معمول‌ترین روش آب‌بندی بامها و سایر قسمتهای ساختمان, استفاده از قیر و گونی است که در

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. فصل هتم - عایقکاری ۳۹۵ ب: عایقکاری با قیر و گونی معمول‌ترین روش آب‌بندی بامها و سایر قسمتهای ساختمان, استفاده از قیر و گونی است که در استاندارد شماره ۲۱۱-۱۳۴۵ موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران» تحت عنوان "عایقکاری ساختمان به وسیله قیر* جزئیات آن شرح داده شده است. در عایقکاری با قیر و گونی رعایت نکات زیر علاوه بر مراعات مفاد استاندارد ۲۱۱ الزامی است. - عایقکاری به هنگام بارندگی مجاز نیست. - عایقکاری بر روی سطوح مرطوب مجاز نیست. زیرا در غیر این صورت حبابهایی در زیر قشر عایقکاری تشکیل می‌شود که با گرم و سرد شدن هوا و حرکات جزئی اجزای ساختمان و یا وارد شدن ضربه به سطوح عایق» ممکن است دچار پارگی و صدمه گردند. - قیرهای جامد را تا هنگامی که گرم و روانندء باید به مصرف رساند. - عایقکاری در دمای کمتر از ۴+ درجه سلسیوس, نباید انجام شود. - قیرهای مورد مصرف را نباید بیش از ۱۷۷+ درجه سلسیوس گرما دادء زیرا مواد فرار آنها جدا شده و ویژگیهای مطلوب قیر از دست می‌روند. - راه رفتن روی سطوح عایقکاری شده و مصالح عایق پیش‌ساخته باید با احتیاط و با استفاده از کفشهای بدون میخ انجام شود در صورتی که کفش مخصوص در دسترس نباشدء می‌توان با یک قطعه گونی زیر و روی کفشهای عادی را پوشاند و از آنها استفاده کرد. - مصرف میخ برای محکم کردن لایه‌های عایقکاری,» به هیچ وجه مجاز نمی‌باشد. - از افتادن اشیا بر روی سطوح عایقکاری شده, باید جداً جلوگیری نمود. - لایه‌های عایق باید از هر طرف حداقل ده سانتیمتر همدیگر را بپوشانند و با قیر مناسب کاملاً به هم چسبانده شوند. در همپوشانی لایه‌ها باید دقت نمود که لایه‌های رویی در سمتی قرار گیرند که مطابق شیب‌بندی انجام شده» آب از روی آنها به سمت لایه زیری سرازیر گردد. - هنگامی که عایقکاری در بیش از یک لایه انجام می‌شود لایه‌های متوالی عایق,» باید عمود بر هم قرار گیرند. هر لایه از عایقکاری پس از تکمیل و پیش از شروع لایه بعدی, باید مورد بازدید و تأیید دستگاه نظارت قرار گیرد. سطوح عایقکاری شده باید در هنگام اجرای کارهای ساختمانی از -------- صفحهٔ بعد -------- هر گونه آسیب و رویارویی با عوامل مضر و مصالح خورنده مانند آهک محافظت گردند و چنانچه صدمه‌ای دیده باشند.ء با دستور و زیر نظر دستگاه نظارت به نحو مطلوب تعمیر و مرمت گردند. - سطوح عایقکاری شده باید پس از تکمیل با لایه محافظی پوشانده شوند. ایجاد زیرسازی مناسب برای انجام عایقکاری ضروری است. پس از ایجاد شیب جزثی [بین (۱) تا (۳)] با بتن سبک» پوکه و نظایر اینهاء باید زیرسازی عایقکاری بام با اندود ماسه سیمان نرم به نسبت ۱:۳ یا با ماسه آسفالت نرم به ضخامت ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر انجام شود و سطح آن کاملاً صاف گردد. سطوح زیر عایقکاری باید کاملاً محکم» صاف و تمیز باشندء زیرا جزئی از عایقکاری به شمار می‌روند. عایقکاری بامهای تخت. تراسها و بالکنها به ترتیب زیر است: ۱ سطح زیرسازی سیمانی یا ماسه آسفالت باید کاملاً تمیز شود. ۲ یک قشر قیر ۶۰/۷۰ به صورت مذاب و به میزان حدود ۲ کیلوگرم در مترمربع به طور یکنواخت بر روی سطوح افقی و قائم بام پخش گردد. به نحوی که این سطوح را کاملاً بپوشاند. مصرف قیر مایع زودگیر 1۳2 در هوای سرد بهتر از قیر مذاب است. ۳ یک گونی خشک تمیز بر روی سطح قیراندود پهن نموده و پس از رفع چروک خوردگی‌های احتمالی آن را بر روی سطح بام فشار دهندء به قسمی که در همه جا کاملاً به لایه قیر ۴ لایه‌ای از مخلوط هموژن قیر ۶۰/۷۰ و قیر دمیده (برای اقلیمهای معتدل و سرد قیر ۸۵/۲۵ و برای نواحی گرمسیر و نقاط گرم ساختمان قیر ۹۰/۱۵) به حالت مذاب و به اندازه ۱/۵ کیلوگرم در هر مترمربع به صورت یکنواخت بر روی گونی پخش گردد. ۵ یک لا گونی دیگر با شرایطی که در بند ۳ گفته شد.ء عمود بر لایه زیرین بر روی سطح ۶ چنانچه عایقکاری مطابق نقشه‌ها و مشخصات بیش از ۲ ۷ گونی و سه قشر قیر باشد. لایه‌های بعدی قیر و گونی بر طبق بندهای ۳و ۴ اجرا گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - عایقکاری ۳۹۷ ۷- قشری از مخلوط قیر مذاب ۶۰/۷۰ و قیر دمیده به نسبت ۱ به ۲ به میزان ۱/۵ کیلوگرم در مترمربع بر روی آخرین لایه گونی پخش گردد. ۸- لایه‌های عایق قائم دیوارهای دست‌انداز پیرامون بام» دور محل عبور کانالهای کولر و هواکشها و دودکشها و لوله‌های تأسیسات و مانند اینها را باید حداقل ۳۰ سانتیمتر بالاتر از سطح بام اجرا نموده و به عرض حداقل ۱۰ سانتیمتر به طور افقی روی دیوار برگرداند و لایه محافظ عایق روی آنها را اجرا کرد. برای جلوگیری از تماس لایه‌های عایق قائم با سطوح گرم و دودکشهاء باید قبل از عایقکاری دور دودکشها را با یک لایه عایق حرارتی یا مصالح مجوف پوشانده و سپس اقدام به عایقکاری قائُم نمود. ۹- در لبه‌های بالکنها و تراسها در نقاطی که به جای دیوار جان‌پناه» نرده پیش‌بینی شده است. باید ماهیجه‌ای از ملات سیمان ۱:۳ به ضخامت حداقل ۵ سانتیمتر ایحاد گردد و عایقکاری روی آن اجرا شود. ۰ عایقکاری محل لگنچه. ناودان باید با دقت کافی انجام گیرد و در این محل لایه اول عایق باید تا داخل لوله آب‌رو ناودان اجرا شود»ء سپس کف‌خوابی به ابعاد حداقل ۵۰ * ۵۰ سانتیمتر از ورق مسی یا فولاد گالوانیزه بر روی این لایه عایق قرار داده شود لایه‌های بعدی عایق روی این کف‌خواب, اجرا و تا داخل لوله کف‌خواب ادامه یابد و بالاخره صافی آب‌رو بر روی آنها قرار داده شود. چنانچه محل ناودان در گوشه بام قرار گیرد. کف‌خواب باید به شکل هندسی مناسب بوده و در محل برخورد با دست‌انداز یا دیوار دارای لبه‌های قائُم باشد. پ: ‏ عایقکاری با گونی قیراندود عایقکاری با گونی قیراندود مشابه عایقکاری با قیر و گونی است و باید به ترتیب زیر اجرا شود: ۱- سطح زیرسازی باید کاملاً تمیز شود. ۲- یک قشر قیر از نوعی که در عایقکاری با قیر و گونی ذکر شدء ولی به مقدار حداقل یک کیلوگرم در مترمربع بر روی سطوح افقی و قائم بام پخش گردد. ۳- یک لا گونی قیراندود بدون چروک و تمیز بر روی سطح قیراندود شده» پهن نموده و آن را بر روی سطح بام فشار دهند تا در همه جا کاملاً به لایه قیر زیر آن بچسید. همپوشانی -------- صفحهٔ بعد -------- طولی و عرضی ورقهای گونی قیراندود حداقل ۱۰ سانتیمتر می‌باشد و محل اتصال آنها باید توسط قیر مذاب کاملاً به هم چسبانده شود. ۴ لایه‌های بعدی قیر و گونی قیراندود به ترتیبی که در (ب) ذکر شد. باید اجرا شودء میزان قیر مصرفی در هر لایه حداقل ۰/۵ کیلوگرم در مترمربع خواهد بود. ۵- در محلهایی مانند محل برخورد دست‌اندازها با سطح افقی بام که ورقهای عایقکاری باید خم شوندء شعاع انحنا نباید از ۲/۵ سانتیمتر کمتر باشدء در غیر این صورت باید با ایجاد پخی با زاویه ۱۳۵ درجه.ء عایقکاری را اجرا کرد. ت: عایقکاری با مشمع و مقوای قیراندود یا قطران اندود نحوه اجرای این نوع عایقها همانند روشی است که در (پ) توضیح داده شده است. به علاوه توجه به نکات زیر ضروری است. ۱( چنانجه کارخانه سازنده این محصولات دستورالعملهای خاصی در مورد نحوه اجرا داشته باشد. باید آنها را رعایت و در مقابل» تضمین کافی از فروشندگان و اجرا کنندگان این عایقها اخذ نمود. ۲ چون ممکن است ناسازگاری بین مواد تشکیل دهنده این عایقها با قیرها یا چسبهای مصرفی وجود داشته باشد (به ویژه هنگامی که لایه‌های عایق قطران‌اندود باشند)» در این مورد باید ۳ قبل از مصرف هر نوع مشمع یا مقوای آغشته به چسباننده‌های سیاه» نمونه آن باید به روش عایقکاری با مصالح پیش‌ساخته مطابق دستورالعملهای سازنده این فرآورده‌ها خواهد بود که باید قبلاً به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشد. چنانچه نوع فرآورده ناشناخته بوده و سابقه کاری از آن وجود نداشته باشد. پیمانکار ملزم به سپردن تضمین کافی برای حسن اجرای کار خود در مدتی که دستگاه نظارت تعیین می‌کندء خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایقکاری ۳۹۹ ۳-۳-۱-۸ عایقکاری رطوبتی بامهای شیبدارء قوسی و گنیدها هرگاه شیب از ۱:۶ تجاوز کندء در این صورت بام "شیبدار" تلقی شده و عایقکاری آن تابع شرایطی به شرح زیر خواهد بود: الف: عایقکاری بامهای شیبدار پوشش شده به طور کلی چنانچه بام شیبداری مطابق مندرجات فصل چهاردهم» "پوشش سقفهای شیبدار" دارای پوشش باشد.ء به لحاظ رطوبتی عایق شده تلقی می‌گردد و نیازی به عایق اضافی نداردء لکن توجه به نکات زیر ضروری است: ۱ در مناطقی که شیب بام کم بوده و بوران‌خیز است و امکان ورود آب به زیر سقف وجود دارد. محل درز قطعات پوشش باید با ماستیک مناسبی که به تأیید دستگاه نظارت می‌رسد؛ کاملاً آب‌بندی شود. ۲- محل برخورد قطعات شیبدار با دیوارهای قائم نظیر دیوار همسایه»ء دیوار دودکش, دست‌اندار, محل عبور هواروها و دودروها و نظایر آن» باید با قطعات فلزی" یا ماستیک و یا اعمال تمهیدات دیگر, کاملاً درزبندی و آب‌بندی شوند. قطعات فلزی ممکن است از انواع فولاد روی‌اندود (گالوانیزه) یا مسی انتخاب شوند.ء ماستیکها و مصالح دیگر باید به تصویب دستگاه نظارت برسند. ۳- محل تخلیه آب به آب‌روها و ناودانها به همین ترتیب باید درزبندی و آب‌بندی شود. ۴ کناره‌های بام نیز باید با ورقه‌های فلزی پوشانده شده و در انتهای بیرونی به صورت آبچکان, خمکاری و یا فتیله شوند تا از ریختن آب بر روی نمای ساختمان جلوگیری شود. ب: عایقکاری بامهای شیبدار صاف» قوسی و گنبدها نیاز به دقت و مهارت کافی داشته و معمولاً به خاطر در دست نبودن مصالح مناسب و اجرا کنندگان ماهرء این نوع بامها را به دشواری می‌توان با قیر و گونی به نحو شایسته‌ای عایقکاری کرد. در این موارد بهتر است از عایقهایی که در برابر گرما و تابش آفتاب» نرم و روان نمی‌شوند و در سرمای |. 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰۰ مشخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی زمستان ترک نمی‌خورندء بهره برد. زیرسازی عایقکاری باید همان طور که در قسمتهای قبل توضیح داده شده است. انجام گیرد و پس از ایجاد سطحی صاف و تمیز اقدام به عایقکاری گردد. اجرای عایق سطوح شیبدار باید موافق اسلوب فنی و مطابق دستورالعمل‌های تولیدکنندگان این نوع عایقها باشد و قبلاً به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشدء بدیهی است اخذ تضمین کافی از پیمانکار در مورد عایقهای ناشناخته و امتحان نشده» ضروری است. ۳-۴-۱-۸ عایقکاری رطوبتی کف و شالوده شالوده و کف قسمتی از ساختمان که در تماس با زمین نمناک قرار می‌گیرند. نیاز به عایقکاری رطوبتی دارند. عایقکاری شالوده‌ها مستلزم اعمال دقت کافی و مصرف مصالح مرغوب است.ء زیرا از یک سو رعایت جزئیات نسبتاً ظریف ساختمانی و یکپارچگی عایقکارهای افقی و قائم را می‌طلبد و از سویی دیگر دوام عایق باید معادل عمر مفید پیش‌بینی شده برای ساختمان باشد. زیرا چنانچه عایقکاری پی دچار صدمه‌ای شود. مرمت آن کاری دشوار و پر هزینه است. الف: عایقکاری رطوبتی کفها کف زیرزمین و طبقه همکف ساختمان که در مجاورت خاک نمناک است به خاطر رعایت مسائل بهداشتی» حفظ دیوارهای در تماس با آنها از رطوبت بالا رونده و محافظت کفپوشهای حساس به عایقکاری باید با عایقکاری شالوده یکپارچه شده و چنانچه اختلاف رقومی بین آنها وجود داشته باشدء با عایقکاری قائم پی؛ این پیوستگی تأمین گردد. زیر فرش کف طبقات زیرین ساختمان که در تماس مستقیم با زمین هستند. باید با ارتفاع حدود ۲۵ 9 ۰ سانتیمتر لاشه سنگ یا قلوه سنگ درشت چیده و روی آن یک لایه مخلوط شن و ماسه بریزند تا فواصل خالی بین سنگهای درشت پر شود و حدود ۲ سانتیمتر روی تمام سطح را بپوشاند. این عمل باعث قطع لوله‌های موئین و نفود رطوبت به سمت بالا می‌شود. در مناطق خیلی مرطوب می‌توان کفها را به صورت معلق اجرا کرد. در این طریقه دیوارهایی به موازات هم و به ضخامت یک آجر و به فاصله حدود ۵۰ الی ۷۰ سانتیمتر و به ارتفاع حدود ۵۰ تا ۹۰ سانتیمتر می‌سازند و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - عایقکاری ۳۰۱ بین آنها را با طاق ضربی می‌پوشانند و سپس کفسازی اصلی روی آن انجام می‌شود. فضای خالی بین دیوارها که به هم راه دارند و گربه‌رو نامیده می‌شوند.» توسط مجراهایی به خارج ساختمان ارتباط داده می‌شوند. در مناطقی که چوب به حد کافی یافت می‌شودء کف معلق را می‌توان با تیرء تیرچه و تخته نیز اجرا نمودء به هر حال به علت انجام عمل تهویه در زیر کفهای معلق,ء کفسازی بالنسبه خشک‌تر است. عایقکاری کفها را می‌توان با قیر و گونی» انواع مشمع و مقوای قیراندود. مواد پلاستیکی» آسفالت ماستیک و مواد قیری بر روی قشری از بتن یا اندود ماسه سیمان که بر روی کف اجرا می‌شود. انجام داد. روش اجرای عایق با قیر و گونی و مشمع و مقوای قیراندود, مشابه عایقکاری بام است که در (ب) و (پ) توضیح داده شده است. روشهای یاد شده نسبت به سایر روشها این مزیت را دارند که چنانچه کف ساختمان در مواقعی تحت فشار آب قرار گیرد. در برابر آن مقاومت خوبی از خود نشان می‌دهند. استفاده از مواد پلاستیکی در عایقکاری کفها به دو صورت ممکن است انجام گیرد. در حالت اول روی بتن کفسازی را با قشری از رزین اپوکسی می‌پوشانند. این لایه چسبندگی بسیار خوبی با زیرسازی دارد.ء ولی در مقابل جابه‌جایی اجزا و ترک‌خوردگی حساس است. به هر حال انواع کفپوش را می‌توان روی آن اجرا کرد. حالت دیگر استفاده از ورقه‌های نازک پلی‌تن به ضخامت ۰/۱۵ میلیمتر است. میزان همپوشانی ورقه‌ها حداقل ۱۰ سانتیمتر است و در موقع نصب باید دقت نمودء ضربه و یا ناصافی زیرسازی باعث پارگی آنها نشود. محل روی هم افتادگی ورقه‌ها را می‌توان تا زد یا با گرم کردن آنها را به هم جوش داد. أسفالت ماستیک یا ماستیک قیری چنانچه به عنوان کفپوش به کار رودء دیگر نیازی به نم‌بندی کف نیست (برای دستیابی به اطلاعات بیشتر به بند ۱۳-۲-۱۳-۲ مراجعه شود). از قیرهای خالص مذاب» امولسیونهای قیری و قطرانی و قیرهای مایع نیز برای نم‌یندی می‌توان استفاده کرد. هنگام مصرف قیر مذاب» ضخامت آن به حدود ۳ میلیمتر می‌رسد که زیرسازی مناسبی برای کفپوشهای چوبی است و در عین حال به عنوان چسب هم از آن بهره‌گیری می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- مصرف امولسیونهای قیری» قطرانی» قیری / لاستیکی و قطرانی / لاستیکی و قیرهای مایع نظیر 2 نیز برای نم‌بندی کفها معمول است. این مواد را می‌توان در چند دست پاشید یا آنها را بر روی سطوح موردنظر مالید. اما اجرای آن نیاز به نظارت دقیق دارد. حداقل ضخامت این مواد پس ب: عایقکاری رطوبتی شالوده‌ها کف تمام شده ساختمانها معمولاً حدود ۳۰ تا ۹۰ سانتیمتر (۲ تا ۶ پله) از کف محوطه بالاتر ساخته می‌شوند. فاصله بین شالوده تا کفء با مصالح بنایی مانند سنگ» بلوک بتنی و آجر با ملات ماسه سیمان یا باتارد یا ماسه آهک کرسی‌چینی می‌شود و دیوارهای ساختمان بر روی کرسی‌چینی بنا می‌شوند. چون بتن و مصالح بنایی و ملات مربوط نم‌کش هستند. چنانچه حد فاصل شالوده و دیوار ساختمان نم‌بندی نشودء رطوبت موجود در زمین از طریق لوله‌های موئین مصالح به سمت بالا نفود کرده و سبب نمزدگی دیوارها می‌شود. لایه افقی عایق رطوبتی دیوارهاء باید بالاتر از کرسی‌چینی و در ارتفاع حداقل ۱۵ سانتیمتر بالاتر از رقوم محوطه و به صورت یکیپارچه و پیوسته اجرا شود. عایقکاری قائم دیوارها به اندازه حداقل ۱۰ سانتیمتر نیز ضروری است. بدیهی است پیوستگی عایق افقی و قائم دیوارها از جمله عایق قائم دیوارهای زیرزمین باید رعایت گردد. همچنین عایق کفها نیز در صورت اجراء باید با عایق دیوارها پیوستگی داشته باشد. بهتر است ازاره ساختمان در نما تا تراز لایه نم‌بند دیوار»ه سنگی باشد تا در صورت نم‌زدگی, آثار آن بر روی نما ظاهر نشود. بندکشی درز محادی لایه نم‌بند باعث ایجاد پلی برای نفود رطوبت از قسمت مرطوب زیر لایه نم‌بند به بالای دیوار می‌شود. از اینرو از بندکشی این قسمت باید خودداری شودء همچنین برای جلوگیری از نفود رطوبت باید از تجمع برف و نخاله‌های ساختمان و نظایر آن در پای دیوار جلوگیری نمود. مصالح مورد مصرف در لایه نم‌بند عبارتند از فلزات شامل سرب» مس و ورق فولاد گالوانیزه و مواد قیری و قطرانی و مواد پلاستیکی. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - عایقکاری ۳۰۳ فلزات دارای این مزیت هستند که بار وارده را به خوبی تحمل می‌کنندء ولی بهتر است برای جلوگیری از فساد و خوردگی, آنها را قیراندود نمود. ضخامت ورقه‌های فلزی حدود ۱ تا ۲ میلیمتر انتخاب می‌شود و اتصال آنها به صورت چند پیچه یا لحیم و جوش انجام می‌گیرد. مواد قیری و قطرانی به تنهایی برای نم‌بندی دیوارها چندان مناسب نیستند و بهتر است آنها را به همراه منسوجاتی مانند گونی کنفی و مواد پلاستیکی» مقواء نمدها و نظایر آن مصرف نمود تا لایه است. ولی در برابر حرکات جزئی اجزای ساختمانی ترک می‌خورد و از محل ترکها رطوبت به بالای دیوار نفود می‌کند. اجرای قیرگونی» مشمع, مقوا و گونی قیراندود. همانند عایقکاری کف و بام صورت می‌گیرد. مصرف مواد پلاستیکی برای نم‌بندی شالوده همانند نم‌یندی کف است که قبلاً توضیح داده شد.ء ولی این مواد بهتر است در مکانهای کم بارش و خشک به مصرف برسند. مصرف ملاتی از ماسه کوارتزی و رزین آپوکسی به ضخامت ۶ میلیمتر نیز در پی‌ها می‌تواند موّثر واقع شود. دیوارهایی که تحت اثر بارهای افقی قرار می‌گیرند.ء باید دارای عایقکاری پله‌ای باشند تا از لغزش آنها جلوگیری شود. ۳-۳-۱-۸ عایفکاری رطوبتی دیوار زیرزمین عایقکاری دیوار زیرزمین باید همانند عایقکاری شالوده ساختمان و به صورت یکپارچه و همراه با آن, انجام شود. چنانچه فاصله زمانی بین اجرای عایق افقی و قائم و دیوارها پیش بیاید باید به منظور معمول‌ترین عایقکاری برای دیوار زیرزمینها استفاده از قیر و گونی یا قیر و مشمع یا گونی یا مقوای قیراندود است که باید مانند عایق بام اجرا شود. ترتیب عایقکاری قائم» باید از بالا به پایین باشد و لایه‌های گونی طوری روی هم قرار گیرند که رطوبت نتواند از زمین به داخل دیوار زیرزمین نفود کند. دو روش برای عایقکاری دیوار زیرزمین متداول است: روش اول در مواقعی به کار گرفته می‌شود که عمق زیرزمین» کم و خطر ریزش خاک اطراف زیرزمین وجود نداشته باشد»ء در این روش ابتدا تیغه محافظ عایق اجرا شده و روی آن ملات ماسه سیمان و عایق قائم» انجام و سپس دیوار اصلی زیرزمین -------- صفحهٔ بعد -------- ساخته می‌شود. در روش دوم که مخصوص زمینهای ریزشی و عمقهای زیاد است. ابتدا عایق افقی زیر دیوار زیرزمین را اجرا می‌کنند و پس از دیوارسازی» پشت آن را با ملات ماسه سیمان اندود نموده و بعد از عایقکاری اقدام به ساختن تیغه محافظ عایق می‌کنند. در هر دو روش در تمام مراحل باید سعی شود پیش‌بینیهای لازم برای پیوستگی عایق در قسمتهای افقی و قائم صورت گیرد. محل عبور لوله‌ها و دودکش و سایر مجاری, باید قبلاً در دیوار زیرزمین پیش‌بینی شودء به قسمی که عایق پس از اجرا پاره یا زخمی نشود. لوله‌های آب گرم و شوفاژ و دودکش, نباید مستقیماً در تماس با عایق قیری قرار گیرند. زیرا ممکن است آن را ذوب کرده و کیفیت آن دچار اشکال گردد. ۵-۴-۱-۸ عایقکاری کف آشپزخانه» سرویسهای بهداشتی و فضاهای مشابه پای دیوار امری ضروری است. معمول‌ترین عایق که در این موارد به کار می‌رود. قیر و گونی» مشمع. مقوا و گونی قیراندود است که به ذکر آنها اکتفا می‌شود. نحوه عایقکاری عیناً همانند عایقکاری بام است با این تفاوت که عایقکاری قائم پای دیوارها در این مکانها تا ۱۵ سانتیمتر بالاتر از بالاترین نقطه‌ای که امکان ریزش آب و تجمع آن وجود دارد (مانند لبه وان و زیر دوش) ضروریست. نظر به اینکه تغییرات درجه حرارت در داخل ساختمان از بام آن کمتر است. لذا مصرف قیر ۱۵/۱۰۰ در استاندارد ۲۱۱ ایران مرجح شمرده شده است. در محل کف‌شور آشپزخانه و حمام و محل نصب کاسه توالت باید دقت شود که لایه‌های عایق تا داخل لوله فاضلاب امتداد یابد و سپس نسبت به نصب لوازم بهداشتی اقدام گردد. محل کاسه توالت را ابتدا باید با ماسه نرم و کم سیمان اندود کرد و با فشار دادن کاسه توالت بر روی آن سطح ملات را به شکل کاسه توالت درآورد و روی آن را با ماسه سیمان لیسه‌ای اندود نمود. پس از خشک شدن اندود عایقکاری کف انجام خواهد شد. لازم به یادآوری است که شیب‌بندی کف حمامء آشپزخانه» توالت و فضاهای مشابه به سمت کف‌شور و کاسه توالت به منظور تخلیه آبهایی که احتمالاً در کف جاری می‌شود. امری ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایفکاری ۳۰۵ ۶-۳-۱-۸ عایفکاری رطوبتی سایر قسمتهای ساختمان الف: عایقکاری کف پنحره‌هاء درپوش دست‌انداز بام» دودکشهاء. کف پنجره» درپوش دست‌انداز بام و دیوار حیاط چنانچه در طول کوتاه و به صورت یکپارچه با سنگ» بتن و نظایر آن اجرا شود. معمولاً مشکلی را به وجود نخواهد آورد. ولی در طولهای زیاد که این مصالح نیاز به درز انبساط و انقباض دارند آب از محل درزها نفوذ کرده و علاوه بر یخ زدن مصالح بالای دیوار و خرابی آنهاء. سبب زشتی و آلودگی نماسازی نیز می‌شود. از این رو برای جلوگیری از خطرات ناشی از یخزدگی و حفظ زیبایی در این قسمتهاء زیر درپوشهای درزدار یا روی آنها باید عایقکاری شود. چنانچه بخواهیم زیر درپوشها را عایق کنیم. اجرای یک لایه قیر و گونی به روشی که در عایقکاری بام توضیح داده شد. کافیست. برای عایقکاری روی درپوشها بهترین مصالح, فلزانی مانند مس و فولاد گالوانیزه هستند و بدیهمی است در محل درز باید چند پیچه یا لحیم یا جوشکاری شوند. فلزاتی که برای این منظور به کار می‌روندء باید در انتها خمکاری یا فتیله شوند و به صورت آبچکان در آیند تا آب به راحتی از روی آنها تخلیه شود.ء بدون اینکه بر روی دیوار ترشح نماید. ب: عایقکاری کف و بدنه استخرها و منابع آب عایقکاری کف و بدنه استخرها به منظور جلوگیری از گریز آب و هدر رفتن آن انجام می‌شود و در مواقعی لازم است که ارتفاع و در نتیجه فشار آب زیاد باشد. عایقکاری استخرها و منابع آب. بیشتر با مواد قیری» ندرتاً با فلزات و بعضی مواقع با رزینهای پلیمری نظیر رزین اپوکسی انجام می‌گیرد. روش عایقکاری همانند دیوار زیرزمین و بام می‌باشد. رنگ‌آمیزی بدنه استخر با رنگ ضد آب به عنوان یک اقدام اضافی و احتیاطی مفید است. چنانچه کف پارکینگ در طبقات شسته می‌شود. در این صورت عایقکاری آن الزامی است. روش عایقکاری همانند سایر کفها است. فقط باید توجه داشت که لایه‌های عایق در کف پارکینگها زیر فشار بیشتری قرار می‌گیرد و از این رو تعداد لایه‌های بیشتری برای عایقکاری لازم است. -------- صفحهٔ بعد -------- ت: عایقکاری نماها دیوارهای ساختمان که در معرض بوران قرار می‌گیرندء پس از مدتی از سمت داخل ساختمان خیس می‌شوند. از این رو در مناطق بوران‌خیز علاوه بر اتخاذ تدابیری نظیر پیش‌بینی ایوان و پیش‌آمدگی در سمت وزش باد باید قسمتهایی از دیوار را که در معرض بوران قرار می‌گیرند» عایقکاری کرد. چنانچه میزان بارندگی کم یا مدت آن کوتاه باشد می‌توان با افزودن قدری آهک در ملات اندود سیمانی نماء آن را تا حدود زیادی آب‌بندی کرد. در موارد شدیدتر مصرف مواد آب‌بند کننده بتن در ملات اندود. مصرف ملاتهای پلیمری از قبیل ملاتهای رزین اپوکسی (بدون سیمان یا به همراه سیمان) و بالاخره اجرای رنگهای ضد آب بر روی نما مفید است و می‌تواند موّثر واقع شود. در بعضی کشورهای صنعتی از قطعات چوب و سایر مصالح همانند آنچه که در سقفها مرسوم است. برای نماپوش" استفاده می‌شود. ث: عایقکاری درزهای انبساط در بام؛ نما و کف طبقات درزهای انبساط باید مطابق نقشه‌های جزئیات اجرا شده و در محل بام؛ نماهای بوران‌گیر و کف طبقاتی که امکان شستشو یا جریان آب در آنها وجود دارد, کاملاً درزبندی و عایق شوند. عایقکاری رطوبتی درزهای انبساط در بام و کف طبقات با ورقه‌های مسی یا فولادی گالوانیزه و در مواردی با موادی نظیر انواع ماستیک و لاستیک انجام می‌گیرد. بهترین مصالح برای عایقکاری درزهای نماء ماستیک یا نوارهای لاستیکی است و چنانچه روی آنها با مصالح فلزی پوشانده شودء اطمینان بیشتری برای عدم نفوذ آب به وجود می‌آید. پس از اتمام عایقکاری و قبل از اجرای قشر محافظ روی آن» باید نسبت به آزمایش عایقکاری اقدام نمود. سطوح شیبدار را می‌توان با پاشیدن آب بر روی آنها مشابه یک بارندگی شدید آزمایش کرد. چنانچه 1. 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایفکاری ۳۰۷ نقصی در بام‌پوش وجود داشته باشد معمولاً در فاصله کوتاهی پس از آیپاشی ظاهر شده و از زیر سقف می‌توان با مشاهده قطرات آب به وجود نقص و محل آن پی برد. برای آزمایش عایق بامهای تخت و کف سرویسها و نظایر آن باید تمامی آب‌روها و کف‌شورها را موقتاً با مصالحی مانند ورقه‌های پلاستیکی و پارچه کهنه و گل رسی مسدود نمود و روی عایق را به ارتفاع حدود ۵ سانتیمتر از بالاترین نقطه آب بست و به مدت ۲۴ ساعت به همین حال نگه داشت. چنانچه نقطه ضعفی در عایق مشاهده نشدء جلو آب را باز و قشر محافظ عایق را اجرا می‌کنند. ولی در صورت بروز نم‌زدگی در زیر سقف باید محل آن را مطابق دستورالعملهای فصل بیست و چهارم تعمیر کرده و مجدداً آزمایش را تکرار نمود تا نقص عایق برطرف شود. ۹ ۶-۱-۸ حفظ و مراقبت عایقهای رطوبتی عایقهای رطوبتی را در حین اجرا و در دوره بهره‌برداری از ساختمان باید از سرمای زیاد (یخزدگی) سرمای زیاد باعث ترک‌خوردگی عایق می‌شود. به ویژه اگر از قیر نامناسب که دارای خاصیت آنگمی! مطلوب نیستء استفاده شده باشد. قیر مورد مصرف در عایق مخصوصاً در لایه نهاییء باید مناسب منطقه گرمای زیاد سبب روان شدن قیر می‌شود. در مناطق گرم خصوصاً در لایه نهایی باید قیر مناسبی انتخاب شود که در گرمای زیاد روان نشود. در مناطقی که اختلاف درجه حرارت روز تابستان با شب زمستان زیاد باشد. باید از قیرهای دمیده ۹۰/۱۵ 1 یا ۸۰/۲۵ 1۸ در عایقکاری لایه آخر و از مخلوطی از این قیرها با قیر ۸۰/۱۰۰ یا ۶۰/۷۰ یا ۴۰/۵۰ استفاده کرد. در صورت دسترسی به قیر معدنی از این قیر نیز می‌توان به جای قیر اکسیده بهره برد. (در مناطقی که گرمای هوا در فصل تابستان در سایه حداکثر به ۵۰ درجه سلسیوس و بیشتر برسد.ء باید از قیر خالص ۴۰/۵۰ استفاده شود.ء چنانجه حداکثر گرما به ۴۰ 1. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۸ مسخصات فلی عموم یکارهای ساختمانی درجه برسد.ء باید از قیر خالص ۶۰/۷۰ استفاده گردد و در حالی که حداکثر گرما به ۳۰ درجه برسد.ء باید تابش مستقیم خورشید که دارای اشعه ماوراء بنفش است. سبب تجزیه مواد قیری و قطرانی و از دست رفتن ویژگیهای مطلوب آنها می‌شود. اوزون که در لایه‌های بالای جو وجود دارد باعث حفاظت بسیاری از موجودات و مواد از اشعه ماوراء بنفش می‌شود. ولی وجود آن در نواحی کوهستانی بر اثر رعد و برق یا در شهرها در اثر سوخت ناقص موتورهای درون‌سوز بر قیر اثر نامطلوب دارد و آن را تجزیه می‌کند. شعله و حریق نیز سبب سوختن مواد قیری و قطرانی شده و باعث خرابی عایق رطوبتی می‌شود. صدمات مکانیکی و حرکات سازه‌ای و ساختمانی نیز در صورتی که جدی باشند. می‌توانند به پارگی قشر بسیاری از مواد شیمیایی مانند حلالها و روغنهای معدنی» قیر و قطران را در خود حل می‌کنند. همچنین قلیاهای قوی و اسیدها و گازهای اسیدی باعث خرابی عایق می‌شوند. ریشه‌دوانی گیاهان نیز علاوه بر فساد عایق, به خاطر جابه‌جایی آن می‌تواند مخاطره‌انگیز باشد. چنانچه فشار آب وارده بر سطح عایق از حدی تجاوز کند (این حد به نوع عایق» ضخامت و تعداد لایه‌های آن بستگی دارد)» می‌تواند منجر به پارگی عایق شود. چنانچه بخار یا جریان آب داغ دائماً روی عایق جاری شود. آن را از آب‌بندی می‌اندازد. برای محافظت عایق از عوامل یاد شده باید به ترتیب زیر عمل شود: ۱-۶-۱-۸ لایه محافظ در مورد سطوح افقی بام می‌تواند از موزائیک فرش یا حدود ۳ سانتیمتر ماسه أسفالت انتخاب گردد. چون در نواحی گرم و خشک روغنهای موجود در قیر پس از مدت کوتاهی می‌پرند و قشر ماسه آسفالت ترک می‌خورد و به تدریج خرد و از هم متلاشی می‌گردد. بهتر است در این مناطق از پوشش موزائیک به رنگ روشن روی ماسه آسفالت به عنوان یک اقدام احتیاطی و اضافی استفاده گردد. بدیهی است در این صورت ماسه أسفالت را می‌توان به ضخامت ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر اجرا کرد و از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایفکاری ۳۰۹ ضخامت ملات یا ماسه زیر موزائیک کاست. بد هر حال بار مرده ناشی از اجرای هر نوع عایق با ۲-۶-۱۸ نگاهداری آن منظور گردد و آمد و شد زیادی روی آن صورت نگیرد.ء بلااشکال است. ۲-۶-۱-۸ جر فرش با ملات گل نیمچه کاه نیز در نواحی گرم و خشک پوشش مطلوبی برای بامهای تخت. شیبدار» قوسی و گنبدها به شمار می‌رود. ۴-۶-۱-۸ در سرویسهاء حمام و آشپزخانه» کفپوش و کاشی دیوارپوش نقش محافظ عایقکاری را ایفا می‌کنند. ۵-۶-۱-۸ ۱ سانتیمتر و بیشتر محافظت می‌کنند» در مواردی که فضای کافی برای آجرچینی به ضخامت ۱۱ سانتر یم وجود نداشته باشد. ممکرد است از تیغه ۶ سانتر شیمتری و یا اندود ماسه سیمان استفاده شود. ۶-۶-۱-۸ در صورتی که عایق قائم با تیغه نازک. اندود سیمانی» کاشی دیواری یا سرامیک (در سرویسها) محافظت شودء برای جلوگیری از ترک‌خوردگی قشر محافظ و جابه‌جایی آن به ویژه هنگام گرماء قبل از پوشش عایق, باید از توری سیمی به عنوان نگهدارنده آن استفاده شود. ۷-۶-۱-۸ فلزات به ویژه مس بهترین محافظ عایق برای بامهای قوسی و گنبدی به شمار می‌روند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۶-۱-۸ انجام کاشیکاری روی قشر عایق گنبدهاء علاوه بر زیبایی» محافظت کافی را برای عایق تأمین می‌کند. ۹-۶-۱-۸ استفاده از شن ریزدانه برای محافظت عایق بامهای تخت که رفت و آمد روی آزها کم است نیز مرسوم می‌باشد. در این صورت باید با نصب توری جلو آب‌رو ناودانها از ورود دانه‌های شن به داخل لوله ناودان جلوگیری شود. ۱۰-۶-۱۸ برخی عایقهای پیش‌ساخته با قشر نازکی از ماسه نرم یا خرده سنگ ریز به رنگهای متنوع روشن ۱۱-۶-۱۸ چنانچه عایق بام با رنگهای مخصوص منعکس کننده نور و گرما پوشانده شود. در این حالت نیز اجرای قشر محافظ اضافی روی آن لازم نیست. ۱۳-۶-۱۸ برای جلوگیری از سوراخ شدن عایق باید از بارگذاری زیاد روی آن خودداری شود. از وارد شدن ضربه به آن جلوگیری گردد و ماسه تیز گوشه در ملات مجاور آن مصرف نگردد. ۱۳-۶-۱۸ باید از ریخته شدن مواد شیمیایی مضر به ویژه روغنها و چربیها و حلالها بر روی عایق, جلوگیری به عمل آید. همچنین اجتناب از تماس ملاتهای آهکی با عایق ضرورت داردء زیرا در صورت تماس» گونی عایق می‌پوسد و پاره می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسم - عایقکاری ۴۱ ۱۳-۶-۱۸ در مناطق مرطوب که امکان رویش گیاهان و رشد خزه و مانند اینها وجود دارد. باید از سموم جلوگیری از رویش و رشد گیاهان استفاده شود. ۹ ۷-۱-۸ اجرای عملیات ترمیمی در عایشهای رطوبتی ۱-۷-۱-۸ مرمت بدون نیاز به برکندن عایقهای قبلی قبل از اقدام به مرمت باید وضع عایق موجود به لحاظ بار وارده بر آن و قشر محافظ آن بر سقف مورد بررسی قرار گیرده همچنین وزن عایق جدید و قشر محافظ آن نیزء برآورد و مجموع بارهای زنده و اگر لایه محافظی بر روی عایق وجود نداشته باشدء نخست سطح عایق را کاملاً از مواد اضافی و ذرات گرد و غبار تمیز کرده و سپس طبق مشخصات ذکر شده در فوق اقدام به عایقکاری جدید می‌گردد. ترمیم عایقهای ویژه ممکن است با مشخصات ارائه شده از سوی سازنده و یا با قیر و گونی با مشمع قیراندود انجام گیرد. چنانچه عایق دارای پوشش محافظ از نوع ماسه أسفالت یا موزائیک باشد. ابتدا نسبت به کندن ترکها و درزها و تمیز کردن آنها اقدام می‌گردد. درز بام‌پوش موزائیک را با دوغاب سیمانی و ترکهای آسفالت را با ماسه آسفالت یا در صورت ریز بودن با قیر مایع یا مذاب پر کرده و روی سطح ترمیم شده را با قشری از قیر مذاب اندود می‌کنند. سپس عملیات عایقکاری مطابق مشخصاتی که قبلاً ذکر شد انجام می‌گیرد. ۲-۷-۱-۸ مرمت به روش برچیدن عایقکاری قبلی در صورتی که بار مرده موجود به حدی باشد که سقف ننتواند بار اضافی تحمل کند.ء در این صورت باید عایقکاری قدیم را برچید و عملیات ترمیم را انجام داد. مرمت به این روش در فصل بیست و چهارم به تفصیل توضبح داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 4 ۲-۸ عایقکاری حرارتی (گرمابندی) ساختمانها ۹ ۱-۲-۸ کلیات یین‌نامه‌ها و مقررات ساختمانی هر کشور از جمله ایران» تأمین شرایط آسایش حرارتی در فضاهای گوناگون زیست و کار را به صور اجباری و اختیاری مقرر داشته‌اند. درجه حرارت فضای داخلی ساختمان از عوامل مهم در تأمین آسایش حرارتی است. از آنجا که درجه حرارت محیط خارج ساختمان در فصول مختلف سال و ساعات شبانه‌روز دائماً در تغییر است و بین فضاهای داخلی و محیط خارج تبادل حرارتی از راههای گوناگون صورت می‌گیرد. فضای داخلی کم و ساختمان در دامنه تغییرات مجازء در فصول سرد به گرمایش و در اوقات گرم به سرمایش نیاز است. گرمایش و سرمایش» هرکدام به نوعی مستلزم مصرف انرژی هستند که علاوه بر از دست رفتن ذخایر تجدید نشدنی انرژی» سبب آلودگی محیط زیست می‌شوند. به این ترتیب نقش عایقکاری حرارتی ساختمانها در جهان امروز که در آن توجه فوق‌العاده‌ای به حفظ منابع انرژی و کاهش آلودگی محیط می‌شود.» روشن می‌گردد. تبادل گرما از راه هدایت به وسیله پوسته خارجی ساختمان و از طریق تهویه انجام می‌گیرد. در این نوشته از نحوه عایقکاری حرارتی و جلوگیری از نشت هوا از درزها و ترکهای پوسته ساختمان بحث می‌شود. عایقکاری حرارتی تأسیسات گرمایش و سرمایش ساختمان در فصول و بخشهای مربوط به تأسیسات توصیح داده شده‌اند. 4 ۲-۲-۸ مصالح عایبق حرارتی مصالح عایق حرارتی در بند ۲۲-۲ شرح داده شده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسم - عایفکاری ۳۹۳ ۳-۲-۸ راههای فرار گرما راههای فرار گرما از ساختمان عبارتند از: زیرزمینهاء کفهاء دیوارهاء بامهاء درهای خارجی و پنجره‌ها. ترکها و درزهای موجود در پوسته ساختمان می‌گردد. ۱-۳-۳-۸ زیرزمینها در صورتی که زیرزمین ساختمان عایق‌بندی حرارتی نشده باشد. تبادل حرارتی در آن صورت خواهد پذیرفت. درهای خارجی» پنجره‌ها و دیوارهای اطراف زیرزمین به ویژه قسمتهایی که در تماس با محیط خارج ساختمان هستند.