه) و نگهداری نمونه - آماده‌سازی نمونه برای آزمایش‌های مختلف - تعیین مواد فرار یا تعیین مقدار رطوبت نمونه 06 0ع 11101760 -1 6 3/۲۲1 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۵ ۲-۳-۱ اهداف فرآیند تشویه به منظور دستیابی به یک یا تعدادی از اهداف زیر» سنگ معدن یا محصول پرعیار سولفیدی تحت فرآیند تشویه قرار می‌گیرند: - اکسیداسیون سولفات‌ها (تشویه سولفاتی) - حذف کامل گوگرد با هدف تبدیل کانسنگ سولفیدی به کانسنگ اکسیدی (تشویه مرده) - حذف مواد فرار به شکل اکسیدی - حذف رطوبت به صورت فرآیند همراه شرایط برای دستیابی به هر یک از این اهداف متفاوت است و بر اساس خواص ترمودینامیکی هر کدام از سیستم‌های مربوط به فلز گوگرد و اکسیژن تعیین می‌شود. ۳-۳-۱- اهداف فرآیند تکلیس - خارج کردن دیاکسیدکرین و سایر مواد فرار ماده معدنی - اکسید کردن تمام یا بخشی از ماده معدنی - بازیابی مواد معدنی از کانسنگ‌ها - پیش‌فرآیند عملیات ذوبء پخت و گدازش مواد معدنی - پیش‌فرآیند عملیات کانه‌آرایی ۳-۱- دامنه کاربرد این راهنما در آزمایشگاه‌های کانه‌آرایی» فرآوری مواد معدنی» متالورژی استخراجی و مراکز تحقیقاتی کاربرد دارد. ۱-۴-۱ دامنه کاربرد فرآیند خشک کردن برخی از روش‌های جدایش ثقلی؛ تشویه» تکلیس و کلیه روش‌هایی که نیاز به ماده خشک برای انجام عملیات دارند استفاده شود. در مورد برخی از مواد معدنی» در پایان مرحله فرآوری و برای خشک کردن محصول پرعیار تولید شده از این فرآیند استفاده می‌شود. ۲-۴-۱ دامنه کاربرد فرآیند تشویه کاربرد اصلی فرآیند تشویه خروج گوگرد از کانسنگ‌های سولفیدی است ولی در موارد زیر نیز استفاده می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنما ی آزمابش‌های خشک کردن» تشویه و تکله‌س در مقیا س آزمایشگاهی - حذف آنتیموان از کانسنگ‌های طلا و نقره - آماده‌سازی کانی آرسنوپیریت برای عملیات سیانوراسیون به منظور استحصال طلای همراه - آزادسازی فلزات از کانسنگ‌های سولفیدی - خارج کردن گاز دیاکسیدگوگرد - حذف آرسنیک از کانی آرسنوپیریت و آنتیموان از استیبنیت به منظور جلوگیری از اختلال در عملیات گدازش کوره - حذف فسفرء گوگرد. آب و دیگر مواد فرار موجود در کانسنگ - فراهم کردن شرایط بهینه برای فروشویی عناصر نادر خاکی - حذف مواد آلی موجود در دیاتومیت و افزایش درخشندگی و کیفیت آن - تولید سولفوریک اسید به عنوان محصول فرعی از کانسنگ‌های سولفیدی - تشویه نرمه‌های آهن برای گندله‌سازی و جلوگیری از اتلاف آن‌ها به صورت باطله - پیش‌فرآوری برای دیگر روش‌های پرعیارسازی - احیای اکسیدهای منگنز کم عیار - تبدیل سولفیدهای فلزی به اکسیدها - استحصال فلز لیتیم از کانی اسپودومن - استحصال نقره و تیتانیم از کانی آرژانتیت با استفاده از تشویه کلریدی - تشویه نمکی محصول پرعیار منیتیت وانادیم‌دار به منظور استحصال وانادیم - تبدیل سولفیدهای غیرمغناطیسی (پیریت) به سولفیدهای مغناطیسی (پیروتیت) در دمای ۵۰۰ تا ۶۰۰ درجه سانتی‌گراد - تبدیل سولفیدهای غیرمغناطیسی (پیریت) به اکسیدهای مغناطیسی (منیتیت) در دمای ۵۰۰ تا ۶۰۰ درجه سانتی‌گراد در جدول ۱-۱ برخی از انواع فرآیندهای تشویه و اهداف آن‌ها ارایه شده است. جدول ۱-۱- انواع فرآیندهای تشویه و کاربرد آن‌ها 0 خاش سس سولفاتی سولفیدی مس ۶۵۰-۰ اکسید مس -سولفات | استحصال مس از ترکیب کانی سولفیدی مس -کبالت -کبالت مس -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۷ ۳-۴-۱ دامنه کاربرد فرآیند تکلیس فرآیند تکلیس در کربنات‌هاء اکسیدهاء بی‌ کربنات‌ها و هیدروکسیدها به کار می‌رود. برخی از کاربردهای دیگر آن عبارتند از: - تجزیه کانی‌های کربناته مانند سنگ آهک برای خارج کردن دی‌اکسید کربن یا تحزیه کربنات آهن به اکسید آهن - حذف آب پیوندی به صورت بخار آب از بوکسیت یا تجزیه هیدرو کسید آهن به اکسید آهن و بخار آب - تجزیه مواد فرار موجود در کک نفتی - عملیات حرارتی به منظور تغییر فازء مانند تبدیل کانی آناتاز به روتیل یا واشیشه‌ای شدن (تغییر حالت از شیشه‌ای به بلورین) مواد شیشه‌ای - حذف یون‌های آمونیم در سنتز زئولیت - حذف آب از خاک رس و هیدروکسید آلومینم - حذف کامل دی‌اکسیدکرین از فسفات‌های کربنات‌دار - افزایش خاصیت دی‌الکتریکی کائولینیت به منظور کاربرد آن در روکش سیم‌های برق» تولید سیمان پوزولانی و افزایش مقاومت مکانیکی و شیمیایی عایق‌ها - تولید اکسید مولیبدن خالص از مولیبدات آمونیم - استحصال پلوتونیم از سنگ کربناته در دمای ۹۰۰ درجه سانتی گراد - تولید دیرگدازهای مقاوم در برابر رطوبت اتمسفر و دیاکسیدکرین از هیدروکسید منیزیم و دولومیت - خروج آب پیوندی از سنگ معدن هیدروکسید آلومینیم در دمای ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد و تبدیل آن به آلومینا با هدف کاربرد در ساخت مواد الکتریکی و الکترونیکی و جواهرات مصنوعی مورد استفاده در لیزرهای مختلف - خروج آب و مواد فرار از کک به منظور تولید مواد ساینده و انواع روکش‌ها - تولید سیمان پرتلند - تولید کربنات سدیم از کانی ترونا به منظور ساخت سود سوزآور در دمای ۱۲۰ درجه سانتی گراد دماء نوع کوره و محصول حاصل از تکلیس برخی از کانی‌ها و ترکیبات کربناتی و هیدروکسیدی در فشار یک اتمسفر در جدول جدول ۲-۱- دماء نوع کوره و محصول حاصل از تکلیس برخی از ترکیبات کربناته و هیدروکسیدی در فشار یک اتمسفر 0 -[ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای آزمایش‌های خشک کردن» تشویه و تکله‌س در مقیا س آزمایشگاهی ۵-۱- ضرورت انجام فرآیندهای خشک کردن» تشویه و تکلیس الف- خشسک کردن در فرآوری» از خشک کردن معمولا قبل یا بعد از هر مرحله از عملیات آزمایشگاهی استفاده می‌شود. به عنوان مثال پس از پرعیارسازی کانسنگ ممکن است رطوبت موجود در کانسنگ بیش از حد باشد و باعث ایجاد مشکلاتی در