نأییر یسات و سازه های صتد صنمت نفئت

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. مشنررر ی اساراسر. ایران پررست اد پیر البللی رزارت نت زلزلد ناسر زر سرندسن زلرله نأییر یسات و سازه های صتد صنمت نفئت نشرید شندارد زرد مناونمت مرطف‌سس رو (-2( (هاوه کل قظنلم فی» اجرامی و اارزشیاجی طلرح‌ها ٩5۳۱۵۵۳۱۵۵۱۰۱۲ ۳ ۰ ۳ ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴۰۲/۰۵/۲۵ : )۱( ۵ ۱ ۵ 1] .۰ و رک‌امسلای‌اران معاولع و ر/۵ او رس رکب و فاوری 2 رو ۲۷۱۳۹۷/۹/ ۱۴۰۳ اس ان ورار سمش - مومت : رای مم ه ای , (مبار ارم و ری رو صم۸) معاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت‌های اصلی معاونین محترم وزبر مدیران کل و روسای محترم واحدهای مستقل ستادی موضوع: ابلاغ "آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت. چاپ چهارم (شماره ۳۸+)* به منظور صیانت از تأسیسات و تجهیزات وزارت نفت و یکسان‌سازی روند طراحی لرزه‌ای تأسیسات و سازه‌های صنعت نفت و با استناد به بند "الف* از ماده ۳ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت و با عنایت به موافقت مقام عالی وزارت » بدین وسیله "آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت. چاپ چهارم (شماره ۰۳۸)" برای استفاده در طراحی و اجرای تاسیسات و سازه‌های جدید ابلاغ می‌گردد. رعایت کامل مفاد این آیین‌نامه بدون جایگزینی بخشی از مفاد آن در سایر آیین‌نامه‌ها و بالعکس, الزامی است. چنانجه آیین‌نامه در مواردی, فاقد ضوابط طراحی یا مسکوت باشد. استفاده از سایر آیین‌نامه‌های معتبر بین‌المللی در صورت عدم تناقض با مفاد این آیین‌نامه مجاز می‌باشد. علاوه بر آیین‌نامه مذکورء تفسیر و نسخه انگلیسی آن نیز به عنوان راهنماء در تارنمای معاونت امور مهندسی, پژوهش و فناوری وزارت نفت به آدرس الکترونیکی10671.13070.17 قابل دسترسی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت به نام آفریدگار ویرایش چهارم وزارت نفت معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری ١٠٤١ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 5۳۱۹۵9۱۵۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ لایر -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- شرکت ملی نفت ایران مدیریت پژوهش و فناوری وزارت نفت معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت نشریه830 - ویرایش4 اسفندماه1041 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی شناسنامه گزارش :عنوان پروژه به روز رسانی آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه های ﺻنعت ت نف :شماره قرارداد ٤٤٢-٩٩٠٠-١٨٠-٢٠٠ :مجری محمد علی گودرزی :همکاران عبدالرضا سروقدمقدم، حمید زعفرانی، محمد داودی، فرهاد بهنام فر، افشین کﻼنتر ،ی امید بهار، حسین امام جمعه، ایرج رحیمی منجزی، حسین جهانخواه، علیرضا .فیاضی :ناظر/ ناظرین پروژه سید رامین اسعد ،سجادی بهروز عسگریان، علی .بخشی :سازمان/ موسسه مجری پروژه پژوهشگاه بین الملل ی زلزله شناسی و مهندسی زلزله :تاریخ شروع براساس قرارداد ٥١/٢١/٩٩٣١ :تاریخ خاتمه براساس قرارداد ٩٢/٢١/١٠٤١ :تهیه کننده گزارش پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله :تاریخ ارائه گزارش اسفندماه ١٠٤١ این گزارش در اجرای مفاد قرارداد پژوهشی و تحقیقاتی به شماره ٤٤٢-٩٩٠٠-١٨٠-٢٠٠ منعقده فی مابین مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران و پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله تهیه شده است و هزینه های اجرای آن را مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ای ران تأمین .و پرداخت نموده است نام و امضای مجری پروژه محمد علی گودرزی نام و امضای ناظر/ ناظرین پروژه سید رامین اسعد سجادی بهروز عسگریان علی بخشی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠ ( - ویرایش چهارم تهیه کننده: معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت ناشر: معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت :چاپ اول ٠٠٠١ ،نسﺨه ١٠٤١ :قیمت ٠٠٠,٠٠٠,١ ریال همه حقوق برای ناشر محفوظ.است ذکر تمام یا قسمتی از این اثر تنها با ذکر نام ناشر مجاز است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- هب انم خدا پیش گفتار صنعت نفت یکی از حیاتی ترین صنایع کشور محسوب می شود که تاثیر به سزایی در پایداری و ثبات کشور دارد . صنعت نفتً عموما متشکل از ت أ سیسات و سازه هایی است که با استفاده از کارکرد تو أ م آن ها، تولید مواد خام و مشتقات نفتی حاصل می شود. از طرفی کشور ایران در منطقه ای زلزله خیز در جهان قرار دارد و در صورت بروز زلزله های احتمالی، خطرات جانی، مالی ، زیست محیطی و خسارات جبران ناپذیری به کشور وارد می شود . در جهت حفظ ایمنی و کاهش خطرپذیری مجموعه صنعت نفت و ایجاد وحدت رویه و استانداردسازی در طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ،صنعت نفت ،معاونت مهندسی پژوهش و فناوری از سال های گذشته اقدام به تدوین نشریه ی شماره ی830 با عنوان«آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و ازه س های صنعت نفت »نموده است که مجموعه حاضر ویرایش چهارم آیین نامه مذکور می باشد. در تدوین این آیین نامه از نظرات همکاران محترم در چهار شرکت اصلی وزارت نفت استفاده و سعی شده است ت ا ویرایش چهارم انطباق بهتری بر نیازهای صنعت نفت به ویژه نسبت به پهنه بندی کشور ایران داشته باشد و در عین حال مطابق آخرین استانداردها و روش های معتبر بین المللی نیز .باشد در پایان، الزم است از اعضای ،پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله اعضای کارگروه اصلی ، ،اساتید دانشگاه ناظرین دانشگاهی و مجموعه ناظرین صنعتی از چهار شرکت ا صلی وزارت نفت و سایر دست اندرکاران که در تهیه و تدوین«آیین نامه طراحـی لرزه ای تأسیسات و سازه های صـنعت نفـت »مساعدت نمـوده انـد، از جمله جناب آقای پرویز سنگین (مدیر کل اداره نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح،)ها جناب آقای امید شاکری (مدیر کل سابق اداره نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح ،)ها جناب آقای سید رامین اسعد سجادی (نماینده اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح ها و ،)ناظر صنعتی جناب،)آقای سید مهدیا مطهری (مدیر پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت جناب آقای ابو ا( لفضل مرادی معاون تجاری سازی مدیریت پژوهش و فناوری ،)شرکت ملی نفت ایران جناب آقای محمدعلی گودرزی (مجری طرح تدوین ،)پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله جناب آقای بابک دارابی (مدیر نظارت بر طرح های عمرانی مناطق نفت،)خیز جناب ،آقای مهدی دربانی جناب آقای سعید پورمحمود، جناب آقای داود یوسفی (شرکت ملی گاز ایران ،) جناب آقای وحید حکیم وند و جناب آقای ابراهیم محمدی پور (شرکت ملی پاالیش و پخش فرآورده های نفتی )ایران تشکر و قدردانی نمایم. وحید رضا زیدی فرد معاون وزیر در امور مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت اسفند1081 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- حق مالکیت و فهرست همکاران مجوز استفاده از مستند این مستند توسط پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و برای مدیریت پژوهش و فن. آوری شرکت ملی نفت ایران تهیه شده است تمامی حقوق این اثر متعلق به مدیریت پژوهش و فن آوری شرکت ملی نفت ایران است و هر گونه ،نسخه برداری از آن، اعم از کپی، نسخه برداری الکترونیکی و با ترجمه بخش یا تمام آن منوط ب ه کسب مجوزهای ﻻزم از این م دیریت می.باشد ردیف نام و نام خانوادگی سمت در پروژه ١ دکتر محمد علی گودرزی مجری پروژه و دبیر علمی کمیته ٢ دکتر عبدالرضا سروقدمقدم مدیر کارگروه فصول ٢ و ٤ ٣ دکتر حمید زعفرانی مدیر کارگروه فصول ٥١ و ٣ ٤ دکتر محمد داودی مدیر کارگروه فصول ٥ و ٦ ٥ دکتر فرهاد بهنام فر مدیر کارگروه فصل ٧ ٦ دکتر افشین کﻼنتری مدیر کارگروه فصل ٨ ٧ دکتر امید بهار مدیر کارگروه فصول ٠١ و ٩ ٨ دکتر حسین امام جمعه مدیر کارگروه فصل ١١ ٩ مهندس ایرج رحیمی منجزی مدیر کارگروه فصل ٢١ ٠١ دکتر حسین جهانخواه مدیر کارگروه فصول ٦١ و ٣١ ١١ دکتر علیرضا فیاضی مدیر کارگروه فصل ٤١ ٢١ دکتر محمد حسن بازیار ناظران داخلی ٣١ دکتر منصور ضیایی فر ٤١ دکتر بهرخ حسینی هاشمی ٥١ دکتر بهروز عسگریان ناظران دانشگاهی ٦١ دکتر علی بخشی ٧١ دکتر سید رامین اسعد سجادی ناظر صنعتی ٨١ دکتر علی طاهری همکاران ناظر صنعتی ٩١ مهندس امید افشاریان زاده ٠٢ دکتر مهدی دهقانی رنانی ١٢ دکتر علیرضا غفوری ٢٢ مهندس حسین صادقی مقدم -------- صفحهٔ بعد -------- اعضای کار گروهای تخصصی مربوط به تدوین فصول بازنگری و تهیه متن نهابی وبرایش چهارم آیین‌نامه و راهنمای مربوطه: مجری طرح بازنگری وتدوین ویرایش چهارم: دکتر محمد علی گودرزی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله اعضای کمیته مرکزی: دکتر محمد علی گودرزی (دبیر کمیته) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر عبدالرضا سروقدمقدم عضو کمیته پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر حمید زعفرانی عضو کمیته پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر فرهاد بهنام فر عضو کمیته دانشگاه صنعتی اصفهان مهندس ایرج رحیمی منجزی عضو کمیته شرکت مناطق نفت خیز جنوب دکتر امید بهار عضو کمیته پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر حسین جهانخواه عضو کمیته پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر محمد داودی عضو کمیته پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر افشین کلانتری عضو کمیته پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر حسین امام جمعه عضو کمیته موسسه بهینه سازی طرحهای عمرانی راهبرد دکتر محمد حسن بازیار (ناظر عالی) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر منصور ضیایی فر (ناظر عالی) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر بهرخ حسینی هاشمی (ناظر عالی) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر محمد جواد جبارزاده ویراستار علمی متن نهایی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله کارگروه فصل ترکیب بار و روشهای تحلیل: دکتر عبدالرضا سروقدمقدم (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مهندس معصومه فرشباف عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر عاطفه جهان محمدی عضو کارگروه مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی دکتر فرهاد بهنام فر عضو کار گروه دانشگاه صنعتی اصفهان کار گروه فصل تحلیل خطر: دکتر حمید زعفرانی (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر انوشیروان انصاری عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر محمد داودی عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر مهدی موسوی عضو کار گروه دانشگاه اراک دکتر علیرضا زرین اقبال عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر محمد رضا سقراط عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله کارگروه فصل مخاطرات ژئوتکنیک لرزه‌ای: دکتر محمد داودی (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله -------- صفحهٔ بعد -------- دکتر فرج اله عسکری عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر یاسر جعفریان عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر میثم فدایی عضو کار گروه دانشگاه آزاد اسلامی کار گروه فصل اندرکنش خاک و سازه: دکتر محمد داودی (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر حسین جهانخواه عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر فرهاد بهنام فر عضو کار گروه دانشگاه صنعتی اصفهان دکتر علی قنبری عضو کار گروه دانشگاه خوارزمی مهندس محمد رضا کشاورز عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله کارگروه فصل سازه های غیر ساختمانی: دکتر فرهاد بهنام فر (مدیر کار گروه) دانشگاه صنعتی اصفهان دکتر محمدعلی گودرزی عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مهندس علیرضاتفضلیاردکانی عضو کار گروه مهندسین مشاور مهاب یزد مهندس پریسا یزدانیان عضو کارگروه مهندسین مشاور انرشیمی کارگروه فصل اجزای غیر سازه‌ای: دکتر افشین کلانتری (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر فرهاد بهنام فر عضو کار گروه دانشگاه صنعتی اصفهان دکتر حسین آقا بیگی عضو کار گروه مهندسین مشاور پرکاله مهندس مهدی سعیدیان عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله کار گروه فصل سازه‌های دارای جداساز لرزه‌ای و فصل سازه‌های دارای میراگر: دکتر امید بهار (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر کریم لک نژادی عضو کار گروه مهندسین مشاور بوم بافت معمار کارگروه فصل دودکش و فلرها : دکتر حسین امام جمعه (مدیر کار گروه) موسسه بهینه سازی طرحهای عمرانی راهبرد دکتر محمد رضا نیکومنش عضو کار گروه موسسه بهینه سازی طرحهای عمرانی راهبرد کارگروه فصل مخزن: مهندس ایرج رحیمی منجزی (مدیر کار گروه) شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب دکتر مهران سیدرزاقی عضو کار گروه دانشگاه آزاد اسلامی - واحد قزوین دکتر محمدعلی گودرزی عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر محمدابراهیم کرباسچی عضو کار گروه شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب کارگروه خطوط لوله و شبکه‌های متمر کز لوله‌ها: دکتر حسین جهانخواه (مدیر کار گروه) پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مهندس رضا مشعوف عضو کار گروه مهندسین مشاور فراسا مهندس سعید مجیدی عضو کار گروه شرکت پتروشیمی کیان مهندس سپهر نظری عضو کار گروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله -------- صفحهٔ بعد -------- کارگروه طراحی لرزه:ای سکوهای ثابت فراساحلی دکتر علیرضا فیاضی مدیر کارگروه شرکت نفت و گاز پارس دکتر هادی مقدم نیا عضو کارگروه شرکت مهندسی و مدیریت صف رزموند دکتر حسین غﻼمی عضو کارگروه شرکت مهندسی ساخت تأسیسات دریایی ایران جوادی مهدوی عضو کارگروه شرکت توسعه صنایع نفت و انرژی کارگروه بارگذاری سازه:ها در برابر سونامی دکتر حمید زعفرانی مدیر کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر افشین کﻼنتری عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر لیﻼ اعتماد سعید عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر عبدالرضا سروقدمقدم عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر نوید خیر دست عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر امین رشیدی عضو کارگروه پژوهشگاه بین المل لی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر محمد مﺨتاری عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله دکتر انوشیروان انصاری عضو کارگروه پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله ناظرین محترم دانشگاهی از طرف مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران دکتر بهروز عسگریان دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی دکتر علی بﺨشی دانشگاه صنعتی شریف ناظران محترم صنعتی از طرف معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری دکتر سید رامین اسعد سجادی ناظر صنعتی معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری دکتر علی طاهری همکاران ناظر صنعتی شرکت ملی گاز ایران مهندس امید افشاریان زاده شرکت مهندسی و توسعه نفت دکتر مهدی دهقانی رنانی شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران دکتر علیرضا غفوری شرکت ملی نفت ایران مهندس حسین صادقی مقدم معاونت مهندسی، پژوهشی و فنآوری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تشکر و قدردانی ﻻزم است از همکاران محترم پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، اساتید محترم دانشگاهی، کارشناسان خبره و توانمند بدنه ی صنعت نفت و سایر یای اول امور که در تهیه و تدوین ویرایش چهارم همکاری مستمری داشته اند تشـکر و قـدردانی گـردد. همچنین از تمامی مدیران آگاه و ،مدبر، کارشناسان، متﺨصصان و مهندسین مشاور خبره و توانمند به خصوص آقای دکتر سجادی )نماینده ی محترم معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت، و مسئو ،(ل گروه ناظران صنعتی آقای دکتر ابوالفضل مرادی )نماینده ی محترم دستگاه نظارت- نفت یّمل شرکت ،فناوری و پژوهش ایران(، آقایان دکتر بهروز عسکریان و دکتر علی بﺨشی )ناظران محترم دانشگاهی(، و شرکت ها ی ت ابعه ی وزارت نفت و جامعـه مهندسـان مشـاور )ناظران محترم صنعت ی( که در مسیر تهیه ی این نسﺨه از آیین نامه با اعضای گروه اصلی همکاری نزدیک داشته و با ارائه ی نظرات سـازنده ی خود باعث ارتقاء آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت– ویرایش ٤ بوده اند، کمال تشکر و .قدردانی به عمل آید -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب | فصل اول: کلیات ی ۲-۱ گستره م م۲ ۲ فصل دوم: ان رکیت با رز م۵ ۱-۲-۲ ترکیب‌های با رگذاری در روش تنش مجاز با ۷ ۱-۱-۲-۲ ترکیب بارهای پایه ب ی ما ۷ ۱-۲-۲-۲ ترکیب بارهای پایه ب ۹ ۱-۳-۲-۲ اثر موْلفه‌ی افقی زلزله ب ۱ ۲-۳-۲-۲ اثر مولفه‌ی قائم زلزله بی ۱ ۴-۲-۲ تر کیب بار شامل ضریب اضافه مقاومت ی ۱۳ ۵-۲-۲ اثر رو به بالای زلزله در طره‌های افقی ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ب | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشر یه شماره ۰۳۸) ۲-۲-۳-۲ ظرفیت مانده ۱۳ ۳-۳-۲ ملزومات پایداری م۱۳ ۲ فصل سوم: تحلیل خطر ۳۰۳ ۱-۳ ملاحظات کلی موم ۱۳ ۱-۱-۳ نمادها ام ۱۳ ۲-۳ تعاربف را ان انا را ات ای ند اس ان یی اس یسمش ۱۱ ۳-۳ گستره ۱۹۵ ۴-۳ رده مطالعات ویژه ساختگاه م۳ ۱-۴-۳ رده مطالعاتی الف با ۲-۴-۳ رده مطالعاتی ب ۳ ۵-۳ سطوح خطر زلزله موم ۲۳۹ ۱-۵-۳ سطح خطر اول (زلزله بهره‌برداری) ۲۱ ۲-۵-۳ سطح خطر دوم (زلزله طرح) ۱۵ ۲-۵-۳ سطح خطر سوم (زلرله نادر) ره ۱۵ ۶-۳ انتخاب مدل برآورد جنبش زمین و ۲۳ ۷-۳ روش تحلیل خطر وم ۲۴۳ ۱-۷-۳ کلیات م۲۳۴۳ ۲-۷-۳ تحلیل خطر احتمالاتی م۲۵ ۳-۷-۳ تحلیل خطر تعیینی ۹ ۴-۷-۳ جدایش خطر لرزه‌ای م۲۵ ۵-۷-۳ تعریف مدل چشمه‌های لرزه‌زا م۲۵ ۸-۳ طیف طرح شتاب کر ۹-۳ طیف ریسک‌مبنا ام ۳۴۳ ۱۰-۳ ملاحظات تحلیل پاسخ ساختگاه بر ۱-۱۰۳ انتخاب شتابنگاشت برای تحلیل پاسخ ی رب بر ۲-۱۰-۲۳ محاسبه تاریخچه زمانی حرکت سطح زمین م۳۵ ۳-۱۰۳ برآورد طیف در سطح زمین ۳۵ ۴-۱۰-۴۳ تهیه مدل عددی ساختگاه ۳۳ ۱۱-۳ ملاحظات خاص حوزه نزدیک ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱۱-۳۲ اثرات جهت‌داری در تحلیل خطر احتمالاتی م۳۵ از شی ی ار یا تا نا نا تا هزرل‌نیمز مئاق فیط ۳-۳۱ ۱۳-۳ برآورد جابجایی زمین در محل گسیختگی گسل ۳ ۳۳ را را را را را را را ار را ار ار را یر یر یر ار را را را را را ی را ار را را ر لیلحن یاه‌شور .مراهچ لصف ۴ ۱-۴ ملاحظات کلی دمم ۴۴ ۱-۱-۴ نمادها ما ۴۳۴۳ ۲-۴ گروه‌بندی سازه‌ها از نظر نظم کالبدی ی رن مرا ۲-۴ ضریب اهمیت و گروه‌بندی سازه‌ها از نظر کاربری و خطرزایی رده ۱-۳-۴ ضوابط خاص برای ساختمان‌های گروه کاربری و خطرزایی | (ساختمان‌های ضروری) ۵۳۰ ۴-۴ گروه طراحی لرزه‌ای و وه موه وه وی و موی یو موی مهو موی وه موه موه موه موه و و ۵۳ ۵-۴ سیستم‌های سازه‌ای و ضرایب لرزه‌ای ۸۱۸۳ ۱-۵-۴ انتخاب سیستم‌های سازه‌ای, پارامترهای لرزه‌ای و محدودیت‌ها ره ۲-۵-۴ تر کیب سیستم‌ها در امتدادهای مختلف ۵۵0 ۳-۵-۴ تر کیب سیستم‌ها در یک امتداد ۵ ۱-۳-۵-۴ ترکیب سیستم‌های مختلف در ارتفاع در یک امتداد ۵ ۲-۳-۵-۴ روش تحلیل دو بخشی برای ترکیب سیستم‌های مختلف در ارتفاع در یک امتداد بر ره ۸۵ ۳-۳-۵-۴ تر کیب سیستم‌های مختلف در پلان در یک امتداد ری ی زا یا تا ی تا یا یا ات یا اش یا‌هزاس نبون یاه‌متسیس ۴-۶ ۱-۶-۴ ملاحظات کلی ۳ ۲-۶-۴ سیستم‌های مرکزگرا (برگشت پذیر) م ما ۶ ۳-۶-۴ سیستم‌های مهار -درز (6۱8) ۳ ۴-۶-۴ آلیاژهای حافظه‌دار ۳ ۷-۴ ضریب افزونگی (نامعینی) م ور ۸۳ ۸-۴ اعمال نیروی زلزله ار رنه ها ۹-۴ ضوابط مدل‌سازی موم 0 ۱-۹-۴ مدل‌سازی سازه با ری ی رای ی ی ری ما ۲-۹-۴ اثرات ۴-۸ م۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ث|آ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۴-۹-۴ وزن موْثر لرزه‌ای ۷ ۳-۱۰-۴۳ تعیین زمان تناوب اصلی ام ۷۳ ۴-۱۰-۴۳ توزیع نیروی زلزله در ارتفاع وم ۷۴۳ ۵-۱۰-۴۳ برش طبقه ۷۵ ۶-۱۰-۴۳ پیچش ذاتی و ده ۱-۸-۱۰-۴ تغفییرمکان جانبی طرح و تغییرمکان جانبی نسبی طرح ره ۵ ۹-۱۰۴ آثار مر تبه دوم (پی - دلتا) و ۱۱-۴ روش تحلیل طیقفی م۱ ۱-۱۱۴ ملاحظات کلی ما ۲-۱۱-۴۳ پارامترهای پاسخ مدی موم ما 0 ۱-۴ ۳-۱ زمان‌های تناوب طبیعی 0 تعداد مدها ما ۵ ۸-۱۱۴ تغییرمکان جانبی طبقات ی ی و ۹-۱۱-۴ آثار مرتبه دوم (پی- دلتا) ۱ ۱۰-۱۱۴ اثرات اندر کنش خاک و سازه ۳ ۱۱-۱۱۴ مدل‌سازی ۳ ۱۳-۴ تحلیل تار بخچه زمانی ری که ۱-۱۲۴ ملاحظات کلی ما ۳ ۲-۱۲۴ تحلیل تاریخجه زمانی خطی یر هه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-۱۳۲۴ مقیاس کردن شتاب‌نگاشت‌ها به روش انطباق طیفی ۳ ۲-۲-۱۳۲۴ اصلاح مقادیر بازتاب و تعیین مقادیر طراحی ۳ ۱-۲-۲-۱۲-۴ تعیین برش پایه حداکثر ارتجاعی و غیر ارتجاعی رد ۲-۲-۲-۱۲-۴ تعیین ضریب مقیاس برش پایه ما ۳ ۳-۲-۲-۱۲-۴ محاسبه تلاش‌های ترکیبی بر رد ۴-۲-۲-۱۲-۴ محاسبه تغییرمکان جانبی ترکیبی مرو ی ی یم ۳ ۵-۲-۲-۱۲-۴ تعیین مقادیر تلاش‌های طراحی ۵ ۶-۲-۲-۱۲۳-۴ تعیین مقادیر تغییرمکان‌های جانبی نسبی ره ۲-۲-۱۲۳۴ تعداد مدها دوم ۹0 ۴-۲-۱۳۲۴ میرایی ور ری ری ۵-۲-۱۳۲۴ اثر پیجش تصادفی ی ری ری یر ۶-۲-۱۲۳۴ آثار مرتبه دوم (پی- دلتا) ۹ ۷-۲-۱۲۳۴ واژگونی جر یر ۳-۱۲۴ تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی ۹ ۱-۳-۱۳۲۴ ضوابط کلی ۵ ۲-۳-۱۳۲۴ پارامترهای باز تاب زلزله‌ی طرح که و ۳-۳-۱۳۲۴ آثار مرتبه دوم (پی- دلتا) ۵ ۴-۳-۱۳۲۴ اثر پیجش ری ری یر ۵-۳-۱۳۲۴ بازنگری طراحی ری ری ی ۶-۳-۱۳۲۴ کنترل تغییرمکان ری ۷-۳-۱۳۲۴ کنترل وازگونی موم ۹ ۳-۴ ۱ دیافراگم و اجزای آن ویر را ور ۱-۱۳۴ طراحی دیافراگم ۹ ۲-۱۳۴ طراحی اجزای جمع‌کننده‌ی نیرو ۹۵ ۳-۱۳۴ افزایش نیرو به دلیل نامنظمی سازه ۹۵ ۱۴-۴ دیوار سازه‌ای و م۹۵۹۲ ۱-۱۴۴ طراحی در برابر نیروهای خارج از صفحه ۹۳ ۲-۱۴۴ مهار دیوار به دیافراگم و نیروهای وارد بر آن ۹۳ ۱۵-۴ کنترل جابجابی افقی طبقات با ری ۵ ۱-۱۵۴ ضوابط تکمیلی مربوط به تغییرمکان جانبی طرح ۹۴۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ح | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) ۱۶-۴ کنترل واژگونی را ۱۷-۴ موقعیت تراز پایه دم ۹۵۹۹ ۱-۱۷-۴۳ طراحی اجزای سازه‌ای که جزئی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی زلزله نیستند و ما ۹۵ پ-۱ سیستم‌های مرکزگرا (برگشت پذیر) را پ-۲-۱ الزامات و ملاحظات طراحی و پ-۲ سیستم‌های مهار -درز ری ۳ ۱۵ پ-۱-۲ اعمال نیروی زلزله رو پ-۲-۲ مراحل طراحی سیستم مهار-درز و ۱۳ پ-۳-۲ الزامات و ملاحظات طراحی ۱0 پ-۳ آلیاژهای حافظه‌دار م۱۵ پ-۱-۳ الزامات و ملاحظات طراحی ۱ ۵ فصل پنجم: بررسی مخاطرات ژئونکنیک لرزه‌ای ۱۵ ۱-۵ مقدمه یر را م۱ ۱-۱-۵ نمادها ۱ ۲-۵ خطر گسلش سطحی موم ۱۹ ۱-۲-۵ مقدمه ۱ ۲-۲-۵ رویکرد تحلیل و ۳-۲-۵ تمهیدات مهندسی کاهش اثرات گسیختگی سطحی ۱ ۳-۵ روانگرایی و ۱۱۱ ۱-۳-۵ الزامات ارزیابی روانگرایی ۱ ۱-۱-۳-۵ سطح لرزه‌ای ۱0 ۲-۱-۳-۵ استعداد روانگرایی خاک ۱0۳ ۲-۳-۵ بررسی پتانسیل روانگرایی ۱0۳ ۱-۲-۳-۵ رویکرد قطعی ۱0 ۲-۲-۳-۵ رویکرد احتمالاتی ۱0۳ ۳-۳-۵ اثرات روانگرایی ۱0 ۱-۳-۳-۵ نشست سطح زمین ۱0 ۲-۳-۳-۵ ظرفیت باربری پی‌ها ۱0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۳-۵ بهسازی ساختگاه روانگرا ۱۱ ۴-۵ زمین لغزش موم و ۱۱۵ ۱-۳-۵ مقدمه مو م ‏ م ‏ م مم م ما ۱۱۳ ۲-۴-۵ رویکرد تحلیل 2 ۵ ۵ ۳-۴-۵ تمهیدات کاهش مخاطره ۱۱ ۶ فقصل ششم: اند رکنش خاک و سازه م دم ۱1۹ ۱-۶ مقدمه دمم ۱۳۹ ۱-۱-۶ محدوده کاربرد م۱۳ ۲-۱-۶ تعاریف م۱۲۳۱ ۳-۱-۶ نمادها م۱۳۳۲ ۲-۶ تقاضای لرزه‌ای در سیستم‌های خاک -سازه م۱۱۳۳ ۱-۲-۶ روش تحلیل نیروی جانبی معادل م۱۳۴۳ ۲-۲-۶ روش تحلیل دینامیکی خطی ۱۳۵ ۱-۲-۲-۶ طیف پاسخ طراحی اصلاح شده برای سیستم خاک-سازه ۱۳۳ ۲-۲-۲-۶ طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصلاح شده برای سیستم خاک-سازه ۱۳ ۳-۲-۶ روش تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی م م ‏ م۱۳۲۳ ۳-۶ اثرات میرابی پی دمم ۱۳۹۷ ۱-۳-۶ الزامات تعیین میرایی پی م م ‏ ام ۱۳۷ ۲-۳-۶ میرایی موْثر ۱۳۵ ۳-۶ میرایی تشعشعی برای فونداسیون‌های با مقطع مستطیلی ۱۳۹ ۴-۳-۶ میرایی تشعشعی برای فونداسیون‌های دایروی م۱۳۳۲ ۵-۳-۶ میرایی خاک ۱۳۳ ۴-۶ اثرات انعطاف پذیری بی موم ۱۳۹۳۳ ۱-۳-۶ بررسی صلبیت سازه پی منفرد یا گسترده م۱۳۴۳ ۲-۴-۶ بررسی صلبیت سازه پی نواری ۱۳۳ ۳-۴-۶ سختی فنرهای معادل موم ۱۳۴۳ ۱-۳-۴-۶ پی صلب- روش مجزا ۱۳۵ ۲-۳-۴-۶ پی صلب- روش توأم ۱۳ ۳-۳-۴-۶ پی انعطاف پذیر ۱۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- د | آ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵-۶ اثرات اندرکنش سختی محور شامل اثر اغتشاش میدان موج و عمق دفن ۶-۶ اندر کنش خاک - سازه - سیال برای مخازن ذخیره سبالات نفتی ......... ۱۳۹ ۷ فصل هفتم: سازه‌های غیر ساختمانی ۱۳۴7 ۱-۱-۷ دامنه کاربرد و ضوابط کلی ی م۱۴۳۳ ۲-۱-۷ انتخاب روش تحلیل ساره ۱۴۳۴۳ ۲-۷ ضوابط کلی طراحی ۱۳۳ ۱-۲-۷ انتخاب سیستم و ضرایب طراحی م م۱۴۳۳ ۲-۲-۷ حداقل برش یایه ‏ ی ی ی ما ۱۵ ۳-۲-۷ توزیع نیروی جانبی در ارتفاع ما ۱۵ ۷-۲-۷ وزن موْثر لرزه‌ای م ی ۱۵۳ ۸-۲-۷ زمان تناوب یم ۱۵۲ ۹-۲-۷ تغییر مکان نسبی و جابه‌جایی جانبی ی ۱۵۳ ۱۱-۲-۷ اثر موْلفه قائم و ترکیبات یار با ۱۵۳ ۱۲-۲۷ سازه‌های متصل به هم از طریق اجزای غیر سازه‌ای ی ۱۵۴۳ ۱۳-۲۷ سازه نامشابه ساختمان دارای سازه نگهدارنده ی ۱۵۳ ۱۵-۲-۷ شالوده واقع بر خاک روانگرا ۱۵ ۱۷-۲۷ دیوارها یا حصارهای طره‌ای متکی بر زمین ۱۵ ۳-۷ ضوابط اختصاصی برای سازه‌های مشابه ساختمان ۱۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳-۷ قاب‌های نگهدارنده لوله‌ها (8ع۲3 ۳۱۵6) ۱۵۳ ۲-۳-۷ قفسه‌های فولادی انباری و ما ۱۵۷ ۲-۲-۷ سازه نگهدارنده مخازن و ظروف و ما ۱۵۷ ۴-۷ ضوابط اختصاصی برای سازه‌های نامشابه ساختمان ,۱۱۸۳ ۱-۴-۷ دودکش و سازه نگهدارنده آن ۱ ۳۷ سازه‌های سکویی بتنی مسلح برای تجهیزات چرخنده و ظروف و مخازن خط فرایند ۱۵۸ ۱-۲-۴-۷ مقدمه ۱۸3 ۲-۲-۴-۷ طراحی سازه‌های سکویی با 8,۲ ۱ ۳-۲-۴-۷ طراحی سازه‌های سکویی با 8.۲/۵ رد ۴-۲-۴-۷ طراحی سازه‌های سکویی با 8,۴ ۱ ۳-۴-۷ مخازن ۱ ۱-۳-۴-۷ کلیات ۱ ۲-۳-۴-۷ مخازن کروی را ۳-۳-۴-۷ مخازن کمکی ۱ ۴-۴-۷ سازه‌های هیدرولیکی مستغرق در مایعات ۱ ۵-۴-۷ دیگهای بخار و ظروف تحت فشار ۱ ۱-۵-۴۷ کلیات ۱ ۲-۵-۴-۷ اجزای داخلی و آستر نسوز ۱ ۳-۵-۴-۷ جرم موثر را درا ۴-۵-۴-۷ نگهدارنده‌ها و اجزای الحاقی ۱ ۶-۴-۷ ظروف ذخیره افقی با تکیه‌گاه زینی ۱ ۱-۶-۴۷ جرم موْثر ۱۳ ۲-۶-۴-۷ طراحی ظرف ۱۳ ۸ فقصل هشنم: اجزای غبر سازه‌ای ار ری و ۵ | ۱-۸ کلیات ما ۱0۳ ۱-۱-۸ گستره ۱ ۲-۱-۸ تعاریف ۱ ۳-۱-۸ نمادها و ‏ یم ۱۶۳۹۷ ۴-۱-۸ گروه‌های طراحی لرزه‌ای با ۵-۸ ضریب اهمیت اجزای غیر سازه‌ای 1 ۶-۱-۸ سیستم‌های مکانیکی و الکتریکی مدولار پیش ساخته م۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ر |آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۸-۱-۸ کاربرد ضوابط اجزای غیرسازه‌ای برای سازه‌های غیرساختمانی ۱۷ ۳-۲-۸ ضوابط اختصاصی سیستم‌های نامتعارف ی ۱۱۷۱ ۴-۲-۸ گواهی ویژه لرزه‌ای برای اجزای غیر سازه‌ای خاص ی ۱۷۳ ۵-۲-۸ خرابی متوالی ی ۱۱۳ ۱-۵-۲-۸ فاصله آزاد بین تجهیزات. سیستم‌های توزیع, تکیه‌گاه‌ها و افشانه‌های سیستم‌های ۳-۸ مقادبر تقاضای لرزه‌ای در اجزای غیرسازه‌ای مشش ۱۷۴ ۱-۱-۳-۸ ضریب بزرگنمایی با ارتفاع 20 ۱۵ ۲-۱-۳-۸ ضریب کاهش ناشی از شکل پذیری سازه ی 80 با ۱۷۶ ۴-۱-۳-۸ ضریب مقاومت جزء غیرسازه‌ای, وم ما ۱ ۵-۱-۳-۸ نیروی لرزه‌ای قانم ی ۱۱ ۶-۱-۳۸ نیروهای غیر لرزه‌ای ی ۱۱ ۴-۳-۸ جابجایی نسبی ۱0 ۲-۴-۳-۸ تغییرمکان نسبی بین سازه‌ها ی ۱ ۴-۸ زمان تناوب جزء غیرسازه‌ای ما ۱ ۵-۸ مهار اجزای غیرسازه‌ای ما ۱ ۱-۵-۸ ضوابط کلی مهار ی ۱ ۲-۵-۸ ضوابط طراحی مهار ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب / ز ۳-۶-۸ تغییر شکل قائم ناشی از چرخش اتصالات ۱۹ ۴-۶-۸ دیوار غیرسازه‌ای خارجی و اتصالات آن م۱۹ ۵-۶-۸ خمش خارج از صفحه ۱۹ ۹-۶-۸ نما و دیوار شیشه‌ای ۱۹۳ ۱۰-۶-۸ راه پله‌ها و رمپ‌های فرار ۱۹۳ ۱۱-۶-۸ خرپشته و سازه‌های روی بام ۱۹۴۳ ۱-۱۱-۶-۸ سیستم‌های باربر لرزه‌ای برای سازه‌های روی بام ۱۹۵ ۱-۷-۸ کلیات ی ۱۹ ۳-۷-۸ صدور گواهینامه لرزه‌ای برای سیستم سرمایش. گرمایش و تهویه هوا (۲۷۷۸۲۸) ۱۹۶۰...۰ ۵-۷-۸ تکیه‌گاه تجهیزات ی ۱۹ ۶-۷-۸ سازه‌های تکیه‌گاه و عرشه تجهیزات ۱۹ ۷-۷-۸ تکیه‌گاه‌های سیستم توزیع ۱۹۹ ۸-۷-۸ سیستم‌های توزیع ۱ ۹-۷-۸ سیستم‌های توزیع برق مم ‏ یم ۲۵ ۱۰-۷۸ کانال‌ها ما ۲ ۱۱-۷۸ لوله‌ها ی ۲۱ ۱۲۳۲-۷-۸ خطوط خدماتی ی ۲۱ ۱۳-۷-۸ بالابرها و پله‌های برقی با ۲۱ ٩‏ فصل نهم: سازه‌های دارای جداساز لرزدای مشش ۳۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- س | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) ۱-۱-۹ تعاریف وه ۲-۱-۹ نمادها م۲۵ ۳-۹ الزامات عمومی طراحی ۳ ۱-۲-۹ ضریب اهمیت ره ۲-۲-۹ پیکربندی ره ۲-۲-۹ ضریب افزونگی ۲۹۵ ۴-۲-۹ سامانه‌ی جداسازی ۱ ۱-۴-۲-۹ شرایط محیطی ۲۹۵ ۲-۴-۲-۹ نیروهای باد ۱ ۳-۴-۲-۹ مقابله با آتش ۱ ۴-۳-۲-۹ نیروی جانبی با زگرداننده م۲۹ ۵-۳-۲-۹ مهار جابجایی و م۲۱ ۶-۴-۲-۹ پایداری در برابر بارهای قائم مممم ۲۱ ۷-۴-۲-۹ واژگونی ی ها ۸-۳-۲-۹ بازبینی و جایگزینی م۲۱۱۵ ۹-۴-۲-۹ کنترل کیفیت م۲۱۵۱ ۵-۳-۹ سامانه‌ی سازه‌ای ها ۱-۵-۲-۹ توزیع افقی نیرو ی ۵ ها ۲-۵-۲-۹ کمینه فاصله‌های آزاد ساختمان م۲۱۳۲ ۳-۵-۲-۹ سازه‌های غیرساختمانی م ‏ م۲۱۳۲ ۴-۵-۲-۹ قاب‌های فولادی معمولی با مهاربند همگرا ۱۳ ۵-۵-۲-۹ اتصالهای سامانه‌ی جداسازی مش ۲۱۲ ۶-۲-۹ اعضای سازه‌ها و اجزای غیرسازه‌ای ۱۳ ۱-۶-۲-۹ اجزاء در تراز جداسازی یا بالای آن موم ۲۳ ۲-۶-۲-۹ اجزای تلاقی کننده با تراز جداسازی ۳ ۳-۶-۲-۹ اجزای زیر تراز جداسازی ۱۳ ۷-۲-۹ اثرات بار لرزه‌ای و ترکیب‌های بار رد ۵ ۱-۷-۲-۹ ترکیب‌های بار قائم دستگاه جداساز م۲۳ ۸-۲-۹ خصوصیات سامانه‌ی جداسازی م۲۱۴۳ ۱-۸-۲-۹ انواع اجزای سامانه‌ی جداسازی ۱۳ ۲-۸-۲-۹ خصوصیات اسمی دستگاه جداساز م۲۱۴۳ ۳-۸-۲-۹ کرانه‌ی خصوصیات اجزای سامانه‌ی جداسازی ها -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب / ش ۴-۸-۲-۹ ضریب‌های اصلاح خصیصه ۲۱۵ ۵-۸-۲-۹ کران بالا و کران پایین رفتار نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی ........۲۱۷ ۶-۸-۲-۹ خصوصیات سامانه‌ی جداسازی در جابجایی‌های بیشینه ی ۲۱۷ ۷-۸-۲-۹ کران بالا و کران پایین خصوصیات سامانه‌ی جداسازی در بیشینه جایجایی ...