ء راههای فرار گرما از زیرزمین به شمار می‌روند و از این طریق گرما به خارج نفود حدود ۲۰ تا ۶۰ سانتیمتر از کف محوطه نیز سهم عمده‌ای در آتلاف گرمای زیرزمین دارند. به تدریج که عمق زیرزمین زیاد می‌شودء گریز گرما از دیوارهای اطراف به واسطه وجود خاک کم می‌شود. ولی باز هم دیوارها و کف زیرزمین گرما را از خود عبور می‌دهند. به این ترتیب از طریق زیرزمین مقدار معتناببهی از گرمای ساختمان به هدر می‌رود. بدیهی است هرچه طبقات بالای زیرزمین بهتر گرمابندی شده باشند. طبقه, به (۸۳۳) نیز برسد. ۲-۳-۲-۸ کفها در کف زیرزمینها و طبقه همکف معمولاً بتن‌ریزی بر روی قلوه سنگ انجام می‌شود که خود نوعی عایق حرارتی محسوب می‌شود و نیازی به عایقکاری اضافی نیست. زمین به مقدار زیادی از گریز گرما جلوگیری می‌کند و بیشترین مقدار گریز در محل برخورد کف با دیوارهای خارجی است. سقفهایی که از زیر با هوای آزاد در تماس هستند (مانند سقف پارکینگهاء محل بازی کودکان و پیش‌آمدگی سقف در خیابان) و برای طبقه بالا کف معلق محسوب می‌شوند. عاملی برای تبادل حرارتی به حساب می‌آیند و باید عایقکاری شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۱۴ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۳-۳-۲-۸ دیوارهای خارجی دیوارهای خارجی نازک سهم عمده‌ای در گریز گرما دارند. این دیوارها چنانچه در معرض باد قرار گیرند. گرمای بیشتری را تلف می‌کنند. مقدار گریز گرما از دیوارهای خارجی ساختمان بسته به جنس و تا ۳۰ درصد نیز برسد. ۴-۳-۲-۸ بام‌ها بامها نیز همانند دیوارهای خارجی بخشی از پوسته به حساب می‌آیند و بسته به جنس مصالح ساختمان یک طبقه با زیرزمین می‌تواند تا ۱۷ درصد هم برسد. ۵-۳-۲-۸ درهای خارجی و پنجره‌ها درهای خارجی و پنجره‌هاء به ویژه اگر درزبندی نشده باشند» سهم عمده‌ای را در اتلاف گرما بر عهده دارند. درها و پنجره‌های فلزی بیش از انواع چوبی و پلاستیکی گرما را هدایت می‌کننده همچنین پنجره‌های تک شیشه بیش از پنجره‌های چند شیشه‌ای, هادی گرما هستند. ۶-۳-۲-۸ درزها و ترکهای ساختمان اختلاف فشار داخل ساختمان و محیط خارجء جابه‌جایی هوا و نشت آن را ایجاب می‌نماید. بخشی از هوای داخل ساختمان به علت گرم شدن به سمت بالا حرکت کرده و قسمتی از آن از راه تهویه طبیعی به خارج نفود می‌کند. در نتیجه هوای قسمت پایین که سردتر است نسبت به هوای بیرون دارای فشار منفی شده و هوای سرد از منافد ریز به داخل ساختمان وارد می‌شود. وزش باد نیز به نحوی دیگر به ایحاد فشار مثبت و منفی در اطراف ساختمان کمک کرده و باعث نفوذ هوای سرد به داخل ساختمان و خروج هوای گرم از آن می‌گردد. قسمتهایی از ساختمان که به این امر کمک می‌کنند شامل: درها و پنحره‌های هوابندی نشده و لق. دریچه‌های دسترسی به سقف کاذب و بام» کانالهای تهویه و دیگر تأسیسات. دودکشهاء درزهای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایقکاری ۳۱۵ ساختمانی و نظایر آن می‌باشد. این نقاط ضعف در فصول سرد که گرمایش انجام می‌شود. در ساختمانهای معمولی در هر یک تا دو ساعت, باعث تعویض کامل هوای ساختمان می‌گردند و بدی‌می است گرم کردن هوای سردی که به ساختمان وارد می‌شود. مستلزم صرف انرژی و هزینه است. ۹ ۳-۲-۸ اجرای عایق حرارتی در اجرای عایق حرارتی نکاتی به شرح زیر باید رعایت گردند: - در مکانهای مرطوب باید از مصرف مصالح نم‌کش مانند پشم چوب و خرده کاغد پرهیز کرد و در صورت اجبار آنها را با یک لایه نم‌بند محافظت نمود. - در نقاطی که امکان آتش‌سوزی وجود دارده مصرف مصالح قابل احتراق ممنوع است. برخی از این مصالح را می‌توان با مواد ضد آتش غیرخورنده (مانند پشم چوب و خرده کاغذ) آغشته کرد و به مصرف رساند. - باید توجه داشت که پیوستگی عایق و قشر نم‌بند آن حفظ شود. - چنانچه عایق قطعه‌ای در دو یا چند لایه اجرا شودء جهت قرار گرفتن عایق در هر لایه باید عمود بر - عایقهای انباشته معمولاً برای سقفها مناسبند. در موقع مصرف باید حتی‌الامکان سطح صاف و ضخامت یکنواختی از آنها به وجود آید. - عایقهای نرم در انواع پتویی» قطعه‌ای» توپی و انباشته را باید به صورت پف کرده به مصرف رساند و از فشرده شدن آنها جلوگیری کردء زیرا از کیفیت آنها کاسته می‌شود. - در مناطق مرطوب و مکانهایی که امکان نفوذ رطوبت وجود دارد. باید سطح مجاور عایق به خوبی تهویه شود تا امکان تعریق و تجمع آب تقلیل یابد. - روی سطوح ورقه‌ای پلی‌استایرین نباید رنگ روغنی به کار رودء زیرا خطر آتش‌سوزی افزایش پیدا می‌کند. سطح این قبیل مصالح باید به صورت طبیعی باقی بماند و در صورتی که رنگ‌آمیزی آن لازم شود با یک لایه رنگ متخلخل یا ماده‌ای که اشتعال را به تأخیر اندازد» پوشانده شود. نحوه اجرای عایق حرارتی در قسمتهای مختلف ساختمان به شرح زیر است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۱-۴-۲-۸ دیوارهای زیرزمین دیوارهای زیرزمین را می‌توان از بیرون یا داخل گرمابندی کرد گرمابندی از خارج سهل‌تر است. ضمناً دیوارها و شالوده آنها نیز از یخزدگی مصون می‌مانند. در این حالت باید از صفحات پلی‌استایرین از نوع آب‌بند استفاده شود. عایق دیوارهایی که از زمین بیرون می‌مانند. باید در برابر ضربه و آتش‌سوزی محافظت شوند.ء برای این منظور می‌توان از تخته‌های چند لا که ید آزها مواد مناسب ترریق شده, استفاده کرد و روی آنها را با تور سیمی یا رابیتس و اندود سیمانی پوشاند و برای جلوگیری از نفوذ رطوبت از بالا با ورق فلزی نظیر مس با فولاد گالوانیزه, برجستگی عایق و قشر محافظ آن را پوشاند. لبه زیرین قشر عایق و پوششهای آن بر روی خاک اطراف زیرزمین قرار داده می‌شود. در صورتی که عایقکاری صحیح‌تری موردنظر باشد. بهتر است در محل برخورد سقف و دیوار نیز عایق دیوار بر روی سقف برگردانده شود. صفحات عایق در قسمت پایین دیوار در نقاط سردسیر, باید به سمت خارج بر روی شالوده برگردانده شوند. بدیهی است در صورتی که شالوده ساختمان پایین‌تر از خط تراز بخزردگی اجرا شود. نیاز به این عمل نیست. چنانچه در نظر باشد از زیرزمین به عنوان محل زیست و کار استفاده شود. گرمابندی از داخل راه حل مناسبی است. گرچه در بعضی مناطق عایقکاری بخشی از دیوار مورد نیاز است ولی بهتر است گرمابندی کامل دیوارها از داخل به صورت یکیپارچه انجام شود.ء زیرا عایقکاری قسمتهای بالای دیوار» تنها از گریز گرما در قسمتهای بالا جلوگیری می‌کند و گرما از قسمتهای زیرین دیوار به زمین باشدء برای جلوگیری از بروز آتش‌سوزی باید روی آن را با تخته گچی پوشاند. در این صورت باید قبل از نصب صفحات عایق» دیوار را نم‌بندی کرد. نم‌بندی را می‌توان با یک ورقه پلی‌اتیلن یا پوشش متعارف دیگری انجام داد ولی لایه نم‌بند را نباید از تراز کف محوطه به بالا انجام داد محل برخورد با کف باید به داخل زیرزمین برگردانده شود تا از ورود هوای حاوی بخار به پشت صفحات عایق حرارتی ممانعت به عمل آید و از تعریق و یخ زدن احتمالی آن پیشگیری شود. صفحات عایق حرارتی بهتر است در محل کف نیز به عرض ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر برگردانده شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسم - عایفکاری ۳۹۱۷ ۲-۴-۲-۸ عایقکاری کفها کف زیرزمینها و طبقه همکف در قسمت وسط معمولا نیازی به گرمابندی ندارند ولی در صورت لزوم؛ گرمابندی همانند عایقکاری پیرامون» به نحوی که در بالا اشاره شد. با صفحات پلی‌استایرین انجام می‌شود. عایقکاری حرارتی کفهای طبقاتی که از زیر در مجاورت هوا قرار دارندء با مصالحی نظیر پشم معدنی (یا پشم شیشه و پشم سریاره)» از زیر به آسانی می‌تواند انجام شود. چنانچه عایق دارای لایه نم‌بند باشد یا بخواهند آن را نم‌بندی کنند. این لایه باید چسبیده به زیر سقف یعنی در سمت گرم عایق قرار گیرد. سمتی از عایق را که در معرض دید قرار می‌گیرد. می‌توان با مصالحی از قبیل تور سیمی یا رابینس ۳-۴-۲-۸ عایقکاری دیوارهای خارجی عملی‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه برای عایقکاری دیوارهای خارجی» ساختن دیوار به صورت دو لایه با ایحاد فاصله هوایی بین آنها است که در این صورت برای ارتباط بین این دو لایه, باید از مصالح عایقی نظیر پلاستیکها استفاده شود تا از پل زدن! گرما از یک لایه به لایه دیگر جلوگیری شود. جنس لایه‌ها ممکن است از سنگ, آجرء بلوکهای بتنی توخالی و توپر» بتن سبک و سنگین و تخته‌های فیبری یا گچی باشند. به لحاظ سازه‌ای ممکن است دیوارها درون قابهایی قرار گیرند و یا مستقلاً و به طور مجزا چیده شوند. فاصله بین دو لایه ممکن است با هوا اشغال شود که در این صورت فاصله بهینه از ۲۰ تا ۵۰ برای برخورداری از گرمابندی بهتر می‌توان این فاصله را با لایه‌ای از عایق حرارتی پر کرد. عرض قطعات عایق را باید قدری بزرگتر از محل آن برید تا در موقع نصبء جای خالی را کاملاً پر کند. قبل از انجام عایقکاری حرارتی باید مطمئن شد که تمامی تأسیسات ساختمان از قبیل لوله‌هاء سیمها و کلید و پریز در جای خود نصب و عایق شده باشندء زیرا در غیر این صورت ممکن است لوله‌های آب سرد در مواقع یخبندان بترکند یا هوا از اطراف محل کلید و پریزها به داخل ساختمان نفود کند. ترکها و درزهای ۱۰ 3۳۵8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۸ مشخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی اطراف درهای خارجی و پنجره‌هاء باید کاملاً با مواد عایقی مانند الیاف کنفی قیراندود بسته شوند تا امکان نفوذ هوا از آزها وجود نداشته باشد. مصالح عایق صلب را می‌توان در سطح خارجی ساختمان» نصب و روی آن را نماسازی کرد. این نماسازی می‌تواند یک تیغه آجری یا بلوکی نمادارء رابیتس یا تور سیمی به انضمام اندود سیمانی باشد. بین عایق و مصالح نماسازی باید فاصله هوایی حدود ۲۵ میلیمتر ایحاد گردد. عایقکاری حرارتی ساختمان را از سمت داخل نیز می‌توان انجام داد و روی آن را با تخته گچی یا تور سیمی یا رابیتس و اندود پوشاند و تزئین کرد. ۴-۳-۲-۸ عایقکاری بامها و سقفشها بامها ممکن است به سه روش اجرا شوندء بامهای با شیب کم یا تخت. بامهای با شیب زیاد که شیب گرمابندی بامهای تخت و کم شیب با انواع عایقهای صلب بر روی سقف انجام می‌گیرد و لایه نم‌بند روی آن اجرا می‌شود. گرمابندی بامهای شیبدار که شیبشان از زیر نمایان است. نیز به همین روش اجرا می‌شود. راه حل دیگر برأی این قبیل بامها استفاده از قطعات عایق صلب در بین تیرچه‌ها است. در این حالت فاصله هوایی بین بام‌پوش و عایق به منظور تهویه» پیش‌بینی شده و روی عایق از زیر سقف نیز با مصالحی نظیر تخته گچی یا توری اندود پوشانده می‌شود. عایقکاری حرارتی بامهای شیبدار دو پوش مستقیماً بر روی سقف کاذب و بین تیرچه‌های آن انجام می‌گیردء انواع مصالح عایق به صورت قطعه‌ای» پتویی و انباشته را می‌توان در این سقفها به کار برد. چنانچه عایق دارای لایه نم‌بند باشد.ء این لایه باید در سمت داخل (طرف گرم) ساختمان قرار گیرد. عایق حرارتی سقف باید تا روی دیوار خارجی امتداد یابد» ولی باید دقت شود که راه عبور لوله‌های تأسیسات» هواروهاء دود کشها و مانند اینها را مسدود نکند.ء انتهای قطعات باید محکم به هم فشرده شوند. به قسمی که عایق یکپارچه‌ای حاصل شود. در مکانهای نصب چراغ سقفی توکار در سقف کادب. تا فاصله ۷۵ سانتیمتری اطراف را نباید عایقکاری کردء زیرا افزایش دمای اطراف چراغ ممکن است باعث آتش‌سوزی شود. جاسازی محل چراغ را که عایقکاری نشده است. باید با مصالحی مانند تخته گجی به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایقکاری ۴۹ شکل یک جعبه انجام داد و سپس مبادرت به عایقکاری اطراف و روی آن نمود. اطراف محل عبور دودکش نیز باید با مصالحی عایق شود که آتش نگیرد. عایقکاری محل دریچه دسترسی به بالای سقف کاذب نیز باید با دقت و همانند محل چراغها صورت گیرد.ء به علاوه هوابندی اطراف دریچه نیز ضروری است. پس از اتمام عایقکاری پیرامون سقف و محل دیوارهای خارجی» روی لبه‌های افقی (یا مورب) و کناره‌های قائم عایق را باید با قرار دادن قطعاتی از چوب» تخته لایی» فیبر یا مقوا در بین تیرچه‌ها پوشاند» به این ترتیب علاوه بر جلوگیری از جابه‌جا شدن قطعات عایق» می‌توان مطمئن شد که مانعی بر سر راه تهویه فضای بالای سقف کاذب وجود ندارد. ۵-۴-۲-۸ عایقکاری درها و پنجره‌ها دور محل درهای خارجی و پنجره‌ها باید کاملاً درزبندی شود علاوه بر این» هوابندی بازشوها نیز به جلوگیری از اتلاف انرژی کمک می‌کند. در اقلیمهای بسیار سرد یا بسیار گرم که گرمایش یا سرمایش پرهزینه است. تعبیه در و پنجره دو شیشه و حتی سه شیشه توصیه می‌شود. به جای پنجره دو شیشه می‌توان از دو پنجره تک شیشه نیز بهره گرفت. پیش‌بینی یک فیلتر شامل دو در ورودی با یک فاصله مناسب به جای یک در ورودی نیز توصیه می‌شود. همچنین در این اقلیمها باید سعی کرد حداقل بازشو برای درها و پنجره‌ها پیش‌بینی شود. نظر به اینکه تابش آفتاب در فصل تابستان در اقلیمهای گرم باعث افزایش بار سرمایش ساختمان می‌شود.ء بهتر است از شیشه‌های رنگی گرماگیر در ساختن پنجره‌های این مناطق استفاده شودء در مورد پنجره‌های دو یا سه شیشه» نصب یک شیشه رنگی در خارج پنجره کافی است. لازم به یادآوری است که استفاده از در و پنجره هوابندی شده و چند شیشه علاوه بر تأمین آسایش حرارتی» آسایش صوتی را نیز در بر دارد. بعضی درها و پنجره‌های چند شیشه‌ای فلزی» طوری طراحی شده‌اند که قسمت داخل و خارج پنجره از فلز است.» ولی ارتباط این دو با قطعات پلاستیکی تأمین می‌شود تا هدایت گرما بین داخل و خارج پنجره به حداقل برسد. فرار گرما از پنجره‌های دو شیشه» حدود نصف پنجره‌های تک شیشه است. "منطقه سرد" در اطراف آنها از بین می‌رود و خط تعریق روی آنها کاهش می‌یابد. فاصله شیشه‌ها در این پنجره‌ها حدود ۵ میلیمتر بوده و با هوای تمیز بدون بخار آب» پر و -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۰ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی طراحی شوند که تعریق در آنها صورت نگیرد و تمیز کردن شیشه‌ها از داخل به راحتی میسر باشد. اگر فاصله شیشه پنجره‌ها به ۲۰۰ میلیمتر برسد. تغییری در میزان عایق حرارتی بودن آنها پیدا نخواهد شد. اما برای صوت عایق بهتری به وجود خواهد آمد. ۹ ۵-۲-۸ نصب عایقهای حرارتی بعضی عایقهای قطعه‌ای یا توپی (رول) از طریق اصطکاک در جای خود قرار می‌گیرند و برخی از آنها که دارای پوشش کاغذ صنعتی (کرافت) قیراندود هستند لبه‌هایی برای نصب در کنار خود دارند که می‌توان آنها را به کمک پیچ و مهره» میخ و چسب در جای خود نصب کرد. نصب عایقهای قطعه‌ای به خاطر محدود بودن طول» آسان‌تر از نصب عایقهای توپی است. نصب عایق پشم شیشه. آسان‌تر از نصب پشم معدنی است و معمولاً بهتر از آن فضای معینی را پر می‌کند. عایقهای انباشته را به راحتی می‌توان در جای خود نصب کرد یا آنها را درون محل خود پاشید. قطعات بتن سبک به راحتی به کمک پیچ و ۹ ۶-۳-۸ بخاربندی عایقهای حرارتی انتخاب عایق مناسب و عایقکاری به نحو مطلوب برای ساختمان شرطی لازم اما ناکافیست. مسئله‌ای که به ویژه در مناطق مرطوب در خور اهمیت فراوان است. جلوگیری از نفودذ رطوبت هوا به داخل قشر عایق می‌باشد که غالباً هنگام عایقکاری حرارتی یا انتخاب مصالح به آن توجه نمی‌شود. کنترل نشت هوا از داخل ساختمان به خارج بسیار مهم است و نصب یک لایه غیر قابل نفوذ در درجه اول اهمیت قرار دارد. بهتر است این لایه از موادی باشد که جلو حرکت هوا و بخار آب را بگیرد و سطح گرم عایق حرارتی ساختمان را به صورت پوشش کاملی بپوشاند. ایجاد لایه بخاربند در ساختمانهای با کیفیت خوب» جابه‌جایی کامل هوای ساختمان را به دو بار در شبانه‌روز تقلیل می‌دهد. که نتیجه آن کاهش اتلاف انرژی است. البته بدین ترتیب دو مشکل اساسی و عمده بروز می‌کند که یکی اشکال در کنترل رطوبت داخل ساختمان و دیگری نامناسب شدن هوا برای تنفس می‌باشد. که با تعبیه تأسیسات مکانیکی ویژه» قابل رفع خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۷-۲-۸ نحوه اجرای لایه بخاربند نصب لایه بخاربند روی سطوح گرم عایق دیوارهای خارجی و سقفهاء نخستین قدم برای کنترل هوا است. بدین منظور معمول‌ترین و موّثرترین مصالحی که در دسترس است. ورقه پلی‌اتیلن می‌باشد که آن را به آسانی می‌توان روی سطوح بزرگ نصب کرد. گرچه ورقه‌های به ضخامت حداقل ۵۰ میکرون مناسب‌انده ولی ورقه‌های با ضخامت ۱۵۰ میکرون هنگام نصب و پوشش با لایه نازک‌کاری؛ اسیب‌پذیری کمتری دارند. برای نصب این ورقه‌ها نیاز به زیرسازی مناسبی است که بتوان لبه ورقه‌ها را روی آن نصب کردء درزبندهای پیوسته‌ای که به پلی‌اتیلن خوب بچسبد و ورقه ورقه نشود.ء مصالح مناسبی برای پوشش لایه عایق حرارتی است» نیروی انسانی ورزیده که بتواند به نحو شایسته‌ای عمل نصب بخاربند را انجام دهند. نیز از الزامات کار به شمار می‌آیند. پیوستگی لایه بخاربند بسیار مهم است.» محل برخورد دیوارهای خارجی, بالکنهاء سقفها و دیگر دیوارهاء باید کاملاً درزبندی شوند و همپوشانی ورقه‌های بخاربند باید حداقل ۱۰۰ میلیمتر باشد. اطراف محل قوطی کلید و پریزء چراغهای توکار سقفی و دیگر تأسیسات. باید کاملاً درزبندی و طوری اجرا شوند که در اثر انقباض و انبساطء پارگی یا درز در ورقه‌های پلی‌اتیلن در محل برخورد با پنجره‌هاء درهای خارجی و سایر بازشوهاء باید کاملاً به آنها محکم شوند و سپس لبه آنها به سمت داخل برگردانده و به سطح داخل متصل گردند. ورقه‌های بخاربند در محل دودکشها و سایر نقاطی که خطر آتش‌سوزی وجود دارد. باید روی عایقی که در برابر حریق ۸-۲-۸ مبدل حرارتی هوا به هوا هنگامی که لایه‌های بخاربند در یک ساختمان به کار می‌رود» برای خروج هوای کثیف و رطوبت اضافی, باید تدابیری اندیشیده شود. رطوبت موجود در هوا از شستشو خشک کردن ظروف و لباس؛ استحمام, آشپزی و سایر فعالیتهای شبانه‌روزی ناشی می‌شود. [۰۸1۳-10-۸۲ ۲168 6 -------- صفحهٔ بعد -------- از آنجا که محدودیت در تعویض هوا در فصول سردء باعث تعریق در محلهای سردتر ساختمان نظیر پنجره‌ها می‌شود. عدم توجه به این مسئله در دراز مدت سبب کپک‌زدگی و بروز مشکلاتی دیگر در ساختمان می‌گردد. به این ترتیب تهویه مکانیکی به منظور دفع رطوبت و تعویض هوای آلوده» ضروری است. برای صرفه‌جویی در آنرژی و بازیافت گرمای هوای خروجی باید کلیه راههای خروجی و هواکشها حذف شده و به جای آن یک مبدل حرارتی هوا به هوا برای تمام ساختمان نصب گردد. این مبدل از یک طرف هوای تمیز و سرد خارج ساختمان را به داخل هدایت کرده و از سوی دیگر هوای گرم کثیف و حاوی رطوبت را خارج می‌سازد. در مبدل, گرمای هوای خروجی به هوای سرد ورودی پس داده می‌شود. بدون اینکه این دو هوا با یکدیگر برخوردی داشته باشند و با هم مخلوط شوند. ۹-۲-۸ رعایت نکات ایمنی به هنگام عایقکاری حرارتی هنگام کار با مصالحی که امکان آتش گرفتن آنها وجود داردء باید دقت کافی مبذول گردد و علاوه بر تهویه محل کارء وسایل آتش‌نشانی آماده به کار در اختیار متصدیان قرار داده شود. کارگران باید وسایل کنند که این مصالح مستقیماً با پوستشان تماس پیدا نکند و در صورت تماس ذرات ریز وارد شده به بدن را به آرامی خارج ساخته و محل آن را با آب و صابون بشویند. در موقع کار با مصالحی که دارای ذرات ریز با بخارهای سمی هستند. استفاده از ماسکهای مخصوص اجباری است. بهتر است کارگران قبل از شروع به کار علاوه بر پوشیدن دستکش, دستهای خود را با کرمهای مخصوص محافظ که بر مبنای کازئین تهیه شده‌اند. چرب کنند و پس از پایان کار» دستها را با آب گرم و صابون و برس تمیز نمایند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - عایقکاری ۳۲ 4 ۳-۸ عایقکاری صوتی (صدابندی ساختمانها) ۱-۳-۸ کلیات در فضاهای زیست و کار بر طبق آیین‌نامه‌ها و مقررات ساختمانی» حدود قابل قبولی برای سر و صدا وجود دارد و چنانچه شدت صدا از حد مزیور بالاتر روده آسایش و سلامتی ساکنین دچار مخاطره خواهد شد. از این رو عایقکاری صوتی یا صدابندی ساختمانها امری الزامی و ضروری است. صدابندی ساختمان بر دو اصل استوار است: الف: کاهش سر و صدای ناخواسته در هر فضا از راه جذب هرچه بیشتر آن با مصالح آکوستیکی. ب: ‏ جلوگیری از انتقال صوت از خارج یا داخل ساختمان به اطاقها از راه دیوارهاء درهاء پنجره‌ها و مصالح متخلخل که برای عایقکاری حرارتی ساختمانها مصرف می‌شوند, عموماً جاذب صوتی مناسبی نیز می‌باشند. ولی معمولاً در برابر عبور صوت ضعیف‌اند. این نکته معمولاً از سوی طراحان در نظر گرفته نمی‌شود. در عبور صوت از میان یک دیوار سخت مانند دیوار بتنی یا آجری و اندودهای روی آنهاء تمامی دیوار در اثر امواج صوتی به لرزه در می‌آید و دیوار لرزان» خود منبع ثانوی برای تولید صدا می‌گردد. به این ترتیب هرچه دیوار سنگین‌تر باشد. لرزش آن دشوارتر شده و صدای کمتری از خود عبور می‌دهد. برای مثال چنانچه وزن دیوار ساخته شده از مصالح بنایی حدود ۵۰ کیلوگرم در هر مترمربع باشد. به اندازه ۲۶ دسیبل از شدت صوت می‌کاهد. چنانجه ضخامت دیوار را دو برابر کنیم. به اندازه ‎٩ دسیبل دیگر به عایق صوتی اضافه خواهد شد. به همین ترتیب هر افزایش ضخامت به اندازه دو برایر تنها ‎٩‏ دسیبل در افزایش کفایت عایق صوتی موّر خواهد بود. بدیهی است هنگامی که عایقکاری صوتی زیادی موردنظر باشدء. ضخامت دیوار افرایش جچشمگیری پیدا خواهد کرد که مقرون به صرفه اقتصادی نیست. در این حالت می‌توان با ایجاد فاصله هوایی بین دو تیغه نازک, اقدام به عایقکاری صوتی نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴۴ مسشخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی همچنین در مورد پنجره‌ها به جای یک شیشه می‌توان دو یا سه شیشه نصب کرد یا به جای یک پنجره» دو پنجره برای ساختمان در نظر گرفت. در پنحره‌ها علاوه بر تعداد و ضخامت شیشه‌هاء نحوه نصب و درزبندی آنها نیز در عایقکاری صوتی موّثر است. ۲-۳-۸ تعاریف ۱-۲-۳-۸ ضریب کاهش سر و صدا" از نقطه نظر تئوری» یک سطح کاملاً منعکس کننده, تمام صوت را به داخل اطاق برمی‌گرداند. هرچه مقدار انرژی صوتی را که ماده جذب می‌کند بیشتر شودء مقدار کمتری از آن را به صورت سر و صدا برمی گرداند. درصدی از انرژی صوتی که توسط سطح مصالح جذب می‌شود "ضریب کاهش سر و صدا" نمایانگر این است که مصالح موردنظر قادر به جذب تمام انرژی صوتی است که به آن می‌رسد. برای یافتن رقمی که معرف ویژگیهای مربوط به کاهندگی سر و صدای هر نوع مصالح باشد. به طور قراردادی میانگین ویژگی بازتاب آن را برای اصواتی که فرکانس آنها بین ۲۵۰ تا ۲۰۰۰ هرتز باشد. در نظر می‌گیرند. سپس نزدیک‌ترین عدد به این میانگین با تقریب (۵) به عنوان "ضریب کاهش سر و صدا" بیان می‌شود. مصالح با ضریب ۰/۵ مقدار (4۵۰) از انرژی صوتی را جذب و (۵۰) آن را به داخل اطاق برمی گرداند. مصالح با ضریب ۰/۷ مقدار (۷۰) از انرژی صوتی را جذب می‌کنند و بنابراین جاذب صوتی مرغوب‌تری هستند. ۲-۲-۳-۸ درجه عبور صوت" تأثیر یک مانع صوتی مانند دو تیغه جدا کننده یا سقف در کاهش عبور صدای هوایی به صورت افت در صوت عبور کرده اندازه‌گیری می‌شود. این ضریب با نسبت شدت صوت در یک سوی مانع به شدت صوت عبور کرده در سوی دیگر بر حسب دسیبل بیان می‌شود. ها 006111010 1۵0۱۵۵ 3101۵6 1۰ ۳ م0 1۳۵۹11۹۹10 قصبان5 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - عایقکاری ۳۳۵ دسته‌های مختلف "درجه عبور صوت* در جدول شماره ۲-۲-۳-۸ توضیح داده شده‌اند. (شکل ۱) جدول شماره ۲-۲-۳-۸ گروه‌بندی "درجه عبور صوت" د. حه .۰ 5 عا .۰ رجه عبور صورت ویژگیهای بی مقایسه با صدای گفتگ (دسیبل) صوتی گفتگو با صدای بلند شنیده می شود. گفتگوی عادی قابل شنیدن است و به ۳۰-۵ بالنسبه خوب دشواری مفهوم است. گفتگو با صدای بلند شنیده می‌شود و نامفهوم است. گفتگوی عادی شنیده گفتگو با صدای بلند و صدای رادیو تلویزیون در حد متوسطء تنها به طور خفیف ۴-۰ بسیار خوب قابل شنیدن است. ۳-۲-۳-۸ درجه عایق صوتی کوبه‌ای(112)! یا ضربه‌ای درجه عایق کوبه‌ای مندرج در مشخصات ۳492-737 ۸۹7۹1 .۰ برای اندازه‌گیری صوت تولید شده در اثر برخوردء لیز خوردن» لرزیدن یا کشیده شدن یک جسم بر روی کف به کار گرفته می‌شود. صدای می‌گردد. تراز صدای کوبه‌ای در اطاق زیرین نمایانگر قابلیت میراندن صدای ضربه توسط یک کف با جزئیات ساختمانی معینی است. بسیاری از کتابها و برخی از نشریات سازندگان هنوز استانداردهای قدیمی *درجه صدای کوبه‌ای "1۹18" را به کار می‌برندء استاندارد جدید در حدود ۵۰ درجه بیشتر از درجات قدیمی است و می‌توان آن را به ارقام *"درجه صدای کوبه‌ای " مرتبط نمود. 1۵5 ) 1۹1۵110 110۵01 ۱۰ 8 01506[ 110201 2۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۳۶ ۱ را : ) / 4 6 ت) جارترانهای ۳۸*۸۹ میلیمتر که به طور متناوب نصب شده, تخته گحی ۵ میلیمتر و ۱۳ میلیمتر اندود گجی و ‎۸٩‏ میلیمتر عایق پشم شیشه ۱ ٍ ۱ | ۱ ۱ 5 رح ۱ ۹ ۱ ٍ 9 7 ِ | 9 ۱ ۱ ٍ ِ ۱ ث) جارتراشهای ۳۸۸۸۹ میلیمتر. صفحات جدای تخته گجی ۱۳ میلیمتر و دو لایه عایق پسم نشیشه به ضخامت ‎۸٩‏ میلیمتر ۱ ی الزم۱۲ ۸+ ج) جارتراشهای ۳۸۶۸۹ میلیمتر. صفحات جدای تخته گجی ۹/۵ میلیمتر و ۳ میلیمتر اندود گجی و دو لایه عایق بسم شیشسه ‎۸٩‏ میلیمتر شکل ۱- "درجه عبور صوت" مرب الف) چارتراشهای ۳۸۹۸۹ میلیمتر, تخته گجی ‎٩/۵‏ میلیمتر و ۱۶ میلیمتر ب) چارتراشهای ۳۸8۸۹ میلیمتر, تخته گجی ۹/۵ میلیمتر و ۱۶ میلیمتر اندود گجی و ‎۸٩‏ میلیمتر عایق پشم شیشه پ) مانند ب ولی با اتصالات فلزی ط به جزئیات مختلف دیوارسازی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هنسنم - عایفکاری ۳۳۷ *درجه صدای کوبه‌ای* یا *درجه عایق کوبه‌ای" یک سقف با وسایل استانداردی که در تولید و اندازه‌گیری ضربه‌های معینی (شناخته شده) به کار گرفته می‌شوند. تعیین می‌شوند. کف مورد آزمایش توسط یک ماشین ضربه‌زن در معرض ضربه‌های با فرکانسهای مختلف قرار می‌گیرد. در مورد هر کف یک منحنی برای صدای کوبه‌ای به دست می‌آید و سپس با منحنی استانداردی که حداقل میزان عایق بودن یک سقف را آرائه می‌دهد. مقایسه می‌شود. چنانچه میزان عایق بودن یک سقف بیش از استاندارد باشد. ارقام *درجه عایق صوتی کوبه‌ای" مثبت و در غیر این صورت منفی خواهد بود. رقمی از *11۳"*معادل ۵۰ حداقل برای یک کف در محیط آرام در نظر گرفته می‌شود. برای کف کریدورهایی که در بالای واحدهای مسکونی قرار می‌گیرد. در محیط آرام حداقل 11۳ معادل ۵۵+ شهری و شهری, بهترین راه‌حلها را در مقابله با مسائل سر و صدای کوبه‌ای در بر دارد. برای مثال 11۳ ۳-۲-۲-۸ سر و صدای زمینه ! ترازهای سر و صدای زمینه» هنگام قضاوت درباره قابلیتهای یک ساختمان در جلوگیری از انتقال سر و صداهای هوایی و کوبه‌ای, باید مورد توجه قرار گیرد. سر و صدای محیط" یا زمینه موجود در یک محیط معین عبارتست از مجموع سر و صدای حاصل از ترافیک (اعم از زمینی» هوایی و دریایی) رادیو واحدهای تهویه مطبوع و گرمایش و دیگر صداهایی که به طور ثابت در یک فضا موجود می‌باشند. این باید در محاسبات مربوط به کاهش سر و صدایی که در مورد یک کف یا دیوار مدنظر است. مورد توجه قرار دادء این تراز بیانگر آنست که صدای عبور کرده شنیده خواهد شد یا خیر. ۲00 60۲0۵ ۳۵ ۱۰| ۸۱۱1 2۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ چگ« تخته‌های به ضخامت ‎۱٩‏ میلیمتر کام و زبانه شده تیرجه‌های ۸۴*۳۸ میلیمتر به فاصله محور تا محور ۴۰۶ میلیمتر تخته گجی ۹/۵ میلیمتری میخ شده به سقف تاوه بتن‌آرمه به ضخامت ۱۶۵ تا ۲۳۰ میلیمتر ۳ میلیمتر اندود گجی تخته‌های به ضخامت ۱۹ میلیمتر کام و زبانه تیرجه‌های ۸۴*۳۸ میلیمتر به فاصله محور تا محور ۴۰۶ مبلیمتر تخته گجی به صخامت ۱۶ میلیمتر بیج شده به قطعات فلزری کفپوش موزائیک به ضخامت ۱۹ میلیمتر تأوه بتن‌آرمه به ضخامت ۱۱۴ میلیمتر فرش ماشینی ‎٩/۵‏ میلیمتری از مواد نایلونی بر روی ۶ میلیمتر فوم تخته لائی زیرسازی به ضخامت ۱۶ میلیمتر تیرچه‌های ۲۳۵۶:۲۳۸ میلیمتر به فاصله محور تا محور ۴۰۶ میلیمتر ۱ میلیمتر بتن سبک بر روی رابیتس راه راه به ضخامت ‎٩/۵ تیرجه ساخته شده از میلگرد به ارتفاع ۱۷۸ میلیمتر تخته گجی به ضخامت ۱۶ میلیمتر ناودانیهای اتصال تخته گجی به ضخامت ۱۳ میلیمتر شکل ۲- "درجه صدای ؟ متسخصات فنی عموم یکارهای وبه‌ای " مربوط به سقفهای مختلف ساختمانی درصد صدای کوبه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسنم - عایفکاری ۳۳۹ ۵-۲-۳-۸ راههای کناری ! افت عبور صوت در یک ساختمان بخصوص بر این مبنا ارزیابی می‌شود که ساختمان به صورت کاملاً درزبندی شده و بدون پنجره باشد. سر و صدای عبور کرده از پنجره‌های باز, درهاء هواروها (داکتها)» شبکه‌های تهویه یا از میان فضای هوایی بالای سقف کاذب, ممکن است سبب بی‌ارزش شدن دیوار یا تیغه‌ای که از نظر صوتی ارزشمند است گردد.ء زیرا ممکن است سر و صدا از میان یا اطراف آن عبور کند. این گذر فرعی, عبور کناری " نامیده می‌شود. راههای عبور کناری ممکن است قفسه‌های دارو 4 ۳-۳-۸ نصب مصالح آکوستیکی به منظور دستیابی به بهترین اجرا و ظاهر کار مناسب, مصالح آکوستیکی باید به روش درست و در بهترین شرایط نصب شوند. نصب مصالح باید هنگامی صورت گیرد که شرایط گرمایی و رطوبت اطاق نزدیک به شرایط موجود در هنگام بهره‌برداری باشد. ۱-۳-۳-۸ چسباندن" می‌شوند. این روش ارزان‌ترین و معمول‌ترین راه نصب آکوستیک تایل بر روی سقفهای موجود می‌باشد. چسباندن» مستلزم وجود زیرسازی محکم و صاف است. سطوح کهنه, باید کاملاً تمیز و اندودهای نوء باید برای پذیرش چسب آهار زنی" آماده شونده جنس چسب باید از انواع توصیه شده یا ساخته شده توسط تولید کننده تایلها باشد تا چسبندگی کافی بین آکوستیک تایل و زیرسازی آنها تأمین شود. چسب در هر چهار گوشه تایل ۳۰۰۹۳۰۰ میلیمتر به اندازه گردو زده می‌شودء برای تایلهای بزرگتر فاصله محل چسبها 1 8 28 3 4. 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۰ مضخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی از ۳۰۰ میلیمتر کمتر خواهد بود. هنگامی که تایل را در محل فشار دهندء هر تکه چسب پس از پهن شدن, باید سطحی به قطر تقریبی ۶۲ میلیمتر و ضخامت ۱/۶ میلیمتر را بپوشاند. تایل باید به صورت مورب لغزانده شده و در محل خود همسطح با تایلهای اطراف و چسبیده به آنها قرار گیرد. ۲-۳-۳-۸ میخ کردن ! هنگامی که سقفها کاملاً صاف نبوده و به اندازه کافی مناسب برای نصب تایل با چسب نباشند.ء قیدهای چوبی با مقطع ۷۷۵ ۲۵ میلیمتر و به فواصل ۳۰۰ میلیمتر از یکدیگر به سقف اصلی نصب می‌شوند و به کمک گوه‌های چوبی سطح زیرین آنها صاف و تراز می‌شود. هنگامی که تیرچه‌های سقف بیرون باشندء قیدهای چوبی عمود بر آنها کار گذارده می‌شوند. اکوستیک تایلهای سوراخدار معمولاً دارای سوراخ کم‌عمقی در هر گوشه برای میخ کردن هستند. به جای میخ می‌توان پیچ نیز به کار برد تا استحکام بیشتری برای تایلهایی که در معرض ضربه قرار دارند. تأمین شود. تایلهایی که در محل اتصال کام و زبانه می‌شوند. معمولاً دارای لبه پهنی هستند که برای میخ کردن یا دوختن " مناسب است. دوختن تایلهای لبه پهن» روشی اقتصادی است. ۹ ۴-۳-۸ سیستمهای آویخته مکانیکی " سیستم آویخته مکانیکی آکوستیکی» مشابه سقف کاذب آویخته است. سقفهایی که به طور مکانیکی به سقف اصلی آویخته می‌شوند. برای نصب قاب چراغ و دریچه‌های تهویه مناسبند. سقفهای چراغ‌دار پیشرفته را می‌توان با جانشین کردن پنلها و تایلهای آکوستیکی با قطعات پلاستیک نیم شفاف (نورگذران)" در بخشی از سقف اجرا کرد. برای تعبیه دریچه تهویه در سقفهای آکوستیک. نوعی قاب سوراخدار یا شکافدار نمایان به کار گرفته می‌شود. با انتخاب مصالح و سیستمهای مناسبء می‌توان سقفهای آکوستیکی جدیدتری که پایداریشان در برابر آتش مناسب استء به وجود آورد. 118 8 .2 58 550651010 ۱/101۵ .3 ۳1 4. ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسم - عایفکاری ۳۳۱ سقفهای آویخته ممکن است به سیستمهای گم» نیمه نمایان یا نمایان اجرا شوند. تقریباً هر نوع مصالح آکوستیکی را می‌توان در سقفهای آویخته به کار برد و نوع آویختن» بستگی به مصالح مصرفی دارد. در سیستمهای گم آویزها و قطعات اتصال دیده نمی‌شوندء برخی از این سیستمها نیز در کشورهای صنعتی به ثبت رسیده‌اند. قطعات اتصال به نحوی طراحی شده‌اند که جاذب صوت هستندء عیب بزرگ این سیستم» دشواری دستیابی به پشت سقف برای انجام تعمیرات ضروری و حسن آن» عدم لزوم در سیستمهای نیمه گم قطعات اصلی نمایان هستند که معمولاً به طور موازی کار گذارده می‌شوند. این سیستم بیشتر برای نصب قطعات بزرگ و تخته‌های آکوستیکی به کار گرفته می‌شود. در سیستمهای نمایان قطعات بزرگ آأکوستیکی توسط سیستم نمایان آویخته می‌شوند. در این سیستم دستیابی به اجزای تأسیساتی آسان است. ولی دقت در برش و نصب قطعات به منظور رعایت زیبایی و حفظ تناسب, ضروری است. ۵-۳-۸ جلوگیری از انتقال لرزش به محیطهای زیست و کار به منظور جلوگیری از انتقال لرزشهای ناشی از ضربه, حرکت وسائط نقلیه, کار دستگاههای تأسیسات مکانیکی» حرارت مرکزی و تهویه مطبوع, باید نکاتی در نصب دستگاههاء اجزا و قطعات ساختمانی به شرح زیر مدنظر قرار گیرند: الف: قسمتهایی از ساختمان که در معرض ضربه هستند (مانند کفهای طبقه بالا)» به وسیله قطعات نرم و کشسان به سایر قسمتهای ساختمان نظیر دیوارها و سقفها متصل گردند تا تأثیر ضربات وارده به ب: برای جلوگیری از انتقال سر و صدای کوبه‌ای از کفها به طبقه زیرء بهترین وسیله پوشش آنها با کفپوشهای نساجی و سایر مواد نرم و فومدار است. پ: ‏ دو پوشه کردن سقفها و استفاده از سقفهای کاذب آویخته نیز در کاهش انتقال سر و صدای کف طبقه بالا موْثر است. استفاده از فنرها و قطعات ضربه‌گیر در آویزهای این سقفها تأثیر بسزایی دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ت: برای جلوگیری از انتقال لرزش ناشی از ترافیک و کار دستگاههای تأسیسات مکانیکی, حرارت مرکزی و تهویه مطبوع و ژنراتورها و نظایر آنهاء استفاده از لرزه‌گیرها شامل قطعات ساخته شده از لاستیک» نئوپرین» بالشتکهاء فنرها و قطعات اتصال ضربه‌گیر لوله‌هاء ضروری است. برخی از بالشتکها از آزبست فشرده با پوششی از یک ورقه سربی ساخته می‌شوند. مورد مصرف بالشتکها بیشتر در شالوده‌ها و محل اتصال پایه لوازم تأسیساتی به ویژه کولرها و برجهای خنک کنی است که در بامها نصب می‌شوند. ث: لوله‌ها و داکتهای تهویه بهتر است با قطعات کشسان و فنری به یکدیگر و به سقفها و دیوارها ۹ ۶-۲-۸ مصالح و سیستمهای آکوستیکی مناسب و متداول در ساختمان برای مصارف مختلف, مصالح و سیستمهای آکوستیکی مناسبی انتخاب می‌شود که در جدول ۶-۳-۸ آمده است. بدیهی است در موارد حاضر تلفیق مناسبی از مصالح و روشهای اجرای کار با نیازهای استفاده کنندگان از ساختمانهاء نتایج مطلوبی را در زمینه آرامش محیط در بر خواهد داشت. جدول ۶-۳-۸ مصالح و سیستمهای آکوستیکی مناسب و متداول در ساختمان سس ۱ بلوکهای بتنی - بلوکهای بتنی متخلخل- بلوکهای سفالی- دیوارهای دو لایه با فاصله هوایی- دیوارهای دو ۲ دیوارهای خارجی لایه با مواد سبک- در صورت لزوم ورقه‌های سربی دیوارهای دو لایه متشکل از تخته گجی با فاصله هوایی یا برشده از مواد سبک- قطعات گجی یک لایه با دو ۳ دیوارهای جد!" کننده لایه با فاصله هوایی یا پر شده از مواد سبک- بلوکهای سیمانی یا سفالی- در صورت لزوم ورفه‌های سربی ه دو سیشه‌ای یا سه سیشه‌ای با درزبندی مناسب- شیسه‌های حاوی املاح سربی- درها و بنجره‌های دوتایی با درها و پنحره کفبونسها و پوسش پلکان | کفپوشهای نساجی (شامل آنواع نمد) و مواد بلیمری نرم فومدار مصالح آکوستیکی شامل: انواع صفحات و کاشیهای ساخته شده از فیبرهای سلولزی و معدنی,کاسیهای فلزی سوراخدار و اندودهای اکوستیکی و قطعات شکافدار یا سوراخدار مصالح اکوستیکی, اندودهای اکوستیکی, دیوارپونسهای نساجی و قطعات نسکافدار با سوراخدار مواد نرم شامل: مواد لاستیکی, نئوبرن و مانند انها, قترها, بالستکهای سربی با مغز ازیست. قطعات ارتجاعی لوله کشیها -------- صفحهٔ بعد -------- مالا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملانها ۴۳۵ ۱-۹٩ 4‏ کلیات ملات ماده‌ای است خمیری که برای چسباندن قطعات مصالح بنایی به یکدیگر» تأمین بستری برای توزیع بار و بالاخره برای اندودکاری سطوح داخلی و خارجی ساختمان و بندکشی نماها به مصرف ۲-۱-۹ عوامل متشکله ملاتها ملاتها از یک جسم چسباننده (مانند خمیر سیمان, هک هیدارته» گچ و غیره) و یک ماده پر کننده ۳-۱-۹٩ ۹‏ انواع گیرش ملاتها از نقطه نظر گیرش به دو دسته هوایی و آبی گروه‌بندی می‌شوند: ۱-۳-۱-۹ ملات هوایی ملات هوأیی ملاتی است که در هوا می‌گیرد و سفت و سخت می‌شود.