فرآیندهای بعدی شود. نیاز به خشک کردن نمونه‌های آزمایشگاهی می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: - تعیین درصد جامد خشک و درصد جامد پالپ - ارتقای کاراًیی عملیات در مراحل سرند کردنء طبقه‌بندی به وسیله سیکلون‌های هوایی و یا ترسیب الکترواستاتیکی - نیاز به مواد کاملا خشک به منظور افزایش کاراًیی برخی فرآیندها مانند ذوب سریع " - آماده‌سازی نمونه‌های معدنی برای تحزیه‌های مختلف ب- تشویه فرآیند تشویه یکی از عملیات متالورژی استخراجی است و به عنوان پیش‌فرآیند برای این عملیات به کار می‌رود که با حرارت دادن کانسنگ یا محصول پرعیار سولفیدی (پیریت. کالکوپیریت» گالن» اسفالریت» پیروتیت. سولفید مولیبدن و نظایر آن) در مجاورت هوا یا اکسیژن انجام می‌شود. اغلب قبل از اینکه فرآیند تشویه انجام شود سنگ معدن به وسیله فرآیندهای فیزیکی مانند فلوتاسیون و یا روش‌های مغناطیسی پرعیار تا حدودی خالص‌سازی می‌شود تا این فرآیند با سهولت بیشتری انجام شود. این فرآیند در برخی از موارد برای تسهیل فرآیندهای جدایش فیزیکی و شیمیایی بر روی ماده معدنی و محصول پرعیار نیز انجام می‌شود. این فرآیند در اثر واکنش‌های حرارتی جامد و گاز» به اکسیداسیون» احیاء کلریناسیون» سولفاتی و هیدرولیز حرارتی کانسنگ‌ها منجر می‌شود. در طول فرآیند سولفیدها به اکسید تبدیل شده و گوگرد به صورت دی‌اکسیدگوگرد خارج می‌شود. عملیات تشویه بر روی ترکیبات کربنی و تلوریدی نیز آنجام می‌شود. در برخی موارد از فرآیند تشویه قبل از عملیات ذوب و برای خارج کردن گوگرد و مواد فرار استفاده می‌شود. این مواد ممکن است در فرآیند ذوب سبب کاهش کارآیی شود. این مرحله منجر به ذخیره سوخت و افزایش ظرفیت کوره ذوب می‌شود. تشویه و یا هر فرآیند حرارتی پیش‌فرآوری کانسنگ یا محصول پرعیار به شدت به خصوصیات حرارتی آن فرآیند بستگی دارد. در تشویه مواد معدنی تنها اکسید فلز و گاز دی|اکسیدگوگرد تولید نمی‌شود. بلکه ممکن است فازهای مختلفی از ترکیبات سولفاتی» سولفیدی» اکسیدی و گاز تری‌اکسیدگو گرد تولید شود که به شرایط تشویه و ترکیبات ماده معدنی بستگی دارد. فرآیند تکلیس یا به صورت مستقل برای تولید یک ماده معدنی با ارزش و یا به صورت یک فرآیند پرعیارسازی اولیه برای تسهیل عملیات بعدی انجام می‌شود. ضرورت انجام فرآیند تکلیس مواد معدنی به صورت زیر است: - بهبود کیفیت مواد معدنی و یا تسهیل عملیات دیگر در فرآوری و متالورژی استخراجی ۱-۳۵۶٩ 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۹ - حذف مواد فرار مانند آب» دیاکسیدکرین» مواد آلی و نظایر آن در ماده معدنی به منظور جلوگیری از بروز مشکل در برخی از فرآیندها مانند ذوب کانسنگ یا فرآیندهای انحلال با هدف افزایش کارآیی و کیفیت عملکرد فرآیند و افزایش کیفیت محصول تولید شده - تولید محصول خالص بدون مواد فرار در ساختار آن (در فرآیند ترسیب و حذف فلزات سنگین از پسماندهای صنعتی» وجود رطوبت و برخی از مواد آلی در روند فرآیند اثر منفی داردء بنابراین لازم است که ابتدا فرآیند تکلیس بر روی آن انجام شود.) - تبدیل تعدادی از مواد معدنی به یک ماده با ارزش صنعتی (مانند کاربرد آلومینای تکلیس شده در ساخت جواهرات) با از دست دادن آب پیوندی - تغییر فاز کانی‌ها - کاهش هزینه‌ها و اقتصادی شدن فرآیند پرعیارسازی یا تولید محصول برای عملیات بعدی - تغییر خصوصیات ماده معدنی برای کاربردهای خاص. به طور مثال در اثر تکلیس کانی کائولن برخی از خصوصیات فیزیکی و آن می‌شود. ۶-۱- مشخصات فرد آزمایش کننده فرد آزمایش کننده باید واجد شرایط تخصص فرآوری» سطح آموزش و تجربه مناسب مشخص باشد و دوره‌های ایمنی بهداشت و محیط زیست را گذرانده باشد. این آزمایش‌ها باید توسط تکنسینی که حداقل دارای دو سال سابقه کار در آزمایشگاه باشد.ء انجام گیرد. ۷-۱- اطلاعات و اسناد مورد نیاز انجام آزمایش‌های دقیق و معتبر بر روی نمونه» به مجموعه‌ای از اطلاعات و اسناد علمی نیازمند است که زمینه را برای آزمایش‌ها و تصمیم‌گیری‌های بعدی هموار می‌سازد. مهم‌ترین اسناد و مدارکی که در انجام آزمایش‌های خشک کردن, تشویه و تکلیس بر روی انواع مختلف نمونه‌های معدنی در مقیاس‌های آزمایشگاهی لازم است عبارتند از: - گزارش مطالعات کانی‌شناسی و خواص‌سنجی نمونه مانند کانی‌های اصلی تشکیل دهنده کانسنگ و مقدار آن‌هاء وضعیت درگیری کانی‌هاء تعیین کانی‌های با ارزش و اقتصادی برای فرآوری و پرعیارسازی» درجه آزادی کانی‌های مورد نظر و نظایر آن - گزارش‌های مربوط به نحوه نگهداری و محافظت نمونه‌ها - گزارش‌های مربوط به آثرات زیست‌محیطی مواد زیانبار موجود در نمونه و رعایت توصیه‌های ایمنی - اطلاعاتی در مورد حالت فیزیکی» نوع و وضعیت نمونه, مقدار نمونهء درصد رطوبت, ابعاد نمونه و توزیع ابعادی نمونه -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ گردن مواد معدفی -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دو م- راهنما یآزمایش خشنک کردن مواد معدنی ۱۳ ۱۹-۳- آشنایی خشک کردن در مقیاس آزمایشگاهی به منظور آماده‌سازی نمونه برای آزمایش‌های مورد نظرء انبار و نگهداری نمونه. تعیین میزان رطوبت و یا تعیین خصوصیات مرتبط با طراحی خشک‌کن‌های صنعتی انجام می‌شود. ۲-۲- عوامل موثر در فرایند خشک کردن با توجه به هدف آزمایش خشک کردن در مقیاس آزمایشگاهی, برخی از عوامل تاثیرگذار بر عملیات خشک کردن عبارت‌اند از: < وزن نمونه - رطوبت اولیه - رطوبت نهایی - دمای محفظه خشک‌کن - انرژی ورودی به سیستم خشک‌کن ۳-۲ تجهیزاتن خشک کردن ۱-۳-۲ تجهیزات قبل از عملیات - دستگاه‌های خردایش (سنگ‌شکن, آسیاء پودرکن و نظایر آن) - ترازوی آزمایشگاهی - وسیله نگهداری و جابه‌جاکننده ظرف حاوی نمونه - ظروف توزین درپوش‌دار ۲-۳-۲ تجهیزات در حین عملیات - زمان‌سنج ۳-۳-۲ تجهیزات بعد از