۲۱۸۰ ۲-۲-۴-۹ روش تحلیل تاریخچه زمانی نی ۲۳۱ ۱-۵-۹ کلیات ی ۳ ۲-۵-۹ مشخصه‌های تغییرشکل سامانه‌ی جداسازی م م۲۲۳۲ ۳-۵-۹ کمینه جابجایی‌های جانبی مورد نیاز برای طراحی با ۲۲۳ ۱-۳-۵-۹ جابجایی بیشیته ی ۲۳۳ ۲-۳-۵-۹ دوره‌ی تناوب موْثر در جابجایی بیشیته با ۲۲۳ ۱-۳-۵-۹ سامانه‌ی جداسازی و اعضای سازه‌ای قرار گفته در زیر تراز پایه م۲۲۳۵ ۲-۴-۵-۹ اعضای سازه‌ای قرار گرفته بالاتر از تراز پایه م۲۲۳۵ ۵-۵-۹٩‏ توزیع قانْم نیرو م یم ۲۳۹۷ ۱-۲-۶-۹ سامانه‌ی جداسازی ی م۲۲۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ص | آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ۱-۴-۳-۶-۹ خروج از مرکزیت تصادفی جرم ۲۳۱ ۴-۶-۹ کمینه جابجایی‌ها و نیروهای جانبی ی ی م۲۳۹۵ ۱-۴-۶-۹ سامانه‌ی جداسازی و اعضای سازه‌ای قرار گرفته در زیر تراز پایه ۲۳۱ ۲-۴-۶-۹ اعضای سازه‌ای قرار گرفته در بالای تراز پایه مشش ۲۳۳ ۲-۸-۹ آزمایش‌های نمونه اولیه ی ی ۲۳۵ ۱-۲-۸-۹ ثبت یی ۲۳۵ ۲-۲-۸-۹ توالی و چرخه‌ها ۲۳۵ ۳-۲-۸-۹ آزمایش دینامیکی با ۲۳۷ ۴-۲-۸-۹ دستگاه‌های جداساز وابسته به بار دوجهته ی ۲۳۷ ۵-۲-۸-۹ بیشینه و کمینه بار قانم ‏ م۲۳۳۵ ۶-۲-۸-۹ سامانه‌های مهار در برایر باد م ی ی م۲۳۳۵ ۴-۸-۹ کفایت نمونه‌ی آزمایش م۲۳ ۵-۸-۹ آزمایش‌های تولید ۲۳۳ ۰ فصل دهمم: سازه‌های دارای می رک رم ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-۰ الزامات سامانه‌ی باربر لرزه‌ای و سامانه‌ی میرایی ۸۵ ۱ ۱-۱-۳-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای دمم ۲۵۱ ۲-۱-۳-۰ سامانه‌ی میرایی وی ۲-۰ خطر لرزه‌ای رز ۱-۲-۲-۰ کمیت‌های شتاب طیفی 9 طیف زلزله م۳۵۲۳ ۲-۲-۲-۰ جنبش‌های زمین برای تحلیل‌های تاریخجه‌ی زمانی م۲۳۵۲ ۳-۰ روش نیروی جانبی معادل 0۳ ۴-۲-۰ سامانه‌ی میرایی ری ۱-۴-۲-۰ طراحی دستگاه میرایی ۵۳ ۲-۴-۲-۰ حرکت چند محوره دا ۳-۴-۲-۰ بازرسی و آزمایش دوره‌ای ۳۵۵ ۴-۴-۲-۰ خصوصیات اسمی طراحی ری ۵-۴-۲-۰ بیشینه و کمینه‌ی خصوصیات میراگر دمم ۲۵۳ ۶-۳-۲-۰ نامعینی در سامانه‌ی میرایی م۳۵ ۳-۰ روش تحلیل تاریخچه‌ی زمانی غیرخطی ری ۱۴۸۱ ۱-۳-۰ مدل رفتاری دستگاه میرایی م۳۵۹۵ ۲-۳-۰ خروج از مرکزیت تصادفی جرم دا ۳-۳-۰ کمیت‌های پاسخ ۳ ۴-۰ شرایط بار لرزه‌ای و معیارهای پذ برش برای روش تاربخچه‌ی زمانی غیرخطی ۴-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای ۳ ۲-۴-۰ سامانه‌ی میرایی را ۳-۴-۰ ترکیب اثرات بار وم ۲۳۶۳۵ ۴-۴-۰ معیارهای پذیرش برای کمیت‌های پاسخ مورد نظر ۳ ۵-۰ بازبینی طراحی ۳ ۱-۱-۶-۰ آزمایش‌های صلاحیت م نم ۲۳۳۳ ۲-۶-۰ آزمایش‌های نمونه‌ی اولیه م ‏ م مم ما ۳۵۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ط | آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۲-۶-۰ ثبت داده‌ها ر ‏ ممم ممم ما ۲۳۶۳۴۳ ۱-۵-۲-۶-۰ دستگاه‌های میرایی وابسته به جایجایی شم ۲۶۳۹۷ ۶-۰- ۲-۵-۲ دستگاه‌های میرایی وابسته به سرعت ی ۲۳۹ ۲-۱-۷-۰ سامانه‌ی باریر لرزه‌ای ‏ ما ۲۱ ۴-۲-۱-۰ ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی با ۲۷۳ ۳-۱-۷-۰ سامانه‌ی میرایی ‏ مممممممم ۳۳ ۲-۲-۷-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای م ‏ ممممم ۲۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲-۲-۷-۰ تعیین زمان تناوب موْثر مود اصلی یر ری مها ۶-۲-۲-۷-۰ برش پایه‌ی باقی مودها یی یی 6 ها ۷-۲-۳۲-۷-۰ خصوصیات باقی مودها م۳۹۹۵ ۸-۳-۳-۰ ضریب پاسخ لرزه‌ای باقی مودهای نوسانی یه ها ۹-۲-۲-۷-۱ نیروی جانبی طراحی مها ۳-۲-۷-۰ سامانه‌ی میرایی کی ری ۱ ۱-۳-۲-۷-۱ تغییرشکل تراز طبقه در زلزله‌ی طرح ری ما ۲-۳-۲-۷-۱ جابجایی بام در زلزله‌ی طرح ری ۱ ۲-۳-۲-۰ تغییرمکان نسبی طبقه در زلزله‌ی طرح رش ۱ ۰- ۴-۳-۲-۷ سرعت طبقه در زلزله‌ی طرح اه ما ۵-۳-۲-۰ پاسخ در سطح زلزله‌ی نادر کی راد ۱ ۷-۰ اصلاح پاسخ میرا کی راد ۱ ۱-۳-۷-۰ ضریب میرایی ارو ی ۲-۳-۷-۰ میرایی موثر ۳ ۱۲-۳-۷۱ نسبت میرایی ذاتی ۳۴ ۲-۲-۳-۷-۱ نسبت میرایی هیسترتیک ور ۲-۲-۳۰ ضریب تنظیم چرخه‌ی هیسترزیس ور ۳-۲-۳-۰ نسبت میرایی ویسکوز دی ۳-۳-۷-۰ شکل‌پذیری موْثر مورد نیاز ۳ ۴-۳-۷-۰ بیشینه شکل‌پذیری موْثر مورد نیاز یره ۵ ۱ ۰ شرایط بار لرزه‌ای و معیارهای پذیرش برای روش‌های تحلیل طیفی و نیروی جانبی معادل یه ور ۱-۴-۷-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای یی رن ۱ ۲-۴-۷-۰ سامانه‌ی میرایی یر ورن ما ۳-۴-۷-۰ ترکیب اثرات بار بر ۴-۴-۷-۰ نیروهای طراحی مودی سامانه‌ی میرایی ۳۹ ۵-۴-۷-۰ شرایط بار لرزه‌ای و ترکیب پاسخ‌های مودی در ۶-۴-۷-۰ محدودیت‌های پاسخ غیرارتجاعی م۲۹۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ع|آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشربه شماره ۰۳۸) ۲-۱-۱ نمادها م ‏ م یم ۲۹۳ ۲-۷۱ مدل‌سازی موم ۳۹۹ ۳-۷۱ روش‌های تحلیل م۳۹۹۹ ۱-۳-۱ روش بار جانبی معادل (روش ساده شده) رد ها ۱-۱-۳-۱ برش پایه ۲۹۹ ۲-۱-۳-۱ توزیع نیروی برشی و لنگر خمشی ۲۳۹۵ ۲-۳-۱ تحلیل دینامیکی ۳۳ ۱-۲-۳-۱ تحلیل طیفی م م ‏ ام ۲۳۵۲ ۲-۲-۳-۱ تحلیل تاریخچه زمانی ۳۳ ۴-۷۱ ضوابط طراحی موم ۳۹۳ ۱-۴-۱ کنترل واژگونی م ‏ م ممممممم ۲۳۹۳ ۲-۴-۱ کنترل جابجایی ۳۳ ۳-۴-۱ ترکیب‌های بارگذاری ۳۳ ۴-۴-۱ ضوابط و جزئیات طراحی ۳۴ ۱-۴-۴-۱ جزئیات طراحی دودکش و فلرهای بتنی ۳۳ ۲-۴-۴-۱ ضوابط طراحی دودکش و فلرهای فولادی رس ۳ فصل دواز دهم مخزن وم ۳۰۱۷ ۱-۲۳ ملاحظات کلی موم ۳ ۱-۱-۳ تعاریف ۳ ۲-۱-۳۲ نمادها دمم م۲۳۹۹ ۳-۱-۳ حدود کاربرد م م ‏ م ام ۲۳۳ ۴-۱-۲۳ اهداف عملکردی ۳۱۳ ۵-۱-۲ عوامل موْثر یی و در ۱-۵-۱-۲ شکل مخزن ۳۱۴۳ ۲-۵-۱-۲ قائم بودن جداره ۳۳ ۳-۵-۱-۲ مصالح بدنه ۳۱۳ ۴-۵-۱-۲ تراز کف مخزن ۳۱۳ ۲۳- ۱-۴-۵-۱ مخزن زمینی م م۲۳۴۳ ۲۳- ۲-۴-۵-۱ مخزن هوایی ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۵-۱-۲ مهارشدگی کف ۳۱۳ ۶-۵-۱-۲ سقف ثابت یا شناور 0 ۷-۵-۱-۲ تراز مایع را ۶-۱-7۲ انواع مخازن و درجه اهمیت را ۷-۱-۲۳ درصد میرایی ۳۱ ۸-۱-۳ روش تحلیل را ۱-۸-۱-۳ ترکیب مودها دمم ۳۱۳ ۲-۸-۱-۲ اثر مژلفه قائم ریا ۳-۸-۱-۲ روش محاسبه و توزیع بار جانبی را دش ۹-۱-۳ طیف ویژه ساختگاه کت اهر ۱۰-۱۲ اندرکنش خاک-سازه اش ۱۱-۱-۳۲ روش طراحی ۳ ۱-۱۱-۱۲ ترکیب بارهای طراحی اش ۲-۱۱-۱-۳۲ اتصالات و و م۳۹ ۳-۱۱-۱۲ میل‌مهارها ۳۳ ۴-۱۱-۱۲ لوله‌کشی و سایر اجزای متصل هرد ۵-۱۱-۱۳ ارتفاع آزاد (تلاطم) رس ۶-۱۱-۱۳ پایداری لفزشی ی را رد ۷-۱۱-۱۲ انتقال برش موضعی ی هر ۸-۱۱-۱۲ تعمیرء اصلاح یا بازسازی کر ۲-۲۳ مخازن استوانه‌ای فولادی روزمینی ام ۳۳۲ ۱-۳-۲ زمان تناوب ارتعاش ارس ۱-۱-۲-۳ زمان تناوب مود حرکت غیرمواج (سخت. تکانه‌ای) ۳ ۲-۱-۳-۲ زمان تناوب مود حرکت مواج ۳۳۳ ۲-۲-۲ شتاب پاسخ طیفی ۳۳۳ ۱-۲-۲-۲ ضریب زلزلهٌ جرم سخت ۳۳۳ ۲-۲-۲-۲ ضریب زلزله جرم مواج اک ۳-۲-۲ ضریب‌های طراحی ۳ ۱-۳-۲-۲ ضریب زلزله ۳۳ ۲-۳-۲-۲ ضریب رفتار رورس ۳-۳-۲-۲ ضریب اهمیت ۳۳ ۴-۲-۲ طراحی ها -------- صفحهٔ بعد -------- ف | آیبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۴-۲-۲ نیروهای طراحی م۳۲۴۳ ۲-۴-۲-۲ وزن موْثر مایع سخت و مایع مواج ۳۳۵ ۳-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروهای جانبی موْثر ۳۳۵ ۴-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروها برای تعیین لنگر واژگونی کُرسی حلقوی ۳۳ ۵-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروها برای تعیین لنگر واژگونی تاوه‌ای ۳۳۵ ۶-۴-۲-۲ مولفه قائم زلزله ۳۳ ۷-۳-۲-۳ نیروهای حلقوی هیدرودینامیکی در جداره مخزن ره ۱۵۵ ۸-۴-۲-۲ لنگر واژگونی ۳۳ ۹-۴-۲-۲ اند رکنش خاک-سازه ۳۳۹ ۵-۲-۲ کنترل‌های طراحی ۳۳۹ ۱-۵-۳-۲ مهار کردن کف ۳۳۹ ۱-۱-۵-۲ مخزن خویش‌مهار ۳۳۹ ۱-۱-۱-۵-۲-۲ نسبت مهارشدگی ۳۳۵ ۲-۱-۱-۵-۲-۲ الزامات صفحه حلقوی زیر جداره ۳۳۱ ۳-۱-۱-۵-۲-۲۳ الزامات جوشکاری صفحه حلقوی زیر جداره هرد ۲۳- ۲-۱-۵-۲ مخزن با مهار مکانیکی ۳۳۳ ۲-۵-۲-۲ حداکثر تنش فشاری قائم در جداره ۳۳۳ ۲- ۱-۲-۵-۲ مخزن خویش‌مهار ام ۳۳۲ ۲-۲-۵-۲ مخزن مهارشده با مهار مکانیکی ۳۳۳ ۲- ۳-۲-۵-۲ تنش مجاز فشاری قائم جداره ۳۳۳ ۳-۵-۲-۲ پی (شالوده) ۳۳۳ ۴-۵-۲-۲ تنش حلقوی مجاز ۳۳۴۳ ۶-۲-۲ طراحی جزئیات ۳۳۴۳ ۱-۶-۲-۲ تکیه‌گاه جداره ۳۳۴۳ ۲-۶-۲-۲ ارتفاع آزاد سطح مایع ۳۳۵ ۳-۶-۲-۲ انعطاف پذیری لوله کشی ۳۳۳ ۲- ۱-۳-۶-۲ روش تخمین ظرفیت بلندشدگی کف ۳۳ ۴-۶-۲-۲ اتصالات ۳۳ ۵-۶-۲-۲ اجزای داخلی ۳۳۹ ۶-۶-۲-۲ پایداری لغزشی ۳۳ ۷-۶-۲-۲ انتقال برش موضعی ۳۳۹ ۸-۶-۲-۳ اتصال به سازه مجاور ۳۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳۲۳ مخازن بتنی زمینی م۳۳۹۵ ۱-۳-۳۲ مخازن با جداره‌های صلب م۳۴۳۵ ۲-۳-۲ مخازن مدور بتنی پیش‌تنیده با سیمء سیم بافته یا تاندون م۳۴۳۹ و۵ زن کیر ی ی در در ی ی پر ی دا تارا یا اپ یا ات ار یباوه نزاخم ۳۲-۴ ۱-۴-۳۲ مقاومت و شکل‌پذیری م۳۴۳۵ ۲-۴-۲ کلیات و در ۲-۳-۳۲ جرم موْثر م۳۴۳۱ ۴-۴-۲ اثر پی-دلتا وم ۳۴۳ ۵-۴-۳ انتقال نیروهای جانبی به برج نگهدارنده م م۳۴۳۲ ۶-۳-۳ سازه‌های مستعد کمانش ام ۳۴۳۳ ۷-۴-۳ مخازن هوایی آب ۳۳۳ ۸-۴-۳۲ مخازن هوایی بر ستون‌پایه بتنی (مرکب) ره هرا ۵-۳ ظروف افقی با تحت فشار. دیگ‌های بخار و مخازن کروی ۳۳۳ از دا هر ی ار ی دی دانا نر ات ان تا نا یشزغل و ینوگژزاو یرادیاپ ۲-۶ | وه زا ار در یی ار در ی ی ی تا ی تا تا تار ی یا تا ات ات ات ش نزاخم یپ ۳-۷ ۱-۷-۳ کلیات م ‏ ام ۳۴۳۴۳ ۲-۷-۳ نیروهای طراحی شالوده مخزن فولادی استوانه‌ای ممممممممم ۳۴۳۴۳ ۷-۳- مقابله با لغزش در مخزن فولادی با کف تخت مممممممممم ۳۴۳۴۳ ۴-۷-۳ شالوده با مصالح خاکی بدون کرسی حلقوی مممممممممم ۳۴۳۴۳ ۵-۷-۳ شالوده با مصالح خاکی با کرسی حلقوی ام ۳۴۳۴۳ ۶-۷-۳۲ پی گسترده بتنی برای مخزن زمینی م۳۴۳۵ ۸-۲۳ مهارسازی تانوبه و و و و مهو و مه و وه و موی موق موم و و و موم موه موه و مه و و۳۳ ۱-۸-۳ نیاز م۳۴۳۵ ۲-۸-۳ کلیات م۳۴۳۵ ۳-۸-۲ ارتفاع آزاد سطح مایع ام ۳۴۳۶ از + هی دیر را ی یا ی ات انا نا ان اس رگبد تاظحالم ۳-۹ ۱-۹-۳ مخازن خویش‌مهار یر هر ۱-۱-۹-۲ بارگذاری ۳۴۳ ۲-۱-۹-۳ مدل‌سازی ام ۳۴۹۷ ۲-۹-۲ تعیین میزان بلندشدگی مخازن خویش‌مهار (غیراجباری) ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ک | آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳-۲-۹-۲ کنترل مقدار حداکثر بلندشدگی ۳۵ ۱-۳-۲-۲ کنترل چرخش مجاز پلاستیک محل اتصال جداره به کف مخزن در حین ۲-۳-۲-۹-۲ کنترل حداقل و حداکثر ضخامت ورق جداره مخزن ۳۵۱ ۴-۹-۳۲ مخازن جداشده از پایه ‏ مممم ۳۵۳ ۱-۷-۹-۲ کلیات یی ۳ ۴-۷-۹-۲ ضریب رفتار ی ۳0 ۶-۷-۹-۲ صفحه حلقوی زیر جداره ۳۵ ۷-۷-۹-۲ پایداری لغزشی با ۳۵ ۸-۷-۹-۳ بار عایقکاری ی ۳۵ ۱۰-۷-۹۲ الزامات طراحی سطوح عملکرد با ۳۵ ۱۱-۷-۹-۲ زلزله سطح عملیات ی ۳۵ ۱۲-۷-۹۲ زلزله سطح خاموشی ایمن ۳۵ ۱۳-۷-۹۲ زلزله سطح پسلرزه ۳۵ ۱۴-۷-۹۲ جداسازی پایه ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب/ل ٣١-٢ گروه کاربری و خطرزایی ................................ .......................... ٦٦٣ ٣١-٣ خط لوله ی مدفون ................................ ................................ . ٧٦٣ ٣١-٣-١ تحلیل برای امواج زلزله به روش بار لرزه یا معادل ................................ ...... ١٧٣ ٣١-٣-١-١ کرنش لوله ناشی از امواج زلزله ................................ ...................... ٢٧٣ ٣١-٣-٢ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش دینامیکی ................................ ............ ٤٧٣ ٣١-٣-٣ تحلیل تحت اﺛر جابجا یی ماندگار گسل ................................ ................... ٤٧٣ ٣١-٣-٣-١ تغییرمکان خط لوله در تقاطع با گسل امتداد لغز ................................ . ٤٧٣ ٣١-٣-٣-٢ جابجای ی خط لوله در تقاطع با گسل نرمال ................................ ........ ٤٧٣ ٣١-٣-٣-٣ جابجای ی خط لوله در تقاطع با گسل معکوس ................................ ..... ٥٧٣ ٣١-٣-٣-٤ جابجای ی خط لوله در تقاطع با گسل با رفتار ترک یبی ............................. ٦٧٣ ٣١-٣-٣-٥ جابجای ی طراحی گسل ................................ ................................ ٦٧٣ ٣١-٣-٣-٦ کرنش لوله در تقاطع با گسل ................................ ........................ ٦٧٣ ٣١-٣-٣-٧ روش اجزاء محدود ................................ ................................ .... ٧٧٣ ٣١-٣-٤ تحلیل تحت اﺛر زمین لغزش................................ ................................ . ٧٧٣ ٣١-٣-٥ تحلیل تحت اﺛر روانگرایی ................................ ................................ ... ٨٧٣ ٣١-٣-٦ تحلیل در جابجا یی ماندگار زمین ناشی از روانگرایی و زمین لغزش .................... ١٨٣ ٣١-٣-٧ مدل سازی لوله ی مدفون در خاک با استفاده از فنر معادل ............................. ٥٨٣ ٣١-٣-٧-١ فنر محوری ................................ ................................ ............. ٦٨٣ ٣١-٣-٧-٢ فنر جانبی................................ ................................ ............... ٧٨٣ ٣١-٣-٧-٣ فنر قائﻢ ................................ ................................ ................. ٧٨٣ ٣١-٤ خط لوله ی روزمینی ................................ ............................... ٩٨٣ ٣١-٤-١ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش بار لرزه یا معادل ................................ ... ٩٨٣ ٣١-٤-٢ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش دینامیکی ................................ ............ ٩٨٣ ٣١-٤-٣ تحلیل تحت اﺛر جابجای ی گسل................................ ............................. ٠٩٣ ٣١-٤-٤ تحلیل تحت اﺛر زمین لغزش................................ ................................ . ٠٩٣ ٣١-٤-٥ تحلیل تحت اﺛر روانگرایی ................................ ................................ ... ٠٩٣ ٣١-٤-٦ طراح ی لرزه یا خط لوله ی رو زمینی ................................ ...................... ٠٩٣ ٣١-٤-٦-١ طراحی لوله به روش تجویزی ................................ ........................ ١٩٣ ٣١-٤-٦-٢ طراحی لوله به روش تحلیلی ................................ ......................... ٢٩٣ ٣١-٤-٦-٣ روشهای طراحی جایگزین ................................ ............................ ٢٩٣ ٣١-٤-٦-٤ اتصاﻻت مکانیکی ................................ ................................ ...... ٢٩٣ -------- صفحهٔ بعد -------- م|آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ۵-۶-۴-۳ مهارهای لرزه‌ای ۳۹۳ ۶-۶-۴-۳ اجزای خط لوله ۳۹۳ ۷-۶-۴-۳ اند رکنش‌ها ۳۹۳ ۵-۳ خط لوله‌ی متکی بر سازه‌ی نگهدارنده رو خر ۴ فصل چهاردهم: نوصیه هایی برای طراحی لرزه‌ای سکوهای ثابت فراساحلی ۳۹۵ ۱-۴ کلیات خر ۱-۱-۴ تعاریف ۳۹ ۲-۱-۴ نمادها یه ها ۱ ۳-۱-۴ طبقه بندی سکوها به لحاظ اهمیت ۳۹ ۱-۳-۱-۴ طبقه بندی سکوهای دریایی به منظور طراحی ۳ ۱-۱-۳-۱-۴ ایمنی جانی ۳۹۹ ۲-۱-۳-۱-۴ پیامد شکست ۳۹۹ ۲-۴ مبانی طراحی لرزه‌ای ۳ ۳-۴ استاندارد مرجع طراحی اعضای سازه‌ای ۳ ۴-۴ زمین لرزه‌ها و ما ۴۳۱ ۵-۴ طراحی سکوها در برابر زلزله ۳ ۱-۵-۴ کلیات را ده ۶-۴ ملاحظات اولیه رود ۱-۶-۴ ارزیابی فعالیت لرزه‌ای ۴۳ ۲-۶-۴ ارزیابی در مناطق با فعالیت‌های لرزه‌ای کم ۴۳ ۷-۴ الزامات مقاومتی رود ۷-۴ مبانی طراحی ۳۳ ۲-۷-۴ مدل سازه‌ای ی ی ارو ۳-۷-۴ تحلیل پاسخ و ۴-۷-۴ ارزیابی پاسخ سازه ۴0 ۸-۴ الزامات شکل پذیری رید ۹-۴ موارد تکمیلی را هد ۱-۹-۴ اتصالات لوله‌ای ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب /ن ۱۰-۴ دستورالعمل‌های طراحی لرزه‌ای ۴۳۹۵ ۳-۱۰۴ ملزومات طراحی لرزه‌ای نی ۴۱ ۵-۱۰۴ روش تفصیلی تحلیل لرزه‌ای ۴۱۵ ۱-۵-۱۰-۴ ارزیابی خطر لرزه‌ای ویژه ساختگاه ۴۱۵ ۲-۵-۱۰-۴ رویه طراحی لرزه‌ای م ی ۳۱ ۱-۱-۵ گروه ریسک سونامی با ۴۳ ۳-۱-۵ کنترل مضاعف ی ۴۳۱ ۴-۱-۵ تعاریف ی ۳۳۱ ۱-۳-۵ محاسبه بیشینه عمق آب‌گرفتگی و سرعت جریان در ساختگاه ۴۲۹ ۲-۲-۵ مراحل محاسبه بیشینه عمق آب‌گرفتگی و سرعت جریان در ساختگاه به روش انرژی ۳-۲-۵ مقطع طولی توپوگرافی برای محاسبات روش انرژی, بارها و اثرات سونامی ۴۲۳۲۰........۰ ۴-۲-۵ ناحیه طرح سونامی (حد پیشروی) ی ۴۳۳ ۵-۲-۵ ملاحظات ویژه ی ۳۳ ۲-۵-۲-۵ جذر و مد ی ۳۳ ۳-۵-۲-۵ تغییر تراز آب دریا ی ۴۳۴۳ ۳-۵ ضوابط طراحی سازه‌ها برای نیروها و اترات ناشی از سونامی ۴۳۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵ عملکرد سازه‌های گروه ریسک سونامی او سازه‌های حیاتی گروه ریسک سونامی !| (بند با و )زب ۳۵ ۲-۳-۵ عملکرد سازه‌های گروه ریسک سونامی آآ و ]]] ی ۴۳۵ ۱-۳-۳-۵ حالت‌های بارگذاری ناشی از آب گرفتگی ی ۳۳۶ ۲-۳-۳-۵ ضرایب اهمیت سونامی با ۴۳۹ ۳-۳-۳-۵ حالت‌های تر کیب یار ۳۳ ۵-۳-۳-۵ معیارهای پذیرش اعضای سازه‌ای بر اساس مقاومت طرح عضو ۴۳۹ ۴-۳-۵ حداقل چگالی سیال برای محاسبه بارهای سونامی ی ۴۳۹ ۷-۳-۵ اثرات لرزه‌ای وارد بر شالوده پیش از رسیدن بیشینه سونامی مورد نظر ۴۴۰ ۸-۳-۵ مدل‌سازی فیزیکی جریان سونامی, بارها و اثرات آن م ۴۴۳ ۴-۵ اثرات و نیروهای سونامی بر سازه‌ها و تأسیسات صنعتی ,۴۴۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ۱-۴-۵ بارهای هیدرواستاتیکی ۴۴۱ ۱-۱-۴-۵ نیروی برکنش ناشی از غوطه‌وری ۳۴۱ ۲-۱-۴-۵ بار هیدرواستاتیکی افقی نامتعادل با ۴۴۳ ۳-۱-۴-۵ سربار آب باقیمانده بر روی طبقات و دیوارها ی ۴۴۳ ۲-۴-۵ بارهای هیدرودینامیکی ‏ یم ۴۴۳ ۱-۲-۴-۵ فشار استاتیکی جانبی یکنواخت معادل (روش ساده شده) ۴۴۳ ۱-۲-۲-۴-۵ نیروی رانش کلی بر ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها ی ۴۴۳۴۳ ۲-۲-۲-۴-۵ نیروهای رانشی وارد بر اعضا ی ۴۴۴۳ ۳-۲-۲-۴-۵ بارهای سونامی بر اعضای سازه‌ای قائم ۴۴۵ ۴-۲-۲-۴-۵ بار هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای بازشو ی ۴۴۶ ۵-۲-۲-۳-۵ بار هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای زاویه نسبت به امتداد جریان ۶-۲-۲-۴-۵ بارهای وارد بر خطوط لوله افقی روی سطح زمین ی ۴۴۷ ۱-۶-۲-۲-۴-۵ بارهای هیدرودینامیکی وارد بر خطوط لوله افقی روی سطح زمین ۴۴۷ ۲-۶-۲-۲-۴-۵ اثر آوار بر خطوط لوله افقی روی سطح زمین ۴۴۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۴-۵ فشارهای هیدرودینامیکی وارد بر دال‌ها ۳۴۳۹ ۳-۴-۵ بارهای ضربه آوار ۳۴۳۹ ۱-۳-۴-۵ روش ساده و جایگزین محاسبه بار آوار ۳۵ ۴-۴-۵ طراحی شالوده ۴۵۱ ۱-۴-۴-۵ آب‌شستگی یا فرسایش ۴۵ ۲-۴-۴-۵ تغییر فشار منفذی در خاک ۴۵۳ ۳-۴-۴-۵ ضرایب مقاومت برای تحلیل پایداری شالوده ۴۵۳ ۴-۴-۴-۵ نیروها و اثرات ناشی از سونامی بر شالوده ۵ وا ۱-۴-۴-۴-۵ نیروهای برکنش ۴۵۳ ۲-۴-۴-۴-۵ کاهش مقاومت ۳ ۳-۴-۴-۴-۵ فرسایش عمومی ۴۵۳ ۴-۴-۴-۴-۵ آب‌شستگی ۴۵۳ ۱-۴-۴-۴-۴-۵ آب‌شستگی جریان پایدار ۴۵۳ ۲-۴-۴-۴-۴-۵ آب‌شستگی ناشی از سقوط سیال ۵۳ ۵-۴-۴-۴-۵ تغییرمکان‌ها ۵۵ ۵-۴-۵ اقدامات سازه‌ای برای مقابله با بارهای سونامی ۴۵ ۱-۵-۳-۵ سازه‌های باز وم ۳۵۳ ۲-۵-۴-۵ دیواره‌ها و سازه‌های مانع سونامی رد ۱-۲-۵-۴-۵ جانمایی در محل ۵ ۶-۴-۵ سازه‌های پناهگیری در برابر سونامی ۴۵ ۱-۶-۴-۵ حداقل تراز و عمق آب‌گرفتگی ۵ ۲-۶-۳-۵ بار زنده ناشی از پناهگیری یه دا ۳-۶-۴-۵ ضربه سقوط سازه‌های مجاور ری ۴-۶-۴-۵ اطلاعات موجود در اسناد ساخت ی رد ۷-۴-۵ سیستم‌ها و اجزای غیرسازه‌ای با اهمیت زیاد یی ری :۸ ۸-۴-۵ سازه‌های غیرساختمانی گروه ریسک سونامی ]و [] رد ۱-۸-۴-۵ الزامات سازه‌های غیرساختمانی گروه ریسک سونامی | اد ۲-۸-۴-۵ الزامات سازه‌های غیرساختمانی گروه ریسک سونامی !| رد ۱-۶ مقدمه ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ی | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) ۱-۲-۶ نمادها م ‏ ما ۴۳۶۳ ۱ ام + دیس ی ی تاپ یر ی یا اپ ای ار انا یا تا یا ات هرتسگ ۶-۳ ۴-۶ زلزله طرح و سطح عملکرد یر ۸ هرا ۵-۶ ترکیب بارها و تنش‌های مجاز م ‏ همم ۶ع۴۳ ۶-۶ طرح لرزه‌ای سیستم‌های لوله‌ای و ملحقات ۴۳۴ ۱-۶-۶ طرح لرزه‌ای لوله‌ها ما ۳ ۲-۶-۶ طرح لرزه‌ای فلنج ما ۳ ۳-۶-۶ طرح لرزه‌ای شیرهای کنترل ۵ ۴-۶-۶ طرح لرزه‌ای اتصالات انبساطی ۴۳۹ ۵-۶-۶ طرح لرزه‌ای نازل‌ها ۴۳۹ ۶-۶-۶ طراحی تکیه‌گاه‌ها ۴۹ ۷-۶ ضرایب رفتار و ضرایب اضافه مقاومت بر رخ هرا ۸-۶ ضوابط لوله‌های ویژه کر یر ره هرا ۹-۶ روش تحلیل ا ‏ سات پا س ‏ رای ی رای پی ی رر یر هش اره هرکی ار را را اه‌هلول ۶-۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -------- صفحهٔ بعد -------- ٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١-١ دف ه هدف این آیین،نامه ارائه ی حداقل ضوابط برای طراحی لرزه ای سازه ها، تأسیسات و تجهیزات صنعت نفت )بر اساس گستره ی این آیین،نامه بند ١-٢ است به نحوی که در زلزله های خفیف و ،متوسط احتمال ایجاد اختﻼل در کارایی و بهره برداری این ،تأسیسات و در زلزله های قوی، احتمال خسارت های وارده به آنها به حداقل برس د . با رعایت ضوابط و مقررات این آیین نامه انتظار می،رود رفتار سازه در زلزله های خفیف به گونه که دشاب یا رفتار اعضا در محدوده ی رفتار اﻻستیک خﻄی باقی،مانده و در زلزله های متوسط تا قوی، بسته به اهمیت سازه، میزان خسارت وارده کنترل و محدود گردد. ١-٢ گستره گستره ی این آیین نامه مشتمل بر طراحی لرزه ای ساختمان ها، سازه های ،غیرساختمانی تجهیزات صنعتی و اجزای غیرسازه ای موجود در صنعت نفت می باشد که در فصل های مستقل به آن ها اشاره شده .است در این آیین نامه سه سﻄح خﻄر لرزه ای)مﻄابق با فصل ٣ (تعریف شده است که بسته به ،نوع و اهمیت یک سیستﻢ ممکن است از یک یا دو سﻄح خﻄر برای طراحی آن استفاده شود .این آیین نامه برای ارزیابی لرزه ای تأس یسات و سازه های موجود تدوین نشده است. برای این منظور می توان به نشریه ی شماره ی ١٤٠ معاونت ،مهندسی پژوهش و فناوری وزارت نفت، با عنوان"راهنمای ارزیابی و بهسازی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت" مراجعه نمود. ١-٣ مبانی طراحی ضوابط طراحی لرزه ای این آیین نامه بر پایه ی روش ،مبتنی بر نیرو استوار است که در انتهای این روش م قدار تغییرمکان ها و جابجایی های نسبی اعضا و اجزاء با مقدارهای مجاز کنترل می گردد. این روش برای دستیاب ی به اهداف این آیین نامه )بند ١-١ (کفایت ﻻزم را دارد. طراح مجاز است تا از روش های پﺬیرفته شده ی ،دیگر مانند روش طراحی مبتنی بر ،عملکرد ارائه شده در آیین نامه ها و استاندادرهای معتبر نیز استفاده نمای ،د مشروط بر آن که ضوابط و مقررات این آیین نامه .رعایت شده باشد ١-٤ چارچوب آیین نامه این آیین نامه در ٦١ فصل تنظیﻢ شده است .در فصل ١ ٦ تا ، ضوابط عمومی طراحی لرزه ای شامل : ،کلیات ترکیب ،بار تحلیل ،خﻄر روش های ،تحلیل و اندرکنش خاک و سازه ارائه شده است. در فصل ٧ ، ضوابط لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- کلیات/٣ کلی و مشترک مربوط به انواع سازه های غیرساختمانی ارائه شده است. در فصل ٨ ، به ضوابط طراحی لرزه ای انواع اجزاء غیرسازه ای شامل: تأسیسات و تجهیزات مکانیکی و برقی، و اجزای معماری پرداخته شده است. فصل های ٩ ٠١ و به طراحی لرزه ای سازه هایی اشاره دارد که در آنها سامانه ی جداساز لرزه ای یا سامانه ی میراگر نصب شده است. فصل های ١١ ال ٤١ و فصل ٦١ ، به ترتیب به ضوابط و مقرات خاص طراحی لرزه ای برخی سازه های ،غیرساختمانی مانند ،دودکش ،مﺨزن خط ،لوله شبکه های متمرکز لوله ها و سازه های فراساحل پرداخته شده است . ،همچنین در فصل ٥١ ، نحوه ی بارگﺬاری سازه ها در برابر پدیده ی سونامی تشریح شده است. ١-٥ سیستﻢ آحاد در این آیین نامه ،تﻼش شده بیشتر روابط ارائه شده، بدون بعد باشد تا با هرگونه سیستﻢ آحاد مع تبر، سازگار .گردد اما به طور کل، سیستﻢ آحاد پﺬیرفته شده در این آیین نامه، سیستﻢ SI و آحاد مرتبط با آن می.باشد -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم تر کیب بار -------- صفحهٔ بعد -------- ٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢-١ مﻼحظات کلی طراحی سازه های ساختمانی، غیرساختمانی و تجهیزات صنعت نفت در این آیین نامه می تواند با دو روش تنش مجاز و مقاومت انجام گیرد. در هر دو روش باید از ترکیب های بارگﺬاری بند ٢-٢ .استفاده شود اعضای این سازه ها باید دارای ویژگی ﻻزم در برابر بحرانی ترین ترکیب های بارگﺬاری و نیز در صورت لزوم ترکیب بارگﺬاری شامل ضریب اضاف ه مقاومت مﺬکور در بند ٢-٢-٤ باشند. در استفاده از ترکیبات بارگﺬاری ارائه شده، ﻻزم است به سازگاری آن با ضوابط آیین نامه های طراحی توجه شود. در هر حال بدون توجه به اﺛر بار غالب، ضوابط طرح لرزه ای طبق فصول این آیین نامه .باید رعایت شود کاربر ملزم است در کنار استفاده از ترک یب بارها ی اشاره شده در ا نی فصل در مورد هر سازه ساختمان ی، غی رساختمان ی و جزء یغ رسازه یا، فصل مربوطه ا نی نامه ن یی آ را زین کنترل نما دی .همچن نی ﻻزم ت اس با توجه به مشﺨصات و مدارک ی فن دی خر تجه ی،زات مقدار بار مناسب در بات ی ترک بار لحاظ شود. هر چند در این آیین نامه تأکید بر ارائه ضوابط بار ناشی از زلزله در حالت حدی است، برای سهولت ارجاع، لیست متداول ترکیبات بار در هر دو روش تنش مجاز و مقاومت ارائه شده است. سازگاری ترکیبات بار باید با آخرین ویرایش مبحث ششﻢ مقررات ملی ساختمان و فصول مربوط در این آیین نامه و ا سناد و مشﺨصات طرح و نصب اجزای غیرسازه ای کنترل شود. ضوابط سایر بارگﺬاری ها به جز بارگﺬاری های مرتبط با زلزله باید طبق مراجع و استانداردهای معتبر سازگار با ترکیبات بارگﺬاری ارائه شده، تعیین .شود ٢-١-١ تعاریف تعاریف زیر در فصل ترکیبات بار بکار :رفته است ٢-١-٢ نمادها عﻼئﻢ و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است A :شتاب مبنای طرح Ak :بار یا اﺛر آن ناشی از حادﺛه ی غیر مترقبه یA B : ضریب بازتاب طبق استاندارد ٠٠٨٢ D :اﺛر بار مرده D1 , 2 :گروه طراحی لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب بار/٧ Eh : اﺛر ناشی از مؤلفه ی افقی زلزله Ev : اﺛر ناشی از مؤلفه ی قائﻢ زلزله Emh : اﺛر مؤلفه افقی بار زلزله شامل ضریب اضافه مقاومت F : اﺛر بار جانبی ناشی از فشار مایعات در حالت حداکثر ارتفاع H : اﺛر بار جانبی ناشی از فشار خاک، آب زیرزمینی، و یا توده ی مصالح و مواد L :اﺛر بار زنده ی کاهش یافته Lr :اﺛر بار زنده ی بام QE :اﺛر نیروی افقی زلزله R : اﺛر بار باران S :اﺛر بار برف Sav :شتاب طیفی ریسک محور SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ﺛانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :اﺛر بار ناشی از کرنش های خودتعادلی W :اﺛر بار ناشی از فشار باد  : (ضریب افزونگی )نامعینی 0 :ضریب اضافه مقاومت ٢-٢ ترکیب بار در این آیین نامه ترکیب بارهای پایه به دو روش تنش مجاز و مقاومت به ترتیب در بندهای ٢-٢-١ و ٢-٢-٢ ارائه شده است. عﻼوه بر بارهای یاد شده در این بندها و فصول مربوطه در این آیین نامه، در صورت لزوم برای ترکیب سایر بارها نظیر بارهای عملکردی سازه های صنعتی، اﺛر آتش سوزی، انفجار و نظایر آن می توان از سایر مراجع معتبر و استاندارد ملی بارهای طراحی ساز ه.های غیرساختمانی استفاده نمود ٢-٢-١ ترکیب های بارگذاری در روش تنش مجاز ٢-٢-١-١ ترکیب بار های پایه در روش تنش مجاز، مقدار بیشینه ی نیرو در اعضا و پی سازه باید با بحرانی ترین ترکیب های بار تعیین شود. افزایش تنش مجاز در صورت استفاده از ترکیب های بارگﺬاری این آیین نامه مجاز نمی باشد، مگ ر .اینکه این افزایش بﺨاطر نرخ یا مدت دوام بارگﺬاری خاص )نظیر بار انفجار( قابل توجیه باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ترکیب‌های پایه در روش تنش مجاز به شرح زیر است: ۱-۲ / ۲-۲ 7 +( ۳۲ (1]۹ یا 0.75 یا مآ) +1 ]٩( ۴۳۲‏ با 0.75 با ب[)0.75+ 0.75 +12 ۵-۲ ۷ + (ا] ۶-۲ ( با 0.75 با )0.75 + (/0.61) 0.75 +ب/0.75 +( ۷-۲ ۷7 + 0.67 ۸-۲ (بربررتا با برل) 0.7 + 0.7 + (] ۹-۲ 5 + ,[0.75 + (رچط با )0.525 + 0.525 + (] ۱۰-۲ (برونا با برتل)0.7 + ,0.76 - 0.67 که در روابط فوق: (: اثر بار مرده اثر بار زنده‌ی بام برتا: ثر موْلفه افقی بار زلزله یرگن اثر موْلفه افقی بار زلزله شامل ضریب اضافه مقاومت رت اثر موْلفه قایم بار زلزله 5 اثر بار برف اثر بار ناشی از فشار باد اثر بار جانبی ناشی از فشار مایعات در حالت حداکثر ارتفاع (تبصره‌ی ۱) 1 اثر بار جانبی ناشی از فشار خاک. آب زیرزمینی, و یا توده‌ی مصالح و مواد (تبصره‌ی ۲) اثر بار باران تبصره‌ی ۱: در صورت وجود بار مایع, */. اثر آن در حالت حداکثر ارتفاع با ضریب بار یکسان با بار مرده در ترکیب‌بارهای ۸-۲ الی ۱۰-۲ اضافه می‌شود. تبصره‌ی ۲: در صورت وجود بار جانبی ناشی از فشار خاک. آب زیرزمینی و یا توده‌ی مصالح و مواد. 7 که تأثیر افزاینده بر بارهای پایه دارد. اثر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار یک اضافه می‌شود. چنانچه بار 7/ اثر مقابلهکننده با بارهای موجود در ترکیب بارهای پایه داشته باشدء در صورت دائمی بودن با ضریب بار ۰.۶ و در غیر این صورت با ضریب بار صفر منظور می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب بار/٩ تبصره ٣ ی: اﺛر بار زلزله در موارد لزوم باید با استفاده از ترکیبات بار شامل ضریب اضافه مقاومت طبق ٢ بند-٢-٤ .منظور شود تبصره ٤ ی: در صورت استفاده از مبحث ششﻢ مقررات ملی ساختمان برای محاسبه بار باد، باید عﻼوه بر ضرایب اشاره شده در ترکیب بارهای پایه، بار باد در ضریب ٦/١ .نیز ضرب شود ٢-٢-١-٢ ترکیب بارهای شامل نیروهای خودکرنشی ،در صورت وجود نیروهای خودکرنشیT، )کرنش های مستقل از نیرو ،ی خارجی مانند تغییرات دما خﻄای مونتاژ، نشست، خزش( اﺛرات سازه ای ناشی از بارT باید همراه با سایر بارها در نظر .گرفته شود ضریب بارT ،بر اساس احتمال وقوع، با سایر بارها به نحوی که بدترین اﺛر را داشته باشد باید در نظر گرفته شود. در هر حال ضریب بارT نباید ا ٥٧ ز/٠ .کمتر در نظر گرفته شودًمعموﻻ برای ارزیابی نیروهای خودکرنشی و رات ی تأﺛ آن ها به همراه بارهای مرده و زنده، دو ترکیب بار زیر در نظر گرفته می:شود ٢-١١ 1.0𝐷+ 1.0𝑇 ٢-٢١ 1.0𝐷+ 0.75(𝑇+ 𝐿) ٢-٢-٢ ترکیب های بارگذاری ضریب دار در روش مقاومت ٢-٢-٢-١ ترکیب بار های پایه سازه، اجزا و شالوده آن باید طوری طراحی شوند که مقاومت طراحی آن ها برابر یا بیشتر از اﺛرات حاصل از ترکیب های پایه ی بارگﺬاری ضریب :دار زیر باشد ٢-٣١ D 4.1 ٢-٤١ 1.2𝐷+ 1.6𝐿+ (0.5𝐿௥ یا0.3 S یا 0.5 R ) ٢-٥١ 1.2D + (1.6Lr یا 1.0 S یا 1.6R) +[L یا 0.5W] ٢-٦١ 1.2D + W + L+ (0.5Lr یا 0.3S یا 0.5R) ٢-٧١ 0.9𝐷+ 𝑊 ٢-٨١ 1.2𝐷+ 𝐸௩+ (𝐸ℎیا𝐸𝑚ℎ) + 𝐿+ 0.15𝑆 ٢-٩١ 0.9𝐷−𝐸௩+ (𝐸ℎیا𝐸𝑚ℎ) -------- صفحهٔ بعد -------- ٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. چنانچه بار زنده ی کاهش نیافته کمتر از2 kN/m ٠/٥ باشد )به جز پارکینگ و یا محل تجمع(، در ترکیب های بار ٢-٥١ ،٢-٦١ ٢ و-٨١ می توان برایL ضریب بار ٥/٠ در نظر .گرفت در ،صورت وجود بار مایعF، اﺛر آن با ضریب بار یکسان با بار مرده در ترکیب بارهای ٢-٣١ ی ال ٢-٩١ به جز ٢-٧١ اضافه می شود. در صورت وجود بارH با اﺛر افزاینده بر بارهای پایه، اﺛر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار ٦/١ اضافه می شود. چنانچه بارH اﺛر مقابله کننده با بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن با ضریب بار ٩/٠ ، در غیر نیا صورت .با ضریب بار صفر منظور شود اﺛر فقدان یک یا چند بار در ترکیب .بارهای پایه باید بررسی شود تبصره: در صورت استفاده از مبحث ششﻢ مقررات ملی ساختمان برای محاسبه بار باد، باید عﻼوه بر ضرایب اشاره شده در ترکیب بارهای پایه، بار باد در ضریب ٦/١ .نیز ضرب شود ٢-٢-٢-٢ ترکیب بارهای شامل نیروهای خودکرنشی در صورت وجود نیروهای خودکرنشی، اﺛرات سازه ای ناشی از بارT باید همراه با سایر بارها در نظر گرفته شود. ضریب بارT ،بر اساس احتمال وقوع، با سایر بارها به نحوی که بدترین اﺛر را داشته باشد باید در نظر گرفته شود. در هر حال ضریب بارT نباید کمتر از یک در نظر گرفته شود. برای تعیین ظر فیت اجزای سازه ای در برابر نیروهای خودکرنشی دو ترکیب بار زیر در نظر گرفته می:شود ٢-٠٢ 1.2𝐷+ 1.2𝑇+ 0.5𝐿 ٢-١٢ 1.2𝐷+ 1.0𝑇+ 1.6𝐿 ٢-٢-٢-٣ ترکیب بارهای شامل بارهای تعریف نشده طراح مجاز است بعد از کسب دی تائ از کارفرما، اﺛرات بارهای تعریف نشده در این فصل را بر اساس .احتمال وقوع و با استفاده از مراجع معتبر در نظر بگیرد ٢-٢-٣ اثر بار ناشی از مﺆلفه ی ها زلزله در ترکیب های بارگذاری ضوابط این بند شامل کلیه اعضای سازه از جمله آنهایی که جزء سیستﻢ لرزه بر نیستند، می ش ود؛ مگر آنکه طبق ضوابط این آیین ،نامه مستثنی شده باشد. در تعیین بار زلزله برای هر دو روش ترکیب بار سﻄح نیروی زلزله در حد نهایی مﻄابق این بند محاسبه می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب بار/ ۱۱ ۱-۳-۲-۲ اثر موّلفه‌ی افقی زلزله اثر ناشی از مولفه‌ی افقی زلزله. ,رٌ. طبق رابطه‌ی زیر تعیین می‌شود: ۳۳۲ 5,0 که در آن: ضریب افزونگی (نامعینی) مطابق بند ۷-۴ 2 : اثر نیروی افقی زلزله طبق فصل چهارم این آیین‌نامه. اثر هم‌زمان نیروهای زلزله در دو راستای متعامد افقی در صورت لزوم طبق بند ۸-۴ در 0 باید منظور شود. در صورت استفاده از تحلیل تاریخچه زمانی ارتجاعی. طبق بند ۲-۱۲-۴.,,/گ. در صورت لزوم. معرف اثر حاصل از اعمال زوج ۲-۳-۲-۲ اثر مولفه‌ی قائم زلزله اثر ناشی از موْلفه‌ی قائم زلزله ,ک. طبق رابطه‌ی زیر تعیین می‌شود: ۲۳۲ ( و 0.25 < وتا که در آن: ور 3: پارامتر شتاب طیفی (بر حسب 4)» نظیر زمان تناوب کوتاه (۰.۲ ثانیه) در زلزله‌ی طرح, با نسبت میرایی ۵/ است. در مواردی که طبق فصل سوم این آیین‌نامه استفاده از طیف ویزه‌ی ساختگاه الزامی نیست. می‌توان مقدار ورگ را برایر حاصل‌ضرب نسبت شتاب مبنای طرح. ۰۸ در ضریب بازتاب. ۰/3 در محدوده‌ی شتاب ثابت طیف استاندارد ۲۸۰۰ ایران در نظر گرفت. در مواردی که اثرات موْلفه قائم زلزله از طیف موْلفه قائم زلزله بدست می‌آید. رت از رابطه زیر تعیین می‌شود: ۲۴۲ 0.35 > وتا که در آن ریک طیف پاسخ شتاب قائم طراحی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢-٢-٣-٣ ترکیب مﺆلفه ی ها افقی و قائﻢ زلزله برای اعمال اﺛر ترکیبی مؤلفه ی ها افقی و قائﻢ زلزله، ضرایب بار ﻻزم در بندهای ٢-٢-١-١ و ٢-٢-٢-١ برای حالت تنش مجاز و مقاومت ارائه شده است .ﻻزم به ذکر است در تعیین تقاضای لرزه ای در مرز خاک و ،شالوده مقدارvE در رابﻄه ٢ ی-٠١ ٢ و-٩١ را می توان برابر .صفر در نظر گرفت ٢-٢-٤ ترکیب بار شامل ضریب اضافه مقاومت ،در ستون، تیر، خرپا یا دال که تکیه گاه دیوار یا قاب سازه ای که نامنظمی قﻄع سیستﻢ سازه ای د اشته باشند به عبارت دیگر ناپیوسته با نامنظمی نوع )ث( در جدول ٤-١ یا جدول ٤-٢ هستند، باید ظرفیت کافی برای مقابله با حداکثر نیروی محوری ناشی از ترکیب بارهای این بند تأ مین شود. اتصاﻻت د یوار یا قاب سازه ای ناپیوسته ی یادشده به اعضای نگهدارنده آن ی ها باید ظرفیت ﻻزم برای انتقال نیروهای .طراحی اعضای ناپیوسته را داشته باشند در سازه های ستون طره ای )کنسولی(، ردیف )ج( جدول ٤-٥ ، پی و دیگر اعضای مقاوم در برابر واژگونی در تراز پای ستون، باید مقاومت کافی برای تحمل نیروهای حاصل از ترکیب بارهای این بند را داشته باشند. نیروی محوری در این ستون ها، ناشی از ترکیب بار بند ٢-٢-١ ٢ یا-٢-٢ نباید از ٥١% ظرفیت .بار محوری ستون، حاصل از روش تنش مجاز یا مقاومت بنا به مورد، بیشتر شود همچنین در مواردی که طبق آیین نامه های طراحی، استفاده از ترکیب بار شامل ضریب اضافه مقاومت .الزامی باشد، ترکیب بارهای این بند نیز باید اعمال شود الف- :ترکیب بارهای شامل ضریب اضافه مقاومت در روش طراحی بر اساس تنش مجاز به شرح زیرند ٢-٥٢ 1.0𝐷+ 0.7𝐸௩+ 0.7Ω଴𝑄ா ٢-٦٢ 1.0𝐷+ 0.75(0.7𝐸௩) + 0.75(0.7Ω଴𝑄ா) + 0.75𝐿+ 0.1𝑆 ٢-٧٢ 0.6𝐷−0.7𝐸௩+ 0.7Ω଴𝑄ா تبصره ١ ی: در ،صورت وجود بار مایعF، اﺛر آن با ضریب بار یکسان با بار مرده در ترکیب بارهای ٢-٥٢، ٦٢-٢ ٢ و-٧٢ اضافه می شود. تبصره ٢ ی: در صورت وجود بار H با اﺛر افزاینده بر بارهای پایه، اﺛر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار یک اضافه می شود. چنانچه بارH اﺛر مقابله کننده با بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن بارH مقدار آن با ضریب بار ٦/٠ و در غیر این صورت با ضریب بار صفر منظور می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب بار/٣١ در روش تنش مجاز، در صورتی که از ترکیب بارگﺬاری شامل ضریب اضافه مقاومت استفاده شود، تنش مجاز می تواند به میزان ٠٢% .افزایش داده شود ب- ترکیب بارهای شامل ضریب اضافه مقاومت در روش طراحی بر اساس مقاومت عبارت اند :از ٢-٨٢ 1.2𝐷+ 𝐸௩+ Ω଴𝑄ா+ 𝐿+ 0.15𝑆 ٢-٩٢ 0.9𝐷−𝐸௩+ Ω଴𝑄ா در صورتی که بار زنده ی کاهش نیافته کمتر از 2 kN/m٠/٥ باشد )به جز پارکینگ و یا محل تجمع(، در ترکیب بار ٢-٦٢ ٢ و-٨٢ می توان برایL ضریب بار ٥/٠ در نظر گرفت. در ،صورت وجود بار مایعF، اﺛر آن با ضریب بار یکسان به بار مرده در ترکیب بار ٢-٨٢ ٢ و-٩٢ اضافه می شود. در صورت وجود بارH با اﺛر افزاینده بر بارهای پایه، اﺛر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار ٦/١ اضافه می شود. چنانچه بارH اﺛر مقابله کننده با بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن با ضریب بار ٩/٠ و در غیر نیا صورت با ضریب بار صفر منظور می.شود در این:روابط 0 : ضریب اضافه مقاومت طبق فصول چهارم یا هفتﻢ این آیین نامه تﻼش های نظیر ترکیب بارهای شاملE Q 0  در هر عضو ﻻزم نیست از تﻼش های ایجاد شده در عضو حاصل از تحلیل سازوکار خمیری یا تحلیل ریغ ارتجاع ی با در نظر گرفتن مقاومت های نظیر مورد انتظ ار .مصالح عضو، بیشتر در نظر گرفته شود ٢-٢-٥ اثر رو به باﻻی زلزله در طره های افقی طره ی افقی باید عﻼوه بر ترکیب بارهای قبل، برای باری حداقل برابر ٠٢% بار مرده رو به باﻻ طراحی .شود ٢-٣ حوادث غیر مترقبه ٢-٣-١ حدود کاربرد منظور از حوادث ،غیرمترقبه سایر حوادث با احتمال رخداد کﻢ است که در بند ٢-٢ بیان نشده ،است نظیر بارهایی نظیر،انفجار ضربه و آتش سوزی از این دست هستند .این حوادث می تواند شامل آﺛار ﺛانویه ی ناشی .از زلزله نیز باشد مقاومت و پایداری سازه ها و تجهیزات صنعت نفت با گروه طراحی لرزه ای 1 D و 2 D )طبق -------- صفحهٔ بعد -------- ٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. بند ٤-٥ (باید برای اطمینان از قابلیت تحمل آﺛار ناشی از این بارها بررسی و امکان فروریزش زنجیر ایه یا پیشرونده آن ها حداقل شود. ٢-٣-٢ ترکیب بار ٢-٣-٢-١ ظرفیت کل برای بررسی ظرفیت سازه و یا اجزای سازه ای در مقابل آﺛار بارهای غیرمترقبه، ترکیب بارهای زیر باید .در نظر گرفته شود ٢-٠٣ S L A D k 15 .0 5.0 2.1    ٢-١٣ S L A D k 15 .0 5.0 9.0    :که در آن kA: بار یا اﺛر آن ناشی از حادﺛه ی غیر مترقبه یA طبق مراجع معتبر نظیر500 - CE - E - IPS ، کهًطبعا پس از ابﻼغ" استاندارد ملی بارهای طراحی سازه های غیرساختمانی" این استاندارد ملی مﻼک خواهد بود. ٢-٣-٢-٢ ظرفیت مانده برای بررسی ظرفیت مانده ی سازه و یا اجزای سازه ای پس از حادﺛه ی مﺨرب، باید برخی اعضای باربرکه احتمال خسارت عمده و حﺬف آن ها وجود دارد، توسط مسئول طراحی سازه مشﺨص و .حﺬف شوند ظرفیت مانده ی سازه ی آسیب:دیده برای ترکیب بارهای زیر باید کنترل شود ٢-٢٣  rL L D 2.0 5.0 2.1  یا S 7.0یا 𝑅) ٢-٣٣ 0.9𝐷+ 0.5𝐿+ 0.2(𝐿௥یا S 7.0 یا 𝑅) ٢-٣-٣ ملزومات پایداری پایداری کلی سازه و اجزای آن باید تأمین شود. استفاده از هر روشی که رات ی تأﺛ مرتبه دوم را لحاظ .نماید، مجاز است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۳ ملاحظات کلی در این آیین‌نامه بسته به نوع سازه از یک یا دو سطح خطر برای طراحی سازه‌ها و تأسیسات صنعت نفت استفاده می‌شود. سطوح خطر مورد نظرء در بند ۵-۳ ارائه شده است. در تهیه‌ی طیف‌های حاصل از هر سطح خطرء اثر عدم قطعیت‌های ذاتی و شناختی (در مدل سرچشمه‌های لرزه‌زاء مدل‌های برآورد جنبش زمین و مدل‌های با زگشتی زمین‌لرزه) باید بصورت نظام‌مند درنظرگرفته شود. مطالعه‌ی ویژه‌ی ساختگاه به دو صورت احتمالاتی و تعینی انجام می‌شود که مکمل یکدیگر در برآورد خطر جنبش قوی زمین ۱-۱-۳ نمادها نمادهای بکار رفته در این فصل به همراه تعاریف آن‌ها در فهرست زیر آورده شده است: ۱-6 : پارامتر منطقه‌ای وابسته به لرزه‌خیزی محل (شیب خط گوتنبرگ-ریشتر) 7 : ضریب ریسک ۸ : ضریب اصلاح طیف در بازه‌ی شتاب ثابت با توجه به جنس ساختگاه : ضریب اصلاح طیف در بازه‌ی سرعت ثابت با توجه به جنس ساختگاه م۸ : ضریب اصلاح طیف در زمان تناوب صفر (شتاب بیشینه زمین)» با توجه به جنس ساختگاه (1 /۱/ : تابع چگالی احتمال بزرگای زمین‌لرزه (7) / : تابع چگالی احتمال فاصله 1 : سنجه‌ی شدت زلزله 6 : جنبش معادل دهک اول یا احتمال فروریزش ۱۰ درصد قرائت شده از منحنی شکنندگی 5 : جنبش با دوره بازگشت ۲۴۷۵ سال 173/7 : میانگین لگاریتم جنبش زمین بر اثر بزرگای 173 در فاصله ‎[٩‏ از چشمه لرزه‌زا : بزرگای گشتاوری زلزله 71 : حداکثر بزرگای زلزله ررزرررق77 : حداقل بزرگای زلزله : احتمال فراگذشت سالیانه |[ ۲6] : سرعت حداکثر زمین در محل موردنظر : فاصله چشمه تا ساختگاه -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/ ۱۷ : بزرگ‌ترین فاصله‌ی ساختگاه تا نقطه‌ای از گسل‌هاء نظیر تعریف فاصله در رابطه‌ی کاهندگی مورد استفاده ۳۶ : کوتاه‌ترین فاصله‌ی ساختگاه تا نقطه‌ای از گسل‌هاء نظیر تعریف فاصله در رابطه‌ی کاهندگی مورد استفاده بک : شتاب طیفی (بر حسب با) با نسبت میرایی 1۵ رگ : پارامتر شتاب طیفی (بر حسب ) در زمان تناوب یک ثانیه در زلزله‌ی طرح. با نسبت میرایی ۵/ 5 : پارامتر شتاب طیفی (بر حسب ) نظیر زمان تناوب کوتاه (۳ ۰ ثانیه) در زلزله‌ی طرح. با نسبت میرایی ۵/ 1 : پارامتر شتاب طیفی (بر حسب 6) روی سطح زمین در زمان تناوب یک ثانیه در زلزله‌ی نادر. با 5 : پارامتر شتاب طیفی (بر حسب ب) روی سطح زمین در زمان تناوب کوتاه (۰.