ء به عبارت دیگر گیرش ملات بعضی از ملاتها فیزیکی خشک می‌شوند و آب آزاد و آب نم آنها تبخیر می‌شود مانند ملاتهای گلی و با گرفتن دی اکسید کربن از هوا به کربنات کلسیم تبدیل می‌شود. با وجود اینکه ملات گچ در موقع گرفتن با آب ترکیب و به سنگ گچ مبدل می‌گردد. ولی در گروه ملاتهای هوایی قرار می‌گیرد. زیر در -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۱-۹ ملات آبی ملات آبی ماده‌ای است که زیر آب یا در هوا به طریق شیمیایی می‌گیرد و سفت و سخت می‌ماند. ۲-٩ 4‏ مصالح ۱-۲-۹٩‏ مصالح چسباننده مصالح چسباننده عمده‌ای که در ساختن ملاتها به کار می‌روند عبارتند از: - خمیر گل رس که در بند ۱۰-۲ به تفصیل مورد بحث واقع شده است. - خمیر گل آهک شکفته که در بند ۸-۲ شرح آن آمده است. - خمیر گچ که در بند ۹-۲ در مورد آن بحث شده است. - خمیر انواع سیمان (پرتلند نوع ۰۱ ۰۲ ۰۳ ۴ و ۵» سیمانهای سفید و رنگی» سیمانهای طبیعی, سیمانهای آمیخته با سرباره و مواد پوزولانی طبیعی و مصنوعی و سیمان بنایی) که در بند ۷-۲ در مورد - قیر و قطران مذاب یا محلول در حلالهای مناسب یا امولسیون آنها که در بند ۱۲-۲ درباره آنها بحث شده است. - آب مصرفی در ساختن ملاتها که شرح آن در بند ۱۱-۲ آمده است. - خاکستر که جزئی از ملات ساروج است و پسمانده سوختن چوب و سایر سوختهای جامد می‌باشد و حاوی مقادیر زیادی سیلیس غیر بلوری است. خاکستر بادی به عنوان ماده‌ای پوزولانی می‌تواند به ملات اضافه شود. ۸ ۱.۳1۷ دوداع ۷/۵167 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- - مواد پوزولانی طبیعی یا مصنوعی که به ملاتهای آهکی و سیمانی اضافه می‌شود. گرد سنگ آهک و که در اندودکاری به مصرف می‌رسند. 4 ۲-۲-۹ مصالح پر کننده مصالح سنگی طبیعی با وزن ویژه متعارف شامل سنگدانه‌های آبرفتی گردگوشه و غلتیده یا شکسته با دانه‌بندی از صفر تا حدود ۵ میلیمتر که در استانداردهای ۳۹۹ "ماسه برای ملات سیمانی* و ۳۰۱ "ماسه پرلیت) که شرح آنها در بند ۱۳-۲ آمده است. خاک سنگ. نرمه سنگ و گرد سنگ سفید و رنگی و خاکستر که بیشتر در ملاتهای رویه و بندکشیها سایر مواد شامل کاه که در کاهگل به مصرف می‌رسد و لوئی که در ساختمان ساروج به کار می‌رود. ملات. مواد نگهدارنده آب برای بالابردن کارآیی؛ مواد پوزولانی برای جلوگیری از حمله سولفاتها و آب‌بندی نسبی ملات. مواد آب‌بند کننده برای آب‌بند کردن ملات و مواد رنگی برای تولید ملات رنگی از این مواد باید موافقت دستگاه نظارت کسب شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۹٩ 4‏ انواع ملاتها ملاتها دارای انواع گوناگونی به شرح زیر می‌باشند: ۱-۳-۹ ملات گل و کاهگل ماده چسباننده ملات گل و کاهگل, خاک رس است. پولکهای خاک رس پس از مکیدن آب به صورت خمیری در آمده و دانه‌های ماسه خاک را به یکدیگر می‌چسبانند. این ملاتها از قدیمی‌ترین ملات‌ها هستند و در نخستین ساختمانهایی که بشر بنا کرده به کار رفته است. هم اکنون نیز در ساختمانهای خشتی و گلی و حتی آجری و سنگی بسیاری از روستاها این ملات به کار می‌رود. برای ساختن ملات گل, آخوره می‌بندند و در آن آب می‌اندازند و صبر می‌کنند تا پولکهای خاک رس آب بمکندء پس از آن ملات را خوب ورز می‌دهند و به مصرف می‌رسانند. چون ملات گل پس از خشک شدن جمع شده و ترک می‌خورد. به آن کاه می‌زنند که آن را مسلح کرده و از ترک خوردن آن جلوگیری کنند. برای ساختن این ملات نیز آخوره‌ای از خاک و کاه می‌سازند و در آن آب می‌اندازند تا خاک گل شده و کاه خیس خورده و نرم شود. پس از آن ملات را خوب ورز می‌دهند و به مصرف می‌رسانند. ملات کاهگل برای اندود ساختمانهای گلیء زیرسازی اندود گچی و آب‌بندی یام ساختمانها مصرف می‌شود. ملات کاهگل به علت سبکی وزن» عایق» حرارتی خوبی است و از این رو در گذشته سقف زیرین شیروانیهای دو پوشه را با این ملات از داخل اندود می‌کردند تا جلو ورود گرما از سقف را بگیرند. چنانجه در آب ملات کاهگل کمی نمک طعام اضافه کنند. به علت خاصیت جذب و نگهداری رطوبت که در نمک وجود دارد» ملات بیشتر خمیری می‌ماند و بهتر جلو عبور آب را می‌گیرد. به علاوه از آنجا که نمک درجه انحماد آب را پایین می‌آورد. در فصول سرد این ملات دیرتر یخ می‌زند. در ساختن کاهگل برای نما باید از کاه نرم و ریز استفاده کرد. برای ساختن هر مترمکعب کاهگل, حدود ۴۵ تا ۵۰ کیلوگرم کاه لازم است. گل نیمجه کاه دارای کاه کمتری است و برای فرش کردن آجر روی بام در مناطق کم باران به مصرف می‌رسد. گاهی اوقات به ملاتهای گلی به منظور آب‌بندی و دوام -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل نهم - ملانها ۴۹ بیشترء امولسیون قیر اضافه می‌کنند. افزودن ماسه به ملات گلء سبب کاهش جمع‌شدگی و در نتیجه کاهش ترک‌خوردگی آن می‌شود. افزودن کمی آهک یا سیمان نیز سبب اصلاح بعضی خاکها می‌شود. ۲-۳-۹٩ ۹‏ ملات گل آهک دو اشکال عمده در ملات گل وجود دارد.ء یکی انقباض ناشی از خشک شدن و ترک خوردن و دیگری وارفتن ملات در آب و آب‌شستگی, افزودن آهک به خاک این دو اشکال را برطرف کرده و آن را تخفیف می‌دهد. ملات گل‌آهک ملاتی است آبی و برای گرفتن نیازی به دی اکسید کربن ندارد. سیلیس و آلومین خاک رس در صورت وجود آب با آهک ترکیب شده و سیلیکات و آلومینات کلسیم به وجود می‌آید که در برایر آب‌شستگی و وا رفتن مقاوم هستند. از این رو برای اینکه ملات گل‌آهک خوب به عمل آید. باید مرطوب بماند. ملات گل‌آهک نیز مانند ملات گل از قدیم در نواحی روستایی و به ویژه در نقاط مرطوب به کار رفته است. این ملات در بعضی جاهاء ملات حرامزاده یا گل حرامزاده نامیده می‌شده پیش از اختراع سیمان» ملات ساروج را برای اندود و آب‌بندی کردن آب‌انبارها و حوضها مصرف می‌کردندء ولی امروزه مصرف آن بسیار کم شده و ملات سیمان جای آن را گرفته است. ملاتهای ساروج ۱-۳-۳-۹ ملات ساروج گرم ساروجهای گرم در واقع نوعی ملات آهک آبی هستند که از پختن و آسیاب کردن سنگهای آهکی رس‌دار به دست می‌آیند و این نوع ملاتها در جنوب ایران در کناره شمالی خلیج فارس به کار می‌رفته و پس از گذشت سالها در ساختمانهای دریایی پابرجا مانده‌اند. مشهورترین ساروج از این نوع متعلق به بندر -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۳-۹ ملات ساروج سرد ماده چسباننده این ملات از اختلاط آهک» خاکستر و آب حاصل می‌شود. برای قوام و چسبندگی به آن خاک رس می‌افزایند و ماسه بادی نیز در آن نقش پرکنندگی و استخوان‌بندی داردء برای جلوگیری از ترک‌خوردگی به ساروج, لوئی (پنبه جگن) یا موی بز می‌زدند. خاکستر دارای مقدار زیادی سیلیس غیر بلوری است که به هنگام اختلاط با دوغاب آهک با آن ترکیب شده و سیلیکات کلسیم به وجود می‌آید. ولی این عمل به کندی پیش می‌رود و از این جهت ملات ساروجء کندگیر است. ملات ساروج از اختلاط ۱۰ پیمانه گرد آهک شفکته؛ ۷ پیمانه خاکستر الک شدهء یک پیمانه خاک رس» یک پیمانه ماسه بادی» ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم لوئی (برای هر مترمکعب ملات)» آب به قدر کافی و ورز دادن آنها به دست می‌آید." ۴-۳-۹ ملات گج ملات گچ خالص از پاشیدن گرد گچ در آب و به هم زدن آن به دست می‌آید. چنین ملاتی زودگیر است و تنها برای کارهایی که با سرعت انجام می‌گیرد. مناسب می‌باشد. برای اینکه بتوان با ملات گچ کار کردء باید زمان گیرش آن به تأخیر افتد. افزودن خاک رس» خمیر آهک و افزودنیهایی دیگر مانند ملات گچ خالص برای قشر میانی سفیدکاری و اتصال قطعات گجی مناسبء است همچنین در بعضی موارد برای اندودهای زودگیر مانند اندود آستر سقفهای کاذب به کار می‌رود. در قشر رویه سفیدکاری,» ملات گچ خالص به کار می‌رود و برای اینکه فرصت کافی برای کار کردن با آن وجود داشته باشدء هنگام گرفتن آن را ورز می‌دهند تا بلورهای سوزنی شکل گچ مهلتی برای در هم گچ کشته در تماس با اجسام» سفیدی پس می‌دهد و بسیار نرم است. وجود آهک نشکفته, آهک دو . رم ۲ ۰.۰ ۰ ۰ ع 1 ۰ ع 0 اتشه (سوخته) و منیزی سوخته در ملاتهای گچ, سبب ایجاد الونئک در اندودهای گچی می‌شود. 2. 1620 1 -------- صفحهٔ بعد -------- می‌رسد. افزودن خاک رسی به گچ به مقادیر زیاد آن را کندگیر و ارزان می‌کند. معمولاً نسبت خاک رس به گچ از ۱ به ۲ تا ۱ به ۱ تغییر می‌کند که ملات اخیرالذ کر به ملات گچ نیم و نیم معروف بوده و متداول‌تر از اختلاط گچ با ماسه ریزدانه ملات گچ و ماسه ساخته می‌شود که می‌توان از آن به جای ملات گچ استفاده کرد. انواع ماسه ریزدانه و دانه‌بندی آنها در استاندارد ۳۰۱ ایران آمده استء درشت‌ترین دانه در ماسه برای این نوع ملات. ۲ میلیمتر ذکر گردیده است. از پرلیت منبسط و گچء ملات سبکی ساخته می‌شود که جاذب صوتی مناسب و عایق حرارتی خوبی است. اندود پرلیت و گچ از نفوذ آتش به اسکلت فولادی و بتن فولادی ساختمانها جلوگیری نموده و ۹ ٩۳-۹-م۸ملات‏ گج و آهک ملات گچ برای مناطق خشک مناسب است و آن را نمی‌توان در نقاطی که رطوبت نسبی هوا از ۶۰:/ أآهک به یک بیمانه گچ یا دو قسمت وزنی گرد آهک شکفته به یک قسمت گچء آن را کندگیر کرده و -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۴۲ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی برای قشر رویی مناسب می‌سازد. برای مناطق مرطوبء ملات گچ و آهک مذکور مناسب‌تر است. زیرا پس از مدتی که از مصرف آن گذشت. آهک با گرفتن گاز کرین از هوا به سنگ آهک تبدیل می‌شود که جسمی سخت و در برابر آب و بخار پایدار است. ۹-۳-۹٩‏ ملات ماسه سیمان ماده چسباننده این ملات, سیمان پرتلند و ماده پرکننده آن» ماسه است. این ملات از نوع آبی و دارای مقاومت خوبی به ویژه در سنین اولیه است. ملات ماسه سیمان جمع می‌شود و در سطوح بزرگ و بندکشیها ترکهای ریز (مویی) و درشت برمی‌دارد. آب برف و باران بخصوص در موقع بوران" به داخل اندود سیمانی و بندکشیها نفوذ کرده و حتی گاهی به داخل ساختمان سرایت می‌کنند. برای زودگیر کردن ملات سیمانی هیچگاه نباید به آن گچ افزوده شود زیرا چنین ملات و اندودی پس از مدتی متلاشی می‌شود. وجود خاک رس در ماسه ملات سبب می‌شود که دور دانه‌های ماسه, دوغابی از خاک رس درست شود و سیمان نتواند به خوبی به آن بچسبد. وجود برخی مواد آلی در ملات. باعث دیرگیر شدن آن می‌شود. مواد سولفاتی موجود در ماسه آب یا آجر مصرفی» باعث از هم گسیختگی ملات و کار آجری می‌شود. به این علت میزان مواد مضر نظیر خاک رس مواد آلی و سولفاتها در ملات محدود شده است. در مواقعی که خطر حمله سولفاتها مطرح استء باید از سیمان ضد سولفات نوع ۲ یا ۵ یا سیمان پوزولانی استفاده شود. گاهی اوقات برای مقابله با حمله ضعیف سولفاتها و سرماء توصیه می‌شود عیار سیمان در بزرگتری برمی‌دارند» در حالی که در ملاتهای ضعیف ترکها در تمام کار پخش شده و به صورت مویی ظاهر می‌شوند. برای شمشه‌گیری ملاتهای سیمان» هرگز نباید از گچ استفاده کرد.ء زیرا این دو ملات. به ویژه در صورت وجود رطوبت با یکدیگر ترکیب شده و متلاشی می‌شوند. ۱ باران یا برف توأم با باده بوران نامیده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملانها ۳۳۳ ۱۰-۲-۹٩ ۹‏ ملاتهای ماسه سیمان آهک (باتارد) آنها ۱:۶: ۱ (یک حجم سیمان و یک حجم آهک و ۶ حجم ماسه) و آب به مقدار کافی می‌باشد. حجم ماده پرکننده ملات. باید حدود 2 تا ۳ برابر ماده چسباننده باشد و نمی‌تواند از این حدود تحاوز کندء در 7 ۴ 7 صورت کمتر شدن» جمع‌شدگی و به دنبال آن ترک‌خوردگی اتفاق می‌افتد و در صورت بیشتر شدن» بنایی لازم است. لذا برای اینکه با مصرف سیمان کمترء کارایی ملات کاهش نیابده می‌توان مقداری ۷ ۲ اس مه ۰ ۰ خ ۷1 سس 5 ب: ‏ خمیری بودن ملات بیشتر شده و از ترک‌خوردگی آن جلوگیری شود. ت: در مصرف سیمان صرفه‌جویی شود. ملاتهای ماسهء سیمان, آهک در ایران به باتارد" مشهور هستند که لفظی فرانسوی است. علاوه بر ملات باتارد ۶ :۱:۱ (نسبتهای حجمی سیمان به آهک به ماسه) از ملاتهای ۱:۲:۹ و ۱:۳۳:۱۲ نیز می‌توان در کارهای کم اهمیت‌تر استفاده کرد ولی در هر حال نسبت جمع مواد چسباننده به ماده پر کننده نباید از 2 کمتر باشد. هرچه مقدار آهک در ملات باتارد زیادتر شود.ء قابلیت آب‌نگهداری و / ۳ 7 رها ور 2 ۱10۲11۵۲ . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴۴۴ مشسخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی اینکه کدام یک از این دو ویژگی ملات برای طراح حائز اهمیت بیشتری باشد. ملات مورد نظر انتخاب می‌شود. به این ترتیب ملاحظه می‌گردد که نباید تصور کنیم هرچه ملات قوی‌تر باشد. ۱۱-۳-۹٩ ۹‏ ملات سیمان بنایی نسبت (۴۰/) و در ایالات متحده و کانادا (۵۰/) و در بریتانیا (۷۵/) می‌باشد. منظور اصلی از مصرف 5 ۱ ۰ ۵ ۰ ۰ ۱۳-۳-۹٩ ۹‏ ملاتهای سیمان - پوزولانی و اهک - پوزولانی نوعی سیمان تولید می‌کنند. نام پوزولان از خاکستر آتشفشانی بسیار فعالی که از ناحیه‌ای واقع در ایتالیا پا ۰ ۳ ی ت 2 مه 9 . 1۰ ۰ 5 ۰ به نام پوزولی استخراج می‌گردید. گرفته شده است. به جای سیمان پرتلند می‌توان از سیمانهایی که از ۱.1 2 5 3. ۳0۵77۶01 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملاتها ۴۴۵ پوکه سنگها و کف سنگهای آتشفشانی و خاک دیاتومه, یا مصنوعی مانند سرباره کوره آهنگدازی و گرد آجر» نمونه‌ای از این ملاتها از مخلوط کردن گرد آجر و آهک در کشورهای شرقی, ساخته و مصرف می‌شده است که در ایران به نام سرخی و در هندوستان به اسم سورکی" و در مصر به نام حمرا نامگذاری شده است. بعضی مواد پوزولانی در درجه حرارتهای عادی فعال نیستند. ولی در اثر گرم کردن تا دمایی معین» فعال و برای ترکیب با آهک و سیمان آماده می‌شوند. ملاتهای سیمان - پوزولانی و آهک - پوزولانی» دیرگیر بوده و دارای مقاومت چندان زیادی نیستند ولی برای مصرف در نقاطی که احتمال حمله سولفاتها موجود باشدء مناسبند. ۱۳-۳-۹٩ ۹‏ ملات ماسه آهک ماده پر کننده این ملات. ماسه و ماده چسباننده آنء آهک است. ملات ماسه آهک ملاتی است هوایی و برای گرفتن و سفت و سخت شدن به دی کسید کرین موجود در هوا نیاز دارد. این ملات برای مصرف لای جرز مناسب نیست» زیرا دی اکسید کربن لازم نمی‌تواند به داخل آن نفوذ کند و فقط سطح رویی آن کربناتی می‌شود. از این رو ملات برای اندود سطوح مناسب است. این ملات برای گرفتن و سخت شدن باید مرطوب بماند. زیرا در غیاب آب عمل کربناتی شدن انجام نمی‌شود. از این رو ملاتهای آهکی را باید در مکازهای مرطوب به کار برد و تا پایان مدت عمل آمدن نمناک نگاه داشت. چنانچه ملات ماسه آهک قدری خاک داشته باشد (اصطلاحاً ماسه کفی)» بهتر استء زیرا از ترکیب خاک ماسه با آهک» همان طور که در ملات گل آهک گفته شد. ترکیبهایی ایجاد می‌شود که گاز کربن هوا در آنها دخالتی نداشته و به گرفتن ملات به صورت آبی کمک می‌کند. وجود آهک نشکفته, آهک دو آتشه (سوخته) و منیزی سوخته در ملات» سبب شکفتن بعدی آنها و ایجاد آلوئک در ملاتهای آهکی و باتارد می‌شود. مشخصات و دانه‌بندی ماسه برای ملات سیمانی در استاندارد ۲۹۹ ایران درج شده است. [اباگ .| رو 0 ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴۴۶ مسشخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی ۱۳-۲-۹٩ ۹‏ ملاتهای قیری ملات قیر از ۵۰۰۰ سال قبل, در ساختمانهایی نظیر برج بابل به کار رفته است. امروزه ملات ماسه اسفالت را برای قشر رویه پیاده‌روسازیهاء. پوشش محافظ قشر نم‌بندی بامهاء پر کردن درز قطعات بتنی ۱-۴-۹ ساختن و مصرف ملاتها ساختن ملاتهاء با وسایل دستی مانند بیل» کمچه و ماله و حتی دست در روی زمین یا داخل ظروف ملات سازی آهنی (اسلامبولی) یا پلاستیکی و روی تخته ملات به مقادیر کم صورت می‌گیرد. همچنین ممکن است در ساختن ملات از وسایل مکانیکی استفاده کرد. زمان اختلاط ملات. حداقل ۲ دقیقه و حداکثر ۱۰ دقیقه خواهد بود. بهترین روش اندازه‌گیری موادء توزین آزها است. ولی این کار در کارگاه عملاً با اشکالاتی مواجه می‌شود. استفاده از بیل و کمچه برای پیمانه کردن صحیح نیست و باید حتماً از پیمانه‌ای با حجم معین استفاده گردد. در پیمانه کردن ماسه, باید به مسئله تغییر حجم ناشی از رطوبت توجه شود. باید مراقبت کرد که بنّاها و کارگران برای لوزدار کردن ملاتهای سیمانیء از افزودن خاک به ملات خودداری کنند. پخش ملات بنایی اکثراً با ماله صورت می‌گیرد. همچنین از ماله برای صاف کردن اندودهای داخلی و نماسازیها استفاده می‌شود که ممکن است این ماله‌ها به صورت آهن یا تخته ماله باشند. انواع وسایل (مانند کمچه, جارو و برس) برای پاشیدن برخی ملاتها در اندود نما وجود دارد. همجچنین برای نقش دادن به نما در حالت ترء از وسایلی مانند ابر (اسفنج) استفاده می‌شود. گاهی اوقات برای نقشدار کردن ملاتهای سخت شده از آنواع وسایل خراشنده و ساینده دستی و ماشینی بهره‌گیری می‌شود. بندکشی با کاردک و کمچه مخصوص؛ انجام و مصالح اضافی آن پاک می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملاتها ۳۴۷ ۲-۳-۹٩ ۹‏ انتخاب ملات برای کار در هوای سرد در هوای سرد می‌توان از ملاتهای ماسه سیمان و باتارد استفاده کرد. ملات ماسه سیمان با نسبت ۳ و باتارد با نسبت ۶ :۱:۱ مناسب است. برای جلوگیری از یخ زدن بهتر است از کلرور کلسیم یا مواد حاوی آن استفاده نشودء زیرا وجود کلرور کلسیم باعث زنگزدگی قطعات فلزی کار گذارده شده و شوره‌زدگی آجرکاری می‌شود. یکی از بهترین راههای مواجهه با یخزدگی» افزودن مواد حبابساز هوا به ملات است که در این صورت می‌توان بدون واهمه از کاهش کارآیی از مقدار سیمان ملات کاست. در این حالت نسبت سیمان به ماسه ۵ :۱ تا ۱:۶ خواهد بود. وجود حبابهای هوا در ملات. صدمات ناشی از افزایش حجم آب ملات در موقع یخ زدن را به حداقل ممکن کاهش می‌دهد. در هوای سرد گرفتن ملات کند می‌شود.ء در دمای ۰ تا ۵ درجه سلسیوس, مدت گرفتن ۲ برابر و از ۵ تا ۱۰ درجه» ۱/۵ برابر می‌شود. ۹ ۳-۴-۹ انتخاب ملات برای کار در هوای گرم آب ملات به محض تماس با مصالح بنایی جذب و کشیده می‌شودء روند جذب آب بسته به نوع مصالح بنایی متغیر است. از دست رفتن مقدار زیادی آب به ویژه در طول تابستان گرم و خشک. ممکن است قابلیت کاربرد ملات را کاهش دهد.ء به حدی که ملات قادر به تأمین الصاق کامل با ردیف بعدی مصالح نباشد. در طرح اختلاط ملات, باید کارآیی و آبنگهداری ملات متناسب با جذب آب مصالح بنایی و اوضاع جوی مورد توجه قرار گیرد. در بعضی موارد ممکن است استفاده از مواد افزودنی نگهدارنده آب و کندگیر کننده و ضد تبخیر توصیه شود که در این صورت مصرف این مواد باید با احتیاط صورت گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ملات بنایی یکی از مصالحی است که ضمن انعطاف‌پذیری» احتیاجات مختلف را برآورده می‌سازد. برخلاف اعتقاد عامهء ملاتی که تمام خواسته‌ها را برآورده سازدء وجود نداردء لیکن شناخت مواد متشکله ملاتها و خواصشان,» طراح پروژه را قادر خواهد ساخت تا مخلوط مناسب برای هر پروژه را انتخاب نماید. عملکرد اساسی ملات این است که مصالح بنایی را به صورت توده یکپارچه‌ای به یکدیگر بچسباند. از دیدگاه دیگر ملات» مصالح جدا از یکدیگر را به هم پیوند می‌دهد. تمام شکافها و ترکها را پر می‌کند و بستر یکنواختی را ارائه می‌دهد. الصاق باید چنان صورت گیرد که یکپارچگی مصالح تأمین گردد» به علاوه مجموعه باید در برابر دیوار دارای دوام کافی برای تحمل عوامل جوی خواهد بود. علی‌رغم آنکه ملات بنایی و بتن دارای یک نوع اجزای متشکله اصلی می‌باشند. عملکرد مشابهی ندارند. در یک دیوار با مصالح بنایی» ملات نقش یکپارچه کردن آجر» سنگ» بلوک و غیره» به منظور تأمین مقاومت مورد نظر در سازه را به عهده داردء در حالی که بتن به تنهایی نوعی مصالح سازه‌ای است که باربر می‌باشد. بتن در قالبهای چوبی یا فلزی که جاذب آب نیستند. ریخته می‌شود. به قسمی که تمام آب بتن صرف آبگیری سیمان می‌شودء حال آنکه ملات, بین مصالح جاذب آب قرار گرفته و آب آن از دست می‌رود. مقاومت بتن شرط اساسی است. ولی در ملات یکی از چند عامل مهم می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملاتها ۴۴۹ ۲-۵-۹٩‏ ویزگی ملاتها ۱-۲-۵-۹ ویژگیهای ملات خمیری کارآیی ملات" یکی از مهمترین ویژگیهای آنست. این ویژگی می‌تواند به صورت قابلیت پخش ملات زیر ماله و نفود به داخل سوراخها و حفره‌های مصالح بنایی تعریف شود. در واقع این ویژگی مجموعه‌ای از چند خاصیت است که شامل خواص خمیری بودن"ء قوام" و چسبندگی می‌باشند. اندازه‌گیریهای دقیق آزمایشگاهی برای پی بردن به این ویژگی دشوار است» اما بنایان می‌توانند آن را به وسیله ماله‌شان حس کنند." کارآیی ملات عبارتست از قابلیت لغزندگی ذرات دانه‌های سنگی لیز شده به وسیله دوغاب سیمان روی یکدیگرء کارایی تا حد زیادی به وسیله دانه‌بندی و رعایت تناسب بین مصالح قابل کنترل است. ولی تنظیم نهایی آن توسط بنا در موقع کار صورت می‌گیرد. کارًیی رضایتبخش ملات, تحت تأثیر خاصیت مکندگی آجر (یا دیگر مصالح ساختمانی)" بستگی به قابلیت آب‌نگهداری " ملات داردء این خاصیت به وسیله آزمایشهای آزمایشگاهی قابل اندازه‌گیری است". کارآیی خوب و قابلیت آب‌نگهداری مناسب در یک ملات برای تأمین حداکثر چسبندگی با مصالح بنایی» از عوامل ضروری است. ۲-۲-۵-۹ ویژگیهای ملات سخت شده ویژگیهای ناشی از ملات سخت شده از اهمیت فراوانی برخوردار است. در میان این خواص نخستیده آزها مقاومت چسبندگی بین ملات و مصالح بنایی است. از آنحا که روش قابل اعتمادی برای اندازه گیری کاریی وجود ندارد. ملاتها بر مبنای مقاومت فشاریشان ارزیابی می‌شوند. اندازه‌گیری مقاومت به کمک ]۷/۵۳۵1 ۱۰ 2 3.0 ۴ در اصطلاح بنایان به ملات کارآء ملات لوزدار می‌گویند. ۵. به بند ۳-۴-۹ مراجعه شود. 0 ۷۷/۵16۴ .6 ۷ آزمایش تاب فشاری, روانی ملات و قابلیت آب نگهداری ملاتها به تفصیل در استاندارد ۱۹۰۳ ایران آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۰ مشسخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی مکعبهایی با ابعاد ۵۰ میلیمتر که در محل ریخته شده و در شرایط کارگاهی عمل می‌آیند. صورت می‌گیرد. شاید به دلیل آبهام سابق‌الاکری که درباره تفاوت میان ملات و بتن وجود داردء اهمیت مقاومت فشاری ملات بیش از حد مورد تأکید قرار گرفته است. مقاومت چسبندگی این ملات و مصالح بناییء از مقاومت فشاری مهمتر است. همان طور که کارآیی خوب و قابلیت آب‌نگهداری نیز مهم هستند. هر دو برابر ترک‌خوردگی را تعیین می‌کند. ملاتها باید همیشه ضعیف‌تر از مصالح بنایی باشند تا در صورت ترک‌خوردگی, ترکها در درزها یعنی جایی که تعمیرات آسان‌تر است. ایجاد شوند. ۳-۵-۹٩ ۹‏ استاندارد ملاتها برای ملاتهاء استانداردهای شماره ۷۰۶ و ۲۰-۱ و برای ماسه آزها استانداردهای ۲۹۹ و ۳۰۱ موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران وجود دارد. استاندارد ۷۰۶ به پیروی از استاندارد آمریکایی ۸۹7۹1-۳270-647 و فارغ از شرایط کارگاهی ایران نوشته شده است. به هر حال برای ایران تجدید نظر در استانداردهای ملات. ضروری است. ۱-۳-۵-۹ گروه‌بندی ملاتها بر مبنای استاندارد ۷۰۶ ملاتهای بنایی به ۵ گروه 5.31 ۰3 0 ۲ گروه‌بندی شده‌اند که در جدول ‎٩ -۱-۳-۵ با تغییراتی آمده است (به توضیحات زیر جدول مراجعه شود). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملان (قوی) 5** (متوسط) [** (ضعیف) 0** * هنوز پس از گذن * به ترتیب که م این استاندارد است. *** واحد تاب فش سن ۷ روز (۵۰)» ۱ اری با تقریبی نزدیک در سن ۱۴ روز (۷۵/) -۱ ملاتهای بنایی آهک آبدیده یا 1 ۴ بالاتر از ۱ تا ۱ ۲۳۴ ۲ ۴ بالاتر از ۱ تا ۴ ۱ ۲ پ بالاتر از ۱ اب تا ۴ ۲ تب فشاری ملاتهای . ۷۲) و در سن ‎٩۰‏ روز 4 ماسه در حالت مرطوب و غیر متراکم مقدار مصالح سنگی به کار رفته نباید کمتر از ۵ پ و ۴ بیشتر از ۳ برابر مجموع حجتم در ملات استفاده شود. سیمانی و باتارد در سر (7۱۳۰)» تاب ملات ۱ ۳۵۹۱۹ تاب فشاری ۸ روزه بر خسسته (مگاپاسکال) با با ماو ری ملاتها خارج از ۳ روز (۸۲۵)» در -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۵-۹ آب‌نگهداری ملاتها ملاتهایی که بر طبق ویژگیهای استاندارد ایران در ساختمان به کار می‌روند. باید با روانی اولیه ۱۰۰ تا ۱۱۵ درصد ساخته شوند. روانی ملاتء نباید بعد از جذب آب از (۷۰/) کمتر گردد. ۳-۳-۵-۹ تاب فشاری ملاتها تاب فشاری ملاتها نباید از آنجه در جدول ۱-۳-۵-۹ درج شده استء کمتر باشد. برای اندازه‌گیری تاب فشار ملاتها باید از نمونه‌های مکعبی به اضلاع ۵۰ میلیمتر استفاده شود. در ملاتهای نوع 0 و ۸ نمونه‌ها روی صفحات صافی ریخته و در محوطه‌ای مرطوب که رطوبت نسبی آن (۹۰) یا بیشتر باشد. نگهداری می‌شوند. نمونه‌ها حدود ۴۸ تا ۵۲ ساعت در حالی که سطوح فوقانی آنها در معرض هوای مرطوب قرار دارد» در محفظه باقی می‌مانند. نمونه‌های مکعبی که برای اندازه‌گیری تاب فشاری ملات نوع 16 ساخته می‌شوند.ء باید در هوای آزمایشگاه در دمای ۲۱*۲ درجه سلسیوس عمل‌آوری شوند. ۴-۳-۵-۹ اختلاط ملات و مصرف ملاتهای مانده (احیای ملاتها) در استاندارد ۷۰۶ ایران مخلوط کردن ملات برای کارهای کوجچک. با دست و در مقادیر زیادء با ماشین توصیه شده است. افزودن آب به ملاتهایی که به علت از دست دادن مقداری از آب خود.ء سفت و سخت شده‌اند. هر چند مرتبه که لازم باشد. مجاز دانسته شده تا از این طریق به روانی مطلوب خود برسند. مصرف ملات تا ۲/۵ ساعت پس از ساختن مجاز دانسته شده است. ولی در استاندارد ۱۹۰۳ برای در مورد ملاتهای سیمانی» نباید مدت زمان سپری شده از هنگام اختلاط تا مصرف ملات از حداقل زمان گیرش بیشتر باشد. افزودن آب به ملاتهای مانده باید با اضافه کردن ماده چسباننده توأم بوده و با اجازه دستگاه نظارت باشد. ملاتهای ماسه آسفالت معمولاً به مقادیر کم در دیگهای کوچک ساخته می‌شوند. برای مقادیر بیشتر ممکن است آنها را در ماشینهای آسفالت‌پزی نیز تهیه نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ملاتها ۴۳ ۶-۹٩ 4‏ انطباق با مشخصات و استانداردها ملاتهای مورد مصرف در هر پروژه باید از نظر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی و مکانیکی و مشخصه‌های ظاهری با آنچه در نقشه‌هاء مشخصات فنی خصوصی, دستور کارها و دیگر مدارک پیمان ذکر شده است» منطبق باشد. نوع ملات در هر قسمت از پروژه و در هر بخش از ساختمان, باید قبلاً به تصویب دستگاه نظارت برسد. ویژگیهای فیزیکی» شیمیایی و مکانیکی ملاتها و روشهای آزمایش آنها باید مطابق استانداردهای ایرانی زیر باشد. - استاندارد شماره ۷۰۶ "ملاتهای بنایی * - استاندارد شماره ۳۰-۱ *تهیه و به کار بردن ملاتهای بنایی - بخش اول ملاتهای ماسه سیمان و باتارد* - استانداردهای مربوط به مواد چسباننده و سنگدانه‌ها و آب و مواد افزودنی؛ آن طور که در بندهای ۱-۲-۹ و ۲-۲-۹ و ۳-۲-۹ شرح داده شده است. - هر استاندارد ایرانی دیگری که تا زمان انعقاد پیمان درباره ملاتهاء تدوین یا تحدیدنظر شود. تا زمانی که استاندارد ایرانی در برخی موارد تدوین نشده باشدء در درجه اول استانداردهای "سازمان بین‌المللی استاندارد 150 * معتبر خواهد بود و در صورت نبودن استاندارد مزبور به ترتیب استانداردهای آمریکایی ‎۸٩7۹1‏ بریتانیایی 885, آلمانی 0187 و روسی 0۹7:) ملاک عمل قرار خواهد گرفت. ۷-٩ 4‏ حمل و نقل و نگهداری ملاتها و مواد اولیه آنها حمل و نقل و نگهداری مواد اولیه ملاتها در بندهای ۵-۷-۲ , ۵-۸-۲ ۵-۹-۲ ۰۴-۱۱-۲۲ ۵-۲-۲ ۴-۱۳-۲۰ و ۵-۱۵-۲ مورد بحث قرار گرفته‌اند. آنچه که باید موْکداً یادآور شد. دقت در عدم اختلاط مواد ناسازگار با یکدیگر در حین حمل و نقل و بارگیری و باراندازی و انبارداری (مانند گچ و سیمان) است که باید حتماً رعایت گردد. در مورد حمل و نقل ملاتها پس از ساخت. باید دقت شود مدت زمان حمل و مصرف از حداقل زمان گیرش ماده چسباننده تجاوز نکند و برخی از ملاتها که مصرف آنها مجاز است از گزند یخ» برف» باده -------- صفحهٔ بعد -------- مدتهای طولانی‌تر می‌توان از مکانهای سرپوشیده برای حفظ ملاتها استفاده کرد. ۱ یا پلی‌اتیلن که در بازار به نام نایلون یا پلاستیک می‌شناسند. -------- صفحهٔ بعد -------- عمل -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۹۷ 4 ۱-۱۶ بنایی با سنگ 4 ۱-۱-۰ کلیات سنگهای مصرفی در کارهای بنایی از هر نوع باید تمیز» متجانس» محکم» بدون رگه و عاری از مواد آلی و آلودگیهای دیگر بوده و در مقابل یخبندان مقاوم باشند. انواع سنگهای سست. متخلخل, مطبق و9 ی سنگهای خارج از استاندارد و اندازه‌های ذکر شده در نقشه‌ها یا مشخصات فنی خصوصی, نباید به مصرف برسند. قبل از حمل سنگ به کارگاه پیمانکار باید ضمن مطالعه اولیه و اطمینان از حصول نسبی انطباق استانداردهای معتبر که صلاح بدانده نسبت به کنترل کیفیت مصالح توسط آزمایشگاههای مورد تأیید کارفرما و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء اقدام و پس از حصول اطمینان از کیفیت معدن دستور بک دلیل ارتباط مستقیم وزن سازه با نیروهای افقی حاصل از زلزله» توصبیه می‌شود حتی‌الامکان در ارتفاع سازه‌های سنگی حداکثر تا ۵ متر از سطح زمین محدود شود. ۹ *۱-۱- آنواع سنگهاء کنترل کیفیت و مشخصات در مورد انواع» کنترل کیفیت و مشخصات سنگهای ساختمانی به فصل مصالح مراجعه شود. 4 ۳-۱-۰ عملیات بنایی با سنگ ۱-۳-۱-۰ کلیات برنامه زمانبندی اجرای عملیات صورت گیرد. بدین منظور پیمانکار باید با پیش‌بینیهای لازم سنگهای -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۹۸ مضخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی موردنظر را با قواره و اندازه‌های نشان داده شده در نقشه‌ها و مشخصات. در کارگاه دیو و آماده نماید تا اجرای عملیات به صورتی پیوسته امکانپذیر بوده و وقفه‌ای در کار ایجاد نشود. دیوارها و سازه‌های سنگی باید کاملاً شاغولی بوده و قطعات سنگ در رجهای مختلف با توجه به مشخصات. با دقت و یکنواختی کامل چیده شوند. سنگها باید مرطوب شده و روی ملات قرار داده شوند. به طوری که سطح سنگ در تماس کامل با ملات باشد و درزهای موجود نیز با ملات کاملاً پر گردد. حتی‌الامکان باید از جابه‌جایی سنگ و جدا شدن آن از ملات خودداری شودء در صورت نیاز باید سنگ جابه‌جا شده قبل از مصرف مجدد کاملاً تمیز شده و ملات چسبیده به آن به نحو مناسبی پاک شود. نحوه چیدن سنگها باید چنان باشد که قفل و بست بین رجهای مختلف کاملاً رعایت گردد. در کارهای بنایی با سنگ رعایت اصول کلی زیر الزامی است. ۲-۳-۱-۰ بسترسازی نظر به اینکه سازه‌های سنگی دارای قابلیت ارتجاعی و انعطاف کامل نبوده و قادر به تطبیق با نشستهای غیرمتعارف پی نیستند. برای جلوگیری از انشستهای نامتعارف و شکستهای احتمالی در دیوارهای سنگی لازم است بستر دیوارها از صلبیت کامل برخوردار بوده و با اتخاد تدابیری توزیع بار به بستر پی به صورت یکنواخت امکانپذیر باشد. برای تأمین این نظر توصیه می‌شود پی دیوارها از بتن یا ۳-۳-۱-۰ درجه حرارت محیط عملیات بنایی باید در محیط با دمای مناسب صورت گیرد. اجرای عملیات بنایی در محیطی که درجه حرارت آن کمتر از ۵ درجه سانتیگراد باشد. به هیچوجه مجاز نمی‌باشد. در صورتی که طبق نظر و تأیید دستگاه نظارت انجام این امر الزامی باشدء پیمانکار موظف است تدابیر لازم را برای تأمین دمای مناسب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۹۹ ۲-۳-۱-۰ ملات مصرفی ملات مورد مصرف در کارهای بنایی باید بر اساس مشخصات و مندرجات فصل ‎٩‏ این نشریه باشد. طبقه ملات مصرفی باید بر اساس نقشه‌ها و مشخصات فنی خصوصی انتخاب شودء در صورت عدم وجود این اطلاعات در مدارک فوق, حداقل طبقه ملات مصرفی, ملات سیمانی ۱:۵ خواهد بود. ۵-۳-۱-۰ پیش‌بینی محل تأسیسات محل نصب درهاء پنجره‌ها و تأسیساتی نظیر لوله, کابل و مجاری تهویه هواء باید قبلاً به طور دقیق و بر اساس نقشه‌ها و دستورالعملهای دستگاه نظارت مشخص گردد تا به هیچوجه نیاز به کندن دیوار یا تخریب آن نباشد. مهاریهای پنجره‌ها و چارچوبها و درهای فلزی, باید در بنایی با ملات کاملاً محکم شود. این وادارها و مهاریها باید به نحوی استقرار یابند که در حین اجرای عملیات تکمیلی نظیر ریختن دوغاب در پشت پروفیلهاء از محل و تراز موردنظر خارج نشده و به هیچوجه جابه‌جا نشوند. ۶-۳-۱-۰ توقف عملیات با توجه به پیش‌بینیهای لازم از نظر مصالح و نیروی انسانی» پیمانکار باید حتی‌الامکان سعی نماید که عملیات ساختمانی در پایان کار روزانه در محلهای پیش‌بینی شده (درزهای ساختمانی) به اتمام برسد. برای شروع مجدد کار بنایی» باید بنایی قبلی کاملاً آیپاشی شده و در فاصله توقف و شروع مجددء سطح کار کاملاً پوشیده و محفوظ بماند تا هیجگونه صدمه‌ای به اتصال وارد نگردد. بسته به نوع سنگ قواره شده» نحوه نماسازی دیوار سنگی» محل مصرف سنگ در سازه» کارهای ۷-۳-۱-۰ بنایی با سنگ قواره شده (تراشیده) ابعاد سنگهای قواره شده باید مطابق مشخصات و ابعاد خواسته شده در نقشه‌های اجرایی باشد. بسته به محل قرار گرفتن سنگ و با توجه به انواع سنگهای قواره» باید ترتیب چیدن سنگها به نحوی باشد که -------- صفحهٔ بعد -------- قفل و بست بین سنگها و مسائل مربوط به ایمنی سازه کاملا رعایت گردد. رعایت نکات زیر در کارهای الف: محل پی یا بستر دیوار سنگی طبق آنجه در بند ۲-۳-۱-۱۰ بیان شده» باید ساخته و آماده شود. صورت لزوم در آب خیسانده شوند. از به‌کارگیری سنگهای آلوده به مواد اضافی, خاک و غیره باید جداً خودداری شود. پ: با استفاده از انواع سنگهای قواره شده» باید سنگ‌چینی به صورت کله - راسته انجام شود تا قفل و بست لازم و کافی در رجها به وجود آید. به طور کلی حداقل ریشه سنگ در بناء نباید از ۱۵ ۳ حداقل یک سنگ کله و در هر مترمربع نمای دیوارء باید حداقل یک سنگ عمقی قرار داده شود و در هر رج حداقل ثلث سنگهای چیده شده به صورت سنگ کله باشد. سنگ دوکله" تا عمق ۶ سانتیمتر بسته به ضخامت دیوار و با تأیید دستگاه نظارت می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. ت: در مواردی که دیوار سنگی در مجاورت ستونهای بتنی یا فولادی قرار می‌گیرد. باید مهارهای فلزی لازم به تعداد کافی و بر اساس نقشه‌های اجرایی در داخل ملات و در داخل دیوار سنگی قرار داده شده و به ستون مهار شود. اختیار شودء در مواردی که دستگاه نظارت تأیید نمایده بسته به نوع سنگ‌کاری می‌توان ضخامت بندکشی را کمی بیش از رقم فوق در نظر گرفت. بندکشی باید همزمان با سنگ‌چینی و قبل از سفت شدن ملات صورت گیرد. در صورتی که بندکشی طبق تأیید دستگاه نظارت به بعد موکول ۱. سنگ دوکله یا سراسری به سنگی گفته می‌شود که در دو طرف نمای دیوار کله سنگ دیده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۳۱ شودء باید قبل از سخت شدن کامل ملات. محل بند به عمق لازم خالی شده و بندکشی انجام ۸-۳-۱-۰ بنایی با سنگ لاشه (لاشه‌چینی) سنگ لاشه به کار گرفته شده باید حتی‌الامکان دارای سطوح چهارگوش بوده و لبه‌های تیز آن تراشیده شود.