عملیات - ترازوی آزمایشگاهی 4 کانه -------- صفحهٔ بعد -------- سس - وسیله نگهداری و جابه‌جاکننده ظرف حاوی نمونه ۴-۲- آزمایش خشسک کردن مواد معدنی ۱-۴-۲ آماده‌سازی آماده‌سازی نمونه مهم‌ترین مرحله پس از انجام نمونه‌برداری است که در مورد عملیات خشک کردن شامل موارد زیر است: - خرد کردن نمونه‌های کلوخه‌ای برای افزایش سطح آزاد - همگن‌سازی نمونه بعد از خردایش - شناسایی نمونه از نظر وجود کانی‌ها و مواد حساس به حرارت» سمی و تبخیرپذیر بودن آماده‌سازی باید انجام شود. نمونه‌هایی که اکسید می‌شوند و یا در اثر تماس با هوا و یا رطوبت تغییر حالت و عیار می‌دهند باید در کیسه‌های پلاستیکی مهر و موم شده یا در ظرف‌های فلزی یا پلی‌اتیلنی درپوش‌دار نگهداری شوند. در صورتی که حاوی سولفیدهای ناپایدار باشند باید در جای خنک نگهداری شوند. در مواردی که سنحش میزان رطوبت اولیه نمونه از اهداف عملیات باشد باید در حین نمونه‌گیری و آماده‌سازی؛ رطوبت نمونه حفظ شود. روش انجام عملیات خشک کردن مواد معدنی در مقیاس آزمایشگاهی به شرح زیر است: - قبل از قرار دادن نمونه ماده معدنی در دستگاه خشک کن برای رسیدن به حالت تعادل با توجه به نوع دستگاه و هدف آزمایش از ۱۰ دقیقه تا ۳۰ دقیقه در دمای حدود ۸۵ درجه سانتی‌گراد تنظیم می‌شود. - پس از اینکه دمای دستگاه به تعادل رسید مقدار مشخصی از ماده معدنی به همراه ظرف توزین درون خشک‌کن گذاشته می‌شود. - بلافاصله پس از بستن درب دستگاه» اندازه‌گیری زمان آغاز می‌شود. - در فواصل زمانی مشخص یا در صورت امکان به طور پیوستهء وزن نمونه ماده معدنی به همراه ظرف تعیین می‌شود. - با توجه به هدف آزمایش, پس از طی مدت زمان تعیین شده و یا رسیدن به رطوبت مورد نظرء ظرف حاوی نمونه ماده معدنی از دستگاه خارج می‌شود. - در صورتی که هدف از انجام آزمایش صرفا خشک کردن کامل نمونه ماده معدنی باشد.ء در صورتی که قرائت دو توزین متوالی عملا یکسان شدندء نمونه از دستگاه خارج می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- راهنما یآزمایش خشک کردن مواد معدنی ۵ را - درپوش ظرف حاوی نمونه گذاشته شده و در داخل خشکانه قرار داده می‌شود. - کلیه عملیات توزین پس از سرد شدن نمونه انجام می‌شود. - با انجام محاسبات لازم درصد رطوبت و آهنگ خشک شدن نمونه ماده معدنی تعیین می‌شود. مراحل آزمایش خشک کردن در شکل ۱-۲ نشان داده شده است. شکل ۱-۲- روندنمای مراحل آزمایش خشک کردن ۳-۳-۲- فرم اطلاعات لازم برای آزمایش خشک کردن فرم اطلاعات آزمایش خشک کردن مواد معدنی در جدول ۱-۲ ارایه شده است. جدول ۱-۲- مشسخصات و اطلاعات آزمایش خشک کردن مواد معدنی ی لک کل اک -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه جدول ۱-۲- مشخصات و اطلاعات آزمایش خشسک کردن مواد معدنی - حالت نمونه: 0 جامد 0 پالپ فیلتر شده - نمونه مورد نظر برای آزمایش: کانسنگ ۲7 نمونه اولیه خرد شده 0 محصول پیش‌فرآوری ۲ - آماده‌سازی نمونه: سنگ‌شکنی 0 آسیا 0 ب) طبقه‌بندی: لازم است ۲7 لازم نیست (] ۵-۲- نکات ایمنی خطرات احتمالی ناشی از استفاده از خشک‌کن‌های آزمایشگاهی شامل موارد زیر است: سوختگی ناشی از حرارت دستگاه آتش گرفتن دستگاه - جراحت یا بریدگی ناشی از شکستن ظروف شیشه‌ای برای جلوگیری از موارد یاد شده باید کلیه افرادی که از دستگاه استفاده می‌کنند آموزش‌های لازم را گذرانده باشند. موارد ایمنی که هنگام استفاده از خشک‌کن‌های آزمایشگاهی باید رعایت شودء شامل موارد زیر است: - کنترل زمان تعمیرات دوره‌ای دستگاه طبق راهنمای کارخانه سازنده - استفاده از تجهیزات ایمنی مانند دستکش مقاوم به حرارت» عینک و لباس محصوص - برای کنترل دمای درون دستگاه نباید از دماسنج جیوه‌ای استفاده کرد زیرا ممکن است مخزن جیوه در اثر حرارت شکسته شده و اپراتور در معرض خطر تماس با جیوه قرار گیرد. - نمونه نباید برای مدت زمان بسیار طولانی در داخل دستگاه به حال خود رها شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- راهنما یآزمایش خشک کردن مواد معدنی ۲۷ - برای خشک کردن نباید از ظروف پلاستیکی استفاده شود. - پس از پایان آزمایش, دستگاه خاموش شود. کلیه موارد یاد شده باید در حاللات زیر محددا تکرار شود: - پس از بروز هر سانحه - هنگام آموزش به اپراتورهای جدید - تحویل دستگاه به گروه جدید - در فواصل زمانی مناسب -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- نشوبه فصل ۳ مواد معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- راهنمای آزمایش تشویه مواد معدنی )۲ ۱-۳- آشنایی تشویه فرآیندی است که طی آن کانسنگ یا محصول پرعیار سولفیدی در مجاورت هوا یا اکسیژن در دمای کمتر از نقطه ذوب حرارت داده شده و مواد فرار نظیر گوگرد. آرسنیک. رطوبت و نظایر آن از آن خارج می‌شوند. ۲-۳- عوامل موثر در فرآیند تشویه - خصوصیات کانی‌شناسی نمونه - دانه‌بندی و ابعاد ذرات نمونه - ناخالصی‌های موجود در کانسنگ - میزان گازهاء مواد فرار و عناصر تولید شده در کوره تشویه - نوع و ظرفیت کوره تشویه - دما و آهنگ تغییرات آن - مدت زمان قرارگیری نمونه در داخل کوره تشویه - انتقال حرارت - نوع گاز یا ماده خنک‌کننده - گرد و غبار و گازهای تمیزکننده - نوع و میزان مواد افزودنی مانند برخی از نمک‌ها و آب برای آگلومراسیون - فشار هوای ورودی در برخی از تشویه کننده‌ها - اتمسفر داخلی کوره ۳-۳- تجهیزات تشویه مواد معدنی ۱-۳-۳ تجهیزات قبل از عملیات - تحهیزات شناسایی و تحزیه شیمیایی و کانی‌شناسی نمونه مانند ۸61۹۳ ۸1۹1 5۳۸ تجهیزات تهیه مقاطع میکروسکوپی؛ ۸۸٩ 70۸ ۸‏ و نظایر آن - دستگاه خردایش (سنگ‌شکن, پودرکن» آسیا و نظایر آن) - سرند - تجهیزات پرعیارسازی مانند جداکننده‌های ثقلی» مغناطیسی,» فلوتاسیون و نظایر آن در صورت نیاز - ترازوی آزمایشگاهی - خشک‌کن