۲ثانیه) در زلزله‌ی نادر, با نسبت میرایی 1۵ 7 : پارامتر شتاب طیفی (بر حسب 8ع) نظیر زلزله‌ی نادر (سطح خطر سوم) در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی : طیف قائم نظیر زلزله نادر (سطح خطر سوم) 5 : پارامتر شتاب طیفی (بر حسب یمْ). نظیر زلزله‌ی نادر (سطح خطر سوم) در زمان تناوب کوتاه ( ۰/۲ 7 : زمان تناوب : زمان (سال) 2۱ : نرخ رخداد سالانه‌ی زلزله‌ی نظیر سنجه‌ی مورد نظر که مقدار آن برابر 1/7 می‌باشد. ام م2 : نرخ میانگین شاخه‌های درخت منطق برای رخداد سالانه نظیر سنجه مورد نظر ال : تعداد رخداد زلرله طبق کاتالوگ منطقه در مدت زمان مورد نظر (بین م77 و ییم7) تقسیم بر مدت زمان نظیر بر : انحراف معیار مقادیر سنجه‌ی شدت زلزله را : ضریب جنس زمین برای طیف قائم : زمان تناوب نوسان قائم -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) خطر زلزله: تهدید ایمنی سازه‌ها ناشی از سطوح مختلف پارامترهایی از زلزله. محاسبات لازم به منظور برآورد پارامترهای مورد نیاز در تحلیل و طراحی سازه (مانند شتاب و سرعت سطح خطر (جنبش) زلزله: میزانی از جنبش زلزله با احتمال فراگذشت مشخص در ساختگاه مورد نظر در مدت زمان معین که بر اساس مشخصاتی از زلزله تعیین می‌شود. طیف طرح: طیفی است که از آن برای طراحی سازه در سطح خطر زلزله‌ی مورد نظر استفاده می‌شود. طیف طرح ربسک‌مبنا: طیفی است که انتظار می‌رود سازه‌ای متعارف (گروه کاربری و خطرزایی آ]) که بر اساس آن طراحی می‌شود. در طی عمر مفید پنجاه سال دارای احتمال فروریزش یک درصد باشد. مدل برآورد جنبش زمین (رابطه‌ی کاهندگی): مدل ریاضی سازگار با خصوصیات لرزه‌ای منطقه که بزرگاه جنس زمین ساختگاه و سایر عوامل موْثر به صورت مقدار متوسط و پراکندگی پیرامون آن ارائه طیف خطر یکنواخت: طیفی است که مقادیر جنبش آن با هر زمان تناوب سازه, دارای احتمال فراگذشت یکسان در مدت زمان معین باشد. تحلیل خطر احتمالاتی زلزله: فرآیند محاسبه‌ی احتمال فراگذشت پارامتر لرزه‌ای مورد نظر (مانند شتاب و سرعت بیشینه زمین و مقادیر طیفی پاسخ) در مدت زمان معین (عمر مفید سازه) در ساختگاه از مقدار مشخص. حاصل از تمامی چشمه‌های لرزه‌زای فعال منطقه با درنظرگرفتن کلیه عدم‌قطعیت‌ها در چهارچوب تئوری احتمالات. تحلیل خطر تعیینی (تعیّنی یا قطعی) زلزله: فرآیندی است که طی آن پارامترهای لرزه‌ای سناریوی منتخب (با بزرگا و فاصله مشخص) حاصل از فرآیند جدایش (تفکیک) خطر لرزه‌ای در ساختگاه با توجه به نوع زمین ساختگاه تعیین می‌شود. تحلیل حساسیت: تعیین اثرپذیری نتایج تحلیل خطر نسبت به تغییرات پارامترهاء ورودی‌ها و مدل‌های مورد استفاده. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/٩١ شی جدا )واهﻢ افزا یی ای تفکیک (خطر لرزه یا: محاسبه ی درصد مشارکت ی وها ی سنار ممکن چشمه های لرزه زای منﻄقه در احتمال فراگﺬشت پارامتر پاسخ لرزه ای . مطالعه ی ویژه ی :ساختگاه کلیه ی اقداماتی که به منظور تحلیل خﻄر زلزله و بررسی مﺨاطرات اشی ن از زلزله در ساختگاه انجام می شود و دربرگیرنده ی مﻄالعات میدانی و انجام محاسبات آمار ی می باشد. عدم قطع تی :ابهام حاصل از کمبود دانش، نقص مدل ها ای داده ی ها .موجود گسل فعال :گسلی است که در دوره هولوسن )از حدود ٠١ هزار سال قبل تاکنون ،(زلزله ای بر رو ی آن رخ داده باشد ای گسل ی که در ن ی مه ی دوم کواترنر ی )ی تقرًبا ١ ون یلیم سال پ شی تاکنون ( فعال تی لرزه ای داشته و نرخ لغزش آن ب یش ١ از متر یلیم .در سال است راستا ی نه یشیب پاسخ )جهت ب نه یشی بارگذار ی :(راستا یی که در آن ب ی نی شتر زان یم پاس ی خ س ستﻢ کی درجه آزاد ی تحت تحر کی ی افق نی زم لرزه رخ م دهد ی . بد یهی است که ا نی راستا در حالت عموم ی، ی برا هر مقدار از زمان تناوب نیا یس ستﻢ متفاوت است. اپس لون ی )ɛ(: پارامتر ی است وابسته به زمان تناوب که برا مز شبنج تدش عی را زرا ی با ی ی ین کی در سنار یوی دلﺨواه در ق اس ی کی با مدل جنبش زم نی )رابﻄه کاهندگ ی ( مشﺨص در همان سنار وی به کا ر گرفته م ی شود. اپس لون ی معرف م زان ی انحراف جنبش زم نی از م نی انگ ی لگار ی تم ی حاصل از مدل جنب ش نی زم است و تعد اد انحراف مع ار ی نسبت به م نی انگ ی لگار ی تم ی همان مدل را ان یب کند یم . ِ سنگ بستر :نی زم نوع Iاستاندارد ٠٠٨٢، با متوسط سرعت موج برش ی در یس متر اول عمق نی زم ) Vs30 (برابر ای یب شتر از ٠٥٧ متر بر هیﺛان ٣-٣ گستره مﻄالعه ی ویژه ساختگاه برای تمامی مجموعه های تأسیساتی صنعت نفت در تمامی نقاط کشور الز امی است . نتا ﺞی نیا مﻄالعه شامل مستندات و مدارک مرتبط با لرزه نی زم ساخت منﻄقه و نرخ لغزش سل گ ها ، کاتالوگ لرزه ای، انتﺨاب مدل ی ها برآورد جنبش زم ی،ن کی تفک لرزه یا و انتﺨاب شتابنگاشت ی ها مناسب ی برا لی تحل پاسخ ساختگاه و تحل لی ی تار ﺨچه ی زمان سازه، مدل آبرفت و روش لی تحل ،آن تحلیل ح ساسیت و درخت منﻄق ی بکار رفته و سا ری موارد مرتبط با ید در قالب کی گزارش فن ی .ارائه شود تبصره ١ : برای سازه با گروه کاربری و خﻄرزاییIII )طبق جدول ٤-٣ ( مستقر بر نی زم نوعI وII )طبق استاندارد ٠٠٨٢ ( و سازه با گروه کاربری و خﻄرزاییIV ، انجام این مﻄالعات الزامی ،نبوده می توان از -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) طیف طرح استاندارد ۰ استفاده نمود. در صورت وجود نتایج مطالعات ویژه‌ی ساختگاه برای سازه‌های مزبور نیز می‌توان از نتایج این مطالعات استفاده کرد. ۴-۳ رده مطالعات ویژه ساختگاه در این آیین‌نامه. بسته به حساسیت سازه‌ها و لرزه‌خیزی منطقهء سطح مطالعات تحلیل خطر متفاوت خواهد بود. همچنین, برای ارزیابی نتایج این مطالعات و تطابق آن با الزامات این فصل و کنترل نحوه تعامل با عدم قطعیت‌های مختلف. ضروری است تا مدارک و گزارش‌ها توسط گروهی از کارشناسان که خبرگی آن‌ها توسط کارفرما به تائید رسیده است. در چهارچوب قوانین و مقررات کشور و ابلاغیه‌های وزارت نفت مورد آرزیابی قرار گیرد. سطح و چگونگی این ارزیابی وابسته به اهمیت تاسیسات مورد نظر و همچنین میزان لرزه‌خیزی منطقه می‌باشد. در تعیین سطح مطالعاتی و آرزیابی برای یک مجموعه از تأسیسات. بحرانی‌ترین رده کاربری و خطرزایی موجود در آن ملاک است. بطور کلی دو نوع سطح مطالعاتی در این آیین‌نامه تعریف می‌شود: ۱-۴-۳ رده مطالعاتی الف این سطح مطالعاتی برای تمامی مجموعه‌های تأسیساتی صنعت نفت در تمامی نقاط کشور به‌جز موارد ذکر شده در رده مطالعاتی بِ کفایت می‌کند. برای سازه‌های با گروه کاربری و خطرزایی آب (طبق جدول ۳-۴) در مناطق با خطر لرزه‌ای زیاد و بسیار زیاد (بر اساس پهنه‌بندی استاندارد ۰ ۳۸۰ 9 نیرز سازه‌های این گروه کاربری در مناطق با خطر لرزه‌ای کم و متوسط که در حوزه نزدیک گسل قراردارد (بند ۱۱-۳) انجام این سطح از مطالعات الزامی است. در صورت قرارگیری این ساختگاه‌ها در حریم گسل‌های فعال. انجام مطالعات تحلیل احتمالاتی خطر ۵-۳ سطوح خطر زلزله خطر از سطوح خطر مندرج در بندهای ۱-۵-۳ تا ۳-۵-۲ با سطوح خطر خاص تعریف شده در آن -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/١٢ ،فصل طراحی شوند .چگونگی محاسبه ی طیف های مربوطه در بند ٣-٨ ذکر شده است. مبنای محاسبه ی دوره های بازگشت زلزله در هر سه سﻄح در این آیین نامه بر پایه ی توزیع پواسن رخداد زلزله است. تبصره ٢ :ﺞی نتا فیط پاسخ بدست آمده از مدل ی ها ﺞیرا جنبش ی زم،ن دی با با استفاده از ضرا بی م ناسب به راستا ی نه یشیب بارگﺬار ١ی ای پاسخ )در صفحه افق ی (لی تبد شود .در صورت ی که مدل ی ها جنبش نی زم بر حسب م نی انگ ی هندس ی مؤلفه ی ها ی افق است، ضر بی بزرگنما یی ی برا لی تبد راستا د ر مقاد یر شتاب ط یفی زمان تناوب ی ها کی هیﺛان و یب شتر برابر ٣/١ .فرض شود بی ضر لی تبد راستا ی برا شتاب ی ها یفیط در زمان تناوب ی ها ٢/٠ هیﺛان و کمتر از آن )از جملهPGA ،(برابر کی فرض شود . برا ی مقاد یر بین این دو از درون یابی ی خﻄ استفاده شود . ٣-٥-١ سطح خطر اول )زلزله بهره بردار ی( این سﻄح خﻄر نظیر مقاد یری از جنبش ی ها نی زم )زلزله ی بهره برداری (است که در صورت وقوع آن در دوره ی بهره برداری ،سازه انتظار می رود رفتار اعضای اصلی سازه در بازه ی ارتجاعی باقی بماند .طیف ل حاص از این سﻄح ،خﻄر طیف بهره برداری نامیده می .شود نیا فیط ی برا نسبت می هت یه دصرد ٢ می ار یی شود. با توجه به نوع ،سازه احتمال فراگﺬشت و دوره ی بازگشت زلزله ی بهره برداری متفاوت است .برای ساختمان ) ضروری فصل چهارم ،(خط لوله )فصل سیزدهﻢ (و سازه ی فراساحلی )فصل چهاردهﻢ ،( احتمال فراگﺬشت مشﺨصه ی زلزله ی بهره برداری در هر ٠٥ سال به ترتیب ٠٧ ،درصد ٠٥ درصد و ٠٢ درصد است .این مقادیر به ترتیب با دوره ی بازگشت تقریبی ٠٤ ،٥٧ و ٠٠٢ سال معادل می باشند . استفاده از زلزله ی بهره برداری برای سایر سازه ها الزامی نیست. ٣-٥-٢ سطح خطر دوم زلزله طرح سﻄح خﻄر دوم )ط یف (طرح برای طراحی همه سازه ها و تأسیسات صنعت نفت به کار می رود .در مورد خط ،لوله مقادیر مربوط به احتمال فراگﺬشت و دوره ی بازگشت زلزله ی طرح با توجه به گروه کاربری و خﻄرزایی و طبق فصل یس زدهﻢ تعیین می شود .نیا فیط ًعموما با نسبت یی را یم ٥ درصد ن یی تع یم شود . در صورت ی که نوع ساختمان نسبت یی را یم متفاوت ی را جاب یا ،کند توان یم آن را مبنا ی هی ته فیط قرار داد. 1 Maximum Loading Direction -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) برای به دست آوردن طیف شتاب مربوط به سایر مقادیر میرایی» طیف میرایی ۵ درصد با اعمال ضریب مقیاس 17 (رابطه ۱-۱۴ فصل فراساحل) تصحیح می‌شود. در این آیین‌نامه پارامترهای نظیر سطح خطر دوم (زلزله‌ی طرح)» با انجام مطالعه‌ی ویژه‌ی ساختگاه و برآورد پارامترهای لرزه‌ای سطح خطر سوم (زلزله‌ی نادر) و ضرب این مقادیر در دو سوم با درنظرگرفتن ضریب راستای بیشینه پاسخ. بدست می‌آیند (بند ۸-۳). برای سازه‌های فراساحلی دوره بازگشت زلزله طرح طبق ضوابط فصل چهاردهم لحاظ شود. در مواردی که طبق بند ۳-۳ انجام مطالعه‌ی ویژه‌ی ساختگاهی الزامی نیست. می‌توان از طیف طرح استاندارد ۲۸۰۰ برای زلزله‌ی طرح استفاده نمود. تبصره ۳: کران پایین طیف طرح برابر با ۸۰/ طیف طرح آخرین ویرایش استاندارد ۲۸۰۰ و کران بالای آن برابر دو سوم طیف حاصل از تحلیل خطر تعیینی (بند ۳-۷-۳) است (بر اساس ۸56137). در ساختگاه در استاندارد ۲۸۰۰ به ازای زمین نوع 1۷ باشد. ۳-۵-۳ سطح خطر سوم (زلزله نادر) معرف شدیدترین سطح جنبش زمین مورد استفاده در این آیین‌نامه با احتمال رخداد بسیار اندک در طول عمر سازه است. دوره با زگشت این سطح جنبش حدود ۲۴۷۵ سال است. استفاده از طیف شتاب ریسک‌مبنا نیز برای تعریف این سطح خطر مجاز است. این طیف بر مبنای یک درصد احتمال فروریزش سازه متعارف در طول ۵۰ سال (معادل احتمال سالانه شکست *107 * 2) محاسبه می‌شود (بند ۹-۳). احتمال اخیرء ریسک هدف یا ریسک مبنا نامیده می‌شود. ضوابط ریسک هدف برای طراحی سکوهای فراساحلی در فصل چهارده (جدول ۲-۱۴) ذکر شده است. در هر صورت. کران بالای سطح خطر سوم طیف حاصل از تحلیل خطر تعیینی (بند ۳-۷-۳) است. سطح خطر سوم برای طراحی یا کنترل سامانه جداساز لرزه‌ای (فصل نهم) سازه‌های مجهز به میراگر (فصل دهم) و سازه‌ی فراساحلی (فصل چهاردهم) و سازه‌های با گروه کاربری و خطرزایی آ (طبق جدول ۳-۴) به کار می‌رود. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/ ۲۳ ۶-۳ انتخاب مدل برآورد جنبش زمین انتخاب رابطه‌ی مناسب برای تخمین مشخصات حرکت زمین سازگار با شرایط لرزه زمین‌ساختی ساختگاه, به دلیل دارا بودن بیشترین عدم قطعیت. از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. رابطه‌های یاد شده باید بر پایه داده‌های منطقه‌ی مورد مطالعه. بزرگای گشتاوری (/1) و نوع گسلش ‏ تهیه. انتخاب یا اصلاح شده باشد. رابطه‌های انتخاب شده یا توسعه داده شده باید با محدوده‌ی حداقل و حداکثر بزرگا و تعریف فواصل از چشمه‌های لرزه‌زا همخوانی داشته باشد. مدل‌های انتخاب شده برآورد جنبش زمین باید بصورت مناسب محدوده مورد انتظار داده‌های شتابنگاری فلات ایران را پوشش دهد. گزینه‌های مدل برآورد جنبش زمین برای مناطق مختلف ایران به شرح زیر است: -مناطق کم عمق پوسته‌ای -مناطق زبانه پا لبه فرورانش ۲ -مناطق فرورانشی داخل صفحه" در صورت کمبود اطلاعات زلزله‌های محلیء می‌توان از مدل‌های برآورد مشخصات حرکت زمین که در آن تعداد داده‌ها با استفاده از روش‌های شبیه‌سازی معتبر افزایش داده می‌شود. استفاده کرد. در تحلیل خطر رده الف و ب (بند ۴-۳) برای برآورد طیف شتاب. به ترتیب لازم است حداقل از سه و استفاده کرد. حداقل دو رابطه باید از میان روابط معتبر جهانی یا منطقه‌ای و یک رابطه از میان روابط محلی مختص فلات ایران که عملکرد مناسب آن‌ها در برآورد خصوصیات جنبش زمین در فلات ایران به اثبات رسیده, انتخاب شود. استفاده از "روش‌های مناسب آماری" به همراه "مراجعه به ادبیات فنی معتبر" (در تحلیل خطر رده ب. بند ۲-۴-۳) و "مراجعه به ادبیات فنی معتبر" در تحلیل خطر رده الف (بند ۱-۴-۳ برای انتخاب مدل‌های مناسب برآورد جنبش زمین, الزامی است. استفاده از مدل‌های با شرایط زیر مجاز نیست: -مدل‌هایی که با نوع ناحیه لرزه‌زمین‌ساختی مورد بررسی سازگاری ندارد. -مدل‌هایی که در مجلات معتبر علمی دارای داوری بین‌المللی, ارائه نشده است. ۳16 " 1-۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. -مدل یی ها که روش برازش مورد استفاده در توسعه آن ها ، خﻄا ی درون رخداد ٤ی و فرا رخداد ی٥ را لحاظ .نکرده است -در صورت قرارگ یری ساختگاه بر رو ی نی زم نوع IV ، استفاده از مدل یی ها که اﺛرات یغ رخﻄ ی خاک را لحاظ کند ی نم. ٣-٧ روش تحل یل خطر ٣-٧-١ کلیات در مﻄالعه ی ویژه ی ساختگاه موارد ی مانند خصوص ات ی لرزه نی زم ساخت ی، زمین شناسی و نرخ لغزش گسل ها، لرزه خیزی ،منﻄقه نرخ قابل انتظار وقوع زلزله، بیشینه بزرگای زلزله ی گسل های فعال و نوع نی زم ساختگاه باید بررسی شوند .شعاع حداقل نیا مﻄالعه ی برا فﻼت یا،ران صد و پنجاه لوم یک تر و در هی ناح فرورانش ی مکران صد یس یک لومتر است. مﻄالعه ی ژه یو ساختگاه و برآورد پارامترها ی لرزه یا به سه روش ز یر قابل انجام :است ٣-٧-١-١ استفاده از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم در سنگ بستر و اعمال ضریب های مربوط به اﺛر خاک )جدول ٣-١( ٣-٧-١-٢ استفاده مستق یﻢ از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم در سﻄح زم نی با استفاده از مدل ی ها مناسب لرزه خیزی . برا ی نی زم نوعIV ، استفاده از نیا روش مجاز ست ین . ٣-٧-١-٣ استفاده از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم در سنگ بستر و بکارگ یری مدل ی ها مناسب لرزه یزیخ و تحل لی پاسخ ساختگاه )برا ی لی تبد حرکت سنگ بستر به سﻄح زم ین( تبصره ٤ :در تحل لی خﻄر رده ب )بند ٣-٤-٢(، در صورت استفاده از روش تحل لی پاسخ ساختگاه )بند ٣-٧-١-٣،( درنظرگرفتن عدم قﻄع ی ها تی خصوص ات ی ی ها هیﻻ خاک با روش های معتبر موجود در ات ی ادب ی فن الزام ی است. در این ،مﻄالعه توجه به ویژگی های زلزله های حوزه ی نزدیک )طبق فی تعر و ضوابط بند ٣-١١ ،(رفتار غی رخﻄ ی خاک و امکان رخداد پد ده ی روانگرایی .در مناطق مستعد نیز ضروری است طیف طرح شتاب در این آیین نامه طبق ٣-٨ هی ته شود .همچنین در موارد ،ﻻزم طیف با خﻄر یکنواخت،شتاب سرعت و ٤ Whitin-event ٥ Between-event -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/ ۲۵ یا جابجایی برای سطوح خطر مورد نیاز یا مقادیر پارامترهای بیشینه شتاب (۳0۸)» سرعت (۳۷) و جابجایی گذرا (۳010) باید ارائه شود. لازم است فهرست تمامی داده‌های زلزله‌های تاریخی و دستگاهی رخ داده در منطقه‌ی مورد مطالعه به صورت یک کاتالوگ جمع‌آوری شود. این کاتالوگ باید با حذف پیش‌لررزه‌ها و پس‌لرزه‌ها و توجه به وجود بازه‌های دارای حدکامل بودن متفاوت. اصلاح شود. لازم است که حدود کامل بودن کاتالوگ و بازه‌های زمانی آن» با استفاده از روش‌های مناسب آماری تعیین شود. توصیه می‌شود که در حذف پس‌لرزه‌ها و پیش‌لرزه‌ها. عدم قطعیت ناشی از کاربرد روش‌های متفاوت حذف آن‌ها در چهارچوب درخت منطقی درنظرگرفته شود. در تحلیل خطر رده ب (بند ۲-۴-۳) این امر الزامی است. گردآوری اطلاعات زیر برای تمامی زلزله‌ها در حد امکان ضروری است: - زمان رخداد - مکان رومرکز با دقت قابل قبول - بزرگای تخمینی (در داده‌های تاریخی) و ثبت شده (در داده‌های دستگاهی). این مقادیر باید با استفاده از روابط تجربی مناسب فلات ایران به بزرگای گشتاوری (. ۸1) تبدیل شوند. - عمق زلزله (در داده‌های دستگاهی) - نوع گسلش - تخمین میزان عدم قطعیت در هر یک از موارد یاد شده ۲-۷-۳ تحلیل خطر احتمالاتی مراحل این روش بر اساس رایج‌ترین الگوریتم به شرح زیر است: ۱- تعیین چشمه‌های لرزه‌زای منطقه که در جنبش شدید ساختگاه تأثیرگذارند. تعیین این منابع. هم به صورت خطی (در صورت مشخص بودن امتداد گسلش) و هم به صورت سطحی (در صورت پراکنده بودن گسلش) با رعایت ضوابط بند ۵-۷-۳ مجاز است. استفاده از توزیع غیر یکنواخت برای تابع توزیع احتمال فاصله ساختگاه تا چشمه‌ی لرزه‌زا الزامی است. ۲- تعیین تابع چگالی احتمال بزرگای زمین‌لرزه (۱1) ,ر/.۰ که می‌تواند بسته به مورد از توابعی نظیر ۳- محاسبه‌ی سنجه‌ی شدت زلزله. ‏ (یگ ۳۸ ۳۵۷ و غیره) طبق رابطه‌ی ۱-۲۳: -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳ ۱ ۰ : بر / 1 17 دم 1712 ۸ 1( پر /[(۱۱) راز را 9 1 7 ا روا 71/1 00 0 171 که در آن: +171۵ حداکثر بزرگای زلزله که با روش معتبر برای هر چشمه‌لرزه‌زا به دذست می‌آید. 17۳: ۵: حداقل بزرگای زلزله. مقدار این بزرگا عموماً بین بازه ۳ تا ۵ انتخاب می‌شود. 7: دوره با زگشت در سطح خطر مورد نظر 1-17۸ [( -1] : احتمال فراگذشت سنجه‌ی شدت (رلزله 18 از مقدار مفروض «* که با ۳ فرض تابع نرمال استاندارد بدست می‌آید. (1)/: تابع چگالی احتمال فاصله ساختگاه از چشمه لرزه‌زا. سر 1۱ : مقدار میانگین لگاریتم سنجه‌ی شدت زلزله در ساختگاه که از مدل برآورد جنبش زمین (رابطه‌ی کاهندگی) بدست می‌آید. : بیشترین فاصله‌ی ساختگاه تا نقطه‌ای از گسل‌هاء نظیر تعریف فاصله در رابطه‌ی کاهندگی مورد استفاده. بزی/ :کمترین فاصله‌ی ساختگاه تا نقطه‌ای از گسل‌هاء نظیر تعریف فاصله در رابطه‌ی کاهندگی مورد استفاده. تبصره ۵: در رابطه‌ی ۰۱-۳ برای هر چشمه‌ی لرزه‌زا مقدار برور,71/ مختص به آن تعریف می‌شود. این مرحله به ازای مقادیر مختلف انتخابی سنجه شدت ۷ از کم تا زیاد تکرار می‌شود تا منحنی خطر این سنجه حاصل شود. تبصره ۶: با توجه به عدم قطعیت شناختی موجود در توصیف و تعیین چشمه‌های لرزه‌زاء برآورد پارامترهای لرزه‌خیزی آن‌هاء و مدل‌های تخمین جنبش زمین لازم است که فرضیات مختلف بر اساس خروجی نهایی ( روما ) باید با استفاده از میانگین وزن‌دار نتایج درخت منطقی و نیز در سطح اطمینان صدک ۱۵ و ۸۵ درصد گزارش شود. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/ ۲۷ در تحلیل خطر برای سازه‌های فراساحل (فصل چهاردهم)» لازم است تا منحنی خطر سنگ بستر در بازه نرخ وقوع سالانه * 10 تا 107 (دوره بازگشت صد تا ده هزار سال) گزارش شود. ۴- تعیین احتمال فراگذشت سالانه به ازای خروجی نهایی درخت منطقی» ]۰/7 که با فرض توزیع زمانی پواسونی از رابطه‌ی ۲-۳ به دست می‌آید: ۲-۳ - [ - جرط که در آن: مدت زمان بهره‌برداری یا عمر مفید سازه. ۵- محاسبه‌ی طیف شتاب با خطر یکنواخت (و در صورت لزوم مقادیر بیشینه سرعت و جابجایی گذرا) در سطح زمین (بند ۲-۱-۷-۳۲) یا سنگ بستر در ساختگاه مورد مطالعه (بند ۱-۱-۷-۳ و ۲-۱-۷-۲) در دوره‌ی با زگشت مورد نظر با استفاده از معادله‌ی سازگار برآورد جنبش زمین. ۶ محاسبه‌ی شکل نهایی طیف طرح به صورت طیف آیین‌نامه‌ای طبق ضوابط بند ۸-۳ (برای سطح خطر دوم و سوم) در مراحل فوق تحلیل حساسیت نیز توصیه می‌شود. در این صورت لازم است محدوده‌ی تغییرات مدل‌ها و پارامترها بر اساس روش‌های معتبر و به صورت منطقه‌ای تعیین شود. شتاب طیفی زمین‌لرزه تعیینی در هر زمان تناوب. از صدک هشتاد و چهارم شدیدترین زلزله محتمل (با استفاده از روابط کاهندگی بکار رفته در تحلیل احتمالاتی) در راستای بیشینه پاسخ. برآورد می‌شود. برای ضرایب تبدیل به بیشینه پاسخ از مقادیر تبصره ۲ استفاده شود. بزرگا و فاصله زلزله تعیینی مدنظر, از "جدایش تحلیل خطر ساختگاه" در دوره بازگشت ۲۴۷۵ سال تعیین می‌شود. تمامی سناریوهای انتخاب حداقل ۳و ۵ معادله‌ی تخمین مشخصات حرکت زمین سازگار با ساختگاه به ترتیب برای برآورد طیف شتاب در تحلیل خطر رده الف و ب (معرفی شده در بند ۴-۳) ضروری است. نتایج برای میانگین وزن‌دار این روابط ارائه خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) در صورت وجود اثرات ساختگاهی, علاوه بر استفاده مستقیم از روابط کاهندگی مناسب برای برآورد پاسخ در سطح زمین, می‌توان از تحلیل پاسخ ساختگاه یا ضرایب جدول ۱-۳ نیز برای تبدیل حرکات روی سنگ بستر به سطح زمین استفاده کرد. در هر صورت. اگر بزرگ‌ترین مقدار پاسخ طیفی (قله طیف) حاصل از زمین‌لرزه تعیینی» کمتر از ,]1.5 (بر حسب شتاب ثقل) باشد. لازم است همه مقادیر طیفی آن در ضریبی یکسان به نحوی ضرب شود که مقدار این قله طیف پاسخ برابر ,1.5 شود. برای ساختگاه نوع یک تا سه. مقدار ,۳ از جدول ۱-۳ با فرض مقدار ۱/۵- :5 تعیین شود. برای ساختگاه نوع چهارء :۲ برابر یک فرض شود. اگر بزرگ‌ترین مقدار پاسخ طیفی (قله طیف) حاصل از تحلیل خطر احتمالاتی در دوره بازگشت ۲۴۷۵ سال, کمتر از ,1.2۳ (بر حسب شتاب ثقل) باشد. به محاسبه جنبش حاصل از زمین‌لرزه تعیینی نیاز دیست. ۴-۷-۳ جدایش خطر لرزه‌ای واهم‌افزایی یا جدایش * خطر لرزه‌ای بر حسب بزرگا و فاصله (و در صورت نیاز اپسیلون) بخش ضروری هر مطالعه تحلیل خطر ویژه ساختگاه است. لازم است در صورت وجود هر دو مدل لرزه‌خیزی ناحیه‌ای و خطی, از مدل چشمه خطی برای انجام این تحلیل استفاده شود. میانگین (و در صورت نیاز میانه و مد) مقادیر بزرگاء فاصله و اپسیلون حاصل از فرآیند واهم‌افزایی ارائه شود. ۵-۷-۳ تعریف مدل چشمه‌های لرزه‌زا لرزه‌خیزی گستره طرح توسط سه نوع چشمه لرزه‌زای ناحیه‌ای. خطی و زمینه تعریف می‌شود. در این تعریف. لازم است که حداقل و حداکثر عمق لایه لرزه‌زا و شیب گسل, متناسب با رژیم لرزه‌خیزی هندسه و پارامترهای لرزه‌خیزی چشمه‌های لرزه‌زا الزامی است. استفاده از گستره‌های دایره‌ای با خصوصیات لرزه‌ای ناهمگن برای محاسبه پارامترهای لرزه‌خیزی و ۴00 -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/٩٢ در تع ن یی پارامترها ی مدل لرزه یزیخ با استفاده از تار ی ﺨچه نی زم لرزه ها، توجه به دوره ی ها کامل بودن کاتالوگ زم ین لرزه الزام ی است و تغ یی رات ی زمان حد کامل بودن کاتالوگ در برآورد پارامترها ی لرزه خیزی دی با .منظور شود مدل لرزه یزیخ )نرخ بزرگا-فراوان ی زلزله (ها چشمه ی ها یاهی ناح، گوتنبرگ-یر شتر دو کران دار .است ی برا چشمه ی ها ی خﻄ توان یم از مدل ی ها گوتنبرگ-یر شتر دو کران دار و نی زم لرزه مشﺨصه با وزن مناسب در درخت منﻄق ی استفاده کرد. با توجه به آن که ممکن است داده ی ها مربوط به کی گسل برا ی محاسبه مقدار ش بی رابﻄه گوتنبرگ-یر شتر پارامتر لرزه خیزی ) b-value( کاف ی نباشد، م توان ی از مقدار ا نی بی ضر در ناح هی لرزه یا همگن دربرگ ی رنده نیا .گسل استفاده کرد ی برا منﻄقه لرزه نی زم ساخت ی ،مکران متناسب با سه نوع نی زم لرزه کﻢ عمق پوسته یا، زبانه )لبه ( فرورانش ی و داخل صفحه یا، چشمه ی ها لرزه ی زا مجزا تعر یف .شود ٣-٨ طیف طرح شتاب ٣-٨-١ فیط طرح با خطر ی کنواخت: فیط طرح نیا نامه ن یی آ بعد از انجام لی تحل خﻄر احتماﻻت ی در سﻄح نی زم ای استفاده از لی تحل پاسخ ساختگاه ی )روش بند ٣-٧-١-٢ ای ٣-٧-١-٣(، بصورت ز ری بدست م یآید : ٣-٣ aM a S S 3 2  aM S پارامتر شتاب ط یفی با نسبت میرایی ٥%، )بر حسب g ،(ری نظ زلزله ی نادر )سﻄح خﻄر سوم (است که بی ضر لی تبد به راستا ی نه یشیب )تبصره ٢ (در آن ضرب شده است . ﻻزم ن ست ی که مقدارaM S از مقدار ط فی ین یی تع در ه ﭻی زمان تناوب ی بی شتر .باشد همچن ی،ن مقدار ط فی طرح در ﭻیه زمان تنا ی وب دی نبا از ٠٨% مقاد ری ری نظ فیط استاندارد ٠٠٨٢ کمتر باشد .در صورت استفاده از تحل یل ،پاسخ ساختگاه فیط حاصل ی برا مقاصد طراح ی به نحو مناسب ی هموار شود. در صورت ن ی،از مقدار شتاب فیط طرح ژه یو ساختگاه در دوره تناوب کوتاه ) DS (S برابر ٠٩ درصد بی نی شتر مقدار شتاب ط فی ژه یو نیب زمان تناوب ٢/٠ تا ٠/٥ هیﺛان .درنظرگرفته شود همچن ی،ن شتاب فیط طرح ژه یو ساختگاه در دوره تناوب بلند ) D1 (S برابر بزرگ نی تر مقدار نظ ری شتاب فیط ژه یو در زمان تناوب کی هیﺛان و مجموعه ی حاصل ضرب ی ها {0.9𝑇. 𝑆௔} در دامنه 1 ≤𝑇≤5 𝑠𝑒𝑐 -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ی برا ساختگاه با 𝑉തௌଷ଴≤450 ௠ ௦ و دامنه 1 ≤𝑇≤2 𝑠𝑒𝑐 ی برا ساختـگاه با 𝑉തௌଷ଴> 450 ௠ ௦ در نظر گرفته شود. ی برا ن یی تع بی ضر زلزله به روش ی جانب معادل )روابط ٤-٥ و ٤-٦(، مقدار D1 S از مقدار 𝑆௔ معادل آن در زمان تناوب 𝑇 قرارداده شود. همچن ی،ن MS S و1 M S پارامتر شتاب ط یفی با نسبت میرایی ٥% )بر حسبg ،(ری نظ زلزله ی نادر )سﻄح خﻄر سوم(، به ترت یب در زمان تناوب کوتاه و کی هیﺛان در سﻄح زم ین در راستا ی بیشینه بارگﺬار ی، کی و ﻢین برابر مقاد ری طراح ی ری نظ فوق است. در صورت از ین به فیط ،سرعت مقدار آن از رابﻄه ریز قابل حصول است: ٣-٤ ) / 2 ( T S S a v   ٣-٨-٢ فیط طرح با شکل استاندارد: در صورت استفاده از روش بند ٣-٧-١-١، طیف طرح این آیین نامه در راستا ی نه یشیب ،پاسخ طبق الگ وی شکل ٣-١ بدست می آید . در این شکل رابﻄه ی شتاب طیفی، a S، در هر قسمت طبق روابط ٣-٥ الی ٣-٩ است. ٣-٥ 0  T DS a S S .4 0  ٣-٦ o T T   0 ) 6.0 4.0 ( o DS a T T S S   ٣-٧ S o T T T   DS a S S  ٣-٨ S L T T T   T S S D a 1 1   ٣-٩ L T T  2 1 T T S S L D a   در ،روابط فوقDS S و1 D S به ترتیب پارامترهای شتاب طیف طراحی با یی را یم ٥ ،درصد در زمان تناوب کوتاه )٢/٠ ﺛانیه( و در زمان تناوب یک ﺛانیه روی خاک ساختگاه )بر حسبg (حاصل از دو سوم مقاد یر تحلیل خﻄر به روش احتماﻻتی در سﻄح خﻄر سوم )زلزله نادر (و با نسبت میرایی ٥% می باشند . برای ساز هه ای دریایی مشمول ضوابط فصل فراساحل، دوره بازگشت زلزله طرح و مقدار نسبت میرایی و سایر الزامات از فصل چهاردهﻢ استفاده می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر /۳۱ 77 معرف زمان تناوب گوشه دوم طیف است که مقدار آن مستقل از شرایط ساختگاهی یا مقادیر بررک و پورگ برابر ۶/۰ ثانیه است. در سواحل ناحیه فرورانشی مکران, مقدار این پریود برابر ۱۶ ثانیه است. مقادیر شتاب طیفی در زمان‌های تناوب لازم» ابتدا روی بستر سنگی برآورد شده, به کمک روابط ۱۰-۳ 0 ۱۱-۳ به مقادیر نظیر روی خاک ساختگاه تبدیل می‌گردند. ۱۰-۳ (,2)0.95 - 5 وررگ 2 2 ۱۱-۳ و ارو ار که در آن: 5 پارامتر شتاب طیفی با نسبت میرایی ۵./ (بر حسب 8) نظیر زلزله‌ی نادر (سطح خطر سوم) در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی (با سرعت موج برشی میانگین بیش از ۷۵۰ متر بر ثانیه)» حاصل از مطالعه‌ی ویزه‌ی ساختگاه که صریب راستای بیشینه بارگذاری در ان صرب شده است. زمان تناوب کوتاه ۰,۲۱ ثانیه) روی بستر سنگی. حاصل از مطالعه‌ی ویژه‌ی ساختگاه است که صریب راستای بیشینه بارگذاری در ان ضرب شده است. 1 ۱0 ۱۳ 10 زمان تنساوب 50 شکل ۱-۳ طیف طرحآیین‌نامه در صورت استفاده از روش ضرایب ساختگاهی جدول ۱-۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. MS S و1 M S پارامتر ی ها شتاب ط یفی با نسبت میرایی ٥% )بر حسبg( نظ ری زلزله ی نادر )سﻄح خﻄر سوم ،(به بی ترت در زمان تناوب کوتاه و کی هیﺛان در سﻄح نی زم در راستا ی نه یشیب بارگﺬار ی ه .ستند ﻻزم ست ین نی که ا مقاد ری از مقاد ری ری نظ فیط ین یی تع یب شتر ند شو .همچن ی،ن مقدار فیط رح ط در ﭻیه زمان تناوب ی دی نبا از ٠٨% مقاد ری ری نظ فیط استاندارد ٠٠٨٢ کمتر باشد. در صورت از ین فیط زلزله نادر ، ٥/١ برابر ط فی طرح ا نی نامه ن یی آ اخت ار ی .شود مقادیر ضریب اصﻼح طیف در بازه ی شتاب ﺛابت، a F ، و بازه ی سرعت ﺛابت، vF ، با توجه به جنس ساختگاه از جدول ٣-١ بدست می آیند . در صورت برآورد شتاب ب نه یشی نی زم ی رو سنگ بستر، شتاب نه یشیب سﻄح زم نی با استفاده از رابﻄه ز یر :قابل حصول است PGA F PGA PGAﺳﻄﺢ.  بی ضر اصﻼح شتاب برا ی اﺛرات ساختگاه ی در جدول ٣-١ ارائه شده است. همچنین oT و ST ضرایب وابسته به نوع خاک از جنس زمان تناوب طبق روابط ٣-٢١ و ٣-٣١ هستند. ٣-٢١ DS D o S S T 1 2.0  ٣-٣١ DS D S S S T 1  تبصره ٧ : در سازه ی ها مستقر رو ی خاک نوعIV باsS بزرگ تر ٠ از/١ ای سازه ی ها مستقر رو ی نی زم نوعIII وIV با مقدار1S بزرگ تر ٢ از/٠ بجای به کارگ یری ضرایب اﺛرات خاک جدول ٣-١، لی تحل ژه یو ساختگاه به روش بند ٣-٧-١-٢ ای ٣-٧-١-٣ ی )برا نی زم نوعIII (ای ٣-٧-١-٣ ی )برا نی زم نوع IV ( توص یه می شود. تبصره ٨: در صورت وجود هر یک از شرایط زیر، بجای به کارگ یری ضرایب اﺛرات خاک جدول ٣-١ یا استفاده از روابط کاهندگ ی، لی تحل ژه یو ساختگاه به روش بند ٣-٧-١-٣ الزام ی است: ١- چنانچه خاک مستعد روانگرایی بوده یا از جنس رس حساس یا سریع یا خاک سیمانی شده ریزشی ضعیف باشد. در مورد سازه یی ها با زمان تناوب ارتعاش طب یعی کمتر از ٥/٠ هیﺛان بر رو ی خاک های مستعد روانگرا یی، توان یم از تحل لی ژه یو ساختگاه صرف نظر و با توجه به جنس زم نی مناسب، از م ری قاد بی ضرا تبدیل شتاب جدول ٣-١ ای روش بند ٣-٧-١-٢ استفاده کرد. ٢- خاک گیاهی یا ارگانیک با ضﺨامت ﻻیه بیش از ٣ متر ٣- خاک دارای شاخص خمیری زیاد )بیش از ٥٧ (و ضﺨامت ﻻیه بیش از ٥/٧ متر -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۳ مفادبر ضرایب نبدیل شتاب روی بسنر سنگی به سطح خاک ساخنگاه برای سطح خطر سوم مقدار ,۲ بر حسب جنس زمین و مقدار .۵5 #+ در این حالت‌ها تبصره ۷ را نگاه کنید. جنس زمین طبق استاندارد ۲۸۰۰ تعریف می‌شود. از درون‌یابی خطی برای مقادیر میانی رک ,5 و ۱۸ استفاده شود. ۴- خاک رس نرم یا با سختی متوسط با ضخامت زیاد (بیش از ۴۰ متر) و مقاومت برشی زهکشی نشده‌ی کمتر از ۵۰ کیلو پاسکال -------- صفحهٔ بعد -------- ۴آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵- وجود لایه‌های خاک با ضخامت بیشتر از ۲ متر و با تغییرات شدید سرعت موج برشی ( بیشتر از ۵۰/) در مقایسه با لایه‌های مجاور ۶ لایه خاک با محتویات گازی زیاد یا با فشار منفذی محیطی بیش از 7۳۰ سربار موّثر ۷- خاک رس شامل بیش از 7۳۰ مواد آلی کربناته و سیلیکاته با ضخامت بیشتر از ۱۰ متر ۸- سرعت موج برشی میانگین (در سی متر اول آبرفت) کمتر از ۱۳۰ متر بر ثانیه استفاده از طیف ریسک‌مبنا برای تعریف سطح خطر سوم (و بالطبع در تهیه طیف طراحی (بند ۸-۳)) مجاز است و به تشخیص کارفرما قابل الزام نیز می‌باشد. در فرآیند تهیه این طیف ریسک فروریزش در ساختگاه و گروه اهمیت مبنا (گروه کاربری و خطرزایی 011 باید برآبر ریسک هدف یا ریسک مبنا شود. ریسک هدف در این آیین‌نامه احتمال فروریزش /۱ در پنجاه سال در نظر گرفته می‌شود. مقدار پارامتر جنبش زمین در سطح خطر سوم که بر اساس ریسک هدف تنظیم شده. از طریق تکرار محاسبه انتگرال ریسک (ترکیب منحنی خطر با منحنی شکنندگی لگ‌نرمال مفروض با انحراف معیار ۶) برای رسیدن به ریسک مبنا مشخص می‌شود. در نهایت پاسخ ریسک‌مبنا شده با وور پر ۸4// (پارامتر شده) نشان داده می‌شود. این محاسبات در همه زمان‌های تناوب لازم برای آرائه طیف خطر یکنواخت (بند ۱-۸-۳) یا دو زمان تناوب کوتاه و یک ثانیه برای ارائه طیف استاندارد (بند ۱-۸-۳)» انجام شود. برای سهولت می‌توان فقط در دو زمان تناوب کوتاه (۰/۲ ثانیه) (وپر؟) و یک ثانیه ( ,مر -)) مقدار ضرایب ریسک‌مبنا را محاسبه و برای مقادیر بین این دو از درون‌یابی استفاده کرد. برای مقادیر بیشتر از یک ثانیه می‌توان از مقدار ربرح و برای مقادیر کمتر از ۰/۲ ثانیه از پپرل) استفاده کرد. این ضریب (موسوم به ضریب ریسک. پر))) برابر نسبت شتاب طیفی ریسک‌مبنا شده به شتاب طیفی با دوره بازگشت ۲۴۷۵ سال (زلزله نادر). در نظر گرفته می‌شود. 1۸ ۸ 100 ۹ ۱۴-۳ |25 پر -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/ ۳۵ ۱۰-۳ ملاحظات تحلیل پاسخ ساختگاه درصورت نیاز به بررسی ویژه اثرات ساختگاه (روش بند ۲-۱-۷-۳)» باید حداقل ۷ تاریخجه‌زمانی موْلفه افقی شتابنگاشت تبت شده یا شبیه‌سازی‌شده حتی‌الامکان در ساختگاه‌هایی با شرایط سنگ‌بستر لرزه‌ای انتخاب شود. این شتاب‌نگاشت‌ها باید مربوط به زمین‌لرزه‌های واقعی یا شبیه‌سازی شده باشند که از نظر بزرگا و فاصله از گسل, با زلزله سطح مورد نظر (بند ۵-۳) سازگاری داشته باشند. سپس تک تک شتابنگاشتهای انتخاب‌شده باید به گونه‌ای مقیاس شوند که طیف پاسخ آن‌ها بطور میانگین با طیف پاسخ زلزله سطح مورد نظر در سنگ بستر لرزه‌ای در بازه زمان تناوب مودهای موْثر در پاسخ سازه انطباق مناسبی داشته باشند. در منطقه فرورانشی مکران, برای هر یک از انواع زلزله کم عمق پوسته‌ای. زبانه (لبه) فرورانش و داخل صفحه‌ای ". حداقل ۷ شتابنگاشت مرتبط برای تحلیل پاسخ ساختگاه استفاده برای هر کدام از شتابنگاشتهای انتخاب شده.ء تاریخچه زمانی محرک ورودی زمین‌لرزه باید به عنوان حر کت رخنمون ۸ به پروفیل خاک وارد شود. با استفاده از روش‌های محاسباتی مناسب که توانایی مدل‌سازی رفتار دینامیکی خاک در زمان وقوع زمین لرزه‌های قوی را به صورت غیرخطی و یا خطی ۳-۱-۳ برآورد طیف در سطح زمین مراحل برآورد طیف در سطح زمین به شرح زیر است: برای سطح زلزله یا نوع سازه) برای تک تک شتابنگاشتها محاسبه شده و طیف میانگین آن‌ها بدست آید. 1-0 ,111071306 باأهافبای0 ۹۳۵110۱ * * 016۳۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ب ( برای تک تک شتابنگاشتها، نسبت طیف پاسخ سﻄح زمین به طیف محرک ورودی در نسبت م یرایی ٥% )یا هر نسبت میرایی ﻻزم برای سﻄح زلزله یا ن (وع سازه محاسبه شود و میانگین آن ها به عنوان تابع .انتقال آن آبرفت بدست آید حاصل ضرب طیف میانگین در طیف زلزله سﻄح مورد نظر در سنگ ب ستر لرزه ای )که به صورت ضرب پریود به پریود صورت رد یگیم.(، بدست آید ج ( اکنون طیف هموار زلزله مورد نظر در سﻄح زمین بر مبنای طیف میانگین مرحله الف به گونه ای ترسیﻢ شود که از طیف بدست آمده از مرحله ب کمتر نباشد و حساسیت پاسخ ساختگاه به عدم قﻄع ی ها تی موجود در مدل عددی ) شامل عدم قﻄعیت در پارامت ر های مصالح، هندسه مدل و محرک ی ها ورودی( را پوش ش .دهد ٣-٠١-٤ تهیه مدل عددی ساختگاه بر مبنای شرایط حاکﻢ بر مسئله، هندسه مدل عددی ساختگاه به صورت کی بعد ی ، دو بعدی و یا سه بعدی در نظر گرفته شود. برای معرفی مشﺨصات مصالح آبرفت ها ، مدل رفتاری مناسب خاک در محدوده کرنش ی ها کوچک )محدوده رفتار خﻄی( و کرنش ی ها بزرگ )با مدل رفتار ی ی غ رخﻄ ی و یا خﻄ ی مع ادل ( انتﺨاب شو د. بدین منظور، سرعت موج برش ی در محدوده کرنش ی ها کوچک با دی با اندازه گ یری ژئوفیزیکی در محل پروژه و ای اندازه گ یری بر روی خاک های مشابه اطراف ساختگاه بدست آید. مشﺨصات مدول برشی و نسبت میرایی در محدوده کرنش ی ها بزرگ باید یا ا ز آزمایش های آزمایشگاه ی مناسب دینامیک خاک استﺨراج گردند و یا از ادبیات فنی در خاک مشابه اقتباس شوند. با دی توجه شود که عدم قﻄع ی ها تی موجود در مشﺨصات خاک ن زی دی با به نحو مناسب مورد توجه قرار گ رد ی. ی زمان که به دل لی وجود پروف ی ها لی خاک بس ار ی ی عم،ق ًعمﻼ امکان مدل سازی کل آبرفت تا سنگ بستر وجود ندارد، جنس ا ین ﻻیه از مدل عددی می تواند نی زم نوع II نیز در نظر گرفته شود . در نیا صورت ، طیف پاسخ و شتابنگاشتهای مربوط به زلزله سﻄح مورد نظر در سنگ بستر لرزه ای باید با اع مال ضرا یب مناسب )نظ یر جدول ٣-١(، از ورود ی سنگ بستر به نوع ساختگاه ی جد،د لی تبد شود. ٣-١١ مﻼحظات خاص حوزه نزدیک ساختگاه یی ها که طی شرا ریز را ،دارند به عنوان ساختگاه حوزه کی نزد ی تلق یم شود: الف (ساختگاه ی با فاصله کمتر از ٥١ یک لومتر از تصو ری ی افق گسلها ی فعال شناخته شده با توانا یی جاد یا زلزله با بزرگا ی برابر ای بزرگ تر از ٧. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/٧٣ ب (ساختگاه ی با فاصله کمتر از ٠١ یک لومتر از تصو ری ی افق گسلها ی فعال شناخته شده با توانا یی جاد یا زلزله با بزرگا ی برابر ای بزرگ تر از ٦. در بررس ی نیا ی مع،ارها تصو ری ی افق قسمت یی ها از گسل را که در عمق ی ها ٠١ یک لومتر ای یب شتر واقع شده دی نبا لحاظ کرد )شکل ٣-٢ .( شکل ٣-٢ شی نما تعر فی فاصله از ،گسل ی برا لحاظ کردن اثرات حوزه نزد یک در این ساختگاه ها، درنظرگرفتن اﺛرات پالس با زمان تناوب )پریود( بلند در فرآیند تحلیل خﻄر، الزامی .است در نیا ساختگاه ،ها در صورت لزوم جابجا یی ماندگار حاصل از گسلش در شتا بنگاشتها ی انتﺨاب ی نیز مدنظر قرار رد یگ. در صورت وجود گسل در نزدیک ساختگاه، این چشمه لرزه:زا .الف( باید بصورت چشمه با هندسه سه بعدی )طول، عرض و شیب گسل( در عمق مناسب مدل شود ب( نرخ لغزش آن در محاسبات دوره بازگشت زمین لرزه )برآورد چگالی احتمال بزرگای زمین لرزه( منظ ور .شود تبصره ٩ : در تحلیل خﻄر رده الف )بند ٣-٤ (، در صورت عدم دسترسی می توان آنالیز حساسیت با نرخ لغزش گسل هایی که در نواحی لرزه زمین.ساخت مشابه قراردارند، انجام داد -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣-١١-١ اثرات جهت داری در تحلیل خطر احتماﻻتی ی برا در نظرگرفتن اﺛر پالس زمان تناوب بلند جهت ی دار در تحل لی خﻄر احتماﻻت ی ، راهکارها ی زیر یا یبی ترک از آن ها مستند به مدارک فن ی معتبر، قابل اعمال است: ١ ( روش آمار ی : در نیا روش، بعد از انجام تحل لی خﻄر و فرآ ند ی واهﻢ افزا یی ی برا هی شن یب سرعت زم نی )ای در صورت د ر دسترس نبودن برا ی شتاب ط یفی زمان تناوب کی هیﺛان) (، با استفاده از رابﻄه ٣-٥١ (ای روابط مشابه معتبر در ادب ات ی ی فن، تعداد شتاب نگاشتها ی پالس دار مشﺨص شده و م نی انگ ی فیط پاسخ شتاب نگاشتها ی پالس دار و یغ رپالس دار به عنوان کی بی ضر شی افزا در ط فی ژه یو ) ساختگاه بد ون اﺛرات حوزه کی نزد ( ضرب م ی شود .شتاب نگاشتها ی انتﺨاب ی دی با با سنار یوی حاصل از فرآ ند ی شی جدا یا رزه ل سازگار .باشد حداقل تعداد شتاب نگاشتها ی برا انجام لی تحل آمار ی، ی ازده عدد است . در رابﻄه ز یر P نسبت تعداد رکوردها ی پالس.دار به کل رکوردها است ٣-٥١ 𝑃= 1 1 + 𝑒𝑥𝑝[−3.87 + 1.04 × 𝑅଴.ହ+ 15.99 × (∈+3)ିଶ] در نیا رابﻄهR )فاصله از گسل به یک لومتر (و لون ی اپس خروج ی ها ی کی تفک لرزه ای در دوره بازگشت .مورد نظر است ٢ ( استفاده از چهارچوب تحل یل خﻄر با اصﻼح مدل ی ها برآورد جنبش نی زم ٢-١ ( استفاده از ﺞی نتا ی ساز هی شب ی برا چشمه نزد یک ساختگاه به عنوان مدل جنبش زم ین در دی تول سنار یوی ی ساز هی شب ،شده عدم قﻄع تی پارامترهای زمین لرزه نظیر موقعیت جغرافیایی انون ک ،زلزله ژرفای ،کانونی جهت داری )جهت یری پﺬ(، نرخ و الگو ی انتشار گسیﺨتگی ی رو گسل و خصوص یات مکانیکی محیط انتشار ،امواج دی با مد نظر قرار رد یگ. ٢-٢ ( استفاده از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم با قابل تی لحاظ جهت ی دار ژه یو ساختگاه ٣-٢١ طیف قائﻢ نی زم لرزه طیف طرح مؤلفه قائﻢ را به روش مﻄالعات و ژه ی ساختگاه ای با استفاده از اصﻼح ط فی ی افق ان تو یم .بدست آورد در صورت ن از ی )در لی تحل خﻄر رده ب )بند ٣-٤-٢ (ای جنس ینی زم متفاوت با چهار نوع نی زم معرف ی شده در استاندارد ٠٠٨٢(، فیط قائﻢ را با دی با مﻄالعه و ژه ی ساختگاه و روش های معتبر -------- صفحهٔ بعد -------- و به نحو مناسب هموار شود. در صورت عدم وجود مطالعات ویژه ساختگاه برای تعیین این طیف. می‌توان طیف طرح قائم را برابر دو سوم مقدار ررهروک در نظر گرفت: الف) برای زمان تناوب‌های قائم کمتر از ۰/۰۵ ثانیه. ۱۶-۳ ورگ 0.3 + روآ وبرک1060 > مبریک ب) برای زمان تناوب‌های قائم بیشتر از ۰/۰۵ و کمتر از ۰/۱۵ ثانیه. ۱۷-۳ 0.8 > ریک ج) برای زمان تناوب‌های قائم بیشتر از ۰/۱۵ و کمتر از ۲/۰ ثانیه. 015 (75 ۱۸۳ 2 7 )0.865 وبریک د) برای زمان تناوب‌های قائم بیشتر از ۲/۰ ثانیه. مقدار طیف قائم نصف طیف افقی است. جدول ۳-۳ مفادیر ضرایب جنس زمین برای طیف قائم مقدار ) بر حسب جنس زمین و مقدار 5 مقدار شتاب طیفی روی بستر سنگی در زمان تناوب کوتاه. ,و5 در صورت استفاده از روابط تجربی تبدیل طیف افقی به قائم» برای هماهنگی با مدل‌های تجربی موجود. از مقادیر طیف افقی میانگین (پیش از تبدیل به جهت بیشینه بارگذاری) استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) در هر صورت. طیف قائم پیشنهادی نباید کمتر از ۸۰ درصد طیف بدست آمده از روابط این آیین‌نامه اصلاح شود که طیف میانگین آن‌ها در بازه زمان تناوب مورد نیاز (تعریف شده در فصول ‎٩۰۴‏ و ۱۰) کمتر از طیف قائم زلزله نادر این آیین‌نامه نباشد. ۱۳-۳ برآورد جابجایی زمین در محل گسیختگی گسل لرزه‌زمین‌ساخت به منظور برآورد ویژگی‌های ابعادی گسل و پتانسیل لرزه‌خیزی (مدل فراوانی-بزرگا) و کل و ترکیب روابط تجربی بزرگا-جابجایی معتبر با رابطه فراوانی-بزرگای گسل مورد نظرء می‌توان میزان جابجایی سطحی ماندگار زمین در محل گسل در دوره بازگشت‌های مختلف را برآورد کرد. در صورت وجود آبرفت‌های عمیق تحلیل انتشار گسیختگی گسل در آبرفت به روش‌های ارائه شده در فصل پنجم نیز باید مدنظر قرار گیرد. به این روش " تحلیل احتمالاتی خطر گسلش سطحی" گفته می‌شود. روش دوم: به‌عنوان یک روش ساده‌شده. و در صورتی که متخصصین لرزه‌زمین‌ساخت احتمال بروز اساس روابط تجربی به ازای میانگین بزرگای گشتاوری حاصل از فرآیند جدایش لرزه‌ای (بند ۴-۷-۳) در دوره با زگشت مورد نظر برآورد کرد. مقدار این جابجایی مورد نظرء ۸1 برای هر یک از سازوکارهای امتدادلغز, نرمال, معکوس یا فشاری و همچنین گسل با اطلاعات کم و غیرقابل تشخیص به شرح زیر ارائه شده است: ۱۹-۳ ۳-0 ۵) ۵۶ برای گسل نرمال: ۲۰.۳ ۳-6( ۵) ۵۶ برای گسل معکوس یا فشاری: ۲۱-۳ 56۳0.45 3. 1-*(م۵۸) ۶م] برای ؟ با اطلاعات کم از میانگین مقادیر ؟ امتداد لغ: استفاده شود: برای ز میانگین مقادیر س و شو -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خطر/۴۱ ۲۲-۳ 2 ۸+۳ )م۸ در این روابط. ۸1۷۷ بزرگای گشتاوری زلزله غالب حاصل از واهم‌افزایی نتایج تحلیل خطر برای ۳)7۸. در دوره بازگشت موردنظر و ۸5 ]۸ ۸1۲ و ]۸ بیشینه جابجایی زمین به ترتیب در حرکت گسل با سازوکار امتدادلغز. نرمال, معکوس و گسل با اطلاعات کم است. لازم است که مقدار جابجایی حاصل در ضریب اهمیت عضو مورد نظر (جدول ۱-۱۳) ضرب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم روش‌های تحلیل -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١ مﻼحظات کلی بارگﺬاری و تحلیل لرزه ای، می تواند به یکی از روش های ارتجاعی شامل بار جانب ی ) معادل بند ٤-٠١ ، تحلیل طیفی بند ٤-١١ ( و تحلیل تاریﺨچه زمانی خﻄی )بند ٤-٢-٢١ ( یا یکی از روش های غیرخﻄی شامل استاتیکی )پیوست ٢ استاندارد ٠٠٨٢ ( یا دینامیکی تاریﺨچه زمانی )بند ٤-٢١-٣ ( با رعایت ضوابط مربوط ه .انجام شود سازه باید دارای سیستﻢ مقاوم جانبی لرزه ای مناسب افقی و قائﻢ با سﺨتی، مقاومت و ظرفیت شکل پﺬیری کافی باشد، به طوریکه اعضا و اتصاﻻت آن بتوانند تغییرشکل ها در محدوده ی مج از ارتجاعی و غیرارت جاعی این آیین نامه را تأمین کنند. برای طراحی سازه ها طبق این آیین ،نامه، باید مواردی از قبیل پیکربندی کاربری، سیستﻢ سازه ای و گروه طراحی لرزه ای طبق ضوابط این فصل در نظر گرفته شوند. مدل ریاضی سازه باید با خصوصیات ارتجاعی و غیرخﻄی مصالح و هندسه ی سازه سازگار باشد، اما ساده سازی های ی مانند فرض بستر صلب )تکیه(گاه گیردار مجاز است، مگر اینکه در این آیین نامه مشابه آنچه در فصل پنجﻢ یا سیزدهﻢ ان یب ،شده .فرض خاصی توصیه شده باشد ﻻزم به یادآوری است که سازه های طراحی شده با ضوابط این فصل باید کلیه الزامات آخرین ویرایش استاندارد ٠٠٨٢ را نیز تأمین نمایند. این امر بدین معنی است که سازه طراحی شده باید همه ضوابط این آیین نامه و استاندارد ٠٠٨٢ هﻢ را زمان .اقناع نماید ٤-١-١ نمادها عﻼئﻢ و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است A :شتاب مبنای طرح AB :مساحت پﻼن ساختمان در تراز پایه Asi : سﻄح مقﻄع دیوار برشیi در جهت اعمال نیروی زلزله Ax : ضریب بزرگنمایی پیچشی ترازx B :ضریب بازتاب طبق استاندارد ٠٠٨٢ Cd :ضریب بزرگنمایی جابجایی Cdx : ضریب بزرگنمایی جابجایی در راستای محورx Cdy :ضریب بزرگنمایی جابجایی در راستای محورy Ct :ضریب زمان تناوب سازه -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٤ CTu :ضریب کرانه باﻻی زمان تناوب محاسباتی Cvx : ضریب توزیع نیروی جانبی در ارتفاع Cw :پارامتر تعیین زمان تناوب تجربی برای ساختمان های دارای دیوار برشی بتنی Di : طول دیوار برشیi D1,2,3 :گروه طراحی لرزه ای E :اﺛر بار زلزله Fi : نیروی جانبی زلزله در ترازi Fpx :نیروی جانبی طراحی دیافراگﻢ Fx : نیروی جانبی طبقه یا ترازx H :اﺛر بار جانبی ناشی از فشار خاک، آب زیرزمینی، و یا توده ی مصالح و مواد H :فاع ت ار کل ساختمان از تراز پایه hi : ارتفاع دیوار برشیi، مرکز جرم قﻄعه یi ، طبقه یا ترازi از تراز پایه hsx :ارتفاع طبقه ی زیر ترازx hwall :ارتفاع دیوار برشی hx : ارتفاع طبقه یا ترازx از تراز پایه یا تراز مرکز کف شالوده hwp : (ارتفاع پایه )درز I :ضریب اهمیت سازه k :عددی متناسب با زمان تناوب طبیعی سازه ka :ضریب بزرگنمایی برای انعﻄاف پﺬیری سقف Lf :طول پی سهﻢ هر ستون L :عرض ورق حلقوی کف زیر جداره، اندازه گیری شده از بر داخلی جداره Lwp : (طول پایه )درز Lwall :طول دیوار برشی Mt :لنگر پیچشی موجود در طبقه Mta : لنگر پیچشی موجود در طبقه با در نظر گرفتن اﺛر پیچش تصادفی در پﻼن N :تعداد طبقات n : تعداد مودهای نوسان سازه Pi :بار قائﻢ کل در ترازi و باﻻتر از آن شامل بار مرده و بار زنده با ضریب حداکثر برابر با ١ R : اﺛر بار باران Ru :ضریب رفتار در روش مقاومت -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. RuX : ضریب رفتار در راستای محورx RuY : ضریب رفتار در راستای محورy S1 : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ،(نظیر زلزله ی نادر )سﻄح خﻄر سوم( در زمان تناوب یک ﺛانیه روی بستر سنگی حاصل از مﻄالعه ی ویژه ی ساختگاه Sa : شتاب طیفی )بر حسبg ( با نسبت میرایی ٥% 𝑆௔ೞ೐ೝ :شتاب طیفی زلزله ی بهره برداری )بر حسبg( حاصل از مﻄالعه ی ویژه ی ساختگاه SD1 : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg( در زمان تناوب یک ﺛانیه در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ﺛانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :اﺛر بار ناشی از کرنش های خودتعادلی TS : ضریب وابسته به نوع خاک از جنس زمان تناوب TL : (زمان تناوب گوشه دوم طیف )زمان تناوب زیاد TIR :نسبت نامنظم ی ی چش یپ Tlower :زمان تناوبی است که در هر دو راستای متعامد ،ساختمان مجموع جرم های ،مؤﺛر حداقل ٠٩ درصد جرم ی واقع مدل باشد. Tupper :زمان تناوب ی اصل )مد ی اصل نوسان سازه (بزرگ تر در دو راستای متعامد Vi :بیشینه برش پایه ی اصﻼح شده Vmin :مقدار حداقل برش پایه Vmax :مقدار حداکثر برش پایه VEX :برش هی پا ارتجاع ی حداکثر ، در امتداد x VEY :برش پایه ارتجاعی حداکثر، در امتداد y VIX :برش پایه غیرارتجاعی حداکثر، در امتداد x VIY :برش پایه غیرارتجاعی حداکثر، در امتداد y Vser :برش پایه در زلزله ی بهره برداری Vu :مقدار برش پایه Vx :برش لرزه ای در راستایx VY :برش لرزه ای در راستایy W :اﺛر بار ناشی از فشار باد W : وزن مؤﺛر لرزه ای سازه WP : سهﻢ وزن دیوار تﺨصیص یافته به مهار -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٤ Wp :وزن بهره برداری جزء صنعتی یا غیر سازه ای wi : سهﻢ وزن مؤﺛر لرزه ای طبقه، تراز یا قسمتi wpx : سهﻢ وزن مؤﺛر لرزه ای دیافراگﻢ و اجزای متکی به آن در ترازx wx : سهﻢ وزن مؤﺛر لرزه ای طبقه یا ترازx x :توان ارتفاع در رابﻄه ی زمان تناوب تجربی  :نسبت برش طبقه به مقاومت جانبی طبقه a :جابجایی جانبی نسبی مجاز طبقه x : جابجایی نسبی غیرارتجاعی طبقهx max :جابجایی نسبی حداکثر ave :جابجایی نسبی متوسط A :تغییرمکان جانبی در گوشه با تغییرمکان بیشتر دیافراگﻢ  : تغییرمکان جانبی در گوشه با تغییرمکان کمتر دیافراگﻢ DE : تغییرمکان جانبی طرحغیرارتجاعی DEx : تغییرمکان زلزله طرح در ترازx DEx-1 : تغییرمکان زلزله طرح در ترازx-1 di :تغییرمکان ناشی از تغییرشکل دیافراگﻢ در اﺛر نیروهای طراحی زلزله e : جابجایی جانبی ارتجاعی سازه max :بیشینه جابجایی جانبی در ترازx بدون در نظر گرفتن اﺛرx A ave :میانگین جابجایی در نقاط انتهایی سازه در ترازx بدون در نظر گرفتن اﺛرx A M :بیشینه جابجایی جانبی غیر ارتجاعی سازه MT :کمینه فاصله ی آزاد مجاز بین دو سازه ی مجاور M1 :حداکثر جابجایی غیرارتجاعی سازه ١ ی  :حداکثر جابجایی غیرارتجاعی سازه ٢ ی x : جابجایی جانبی )غیر ارتجاعی( ترازx بدون احتساب اﺛر اندرکنش xe :جابجایی جانبی ارتجاعی در ترازx ηx :ضریب مقیاس برش پایه در امتدادx ηy :ضریب مقیاس برش پایه در امتدادy  :زاویه ی بین جهت زلزله با شعاع گﺬرنده از نقﻄه ی مورد نظر در مﺨزن i : شـاخص پایداری max :بیشینه شاخص پایداری -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵ : ضریب افزونگی (نامعینی) ۲-۴ گروه‌بندی سازه‌ها از نظر نظم کالبدی سازه‌ها از نظر نظم کالبدی (پیکربندی) به دو گروه منظم و نامنظم تقسیم می‌شوند. در جدول ۱-۴ و جدول ۲-۴ به ترتیب شرایط نامنظمی در ارتفاع و پلان مشخص شده است. درصورتی که در هر یک از امتدادهای اصلی ساختمان یا در هر یک از طبقات. هرکدام از انواع نامنظمی‌های جدول ۱-۴ یا ۲-۴ وجود داشته باشد. کل ساختمان در هر امتداد به‌عنوان ساختمان نامنظم محسوب می‌شود. استفاده از سیستم دارای نامنظمی از نوع "مقاومت جانبی- طبقه‌ی خیلی ضعیف" در هیچ‌کدام از گروه‌های طراحی لرزه‌ای مجاز نیست. همچنین استفاده از سیستم سازه‌ای دارای نامنظمی از نوع "سختی جانبی-طبقه خیلی نرم". "مقاومت جانبی-طبقه ضعیف" و "نامنظمی پیچشی با 1]1<۱/۴] برای گروه‌های طراحی لرزه‌ای ۱( و :1 (بند ۴-۴) مجاز نیست. تبصره‌ی ۱: درصورتی که تحت اثر نیروی زلزله طرح, نسبت حداکثر تغییرمکان نسبی در طبقه‌ای از ۳ برابر این مقدار در طبقه فوقانی‌اش بیشتر نباشد می‌توان نامنظمی‌های در ارتفاع از نوع هندسی, جرمی و سختی جانبی (طبقه نرم و طبقه خیلی نرم) را در آن طبقه نادیده گرفت. در محاسبه تغییرمکان نسبی طبقه برای انجام این بررسی می‌توان از اثرات پیچش صرف‌نظر نمود. بررسی این سه نوع نامنظمی در دو طبقه فوقانی ساختمان ضرورت ندارد. تبصره‌ی ۳: برای ساختمان‌های یک و دو طبقه می‌توان از نامنظمی‌های نوع سختی جانبی (طبقه نرم و طبقه‌ی خیلی نرم) و نوع هندسی صرف‌نظر نمود. در سازه‌های نامنظم نیروهای طراحی لرزه‌ای در اعضای زیر در یک ضریب افزایشی ۱/۳۵ ضرب می‌شود: ۱- اتصالات دیافراگم به اعضای قائم و اتصال دیافراگم به جمع‌کننده‌ها ۲- عناصر جمع کننده و اتصالات آن شامل اتصالات به اعضای قائم سیستم باربر لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٤ جدول ٤-١ انواع نامنظمی در ارتفاع نوع نامنظمی و تعریف آن الف( نامنظمی سﺨتی جانبی ـ طبقه:ی نرم چنانچه سﺨتی جانبی یک طبقه از سازه کمتر از ٠٧% سﺨتی جانبی طبقه ی فوقانی خود، یا کمتر از ٠٨% میانگین سﺨتی جانبی سه طبقه ی باﻻی آن باشد، به آن طبقه ی نرم گفته می.شود ب( نامنظمی سﺨتی جانبی ـ طبقه :ی خیلی نرم چنانچه سﺨتی جانبی یک طبقه از سازه کمتر از ٠٦% سﺨتی جانبی طبقه ی فوقانی خود و یا کمتر از ٠٧% میانگین سﺨتی جانبی سه طبقه ی باﻻی آن باشد، به آن طبقه ی خیلی نرم گفته می.شود (پ نامنظمی ی جرم: چنانچه جرم مؤﺛر لرزه زا شیب یا هقبط یا ٥/١ برابر جرم مؤﺛر لرزه ای طبقه ی مجاور باشد، سازه دارای نامنظمی در جرم است. این شرط شامل ح الت بام سبک تر از کف طبقه ی زیرین خود نمی.شود :ت( نامنظمی هندسی در ارتفاع چنانچه بعد افقی سیستﻢ مقاوم جانبی در هر طبقه از سازه بیش از ٣/١ برابر بعد نظیر در طبقه ،ی مجاور باشد سازه ی مﺬکور دارای نامنظمی هندسی در ارتفاع می.باشد (ث نامنظمی قﻄع درون صفحه:ی سیستﻢ باربر جانبی چنانچه جزء قائﻢ باربر جانبی در هر طبقه نسبت به طبقه مجاور آن جابجایی در صفحه قائﻢ داشته باشد که موجب می شود ادامه مسیر انتقال نیرو در جزء باربر جانبی تنها با ایجاد نیرو در اجزای تکیه گاهی مانند تی ،رها ستون ها، دا ل ها و دیوارها امکان پﺬیر باشد، سیستﻢ مقاوم جانبی دارای نامنظم ی قﻄع درون صفحه ی تﻢ سیس باربر جانب.ی است (ج نامنظمی مقاومت جانبی- طبقه:ی ضعیف طبقه ای از سازه ضعیف نامیده می شود که مقاومت جانبی اش کمتر از مقاومت طبقه .ی فوقانی خود باشد مقاومت جانبی یک طبقه عبارت است از مجموع مقاومت جانبی تمامی اعضای لرزه بر که برش آن طبقه را در جهت مورد نظر تحمل می.کنند چ( نامنظمی مقاومت جانبی- طبقه:ی خیلی ضعیف طبقه ای از سازه خیلی ضعیف نامیده می شود که مقاومت جانبی اش کمتر از ٥٦% مقاومت طبقه ی فوقانی خود .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٤-٢ انواع نامنظمی در پﻼن ٤-٣ ضریب اهمیت و گروه بندی سازه ها از نظر کاربری و خطرزایی سازه ها از نظر کاربری و خﻄرزایی به چهار گروه تقسیﻢ می شوند. گروه کاربری و خﻄرزایی و ضریب اهمیتI هر گروه با توجه به میزان مﺨاطرات جانی و مالی محتمل از جدول ٤-٣ .تعیین شود ضرایب نوع نامنظمی و تعریف آن الف (نامنظمی پیچشی : زمانی منظور می شود که یکی از دو مورد ز یر اتفاق افتد. شیب از ٥٧ درصد مقاومت ی جانب هر طبقه ای زیر دی افراگرام در کی .طرف مرکز جرم باشد منظور از مقاومت جانبی طبقه جمع کل مقاومت همه اعضای باربر لرزه ای است که در تحمل برش طبقه در جهت مورد نظر .مشارکت دارند نسبت نامنظم ی ی چش یپ ) TIR (بی شتر از ٢/١ باشد . تعریف نسبت نامنظمی پیچشی طبق رابﻄه ،𝑇𝐼𝑅= ∆೘ೌೣ ∆ೌೡ೐ :است که در آن : ∆௠௔௫ بیشینه ی جابجایی نسبی طبقه در کی کنﺞ در راستای زلزله با لحاظ کردن پیچش تصادف ی با فرض 𝐴௫= 1 : ∆௔௩௘ میانگین جابجایی نسبی آن کنﺞ و کنﺞ دیگر در راستای زلزله :ب( نامنظمی هندسی این نامنظمی در حالتی به وجود می آید که در پیکربندی افقی سازه پس رفتگی هﻢ زمان در دو جهت بیش از ٠٢% .طول پﻼن در آن جهت باشد :پ( نامنظمی در دیافراگﻢ این نامنظمی زمانی وجود دارد که کف دارای ناپیوستگی یا تغییرات ناگهانی در سﺨتی باشد مانند مواردی که دارای بازشوها و بریدگی هایی با سﻄح بیش از ٥٢% کل سﻄح کف است و یا کف هایی که تفاوت سﺨتی مؤﺛر آن ها (نسبت به طبقه )ناحیه ی مجاور بیش از ٠٥% .است :ت( نامنظمی جابجایی خارج از صفحه این نامنظمی زمانی وجود دارد که حداقل در یکی از اجزای سیستﻢ باربر جانبی انقﻄاعی در مسیر انتقال نیروی جانبی، به صورت تغییر صفحه در یکی از طبقات، وج.ود داشته باشد ث( نامنظمی سیستﻢ :های غیرموازی این نامنظمی زمانی وجود دارد که اعضای قائﻢ سیستﻢ لرزه.بر جانبی با محورهای اصلی و متعامد موازی نیستند -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٥ اهمیت برای بارهای باد، سیل، برف و یخ بر اساس ضوابط مبحث ششﻢ مقررات ملی ساختمان و استاندارد ملی بارهای طر احی سازه های غیرساختمانی تعیین می .شوند در مواردی که دسترسی به سازه با گروه کاربریI از طریق سازه ی مجاور صورت می گیرد، سازه مجاور نیز باید با تمام الزامات مربوط به سازه با گروه کاربریI .طراحی شود حتی المقدور موقعیت سازه با گروه کاربریI به گونه ای انتﺨاب شود که فاصله ی مناسبی از تمامی سازه های مجاور، به ویژه با گروه کاربری پایین.تر، داشته باشد تبصره: در موارد ابهام، انتﺨاب گروه کاربری و خﻄرزایی با تشﺨیص مشاور و تأیید کارفرما انجام می ش .ود چون عملکرد بسیاری از سازه ها و اجزا در یک سایت می تواند متفاوت از سایت دیگر باشد، ﻻزم است در مورد تأسیسات و سازه های واقع در یک مجتمع نظیر تلمبه خانه نفت )ایستگاه پمپاژ(، ایستگاه ارسال و دریافت توپک(Trap Station)، سازه های سایبان ت جهیزات مکانیکی ﺛابت نظیر پمپ ،ها و کمپرسورها سازه های یا شالوده های نگهدارنده، سیستﻢ های اندازه) گیری سیاﻻتMetering ،(، مﺨازن تعادلی ،ساختمان مربوط به ایستگاه حفاظت کاتدیک تأسیسات و سازه های برق رسانی و پست ،های برق دکل های انتقال نیرو، ترانسفرمر، دیوار آ تش، تعمیرگاه) هاWorkshop ( و انبار و ... انتﺨاب گروه کاربری و خﻄرزایی بنا به مورد با پیشنهاد مشاور و تأیید .کارفرما صورت پﺬیرد جدول ٤-٣ گروه کاربری و خطرزایی سازه و ضریب اهمیت گروه کاربر ی و خطرزایی سازه )ضریب اهمیتI( گروه کاربری و خﻄرزایی I :شامل الف- سازه:های ضروری که باید بﻼفاصله پس از زلزله کارایی خود را حفظ نمایند مانند - اتاق های کنترل - تأسیسات ،مکانیکی تأمین برق و بﺨار و سامانه های خنک کننده ی سرویس دهنده ب ه تجهیزات گروه کاربری و خﻄرزایی I - ایستگاه های تولید نیرو و دیگر ابنیه ی عمومی برای خ دمات اضﻄراری - برج،های مﺨابراتی آنتن ها و ایستگاه های برق - مﺨازن ذخیره ی آب آتش نشانی و دیگر سازه های ذخیره ی آب یا مواد و ابزار اطفاء حریق که برای خدمت رسانی به دیگر سازه های ضروری و خﻄرزا در موارد اضﻄراری مورد نیاز .هستند - ساختمان های مراقبت و مراکز کنترل ٥/١ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. - ابنیه ی ذخیره ی آب و پمپ های تأمین فشار برای اطفای حریق - ایستگاه های تقویت و تقلیل فشار گاز ب- سازه های خﻄرزا، با کاربری مرتبط با تولید، فرآورش، مدیریت، انبار، بهره برداری ی ا امحای سوخت، مواد شیمیایی و ضایعات خﻄرزا و یا مواد منفجره که دارای مقدار زیادی از مواد یادشده باشد به طوری که رها شدن این مواد موجب خﻄر خیلی زیاد )وضعیت اضﻄراری( برای عموم شود. همچنین ساختمان ها و تأسیساتی که خرابی آن ها موجب انتشار گسترده ی مواد بسیار سمی و مضر در کوتاه مدت و دراز مدت برای محیط زیست می.شوند گروه کاربری و خﻄرزایی II :شامل الف- سازه هایی که خرابی آن موجب تلفات زیاد می:شود، مانند - دودکش های بلند - دکل ها و برج های بلند -سکوهای ﺛابت فراساحلی ب- سازه هایی به جز گروه کاربریI که در صورت خرابی موجب بروز خسارات اقتصادی قابل توجه و یا اختﻼل در کار روزمره می:شوند، مانند - مرکز اسناد - آزمایشگاه کنترل کیفیت - ابنیه ی تصفیه ی فاضﻼب - ابنیه تصفیه ی پساب صنعتی - مﺨازن ذخیره سیاﻻت هیدروکربوری - تأسیسات سر چاه ی (نفت )سلرها اسکله ١ - ساختمان ها و تأسیسات صنعت ی که خراب ی آن ها موجب آلودگ ی طی مح ست یز ای و آتش ی سوز عی وس می شود. - سازه ها و تأسیساتی که حاوی مقادیر کافی از مواد س می باشد که مقدار آن از مقدار مجاز تجاوز کرده و خرابی سازه منجر به انتشار گسترده مواد سمی مضر می.شود - تأسیسات مکانیکی و تأمین برق و بﺨار یا انتقال و توزیع مرتبط با نفت، گاز و فرآورده های نفتی سرویس دهنده به تجهیزات گروه کاربری و خﻄرزایی II - ساختمان های عملیات گازرسانی ٥٢/١ -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٥ ١ در مورد جزئیات و مشﺨصات ﻻزم برای بارگﺬاری و طراحی اسکله ها به پیوست )ث( در استاندارد ملی بارهای طراحی سازه .های غیر ساختمانی مراجعه شود ٤-٣-١ ضوابط خاص برای ساختمان های گروه کاربری و خطرزاییI )ساختمان(های ضروری برای ساختمان های ضروری عﻼوه بر ضوابط مند رج در فصول دیگر مرتبط در این آیین نامه، رعای ت ضوابط و مقررات تکمیلی زیر الزام ی است: ١- این سازه ها باید برای دو زلزله طرح ) سﻄح خﻄر ٢ ( و زلزله بهره برداری )سﻄح خﻄر ١ ( که در فصل سوم تعریف شده.اند، طراحی شوند ٢- انجام مﻄالعات ویژه ساختگاهی الزام ی است و باید مﻄابق با ضوابط فصل سوم .انجام شود ٣- توجه به ضوابط فصل پنجﻢ الزام ی است . در نظر گرفتن اندرکنش سازه و خاک طبق ضوابط فصل ششﻢ توصیه می .شود ٤- در صورت ی که ساختمان نامنظﻢ باشد لی تحل دی با ًحتما به صورت سه بعد ی انجام رد ی پﺬ. در ساختمان ،های بلندتر از یک طبقه از تراز پایه استفاده از سیستﻢ با نامنظمی پیچشی ساختمان های با طبقه خیلی نرم و ساختمان .های با طبقه خیلی ضعیف، ممنوع است ٥- استفاده از سیستﻢ های سازه ای مندرج در جدول ٤-٥ به شرطی که واژه غیرمجاز در جلوی ردیف آن در هیﭻ یک از گروه های طراحی لرزه .ای درج نشده باشد، مجاز است پ- سازه هایی به جز گروه کاربریI ،با کاربری مرتبط با تولید، فرآورش، مدیریت، انبار بهره،برداری یا امحای سوخت، مواد شیمیایی و ضایعات خﻄرزا و یا مواد منفجره ، که دارای مقدار کافی از مواد یادشده باشد به طوری که رها شدن این مواد موجب خﻄر برای کارکنان .شاغل در محل شود گروه کاربری و خﻄرزایی III :شامل دیگر سازه ها به جز گروه های کاربریI ، II وIV ٠/١ گروه کاربری و خﻄرزایی IV :شامل الف- سازه هایی که خرابی آن ها منجر به خسارتًنسبتا کمی می شود و احتمال بروز .خسارات مالی و تلفات انسانی در آن کﻢ است، مانند انبارهای کﻢ اهمیت ب- سازه های موقت با زمان بهره برداری کمتر از ٢ سال ٠/١ -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦- ساختمان های ضروری باید برای زلزله بهره برداری نیز کنترل شوند به طوریکه در مقابل ترکیب بار زلزله بهره برداری به همراه سایر بارهای سﻄح خدمت، بدون ضریب بار، رفتار ارتجاعی داشته باشند. بدین منظور در ساختمان های فوﻻدی تنش های اعضا نباید از حد جاری شدن فوﻻد تجاوز کند. در ساختمان های بتن آرمه بدون اعمال ضرایب کاهش مقاومت، نیروهای داخلی اعضا نباید از مقاومت های اسمی نظیر بیشتر شود. اﺛر پی دلتا مﻄابق با الزامات بند ٤-٩-٢ باید لحاظ گردد. برش پایه در زلزله بهره برداری ، ser V برای استفاده در روش بار جانبی معادل از رابﻄه ٤-١ بدست می.آید ٤-١ 𝑉௦௘௥= 𝑆௔௦௘௥𝐼𝑊 که در آن𝑆௔௦௘௥، شتاب طیفی زلزله بهره) برداری حاصل از مﻄالعات ویژه ساختگاه فصل سوم ( و𝑊 ، برابر با وزن مؤﺛر لرزه ای طبق بند ٤-٩-٤ می .باشد ٤-٤ گروه طراحی لرزه ای گروه طراحی لرزه ای برای هر سازه بر ا ساس تعریف های زیر تعیین می د گرد . این موارد در جدول ٤-٤ .خﻼصه شده است - گروه طراحی لرزه) ای یک1 D(: این گروه شامل سازه های گروه کاربری و خﻄرزایی نوعI است که در ساختگاه آن ها مقدار1 S )طبق تعریف فصل سوم ( بیشتر یا برابر با ٦/٠ .باشد - گروه طراحی لرزه) ای دو2 D(: این گروه شامل سازه های گروه های کاربری و خﻄرزایی نوعII ، III و IV می شود که در ساختگاه آن ها مقدار1 S )طبق تعریف فصل سوم ( بیشتر یا برابر با ٦/٠ باشد. - گروه طراحی لرزه) ای سه3 D(: این گروه شامل سازه های تمامی گروه های کاربری و خﻄرزایی می شود که در ساختگاه آن ها مقدار1 S )طبق تعریف فصل سوم (کوچکتر از ٦/٠ باشد. جدول ٤-٤ گروه طراحی لرزه یا بر اساس پارامترهای شتاب طیفی گروه کاربری و خطرزایی 1 S DS S کمتر از ٦/٠ بیشتر یا برابر ٦/٠ کمتر یا برابر ٥٧/٠ بیشتر از ٥٧/٠ I 3 D 1 D 3 D 1 D II 3 D 2 D 3 D 2 D III 3 D 2 D 3 D 3 D IV 3 D 2 D 3 D 3 D -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٥ تبصره: گروه طراحی لرزه ای برای مناطقی که DS S آن بیشتر از ٥٧/٠ است، برای گروه های کاربری و خﻄرزاییI وII، به ترتیب1 D و2 D، و برای گروه های کاربری و خﻄرزاییIII وIV ، 3 D در نظر گرفته شود. برای مناطقی که DS S آن کمتر یا برابر ٥٧/٠ ،است برای تمامی گروه های کاربری و خﻄرزایی، گروه طراحی لرزه ای3 D در نظر گرفته شود . این موارد در جدول ٤-٤ .خﻼصه شده است محدودیت ارتفاع سازه بر اساس گروه طراحی لرزه ای از جدول ٤-٥ تعیین می شود. برای سازه های گروه طراحی لرزه ای3 D در مناطق با شتاب مبنای طرح ٢/٠ )بر اساس استاندارد ٠٠٨٢ ( یا کمتر در موارد غیرمجاز، می توان حداکثر ارتفاع را تا ٠١ متر در نظر گرفت. ٤-٥ سیستﻢ های سازه یا هزرل بیارض و یا ٤-٥-١ انتخاب سیستﻢ های سازه ای، پارامترهای لرزه ای و محدودیت ها سیستﻢ مقاوم جانبی در سازه می تواند طبق جدول ٤-٥ برای سازه های ساختمانی و جدول ٧-١ ای جدول ٧-٢ برای سازه های غیر ساختمانی بسته به مورد انتﺨاب شود. عﻼوه بر این، برای تحلیل سازه به روش های ارتجاعی در این آیین ،نامه، تعیین مقادیر ضریب رفتارu R ،، ضریب اضافه مقاومت0  ، و یب ضر بزرگنمایی یی تغ رمکان جانب ،یd C ، برای تعیین برش پایه، نیروهای طراحی اعضاء و جابجایی .طراحی طبقه ﻻزم است همان طور که اشاره شد در مورد ساختمان ها این مقادیر باید طبق جدول ٤-٥ و در سایر موارد طبق جدول ٧-١ یا جدول ٧-٢ انتﺨاب شوند. عﻼوه بر مقادیر ذکر شده در جدول ٤-٥ برخی توضیحات تکمیلی در راهنمای این آیین نامه ارائه شده است. برای سایر سیستﻢ هایی که در جداول فوق ذکر نشده اند، می توان از نتایﺞ آزمایش، محاسبات، آیین نامه ها یا مراجع معتبر با اخﺬ تأیید ا ز کمیته ی این آیین.نامه استفاده نمود ٤-٥-٢ ترک یب سی ستﻢ ها در امتدادها ی مختلف در ساختمان هایی که برای تحمل نیروی جانبی زلزله در دو امتداد عمود بر هﻢ در ،پﻼن از دو سیستﻢ سازه ای مﺨتلف استفاده شده ،باشد برای هر یک از دو امتداد باید از ضرایبu R ، d C و0  مربوط به سیستﻢ سازه ای آن امتداد استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳-۵-۴ تر کیب سیستم‌ها در یک امتداد محاسبات سازه در امتدادی که ساختمان دارای سیستم ترکیبی در ارتفاع از روی تراز پایه است. می‌تواند به شرح زیر صورت گیرد: الف) برای محاسبه زمان تناوب تجربی ابتدا باید زمان‌های تناوب تجربی هر یک از سیستم‌های تحتانی و فوقانی بر اساس ارتفاع کل ساختمان, مطابق ضوابط بند ۳-۱۰-۴ محاسبه شوند. سپس زمان تناوب تجریی سیستم ترکیبی, برابر میانگین وزنی زمان‌های تناوب تجربی هر یک از سیستم‌ها بر اساس ارتفاع آن‌ها نسبت به ارتفاع کل ساختمان در نظر گرفته شود. ب) زمان تناوب ضریب تحلیلی سیستم ترکیبی باید بر اساس تحلیلی محاسبه شود که شامل هر دو سیستم تحتانی و فوقانی بوده و هیچ یک از درجات آزادی آن مقید نباشد. پ) در ساختمان‌هایی که مقدار ضریب رفتار سیستم فوقانی» کوچک‌تر از مقدار آن در سیستم تحتانی است. برای محاسبات هر دو سیستم تحتانی و فوقانی باید از مقادیر ,18. ۳۷ و 20گ سیستم فوقانی و ضریب افزونگی م بحرانی (بزرگ‌ترین مقدار از بین ضریب افزونگی م سیستم فوقانی و تحتانی) استفاده شود. در این حالت کنترل برش پایه حداقل (موضوع بند ۱-۲-۱۰-۴) و در صورت انجام تحلیل طیفی, اصلاح مقادیر بازتاب‌ها (موضوع بند ۵-۱۱-۴) در تراز پایه الزامی است. ت) در ساختمان‌هایی که مقدار ضریب رفتار سیستم تحتانی کوچک‌تر از مقدار آن در سیستم فوقانی است برای محاسبات سیستم فوقانی, باید از مقادیر . ۳ و52 و م سیستم فوقانی استفاده شود. برای محاسبات سیستم تحتانی, باید از مقادیر ,8]. ۳۵ 520 و م سیستم تحتانی استفاده شود. لیکن در مدل تحلیلی موردنظر نیروی جانبی زلزلهٌ سیستم فوقانی در نسبت م/۷"سیستم فوقانی بهم/۷ سیستم تحتانی که نباید کوچک‌تر از۱ در نظر گرفته شود. ضرب شود. ضمناً در این حالت. کنترل برش پایهُ حداقل (موضوع بند ۱-۲-۱۰-۴) در تراز پایه الزامی است. همچنین در مواردی که سیستم تحتانی در تمام یا بخش عمده‌ای از پیرامون ساختمان دارای دیوارهای حائل بتن‌آرمه متصل به سازهٌ ساختمان است. در صورت انجام تحلیل طیفی, برای محاسبات سیستم فوقانی, اصلاح مقادیر بازتاب‌ها (موضوع بند ۵-۱۱-۴) باید بر اساس مقدار برش حاصل از تحلیل استاتیکی معادل سیستم فوقانی با زمان تناوب تجربی و پارامترهای لرزه‌ای همین سیستم. در تراز تحتانی آن صورت گیرد. لیکن برای محاسبات سیستم تحتانی اصلاح مقادیر بازتاب‌هاء فقط در تراز پایه الزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۵۷ تبصره: در مواردی که در بام ساختمان, سازه‌ای حداکثر دو طبقه با وزن کمتر از ۱۰درصد وزن کل ساختمان وجود داشته باشدء ساختمان می‌تواند مشمول الزامات تر کیب سیستم‌ها در ارتفاع در راستای مورد نظر نشود. بنابراین در اینگونه موارد سیستم سازه‌ای و مقادیر طراحی لرزه‌ای متناظر آن (.1. 620 و ) متناظر با سیستم سازه‌ای زیر دو طبقه فوق‌الذکر اختیار می‌شود. ۲-۳-۵-۳ روش تحلیل دو بخشی برای ترکیب سیستم‌های مختلف در ارتفاع در یک امتداد در روش تحلیل بار جانبی معادل برای سیستم سازه‌ای که شامل یک بخش انعطاف‌پذیر در بالا و یک بخش صلب در پایین باشد. در صورت وجود دو شرط زیر می‌توان تحلیل سازه را در دو بخش انجام داد: ب) زمان تناوب کل سازه از ۱۱۱ برابر زمان تناوب بخش بالایی هنگامی که به صورت یک سازه‌ی تحلیل این نوع سازه به روش دو بخشی به صورت زیر انجام می‌شود: ۱- سیستم فوقانی به صورت یک سازه‌ی جداگانه با مقادیر پل و 0 متناسب با این نوع سازه تحلیل و طراحی می‌شود. این تحلیل می‌تواند با روش بار جانبی معادل یا تحلیل طیفی انجام ۲- سیستم تحتانی به صورت یک سازه‌ی جداگانه با مقادیر پل و م متناسب با این نوع سازه تحلیل و طراحی می‌شود. عکس‌العمل سیستم فوقانی که از تحلیل سازه‌ی سیستم فوقانی در بند ۱ حاصل شده. باید در نسبت 2 /,)/ بخش بالایی به 2 /,)/ سیستم تحتانی ضرب و در تحلیل اعمال شود. این نسبت نباید از ۱ کوچک‌تر در نظر گرفته شود. این تحلیل به روش بار جانبی معادل انجام می‌شود. ۳ مجدداً تأکید می‌شود که تحلیل سیستم فوقانی توسط روش بار جانبی معادل یا روش طیفی و ۴ ارتفاع سازه از محدودیت‌های جدول ۵-۳ نباید بیشتر شود که این ارتفاع از پایین‌ترین تراز سیستم فوقانی سازه اندازه گیری می‌شود. ۵- در صورتی که نامنظمی جابجایی خارج از صفحه در پلان یا نامنظمی قطع درون صفحه سیستم باربر جانبی در ارتفاع در حد فاصل سیستم فوقانی و تحتانی وجود داشته باشد. عکس‌العمل‌های سیستم فوقانی علاوه بر بند ۲ فوق باید با در نظر گرفتن ضریب اضافه مقاومت بزرگنمایی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٥-٣-٣ ترک یب سی ستﻢ ی ها مختلف در پﻼن در کی امتداد در ساختمان هایی که برای تحمل نیروی جانبی ،زلزله در هر یک از امتدادهای پﻼن از ترکیبی از سیستﻢ های مقاوم در برابر زلزله استفاده شده باشد که ضوابط بند ١-٨-٤ ویرایش چهارم استاندارد ٠٠٨٢ در مورد سیستﻢ های دوگانه را تأمین نمی کند، در آن امتداد باید از ضرایبu R ، d C و 0 Ω مربوط به سیستمی استفاده شود که در جدول ٤-٥ دارایu R کوچک ی تر است. اما در هرحال رعایت ضوابط لرزه ای هر یک از سیستﻢ ها، مﻄابق آیین نامه.های طراحی، الزامی است -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۵۹ جدول ۵-۴ انواع سیستم‌های مقاوم جانبی و پارامترهای لرزه‌ای ان‌ها ارتفاع مجاز برای گروه‌های ردیف اسیستم مقاوم لرزه‌ای | 52| طراحی لرزه‌ای (متر) ۱ ]| دیوار برشی بتنی مسلح ویژه ۲۵۵ ا ۵ ها ۵ ۳۱ ۲ | دیوار برشی بتنی مسلح معمولی ٍ غیرمجاز ۳ | دیوار برشی بتنی پیش‌ساخته‌ی متوسط ٍ ۴ ۳۵۱ ٍ ۴ ٍ ۲ ٍ ۲ ٍ ۲ ۳ ادیوار برشی بتنی پیش‌ساخته‌ی معمولی ٍ غیرمجاز ۵ | دیوار برشی بنایی مسلح ویژه ٍ ۵ ٍ ۳۵ س :۵ ٍ :۵ ٍ ۳ ۶ | دیوار برشی بنایی مسلح متوسط ٍ غیرمجاز دیوار ساخته شده از قاب سبک همراه ورق ۷ غیرمجاز پوششی از مصالح مختلف غیر فولادی دیوار ساخته شده از قاب سبک (فولاد سرد نورد ۸ ۴ ۲ اور نا نا ۲ شده) همراه مهاربندی با تسمه دیوار ساخته شده از قاب سبک (فولاد سرد نورد ۹ که نت یه ی شده) همراه با ورق پوششی فولادی سر سا سس ۱ | قاب با مهاربندی فولادی واگرا" ۸ ۴۲ ۵ ۵۰ ۳۰ ۲ | قاب با مهاربندی فولادی همگرای ویژه ٍ ۶ ٍ ۲ ٍ ۵ ٍ :۵ ٍ :۵ ٍ ۳ ۳ قاب با مهاربندی فولادی همگرای معمولی" س ۲ ۳۹ :۱ ٍ :۱ غیرمجاز ۴ قاب با مهاربندی فولادی کمانش‌ناپذیر ٍ ۸ ٍ ۳۵ ٍ ۵ ٍ :۵ ٍ ۵۰ ٍ .۳ ۵ | دیوار برشی بتنی مسلح ویژه ٍ ۶ |۵۱۲۵ :۵ ٍ ۵۰ ٍ ۳ ۶ | دیوار برشی بتنی مسلح معمولی ٍ غیرمجاز ۷ | دیوار برشی پیش‌ساخته‌ی متوسط ٍ ۵ ٍ ۳۵ ۹ ۲ ٍ ۲ ٍ ۲ ۸ | قاب مختلط بتنی فولادی با مهاربندی واگرا ٍ ۸ ٍ ۵ ٍ ۴ ٍ :۵ ٍ :۵ ٍ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشربه شماره ۰۳۸) ویژه ارتفاع مجاز برای گروه‌های ردیف اسیستم مقاوم لرزه‌ای . طراحی لرزه‌ای (متر) قاب مختلط بتنی فولادی با مهاربند معمولی ۱ ادیوار برشی فولادی ویژه ۲۳ | دیوار برشی مختلط بتنی فولادی ویژه ۳ , دیوار برشی مختلط بتنی: فولادی معمولی ۵ | دیوار برشی بنایی مسلح متوسط ٍ ۵ ۲۵ دیوار ساخته شده از قاب سبک (فولاد سرد نورد شده) همراه با ورق پوششی فولادی قاب خمشی فولادی ویژه 4۵ ا نامحدود |نامحدود | نامحدود ۲ | قاب خمشی فولادی متوسط" اماب ۲ | قاب خمشی فولادی معمولی" ِ غیرمجاز ۴ | قاب خمشی خرپایی فولادی ویژه ۱۵۵۱۳۱۷۱ ۳۰۱۵۰ اغیرمجاز قاب خمشی بتنی مسلح ویژه ٍ ۸ ٍ ۳ ۱ انامحدود نامحدود | نامحدود قاب خمشی بتنی مسلح معمولی ٍ غیرمجاز قاب خمشی مختلط بتنی: فولادی ویژه ِ ۸ ٍ ۳ :4 نامحدود نامحدود | نامحدود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل /۶۱ ات اسیستم دوگانه با قاب خمشی ویژه که قاب خمشی قادر به تحمل حداقل 7۲۵ بار جانبی باشد ۱ قاب فولادی با مهاربند واگرا ۸ ۱۵ ۴ انامحدود انامحدود ‏ نامحدود ۲ ْ قاب فولادی با مهاربند همگرای ویژه ْ ۷ ٍ ۳:۵ ْ ۵۵ ْ نامحدود انامحدود انامحدود ۵ ْ دیوار برشی بتنی مسلح معمولی ْ غیرمجاز ۶ | قاب مختلط بتنی- فولادی با مهاربند واگرا ْ ۸ ٍ ۳۵ ْ ۴ | نامحدود انامحدود انامحدود ۷ | قاب مختلط بتنی- فولادی با مهاربند همگرای ویژه! ۶ ۵ ۱ ۵ انامحدود ,نامحدود | نامحدود جدول ۵-۴ انواع سیستم‌های مقاوم جانبی و پارامترهای لرزه‌ای آن‌ها (ادامه) ارتفاع مجاز برای گروه‌های ردیف اسیستم مقاوم لرزه‌ای ری ورگ مه طراحی لرزه‌ای (متر) ۸ | دیوار برشی فولادی ویژه ۸ ۱ ۱۲:۵ ۶۵ نامحدود انامحدود | نامحدود ۹ ْ دیوار برشی مختلط بتنی- فولادی ٍ ۷۵ ٍ ۳۵ ٍ ۶ نامحدود انامحدود | نامحدود :۱ ۱ دیوار برشی مختلط بتنی -فولادی- ویژه ٍ ۷ ٍ ۳۵ ٍ ۶ نامحدود انامحدود | نامحدود ۱ ْ دیوار برشی مختلط بتنی-فولادی معمولی ْ غیرمجاز ۱۲ ْ دیوار برشی بنایی مسلح ویزه ٍ ۵۵ ٍ ۳ ٍ ۵ نامحدود انامحدود ْ نامحدود ۳ | دیوار برشی بنایی مسلح متوسط غیرمجاز ث اسیستم دوگانه با قاب خمشی متوسط که قاب خمشی قادر به تحمل حداقل 7۲۵ بار جانبی باشد ۱ رقاب فولادی با مهاربند همگرای ویژه ۶ ۵ ۵ ۰ ا|غیرمجاز | غیرمجاز ۳ قاب مختلط بتنی - فولادی با مهاربند همگرای ویژه ۵ ٍ ۳۵ ٍ ۴۵ ۰ :۵ ِ .