ء لاشه‌چینی باید تا حد امکان در رگهای منظم و افقی صورت گیرد و ضخامت بندها یکسان اختیار شود. سنگهای مصرفی باید قبل از مصرف کاملاً تمیز و عاری از مواد اضافی و آلوده باشد و در صورت نیاز و طبق دستور دستگاه نظارت در آب خیسانده شود. سنگهای متوالی و رجهاء باید به نحوی قرار گیرند که هیچ یک از درزهای عمودی دو ردیف متوالی در مقابل یکدیگر قرار نگرفته و علاوه بر آن با توجه به ابعاد سنگهای به کار گرفته شده, قفل و بست لازم در بنای سنگی به منظور تأمین ایستایی کامل آن حاصل شودء باید از به کار بردن سنگهای رگه‌داره خورده شده و سست خودداری شود. در بنایی با سنگ لاشه مشخصات ملات ماسه سیمان مطابق مندرجات فصل ‎٩‏ این نشریه می‌باشد. ۹-۳-۱-۰ بنایی خشکه‌چین خشکه‌چینی با سنگ و بدون استفاده از ملات صورت می‌گیرد. سنگهای مورد مصرف در خشکه‌چینی» باید حتی‌الامکان دارای سطوح چهارگوش و مرتب باشند و گوشه‌های تیز و نامناسب آن تراشیده شود. اندازه سنگها و نحوه چیدن» باید بر اساس نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت باشد. خشکه‌چینی باید حتی‌الامکان در رگهای منظم و افقی صورت گیرد و سنگها در سطوح منظم بر روی بستر آماده شده قرار گیرند تا حداکثر تماس با کف یا لایه زیر حاصل شودء در هر حالت هر در سطوح نما از ۲۵ میلیمتر تجاوز نماید. برای جلوگیری از نفوذ آب به بستر و زیر سازه می‌توان از ملات ماسه سیمان در درز بین سنگها و مصالح فیلتر در زیر پی استفاده کرد. ضخامت قشر فیلتر و دانه‌بندی آن باید بر اساس مشخصات خواسته شده و دستورات دستگاه نظارت تعیین شود. در صورت بکارگیری این روش باید تدابیر لازم برای تخلیه و هدایت آبهای زهکشی شده به عمل آید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰-۳-۱۰ طاق سنگی الف: کلیات سنگهای مصرفی در طاق, باید از نوع سنگهای مرغوب» سخت. بدون هیچگونه آلودگی و آغشتگی باشند. سنگهای مصرفی در طاق باید حتی‌الامکان از میان سنگهای قواره شده» انتخاب و حداقل ریشه آن ۲۰ سانتیمتر اختیار شود. جزئیات اجرای کار از نظر نوع سنگ, اندازه و قواره‌هاء باید بر اساس نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت باشد. سنگها باید با توجه به شکل قوس و میزان انحنا و محل قرار گرفتن آنها در قوس آماده و با توجه به دستورات دستگاه نظارت و دستورالعمل‌های مندرج در این بخش, در قطعات متقارن و با ریشه کافی چیده شوند. ب: بنایی طاق رعایت نکات زیر در اجرای بنایی طاقهای سنگی قوسی الزامی است: ۱ بنایی طاق باید از پاطاق به صورت متقارن از طرفین به سمت کلید طاق (رأس قوس) با دو گروه عملیاتی و با بازده مساوی انجام شود. بدین منظور طاق باید با توجه به محور تقارن آن به قطعات تقریباً مساوی تقسیم و از طرفین پاطاق چیدن قوس شروع شود و این عمل تا محل کلید طاق ادامه یابد و سپس در مرحله آخر سنگ کلید طاق در محل محور تقارن و در نماید. چنانجه اجباراً و با توجه به ضخامت طاق لازم باشد طاق در دو یا سه حلقه چیده شود.ء باید ریشه سنگهای هر حلقه. به صورت دندانه در حلقه بعدی جا داده شود به طوری که سنگهای دو حلقه کاملاً در یکدیگر درگیر شوند. لازمه اجرای کار به این روش, کسب تأیید دستگاه نظارت است. ۲ طراحی قالب طاق باید با نهایت دقت صورت گیرد. به نحوی که به هیچ وجه امکان تغییر نقشه‌های قالب را با توجه به بارهای وارده» تهیه و قبلاً به تأیید دستگاه نظارت برساند. قالبها باید چنان طراحی شوند که پیاده کردن آنها به سادگی و بدون خطر امکانپذیر باشد. قالب‌برداری» حداقل سی روز پس از اتمام کار و پس از تأیید دستگاه نظارت مجاز می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۳۳ چنانجه درجه حرارت محیط اجرای پروژه از ۵ درجه سانتیگراد کمتر باشدء این مدت باید با ۳ درز بین قطعات به هنگام اجرا با گوه‌های چوبی (قطعات چوبی) تأمین می‌شود. برای بستن طاق و پر کردن درزهاء گوه‌های چوبی در محل کلید طاق برداشته و عمل پر کردن و انسداد درزها (عمل ماناز) انجام می‌شود. در پاطاق, برداشت گوه‌های جوبی را باید با احتیاط به تدریج و با ادامه عمل ماتاژز پیش برد. برای پر کردن درزهاء باید از ملات با آب بسیار کم بسیار سفت باشد.ء به نحوی که بتوان در کف دست آن را به صورت گلوله درآورد. برای پر کردن درزها ابتدا باید محل درزها را با روشهای مناسب کاملاً پاک کرده و آبپاشی نمود و ملات را از ارتفاع کم در داخل درزها وارد کرد. عمل پر کردن و کوبیدن به وسیله میله‌های فولادی سخت به قطر ۵ الی ۲۵ میلیمتر انجام می‌شود. عمل کوبیدن تا زمانی ادامه می‌یابد که دیگر با کوبیدن, ملات سفت داخل درز فرو نرود و اصطلاحاً ملات عرق نماید. پس از ملات با پوشاندن با ماسه یا گونی نمدار صورت می‌گیرد. عمل ماتاژ باید به صورت متقارن و از طرفین اطاق, شروع و تا کلید طاق ادامه یاید. ۱۱-۳-۱۰ بندکشی کارهای سنگی تمام سطوح روی کار سازه‌های سنگی اعم از قسمتهای نمایان یا قسمتهای غیر نمایان (در زیر تراز به کار گرفته شده در عملیات بنایی می‌باشد. عملیات بندکشی حتی‌الامکان باید ظرف مدت یک تا چهار روز پس از عملیات بنایی صورت گیرد. قبل از عملیات بندکشی, درزها باید به عمق ۱/۵ سانتیمتر خالی شده و پس از مرطوب کردن با ملات موردنظر, پر و با قلم بندکشی» صاف و صیقل داده شود. قبل از سفت شدن ملات. باید از تماس و ضربه زدن به محل بندکشی خودداری شود. سطوح بندکشی شده» باید -------- صفحهٔ بعد -------- از مسخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی شوندء این مدت نباید از ۵ روز متوالی در شرایط متعارف کمتر باشد. 4 ۲-۱۰ بنایی با آجر ۹ ۱-۲-۱۶ کلیات نقشه‌های اجرایی و دستورات دستگاه نظارت صورت گیرد. به کار بردن آجرهای غیراستاندارد به هیجوجه یا سایر استانداردهای معتبر مورد تأیید دستگاه نظارت مطابقت نماید. پیمانکار موظف است با توجه به برنامه زمانبندی اجرای عملیات» نسبت به تدارک و دپو کردن آجر اقدام نموده و مصرف حداقل ۱۵ روز را در کارگاه آماده نماید. محل دپو و نحوه دپو کردن آجرء باید با نظر دستگاه نظارت و در محلهای مناسب أجرهای نسوز و آجرهای نما باید با دست صورت گیرد. رعایت مندرجات نشریه شماره ‎٩۳‏ دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور در مورد جزئیات اجرایی ساختمانهای آجری الزامی است. 4 ۲-۲-۰ مشخصات آجرهای مصرفی نوع جر مصرفی باید قبلاً به تأیید دستگاه نظارت برسد. پیمانکار موظف است نمونه جر مصرفی را به دستگاه نظارت ارائه نماید. مشخصات آجرهای مصرفی باید با مندرجات فصل مصالح مطابقت نماید. چنانجه دستگاه نظارت صلاح بداندء نسبت به آزمایشهای تکمیلی نیز اقدام لازم به عمل خواهد آورد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل دهم - عملیات بنایی ۳ ۳-۲-۱۰ عملیات بنایی با آجر (آجرچینی) ۱-۳-۲-۰ آماده‌سازی بستر پی قبل از شروع عملیات. باید گیاهان و خاکهای نباتی از محل کار برداشته شود و محل دیوارچینی از وجود هر نوع گیاه و ریشه‌های عمقی پاکسازی شود. پس از این مرحله پیمانکار باید بر اساس نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت نسبت به پیاده کردن محل دیوارها اقدام نماید. بهترین و خاک., سطح آب زیرزمینی زیر شالوده و بالاخره آثار جوی نظیر نفوذ آبهای سطحالارضی و عمق نفوذ ۲-۳-۲-۰ دیوارچینی رعایت نکات زیر در دیوارچینی آجری الزامی است: الف: دیوارچینی باید کاملاً قائم وی بوده امتداد رجها کاملاً افقی باشد و بندهای قائم یک رج در میان دقیقاً در مقابل هم قرار گرفته وی باشند. ضخامت بند آجرها باید طبق نقشه‌های باید با رعایت اصول صورت پذیرد. به نحوی که قفل و بست کامل بین آجرها ایجاد شود. برای ب: قبل از اجرای آجرچینی و با توجه به شرایط آب و هوایی و دستورات دستگاه نظارت.» آجرها بایستی به مدت ۶۰ دقیقه در آب خیسانده! و بلافاصله به کار برده شوند. ریختن آب بر روی جر مجاز خصوصی و سایر دستورات دستگاه نظارت باشد. در صورت نبود این مشخصات رعایت نکات زیر الزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶۶ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۱ دیوارهای داخلی باربر دیوارچینی باید با جر مرغوب (بر اساس مندرجات فصل مصالح) و ملات ماسه سیمان (۶ : ۱) یا ملات باتارد (۸ : ۲: ۱) صورت گیرد. حداقل ضخامت این دیوارهاء ۲۰ سانتیمتر می‌باشد. ۲ دیوارهای داخلی غیر باربر (تیغه‌ای) بسته به ضخامت تیغه و شرایط کار باید به شرح زیر عمل شود: - تیفه ۶ سانتیمتری با آجر معمولی یا سفالی مجوف با ملات گچ و خاک - تیغه ۱۰ سانتیمتری با آجر معمولی یا سفالی مجوف با ملات گچ و خاک یا باتارد ۰:۸ ۱:۲ یا ملات ماسه سیمان ۱: ۶ - تیغه ۲۰ سانتیمتری با آجر معمولی یا سفالی مجوف با ملات ماسه آهک ۳ : ۱ باتارد ۸ یا ماسه سیمان ۱:۶ ۳ کرسی‌چینی عرض کرسی‌چینی باید حداقل نیم آجر از دیوار بالای آن بیشتر اختیار شود و محور کرسی‌چینی حتی‌الامکان بر محور دیوار منطبق باشد. نقش عمده کرسی‌چینی» تأمین سطح انکای بیشتر برای دیوار و تأمین ارتفاع تا رقوم کفسازی می‌باشد. به دلیل تماس مستقیم و دائم کرسی‌چینی با رطوبت» آجرهای به کار رفته در کرسی‌چینی» باید از میان آجرهای مقاوم با میزان کم جذب آب انتخاب شوند. ت: انتخاب نوع ملات در مقاومت آجر کاری نقش بسیار مهمی خواهد داشت. به کار بردن ملات با عیار زیاد لزوماً نقش کلیدی در افزایش مقاومت آجرکاری ندارد. مثلاً چنانچه به جای ملات ماسه سیمان (۳: ۱) از ملات باتارد (۶: ۱: ۱) استفاده شودء گرچه مقاومت ملات (۴۰/) کاهش می‌یابد. ولی مقاومت آجرکاری تنها حدود ۴/ کاهش خواهد یافت. بنابراین می‌توان گفت به ازای هر ۱. اصطلاحاً زنجاب شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۳۷ مقاومت از آجر مصرفی یک ملات با مقاومت خاص» بهترین مقاومت آجرکاری را به دست می‌دهد. لذا نوع ملات مصرفی و آجرء باید در نقشه‌ها و مشخصات فنی خصوصی ذکر شود. ث: ‏ به منظور تأمین حداکثر مقاومت و قفل و بست کامل, نحوه چیدن آجرء باید طبق نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت باشد. چیدن صحیح و ایجاد قفل و بست کامل, باعث جلوگیری از نشستهای نامتجانس دیوارچینی و شکستهای احتمالی آن در برابر بارهای نقطه‌ای (متمرکز) خواهد بود, به ویژه در کنجها و محل اتصال دیوارهای متقاطع, تأمین قفل و بست کامل از اصول اولیه پایداری دیوارچینی می‌باشد. دیوارچینی باید به صورت یکنواخت در ارتفاع صورت گیرد و نباید اختلاف ارتفاع دیوارچینی در یک قسمت ساختمان نسبت به قسمتهای دیگر از یک متر تجاوز نماید. در مورد دیوارهای متقاطع» باید به منظور تأمین قفل و بست و پیوند کامل» یک رج در میان از قطعات اتصال یا لابند استفاده شود. ج: علاوه بر نوع آجر و ملات مصرفی که نقش عمده در بالا بردن مقاومت آجرکاری دارد. ضریب لاغری" و نحوه گیرداری دیوار با ستون آجری اثر مستقیم در مقاومت و عملکرد دیوار یا ستون اجری خواهد داشت. ضریب لاغری یک ستون یا دیوار عبارتست از نسبت ارتفاع به عرض مقطع ستون یا ضخامت دیوار. در حالت کلی ضریب لاغری دیوارهای آجری باربر با ملات سیمان» نباید از ۱۸ بیشتر اختیار شودء در صورت استفاده از ملات ماسه آهک ضریب لاغری, نباید از ۱۲ تجاوز نماید. چ: در مواردی که دیوارچینی در مجاورت ستونهای فلزی یا بتنی قرار گیرد و در این نقاط درز پیش‌بینی نشده باشدء باید نحوه اتصال ستون به دیوار مطابق نقشه‌های اجرایی باشد. در صورتی که این جزئیات در نقشه‌ها نیامده باشدء باید به شرح زیر عمل شود: ۱- اتصال دیوار با ستون فلزی در هر متر ارتفاع» یک قطعه اتصال جوش شده به ستون فلزی باید در داخل ملات دیوارچینی قرار گیرد. قطعه اتصال به صورت 7 با میلگردی به قطر حداقل ۸ میلیمتر به اندازه ۱۵۰۳۵۰ میلیمتر که بعد ۱۵۰ میلیمتری آن به ستون جوش داده می‌شود. 0 510106165 ۰[ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶۸ مشخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی ۲- اتصال دیوار با ستون بتنی در هر متر ارتفاع» ۲ عدد شاخک ا شکل به ابعاد ۲۵۰۲۲۵۰۲۸۰ از میلگرد به قطر ۱۰ میلیمتر به صفحه‌ای به ابعاد ۱۰۰۱۰۰۲۶ میلیمتر جوش داده می‌شود. این صفحات با شاخکهای مناسب هنگام بتن‌ریزی در داخل ستون بتنی کارگذاری شده‌اند. شاخکهای نا شکل در داخل دیوار آجری و درون ملات بین آجرها قرار داده خواهند شد. ح: سوراخها و محلهای باز برای کارگذاری چهارچوبهاء درهاء پنجره‌هاء. مجراهای تهویه, عبور لوله‌ها و تعبیه گردند تا نیازی به کندن و تخریب دیوارها به منظور تأمین فضاهای باز وجود نداشته باشدء در همزمان با آجرچینی نصب شوند و به هنگام ریختن دوغاب در پشت پروفیل چهارچوبهای فلزی باید با قرار دادن وادارهای چوبی آنها را کاملاً مهار نمود تا در اثر فشار دوغاب‌ریزی خم نشده و در خ: انعل درگاهها باید بر اساس جزئیات مندرج در نقشه‌های اجرایی و با طول گیرداری کامل ساخته شوند. چنانچه نعل درگاه با یک تیرأهن ساخته می‌شود. طول گیرداری نباید از ۲۵ سانتیمتر کمتر استفاده شود. در صورتی که عرض دیوار از نیم آجر بیشتر باشد. نعل درگاه از دو تیرآهن موازی ساخته می‌شود که در هر ۵۰ سانتیمتر به وسیله دو عدد میل مهار در بالا و پایین به یکدیگر بسته می‌شوند. د: آجرکاری در درجه حرارت کمتر از ۵ درجه سانتیگراد مجاز نیست. در شرایط آب و هوایی سرد دیوارهای تازه چیده شده» باید با پوشاندن و گرم کردن محافظت شوندء در شرایط متعارف آجرکاری با ملات ماسه سیمان یا ملات باتارد باید حداقل ۲ روز مرطوب نگه داشته شود و از خشک شدن آن جلوگیری به عمل آید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۳۹ ذ برای تأمین ایمنی ساختمان در مقابل زلزله رعایت مندرجات "آیین‌نامه طرح ساختمانها در برابر زلزله* (استاندارد شماره ۲۸۰۰) الزامی است. ساختمانهای آجری در نقاط زلزله‌خیز باید به شرح زیر کلاف‌بندی شوند: ۱ کلاف افقی ۱-۱ کلاف افقی در تراز پی این کلاف از بتن آرمه بوده و نباید عرض آن از عرض دیوار یا ۲۵ سانتیمتر و ارتفاع آن از عرض دیوار یا ۲۵ سانتیمتر کمتر باشد. میلگردهای اصلی حداقل 4012 برای عرض کمتر از ۳۵ سانتیمتر و 64012 برای عرض بیشتر از ۳۵ سانتیمتر می‌باشد» به طوری که فاصله میلگردها از ۲۵ سانتیمتر بیشتر نشود. تنگها از میلگرد 06 و فاصله آنها برابر ارتفاع کلاف یا ۲۰ سانتیمتر هر کدام که کوچکتر استء می‌باشد. ۲-۱ کلاف افقی در تراز سقف این کلاف از بتن‌آرمه بوده و عرض آن برابر عرض دیوار و حداقل ۲۰ سانتیمتر می‌باشد. در مورد دیوار خارجی و به منظور نماسازی می‌توان عرض کلاف را ۱۲ سانتیمتر از عرض دیوار کمتر اختیار نمود. می‌توان ارتفاع کلاف روی دیوارهای باربر را تا ۲۰ سانتیمتر و روی دیوارهای غیر باربر را تا ۱۳ سانتیمتر تقلیل داد. میزان میلگرد در این نوع کلافها عیناً مشابه کلافهای افقی در تراز پی خواهد بود. ۲- کلاف قائم در تمامی ساختمانهای آجری دو طبقه یا ساختمانهای یک طبقه با اهمیت زیاد اجرای کلاف نمره ۱۰ یا معادل آن در داخل دیوار» گوشه‌ها و تقاطع دیوارها با فاصله حداکثر محور تا محور ۵ متر تعبیه شوند. در مورد کلافهای قائم بتن‌آرمه حداقل میلگرد 4010 می‌باشد. میلگردهای طولی باید با تنگهایی به قطر حداقل ۶ میلیمتر به یکدیگر بسته شوند. حداکثر ۱ به آیین‌نامه زلزله مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۰ مشسخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی فاصله تنگها از یکدیگر ۲۰ سانتیمتر است. کلافهای قائم باید به نحو مطمئن به کلافهای افقی متصل شوند تا سیستم به صورت یکپارچه عمل نماید. ۳-۳-۲-۰ دیوارچینی دوجداره دیوارهای دوجداره با آجرء باید دقیقاً بر اساس نقشه‌های اجرایی» دستورات دستگاه نظارت و مشخصات تعیین شده مطابق رقوم و ترازهای موردنظر ساخته شوند. علاوه بر رعایت ضوابط و اصول مندرج در این فصل رعایت موارد زیر الزامی است. الف: دیوارهای داخلی و خارجی باید به شکل کاملاً مطمئنی به وسیله بستهای گالوانیزه یا میلگرد ضدزنگ به قطر حداقل ۸ میلیمتر» در فواصلی که در جهت افقی از ۶۰ سانتیمتر و در جهت قائم از ۰ سانتیمتر تجاوز نکندء به یکدیگر متصل شوند. تعداد این بستها نباید در هر مترمربع از ۳ عدد کمتر باشدء به علاوه در محل بازشوها و کنجهاء باید مهاریهای اضافی پیش‌بینی شود و در هر ۳۰ سانتیمتر ارتفاعء باید یک بست دو سمت دیوار را در مجاورت بازشوها به یکدیگر مرتبط نماید. ب: ‏ ضخامت هر دیوار نباید از ۱۰ سانتیمتر و ضخامت کل دیوار دوجداره از ۲۵ سانتیمتر کمتر باشد. ضخامت فضای خالی بین دو جدارء نباید از ۵ سانتیمتر کمتر و از ۷/۵ سانتیمتر بیشتر باشد. در شرایط خاص می‌توان ضخامت دیوار داخلی را تا ۷/۵ سانتیمتر کاهش دادء در این حالت باید بار سقف تنها توسط دیوار خارجی تحمل شود و ملات مصرفی, نباید ضعیف‌تر از ملات باتارد ۱:۲:۹ 4 ۲-۱۰ بنایی با بلوک ۱-۳-۱۶ کلیات تمامی کارهای بنایی با بلوک سیمانی, باید بر اساس مشخصات و مندرجات قرارداد, نقشه‌های اجرایی» ضوابط دکر شده در این زیر فصل, نشریه شماره ۱۰۰ دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و استاندارد شماره ۷۰ موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۹ سیمانی را با توجه به برنامه زمانبندی اجرای عملیات به تصویب دستگاه نظارت برساند. مشخصات بلوکهای مصرفی مطابق مندرجات فصل مصالح خواهد بود. ۲-۳-۱۰ عملیات بنایی با بلوک بخش صورت گیردء پیمانکار موظف است تمامی پیش‌بینیهای لازم از نظر تهیه مصالح و دپوی آن در کارگاه, نیروی انسانی ماشین‌آلات و ابزار لازم برای اجرای کاری مداوم و بدون وقفه را به عمل آورد تا اجرای کار بر اساس برنامه زمانبندی میسر باشد. رعایت ضوابط و اصول زیر در عملیات بنایی با بلوک ۱-۲-۳۰ بستر و پی باید قبلاً و بر اساس نقشه‌ها و دستورالعملهای دستگاه نظارت تا تراز موردنظرء ساخته و ضروری است. پیمانکار قبل از تأیید دستگاه نظارت در مورد صحت آجرای پی‌سازی» حق آغاز بلوک‌چینی را نخواهد داشت. ۲۲-۳۰ بلوکها باید کاملاً تراز چیده شوند. به طوری که جدار بلوکها کاملا قائم بوده و درزهای قائم رجهای متوالی به طور یک رج در میان در مقابل هم قرار گیرند. بلوک نصب شده نباید پس از گیرش اولیه ملات از جای خود حرکت داده شود. استقرار زهایی بلوک باید در زمانی صورت گیرد که ملات هنوز شل است. باید از خرد کردن و قطعه کردن بلوک خودداری شود و در صورت نیاز به نیم بلوک از اره یا وسایل مشابه استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- با گر گر در بازشوها و محلهای نصب چهارچوبهای در و پنجره باید از بلوکهای مخصوص این قسمتهاء با در نظر گرفتن درز کنترل استفاده شود. ۴-۲-۳۰ پس از اتمام کار روزانه یا وقفه در عملیات بنایی به هر دلیل, باید با پیش‌بینی پوشینه‌های مراقبت دیوارچینی را از تابش مستقیم خورشید. حرارت زیاد و وزش باد برای جلوگیری از تبخیر سریع آب ملات و در هوای سرد برای جلوگیری از یخ زدنهای احتمالی محافظت نمود. در دمای کمتر از ۵ درجه ۵-۲-۳-۰ برای کنترل ابعاد, گوشه‌ها و تقاطمها و به طور کلی اجرای صحیح کار توصیه می‌شود پس از آماده شدن پی در تراز موردنظرء ابتدا رج اول بدون ملات چیده شده و فواصل بندهای قائم به طور یکسان تنظیم شود و سپس بر اساس الگوی به دست آمده» رج اول با ملات به صورت نهایی چیده شود. ۶-۲-۳-۰ دیوارچینی باید از دو انتها یا دو گوشه شروع شود و کناره‌ها معمولاً ۴ رج از رجهای میانی جلوتر باشد. چیدن بلوک در دیوارها باید همزمان صورت گیرد.ء به طوری که در هر زمان هیچ قسمت از یک دیوار بیش از ۵ ردیف یا یک متر از قسمتهای دیگر بالاتر نباشد. ۷-۲-۳-۰ در تقاطع دیواره‌های بلوکی باربرء باید حتماً قفل و بست کامل رعایت شود. بدین منظور می‌توان از تسمه‌های لا شکل, به طول ۷۳۵۵۷۷ عرض ۲ و ضخامت ۰/۵ سانتیمتر استفاده نمودء خم تسمه‌ها در داخل سوراخ بلوک در تقاطع قرار داده می‌شود و داخل سوراخ از ملات پر خواهد شد. در مورد دیوارهای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۴۷۳ غیر باربر در تقاطعها به جای بست فلزی می‌توان از تور سیمی به طول یک و نیم بلوک استفاده نمود. تسمه فلزی و تور سیمی باید به صورت یک رج در میان نصب و اجرا شود. ۸-۲-۳-۰ در دیوارچینی با بلوکهای سیمانی عرض لبه‌هایی که ملات روی آن پخش نمی‌شود. باید حداقل ۱۰ و حداکثر ۱۲ میلیمتر باشد. در بلوک‌چینی» ملات‌ریزی به دو صورت انجام می‌شود. الف: ملات به صورت یکنواخت روی همه سطوح ملات‌خور بلوک پخش می‌شود. در این حالت حفره‌های بلوک از ملات پر خواهد شد. این روش برای دیوارهای باربر» کرسی‌چینیها و ستونها مورد استفاده واقع می‌شود. ب: املات به صورت یکنواخت روی جدارهای خارجی و داخلی به صورت دو نوار جدا از هم پخش می‌شود. در این حالت به علت خالی بودن داخل بلوکهاء دیوار از نظر عایق رطوبتی و حرارتی دارای عملکرد بهتری خواهد بود. انتخاب یکی از دو روش فوق منوط به نظر و تأیید دستگاه نظارت و موقعیت کار خواهد بود. ۹-۲-۳-۰ بتن‌ریزی داخل دیوار باید زمانی شروع شود.ء که ملات بین درزها تا حدودی سفت شده باشد.ء این مدت در تابستان حداقل یک روز و در زمستان بسته به شرایط هوا و رطوبت محل طولانی‌تر می‌باشد. بتن انتخابی باید تا حدودی شل باشد و بتن‌ریزی چنان صورت گیرد که جدا شدن دانه‌ها رخ ندهد. بتن‌ریزی به دو روش انجام می‌شود: الف: بتن‌ریزی از ارتفاغع کم در این روش دیوارچینی تا ارتفاع حداکثر ۱۲۰ سانتیمتر (متناسب با ردیف بلوکها) چیده شده و سپس بتن با احتیاط در داخل فضای خالی بلوکها ریخته می‌شود. لازم است بتن ریخته شده حتماً با ویبراتور لرزانده شود. در صورت در اختیار نبودن ویبراتور و تأیید دستگاه نظارت می‌توان از قطعه چوبی به مقطع ۴۴۲/۵ سانتیمتر برای جا اندازی و کوبیدن استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ب: بتن‌ریزی از ارتفاع زیاد در این روش معمولاً دیوار چینی تا ارتفاع یک طبقه, اجرا و سپس بتن‌ریزی انجام می‌گیرد. در این روش بتن‌ریزی با پمپ و لرزاندن با ویبراتور صورت می‌گیرد. در این روش بتن‌ریزی در چند مرحله و در هر مرحله حداکثر تا ارتفاع ۱۳۰ سانتیمتری» انجام و بتن با ویبراتور لرزانده خواهد شد. مرحله بعد بسته به شرایط و نظر دستگاه نظارت» می‌تواند بین ۱۵ الی ۶۰ دقیقه پس از بتن‌ریزی قبلی انجام شود. 4 ۳-۲-۰ دیوار بلوکی مسلح در مناطق زلزله‌خیر و به منظور تأمین مقاومت کافی و ایستایی بیشتر» سازه‌های بلوکی به صورت مسلح ساخته می‌شوند. جزئیات اجرایی و نحوه مسلح نمودن. باید بر اساس نقشه‌های اجرایی؛ مشخصات فنی خصوصی و آیین‌نامه طرح ساختمانها در برابر زلزله (استاندارد شماره ۲۸۰۰ ایران) باشد.ء به علاوه ۱-۳-۳-۰ در صورتی که بلوک‌چینی با بلوکهای بتنی توپر انجام شود. باید میلگردهای افقی یا بندهای قائم در ستونهای قائم و میلگردهای فرعی,ء به صورت افقی در داخل ملات رجها قرار داده شود. ۲-۳-۳-۰ در صورتی که بلوک‌چینی با بلوکهای توخالی صورت گیرد.ء میلگردهای قائم اصلی در داخل فضاهای خالی قرار گرفته و این سوراخها با ملات پر خواهد شد. میلگردهای فرعی مطابق با روش اول در ملات رجها قرار داده می‌شود. ۳۲-۳-۳۰ در صورتی که دیوار با دو جدار ساخته می‌شود از فضای بین دو جدار برای قرار دادن میلگردهای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۷۵ بلوکهای توخالی مورد مصرف در بلوک‌چینیهای مسلح» باید حداقل فضای خالی ۵۰۷۷۵ میلیمتر در مقطع افقی را فراهم سازندء اگر بتن‌ریزی داخل سوراخها پس از اتمام بلوک‌چینی هر طبقه انجام می‌شود. باید سطح مقطع فضای خالی به ۷۵* ۷۵ میلیمتر افزایش یابد. آرماتور باید بر اساس نقشه‌های اجرایی و دستورات دستگاه نظارت کارگذاری شود قطر آرماتورهای اصلی که آجدار هستند. حداقل ۱۳ میلیمتر و قطر آرماتورهای فرعی, حداکثر ۶ میلیمتر می‌باشد. چنانچه قرار است از آرماتورهای افقی با قطر بیشتر استفاده شود. باید از بلوکهای مخصوص که در قسمت فوقانی ۹ ۳-۱۰ سقف‌سازی ۹ ۱-۳-۱۶ کلیات عملیات سقف‌سازی باید بر اساس جزئیات مندرج در نقشه‌های اجرایی» مشخصات فنی خصوصی و دستورات دستگاه نظارت صورت گیرد. بسته به نوع اسکلت ساختمان, باید برای انجام کار ممتد و بدون وقفه بر اساس برنامه زمانبندی اجرای عملیات» تدابیر لازم اتخادذ شده باشد. قبل از شروع سقف‌زنی,؛ اسکلت اصلی ساختمان از نظر تکیه‌گاههاء اتصالات فلزی, آرماتوربندیها و مجموعه قالب و داریست باید مورد بازدید دستگاه نظارت قرار گیرد تا پس از تأیید» عملیات سقف‌زنی شروع شود. بدون اجازه قبلی دستگاه نظارت. پیمانکار حق شروع کار را نخواهد داشت. نوع مصالح, کنترل کیفیت. نحوه اجرا و روشهای حفاظتی سقف تا رسیدن به مقاومتهای لازم بسته به نوع سقفء باید مطابق مندرجات این نشریه باشد. به علاوه رعایت نکات زیر در اجرای انواع سقفها الزامی است. ۹ ۲-۴-۱۰ سقفهای آجری (طاق ضربی) تیرأهنهای طاق ضربی باید با فواصل حداکثر ۱ متر در محلهای خود ثابت شوند. در صورتی که تیرها روی دیوار حمال قرار می‌گیرند» توصیه شود کلافی از تیرهن برای جلوگیری از رانش در دهانه‌های کناری به کار گرفته شود. این تیرآهن باید به کمک میل‌مهارهایی مطابق نقشه‌های اجرایی در محل خود -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۷۶ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی تثبیت شود. تیرآهنها قبل از نصبء باید کاملاً تمیز شده و با ضدزنگ رنگ‌آمیزی شوند. ضخامت طاق ضربی معمولاً نیم آجر می‌باشد» مگر اینکه در نقشه‌ها و دستورالعملها مشخصات دیگری درخواست شده باشد. اجرای طاق‌زنی باید از طرفین سقفء شروع و در وسط ختم شود. خیز طاق در هر دهانه حداکثر ۴ سانتیمتر می‌باشد. سقف‌زنی با ملات گچ انجام می‌شود. برای پر کردن درزها و حفره‌ها پس از اتمام نقشه‌های اجرایی روی سقف را از مواد سبک پرکننده نظیر پوکه معدنی یا صنعتی و سایر مصالح مشابه و مورد تأییدء پر و کرم‌بندی نمایدء حداقل ضخامت مواد پر کننده» ۵ سانتیمتر است. 4 ۳-۴-۰ سقفهای بتنی درجا! این نوع سقفها شامل سقفهای پوسته‌ای نیم استوانه‌ای یا گنبدی, دالهای یکطرفه, دالهای دوطرفه, دالهای قارچی و ... می‌باشد. تیرهای اصلی و فرعی به صورت یکپارچه با دال سقف اجرا می‌شوند. پیمانکار موظف است قبل از بتن‌ریزی صحت انجام قالب‌بندی و آرماتوربندی و انطباق آنها با نقشه‌های اجرایی را به تأیید دستگاه نظارت برساند. عملیات ساخت بتن» حملء ریختن و نگهداری آن و نیز قالب‌بندی و آرماتوربندی» باید بر اساس مندرجات مشخصات فنی خصوصی و فصول ۵ و ۶ این نشریه صورت گیرد. ۴-۴-۱۰ سقفهای بتنی پیش‌ساخته" نحوه نصب» جزئیات اجرایی و نحوه اتصال سقف به عضوهای باربر ساختمان» باید بر اساس مندرجات نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت صورت گیرد. تهیه مصالح, ساخت و اجرای کارهای بتنی بر اساس مندرجات فصل ۵ این نشریه می‌باشد. 11 251:) ۱۰ [[۵ 5 10:۵ 0۳ |۵۳۳۵ .2 1 )۳۳۵۵۵۵5 . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات پنایی ۳۷۷ ۹ ۵-۴-۱۰ سقفهای سبک (سقف با تیرچه و بلوک)! این سقفها از نوع سقفهای مجوف بوده و به علت سهولت اجرا و اقتصادی بودن» عایق بودن از نظر حرارت و صوت» همواری سطح پس از نازک‌کاری و بالاخره سرعت اجراء دارای کاربرد وسیعی می‌باشند. بسته به نوع استفاده از سقف از نظر بارهای زنده وارد بر آن» ابعاد»ه مشخصات و جزئیات اجراییء باید در نقشه‌ها ذکر شود و پیمانکار موظف است بر اساس دستورات دستگاه نظارت نسبت به ساخت و نصب سقف اقدام نماید. چنانچه پیمانکار از مصالح ساخته شده توسط سایر سازندگان استفاده نماید» موظف است قبلاً مشخصات و جزئیات فنی آنها را بررسی و انطباق با مشخصات فنی قرارداد و مندرجات این نشریه در اختیار دستگاه نظارت قرار دهد. اجرای سقفهای تیرچه بلوک, باید بر اساس مندرجات آخرین ویرایش نشریه شماره ۸۲ دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی باشد. ۱-۵-۳-۰ تیرچه‌ها تیرچه‌های پیش‌ساخته از فلز یا ترکیبی از فلز و بتن به عنوان بخشی از سیستم باربر سقف به کار می‌روند. تیرچه‌های بتن‌آرمه به روشهای زیر ساخته می‌شوند: الف: تیرچه بتنی و خرپای فلزی بسته به نوع و میزان بار زنده وارد بر سقف. دهانه و فواصل تیرچه‌هاء ابعاد تیرچه متفاوت می‌باشد. حداقل ضخامت بتن تیرچه ۴۰ میلیمتر و حداقل عرض آن ۱۰۰ میلیمتر است. میلگردهای کششی و فشاری اصلی» آجدار و حداقل قطر آنها ۸ میلیمترء میلگردهای مهاری از نوع ساده و حداقل قطر آزها ۶ میلیمتر خواهد بود. ب: ‏ تیرچه‌های با قالب سفالی مشخصات این تیرچه‌ها عیناً مانند تیرچه‌های ردیف الف استء با این تفاوت که از یک قالب سفالی برای بتن‌ریزی اطراف میلگردهای اصلی تیرچه استفاده می‌شود. این نوع تیرچه‌ها را اصطلاحاً تیرچه‌های فوندوله‌دار می‌گویند. 0151-01( ۰[ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۷۸ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی پ: ‏ تیرچه‌های فلزی با جان باز در این تیرچه‌ها بال فوقانی از یک تسمه یا دو میلگرد و بال تحتانی از یک تسمه تشکیل شده است. دو بال توسط یک میلگرد خم شده» که نقش جان باز را ایفا می‌کند» به یکدیگر متصل می‌شوند. در فاصله تیرچه‌ها از بلوکهای پیش‌ساخته بتنی» سفالی و یا طاق ضربی استفاده می‌شود. انواعی از این تیرچه‌ها که بر پایه ضوابط انجمن تیرچه‌های فولادی " و انجمن ساختمانهای فولادی آمریکاء طرح و محاسبه و اجرا می‌شوند. از نوع خودایستا بوده و هنگام عملیات اجرایی نیاز به شمع‌بندی ندارند و قادرند بارهای اجرایی را مستقیماً تحمل نمایند و از این رو برای مواردی که ارتفاع طبقات زیاد و شمع‌بندی دشوار و پرهزینه است» بسیار مناسب هستند. عملیات بتن تکمیلی در این نوع پوشش عیناً شبیه سقفهای تیرچه و بلوک متداول است. طرح و اجرای سقفها با تیرچه‌های فلزی با جان بازء باید بر اساس مندرجات نشریه شماره ۱۵۱ دفتر تدوین ضوابط و ت: ‏ تیرچه‌های پیش‌تنیده" در سقفهای تیرچه بلوک برای اماکن با بار زنده و اماکن نیمه صنعتی» استفاده از تیرچه‌های پیش‌تنیده متداول است. ساخت تیرچه‌های پیش‌تنیده معمولاً در کارخانه انجام می‌شودء بدین معنی که قبل از بتن‌ریزی سیمهای مخصوص (وایر) با روشهای مورد تأیید کشیده و سپس بتن ریخته می‌شودء پس از گیرش بتن کابلها آزاد می‌شوند. ۲-۵-۴-۰ قطعات پر کننده این قطعات هم به عنوان قالب برای ریختن بتن دال کف عمل نموده و هم عایق حرارتی و صوتی بسیار مناسبی برای سقف به شمار می‌آیند. این قطعات با اشکال مختلف از سفالء بتن یا مصالح دیگر ساخته می‌شوند. 1 51661 ۷/۵ 1۰0060 151116 0151[ [ع6ع51 .2 لامعا اه ع6ا 1۳۹ ۸۳۳۵ .3 4۰ ۳۳۵۵1۳۹۹۵۵ 01 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - عملیات بنایی ۳۳ ۳-۵-۴-۰ بتن پوشش بتن دال کف به عنوان پوشش و قسمت فشاری مقطع 7 در این نوع سقفها عمل می‌نماید. حداقل ضخامت آن ۵ سانتیمتر و حداقل رده آن ۲۵ ۲ است. ۴-۵-۴-۰ مصالح نگهداری بتن» باید منطبق با مندرجات فصول دوم و پنجم این نشریه و دستورات دستگاه نظارت باشد. ۵-۵-۴-۰ نحوه اجرا ابتدا باید تیرچه‌ها روی پلهای اصلی, اعم از تیرهای فلزی یا دیوارهای باربر» در ترازهای موردنظر کارگذاری شوند. چنانچه تیرهای اصلی بتنی باشند» پس از بستن آرماتور تیرهای اصلی» تیرچه‌ها با ریشه مناسب کارگذاری می‌شوند. فاصله بین تیرچه‌ها با بلوکهای مجوف پر شده و پس از نصب میلگردهای حرارتی و میلگردهای تکمیلی بر اساس نقشه‌های اجرایی» بتن دال سقف ریخته می‌شود. آرماتورهای اصلی تیرچه باید به طول ۱۰-۱۵ سانتیمتر با تیرهای اصلی درگیر شوند و به هیجوجه نباید این آرماتورها را به تیرهای فلزی جوش داد. نظر به اینکه تیرچه‌ها به استثنای تیرچه‌های با جان باز قبل از یکپارچه شدن سقف قادر به تحمل بار سقف نیستند. باید توسط تعدادی چارتراش و پایه به نحو مناسب و مطمئنی نگهداری شوند. در موقع اجرا باید خیز مناسبی به طرف بالا به تیرچه‌ها داد تا پس از اجرا و یکپارچه شدن سقف و وارد شدن بارهای وارده این خیز حذف شود. مقدار خیز در کارگاه با تجربه به دست می‌آید. معمولاً به ازای هر متر طول دهانه ۲ میلیمتر خیز در نظر گرفته می‌شود. در مورد زمان برچیدن پایه‌ها و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- نماد -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۴۸۳ ۱-۱۱ کلیات نقشه‌های اجرایی باید دربردارنده جزئیات مربوط به رنگ» بافت و شکل نماسازی بوده و در تعیین آنها به مسائل اقتصادی, اقلیمی و نوع استفاده از ساختمان توجه شده باشد. چنانچه در خصوص جزئیات تکلیف این موارد نظر دستگاه نظارت را جلب نماید. به هر حال نماسازی باید دقیقاً مطابق نقشه‌های اجرایی صورت پذیرد. مصالح مورد مصرف در نماسازیها باید پاسخگوی موازین استاندارد که در فصل مصالح آمده است ۲-۱۱ انواع نماسازی با توجه به مصالح موجود. دانش نیروی انسانی» مسائل اقتصادی و نظایر آن غالباً در نماسازی ساختمانها از نماسازی با سنگهای غیرمنظم, منظم» سنگهای پلاک به شکل لوحه سنگ, انواع آجر نما تا نماسازی با قطعات پیش‌ساخته و صنعتی مانند صفحات پیش‌ساخته بتنی با اتصال به اسکلت ساختمان, صفحات پیش‌ساخته به منزله قالب دائمی» صفحات پیش‌ساخته برای پوشش دیوار با مصالح بنایی استفاده می‌شود. همچنین با توجه به تنوع نماهایی چون دیوارپوشهای شیشه‌ای» دیوارپوش از فلزات رنگین غیرآهنی و لعابدار یا لوحه‌های مصنوعی, این گونه نماسازیها نیز رایج می‌باشد. ۹ ۱-۲-۱۱ نماسازی با سنگ نماسازی با سنگ شامل نماسازی با سنگهای غیرمنظم مانند لاشه, لاشه موزائیکی» لاشه موزائیکی درز شده و نماسازی با سنگهایی منظم مانند بادبرء بادبر سرتراش» بادکوبه‌ای» تیشه‌ای» صیقلی و نماسازی با سنگهای پلاک از لوحه سنگ می‌باشند. مقاومت فشاری سنگهاء میزان جذب آب» تاب در برایر یخبندان, ثبات در مقابل نور و سایر ویژگیهای سنگ طبق مشخصات مندرج در فصل مصالح خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱-۳-۱ نماسازی با سنگهای غیرمنظم در این نوع نماسازی استحکام ملات. باید در حد استحکام سنگ باشد تا پیوستگی و یکپارچگی اجزای متشکله تأمین گرددء بدین منظور می‌توان از ملاتهای ماسه سیمان و باتارد و ماسه آهک استفاده نمود. حداقل ضخامت دیوار هنگامی که نماسازی با سنگهای غیرمنظم صورت می‌پذیرد. ۶۰ سانتیمتر خواهد بود. در اجرای نماسازی با سنگهای غیرمنظم» باید از ایجاد درزهای ممتد خودداری شود. درزهای قائم در رجهای متوالی نباید در امتداد هم قرار گیرنده حداقل فاصله درزهای قائم از یکدیگر ۱۰ سانتیمتر است. در دیوارهای نیمه‌سنگی متشکل از سنگ و آجرء چنانجه بیش از ۰ ضخامت دیوار یا آجر احداث شودء باید از تقلیل سریع حجم آجرکاری جلوگیری به عمل آید. بدین منظور لازمست از ملات با استحکام زیاد مانند ملات ماسه سیمان استفاده شود و با اجرای تدریحی امکان خشک شدن ردیف زیرین فراهم آیدء تکیه تیرهای سقف باید روی قسمت آجری باشد. ایجاد پیوستگی بین بخشهای آجری و سنگی» باید با بهره‌گیری از مهارهای فلزی صورت پذیرد. نماسازی با سنگهای غیرمنظم شامل نماسازی با سنگ لاشه, لاشه موزائیکی, لاشه موزائیکی درز شده می‌باشد. در مورد لاشه‌چینی باید حداقل طول ریشه, برای سنگهای کله ۴۰ سانتیمتر» سنگهای راسته به اندازه ارتفاع سنگ و سنگهای یکسره یا سرتاسری که معادل عرض دیوار هستند. به اندازه ۵۰ سانتیمتر باشد. حداقل ارتفاع سنگ در نما ۲۰ سانتیمتر است. ابعاد سنگهای لاشه موزائیکی مانند سنگهای لاشه می‌باشند. با این تفاوت که باید درز بین سنگها اندازه معینی داشته باشند. در خصوص سنگهای موزائیکی درز شده علاوه بر آنکه درز بین سنگها باید دارای اندازه معینی باشد. کناره‌های سنگها باید چکش کاری شوند. ۲-۱-۳-۱ نماسازی با سنگهای منظم این نوع سنگها که به صورت طبیعی از معدن» حمل و با پتک به صورت مکعبی درمی‌آیند. باید دارای سطوح مستطیل در نما باشند. سطوح تحتانی و فوقانی سنگهاء باید صاف باشند تا انتقال نیرو موضعی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۳۸۵ نبوده و ناهمواریها موجب خرد شدن سنگها نشوند و لب‌پریدگی در نمای سنگها ظاهر نگردد. در نماسازی با سنگهای منظم از انواع سنگهای زیر استفاده می‌شود: الف: سنگ بادیر در مورد سنگهای بادبر حداقل طول ریشه برای سنگهای کله ۳۰ سانتیمتر» سنگهای راسته ۲۰ سانتیمتر و سنگهای سرتاسری ۵۰ سانتیمتر است. حداقل عرض سنگها ۲۰ سانتیمترء حداقل ارتفاع آزها ۱۵ سانتیمتر و حداکثر بار سنگ در نما ۴ سانتیمتر خواهد بود. درز بین سنگها اعم از افقی و قائُم باید از ۲ سانتیمتر کمتر باشد. سنگهای بادبر می‌توانند با ارتفاع مساوی در یک ردیف اجرا شوند. تساوی ارتفاع در رجهای متوالی آلزامی نیست. لیکن حداقل ارتفاع ۱۵ سانتیمتر برای هر رج ب: اسنگ بادبر سرتراش ابعاد این سنگها مانند سنگهای بادبر هستندء با این تفاوت که حداکثر بار سنگ ۱/۵ سانتیمتر و حداقل ارتفاع ۱۸ سانتیمتر است. سطوح فوقانی و تحتانی باید حداقل ۱۲ سانتیمتر و سطوح جانبی آنها حداقل ۸ سانتیمتر با قلم صاف و بدون بار شوند. پ: ‏ سنگ بادکوبه‌ای ابعاد این سنگها مانند سنگهای بادبر می‌باشند با این تفاوت که حاشیه سنگها در نما با قلم تراش داده می‌شوند. ابعاد این سنگها مانند سنگهای بادبر می‌باشند با این تفاوت که سطوح سنگها باید به وسیله قلم تراشیده» صاف و بدون بار شوند. سطح نمای این سنگها باید تیشه‌داری گردد. ابعاد این نوع سنگها مانند سنگهای تیشه‌ای هستند. نمای این سنگها در کارگاه به وسیله گرد سرب و سمباده و یا در کارخانه با ماشین صیقل داده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۲-۱ نماسازی با سنگ پلاک (لوحه سنگ) سنگ پلاک باید در مقابل یخبندان» حرارت و رطوبت مقاوم بوده و در مقابل نور (پدیده رنگ به رنگ شدن) از پایداری و ثبات برخوردار باشد. میزان جذب آب سنگها و خاصیت صیقل‌پذیریشان» باید مطابق مشخصات باشد. ضخامت سنگهای پلاک به مقاومت سنگ بستگی دارد. حداقل این ضخامت. ۲ معدن باید چنان صورت گیرد که سنگهای مورد مصرف پاسخگوی الزامات مندرج در بند ۲-۱-۲ بوده و از ایجاد ترکهای مویی که به هنگام نصب باعث خرد شدن قطعات می‌شود.ء جلوگیری به عمل آید. در مواردی که از صفحات سنگها برای ایفای نقش عایق حرارتی استفاده می‌شود. فاصله صفحات از دیوار باید حداقل ۲ سانتیمتر باشد تا نقش دیوار دوجداره» ایفا و هوای بین دو جدار مانع تبادل حرارتی گردد. در این حالت قلابها باید از جنس فولاد زنگ‌نزن باشند و چند منفد در زیر و بالا برای جلوگیری از تعریق در در صورت استفاده از مهار فولادی معمولی, باید بین دو جدار در محل مهار با دوغاب سیمان پر شود در مواردی که اختلاف درجه حرارت زیاد روزانه یا فصلی و اختلاف ضریب انبساط حرارتی سنگ. مصالح زیرسازی و مواد چسباننده موجب ایجاد ترک در ملات و نفود رطوبت و یخزدگی و جدا شدن سنگها و زنگ زدن مهارها می‌گردد. باید از مهارهای فلری ضد زنگ استفاده شود. نصب سنگهای پلاک به دو روش صورت می‌پذیرد: الف: اتکای طره‌ای برای تحمل وزن سنگهای پلاک در نماهای سنگی, لازمست حداقل ۲ تکیه‌گاه طره‌ای در ارتفاع هر طبقه ایجاد گردد. این تکیه‌گاهها از نوع سنگ نما به صورت بلوک سنگی به جای سنگ پلاک بتن‌آرمه و نظایر آن خواهد بود. به علاوه سنگها باید به کمک مهارهای فولادی زنگ‌نزن به دیوار محکم شوند. در مورد تعداد مهاریها در هر مترمربع» نحوه کاربرد آنها و دیگر جزئیات اجرایی» باید مطابق مندرجات نقشه‌ها و نظر دستگاه نظارت اقدام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۳۸۷ ب: اتکای جانبی در این روش وزن هر لوحه سنگ به وسیله مهار فلزی که در پشت سنگ نصب شده به دیوار نظارت خواهد بود. جهت روشن شدن مطلب نمونه‌ای از اتصاللات فلری در اتکای طره‌ای و اتکای نمونه‌ای از اتصاللات فلزی در اتکای طره‌ای ۳ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه‌ای از اتصالات فلزی در اتکای جانبی ۲-۲-۱۱ نماسازی با آجر ۱-۲-۲-۱ کلیات در نماهای آجری» دیوارها باید کاملاًی اجرا شوندء انحراف نما از امتداد قائم برای هر طبقه به ارتفاع ۳ متر نباید از ۶ میلیمتر تجاوز کند. انحراف از امتداد قائم در کل ارتفاع» نباید از ۳۰ میلیمتر بیشتر باشد. رواداری پهنای بندها در نماسازی آجری, باید برابر ۱-* میلیمتر اختیار شود. در نماسازیهای آجری برای اجرای ملات با ضخامت یکنواخت. استفاده از شمشه ملات در دو انتهای دیوار ریسمان کشی بین آنها الزامی است. ضخامت این نبشیها که معمولاً از چوب ساخته می‌شوند. باید برابر ضخامت بندها اختیار شود. حداکثر انحراف مجاز بندهای عرضی از حالت افقی در سطح دیوارء ۶ میلیمتر برای دیوارهای به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۳۸۹ طول تا ۶ متر و ۱۲ میلیمتر برای دیوارهای طویل‌تر خواهد بود. حداکثر انحراف مجاز از امتداد قائم برای بندهای عمودی در مورد دیوارهایی به ارتفاع تا ۶ مترء ۶ میلیمتر و برای دیوارهایی با ارتفاع بیشترء ۱۲ در نماهای آجری چنانچه آجرهای نما و آجرهای پشت‌کار به طور همزمان اجرا شوندء باید آجرهای نما به صورت کله و راسته چیده شوند تا ضمن مشارکت در تحمل بارهای وارده بر دیوار» پیوستگی لازم بین آجرهای نما و آجرهای پشت‌کار تأمین شود. در این حالت لازم است ابعاد آجرهای نما برابر ابعاد آجرهای پشت‌کار باشد. چنانجه آجرهای نما پس از اجرای قسمتهای باربر چیده شوندء باید برای تأمین پیوستگی نما و قسمتهای باربر از اتصالات فلزی استفاده شود. در این حالت برای انتقال بار نماسازی به اسکلت بناء باید تدابیر سازه‌ای مناسب اتخاد گردد. ۲-۲-۲-۱ نماسازی با آجر گری نماسازی با جر گری با استفاده از آجرهای فشاری که هیچگونه تغییری در ابعاد آنها به وسیله تراش و یا تیشه‌داری حاصل نشده باشدء صورت می‌پذیرد. دیوارها باید کاملاً قائم وی اجرا گردند و میزان انحراف از وضعیت قائُمء نباید از حدود ذکر شده در قسمت کلیات تجاوز نماید. به منظور دستیابی به ابعاد یکدست و نمای پرداخت شده, قشر نازکی از سطح آجر فشاری تیشه‌داری و با سمباده نصب شده بر روی تخته چوبی پرداخت می‌شود. میزان تراش جانبی این نوع آجرها عملاً زوایا و میزان تراشهای جانبی» باید به وسیله گونیای آجرتراشی کنترل شود. در تراش آجرها باید دقت شود که سه قسم اجر برای مصارف کله راسته و نبش تهیه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲-۲-۱ نماسازی با آجر ماشین, در نماسازی با آجرهای رسی و ماسه آهکی که بدون تیشه‌داری اجرا می‌شوند». ضخامت ملات باید در ۵-۲-۲-۱ نماسازی با آجرهای تزئینی این نوع آجرها که دارای ضخامتهای متفاوت هستندء ممکن است دارای لعاب نیز باشند. این آجرها باید به روش کله و راسته به آجر پشت‌کار متصل شوندء در غیر این صورت باید از مهارهای فلزی استفاده نمود. در صورتی که قرار باشد نمای آجری نقش عایق حرارتی را نیز ایفا نموده و دیوار به صورت دوجداره اجرا گردد. باید با اتخاذ تدابیر سازه‌ای وزن آن به اسکلت ساختمان منتقل شود. مهارها طبق نقشه‌های اجرایی و تعداد گیره‌ها لااقل ۵ عدد در مترمربع خواهد بود. ۶-۲-۲-۱ مقابله با آلوئک و سفیدک در نمای آجری مشخص شود. آجرهای آلوئْک کرده, نباید در نمای ساختمان به کار روند. برای جلوگیری از بروز سفیدک کربناتی لازم است از به کار بردن آب سخت آهک‌دار برای ساختن ملات خودداری به عمل آید و آجر کاملاً زنجاب شود تا آب ملات را نمکد. سطح دیوار تازه‌ساز پیش از بارندگی آبپاشی شود. برای پیشگیری از سفیدک سولفاتی باید از مصرف آب سولفات‌دار خودداری شود از آجرهای کاملاً پخته استفاده شود و آجرها نباید آب مکنده باشند. برای مقابله با سفیدک کلروری که در اثر کاربرد جوهر نمک رقیق در مقابله با سفیدک کربناتی ایجاد می‌شود. لازم است سطح دیوار قبل از پاشیدن جوهر نمک خیس شده و پس از اسیدپاشی فوراً شسته شود. برای جلوگیری از سفیدک نیتراتی باید از مصرف آجرء ملات و آب نیترات‌دار پرهیز شود. جلوگیری از نفوذ آب حاوی نیترات (به کمک عایق کف) روش موّثری جلوگیری از نشت گازهای نیترات‌دار» مانع بروز سفیدک نیتراتی خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۳۹۱ ۹ ۲-۱۱ نماسازی با استفاده از بتن نمایان ۱-۳-۲-۱ کلیات در مواردی که از سطوح بتنی در نمای ساختمان استفاده می‌شود. توجه به جزئیات امر در مورد قالب انجام عملیات مکانیکی روی سطوح» بهره‌گیری از مواد رنگی و نظایر آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار ۲-۳-۲-۱ قالب فلزی به منظور جلوگیری از چسبندگی بتن و قالبء باید از مواد رهاساز مناسب استفاده شود. هنگام به کار بردن مواد رهاسازء باید دقت به عمل آید تا میلگردها آلوده نشوند. سازگاری مواد رهاساز با سطح و حجم بتن از نکات مهم در بتنهای نمایان است. ۳-۲-۲-۱ قالب چوبی برای جلوگیری از آبله‌گون شدن سطح بتن هنگام جدا شدن از قالب و برای دستیابی به سطوح کاملا تأمین می‌نماید. تنها بهره‌گیری از مواد رهاساز کفایت خواهد کرد. ۴-۳-۲-۱ ماسه‌پاشی به منظور ساییدن سطوح بتنی ممکن است از روش ماسه‌پاشی بهره‌گیری نمود. در این موارد باید ماسه خشک بوده و قطر ذرات آن ۱ تا ۳ میلیمتر باشد. هنگام کار باید از کلا» عینک ایمنی و ماسک ۵-۳-۲-۱ تیشه‌داری چنانچه قرار است سطوحی از قطعات بتنی تیشه‌داری شوند. به منظور حفظ پوشش بتنی محافظ باشد تا به علت تیشه‌داری, پوشش محافظ میلگرد تقلیل نیابد. عمل تیشه‌داری پس از برداشتن قالب و -------- صفحهٔ بعد -------- حاشیه)» زمان اجرای تیشه‌داری از قاعده کلی رویه‌های ابزار کاری شده متابعت می‌نماید. بدین معنی که با ابزارهای سبک بین ۲۴ تا ۳۶ ساعت بعد از بتن‌ریزی می‌توان عملیات را شروع نمودء در حالی که برای ابزارهای سنگین لااقل باید دو هفته از عمر بتن گذشته باشد. ۶-۳-۲-۱ نمای بتنی الوان در این نوع نماسازی با استفاده از ورقه نازک جداکننده‌ای موسوم به قالب فرعی,ء بین قالب اصلی نما و بتن معمولی داخلی حدود ۲ سانتیمتر فاصله ایجاد می‌شود. هنگام بتن‌ریزی معمولی این فضا نیز با سیمان سفید یا رنگی و شن و ماسه الوان و یا ملات موزائیک پر می‌شود و به تدریج با اتمام بتن‌ریزی قالب فرعی بالا کشیده می‌شود تا دو نوع بتن در هم داخل شوند و ضمن ایجاد بتن یکپارچه نمای رنگی مطلوب فراهم آید. در این نوع بتن شن و ماسه باید ریزتر و میزان سیمان بیشتر باشد. ۷-۳-۲-۱ اندود سیمانی از نظر کلی به بخش اندودکاری مراجع شود.ء ولی به طور اختصاصی در سطح اندود باید شیارهای افقی و قائُم به صورت شبکه با ابعادی حدود ۵۰۷۵۰ سانتیمتر ایجاد گردد. در صورت انجام اندودکاری روی بتن کهنهء باید برای ایجاد یکپارچگی» تور سیمی بر روی بتن نصب گردد. ۴-۲-۱۱ نماسازی صنعت, ۱-۴-۲-۱ کلیات پیامد صنعتی شدن ساختمان‌سازی,» استفاده از اعضا و قطعات پیش‌ساخته صنعتی در نمای ساختمانها استفاده نمود. هنگامی که از اعضا و قطعات ساخته شده در نماسازی ساختمانها استفاده می‌شود.ء باید توصیه‌ها و نکات اجرایی کارخانه سازنده دقیقاً مورد توجه قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل بازدهم - نماسازی ۴۹۳ ۲-۴-۲-۱ صفحات پیش‌ساخته بتنی الف: صفحات پیش‌ساخته بتنی برای اتصال به اسکلت ساختمانها این قطعات که تنها نقش معماری و تزئینی دارندء بر پایه نقشه‌های اجرایی و مشخصات ذکر شده در فصل پنجم.» ساخته و با بهره‌گیری از اتصالات مناسب و خاص به اسکلت ساختمان متصل می‌گردند, نصب و اتصال این قطعات معمولاً به سه طریق انجام می‌شود. ۱- نصب با اتصال جانبی در این حالت صفحات بر روی دو پایه فلزی قائم از پشت تکیه می‌کنند. میله مهارهای قیراندود یا گالوانیزه به قطعات گالوانیزه تعبیه شده بر روی پایه‌ها پیچ و مهره می‌شوند. فاصله پایه‌ها باید برابر دهنه صفحات پیش‌ساخته باشد (میله مهار در قسمت فوقانی صفحه نصب می‌شود)» در این طریقه امکان مختصر جابه‌جایی بین صفحات و اسکلت به وجود خواهد آمد. بی آنکه به قابلیت درزها صدمه وارد آید. درزهای افقی با ملات یا درزپوش طنابی‌شکل درزبندی می‌شوند (شکل ۲-۴-۲-۱۱- الف-۱). -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۹۴ مسشخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی پایه فلزری (نبشی) شکل ۲-۴-۲-۱۱- الف-۱ ۲- نصب با اتکای تحتانی تیرچه نبشی‌شکل بتن‌آرمه که در تراز کف هر طبقه به طور یکسره در طول نمای ساختمان و بین ستونها ادامه دارد» تکیه‌گاه آب‌بندی و تراز شده‌ای را فراهم می‌سازد که صفحات پیش‌ساخته باید با جرثقیل بر روی آن» نصب و با دست در محل تثبیت شوند. به نحوی که صفحات بین دو تیرچه تحتانی و فوقانی به صورت کشویی جابه‌جا و تثبیت شوند. قسمت شوند و لبه فوقانی صفحات با نمد آغشته به دوغاب سیمان به زیر تیرچه فوقانی محکم شود. (شکل ۲-۴-۲-۱۱- الف-۲). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۳- نصب با اتکای طره‌ای باید به برآمدگیهای طره‌ای ۳۹۵ گیره گالوانیزه مجرای خروج آب 2 لایه قیراندود شکل ۲-۴-۲-۱۱- الف-۲ ساخته بتنی در دیوارهای جانبی ساختمانهای بلنده وزن صفحات اسکلت ساختمانها منتقل شود. (شکل ۲-۴-۲-۱۱- الف-۳). -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۲-۴-۲-۱۱ الف-۳ ب: صفحات پیش‌ساخته به منزله قالب دائمی از صفحات پیش‌ساخته بتنی برای نماسازی دیوارهای جانبی استفاده می‌شود. در محاسبه ضخامت پوشش بتنی میلگردها ضخامت قالب نباید به حساب آید. فشار وارد به قالب هنگام لرزاندن بتن؛ درزهای قالب باید با طناب» کاغذ, بندکشی» نوار نمدی و ماستیک قیری یا نوارهای مخصوص از داخل درزبندی شود. دانه‌بندی بتن باید چنان اختیار شده باشد که شیره بتن به خارج نشت نکند و نما را خدشه‌دار ننماید. قالب سمت داخل باید از ایستایی و استحکام لازم برای تحمل بار کل مجموعه برخوردار باشد (شکل ۲-۴-۲-۱۱- ب). -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل یازدهم - نماسازی ۳۹۷ بچبه ندال ۱/۵ سانتیمتر شکل ۲-۴-۲-۱۱- ب ۳-۴-۲-۱ نماسازی با قطعات پیش‌ساخته بتنی قطعات پیش‌ساخته بتنی ممکن است نقش تزئینی و در پاره‌ای موارد نقش تزئینی و سازه‌ای را تواماً ایفا نمایند». همجنین این گونه قطعات ممکن است دربردارنده اجزایی برای جلوگیری از انتقال حرارت و صدا نیز باشندء در این موارد معمولاً قطعات پیش‌ساخته بتنی را به صورت چندلایه می‌سازند. لایه خارجی که معمولاً ۵ تا ۸ سانتیمتر ضخامت داردء نقش معماری و تزئینی داشته و برای مقابله با تغییر شکلهای حرارتی دارای شبکه‌ای از فولاد خواهد بود. لایه میانی به ضخامت ۲ تا ۱۰ سانتیمتر از مواد و مصالح عایق حرارت و صدا تشکیل می‌شود. لایه داخلی به ضخامت ۱۲ تا ۱۵ سانتیمتر» نقش سازه‌ای داشته و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۸ متسخصات فنی عموم یکارهای ساختمانی هماهنگی با شرایط اقلیمی و نوع استفاده از ساختمان بتواند بخشهای درونی قطعه را در مقابل فرسایش درازمدت حفظ نماید. هنگام نصب این قطعات بر روی شالوده یا دیوار باربر» باید مراقبت کافی به عمل آید تا لایه نماسازی بر روی شالوده یا دیوار زیرین تکیه نکند و بر آن باری وارد نگردد. در غیر این صورت تاجیها و سوزنیها که از فولاد زنگ‌نزن می‌باشند و وزن لایه خارجی نما را به دیوار باربر داخلی طول آنها تا ۶ متر نیز بالغ می‌گردد. برای اتصال لایه نمای خارجی به دیوار باربر» باید از فولاد زنگ‌نزن با مقاومت زیاد استفاده شود در غیر این صورت فولاد معمولی در فاصله بین دو لایه و در داخل قشر ۴-۴-۲-۱ درز قطعات فاصله درزها باید به اندازه‌ای باشد که انبساط ناشی از اختلاف درجه حرارت بین فصول و همچنین اختلاف درجه حرارت رویه بتن با جسم بتن و خستگی ترکیبی ناشی از آنها موجب خرابی نشود. از این نظر درزها به دو دسته متمایز افقی و قائم تقسیم می‌شوند. الف: درزهای قائم درزهای قائم به چهار دسته به شرح زیر تقسیم شده‌اند. ۱( درزهای حفره‌دار حفره‌ای نیم‌استوانه پا مشابه در وسط و سرتاسر طول لبه ایجاد می‌شود که وقتی دو صفحه به هم نزدیک شودء حفره لوله‌ای شکل ایجاد می‌شود. این فضای خالی باید در مقاطع پیش‌ساخته باشدء علاوه بر آن ماستیک باید در مقابل فشار مقاومت کند و در عین حال دارای چسبندگی کششی مناسبی باشد (پلی‌سولفیدها و مواد مشابه). برای مقاطع بزرگ که سطح مقطع آن از ۱۳۰ سانتیمترمربع کمتر نباشد. باید از بتن ریزدانه استفاده شود. در درزهای خارجی (دو طرف حفره) باید از ماستیک پلی‌سولفید یا بوتیل برای مقابله با نفود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۳۹۹ ۲ درز با درزپوش فلزی نوار فلزی درزپوش متصل به گیره فنری که داخل درز محکم می‌شود و سطح درز را می‌پوشاند» درز داخلی باید با درزپوش از ماستیک (پلی‌سولفید یا بوتیل یا مشابه) پر شود. ۳ درزهای لبه‌دار دو لبه مشابه درهای قابلمه‌ای در مقابل هم قرار می‌گیرند. در این موارد باید نواری قابل انعطاف بین دو لبه به کار برد که دارای چهار شرط باشد: ۱-۳ قابل انقباض تا ۰ ضخامت, در اثر فشاری کمتر از ۰/۰۷ مگاپاسکال ۲-۳ ساختمان تخلخلی بسته داشته باشد تا مانع جاذبه مویی گردد. ۳-۳ الاستیک باقی بماند. ۴-۳ عمری معادل عمر ساختمان داشته باشد. بدین منظور معمولاً از درزپوش پلی‌سولفید یا بوتیل پیش‌ساخته با وزنی معادل ۰/۱۷۶ تن در مترمکعب استفاده می‌شود. این درزپوشها به صورت نواری» قبل از نصب قطعات پیش‌ساخته نما به لبه یکی از صفحات چسبانیده می‌شوند. ۳ درز باز در این حالت شکل هندسی درز باید به نحوی باشد که رطوبت را خارج کرده و عمل زهکشی را انجام دهد و در وسط آن آبچکانهای فلزی برای چکانیدن قطرات آب نصب شود تا مانع عبور رطوبت قسمت داخل شود در این نوع درز» ضخامت درز باید از اینچ و یا یک ب: درزهای افقی در ساختمانهای سبک درز افقی به صورت درزهای فرو رفته و گود شکل داده می‌شود که باید از اندود خالی بمانده قسمت داخلی می‌تواند با درزپوش پیش‌ساخته و ماستیک پر شود. در شکلهای (۲-۴-۲-۱۱- الف-۳) (۲-۴-۲-۱۱- الف-۳) برای ساختمانهای سنگین نیز نوع درز فرو رفته توگود است. با این تفاوت که قسمت عقبی درز ۵ تا ۸ سانتیمتر بالاتر قرار می‌گیرد تا آب نتواند به -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰۰ مشسشخصات فْی عموم ی کارهای ساختمانی سمت داخل جریان یابد. عرض درز باید کافی باشد تا خاصیت جادبه مویی تولید نشده» رطوبت به ۵-۳-۲-۱ درزپوشها اختلاف دمای بین فصول سال و اختلاف دما در سطح و عمق صفحات و اثرات تر کیبی آنها انقباض و انبساط شدیدی را به درزها تحمیل می‌کند. لذا یک درزپوش خوب در حالی که باید فشار ناشی از صفحات را نیز داشته و در عین حال خاصیت چسبندگی خود به بتن را از دست ندهد. ماستیکها با مبنای لاستیک که پس از قرار گرفتن در درزها لاستیکی می‌شوند باید در مقابل اکسیژن» آوزن» اشعه ماورای بنفش و باران اسیدی یا وزش نسیمهای نمکدار مقاوم باشند. ماستیکها معمولاً از سه جزء چسباننده, پرکننده و عامل استحکام تشکیل می‌شوند. روغن ماستیکها برای همیشه بدون تغییر باقی نخواهد ماند. این امر باعث سخت شدن و انقباض ماستیکها می‌شود و شدت آن بستگی به مدت زمانی دارد که در معرض نور و هوا قرار می‌گیرند. قلیاییهای بتن در شرایط وجود رطوبت به ماستیک حمله می‌کنند. بخصوص به آنهایی که دارای روغن خشک کننده هستند. برای مقابله با این پدیده دو دست رنگ ضد قلیا لازم است که باید قبل از ماستیک‌کاری روی بتن اجرا شود. رنگ‌آمیزی بر روی ماستیک روغنی باید بعد از خشک شدن ماستیک صورت گیرد وگرنه ترکیبها آشکار خواهند شد. برای نصب درزپوشهای نواری» درزها نخست باید تمیز و سپس با ماستیک نم‌بند که چسب آن ترکیبی از لاستیک. قیر» صمغ درختی» آزبست و ترکیبات دیگر است با دستگاه هوای فشرده رنگ شوند. پس از آن به کمک درزپوش نواری میله‌ای با مقطع عرضی حدود ۴۶:۲ یا ۴*۴ سانتیمتر برای بندهای افقی و به صورت طناب به قطر ۱ تا ۶ سانتیمتر برای درزهای قائم نسبت به درزبندی اقدام می‌شود. این کار به کمک غلتک مخصوص صورت می‌گیرد.ء باید اطمینان حاصل شود که درزپوش یا ماستیک نم‌بند به طرز مطمئنی به بتن چسبیده است. این درزپوش ماده سیاه متخلخلی به وزن مخصوص ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب و دارای چهار شرط زیر است: ۱-قابل انقباض تا ۰ ضخامت, در اثر فشار کمتر از ۰/۰۷ مگاپاسکال -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۰۱ ۴ - داشتن عمری معادل عمر ساختمان ۶-۴-۲-۱ انواع رویه رویه‌ها در صفحات پیش‌ساخته بتنی دارای تنوع گسترده‌ای از نظر رنگ» بافت و شکل می‌باشند. جزئیات مربوط به این نوع رویه‌ها در مشخصات فنی خصوصی قید خواهد شد. رویه‌های متداول عبارتند از: رویه‌های پروفیله, موجدارء ابزارکاری شده» رویه‌ها یا سنگدانه‌های نمایان» موزائیک. سرامیک. شیشه» ۷-۴-۲-۱ روادار ها همان طور که قبلاً اشاره شد ارتفاع صفحات پیش‌ساخته مورد مصرف در نمای ساختمانها ممکن است معادل ارتفاع طبقه و طول آن تا ۶ متر نیز بالغ گردد. رواداری کاهش ابعاد این قطعات بسته به اندازه آن مطابق جدول زیر خواهد بود. لازم به توضیح است که در تمامی این قطعات عرض درز بر طول قطعه (سانتیمتر) رواداری در جهت کاهش (سانتیمتر)* * کاهش با احتساب و کسر ضخامت درز مورد نظر است. -------- صفحهٔ بعد -------- میزان اعوجاج مجاز در قطعات دارای عرض کمتر از ۶۰ سانتیمتر و طول کمتر از ۶ مترء کمتر از ۰/۶ سانتیمتر است. برای صفحات با عرضی بیشتر از ۶۰ سانتیمتر یا طولی بیشتر از ۶ مترء میزان اعوجاج نباید از ۱/۲ سانتیمتر تحاوز کند. ۸-۴-۲-۱ مسلح‌سازی قطعات چنانچه در نقشه‌ها در مورد تسلیح قطعات نما صحبتی نشده باشد.ء می‌توان از جدول زیر به عنوان راهنما استفاده نمود. حداکثر اندازه مصالح | وزن واحد سطح | میزان فولاد در مترمربج ی ۵ + ۱۰ 100 در اطراف ۷ تا ۵/۵ ۵ دال + ۱۵ قاب ۱۹ ۱۷۶ ۵ +۱۸ 10 در اطراف 4۵ نا ۷/۴ ۵ دال + ۲۰ قاب ۳۸ ۲۳۳۵ ۱- اگر ضخامت از ۱۰ سانتیمتر بیشتر باشد. باید به جای یک شبکه میلگرد در کل مقطع دو شبکه میلگرد در مقطع تعبیه گردد. - اگر ضخامت از ۱۱/۵ سانتیمتر بیشتر شودء بهتر است صفحات به شکل تیر و دال اجرا شوند و در آن ضخامت دال بین ۵ تا ۸/۷۵ سانتیمتر باشد. - اگر ضخامت از ۶/۲۵ سانتیمتر کمتر استء باید فولاد مورد مصرف از نوع گالوانیزه بوده و حداقل پوشش بتنی روی ۴- اگر صفحات دارای رویه تزئینی باشند. ضخامت پوششی بتنی روی میلگرد معادل ضخامت رویه کاهش می‌یابد ولی در هر صورت حداقل آن ۱/۲۵ سانتیمتر خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۵۳ ۹-۴-۲-۱ صفحات پیش‌ساخته برای نصب روی دیوارهای ساخته شده از مصالح بنایی نحوه اجرای اینگونه نماها مانند نصب سنگهای پلاک و لوحه‌های سنگی است. برای نصب این صفحات ممکن است از تکیه‌گاههای طره‌ای مهار شده در مصالح بنایی استفاده شود. همچنین می‌توان با پیش‌بینی زائده‌هایی در پشت قطعات و مهار آن در مصالح بنایی که حداقل در ارتفاع هر طبقه تکرار می‌شوندء نسبت به نصب قطعات اقدام نمود. به هر حال مهارهای فلزی مورد استفاده برای نصبء باید دارای مشخصات ذکر شده در مورد سنگهای پلاک باشند (۳-۱-۲-۱۱). فضای خالی بین صفحات و دیوارء نباید از ۲ سانتیمتر کمتر باشدء در این فاصله باید برای فرار آب و رطوبت پیش‌بینیهای لازم مانند تعبیه آبچکان صورت پذیرد. حتی‌المقدور باید از پر کردن فضای خالی باقی بماند (شکل ۴-۲-۱۱-)). ۱۰-۴-۲-۱ نماسازی با شیشه الف: بلوکهای شیشه‌ای بلوکهای شیشه‌ای به ضخامت اسمی ۱۰ و به آبعاد ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر تولید می‌شوند و به صورت مربع یا مستطیل به رنگهای مختلف در سطح نما ظاهر می‌گردند. این بلوکها در واقع دارای ابعادی حدود ۶ میلیمتر کوجچکتر از اندازه اسمی هستند و با استفاده از ملات سیمان به ضخامت ۶ میلیمتر چیده می‌شوند. استحکام این ملات بیشتر از استحکام ملات به کار رفته در نمای آجری است و درزهای افقی باید با توری گالوانیزه با چشمه‌های ۵ سانتیمتری مسلح شوند (دو سیم طولی سرتاسری به فاصله ۵ سانتیمتر که سیمهای عرضی با آنها جوش الکتریکی شده). کاربرد این بلوکها برای تأمین نور بدون روّیت در مکانهایی نظیر حمام نورگیرء راهروهای طویل و ورودیها است. چنانچه از این مصالح در دیوارهای جدا کننده داخلی غیر باربر استفاده می‌شود.ء مساحت دیوار نباید از ۲۲/۲ مترمربع تحاوز نماید. حداکثر بعد این دیوارها ۷/۵ متر خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ ۳ ۲۳۳ 1 او را( هم ۱ اا ۹ ف و > گیره‌های فلزی غیرآهنی : ۱ رن ۱ صفحات پیش ساخته : ا ۱ ۳ موی سر ْ سا ۱ اس 2 ۹ شکل ۹-۴-۲-۱۱ 4 ام رن مر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - نماسازی ۵ ۵ مترمربع تجاوز نماید. حداکتر بعد این صفحات ۴/۵ متر خواهد بود. پ: ‏ دیوارپوش از سرامیک شیشه این دیوارپوشها عیناً مانند رویه‌های سرامیکی در بخش نماسازیهای صنعتی اجرا می‌شوند. در این صفحات با بهره‌گیری از قطعات شیشه‌ای و چسبانیدن آنها روی کاغذهای مخصوص, طرحهای هنری گوناگون شکل می‌گیرد. قطعات شیشه‌ای به هم پیوسته در ته یا روی قالب قرار گرفته و روی آنها با بتن پر مایه‌ای که از مصالح سنگی بادوام ساخته شده پوشیده می‌شود. نصب ورقهای شیشه‌ای در کارخانه شیشه‌سازی در حالی که سطح آزها هنوز دارای حرارت کافی است لعابدار می‌شوند» شیشه‌های لعابدار در رنگهای مختلف ساخته می‌شوند. این شیشه‌ها معمولاً در دیوارپوش پرده‌ای به کار می‌روند. برای چگونگی نصب به بند ۱۱-۴-۲-۱۱ مراجعه شود. همچنین برای ویترین فروشگاهها و ساختمانهای صنعتی از این مصالح استفاده می‌شود. این شیشه‌ها در کارخانجات به ضخامت ۶ میلیمتر و به ابعاد حدود ۳۷۱/۸ متر ساخته می‌شوند. ج: . دیوارپوش شیشه‌ای به بخش بند ۱۱-۴-۲-۱۱ مراجعه شود. ۱۹۱۱-۴۳-۲۹ دیوارپوشهای پرده‌ای نمای ساختمانهای بلند که به کمک قابهای فلزی به اسکلت ساختمان تکیه کرده و تشکیل پرده‌ای سرتاسری می‌دهند. دیوارپوش پرده‌ای نام دارند. در نمای این ساختمانها از صفحات آلومینیوم؛ ورقهای فولادی با لعاب چینی یا شیشه‌ای به رنگهای مختلف و نظایر آن استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- در این نوع نماسازیها ممکن است از لایه‌های عایق حرارت نیز استفاده شده باشد. دیوارپوشهای پرده‌ای باید بتوانند بار باد را تحمل نموده و با تفاوت درجه حرارت داخل و خارج ساختمان مقابله نمایند. در انتخاب و به‌کارگیری اجزای قطعات اتصالیء باید به مسئله تغییر شکلهای ناشی از تغییرات درجه ۱۳-۴-۲۱ نماسازی با مواد و مصالح مصنوعی الف: سنگ مصنوعی سنگ مصنوعی مخلوطی از خرده سنگهای مقاوم طبیعی و پلی‌استر رزین و مواد شیمیایی دیگر است که ابعاد و مشخصات این سنگهاء طرز اجرا و حدود رواداری آنها مانند سنگهای پلاک خواهد ب: ‏ اندود با مواد رزینی اندودهای ترکیبی با مواد رزین سنتتیک و بلورهای سیلیس و چسب مخصوص نما به صورت ترکیبی با پودر سیلیس, سیمان سفیده چسب بتن و مواد آب‌بند و یا پودر سیلیس» دانه‌های کوارتز و رزینهای مختلف و یا دانه‌های گرانوله و چسبهای مخصوص ساخته می‌شوند. درصد مواد ترکیبی بر اساس شرایط خصوصی و نحوه اجرا و حدود رواداری آنها مانند آنجه که در مورد اندودها ذکر گردید.ء خواهد بود. ۹ ۵-۲-۱۱ نماسازیهای شیمیایی به فصل اندودکاری مراجعه شود. ۹ ۶-۲-۱۱ نماسازیهای گچی به فصل اندودکاری مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل یازدهم - نماسازی ۵۷ ۷-۲-۱۱ سایر نماسازیها ۱-۷-۲-۱ روکشهای رزینی ترکیبات رزینی به صورت مایع شفاف یا بی‌رنگ برای جلوگیری از نفوذ آب و گرد و خاک در پوشش دیوارهای أجری» سیمانی» سنگی و مانند آنها به کار می‌روند. این مواد تشکیل فیلم محافظ و قابل شستشویی را می‌دهند و اجرای آنها مانند رنگ‌آمیزی در دو یا سه دست بر روی نمای تمام شده ساختمانها انجام می‌شود. روکشهای رزینی باید دارای ویژگیهای مشروحه دیل باشند: الف: در مقابل آب غیر قابل نفوذ بوده ولی در عین حال باید بخار آب و هوا بتوانند از جدار آن عبور نموده تا دیوار پشت آن بتواند تنفس کند و رطوبت را خارج نماید. این امر امکان می‌دهد که دیوار ب: ‏ چسبندگی آن کافی و قابل اطمینان باشد. پ: قابلیت انعطاف داشته باشند. ت: قابل شستشو باشند. ج: بادوام باشند. چ: محافظ نامرئی باشند. ح: مانند رنگ‌آمیزی در چند دست اجرا گردند. خ: با مواد و مصالح تشکیل دهنده دیوار سازگار باشند. ۲-۷-۲-۱ بلوکهای مشبک بلوکهای مشبک که به صورت ساده یا لعابدار برای نماسازی و ایجاد سایه در تراسها و ألاچیقها به کار می‌روندء از نظر ابعادء طرز اجراء رواداریها و نصب تور سیمی و ملات از آنچه درباره بلوکهای شیشه‌ای ذدکر گردید. تبعیت می‌کنند. ولی چنانچه ضخامت بلوکها تقلیل یابد» باید از تدابیر سازه‌ای ویژه برای نگهداری و نصب آنها استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۷-۲-۱ صفحات گچی به فصل اندودکاری مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- اندو -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - اندودکاری ۵۱ 4 ۱-۱۲ کلیات حالت خمیری ملات تأثیر زیادی در سهولت کاربرد و راحتی اجرای اندودکاری دارد. حالت خمیری ملات باید به اندازه‌ای باشد که در کمچه و ماله گیر کرده و با کمجه و ماله به راحتی پخش شود. لذا مقدار ماده چسباننده همجون سیمان, آهک و گچ باید حدوداً (۱۵) بیشتر از فضای خالی بین ذرات ماسه باشد. فضای خالی بین ذرات ماسه حدوداً (۳۰)) تا (۴۰/) حجم ماسه را تشکیل می‌دهد. از طرفی برای صرفه‌جویی در میزان ماده چسباننده» ماسه باید دارای منحنی دانه‌بندی مناسب باشد تا حداقل فضای خالی بین سنگدانه‌ها حاصل آید. با توجه به طبقه‌بندی شن و ماسه که در بند ۱-۱-۱۲ ذکر گردیده» برای مخلوط حاصل از ۴ حجم ماسه درشت و ۲ حجم ماسه متوسط و ۱ حجم ماسه ریز حداقل فضای خالی تأمین خواهد شد. در ملات معمولی حجم ماده چسباننده برابر فضای خالی بین ذرات ماسه می‌باشد. در ملات پرمایه حجم ماده چسباننده بیشتر از فضای خالی بین ذرات ماسه‌ای و در ملات کم‌مایه از این حد کمتر است. ملات پرمایه هنگام سفت شدن انقباض یافته و در قشرهای ضخیم ترک می‌خورد. ملات معمولی دارای انقباض ناچیز بوده و به ندرت در قشرهای ضخیم ترک می‌خورد. ملات کم‌مایه عملاً منقبض نمی‌شود یا انقباض آن ۹ ۱-۱-۱۲ مصالح ۱-۱-۱-۳ شن و ماسه ماسه‌ها به سه دسته طبقه‌بندی می‌شوند: ماسه ریز به قطر ۰/۱۵ تا ۱/۲ میلیمتر و ماسه متوسط به قطر ۰/۶ تا ۲/۵ میلیمتر و ماسه درشت به قطر ۱/۲ تا ۵ میلیمتر. قطر ماسه برای استفاده در قشر رویه» نباید از ۱/۲ میلیمتر و برای مصرف در قشرهای آستر و میانی» نباید از ۲/۵ میلیمتر بیشتر باشد. ماسه درشت برای قشرهای ضخیم که دارای شبکه فلزی و تور سیمی هستند. به کار می‌رود. در مواردی که اندود با کیفیت ممتاز موردنیاز باشدء برای ایجاد چسبندگی بیشتر بین ماسه و سیمان و جلوگیری از لغزش ماسه بین ماله و قشر زیرین و پیشگیری از خراشهای لانه کرمی بهتر است از ماسه شکسته بخصوص در -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی قشر رویه استفاده شود. میزان خاک و مواد مضرء نباید از حدود تعیین شده تجاوز کند. ماسه باید با دست یا ماسه‌شور شسته شود. شنهای مورد مصرف در نماسازیهای تزئینی به دو دسته تقسیم می‌شوند. شن ریز به قطر ۵ تا ۱۰ میلیمتر وشن درشت به قطر ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر. برای سنجش میزان خاک ماسه به آزمایش مقرر در فصل مصالح مراجعه شود. ۲-۱-۱-۲ آب آب باید خالص» شفاف» عاری از مواد نفتیء اسید» روغن» نمکهای محلول, مواد آلی و فضولات باشد. از به کار بردن آب دریا یا آب رودخانه گل‌آلود؛ باید خودداری شود. آب چاه باید به نحوی بالا کشیده شود که عاری از ذرات کوچک گل و لای باشد. آب قابل شرب برای اندودکاری مناسب استء به هر حال ویژگیهای آب باید با مندرجات فصل مصالح مطابقت داشته باشد. ۳-۱-۱-۳ پودر رنگ پودر رنگ باید در مقابل قلیا مقاوم بوده و در برابر نور تغییر رنگ ندهد. آزمایش باید بر اساس استاندارد 1014 1385 صورت گیرد. برای آزمایش مقدماتی در کارگاه می‌توان ۲ تا ۳ گرم پودر رنگ را به هریک از دو لیوان» یکی محتوی دوغاب آهک و دیگری محتوی دوغاب گل سفید (سنگ آهک) اضافه نمود و هم زد. پس از ۳ تا ۴ روز که عمل ته‌نشینی صورت می‌پذیرد. رنگ آنها در مقایسه با هم نباید متفاوت باشد. تفاوت رنگ نشان می‌دهد که پودر رنگ در مقابل آهک و قلیا تأثیرپذیر است. پودر رنگ در آب حل نمی‌شود. بلکه به صورت ذرات معلق در می‌آید (سوسپانسیون). از آنجا که مصرف پودر رنگ به میزانی بیش از ۱۰ درصد وزنی مواد چسباننده موجب کاهش مقاومت ملات خواهد شد. قابلیت پودر رنگ باید چنان باشد که با درصدهای کمتر از آنجه ذکر شد. رنگ مطلوب حاصل آید. برای انجام آزمایش کارگاهی باید ۱۰ گرم گل سفید را با ۱۰ گرم پودر رنگ و آب» مخلوط و دوغاب کرم‌گونه‌ای ساخت و با آن روی کاغذ رنگ‌آمیزی نمود. با افزودن ۱۰ گرم دیگر گل سفید به دوغاب قبلی ملاحظه می‌شود که نمونه رنگ بر روی کاغذ کم رنگ‌تر از حالت اول می‌شود. با تکرار این عمل پودر با کیفیت مناسب در نوبت سی و یکم و بیشتر کاملاً بی‌رنگ می‌شود. در حالی که پودرهای نامناسب در نوبت پانزدهم بیرنگ می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - اندودکاری ۵۱۳ اهم پودرهای رنگ معمول و متداول برای مصرف در ملاتها و اندودهای رنگی سیمانی و آهکی عبارتند از: الف- پودرهای سیاه: دوده, گرافیت. زغال استخوان» دی اکسید منیزیم" ب- پودرهای قرمز: گل اخری» خاک از ترکیبات سرب و کرمء مومیا" پ- پودرهای زرد: گل زرد» خاک از ترکیبات اکسیدهای آهن و منگنز" ت- پودرهای آبی: لاجورد و خاک از ترکیبات کبالت و آلومینا ث- پودرهای قهوه‌ای: خاک از اکسیدهای آهن و منگنز" چ- پودرهای سبز: خاک اکسید کرم" ح ۰ ۷ ۴-۱-۱-۲ شبکه فلزی» تور سیمی و میلگرد آویز برای اجرای سقفهای کاذبء کتیبه‌ها و مانند آزها باید شبکه فلزی با چشمه کمتر از ۲۰ سانتیمتر ساخته و بر روی آن تور سیمی گالوانیزه یا رابینس نصب شود. تور سیمی گالوانیزه و قطر آن ۰/۷ تا ۱/۴ میلیمتر باشد. ابعاد چشمه‌های آن برای پوشش زیر بال تیرأهن و تیرهای حمال کمتر از ۵ سانتیمتر و برای پوشش سطوحی که از مصالح مختلف مانند مصالح بنایی و ستونهای فلزی ساخته شده‌اند» کمتر از ۳ سانتیمتر و برای زیرسازی آندودهای ضخیم» کمتر از ۴ سانتیمتر باشد. شبکه بر حسب مورد باید به وسیله دوغاب سیمان» رنگ روغنی» لعاب تینر و سلولز یا ترکیبات قیری پوشیده شود. قطر میلگردهای آویز سقف کاذب در صورتی که به فاصله ۰ سانتیمتر در هر جهت نصب شود. ۱۰ میلیمتر خواهد بودء در ۵ 120116100 300 |۲۵ با نمی قاط دم امه تحاص :2 ما8 ۱۰ ۵ 01۳۵۱۳۵ 200 13۷3۰ ب(۳۵0061) 311 1۳۵ نکا0 ۳ ۵۵ .2 3. ۷۵110 ۳1۵01۹: 006۲ 2 4 6 الد 00 20 0۵اط 11۳۵۵۳۱۵ +کا ۳ ۵۵ا3 .4 7 ۳۵۹ ۵0 11۵ +قا ۳۱ ۳۵۳۵ .5 (ع013۳۵131113۹۵۳۵) 2۳۵6 ۲۳۵۱۵ :۳106۹5 0۳60 6۰ ال 13۵716 ۷۷11۵ 230 60۳6۲۰ 16اب .(۵[0 0) غامد ماه واه تحا ۳ ۱۵ ۷۷ 7۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی صورتی که برای عبور کانال فاصله آویزها در یک جهت اضافه گردد.ء باید قطر میلگرد شبکه افزایش یابد و یا از نبشی استفاده شود. ۵-۱-۱-۳ سایر مصالح مشخصات سیمان, آهک, گچ و خاک رس» باید مطابق با استاندارد و مندرجات فصل مصالح ۹ ۲-۱-۱۲ آماده کردن کار قبل از آماده کردن کارء سطوح قطعات ساختمانی از نظر ترازهای قائم و افقیء باید کنترل شوند. دیوار بنایی نباید بیش از ۱۰ میلیمتر از حالتی در یک طبقه خارج باشد و میزان انحراف در ارتفاع کل ساختمان» نباید از ۳۰ میلیمتر بیشتر شود. برآمدگی و فرورفتگی در بدنه دیوار بنایی» باید از ۱۰ میلیمتر میزان رواداری» ۳ میلیمتر در متر ارتفاع و ۱۰ میلیمتر در کل طول قطعه می‌باشد. بندها باید تا عمق ۱۵ میلیمتر خالی و سطح دیوار با برسی سیمی تمیز شود. بلوکهای مسطح باید دارای شیار باشد وگرنه باید سطح آنها تیشه‌داری شود و با دریل در سطح آن سوراخهایی تا قطر یک سانتیمتر و عمق ۲ سانتیمتر به فاصله ۷ سانتیمتر ایجاد گردد. زدودن زیرسازی از رنگ و روغن و زبر کردن زیرسازی برای ایجاد چسبندگی بیشتر و آبپاشی بدنه کارء قبل از اجرای اندود لازم است. ۳-۱-۱۲ حفظ مصالح و محوطه کار هنگام اندود برای حفظ خواص مصالح چسباننده باید آنها را در محلی نگهداری نمود که رطوبت موجب خرابی آنها نشود. آهک زنده در اسرع وقت باید به کار برده شودء زیرا در طول زمان جذب رطوبت کرده و فاسد می‌شود. محل نگهداری آهک باید خشک باشد. آب و مصالح سنگی باید از آلودگی با خاک و مواد مضر مواد افزودنی باید از تغییر درجه حرارت و یخزدگی که باعث تغییر خواص آنها می‌گردد. محفوظ باشند. شبکه فلزی زیرسازی باید در نقاط خشک و بدون رطوبت نگهداری شود تا زنگ نزند. پوسته -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - اندودکاری ۵۵ نمای مجاورء کفسازیهای تمام شده» تابلوهای نقاشی» پنجره‌های آلومینیومی و تمام قسمتها و لوازمی که در اثر آلوده شدن به سیمان ممکرو است., ا سیب ببینند.