آزمایشگاهی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ راهنمای آزمایش‌های خشک کردن, نشویه و تکلس در مقیا سآزمایشگاهی - دستگاه آگلومراسیون - ظروف متداول آزمایشگاهی و وسیله نگهداری و جابه‌جاکننده ظرف حامل نمونه ۲-۲-۳ تجهیزات در حین عملیات - کوره آزمایشگاهی (کوره مافل یا کوره بستر سیال) - بوته آزمایشگاهی در اندازه و حجم‌های متفاوت - دستگاه آنالیز حرارتی (177۳۸/۲0۸) - ابفشان آزمایشگاهی در صورت مجهز نبودن دستگاه آگلومراسیون به آن - زمان‌سنج ۳-۳-۳ تجهیزات بعد از عملیات - ترازوی آزمایشگاهی - خشکانه (دسیکاتور) - سرند - ظروف متداول آزمایشگاهی و وسیله نگهداری و جابه‌جاکننده ظرف حامل نمونه - دستگاه خردایش (سنگ‌شکن, پودرکن» آسیا و نظایر آن) در صورت آگلومره شدن - برخی از تجهیزات تحزیه شیمیایی و کانی‌شناسی نمونه مانند 2612۳ /5۳۸. ‎۸۸٩‏ و نظایر آن ۴-۳- آزمایش تشویه مواد معدنی ۱-۴-۳ آماده‌سازی - برای آزمایش تشویه مواد معدنی در مقیاس آزمایشگاهی از مراحل مختلف معدنکاری و فرآوری شامل اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنیء باطله‌هاء سرباره‌ها و نظایر آن نمونه معرف برداشت می‌شود. با استفاده از روش‌ها و تجهیزات مناسب نمونه‌برداری» نمونه لازم از محل مورد نظر برداشته شده و به آزمایشگاه منتقل می‌شود. - اولین مرحله بعد از نمونه‌برداری و انتقال آن به آزمایشگاه» شناسایی و تجزیه شیمیایی و کانی‌شناسی به منظور مش‌خص شدن کانی‌ها و عناصر تشکیل دهنده آن» تعیین میزان ترکیبات و عناصر نمونه است. - در صورت نیاز خشک کردن نمونه به روش طبیعی در هوای آزاد انجام می‌شود. در صورتی که خشک کردن طبیعی باعث - پس از خشک کردن در صورت نیاز عملیات خردایش بر روی نمونه انجام می‌شود. در این صورت ابتدا نمونه به وسیله - محصول حاصل از مراحل مختلف خردایش به وسیله سرند به بخش‌های ابعادی مختلف طبقه‌بندی می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- راهنمای آزمایش ذشویه مواد معدنی ۳۳ - با توجه به اهمیت آزمایش, محصول مورد نظر از هر بخش ابعادی پس از اختلاط و همگن‌سازی به وسیله تقسیم‌کننده مناسب به نمونه‌های از یک گرم تا دو کیلوگرمی برای انجام آزمایش تشویه تقسیم می‌شود. بهتر است که برای انتخاب ابعاد بهینه» آزمایش‌های مختلف تشویه بر روی تمامی بخش ابعادی انجام شود. - در صورتی که مراحل عملیات به صورتی پیش رود که نیاز به پرعیارسازی اولیه باشدء قبل از اینکه فرآیند تشویه انجام شود فرآیندهای پرعیارسازی مانند جدایش مغناطیسی, الکتریکی, تقلیء فلوتاسیون و نظایر آن بر روی نمونه مورد نظر انجام می‌شود. - در آزمایش تشویه مواد معدنیء در صورت ریزدانه بودن»ء ذرات کانی آگلومره می‌شود. آماده‌سازی نمونه برای تشویه در شکل ۱-۳ نشان داده شده است. ۲-۳-۳ روش آزمایش - ماده معدنی آماده‌سازی شده توزین شده (در صورت نیاز پس از آگلومره شدن) و وزن آن یادداشت می‌شود. - در صورتی که بار ورودی اولیه به صورت گندله باشد.ء قطعات درشت‌تر در کف ظرف تشویه (بوته سیلیسی با صفحه فولادی) ریخته شده و بقیه به ترتیب درشت تا ریز ریخته می‌شوند تا با ایجاد فضای بیشتر کاراآیی آزمون افزایش یابد. - در برخی از مواقع به منظور پایدارسازی دمای داخل کوره گاز آرگون سریعا به داخل کوره وارد می‌شود تا فضای کوره برای عملیات تشویه آماده شده و نیز هوای اولیه بیرون رانده شود. در بعضی مواقع قبل از انتقال مواد معدنی به کوره به منظور پایدارسازی دمای داخل کوره و خروج هوا از آن مدتی کوره را روشن می‌کنند و حرارت می‌دهند. - ظرف تشویه حاوی مواد معدنی (اکثرا سولفیدی) به داخل کوره مافل یا کوره بستر سیال از نوع آزمایشگاهی منتقل می‌شود. - پس از روشن کردن کوره و تنظیم دمای مورد نظرء مواد معدنی داخل آن در مدت زمان معین (بسته به نوع ماده معدنی معمولا بین یک تا ۱۱ ساعت) تحت فرآیند تشویه قرار می‌گیرد. - در طی این فرآیند در صورت لزوم هوای مورد نیاز به داخل کوره دمیده می‌شود. - در پایان عملیات تشویه, پس از خارج شدن گازهای تولید شده از قسمت خروجی گازهاء درب کوره باز شده و محتویات داخل کوره (ظرف حاوی نمونه‌های تشویه شده) بیرون آورده می‌شود. - نمونه تشویه شده در خشکانه سرد می‌شود. - در صورتی که در حین فرآیند تشویه آگلومره تشکیل شود. بعد از فرآیند تشویه عملیات خردایش بر روی آن‌ها انجام می‌گیرد. - بعد از این مرحله نمونه‌ها توزین شده تا کاهش وزن در اثر فرآیند تشویه مشخص شود. توصیه می‌شود برای به دست آوردن نتیجه دقیق‌تر بر روی نمونه‌ها به منظور بهینه‌سازی شرایط تجزیه شیمیایی انجام گیرد. این آزمایش‌ها در نسبت‌ها و مقادیر متفاوت و پارامترهای موثر در فرآیند تشویه (دماء ابعاد ذرات. زمان و نظایر آن) تکرار و در نهایت شرایط بهینه تشویه مراحل انجام آزمایش تشویه در شکل ۲-۳ نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- و آیا نمونه نیاز به خشک کردر دارد؟ خشک کردن نمونه در خشک‌کن و یا هوای آزاد آیا نمونه نیاز به سنگ‌شکنی دارد؟ خردایش نمونه به وسیله سنگ‌شکن ۱ یا نمونه نیاز به آسیا کردن دارد؟ خردایش به وسیله آسیای گلوله‌ای یا میله‌ای تا دانه‌بندی مورد نظر انجام عملیات سرندکنی و نرمه‌زدایی در صورت لزوم تهیه نمونه جزیی از هر بخش ابعادی (یک گرم تا یک کیلوگرم) انجام عملیات پیش‌فرآوری مانند فلوتاسیون» جدایش مغناطیسی و نظایر آن در صورت نیاز یا نمونه نیاز به آگلومراسیون دارد؟ اً؟ آماده شدن نمونه برای آزمایش تشویه شکل ۱-۳- روندنمای آماده‌سازی نمونه برای تشویه -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- راهنمای آزمایش ذشویه مواد معدنی ۳۵ سر انتخاب نمونه ماده معدنی آماده شده (در صورت نیاز به صورت اگلومره) قرار دادن نمونه‌ها در ظرف تشویه قرار دادن نمونه‌ها به ترتیب از درشت به ریز در کف ظرف تشویه پایدارسازی دمای داخل کوره انتقال ظرف تشویه حاوی ماد معدنی به داخل کوره (مافل یا بستر سیال) تنظیم دماء آهنگ تغییرات و مدت زمان انجام عملیات تشویه ماده معدنی و در صورت زوم دمش هوا خارج کردن گازهای تولید شده به وسیله قسمت خروجی گازها از کوره خارج کردن ماده معدنی تشویه شده از داخل کوره و سرد کردن آن توزین نمونه و تعیین مقدار مواد قرار شکل ۲-۳- روندنمای مراحل آزمایش تشویه ۳-۳-۳- فرم اطلاعات لازم برای آزمایشس تشویه فرم اطلاعات آزمایش تشویه مواد معدنی در جدول ۱-۳ آرایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۳- مشخصات و اطلاعات آزمایش تشویه مواد معدنی - مواد شیمیایی لازم در صورت نیاز به اگلومراسیون ۲) مشخصات نمونه - حالت نمونه تحویل شده: 7 جامد 3 پالپ - نمونه مورد نظر برای آزمایش: کانسنگ 3 نمونه اولیه خرد شده ۵ محصول پیش‌فرآوری 0 - آماده‌سازی نمونه: سنگ‌شکنی ۲ آسیا 0 ب) طبقه‌بندی و تفکیک ابعادی نمونه: لازم است لا لازم نیست لا پ) پیش‌فرآوری قبل از تشویه: جدایش الکتریکی 0 فلوتاسیون 8 ت) اگلومراسیون: لازم است لا لازم نیست لا توصیف نمونه: - وزن تقریبی نمونه: بو ابعاد نمونه: ری میزان رطوبت (آب موجود در نمونه): بو میزان گوگرد: مه میزان آرسنیک: وی سایر مواد فرار - نوع کانسنگ: فلزی (سولفیده اکسیده ‏ کربنات 0‏ سولفات ۵ سیلیکات) 0 2 غیرفلزی یا کانی صنعتی (نام برده شود) - فراوانی کانی‌های تشکیل دهنده کانسنگ: ی ی اکتشاف عمومی (برداشت‌های سطحی 0 ترانشه‌ها ‎٩‏ تونل‌ها و چاهک‌ها 0 جبهه کارهای اکتشافی 6) اکتشاف تفصیلی (ترانشه‌ها ۵ تونل‌هاه چاه‌هاه گمانه‌هاه جبهه‌کارهای اکتشافی 5) استخراج و بهره‌برداری (جبهه کارهای پیشروی 0 تونل‌ها ۵ کارگاه‌های استخراج 5) 2 کارخانه کانه‌آرایی (محل‌های نمونه‌برداری): و سد باطله - نحوه ارسال و حمل نمونه‌ها به آزمایشگاه: وم ۳) اهداف مطالعات: - مطالعات آزمایشگاهی ۲0 - مطالعات پرعیارسازی (پیش‌فرآوری 0 تهیه کنسانتره 0) - بررسی کارایی یا راندمان تجهیزات فرآوری 0 - بهینه‌سازی فرآیندها 0 - سایر 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- راهنما ی آزمایش تشویه مواد معدنی ۳۲۷ ادامه جدول ۱-۳- مشسخصات و اطلاعات آزمایش تشویه مواد معدنی ۴) برای تشویه اطلاعات زیر کامل شود: - روش کار (به صورت خلاصه) مشش - مشخصات فنی دستگاه‌ها و تحهیزات تشو یه - مشکلات زیست‌محیطی : ندارد 0 دارد (ذدکر شود.) 0 ۵) شرایط آزمایش و نتایج: , ابعاد , : شماره | و.. نت مت میل مد سکل نمونه‌ها زمان تشویه زد ۶ اختلاف وزن قبل و نمون ۷ وزن اولیه (گرم) ۱ (سانتی‌متر میلی‌متر با (دقیقه) ۱ دما (سانتی گراد) | بعد ازتشویه (گرم) میکرون) ادا اک اما ا ‏ نا ا ا ‏ ی کرک با ۳ را شا اا ا ی توجه: احتمال دارد که در جدول بالا در تعدادی از مراحل مقادیر برخی از پارامترها مانند (وزن. دماء زمان و نظایر آن) برای مشخص کردن شرایط بهینه مساوی و ثابت باشد. ۵-۳- نکات ایمنی - مسوولیت به کار انداختن و مراقبت کوره تشویه و تجهیزات باید به افراد آموزش دیده محول شود. - قبل از قرار دادن نمونه در داخل کوره باید از نبود و مخلوط نشدن مواد قابل انفجار و خطرناک در داخل آن اطمینان حاصل - کوره و تجهیزات جانبی آن قبل از استفاده باید با دقت پایش شده و پس از رفع معایب موجود. شرایط عملیاتی برای فرآیند آماده شود. - برای جلوگیری از مخاطرات باید به طور منظم محفظه, درب و سایر تجهیزات جانبی و نیز بخش کنترل به وسیله مسوول - در مورد کوره‌های بدون قفل ایمنی» دریچه ورود گاز (هواء آرگون و نیتروژن) باید بسته باشد و قبل از باز کردن درب اجازه داده شود تا دمای کوره با دمای آزمایشگاه یکسان شود. - در تمام مراحل کاربرها باید هنگام باز کردن و کار با کوره‌ها از دستکش و ماسک محافظ استفاده کنند. - در هنگام کار با کوره باید توجه داشت تا درب آن زیاد باز نماند زیرا در این حالت حرارت تولید شده داخل آن به سرعت خارج می‌شود. شود» باید از قسمت تخلیه, این گازها به بیرون از آزمایشگاه یا یک ظرف و سیلندر مخصوص هدایت شود تا از احتمال بروز خطر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای آزمایش‌های خشک کردن» نشویه و تکله‌س در مقیا س آزمایشگاهی و آسیب آن کاسته شود. توصیه می‌شود که مکان قرارگیری کوره در زیر هود باشد. هود باید مجهز به هواکش قوی و قادر به تعویض سریع تمامی هوای آزمایشگاه باشد. - آزمایشگاه باید مجهز به یک سیستم اطفای حریق فعال و استاندارد باشد. - از قرار دادن ظروف حاوی مواد شیمیایی فرار و آتش‌زا نظیر الکل, اترء بنزن» سولفید کرین و نظایر آن در مجاورت کوره اجتناب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ِ فصل ۴ مواد معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهار م- راهنما ی آزمایش تکلیوس مواد معددی )۳ ۱-۴- آشنایی یا کربنات‌ها وجود دارند. ۳-۴- عوامل موثر در فرآیند تکلیس عوامل موثر در فرآیند تکلیس به شرح زیر است: - دما - دانه‌بندی و کانی‌شناسی - زمان توقف ذرات جامد درون محفظه تکلیس - اثرات مواد افزودنی و کانی‌های همراه - ناخالصی‌های موجود در کانسنگ - میزان گازها و مواد فرار در حین تکلیس در داخل کوره - نوع و ظرفیت کوره - نوع گاز یا جریان خنک‌کننده ۳-۳۴ بج میزات و تکلیس ۱ مواد معدنی ۱-۳-۴ تجهیزات قبل از عملیات میکروسکوپیء 7۸ 70۸ ۸۸۹ 1۳۳ و نظایر آن - تجهیزات پرعیارسازی اولیه مانند جداکننده‌های ثقلیء مغناطیسی, فلوتاسیون و نظایر آن - ترازوی آزمایشگاهی - خشک‌کن آزمایشگاهی - دستگاه خردایش (سنگ‌شکن,» پودرکن» آسیا و نظایر آن) - سرند آزمایشگاهی - ظروف آزمایشگاهی و وسایل نگهداری و جابه‌جاکننده ظرف حامل نمونه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ راهنما ی آزمایش‌های خشک کردن» ذشویه و تکلیس در مقیا سآزمایشگاهی ۲-۳-۳ تجهیزات در حین عملیات - کوره آزمایشگاهی - بوته آزمایشگاهی در اندازه و حجم‌های متفاوت - دستگاه آنالیز حرارتی (17۸/10۸) - زمان‌سنج ۳-۳-۳۴ تجهیزات بعد از عملیات - ترازوی آزمایشگاهی - خشکانه (دسیکاتور) - سرند آزمایشگاهی - ظروف آزمایشگاهی و وسایل نگهداری و جابه‌جاکننده ظرف حاوی نمونه - دستگاه خردایش (سنگ‌شکن, پودرکن» آسیا و نظایر آن) در صورت آگلومره شدن - برخی از تحهیزات تجزیه شیمیایی و کانی‌شناسی نمونه مانند ۸61۹۳ 5۳۸ و ۸۸5 ۴-۴ - آزمایش تکلیس ماده معدنی ۱-۴-۴ آماده‌سازی آماده‌سازی نمونه‌هاء برای آزمایش تکلیس مواد معدنی به صورت زیر است (شکل ۱-۴): - با استفاده از روش‌ها و تجهیزات مناسب نمونه‌برداری» نمونه معرف لازم از محل مورد نظر و از مراحل مختلف معدنکاری و فرآوری شامل اکتشاف, استخراج, کانه‌آرایی و فرآوری مواد معدنی» باطله‌هاء سرباره‌ها و و نظایر آن) برداشته شده و به آزمایشگاه منتقل می‌شود. - بعد از انتخاب نمونه و انتقال آن به آزمایشگاه» شناسایی و تحزیه شیمیایی به منظور تعیین کانی‌ها و عناصر تشکیل دهنده و میزان این ترکیبات و عناصر انجام می‌گیرد. که با استفاده از روش‌های مختلف 2613۳ 310 /58۸. ۰۸۸5 1۳۳ و نظایر آن انجام می‌شود. - اگر نمونه نیاز به خردایش به وسیله سنگ‌شکن داشته باشد»ء خشک کردن نمونه امری ضروری است. خشک کردن نمونه ممکن است در هوای آزاد انجام شود. در صورتی که خشک کردن طبیعی باعث ایحاد تغییراتی مانند اکسیداسیون کانی شود این مرحله در داخل خشک کن انجام می‌گیرد. - بسیاری از نمونه‌های معدنی (معمول" کانسنگ‌های حاصل از مراحل اکتشاف و استخراج) با توجه به محل نمونه‌برداری نیاز به خردایش دارند» زیرا در اثر خردایش فضا و سطح لازم برای رسیدن به دمای مورد نظر مهیا و امکان خروج گازهای فرار و رطوبت فراهم می‌شود. بنابراین بعد از خشک کردن طبیعی نمونه (در صورت نیاز) عملیات خردایش بر -------- صفحهٔ بعد -------- فذصل چهار م- راهنما ی آزمایرش تکلهس مواد معدنی ۳۳ روی آن انجام می‌گیرد. در این مرحله ابتدا نمونه به وسیله سنگ‌شکن‌های آزمایشگاهی مختلف در طی یک یا دو مرحله خرد می‌شود. - محصول حاصل از مراحل مختلف خردایش به وسیله سرند کنترل می‌شود و در صورت نیاز به وسیله آسیاهای میله‌ای و گلوله‌ای آزمایشگاهی تحت خردایش قرار می‌گیرد. - بعد از اتمام مرحله خردایش, نمونه به وسیله سرندهای آزمایشگاهی به بخش‌های ابعادی مختلف طبقه‌بندی می‌شود. البته فرآیند سرند کردن ممکن است قبل از انجام خردایش بر روی نمونه انجام گیرد. - محصول مورد نظر از هر بخش ابعادی پس از اختلاط و همگن‌سازی به وسیله تقسیم‌کننده مناسب با توجه به اهمیت آزمایش به نمونه‌هایی از یک گرم تا یک کیلوگرم برای انجام آزمایش تکلیس تقسیم می‌شود. از آنجا که فرآیند تکلیس به پارامترهای موثری از جمله دانه‌بندی ذرات ماده معدنی بستگی دارد بنابراین با انجام آزمایش تکلیس و بررسی پارامترهای ۲-۴-۴- روش آزمایش - نمونه آماده‌سازی شده از هر بخش ابعادی که معمولا از کانی‌های کربناتی است توزین و وزن آن یادداشت می‌شود. - ظرف تکلیس (بوته یا جام آزمایشگاهی) معمولا به وسیله ترازو با دقت ۰/۰۱ گرم وزن می‌شود. - در این مرحله مقداری نمونه از هر یک از بخش‌های ابعادی برداشته و بعد از توزین در ظرف تکلیس ریخته می‌شود. - در برخی مواقع قبل از انتقال نمونه به کوره به منظور پایدارسازی دمای داخل کوره و خارج کردن هوا از آن به مدت لازم کوره را روشن می‌کنند و حرارت می‌دهند. - ظرف تکلیس حاوی نمونه (اکثرا کربناتی) به داخل کوره منتقل می‌شود. کوره روشن شده و پس از تنظیم دمای مورد نظرء نمونه داخل آن در مدت زمان معین (بسته به نوع نمونه در شرایط بهینه معمولا بین یک تا ۱۱ ساعت) تحت فرآیند تکلیس قرار می‌گیرد. - در طی انجام فرآیند تکلیس, در صورت لزوم هوای مورد نیاز به داخل کوره دمیده می‌شود. - در پایان عملیات تکلیس» پس از خروج گازهای تولید شده به وسیله قسمت خروج گازهاء درب کوره باز شده و محتویات داخل کوره (ظرف حاوی مواد تکلیس شده) از آن خارج می‌شود. - مواد تکلیس شده را در خشکانه قرار می‌دهند تا خنک شود. - بعد از این مرحله نمونه‌ها با دقت ۰/۰۱ گرم توزین شده تا کاهش وزن در اثر فرآیند تکلیس» میزان مواد فرار خروجی مانند آب و دیاکسیدکرین مشخص شوند. برای دستیابی نتیجه دقیق‌تر می‌توان تجزیه شیمیایی نیز بر روی نمونه‌ها به منظور کاهش میزان مواد فرار و نیز بهینه‌سازی شرایط تکلیس انجام داد. - این آزمایش‌ها در نسبت‌ها و مقادیر متفاوت عوامل موثر در فرآیند تکلیس (دماء ابعادء زمان و نظایر آن) تکرار می‌شود. به عنوان مثال در گستره دمایی ۲۰۰ تا ۱:۰۰ درجه سانتی‌گراد با توجه به نوع ماده تکلیس شونده» زمان ۱۰ ۲۰ ... و ۱۲۰ دقیقه و ابعاد ۰۱۰۰ ۰۲۰۰ ۳۰۰ میکرون و بالاتر (در حد میلی‌متر یا سانتی‌متر) آزمایش تکلیس انجام شده و نمودارهای مربوطه رسم می‌شوند. در نهایت شرایط بهینه تکلیس مشخص می‌شود. مراحل آزمایش تکلیس در شکل ۲-۴ نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 3333333333333333 انتخاب نمونه برای آزمایش‌های قبل از تکلیس آیا نمونه نیاز به خشک کردن دارد؟ 1 خشک کردن نمونه در خشک‌کن و یا هوای آزاد سس کنترل ابعاد نمونه توسط سرند یا نمونه نیاز به خردایش سنگ‌شکنی دارد؟ ایا نمونه نیاز به خردایش با آسیا دارد؟ خردایش به وسیله آسیای گلوله‌ای یا میله‌ای تا دانه‌بندی مورد نظر دانه‌بندی نمونه و انحام عملیات نرمه‌زدایی در صورت لزوم تقسیم نمونه کلی و تهیه نمونه جزیی (یک گرم تا یک کیلوگرم) آماده شدن نمونه برای آزمایش تکلیس -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چها رم- راهنما ی آزمایش تکلیوس مواد معددی نمونه آماده‌سازی شده توزین نمونه همراه با ظرف تکلیس قرار دادن نمونه‌ها در ظرف تکلیس پایدارسازی دمای داخل کوره با روشن کردن کوره به مدت لازم انتقال ظرف تکلیس حاوی نمونه به داخل کوره آزمایشگاهی روشن کردن کوره و تنظیم دمای مورد نظر در مدت زمان معین خارج کردن گازهای تولید شده به وسیله قسمت خروجی گازها از کوره خروج نمونه تکلیس شده از داخل کوره و سرد کردن آن در خشکانه توزین نمونه‌ها و مشخص شدن میزان خروج مواد فرار مانند دی‌اکسید کربن و نظایر آن تکرار آزمایش‌ها در نسبت‌ها و مقادیر متفاوت عوامل موثر در فرآیند تکلیس شکل ۲-۴- روندنمای مراحل آزمایش تکلیس ۴-۴-۴ فرم اطلاعات لازم برای انجام آزمایش تکلیس فرم اطلاعات کامل برای آزمایش تکلیس مواد معدنی در جدول ۱-۴ ارایه شده است. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- شش ی ی ی ی ی ی ی بش جدول ۱-۴- مشخصات و اطلاعات انجام آزمایش تکلیس مواد معدنی ۲) مشخصات نمونه - حالت نمونه تحویل شده: 3 جامد ۵ پالپ - نمونه مورد نظر برای آزمایش: کانسنگ ۲7 نمونه اولیه خرد شده 0 محصول پیش‌فرآوری و یا کنسانتره 0 - آماده‌سازی نمونه: الف) خردایش: سنگ‌شکنی ۲ آسیا 0 ب) طبقه‌بندی: لازم است. (] لازم نیست. لا پ) پرعیارسازی اولیه قبل از تکلیس: جدایش الکتریکی (] فلوتاسیون نا جدایش ثقلی لا جدایش مغناطیسی لا سنگ‌جوری لا توصیف نمونه: - مقدار تقریبی نمونه: .......... ابعاد نمونه: ... میزان آب موجود در نمونه: ............. میزان دی‌اکسید کرین: ...... سایر مواد فرار... - نوع کانسنگ: ۵ فلزی (سولفیده اکسیده کربنات ۵ سولفات ۹‏ سیلیکات 0) غیرفلزی یا کانی صنعتی (نام برده شود) 2 اکتشاف مقدماتی (برداشت‌های سطحی 0 ترانشه‌ها ۹ تونل‌ها و چاهک‌ها ‎٩‏ جبهه کارهای اکتشافی 0) اکتشاف تفصیلی (ترانشه‌ها ۵ تونل‌هاه چاه‌هاه گمانه‌هاه جبهه‌کارهای اکتشافی 0) 0 استخراج و بهره‌برداری (جبهه کارهای پیشروی 0 تونل‌ها ۵ کارگاه‌های استخراج 5) 7 کارخانه کانه‌آرایی (محل‌های نمونه‌برداری): سس 3 سد باطله - تحوه ارسال و حمل نمونه‌ها به آزمایشگاه: سس و ۳) اهداف مطالعات: - مطالعات آزمایشگاهی 0 - مطالعات پرعیارسازی (پیش‌فرآوری ۲0 تهیه کنسانتره 0) - بهینه‌سازی فرآیندهای کارخانه 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فاصل چهار م- راهنما ی آزمایش تکلیس مواد معدنی ۳۷ ادامه جدول ۱-۴- مشخصات و اطلاعات انجام آزمایش تکلیس مواد معدنی ۴) برای تکلیس اطلاعات زیر کامل شود: - مشخصات فنی دستگاه‌ها و تجهیزات نو یه ی - مشکلات زیست‌محیطی : ندارد نا دارد (ذکر شود.) : ابعاد زن مادم | اختلاف وزن قبل و بعد از : : پا وزن وزن قبل و بعد از شماره وزن اولیه ی زمان تکلیس دما : : 1 و (سانتی‌مترء میلی‌متر یا ی : تکلیس سده تکلیس(گرم) نه دقیفه سانتی گراد 5 ابر یی ممشسشسشسشسشسشسشسششش سر اک ۳ ارب اب سمشسشسشسششررر ر را ۳ توجه: احتمال دارد که در جدول بالا در تعدادی از مراحل مقادیر برخی از پارامترها مانند (وزن» دماء زمان و نظایر آن) برای مشخص کردن شرایط بهینه مساوی و ثابت باشد. ۵-۳- نکات ایمنی - مسوولیت به‌کار انداختن و مراقبت کوره آزمایشگاهی و تجهیزات باید به افراد آموزش دیده محول شود. - قبل از قرار دادن نمونه در داخل کوره باید از نبود و مخلوط نشدن مواد قابل انفجار و خطرناک در داخل آن اطمینان حاصل - کوره و تجهیزات جانبی آن قبل از استفاده باید با دقت پایش شده و پس از رفع معایب احتمالی, شرایط عملیاتی برای فرآیند مهیا شود. - برنامه‌ای برای جلوگیری از مخاطرات شامل بازرسی منظم محفظه, درب و سایر تجهیزات جانبی و نیز کنترل آن‌ها به وسیله - در مورد کوره‌های بدون قفل ایمنی» دریچه ورود گاز (هواء آرگون و نیتروژن) باید بسته باشد و قبل از باز کردن درب اجازه داده شود دمای کوره با دمای آزمایشگاه یکسان شود. - کاربرها باید هنگام باز کردن و کار با کوره‌ها از دستکش و ماسک محافظ استفاده کنند. - در هنگام کار با کوره باید توجه داشت تا درب آن زیاد باز نماند زیرا در این حالت حرارت تولید شده داخل آن به سرعت خارج می‌شود. - توصیه می‌شود که مکان قرارگیری کوره در زیر هود باشد. هودها باید مجهز به هواکش قوی و قادر به تعویض سریع تمامی هوای آزمایشگاه باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای آزماش‌های خشک کردن» تشویه و تکله‌س در مقیا سآزمادشگاهی آزمایشگاه باید مجهز به سیستم اطفای حریق فعال باشد. - از قرار دادن ظروف حاوی مواد شیمیایی فرار و آتش‌زا نظیر الکل» اتر» بنزن» سولفید کرین و نظایر آن در مجاورت کوره - دقت شود زمانی که در آزمایشگاه با کوره آزمایشگاهی عملیات حرارتی انجام می‌شود. دستگاه‌های تهویه روشن و کارایی لازم را داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ف چ+ه<چ وس چه مه مثال‌های موردی برای -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- پیو ست- مغال‌های موردی برای فرآیدندهای تشویه و تکلیس )۴ مثال پ-۱- فرآیند تشویه پس از تشویه محصول آنالیز زیر را دارد: شده است. از ۵۰۰۰ متر مکعب هوا در شرایط استاندارد و سوخت برای احتراق ۵ کیلوگرم کربن خالص به ازأای هر تن کنسانتره استفاده شده از سولفید اکسید شده ۸۵ درصد به صورت «,(50 و ۱۵ درصد به صورت د50 خارج می‌شود. - وزن کانی تشویه شده - درصد گوگرد حذف شده - حجم و ترکیب گازها - هوای لازم برای احتراق کربن و تشویه نکات لازم - گازهای تولید شده در اثر تشویه و احتراق کربن در راکتور مخلوط شده و از سیستم خارج می‌شود. - عملیات تشویه در حالت جامد است و حالت مذاب وجود ندارد و محصول نیز در حالت جامد است. - تشویه ضرورتا یک فرآیند اکسیداسیون است. اکسیدهایی مانند 510 :۸1:0 و ۲۵0 اکسید نمی‌شوند اما مقدار آن‌ها از لحاظ وزنی تغییر می‌کند و مقدار مس» آهن و گوگرد به دلیل فرآیند اکسیداسیون تغییر می‌کند. - بر حسب شرایط اکسیداسیون ۳۳۵ به 1۵:0 و ,۳۵:0 تبدیل می‌شود. - در تشویه جزیی» معمولا" تمامی گوگرد اکسید نمی‌شود. - گوگرد موجود در نمونه تشویه به صورت 5:ا-) و ۳۵5 است. - در محصول تشویه اکسیژن در فرم ترکیبی با آهن و یا مس است. - مقدار هوای مورد استفاده معمولا یک بار زمانی که واکنشگرها و محصولات مشخص شدند.