۳ غیرمجاز ۴ غیرمجاز معمولی سیستم ستون طره‌ای" با جزییات نظیر: ۳ اسیستم‌های ستون طره‌ای فولادی ویژه ۵ | ۱۲/۵ ۲/۵ ۱۰ ۱۰ ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳ اقاب خمشی بتنی متوسط سس سازه‌ی فولادی بدون رعایت ضوابط طراحی لرزه‌ای در جزییات به‌جز سیستم ستون طره ادر مواردی که ,2 بیشتر یا مساوی ۲:۵ است. می‌توان آن را برای ساختمان‌های با دیافراگم انعطاف پذ یر به مقدار ۰,۵ واحد کاهش داد. آمنظور از قاب با مهاربندی فولادی واگراء قاب مهاربندی شده واگرای فولادی با تیرهای پیوند دارای ۴ برای سازه‌ی یک طبقه با سیستم قاب خمشی فولادی متوسط و قاب ساختمانی ساده فولادی با مهاربندی هم محور معمولی, اجازه داده می‌شود که ارتفاع ساختمان تا ۲۰ متر افزایش داده شود. به شرطی که بار مرده‌ی بام کمتر از *۱31/12 و بار مرده‌ی دیوارهای خارجی از تراز ۱۰متر به بالا کمتر از *۱11/10 باشد. این شرایط در مورد سایبان تأسیسات و همچنین انبارهایی که سازه آن‌ها به شکل سوله طراحی و اجرا می‌شوند. در صورتی که واجد شرایط قاب خمشی فولادی متوسط و اگر دارای مهاربند باشند. مهاربند آن‌ها واجد شرایط مهاربندی هم محور معمولی باشند نیز مجاز است. در سازه‌های ستون طره‌ای, نیروی محوری ناشی از ترکیب بارهای شامل بار زلزله بند ۱-۲-۲ یا اعضای مقابله کننده با واژگونی در این سیستم. باید مقاومت کافی برای تحمل نیروهای حاصل از تر کیب بارهای بند ۴-۲-۲ را داشته باشند. ۶-۴ سیستم‌های نوین سازه‌ای ۱-۶-۴ ملاحظات کلی در این بخش اطلاعات عمومی برای استفاده از سه نمونه سیستم سازه‌ای تاب‌آور ارائه شده است. در بند ۲-۶-۴ سیستم‌های مرکزگرا به عنوان نمونه‌ای از سیستم‌هایی که در برخی آیین‌نامه‌های معتبر آورده شده‌اند. آمده است. در بند ۳-۶-۴ سیستم سازه‌ای مهار-درز به عنوان نمونه‌ای از سیستم‌هایی که ضابطه آن‌ها در سازمان برنامه و بودجه (نشریه ۸۴۶) تدوین شده است. آورده شده و نهایتاً در بند ۴-۶-۴ سیستم سازه‌ای آلیاژهای حافظه‌دار به عنوان سیستمی با پشتوانه تحقیقاتی آزمایشگاهی مفصل ارائه شده است. ضوابط طراحی سازه‌ها برای این سیستم‌های نوین سازه‌ای به طور مفصل در پیوست این فصل ارائه شده -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۶۳ است. علاوه بر این سازه طراحی شده باید به تأیید شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت رسانده ۲-۶-۴ سیستم‌های مرکزگرا (برگشت پذیر) این سیستم علاوه بر سازه برای سیستم‌های صلب و نیمه‌صلب تأسیسات صنعت نفت نظیر پمپ. توربین و ترانس‌ها مناسب است. الزامات و ملاحظات عمومی طراحی برای سیستم‌های گهواره‌ای باید الزامات سازه‌های جداسازی شده لرزه‌ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی, مقاومت در برابر آتش و بادء واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است. سیستم گهواره‌ای همچنین باید شامل سیستم مقاوم در برابر بادء بلندشدگی و وسایل محدود کننده تغییرمکان باشد. برای سیستم‌های گهواره‌ای با میراگرء معیارهای طراحی مطرح شده در فصل دهم نیز باید در نظر گرفته شود. تحلیل سیستم‌های گهواره‌ای در طول عمر طراحی شده سازه شامل دو قسمت اصلی دیوار گهواره‌ای و تغییرات مربوط به گذشت زمان, آلودگی, در معرض محیط قرار گرفتن و دما در نظر گرفته شود. استفاده از روش‌های تحلیل منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه‌هاء در طراحی و تحلیل سازه‌های با سیستم‌های گهواره‌ای مجاز است. مدارک فنی معتبر»ء همجون گزارش‌های داوری شده و مقالات نیزر جهت تسهیل طراحی سازه‌ها با سیستم‌های گهواره‌ای مجاز است. اثر سختی قائم در پاسخ سیستم بر پی ضربه وارد کند. تأثیر تحریک مودهای قائم ارتعاش باید در تحلیل دینامیکی در نظر گرفته شود. کلیه طراحی‌ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت. طبق بند ۵-۶-۴ بازبینی و ۳-۶-۴ سیستم‌های مهار -درز (1:)) این سیستم علاوه بر سازه برای سیستم‌های نیمه‌صلب و انعطاف پذیر تأسیسات صنعت نفت نظیر مخازن و سازه‌های متداول در صنعت نفت که طبقه پایینی آن‌ها باز (پیلوتی) می‌باشند. مناسب است. الزامات و ملاحظات عمومی طراحی برای سیستم‌های مهار -درز (213)) باید الزامات سازه‌های جداسازی شده لرزه ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی, مقاومت در برابر آتش و بادء واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است. استفاده از روش‌های تحلیل منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه‌هاء در طراحی و تحلیل سازه‌های با سیستم‌های مهار-درز مجاز است. استفاده از مدارک -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) های مهار-درز مجاز است. سیستم‌های مهار-درز باید شامل سیستم‌های برای تحمل باد و جلوگیری از اجزای مربوط به سیستم مهار-درز و بقیه اجزای سازه ساختمانی است که باید تغییر مشخصات مصالح در طول عمر سازه ساختمان شامل تغییرات مربوط به گذشت زمان, آلودگی. در معرض محیط قرار گرفتن و دما در آن در نظر گرفته شود. کلیه طراحی‌ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت. طبق بند ۵-۶-۴ بازبینی و تأیید شود. ضوابط نشریه ۸۴۶ سازمان برنامه و بودجه باید تأمین گردد. ۴-۶-۴ آلیاژزهای حافظه‌دار الزامات و ملاحظات عمومی طراحی برای آلیاژهای حافظه‌دار باید الزامات سیستم‌های اتلاف انرژی فصل دهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی, مقاومت در برابر آتش و باد. واژگونی» نیروی با ز گرداننده جانبی است. با توجه به رفتار رفت و برگشتی این آلیاژهاء عملاً استهلاک انرژی در خود آلیاژ بسیار پایین و صرفاً خاصیت با زگشت‌پذیری مطرح می‌باشد. در نتیجه لازم است امکان استهلاک انرژی به‌طور مجزا و موازی طبعاً استفاده از هر روش تحلیل منطقی بر اساس مفاهیم دینامیک سازه‌هاء در طراحی و تحلیل سازه های با آلیاژهای حافظه‌دار مجاز است. مدارک فنی معتبرء همچون آزمایشات. گزارش‌های داوری شده و مقالات نیز جهت تسهیل طراحی سازه‌ها با آلیاژهای حافظه‌دار مجاز است. کلیه طراحی‌ها باید توسط ۵-۶-۴ روال تأیید بکارگیری سیستم‌های نوین سازه‌ای سازه طراحی شده‌ای که یکی از سیستم‌های نوین سازه‌ای اشاره شده در بند ۲-۶-۴ ۳-۶-۴ و ۴-۶-۴ را بکار گرفته باشد. باید به تأیید شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت رسانده شود. در بررسی موارد زیر مورد توجه قرار گیرد: الف- تطبیق مشخصات سیستم بکار گرفته‌شده با آیین‌نامه. نشریه یا مدارک فنی معتبر مربوطه. ب- انجام مطالعات صحت‌سنجی مدل‌سازی. پ- سازگاری مشخصات سازه با داده‌های بکار برده شده در مدل تحلیلی. ت- سازگاری ظرفیت‌های اعضای سازه با نتایج بدست آمده از تحلیل. -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٦ ٤-٧ (ضریب افزونگی )نامعینیρ ضریب افزونگی برای سیستﻢ مقاوم جانبی در هر یک از دو راستای متعامد سازه به طور جداگانه تعیین می .شود این ضریب برای طراحی لرزه ای برابر ٣/١ در نظر گرفته می شود، مگر در صورت برآورده شدن یکی از دو شرط زیر که در آن صورت می:توان آن را برابر یک منظور نمود شرط اول: در طبقاتی از سازه که بیش از ٥٣% برش پایه را تحمل می کنند، حﺬف جزئی از سیستﻢ مقاوم جانبی در امتداد مورد نظر طبق جدول ٤-٦ باعث کاهش مقاومت جانبی طبقه بیش از ٥٣% و یا ایجاد نامنظمی پیچشی با مقدارTIR>1.4 در هر دو جهت در هر طبقه نشود. همچنین حداقل دو دهانه .سیستﻢ مقاوم جانبی در هر سمت مرکز جرم، در امتداد موردنظر موجود باشد شرط دوم: سازه در تمام طبقات، منظﻢ در پﻼن باشد و در قاب پیرامونی هر طرف سازه، برای طبقات با برش طبقه بیش از ٥٣% برش پایه، حداقل دو دهانه ی مق اوم جانبی موجود باشد. ﻻزم به تأکید است که شرط حداقل دو دهانه ی مقاوم جانبی باید حتی برای سوله ها و سایه بان.های یک طبقه نیز برقرار باشد در مورد دیوارهای برشی، تعداد دهانه های مقاوم جانبی را می توان از تقسیﻢ طول دیوار برشی در پﻼن به ارتفاع طبقه )به عدد ص .حیح کمتر رند شود( بدست آورد در سیستﻢ های قاب سبک )جدول ٤-٥ ( نیا تعداد از تقس ﻢی دو برابر طول د وار ی برش ی در پﻼن به ارتفاع طبقه بدست م یآید. جدول ٤-٦ الزامات سیستﻢ مقاوم جانبی در طبقه ای از سازه با برش طبقه بیش از ٥٣% برش پایه )برای اعمال1   ( سیستﻢ مقاوم جانبی شرایط قاب مهاربندی شده یا دیوار ساخته شده از قاب سبک )فوﻻد سرد نورد شده( همراه مهاربندی با تسمه حﺬف یک عضو مهاربندی یا اتصال آن قاب مقاوم خمشی از بین رفتن مقاومت خمشی دو انتهای یک تیر دیوار برشی یا پایه جرز با نسبت ارتفاع به طول بیش از یک حﺬف یک دیوار برشی یا حﺬف پایه )جرز( با نسبت ارتفاع به طول بیش از یک در هر طبقه یا حﺬف اتصاﻻت اعضای جمع کننده آن ی ها )پارامترهای دیوار برشی و پایه )جرز( طبق شکل ٤-١ در نظر گرفته می(.شود ستون طره ای از بین رفتن مقاومت خمشی در پای هر ستون طره ای دیگر سیستﻢ های ساختمانی بدون شرط -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شکل ٤-١ (تعریف ابعاد دیوار برشی و پایه )جرز تبصره: موارد زیر مشمول اعمال ضریب افزونگی نبوده و در آن ها ضریبρ را یم توان برابر یک در نظر :گرفت ١- در تعیینx ،جابجایی نسبی طرح طبقات ٢- در تعیین اﺛرات پی- دلتا ٣- در طراحی اجزای غیر سازه ای ٤- در طراحی سازه های غیرساختمانی با جزء صنعتی متکی بر زمین )بند ٧-٣( ٥- در طراحی اجزای جمع کننده، وصله ها، و سایر اتصاﻻت که در تعیین نیروی لرزه ای آن ها اﺛر اضافه مقاومت طب ق بند ٢-٢-٤ .اعمال شده است ٦- در طراحی اعضا و اتصاﻻتی که اﺛر اضافه مقاومت طبق بند ٢-٢-٤ اعمال می.شود ٧- در تعیین نیرو های دیافراگﻢ بند ٤-٣١ ٨- در طراحی سازه های دارای میراگر طبق فصل دهﻢ ٩- در طراحی دیوارهای سازه ای و مهار آن ها در برابر نیروهای خارج از صفحه wall /L wall h = نسبت ارتفاع به طول دیوار برشی wp /L wp h = نسبت ارتفاع به طول پایه جرز wall h = ارتفاع دیوار برشی wp h (= ارتفاع پایه )جرز wall L = طول دیوار برشی تراز طبقه تراز طبقه hwall hwp Lwall Lwp -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٦ ٤-٨ اعمال نیروی زلزله هر سازه باید مﻄابق ضوابط این فصل تحت نیروهای زلزله ناشی از مؤلفه های افقی و قائﻢ شتاب حرکت زمین محاسبه شود. در راستای افقی سازه باید تحت اﺛر نیروهای زلزله ناشی از مؤلفه های افقی شت اب حرکت زمین در دو امتداد عمود بر هﻢ محاسبه شود. راستای اعمال نیروی زلزله در طراحی سازه باید به نحوی باشد که بیشترین تأﺛیر را بر اعضای سازه داشته باشد. به عنوان روش جایگزین می توان یکی :از دو روش زیر را استفاده کرد روش اول: نیروهای طراحی لرزه ای به طور مجزا در هر یک از دو جهت متعامد به سازه بدون در نظر گرفتن اﺛر اندرکنش دو جهت .متعامد اعمال شود روش :دوم نیروهای طراحی لرزه ای به طور هﻢ زمان در دو جهت متعامد توسط یکی از دو تحلیل زیر :به سازه اعمال شود الف( در تحلیل سازه به روش بار جانب ی معادل )بند ٤-٠١ ( یا روش طیفی )بند ٤-١١ ( آﺛار ٠٠١% مؤلفه ی افقی زلزله محاسبه شده در یک امتداد با آﺛار ٠٣% مؤلفه ی افقی محاسبه شده در جهت عمود بر آن ترکیب شده و بحرانی ترین تأﺛیر .در طراحی اعضای سازه و پی انتﺨاب شود ب ( در تحلیل سازه به روش تاریﺨچه زمانی ارتجاعی )بند ٤-٢١-٢ ( یا روش تار یﺨچه زمانی غیر ارتجاعی )بند ٤-٢١-٣ (، دو مؤلفه ی افقی متعامد شتابنگاشت زلزله باید به طور هﻢ زمان به هر دو جهت متعامد .سازه اعمال شود .در موارد زیر، نیروی زلزله باید توسط روش دوم به سازه اعمال شود ١- ستون ها و دیوارهایی که بین دو و یا چند سیستﻢ مقاوم لرزه بر جانبی مشترک بوده و نیروی محوری فشاری ناشی از زلزله در ﻻاقل یکی از دو راستای اعمال زلزله، مساوی یا بیشتر از ٠٢% .ظرفیت طراحی محوری فشاری باشد ٢- سازه و شالوده دارای نامنظمی در پﻼن از نوع نامنظمی پیچشی )مورد الف جدول ٤-٢ ( یا نامنظمی در پﻼن از نوع سیستﻢ های غیرموازی )مورد ث جدول ٤-٢.( باشد در حالتی که از جمع آﺛار ٠٠١% نیروی زلزله یک امتداد با ٠٣% نیروی زلزله در امتداد عمود بر آن استفاده می شود، منظور نمودن پیچش تصادفی موضوع بند ٤-٠١-٦-١ برای امتدادی که ٠٣% نیرو اعمال می .شود، الزامی نیست -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ یین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۹-۴ ضوابط مدل‌سازی ۱-۹-۴ مدل‌سازی سازه تحلیل سازه تحت نیروهای زلزله باید با استفاده از یک مدل سه‌بعدی انجام شود. این مدل ریاضی باید تا حد امکان نمایانگر وضعیت سازه به لحاظ توزیع جرم و سختی باشد. در این مدل باید علاوه بر تمامی اجزای سیستم مقاوم لرزه‌ای. سایر اجزایی که مقاومت و سختی آن‌ها تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر توزیع نیروها و تغییرشکل‌های سازه دارند نیز در نظر گرفته شوند. مدل سه بعدی در هر تراز سازه باید لااقل دارای سه درجه آزادی شامل دو درجه آزادی انتقالی در دو راستای عمود بر هم و یک درجه آزادی دورانی حول محور قائم باشد. در تحلیل‌های طیفی و تاریخچه زمانی نیز مدل سازه باید حداقل دارای سه درجه آزادی دینامیکی شامل دو درجه آزادی انتقالی در دو راستای عمود بر هم و یک درجه آزادی دورانی حول محور قائم باشد. در مواردی که دیافراگم کف. مطابق ضوابط بند ۰۱۳-۴ صلب محسوب نمی‌شود. در تحلیل سازه باید اثر سختی آن‌ها مطابق با ضوابط مبحث نهم مقررات ملی ساختمان و نیز اثر تغییرشکل‌های چشمه اتصال بر جابجایی‌های جانبی سیستم قاب‌های خمشی فولادی مطابق با ضوابط مبحث دهم مقررات ملی ساختمان, در نظر گرفته شود. در خصوص نحوه مدل‌سازی تکیه‌گاه سازه در تراز شالوده و نیز در نظر گرفتن اثرات اندرکنش خاک و سازه. باید ضوابط فصل ششم این آیین‌نامه (اندرکنش سازه -خاک) رعایت شود. مدل عددی سازه باید با هدف تعیین نیروهای سازه‌ای و تغییرمکان‌های به وجود آمده در اثر بارگذاری و تغییرمکان‌های اعمالی یا اثرات ۸-] ساخته شود. همانطوریکه گفته شد. مدل باید شامل سختی و مدل باید شامل مشخصات سختی دیافراگم و درجات آزادی دینامیکی برای در نظر گرفتن مشارکت با اینکه تأکید بر مدل‌سازی سه بعدی است در شرایط خاص ممکن است نیاز به مدل دو بعدی باشد. مدل‌سازی دو بعدی تنها در مواردی مجاز است که یکی از شرایط زیر برقرار باشد: -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٦ ١. ی برا ساختمان ی ها ی دارا ید افراگﻢ صلب )بند ٤-٣١( که اﺛرات پ ی چش ی در آن ها از محدود ی ها تی ذکر شده در این آیین نامه )مورد الف جدول ٤-٢( یا شرط ٢/١TIR> ف راتر نرفته باشد ای اﺛرات پ ی چش ی در آن ها .لحاظ شده باشد ٢. ساختمان دارا ی دی افراگﻢ نرم )بند ٤-٣١ ( .است در طراح ی ی اول،ه نسبت یی را یم را می توان به زان یم ٥ .درصد در نظر گرفت ٤-٩-٢ اثرات P-Δ اﺛراتP-Δ مﻄابق ضوابط درج شده در بند ٤-٠١-٩ .باید لحاظ شود ی وقت که مقدار شاخص پا ی دار ی ) θ( محاسبه شده از طر یق رابﻄه ٤-٨١ کمتر ای مساو ی ١/٠ باشد ن ی از ی به در نظرگ یری اﺛراتP-Δ در برش و لنگرها ی طبقه و ن ی روها و لنگرها ی جاد یا شده در اعضا و تغ یی رمکان ی ها ی جانب نسب ی ست ین . ی برا ی حالت که مقدار شاخص پا ی دار ی نیب ١/٠ و max  )از رابﻄه ٤ ی-٩١ با مقدار حداکثر ٥٢/٠ ( ،باشد بی ضر یشی افزا اﺛرP-Δ ی بر ن روها ی اعضا و تغ ر یی مکان ها دی با با استفاده از تحل یلی منﻄق ی مشﺨص شود. به عنوان روش ی نی گز ی جا یم توان تغ یی رمکان ها ی و ن روها ی اعضا را در مقدار ଵ ଵିఏ ضرب .نمود همانﻄوریکه گفته شد شاخص پا ی دار ی دی نبا ازmax  )رابﻄه ٤ ی-٩١ با مقدار حداکثر ٥٢/٠ (یب شتر شود. در غ یر ای نصورت احتمال ناپا ی دار ی سازه وجود دارد و سازه با دی طراح ًمجددا ی شو.د ٤-٩-٣ میانقاب ها و اندرکنش دیوارهای داخل ی و خارج ی ساختمان باید طوری اجرا شوند که ی مانع برای حرکت اعضای سازه در هنگام زلزله ایجاد نکنند .برای این ،منظور ضوابط فصل ٤ و پیوست ٦ استاندارد ٠٠٨٢ باید رعایت شود . درصورت که ی دیوار به طور ،کامل دهانه ای از یک قاب فوﻻدی یا ی بتن را پوشانده و توسط تیرها و ستون ها احاطه شده ،باشد میانقاب نامیده یم شود .چنین دیواری باعث تغییر در سﺨت ی، مقاومت و شکل پﺬیری قاب یم شود .در ساختمان های چهار طبقه و کوتاه تر که دارای اهمیت ی خیل زیاد ،نباشند به جای جداسازی لرزه،ای توان یم اﺛرات میانقاب ها را مﻄابق ضوابط پیوست ٧ شیرا یو پنجﻢ استاندارد ٠٠٨٢ در مدل سازی، تحلیل و طراح ی سازه ساختمان لحاظ نمود. در صورت ی که قاب های خمش ی در مجاورت اجزا ی غی رباربر لرزه یا صلب تر از خود قرارگرفته ای توسط آن ها احاطه شده ) باشند ری نظ ان یم قاب یی ها که تا تمام ارتفاع ادامه ندارن د( باید اﺛرات اندرکنش ب ین قاب و ا ین اجزا در نظر گرفته شده و اطم نان ی حاصل شود که اﺛرات اجزا ی غی رباربر لرزه یا ای و ی گس یﺨتگ آن ها، باربر ی یﺛقل و جانب ی قاب را مﺨتل ن می.کند -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٩-٤ وزن مﺆثر لرزه ای وزن مؤﺛر لرزه،ای شامل مجموع بارهای ،مرده وزن تأسیسات ،ﺛابت وزن ،دیوارها تیغه ها و جداکننده،ها به اضافه درصدی از بار زنده طبقات و درصدی از بار برف ،بام مﻄابق جدول ٤-٧ .است بارهای زنده باید به صورت تﺨفیف ،نیافته مﻄابق ضوابط مبحث ششﻢ مقررات ی مل ساختمان در نظر گرفته شوند. همچنین وزن تیغه ها و دیوارهای ،جداکننده صرف نظر از آنکه به عنوان بار مرده یا زنده محسوب یم،شوند باید به صورت کامل در محاسبه وزن مؤﺛر لرزه ای در نظر گرفته شود. ً طبعا در مورد سازه های صنعت نفت وزن کلیه تجهیزات و ملحقات نصب شده بر سازه و وزن محتویات این تجهیزات و ملحقات در حالت خدمت )بار سرویس، عملکردی( باید در محاسبه وزن مؤﺛر لرزه ای در .نظر گرفته شود جدول ٤-٧ درصد م زان ی مشارکت بار زنده و بار برف در محاسبه ی رو ین جانب ی زلزله نوع بار زنده یا بار برف درصد مشارکت بار زنده یا بار برف بام ساختمان ها در مناطق با برف ،زیاد سنگین و فوق سنگین ٠٢ بام ساختمان ها در سایر مناطق - ساختمان های مسکون ی، ،اداری هتل،ها پارکینگ،ها بیمارستان،ها ،مدارس فروشگاه ها و ساختمان های محل اجتماع یا ازدحام ٠٢ کتابﺨانه ها و انبارها )با توجه به نوع کاربری( حداقل ٠٤ مﺨازن آب یا سایر مایعات ٠٠١ ٤-٠١ روش بار جانب ی معادل ٤-٠١-١ مﻼحظات کلی در روش بار جانب ی معادل، برش پایه طبق بند ٤-٠١-٢ تعیین و طبق بند ٤-٠١-٤ به سازه اعمال می.شود از روش بار جانبی معادل، در سازه هایی با شرایط زیر می توان استفاده:نمود الف- ساختمان های با گروه کاربری و خﻄرزاییIII وIV تا دو طبقه از تراز پایه )برای تعیین موقعیت تراز پایه به بند ٤-٧١ مراجعه شود.( ب- سازه با سیستﻢ قاب سبک فوﻻدی -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٧ پ- سازه ی منظﻢ دارای ارتفاع کمتر از ٠٥ متر از تراز پایه ت- سازه ی منظﻢ دارای ارتفاع بیشتر از ٠٥ متر از تراز پایه و S T T 5. 3  ث- سازه ی دارای ارتفاع کمتــر از ٠٥ ر ــ مت و دارای نامنظمی در پﻼن از نوع ب ،پ ،ت ث یا )جدول ٤-٢ ،(یا دارای نامنظمی در ارتفاع از نوع ث، ج یا چ )جدول ٤-١ (باشد. در سایر موارد بکارگی ری روش دینامیکی )بندهای ٤-١١ ٤ یا-٢١ ( الزامی است. برای سازه های غیرساختمانی رعایت ضوابط فصل.های مرتبط نیز ضروری است ST از رابﻄه ی) / ( 1 1 sec DS D S S S T   و در این بند فقط بر اساس پارامترهای تعیین شده از مﻄالعات ویژه) ی ساختگاه فصل سوم ( بدست می .آید ٤-٠١-٢ تعیین برش پایه ،مقدار برش پایهuV، طبق رابﻄه ٤ ی-٢ تعیین می .شود ٤-٢ W I R S V u a u  :که در آن aS : شتاب طیفی )بر حسبg( که از مﻄالعه ی ویژه ی ساختگاه با نسبت میرایی ٥ درصد طبق فصل سوم به دست می آید. در مواردی که در این آیین نامه استفاده از طیف طرح استاندارد ٠٠٨٢ اجازه داده ) شده است طبق بند ٣-٢(، می توانaS را از رابﻄهB A Sa   .بدست آورد I : ضریب اهمیت سازه طبق جدول ٤-٣ W : وزن مؤﺛر لرزه ای شامل بار مرده و سایر بارها که از تراز پایه )بند ٤-٧١ ( محاسبه می شود. در مواردی که از وزن معادل تیغه ها در محاسبه ی بار مرده استفاده می شود، مقدار آن نباید از2 daN/m٠٥ کمتر در نظر .گرفته شود همان طور که در بند ٤-٩-٤ اشاره شد، در تعیین وزن کل لرزه،ای سازهW ، باید موارد زیر در نظر گرفته :شوند ١- حداقل ٥٢% بار زنده ی در کف با کاربری انبار ٢- بار تیغه بندی طبق مبحث ششﻢ مقررات ملی ساختمان ٣- وزن عملکردی تجهیزات دائمی ٤- ٠٢% بار برف یا بار زنده بام )طبق مبحث ششﻢ مقررات ملی ساختمان( هرکدام که بزرگ تر است. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در مورد سازه.های غیرساختمانی، به فصول مربوطه مراجعه شود uR : ضریب رفتار طبق جدول ٤-٥ یادآوری می شود ضریب رفتارu R بر مبنای روش مقاومت تعیین شده است. به منظور استفاده از آن در روش تنش مجـاز، اﺛر زلزله(E) در ترکیب بارهای روش تنش مجـاز، بند ٢-٢-١ ، در ضریب ٧/٠ ضرب شده است. بنابراین تﻄبیق از طریق ضریب در ترکیب بار انجام شده و نیازی به تغییر مقادیر𝑅௨ وE .نیست ٤-٠١-٢-١ حداقل برش پایه ،مقدار حداقل برش پایهuV، برای سازه های ساختمانی نباید از مقدار حاصل از رابﻄه ٤ ی-٣ کمتر در نظر :گرفته شود ٤-٣ W WI S V DS 01 . 0 044 . 0 min   عﻼوه بر آن اگر6.0 1  S باشد، مقدار حداقل برش پایه نباید از رابﻄه ٤ ی-٤ :نیز کمتر منظور شود ٤-٤    I R W S V u 1 min 5. 0  ٤-٠١-٢-٢ حداکثر برش هی پا مقدار حداکثر برش ،پایهuV، برای سازه های ساختمانی نباید از مقدار حاصل از رابﻄه ی ٤-٥ یا ٤-٦ بی شتر در نظر :گرفته شود اگر 𝑇≤𝑇௅: ٤-٥ 𝑉௠௔௫= 𝑆஽ଵ 𝑇( 𝑅௨ 𝐼) 𝑊 اگر 𝑇> 𝑇௅: ٤-٦ 𝑉௠௔௫= 𝑆஽ଵ𝑇௅ 𝑇ଶ( 𝑅௨ 𝐼) 𝑊 I : ضریب اهمیت سازه طبق جدول ٤-٣ uR : ضریب رفتار طبق جدول ٤-٥ مقدار پارامتر𝑇௅ ، از فصل سوم این آیین نامه استﺨراج شود. -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٧ ٤-٠١-٣ تعیین زمان تناوب اصلی برای محاسبه ی زمان تناوب اصلی سازه ها، می توان از روابط تجربی یا تحلیلی استفاده کرد. برخی روابط مناسب برای سازه های غیرساختمانی در فصل های مربوط به آن ها در این آیین نامه ذکر شده است. عﻼوه بر این نشریه ١٤٠ وزارت نفت نیز در این مورد مرجع مناسبی است. در مورد ساختمان ها زمان تناوب تجربی از رابﻄه ٤ ی-٧ بدست می.آید ٤-٧ x tH C T  :که در آن H : ارتفاع کل ساختمان )جدول ٤-٥ ( از تراز پایه )بند ٤-٧١ ( بر حسب متر x : توان ارتفاع در رابﻄه ی زمان تناوب تجربی طبق جدول ٤-٨ tC : ضریب زمان تناوب سازه طبق جدول ٤-٨ در مورد ساختمان ها، نسبت زمان تناوب بدست آمده از روابط تحلیلی به زمان تناوب تجربی، نباید از ،ضریب کرانه باﻻی زمان تناوب محاسباتیTu C، داده شد ه در جدول ٤-٩ ، بیشتر در نظر .گرفته شود جدول ٤-٨ ضرایب تعیین زمان تناوب تجربی سازه جدول ٤-٩ ضریب کرانه باﻻی زمان تناوب محاسباتی سیستﻢ مقاوم جانبی tC x قاب خمشی فوﻻدی ٢٧٠/٠ ٨/٠ قاب خمشی بتنی ٧٤٠/٠ ٩/٠ قاب با مهاربند فوﻻدی واگرا ٣٧٠/٠ ٥٧/٠ قاب با مهاربند فوﻻدی کمانش ناپﺬ یر ٣٧٠/٠ ٥٧/٠ سایر سیستﻢ ها ٩٤٠/٠ ٥٧/٠ 1 D S Tu C ٣/ ≥٠ ٤/١ ٢/٠ ٥/١ ٥١/٠ ٦/١ ١/ ≤٠ ٧/١ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشربه شماره ۰۳۸) برای ساختمان‌هایی که سیستم باربر جانبی آن‌ها تنها از قاب خمشی فولادی یا بتنی با تعداد طبقات 2 گ ۸ تشکیل شده و متوسط ارتفاع طبقات بیش از ۳ متر است. می‌توان از رابطه تقریبی زیر زمان گ 7 -< 7 تبصره‌ی ۱: اگر وجود میانقاب مانع حرکت آزادانه‌ی نسبی طبقات شود. ضرایب محاسبه‌ی زمان تناوب سازه, طبق ردیف سایر سیستم‌ها (جدول ۸-۳۴) در نظر گرفته می‌شود. تبصره‌ی ۳: زمان تناوب تجربی برای ساختمان‌های با دیوار برشی بتنی یا بنایی مسلح را می‌توان از رابطه‌ی ۹-۴ به دست آورد. 00058 7] ۹-۴ ره که در آن, .,؟ از رابطه‌ی ۱۰-۴ محاسبه می‌شود. 171 ۸ 100 وا 3 + 1 کی 1 ۱۰۴ که در آن: ول مساحت پلان ساختمان در تراز پایه 1 تعداد دیوارهای برشی سازه در جهت اعمال نیروی زلزله طول دیوار برشی !ز تبصره‌ی ۳: در محاسبه زمان تناوب اصلی سازه‌های بتن‌آرمه اثر ترک‌خوردگی اعضا در سختی خمشی آن‌ها باید در نظر گرفته شود. بدین منظور می‌توان در محاسبه سختی موْثر تیرها ممان اینرسی تیر را نصف ممان اینرسی مقطع کل عضو و در محاسبه سختی مور ستون‌ها و دیوارهاء مقدار ممان اینرسی همان مقدار ممان اینرسی مقطع کل عضو در نظر گرفته شود. ۴-۱۰۴ توزیع نیروی زلزله در ارتفاع نیروی جانبی/ در تراز + بر اساس روابط ۱۱-۴ و ۱۲-۴ محاسبه می‌شود. ۱۱-۴ گنک ۳ ۱۳ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٧ ٤-٢١    n i k i i k x x vx h w h w C 1 که در آن ها: vx C : ضریب توزیع نیروی جانبی در ارتفاع x w وiw : سهﻢ وزن مؤﺛر لرزه ای ترازx وi xhوih : ارتفاع ترازx وi از تراز پایه n: تعداد ترازهای ساختمان k : عددی که متناسب با زمان تناوب سازه طبق رابﻄه ٤ ی-٣١ تعیین می.شود ٤-٣١          5.2 2 5.2 5.0 75 .0 5.0 5.0 1 T T T T k موقعیت تراز پایه طبق بند ٤-٧١ تعیین می.شود ٤-٠١-٥ برش طبقه برش لرزه ای در طبقه ی بین ترازx و1  x ، xV، طبق رابﻄه ٤ ی-٤١ تعیین می.شود ٤-٤١    n x i i x F V :که در آن iF : نیروی جانبی زلزله در ترازi طبق رابﻄه ٤ ی-١١ .است برش طبقه با توجه به سﺨتی نسبی اعضای باربر جانبی و دیافراگﻢ آن طبقه بین اعضای باربر جانبی توزیع می.شود ٤-٠١-٦ پیچش ذاتی در سازه ی دارای دیافراگﻢ های صلب و نیمه صلب، نیروی جانبی زلزله باید با در نظر گرفتن لنگر پ یچشی ،موجود در طبقهt M، ناشی از فاصله ی مراکز سﺨتی و جرم طبقات فوقانی، بین سیستﻢ های مقاوم .جانبی طبقه توزیع شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٠١-٦-١ پیچش ت صادفی عﻼوه بر در نظر گرفتن اﺛر لنگر پیچشی ذاتیt M ،، باید اﺛر پیچش تصادفی در پﻼنta M ، را در توزیع نیروی جانبی زلزله در نظر گرفت. این کار با جابجایی فرضی مرکز جرم به اندازه ٥% بعد سازه در جهت عمود بر نیروی زلزله در دو سمت مرکز جرم در همه ترازها انجام می شود. در مواردی که اﺛر مؤلفه ی متعامد درنظرگرفته می شود، نیازی نیست که این جابجایی فرضی در هر دو جهت به طور هﻢ زمان ان جام .گیرد و کافی است در جهتی که اﺛر بیشتری دارد اعمال شود ﺛر ا پیچش تصادف ی باید در طراحی کلیه سازه ی ها گروه طراحی یاه لرز ١ در نظر گرفته شود .در گروه ی ها طراحی یاه لرز ٢ و ٣، لحاظ نمودن اﺛر پیچش تصادف ی، ًصرفا در ساختمان ی ها ی دارا نامنظم ی ی چش یپ ضرورت داشته و در سا ری ساختمان ها م توان ی از آن صرف نظر .نمود ٤-٠١-٦-٢ تشد ید دینامیکی پیچش در سازه های با دیافراگﻢ صلب که دارای نامنظمی های پیچشی طبق جدول ٤-٢ ،هستند، پیچش تصادفی ta M ،، در هر تراز با ضریب بزرگنمایی پیچشیxA، طبق رابﻄه ٤ ی-٥١ تشدید می :شود ٤-٥١ 2 max 2.1        ave x A   :که در آن max : بیشینه ی جابجایی جانبی در ترازx بدون در نظر گرفتن اﺛرxA ave : میانگین جابجایی در نقاط انتهایی سازه در ترازx بدون در نظر گرفتن اﺛرxA )شکل ٤-٢ .( در هر حالxA ، نباید از یک کمتر در نظر گرفته شود و همچنین ﻻزم نیست بزرگ تر ٣ از .لحاظ شود در طراحی اجزای سازه باید بارگﺬاری بحرانی تر با یا بدون اﺛر ضریبxA .منظور شود ٤-٠١-٧ واژگونی سازه باید برای مقابله با آﺛار ناشی از لنگر واژگونی نیروهای لرزه ای کنترل و طراحی شود. لنگر واژگون ی ناشی از نیروهای جانبی زلزله در تراز زیر شالوده برابر مجموع حاصل ضرب نیروی جانبی هر تراز در ارتفاع آن نسبت به تراز زیر شالوده سازه است. لنگر مقاوم در برابر واژگونی، از مجموع حاصل ضرب بارهای ﺛقلی در فاصله آن ها از لبه خارجی شالوده بدست می .آید -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٧ شکل ٤-٢ نمایش میانگین جابجایی جانبی در طبقه ٤-٠١-٨ تغییرمکان جانبی طبقات برای محاسبه ی تغییرمکان جانبی طبقات، سازه باید به نحوی مدل شود که دربردارنده ی سﺨتی و مقاومت اعضای دارای سهﻢ قابل مﻼحظه در توزیع نیروی برش پایه باشد و توزیع مناسبی از جرم و .سﺨتی در ارتفاع را نشان دهدًضمنا مدل سازه باید دربرگیرنده:ی موارد زیر باشد ١- کاهش سﺨتی اعضای بتنی مسلح و اعضای ساخته شده از مصالح بنایی با در نظر گرفتن اﺛر ترک خوردگی و رفتار غیرارتجاعی مصالح ٢- سهﻢ تغییر شکل ناحیه ی چشمه ی اتصال در تغییرمکان جانبی کل طبقات در قاب های خمشی فوﻻدی ٤-٠١-٨-١ تغییرمکان جانبی طرح و تغییرمکان جانبی نسبی طرح تغییرمکان جانبی طرح غیرارتجاعی𝛿஽ா ، را می توان از رابﻄه ٤ ی-٦١ محاسبه .نمود ٤-٦١ 𝛿஽ா= 𝐶ௗ𝛿௘ 𝐼 + 𝛿ௗ௜ :که در آن d C: ضریب بزرگ نمایی تغییرمکان جانبی مﻄابق جدول ٤-٥ 𝛿௘: تغییرمکان جانبی ارتجاعی در هر تراز ناشی از اﺛر بار جانبی در روش بار جانب ی .معادل یا طیفی هنگام محاسبه،ی جابجایی، ضریب افزونگی ،برابر واحد منظور می.شود I : ضریب اهمیت ساختمان مﻄابق جدول ٤-٣ 𝛿ௗ௜ : تغییرمکان ناشی از تغییرشکل دیافراگﻢ در اﺛر نیروهای طراحی زلزله مﻄابق بند ٤-٣١ تغییرمکان جانبی نسبی طرح )غیرارتجاعی( طبقه یx، x  ، به صورت تفاوت تغییرمکان جانبی طرح مراکز جرم کف باﻻ و پایین طبق رابﻄه ٤ ی-٧١ محاسبه می:شود 2 B A ave      -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٧١ 𝛥௫= 𝛿஽ா௫−𝛿஽ா௫ିଵ 𝛿஽ா௫ : تغییرمکان زلزله طرح در ترازx .است باید توجه کرد که در ساختمان های دارای نامنظمی پﻼن از نوع پیچشی طبق جدول ٤-٢ ، محاسبه تغییرمکان جانبی نسبی ارتجاعی هر طبقه باید بر مبنای بیشترین اختﻼف بین تغییرمکان های جانبی گره های قرار گرفته در یک امتداد قائﻢ در کف های باﻻ و پایین آن طبقه که در محل محورهای کناری .ساختمان قرار دارند، انجام شود در محاسبه ی 𝛿஽ா௫ در طراحی به روش تنش مجاز باید ضریب بار زلزله در ترکیب بارهای مربوطه )فقط برای کنترل یی تغ رمکان ( برابر واحد در نظر گرفته شود و سپس تﺨمین یی تغ رمکان به روش فوق .انجام گردد تبصره :در محاسبات برش پایه بار جانبی معادل، ،برای برآورد تغییرمکان زمان تناوب اصلی نوسان ازه س توان ی را م به صورت تحل یلی و بدون رعا تی محدودیت های زمان تناوب تجرب ی در بند ٤-٠١-٣ در نظر گرفت . ،ًضمنا در این ،محاسبه رعایت برش پایه حد اقل رابﻄه ٤-٣ در بند ٤-٠١-٢-١ ضرور ی نیست ولی اگر رابﻄه ٤-٤ حاکﻢ شود، در نظر گرفتن برش پایه حداقل نظیر این رابﻄه در محاسبه تغییرمکان .باید لحاظ شود ٤-٠١-٩ آثار مرتبه دوم )پی- (دلتا آﺛار مرتبه دوم شامل اﺛر  P و اﺛر  P .، باید در تحلیل و یا طراحی لحاظ شود اﺛر  P ، تشدید نیروها ناشی از انحنای عضو است که در آیین نامه ها اغلب در هنگام طراحی لحاظ می.شود اﺛر  P، تشدید میزان جابجایی نسبی طبقات، لنگرها و برش های اعضا در اﺛر جابجایی افقی طبقات است و باید طبق این بند محاسبه .شود برای لحاظ نمودن اﺛر  P می توان از نرم افزارهای دارای قابلیت اعمال صریح اﺛر  P استفاده نمود. نحوه اعمال این اﺛر با توجه به نوع سازه و روش تحلیل طبق آیین نامه های تحلیل یا طراحی مربوطه تعیین می.شود. در هر حال رعایت ضوابط این بند الزامی است ،هرگاه شـاخص پایداری𝜃௜ ، از ١/٠ بیشتر شود باید اﺛر  P لحاظ شود. در هر حال نباید شاخص پایداری ازmax  طبق رابﻄه ٤ ی-٩١ بیشتر شود. برای محاسبه شاخص پایداری در هر ترازi می توان از رابﻄه ٤ ی-٨١ یا مستق یًما از تحلیل نرم .افزاری استفاده کرد -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۷۹ ۱۸۴ اک 7:۳ 0.5 ۱۹۴ 5 > سل - ۶ مت در روابط فوق: : بار قائم کل در تراز ژ و بالاتر از آن شامل بار مرده و بار زنده با ضریب حداکثر برابر با ۱. : برش لرزه‌ای در طبقه‌ی بین تراز 1و 1-۱ ناشی از تحلیل مرتبه اول. تغییر مکان جانبی نسبی ارتجاعی طبقه‌ی بین تراز او 1-۱ متناظر با :/| ناشی از تحلیل مرتبه اول. ارتفاع طبقه‌ی زیر تراز آ ]: نسبت برش طبقه به مقاومت جانبی طبقه. مقدار این ضریب را می‌توان به‌طور محافظه‌کارانه برابر با یک در نظر گرفت. همچنین, مقدار این ضریب برای استفاده در رابطه ۱۹-۴ نباید کوچک‌تر از 0 / ۱/۱۲۵در نظر گرفته شود. ضریب بزرگنمایی تغییرمکان جانبی سازه مطابق جدول ۵-۴ پس از لحاظ نمودن اثر 7-۸ در محاسبه‌ی نیروهای انتهایی هر عضوء لازم است اثر 7-۵ (اثر نانویه‌ی تشدید نیروهای داخلی در طول عضو) به نحو مناسبی در نظر گرفته شود. به این منظور می‌توان از روابط آیین‌نامه‌های طراحی سازه استفاده نمود. همچنین می‌توان همان‌طور که در شروع این بند اشاره شد از نرم‌افزارهایی که قابلیت اعمال اثرات غیرخطی هندسی (شامل اثر ۸-]/ و 7۳-۵0) را دارند استفاده کرد. ۱-۱۱۴ ملاحظات کلی تحلیل طیفی سازه باید به صورت سه بعدی انجام گیرد. در صورت لزوم تنها وقتی که سازه منظم و با سیستم مقاوم جانبی مستقل در دو امتداد اصلی باشد. اجازه داده می‌شود که سازه به صورت دو بعدی در صورتی که کف‌های سازه در مقایسه با اعضای قائم مقاوم جانبی صلب نباشند.ء طبق بند ۱۳-۴ این آیین‌نامه. انعطاف پذیری آن‌ها باید در مدل منظور شود. اثار مرتبه دوم مطابق با بند ۹-۱۱-۴ باید در -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١١-٢ پارامترهای پاسخ مدی مقاد ری پارامترها ی طراح ی وابسته به رو ین در هر ،مد شامل برش ،پایه تﻼش های داخل ی هر عضو و عکس العمل های تکیه ی گاه، باید با استفاده از مشﺨصات همان مد و طیف طرح تقسیﻢ شده بر /I u R محاسبه شود . مقاد ری پارامترها ی یی تغ رمکان ی جانب نسب ی و ی کل طبقات در هر ،مد دی با در نسبت/I d C ضرب د شو. ٤-١١-٣ زمان های تناوب طبیعی و تعداد مدها ،برای انجام تحلیل طیفی باید از مدهای کافی برای رسیدن به مشارکت جرمی ترکیبی به میزا ن ٠٠١ درصد جرم واقعی ،ساختمان استفاده کرد .برای این منظور باید کلیه مدهای با زمان تناوب بیشتر زا ٥٠/٠ ﺛانیه را در محاسبات منظور کرده و کلیه مدهای با زمان تناوب کمتر از ٥٠/٠ ﺛانیه را به صورت یک مد جسﻢ صلب با زمان تناوب ٥٠/٠ ﺛانیه و جرمی برابر با مجموع جرم مؤﺛر کلیه مدهای با زمان تناوب کوچک تر یا مساوی ٥٠/٠ ﺛانیه در نظر گرفت. برای این ،مد بازتاب سازه را می توان با استفاده از شتا ب طیفی متناظر با زمان تناوب ٥٠/٠ ﺛانیه حاصل از طیف ،طرح محاسبه کرد. به عنو ان یک روش جایگزین، در هریک از دو امتداد متعامد اصلی سازه، تعداد مودهای نوسان باید به گونه ای مد نظر قرار گیرد که مجموع جرم های مؤﺛر مودی از ٠٩ .درصد جرم کل سازه کمتر نباشد ٤-١١-٤ ترکیب مودها بازتاب های سازه در مودهای مﺨتلف باید به یکی از دو روش زیر تجمیع شده تا مقادیر نظیر طراحی .سازه بدست آید - ) روش جﺬر مجموع مربعاتSRSS .( در صورتی که مودهای نوسانی مستقل باشند - ) روش ترکیب مربعی کاملCQC .( در صورتی که مودهای نوسانی به یکدیگر وابسته باشند در صورتی که زمان تناوب مدهای مورد استفاده برای تحلیل طیفی، از یکدیگر فاصله کافی نداشته باشند، به طوری که نسبت زمان تناوب دو مد متوالی بیش از ٧٦/٠ باشد، برای در نظر گرفتن آﺛار همبستگی بین بازتاب های سازه در مدهای ارتعاشی، باید از روش هایی نظیر ترکیب مربعی کام ل ) CQC ( .استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٨ ٤-١١-٥ اصﻼح مقادیر بازتاب ها در صورتی که برش پایه ی نظیر طراحی در این روش کمتر از ٠٠١ درصد برش پایه ی روش بار جانب ی معادل باشد، باید برش پایه طراحی و تغییرمکان طراحی در نسبت برش پایه ی بار جانبی معادل به ب رش پایه .ی طیفی ضرب شود ٤-١١-٦ اثر چش یپ در روش تحلیل دینامیک ی ی طیف، باید آﺛار پیچش ی ذات و تصادفی را مشابه ضابﻄ ه بند ٤-٠١-٦ منظور کرد .در این تحلیل توان یم اﺛر پیچش تصادفی را به میزان تعیین شده در بند ٤-٠١-٦-١ ، به صورت یک بارگﺬاری شبه استاتیک ی ) اعمال یک لنگر پیچشی تصادفی استاتیکیta M (به نتایﺞ تحلیل دینامیک ی اضافه نمود. همچنین به جای این ،روش اﺛر پیچش تصادفی را توان یم با جابجا کردن مرکز جرم طبقه به اندازه برون مرکزی اتفاق ی در مدل تحلیل دینامیک ی، منظور نمود .