ء باید قبل از اندودکاری پوشیده شود. 4 ۳-۱۲ اندودکاری سطوح داخلی ۹ ۱-۲-۱۲ رواداری رواداری همواری سطوح برای اندود با کیفیت عالی تا ۲ میلیمترء برای اندود با کیفیت خوب ۲ تا ۲ میلیمتر و برای اندود با کیفیتی قابل قبول ۲ تا ۵ میلیمتر در طول شمشه ۳ متری در جهات مختلف خواهد بود. انحراف از امتداد قائم برای اندود با کیفیت عالی ۱ میلیمتر در یک متر ارتفاع و کمتر از ۵ میلیمتر در کل ارتفاع قطعه می‌باشد. برای اندود با کیفیت خوب این ارقام به ۲ میلیمتر در هر متر ارتفاع و قائم در ارتفاع قطعه باید از ۱۵ میلیمتر کمتر باشد. انحراف از تراز افقی برای اندود با کیفیت عالی باید ۱ میلیمتر در یک متر و کمتر از ۷ میلیمتر در طول قطعه باشد. این ارقام برای اندود با کیفیت خوب ۲ میلیمتر در متر و کمتر از ۱۰ میلیمتر در کل طول قطعه است. برای اندود با کیفیتی قابل قبول باید میزان انحراف از تراز افقی از ۱۵ میلیمتر در طول قطعه کمتر باشد. کنترل رواداریها باید بر روی قشر میانی صورت گیرد. در مورد رواداری بستر اندودکاری به قسمت آماده‌سازی کار مراجعه شود. 4 ۲-۲-۱۳۲۳ حداقل دوره مراقبت نگهداری رطوبت برای هر قشرء ۲ روز است. فاصله زمانی اجرا بین قشر آستر و میانی» نباید از ۲ روز کمتر باشد. فاصله زمانی اجرا بین قشر میانی و رویه» باید از ۷ روز بیشتر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۹ ۲-۲-۱۲ ضخامت و تعداد قشرهای اندودکاری ضخامت کاهگل برای پشت بام حدود ۵ سانتیمتر و برای داخل شیروانی ۲ سانتیمتر است. کاهگل به عنوان قشر زیرین اندود گچ نباید به کار رودء زیر آب مکیده, باد کرده» پس از خشک شدن قشر رویه به حالت اولیه برنمی‌گردد و طبله می‌کند. ضخامت آندود گجکاری, حداقل ۲/۵ سانتیمتر است و نباید از ۳ میلیمتر است. زمان شروع و ختم گیرش به ترتیب برای گچ زودگیر ۲ و ۱۵ برای گچ معمولی ۶ و ۳۰ و شروع گرفتن برای گچ کندگیر نباید از ۲۰ دقیقه بیشتر باشدء لذا در صورت استفاده از هک شکفته برای کندگیر کردن تا ۱۰ درصد وزن گچ, زمان شروع گرفتن به ۱۳ دقیقه افزایش می‌یابد. برای این کار دوغاب آهک باید از الک با چشمه کمتر از ۱ میلیمتر گذشته باشد. ضخامت اندودهای ماسه آهک» باتارد و ماسه سیمان حداقل ۲/۵ سانتیمتر است و نباید در کمتر از ۳ قشر اجرا شود. ضخامت قشر آستر از ۱/۵ سانتیمترء قشر میانی از ۱ سانتیمتر و قشر رویه نباید از ۳ میلیمتر کمتر باشد. این ارقام بیانگر حداقل ضخامت در مورد سطوح ناهموار در چهارچوب رواداریها هستند.ء به عبارت دیگر برای سطوح کاملاً هموار ارقام مذکور بیانگر حداکثر ضخامتها می‌باشند. ۴-۲-۱۲ ملاتهای مورد مصرف ملاتهای مناسب برای اندودکاری شامل ملات کاهگل, گچ و خاک گچ, ماسه آهک. باتارد و ماسه سیمان است. برای جزئیات تهیه ملاتها به فصل مربوطه مراجعه شود. ۹ ۵-۲-۱۲ اجرا سطح نما باید فاقد موج, ناهمواری, ترک, لک و جداشدگی باشد. در مورد رویه‌های صیقلی که نور را منعکس کرده و ناهمواری را با شدت بیشتری آشکار می‌سازند» اجرا باید با دقت بیشتری توأم باشد. اندودهای ضخیم نباید در یک دست اجرا شوندء در غیر این صورت در اندود ترک ایجاد خواهد شد. همچنین برای جلوگیری از ایجاد ترک لازم است قبل از اجرای قشر رویه از سفت شدن قشر استر اطمینان حاصل شود. برای داشتن اندود خوب باید: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - اندودکاری ۵۱۷ الف: اندود ضخیم در یک دست اجرا نشود. ب: قشر اندود بخصوص قشر رویه بر روی آستری که کاملاً سفت نشده اجرا نگردد. زمان لازم برای خشک شدن و افت لایه‌ها در بخش اندودکاری سطوح داخلی ذکر شده است. پ: نسبت بین مواد چسباننده و سنگدانه‌ها به طور صحیح انتخاب شود و ماسه فاقد مواد چسباننده یا ت: از خشک کردن اندود در فضای آزاد (در برابر وزش باد یا تابش خورشید) یا حرارت مصنوعی خودداری شود. برای سطوح داخلی باید پنجره‌ها بسته باشند و برای سطوح خارجی باید از آپاشی مداوم یا پوشش برای حفظ رطوبت استفاده شود. ث: از مصرف دوباره ملات خودداری شود و در هر صورت کاربرد ضایعات ملات در ملات تازه از ۱۰ درصد تحاوز نکند. ج: برای جلوگیری از ترکهایی که در اثر جذب آب قشر زیرین در سطح اندود ظاهر می‌شود. باید زیرسازی یا قشر زیرین قبل از شروع قشر بعدی آبپاشی شود. چ: برای جلوگیری از ترکهایی که در اثر نامتجانس بودن زیرسازی (مانند ترکهای ایجاد شده در فصل مشترک دیوار آجری و ستون فلزی) در سطح اندود ظاهر می‌شوندء باید از تور سیمی استفاده شود. ح: ‏ از اجرای اندود روی زیرسازی خیلی خشک و یا اجرای قشرهای رویه و میانی بر روی قشر آستری که خیلی خشک باشد. خودداری شود.ء زیرا این امر باعث جداشدگی لایه‌های مختلف خواهد شد. خ: قشر زیرین باید به وسیله خراش دادن به اندازه کافی زبر شود تا جداشدگی ناشی از عدم چسبندگی به وجود نیاید. د: از اجرای قشر با مقاومت زیاد بر روی قشر با مقاومت کم خودداری شود. عکس این موضوع نیز اشکالاتی را ایجاد خواهد کرد. برای مثال از مجاورت اندود سیمانی و آهکی» باید پرهیز شود. اجرای اندود با أستر سیمانی و قشرهای میانی از باتارد و رویه با ماسه آأهک. بهترین حالت و کمترین احتمال جداشدگی را دار است. برای جلوگیری از بروز لکه‌های نم و عرق, باید از اجرای اندود روی آستر نمدار خودداری شود قشر -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی ر: ‏ آبپاشی باید بلافاصله بعد از گرفتن ملات» شروع و اندود سیمانی یک هفته به حالت مرطوب نگهداری شود. قسمت طبله کرده و جدا شده که به وسیله ضربات چکش چوبی با تولید صدای توخالی مشخص می‌شود. باید برداشته شود. ز:. از کاربرد و مصرف ماسه حاوی املاح دریایی که باعث زنگ در شبکه فولادی و ایحاد لک در نما می‌شوند. خودداری شود. 4 ۳-۱۲ اندودهای خارجی اندود خارجی باید بتواند ساختمان را در مقابل عوامل جوی محافظت نموده و عمر مفید آن را افزایش دهد و در مقابل آب» گاز و اشعه ۷ مقاوم باشدء ساختمان را در برابر صدا و حرارت به طور نسبی عایق نماید» در برابر آتش مقاوم بوده و نمایی جذاب را ارائه دهد. ۹ ۱-۳-۱۲ اندودهای سیمانی تناسب بین مواد چسباننده و سنگدانه‌ها و نیز دانه‌بندی شن و ماسه برای دستیابی به حالت بهینه از نظر کیفیت و سهولت کاربرد در بخش کلیات درج گردیده است. طبقه‌بندی مصالح» آزمایش ماسه و پودر رنگ در کارگاه» رواداریهای زیرسازی و قشرهای اندودکاری» حداقل دوره مراقبت و فاصله زمانی بین اجرای قشرهای اندودکاری مانند آنجه که در بخش اندودکاری داخلی ذکر گردید» خواهد بود. انقباض قشر میانی باعث بروز ترک در قشر رویه می‌گرددء لذا فاصله زمانی بین اجرای قشرهای میانی و رویه روی سطح کار شده و انقباض بیشتر لایه را سبب می‌گردد. برای پرداخت لیسه‌ای به طریق خشک برای سطوح افقی, باید از الک به چشمه ۰/۵ تا ۰/۷ میلیمتر استفاده شود. قشر روی اندود تازه باید به ضخامت ۱/۵ تا ۲ میلیمتر باشد و با ماله‌کشی سریع صاف شود تا سیمان آب اندود را جذب نکند. برای پرداخت لیسه‌ای اندودهای قائم» باید از یک لایه دوغاب سیمان به ضخامت ۳-۲ میلیمتر استفاده نمود. سیمان باید در آب الک شده باشد و بر روی قشری که فقط اندکی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - اندودکاری ۵۱۹ خشک شده, اجرا و ماله‌کشی نمود. از روش اخیر برای اندودکاریهای سطوح افقی نیز می‌توان استفاده ۱-۱-۳-۲ اندود سیمانی تخته ماله‌ای برای اندودهای داخلی ذکر گردیدء مطابق رواداریهای تعیین شده آماده گردد. سپس قشر آستر به ضخامت ۱/۵ سانتیمتر با ملات یک حجم سیمان و ۲ حجم ماسه (۳: ۱) اجرا شود. در مورد مدت زمان آبپاشی» مرطوب نگه داشتن و فاصله زمانی تا اجرای قشر بعدی قبلاً مطالب لازم بیان گردید. طبقه‌بندی ماسه و تناسب کمی بین سنگدانه‌ها و ماده چسباننده» مطابق مندرجات کلیات این فصل و فصل مصالح خواهد بود. شمش‌گیری حتماً باید در این قشر صورت گیرد. پس از اجرا سطح این قشر باید خراشیده شود. حداقل ضخامت قشر رویه یا تخته مالهء ۱۰ میلیمتر و شامل یک حجم سیمان دو حجم ماسه چسباننده و سنگدانه‌ها در قسمتهای قبلی این فصل و فصل مصالح درج شده است. بندکشی در اندودهای تخته ماله‌ای و تگرگی, باید در قشر تخته ماله‌ای صورت گیرد. عمق بندکشی معادل ضخامت ۲-۱-۳-۳ اندود سیمان چکشی این اندود مانند اندود سیمانی تخته ماله است با این تفاوت که سطح نما تیشه‌داری می‌شود. برای آنکه ضربات چکش باعث جداشدگی اندود نگردد. باید از چکشهای مخصوص دندانه شانه‌ای استفاده کرد. باید توجه داشت که به ضخامت قشر رویه آندودهای چکشی, معادل عمق شیارها افزوده گردد. ۳-۱-۳-۲ اندود سیمانی آبساب این اندود مانند اندود سیمانی تخته ماله است با این تفاوت که سطح نما با محلول اسید رقیق (محلول اسید کلریدریک با غلظت کمتر از ۱۰ درصد) شسته می‌شود. قشر سطحی مواد چسباننده با اسید ترکیب شده با آب شسته می‌شود و از سطح نما خارج می‌گردد و به این ترتیب سنگدانه‌ها نمایان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ متسخصات فنی عموم یکارهای ساخنمانی می‌شوند. در این حالت باید به ضخامت تمام شده قشر رویه به اندازه ضخامت نمایان خرده سنگها افزوده بلافاصله پس از اسید پاشی آن را کاملاً شست. اسید باید رقیق باشد.ء زیرا سنگدانه‌های آهکی در اسید کلریدریک حل می‌شوند. هنگام شستشوی سطح» باید پاشیدن آب تحت فشار چند ساعت پس از اجرای اندود شروع شود. عمل آبساب بدون استفاده از اسید می‌تواند انجام شود که در این صورت ۱۶ تا ۱۸ ساعت پس از اجرای اندود. ابتدا باید با برس سیمی ماده چسباننده را تراشید و با برس نرم و یا فشار آب» خرده ریز را از سطح اندود زدود. سنگدانه‌های مورد مصرف در این قشر دارای تنوع گسترده‌ای از نظر ۴-۱-۳-۲ اندود سیمانی تگرگی این اندود مانند اندود سیمانی تخته ماله‌ای به اضافه قشر رویه است. ضخامت قشر رویهء ۲ میلیمتر بوده و ترکیبی از یک حجم سیمان و ۲ حجم ماسه شکسته و ۰/۱ ححم خاک سنگ است. سیمان ۹ ۲-۳-۱۲ اندودهای گچی اندودهای گجی به دو دسته تقسیم می‌شوند: یک - اندود با ملات گچ مرمری برای نمای خارجی ساختمان دو - صفحات پیش‌ساخته گچی برای پوشش سطوح داخلی و خارجی ۱-۲-۳-۲ اندودهای گچی برای نمای خارجی ساختمان بدین منظور سنگ گچ را پخته و آسیا می‌کنند تا به صورت گرد درآید. آن را با محلول زاج به صورت خمیر درآورده (زاج سفید از سولفات آلومینیوم و پتاسیم) تا گچ مرمری به دست آید. رنگ آن سفید. تاب ملاتش بیشتر از گچ و کندگیر است و برای اندود گرمابه و جاهای نمناک و نماهای خارجی ساختمانها به کار می‌رود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - اندودکاری ۵۳۱ ۲-۲-۳-۲ صفحات پیش‌ساخته گجچی عرض صفحات گجی ۰/۶ تا ۱/۲ متر و طول آنها ۲/۴ تا ۳ متر و ضخامت آنها ۱/۲ سانتیمتر است. برای تأمین قفل و بستء لبه‌های این صفحات دارای کام و زبانه است و برای نصب آنها از چسبهای می‌شود و به بطانه حالت خمیری و چسبندگی می‌دهد) و میخ بر حسب نوع زیرسازی استفاده می‌شود. برای نصب آنها در سقف از میخ گالوانیزه به طول ۵ سانتیمتر و به فاصله ۲۰ سانتیمتر استفاده می‌شود. و روی این صفحات اجرای انواع نماسازی شامل دیوارپوشهای فلزی و غیر فلزی و اندودهای تزئینی دیوار گچی پیش‌ساخته یا پانلهای گچی پیش‌ساخته با ریختن ملات گچ در قالب ساخته می‌شود. این چسبناک تقویت شده‌اند و لایه مرکزی دارای حفره‌های لانه‌زنبوری می‌باشد. عرض قطعات ۰/۶ متر, ۸ سانتیمتر تولید می‌شوند» وزن آنها ۲۴ کیلوگرم است و برای احداث تیغه‌های نازک به کار می‌روند. قطعات سقفی به ابعاد ۷۰/۶ ۰/۶ مترء به وزن ۱۴ تا ۲۴ کیلوگرم تولید می‌شوند که اتصال آنها به سقف کادب چوبی با پیچ گالوانیزه صورت می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سبزدهم - بندکنتسم ۵۳۵ 4 ۱-۱۳ کلیات نقش بندکشی» پذیرش انبساط و انقباض سطحی و موضعی و توزیع آن به طور یکنواخت در نمای سایر قطعات پوششی گردد. از این رو ملات بندکشی باید ریزدانه و پرمایه بوده و از تراکم کافی برخوردار بندکشی به عنوان کار نهایی باید جذابیت نما و منظره مطلوب را کامل و به اتمام برساند. 4 ۲-۱۳ آماده کردن زیرکار تمامی درزها اعم از قائم و افقی باید معادل عمق بندکشی» (۱۵ میلیمتر برای نماهای آجری تا ۲۰ میلیمتر برای بناهای سنگی)» از ملات» خرده ریزهای مصالح بنایی» غبار و گرد و خاک. ملاتهایی که به اسانی کنده می‌شوند و رنگ و روغن پاک شوند. برای ایجاد چسبندگی بیشتر باید جدار درزها با برس 4 ۳-۱۳ عیار ملات و اندازه سنگدانه‌ها نفوذپذیری ملات باید چنان باشد که کاملاً در خلل و فرج بندها نفوذ کند و در عین حال از تراکم کافی برخوردار باشد تا مانع نفود آب به قشر داخل دیوار گردد. لد ملات بندکشی باید پرمایه باشد. عیار سیمان ملات بندکشی, باید از نوع ملاتی باشد که در ساختمان به کار رفته» حداقل عیار سیمان ۴۰۰ کیلوگرم در مترمکعب ملات و حداکثر قطر سنگدانه‌ها ۱ میلیمتر خواهد بود. در صورت اختلاط ححمی این نسبت باید ۱ به ۴ باشد. میزان خاک و مواد مضر و جنس سنگدانه‌ها طبق مقررات مشروح در فصل مصالح خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۹ ۳-۱۳ رنگ بندکشی فصل اندودکاری درج شده است. به هر حال مقدار آنها در ملات. نباید از (2۱۰) وزن سیمان تجاوز کند و علاوه بر آن باید ضد قلیا بوده و در مقابل نور ثبات خود را در دراز مدت حفظ نماید. ۵-۱۳ زمان بندکشٍ مناسب‌ترین زمان برای بندکشی قبل از سخت شدن ملات دیوارهاست, در هر حال از بندکشی در هوای بسیار سرد بسیار گرم و بارندگی باید خودداری نمود. چنانچه اجرای بندکشی در هوای بسیار سرد یا گرم الزامی باشد.ء اتخاد تدابیر مخصوص بتن‌ریزی در هوای بسیار گرم یا سرد الزامی است. در هوای گرم» بندکشی باید از تابش مستقیم خورشید مصون باشد. دائماً آبپاشی شود و با وسایل پوششی مناسب مرطوب نگه داشته شود. در هوای سرد.ء بندکشی باید در روزهای آفتابی بین ساعات ۱۰ الی ۱۴ صورت گیرد. از ماسه و آب گرم استفاده شود و نمای بندکشی شده با وسایل مناسب پوشانده و گرم نگه داشته شود. 4 ۶-۱۳ شکل دادن به بندها شکل بندکشی درزها باید چنان باشد که به راحتی آبهای سطحی را دفع کندء رطوبت را خارج سازد و عمل زهکشی طبیعی را انجام دهد. ضخامت بندهاء باید از < اینچ و یا یک سانتیمتر بیشتر باشد. شیب منحنی بندهای گود یا برجسته.ء باید چنان باشد که آب به مدت طولانی در آن باقی نماند. در مورد بندهای برجسته باید مراقبت به عمل آید تا در قسمت فوقانی آن شیار طولی برای نفوذ آب ایجاد نشود. زیرا توقف آب در این شیارها به علت خاصیت جاذبه مویی موجب نفوذ رطوبت خواهد شد. بهترین شکل بندکشی نوع توپر با انحنای داخلی اندک می‌باشد. هنگامی که هنوز ملات خمیری است. باید به وسیله ابزار بندکشی آن را در داخل درزء فشرده و جابه‌جا ساخت. به طوری که تماس کامل با جدار حاصل گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سیزدهم - بندکنتسی ۵۳۷ 4 ۷-۱۳ سرعت بندکشی سرعت بندکشی به قسمتی از سطح نما که قرار است بندکشی شود.ء بستگی داردء قبل از گرفتن ملات بندکشی در رجهای اولیه باید عمل بندکشی در رجهای نهایی خاتمه یافته و برای عمل آوردن آماده گردد. بخصوص در هوای گرم و زیر تابش مستقیم آفتاب مرطوب نگاه داشتن بندهاً الزامی است. سرعت گرفتن بتن با تقلیل درجه حرارت محیط کاهش می‌یابد. لذا هنگام بندکشی در هوای سرد سرعت بندکشی باید چنان باشد که فرصت کافی برای گرفتن بتن قبل از شروع یخبندان وجود داشته ۹ .۸-۱۳ نظافت بعد از بند کش ملاتهای زاید برداشته و نماسازی پاکیزه شود. ضخامت بندها باید یکسان باقی بماند و رواداریهای مقرر در فصل نماسازی رعایت گردد. با توجه به شرایط اقلیمی آبپاشی باید ۳ تا ۴ بار در روز به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز صورت پذیرد. ۱۰-۱۳۳ بندکشسی بناهای مختلف در مورد بندکشی نماهای آجر فشاری بهتر است از بندکشی توپر استفاده شود. ضخامت بندها برای نماهای آجری و سنگی و رواداریهای مربوط در فصل نماسازی ذکر گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم - پوسس سقفهای سیبدار ۵۳۱ ۹ ۱-۱۳۴ کلیات سقفهای شیبدار معمولاً برای دهانه‌های بزرگ به کار می‌روند و مصالحی که برای پوشش این سقفها به کار گرفته می‌شوند.ء باید در مقابل عوامل جوی از پایایی لازم برخوردار باشندء سازه سقفهای شیبدار معمولاً به صورت خرپای فلزی یا چوبی است. ۹ ۱-۱-۱۴ گستره و دامنه کاربرد پوششها در ساختمانهای صنعتی» آشیانه هواپیماء انبارهای بزرگ و سایر ابنیه مشابه که معمولاً دهانه بین ستونها و دیوارها از حد معمول بیشتر است» به منظور احتراز از کاربرد تیرهای بتنی و آهنی سنگین» از سقفهای شیبدار استفاده می‌کنند. علاوه بر موارد فوق در مواقعی که سقف ساختمان مورد استفاده طبقات بعدی قرار نمی‌گیرد» ممکن است به دلایل گوناگون از این نوع سقف استفاده شود. در مناطق سردسیر و کنار دریا که نزول برف و باران زیاد است. اجرای این سقف باعث می‌شود که برف و باران به راحتی از لوله ناودان یا لبه سقف به خارج ریخته و احتیاج به برف‌روبی نداشته باشند. سقفهای شیبدار در مقایسه با سقفهای مسطح به مواظبت کمتری احتیاج دارند و اجرای آنها از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه است. علاوه بر اینها در برخی از نقاط ممکنست ورقهای پوششی به عنوان عایق رطوبت روی سقفهای شیبدار بتنی یا طاق ضربی قرار گیرند. در مورد اخیر بیشتر از ورقهای آزبست و سیمان استفاده می‌شود. .۳-۱-۱۳ طبقه‌بندی سقفهای شیبدار و پوشش آنها تقسیم‌بندی سقفهای شیبدار از لحاظ سازه سقف» طرق شیب‌بندی و نوع پوشش روی خرپا به شرح ۱-۲-۱-۴ طبقه‌بندی با توجه به جنس مصالح سازه سقف پوششهای شیبدار معمولاا روی خرپاهای فلزی یا چوبی قرار می‌گیرند.» علاوه بر خرپا در برخی از موارد ممکن است این پوششها روی سقفهای بتنی شیبدار و یا طاق ضربی نیز قرار گیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۲-۳-۱-۳ طبقه‌بندی با توجه به شیب‌بندی سقف این پوششها می‌توانند با شیب یکطرفه » دو طرفه و یا به صورت دندانه اره باشند که نوع اخیر بیشتر در کارخانجات و برای استفاده از نور کاربرد دارد. انواع دیگری نیز وجود دارد که کمتر متداول بوده و از ذکر آنها خودداری می‌شود. ۳-۲-۱-۴ طبقه‌بندی از لحاظ جنس پوشش به طور کلی پوششهای شیبدار می‌توانند از انواع مصالح که اهم آنها به شرح زیر است. تشکیل شده الف: پوششهای پنبه کوهی و سیمان شامل ورقهای موجدارء آردواز و توسکانا ب: ‏ ورقهای آلومینیوم یا موج سینوسی" یا ذوزنقه‌ای پ: مهمترین ورقهای فولادی شامل: ورقهای فولادی گالوانیزه با موج ریز یا درشت سینوسی و دوزنقه‌ای» ورقهای فولادی گالوانیزه صاف» ورقهای فولادی یا پوشش پلاستیک. ورقهای تهیه شده با لعاب پخته» ورقهای رنگ شده از قبیل ورقهای موجدار با عایقهای حرارتی» رطوبتی و ث: انواع پوششهای چوبی ج: ‏ پوششهای سفالی چ: ‏ پوشش با ورقهای پلاستیکی شفاف ۲-۱۴ مصالح در این مورد به فصل مصالح مراجعه شود. |. 4۵ 2010 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم - پونسشس سقفهای سیبدار ۳۳ ۳-۱۴ اجرا ۹ ۱-۳-۱۴ سازه سقفهای شیبدار همان طور که در بند ۲-۱-۳۴ توضیح داده شد پوششهای شیبدار معمولا روی خرپا قرار می‌گیرند 9 خرپا می‌تواند فلزی یا چوبی باشد. علاوه بر آن در برخی از موارد این پوششها روی سقفهای بتنی یا طاق ضربی نیز قرار می‌گیرند. جزئیات اجرایی سقفهای شیبدار به شرح زیر است: الف: خرپای فلزی خرپای فلزی پس از ساخت. باید به نحو مناسبی رنگ‌آمیزی شودء همچنین باید دقت نمود که بال بالایی لایه‌های فلزی!" در یک شیب و در یک صفحه فرضی قرار گیرند. فاصله لایه‌هاء باید متناسب با ابعاد ورقها انتخاب شود. در سقفهای با خرپای فلزی, باید خرپاها لااقل در یک طرف کاملاً به کلاف بتن‌آرمه بسته شوند.ء برای این کار باید قبلاً پیجهای لازم برای اتصال در داخل کلاف بتنی قرار داده شود. ب: خرپای چوبی چوب مورد مصرف در خرپاهای چوبی» باید حداکثر (۱۹/) رطوبت داشته باشد. اعضای مختلف خرپای چوبی در تمام نقاط اتصال باید با پیج و مهره و یا اسکوپهای فولادی محکم به یکدیگر بسته شوند (میخ نمودن ساده این اضلاع به یکدیگر کافی نمی‌باشد). تمامی سطوحی که با مصالح بنایی تماس دارند.ء باید برای محافظت در مقابل رطوبت با قیرء قطران یا مواد مناسب دیگری که مورد تصویب دستگاه نظارت باشد.ء اندود گردند. در محل تماس خرپای چوبی با مصالح بنایی با بتن در تکیه‌گاهها باید یک لایه مقوای قیراندود. نئوپرین و یا مصالح مشابه آن قرار داده شود. باید امکان تهویه خرپاهای چوبی فراهم باشد تا از پیدایش قارچ و سایر آفات چوب جلوگیری شود. جفت کردن قطعات مختلف خرپاء باید با اصول فنی صورت گیرد. میخهای لاه باید از تمام ضخامت لاپه گذشته و به مقدار لازم در عضو فوقانی" خرپا فرو روند. در ساختمانهای چوبی که در 1 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی معرض برف و باران واقع می‌شوندء باید شکل خارجی بنا طوری باشد که آب باران به سرعت جریان یافته و تخلیه شود. خرپاهای چوبی متوالی» باید به وسیله اعضای ضربدری در جهت عمود بر سطح خرپا با یکدیگر مرتبط باشند. پ: ‏ طاق ضربی چنانچه سازه سقف شیبدار»ه طاق ضربی باشد و دستور خاصی به منظور آماده نمودن سطح سقف برای پوشش شیبدار صادر نشده باشد.ء می‌توان به ترتیب زیر عمل کرد: ابتدا قطعات کوچک واسطه از قبیل ناودانی» تیرآهن و قوطی را آماده کرده و روی تیرآهنهای سقف ضربی جوش می‌دهند و سپس پرلینها را روی قطعات پروفیل یاد شده» قرار داده و پوشش را اجرا می‌نمایند. اگر سازه سقف شیبدار» بتن‌آرمه باشد. معمولاً در موقع بتن‌ریزی گوه‌های چوبی به شکل هرم ناقص در نقاط معینی در دال سقف قرار می‌دهند تا بعداً بتوان پروفیلهای آهنی را به گوه‌های مربوطء متصل و پوشش شیبدار را اجرا نمود. چنانچه گوه‌های مورد نظر نصب نشده و یا تدابیر دیگری که بتوان نسبت به نصب پروفیلها اقدام نمودء به عمل نیامده باشد و بخواهند با به کار بردن چکش فشنگی و صفحه فلزی رابطء پروفیلهای آهنی را نصب نمایند. باید نحوه عمل و نوع فشنگ مورد استفاده به تصویب دستگاه نظارت برسد. ۲-۳-۱۴ پوشش سقفهای شیبدار ۱-۳-۳-۴ پوشش سقفهای شیبدار با ورقهای سیمان - پنبه نسوز" الف: پوشش با ورقهای موجدار ورقهای موجدار طوری روی هم قرار می‌گیرند که در جهت موج و در راستای عمود بر آن همپوشانی لازم را داشته باشند.» بنابراین» این ورقها دو نوع همپوشانی دارند» همپوشانی در جهت موج و همپوشانی در راستای عمود بر موج. |. ۸۵069105 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم - پوسشس سقفهای سیبدار ۵۳۵ ۱( همپوشانی در جهت موج تصویر افقی این همپوشانی همیشه برابر ۴۷ میلیمتر است که اصطلاحاً به آن نیم موج می‌گویند و به هیچ وجه تابع طول ورق» شیب فاصله تیرریزی و سایر عوامل نمی‌باشد. ۲ همپوشانی در راستای عمود بر موج این همپوشانی تابع عوامل جوی و شیب سقف است و حداکثر آن ۲۰ سانتیمتر و حداقل آن ۰ سانتیمتر می‌باشد. برای شیبهای کمتر از (۱۸ باید خمیر آب‌بندی به کار برد. این خمیر باید در مقابل عوامل جوی از قبیل گرمای شدیدء یخبندان و گرد و غبار مقاومت زیادی داشته باشد. خمیر مذکور را باید به صورت نوار به فاصله ۱۵ میلیمتر از حاشیه موج بالا رونده قرار داده و ورق بعدی را با فشار روی آن قرار دهند تا فاصله بین دو ورق کاملاً با خمیر پر شود. محلی که قرار است با خمیر آب‌بندی شود. باید از گرد و غبار کاملاً پاک شده و خشک باشد. در پوشش با شیب کم» حتی‌الامکان باید از ورقهای بزرگتر استفاده شود. ۳- برش گوشه‌های ورقها ورقهای س و ۶ موج سیمان - پنبه نسوز را به طریق برش گوشه‌ها نصب می‌نمایند. این روش به این علت انتخاب شده که در محل فصل مشترک چهار ورق گوشه.ء دو ورق وسط در یک سطح قرار گرفته و از به وجود آمدن چهار لایه ورق جلوگیری شود. گوشه ورقها را معمولاً با تیفه مخصوصی که در نوک آن قطعه الماس مناسب جوش داده‌اند» برش می‌دهند. علاوه بر آن با قیچی مخصوص برش نیز می‌توان این کار را انجام داد. ۳۴- جهت نصب ورق همیشه جهت نصب ورق بر خلاف وزش باد است. نصب همیشه از پایین‌ترین نقطه سقف در جهت عکس وزش باد (که در هر منطقه بر پایه آمار و تجربیات موجود تعیین می‌شود) انجام 40 ۱۰50211۳6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۵- گیره‌ها و وسایل نصب گیره نصب متناسب با نیمرخ پروفیل لایه انتخاب می‌شود. گیره را روی موجهای ۲ و ۵ می‌بندند و در ورقهای بزرگ روی تیر افقی وسط بستن یک گیره کافی است. گیره‌ها را معمولاً از فولاد گالوانیزه به قطر ۶ الی ۸ میلیمتر انتخاب می‌کنند. همراه هر گیره یک عدد مهره شش گوش, یک عدد واشر فلزی و یک عدد واشر قیری به کار برده می‌شود. در خطالرأسها و محل برخورد دو شیب. معمولاً یک عدد تیزه! مناسب قرار داده می‌شود. ۶- متعلقات مربوط به ورقهای موجدار کناره ساده دارند که هریک باید در جای خود نصب شوند. پیمانکار باید کار نصب را به افراد ب: ‏ پوشش با ورقهای اردواز ورقهای آردواز معمولاً به دو اندازه ۳۰۷۶۰ و ۲۰۷۲۰ سانتیمتر» تولید و به کار برده می‌شوند. در نصب این ورقها رعایت نکات زیر ضروری است: ۱( زیرسازی زیرسازی ورقهای آردواز باید با چوب نراد خارجی (روسی یا مشابه) انجام گردد. بدین منظور ابتدا چهارتراشهای چوبی را به عرض حدود ۶ سانتیمتر و ارتفاع حدود ۸ سانتیمتر و به فاصله ترتیب ۲۰۷۶۰ سانتیمتر و یا ۲۰۷۳۰ سانتیمتر باشدء چهارتراشهای کوچکتری به ابعاد حدود ۴ 6 .1 (۳۳۵۵15) ۸۳۵01۹6 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جچهاردهم - پونسس سقفهای تسیبدار ۳۷ سانتیمتر عرض و ۳ سانتیمتر ارتفاع را در فواصل ۲۰ و ۱۰ سانتیمتر» عمود بر چهارتراشهای قبلی روی آزها قرار داده و با میخ می‌کوبند. پس از اینکه زیرسازی از هر لحاظ آماده شد» ورقهای آردواز را با رعایت همپوشانی لازم نصب می‌نمایند» برای نصب هر ورق یک عدد کرامپون " مسی و ۲ عدد میخ به عنوان عامل اتصال مورد نیاز است. همپوشانی طولی این ورفهاء .. طول ورق و همپوشانی عرضی» . عرض آن می‌باشد. به فسمی که سطح مفید هر ورق برابر .. سطح آن ورق بوده و سطح کل ورقهای نصب شده ۳- شیب سقفهای دارای پوشش آردواز شیب این سقفها با توجه به ابعاد ورقها و وضعیت آب و هوای منطقه به شرح جدول زیر جدول ۱-۲-۳-۴ ب-۳۲ شیب مناسب برای سقفهای دارای پوشس آردواز 1 ۶۰ ۳۰ که آب و هو پ: ‏ پوشش با ورقهای توسکانا ابعاد ورقهای توسکانا ۳۹/۵ ۶۳/۶ سانتیمتر می‌باشد. برای دید خوب و سهولت تخلیه برف و باران» شیب سقف نباید کمتر از (۳۰) باشد. زیرسازی این ورقها شبیه زیرسازی آردواز می‌باشد. چهارتراشهای مورد مصرف, باید از نوع چوب نراد خارجی (روسی یا مشابه) انتخاب گردد. فاصله چهارتراشهای اصلی برابر حدود فاصله چهارتراشهای نظیر در مورد ورقهای آردواز بوده» ولی فاصله رو و1۱1 8 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی چهارتراشهای فرعی برابر ۳۶ سانتیمتر می‌باشد. برای هر مترمربع پوشش, ۴/۵۶ عدد توسکانا مورد نیاز است و برای بستن ورقهای یاد شده» پیچ ۱۱ سانتیمتری و برای بستن تیزه آن» پیچ ۱۳ سانتیمتری به کار برده می‌شود. ۲-۲-۳-۴ پوشش سقفهای شیبدار با ورقهای آلومینیوم ورقهای آلومینیوم ممکن است دارای موج سینوسی یا ذوزنقه‌ای باشند» میزان همپوشانی آنها در جهت موج در مورد ورقهای سینوسی, ۱/۵ موج و در مورد ورقهای دوزنقه‌ای یک موج می‌باشد. در جهت عمود بر موج نیز مقدار همپوشانی بسته به شیب سقفء ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر است. این ورقها را باید با توجه به نقشه‌های اجرایی و یا توصیه‌های کارخانه سازنده و با به کارگیری اتصالات مناسب نصب نمود. قطر سوراخ عبور گیره باید اندکی بزرگتر از قطر گیره باشد تا از لحاظ انبساط و انقباض مشکلی پیش نیاید. گیره‌ها باید در رأس موجها بسته شوند. ۳-۲-۳-۳ پوشش سقفهای شیبدار با ورقهای فولادی گالوانیزه متداول‌ترین ورقهای فولادی گالوانیزه ورقهای موجدار و ورقهای صاف (بدون موج) می‌باشند. این ورقها را اصطلاحاً آهن سفید نیز می‌نامند. الف: پوشش با ورقهای موجدار ورقهای موجدار گالوانیزه را مستقیماً نباید در روی پرلینها قرار دادء اگر در نقشه‌های اجرایی برای سقف عایق حرارتی و یا قشر میانی دیگری پیش‌بینی نشده باشدء در این صورت باید بین ورق و پرلین در محل گیره‌ها واشر سربی و یا نئوپرین" قرار داد. ورقهای یاد شده طوری روی هم قرار می‌گیرند که در جهت موج و راستای عمود بر آن» همپوشانی لازم را داشته باشند. بنابراین» این ورقها نیز مانند ورقهای آزبست و سیمان موجدارء دارای دو نوع همپوشانی هستند: همپوشانی در جهت موج و همپوشانی در جهت عمود بر موج. تاو رحت ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- قصل چهاردهم - پونسشس سففهای نسیبدار ۵۳۹ ۱( همپوشانی در جهت موج همپوشانی در جهت موج برابر یک» یک و نیم و یا دو موج می‌باشد. بدین ترتیب که در محلهای سرپوشیده محفوظء برابر یک موج و در مناطق نسبتاً رام ۱ موج و در نقاطی که دارای شرایط جوی شدید و غیر عادی باشند.ء مقدار همپوشانی برابر ۲ موج می‌باشد. ۲ همپوشانی در جهت عمود بر موج معادل ۲۵ سانتیمتر است. چنانچه این ورقها برای پوشش دیوارهای عمودی به کار برده شوندء حداقل روی هم افتادگی ۱۰ سانتیمتر استء اگر شیب سقف بیش از (۸۳۶) باشد. همپوشانی ۱۵ سانتیمتر است. هرگاه شیب سقف کمتر از (۸۳۶) باشدء مقدار همپوشانی بین ۰ تا ۲۵ سانتیمتر خواهد بود. در این حالت مصرف خمیر آب‌بند ضروری است. ۳ پی گیره‌ها و وسایل نصب در اینجا نیز می‌توان از گیره‌های مشابه گیره‌های سقف آزبست و سیمان همراه با واشرهای مربوط استفاده کرد. در مورد این ورقها به ویژه اگر مقطع لایه‌ها از نوع ال باشند. می‌توان از پیچ خودکار استفاده نمود. در این حالت ارجح است ترتیبی داده شود که پیجچها پس از عبور از بال بالایی لاپه از داخل یک قطعه چوب به ضخامت حدود ۵ سانتیمتر عبور نمایند. عرض چوب مورد نظر برابر فاصله داخل به داخل لبه برگشته ال تا جان پروفیل می‌باشد. فاصله گیره‌ها برای وصل ورقها به لاپه‌ها از یکدیگرء نباید از ۴۰ سانتیمتر تجاوز نماید. گیره‌ها باید در رأس موجها نصب گردند. علاوه بر گیره‌های فوقء در جهت عمود بر پرلین نیز باید ورقها را در هر ۴۵ سانتیمتر» لااقل توسط پرچ» پیچ خودکار و یا اتصال مطمئن دیگری به هم متصل نمود. ۳ متعلقات ضخامت متعلقات این ورقها مانند تیزه و نظایر آن» باید با ورق اصلی یکی بوده و در نصب -------- صفحهٔ بعد -------- ۵8۴۰ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ب: ‏ پوشش با ورقهای صاف گالوانیزه این ورقها معمولاً روی خرپاهای چوبی نصب می‌شوند. ورقها را باید با میخ روی خرپای چوبی کوبید و در محل میخها با خمیر آب‌بند از نفوذ آب جلوگیری به عمل آورد. فاصله میخها باید حداکثر ۴۰ سانتیمتر باشد. ورقهای صاف را در امتداد لاپه‌هاء ۴ پیجه و در امتداد عمود بر آن (در امتداد شیب) به صورت دو پیچه به یکدیگر متصل می‌کنند. ۴-۲-۳-۳ پوشش با قطعات سفالی شیب این سقفها معمولاً حدود (۴۵) است. سفالها می‌توانند لعابدار یا بدون لعاب باشند. سفال بدون لعاب برای مناطق بارانی مصرف می‌شودء ولی در مناطق برفی سفال باید لعاب داشته باشد. زیر در این مناطق سفال بدون لعاب در اثر جذب رطوبت هنگام سرد شدن هوا یخ زده و ترک می‌خورد. سفالها دارای اشکال گوناگون می‌باشند» زیرسازی این سقفها شبیه سقفهای آردواز استء ولی از آنجا که وزن سفالها از آردواز بیشتر است. فاصله چهارتراشهای فرعی را که اصطلاحاً به آنها ترکه می‌گویند. باید در هر مورد محاسبه نمود. سفالها به اشکال گوناگون ساخته می‌شوند و معروف‌ترین آنها سفال نیم دایره (سنتی ایران) و سفال مکانیکی است که هر کدام مطابق نقشه‌های اجرایی نصب می‌شوند. ۵-۲-۳-۳ پوشش با ورقهای پلاستیکی شفاف در مورد نصب این ورقها رعایت نکات زیر ضروری است: الف: فاصله لاپه‌ها معمولاً بین ۵۵ تا ۶۵ سانتیمتر است. مگر اینکه دستگاه نظارت با توجه به ضخامت و خواص مکانیکی ورقها این فاصله را کم یا زیاد نماید. ب: ‏ طول همپوشانی در جهت شیب بین ۱۰ تا ۱۸ و معمولاً برابر ۱۵ سانتیمتر می‌باشد. پ: میزان همپوشانی در جهت موج بین یک یا دو موج متغیر است. به این معنی که هر قدر طول سراشیبی کمتر و شیب بیشتر باشد» طول همپوشانی کمتر خواهد بود. 1 . 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم - پونسس سقفهای سیبدار ۳۱ ت: ‏ ورقها را می‌توان با اره آهن‌بر یا اره چوب‌بری برید. ولی برای قطع ورقهای منحنی بهتر است از اره موبی (اره کمان) استفاده نمود. ث: ‏ نصب این ورقها با استفاده از پیچ خودکار (در مورد زیرسازی آهنی) و یا زدن میخ (در مورد زیرسازی چوبی) انجام می‌گیردء به هر حال در هر مورد باید در زیر سرپیچ و یا میخ از واشر مناسب استفاده شود. ج: . برای سوراخ کردن ورقها می‌توان از مته دستی یا برقی استفاده نمودء ولی قطر سوراخها باید اندکی بزرگتر از قطر میخ یا پیچ باشد تا قابلیت جابه‌جایی در انبساط و انقباض, هنگام تغییر درجه حرارت هوا وجود داشته باشد. چ در نقاطی که باید ورقهای شفاف خم شوندء حداقل شعاع خم برابر ۲ متر خواهد بود. ۶-۲-۳-۴ پوشش سقفهای شیبدار با سایر مصالح -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- کار های < ْ ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پانزدهم -کارهای چوبی ۵۳۵ 4 ۱-۱۵ کلیات چوب از قدیمی‌ترین مصالح ساختمانی به شمار می‌رود. در زمانهای دور از چوب برای ساخت اعضا و قطعات سازه‌ای در و پنجره و وسایل تزئینی 0 مبلمان استفاده می‌شد. لیکن کاهش مساحت جنگلهاء پیشرفت صنایع فولاد» پیدایش بتن» مطرح شدن صنایع کاغدسازی, محدودیت توان باربری چوب و بدهد. محدودیتهایی مواجه می‌سازد. در ایران چوبها را معمولا به صورت خام به مصرف می‌رسانند و چویهای عمل آمده غالباً وارداتی است که این امر نیز موجب بالا بودن قیمت چوب است. سقف و یا پایه‌های چوبی شبکه‌های مخابراتی و برق رسانی را با قیر آبکی یا قطران اندود می‌کنند. در تراورسهای چوبی راه‌آهن و شمعهای چوبی اسکله از روش تزریق برای افزایش دوام چوب استفاده می‌شود. قرار گیرد. در کارهای جوبی باید مسئله ایمنی را همواره مد نظر قرار داد. ابزارها باید همواره در بهترین شرایط نگهداری شده و از آنها تزها برای منظورهای طراحی شده» استفاده شود. ماشیزهای مورد استفاده فقط برای افراد مجرب و کار آزموده محاز است. هیچ گاه نباید قسمتهای محافظ ماشینها را از روی دستگاه باز نمود. قبل از راه‌اندازی ماشینها باید تنظیمهای لازم به طور کامل صورت گرفته باشد. برای تنظیم -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی لباس کار مناسب و عینک ایمنی استفاده شود. ۲-۱۵ مصالح ۹ ۱-۲-۱۵ چوب چوب به دلیل ساختار طبیعی خود در جهات مختلف دارای خواص متفاوتی می‌باشد. مثلاً مقاومت یا جمع‌شدگی آن در امتداد الیاف, شعاع و یا امتداد مماس با تنه درخت متفاوت است. تاب کششی چوب از تاب فشاری آن بیشتر است. جمع‌شدگی آن در امتداد الیاف حدوداً (4۰/۱)» در امتداد شعاع برش عرضی تا (۵/) و در امتداد مماس با تنه درخت تا (4۸/) نیز می‌رسد. در صنعت ساختمان از چوب به شکل گرد. الوار چهارتراش, تخته. تخته‌های چندلاء فیبر» روکش» و نئوپان استفاده می‌شود. چوبی که به عنوان مصالح ساختمانی مورد مصرف قرار می‌گیرد. باید مرغوب, خشک و عاری از شیره نباتی باشد. گره‌های پوسیده, ترک, قارچ» پوسیدگی و تمرکز صمع روی سطوح نمایان چوب» نشانه نامرغوب بودن آن است. در مورد ویژگیهای چوب و مصالح ساخته شده از آن به مندرجات فصل دوم این نشریه مراجعه شود. ۲-۲-۱۵ عوامل اتصال برای اتصال قطعات مختلف چوب به یکدیگر وسایل و طرق مختلفی وجود دارد. متداول‌ترین عوامل اتصال عبارتند از میخهاء پیچهای مخصوص چوب. چسب و اتصالهای چوبی (فاق و زبانه). در پاره‌ای موارد ممکن است ترکیبی از روشهای یاد شده به کار گرفته شود. چنانچه در نقشه‌های اجرایی جزئیات اتصال قطعات مختلف چوب معین نشده باشد. باید نوع اتصال با توجه به استقامت., پاکیزگی» سهولت. شرایط جوی و قیمت تمام شده» انتخاب گردد. برای چسبانیدن قطعات مختلف چوبی از چسبهای حیوانی» چسبهای نباتی» صمغهای مصنوعی, -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پانزدهم -کارهای چوبی ۵5۳۷ چسبهای حیوانی ضد رطوبت نیستندء از این رو باید از آنها در مواردی استفاده شود که کار ساخته شده در معرض رطوبت زیاد قرار نگیرد. چسبهای حیوانی به سرعت خشک می‌شوند.» از این رو هنگام استفاده از آنهاء باید کار قبلاً یک بار به صورت تمرینی و بدون چسب روی هم سوار شده باشد تا در هنگامی که از چسب کاستین استفاده می‌شود.