ء تعیین می‌شود. - یک مول هوا شامل ۰,۲۱ مول اکسیژن (:) و ۰/۷۹ مول نیتروژن (: ۷) است. یک مول اکسیژن و ۲,۷۶ مول از نیتروژن وزن کانی تشویه شده را می‌توان از موازنه د510 د0)د|۸ و (30) (قبل و بعد از عملیات تشویه) استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ل_____________________________ ی با استفاده از درصد 5102 و یا :۸1:0 داده شده در جدول وزن محصول تشویه شده به دست می‌آید. درصد 5102 درکانی تسوبه نشده و 000-791 1دک مد 9اه کی شوش - پر 24 - مقدار رد01 وزن مولکولی 1125:)* وزن کانی تشویه شده ‏ درصد 11ن) در محصول تشویه شده وزن مولکولی مس در 1125 ۱ 6 5 - 791160 0.111 - 7 128 درصد 5 در محصول تشویه شده ۰ وزن محصول تشویه شده - 5 ٩-791 ۷ 0.1 > 79.1 8 - مقدار 5 همراه با ۲۶ در محصول (مقدار 5رلا0) * سم - مقدار 5 در محصول‌تشویه شده) - مقدار 5 همراه با ۲۴ وزن مولکولی 5 2:12 َ : ۵ 57.15 > (109.75 کت -79. 1)- مقدار 5 همراه با ۳۵] زن مولکولی ۷۳65 مقدارگ همراه ۳65 وزن مولکولی ۴35 ر5 همراه ۴3 - 65 وزن مولکولی 5 وا 157. 16 - ششک - ووم - مقدار ,510 درصد 510 در محصول تشویه شده ۸ وزن محصول تشویه شده- 510 1 790124 510 - -190 اه8 100 درصد 230:) در محصول تشویه شده ۸ وزن محصول تشویه شده- (0۵0) 79014 26.دش موی 100 -------- صفحهٔ بعد -------- پیو ست- مغال‌های موردی برای فرآیندهای تشویه و تکله‌س ۳۳ - مقدار ۸1:0 درصد 0 «اظ۸ در محصول تشویه شده )2 وزن محصول تشویه شده< د0)د|۸ 7/77 100 - مقدار ۳203 9 04د۳ برای به دست آوردن مقدار «۳:0 و ,۳6:0 باید ۳۵ اکسید شده محاسبه شود. وا 197 - کت کل سم موجود در ۳۵-۳۵9 کل - ۳۵ اکسید شده به ۳۵:0 و ,۳۵: 0 - مقدار ,0 درصد 2 در محصول تشویه شده ‏ وزن محصول تشویه شده- د 1 81 - 791۳10:27 0 100 0 در کانی تشویه شده یا به صورت ددع۳ و یا به صورت 0د۳ است. بنابراین موازنه آهن و اکسیژن انجام می‌شود. اگر فرض شود که ۷ کیلوگرم ::۳۵ و از کیلوگرم ,:۳۵ در کانی تشویه شده موجود است. بنابراین داریم (وزن مولکولی ۳۵ و 0 به ترتیب 168 3۳2 112 2۳ 2 و0 د ۳ 0 ۳6203 64 40 48 30 8 ع تس و 0.3 خ اس دس 2 و0د۳ 0 دو0)د۳6 با در نظر گرفتن مقادیر یاد شده میزان :۳6:0 و ,۳2:0 محاسبه می‌شود: 7 << ر(0.72 + 0.77 1 < 0.28 + 0.3 8 158 < و0د۲۳ 6 120 < ,ر0د۳ حجم و ترکیب گازها مقدار 5 در محصول تشویه شده-وزن کل گوگرد در 1000 کیلوگرم نمونه رکل) 5 وزن گوگرد مولکولی -------- صفحهٔ بعد -------- ی 18/۵۱ 9.054 < شٌٍ (79.1 - 369) -(کل) 5 به فرض از کل سولفید اکسید شده ۸۵ درصد به صورت «((5)0 و ۱۵ درصد به صورت د«50 خارج شود: [۵ /۱۹۵ 7.70 < 9.054 ۷ (0. 85) - گوگرد اکسید شده به 50 |۵ /1۹۵ 1.36 < 9.054 ۷ (0. 15) - گوگرد اکسید شده به 50 واکنش‌های اکسیداسیون عبارتند از: 50 چ- رل +5 04د۳ ج(د(20 +3۳6 د(0) ی د(0 ج از میزان عناصر اکسید شده می‌توان اکسیژن را (استیو کیومتری) به دست آورد: - مقدار 0 لازم (استیوکیومتری) 1202 5 8 1 رس _ را نمی 15 770 |۵ /ع۹۵ا 12.667 خ شکال ب سکالش ب س لقف بج ما - ( (استیو کیومتر - مقدار :0 واقعی مورد نیاز 500021 |۵ /۲۹8 34.21 > 12.667 - 46.875 -اضافی د,0 50009 [|1۵ /168 176.34 وود < مقدار ۱۷2 مورد نیاز - حجم گازها 4928673 - 22.4 ۷ 220. 03 - حجم گازها (یک اتمسفر و دمای صفر درجه سانتی گراد) 21 ۳ یک تن نمونه کانسنگ آهک و دولومیت با ترکیب زیر تحت فرآیند تکلیس قرار می‌گیرد: با توجه به اطلاعات اولیه مقدار محصولات تکلیس را محاسبه کنید: -------- صفحهٔ بعد -------- پیو ست- مغال‌های موردی برای فرآیندهای تشویه و تکلهس ۳۵ در طی انجام فرآیند تکلیس کانی آهک و دولومیت واکنش‌های زیر انجام می‌گیرد: رد00 + 20 -د0)ه) ۲0 + ۷/60 -:۱۷1800 با توجه به درصد مواد اولیه میزان هر یک از آن‌ها در ۱۰۰۰ کیلوگرم به شرح زیر به دست می‌آید: بنابراین با توجه به موارد یاد شده میزان هر کدام از مواد زیر تعیین می‌شود: - مقدار ۲۹0 مقدار کلسیم کربنات در 1000 کیلو گرم نمونه وزن مولکولی کلسیم کربنات 840 |۵ /۱۵ 8.4 تس - 0۵0 - (0هل) - مقدار ۸180 مقدار منیزیم کربنات در 1000 کیلو گرم نمونه شش رم ]2 ت وزن مولکولی منیزیم کربنات 18/۰۱ 0.952 - که - 0ع۷ مقدار کلسیم کربنات در 1000 کیلو گرم نمونه زن مولکولی کلسیم کربنا.- < سهم ,00 از ۲۵60 ورن مو یم کربنات 8/۵۱ 8. 4 - -سهم 60 از ۲۸۳0 مقدار منیزیم کربنات در 1000 کیلو گرم نمونه مک ارم ۲0 از :۱۷1800 وزن مولکولی منزیم کربنات 80 |۵ /1۲۹۵ 0.952 - سهم (0- از ۱166000 |۵ /16 9.352 < 0.952 + 8. 4 -(کل) ۲۵0 - مقدار 1:0] مقدار آب در 1000 کیلو گرم نمونه وزن مولکولی آب 18/۵۱ 4.444 - 5 - 1170 ]120 - -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳۹۵۳۵۵۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی عمومی» نشریه و مقاله, به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست ضوابط منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی1367۵171210111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹1316 ۳۳۲۱۱۵ 0۲ 0 ۲۵۵ 200 ۳۶۵۲0 8 ,1۳۳109۶ ۲07 61106 10اع) 7 1 1[002100ه) 200 عم ۳0. 2 6 200 ۷1۱۴ ,108051۳۷۰ 01 ۱111۹۷ 40 16630162 1۵۲ م1 01 016 11۳۵۹1۳۴ 16۷1001۲ 5 ‏راس120‎ ٩1۲ ۱/16 ۸11۵1۳5 200 1167۵1 ۱۱۱۹۱۱۱۸ 40 506۳۷1۹10 3/11۳۵ 1۵۶ 016 40 12612 01 61 021ع1 ۳۷۵۵۲۱۷۵۶ 5 ۳0 33333333 1111 1 2017 -------- صفحهٔ بعد -------- اطلاعات و اسناد مورد نیاز؛ مشخصات فرد آزمایش کننده»