در این ،حالت اگر نسبت نامنظ می ی چش یپ ) TIR (کمتر ای مساو ی ٦/١ ،باشد نیازی به در نظر گرفتن ضریب تشدید پیچش تصادف ی، j A، )طبق بند ٤-٠١-٦-٢ (نیست .در ریغ نیا صورت یعنی اگرTIR بزرگ تر ٦ از/١ ،باشد استفاده از روش جابجا کردن مرکز جرم طبقه مجاز نبوده و اﺛر پیچش تصادفی باید به صورت یک بارگﺬاری شبه ا ستاتیک ی به نتایﺞ تحلیل دینامیک ی اضافه شود. ٤-١١-٧ واژگون ی کنترل واژگونی بر اساس بند ٤-٠١-٧ .محاسبه شود ٤-١١-٨ یی تغ رمکان جانبی طبقات تغییرمکان جانبی طبقات که بر اساس بند ٤-١١-٥ محاسبه شده است باید با مقادیر مجاز تغییرمکان ها در بند ٤-٥١ .کنترل شوند ٤-١١-٩ آثار مرتبه دوم )پی- (دلتا اﺛرات پی- دلتا باید بر اساس بند ٤-٠١-٩ محاسبه شود. محاسبه تغییرمکان ها باید بر اساس بند ٤-٠١-٨ .انجام گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ یین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ۱۰-۱۱۴ اثرات اندرکنش خاک و سازه برای کاهش نیروهای زلزله. در نظر گرفتن اثرات اندرکنش خاک و سازه طبق ضوابط فصل ششم با روش‌های تأییدشده توسط مراجع ذی‌صلاح مجاز است. ۱۱-۱۱-۴۳ مدل‌سازی مدل ریاضی از سازه باید مطابق بند ۹-۴ ساخته شود با این تفاوت که تمام سازه طراحی شده مطابق این بند باید به صورت سه‌بعدی تحلیل شود. در شرایطی که دیافراگم مطابق بند ۱۳-۴ صلب نباشد. ۱۳-۳ تحلیل تاریخچه زمانی ۱-۱۳۴ ملاحظات کلی در این روش سازه تحت تعدادی شتاب‌نگاشت ثبت شده تحلیل می‌شود. شتاب‌نگاشت‌ها باید متناسب با سازوکار گسیختگی چشمه‌ی لررزه‌زاء بزرگای نظیر زلزله موردنظر, فاصله‌ی ساختگاه از گسل و نوع زمین باشد. تحلیل تاریخچه زمانی می‌تواند با فرض رفتار خطی طبق بند ۲-۱۳-۳۴ یا غیرخطی بند نیروها و تغییرشکل‌ها در این نوع تحلیل تاریخچه زمانی, با فرض رفتار خطی تعیین می‌شود. سازه باید به‌صورت سه‌بعدی به کمک مجموعه‌ی رکوردهای تهیه‌شده تحلیل شود. در این روش اد حلیل از تعدادی روج شتاب‌نگاشت مناسب. هر یک شامل دو موْلفه‌ی افقی مقیاس شده طبق بند ۱-۲-۱۲۳-۴. استفاده می‌شود. تعداد زوج شتاب‌نگاشت‌ها نباید کمتر از سه باشد. هر روج شتاب‌نگاشت مقیاس شده به طور هم‌زمان به صورت دو موْلفه‌ی متعامد افقی به سازه اثر داده می‌شود. شتابنگاشت‌های انتخابی باید به‌ گونه‌ای مقیاس شوند که طیف شبه شتاب هر موْلفه زمین‌لرزه در فاصله زمان تناوب 57( تا 1.27۸۳ بر طیف طرح منطبق شود. در این محدوده زمان تناوب 9 در هر راستای -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٨ ،پاسخ میانگین مقادیر شبه شتاب طیفی )با ٥% (میرایی شتابنگاشت های منﻄبق شده نباید بیشتر زا ٠١ ،درصد باﻻتر یا پایین تر از طیف طرح .باشندlower T زمان تناوبی است که در هر دو راستای متعامد ،ساختمان مجموع جرم های ،مؤﺛر حداقل ٠٩ درصد جرم ی واقع مدل باشد . ،همچنین upper T زمان تناوب ی اصل )مد ی اصل نوسان سازه (بزرگ تر در دو راستای متعامد است .مدل ریاض ی مورد استفاده برای تﺨمینupper T و lower T نباید شامل پیچش تصادفی ،باشد اما در آن باید آﺛار ∆ - P لحاظ شو.د ٤-٢١-٢-٢ اصﻼح مقاد ری بازتاب و ن یی تع مقاد ری طراح ی ٤-٢١-٢-٢-١ ن یی تع برش هی پا حداکثر ارتجاع ی و ریغ ارتجاع ی برای هر زوج ،شتابنگاشت برش های پایه حداکثر به شرح زیر تعیین می شوند:  یکی از مؤلفه های زوج شتاب نگاشت به عنوان مؤلفهX و دیگری به عنوان مؤلفهY انتﺨاب شده و مؤلفهX در امتداد محور اصلیX ساختمان و مؤلفه Y در امتداد محور اصلیY ساختمان، به طور مجزا و بدون در نظر گرفتن پیچش تصادفی به سازه اعمال می .شوند  از لی تحل سازه تحت مؤلفه X، مقدار برش هی پا ارتجاع ی حداکثر نیا ،امتداد EX V و از لی تحل سازه تحت مؤلفه Y، مقدار برش هی پا ارتجاع ی حداکثر نیا ،امتداد EY V، ن یی تع می .شود  برش های پایه غیرارتجاعی حداکثر، در امتدادهای X و Y، 𝑉ூ௑ و𝑉ூ௒ از قی طر روابط ٤-٠٢ –فـال و ٤-٠٢-ب ن یی تع می:شوند ٤-٠٢-الف 𝑉ூ௑= 𝑉ா௑ (𝑅௨௫𝐼 ⁄ ) ٤-٠٢-ب 𝑉ூ௒= 𝑉ா௒ (𝑅௨௒𝐼 ⁄ ) ،در روابط فوقI ،ضریب اهمیت𝑅௨௫ و𝑅௨௬ به ترتیب، ضرایب رفتار ساختمان در امتدادهایX وY .هستند ٤-٢١-٢-٢-٢ ن یی تع بی ضر اس ی مق برش هی پا پس از محاسبه برش پایه ساختمان در هر دو امتداد X و Y به روش بار جانبی معادل بر اساس رابﻄه ٤-٢ و با استفاده از طیف طرح یا طیف ویژه ساختگاه )به ترتیب𝑉௫ و𝑉௬ ،(ضریب مقیاس برش پایه برای هر زوج شتابنگاشت مورد استفاده در تحلیل و در هر،امتداد 𝜂௫ و 𝜂௬ ، بر اساس روابط ٤-١٢-الف و ٤-١٢-ب تع یین می:شود ٤-١٢-الف 𝜂௑= 𝑉௑ 𝑉ூ௑ ≥1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١٢-ب 𝜂௒= 𝑉௒ 𝑉ூ௒ ≥1 در محاسبه برش پایه استاتیکی ،معادل زمان تناوب اصلی نوسان ازه س باید بر اساس بند ٤-٠١-٣ و با رعایت محدودیت های زمان تناوب تجربی در نظر گرفته شود .ًضمنا در این،محاسبه رعایت برش ه پای ،حداقل م وضوع بند ٤-٠١-٢-١ ضرور ی است . ٤-٢١-٢-٢-٣ محاسبه تﻼش ی ها ترک یبی برای هر امتداد و برای هر زوج شتابنگاشت مورد استفاده در تحلیل تاریﺨچه ،زمانی تﻼش ترکیبی اید ب به صورت زیر محاسبه شود: الف- تﻼش ترکیبی در امتدادX باید با ضرب نمودن بازتاب تﻼش های ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مدل ریاضی شامل پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در جهت X در نسبت𝐼. 𝜂௑/𝑅௨௫ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه ه شد با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در جهتY که در نسبت 𝐼. 𝜂௒/𝑅௨௬ نیز ضرب ،شده تعیین شود. ب- تﻼش ترکیبی در امتدادY باید با ضرب نمودن بازتاب ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مدل شامل پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در امتدادY در نسبت𝐼. 𝜂௒/𝑅௨௬ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه شده با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در امتدادX که در نسبت𝐼. 𝜂௑/𝑅௨௫ ضرب ،شده تعیین شو.د ٤-٢١-٢-٢-٤ محاسبه یی تغ رمکان جانب ی ترک یبی برای هر زوج ،شتابنگاشت تغییرمکان جانبی در هر امتداد باید به صورت زیر تعیین :شود الف- تغییرمکان امتدادX باید با ضرب نمودن بازتاب جابجایی ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مد ل ریاضی دارای پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در امتدادX در نسبت𝐶ௗ௑𝜂௑/𝑅௨௫ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه شده با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در امتدادY که در نسبت 𝐶ௗ௒𝜂௒/𝑅௨௬ ضرب ،شده .تعیین شود ب- تغییرمکان امتدادY باید با ضرب نمودن بازتاب ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مدل ریاضی شامل پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در امتداد Y در نسبت𝐶ௗ௒𝜂௒/𝑅௨௬ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه شده با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در امتدادX که در نسبت𝐶ௗ௑𝜂௑/𝑅௨௫ ضرب ،شده .تعیین شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٨ تبصره ی ١: در نیا ،محاسبات برای تعیین برش پایه استاتیکی ،معادل𝜂௑ و𝜂௒ ، زمان تناوب اصلی نوسان سازه توان ی را م به صورت تحل یلی و بدون رعا تی محدودیت های زمان تناوب تجرب ی در بند ٤-٠١-٣ در نظر گرفت .ولی در این ،محاسبه رعایت برش پایه حد اقل مﻄابق ضوابط بند ٤-٠١-٢-١ ضرور ی اس .ت پ- در مواردی که م ﻄابق ضوابط بند ٤-٢١-٢-٢-٤ محاسبه ت غییرمکان جانبی نسبی ترکیبی، ﻻزم ،باشد تغییرمکان هر امتداد که به ترتیب فوق تعیین می،شود باید با تغییرمکان امتداد ر دیگ که با رعایت همان ضوابط ولی با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی تعیین می،شود ترکیب شود. تبصره ی ٢: درصورتی که برش پایه در جهت موردنظر با رابﻄه ٤-٤ کنترل نشود، ضریب𝜂௑ یا𝜂௒ را به منظور ن یی تع جابجا یی ها ی ترکیبی می توان یک در نظر .گرفت ٤-٢١-٢-٢-٥ ن یی تع مقاد ری تﻼش ی ها طراح ی مقادیر تﻼش های طراحی باید برابر با پوش تﻼش های ترکیبی محاسبه شده در هر دو امتداد عمود رب ،هﻢ موضوع بند ٤-٢١-٢-٢-٣ و برای تمام ی زوج شتاب نگاشت ها در نظر گرفته شوند .در اعضایی که د بای اﺛرات ناشی از اندرکنش نیروها در نظر گرفته ،شود به عنوان مثال در طراحی ستون ها که حداکثر نسب ت لنگر خمشی به نیروی محوری )تقاضا( باید با ظرفیت این نسبت مقایسه شود، به جای در نظرگ رفتن بیشینه مقدار هر یک از ،نیروها می توان از پوش نسبت تقاضا به ظرفیت ترکیبی استفاده نم ود. تبصره: درصورتی که به جای سه زوج ،شتابنگاشت حداقل از هفت زوج شتابنگاشت استفاده ده ش ،باشد می توان مقدار متوسط بیشینه نسبت تقاضا به ظرفیت ترکیبی به دست آمده از تمامی زوج تاب ش نگاشت ها را برای طراحی در نظر گرفت. ٤-٢١-٢-٢-٦ ن یی تع مقاد ری یی تغ رمکان ی ها جانب ی نسب ی مقدار تغییرمکان جانبی نسبی یک طبقه باید برابر با پوش تغییرمکان های جانبی نسبی مح اسبه شده برای آن طبقه رد هر دو امتداد عمود بر ،هﻢ موضوع ٤ بند-٢١-٢-٢-٤، و برای تمام ی زوج شتاب نگاشت ها در نظر گرفته شود و با مقادیر مجاز تغییرمکان ها در بند ٤-٥١ .کنترل شود تبصره: درصورت که ی به جای سه زوج ،شتابنگاشت حداقل از هفت زوج شتابنگاشت استفاده ده ش ،باشد توان یم مقدار متوسط بیشینه تغییرمکان های ی جانب نسب ی طبقه به دست آمده از تمام ی زوج شتاب نگاشت ها را به عنوان تغییرمکان ی جانب نسب ی طبقه در نظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٢١-٢-٣ تعداد مدها تعداد مدهایی که باید در تحلیل تاریﺨچه زمانی خﻄی در نظر گرفته شود از همان الزامات بند ٤-١١- ٣ تبعیت می کند. به عبارت دیگر، باید از مدهای کافی برای رسیدن به مشارکت جرمی ترکیبی هب میزان ٠٠١ درصد جرم واقعی ،ساختمان استفاده نمود .برای این منظور باید کلیه مدهای با زمان تناوب بی شتر از ٥٠/٠ ﺛانیه را در محاسبات منظور نموده و کلیه مدهای با زمان تناوب کمتر از ٥٠/٠ ﺛانیه را به صورت یک مد جسﻢ صلب با زمان تناوب ٥٠/٠ ﺛانیه و جرمی برابر با مجموع جرم مؤﺛر کلیه مدهای با زمان تناوب کوچک تر یا مساوی ٥٠/٠ .ﺛانیه در نظر گرفت به عنوان یک روش جایگزین، در هریک از دو امتداد متعام د اصلی سازه، تعداد مودهای نوسان باید به گونه ای مد نظر قرار گیرد که مجموع جرم های مؤﺛر مودی از ٠٩ .درصد جرم کل سازه کمتر نباشد ٤-٢١-٢-٤ میرایی میرایی خﻄی ویسکوز نباید برای هیﭻ کدام از مدهای با زمان تناوب بزرگ تر یا مساویlower T از مقدار ٥% .میرایی بحرانی بیشتر اختیار شود ٤-٢١-٢-٥ اثر چش یپ تصادفی پیچش تصادفی در مواردی که در بند ٤-٠١-٦-١ ﻻزم است، باید با جابجایی مرکز جرم در هر جهت )یعنی مثبت و منفی( با فاصله ای معادل با ٥ درصد بعد افقی سازه در هر جهت اعمال شود. تشدید پیچش تصادفی مﻄابق با بند ٤-٠١-٦-٢ .الزامی نیست ٤-٢١-٢-٦ آثار مرتبه دوم )پی- (دلتا آﺛار مرتبه دوم مﻄابق با بند ٤-٠١-٩ دی با در لی تحل و طراح ی لحاظ د شو. ٤-٢١-٢-٧ واژگون ی کنترل واژگونی بر اساس بند ٤-٠١-٧ .محاسبه شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۸۷ ۳-۱۳۴ تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی ۱-۳-۱۷۲۴ ضوابط کلی در صورت استفاده از روش تاریخچه زمانی غیرخطی, مدل ریاضی سازه باید در بردارنده‌ی توزیع فضایی جرم و مشخصات غیر ارتجاعی مصالح باشد. رفتار چرخه‌ای اعضاء نمایانگر زوال مقاومت. زوال سختی و باریک‌شدگی. هم‌سنگ با نتایج آزمایشگاهی بوده. مقاومت اسمی اعضاء نیز باید در بردارنده‌ی اضافه مقاومت مصالح, سخت‌شدگی کرنشی و زوال مقاومت چرخه‌ای باشد. در این روش» تحلیل دینامیکی سازه با اثر دادن شتاب زمین به صورت تابعی از زمان به تکیه‌گاه‌های آن و محاسبه پاسخ مدل ریاضی سازه که در برگیرنده رفتار غیرارتجاعی آن است. انجام می‌شود. مدل مذکور باید با توجه به ملاحظات اشاره شده فوق تهیه شده باشد. تکیه‌گاه سازه می‌تواند صلب فرض شود مگر در مواردی که مطابق فصل ششم در نظر گرفتن اثرات اندرکنش خاک و سازه در تحلیل سازه الزامی‌باشد. همچنین لازم است در صورت وجود انقطاع در المان‌های قائم سیستم باربر قلی. به صورت هم‌زمان ۲-۳-۲-۴ پارامترهای بازتاب زلزله‌ی طرح طراحی اعضاء باید با محاسبه‌ی جابجایی غیر ارتجاعی هر طبقه. نیروی اعضاء و جابجایی غیر ارتجاعی اعضاء با رعایت ضوابط این بند انجام شود. در تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی باید حداقل از یازده زوج شتاب‌نگاشت استفاده شود. مقادیر طراحی تغییرشکل عضو تحت زلزله‌ی طرح نباید بیش از دو سوم تغییرشکل نظیر حالتی شود که عضو توانایی می‌شود. جابجایی نسبی طبقه نباید از ۱:۲۵ برابر مقادیر مذکور در جدول ۱۰-۴ بیشتر شود. ۳-۳-۱۲۳۴ آثار مرتبه دوم (پی - دلتا) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ یین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۴-۳-۱-۴ اثر پیچش خروج از مرکزیت ذاتی ناشی از فاصله بین مراکز جرم و سختی در هر تراز باید در تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی لحاظ شود. علاوه بر این وقتی نامنظمی پیچشی طبق ضوابط جدول ۲-۴ موجود باشد. اثر خروج از مرکزیت تصادفی با تغییر محل مرکز جرم به اندازه ۵ درصد بعد دیافراگم عمود بر جهت بارگذاری, نیز اعمال شود. این تغییر محل مرکز جرم نسبت به محل واقعی در راستای عمود بر بارگذاری باید در هر دو طرف مرکز جرم جداگانه انجام شود. تغییر محل مرکز جرم لازم نیست در هر دو جهت عمود بر هم هم‌زمان صورت پذیرد. ۴- ۵-۳-۱۳ بازنگری طراحی طراحی سیستم مقاوم جانبی باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل, کارآًزموده و با صلاحیت در تحلیل غیرخطی لرزه‌ای و رفتار سازه تحت بارهای چرخه‌ای, بازنگری شود. حداقل موارد زیر نیز باید مورد توجه گروه بازنگری یاد شده قرار گیرد: - طرح اولیه سازه شامل سیستم سازه‌ای و پیکربندی اعضای آن مطالعه‌ی ویژه‌ی ساختگاهی با رعایت ضوابط فصل سوم و شتابنگاشت‌های به کار گرفته شده در تحلبا - پارامترهای مدل‌سازی و معیارهای پذیرش انتخاب شده توسط طراح از قبیل ظرفیت مقاومت و تغییرشکل غیرارتجاعی اعضای لرزه‌بر بر مبنای نتایج آزمایشگاهی و یا سایر اطلاعات جایگزین معتبر سازگاری مشخصات سازه با داده‌های به کار برده شده در مدل تحلیلی پا سازگاری ظرفیت‌های اعضای سازه با نتایج به دست آمده از تحلیل - طراحی نهایی کل سیستم سازه‌ای و تحلیل‌های مورد نیاز ۶-۳-۱-۴ کنترل تغییرمکان طبق بند ۲-۳-۱۲-۴ جابجایی نسبی طبقه نباید از ۱۱۳۵ برابر مقادیر مذکور در جدول ۱۰-۴ بیشتر ۷-۳-۱-۴ کنترل واژگونی -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ‎۸٩ ۱۳-۴ دیافراگم و اجزای آن لازم است سختی نسبی دیافراگم و اعضای قائم سیستم لرزه‌بر در تحلیل سازه لحاظ شود طبق شکل ۳-۴ در صورتی که بیشینه‌ی تغییر شکل در صفحه‌ی دیافراگم تحت بار جانبی کمتر از نسبی اعضای قائم طبقه باشد. دیافراگم نرم تلقی می‌شود. چنانچه دیافراگم صلب و یا نرم نباشد. دیافراگم نیمه صلب است و سختی آن باید صریحاً در مدل‌سازی سازه منظور شود. دیافراگم‌های تشکیل‌شده از دال بتن مسلح یا سقف مختلط با نسبت دهانه به عرض ۳ یا کمتر در سازه‌های منظم در پلان را می‌توان صلب در نظر گرفت. ۱-۱۳۴ طراحی دیافراگم دیافراگم‌ها به عنوان اعضای افقی تعریف می‌شوند که نیروی‌های اینرسی لرزه‌ای ایجاد شده در طبقه یا طبقات سازه را از طریق تلاش‌های همه‌ی اجزای دیافراگم شامل اجزای لبه. جمع‌کننده‌ها و کلاف‌ها به اعضای سیستم باربر لرزه‌ای قائم انتقال می‌دهند. دیافراگم باید در هر طبقه سازه جرم‌های اجزای سازه را به سیستم مقاوم در برابر بار جانبی اتصال دهد. دیافراگم‌ها باید برای نیروهای برشی و خمشی ناشی از اعمال نیروی طراحی محاسبه شوند. در ناپیوستگی‌های دیافراگم مانند بازشوها و گوشه‌های پس‌رفته. طراحی باید به گونه‌ای باشد که نیروهای اجزای لبه به همراه سایر نیروهای ایجاد شده در دیافراگم کمتر از ظرفیت برشی و کششی دیافراگم باشند. ظرفیت دیافراگم‌های کف و سقف باید پاسخگوی نیروهای -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) لرزه‌ای طراحی ناشی از تحلیل سازه بوده و علاوه بر آن باید سایر الزامات این بند (بند ۱۳-۴) در این مورد رعایت گردد. در صورتی که به دلیل وجود انحراف در قرارگیری اعضا یا تغییرات سختی جانبی نسبی آن‌هاء لازم است نیروی لرزه‌ای طراحی از اعضای باربر بالای دیافراگم به اعضای باربر قائم در صفحه دیگری در پایین دیافراگم از طریق خود دیافراگم انتقال داده شود. این نیروها باید به موارد تعیین‌شده طراحی دیافراگم هر طبقه باید برای تنش برشی و خمشی ناشی از نیروی طرح انجام گیرد. در محل ناپیوستگی‌های دیافراگم. نظیر پیرامون بازشو و یا کنج فرورفته, باید مطمئن شد که نیروهای انتقالی تیرهای لبه در ترکیب با سایر نیروهای دیافراگم در محدوده‌ی مجاز ظرفیت برشی و کششی دیافراگم دیافراگم هر طبقه باید برای بیشترین نیروی اینرسی حاصل از دو مورد زیر طراحی شود: الف: نیروی جانبی ناشی از تحلیل بار جانبی معادل (بند ۱۰-۴) و یا تحلیل طیفی (بند ۱۱-۴) ب: نیروی جانبی. ‏ ,,ٍ */۰ حاصل از رابطه‌ی ۲۲-۳ 57 ۲۳۳۴ 1 ل 2 بر 2 نیروی حاصل از رابطه‌ی ۳۳-۴ نباید کمتر از رابطه‌ی ۲۳-۴ در نظر گرفته شود و همچنین نیازی نیست بیشتر از رابطه‌ی ۲۴-۴ لحاظ شود. ۳۳ روم 0.25 بو ۳ روم 0.45 > بو که در آن‌ها: 7 نیروی جانبی زلزله در تراز 1 که از تحلیل بار جانبی معادل طبق بند ۰-۴ ایا تحلیل طیفی طبق بند ۱۱-۴ بدست می‌آید. ,1 سهم وزن موْئْر لرزه‌ای دیافراگم و اجزای متکی به آن در تراز ۲ در مواردی سیستم باربر جانبی ناپیوسته به دیافراگم‌ها متکی است. به عنوان مثال مهاربند در زیر آن دیافراگم ادامه پیدا نکرده است و دیافراگم باید نیروهای آن را انتقال دهد. در صورت وجود نیروهای انتقالی وارد بر دیافراگم در دیافراگم‌هایی که نقش رابط انتقال نیرو بین اعضای قائم مقاوم لرزه‌ای دارند. آن دیافراگم‌ها باید تحت اثر هم‌زمان نیروی جانبی زلزله طراحی دیافراگم آن طبقه طبق ضوابط بند ۱-۱۳-۴ و همچنین, این نیروهای انتقالی که در ضریب افزونگی م نیز ضرب شده‌اند. طراحی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- روشها ی تحلیل / ‎٩۱ در سازه‌هایی که دارای نامنظمی در پلان از نوع جابجایی خارج از صفحه هستند. نیروهای انتقالی بین اعضای قائم مقاوم لرزه‌ای که در امتداد افق جابجا شده‌اند. باید ابتدا در ضریب 20 ضرب و سپس به نیروی جانبی زلزله طراحی دیافراگم. اضافه شوند. به‌منظور تعیین تلاش‌های داخل صفحه دیافراگم‌ها لازم است از مدلی استفاده شود که در آن» سختی و ۲-۱۳-۴ طراحی اجزای حمع‌کننده‌ی نیرو برای انتقال نیروهای لرزه‌ای ایجاد شده در دیافراگم و دیگر بخش‌های سازه به اعضای لرزه‌بر لازم است اجزای جمع‌کننده‌ی نیرو و اتصالات آن‌ها از جمله اتصال به اعضای قائم سیستم باربر جانبی باید برای بیشترین نیروی حاصل از بندهای زیر طراحی شوند: ۱- نیروهای محاسبه شده با ترکیب‌های بار شامل ضریب اضافه مقاومت (بند ۴-۲-۲) که در آن‌ها نیروی زلزله توسط تحلیل بار جانبی معادل بند (۴-۱۰)» یا تحلیل طیفی بند (۱۱-۴) تعیین شده است. ۲- نیروهای محاسبه شده با ترکیب‌های بار شامل ضریب اضافه مقاومت (بند ۴-۲-۲) که در آن‌ها نیروی زلززله توسط رابطه‌ی ۲۲-۴ تعیین شده است. ۳- نیروهای محاسبه شده توسط رابطه‌ی ۲۳-۴ که در آن‌ها نیروی زلزله با استفاده از ضوابط بند ۳-۲-۲ تبصره: لازم نیست نیروهای محاسبه شده به روش‌های فوق, از نیروهای محاسبه شده با ضوابط بند ۲-۲-۳ که در آن‌ها نیروی زلزله توسط رابطه‌ی ۲۴-۴ تعیین شده است. بیشتر لحاظ شود. ۳-۱۳۴ افزابش نیرو به دلیل نامنظمی سازه برای سازه‌های دارای نامنظمی در ارتفاع نوع ث ( جدول ۱-۴) و نامنظمی در پلان نوع الف تاات (جدول ۴-۲) لازم است که نیروهای طراحی دیافراگم و جمع‌کننده‌ی نیرو حاصل از بند ۱-۱۳-۴ برای طراحی اجزای سیستم باربر لرزه‌ای زیر به میزان ۲۵ افزایش یابد. ۱- برای طراحی اتصالات دیافراگم به اعضای قائم لرزه‌بر و جمع‌کننده‌ی نیرو ۲- برای طراحی اجزای جمع‌کننده‌ی نیرو و اتصالات آن‌ها از جمله اتصال آن‌ها به اعضای قائم سیستم باربر لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :تبصره نیروهایی که از ترکیب بارهای شامل ضریب اضافه مقاومت )بند ٢-٢-٤ ( حاصل می شوند، نیاز به این.افزایش ندارند ٤-٤١ دیوار سازه ای دیوار سازه ای، دیواری است که جزء سیستﻢ باربر ﺛقلی یا جانبی باشد. در طراحی این دیوار عﻼوه بر ضوابط آیین نامه.های طراحی، ﻻزم است ضوابط این بند نیز لحاظ شود ) دیوار باربر ﺛقلی، دیواری اســت که بار ﺛقلی وارد بر آن به جز وزن دی وار( برای دیوار با مصــالح بنایی یا بتنی بی شتر ازdaN/m ٠٠٣ و برای دیوار با م صالح فلزی بی شتر ازdaN/m٠٥١ با شد. اگر بار وارد بر دیوار به مقداری باشد که با تعریف فوق دیوار ﺛقلی محسوب شود، ﻻزم است ضوابط بند ٤-٤١-١ لحاظ .شود ٤-٤١-١ طراحی در برابر نیروهای خارج ا ز صفحه دیوار سازه ای و اتصاﻻت آن باید برای نیروی عمود بر صفحه ای معادل حاصل ضرب I S . DS 4 0 در وزن دیوار سازه ای طراحی شود. مقدار این نیرو نباید از ٠١% وزن دیوار کمتر در نظر گرفته شود. اتصاﻻت بین این اعضا با یکدیگر و با قاب سازه باید شکل پﺬیری ، ظرفیت چرخشی و مقاومت کافی در برابر جمع ش ،دگی تغییرات حرارتی و نشست نامتقارن پی توأم .با نیروهای زلزله را داشته باشند ًضمنا ﻻزم است در این مورد ضوابط فصل هشتﻢ .نیز کنترل شود ٤-٤١-٢ مهار دیوار به دیافراگﻢ و نیروهای وارد بر آن عﻼوه بر بررسی ضوابط فصل هشتﻢ این آیین نامه، ﻻزم است ضوابط این بند نیز در مورد مهار دیوار به دیافراگﻢ کنترل شود. مهارهای دیوار سازه ای به سازه ی نگهدارنده باید مقاومت کافی برای مقابله با نیروی 𝐹௉ طبق رابﻄه ٤ ی-٥٢ .را داشته باشد 𝐹௉، نبایـد کمتـر از بیشینه د و مقدار0.2𝑘௔𝐼𝑊௉ و 𝑘𝑔/𝑚ଶ ٤٢ .باشد𝑘௔ ﻻزم نیست بیشتر از ٢ در نظر گرفته شود و هنگامی که اتصال در دیافراگﻢ انعﻄاف پﺬیر نباشد نیازی نیست که بیشتر از ١ .در نظر گرفته شود ٤-٥٢ P a DS p IW k S F 4.0  ٤-٦٢ 30 1 f a L k   :در روابط فوق -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٩ PF :نیروی طراحی برای هر مهار DS S : پارامتر شتاب طیفی )طبق فصل سوم( I : ضریب اهمیت طبق بند ٤-٣ ak : ضریب بزرگنمایی برای انعﻄاف پﺬیری سقف f L: طول دهانه ی دیافراگﻢ انعﻄاف پﺬیر بر حسب متر است که برابر فاصله ی بین اعضای قائمی است که برای دیافراگﻢ تکیه گاه جانبی تأمین می .کنند. برای دیافراگﻢ صلب این مقدار برابر صفر است P W: سهﻢ هر مهار از وزن دیوار سازه ای در مواردی که مهار در بام قرار نگرفته باشد و هیﭻ کدام از دیافراگﻢ ها انعﻄاف پﺬیر نباشند، مقادیر محاسب ه شده از رابﻄه ٤ ی-٥٢ را می توان در مقدار3 ) 2 1 ( h z  ،ضرب نمود که در این رابﻄهz ارتفاع مهار نسبت به تراز پایه وh ارتفاع متوسط بام از تراز پایه .ی سازه است𝐹௉ نباید کمتر از دو مقدار ن یی تع شده در بند ٤-٤١-١ با حداقل نیروی مهار برابر با𝐹௉= 0.2𝑊௉ و𝑘𝑔/𝑚ଶ ٤٢ ضرب در سﻄح بارگیر مهار .باشد در مواردی که فاصله مهارها از ٢/١ متر بیشت ر باشد، دیوار سازه ای باید در برابر خمش خارج صفحه ی .بین دو مهار نیز طراحی شود ٤-٥١ کنترل جابجایی افقی طبقات نسبت جابجایی افقی نسبی ترازx ، sx x h  ، به نحوی که در روش بار جانب ی معادل در بند ٤-٠١-٨ ، و در روش تحلیل طیفی در بند ٤-١١-٨ محاسبه می شود، نباید از مقادیر جدول ٤-٠١ .بیشتر باشد sx h ارتفاع طبقه ی واقع در زیر ترازx است. تبصره ی ١: در سازه های ساختمانی با سیستﻢ قاب خمشی، مقدار جابجایی ،نسبی مجاز طبقه a  ، حاصل از جدول ٤-٠١ باید بر ضریب افزونگی )بند ٤-٧.( تقسیﻢ شود تبصره ی ٢: در سازه های یک طبقه که تیغه ها، دیوارهای خارجی و بام برای تحمل تغییرمکان جانبی نسبی طبقه طراحی شده اند، محدودیت تغییرمکان جانبی وجود ندارد. در جدول ٤-٠١ سازه با دیوار برشی بنایی طره ای، سازه ای است که در آن هر دیوار به تنها یی مانند یک عضو طره ای به شالو ده مت صل .شده و اتصال بین دیوارهای سازه از نظر انتقال لنگر ناچیز است -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٤-٠١ ،نسبت جابجایی افقی نسبی مجاز طبقهsx a h  ٤-٥١-١ ضوابط تکم یلی مربوط به یی تغ رمکان جانب ی طرح در محاسبه تغییرمکان ها رعایت محدودیت بند ٤-٠١-٣ در رابﻄه با زمان تناوب تحلیلی و همچنین رعایت رابﻄه ی ٤-٣ .الزامی نیست تبصره ی ١ :در سازه های دارای نامنظمی پیچشی در پﻼن، تغییرمکان نسبی هر طبقه معادل بیشتری ن تفاوت تغییرمکان ها در هریک از گوشه های نظیر در باﻻ و پایین طبقه .ی مورد نظر سازه است تبصره ی ٢: در تحلیل ارتجاعی سازه های بتنی، برای درنظرگرفتن اﺛر ترک خوردگی، صلبیت خمشی مؤﺛر اعضاء باید مﻄابق آنچه در آیین نامه بتن ایران یا مبحث نهﻢ مقررات ملی ساختمان اشاره شده .است، کاهش یابد شکل ٤-٤ پارامترهایxe  ، x  وx  را برای ترازهایx=1 وx=2، نشان می .دهد انواع سازه ها گروه کاربری و خﻄرزایی I و II III IV سازه های چهار طبقه و کمتر با تیغه بندی ،ها سقف ها، دیوارهای داخلی و سیستﻢ دیوارهای جانبی پیرامونی بدون دیوار برشی بنایی که در برابر جابجایی نسبی طبقه طراحی شده.اند ٥١٠/٠ ٠٢٠/٠ ٥٢٠/٠ سازه های با دیوار برشی بنایی طره ای ٠١٠/٠ ٠١٠/٠ ٠١٠/٠ دیگر سازه های با دیوار برشی بنایی ٧٠٠/٠ ٧٠٠/٠ ٧٠٠/٠ دیگر سازه ها ٠١٠/٠ ٥١٠/٠ ٠٢٠/٠ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱۵۴ درز انقطاع فاصله آزاد بین دو سازه‌ی مجاور در تراز ۰.۳ نباید از جذر مجموع مربعات حداکثر جابجایی غیرارتجاعی آن دو سازه‌ی مجاور در پلان» ,,,۰۵ طبق رابطه‌ی ۲۷-۳ کمتر باشد. ۲۷۴ 6) ۳ 60) > ۳و۵ برای هریک از دو سازه مجاور مقدار 0 از رابطه‌ی ۲۸-۴ محاسبه می‌شود. 4 6۳۵ 1 ۲۸-۴ رر6 که در ان: (نقطه با احتمال برخورد) است. در هر حال ساختمان باید از مرز قطعه زمین مجاور حداقل به اندازه /(0 فاصله داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٦١ کنترل واژگون ی در روش بار جانبی معادل کنترل واژگونی طبق بند ٤-٠١-٧ ، در روش تحلیل طیفی طبق بند ٤-١١-٧، در روش تاریﺨچــه زمانی خﻄی طبـق بند ٤-٢١-٢-٧ و در روش تاریﺨچـه زمانی غیرخﻄی طبق بند ٤-٢١-٣-٧ عمل می شود. اﺛرات لنگر واژگونی در طراحی شالوده را در صورتی که هر دو شرط زیر برقرار باشند می تواند ٥٢ :درصد کاهش داد ١- سازه باید مﻄابق با روش بار جانبی معادل مﻄابق با بند ٤-٠١ .طراحی شده باشد ٢- سازه از نوع ستون ها ی طره ای و سازه.های پاندولی معکوس نباشد ٤-٧١ موقعیت تراز پایه تراز پایه، ترازی است که انتقال حرکت لرزه ای افقی زمین به سازه در آن تراز لحاظ می شود. به طور کلی :در تعیین تراز پایه رعایت نکات الف و ب الزامی است الف- در ساختمان های واقع بر زمین مسﻄح و فاقد زیرزمین که اعضای باربر قائﻢ در ترازهای متفاوت بر روی شالوده، سر شمع و یا دیوار شالوده ای محیﻄی قرار می گیرند، تراز پایه روی پایین ترین تراز در ب ین اجزای نگهدارنده اعضای قائﻢ باربر لرزه ای در نظر گرفته می.شود ب- در ساختمان های دارای زیرزمین اگر سازه و دیو ار حائل ،مستقل و بدون اتصال به یکدیگر باشند تراز پایه بر روی شالوده در نظر گرفته می.شود در ساختمانی که دیوار حائل جزء سیستﻢ سازه ای باربر جانبی باشد و بر روی زمین هموار واقع شده باشد، می توان تراز پایه را مشروط به رعایت موارد زیر، روی اولین سقف پایین تر ی هﻢ ا تراز از سﻄح ز مین در نظر :گرفت الف- .سقف هیﭻ یک از طبقات زیرزمین، دیافراگﻢ نرم نباشد ب- از وجود خاک مناسب در کل ارتفاع دیوار حائل اطمینان حاصل گردد. منظور از خاک مناسب، خاکی است که سﺨت باشد )از نوعIV بر اساس استاندارد ٠٠٨٢ نباشد و عدد ضربه استاندارد در آزمایشSPT ﻻیه های آن کمتر از ٠٢ نباشد(، تحت زلزله ی نادر قابلیت روانگرایی نداشته باشد، از جنس رس سریع .یا به شدت حساس نباشد و دارای چسبندگی کافی باشد در چنین ساختمانی مشروط به رعایت موارد اضافی زیر، تراز پایه را می توان روی اولین سقف با ﻻت ر از سﻄح زمین در نظر :گرفت الف- ارتفاع تراز پایه از سﻄح زمین نباید از نصف ارتفاع طبقه.ی زیر آن سقف بیشتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ‎٩۷ پ- دیوارهای سازه‌ای در تمام پیرامون ساختمان از پی تا تراز پایه ادامه داشته باشد. برای اطلاعات بیشتر و حالات خاص نظیر زمین‌های شیب‌دار به تفسیر و راهنما مراجعه شود. ۱-۱۷۴ طراحی اجزای سازه‌ای که جزئی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی کلیه اجزای سازه‌ای که جزئی از سیستم مقاوم لرزه‌ای نیستند. یا جزئی از سیستم مقاوم لرزه‌ای در نظر گرفته نمی‌شوند ولی از طریق دیافراگم‌های کف‌ها با این سیستم مرتبط هستند. باید دارای سطحی از شکل پذیری بر اساس ضوابط مبحث نهم و دهم مقررات ملی ساختمان بوده و قادر به تحمل نیروهای ناشی از بارهای نقلی و آثار ۳-۸ با فرض وقوع تغییرمکان جانبی نسبی طرح طبقه مطابق بند ۸-۱۰-۴ تبصره: در مورد اعضای بتن‌آرمه‌ای که جزیی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی زلزله نیستند. باید ضوابط بند ‎۱۰-۲۰-۹٩‏ مبحث نهم مقررات ملی ساختمان یا بند ۱۰-۲۰ آیین‌نامه بتن ایران یا بند ۱۴-۱۸ آیین‌نامه ۸۲1318 نیز رعایت شوند. در برآورد لنگرها و برش‌های ایجاد شده در جهت مورد بررسی در اجزای سازه‌ای که جزئی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی زلزله نیستند. باید آثرات سختی ناشی از اعضای سازه‌ای و غیر سازه‌ای سخت مجاور آن اجزا در نظر گرفته‌شده و در این تحلیل مقادیر متناسب و معقولی از سختی عضو و قیود آن لحاظ شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) پیوست سیستم‌های نوین سازه‌ای در دهه اخیرء سیستم‌های سازه‌ای جدید به منظور افزایش تاب‌آوری سازه‌ها در مقابل سوانح طبیعی توسعه داده شده‌اند. این سیستم‌های سازه‌ای, چنانجه مقرون به صرفه‌تر بوده و سطح عملکرد بالاتری تأمین نمایند. به عنوان سیستم سازه‌ای مناسب برای تأسیسات نفتی پیشنهاد می‌شوند. برخی از این سیستم‌های سازه‌ای نظیر جداسازهای لرزه‌ای و میراگرها در فصل نهم و دهم ارائه شده است. در این پیوست اطلاعات عمومی برای استفاده از سایر سیستم‌های سازه‌ای علاوه بر سیستم‌های ارائه شده در فصول نهم و دهم و جدول ارائه شده است. الزامات عمومی تحلیل و طراحی این سیستم‌ها باید مطابق با الزامات این بند باشد. برای سیستم‌های سازه‌ای استفاده شده در این بخش باید تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی انجام شود. علاوه بر این باید یک داوری همه جانبه توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت انجام شود. پ-۱ سیستم‌های مرکزگرا (برگشت پذ بر) سیستم‌های مرکزگرا (5۳5۱) در گروه سیستم‌های سازه‌ای طبقه‌بندی می‌شوند که هدف آن‌ها حداقل کردن تغییرمکان‌های پسماند در زلزله‌های بزرگ است. سیستم‌های مرکزگرا شامل سیستم‌های گهواره‌ای و سیستم‌های اتلاف انرژی مرکزگرا هستند. سیستم گهواره‌ای کنترل شده (۲115۲) به عنوان یک سیستم باربر لرزه‌ای تعریف می‌شود که هدف آن کاهش سختی سازه با بلندشدگی بخشی از سازه از پی است. چنانچه یک حرکت گهواره‌ای کنترل شده در تراز پایه سازه مجاز باشد. پاسخ سازه می‌تواند به عنوان سازه جداسازی شده در نظر گرفته شود. به منظور تضمین پاسخ گهواره‌ای, اتصال بین سازه اصلی و پی باید به گونه‌ای تضعیف شود تا نیروی کششی در سیستم مقاوم لرزه‌ای با حرکت گهواره‌ای (1351157) وزن ساختمان باعث می‌شود سازه به موقعیت ابتدایی خود بدون یا با اندکی تغییرشکل پسماند با زگردد. در سیستم مقاوم لرزه‌ای مرکزگرا با حرکت ۱ 56|] 06116۳16 0 ۲ 001۵۱1۵0 1100۳۶6 0 0 6 ۹[1511ع 1 561516 1۵0۵۵ * -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٩ گهواره) ای ٤SCSRS(، مﻄابق شکل پ-١ ًمعموﻻ عﻼوه بر وزن سازه تاندون های پس کشیده در سیستﻢ تعبیه می شوند تا نقش اصلی را در بازگرداندن سازه گهواره.ای ایفا نمایند قسمت اصلی یک سیستﻢ گهواره ای کنترل شده، هسته ای صلب است که باید به گونه ای طراحی شود که ارتجاعی باقی بماند. به منظور کنترل پاسخ لرزه ای یک سیستﻢ گهواره ،ای کنترل شده استفاده از پس کشیدگی و میراگرهایی که با حرکت گهواره ای فعال می.شوند، مجاز است ،در حالت استفاده از میراگرها .معیار طراحی باید متناظر با الزامات فصل دهﻢ باشد برش پایه و تغییرمکان طراحی در سیستﻢ گهواره ای مﻄابق با روابط زیر تعیین می:شود پ-١ 𝐹= 0.45𝑙௪ 𝐻௘ + 0.95𝑙௪−𝑐 𝐻௘ 𝑅௧+ 𝑊 𝐻௘ 𝛥 پ-٢ 𝛥௨= 0.45𝑙௪+ (0.95𝑙௪−𝑐) + 𝑅௧ 𝑊 در نیا روابط 𝑙௪ : عرض قاب 𝐻௘ : ارتفاع مرکز ﺛقل 𝑐: بازوی دوران متناظر با نیروی تاندون پس کشیده 𝑅௧ : نیروی تاندون پس کشیده 𝑊 : نیروی مقاوم ناشی از وزن ∆: جابجایی افقی شکل پ-١ یس ستﻢ ی ها سازه یا گهواره ای ٤ Self Centering Seismic Resisting System -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) در سیستم‌های گهواره‌ای. میرایی ویسکوز معادل ناشی از میرایی تشعشعی, بسیار اندک و قابل چشم پوشی است. میرایی در صورتی قابل توجه است که از میراگرها در تراز پایه دیوار استفاده شود. در این حالت. برای همان‌طور که در شکل پ-۲ تشریح شده, بدست می‌آید. سختی لنگر-دوران و پارامترهای » و 8 در پاسخ ۴ 0 پ-۲ سس _ ۴ _ ۱ 140,۳۵ 0 1 ۸ 0 + ۳ مرومگا 70 پ-۳ پ-۵ ۲]910 (0 در روابط فوق: ۲ ۷ - رس 7 ۲06 ۳1 نسبت سختی غیرخطی سیستم به‌سختی اولیه مطابق شکل پ-۲ 7 پارامتر استهلاک آنرژی مطابق شکل پ-۲ سختی پس از برکنش وک سختی الاستیک تفاوت لنگر حداکثر و لنگر برگشتی سیستم قبل از رسیدن به دوران صفر ,810 لنگر مقاوم در پایه قاب مرکزگرا ارتفاع قاب 7 طول تاندون پس‌کشیده 7 بازوی دوران متناظر با نیروی پس‌کشیدگی اولیه بر ارتفاع مرکز نقل -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۱۰۱ مره ۱ ۴ 2 َ ۴ شش شکل پ-۲ مدل ایده‌آل و پارامترهای هیسترزیس سیستم گهواره‌ای انعطاف پذ بر پ-۲-۱ الزامات و ملاحظات طراحی الزامات و ملاحظات عمومی طراحی برای سیستم‌های گهواره‌ای باید الزامات سازه‌های جداسازی شده لرزه‌ای مطرح شده در فصل نرهم را تامین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی. مقاومت در برابر آتش و باد. واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است. سیستم گهواره‌ای همچنین باید شامل سیستم مقاومت در برابر باد و بلندشدگی و وسایل محدود کننده تغییرمکان باشد. برای سیستم‌های گهواره‌ای با میراگرهاء تحلیل سیستم‌های گهواره‌ای در طول عمر طراحی شده سازه شامل دو قسمت اصلی دیوار گهواره‌ای و تغییرات مربوط به گذشت زمان, آلودگی, در معرض محیط قرار گرفتن و دما در آن منظور شود. استفاده از روش‌های تحلیلی منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه‌هاء در طراحی و تحلیل سازه های با سیستم‌های گهواره‌ای مجاز است. استفاده از مدارک فنی معتبرء همچون گزارش‌های داوری شده 9 مقالات نیرز برای تسهیل طراحی سازه‌ها با سیستم‌های گهواره‌ای مجاز است. شود. چنانچه سیستم گهواره‌ای بر پی ضربه وارد کند. تأثیر تحریک مدهای قائم ارتعاش باید در تحلیل کلیه طراحی‌ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت. بازبینی و تأیید شود. پ-۲ سیستم‌های مهار -درز سیستم مهار-درز (9]آن)) که اخیراً به عنوان راه حل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود توسعه یافته است. علاوه بر این نشریه ۸۴۶ سازمان برنامه و بودجه در مورد این سیستم تدوین شده است. سیستم -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. مهار-درز می تواند به عنوان یک سیستﻢ سازه ای مقرون به صرفه، امن و تاب آور برای تأسیسات و سازه های صنعت نفت در برابر سیل و زلزله استفاده شود. سیستﻢ مهار- درز شامل یک مهاربند و یک درز تعبیه شده به ًتقریبا که است آن داخل در طور قائﻢ در انتهای ستون های طبقه اول ساختمان نصب می شود. سیست ﻢ مهار- درز ًعمﻼ یک طبقه جداسازی شده فراهﻢ می کند که باعث م ی شود نیازهای تغییرمکانی لرزه ای در .طبقه اول متمرکز شوند و طبقات باﻻی آن محفوظ بمانند در طول حرکت جانب ی ساختمان، با افزا شی یی تغ رمکان طبقه اول و رس دن ی نیا طبقه به تغ ر یی مکان بحران،ی درز تأمین شده داخل س ی ستﻢ مهاربند بسته شده و ا نی عضو از ا نی لحظه مانند مه اربند مع ی مول عمل کرده و در تحمل بار قائﻢ و جانب ی با ستون ها مشارکت د کن یم .همان طور که یی تغ رمکان ی جانب شی افزا ییم،ابد بار محور ی در ستون ی ها طبقه اول به لی دل مشارکت یس ستﻢ مهاربند، به طور یا نده یا فز کاهش ابد ییم .