ء باید ظرف مدت ۱۵ تا ۴۵ دقیقه (بسته به حرارت و رطوبت محیط) قطعات مختلف چوب روی هم سوار شده باشند. چسبهای مصنوعی را باید در محلهای سرد و خشک نگهداری کرد گرما و رطوبت موجب تغییر شیمیایی این چسبها می‌شوند. در مورد ویژگی انواع چسبها به مندرجات فصل دوم این نشریه مراجعه شود. در اتصال و مونتاز قطعات مختلف کارهای چوبی» باید ویژگیهای مصالح با مشخصات مندرج روی نقشه‌های اجرایی مطابقت داشته باشد. 4 ۳-۱۵ اجرای کارهای چوبی ۹ ۱-۳-۱۵ خواندن نقشه‌های اجرایی وجود نقشه در اجرای کارهای چوبی ضروریست. این نقشه‌ها بهترین وسیله انتقال اطلاعات از طراح به عوامل اجرایی هستند. نجارها باید با اصول اولیه در قرائت صحیح نقشه‌ها آشنا باشند. نقشه‌ها مدارکی هستند که در صورت بروز اختلاف بین مشاورء کارفرما و سازنده قرار می‌گیرند و اختلاف در طرح یا تفسیر مندرجات آنها می‌تواند موجد هزینه‌های اضافی برای هریک از طرفین قرارداد باشد. بنابراین حتی در کارهای کوچک اگر نقشه‌ها به صورت اولیه و سردستی نیز تهیه شده باشد. باید آنها را تا مدتی پس از تکمیل کارء حفظ و نگهداری نمود تا در صورت بروز اشکال و اختلاف, مورد استفاده قرار گیرند. ۹ ۳-۳-۱۵ بریدن» خشک کردن,» خواباندن و به کار بردن چوب درخت را باید در فصل پاییز که شیره آن کم است. برید. در فصل بهار و تابستان که شیره درخت زیاد است. قارچها و انگلها به درخت بریده یورش برده» به آن سیب می‌رسانند. پس از بریدن درخت بهتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴۸ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی است پوست آن را بکنند تا انگلها زیر پوست آن جا نگیرند و به آن آسیب نرسانند. تنه درخت پوست کنده, نباید در برابر آفتاب قرار گیرد. خشک شدن چوب از یک پهلو موجب ترک‌خوردگی آن از پهلوی دیگر می‌شود. تنه درخت باید از دور تا دور به طور یکنواخت خشک شود. از آنجا که خواباندن چوب برای خشک شدن تدریحی آن موجب افزایش هزینه‌ها می‌شود.ء چوب را در گرمخانه‌هایی با گرمای ۴۶ تا ۵۰ برای خشک شدن تدریجی, باید الوار و تخته را در جای سرپوشیده با قابلیت تهویه. که زمینش نم نداشته باشدء خواباند تا کم‌کم خشک شود. چوبهای خشک شده در هوا در معرض رطوبت و جای نمناک. آب مکیده و باد می‌کنند و برعکس در جای خشک نم پس می‌دهند. این خصوصیت در بسیاری از موارد موجبات انقباض و انبساط چوب را فراهم ساخته, مشکلاتی را به وجود می‌آورد. رطوبت چوبهایی که در قسمتهای بیرونی ساختمان کار گذاشته می‌شوند. ( ۱۰) تا (۱۲) و رطوبت چوبهایی که در ساخت مبلمان قسمتهای درونی بنا به کار می‌روندء (۶) تا (۷) است. ۹ ۳-۲-۱۵ کلیات اجرای کارهای چوبی کارهای چوبی باید دقیقاً مطابق نقشه‌های اجرایی انجام شوند. به منظور رعایت جنبه‌های اقتصادی باید در کارهای چوبی از جزئیات اجرایی تیپ استفاده شود و تا حد امکان از طرحها و جزئیات اجرایی خاص پرهیز گردد. در کارهای جوبی باید تا حد امکان تعداد اتصالات. کم و جزئیات اجرایی ساده باشد. در استفاده از چسبها باید شرایط بهره‌برداری از کار چوبی در نظر گرفته شود. برای چسباندن قطعات به یکدیگرء باید سطوح اتصال کاملاً تمیز و خشک باشند» چسب مناسب انتخاب شده باشد. قطعات به ترتیب شماره‌گذاری شده باشندء گیره و پیجدستی به تعداد کافی مهیا شده باشد. قطعات یک بار به طور آزمایشی به یکدیگر متصل شده باشند. سطوح موردنظر» چسب‌کاری شده و قطعات تحت فشار قرار گیرند. کار سوار شده باید مورد بازرسی مجدد قرار گرفته و از مسطح و گونیا بودن آن اطمینان حاصل شود. چسبهای اضافی قبل از سخت شدن,» باید از روی کار برداشته شوند و پس از خشک شدن چسب. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پانزدهم -کارهای چوبی ۵۳۹ و حفاظت شده استفاده شود. ۹ ۳-۳۲-۱۵ اجرای سازه‌های چوبی در اجرای قسمتهای مختلف سازه‌های چوبی نظیر ستونهاء تیرهاء خرپاهاء کفها و دیوارهای چوبی» باید به جزئیات مندرج در نقشه‌های اجرایی توجه شود. به منظور رعایت جنبه‌های اقتصادی و ایجاد سازه‌ای مناسبء باید حتی‌الامکان از جزئیات اجرایی تیپ استفاده شود. وصله‌های اعضا و قطعات سازه‌ای در صورت نیازء باید در نقاطی قرار داده شوند که تنشها در پایین‌ترین حد باشند. تا حد امکان باید از طرح, ساخت و نصبهای دشوار پرهیز شود. در طول اعضا و قطعات سازه‌ای» باید از تغییر مقطع عرضی غیرضروری پرهیر شود. شکل مقاطع اعضا و قطعات سازه‌ای» باید با عملکرد قطعه تناسب داشته باشد. چسبهای مورد مصرف در اعضای سازه‌ای, باید با شرایط بهره‌برداری متناسب باشند. چنانجه خطر حریق» عضو سازه‌ای را تهدید می‌کند. باید برای به تأخیر انداختن زمان اشتعال و افزایش مقاومت در برابر حریق از مواد مخصوص در سطوح داخلی ساختمان استفاده نمود. نوع و قطعاتی که دارای سطح مقطع زیاد هستندء به کار بسته شود. در سازه‌های چوبی بهتر است به جای تیرهای ساده از تیرهای یکسره استفاده شود. درها و پنجره‌های چوبی و چارچوب آنها باید مطابق نقشه‌های اجرایی» ساخته و نصب شوند و تطبیق اندازه در و پنجره با چارچوب باید مورد توجه قرار گیرد. در و پنجره باید از هر طرف ۱/۵ میلیمتر با لول" باید با توجه به وزن در و پنجره صورت گیرد. لولاها باید در فاصله مناسبی از بالا و پایین نصب شوند. برای نصب لولا باید در لبه در و پنحره و داخل دوراهه چارچوب» تورفتگی ایجاد شود و با جاسازی -------- صفحهٔ بعد -------- 0۰ مشسخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی لولا از ایجاد فاصله بین بازشو و چارچوب جلوگیری به عمل آید. نصب لولا باید به کمک پیچهای مخصوص چوب صورت گیرد. اتصالات پنجره‌های چوبی باید از نوع فاق (کام) و زبانه‌ای بوده و قاب پنجره باید تنگ و میخ شده باشد. پنجره‌های چوبی خارجی,» باید در محلی قرار گیرند که از بارش برف و باران در آمان باشند. درهای چوبی با پوششهای قیبری» تخته‌های لایی یا نئوپان؛ باید با استفاده از شبکه‌های چوبی 1 درها و9 پنحره‌های چوبی به دو شکل ساده 9 قابلمه‌ای ساخته می‌شوند. نوع قابلمه‌ای به لحاظ زیبایی و جلوگیری از تبادل حرارت و گرد و غبار بر نوع ساده برتری دارند. در محل نصب قفل درهای چوبی باید عرض قاب جوبی (بائو) به انداره‌ای باشد که نصب قفل» روکوب و دستگیره آن بدون اشکال میسر باشد. به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت از کفء نعل درگاه و دیوارهای اطراف به چارچوب» باید پشت لایه‌های نازک پلاستیک (مطابق با استاندارد 743 - 885)» عایقکاری نمود. لبه‌های داخلی أستانه و9 اعضای قائم چارچوب» به ویژه در تراز پایین. باید به کمک زوارهای چوبی موقت از صدمات احتمالی ناشی از عدم دقت در عبور فرقون یا حمل و نقل مصالح و دیگر تجهیزات. مصون نگاه داشته شود. در موأردی که چارچوب همزمان با پیشرفت کار دیوار کار گذاشته می‌شود.ء برای نگهداری آن در وضعیت قائم» باید از یک یا دو وادار چوبی که به کلاه (عضو افقی بالایی) چارچوب متصل می‌گردد. استفاده نمود. در این حالت با پیشرفت کار بلوک‌چینی یا آجرچینی» باید شاخکهایی به اعضای قائم چارچوب» متصل و با کار بنایی درگیر شوند. اولین شاخکها (یک عدد در هر طرف) باید در تراز پایین یعنی پس از اولین ردیف بلوک‌چینی و دومین یا سومین ردیف آجرچینی قرار داده شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پانزدهم -کارهای چوبی ۵۵۱ با پیشرفت کارء به ویژه در مواردی که وارد آمدن ضربه به وادار نگهدارنده چارچوب محتمل باشد. تعبیه حداقل دو شاخک دیگر در هر طرف, یکی در وسط و دیگری نزدیک بالای چارچوب, برای چارچوبهایی که در تمام ارتفاع طبقه (از کف تا سقف) ادامه دارند. نصب چهار شاخک در هر طرف توصیه می‌شود. به منظور حفظ زاویه قائمه بین کلاه و اعضای قائم چارچوب» معمولاً از دو قید چوبی به مقطع ۷۵۰ ۱۸ میلیمتر استفاده می‌شود. اگر چارچوب فاقد آستانه باشدء به منظور حفظ فاصله از گیرش و سخت شدن کارهای بنایی اطراف چارچوب جابه‌جا کرد. برای واداشتن چارچوبهای داخلی قبل از احداث دیوارهای جدا کننده باید اآبتدا موقعیت دیوار و در گیرد. برای جلوگیری از حرکت چارچوب روی کف, باید از تخته‌ای که به طور موقت به کف پیچ می‌شود. استفاده نمود. برای ثابت نگه داشتن بالای چارچوب, باید از مهاریهایی که به نقاط ثابتی روی دیوارهای اطراف تکیه دارندء استفاده شود. نصب چارچوب پنجره‌ها به دو طریق صورت می‌پذیرد: الف: نصب چارچوب همزمان با اجرای دیوار در این حالت مانند آنچه درباره درها گفته شدء ابتدا چارچوب در محل مورد نظر قرار گرفته به کمک یک یا دو وادار که به کلاه چارچوب متصل می‌شود. آن رامی‌کنند. ضمن اجرای دیوار باید ندابیر لازم برای درگیری جارجوب و دیوار انخاذ گردد. چنانجه پنجره دارای کف پنجره سنگی یا بتنی پیش‌ساخته باشدء باید آن را قبل از کار گذاشتن پنجره در جای خود قرار داد. ب: ‏ انصب چارچوب پس از اجرای دیوار در این موارد باید به کمک یک قاب چوبی موقت. که از قیدهای ۵۰۵۰ با ۷۵۲۵۰ میلیمتر ساخته و گوشه‌های آن با گونیاهای چوبی تثبیت می‌شود. ضمن اجرای دیوار بازشوی لازم را ایجاد نمود. قاب چوبی موقت باید قدری بزرگتر از پنجره اصلی باشد تا نصب پنجره به آسانی صورت گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۵۲ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی فاصله اطراف پنحره اصلی و دیوارء باید با مواد درزگیر به کمک ابزار تزریق مناسب» پر شود.ء پنحره باید قبل از اندودکاری در محل خود قرار گیرد تا چارچوب به خوبی با اندود محاصره شود. ۹ ۷-۲-۱۵ اجرای تیغه‌های جدا کننده جچوبی تیغه‌های جدا کننده که برای تقسیم فضاهای داخلی ساختمان احداث می‌شوند. باید مطابق با که از استحکام کافی برخوردار باشند. ۹ ۸-۳۲-۱۵ اجرای کارهای جوبی تزئینی مطابق نقشه‌های اجرایی صورت پذیرد. این کارها باید با دقت و توسط افراد محرب انجام شود. در ساخت کارهای جوبی تزئینی» باید از بهترین مصالح استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 5 و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شسانزدهم - کاسیکاری و سرامیک ۵۵۵ ۹ ۱-۱۶ کلیات در این فصل تعیین ویژگیهای فنی و کیفیت کاشیکاری و سرامیک‌کاری در بدنه» مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. در فصل هفدهم کاشیکاری و سرامیک‌کاری در کف توضیح داده خواهد شد. ۱-۱-۱۶ تعاریف و دامنه کاربرد کاشی لعابی دیواری فرآورده‌ای است سرامیکی متشکل از دانه‌های ظریف بلورین و متخلخل که معمولاً در حرارتی بالاتر از ۱۰۰۰ درجه سلسیوس» پخته و یک رویه آن از لعاب پوشیده شده است. رویه لعابین کاشی به صورت براق» نیمه براق و مات تولید می‌شود. کاشیهای تزئینی دارای برجستگی و فرورفتگی با اشکال تزئینی و منقوش به رنگهای مختلف می‌باشند. کاشیهای لعابی و انواع سرامیک برای پوشاندن دیوارهای قابل شستشوی داخل ساختمان نظیر دستشوئی» حمام, آشپزخانه و مراکز بهداشتی و حتی تهیه تابلوهای تزئینی و همچنین دیوارهای خارجی بنا به کار می‌رود. 4 ۲-۱۶ مصالح ۱-۲-۱۶ کاشی کاشیها از نظر اندازه به چند گروه عمده تقسیم می‌شوند. هر گروه دارای اشکال مختلف است که جزئیات آن در فصل مصالح توصیح داده شده است. ۲-۲-۱۶ سرامیک -------- صفحهٔ بعد -------- 0۶ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۹ ۳-۲-۱۶ مصالح چسباننده - دوغاب سیمان برای چسباندن کاشی لعابدار یا بدون لعاب به ابعاد ۱۰۳۱۰ سانتیمتر روی سطوح قائم» از دوغاب ماسه سیمان با نسبت حجمی ۱:۵ و برای پر کردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده می‌شود. مقدار دوغاب ماسه سیمان و پودر سنگ برای هر مترمربع به ترتیب ۳۳ و ۰/۷۵ لیتر است. برای کاشی لعابدار یا بدون لعاب به ابعاد ۱۵۲۱۵ سانتیمتر روی سطوح قائْم» از دوغاب ماسه سیمان به نسبت حجمی ۵ و برای پر کردن بندها از دوغاب سیمانی و پودر سنگ استفاده می‌شود. مقدار دوغاب ماسه سیمان و پودر سنگ برای هر مترمربع به ترتیب ۳۳ و ۰/۷۵ لیتر است. برای سرامیک‌کاری با سرامیک ۳۰۷۳۰ میلیمتر برای سطوح قائم» از ملات ماسه سیمان با نسبت حجمی ۱:۶ به عنوان آسترء و ملات سیمان و خاک سنگ به عنوان آستر تخته ماله‌ای و برای پر کردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده می‌شود. مقدار ملات ماسه سیمان» ملات سیمان خاک سنگ و دوغاب سیمان و پودر سنگ مورد نیاز برای هر مترمربع به ترتیب ۳۳ ۷ و ۱ لیتر می‌باشد. نسبتهای اختلاط در دوغاب سیمان و پودر سنگ که برای بندکشی مورد استفاده است. ۴۰۰ کیلوگرم سیمان, ۹۶۰ کیلوگرم پودر سنگ و ۴۸۰ لیتر آب می‌باشد. دوغاب را می‌توان با ماده دافع آبء یا ماده مخصوصی که به آن یکنواختی رنگ بدهد و یا با هر دو برای کاشیکاری با کاشی ۲۷۵ سانتیمتر روی سطوح قائم» از دوغاب ماسه سیمان ۱:۵ و برای پر کردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده می‌شود. میزان دوغاب ماسه سیمان و دوغاب سیمان و پودر سنگ در هر مترمربع به ترتیب ۳۳ و ۰/۷۵ لیتر خواهد بود. بهترین دوغاب برای کاشیکاری ملاتی است از مخلوط سیمان پرتلند و ماسه کاملاً شسته. در ساختن ملات برای کاشیکاری نباید آهک. گچ. خاک و پودر سنگ به کار رود. - چسبهای مخصوص در بعضی موارد برای چسباندن کاشی و سرامیک از چسبهای مایع مخصوص و یا از بطانه استفاده می‌کنند. چسبهای مایع غالباً روی بتن یا گچ و مانند آن بدون تراشیدن دیوار به کار می‌روند. این نوع -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شسانزدهم - کاشیکاری و سرامیک ۸۵۷ مواد معمولاً در مقابل آبء اسید و مواد نفتی مقاوم می‌باشند. بطانه‌ها معمولاً از چندین نوع مواد شیمیایی بخصوص ترکیب شده‌اند. در هر حال طرز کار و نوع اجرا و بهره‌برداری» قبلاً باید به تأیید دستگاه نظارت ۳-۱۶اجرا ۹ ۱-۳۲-۱۶ کاشیکاری - زیرسازی (آماده کردن زیرکار) قبل از اقدام به کاشیکاری دیوارهاء باید وضع دیوارها به لحاظ تراز وبودن و همچنین قائمه بودن زوایا کنترل شود و چنانچه نواقص و اشکالاتی در زیرسازی وجود داشته باشد» باید آن را مطابق روی سطوحی که برای کاشیکاری در نظر گرفته شده است. نباید پوششی از کاهگل, گچ و خاک. گچ یا هر نوع ملات دیگری غیر از ماسه و سیمان وجود داشته باشد. اگر ملات مصرف شده در بندکشی أجرهای دیوار» ملاتی غیر از ماسه و سیمان باشد. بهتر است لااقل ۲۴ ساعت قبل از اقدام به کاشیکاری» سطح دیوار با ملات ماسه سیمان (به نسبت ۶ ماسه و ۱ سیمان» یا ۱۰ ماسه و ۱ سیمان) به طریق گلنم (پاشیدن ملات) به ضخامت ۲ تا ۵ میلیمتر پوشانده شود. موارد فوق برای مواقعی است که کاشیکاری با دوغاب‌ریزی انجام می‌شود. کاشی را نباید قبل از نصبء مدت زیادی در آب قرار داد که زنحاب شودء فقط کافی است کاشی را در آب فرو برده و به کار برد. عرض بند در کاشیکاری حوضها و استخرها همیشه باید ۲ تا ۳ میلیمتر باشد تا بندها به وسیله ملات پر شود. فضای بین دیوار و کاشی به طور متوسط ۳ سانتیمتر بوده و باید به نحوی از ملات پر شود که ملات کاملاً سطح پشت کاشی را بپوشاند. ریختن خرده آجر» گل رس (که غالباً برای چسباندن کاشی به کار می‌رود) و مانند اینها به پشت کاشیء ممنوع است. در حمام» دستشوئی و مانند آن که عایقکاری در بدنه دیوار قرار دارد. حتماً باید روی عایقکاری توری سیمی. نصب و کاملاً به دیوار محکم شود. عایقکاری پشت کاشیکاری, نباید چروک خورده باشد. بهتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸۵۸ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی است در تهیه ملات از مصرف سیمان سفید خودداری کرد. چنانچه اجباراً در ساختن ملات از سیمان سفید استفاده شود.ء باید به جای ماسه»ء پودر کوارتز (سنگ شیشه) به کار رود. بهترین نسبت برای مخلوط نباید کاشی دیواری را در اماکنی که در معرض یخزدگی قرار می‌گیرد. به کار برد. ۹ ۲-۲-۱۶ نصب سرامیک سرامیک را روی بستری از ملات که در بالا توضیح داده شد. قرار داده و با تخته ماله سطح آن را صاف می‌کنند. باید توجه داشت که هنگام چسباندن سرامیک, اندود رویه (ملات) نباید گیرش خود را آغاز کرده باشد.ء زیرا در آن صورت سرامیک کاملاً به ملات نچسبیده و بعداً جدا خواهد شد. پس از نصب سرامیک. و گیرش ملات» سطح سرامیک را آب می‌زنند تا کاغذ روی آن جدا شود و پس از آن با دوغابء درز آنها را پر می‌کنند. ممکن است سرامیکها روی کاغذ نبوده و جدا باشند که در آن صورت نصب سرامیک, دانه دانه و با دقت فراوان پهلوی یکدیگر انجام می‌شود. در این حالت باید سطح به دست آمده کاملاً صاف و یکنواخت باشد. شکل سرامیک, مربع» مستطیل» شش‌گوشه و مانند میزان دوغاب سیمان و پودر سنگ برای پر کردن بندها به اندازه سرامیکها بستگی دارد. دوغاب مصرف شده برای بندکشی همواره بیشتر از حجم فضای خالی است. زیرا مقداری از دوغاب مصرفی برای سرامیک‌کاری باقی می‌ماند که پاک می‌شود و مصرف مجدد ندارد و لذا حجم دوغاب مصرفی برای سرامیک‌کاری با احتساب دورریز به میزان یک لیتر در هر مترمربع پیشنهاد می‌شود. در بندکشی می‌توان متناسب با رنگ سرامیک از رنگهایی استفاده کرد که به زیبایی سرامیک بیفزاید. - مراقبت ضمن گیرش حداقل تا سه روز بعد از نصب سرامیک نباید به آن ضربه مکانیکی وارد آید و درجه حرارت فضایی که سرامیک شده» نباید از ۵+ درجه سانتیگراد کمتر شود. در صورت لزوم پس از گیرش اولیه ملات بندکشی, آب دادن سرامیک در چند نوبت کمک شایانی به ازدیاد مقاومت می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ۰۰+ ۰۰+ سر 6 ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - بوشسشسهای کف, پله‌ها ۵۶۱ ۱-۱۷ کلیات برای اجرای پوشش کف و پله. باید نکات زیر مورد توجه قرار گیرد: قبل از اجرای هر نوع پوشش, باید محلهایی را که کفسازی می‌شود.ء کاملا از مواد زاید پاک نمود. هر نوع پوشش,» مشخصات خاص خود را دارد که با توجه به مصالح مصرفی» باید موازین فنی آن رعایت شود. مصالح عمده‌ای که در کفپوشها به کار می‌رود عبارتند از سنگ» بتن» موزائیک. انواع آجرء سرامیکهاء در صورت درخواست دستگاه نظارت» پیمانکار موظف است به هزینه خود و قبل از شروع به کارء تعداد کافی نمونه برای تصویب در اختیار دستگاه نظارت قرار داده و اسناد و دلایل کافی نسبت به مناسب بودن مصالح و مرغوبیت جنس ارائه نماید. ۹ ۱-۱-۱۷ تعریف و دامنه کاربرد پوشش نهایی کف که روی زیرسازی انجام می‌شود. کفپوش نام دارد و موارد استعمال آن در کف. قرنیز» پله ساختمانها و پیاده‌روها است. انتخاب و کاربرد هر نوع پوشش, بستگی مستقیم به نوع عوامل تعیین کننده» ویژگیهای جذب صوت. نرمیء رنگ» صافی» پایداری در برابر مواد شیمیایی» سایش و ۲-۱۷ مصالح مصالح مورد مصرف در پوششهای کف و پله‌ها متنوع‌اند. پوششهای رایج عبارتند از آجرهای -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۳-۱۷اجرا ۱-۳-۱۷ پوششهای کف ۱-۱-۳-۷ کلیات چنانچه فرش در طبقه زیرین ساختمان بوده و مستقیماً با زمین تماس داردء باید دارای زیرسازی به شرح زیر باشد: پس از تسطیح کف زیرین» ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر قلوه سنگ درشت چیده و سپس روی آن یک قشر مخلوط شن و ماسه بریزند تا فواصل خالی را پر کرده و یک سانتیمتر روی تمامی سطوح را بپوشاند. سپس روی آن یک قشر بتن رده 0۱۶ (عیار ۲۰۰ کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن) به ضخامت ۵ سانتیمتر ریخته و سپس روی آن را فرش کنند. در صورت عدم دستیابی به سنگ قلوه و با توافق دستگاه نظارت می‌توان از سنگ لاشه استفاده نمود. در سایر طبقات به منظور پر کردن فضای بین پوشش سقف و فرش کف می‌توان از مصالح سبک مانند پوکه معدنی یا صنعتی به صورت بتن سبک» خرده آجر (غیر از جر جوش) یا پوکه کوره‌ای استفاده کرد. بدیهی است مصالح مذکور باید عاری از هر گونه گچء, خاک بقایای نباتی و مواد زاید باشد. پس از تسطیح» روی لایه مذکور را با یک قشر ماسه نرم پوشانده برای فرش آماده می‌کنند. قبل از مبادرت به پر کردن حد فاصل بین طاق و فرش باید تمامی نخاله‌هاء. گچ, خاک, آهک و مانند اینهاء جمع‌آوری و به خارج کارگاه حمل شود. در صورتی که لوله‌های آب» گازء تأسیسات و برق (اعم از پولیکاء فولاد و یا کابل) از کف عبور می‌کنند, باید قبلاً تدابیر لازم برای محافظت آنها به عمل آمده و سپس اقدام به زیرسازی و فرش شود. در جاهایی که سطح آب زیرزمینی بالاست طبق دستور دستگاه نظارت قبل از فرش کف باید مبادرت به انجام عایق رطوبتی نمود. قبل از کفسازی با کاشی (اعم از لعابدار یا بدون لعاب)» پارکت, موکت. فرش لاستیکی» چوب پنبه کائوچو و نظایر آن» عیناً باید زیرسازی بالا انجام شود. به منظور انجام هر نوع کفپوش لاستیکی, پلاستیکی» کائوچویی» چوبی و مانند اینها در طبقات همکف و یا در زیرزمین که فرش با زمین طبیعی به وسیله کفسازی تماس دارد.ء برای جلوگیری از نفود رطوبت» باید سطح زیر فرش را با عایق رطوبتی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - پوشسشضهای کف پله‌ها ۶۳ مناسب عایقکاری نموده و سپس روی آن را با بتن رده ۲۱۶ (عیار ۲۰۰ کیلوگرم سیمان در مترمکعب را می‌توان با بتن فوق‌الذکر و پاشیدن سیمان و لیسه‌ای کردن سطح آن و همچنین به وسیله آجر سیمانی ۲-۱-۳-۷ پوشش کف با آجرهای سیمانی و موزائیکی جر موزائیک روی ملات سیمانی به نسبت ۱:۳ تا ۱:۵ به ضخامت متوسط ۲/۵ سانتیمتر کار گذاشته درز موزائیکها باید منظم و باریک بوده و سطح فرش کاملا هموار و تراز باشد» به نحوی که پستی و بلندی و اختلاف ارتفاع در آن مشاهده نشود. آجر موزائیک نباید لب‌پریده باشد» در صورت وجود چنین میلیمتر و حاصل ضرب این دو عدد نباید از ۶ بیشتر باشد. در آجرهای خیس شده ممکن است سوراخهای ریزی مشاهده گردد. این سوراخها نباید از فاصله ۰/۵ متری قابل روّیت باشند. آجرها باید بر اثر ضربه جسم فلزی» صدای زنده‌ای ایجاد کنند. میزان جذب آب حداکثر ده درصد است. موزائیک نباید قبل از خطوط درز موزائیک در اطاقهایی که مجاور و متصل به هم و یا در مجاورت راهرو و فضاهای ارتباطی قرار دارندء باید در یک امتداد باشندء مگر در محلهایی که ابعاد موزائیکها متفاوت باشند. سطوح زیرین که فرش کف روی آن اجرا می‌شود» باید کاملا تمیز شده و قبل از شروع کار مرطوب شوند. موزائیک قبل از نصبء باید حداقل ۱۵ دقیقه در آب قرار گیرد. موزائیک اطراف کفشویهاء دور کاسه توالتها و چارچویها و مانند اینها پس از اندازه‌گیری» باید با وسیله مناسب بریده شوند. به نحوی که درزها یکنواخت باشد. راه رفتن روی موزائیک فرش قبل از دوغاب‌ریزی ممنوع است. ساختن ملات روی موزائیک فرش مجاز نمی‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی بندهای فرش موزائیک را با توجه به نوع کار با دوغاب سیمان و پودر سنگ یا سیمان و خاک سنگ پر می‌کنند. سیمان این دوغاب بر حسب رنگ موزائیک از سیمان پرتلند یا رنگی انتخاب می‌شود. پس از گرفتن دوغاب سیمان درزهاء روی سطح موزائیک دوغاب‌ریزی شده» ماسه نرم» خاک اره» پودر و یا خاکه سنگ پاشیده» آن را با گونی پاک می‌کنند. برای تهیه یک مترمکعب دوغاب سیمان و پودر سنگ, باید ۴۰۰ کیلوگرم سیمان, ۹۶۰ کیلوگرم پودر سنگ و ۴۸۳ لیتر آب اختیار کرد. برای تهیه یک مترمکعب دوغاب سیمان و خاکه سنگ, باید ۲۲۰ کیلوگرم سیمان و ۱۰۰۰ کیلوگرم خاکه سنگ و ۵۲۷ لیتر آب مخلوط گردد. آنچه از بقایای تمیز کردن فرش عاید می‌شود» نباید مجدداً در دوغاب‌ریزی به کار رود. - نصب آجرهای موزائیکی و سیمانی بدون ملات و کفپوشهای موزائیکی درجا و شسته نصب آجرهای موزائیکی و سیمانی در فرش بام و پیاده‌روها بر روی بستری از ماسه نرم صورت می‌گیرد. در فرش بام باید آجرها را روی ۲/۵ تا ۳ سانتیمتر ماسه قرار داد. در اطراف مجرای آب‌روها تا شعاع ۸۰ سانتیمتر به جای ماسه از شن رودخانه‌ای (نخودی) استفاده می‌شود. آجرهای موزائیکی با سیمانی را می‌توان به طور خشکه‌چین پهلوی هم قرار داد در این حالت پس از نصب آجرها در سطحی معادل ۶ تا ۷ مترمربع» درز انبساطی به عرض ۱/۲ سانتیمتر در اطراف آن تعبیه می‌شود. درز یاد شده باید با ماسه آسفالت پر شود. سایر درزها باید با دوغاب سیمان پر شوند. در بام می‌توان پس از ماسه‌ریزی» موزائیک را با ملات ماسه سیمان فرش نمود که در آن صورت ملات باید کم‌عیار و کم‌آب بوده و سعی شود که ماسه زیرین جابه‌جا نشود و سپس نسبت به دوغاب‌ریزی اقدام گردد. مشخصات و کیفیت موزائیک درجا و شسته و نیز نحوه اجرای آنها در فصل مصالح آمده است. - آجرهای موزائیکی سبک فرش این نوع موزائیک عیناً مانند سایر موزائیکها است و استفاده از این نوع موزائیکهاء باید مطابق دستور دستگاه نظارت صورت گیرد. - کفپوش موزائیک پلاستیکی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - پوشسشضهای کف پله‌ها ۵۶۵ این کفپوشها را غیر از کفسازی معمولی می‌توان روی مصالح مختلف از قبیل چوب» بتن و موزائیک کهنه اجرا کرد. جزئیات اجرایی این نوع کفپوش عیناً مانند سایر موزائیک‌ها است. در سطوحی که کفشو وجود دارد. باید کرم‌بندی و شیب‌بندی, انجام و سپس از نقاط مرتفع به سمت کفشوء ریسمان کشی و آنگاه مبادرت به فرش موزائیک شود. در کف آشپزخانه, توالت و حمامء باید حداقل ۵ درجه شیب منظور شود. پس از ساب‌زنی و تمیزکاری» سطح موزائیک را با واکس مخصوص براق ۳-۱-۳-۷ پوشش کف با سنگ قطعات سنگ باید روی قشری از ملات کار گذاشته شده» با کمی جابه‌جایی با ملات تماس کامل پیدا کند و کلیه درزها و فواصل سنگها با ملات پر شود. در مواقعی که دمای محیط کار یا درجه حرارت هریک از مواد و مصالح مصرفی از ۵ درجه سلسیوس کمتر است. انجام بنایی با سنگ مجاز نمی‌باشد» مگر اینکه وسایل کافی و مجاز برای عایق نمودن محل یا گرم کردن مواد مصرفی به کار رود تا درجه حرارت از مقدار مشخص شده بالاء کمتر نباشد. تمامی سطوح زیرین که بنایی روی آن شروع می‌شودء باید کاملاً تمیز شده و قبل از شروع مرطوب شود. ملات مصرفی در بنایی با سنگ, باید ملات ماسه سیمان از نوع مشخص شده باشد. در صورتی که نوع ملات مشخص نشده باشد. باید حداقل از ملات ماسه سیمان ۱:۵ استفاده شود. ملات را باید آنقدر زیاد باشد که با نصب سنگ. ملات روان از اطراف درزهای سنگ بیرون بزند. ملات باید تمامی فضای خالی بین سنگها را پر کند. ملات سخت شده اطراف کار نباید مورد استفاده مجدد قرار گیرد. در صورتی که قطعه سنگی جابه‌جا شود. باید ملات اطراف سنگهای فرش شده و سنگ جابه‌جا شده» کاملاً پاک و ملات قبلی جمع‌آوری گردد. هر سنگ باید قبل از نصب کاملاً تمیز شده و در صورت لزوم در آب خیسانده شود. ترکیب و ترتیب قرار دادن سنگهاء جزئیات نصب آنها و -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی سنگ در حین فرش نباید به ملات آغشته شود. در مورد سنگهای پلاک که سطح زیرین آنها صیقلی است. می‌توان برای چسبندگی بیشتر ملات با سنگ» به وسیله ماشین» شیارهایی در پشت سنگ ایجاد نمود. ضخامت بندها باید کاملاً مساوی بوده و هیچ گاه از ۵ میلیمتر کمتر و از ۲۰ میلیمتر بیشتر نباشد. از نظر عایق رطوبتی کفهاء ملاحظات اجرایی قبل از نصب فرش و دستورالعملهایی که در قسمت موزائیکها توضیح داده شده باید عیناً رعایت شود. در صورتی که سنگهای کف ریشه‌دار باشد. باید قبل از نصبء نقشه سنگ چینی» نوع و اندازه بندکشی و تیشه‌داری یا صیقلی بودن آن به تصویب دستگاه نظارت برسد. سنگهای ریشه‌دار را می‌توان با ملات و یا با پخش ماسه بادی در زیر آن فرش نمود. ب: فرش با لاشه سنگ هنگام فرش با سنگ لاشه, فواصل و درز سنگها را به هر میزان می‌توان انتخاب نمود. سنگها را می‌توان در رنگها و اشکال مختلف انتخاب کرد. سطوح جانبی سنگها باید قائم باشد. استفاده از سنگهای بغل اره که ضخامت آنها متغیر و از ضخامت مورد نظر کمتر باشد» مجاز نیست. پس از فرش کردن کف با لاشه سنگ» درزها با ملات سیمان ۱:۵ با سیمان معمولی یا سیمان رنگی و سنگدانه‌های مناسبء پر و بندکشی می‌شود. در صورتی که سطح فرش نیاز به ساب داشته باشد.ء سطح ملات. بین لاشه سنگها باید تا حدودی بلندتر از سنگ باشد.ء به نحوی که کف پس از ساییدن, کاملاً تراز و یکنواخت شود. به جای ملات ماسه سیمان می‌توان از ملات موزائیکی با سنگهای دانه‌بندی شده ریز یا درشت به رنگهای مختلف استفاده نمود. مراحل ساب‌زنی و بتونه کاری مانند بخشهای قبل انجام می‌شود. برای اسیدساب کردن و واکس زدن سنگها به فصل لازم به توضیح است که مشخصات فرشهاء درزها و عایق رطوبتی» باید قبلاً توسط دستگاه نظارت, معین و برای اجرا ابلاغ گردد. پ: فرش با سنگهای ریشه‌دار و قلوه‌سنگ فرش با سنگهای ریشه‌دار و قلوه‌سنگ که برای پیاده‌روها و خیابانها و فضاهای باز مورد استفاده است. در فصل محوطه‌سازی خواهد آمد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - پوشسشضهای کف پله‌ها ۵۷ ۴-۱-۳-۷ فرش با سرامیک زیرسازی سرامیک‌کاری عبارتست از یک قشر اندود ماسه سیمان ۶ :۱ یا ۱:۵ به ضخامت متوسط ۲ سانتیمتر و همجچنین یک قشر اندود تخته ماله با سیمان و خاک سنگ به ضخامت ۵ میلیمتر. مقدار ملات مصرفی برای زیرسازی با احتساب افت. ۷ لیتر در مترمربع است. فاصله بین قطعات سرامیک ۲ تا ۵ میلیمتر و عموماً به طور متوسط ۳ میلیمتر است که این بندها به وسیله دوغاب پر می‌شود. فرورفتگی سرامیک در داخل اندود تخته ماله‌ای برابر یک میلیمتر است. برای پر کردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده می‌شود. دوغاب مصرف شده برای بندکشی, همواره بیشتر از حجم فضای خالی استء زیرا مقداری از دوغاب روی سطح سرامیک باقی می‌ماند که پاک شده و مصرف مجدد ندارد. حجم دوغاب مصرفی برای سرامیک‌کاری با احتساب دورریز به میزان یک لیتر در هر مترمربع پیشنهاد می‌شود. پر کردن فواصل سرامیکها با دوغاب باید حداقل ۲۴ ساعت پس از نصب سرامیکها صورت پذیرد. پس از آنکه دوغاب سفت شد. باید آن را به وسیله پارچه مرطوب از سطح سرامیک و کاشی پاک نمود. نصب سرامیکها در روی کفهای بتنی یا شفته آهکی با ملات سیمان نیز صورت می‌گیرد. برای نصب سرامیک روی سطوحی مانند گچ» چوب و مواد قیری از چسبهای آلی یا معدنی استفاده می‌شود. کاشی و سرامیک را نباید قبل از نصبء مدت زیادی در آب قرار داد که زنجاب شود. فقط کافی است کاشی را در آب فرو برده و خارج نمود. در ساختن ملات برای پوشش سرامیک یا کاشی» باید از مصرف آهک؛ گچ, خاک و پودر سنگ خودداری نمود. اگر از سیمان سفید یا رنگی برای پوشش بندها استفاده می‌شود.