بنابرا ین مهاربند گهواره ای هﻢ با اﺛراتP- مقابله نموده و هﻢ ظرف تی یی تغ رشکل ی جانب ستون ی ها طبقه اول را شی افزا ده یم،د درحال که ی مقاومت ای سﺨت ی ی جانب طبقه اول شی افزا د یاب ی نم . نیا موضوع سبب کاهش ی خراب ی کل در ساختمان از قی طر استفاده از یای مزا جداساز ی تأمین شده توس ط سی ستﻢ مهاربند گهواره یا نسبت به سازه قرار گرفته در ی باﻻ آن یم شود. پ ب الف شکل پ-٣ یس ستﻢ مهار- درز الف( وضع تی ه؛ ی اول ب( وضع یت بسته شدن درز ،پ ( رفتار هی سترز یس طراح ی سی ستﻢ مهار-درز بر ا نی هی پا استوار است که ضمن افزا شی تی ظرف ر یی تغ مکان جانب ی تون س ،ها خسارات لرزه یا در ستون ی ها طبقه پا ن یی متمرکز گردد و افزا شی مقاومت و سﺨت ی کل سازه به حداقل برسد. بر ا نی اساس، زاو هی مهاربند ) 𝜃ீூ஻ (، اندازه درز) ∆௚௔௣ ( و مشﺨصات مهاربند از پارامترها ی مهﻢ طراح ی هستند . بارگﺬاری و تحلیل لرزه ای با دی بر اساس تحل یل دی نامیکی ) تاریﺨچه زمانی بند ٤-٢١ ( با رعایت ضوابط مربوط ه .انجام شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٠١ ی برا ساختمان ی ها چند طبقه، روسازه باید دارای سیستﻢ مقاوم جانبی لرزه با ﻢئاق و یقفا بسانم یا ،سﺨتی مقاومت و ظرفیت شکل پﺬیری کافی ،باشد به طوریکه اعضا و اتصاﻻت آن بتوانند تغی یرشکل ها در محدوده ی مجاز ارتجاعی و غیرارتجاعی این آیین نامه را ت حمل کنند. برای طراحی سازه ها طبق این آیین نامه، باید مواردی از قبیل پیکربندی، کاربری، سیستﻢ سازه ای و گروه طراحی لرزه ای طبق وابط ض این پیوست و موارد مندرج در فصل چهارم این آیین نامه در نظر گرفته شوند .مدل ریاضی سازه د بای با خصوصیات ارتجاعی و غیرخﻄی مصالح و هندسه ی سازه سازگار ،باشد اما ساده سازی هایی مانند فرض بستر صلب ز مجا است، مگر اینکه فرض خاص دیگری .توصیه شده باشد پ-٢-١ اعمال نیروی زلزله راستای اعمال نیروی زلزله در طراحی سازه باید به نحوی باشد که بیشترین تأﺛیر را بر اعضای س ازه .داشته باشد دو مؤلفه ی افقی متعامد شتابنگاشت زلزله باید به طور هﻢ زمان به هر دو جهت متعامد سازه اعمال شود. انتﺨاب شتابنگاشت برای تحلیل تاریﺨچه زمانی با توجه به ضوابط بند ٤-٢١ انجام می شود. پ-٢-٢ مراحل طراحی سیستﻢ مهار-درز م راحل طراح ی سی ستﻢ مهار-درز به صورت ز ری است: الف- طراح ی هی اول یﺛقل سازه برا ی بارها ی یﺛقل و بر اساس ضوابط مقررات مل ی .ساختمان ب- رسﻢ منحن ی رو ین- ر یی تغ مکان ستون ی ها طراح ی شده و محاسبه ظرف تی ی جار شدن) 𝐹௬,௖௢௟ ( و تی ظرف نها یی ستون ها ) 𝐹௨,௖௢௟ .( پ-محاسبه ظرف تی یی تغ رمکان نها یی ستون ها ) 𝜃௨ ( تحت بار محور ی فشار ی ) 𝑃௨ (. ت- ن یی تع بار نها یی محور ی مهاربند) 𝑃௨ ( که متناظر با حداکثر ظرف تی ر یی تغ مکان ی ستون ی ها موجود است . ث-محاسبه هی زاو مهاربند ) 𝜃ீூ஻ ( و فاصله پا ی مهاربند از پا ی ستون) ∆ீூ஻ ( بر اساس روابط پ-٦ تا پ-٧ بدست می آید. پ-٦ 𝜃ீூ஻= 𝑡𝑎𝑛ିଵி೤,೎೚೗ିிೠ,೎೚೗ ௉బି௉ೠ + 𝜃௨ پ-٧ ∆ீூ஻= tan(𝜃ீூ஻) 𝐻௖ در روابط فوق: 𝐹௬,௖௢௟: ظرفیت جاری شدن ستون های موجود -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. 𝐹௨,௖௢௟: ظرفیت نهایی ستون های موجود 𝑃଴ (: نیروی فشاری ستون در حالت سکون )قبل از اعمال زلزله 𝑃௨: نیروی فشاری ستون در حالت نهایی 𝜃௨: ظرفیت تغییرمکان نهایی ستون ها 𝐻௖ : ارتفاع ستون ج- ) محاسبه اندازه درز مهاربند∆௚௔௣ ( بر اساس رابﻄه پ-٨: پ-٨ 𝛥௚௔௣= 𝐻஼ 𝑐𝑜𝑠(𝜃ீூ஻) − 𝐻஼+ 𝛥௩௬ 𝑐𝑜𝑠൫𝜃ீூ஻−𝜃௚௖൯ :در رابﻄه فوق 𝛥௩௬ : تغییرمکان عمودی مهاربند در هنگام جاری شدن ستون 𝜃௚௖ : نسبت تغییرمکان جانبی طبقه در هنگام بسته شدن درز و فعال شدن مهاربند چ- محاسبه نیروی طراحی مهار فوﻻدی طبق رابﻄه پ-٩: پ-٩   0 cos u b GIB u P P P      سازه طراحی شده باید ضوابط نشر هی ٦٤٨ سازمان برنامه و بودجه را تأمین نماید و در صورت نیاز .پارامترهای طراحی اصﻼح نهایی شوند ،در روابط فوق𝐹௬,௖௢௟−𝐹௨,௖௢௟ اختﻼف ظرفیت نیروی جانبی ستون ها مابین حالت جاری شدن و حالت نهایی می .باشد𝑃଴ و 𝑃௨ به ترتیب نیروی فشاری ستون در حالت سکون و در حالت نهایی هستند . 𝐻௖ برابر با ارتفاع ستون و 𝜃௚௖ نسبت تغییرمکان جانبی طبقه در هنگام بسته شدن درز و فعال شدن مهاربند است که از رابﻄه زیر به دست می:آید پ-٠١ 𝜃௚௖= 2𝜃௨−𝜃ீூ஻ شکل پ-٤ مدل ا آل ده ی ی ساز شده و پارامترها ی طراح ی سی ستﻢ مهار- درز -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۱۰۵ همان‌طوری که در شکل پ-۴ مشخص شده است. حالت جاری شدن ستون به معنای آغاز پلاستیک شدن ستون و حالت نهایی به معنای حد نهایی ظرفیت باربری جانبی ستون است. پ-۳-۲ الزامات و ملاحظات طراحی الزامات و ملاحظات عمومی طراحی برای سیستم‌های مهار-درز باید الزامات سازه‌های جداسازی شده لرزه‌ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی, مقاومت در برابر آتش و بادء واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است. استفاده از روش‌های تحلیلی منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه‌هاء در طراحی و تحلیل سازه‌های با سیستم‌های مهار-درز مجاز است. همچنین استفاده از مدارک فنی معتبرء همچون گزارش‌های داوری شده. آزمایشات و مقالات نیز برای تسهیل طراحی سازه‌ها با سیستم‌های مهار-درز مجاز است. سیستم‌های مهار-درز باید شامل سیستم‌هایی برای تحمل باد و جلوگیری از بلندشدن باشند. تحلیل سیستم‌های مهار-درز در طول عمر طراحی شده سازه شامل دو قسمت اصلی اجزای مربوط به سیستم مهار -درز و بقیه اجزای سازه ساختمانی است که باید تغییر مشخصات مصالح در طول عمر سازه ساختمان شامل تغییرات مربوط به گذشت زمان, آلودگی, در معرض محیط قرار گرفتن و دما در آن منظور شود. کلیه طراحی‌ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت. بازبینی و تأیید شود. پ-۳ آلیاژهای حافظه‌دار آلیاژهای حافظه دار خصوصیات منحصر به فردی دارند. که شامل ارتباط مدول یانگ با دماء قابلیت بازیابی شکل اولیه. مشخصات فوق ارتجاعی و خصوصیات میرایی بالا مطابق شکل پ-۵ هستند. خصوصیات فوق ارتجاعی و میرایی بالای آلیاذهای حافظه‌دار موجب استفاده از آن‌ها در پل‌ها و ساختمان‌های با اهمیت زیاد می‌شود. آلیاژهای حافظه‌دار باید ظرفیت کرنشی فوق‌العاده‌ای (تا حدود ۸/) همراه با بازیابی فیزیکی مختلف آن‌ها ناشی از تغییر فرم از جامد به جامد بین فازهای آستنیت و مارتنزیت آلیاژ مطابق شکل پ-۵ می‌باشد که این تغییر فرم می‌تواند با تنش یا دما ایجاد شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آبین‌نامه طراحی لرزهای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ای زا۳125 ناگ 15 ری ۳ ی ک ی ۳0 و 5 1 110 215166 (5 11302019191۵۱ 5۳۵۵ )7 < ۸ ( شکل پ-۵ رفتار هیسترزیس آلیاز حافظه‌دار پ- ۱-۳ الزامات و ملاحظات طراحی الزامات و ملاحظات عمومی طراحی برای آلیاژهای حافظه‌دار باید الزامات تأسیسات نفتی با سیستم‌های اتلاف انرژی فصل دهم را تأمین کند. این الزامات شامل شرایط محیطی, مقاومت در برابر آتش و باد. واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی هستند. استفاده از هر روش تحلیلی منطقی بر اساس مفاهیم دینامیک سازه‌ها در طراحی و تحلیل سازه‌های با آلیاژهای حافظه‌دار مجاز است. استفاده از مدارک فنی معتبر» همچون آزمایش‌هاء گزارش‌های داوری شده و مقالات نیز برای تسهیل طراحی سازه‌ها با آلیاژهای حافظه‌دار مجاز است. کلیه طراحی‌ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صلاحیت. بازبینی و تأیید شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ل ۰۶ ۰ سد بررسی مخاطرات زئوتکنیک لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ یین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۵ مقدمه مخاطرات ژئوتکنیکی ساختگاه در زمان وقوع زلزله. شامل گسلش سطحی, روانگرایی و زمین‌لغزش می‌باشد که نحوه بررسی آن‌هاء رویکرد تحلیل و تمهیدات کاهش اثرات آن‌ها در بخش‌های ۲-۵ الی ۴-۵ پرداخته شده است. این مخاطرات باید در ارتباط با سطح خطر مورد نظر مورد بررسی قرار گیرند. با توجه به تکیه حرفه مهندسی ژئوتکنیک بر آزمایش‌های آزمایشگاهی و صحرایی متعدد و همچنین تغییرات قابل ملاحظه خصوصیات خاک. فضای حاکم بر مباحث فصل حاضر از مباحث سایر فصل‌ها متفاوت است. در این فصل, به قضاوت مهندسی از تفسیر مشاهدات و نتایج آزمایش‌ها تکیه بیشتری شده و تجربه مهندسی, نقش آساسی‌تری به عهده می‌گیرد. لذا لازم است مطالب هرکدام از بخش‌های ۲-۵ الی ۴-۵ توسط یک متخصص ژئوتکنیک آشنا با مسائل مهندسی زلزله و مجرب در هر بخش مورد استفاده قرار گیرد. مباحث مربوط به مطالعات زمین‌شناسی مهندسی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین نظیر: بررسی نقشه‌های زیرزمینی و سایر مشخصات ساختگاه پروژه, در این آیین‌نامه مورد اشاره قرار نگرفته است و لازم است برای این مباحث. به مراجع معتبر همچون مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان مراجعه شود. یکی از موارد مهمی که باید در مرحله شناسایی ژئوتکنیکی زمین بدان توجه داشت آن است که زلزله ممکن خاک‌های دانه‌ای سست و یا مناطق استحصال شده باشد. همچنین ممکن است زلزله موجب فروریزش توجهی در محدوده بزرگی به وجود آید. نشست‌های مذکور باید با توجه به اطلاعاتی که در مرحله شناسایی ژئوتکنیکی زمین حاصل می‌شود و در ارتباط با سطح خطر مورد نظرء بر مبنای مراجع معتبر مورد بررسی قرار گیرند. ۱-۱-۵ نمادها علائم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده است: 5 : نسبت تنش برشی تناوبی خاک 54 : نسبت تنش برشی تناوبی ناشی از زلزله ۳۹۲ : ضریب اطمینان روانگرایی -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات رُنونکنیک لرزه‌ای / ۱۰۹ ۵۸ : ضریب تبدیل شتاب ۵8 : شتاب جاذبه زمین : بزرگای زلزله ۸,60 عدد ]5 اصلاح شده برای سربار زرم : مقاومت نوک نرمال شده ]71ال) : ضریب کاهش عمق 5 : سرعت موج برشی لایه خاک ۱ : سرعت موج برشی نرمال شده لایه خاک 07/0 : آتنش کل در وسط لایه خاک 070 آتنش مور در وسط لایه خاک ۱-۲-۵ مقدمه گسلش در زلزله‌های پیشین در برخی موارد منجر به تغییرمکان‌های بسیار بزرگ در سطح زمین شده است 9 به سازه‌های مرهفندسی در معرضص گسلش. آسیب‌هایی وارد نموده است. در این بحخش. بررسی این مخاطره در قالب رویکرد تحلیل و9 تمهیدات مهندسی کاهش مخاطره صورت گرفته است. ۲-۲-۵ روبکرد تحلیل - ملاحظات مربوط ید نوع و اهمیت سازه ۹ سازه‌ها در انواع سازه‌های متمرکز و خطی طبقه بندی می‌شوند. برای سازه‌های متمرکز با رده طراحی لرزه‌ای ۰11 22 3 ( طبق فصل چهارم ) لازم است گزارش مطالعات ژئوتکنیکی -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر به شماره ۰۳۸) شامل کلیه خطرات جابجایی ماندگار زمین از جمله گسلش سطحی توسط متخصص مربوطه تهیه شود. سازه‌های گروه‌های طراحی لرزه‌ای [(] و 172 (به جز خطوط لوله) نباید در جایی محل سازه گردد. چنانچه به لحاظ مشکلات مکان‌یابی. گزینه‌ای جز احداث سازه‌های این گروه‌های طراحی در این مناطق نباشد. باید مدارک مطالعات گسلش سطحی و فرآیند طراحی توسط گروهی از کارشناسان که خبرگی آن‌ها توسط کارفرما به تأیید رسیده است. در چهارچوب قوانین و مقررات کشور و ابلاغیه‌های وزارت نفت مورد ارزیابی قرار گیرد. *‏ برای طراحی مخزن با گروه کاربری و خطرزایی آ و [[ در صورت نزدیکی به گسل. مطالعه ویژه برای اثر گسلش سطحی لازم است. معیار گسل فعال و نزدیکی به گسل در فصل سوم آمده * برای خطوط لوله مدفون در صورت امکان توصیه می‌شود مسیر لوله به گونه‌ای انتخاب گردد که از گسل فعال عبور نکند. در صورت اجتناب ناپذیر بودن مسیر لوله از گسل فعال, تحلیل لوله در اثر جایجایی ماندگار گسل, با توجه به نوع گسل و مقدار و برآیند جابجایی پایه و راستای لغزش نسبت به مسیر خط لوله تعیین می‌شود. همچنین خطوط لوله باید در مقاطع نسبتاً مستقیم گذاشته شوند و از تغییرات شدید در جهت طولی خط لوله و در جهت ارتفاعی اجتناب شود. تا حد امکان, خطوط لوله باید بدون خمیدگی . زانویی و فلج‌هایی که خط لوله ۲- برآورد تغییر مکان گسلش در پی‌سنگ بر اساس مطالب فصل ۳ ۳- محاسبه جابجایی بر روی آبرفت در حالت میدان آزاد و با حضور پی با روش‌های مناسب از جمله مدل‌های عددی اعتبار سنجی شده و یا در صورت امکان بهره گیری از مدل‌سازی‌های ۳- تعیین محدوده امن ساخت و ساز ۵61۳۵0 با توجه به موقعیت دقیق گسل در عمق و شیب آن. مشخصات آبرفت و در نظرگیری عدم قطعیت‌های آن و اثر آن بر مسیر گسلش و همچنین -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئُونتکنیک لرزه‌ای / ۱۱۱ ۳-۲-۵ تمهیدات مهندسی کاهش اثرات گسیختگی سطح< از آنجا که جلوگیری از وقوع پدیده گسلش در پی‌سنگ امکان‌پذیر نیست. باید با استفاده از روش‌هایی, خطرات حاصله را کاهش داد. این خطرات باید برای دو دسته ساختمان‌های موجود و جدید به تفکیک بررسی شود. در این خصوص موارد زیر حائز اهمیت است: انتخاب نوع پی و توجه به عمق گسلش ( از انتخاب پی‌های عمیق و یا پی‌های منفرد اجتناب شود) انتخاب سیستم‌های سازه‌ای مناسب برای تطبیق جابجایی‌ها و نیروهای پیش بینی شده. ۹ استفاده از تمهیدات ژئوتکنیکی شامل انحراف مسیر گسلش و یا پخش کردن باند برشی و یا به حداقل رساندن مخاطرات گسلش سطحی در خصوص لوله‌ها استفاده از اتصالات مخصوص با قابلیت چرخش زیاد. سبک سازی روی لوله و تبدیل خرابی موضعی به خرابی تیری که در آن عملکرد انتقال لوله متوقف نشود. ۳-۵ روانگرایی پدیده روانگرایی به کاهش مقاومت و سختی خاک‌های سست اشباع در اثر لرزش‌های زمین گفته می‌شود که می‌تواند به‌صورت کاهش ظرفیت باربری, نشست کلی یا غیریکنواخت. گسترش جانبی و گسیختگی جریانی بروز نماید. بررسی این پدیده در سه مرحله شامل الزامات ارزیابی روانگرایی» پتانسیل وقوع روانگرایی و اثرات روانگرایی انجام می‌شود و در صورت عدم تأمین معیارهای طراحی سازه‌ها. خطوط لوله و سازه‌های ژئوتکنیکی. می‌بایست با استفاده از روش‌های بهسازی, آثار مخرب آن کنترل شود. آب حفره‌ای منتج به روانگرایی را ندارد (بند ۲-۱-۳-۵) ارزیابی روانگرایی ضروری نیست؛ در غیر این صورت می‌بایست ارزیابی‌های تکمیلی روانگرایی (شامل ارزیابی پتانسیل و اثرات روانگرایی) مطابق بندهای ۲-۳-۵ و ۳-۳-۵ انجام شود. ۱-۱-۳-۵ سطح لرزه‌ای در فصل سوم کمتر از 0.18 باشد. می‌توان از ارزیابی روانگرایی صرف نظر کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. تبصره: در ساختگاه ی ها با سﻄحPGA کمتر از0.1g که از خاک های دانه ای اشباع با تراکﻢ سست تا خیلی سست تشکیل شده،اند در صورت استعداد روانگرای ی خاک )بند ٥-٣-١-٢( از ین است پتانس یل روانگرا یی آن ها )مﻄابق بند ٥-٣-٢ (مورد بررس ی قرار رد یگ .شرایط تراکﻢ خاک بر اساس همبستگی های معتبر موجود با آزمایش های برجا تعیین می .شود ٥-٣-١-٢ استعداد روانگرا یی ٥ خاک در صورت احراز یکی از شرایط زیر نیاز به ارزیابی روانگرایی نمی:باشد ار ی مع تراز آب ز ی ینی رزم : اگر عمق سﻄح آب زیرزمینی فعلی، گﺬشته و یا آینده از سﻄح زمین طبیعی و یا تراز نهایی پروژه )هر کدام که عمیق تر است( بیش از ٥٢ .متر باشد ار ی مع عمق : اگر عمق خاک بیش از ٥٢ متر از سﻄح زمین و یا تراز نهایی پروژه )هر کدام عمیق (تر است .باشد مشخصات خاک : در صورت احراز یکی از شرایط ذیل برای ی ها هیﻻ خاک نیاز به بررسی بیشتر برای :ارزیابی روانگرایی نیست  در خاک های حاوی کمتر از ٥ درصد ریزدانه در صورت انجام آزما یش SPT ، عدد SPT اصﻼح ده ش برای سربار، بیش از ٠٣ ) باشد𝑁ଵ,଺଴> 30 ای ( و در صورت انجام آزما یش CPT ، مقاومت نوک نرمال شده بی بعد بیش از ٠٦١ باشد ) 𝑞௖ଵே> 160 .(  تبصره :ی برا خاک های ی شن و ای ی حاو شن ترج یًحا از ﺞی نتا آزمون ی ها SPT وCPT استفاده نشود و ای در صورت استفاده، ﺞی نتا آن .باید اصﻼح شود  سرعت موج برش ی نرمال شده هر ﻻیه بیش از ٠٥٢ متر بر ﺛان یه ) باشد1 250 s V  .(  در صورت مواجهه با خاک های حاوی ریزدانه و در صورتیکه استعداد روانگرایی بر اساس آخرین معیارهای معتبر ارائـــه شـــده بـــرای روانگــــرایی خاک های ریزدانه .وجود نداشته باشد ٥-٣-٢ بررس ی پتانس لی روانگرا یی ٦ پتانسیل روانگرایی ﻻیه خاک با استفاده از روش تنش برشی ساده شده با رویکرد قﻄعی و احتماﻻتی بررسی می شود. به همین منظور ﻻزم است روانگرایی ﻻیه های خاک تا عمق ٥٢ متری از سﻄح زمین و ٥ Liquefaction susceptibility ٦ Liquefaction potential -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/٣١١ به صورت ﻻیه،ای مورد بررسی قرار گیرد. در روش تنش برشی ساده شده بیشینه شتاب سﻄح زمین )سﻄحPGA ) ( و بزرگای متوسطw M ( در ساختگاه مورد استفاده قرار می گیرد که در فصل سوم این آیین نامه تﺨمین زده می .شود تذکر) : برای تحلیل پاسخ ساختگاه جهت تعیین حداکثر شتاب بیشینه سﻄح زمین سﻄحPGA ( و یا مدل سازی های عددی تنش-تغییرشکل )برای ار زیابی اﺛرات روانگرایی ٥-٣-٣ (، ﻻزم است ٧ جفت شتاب نگاشت )مﻄابق معیارهای بیان شده در فصل سوم این آیین نامه ( برای ها لی تحل .استفاده شود ) پتانسیل روانگرایی به روش تنش برشی ساده شده با استفاده از ضریب اطمینان روانگراییL FS ( محاسبه می شود که از رابﻄه ٥-١ بدست میآید: ٥-١ 7.5 . L CRR FS MSF K CSR   نسبت تنش برش ی تناوب ی ناش ی ) از زلزلهCSR :( نسبت تنش برش ی تناوب ی ی ناش از زلزله را ان تو یم بر اساس رابﻄه ٥-٢ محاسبه کرد: ٥-٢ 0 ' ' 0 0 0.65 ave v d v v PGA CSR r g       کهave  ،تنش متوسط معادل زلزله0 v  ،تنش کل در وسط ﻻیه خاک ' 0 v  تنش مؤﺛر در وسط ﻻیه خاک وdr ضریب کاهش عمق هستند. مقدارdr را می توان بر اساس روابط پیشنهاد شده معتبر محا .سبه کرد تذکر : در صورت انجام تحلیل پاسخ ساختگاه با استفاده از ی ها لی تحل عدد ی )با استفاده از نرم افزاره ای مربوطه( ، مقادیرave  در وسط هر ﻻیه با استفاده از رابﻄه ٥-٣ محاسبه می:شود ٥-٣ max 0.65 ave    کهmax  .بیشینه تنش برشی بدست آمده از تاریﺨچه تنش برشی دینامیکی در وسط هر ﻻیه است  بی ضر اس ی مق بزرگا ) MSF :( درصورت که ی مقدار بزرگای زلزله محتمل متفاوت از ٥/٧ ،باشد نیاز است که بزرگا بر اساس روابط ارائه شده در منابع معتبر همچون نشریه ٥٢٥ .اصﻼح شود  بی ضر اصﻼح تنش سربار ) K :( ضریب اصﻼح تنش سربار را توان یم بر اساس روابط و .نمودارهای ارائه شده در منابع معتبر محاسبه کرد  نسبت تنش برش ی تناوب ی ) خاک7.5 CRR :( روش های ساده شده برای محاسبه7.5 CRR بر هی پا مشاهدات تجرب ی بر اساس نتایﺞ آزما ی ها شی صحرایی شامل آزمایش نفوذ استاندارد -------- صفحهٔ بعد -------- ٤١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ) SPT ،(آزمایش نفوذ مﺨروط ) CPT ( و آزمایش تعیین سرعت موج برشی ) s V( ارائه شده .اند .جزئیات محاسبات این پارامتر در مراجع معتبر ارائه شده است ٥-٣-٢-١ رویکرد قطعی ٧ در رویکرد قﻄعی مﻼک تصمیﻢ گیری بر اساس ضریب اطمینان روانگرایی است )بند ٥-٣-٢ (. ضریب اطمینان روانگرایی برای هر ﻻیه خاک )ﻻیه های یک متری ( محاسبه شده و پتانسیل روانگرایی برای هر ﻻیه به صورت مجزا بررسی می شود. در صورتیکه ضریب اطمینان کمتر از ١ باشد، بروز روانگرایی قﻄعی است و مقاومت پسماند خاک می .بایست در محاسبات مرتبط با بررسی اﺛرات روانگرایی لحاظ شود جزئیات تﺨمین مقاومت پسماند خاک در مراج ع معتبر از جمله نشریه ٥٢٥ ذکر شده است. چنانچه ضریب اطمینان بین ١ ٥ تا/١ باشد تولید فشار آب حفره ای اضافی ناشی از زلزله محتمل است و نیاز است افزایش فشار آب حفره ای در بررسی های مرتبط با اﺛرات روانگرایی بر روسازه مﻄابق با بند ٥-٣-٣ به صورت مجزا مورد بررسی قر ار گیرند و در محاسبات مربوط به تغییرمکان و ظرفیت باربری لحاظ شوند. در صورتیکه ضریب اطمینان بزرگ تر ٥ از/١ .باشد نیاز به ارزیابی اﺛرات روانگرایی نیست ٥-٣-٢-٢ رویکرد احتماﻻت ی٨ به دلیل عدم قﻄعیت های موجود در پارامترهای خاک، روابط تجربی موجود و همچنین پارامتر های لرزه ،ای روش های احتماﻻتی در مقایسه با روش های قﻄعی در برخی موارد می توانند قضاوت مناسب تری ) از شرایط روانگرایی ساختگاه فراهﻢ کنند. احتمال وقوع روانگراییPL( را می توان با استفاده از روابط .احتماﻻتی ارائه شده در مراجع معتبر محاسبه کرد تذکر : در سازه ه ای مهﻢ و یا شرایﻄی که ضرایب اطمینان روانگرایی به گونه ای است که تصمیﻢ گ یری در خصوص وقوع روانگرایی و اﺛرات آن دشوار است، توصیه می شود از روش های دقیق تر و تکمیلی ارزیاب ی روانگرایی همانند آزمایش های سیکلی و مدل سازی .فیزیکی استفاده شود ٥-٣-٣ اثرات روانگرایی تغییرات فشار آب حفره ای در طی وقوع روانگرایی می تواند منجر به نشست، گسترش جانبی، گسیﺨتگی جریانی و کاهش ظرفیت باربری ها یپ شود. با توجه به نتایﺞ بند ٥-٣-٢ ﻻزم است هر یک از این اﺛرات ٧ Deterministic methods ٨ Probabilistic methods -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/٥١١ به صورت مجزا با استفاده از روش های عددی، تحلیلی و یا نیمه تحلیلی در ساختگاه های مستعد .روانگرایی، مورد بررسی قرار گیرد و نتایﺞ آن در محاسبات مربوطه لحاظ شوند تذکر :در صورت که ی احداث سازه با اهم تی باﻻ بر رو ی ساخت گ اه با پتانس لی روانگرا یی اجتناب ری پﺬ ان ،باشد ﻻزم است با ب کارگ یری مﻄالعات تکمی لی همچون آزمایش های ژئوتکنیکی و ی ها ی ساز هی شب عدد ی دو یا سه بعد ی با استفاده از مدل های عددی پیشرفته )که مبتنی بر مدل های رفتاری مناسب برای رفتار سیکلی خاک،(ها هستند اﺛرات روانگرا یی بر روی سازه با دقت ب ی ی شتر مورد بررسی قرار گرفته و تص میﻢ .مناسب اتﺨاذ شود ٥-٣-٣-١ نشست سطح زمین فرایند روانگرایی در بسیاری از مواقع منجر به نشست زمین می شود که مقدار آن می تواند بیشتر از نشست های مجاز سازه )ذکر شده در مبحث هفتﻢ مقررات ملی ساختمان( باشد. برای زمین های میدان آزاد )بدون حضور سازه( تﺨمین نشست ناشی از روانگرایی می تو اند با استفاده از روش های تﺨمین رنش ک حجمی خاک های روانگرا محاسبه شود. در صورت استقرار سازه بر روی زمین، نشست حاصل ترکیبی از نشست حجمی ناشی از سربار و نشست برشی ناشی از تنش های برشی وارده از روسازه است. این نشست می تواند بر اساس روابط تجرب ی و همچنین روش های .عددی پیش بینی شود ٥-٣-٣-٢ ظرفیت باربری پی ها کاهش مقاومت خاک در طی روانگرایی می تواند باعث تغییرمکان قابل توجه و در نتیجه ی گس ی ها یﺨتگ حاصل از کاهش ظرفیت باربری خاک شود. به همین دلیل استفاده از ی ها یپ منفرد و یا نواری در ساختگاه های مستعد روانگرایی توصی ه نمی شود؛ مگر آنکه ساختگاه بهسازی شود و یا بار سازه به ی ها هیﻻ عمیق .تر منتقل شود :تذکر در طراحی پی های سﻄحی و عمیق در شرایط روانگرایی می بایست ضرایب کاهش مقاومت برشی .ناشی از روانگرایی در محاسبات لحاظ شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥-٣-٣-٣ گسترش جانب ٩ی و گسیختگی جریانی ٠١ روانگرایی می تواند منجر به گسترش جانبی و یا گسیﺨتگی جریانی در زمین های شیب دار و یا زم ین های با وجه آزاد شود. در طراحی دیوارهای ساحلی، اسکله های وزنی و سایر موارد ضروری است هر دو این پدیده ها مورد توجه قرار گیرند. گسترش جانبی و گسیﺨتگی جریانی می توانند با استفاده از وش ر های تجربی، تحلیلی و یا روش های عددی محاسبه شوند. از جمله این روش ها می توان به روش های مبتنی بر روش بلوک لغزنده و روش های تجربی برای گسترش جانبی اشاره کرد. برای گسیﺨتگی جریانی می توان از روش شبه استاتیکی با اعمال ضرایب کاهش مقاومت خاک )ناشی از روانگرایی یا تولید فشار آب حفره ای( و یا از روش های .عددی استفاده کرد تذکر : در محاسبات مربوط به تغییرمکان لرزه ای )به عنوان مثال با روش بلوک لغزنده(، ضروری است مقاومت خاک به صورت کاهش یافته )به دلیل افزایش فشار آب حفره ای( با روش های موجود محاسبه .شود ٥-٣-٤ بهسازی ساختگاه روانگرا در ساختگاه هایی که پتانسیل روانگرایی وجود دارد و همچنین اﺛرات روانگرایی بر روسازه محرز شده است، نیاز است تا با روش های بهسازی از اﺛرات آن بر سازه .ها جلوگیری شود روش های بهسازی در ساختگاه های روانگرا شامل روش هایی است که از روانگرا شدن خاک جلوگیری می کنند و یا بدون اصﻼح خاک بارهای روسازه را به ﻻیه های غیر روانگـــرای زیرین منتقل می کننــد. هر یک از این روش ها می.توانند بر اساس شرایط ساختگاه و شرایط پروژه به منظور بهسازی انتﺨاب شوند ٥-٤ زمین لغزش ٥-٤-١ مقدمه زمین لغزش یا ناپایداری شیب به حرکت حجﻢ نسبتاً زیادی از توده های خاک و سنگ در یک شیب به سمت پایین دست آن به علل مﺨتلف اطﻼق یم شود. لغزش یا ناپایداری شیب ها در بسیاری از زلزله ها ٩ Lateral spreading ٠١ Flow failure -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات زنوتکنیک لرزه‌ای / ۱۱۷ ممکن است بوقوع بپیوندد. این پدیده تابع هندسه زمین. خصوصیات زئوتکنیکی خاک و ویژگی‌های خطر ارائه می‌شود. مطالب این بخش, باید توسط یک متخصص ژئوتکنیک آشنا با مسائل مهندسی زلزله و مجرب در تحلیل پایداری شیب‌ها مورد استفاده قرار داده شود و منظور از "کارشناس" در بخش زمین "کارشناس" امری مبتنی بر تجربه و قضاوت مهندسی است و به همین دلیل در این بخش. در قالب کیفی ارائه می‌شوند. ۲-۴-۵ روبکرد تحلیل ۱- اولین مرحله. با مطالعاتی در مقیاس کوچک آغاز می‌شود. ابتدا زمین لرزه‌های تاریخی. اطلاعات موجود. نقشه‌های زمین شناسی, ژئومورفولوژی و پهنه‌بندی (در صورت وجود) و هوایی بررسی شده و بازدید از سایت انجام می‌شود. در نهایت و در صورت تشخیص امکان وقوع زمین لغزش توسط کارشناس, ارزیابی و تحلیل ناپایداری بر اساس داده‌های مطالعات ژئوتکنیکی و مطابق آنچه در ادامه خواهد آمد ارزیابی می‌شود. ۲- اگر تعیین میزان خطر زمین لغزش در منطقه نیازمند بررسی درمقیاس‌های بزرگ‌تر شود. تحلیل پایداری شیب‌ها بر اساس مطالعات ژئوتکنیکی انجام می‌گیرد. در این حالت باید اطلاعات لایه‌بندی خاک زیرسطحی مشخص شود تا شیب با داده‌های ورودی صحیح مدل شود. تعیین هرچه دقیق‌تر اطلاعات زیرسطحی, یکی از مهم‌ترین الزامات ارزیابی صحیح پتانسیل زمین‌لغزش و تخمین درست جابجایی ناشی از آن است. لایه‌های زیرین با استفاده از اطلاعات زمین‌شناسی, آزمایش‌های صحرایی و آزمایشگاهی بر روی نمونه‌های گرفته شده از گمانه‌هاء آزمایش‌های ژئوفیزیک و استفاده از سایر شواهد صحرایی تعیین می‌شوند. تغییرشکل از دست ندهند. ترجیحاً از روش‌های حدی و تحلیل‌های شبه استاتیک برای تحلیل بر اساس یک روش معتبر مبتنی بر بلوک لغزان تعیین و عملکرد شیب و سازه‌های روی آن با -------- صفحهٔ بعد -------- ٨١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. توجه به تغییر مکان بدست آمده ارزیابی می شود. قضاوت در مورد جابجایی دائمی مجاز و عملکرد قابل قبول شیب بستگی به حساسیت و اهمیت سازه ها و تجهیزات نصب یا طر احی شده روی شیب دارد و توسط کارشناس صورت می گیرد. ٤- اگر ی ها هیﻻ خاکی مستعد روانگرایی یا کاهش مقاومت برشی بر اﺛر ،تغییرمکان باشند رای ب تعیین پایداری شیب باید از تحلیل دینامیکی تنش مؤﺛر استفاده .شود ده ی پد روانگ ًغالبا رایی بصورت کاهش تی ظرف باربر ی، نشست ی کل ای تفاضل،ی گسترش جانب ی و یگﺨت ی گس ی ان ی جر بروز می کند . ارزیابی این پدیده در سه مرحله شامل لزوم بررسی، پتانسیل و اﺛرات روانگرایی انجام می شود و در صورت لزوم، باید آﺛار مﺨرب آن بر سازه ها و خﻄوط لوله با روش های بهسازی، کنترل شود. ارزیابی پتانسیل روانگرایی در بﺨش ٥-٣ .مورد بحث قرار گرفته است ٥- در ی ها بیش سنگی عﻼوه بر موارد ،فوق تعیین سیستﻢ درزه ها در مح،ل جهت ارزیابی امکان وقوع لغزش و سنگ ریزش ضروری است. ٦- در بررسی ناپایداری یک شیب که تحت بار ناشی از سازه نظیر تأسیسات یا لوله ها قــ ـرار می گیرد، باید تمام حاﻻت ناپایداری بررسی شود. این حاﻻت شامل ناپایداری شیب و ناپایداری ناشی از عدم کفایت ظرفیت باربری پی سازه واقع بر شیب است. در حالت اخیر، با توجه به نوع بارگﺬاری شیب توسط سازه، شیب و سازه به صورت دوبعدی یا سه بعدی به تشﺨیص کارشناس مدل سازی می.شود ٥-٤-٣ تمهیدات کاهش مخاطره کاهش پتانسیل خﻄر زمین لغزش از طریق اصﻼح ،سازه پی، شرایط خاک ساختگاه یا سایر روش ی ها تأیید شده انجام می شود. برای احداث سازه ی ها مهﻢ یا نصب تجهیزات مهﻢ و حساس در باﻻ یا پایین دست شیب ها و در صورت ناکافی بودن اطﻼعات ،ژئوتکنیکی ﻻزم است پارامترهایی مانند جابجایی نقاط مﺨتلف شیب و تغییرات فشار آب پایش شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ۱ 9 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۶ مقدمه در این فصل اثر گذاری پدیده اندرکنش خاک و سازه در حوزه تعیین نیاز لرزه‌ای سازه هدف که عموماً برای سیستم‌های مستقر بر بستر انعطاف پذیر تعریف می‌شود. از طریق سه روش اصلی تحلیل لرزه‌ای سازه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد. دستورالعمل‌ها و محدودیت‌ها در بخش ۱-۲-۶ در قالب روش تحلیل نیروی جانبی معادل سازه با استفاده از تحلیل مدل فنر-میراگر برای خاک. بصورت کاهش سهم مقدار برش پایه که در مود اول ارتعاش مشارکت می‌کند و بر اساس دوره تناوب و میرایی معادل سیستم خاک-سازه ارائه شده است. طیف ویژه ساختگاه متناظر با سیستم خاک-سازه ارائه شده است. در حالت استفاده از طیف ویژه روش تحلیل دینامیکی غیرخطی که نیازمند در دسترس بودن یک مدل خاک-سازه در حوزه زمان است. در بخش ۳-۲-۶ این آئین نامه مورد توجه قرار دارد و همراه با آن طبق بخش ۴-۶ اعمال اثرات دفن شدگی پی و اغتشاش میدان موج برخورد کننده با پی در قالب تصحیح تحریک ورودی و از طریق تصحیح طیف اصلاح شده ویژه ساختگاه (متناظر با سیستم خاک-سازه) و همچنین مقیاس نمودن تاریخچه زمانی‌های شتاب مورد استفاده. مجاز خواهد بود. همجنین در ادامه این فصل, ملاحظات و محدودیت‌های در نظرگیری اثرات پدیده سیال-خاک-سازه که در مخازن نگهدارنده سیالات به وفور ظهور می‌کند. در بخش ۵-۶ ارائه شده است. ۱-۱-۶ محدوده کاربرد با در نظر گرفتن ملاحظات این بخش, مجاز خواهد بود که اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه در برآورد نیازهای لرزه‌ای (نیروها و تغییر شکل‌ها) و الزاماً برای هر دو جهت اصلی * و لا اعمال گردد. برای نیل به اهداف آئین نامه لازم است. تخمین حد بالا (اعمال ضریب ۲) و حد پائین (اعمال ضریب ۰/۵) سختی‌های خاک و پی لحاظ شده و هر مورد که منجر به کمترین کاهش در پاسخ‌ها و یا بیشترین تقویت در پاسخ‌ها شود. به‌عنوان حالت بحرانی مورد توجه قرار گیرد. به‌طور کلی دستورالعمل‌های این بخش می‌تواند با هر سه روش تحلیل شامل روش نیروی جانبی معادل, روش دینامیکی خطی و روش دینامیکی غیرخطی تحت ملاحظات ذیل همراه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۲۱ آاثرات پدیده عبور میدان موج ذیل اعمال اثر دفن شدگی پی (پی مدفون) و اثرات پدیده مغشوش بودن میدان موج در صورت استفاده از روش اول (۱-۲-۶) و نیز روش تحلیل * روش دینامیکی غیرخطی با استفاده از تحلیل تاریخچه زمانی می‌تواند مطابق بخش ۳-۲-۶ با اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه فقط برای سازه‌هایی که در خاک با طبقه بندی ضعیف‌تر از نوع ][ قرار دارند. همراه شود. مدل‌سازی اثر اندرکنش خاک و سازه در صورتی که عبارت (۸/)1,7 بزرگ‌تر از ۰/۱ باشد برای سازه‌های غیرصنعتی الزامی است. در این رابطه. و1 سرعت متوسط موج برشی در خاک ساختگاه؛ ۵ زمان تناوب اصلی نوسان سازه با فرض تکیه‌گاه ثابت در هر یک از دو جهت متعامد و ۲ ارتفاع موْثر سازه است که مساوی ارتفاع مرکز جرم سازه از تراز پایه می‌باشد. ارتفاع مرکز جرم سازه از تراز پایه را می‌توان در سازه‌های یک طبقه برابر با ارتفاع سازه و برای سایر سازه‌هاء معادل دو سوم ارتفاع کل سازه از تراز پایه ۲-۱-۶ تعاریف میانگین سازی حرکت کف پی: بخشی از اندرکنش سختی محور که به‌واسطه مغشوش بودن میدان موج در سطح زیرین پی. حرکت ورودی به پی را دستخوش تغییر می‌سازد. حرکت ورودی به پی: حرکت تغییر یافته میدان آزاد به‌واسطه اندرکنش سختی محور که پاسخ نهایی سازه و پی تحت اثر آن محاسبه می‌شود. حرکت میدان آزاد: حرکت میدان آزاد در واقع تحریک تجربه شده توسط سایت مورد مطالعه در حالتی که بصورت دست نخورده است. یعنی قبل از انجام هرگونه عملیات خاکی و یا حضور جرم سازه و پی و حتی بدون اعمال قید صلبیت سازه و پی می‌باشد. اندرکنش جرم محور: اندرکنش دینامیکی بین سازه. پی و خاک پیرامونی آن که تحت اثر اعمال حرکت ورودی پی بررسی می‌شود. اندر کنش سختی محور: اثرگذاری صلبیت و هندسه پی بر حرکت میدان آزاد و تبدیل آن به حرکت ورودی به پی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نقت (نشریه شماره ۰۳۸) نیمه بی‌نهایت ناشی از ارتعاش متفاوت پی نسبت به حرکت میدان آزاد. میرایی خاک: میرایی هیسترسیس (مادی) خاک. ۳-۱-۶ نماد‌ها علائم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده است: 0 : فرکانس بدون بعد سیستم خاک سازه 5 : نصف بعد کوچک‌تر پلان پی. (5وق : ضریب اصلاح طیف پاسخ زلزله طرح. طیف پاسخ زلزله نادر و یا طیف ویژه ساختگاه که برای میرایی‌های متفاوت از ۵ درصد (رابطه ۰۶ ۴). : اندازه مور پی (رابطه ۶ ۴۰) ون : ضریب پاسخ لرزه‌ای با فرض انعطاف پذیری بستر در مرز تماس پی و خاک (ضوابط بند ۶ ۲ ۱) : عمق لایه خاک نرم (انعطاف پذیر) واقع بر لایه سخت ۴ : عمق دفن پی : مدول برشی موْر که در تعیین میرایی تشعشعی بکار می‌رود و با استفاده از جدول ۶ ۲ بر اساس 70,۲0 تقریب زده می‌شود. : مدول برشی میانگین که برای تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق 8 یا ع7 زیر تراز پایه سازه برای سطح کرنش‌های کوچک مطابق رابطه ۱.۶ بکار گرفته می‌شود. * : ارتفاع موْثر سازه روک و کا : سختی حرکت افقی پی (روابط ۶ ۱۵ و ۶ ۲۶) رگا و پریرک : سختی حرکت گهواره‌ای پی (روابط ۶ ۱۶ و ۶ ۲۷) ۶ : جرم مودی موْئْر سازه در مود اصلی ارتعاش در جهت مورد مطالعه ید : ضریب رفتار (جدول ۴ ۵) ۵۵ : ضریب اصلاح طیف پاسخ ویژه ساختگاه به‌واسطه میانگین سازی حرکت کف پی (رابطه ۶ ۳۷) م5 : ضریب اصلاح طیف پاسخ ویژه ساختگاه در حضور اثرات دفن شدگی پی (رابطه ۶ ۳۷) شعاع پی با مقطع دایره : شتاب طیفی همراه با اثرات پدیده اندر کنش خاک و سازه (رابطه ۶ ۶) -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۲۳ 7 : دوره تناوب اصلی سازه بدون در نظر گرفتن درجات آزادی بر روی مرز پی و بستر (پایه ثابت) که برای محاسبه آن روابط مندرج در فصل ۴ مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این حالت مقدار تجربی تناوب سازه ‏ 7 و همچنین محدودیت مقدار حداکثر 7 ,ر۳) نباید اعمال 7 : دوره تناوب اصلی سازه با در نظر گرفتن درجات آزادی بر روی مرز پی و بستر (پایه انعطاف پذیر) که برای محاسبه آن به روابط مندرج در بخش ۱-۱-۶ این آئین نامه توجه می‌شود. در این حالت مقدار تجربی تناوب سازه 7 و همچنین محدودیت مقدار حداکثر ‏ [ر,۳) نباید اعمال شود. پر( 7/7) : افزایش پریود مور که به میزان شکل پذیری مورد انتظار (۸ وابسته است (رابطه ۸-۶) + و پآ : دوره تناوب سیستم خاک-سازه در حرکت افقی (روابط ۱۹-۶ و ۲۹-۶) ۳ و بریر : دوره تناوب سیستم خاک-سازه در حرکت گهواره‌ای (روابط ۲۰-۶ و ۳۰-۶) 7 : برش پایه متناظر با سیستم خاک-سازه :/ : برش پایه متناظر با سیستم خاک-سازه برگرفته از تحلیل پاسخ طیفی مودال : سرعت موج برشی موْئر میانگین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق تا یا [7 زیر تراز پایه سازه مطابق با 10,۳ و جدول ۱-۶ و یا مطالعات ویژه ساختگاه بکار گرفته می‌شود. : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطح کرنش پائین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق تیا زیر تراز پایه سازه مطابق با رابطه ۱-۶ بکار گرفته می‌شود. وحن ری 171۷ که در آن : ضخامت هر لایه (بین ۰ تا ۳۰ متر) زو11: سرعت موج برشی (و/۴1؟)» و 1 30 > ز زر مرو : سرعت موج برشی موْثر میانگین متناظر با شرایط خاک ساختگاه. که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی بکار می‌رود و بر اساس میانگین سرعت موج برشی در عمق دفن مطابق با ,0و1 و جدول ۱-۶ و یا مطالعات ویژه ساختگاه محاسبه می‌شود به‌طوری که کمتر از ۲۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴آیین‌نامه طراح ی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) 6 : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطح کرنش پائین که در تعیین اثرات عمق دفن ۸ : وزن ناشی از جرم مودی در مود اصلی ارتعاش و یا جرم موْثر لرزه‌ای مطابق با بخش ۴ ۱۰ ۲ : ضریب اعمال کاهش برش پایه ناشی از میرایی پی در سیستم خاک سازه ۳ و پربره : عامل بدون بعد. تابع فرکانس بدون بعد روابط ۶ ۱۳ و۶ ۲۴ ۵ : نسبت میرایی ویسکوز موْثر سازه که بصورت پیش‌فرض ۵ درصد لحاظ می‌شود مگر آنکه با استفاده از محاسبات مستدل مقدار دیگری تخصیص داده شود. 0 : نسبت میرایی ویسکوز موْر سیستم خاک سازه (رابطه ۶ ۷) ] : نسبت میرایی ویسکوز موْئُر مرتبط با اندرکنش پی خاک (رابطه ۶ ‎)٩ و 8 : نسبت میرایی تشعشعی مور مرتبط با اندرکنش پی خاک (روابط ۶ ۲۱و ۳ ۳۱و ۶ ۵) ,۵ : نسبت میرایی هیسترسیس خطی خاک مور مرتبط با اندرکنش پی خاک مطابق با بند ۶ ۳ ۵ + و بوک : نسبت میرایی تشعشعی پی در حرکت افقی روابط ۶ ۱۷و ۶ ۲۷ 5 و بربر] : نسبت میرایی تشعشعی پی در حرکت گهواره‌ای روابط ۶ ۱۸و ۶ ۲۸ ۷ وزن مخصوص میانگین خاک در عمق ثل زیر تراز پایه سازه ۷ ضریب پواسون خاک که برای ماسه ۰/۳ و برای رس ۰/۴۵ قابل فرض است لپا : عامل بدون بعد: تابعی از ضریب پواسون (روابط ۶ ۱۲و ۶ ۲۳) ۲-۶ تقاضای لرزه‌ای در سیستم‌های خاک -سازه این بخش شامل ۲ روش اصلی می‌شود: ۱-۲-۶ روش تحلیل نیروی جانبی معادل برای اعمال اثرات اندرکنش خاک و سازه, توجه می‌شود که همراه کردن اثرات اندرکنش سختی محور با روش نیروی جانبی معادل مجاز نیست. در این روش نیروی برش پایه می‌تواند طبق رابطه زیر کاهش ۳۶ 1 - ۷ < 7 -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۲۵ 5 ۳۶ 0.31 > نت ۱ < ۵۸7 5517 که در آن: 3>« 14 1 7 : 17 شش ند بل لا 11 ۲ < 6 ۳-۶ 7]: مقدار برش پایه برای سیستم خاک-سازه و ضریب پاسخ لرزه‌ای طبق بخش ۲-۱۰-۴ که از رابطه (1 50/۹/04 و تعاریف ارائه شده در بخش مذکور برای سازه با فرض بستر صلب در مرز خاک و پی تعیین می‌شود و ضریب پاسخ لرزه‌ای متناظر با بخش ۲-۱۰-۴ که برای سازه با فرض بستر انعطاف پذیر در مرز خاک و پی. مطابق با بحش ۱-۱-۶ 0 همچنین با استفاده از 7 به‌عنوان دوره تناوب اصلی. بجای دوره تناوب سازه (7)» تعیین می‌شود. ۷ وزن ناشی از جرم موْثر مودی در مود اصلی ارتعاش یا وزن مور لرزه‌ای مطابق با بخش ۲-۱۰-۴ 40 نرخ میرایی ویسکوز موْثر برای سیستم خاک-سازه که مطابق بخش ۱-۳-۶ تعیین می‌شود. ملحوظ نمودن اثرات اندرکنش سختی محور مطابق با آنچه در بخش ۵-۶ ارائه شده است یا سایر روش‌های دیگرء برای روش تحلیل دینامیکی خطی مجاز نیست. برای محاسبه اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه. یک تحلیل دینامیکی خطی مطابق با بخش ۱۱-۴ و ۱۳-۴ از طریق بکارگیری طیف پاسخ طرح (زلزله سطح دوم) و طیف پاسخ زلزله سطح سوم (6۸]-)۸1) یا طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصلاح شده با ضوابط متناظر سیستم خاک- سازه مطابق بندهای ۱-۲-۲-۶ و ۲-۲-۲-۶ مجاز است. بر این اساس مقدار پاسخ شتاب طیفی بدست آمده باید بر [/ ,را تقسیم شود که پارامتر ] در بخش ۴- ۳ تشریح و در جدول ۳-۴ ارائه شده است. همچنین بدیهی است که مدل ریاضی بکار گرفته شده برای تحلیل دینامیکی خطی باید اثرات انعطاف پذیری پی و خاک زیر آن را مطابق با بخش ۱-۱-۶ شامل -------- صفحهٔ بعد -------- ۶آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) مقیاس کردن نیروهای جانبی در تحلیل مودال باید مطابق با بخش ۲-۱۲-۴ شامل جایگزینی برش پایه ۷ با 7 و برش پایه مودال ع/] با ع/ باشد بطوریکه برش پایه مودال محاسبه شده برای سیستم ۵۶ ۷ < .7 ۱-۲-۲-۶ طیف پاسخ طراحی اصلاح شده برای سیستم خاک-سازه طیف پاسخ طراحی شامل اثرات اندرکنش خاک و سازه برای استفاده در روش تحلیل مودی طبق این بخش باید از رابطه زیر محاسبه گردد: ۵ 5 5 15 رو 7 > 7 ک(ر1 ۶-۶ ً ۰ : (وو/ودگ > وک << ی 7 > و1 (7,وو)/ 1دک > مک 1 (12روو8)/ :7 دوک < رگ که در ان: 51 و و5 و همچنین ول 70 و 7 بر اساس بخش ۸-۳ تعیین می‌شوند. ۲-۲-۲-۶ طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصلاح شده برای سیستم خاک -سازه میرایی ویسکوز مور سیستم خاک-سازه (0]) (معرفی شده در بخش ۳-۶) تعدیل گردد. ۳-۳-۶ روش تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی در نظرگیری اثرات اندر کنش برای تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی مطابق با بخش ۳-۱۲-۴ مجاز خواهد بود به شرطی که از تاریخچه زمانی با شتاب‌های مقیاس شده استفاده شود. این شتابنگاشتها باید به روش‌های تائید شده دیگر) مقیاس گردد. مدل ریاضی مورد استفاده باید شامل در نظرگیری پی و انعطاف پذیری خاک مطابق با بخش ۱-۱-۶ و همچنین میرایی پی بصورت صریح مطابق با بخش ۳-۶ یا سایر روش‌های تائید شده, باشد. همجنین در نظر گیری اثرات اندر کنش سختی محور شامل الزامات بخش -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۲۷ طیف پاسخ ویژه ساختگاه باید مطابق با الزامات فصل ۳ این آئین نامه بعلاوه الزامات اضافه زیر تهیه ۹ تنظیم طیف مزبور برای اعمال اثرات اندرکنش سختی محور از طریق ضرب مقادیر شتاب طیفی در هر دوره تناوب در نرخ طیف پاسخ متناظر با اثرات عمق دفن شدگی (م1/5) یا اثرات اغتشاش میدان موج (موم5گ1/1) و یا هر دو آن ها (م5// ۷ موم5/) مطابق با بخش ۴-۶ مجاز است. همچنین هر کدام از اثرات فوق یا هر دو آن‌ها می‌توانند بصورت مستقیم برای سازه‌های مدفون در زمین, تهیه طیف ویژه ساختگاه در تراز عمق دفن پی به جای سطح زمین مجاز است. بدیهی است در این صورت مقدار م1/65/ باید ۱/۰ در نظر گرفته شود. کمتر از ۸۰ درصد مقادیر یگ متناظر با طیف ویژه ساختگاه متناظر مطابق بخش ۸-۳ باشد. طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصلاح شده شامل اثرات اندر کنش سختی محور در هر صورت نباید کمتر از ۷۰ درصد مقادیر مگ متناظر با طیف پاسخ طراحی و طیف پاسخ (زلزله نادر) مطابق با بخش ۸-۳ باشد. در صورتی که شتابنگاشتهای مورد استفاده به مقادیر طیف ویژه ساختگاه اصلاح شده متناظر با اثرات نیروی جانبی معادل یا روش دینامیکی خطی ذیل الزامات بخش ۲-۱۲-۳۴ با درنظرگیری محدودیت این معادل یا روش دینامیکی خطی در ارتباط با بخش ۲-۱۲-۴. باید به ترتیب بر اساس مفاد ۱-۲-۶ یا ۲-۶- ۲ باشد. لحاظ کردن میرایی پی در مدل ریاضی سازه. از طریق بکارگیری میرایی هیسترسیس و میرایی تشعشعی مجاز است. روش‌های ارائه شده در این بخش برای استفاده همراه با اصلاحات در روش نیروی جانبی معادل (بخش ۱-۲-۶) و اصلاحات در روش دینامیکی خطی (بخش ۲-۲-۶) مجاز است مگر آنکه یکی از حالت‌های زیر رخ دهد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) نیز فاصله پایه‌های مزبور کمتر از بزرگ‌ترین بعد عنصر جانبی مقاوم در برابر نیروی جانبی باشد. ۲- سیستم فونداسیونی که متشکل و یا در بردارنده پی‌های عمیق از جمله شمع‌ها یا پایه باشد. ۳- یک سیستم فونداسیون متشکل از پی گسترده سارزه‌ای که توسط دال‌های بتنی به هم متصل شده‌اند و مطابق با بخش ۱۳-۴ انعطاف پذیر هستند یا به طور پیوسته به تیرها یا سایر عناصر پی متصل نباشند. ۲-۳۶ میرایی موثر اثرات میرایی فونداسیون باید از طریق نرخ میرایی موّثر وت که مطابق رابطه ۷-۶ محاسبه می‌شود. لحاظ گردد: ن ۷۶ 0 کچ + را < وتا (7/7) 7 نسبت میرایی ویسکوز موْثر ناشی از اندرکنش خاک و پی 7 نسست میرایی ویسکوز موْتر سازه که ۵ درصد لحاظ می‌شود مگر مقادبر دیگری توصیه شده باشد. 0.5 و 5 1۱/7 8 ۸-۶ 1 - 7 - +1 < 7 نی 3 که در آن: شکل پذیری مورد انتظار سازه است. برای روش‌های نیروی جانبی معادل و تحلیل طیفی پاسخ مودال, بصورت حاصل تقسیم ضریب رفتار (,) بر اضافه مقاومت (م(گ) که از جدول ۵-۴ قابل تعیین است. مجاز است. همچنین برای روش تحلیل تاریخچه زمانی» شکل پذیری برابر با حاصل تقسیم بیشینه جابجایی بر جابجایی تسلیم سازه در مرتفع‌ترین نقطه سازه در بالای زمین خواهد بود. از رابطه ۹-۶ و یا هر روش تائید شده دیگر محاز است: 2یر بد 1 - "(7/7) 0 + 7 ۹-۶ 7] 7 -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۲۹ که وت در رابطه فوق نسبت میرایی هیسترسیس خاک است و بر اساس بخش ۵-۳-۶ تعیین می‌شود و تبصره: اگر یک ساختگاه شامل یک لایه نرم به عمق ,(ل باشد به نحوی که لایه مزبور خود نیز بر یک لایه سخت با سرعت موج برشی حداقل دو برابر سرعت موج برشی لایه سطحی قرار داشته و رابطه .. 1 ار ,/ ی 1 برقرار باشد. آنگاه نسبت میرایی م۳/] باید با م۳ جایگزین و تعدیل شود: 2 49 ,/ ۱۰۶ ۰.0 - ۳4 7 7 7۳ ارات میرایی تشعشعی در سازه‌های دارای فونداسیون مستطیلی نیز با ۵0 به‌عنوان نرخ میرایی مور سیستم‌های خاک-سازه معرفی و بر اساس رابطه ۱۱-۶ محاسبه می‌شود: 27 ۱۱-۶ س ید رن 71۶۵ (1 - ل)2 ۱۲-۶ 5 ک نا < رل (21 - 1 5( - (0. 01:/):/8 + 0.55) ۱۳-۶ و 0 0 - 1.0 < ور ۱۳-۶ 7/8( ۴ )6 ۱۵-۶ مد +(۶) ۸+ )مه 8 - بر ۱ ز ۱ ارو- 2 لا 1 63 ۱۶-۶ 0.8 6 2 اش ورر)/ یا 7 پات 1 2 ۶ 4 بش 0 62 /)| ۰ ی ۱ 10 ۱ 5( ا)(40/3) - 0 َ او با با ارم ری ود 1 ۷ هد ( 7/8 ,ل) ر -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦-٩١ 𝑇௬= 2𝜋ඨ 𝑀∗ 𝐾௬ ٦-٠٢ 𝑇௫௫= 2𝜋ඨ𝑀∗(ℎ∗)ଶ α୶୶. 𝐾௫௫ ٦-١٢ 𝛽௥ௗ= 1 ൫𝑇෨𝑇௬ ൗ ൯ ଶ𝛽௬+ 1 ൫𝑇෨𝑇௫௫ ⁄ ൯ ଶ𝛽௫௫ :که در آن 𝑀∗ جرم مؤﺛر در مود اصلی ارتعاش در جهت مورد بررسی است ℎ∗ ارتفاع مؤﺛر سازه که متناظر است با فاصله قائﻢ از فونداسیون تا مرکز جرم مود اول و در نظر گرفتن مقدار ٠٧ درصد ارتفاع کل سازه در سازه ها ی چند طبقه و برای سازه ها ی یک طبقه مقدار ارتفاع کامل .برای آن مجاز است 𝐿 : نصف بعد بزرگ تر سازه در تراز پایه 𝐵 : نصف بعد کوچک تر سازه در تراز پایه جدول ٦-١ نسبت سرعت موج برشی مﺆثر ) 𝒗𝒔,𝒓𝒅 𝒗𝒔𝒐,𝒓𝒅 یا 𝒗𝒔,𝒆 𝒗𝒔𝒐,𝒆 ( (𝑆஽ௌ2.5 ⁄ )௔,௖ شتاب بیشینه مؤﺛر طبقه بندی نوع خاک ٠ ١/٠ ٤/٠ ٨/٠≥ I ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ II ٠٠/١ ٧٩/٠ ٧٨/٠ ٧٧/٠ III ٠٠/١ ٥٩/٠ ١٧/٠ ٢٣/٠ IV ٠٠/١ ٧٧/٠ ٢٢/٠ b a در این جدول برای مقادیر میانی پارامتر ௌವೄ ଶ.ହ از درون یابی .خﻄی استفاده شود b در نیا مورد و در چهار حالت ذکر شده در تبصره ٨ فصل ٣، شناسا یی ژئوتکن یکی خاص ساختگاه و لی تحل یکی نام ید پاسخ ساختگاه دی با انجام شود. c استفاده از این جدول برای طیف پاسخ زلزله نادر براساس بﺨش ٣-٨ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با ௌಾೄ ଶ.ହ جایگزین شود. همچنین، استفاده از این جدول برای طیف پاسخ ویژه ساختگاه متناظر با زلزله نادر براساس فصل ٣ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با ش تاب طیفی زلزله نادر متناظر با پریود طبیعی ١٠/٠ ﺛانیه جایگزین .شود -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/١٣١ 𝑣௦,௥ௗ : سرعت موج برشی مؤﺛر میانگین که در تعیین اﺛرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه مﻄابق با𝑣௦௢,௥ௗ و جدول ٦-١ یا مﻄالعات ویژه ساختگاه بکار گرفته می شود. 𝑣௦௢,௥ௗ : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سﻄح کرنش پائین که در تعیین اﺛرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه مﻄابق با رابﻄه ٦-١ بکار گرفته می شود. 𝐺௥ௗ : مدول برشی مؤﺛر که در تعیین میرایی تشعشعی بکار می رود و با استفاده از جدول ٦-٢ بر اساس 𝐺଴,௥ௗ تقریب ز ده می شود. 𝐺଴,௥ௗ : مدول برشی میانگین که برای تعیین اﺛرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه برای سﻄح کرنش ی ها کوچک مﻄابق رابﻄه بکار گرفته می شود. γ : وزن مﺨصوص میانگین خاک در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه ν : ضریب پواسون خاک که برای ماسه ٣/٠ و برای رس ٥٤/٠ قابل فرض است زلزله نادر براساس فصل ٣ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با شتاب طیفی زلزله نادر متناظر با پریود طبیعی ١٠/٠ .ﺛانیه جایگزین شود جدول ٦-٢ نسبت مدول برشی مﺆثر ) 𝑮𝒓𝒅 𝑮𝟎,𝒓𝒅 ( (𝑆஽ௌ2.5 ⁄ )௔,௖ شتاب اوج مؤﺛر طبقه بندی نوع خاک ٠ ١/٠ ٤/٠ ٨/٠ I ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ II ٠٠/١ ٥٩/٠ ٥٧/٠ ٠٦/٠ III ٠٠/١ ٠٩/٠ ٠٥/٠ ٠١/٠ IV ٠٠/١ ٠٦/٠ ٥٠/٠ b a در این جدول برای مقادیر میانی پارامتر ௌವೄ ଶ.ହ از درون یابی .خﻄی استفاده شود b در این مورد و در چهار حالت ذکر شده در تبصره ٨ فصل ٣ این آیین ،نامه شناسایی ژئوتکنیکی خاص ساختگاه .و تحلیل دینامیکی پاسخ ساختگاه باید انجام شود c استفاده از این جدول برای طیف پاسخ زلزله نادر براساس بﺨش ٣-٨ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با ௌಾೄ ଶ.ହ .جایگزین شود همچنین، استفاده از این جدول برای طیف پاسخ ویژه ساختگاه متناظر با زلزله نادر براساس فصل ٣ مجاز است و در این صورت بایدವೄ ଶ.ହ با شتاب طیفی زلزله نادر متناظر با پریود طبیعی ١٠/٠ ﺛانیه .جایگزین شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ بیننامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۴۳-۳۶ میرابی تشعشعی برای فونداسیون‌های دابروی اثرات میرایی تشعشعی در سازه‌های دارای فونداسیون دایره‌ای نیز با م۳/ به‌عنوان نرخ میرایی موْثر سیستم‌های خاک-سازه معرفی و بر اساس رابطه ۲۱-۶ محاسبه شود: 277 ۲۲۶ < ره 7۶۵ ۲۳-۶ 5 > (- 2)1 لا (21 - 1) 6 0.35 ۲۴۳۶ | - 10 > سره 6 + 1 ۷ 2 3 ۲۶۶ 06 با ( - ل)3 ۱۷۶ چا ۳ ۱ - 0 5 ایس در 2 (۳۲/6+07۶) ۵ 5( ل 7۳ 77 2 77۳ ۸ ۲۹-۶ 7 > 7۲ 1 7 ۳۰-۶ )۳ سس 7 > 7 ۸ 0 77 7177 77 و پیش + رو پیش وم ۲۳۱-۶ ۲ با و یر ۲۵ (ج7/7) (+7/7) که در آن 7 شعاع فونداسیون دایره ای سرعت موج برشی موْثر میانگین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق 7 زیر تراز پایه سازه مطابق با م.0ی1 و جدول ۱-۶ و یا مطالعات ویژه ساختگاه بکار گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۳۳ ۵ سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطح کرنش پائین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق 72 زیر تراز پایه سازه مطابق با رابطه ۱-۶ بکار گرفته می‌شود. ۷ وزن مخصوص میانگین خاک در عمق 7 زیر تراز پایه سازه ۵ 7): مدول برشی مور که در تعیین میرایی تشعشعی بکار می‌رود 9 با استفاده از جدول ۲۶ بر اساس 60۳۵ تقریب رده می‌شود. مدول برشی میانگین که برای تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق 72 زیر تراز پایه سازه برای سطح کرنش‌های کوچک مطابق رابطه ۱-۶ بکار گرفته می‌شود. ۵-۳-۶ میرایی خاک اثرات میرایی هیسترسیس در خاک با ول به‌عنوان نرخ میرایی مور هیسترسیس خاک معرفی و بر اساس مطالعات وبزه ساختگاه و یا مطابق با جدول ۳-۶ تعیین شود. 1 سک *در این جدول برای مقادیر میانی پارامتر خَ از درون‌یابی خطی استفاده شود رآین حجدول برای بر میالی پارامس بر از درون بای سود. * در این مورد و در چهار حالت ذکر شده در تبصره ۸ فصل ۳ این آیین‌نامه. شناسایی ژئوتکنیکی خاص در صورت نیاز به مدل سازی تکیه گاه انعطاف پذیر سازه با استفاده از فنرهای معادل, ابتدا باید وضعیت فنرهای معادل در هر امتداد طبق بند ۲-۴-۶ محاسبه گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴یبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۴-۶ بررسی صلبیت سازه پی منفرد با گسترده سازه پی منفرد یا گسترده در صورت برقراری رابطه‌ی ۰۳۲-۶ نسبت به خاک پی صلب فرض می‌شود: ۳۲-۶-الف 53 > 7 ۱ ۳۲-۶-ب - 0۶ (۷- 1) ۰ 120-0 که در آن من و ۶ به ترتیب ضریب ارتجاعی و ضریب پواسون مصالح سازه پی (بتن)» ‏ ضخامت سازه پی» ‎٩‏ ضریب پواسون خاک و ۶ و با ابعاد پی (یا مستطیل معادل آن) می‌باشند. اگر پی گسترده باشد تا و با برای سطح سهمیه‌ی هر ستون از مساحت کل پی محاسبه می‌شوند. در مورد پی گسترده لازم است تمامی پی در بررسی فوق ضابطه پی صلب را تأمین نماید تا بتوان آن را صلب دانست. ۲-۴-۶ بررسی صلبیت سازه پی نواری در صورت برگراری رابطه‌ی ۳۲۳-۶ سازه پی نواری در محدوده‌ی سرهم یک ستون نسبت به خاک پی صلب فرض می‌شود: 2 مامتا سس 3 :۳ در رابطه ۳۳-۶ 1۲ و به ترتیب لنگر اینرسی مقطع کل (ترک نخورده) سازه پی حول محور عمود بر امتداد مورد بررسی و طول سهم پی هر ستون می‌باشد. ۳۳۶ تأریا ۳-۴-۶ سختی فنرهای معادل هرگاه سازه پی نسبت به خاک صلب باشد. سختی فنرهای معادل باید با استفاده از بخش ۱-۳-۴-۶ یا از بخش ۱-۳-۴-۶ باید در حالتی که قرار نیست سازه پی به همراه سازه ساختمان مدل شود استفاده گردد. در هنگام استفاده از بخش‌های ۲-۳-۴-۶ و ۳-۲-۴-۶ سازه پی و سازه ساختمان با هم مدل می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٥٣١ ٦-٤-٣-١ پی صلب- رو ش مجزا در این حالت در م دل سازه،ساختمان در مرکز سﻄح پای هر ستون یا دیوار در راستای هر درجه آزادی فنرهایی طبق شکل ٦-١ قرار داد می ه شود. در قسمت ب این شکل محور 𝑥 محور محلی موازی طول پی می باشد. ضریب سﺨتی فنر در امتداد درجه آزادی 𝑗 ،با احتساب مدفون شدگی پی 𝐾௝,௘௠௕ ، از رابﻄه ٦ ی-٤٣ ب دست می:آید ٦-٤٣ 𝐾௝,௘௠௕= 𝐾௝,௦௨௥𝛽௝ الف ب :توجه 𝐿≥𝐵 پ شکل ٦-١ فنرهای معادل پی انعطاف پذیر و پارامترهای روابط ٦-٥٣ ٦ و-٦٣ که در آن 𝑗= 𝑥, 𝑦, 𝑧 برای درجات آزادی انتقالی ، 𝑗= 𝑥𝑥, 𝑦𝑦, 𝑧𝑧 برای درجات آزادی چرخشی ، 𝐾௝,௦௨௥ ضریب سﺨتی فنر برای پی غیرمدفون و𝛽௝ ضریب اصﻼح سﺨتی برای مدفون شدگی پی بوده و𝐾௝,௦௨௥ و 𝛽௝ از روابط ٦-٥٣ ٦ و-٦٣ به دست می.آیند ٦-٥٣ 𝐾௫,௦௨௥= 𝐺𝐵 2 −𝜈ቈ3.4 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଺ହ + 1.2቉ 𝐾௬,௦௨௥= 𝐺𝐵 2 −𝜈ቈ3.4 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଺ହ + 0.4 𝐿 𝐵+ 0.8቉ 𝐾௭,௦௨௥= 𝐺𝐵 1 −𝜈ቈ1.55 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଻ହ + 0.8቉ 𝐾௫௫,௦௨௥= 𝐺𝐵ଷ 1 −𝜈൤0.4 𝐿 𝐵+ 0.1൨ 𝐾௬௬,௦௨௥= 𝐺𝐵ଷ 1 −𝜈ቈ0.47 ൬𝐿 𝐵൰ ଶ.ସ + 0.034቉ 𝐾௭௭,௦௨௥= 𝐺𝐵ଷቈ0.53 ൬𝐿 𝐵൰ ଶ.ସହ + 0.51቉ مرکز سﻄح کف پی -------- صفحهٔ بعد -------- ۶بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۳۸ ۳ ).۱ + 1 41 + ۱1| < 8712 ۱ زد و < برث ۲۵) + 1 : و +1 0.21 +1 * برق 1 و بر 215 2 0 +1 25 +1 > موق 1 0 لد : 1 ا 4 +1 * رورق (2)(گ+ 61+ 1 > برر8ظ که در آن ارتفاع مفید وجه جانبی سازه پی در تماس با خاک بوده و بقیه پارامترها در شکل ۱-۶ 2/3 2) + ۳ ْ. ۶ 2 نشان داده شده‌اند. ۲-۳-۴-۶ پی صلب- روش توآّم در این حالت مدنظر است سازه پی هم همراه با سازه فوقانی مدل سازی و تحلیل شود. در نتیجه سازه پی هم المان‌بندی شده و در محل هر گره آن دو فنر افقی متعامد. یک فنر قائم و دو فنر چرخشی (حول محورهای افقی محلی سازه پی طبق شکل ۱-۶) تعریف شود. سختی فنرهای افقی و قائم از حاصل‌ضرب سختی‌های افقی و قائم طبق روابط ۳۴-۶ تا ۳۶-۶ در نسبت سطح سهمیه‌ی آن گره به سطح کل سازه پی بدست می‌آید. در زمین‌های نوع |[ تا 11[ می‌توان پی را در جهت افقی مقید فرض نمود و از تعریف فنر در دو راستای افقی صرف‌نظر کرد. در تعیین سختی فنرهای چرخشی در هر گره. دارررم,بریر؟! و ره ,بدنرگگ مثلاً «ابررم ,بر برابر است با حاصل‌ضرب عبارت ی ,۵ دروم ,بر - دروم رگا در نسبت سطح سهمیه‌ی آن گره به سطح کل سازه پی» که در آن نبرری بر سختی فنر قائم در هر گره با احتساب مدفون شدگی پی و زا فاصله آن گره (گره 1ام) از مرکز سطح کف پی بوده و عمل جمع بر روی همه -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۳۷ گره‌های سازه یک پی منفرد یا یک پی گسترده انجام می‌شود. وروی رین هم به طور مشابه با تبدیل 277 ,مدرگ به اور ,ردندگ/ به دست می‌آید. ۳-۳-۴-۶ پی انعطاف پذ بر در این حالت سازه پی باید همراه با سازه ساختمان مدل سازی و تحلیل شود. پس از المان‌بندی سازه پی. لازم است در محل هر گره دو فنر افقی متعامد و یک فنر قائم معرفی گردد. سختی فنرهای افقی از حاصل‌ضرب سختی افقی طبق روابط ۳۴-۶ تا ۳۶-۶ در نسبت سطح سهمیه‌ی آن گره به سطح کل سازه پی بدست می‌آید. سختی فنرهای قائم از ضرب سطح سهمیه‌ی هرگره در ضریب عکس‌العمل بسترء و6 از رابطه‌ی ۳۲-۶-ب. محاسبه می‌شود. در زمین‌های نوع | تا |[ می‌توان پی را در جهت افقی مقید فرض نمود و فقط فنر قائم را تعریف کرد. ۵-۶ اثرات اندرکنش سختی محور شامل اثر اغتشاش میدان موج و عمق دفن شدگی مطابق این آئین نامه برای در نظر گرفتن اثرات اندرکنش سختی محورء اصلاح پاسخ طیفی توسط عامل (م1/5) برای عمق دفن شدگی و یا عامل (موم5)/) برای اثرات اغتشاش میدان موج که در مقادیر عوامل اصلاح طیف برای لحاظ کردن اثرات اغتشاش میدان موج و عمق دفن شدگی پی به ترتیب بر اساس بخش ۱-۵-۶ و ۲-۵-۶ محاسبه می‌شوند. طیف پاسخ اصلاح شده برای اثرات آندرکنش سختی محور تنها برای تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی مطابق بخش ۳-۱۲-۳۴ و با توجه به طیف پاسخ ویژه ساختگاه که با ملاحظات فصل ۳ و الزامات بخش‌های ۳-۲-۶. ۱-۵-۶ و ۲-۵-۶ تهیه می‌شود. مجاز در هر حال حاصل‌ضرب موز6/]5/ ۷ م6/5/ نباید کمتر از ۰/۷ باشد. ۱-۵-۶ اثر اغتشاش میدان موج استفاده از روش ارائه شده در این << بحتر ۱ برای انجام اصلاحات لازم جهت اعمال اثرات اغتشاش میدان - تمامی سازه‌های واقع شده بر ساختگاه دارای خاک با طبقه بندی ضعیف تر از نوع 1 ۲- سازه‌هایی که دارای ی گسترده سازه‌ای هستند. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣- سازه یی ها که فونداس ون ی آن ها متشکل از اجزائی هستند که با دال ی ها ی بتن به هﻢ پی وسته د ان ای به طور پ ی وسته ی رها ی با ت اصلی ای ری سا اجزاء یپ با سﺨت ی ی جانب ی کاف متصل هستند، به طور ی که مﻄابق ضوابط بﺨش ٤-٣١ در طبقه بندی فونداسیون نرم قرار رند یگی نم. 𝑅𝑅𝑆௕௦௔ به عنوان ضریب اصﻼح طیف متناظر با اﺛر اغتشاش میدان موج باید با استفاده از رابﻄه ٦- ٧٣ برای هر دوره تنا و:ب مورد نیاز تحلیل، تعیین شود ٦-٧٣ 𝑅𝑅𝑆௕௦௔= 0.25 + 0.75 × ቊ1 𝑏଴ ଶ[1 −(exp(−2𝑏଴ ଶ)) × 𝐵௕௦௔]ቋ ଵ ଶ :که در آن ٦-٨٣ 𝐵௕௦௔= ⎩⎪⎨ ⎪⎧ 1 + 𝑏଴ ଶ+ 𝑏଴ ସ+ 𝑏଴ ଺ 2 + 𝑏଴଼ 4 + 𝑏଴ ଵ଴ 12 [exp(2𝑏଴ ଶ)] × [ 1 √𝜋𝑏଴ ቆ1 − 1 16𝑏଴ ଶቇ] 𝑏଴≤1 1 < 𝑏଴ ٦-٩٣ 𝑏଴= 0.0023 × ൬𝑏௘ 𝑇൰ و اندازه مؤﺛر :فونداسیون برابر است با ٦-٠٤ 𝑏௘= ඥ𝐴௕௔௦௘≤80 𝑚 ٦-٥-٢ اثر عمق دفن شدگی طیف پاسخ باید بر اساس مﻄالعات ویژه ساختگاه در عمقی که پی سازه قرار می گیرد ،، تهیه شود همچنین، به عنوان روشی جایگزین اعمال اﺛرات عمق دفن شدگی پی مﻄابق روش ارائه شده در این .بﺨش مجاز است 𝑅𝑅𝑆௘ به عنوان ضریب اصﻼح طیف متناظر با اعمال اﺛرات عمق دفن شدگی باید با استفاده از رابﻄه ٦-١٤ برای هر دوره تنا و:ب مورد نیاز تحلیل، تعیین شود ٦-١٤ 𝑅𝑅𝑆௘= 0.25 + 0.75 × cos ቆ2𝜋𝑒 𝑇. 𝑣௦,௘ ቇ :که در آن e عمق دفن شدگی فونداسیون بر حسب متر است. این عمق نباید بزرگ تر ١ از/٦ متر و همچنین نباید بزرگ تر از تراز زیرین دیافراگﻢ پی باشد. حداقل ٥٧ درصد از بدنه فونداسیون باید در عمق دفن قرار داشته باشد و نیز برای سازه ها ی واقع در سﻄوح دار بیش ، عمق دفن برابر با عمق دفن کوچک تر اس. ت -------- صفحهٔ بعد -------- اند رکنش خاک و سازه / ۱۳۹ 6 و: سرعت موج برشی موْثر میانگین متناظر با شرایط خاک ساختگاه, که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی بکار می‌رود و بر اساس میانگین سرعت موج برشی در عمق دفن مطابق با رون و جدول ۱-۶ و یا مطالعات ویژه ساختگاه محاسبه می‌شود به‌طوری که کمتر از ۲۰۰ متر بر ثانیه نباشد. م,0و: سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطح کرنش پائین که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی 7 دوره تناوب طیف پاسخ است که در روابط بخش آندرکنش سختی محور نباید کمتر از ۰/۲ ثانیه در ۶-۶ اند رکنش خاک - سازه - سیال برای مخازن ذخیره سیالات نفتی جهت در نظر گرفتن آندرکنش مخزن - خاک. می‌توان از روابط آرائه شده در این فصل به منظور محاسبه سختی فنرهای خاک استفاده نمود. مشروط به این که ضوابط ارائه شده در فصل ۱۲ رعایت گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-١ کلیات ٧-١-١ دامنه کاربرد و ضوابط کلی ضوابط ا نی فصل مربوط به سازه یی ها با کا ی بر ر صنعتی است . این سازه ها یا ی جزئ از فرایند صنعت ی بوده یا به عنوان هی تک گاه یا حفاظی ی برا تجه زات ی ای نی ماش آﻻت به کار می روند. همچنین استفاده ک نندگان از این سازه ها ،با حضور حداقلی تنها وظ ی فه ی نگهدار ی ای نظارت بر عملکرد تجه زات ی ، ماش نی آﻻت یا ند یا فر استفاده را بر عهده دارند. بعضی سازه های غیرساختمانی ،شامل دودکش ،مﺨزن خط لوله و سازه ی فراساحلی، طبق فصول یازد هﻢ تا چهاردهﻢ دارای ضوابط خاص لرزه می یا باشند . این دسته از سازه ها باید عﻼوه بر فصول اختصاصی مﺬکور، ضوابط مربوطه در بﺨش های ٧-٣ و ٧-٤ .را نیز برآورده نمایند سازه های غیرساختمانی مشمول این فصل به دو دسته مشابه ساختمان و نامشابه ساختمان تقسی ﻢ می شوند. سازه ی ها غیرساختمانی مشابه ساختمان ها سازه هایی هستند که دارای سیستﻢ باربر مشا به با سیستﻢ های ساختمانی ذکر شده در جدول ٤-٥ هستند. نمونه هایی از این سازه،ها قاب های نگهدارنده ی خﻄوط ،لوله قاب های نگهدارنده ی تجهیزات و قفسه ی ها فوﻻدی مورد استفاده برای ذخیره .مواد هستند سازه ی ها غیرساختمانی نامشابه ساختمان ها سازه هایی هستند که دارای سیستﻢ باربر مشابه با سیستﻢ ی ها ساختمانی نبوده و دامنه ی وسیعی از سازه ی ها موجود در مجتمع ی ها صنعتی را پوشش می دهند .ظروف ،تحت فشار برج های خنک ،کن پمپ ها و مبدل های حرارتی نمونه هایی از این موارد می باشند که یا بر زمین یا بر سازه ی دیگری متکی هستند . در این فصل ضوابط تحلیل و طراحی لرزه ای عمومی سازه های غیرساختمانی در بﺨش ٧-٢ و ضوابط اختصاصی هر یک از دو دسته سازه های غیرساختمانی مشابه ساختمان و نامشابه ساختمان به ترتی ب در بﺨش های ٧-٣ و ٧-٤ ارائه شده است. طراح ی شالوده این سازه دی با ها مﻄابق ضوابط فصل ٥١ از مبحث ٩ و نیز در مورد شالوده های تحت بارگﺬاری دینامیکی ماشین آﻻت، طبق مراجع معتبر انجام رد یگ. ٧-١-١-١ نماده ا عﻼئﻢ و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است Cd :ضریب بزرگنمایی جابجایی -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٣٤١ D1,2,3 : گروه طراحی لرزه ای ١ ،٢ ،٣ g :شتاب ﺛقل I :ضریب اهمیت k :توان مربوط به تابع توزیع نیروی جانبی در ارتفاع Ru :ضریب رفتار S1 : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg(، نظیر زلزله ی نادر )سﻄح خﻄر سوم( در زمان تناوب یک ﺛانیه روی بستر سنگی حاصل از مﻄالعه ی ویژه ی ساختگاه SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ﺛانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :زمان تناوب طبیعی V :برش پایه W : وزن مؤﺛر لرزه ای wi : وزن مؤﺛر لرزه ای طبقه، تراز یا قسمتi i :تغییرمکان جانبی مربوط به محاسبه زمان تناوب طبیعی  : (ضریب افزونگی )نامعینی 0 :ضریب اضافه مقاومت ٧-١-٢ ی راح ط لرزه ای طراح ی سازه ی ها ریغ ساختمان ی دی با شامل تأمین سﺨت ی ، مقاومت و شکل پﺬ یری کاف ی طبق ضو ابط نیا فصل برا ی تحمل اﺛرات حرکات زم نی در زلزله باشد . هر جا که ضوابط طراح ی مشﺨص نشده ای مرجع ی ی برا آن در ا نی فصل ،ذکر نشده باشد استفاده از .سایر مراجع معتبر بﻼمانع خواهد بود در هر نشر هی مرجع ی که ضوابط طراحی برحسب تنش ی ها مجاز ذکر شده باشد ،ین روها ی طراح ی لرزه ای با دی نی از ا فصل به دست آورده شده و با سا ری بارها ی ﻻزم ب ه صورت ذکر شده در بﺨش ٢-٢-١ ترکیب شوند. نیروهای حاصل باید مستق یًما به همراه تنش ی ها مجاز مربوطه برای طراحی به کار.روند -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-١-٣ انتخاب روش تحل لی سازه ش رو لی تحل سازه برا ی سازه ی ها مشابه ساختمان ها، با دی مﻄابق بﺨش های ٤-٠١ ٤ تا-٢١ .انتﺨاب شود سازه ی ها نا مشابه ساختمان ها با ید با استفاده از روش ن ی رو ی ی جانب معادل مﻄابق با بﺨش ٤-٠١ یا لی تحل یکی نام ید طیفی مﻄابق با بﺨش ٤-١١ یا لی تحل یغ رخﻄ ی مﻄابق بﺨش ٤-٢١ یا روش مشﺨص ذکر شده در نشر هی مرجع مربوطه ،در صورت ،وجود طراح ی .شوند در حالت اخیر، ضوابط این فصل نیز .باید رعایت گردند ٧-٢ ضوابط کل ی طراح ی ٧-٢-١ انتخاب سیستﻢ و ضرایب طراحی سازه ی ها ریغ ساختمان ی که دارا ی ی مع ارها ی طراح ی لرزه ای مشﺨص ی در نشر ات ی مرجع هستند و در این آیین نامه ضوابط اختصاصی برای آن ها ،ارائه نشده است دی با با استفاده از نشریه مربوطه طراح ی شوند به شرط ی که از طیف طراحی سازگار با ضوابط بﺨش ٣-٨ و ضرایب طراحی لرزه ای این بﺨش در طراحی آن ها .استفاده شود درغیراینصورت ، سازه ری ی غ ساختم ی ان مربوطه با دی مﻄابق با بﺨش ی ها ٧- ٣ ای ٧-٤ ،، بسته به مورد ی برا تحمل زلزله با رعا تی ضوابط تکم یلی و استثنا ئا ری ت ز طراح ی ود ش. در مورد سازه ی ها مشابه و نامشابه ساختمان، یس ستﻢ باربر لرزه یا دی با به ترتیب یکی از از موارد ذ کر شده در جدول ٧-١ و جدول ٧-٢ با رعا تی محدود ی ها تی یس ی ستم و ارتفاع ی بر مبنا ی گروه طراح ی لرزه ای ذکر شده در جدول انتﺨاب شود. در مورد سیستﻢ های ذکر نشده در جدول ٧-١ می توان از جدول ٥-٤ .استفاده کرد مقاد یر جدولی مناسب𝑅 ، Ω଴ و𝐶ௗ مربوطه با دی ی برا ن یی تع برش پا هی طبق رابﻄه ٤-٢ ،نی روها ی طراح ی اعضا و تغ ر یی مکان های نسب ی طراح ی ب.ه کار روند ضوابط طراح ی و تع ن یی ج زییات دی با مﻄابق با بﺨش ی ها ارجاع داده شده در جدول مربوطه رعایت شوند. در مورد سازه های نامشابه ساختمان، ضریب نامعینی𝜌 در بﺨش ٤-٧ توان یم را .مساوی یک در نظر گرفت برش پایه سازه های غیرساختمانی صلب طبق بند ٧-٢-٦ محاسبه می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی ! جدول ۱-۷ ضرایب لرزه‌ای سازه‌های مشابه ساختمان محدودیت‌های سیستم سازه‌ای و ارتفاع سازه. *(171) لا نوع سازه غیر ساختمانی ضوابط ‏ تعیین |1۱ ۱ 50| 0و6 | ص0۳ | درا ۱۳ قاب‌های مهار بندی شده‌ی ویژه‌ی ۱ فصل ۲ از مبحث ۶ ۲ ۳۰ سب قاب‌های مهاربندی شده‌ی معمولی | فصل ۳ازمبحثک | ۱۳/۲۵ ۲ ۱ ۱۳/۲۵ ۱۰۹ .۱ ی 0 با افزایش ارتفاع مجاز فصل ۳از مبحثک | ۲/۵ ۱ ۲ | ۲:۵ :۳ و بدون محدودیت ار تفاعی فصل‌های ۱ و ۲ از ۱۵ ۱ ۱۵ ۸۷1 ۷1 ۷1 ۳ قاب‌های خمشی ویژه‌ی فولادی فصل ۳ از مبحث ۸ ۳ ۵:۵ ۸1 ۸1 ۸1 و قاب‌های خمشی ویژه‌ی بتنی مبحث نهم شامل ۸ ۳ ۵:۵ ۸۷1 ۷1 ۷1 ۳ قاب‌های خمشی متوسط فولادی: | فصل ۳ازمبحث ۱ ۴/۵ ۱۳۱ ۴ ۱ ۱۹۲ 06۲ | ۸06۲ ۳ با افزایش ارتفاع مجاز فصل ۳از مبحثک | ۲/۵ ۱ ۲ | ۲:۵ :۳ و بدون محدودیت ار تفاعی فصل ۳از مبحثک | ۱/۵ ۱ ۱ | ۱/۵ ۱ با ۸1 ۸1 0 با افزایش ارتفاع مجاز مبحث نهم شامل ۳ ۷۲| ۱۲:۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ی بدون محدودیت ار تفاعی مبحث نهم شامل 1۸ ۱ ۱ ۸۷1 ۸۷1 ۷1 3 شش ش شش قاب‌های خمشی معمولی فولادی*. ۱ فصل ۳ از مبحث ۱ ۳/۵ ۱ ۳ ۳۱ ۱ ۱۸۳۹۴ ۱۸۳۹۲ ۱1۳۴ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) با افزایش ارتفاع مجاز فصل ۳از مبحث | ۲/۵ | ۲ ۱ ۲/۵ :۳ ۰ ۱۳6۲ ۳ بدون محدودیت ارتفاعی فصل‌های ۱و ۲از | ۱ | چا ۱ | با ۱ ۷1 ۷1 ۹ با افزایش ارتفاع مجاز مبحث نهم بدون ‏ | ۰/۸ ۱ ۱ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۳ شش قاب خمشی معمولی!" بخش ۲-۳-۷ و ۵ ۲ ۱ ۲۱۸۵ با 1 ۸1 دهم قاب مهاربندی شده معمولی! بخش ۲-۳-۷و ۱۳/۲۵۱ ۲ ۱۳/۲۵۱ با ۸1 ۸1 دهم قاب خمشی معمولی بخش ۲-۳-۷ و ۱ ۱ ۱ ۸۷1 ۷1 ۷1 نشریه شماره ۶۱۲ سازمان برنامه بدون محدودیت؛ 1۷۳- غیرمجاز خش ۵-۴ برای توصیف سیستم‌های مقاوم لرزه‌ای محدود به سازه‌های با ارتفاع حداکثر. ,با مساوی ۷۵ متر مر خش ۵-۴ برای دیدن سیستم‌های باربر لرزه‌ای محدود به سازه‌های با ارتفاع حداکثر. ,8 مساوی ۵۰ متر یا ٩‏ شود. فای مهاربندی شده معمولی فولادی و قاب‌های بتنی پیش ساخته را می‌توان در سیستم‌های تکیه‌گاهی لوله‌ها با | ثر ۲۰ متر به کار برد. های خمشی معمولی و متوسط فولادی را می‌توان در سیستم‌های تکیه‌گاهی لوله‌ها با ارتفاع حداکثر ۲۰ متر به کا های خمشی معمولی و متوسط فولادی با اتصالاتی غیر از اتصالات خمشی اجرا شده در محل به صورت ورق ان را در سیستم‌های تکیه‌گاهی لوله‌هاء می‌توان با ارتفاع حداکثر ۱۱ متر به کار برد. اده از قاب‌های خمشی معمولی فولادی برای سازه یک طبقه در گروه‌های طراحی لرزه‌ای 2( و و( در مواردی ب م‌های تکیه‌گاهی لوله‌ها بدون محدودیت ارتفاعی مجاز است به شرطی که بار مرده بام و بار مرده دیوارهای خارج لاتر از ۱۰ مترء شامل تجهیزات متصل به بام یا دیوار و وزن ستون‌ها و تجهیزات متکی بر آن‌ها. کمتر از "۷/83 -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٧٤١ .باشد برای تعیین بار گسترده معادل تجهیزات، سﻄح دیوار یا بام مربوطه از2 m٠٦ بیشتر در نظر گرفته نشود. استفاده از این قاب ها تا ارتفاع ٠١ متر درصورت که ی بار مرده بام،، شامل تجهیزات متصله از 2 kN/m ٧/١ و بار مرده دیوار های خارجی ، شامل تجهیزات متصله و وزن ستون ها و تجهیزات متکی بر آن ها، کمتر از2 kN/m ١ باشد .مجاز است hاتصال ستون به تکیه گاه با دی ی برا مقدار کمتر بین 𝑀௡ ستون و لنگر ضر بی دار پا ی ستون با اعمال ضر یب اضافه مقاومت بر بار زلزله طراح ی شود. i مقاطع سرد نورد شده ای را که ضوابط ول ا جد ٠١-٢-٢-١ تا ٠١-٢-٢-٤ ، بسته به مورد، از مبحث دهﻢ را برآورده می سازند، توان یم مﻄابق با فصل ٣ از مبحث دهﻢ طراح ی کرد. جدول ٧-٢ ضرایب لرزه ای برای سازه های نامشابه ساختمان محدودیت های سیستﻢ سازه ای و ارتفاع ،سازهa,b (m) n h گروه طراحی لرزه ای نوع سازه ی غیر ساختمانی تعیین ضوابط جزئیاتc u R 𝛺଴ 𝐶ௗ Dଷ Dଶ Dଵ مﺨازن هوایی، ظروف، قیف:ها و کندوهای متکی بر ساق های یکپارچه ی با مهاربندی متقارن )غیر مشابه ساختمان(ها بﺨش ٧-٤-٥ ٣ d٢ ٥/٢ ٠٥ ٠٣ ٠٣ ساق های یکپارچه مهاربندی نشده یا مهاربندی نامتقارن )غیر مشابه ساختمان(ها ٧-٤-٥ ٢ d٢ ٥/٢ ٠٣ ٨١ ٨١ ظروف فوﻻدی افقی متکی بر تکیه گاه های زی نی جوشی ٧-٤-٩ ٣ d٢ ٥/٢ NL NL NL :مﺨازن با کف مسﻄح متکی بر زمین ٧-٤-٥ و فصل ٢١ فوﻻدی یا متشکل ازFRP : با مهار مکانیکی ٧-٤-٥ و فصل ٢١ ٣ d٢ ٥/٢ NL NL NL خود مهار ٥/٢ d٢ ٢ NL NL NL :بتنی مسلح یا پیش تنیده با تکیه گاه مسلح غیر لغزشی ٧-٤-٥ و فصل ٢١ ٢ d٢ ٢ NL NL NL تکیه گاه مهار شده ی انعﻄاف پﺬیر ٥٢/٣ d٢ ٢ NL NL NL تکیه گاه انعﻄاف پﺬیر مهار نشده و غیر مقید ٥/١ d٥/١ ٥/١ NL NL NL سایر موارد ٥/١ d٥/١ ٥/١ NL NL NL سیلو های بتنی درجا که دارای دیوار پیوسته تا شالوده هستند ٧-٤-٢ ٣ ٥٧/١ ٣ NL NL NL -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. سازه(ی بتنی مسلح سکویی )نامشابه ساختمانg تکیه ،گاه مﺨازن هوایی ظروف، قیف ،ها و کندوها ماشین آﻻت، توربین ها، پمپ ها، فن ها، مولد ها ی ا کمپرسور ها ٧-٤-٤ ٥/١ ٥/١ ٥/١ ١٢ ١٢ ١٢ ٧-٤-٤-٢ ٢ ٢ ٢ ١٢ ١٢ ١٢ ٧-٤-٤-٣ ٥/٢ ٢ ٢ ١٢ ١٢ ١٢ ٧-٤-٤-٤ ٤ ٢ ٥/٢ ١٢ ١٢ ١٢ سازه های بنایی مسلح نامشابه ساختمان ها که جزئیات آن ها به صورت دیوار های برشی بنایی مسلح متوسط باشد مبحث هشتﻢe ٣ ٢ ٥/٢ ٥١ ٥١ ٥١ دودکش ها و فلرهای کوچک و بزرگ بتنی ٧-٤-٢ و فصل ٢١ ٢ ٥/١ ٢ NL NL NL دودکش ها و فلرهای کوچک و بزرگ فوﻻدی ٧-٤-٢ و فصل ٢١ ٢ ٢ ٢ NL NL NL کلیه سازه های فوﻻدی و بتنی طره ای با جرم گسترده که در جای دیگری از این جدول ذکر نشده باشند، شامل دودکش های کوچک و بزرگ، سیلوها، ظروف تحت فشار قائﻢ متکی بر :ساق یا بر تک ستون پایه ٧-٤-٢ فوﻻدی جوشی ٧-٤-٢ ٢ d٢ ٢ NL NL NL فوﻻدی جوشی با جزئیات ویژهf ٧-٤-٢ ٣ d٢ ٢ NL NL NL بتنی پیش تنیده یا مسلح ٧-٤-٢ ٢ d٢ ٢ NL NL NL بتنی پیش تنیده یا مسلح با جزئیات ویژه ٧-٤-و ٢ مبحث نهﻢ ٣ d٢ ٢ NL NL NL برج،(های خرپایی )خود ایستا یا مهار شده دودکش های کوچک و بزرگ مهار شده ٧-٤-٢ ٣ ٢ ٥/٢ NL NL NL سازه های تکیه گاهی لوله ای فوﻻدی ژنراتور توربین بادی در خشکی ٧-٤-٢ ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL برج:های خنک کن بتنی یا فوﻻدی - ٥/٣ ٥٧/١ ٣ NL NL NL با قاب های چوبی ٥/٣ ٣ ٣ NL ٥١ ٥١ برج:های مﺨابراتی با خرپای فوﻻدی ٧-٤-٢ ٣ ٥/١ ٣ NL NL NL به صورت میله فوﻻدی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL به صورت میله چوبی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL به صورت میله بتنی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL با قاب فوﻻدی ٣ ٥/١ ٥/١ NL NL NL با قاب چوبی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL با قاب بتنی ٢ ٥/١ ٥/١ NL NL NL -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/ ۱۴۹ سازه‌های پاندولی وارونه (به جز مخازن هوایی. جدول ۵-۴ ۲ ۲ ۲ 18 ۸1 1۷1 1 مت هی سازه‌های میله‌ای تکیه‌گاهی سیستم روشنایی ۵ ۱۵ ۱ ۱۸۵ا با ۲ با ۱ ۷1 را شش سایر سازه‌های خود اتکاء مخازن یا ظروفی که ۵ ۲ ۱ ۱۲۸۵ ۱۵ ۱۵ ۵ در بالا یا در استانداردهای مرجع به آن‌ها اشاره * الا بدون محدودیت؛ 1۳< غیرمجاز. "برای تعیین محدودیت ارتفاعی. ارتفاع سازه باید از تراز پایه تا روی قابی که سیستم باربر لرزه‌ای اصلی سازه را تشکیل * اگر شماره بخشی در ستون ضوابط تعیین جزئیات ذکر نشده. ضابطه خاصی برای این موضوع در آن ردیف وجود ندارد. *به بخش ۲-۴-۷ برای موارد کاربرد ضریب اضافه مقاومت و2گ در مورد مخازن و ظروف مراجعه شود. * با جزئیاتی مطابق با یک قاب باربر قائم کامل. "ضوابط فصل ۱۳ در هر گروه خطر پذیری باید اعمال شود. * ستون‌های بتنی مربوطه باید نسبت لاغری ۲۲ ک 7/. داشته باشند.