ء بهتر است برای ساختن ملات از پودر کوارتز (پودر سنگ شیشه) به جای ماسه استفاده نمود. بهترین نسبت برای مخلوط کردن سیمان سفید و کوارتز نسبت ۶:۱ تا ۱۰:۱ سیمان و کوارتز است. به طور معمول در هر متر طول یا عرض در سطح کاشی و سرامیک, باید شکاف مخصوص برای انقباض و انبساط منظور شود. این شکاف کاملاً نظیر سایر بندها بوده و در صورت لزومء باید با پودر پلاستیکی پوشانده شود. چنانچه قبل از سرامیک و کاشیکاری نیازی به عایق رطوبتی باشد» باید طبق دستورالعمل‌های دکر شده در بخشهای قبل عمل شود. اگر هنگام کاشیکاری بریدن کاشی ضروری باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ع۵ مشسخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی باید ابتدا کاشی را به اندازه مورد نظر با الماس خط انداخت و به وسیله تیغه تیز یا قیجی مخصوص آن را ۵-۱-۳-۷ پوششس کف با چوب و پوششس با پارکت قبل از چوبکاری باید سطح صافی را در کف بوجود آورد. در طبقات همکف و زیرزمینی که فرش با زمین طبیعی به وسیله کفسازی ارتباط داردء باید به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت» سطح زیر فرش را عایق‌بندی رطوبتی نمود و سپس روی آن را با بتن رده ۲۱۶ (عیار ۲۰۰ کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن) و یک قشر اندود ماسه سیمان ۱:۳ یا ۱:۴ پوشانده و سطحی صاف و صیقلی بوجود آورد. می‌توان این سطح صاف را به وسیله فرش کف با آجر سیمانی ایجاد نمود. در این صورت لازم است یک دست ساب روی فرش انجام شود. این زیرسازی باید کاملاً خشک شده و کمترین آثار رطوبت که مانع چسبیدن فرش روی آن باشد. در آن مشاهده نشود. روی سطح صاف خشک شده, باید با روغن الیف روغن‌مالی شود. پس از آن باید سطح با دو قشر ماستیک مخصوص» صاف و سپس فرش کف انجام شود. سطوح فرش شده با پارکت را باید با دستگاه مخصوص ساب زده و کاملاً صیقلی نمود. چویهای کرموء تابدار و چوبهای مخلوط شده با چوب اصلی,» باید کنده و خارج شوند. سطوحی که با فرشهای فوق پوشیده می‌شوندء باید در کنار دیوار به قرنیزهای چوبی و مانند اینها ختم شوند. ارتفاع قرنیز چوبی معمولاً بین ۷ تا ۱۰ سانتیمتر است. برای نصب قرنیز باید قبلاً در دیوار گوه‌های چوبی قیراندود یا پلاستیکی کار گذاشت. قرنیز باید با پیچ به نحوی به دیوار متصل شود که پیچ قدری داخل قرنیز قرار گرفته و روی آن بتونه شود. در محل تقاطع و گوشه‌هاء اتصال قرنیزها با یکدیگر باید به صورت فارسی‌بر (۴۵ درجه) باشد. با ماستیک کاملاً پر شده و صیقلی گردد. رنگ چوب قرنیزها باید کاملاً یکنواخت باشدء چنانجه قرنیزها رنگ روغن نمی‌شودء باید همرنگ و از جنس چوب پارکت باشد. تیغه‌های پارکت را می‌توان به اشکال مختلف., جناقی» حصیری و شطرنجی فرش نمود. آنواع پارکت نظیر راش» بلوط گردوء افراء ممرز و مانند اینهاست که از نظر کیفیت و مرغوبیت طبقه‌بندی می‌شود. رواداری اندازه تیغه‌ها بستگی به درجه مرغوبیت آنها دارد که در فصل مصالح توضیح داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - پونسشهای کف, پله‌ها ۵۶۹ الف: کفپوش الواری در این روش کف با تخته‌های بلند به عرض ۸۰ تا ۲۵۰ و ضخامت حدود ۲۰ تا ۴۰ میلیمتر فرش می‌شود. اتصال آنها از پهلو و انتها با کام و زبانه است و با میخ آهنی یا چوبی به زیرسازی» نصب و محکم می‌شوند. ب: ‏ کفپوش نواری این کفپوش همانند کفپوش الواری استء با این تفاوت که تخته‌ها کوچکتر بوده و به شکل نوارهای باریکی درآمده است. پهنای تخته‌ها بین ۷۵ تا ۱۵۰ و ضخامت بین ۱۰ تا ۴۰ میلیمتر پ: ‏ کفپوش بلوک چوبی بلوک چوبی نوعی پارکت ضخیم بوده و در ابعاد مختلف ساخته می‌شود. معمولاً اندازه آن ۰ میلیمتر است و به کمک أسفالت ماستیک بر روی کفسازی فرش می‌شود. در پاره‌ای موارد چوب را به صورت چهارگوش به ابعاد ۱۰۰۳۱۰۰ میلیمتر یا بیشتر و به ارتفاع بین ۱۰۰ تا ۰ میلیمتر تهیه کرده کنار هم نصب می‌نمایند. این فرش بیشتر در کارگاههای ابزار دقیق و سنگین به کار می‌رود. نکاتی که در مورد زیرسازی پارکتها ذکر گردید. باید در زیرسازی بلوکهای چوبی عیناً رعایت شود. فرشهای چوبی را پس از اجرا باید سمباده زده» صیقلی کرد و با قشری از سیلر پوشانید و سپس با شلاک و یا وارنیش رنگ‌آمیزی نمود. وارنیشهای مناسب برای چوب از انواع رزینهای پلی اورتان, فنولی و آپوکسی هستند. فرشهای چوبی در طول بهره‌برداری نیاز به مراقبت و نگهداری داشته و باید سالی یک بار واکس زده شوند. استفاده از پارچه خیس برای تمیز کردن پوششهای چوبی و ریختن آب روی آنها مجاز نمی‌باشد. ۶-۱-۳-۷ پوشش با پلاستیک و لاستیک -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ مشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی رزینهای اپوکسی برای روکش کف به کار می‌روند. رزین آپوکسی به همراه رنگینه و ماده سخت کننده, مخلوط شده و به ضخامت ۶ تا ۱۲ میلیمتر روی سطح بتنی با چوبی پخش می‌شود. این مواد ممکن است ماله‌کشی و صاف شده و یا به صورت چین‌دار رها شوند. کفپوشهایی که از پلاستیک ساخته می‌شوند عبارتند از موزائیکهای پلاستیکی, روکشهای پلاستیکی, کاشی وینیلی ساده و آزیست‌دار و کفپوش وینیلی فوم‌دار. این کفپوشها به کمک چسب مخصوص بر روی کف. نصب و درزهای آن با سیمان مخصوص به هم چسبانده می‌شود. روی این کفپوشها را نباید با حلالهای قوی تمیز کرد همچنین باید از زدن واکس و شلاک بر روی آنها خودداری نمود. وینیل تایل را به کمک چسبهای مخصوص ضد آب از نوع سیمان وینیلی بر روی کف نصب می‌کنند. وینیل تایل در برابر چربیها و روغنها و بسیاری از اسیدها و قلیاها و مشتقات نفتی به خوبی پایداری می‌کند. این مواد به حالت گرم مخلوط شده و به صورت ورقه‌هایی به ضخامت ۱/۵ تا ۲ میلیمتر زیر فشار شکل داده می‌شوند. این کفپوشها به کمک چسب مخصوص بر روی کف چسبانده شده و درزهای آن با سیمان مخصوص به هم چسبانده می‌شود. روی این کفپوش را نباید با حلالهای قوی تمیز کرد و از زدن واکس و شلاک و لاک بر روی آن باید خودداری نمود. کفپوشهای وینیلی و وینیلی آزبستی در ایران استاندارد شده که در هر مورد باید برابر دستورالعملهای مربوط اجرا شود. کفپوشهای لاستیکی را به کمک چسبهای ویژه بر روی کف می‌چسبانند. کفپوش لاستیکی» نرم و انعطاف‌پذیر است و نسبتاً جاذب صدا می‌باشد. این کفپوشها برای کف طبقات بالای همکف مناسب‌تر است. در فضاهای باز و غیر پوشیده» نباید کفپوشهای لاستیکی را به کار برد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - پوششها ی کف؛ پله‌ها ۵ ۷-۱-۳-۷ سایر پوششسهای کف الف: کفپوشهای چوب‌پنبه‌ای از چوب پنبه دو نوع کفپوش ساخته می‌شود. لینولیومی و کاشی چوب‌پنبه‌ای» در کفپوش لینولیوم از روغن بزرک به عنوان ماده چسباننده استفاده می‌شود. این کفپوش را می‌توان روی هر نوع کفسازی چوبی» بتنی و موزائیکی چسبانده مشروط بر آنکه خشک باشد. برای کفهای خشک از چسب معمولی و برای کف حمام و آشپزخانه و مانند آن» از چسب ضدآب استفاده می‌شود. کاشی چوب‌پنبه‌ای را با چسب مخصوص بر روی کف. چسبانده و با غلتک سنگین می‌فشارند. سپس سطح آن را سائیده» با فیلر می‌پوشانند و واکس می‌زنند. فرش چوب‌پنبه‌ای نرم است و به محیط احساس گرمی و آرامش می‌دهد. تا حدودی عایق صدا است» ولی دوام آن از دیگر کفپوشها کمتر است. پایداری آن در برابر آب خوب بوده و در برابر چربیها و روغنها ضعیف است. کفپوشهای نساجی به دو گروه اصلی پرزدار و بدون پرز تقسیم می‌شوند. نصب کفپوشهای نساجی روشهای گوناگون دارد. نصب با چسب به طور کامل یا در نقاط مشخص, میخ کردن حلقه‌هایی که در پشت کفپوش از قبل برای این منظور تعبیه شده به کف و اتصال کفپوش به کمک باریکه‌های چوبی و فلزی به کف, از جمله این روشهاست. همچنین بعضی از انواع کفپوشها را می‌توان بدون وسایل نصب و چسب روی کف پهن کرد. هرکدام از این کفپوشها در برابر گرماء اسیدهاء قلیایی‌ها ملاتهاء کپک‌زدگی» نور مستقیم و غیر مستقیم آفتاب و سائیدگی» ویژگیهای خود را دارا هستند. از این رو قبل از مبادرت به پوشش, باید مشخصات کفپوش به تأیید دستگاه نظارت برسد. ماستیک را می‌توان روی زیرسازی چوبی» بتنی و یا فولادی اجرا کرد. هنگام استفاده از کفپوشهای قیری انجام اندود قیری (پرایمر) روی زیرسازی ضروری است. آسفالت ماستیک را می‌توان با قالب‌گیری به صورت قطعات پیش‌ساخته در آورده و با چسب قیری روی زیرسازی نصب کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲ مضخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی - کاشی آسفالتی این محصول در طرحهاء نقشها و رنگهای گوناگون ساخته می‌شود و می‌توان آن را روی زیرسازی چوبی» آسفالت, ماستیک یا بتن» با چسب قیری نصب کرد. سطح زیرین باید کاملاً صاف باشد. کفپوش در برابر آب پایدار است» ولی اسیدهای آلی و حلالهای نفتی آن را خراب می‌کند. ت: ‏ کفپوش با آجر و آجر ماسه آهکی این نوع کفپوش برای پوشش کف کارخانه‌هاء پیاده‌روهاء خیابانهاء محوطه‌سازیها و پارکها مناسب است. آجرهای ماسه آهکی را روی بستری از ماسه بادی یا ملات ماسه سیمان» ماسه آهک یا باتارده فرش کرده و روی آن را دوغاب سیمان با ماسه بادی یا خاک سنگ و پودر می‌ریزند تا چشمه‌ها و درزهای بین آجرها پر شود. اجر را روی بستری از ملات ماسه سیمان, ماسه آهک یا باتارد. فرش کرده و روی آن را دوغاب سیمان می‌ریزند و یا با ملات ماسه سیمان بندکشی می‌نمایند. در هره‌چینی پهنای بندهای طولی و عرضی, ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر و در آجرهای قزاقی و ختائی و مانند آنهاء عرض بین ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر است. فرش آجرها می‌تواند به صورت جناقی» حصیری و یا ساده انجام شود. این کفپوش روی چوب و بتن انجام می‌شود. برای بهتر چسبیدن قبل از اندود آسترء بهتر است توری یا رابیتس روی زیرسازی قرار داده شود. این کفپوش نرم» ضد آتش و ضد لغزش است و در برابر آب کاملاً پایدار نمی‌باشد. ۲-۳-۱۷ پله‌ها ۱-۲-۲-۷ انواع پله‌ها - پله‌های موزائیکی این نوع پله‌ها به دو صورت پیش‌ساخته و یا در جا به کار رفته و از دو قسمت تشکیل می‌شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هفدهم - پوششهای کف, بله‌ها ۷۳ رده 2۳۵ (عیار ۴۰۰ کیلوگرم سیمان) باشد. ب: ‏ قَشر رویی مانند قشر رویی موزائیک بوده که در فصل مصالح و فرش موزائیک توضیح داده شده است. در صورتی که طول پله‌های بتنی از یک متر بیشتر باشد. باید در آن میلگرد فولادی به کار بتن) یا نبشی آلومینیومی آجدار مخصوص پله که در بتن جاسازی و نصب شده و یا با پله ریخته می‌شودء محهز باشد. پله‌ها ممکن است با زاویه قائمه و یا با زاویه صاف و یا لبه‌دار ساخته شوند. برای جلوگیری از سر خوردن بخصوص در فضای باز می‌توان در کف پله چند شیار (چفت) ایجاد نمود. ممکن است بدین منظور از نوارهای مخصوص استفاده شود. عرض کف پله و ارتفاع آن» باید متناسب و برابر مشخصات معماری باشد. دستگاه نظارت در هر صورت. باید زأویه» عرض. طول» ارتفاع» چگونگی قفل و بست و سوار شدن پله‌ها بر روی هم را مشخص و به پیمانکار ابلاغ نماید. - پله‌های سنگی سنگهایی که برای پله به کار می‌رود. به شرح زیر است: الف: سنگهای یکپارچه که دست‌تراش بوده و یا به وسیله ماشین تهیه می‌شوند. ب: سنگهای پلاک به ضخامت ۲ تا ۱۰ سانتیمتر شامل کف پله و سنگ قرنیز. سنگهایی که در فضای باز و یا پر رفت و آمد به کار می‌رود» باید از نوع سخت و مقاوم بوده و کف ردیف شیار (چفت) در پله تعبیه شود تا مانع سر خوردن گردد و یا بدین منظور نوارهای مخصوص» تهیه و چسبانده شود. سنگ پله (کف و قرنیز) می‌تواند قائْم» زاویه‌دار و یا لبه‌دار باشد که در هر حال دستگاه - سایر آنواع پله پله ممکن است از چوب» آهنء آلومینیوم و پا سایر مصالح بنایی نظیر آجر ساخته شود پله پاید در هر حال برابر نقشه و مشخصات اجرا گردد. بنا به دستور دستگاه نظارت می‌توان برای پوشش کف از موکت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی مخصوص چسبانده می‌شوند استفاده نمود. کاربرد این نوع مصالح در فصل مصالح آمده است. ۲-۲-۳-۷ نصب پله الف: زیرسازی و نصب پله در صورتی که پله‌ها در طبقات باشد.ء نصب به چند طریق صورت می‌گیرد. یکی آن که طاق پله‌ها قبلاً با تیرچه و بلوک» تیرآهن و طاق ضربی و یا دال بتن‌آرمه اجرا شده باشد که در آن صورت ماسه سیمان به ارتفاع حدود ۵۰ سانتیمتر اندود نموده و سپس خط پله‌ها را روی آنها پیاده و پس از کنترل, مبادرت به نصب پله‌ها نمود. اگر پله‌ها سیمانی و موزائیکی پیش‌ساخته است, باید مطابق ابعاد تعیین شده از سمت پایین به بالا نسبت به نصب آنها اقدام نمودء در این حالت پله‌ها باید طوری نصب شوند که کف پله کمی به سمت جلو و حدود (۱/) شیب داشته باشد. فضای بین طاق و پلهء باید با ملات ماسه سیمان و بتن کاملاً پر شود. به هیچ‌وجه برای نصب پله در پشت کارء نباید از گچ استفاده نمود. چنانجه برای نصب از گچ استفاده شده» باید بعداً آن را کاملاً تمیز و جمع‌آوری نمود. در صورتی که از موزائیک درجا استفاده شود.ء باید به نحوی که در قسمت مصالح ذکر شده ابتدا زیرسازی آن با بتن» انجام و سپس قشر رویی موزائیک شود. نصب نبشی و طرز سائیدن و صیقل دادن و بطانه کردن پله عیناً همان است که در قسمت موزائیک شرح داده شده است. در صورتی که از سنگ ریشه‌دار استفاده می‌شود. نصب آن عیناً مطابق پله موزائیکی پیش‌ساخته خواهد بود. چنانچه کف و قرنیز پله از سنگ پلاک و تکیه‌گاه آن طاق ضربی باشد» پس از خطکشی پله روی دیواره نصب از پایین به سمت بالا انجام می‌شود. ابتدا قرنیز را کار گذاشته و پشت آن را با ملات ماسه سیمان (دوغاب) پر کرده و برای اینکه قرنیز جابه‌جا نشودء از کمی گچ در پای آن استفاده می‌کنیم» پس از گیرش ملات گچ, باید به طور کامل جمع‌آوری و تمیز شود. قرنیز پله باید کاملاً قائم و تراز باشد. آنگاه سنگ کف پله روی ملات ماسه سیمان به ضخامت حداقل ۳ سانتیمتر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفدهم - پوشسشضهای کف پله‌ها ۸۵ نصب می‌شود. سنگ پله باید کمی به جلو شیب داشته باشدء حدود (۱) و کاملاً روی ملات قرار گیرد. سنگ کف پله می‌تواند حداکثر ۳ سانتیمتر نسبت به سطح قرنیز خروجی داشته باشد. می‌توان جلوی پله را گرد نمود که تیزی آن برطرف شود و یا در سنگ ۲ تا ۳ چفت تعبیه نمود. در صورت لزوم باید زیر سنگ در قسمت خروجی» آبچکان تعبیه نمود. پله‌های بعدی به ترتیب اجرا و نصب دو یا چند تکه سنگ در کف پله نمی‌بیند. باید به نحو متقضی نسبت به یکنواختی درزها عمل شود. در صورتی که روی پله» پارکت» چوب‌کاری» کفپوش لاستیکی و یا پلاستیکی» موکت و مانند آن به کار می‌رود. ابتدا باید پله‌ها طبق خطکشی دقیقاً آجرچینی شده و سپس اندود ماسه سیمان شامل أستر و رویه اجرا شود و آنگاه پس از خشک شدن ملات. طبق دستورالعملهای ذکر شده مبادرت به اگر پله به صورت بتن‌آرمه و همراه با دال اجرا می‌گردد. در آن صورت پس از آرماتورگذاری و قالب‌بندی,» بتن‌ریزی به صورت پله‌ای اجرا می‌شود و بسته به اینکه روی بتن چه نوع پوششی اجرا می‌شود. باید پیش‌بینیهای لازم به عمل آید. در صورتی که نصب پله در مکانی غیر از طبقات و در فضای باز یا سرپوشیده باشد.ء می‌توان پله‌ها را از جنس موزائیک. سنگهای ریشه‌دار و یا سنگ پلاک انتخاب نمودء در این موارد دستورالعملهای قبل لازم‌الاجرا است. برای کارگاهها و پله‌های فرار ساختمانها و مانند آن معمولاً از پله‌های فلزی مارییچ و یا خطی استفاده می‌نمایند که باید طبق نقشه و دستورات دستگاه نظارت اجرا گردد. برای اجرای پله‌های مارپیچء پله‌های با اسکلت چوبی و با نصب پلاکهای سنگی روی اسکلت فلزی و مانند اینهاء باید مطابق نقشه و دستورات دستگاه نظارت اقدام نمود. ب: ‏ حفظ و مراقبت پله‌ها تا حصول مقاومت لازم - در مورد پله‌های بتن‌آرمه باید برابر دستورالعملهایی که در فصل بتن ذکر شده» عمل شود و پس از کسب مقاومت لازم, بارگذاری و سایر عملیات صورت گیرد. - در صورتی که پله موزائیکی پیش‌ساخته استء باید پس از گذشت ۲۸ روز مبادرت به حمل و -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۶ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی - در مورد پله‌های موزائیکی درجا حداقل پس از گذشت ۱۴ روز می‌توان روی آن رفت و آمد نمود. - در مورد سنگهای ریشه‌دار و یا سنگهای پلاک حداقل پس از گذشت ۲ روز از نصبء» می‌توان نسبت به جمع‌آوری مصالح اضافی و تمیز کردن پله‌ها و بندکشی آنها اقدام نمود. - پله‌های تیشه‌کاری و یا کلنگی شده که در فضاهای باز و پر رفت و آمد واقع شده‌انده هر چند سال یک بار و با از بین رفتن آثار تیشه» باید مجدداً تیشه‌داری یا کلنگی شوند. - در تمامی موارد باید برابر دستورالعملهای ذکر شده فصول بتن و ملات, نسبت به عمل‌آوری و مراقبت از پله‌ها در برابر سرما و گرما اقدام شود. - پله‌های فلزی را بعد از نصبء باید کاملاً تمیز و سمباده‌زنی کرده و پس از پوشش با ضد زنگ, با رنگ روغنی رنگ‌آمیزی نمود. پله‌های فلزی نصب شده در فضای بازء باید هر سال رنگ‌آمیزی شده و از زنگزدگی آنها جلوگیری شود. - پله‌ها باید در برابر عوامل جوی از قبیل آفتاب و باران محافظت شوند و هر چند یک بار نسبت به بطانه کاری» روغن‌مالی و یا رنگ‌آمیزی آنها اقدام شود. - پله‌های چوبی» پلاستیکی» لاستیکی و مانند آن» باید برابر دستورالعملهای مربوط مورد محافظت و مراقبت قرار گیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۰ ۰۰+ ۰۰ ۰ ْ ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هجدهم - پوسنسهای کاذب و جدا کننده ۵۷۹ 4 ۱-۱۸ کلیات با توجه به اینکه پوششهای کاذب و جدا کننده‌ها دارای ماهیت جداگانه‌ای می‌باشند. به دو قسمت ۹ ۱-۱-۱۸ پوششسهای کاذب مهمترین پوششهای کلداب عبارتند از: ۱-۱-۱-۸ سقف کاذب سقفها می‌تواننده. صاف و یا به شکلهای مختلف ساخته شوند. سقف کادذب باید با مصالح سبک ساخته شده و قاب‌بندی آن به نحو مناسبی ید اسکلت و ی کلاف‌بندی ساختمان متصل گردد تا صربه تکازهای ناشی از زلزله در آنهاء موجب خرابی دیوارهای مجاور نگردد. ۲-۱-۱-۸ کفهای کاذب. گستره و دامنه کاربرد دیسپاچینگ » ماهواره رادار و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرد و برابر مشخصات خصوصی هر پروژه اجرا می‌شود. 5 110۵1016 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۹ ۳-۱-۱۸ انواع جدا کننده‌ها مهمترین جدا کننده‌ها عبارتند از: - دیوارهای جدا کننده با آجر توپر - دیوارهای ساخته شده با جر توخالی سفالی و یا بلوکهای سیمانی - دیوارهای ساخته شده با قطعات پیش‌ساخته گچی ۳-۱-۱۸ گستره و دامنه کاربرد سقف کاذب مهمترین دلایل استفاده از سیستم سقف کاذب را می‌توان به ترتیب زیر برشمرد: الف: ایجاد رویه‌ای برای پوشش قسمت زیرین سقف ساختمان ب: ایجاد فضایی برای جاسازی تأسیسات و تجهیزات سبک وزن پ: بهبود عایقبندی صوتی و یا حرارتی سقف هر طبقه از ساختمان ت: ‏ حفاظت از اسکلت ساختمان و بخصوص اسکلتهای فولادی در برابر حریق ث: ایجاد امکاناتی برای کنترل صوت و جذب آن ج: ایحاد سقفی کوتاه‌تر برای فضاهای داخلی ساختمان ۱-۳-۱-۸ انواع سقفهای کاذب به طور کلی مهمترین سقفهای کاذب را از لحاظ پوشش می‌توان به شرح زیر تقسیم‌بندی کرد: الف: سقف کاذب با رابیتس و اندود ب: سقف کاذب از نی فشرده شده (کانتکس) پ: ‏ سقف کاذب با لمبه آلومینیوم ج: ‏ سقف کاذب با ورقهای آزبست و سیمان صاف چ: ‏ سقف کاذب با انواع أکوستیک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هجدهم - پوسشسهای کاذب و جدا کننده ۵4۸۱ ۲-۱۸ مصالح در این مورد به فصل مصالح مراجعه شود. 4 ۳-۱۸اجرا ۹ ۱-۳-۱۸ اجرای سقفهای کاذب سقفهای کاذب از آویزهای فلزی قائم» پروفیلهای اصلی افقی و در برخی از موارد پروفیلهای فرعی افقی و پوشش زیرین تشکیل می‌شود که این پوشش می‌تواند از یک نوع مصالح مانند لمبه چوبی و یا دو نوع مختلف مانند رابیتس و اندود گچ ساخته شده باشد. آویزها در سقفهای با اسکلت فلزی اعم از خرپاء طاق ضربی و یا غیر از اینها به سازه اصلی ساختمان متصل می‌گردند. در مورد سقفهای بتن‌آرمه باید در موقع بتن‌ریزی پیش‌بینیهای لازم برای جاگذاری آویزها صورت پذیرد. در سقفهای بتنی چنانچه هنگام بتن‌ریزی آویزهای قائم تعبیه نشده باشند. می‌توان از چکشهای فشنگی برای نصب آویزها استفاده نمود. در این صورت باید نحوه عمل و نوع فشنگ مورد استفاده به ۱-۱-۳-۸ آویزهایی که بموقع پیش‌بینی شده‌اند برای آویزهای قائم می‌توان از مصالح زیر استفاده کرد: الف: میلگردهای فولادی (آرماتور) به قطر حداقل ۶ میلیمتر ب: سیمهای فولادی گالوانیزه که قطر آنها حداقل ۳/۱ میلیمتر باشد. ت: اگر از آویزهای فلزی دیگری به جز آویزهای مذکور در فوق استفاده شود این آویزها از لحاظ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی تعداد آویزهای قائم در هر مترمربع و فاصله آنها از یکدیگر بستگی به نوع پوشش سقف کلذب بخصوص قابلیت تحمل و تغییر شکل آنها دارد. تعداد این آویزها متناسب با نوع سقف مشخص خواهد شد. آویزها حتی‌المقدور باید به فواصل مساوی از یکدیگر قرار گرفته»ی و صاف باشند. برای اتصال آویزها به سقفهای با اسکلت فلزی, باید از پیچ و مهره یا جوش استفاده شود. اتصال به غیر از پیچ و مهره یا جوش, موقعی قابل قبول است که به تأیید دستگاه نظارت برسد. پس از جوشکاری» محل جوش باید بهک وسیله مواد صضد زنگ پوشانیده شود. قلاب باید حداقل ۵۰ میلیمتر در چوب وارد شوند. از وارد کردن پیچها با ضربه چکش, باید خودداری گر دد. ۲-۱-۳-۸ آویزهایی که پس از ساختن سقف بتن فولادی به وسیله اتصالات فلزی یا مفتولهای فلزی به سقف متصل می‌شوند. رعایت نکات زیر در مورد این آویزها الزامی است: الف: مقاومت ۲۸ روزه بتن باید حداقل برابر ۲۰ مگاپاسکال و ضخامت آن دست کم یکصد میلیمتر باشد. ب: بارهای وارد بر سقف بتن‌آرمه نباید از بار مجازی که سقف بر اساس آن محاسبه و اجرا شده است. تجاوز نماید. پ: قطر میله‌هایی که به کار می‌روند. باید حداقل ۳/۴ میلیمتر باشد و آویزها حداقل ۲۵ میلیمتر در بتن وارد شوند. ت: تمام اتصالات باید مورد بازرسی واقع شوند تا از استحکام آنها اطمینان حاصل شود. ث: حداقل تعداد آویزها برای هر نوع سقف کاذب مطابق نقشه‌های اجرایی و توضیحات بعدی این فصل خواهد آمد. ج: . در تیرهای باربر بتنی» اتصالات باید در سطوح جانبی و حداقل در فاصله ۱۳ سانتیمتر از ضلع زیرین -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هجدهم - پونسشسهای کاذب و جدا کننده ۸۳ چ: در مورد استفاده از چکشهای فشنگی (تپانچه) برای اتصال آویزهاء باید از دستورات کارخانه سازنده چکشها تبعیت نمود و بخصوص این نکته را در نظر داشت که تحت هیچ شرایطی,» نباید از فشنگهای مخصوص یک نوع چکش برای چکشهای دیگر استفاده شود. فشنگها نباید در داخل سوراخهای موجود شلیک شوند. خ: هنگام استفاده از چکشهای فشنگی برای نصب آویز, حداقل فاصله تا لبه قطعات بتنی به نوع د: به هنگام شلیک, ابزار را باید عمود بر سطح کار نگاه داشت. چون فشنگ تپانچه‌ها توسط رنگ آنها از یکدیگر متمایز می‌شوند. باید افرادی که این ابزارآلات را مورد استفاده قرار می‌دهندء به بیماری کوررنگی مبتلا نباشند. ر: به افراد کمتر از ۱۸ سال, نباید اجازه استفاده از این آبزارها داده شود. ز: در موقع کار برای اجتناب از حوادث ناشی از کمانه کردن یا شکستن و یا برگشت میخهاء به جز فرد مسئول و کمک او نباید افراد دیگری در محدوده شلیک حضور داشته باشند. این افراد باید به ۳-۱-۳-۸ پروفیلهای اصلی و فرعی افقی بسته به اینکه پروفیلهای اصلی و فرعی از چه مصالحی باشند. دو حالت متمایز مشخص می‌گردد. الف: چنانچه جنس پروفیلهای اصلی و فرعی افقی از فولاد یا فولاد گالوانیزه باشد باید: ۱ سطح مقطع این پروفیلها توسط دستگاه نظارت تعیین گرددء ولی حداقل مقاومت این مقاطع برای پروفیلهای اصلی و فرعی به ترتیب نباید از مقاومت آرماتور به قطر ۱۰ و ۶ میلیمتر ۲- در محل برخورد سقف کاذب به دیوار» توصیه می‌گردد که حداقل از یک نبشی ۲۰۲۰۷۲ استفاده شود. ب: چنانچه جنس پروفیلهای اصلی و فرعی از آلومینیوم» چوب یا سایر مصالح باشد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ مشسخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۱ در صورتی که در مورد پروفیلهای اصلی و فرعی به جای فولاد از چهارتراش چوبی استفاده می‌شودء چوب مورد نظر باید از نوع چوب نراد خارجی (روسی یا مشابه) باشد. ابعاد قطعات چوبی یاد شده برای قطعات اصلی و فرعی, حداقل و به ترتیب برابر ۴۷۶ و یا ۴*۴ سانتیمتر خواهد بود. ۲ در خصوص استفاده از آلومینیوم و یا سایر مصالح نیز ابعاد پروفیلها بستگی به محاسبات انجام شده دارد, ولی به هر حال مقاومت پروفیلهای اصلی و فرعی از هر لحاظ نباید به ترتیب از مقاومت میلگردهای فولادی نمره ۱۰ و ۶ کمتر باشد. علاوه بر نکات فوق سقفهای کاذب باید در مقابل نیروهای جانبی مقاوم بوده و چنانچه تأسیسات حرارتی نظیر کانال و لوله در زیر سقف اصلی قرار می‌گیرند (حد فاصل سقف اصلی و سقف کاذب) ایجاد درز انبساط در اطراف سقف به منظور تأمین جا برای تغییر مکانهای حرارتیء ضروری است. چنانچه برای گردد. ۴-۱-۳-۸ پوشش زیرین سقف کاذب الف: رابیتس در مورد رابیتس چنانچه در ملات ماسه سیمان استفاده می‌شودء توصیه می‌گردد رابیتس از نوع فولاد سیاه و اگر از ملات گچ استفاده می‌شود. بهتر است رایینس از نوع گالوانیزه باشد. رابیتس باید در فواصل معین به وسیله مفتول مناسب به آهن‌بندی بسته شود به قسمی که هیچ‌گونه برجستگی یا فرورفتگی در سطوح تمام شده دیده نشود. فاصله پروفیلهای اصلی از یکدیگر چنانچه از رابیتنس نمره ۲ استفاده می‌شودء باید حداکثر برابر ۲۳۵ سانتیمتر و در مورد استفاده از رابیتس نمره ۳ این فاصله حداکثر برابر ۵۰ سانتیمتر می‌باشد. برای بستن پروفیلهای فرعی افقی به پروفیل‌های اصلی و انصال رابیتس به پروفیلهای فرعی» از مفتول دولای سیمی به قطر حداقل ۰/۷ میلیمتر استفاده می‌شود. تعداد آویزهای قائم این نوع پوشش در هر مترمربع حداقل ۳ عدد می‌باشد. به علاوه نکات مذکور در ۱-۱-۳-۱۸ و ۲-۱-۳-۱۸ و ۳-۱-۳-۱۸ نیز باید رعایت گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هجدهم - پوششسهای کاذب و جدا کنده ۸۵ ب: ‏ کانتکس تمام نکات فنی ذکر شده در مورد رابیتس از لحاظ آویزهاء پروفیلهای اصلی و فرعی افقی» فواصل و حداقل ابعاد در مورد کانتکس نیز صادقی است. چنانجه در نقشه‌های اجرایی طریقه خاصی برای جلوگیری از أسیب‌رسانی موریانه و یا سایر حشرات مزاحم به کانتکس پیش‌بینی نشده باشدء در این صورت باید روی حصیر کانتکس» دوغاب گچ و یا آهک بریزند. به قسمی که این دوغاب تمام سطح را پوشانده و قشر نازکی بر روی کانتکس تشکیل دهد. پ: لمبه آلومینیوم در این پوشش مراحل اجرای کار به شرح زیر است: ۱ پروفیلهای ناودانی آلومینیوم را در ارتفاع سقف کاذب به دیوارها وصل می‌کنند. ۲- تسمه‌های آویز را که از جنس فولاد گالوانیزه است. به سقف متصل می‌نمایند. فاصله این آویزها در امتداد ورقهای لمبه, حداکثر ۱/۲۰ متر و در جهت عمود بر ورقهای مذکورء حداکثر برابر ۱/۳۵ متر می‌باشد. هر تسمه مجهز به یک بست قابل تنظیم! می‌باشد. ۳ پروفیلهای ناودانی گالوانیزه را به تسمه‌ها وصل می‌کنند. فاصله این پروفیلها از یکدیگر حداکثر ۱/۲۰ متر است و فاصله اولین پروفیل تا دیوار» نباید از ۳۰ سانتیمتر تجاوز نماید. ۴ قطعات لمبه آلومینیوم طوری به سقف وصل می‌شود که یک سر آن در داخل ناودانی چسبیده به دیوار و سر دیگر آن در ناودانی متصل به آویزها قرار می‌گیرند. ۵- نکات مذکور در ۱-۱-۳-۱۸ و ۲-۱-۳-۱۸ و ۳-۱-۳-۱۸ باید در مورد این پوشش نیز رعایت گردد. ت: ‏ لمبه چوبی اجرای کار در مورد این پوشش به شرح زیر است: ۱( قبل از اجرای لمبه کوبی» باید دور سقف را با چهارتراش مناسب., کلاف‌کشی و تراز کرد. مزا ۸0513016 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ۲- قطعات باربر افقی فرعی را باید از چوب و قطعات باربر اصلی را از پروفیل فولادی یا چهارتراش چوبی» تهیه و به آویزهای از پیش نصب شده متصل نمود. ۳ لمبه‌ها را که از قبل تهیه شده است. باید با چسب و میخ به چهارتراشها متصل کرد. لازم به یادآوری است که باید لمبه‌ها را با ماشین لمبه‌زنی و یا به طرق دیگر که به صورت فاق و زبانه داخل یکدیگر شوند. آماده نمودء به طوری که جفتها نمایان باشند. وجود چفت برای آنست که در مواقع انقباض» لبه درزها به صورت نامناسبی درنیایند. چوب مورد مصرف در لمبه‌هاء باید چوب نراد خارجی (روسی یا مشابه) باشد. حداقل تعداد آویزها در هر مترمربع ۳ عدد می‌باشد.ء به علاوه رعایت نکات مذکور در ۱-۱-۳-۱۸ و ۲-۱-۳-۱۸ و ۳-۱-۳-۱۸ الزامی است. ابتدا باید در کنار دیوار در ارتفاع تعیین شده برای سقف کاذب نبشیهای آلومینیوم را نصب کرده و پس از نصب سیمهای آویز گالوانیزه به سقف و وصل قطعات سپری آلومینیوم» قطعات سقف پیش‌ساخته گجی را در داخل آنها قرار داد. ابعاد سپری و سیمها برابر نقشه کارخانه سازنده و با تأیید دستگاه نظارت می‌باشد. تعداد آویزها در هر مترمربع حداقل ۳ عدد و نکات یاد شده در ۱-۱-۳-۸ و ۲-۱-۳-۱۸ و ۳-۱-۳-۱۸ لازم‌الاجرا می‌باشد. ج: ‏ ورقهای آزبست و سیمان صاف صرف نظر از ابعاد ورقهای آزبست و سیمان که تولید می‌شود. بنا به ملاحظات استاتیکی ابعاد این ورقها که در سقف کاذب به کار می‌رودء اکثراً ۶۰۲۱۲۵ و یا ۶۰۱۰۰ سانتیمتر می‌باشند. به منظور نصب این ورقها ابتدا یک شبکه متعامد از چوب روسی به شکل سپری یا سپری فولادی, اعم از توخالی یا توپر در محل مورد نظر اجرا می‌شود. در کناره‌ها به جای قطعات سپری یاد شده» از نبشی با همان جنس استفاده می‌شود و پس از آن ورقها را روی سپری قرار داده و در قسمت فوقانی آن بسته به این که جنس سپریها از پروفیل توپر یا توخالی فولادی یا چوبی باشد. به فواصل ۲۳۰ سانتیمتر یک عدد پیچ خودکار و یا پیچ و مهره مناسب با واشر و یا پیچ چوب با واشر مخصوص به کار می‌رود. ابعاد و تعداد آویزها با محاسبه مشخص می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل هجدهم - پوسنسهای کاذب و جدا کشده ۵۸۷ چ: انواع آکوستیک اکوستیکها به دو گروه معمولی و نسوز تقسیم می‌شوند. ۱ آکوستیک معمولی در مورد این أکوستیک قطعات باربر افقی از چوب نراد خارجی (روسی یا مشابه) بوده و قطعات باربر اصلی می‌توانند از پروفیل فولادی یا چهارتراش چوبی باشند. برای نصب اکوستیک باید میخ همرنگ با اکوستیک و چسب مناسب به کار برده شود. در پیرامون سقف کاذب اجرا شده» یک نبشی آلومینیوم به دیوار نصب می‌گردد. ۲ آکوستیک نسوز قطعات باربر اصلی و فرعی افقی در مورد أکوستیک نسوزء پروفیل آلومینیوم است. در تمام انواع آکوستیک در هر مترمربع» حداقل ۳ عدد آویز مورد نیاز است. برای نصب انواع آکوستیک, باید مندرجات ردیفهای ۱-۱-۳-۱۸ و ۲-۱-۳-۱۸ و ۳-۱-۳-۱۸ رعایت گردد. ۹ ۲-۳-۱۸ اجرای انواع جدا کننده‌ها ۱-۲-۳-۸ اجرای جدا کننده‌ها با آجر تویر در مورد این جدا کننده‌ها مصالح مورد مصرف عبارتند از آجر فشاری,» آجر ماسه آهکی, آجر ماشینی و اجر سیمانی به ابعاد جر فشاری» که به طور اختصار آن را جر سیمانی می‌نامیم. دیوارهای جدا کننده با جر توپر داخل ساختمان دارای دو نامگذاری مختلف می‌باشند. - دیوارهای نیم‌آجره توپر (ده سانتیمتر ضخامت) الف: طرز اجرای تیغه‌ها چنانچه در نقشه‌های اجرایی به هر دلیل تیغه آجری پیش‌بینی شده باشد. باید در اجرای آنها نهایت دقت را به عمل آورد. ضخامت این تیفه‌ها حدود ۴ سانتیمتر است و با ملات گچ و خاک اجرا می‌شوند. آجر مورد مصرف می‌تواند فشاری,» ماسه آهکی,ء ماشینی و یا سیمانی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی ب: ‏ دیوارهای نیم‌آجره توپر (ده سانتیمتر ضخامت) ضخامت این دیوارها حدود ۱۰ سانتیمتر است و می‌توانند با آجر فشاری,» ماسه آهکی ماشینی و یا سیمانی اجرا شوند. ملات مورد مصرف در مورد انواع آجرهای یاد شده» ملات ماسه سیمان ۰۱:۳ باتارد ۱:۲:۸ ماسه آهک ۱:۳ و یا ملات گچ و خاک می‌باشد. مصرف ملاتهای ضعیف ماسه گل و یا گل آهک. مجاز نمی‌باشد. به علاوه مصرف ملات ماسه آهک در نقاط کم‌رطوبت (نقاط خشک)» موکول به تأیید دستگاه نظارت بوده و با رعایت احتیاط صورت قبل از اجرای آجرکاری باید اجر را زنجاب نمود تا ضمن از بین رفتگی گرد و غبار روی آن پس از مصرف نیز باعث جذب آب ملات نگردد. باید توجه داشت که سطح جدا کننده‌های داخلی کاملاً افقی و تراز بوده و آجرها کاملاً قفل و بست شوند و درزهای قائم روی هم قرار نگیرند. عمل تراز کردن به کمک ریسمان صورت می‌گیرد. ضمناً باید مرتباً روی دیوارگذاشت تا نبشها و کنجها کاملاً قائم باشند. سطوح جدا کننده‌های اجرا شده با ملات ماسه سیمان, باتارد و ماسه آهک در ۳ فصل از سال, باید حداقل تا ۳ روز مرطوب بمانند. ولی در تابستان تعداد روزها از ۳ روز افزایش یافته و بسته به نظر دستگاه نظارت خواهد بود. علاوه بر مطالب یاد شده رعایت نکات زیر در مورد جدا کننده‌ها الزامی است: الف: حداکثر طول مجاز دیوار جدا کننده بین دو پشت‌بند» کوچکترین دو مقدار زیر است: ب: پشت‌بند باید به ضخامت حداقل معادل ضخامت دیوار و به طول حداقل ‏ بزرگترین دهانه طرفین ۶ پشت‌بند باشدء به جای پشت‌بند می‌توان ستونکهای قائم فولادی» بتن‌ارمه و یا چوبی در داخل تیغه یا دیوار قرار داده و دو سر ستونکها را به طور مناسبی در کف و سقف مهار نمود. پ: ‏ حداکثر ارتفاع مجاز دیوارهای غیرباربر و تیغه‌ها از تراز کف مجاورء ۳ متر می‌باشدء در صورت تجاوز از این حد باید با تعبیه کلافهای افقی و قائم به طور مناسبی به تقویت دیوارها مبادرت گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هجدهم - پوشستسهای کاذب و جدا کننده ۵۸۹ ت: تیغه‌هایی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه دارندء باید کاملاً به زیر پوشش سقف مهر شوندء یعنی رگ جر تیغه با فشار و ملات کافی در زیر سقف جای داده شود. ث: ‏ لبه فوقانی تیغه‌هایی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه ندارند» باید با کلاف فولادی, بتن‌آرمه و یا چوبی که به سازه ساختمان و یا کلافهای احاطه کننده تیفه متصل می‌باشد» کلاف‌بندی شود. چ: لبه قائم تیغه‌ها نباید آزاد باشد. این لبه باید به یک تیغه دیگر یا یک دیوار عمود بر آنء یکی از اجزای سازه یا ستونکی که به همین منظور از فولاده بتن‌آرمه یا چوب تعبیه می‌شود با اتصال کافی تکیه داشته باشد. ستونک می‌تواند از یک ناودانی نمره ۶ و یا معادل آن از فولاده بتن‌آرمه و یا چوب تشکیل یابد. چنانچه فاصله لبه آزاد تیغه از پشت‌بند کمتر از ۱ متر باشدء این لبه می‌تواند آزاد باشد. چ: در صورتی که دیوار و تیغه متکی به آن به طور همزمان و یا به صورت لاریز و یا به صورت هشتگیر چیده شوندء اتصال تیغه به دیوار» کافی تلقی می‌گرددء ولی چنانچه تیغه بعد از احداث دیوار و بدون اتصال به آن ساخته شود.ء باید در محل تقاطع در داخل ملات بین رگها با میلگرد به قطر ۸ میلیمتر (یا تسمه فولادی معادل آن) که حداقل در طول ۲۵ سانتیمتر در داخل دیوار» ۵۰ سانتیمتر در داخل تیغه قرار می‌گیرد. به فواصل حداکثر ۶۰ سانتیمتر تیغه را به دیوار مهار نمود. در غیر این صورت لبه کناری تیغه. آزاد تلقی شده و باید برایر بند «ج» ستونکی در این لبه تعبیه گردد. دو تیغه عمود بر هم باید با یکدیگر قفل و بست شوند. ۲-۳-۳-۸ جدا کننده‌ها با بلوکهای توخالی سفالی یا سیمانی ملات مورد مصرف در مورد بلوکهای مجوف توخالی سفالی و یا سیمانیء منحصراً ملات ماسه سیمان ۳ می‌باشد. تمام نکات یاد شده در بند ۱-۲-۲۳-۱۸ ب در مورد این دیوارها نیز باید در نظر گرفته شود. چنانچه از طرف دستگاه نظارت دستور پر کردن بلوکهای سیمانی توخالی داده شودء ولی نوع مواد پرکننده مشخص نشده باشد.ء می‌توان با بتن ریزدانه ملات ماسه سیمان و یا بتن سبک, بلوکها را پر کرد. با توجه به اینکه در بلوکهای توخالی سفالی» طرز اجرا به نحوی است که حفره‌ها به طور افقی دنبال یکدیگر قرار می‌گیرند و طبعاً پر کردن آنها میسر نیست. برای اینکه فضای خالی این قبیل بلوکها به مرکز رشد -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۹۰ مضشخصات فنی عموم ی کارهای ساختمانی حشرات مزاحم و میکروبها بدل نگردد, توصیه می‌شود که مصرف آنها در نقاط مرطوب با احتیاط صورت گیرد. بدیهی است بندکشی این بلوکها باید با نهایت دقت صورت گیرد. ۳-۲-۳-۸ تیغه‌های ساخته شده از دیوار گچی قبل از نصب دیوار گجی در ساختمان باید کف آن تراز باشد» نصب دیوار گجی با اتصال صفحات به وسیله کام و زبانه و افزودن گچ مخصوص درزبندی انجام می‌شود و به علت گیرش سریع این گچ می‌توان دیوارها را تا ارتفاع مجاز بالاا برد. نصب این دیوارها تا ۳ متر ارتفاع و ۶ متر طول» احتیاج به استفاده از هیچ نوع وسیله تقویت کننده ندارد و چنانچه لازم باشد ابعاد دیوارها افزایش یابد» باید از وسایل محکم کننده افقی و عمودی استفاده گردد. لوله‌های آب» کابلها و سیمهای گوناگون ساختمان در داخل شیارهایی که در صفحات گجی به وسیله ابزار مخصوص ایجاد می‌گردد. قرار داده شده و بعداً روی شیارها با گچ مخصوص مسدود می‌شود. در صورتی که لوله‌هاء ضخیم و یا تعدادشان زیاد باشد. باید از دیوارهای گچی دوجداره» استفاده و لوله‌ها بین دو جدار واقع شوند. اشیاء سبک و کوچک از قبیل قاب عکس, جالباسی و غیره را می‌توان با وسایل محکم کننده معمولی مثل قلاب و پیچ و غیره به دیوار نصب کرد.ء لیکن اشیاء سنگین باید به وسیله قطعات متصل کننده که در پشت دیوار تعبیه می‌گردندء نصب شوند. در نقاطی که رطوبت دائمی دارند» نصب این صفحات با احتیاط صورت می‌گیرد و به همین منظور باید قبلاً با شرکت تولید کننده, مشورت لازم به عمل آید. اتصال دیوار گجی به سقف» کف و سایر دیوارها باید با دقت لازم و توسط کارگران مجرب انجام گردد. چون بدنه, پایه‌هاء حمالها و سقفها غالباً نیروهای قابل ملاحظه‌ای به نقاط مختلف دیوارهای گجی وارد می‌آورند» توصیه می‌شود هنگام اتصال دیوارها به قسمتهای مزبور برای ایجاد اتصال قابل ارتجاع یا لغزان» از نوارهای قابل ارتجاع یا پروفیل استفاده شود. از نظر صرفه‌جویی در هزینه و وقت بهتر است قبلاً وضعیت اتصالات, مطالعه و نقشه‌های اجرایی تهیه گردند. نصب دیوارهای گچی و اتصال آنها به قسمتهای باربر و پایه‌ها به سه روش لغزان» قابل ارتجاع و مستقیم انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هجدهم - پوسنسهای کاذب و جدا کننده 4۹۱ الف: اتصال لغزان این اتصال معمولاً با استفاده از پروفیل 7 شکل و در برخی از موارد با پروفیل :1 شکل صورت می‌گیرد. ب: اتصال قابل ارتجاع این نوع اتصال با استفاده از نوار قیراندود مخصوص یا الیاف معدنی که از مواد خیلی نرم نباشد.ء اجرا می‌شود. این نوارها بین دیوار و قسمت اصلی ساختمان قرار می‌گیرند. در این روش دیواره گچی به کمک گچ به قسمتهای مستحکم ساختمان متصل می‌گردد. در این روش اتصالات جانبی می‌توانند مستقیماً روی سطوح ناصاف و اندود نشده» صورت گیرند. چنانچه امکان انحنا و خمیدگی سقف وجود ندارد دیواره‌ها را می‌توان به روش مستقیم متصل نمود. در اشکال زیر نحوه اتصالات سه‌گانه یاد شده مشاهده می‌شود. اتصال ار تجاعی (با نوار مخصوص) اتصال لغزان (با پروفیل) اتصال مستقیم ۱- دیواره گچی ۲- گچ ۳- نوار مخصوص (که با گچ درزبندی متصل شده است) ۴- برش ایجاد شده روی گچ با ماله بنایی یا گجبری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد --------