1996

ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آ ﻻت ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 449 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ 1388 اﺻﻼح ﻣﺪارک ﻓﻨﻲ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﻲ دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈﺮ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻛﺮده و آن را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻛﺸﻮر ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﻼش ﻓﺮاوان، اﻳﻦ اﺛﺮ ﻣﺼﻮن از اﻳﺮادﻫﺎﻳﻲ ﻧ ﻈﻴﺮ ﻏﻠﻂ ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ، ﻓﻨﻲ، اﺑﻬﺎم، اﻳﻬﺎم و اﺷﻜﺎﻻت ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﻧﻴﺴﺖ . از اﻳﻦ رو ، از ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﻲ ﺻﻤﻴﻤﺎﻧﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ دارد در ﺻﻮرت ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﻳﺮاد و اﺷﻜﺎل ﻓﻨﻲ ﻣﺮاﺗﺐ را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﻳـﺮ ﮔﺰارش ﻓﺮﻣﺎﻳﻴﺪ : 1 - ﺷﻤﺎره ﺑﻨﺪ و ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻴﺪ . 2 - اﻳﺮاد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ ﺑﻴﺎن دارﻳﺪ . 3 - در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن ﻣﺘﻦ اﺻﻼح ﺷﺪه را ﺑﺮای ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ارﺳﺎل ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . 4 - ﻧﺸﺎﻧﻲ ﺧﻮد را ﺑﺮای ﺗﻤﺎس اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ذﻛﺮ ﻓﺮﻣﺎﻳﻴﺪ . ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻳﻦ دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺮﻫﺎی درﻳﺎﻓﺘﻲ را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﻮده و اﻗﺪام ﻣﻘﺘﻀﻲ را ﻣﻌﻤﻮل ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ از ﻫﻤﻜﺎری و دﻗﺖ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺎﺑﻌﺎﻟﻲ ﻗﺪرداﻧﻲ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻧﺸﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﻣﻜﺎﺗﺒﻪ: ﺗﻬﺮان، ﻣﻴﺪان ﺑﻬﺎرﺳﺘﺎن، ﺧﻴﺎﺑﺎن ﺻﻔ ﻋﻠﻲ ﻲ ﺷﺎه، ﻣﺮﻛﺰ ﺗﻠﻔﻦ 33271 ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ Email: web: ﭘﻴﺸﮕﻔﺘﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ در اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ دارﻧﺪ و اﻣﺮوزه ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻫﻴﭻ ﭘﺮوژه ﻋﻤﺮاﻧﻲ را ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﺪون اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا ﺑﺎﺷﺪ . دﻟﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ، در اﺟﺮای ﺻ ﺤﻴﺢ ﻛﺎر ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ زﻳﺎد ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻧﻬﻔﺘﻪ اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ اﻣﺮوزه ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻮان ﻣﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺰرگ را در ﻣـﺪت زﻣـﺎن ﻛﻤـﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺟﺮا ﻛﺮد ﻛﻪ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﻮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺸﻜﻼت اﺟﺮاﻳﻲ و ﻣﺨﺎﻃﺮات ﻣﺮﺑﻮط، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﻫـﺎی وﻳﮋه و ﺳﻔﺎرﺷﻲ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﺑﺮﺧﻲ از ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﺧﺎص ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ روﻧﺪ ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ . رود در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ از ﻣﺮاﺣﻞ اوﻟﻴﻪ ﻳـﻚ ﭘـﺮوژه و از وﻇـﺎﻳﻒ ﻣـﺪﻳﺮ ان ﭘـﺮوژه اﺳـﺖ . اﻧﺘﺨـﺎب ﻧﺎدرﺳـﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪی ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻓﺰاﻳﺶ زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺮوژه و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب اﺟﺮای ﭘﺮوژه را در ﭘـﻲ ﺧﻮاﻫـﺪ داﺷـﺖ . اﻣـﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﭘﺮوژه و ﺣﺪاﻗﻞ ﻧﻤﻮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻛﻤﻚ ﺷﺎﻳﺎﻧﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد . روﻧﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﻮع ﭘﺮو ژه ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻮاردی ﻧﻈﻴﺮ ﺑﺎزدﻫﻲ ) راﻧﺪﻣﺎن ( ، ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻨﻲ زﻣﻴﻦ ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﺎﺷـﻴﻦ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻣـﻮارد ارﺗﺒﺎط دارد . ﻫﺪف از اﻳﻦ ﻛﺘﺎب، اراﻳﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﻛﻴﻔﻲ و ﻛﻤﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑـﺮای اﻧﺠـﺎم ﻳـﻚ ﻛـﺎر ﻋﻤﺮاﻧـﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻓﺼﻞ اول ) ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ و ﺑﺮ ﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ( ، اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ از ﻣ ﻨﻈـﺮ اﻗﺘﺼـﺎدی و ﻓﻨﻲ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻓﺼﻞ در ﺑﺮ د ارﻧﺪه ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻛﻠﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼـﻞ دوم ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ( ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻈﻴﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎد ی در اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ، ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻣﺨﺎرج ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ، روﻏﻦ، ﻻﺳﺘﻴﻚ، ﻗﻄﻌـﺎت ﻲﻳﺪﻛ و ﻏﻴﺮه ﺑﻮده و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﭘﺮدازد . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ) ﻣﺸﺨﺼﺎ ت ﻓﻨﻲ، روﺷﻬﺎی اﺟﺮا و اﻧﺘﺨـﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ( ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻚ و ﺳﭙﺲ ﻧﺎوﮔﺎﻧﻲ ﺑﻮده و ﺑﺎ داﺷﺘﻦ اﺣﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت و ﻣﺪت زﻣﺎن اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﻲ و اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﭘﺮدازد . در اﻳﻦ ﻣﺒ ﺎ ﺣﺚ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻄﺮح ﻧﻤﻮدن راﻧﺪﻣﺎن اﺳﻤ ﻲ و واﻗﻌﻲ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻚ، ﺑﻪ ﻧﺤﻮه ﻋﻤﻠﻜﺮد آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮوﻫﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ در اداﻣـﻪ ﻣﺒﺤـﺚ ﺑـﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻧﻮﻳﻦ در اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻃﺮاﺣﻲ ﻧﺎوﮔﺎن ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و در اﻧﺘﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﺮوژه واﻗﻌﻲ ﻧﺎوﮔـﺎن ﺑﻬﻴﻨـﻪ و ﻣﻄﻠﻮب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﻌﺎون ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی 1388 ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 449 ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : اﻳــﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ ﺑــﻪ وﺳــﻴﻠﻪ ﺷــﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳــ ﻴﻦ ﻣﺸــﺎور ﻣﻬــﺎب ﻗــﺪس ﺑــﺎ ﻫﻤﻜــﺎری آﻗﺎﻳــﺎن ﻣﻬﻨــﺪس اﺣﺴــﺎن ﻓﺮﺻــﺖ ﻛــﺎر ، ﻣﻬﻨﺪس ﻣﺠﻴﺪ ﭘﺮﭼﻤﻲ ﺟﻼل و ﻣ ﻬﻨﺪس ﻳﻮﺳﻒ ﻓﺮوزاﻧﻔﺮ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳ ﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺪﻳﺮ ﻃﺮح ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن ﻣﺸﺎور آوﻧﺪ ﻃﺮح ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺪﻳﺮ ﻃﺮح، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈﺮات ﻣﺘﺨﺼﺼـﻴﻦ ذﻳـﺮﺑﻂ ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿـﺮ را ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و اﺻﻼح ﻗﺮار داده اﺳﺖ . ﻛﻤﻴﺘﻪ راﻫﺒﺮی و ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻛﻨﺘﺮل و ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻧﻬﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﺎ آﻗﺎﻳﺎن د ﻛﺘﺮ ﺳﻴﺪ ﺟﻮاد ﻗﺎ ﻧﻊ ﻓﺮ ﻣﻌﺎون دﻓﺘﺮ و ﻣﻬﻨـﺪس ﻣﺼـﻄﻔﻲ اﺷـﺠﻊ ﻣﻬـﺪوی رﻳﻴﺲ ﮔﺮوه دﻓﺘﺮ اﻣﻮرﻓﻨﻲ ، ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮی ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻛﻤﻴﺘﻪ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎری آﻗﺎﻳﺎن ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ ﺣﺪادی، ﺳﻴﺪﻣﺮﺗﻀﻲ ﺣﺴﻴﻨﻲ، ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲ رﺣﻴﻤﻲ، ﻋﻠﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻴﺮﺿـﺎﻟﻮ، ﻋﻠـ ﻲ اﻛﺒﺮ ﺑﺮزﮔﺮ، ﻣﺤﻤﺪﺗﻘﻲ رﺟﺒﻲ، ﺣﺴﺎم دﻫﻘﺎن، ﺣﻤﻴﺪ ﺑﺮﻫﺎﻧﻲ، ﻋﻠﻲ ﺿﻴﺎﻳﻲ، ﭘﻮﻳﺎ ﻋﺒﺎﺳﭙﻮر ﻧﺎدری، ﻳﻌﻘﻮب ﻓﺮﻧﺎم، ﻣﺤﻤﺪاﻣﻴﻦ ﻋﺼـﺎره، ﻣﺤﻤـﺪ ﻧﻴﻜﭙﻮر، ﻓﺮﻳﺪ ﻣﺮادی، ﻫﺎدی ﻓﻀﻠﻲ، ﻣﻬﺪی ﻣﺤﻤﺪی و ﺧﺎﻧﻢ ﻫﺎ ﺳﻤﺎﻧﻪ ﻗﺎﺳﻤﻲ، ﻣﻴﺘﺮا ﺑﺨﺘﻴﺎری و آرزو اﺑﺮاﻫﻴﻤﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻓﺼﻞ1 : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 1 - 1 - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ .............1 1 - 1 - 1 - ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ ................................ .1 1 - 1 - 2 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﭘﺮوژه ................................ ................................ ................................ ..............................6 1 - 1 - 3 - ﻧﻮع ﻛﺎر ................................ ................................ ................................ ................................ ....................6 1 - 1 - 4 - ﺣﺠﻢ ﻛﺎر ................................ ................................ ................................ ................................ ..................6 1 - 1 - 5 - ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ................................ ................................ ................................ ....6 1 - 1 - 6 - ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﺮوژه ................................ ................................ ................................ ................................ .....6 1 - 1 - 7 - ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﺮوژه ................................ ................................ ................................ ................................ .............7 1 - 1 - 8 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................7 1 - 2 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﺎر ................................ ................................ ................................ ..........................7 1 - 2 - 1 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ................................ ................................ ................................ ................................ .............7 1 - 2 - 2 - زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی ................................ ................................ ................................ ................................ ..................7 ﻓﺼﻞ2 : ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 2 - 1 - ﻣﻘﺪﻣﻪ ................................ ................................ ................................ ................................ ...........................11 2 - 2 - ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت از ﻃﺮﻳﻖ ﺧﺮﻳﺪاری و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻤﻠﻚ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری .............................11 2 - 2 - 1 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ..................13 2 - 3 - ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ ........................24 2 - 4 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ .........27 2 - 5 - ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ ..........................30 2 - 6 - اﻧﻮاع روﺷﻬﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ...........35 2 - 7 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ ................................ ................................ ................................ ...........44 2 - 8 - ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺨﺎرج ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ روﺷﻬﺎی دﻳﮕﺮ ................................ ................................ ..52 2 - 9 - ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ ........56 ﻓﺼﻞ3 : ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ، روﺷﻬﺎی اﺟﺮا و اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 3 - 1 - روش ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ................................ ................................ ................................ ................................ ........59 3 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺗﻼف زﻣﺎن در اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ................................ ................................ ................................ ........60 3 - 2 - 1 - ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪن ﻣﺪت ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ................................ .......................60 3 - 2 - 2 - ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪن ﻣﺪت ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ................................ ....................60 3 - 3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ................................ ................................ .....................61 3 - 3 - 1 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ................................ ................................ ................................ ............................61 3 - 3 - 2 - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ................................ ................................ ................................ ......................63 3 - 3 - 3 - ﺑﺮآورد ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ................................ ................................ ................................ .............................64 3 - 3 - 4 - ﻣﺸﺨﺼﺎت اﻧﻮاع ﺧﺎک ................................ ................................ ................................ .............................70 3 - 4 - راﻧﺪﻣﺎن اﺳﻤﻲ و واﻗﻌﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ ...........72 3 - 4 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ................................ ................................ ..........................73 3 - 4 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﮔﺮﻳﺪر : ................................ ................................ ................................ ..76 3 - 4 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻟﻮدر ................................ ................................ ................................ ........78 3 - 4 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻏﻠﺘﻚ ................................ ................................ ................................ .....83 3 - 4 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎک ﺑﻮﻟﺪوزر ................................ ................................ ................................ ....84 3 - 4 - 6 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻛﺎﻣﻴﻮن ................................ ................................ .....................89 3 - 4 - 7 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ................................ ................................ ................................96 3 - 5 - ارﺗﺒﺎط ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﻤﻜﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ................................ ................................ ...........................104 3 - 6 - ارﺗﺒﺎط ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ ................................ ...109 3 - 6 - 1 – اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺧﻄﻲ ................................ ................................ ................................ ..........111 3 - 6 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺧﺒﺮه )expert system ( ................................ ................................ .................. 114 3 - 7 - ارﺗﺒﺎط ﻣﺎ ﺑﻴﻦ زﻣﺎن اﺟﺮای ﭘﺮوژه و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ................................ ................................ .............115 3 - 7 - 1 - ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮوه ﻛﺎر و ﺗﺤﻠﻴﻞ آن از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺰﻳﻨﻪ (Cost Index) ................................ ............ 117 3 - 7 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ................................ ................................ ................................ ............118 3 - 8 - اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ دﺳﺘﮕﺎ ه ﻫﺎ، ﻇﺮﻓﻴﺖ و ﺗﻌﺪاد ................................ ................................ ...............................120 ﭘﻴﻮﺳﺖ1 ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 128 ﭘﻴﻮﺳﺖ2 ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 129 ﻓﺼﻞ اول-ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 1 ﻓﺼﻞ اول- ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻈﻴﻢ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺳﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻓﻦ آوری اﺟﺮا، ﺑﻴﺶ از ﭘﻴﺶ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻛﺮده اﻧﺪ و ﻫﻨﻮز ﻧﻴﺰ اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ دارﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﺑﺎ ازدﻳﺎد ﺣﺠﻢ ﭘﺮو ژه ﻫﺎ، ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ دارای ﺷـﺎﺧﻪ ﻫـﺎی ﮔﺴـﺘﺮده ای ﺷـﺪه اﺳـﺖ، زﻳـﺮا ﻫـﺮ ﻛـﺪام از ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮوژه اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﺗﺨﺼﺺ وﻳﮋه و ﺧﺎص ﺧﻮد دارد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻧﻴﺰ از ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﻋﻠﻢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه وﻳﮋه ﺧﻮد را ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ . ﻳﻜﻲ از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎی ﻋﻠﻢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻧﻴﺎزﻫﺎ، ﺷﺮاﻳﻂ، ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎ، ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﺳـﻤﺖ اﻧﺘﺨـﺎب ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻛﻨﺪ . اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻼوه ﺑﺮ اﺟﺮای ﺻﺤﻴﺢ ﭘﺮوژه، ﺑﻪ ﻣﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﺳﺎده ای ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭘﺮوژه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﻞ ﭘﺮوژه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ و از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺎدرﺳـﺖ ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﺑـﺮ ﻣﺸـﻜﻼت ﻣـﺎ ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺰود . ﺑﺮای اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺑﺎﻳﺪ ﺷﻨﺎﺧﺖ دﻗﻴﻖ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ اﻧﺘﺨـﺎب ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت داﺷـﺖ و ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ آن ﻋﻮا ﻣﻞ و اﻃﻼع ﺻﺤﻴﺢ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮﺟﻮد، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . 1 - 1 - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 1 - 1 - 1 - ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ روش ﻋﻠﻤﻲ و ﻳﺎ ﺑﺎ روش راﻳﺞ آن ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﻮد : ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻘﺪار ﻛﺎر اﻧﺠ ﺎم ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﺗﻮﺳﻂ آن . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳـﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ، ﺑﺎزدﻫﻲ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻋﺪدی ﺑﻴﻦ 0 ﺗﺎ1 و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ درﺻﺪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد ﺑﻴﻦ0 % ﺗﺎ100 % ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﺮﻳﻒ راﻳﺞ : ﺑﺎزدﻫﻲ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ در واﺣﺪ زﻣﺎن . اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ، ﻫﻤﺎن ﺗ ﻌﺮﻳﻒ ﻋﻠﻤـﻲ ﺗـﻮان اﺳـﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻗﺪرت و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﻧﺠﺎم ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﻣﺸﺨﺺ در واﺣﺪ زﻣﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳـﻦ ﺗﻌﺮﻳـﻒ اﺳـﺘﻔﺎده و رواج ﺑﻴﺸـﺘﺮی در ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ دارد . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎران ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ را ﺑﻴﺎن ﻣﻲ " : ﻛﻨﺪ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷـﻴﻦ اﻟـﻒ ﺑﻴﺸـﺘﺮ از ﻣ ﺎﺷﻴﻦ ب اﺳﺖ " ﻣﻨﻈﻮر اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﻟﻒ ﺗﻮان و ﻛﺎرآﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی از ﻣﺎﺷﻴﻦ ب ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻛﺎری ﻣﺸـﺨﺺ و ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﺷـﺪه در زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ دارد . ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻮع و ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، اﭘﺮاﺗﻮرﻫﺎ و ﻧﺤﻮه ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﻠﻲ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﺑﻴﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﺎر، ﺑﺴﺘﮕﻲ دا . رد ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، دو ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺟﺪﻳﺪ دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ :ﺷﻮد - ﺑﺎزدﻫﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ : ﻫﺮﮔﺎه ﺑﻴﻦ ﻛﻠﻴﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﺎر، ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و ﻫﻤﻜﺎری ﻛﺎﻓﻲ و ﻛﺎﻣﻞ ﻛـﺎری وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ و ﺷـﺮاﻳﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻧﻴﺰ آﻣﺎده ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻘﺪار ﻣﻤﻜﻦ ﺧﻮد ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ اﺻﻄﻼﺣﺎً آن را ﺑﺎزدﻫﻲ ﺣﺪاﻛﺜ ﺮ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . - ﺑﺎزدﻫﻲ ﻋﺎدی : در ﺷﺮاﻳﻂ ﻋﺎدی ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻠﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﻧﻘﺺ در اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و ﺗﻮﻗﻒ ﻫﺎی ﻛﻮﺗـﺎه و ﻧﻈـﺎﻳﺮ آن، ﺑﺎزدﻫﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮی ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ آن را ﺑﺎزدﻫﻲ ﻋﺎدی ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 2 ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ اﻳﻦ دو ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ در واﻗﻊ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻋﻠﻤﻲ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻋﺎدی ﺑﻪ ﺑﺎزدﻫﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ . ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ در ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﺄﺛﻴﺮ دارﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت آﺷﻜﺎر و ﻳﺎ ﭘﻨﻬﺎن اﺛﺮ ﺧﻮد را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﺗﺄﺛﻴﺮ ارﺗﻔﺎع ﻛﺎرﮔﺎه ارﺗﻔﺎع از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮ روی ﻧﻴﺮوی ﻣﺤﺮﻛـﻪ ﻫـﺮ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ اﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ اﺑﺘﺪا اﻧﻮاع روش ﻫﺎی ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺮوی ﻣﺤﺮﻛﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : ﻧﻴﺮوی ﻣﺤﺮﻛﻪ ﻳﺎ ﺟﻠﻮ ﺑﺮﻧﺪه اﺑﺰار و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺳﻪ روش ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد : اﻟﻒ- ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ : ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﺎﺷ آﻻت ﻴﻦ و اﺑﺰار ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛـﺎر ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ ﻣﺎﻧﻨـﺪ : ﺑﻴـﻞ، ﻛﻠﻨـﮓ، ﭼﻜـﺶ ، ﺑﺮﺧـﻲ ﺟﺮاﺛﻘﺎﻟﻬﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻧﻈﻴﺮ ﺗﻲ ﻓﻮر . ب- ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ : ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻴﺮوی اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨـﺪ ، ﻣﺎﻧﻨـﺪ درﻳـﻞ ﻫـﺎی ﺑﺮﻗـﻲ . ﺑﻌﻀـﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺰرگ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻮﺗﻮر ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ، ﻣﺎﻧﻨﺪ دﺳﺘﮕﺎه ﺣﻔﺎری ﺗﻮﻧﻞ . – ج ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی اﺣﺘﺮاﻗﻲ : ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه ای از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده در ﻛﺎرﻫـﺎی ﻋﻤﺮاﻧـﻲ از ﻣﻮﺗﻮرﻫـﺎی اﺣﺘﺮاﻗـﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﻨﺰﻳﻦ و ﻳﺎ ﮔﺎزوﻳﻴﻞ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻛﺎر اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﻫﻮا دارﻧﺪ . ﻋﻤﻞ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻫـﻮای اﻳـﻦ ﻣﻮﺗﻮرﻫـﺎ را ا ﺻﻄﻼﺣﺎً ﺗﻨﻔﺲ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی اﺣﺘﺮاﻗﻲ از ﻧﻈﺮ ﺗﻨﻔﺲ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : 1 . ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی ﺑﺎ ﺗﻨﻔﺲ آزاد : در اﻳﻦ ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎ، در زﻣﺎن ﻣﻜﺶ و ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺧﻼ ﻧﺴﺒﻲ ﻛﻪ در ﻣﻮﺗﻮر ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ، ﻫـﻮای ﺑﻴـﺮون ﻛﻪ ﻓﺸﺎرش ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻫﻮای درون اﺳﺖ، از ﻃﺮﻳﻖ ﺻﺎﻓﻲ ﻫﻮا ﺑﻪ درون ﻣﻮﺗﻮر ﻣﻜﻴﺪه ﻣ .ﺷﻮد ﻲ 2 . ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی ﺑﺎ ﺗﻨﻔﺲ اﺟﺒﺎری : اﻳﻦ ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : - ﺗﻮرﺑﻮ ﺷﺎرژ : در اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎ، ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻫﻮای ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﻣﻮﺗـﻮر ﺑﺮﺳـﺎﻧﻨﺪ ﺗـﺎ ﺗـﺮاﻛﻢ ﻫـﻮا ﺑﻴﺸـﺘﺮ ﺷـﻮد، از دﺳﺘﮕﺎه ﺑﻪ ﻧﺎم ﺗﻮرﺑﻮ ﺷﺎرژ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻘﺪاری ﻫﻮای اﺿﺎﻓﻲ وارد ﻣﻮﺗ ﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد و از ﻃﺮﻓﻲ، ﺗﺰرﻳﻖ ﺳﻮﺧﺖ از ﻃﺮﻳـﻖ اﻧﮋﻛﺘﻮر ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ و ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر ﺑﻪ ﻣﻘﺪار 18 % ﺗﺎ25 % اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺗﻮرﺑﻮ ﺷﺎرژ از دو ﭘﺮه ﻛﻪ در ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻳﻚ ﺷﻔﺖ ﻧﺼـﺐ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻳﻜﻲ از ﭘﺮه ﻫﺎ ﻛﺎر ﺗﻮرﺑﻴﻦ و دﻳﮕﺮی ﻛﺎر ﭘﻤﭗ را اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ ﭘﺮه . ﻫﺎی ﺗﻮرﺑﻴﻦ از دود ﺧﺮوﺟـﻲ ﻣﻮﺗـﻮر ﺑـﻪ ﺣﺮﻛﺖ درﻣﻲ آﻳﺪ و ﺑﺎﻋﺚ ﭼﺮﺧﺎﻧﺪن ﺷﻔﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺎ ﭼﺮﺧﻴﺪن ﺷﻔﺖ، ﭘﻤﭗ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ درﻣﻲ آﻳﺪ و ﻫﻮای ﺻـﺎف ﺷـﺪه را از ﺻـﺎﻓﻲ ﻫـﻮا ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺗﻮر ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ . ﺳﺮﻋﺖ دوران ﻣﺤﻮر ﺗﻮرﺑﻮ ﺷﺎرژ ﺑﻪ 50000 ﺗﺎ100000 دور در دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲ رﺳـﺪ . اﻳـﻦ دﺳـﺘﮕﺎه، دﺳﺘﮕﺎه ﺑﺴ ﻴﺎر ﻇﺮﻳﻔﻲ اﺳﺖ و در ﺗﺎﻣﻴﻦ و ﻧﮕﻬﺪاری آن ﺑﺎﻳﺪ دﻗﺖ ﻛﺎﻓﻲ داﺷﺖ . - ﺳﻮﭘﺮ ﺷﺎرژ : اﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮرﺑﻮ ﺷﺎرژ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، وﻟﻲ ﺗﻔﺎوت آن در اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﺮﺧﺶ ﭘﺮه ﻫـﺎی ﺷـﺎرژ ﺗﻮﺳـﻂ ﺗﺴﻤﻪ و ﻳﺎ ﭼﺮخ دﻧﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺄﺛﻴﺮ ارﺗﻔﺎع ﻛﺎرﮔﺎه در ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻ ت را ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻴﺎن ﻛﺮد . ﻫﺮﭼﻪ ارﺗﻔﺎع ﻛﺎرﮔﺎه ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻓﺸﺎر ﻫﻮا ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮ روی ﻧﺤﻮه ﻛﺎر ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی اﺣﺘﺮاﻗﻲ ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺳﺎزﻧﺪه ﻫﺎی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ را اراﺋﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻣﻘﺪار اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر، ﻓﺼﻞ اول-ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 3 در ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﺑﺎﻻﺗﺮ از1000 ﻣﺘﺮ از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ، ﺑﻪ ازای ﻫﺮ300 ﻣﺘﺮ، ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺑﺮاﺑﺮ3 % ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻄﻠـﺐ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﻧﻴـﺮوی ﻛﺸﺶ ﻣﻮﺗﻮر را ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻧﺸﺎن داد . ٠٠١ ٠٠٣ ٠٠٠١ ٣ ٠٠١ . ⎟ ⎠ ⎞ ⎜ ⎝ ⎛− − = H P PH در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮلP ، ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮرH ارﺗ ﻔﺎع ﻛﺎرﮔﺎه از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ و PH ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر در ارﺗﻔﺎعH ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺗﻮر آﻧﻬﺎ، ﺗﻮرﺑﻮ ﺷﺎرژ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻗﺎدر ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ارﺗﻔﺎع 3000 ﻣﺘﺮی، ﻗﺪرت ﺧﻮد را ﺣﻔﻆ ﻛﻨﻨﺪ . ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﻣﻮﺗﻮر آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ اﻓﺖ ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﻧﻤﻲ .ﻛﻨﺪ - ﺗﺄﺛﻴﺮ درﺟﻪ ﺣﺮارت درﺟﻪ ﺣﺮارت ﺑﺮ راﻧﺪﻣ ﺎن ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی دﻳﺰﻟﻲ و ﺑﻨﺰﻳﻨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﺑـﺮ راﻧـﺪﻣﺎن ﻣﻮﺗﻮرﻫـﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜـﻲ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . راﻧﺪﻣﺎن ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی دﻳﺰﻟﻲ در درﺟﻪ ﺣﺮارت ﺑﻴﺶ از 5/ 15 درﺟﻪ و ﻳﺎ ﻛﻤﺘﺮ از5/ 15 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻴﮕﺮاد اﻓـﺖ ﭘﻴـﺪا ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ و اﻳﻦ اﻓﺖ ﺑﺎ ﻫﺮ ده درﺟﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺣﺪود 2 %از راﻧﺪﻣﺎن ﻣﻮﺗﻮر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳـﺮ ﻧﺸـﺎن . داد ٠٠١ ٠١ ٥١ ٥T٢ ٠٠١ P PT . . − − = در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮلP ،ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮرT دﻣﺎی ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻴﮕﺮاد وPT ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر در دﻣﺎیT ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﺰاﻳﻲ در راﻧﺪﻣﺎن آن دارد . اﻧﻮاع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : 1 - ﭼﺮخ ﻓﻮﻻدی2 - ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ3 - ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی 4 - ﻛﺎﺑﻞ ﻫﺮ ﻛﺪام از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺣﺮﻛﺘﻲ ﻣﺰاﻳﺎ، ﻣﻌﺎﻳﺐ و ﻛﺎرﺑﺮد ﺧﻮد را دارﻧﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﺮﻛﺘﻲ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﺑﺮای ﻣﺤﻞ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎو ﻣﺖ ﺧﺎک آﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮده و اﻣﻜﺎن ﺣﺮﻛﺖ ﺑﺎ ﭼﺮخ ﻫﺎی ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ و ﻓﻮﻻدی وﺟـﻮد ﻧـﺪارد اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﭼـﺮخ ﻫـﺎی ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﻞ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺧﺎک آﻧﻬﺎ ﭼﺴﺒﻨﺪه اﺳﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ، ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﺮﻛﺘـﻲ ﻣﺎﺷـﻴﻦ در ارﺗﺒﺎط اﺳﺖ و ﺑﺮ روی راﻧﺪﻣﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧ ﻴﺰ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ . ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘـﺮﻳﻦ ﻋـﻮاﻣﻠﻲ ﻛـﻪ در راﻧـﺪﻣﺎن ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺖ . ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻧﻴﺮوی ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺮوع ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ ﻋﺎﻣﻞ اﻳﺠﺎد آن ﻧﺎﻫﻤ ﻮاری ﻣﺴﻴﺮ، ﻋﺪم ﺗﺮاﻛﻢ ﺻﺤﻴﺢ ﺟﺎده، ﻓﺮو رﻓﺘﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻣﺴﻴﺮ ﺣﺮﻛﺖ و ﻧﻮع ﺧﺎک ﺳﻄﺢ ﺟﺎده اﺳﺖ . در واﻗﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺶ ﻻزم ﺑـﺮای ﺷﺮوع ﺣﺮﻛﺖ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ . ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ وﺳﻴﻠﻪ ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﻛﻪ در روی ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﺗﺮاز، ﺻﺎف و ﺗﺨﺖ ﻗﺮار دارد ﺣﺪوداً ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ 20 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ از وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ . ﺑﻪ ازای ﻫﺮ 5/2 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﻧﻔﻮذ ﻻﺳﺘﻴﻚ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ در زﻣﻴﻦ15 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑـﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺿﺮﻳﺒﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ (r) را ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 4 r = ٠٢+ ٥١n ﻛﻪ در اﻳﻦ راﺑﻄﻪn ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ﻧﻔﻮذ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺧﺎک ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﻳﻨﭻ )5/2 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ و ( r ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﻣﻘﺪار ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸـﻲ ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ از وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺻﻒ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ را از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . W r R r . = در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 1 - 1 ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم در ﻫﺮ ﺗﻦ ﺑﺮای اﻧﻮاع روﻳﻪ زﻣﻴﻦ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : ﺟﺪول 1 - 1 - ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﺑﺮای اﻧﻮاع ﺳﻄﻮح ﻧﻮع و ﻣﺸﺨﺼﺎت روﻳﻪ و ﺳﻄﺢ ﺟﺎده ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ (Kg/ton) آﺳﻔﺎﻟﺖ ﻳﺎ ﺑﺘﻦ 20 ﺳﻄﺢ ﻣﺤﻜﻢ، ﺻﺎف و ﺗﺎ ﺣﺪی اﻧﻌﻄﺎف ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ زﻳﺮ ﺑﺎر 30 ﺧﺎ ﻛﻲ آب ﭘﺎﺷﻲ ﻧﺸﺪه روی اﺳﺎس ﻣﺤﻜﻢ 40 ﺟﺎده ﺧﺎﻛﻲ، زﻳﺮ ﺑﺎر وﺳﺎﻳﻂ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺳﺴﺖ و ﻧﺮم و ﺑـﺎ ﻧﻔـﻮذ ﺑـﻴﻦ2 ﺗـﺎ5 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ 45 ﺟﺎده ﺧﺎﻛﻲ، زﻳﺮ ﺑﺎر وﺳﺎﻳﻂ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺳﺴـﺖ وﻧـﺮم ﺑـﺎ ﻧﻔـﻮذ ﺑـﻴﻦ5 ﺗـﺎ10 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ 70 ﻣﺎﺳﻪ ﺳﺴﺖ و ﻳﺎ ﺷﻦ 90 زﻣﻴﻦ ﮔﻠﻲ و ﻧﺮم و ﺳﺴﺖ 180 - 140 در ﻣﻮرد وﺳﺎﻳﻂ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺮﻛﺖ آﻧﻬﺎ وﺟﻮد ﻧـﺪارد و از ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻏﻠـﺖ اﻳﻦ وﺳﺎﻳﻞ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ در ﺳﻄﻮح ﺷﻴﺐ دار در اﺛﺮ ﺳﺮﺑﺎﻻﻳﻲ ﻫﺎ و ﻳﺎ ﺳﺮﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ﻫﺎ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳـﻦ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ اﺿـﺎﻓﻪ، ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷﻴﺐ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ . ﻮدﺷ اﻳﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺳﺮﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺜﺒﺖ و در ﺳﺮﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻨﻔﻲ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻣﻘﺪار اﻳﻦ ﻧﻴﺮو از ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺳﻴﻨﻮس زاوﻳﻪ ﺳﻄﺢ ﺷﻴﺒﺪار ﺑﻪ اﻓﻖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ در زواﻳﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺗﺎﻧﮋاﻧﺖ ﺑـﻪ ﺟـﺎی ﺳـﻴﻨﻮس اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ Q )ﻣﻘﺪار ﻧﻴﺮوی ﻣﻘ ﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ( از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ : Q = P. Sin (j) = P. Tg (j) = P.j ﻛﻪ در اﻳﻦ راﺑﻄﻪP وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠﻮ ﮔﺮم و j ﺷﻴﺐ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ رادﻳﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ را ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﻳﻚ درﺻﺪ ﺷﻴﺐ و ﻳﻚ ﺗﻦ ﺑﺎر ﺣﻤﻞ ﺷﺪه ﻣﻌﺎدل 10 ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم در ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺿـﺮﻳﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﺑﺮای ﻳﻚ ﺗﻦ وزن وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻃﺒﻖ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻛﻪ در آن i ﻋﺪد درﺻﺪ ﺷﻴﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . g = ( ٠١Kg/ton). i ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﺑﺮای ﻛﻞ وزن وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد Rg = g.W در اﻳﻦ راﺑﻄﻪRg ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺑ ﺮ ﺣﺴﺐ Kg وW وزن وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺗﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ اول-ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 5 - ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺶ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺶ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﻛﻪ در ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﻳﺎ ﻓﻮﻻدی ﻳﺎ زﻧﺠﻴﺮی ﻫﻨﮕﺎم ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﺎﺷﻴﻦ در آن وﺟﻮد دارد . ﻣﻘﺪار ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده اﻳﻦ ﻧﻴﺮو از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ P = t.W در اﻳﻦ راﺑﻄﻪP ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺶ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم وt ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ اﺻـﻄﻜﺎک ﭼـﺮخ ﻻﺳـﺘﻴﻜﻲ ﻳـﺎ ﻓﻠﺰی ﻳﺎ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻧﻮع و ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺟﻨﺲ ﺳﻄﺢ ﻣﺴﻴﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﭼﺮخ، ﻛﻪ در ﺟﺪول 1 - 2 ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺮای اﻧﻮاع روﻳـﻪ ﻫﺎ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . W ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﻘﺪا ر وزن وارد ﺑﺮ روی ﭼﺮخ ﻫﺎی ﻣﺤﺮک ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم . ﺟﺪول 1 - 2 – ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺿﺮﻳﺐ اﺻﻄﻜﺎک ﺑﺮای ﭼﺮخ ﻫﺎی ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ و زﻧﺠﻴﺮی در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻮع ﺳﻄﺢ ﺟﺎده ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﺑﺘﻦ ﺧﺸﻚ 9/0 45 /0 ﺑﺘﻦ ﻣﺮﻃﻮب 8/0 45 /0 ﺧﺎﻛﻲ ﺧﺸﻚ 6/0 9/0 ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺮﻃﻮب 45 /0 7/0 ﻣﺎﺳﻪ ﺧﺸﻚ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻧﺸﺪه 25 /0 3/0 ﻣﺎﺳﻪ ﺧﻴﺲ 2/0 25 /0 ﺑﺮف ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه 2/0 25 /0 ﻳﺦ1/0 15 /0 - ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻮی اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﺑﺎد، ﺑﺎران، ﺑﺮف، ﺗﺎﺑﺶ آﻓﺘﺎب، درﺟﻪ ﺣﺮارت، ﻓﺸﺎر ﻫﻮا و رﻃﻮﺑﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﮕﻲ در ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﻣﺎﺷـﻴﻦ و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ اﻧﺘﺨﺎب آن ﻣﺆﺛﺮﻧﺪ . اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در اﻧﺠﺎم وﻇﻴﻔﻪ ﻣﺘﺼﺪﻳﺎ ن و اﭘﺮاﺗﻮرﻫﺎ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣـﻲ ﮔـﺬارد، ﻣﺴـﻠﻤﺎً ﻛـﺎر ﻛـﺮدن در ﻫﻮای ﮔﺮم ﻳﺎ ﺳﺮد و ﺷﺮﺟﻲ ﻳﺎ ﺧﺸﻚ ﺳﺨﺖ ﺗﺮ از ﻫﻮای ﻋﺎدی اﺳﺖ . ﺿﻤﻦ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻋﺎﻣـﻞ ﮔﺮﻣـﺎ و ﺳـﺮﻣﺎ در روی ﻧﻴـﺮوی اﻧﺴـﺎﻧﻲ و ﻋﻤﻠﻜﺮد آن ﻧﻴﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . - ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺎرت ﻧﻴﺮوﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻬﺎرت ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴ ﻦ آﻻت ﺳﺮ و ﻛﺎر دارﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر واﺿﺤﻲ ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد آن ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫـﺪ داﺷـﺖ . ﻳـﻚ اﭘﺮاﺗـﻮر ﻣـﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻣﺼﺮف زﻣﺎن ﻛﻤﺘﺮ، ﻣﺼﺮف اﻧﺮژی ﻛﻤﺘﺮ ﺧﻮد و ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻛﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻚ راﻧﻨﺪه ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺎﻫﺮ ﻳﺎ ﺗﺎزه ﻛﺎر اﻧﺠﺎم دﻫﺪ از . ﻃﺮﻓﻲ ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻳﻚ ﻓﺮد ﻣﺜﻼً ﻳﻚ راﻧﻨﺪ ه ﻟﻮدر در ﻛﺎر ﻛﺮدن ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﻮع ﻟﻮدر ﺧﺎص ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ و ﻛﺎرآﻳﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮی دارد و در ﻛﺎر ﻛﺮدن ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﻮع ﻟﻮدر دﻳﮕﺮ آن ﻣﻬﺎرت را ﻧﺪارد ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﻋﺎدت، آﻣـﻮزش و ﺷـﺮاﻳﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺷﺨﺺ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮﺑﺎزدﻫﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗ ﺎﺛﻴﺮ آﺷﻜﺎری ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺤﻞ ﻛﺎر از ﻧﻈﺮ وﺟﻮد ﺧﻄﺮات و ﻓﻀﺎی ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮای ﺗﺤﺮک ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﻳﻚ ﻟﻮدر در ﻳﻚ ﻓﻀﺎی ﺑﺴﺘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ ﺑﺎ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺣﺮﻛﺘﻲ و اﻣﻜﺎن رﻳﺰش ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ ﻛﺎر ﻛﻨﺪ و ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻳﻚ ﺟﺎده ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻛﻨﺎر ﻳﻚ دره ﻋﻤﻴﻖ ﻛﺎر ﻛﻨﺪ . ﻣﺴﻠﻤﺎً ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎی ﺣﺮﻛـﺖ و ﺧﻄﺮات ﻛﺎر ﻛﺮدن در ﻛﻨﺎر دره ﻳﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن رﻳﺰش وﺟﻮد دارد ﺑﺮ ﺑﺎزده ﻛﺎر اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 6 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ و ﻧﻮع ﻛﺎر ﻧﻮع ﻛﺎر ﻧﻴﺰ ﺑﺮ روی راﻧﺪﻣﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺣﻔﺎری در ﺧﺎک ﺳـﺨﺖ و ﺧـﺎک ﻧـﺮم و ﻳـﺎ ﺧـﺎک ﭼﺴﺒﻨﺪه ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺴﻠﻤﺎً راﻧﺪﻣﺎن ﺣﻔﺎری ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺣﻔﺎری در ﺧﺎک ﺳـﺨﺖ ﺑﺴـﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ اﺳﺖ . ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﻋﺪم وﺟﻮد ﺗﺠﺮﺑﻪ در اﻧﺠﺎم ﺑﻌﻀﻲ ﻛﺎرﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ راﻧﺪﻣﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل وﻗﺘﻲ ﺑﺮای اوﻟـﻴﻦ ﺑـﺎر ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺘﺮو در ﺗﻬﺮا ن اﻧﺠﺎم ﺷﺪ، ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﻲ ﺗﺠﺮﺑﮕﻲ ﺑﻲ ، ﻧﻈﻤﻲ و ﺷﻠﻮﻏﻲ ، راﻧﺪﻣﺎن ﻛﺎر ﺗﺎ ﺣﺪ زﻳﺎدی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮد . 1 - 1 - 2 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﭘﺮوژه ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﻳﻚ ﭘﺮوژه، ﺑﻪ ﺧﻮدی ﺧﻮد اﺛﺮ ﺷﺎﻳﺎﻧﻲ ﺑﺮ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻻزم ﺑﺮ آن ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺜـﺎل ﻳـﻚ ﭘـﺮوژه راﻫﺴﺎزی ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻔﺎوت از ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳﺎزی اﺳﺖ و ﻃﺒﻌﺎً ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻻزم ﺑﺮای اﻳﻦ دو ﭘﺮوژه ﻧﻴﺰ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . در اداﻣـﻪ ﺑـﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ اﺛﺮات ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﭘﺮوژه ﺑﺮ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . 1 - 1 - 3 - ﻧﻮع ﻛﺎر اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﻛﺎر ﺣﻔﺎری ﺑﺎﻳﺪ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺘﻔﺎ ده ﻛـﺮد ﻛـﻪ ﺗﻮاﻧـﺎﻳﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﺣﻔﺎری را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - 1 - 4 - ﺣﺠﻢ ﻛﺎر ﻧﻮع و ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻛﺎر ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺑﺎ ﺣﺠﻢ زﻳﺎد ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻮﻋﻲ از ﻟﻮدر اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺣﺠﻢ ﺑﺎﻻﻳﻲ از ﺧﺎک را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻌﺪاد ﻟﻮدرﻫﺎ را زﻳﺎد ﻛﺮد . 1 - 1 - 5 - ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺮای اﺟﺮای ﻛﺎر در اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻬﻤﻲ دارد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ اﺣﺘﻴﺎج ﺑـﻪ ﺑـﺘﻦ رﻳـﺰی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﻣﻲ ﺗﻮان از روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮای ﺑﺘﻦ رﻳﺰی اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد، در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ روش ﺑﺘﻦ رﻳﺰی ﺑﺎ ﭘﻤﭗ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد ﺑـﻪ ﭘﻤـﭗ اﺣﺘﻴﺎج ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻦ رﻳﺰی ﺑﺎ ﺑﺎﻛﺖ و ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد ﺑﻪ ﺑﺎﻛﺖ و ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ اﺣﺘﻴﺎج ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ . ﻳﺎ ﻣﺜﻼً ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ داﻳﺮه ای را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻫﻢ ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه TBM ﺣﻔﺮ ﻛﺮد ، ﻫﻢ ﺑﺎ ردﻫﺪر و ﻫﻢ ﺑﺎ اﻧﻔﺠﺎر و روش ﻫﺎی دﺳﺘﻲ . 1 - 1 - 6 - ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﺮوژه ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﺛﺮ ﻣﻬﻤﻲ ﺑﺮ روی اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﺎﻫﻲ ﺑﺮای ﺗﺴﺮﻳﻊ در اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ از دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺧﺎﺻﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه را ﺑﺎﻻ ﺑﺒﺮد . ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺮ روی ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻧﻴـﺰ ﺗـﺎﺛﻴﺮ دارد، اﻓـﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪا د ﻟﻮدر و ﻛﺎﻣﻴﻮن زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه اﻧﺠﺎم ﺷﻮد اﻣﺮی ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ اول-ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 7 1 - 1 - 7 - ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﭘﺮوژه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻐﻴﻴﺮ دا . د ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻲ ﮔﺎﻫﻲ ﻣﺠﺒﻮر ﺑـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﺎﺻﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ، ﮔ ﺎﻫﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻋﺪم ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺘﻠﻔـﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻛـﺮد ﻛـﻪ ﺳـﺮﻋﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻴﻞ ﻣﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﺪ . 1 - 1 - 8 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و اﺳﺘﻔﺎده و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮی در اﻧﺘﺨﺎب آﻧﻬﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺗﻔﺼـﻴﻞ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . 1 - 2 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﺎر روﻧﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ اﺻﻞ در ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ اﺳﺖ . ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺿﻌﻴﻒ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﺎ 50 درﺻﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﻮاردی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪه . ﻧﺪ ا ﻣﻌﻤـﻮﻻً در ﺻـﻨﻌﺖ ﺳـﺎﺧﺖ و ﺳﺎز، دو واژه ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و زﻣﺎن ﺑﻨﺪی ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻫﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ اﻳﻦ دو واژه ﻳﻚ ﻣﻌﻨـﻲ ﻧﺪارﻧﺪ . 1 - 2 - 1 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻳﻚ واژه ﻛﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮاﺣﻞ و اﻫﺪاف آن ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﺘﻔﺎ وت اﺳﺖ . ﻳﻚ ﻣﺪﻳﺮ ﭘﺮوژه در ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮارد زﻳﺮ را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮد : 1. اﻫﺪاف ﭘﺮوژه را از ﻧﻈﺮ زﻣﺎن، ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﺪ . 2. ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﭘﺮوژه را از ﻗﺒﻴﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﻴﻖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 3. در ﻣﻮرد ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ اﻗﺪام ﻣﻤﻜﻦ و ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻛﺎرﺑﺮی ﻣ ﻨﺎﺑﻊ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴﺮد . 4. روش ﻫﺎی اﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﺪ . ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻋﻤﻠﻴﺎت در واﻗﻊ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺳﺎس و ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﭼﻨﺪﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ اﻳﻦ وﻇﺎﻳﻒ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮآورد ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ، زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی و ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺮوژه اﺳﺖ . 1 - 2 - 2 - زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی، ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﭘ ﺮوژه و ﻣﺮﺗﺐ ﻛﺮدن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻮﺗﺎﻫﺘﺮﻳﻦ زﻣﺎن ﺗﻜﻤﻴﻞ ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﻘﻴﻘـﺖ زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی اﻧﻌﻜﺎس ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﺳﺖ . ﭘﺲ از ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن ﻧﻮع و ﻣﺪت زﻣﺎن اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻣﺠﺮی ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺗﺪوﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑـﻪ ﻃﻮرﻳﻜـﻪ در ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ زﻣﺎﻧﻲ، ﮔﺎم ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ . داﺷﺘﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ای ﺗﺮدﻳﺪﻫﺎی ﻣﺰاﺣﻢ و ﺑﺎزدارﻧـﺪه را ﺣـﺬف ﻛﺮده، اﻳﺠﺎد ﺗﺤﺮک ﻧﻤﻮده و از اﺗﻼف وﻗﺖ و اﻧﺮژی ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 8 ﺗﻬﻴﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی در ﻳﻚ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺠﺰﻳﻪ، ﺑﺮرﺳﻲ اﺟﺰا و ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺟﺰای ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺎ رﻋﺎﻳ ﺖ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : ƒ اﺑﺘﺪا ﻓﻬﺮﺳﺘﻲ از ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻛﺎرﻫﺎی ﻻزم ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت از ﻗﺒﻴﻞ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺼـﺎﻟﺢ ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز، ﻧﺼـﺐ ﺗﺠﻬﻴـﺰات و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮارد ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ƒ ﺳﭙﺲ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻛﺎر و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد، ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﺻﻠﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ .ﺷﻮد ﻣﻲ ƒ ﭘﺲ از ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ﻳﺎ اﻋﻤﺎل اﺻﻠﻲ، ﻫﺮ ﻳﻚ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺪادی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺟﺰء ﻳﺎ ﺟﺰء ﻋﻤﻞ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﺑـﺎ اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ ﻋﻤﻞ اﺻﻠﻲ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﺟﺮا در ﻣﻲ . آﻳﺪ ƒ ﺑﺮای اﺟﺮای ﻫﺮ واﺣﺪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺟﺰء؛ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ، آﻫﻨﮓ اﻧﺠﺎم و زﻣﺎن ﻻزم و ﻧﻴﺎز ﻫ ﺎی ﻛﻞ آن ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﺟﺰء ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻛﻪ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد و اﻧﺪازه ﭘﺮوژه دارد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﺷﺮاﻳﻂ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻫﺮﻳﻚ از ﻣﻮارد ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﺮ آﻫﻨـﮓ اﻧﺠـﺎم ﻛـﺎر و در ﻧﺘﻴ ﺠﻪ ﺑﺮ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای اﻧﺠﺎم آن ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﮕﺬارﻧﺪ . ƒ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه درﺑﺎره ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﺗﺠﻬﻴﺰاﺗﻲ، ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه، ﻣﻨﺎﺑﻊ، اﻣﻜﺎﻧﺎت، ﺿـﻮاﺑﻂ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ، اﻋﻢ از ﻣﺎﻫﺮ، ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺎﻫﺮ و ﻏﻴﺮ ﻣﺎﻫﺮ ) در اﻣﺮ ﺳﺮوﻳﺲ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﻳﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ( در ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ƒ ﭘﺲ از ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت و اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﻮق، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻮرد ﻗﺪم ﺑﻌﺪی ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی، ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد o اﮔﺮ زﻣﺎن ﻣﺤﺪود ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﻧﻴﺎزﻫﺎ ﺑﺎ آﻧﭽﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در اﺧﺘﻴﺎر دارد، ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻳﺎ ﻋﺪم ﻛﻔﺎﻳﺖ اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺧﻮد را ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﻛﻤﺒﻮدﻫﺎ را ﺑﺮ ﻃﺮف ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻧﺤﻮه ﺗـﺎﻣﻴﻦ ) ﺧﺮﻳـﺪ، اﺟـﺎره و ﺳـﺎﺧﺖ ، ( ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ آﻣﺎده ﺑﻪ ﻛﺎر ﻧﮕﺎه داﺷﺘﻦ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . o اﮔﺮ زﻣﺎن ﻣﺤﺪود ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺳﺎزﻧﺪه زﻣﺎن ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﻻزم ﺑﺮای اﺟﺮای ﻛﺎر را ﺑﺎ اﻣﻜﺎﻧـﺎت ﻣﻮﺟـﻮد ﺧـﻮد ﺑـﺮآورد ﻛـﺮده و ﻣﻌﻘﻮل ﺑﻮدن اﻳﻦ زﻣﺎن را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و اﮔﺮ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻌﺎدل ﻣﻨﻄﻘﻲ را ﺑﻴﻦ اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﻣﺪت زﻣﺎن اﺟﺮا ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺳﺎزد . در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ اﻣﺮو زه زﻣﺎن ﺑﺎ ارزش ﺗﺮﻳﻦ اﻗﻼم ﻣﺼﺮﻓﻲ در ﻛﺎرﮔﺎه اﺳﺖ و ﻫﻨﺮ ﻳﻚ ﻣﺠﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﺗﺠﻬﻴﺰات، ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﻧﻮع و ﻣﻘﺪار ﺣﺘﻲ اﻟﻤﻘﺪور زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای اﺟﺮا را ﻛﻮﺗﺎه ﻛﺮده و از اﻳﻦ راه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫـﺎ را ﻛـﺎﻫﺶ . دﻫﺪ ƒ ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎد آوری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ، ﻳﻚ ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ واﻗﻊ در ﺣـﺪ ﻓﺎﺻـﻞ زﻣـﺎن ﺣـﺪاﻗﻞ و زﻣـﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﻧﺠﺎم آن وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻛﺎر را ﺑﺎ ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺎرف ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﺪ . وﻟﻲ ﺗﻘﻠﻴﻞ زﻣﺎن اﺟﺮا ﺑـﻪ ﻛﻤﺘﺮ از ﺣﺪاﻗﻞ ﻓﻮق ﻳﺎ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ ﺷﺪن ﻣﺪت زﻣﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ از ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺰﺑﻮر، ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﺼﺎﻋﺪی ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻓﻮق ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻮرد ﻣﺪت زﻣﺎن اﺟﺮا اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ و ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﺗﻌﺎدل ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﻴﻦ اﻣﻜﺎﻧﺎت و زﻣﺎن اﺟﺮا، ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﻌﻘﻮل ﺑﺮای اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﻮد . ﻓﺼﻞ اول-ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 9 زﻣﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ زﻣﺎن ﺣﺪاﻗﻞ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻤﻜﻦ ﺷﻜﻞ 1 - 1 ﺗﻌﺎدل ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ و زﻣﺎن اﺟﺮا ƒ ﭘﺲ از ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻣﺪت زﻣﺎن اﺟﺮا ﺑﺎ در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻦ ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻃﻼﻋﺎت، ﻃﺮح اوﻟﻴﻪ ﺳـﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ و ﮔـﺮدش ﻛـﺎری ﻣﺤـﻞ اﺟـﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﺪف ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮدن اﺻﻮل ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و اﺑﺪاع روش ﻫﺎی اﺟﺮای ﺑﻬﺘﺮ، ﺑﺘﻮان ﺑﺎ ﻫﻤﺴﻮ ﻛﺮدن ﻫﻤﻪ ﻧﻴﺮوﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﮔﺮدش ﻛﺎری ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻲ ﻣﺰاﺣﻢ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻧﺸﻮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻛﺮدن ﺗﻌـﺪاد و ﺣﺠـﻢ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ آﻧﻬﺎ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد، ﺳﻌﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ ﺻﺮف ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و اﻧﺮژی و زﻣﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻤﻜﻦ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . ƒ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻃﺮح ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎ، در ﻳﻚ ﻧﻈﻢ ﻣﻨﻄﻘﻲ و ﺑـﺎ رﻋﺎﻳـﺖ ﺗﻘـﺪم و ﺗﺎﺧﺮ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﻋﻤﻞ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻛﻮﺷﺶ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻛﺮدن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺗﺪاﺧﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ ﻃﻮری ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدد ﻛﻪ از اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ . اﮔﺮ ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻳﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮﻫﺎ، ﺗﻐﻴﻴﺮ، ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻳﺎ ﺗﻌﺪﻳﻼﺗﻲ در ﻃﺮح اوﻟﻴﻪ ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ و ﮔﺮدش ﻛﺎر ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ اﻳﺠﺎب ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﺎ اﻋﻤﺎل اﻳـﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎﻧﺒ ﻨﺪی ﻧﻴﺰ اﺻﻼح ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻫﺰﻳﻨﻪ زﻣﺎن زﻣﺎن ﻣﻄﻠﻮب ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 11 ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 2 - 1 - ﻣﻘﺪﻣﻪ در ﻣﺒﺎﺣﺚ آﻧﺎﻟﻴﺰ اﻗﺘﺼﺎدی ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ در درﺟﻪ اول در ﻣﻮرد ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﻜﺮد آن ﺑﺤﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد و در ﺿﻤﻦ ﺳﻌﻲ ﻣﻴﮕﺮدد ﻛﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﻮد . ﻣﺨﺎرج ﻛﺎرﻛﺮد و ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ آن ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺨﺎرج ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺷﺪه را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻋﺘﻲ آن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . رﻗﻢ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺨﺎرج ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده در ﺑﺮآورد ﻣﺒﻠﻎ ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﺗ ﻮﺳﻂ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود اﻟﺒﺘﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ دﻗﻴﻖ آن ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎرﮔﺎه و ﺣﺴﺎﺑﺪاری ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﺿﺮوری اﺳﺖ . از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ آﻧﺎﻟﻴﺰ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻮرد ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ و ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻛﺎر رود و ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻳﻦ ﻫﺪف را دﻧﺒﺎل ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ را ﺑﺮای ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷ ﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ آن ﻋﻤﺮ، ﺳﻮد ﺣﺎﺻﻞ از ﻛﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺷﻮد . ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺨﺸﻲ از ﻃﻮل زﻣﺎن ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺑﻬﺮه را ﻣﻲ دﻫﺪ از ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻏﻠﺐ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺎﺳﺒﺘﺮﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺴﺎﻟﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﺮای اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ . اﻧﺪ ﻣﺨﺎر ﺟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ را ﺑﺘﻮان ﺑﺎ ﻣﻘﺪاری ﺳﻮد در ﻣﺪت ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪ . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎدر ﺑﺎﺷﺪ ﭘﻮل ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را از ﻣﺤﻞ درآﻣﺪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی آن ﺗﺎدﻳ ﻪ . ﻛﻨﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﮔﺮ در اﺑﺘﺪا ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﻛﻪ درآﻣﺪ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺎﺷﻴﻦ از ﻣﻘﺪار ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻧﺒﺎﻳﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﺧﺮﻳﺪاری ﺷﻮد . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻧﻮاع و اﻗﺴﺎم ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﭘﺮوژه ای را ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ ﺧﺮﻳﺪاری ﻧﻤﺎﻳﺪ، وﻟﻲ ﻣ ﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻﺗﻲ ﻛﻪ در ﭘﺮوژه ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻧﻴﺎز ﺧﻮد را ﺑﺮﻃﺮف ﻧﻤﺎﻳﺪ . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ اﮔﺮ ﭘﺮوژه ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺰرگ و ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﺑﻌﺪ از ﭘﺎﻳﺎن ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻓﺮوﺧﺖ، ﻟﺬا ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣﻌﻘﻮل ﻧ ﻴﺴﺖ . آﻧﺎﻟﻴﺰ اﻗﺘﺼﺎدی از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻛﻤﻚ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮی در اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع و روش ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻮده و از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ در ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻗﻴﻤﺖ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﺮای ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎﻳﺎن اﻫﻤﻴﺖ ﻓﺮاواﻧﻲ دارد . در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ اﺑﺘﺪا ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﭘﻴﺮو آن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﺎﺷﻲ از ﺧﺮﻳﺪاری و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻤﻠﻚ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ و از دﻳﺪﮔﺎه ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺮﺟﻊ داﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ واﻗﻊ ﺷﺪه، ﺳﭙﺲ ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮔﺮدﻳﺪه و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎً ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﻧﻮاع روﺷﻬﺎی ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﮔﻴﺮی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺮﻳﺪاری، اﺟﺎره، اﺟﺎره ﺑﻪ ﺷﺮط ﺗﻤﻠﻴﻚ و ﺧﺮﻳﺪ اﻗﺴﺎﻃﻲ ﻳﺎ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ وام ( ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 - 2 - ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت از ﻃﺮﻳﻖ ﺧﺮﻳﺪاری و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻤﻠﻚ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دارای ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺰﻳﺖ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : 1. در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، در دراز ﻣﺪت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺟﺎره اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 12 2. دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻫﻨﮕﺎم ﻧﻴﺎز، ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ و آﺳﺎن ﺗﺮ اﺳﺖ . 3. ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻤﻠﻚ، ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، آﻧﻬﺎ را در وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺑﻬﺘﺮی ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻌﺎﻳﺐ زﻳﺮ را ﻧﻴﺰ دارد : 1. ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻣﻮاردی ﮔﺮان ﺗﺮ از اﺟﺎ ره ﺗﻤﺎم ﺷﻮد . 2. ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی دﻳﮕﺮی ﻛﻪ دارای ﺑﺎزده ﺑﺎﻻﺗﺮی اﺳﺖ ﺻﺮف ﺷﻮد . 3. ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎزدارﻧﺪه ای ﺑﺮای ﺑﺴﻨﺪه ﻛﺮدن ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻤﺎن ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ دﻳﮕﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دارای ﺑﺎزده و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ . 4. ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻋﺚ اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ در ﻣﺪﺗﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدﻳﺸﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎر ﺑﻪ ﻃﻮر ﺻﻌﻮدی اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ اﮔﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر دارای ﻧﻮﻋﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ در ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، وﻟﻲ راﻧﺪﻣﺎن آن از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟ ﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﭘﺮوژه اﺳﺖ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﮔﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ را در ﭘﺮوژه ﻫﺎی آﻳﻨﺪه ﺑﻜﺎر ﮔﻤﺎرد، ﺑﺎﻳﺪ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪ آن ﻧﻤﺎﻳﺪ . زﻳﺮا اﮔﺮ ﭼﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ای ﺑﺮ او ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد، وﻟﻲ ﭘﻮل آﻧﺮا ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در دراز ﻣﺪت ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﻧﻤﻮده و ﺿﻤﻨﺎً در ﭘﺮوژه ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺴﻠﻤﺎ در ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻛﺎری ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻧﻘﺶ ﺣﻴﺎﺗﻲ دارد . ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﺛﺎﺑـﺖ ﻣﺎﻟﻜﻴـﺖ ﻳـﻚ ﻣﺎﺷـﻴﻦ، ﭼـﻪ دﺳﺘﮕﺎه در ﺣﺎل ﻛﺎر ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻪ ﺑﻴﻜﺎر، ﺧﺮج اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ای ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﺑـﻪ ﺣـﺪاﻗﻞ ﻣﻤﻜـﻦ اﻣـﺮی اﺳﺎﺳ ﻲ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ ) ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺪون ﺳﻮد ( ﻛﺎر ﻛﻨﻨﺪ، ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ ﺑـﺎ ﺑﻴﻜﺎر ﻣﺎﻧﺪن دﺳﺘﮕﺎه و اﻓﺖ ﻗﻴﻤﺖ آن و دﻳﮕﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ دﭼﺎر ﺿﺮر ﺷﻮد . اﻟﺒﺘـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺗﻮﺟـﻪ داﺷـﺖ از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ ﻛـﺎر ﻛـﺮدن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺎ ﻛﻤﺘﺮ از ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه روش ﺧﻮﺑﻲ ﻧﻴﺴﺖ . ﻟﺬا اﻫﻤﻴﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ روﺷﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺳﻌﻲ ﻛﻨﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﻣﺘﻌﺎرف را ﺧﺮﻳﺪاری ﻧﻤﺎﻳﺪ . زﻳﺮا ﺑ ﻪ ﺟﺰ ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﻗﺮارداد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺧﺎﻧﺠﺎت ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻣﻜﺎن ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻦ آﻧﻬﺎ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮده و ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ آﻧﻬﺎ راﺣﺘﺘﺮ، ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ و ارزاﻧﺘﺮ اﺳﺖ و در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﻧﻴﺎز، ﺑﺎزار ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻓﺮوش آﻧﻬﺎ وﺟﻮد دارد . ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت وﻳﮋه ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺧﺎﻧﺠﺎت ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﺮو ژه ﺧﺎص ﻳﺎ ﻋﻤﻠﻴﺎت وﻳﮋه ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎری TBM ﻳﺎ ﺑﻴﻞ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﻣﻮاد در ﻣﻌﺎدن روﺑﺎز ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود، اﺷﺎره ﻛﺮد . اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎ ﻋﻤﻮﻣﺎًً ﻛﺎرﺑﺮد ﺧﺎص در ﻳﻚ ﭘﺮوژه داﺷﺘﻪ و ﺑﺮای ﻫﻤﺎن ﭘﺮوژه ﺳﺎﺧ ﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻟﺬا اﻣﻜﺎن اﺟﺎره آﻧﻬﺎ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮده و ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﻃﺮﻳﻖ ﺧﺮﻳﺪاری ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎ ﺑﺮرﺳﻲ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻳﻜﺒﺎره و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺧﺮﻳﺪاری از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻪ ﺳﺰاﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﻟﺬا ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت دﻗﻴﻖ اﻧﻮاع ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫ ﺎی ﺗﻤﻠﻚ، اﻗﺪام ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻗﻴﻤﺖ ﻛﻨﻨﺪ . در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ اﻗﺘﺼﺎدی ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻋﺘﻲ، اﺳﺘﻬﻼک و ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺻﺤﻴﺢ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺧﺮﻳﺪ ﻳﺎ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻘﺪور ﮔﺮدد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻌﺎدل ا ﺳـﺘﻔﺎده از ﻫﺮ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 13 2 - 2 - 1 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت دﻗﻴﻖ ﺛﺒﺖ ﺷـﺪه از ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻗﺒﻠﻲ اﺳﺖ . اﮔﺮﭼﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان اﻃﻤﻴﻨﺎن دﻗﻴﻖ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ دارای ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺨﺼﻮص اﮔـﺮ در ﻛﺎرﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و در زﻣﺎﻧﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﻤﻪ اﮔﺮ ﺑﺎﻧﻚ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺟﺎﻣﻊ، ﻛﺎﻣﻞ و دﻗﻴﻘﻲ از ﺗﺠـﺎرب در اﺧﺘﻴـﺎر ﺑﺎﺷـﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ دﻗﺖ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﺨﻤﻴﻦ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ اﻗﺪام ﻛﺮد . ﻋﻮاﻣﻞ ﻧﺤﻮه ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر، دﺷﻮاری ﻛﺎر، ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در ﺳﺎل، ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴـﺪ ﺳـﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻣﺎﺷـﻴﻦ، ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺎرت اﭘﺮاﺗﻮر ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ آن و وﺿﻌﻴﺖ ﺑﺎزار ﻓﺮوش ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دﺳﺖ دوم در زﻣﺎن ﻓـﺮوش آﻧﻬﺎ ﺑﺮ روی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﺎﺛﻴﺮ دارد . اﻣﺎ در ﺣﺎ ﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای اوﻟـﻴﻦ ﺑـﺎر ﺧﺮﻳـﺪاری ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ، ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی آﻧﻬﺎ ﺷﺎﻣﻞ دو ﺑﺨﺶ ﻛﻠﻲ ﺗﻤﻠﻚ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻤﻠﻚ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک اﺳﺘﻬﻼک ﻃﺒﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻛﺎﻫﺶ ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده در ﻛﺎرﮔﺎه و ﻳـﺎ ﮔﺬﺷـﺖ زﻣـﺎن از ﺗـ ﺎرﻳﺦ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﻨﺪ ﻛﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪﺷﺎن ﺟﺒﺮان ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻗﻴﻤﺖ ﻛـﻞ ﻳـﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺷﺎﻣﻞ ﺧﺮﻳﺪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ آن و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ارزش ﻛـﻞ از زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺗﺤﻮﻳـﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده و ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . اﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺑﺎزﮔﺸـﺖ ﻫﺰﻳﻨـﻪ اﺳـﺖ و در ﺣﺴـﺎﺑﻬﺎی دﻓﺘـﺮی و ﺣﺴﺎﺑﺪاری ﺑﻌﻨﻮان ﻳﻚ ﻫﺰﻳﻨﻪ وارد ﺷﺪه و از داراﻳﻲ ﻫﺎی ﻣﺸﻤﻮل ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻧﺮخ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻛﺎرﻛﺮد آن ﺿﺮوری اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ اﺳﺘ ﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮﻟﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺎده ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ را ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎری ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر آن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ ارزش ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﭘﺲ از اﺳﺘﻬﻼک ﻛﺎﻣﻞ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻓﺮوش واﻗﻌﻲ ﻳﺎ ارزش آن ﺑﺮای ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻫﻨﮕﺎم اﺗﻤﺎم ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی آن ﺑﺎﺷﺪ . ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﺗﻨﻮع ﻛﺎرﺑﺮد آن در ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، وﺿﻌﻴﺖ ﻇﺎﻫﺮی و ﻓﻨﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ و وﺿﻌﻴﺖ ﺑﺎزار ﻓﺮوش ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دﺳﺖ دوم و ﻏﻴﺮه ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻴﻦ 5 ﺗﺎ20 درﺻﺪ ارزش اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮ ﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد روﺷﻬﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک روﺷﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود ﻛﻪ ﻣﺘﺪاوﻟﺘﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : 1. روش ﺧﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ 2. روش دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮدن 3. روش ﺗﺴﻬﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻜﻮس 4. روش وزارت اﻣﻮر اﻗﺘﺼﺎدی و داراﻳﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 14 1 ( روش ﺧﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در اﻳﻦ روش ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬ ﻼک ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻄﻮر ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ از ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﺎﻫﺶ ارزش ﺧﺮﻳﺪاری در واﺣﺪ زﻣﺎن ﻳﺎ در واﺣﺪ ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد . اﺳﺘﻬﻼک ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﺎﻫﺶ ارزش در واﺣﺪ زﻣﺎن از ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻨﻬﺎی ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ آن ﺑﻪ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . ) در ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ از ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک در واﺣﺪ ﻛﺎر از ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻨﻬﺎی ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ آن ﺑﻪ واﺣﺪ ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ آن ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ اﻳﻦ روش ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮای ﻣﺎﺷ ﻴﻦ آﻻﺗﻲ ﺑﻜﺎر ﻣﻲ رود ﻛﻪ ﻋﻤﺮﺷﺎن ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻴﺰان ﻛﺎرﺷﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﻣﻮﺗﻮر ﭘﻤﭗ، ﺳﻨﮓ ﺷﻜﻦ، ﺗﺴﻤﻪ ﻧﻘﺎﻟﻪ و ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎری ﺳﻨﮓ . = اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻣﺜﺎل : ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ) ﺑﺪون ﻻﺳﺘﻴﻚ (: 10,000 واﺣﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ : 1000 واﺣﺪ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ 5 ﺳﺎل 10،000-1،000 = 1800 5 =اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت در ﺟﺪول 2 - 1 آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 1 ﺳﺎل اﺳﺘﻬﻼک ارزش دﻓﺘﺮی 0 0 10,000 1 1800 8200 2 1800 6400 3 1800 4600 4 1800 2800 5 1800 1000 2 ( روش دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮدن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎد ه از اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮان ارزش اﺳﺘﻬﻼک را ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎل ﺑﺼﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ درﺻﺪی از اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺣﺴﺎب ﻛﺮد . اﻳﻦ درﺻﺪ را ﺑﺎﻳﺪ دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮد و ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی 200 درﺻﺪ ﺣﺴﺎب ﻧﻤﻮد . ارزش اﺳﺘﻬﻼک در ﻫﺮ ﺳﺎل ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺿﺮب ﻛﺮدن درﺻﺪ اﺳﺘﻬﻼک در ارزش اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺪﺳﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک اﮔﺮ ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻄﺮح ﻧﺒﺎﺷﺪ، در اﻳﻦ ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ- ) ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ- ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ( ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺳﺎل )( ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 15 ﺻﻮرت ارزش اﺳﺘﻬﻼک ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﻳﻚ ﺣﺪ ﻣﺘﻌﺎدل ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ رود . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺟﻤﻊ ارزش اﺳﺘﻬﻼک از ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻛﺴﺮ ﺷﻮد، ﺣﺎﺻﻞ را ارزش ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . ﻣﺜﺎل : ﻗﻴﻤﺖ ﻛﻞ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ 800،000 واﺣ ﺪ ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ 80،000 واﺣﺪ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ 5 ﺳﺎل ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻧﺴﺒﺖ اﺳﺘﻬﻼک % 20 در ﺳﺎل دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺴﺒﺖ اﺳﺘﻬﻼک % 40 = 20 * 2 اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎل اول واﺣﺪ 320000 = 800000 * 40 /0 ارزش ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه واﺣﺪ 480000 = 320000 - 800000 اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎل دوم واﺣﺪ 192000 = 480000 * 40 /0 ﺧﻼﺻﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت در ﺟﺪول 2 - 2 ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 2 - اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑﻪ روش دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮدن اﻧﺘﻬﺎی ﺳﺎل درﺻﺪ اﺳﺘﻬﻼک اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎل ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ارزش ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه 0 0 0 800،000 1 40 320،000 480،000 2 40 192،000 288،000 3 40 115،200 172،800 4 40 69،120 103،680 5 40 41،472 62،208 ﻫ ﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در ﺟﺪول 2 - 2 دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد، ارزش ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه در اﻧﺘﻬﺎی ﺳﺎل ﭘﻨﺠﻢ ﻛﻤﺘﺮ از 80000 واﺣﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ارزش ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه در اﻧﺘﻬﺎی ﺳﺎل ﭘﻨﺠﻢ 80000 واﺣﺪ و اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎل ﭘـﻨﺠﻢ ﻧﻴـﺰ ) واﺣـﺪ 23680 = 80000 - 103680 ( در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ .ﺷﻮد ﻣﻲ روش ﺗﺴﻬﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻜﻮس ) روش ﻣ ﺠﻤﻮع ارﻗﺎم ﺳﺎﻟﻬﺎی ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ( در اﻳﻦ روش اﺑﺘﺪا ارﻗﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻮدار ﻫﺮ ﺳﺎل ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﻋﻤـﺮ ﻳـﻚ ﻣﺎﺷـﻴﻦ 5 ﺳﺎل ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺠﻤﻮع ارﻗﺎم آن ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : 15 = 5 + 4 + 3 + 2 + 1 ﺳﭙﺲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻌﺪ از ﻛﺴﺮ ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ از ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣ ﺎﺷﻴﻦ ﺣﺎﺻﻞ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﺴﺒﺘﻬﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﺿـﺮب ﻧﻤـﻮد . ﺑـﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک در ﻫﺮ ﺳﺎل اﺳﺘﻬﻼک ﻛﻞ در ﻧﺴﺒﺖ اﺳﺘﻬﻼک ﺿﺮب ﻣﻲ ﺷﻮد . اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎل اول = 5 15 ) ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ- ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ( اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎل دوم = 4 15 ) ارزش ﻧﻬ ﺎﻳﻲ - ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ( ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 16 ﻣﺜﺎل ﻗﻴﻤﺖ ﻛﻞ 800،000 واﺣﺪ ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ 80،000 واﺣﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﻛﻞ 720،000 واﺣﺪ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ 5 ﺳﺎل ﺟﺪول2 - 3 - اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑﻪ روش ﻣﺠﻤﻮع ﺳﺎﻟﻬﺎی ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﻧﺘﻬﺎی ﺳﺎل ﻧﺴﺒﺖ اﺳﺘﻬﻼک ﻛﻞ اﺳﺘﻬﻼک اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ ارزش ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه 1 5 15 720،000 240،000 560،000 2 4 15 720،000 192،000 368،000 3 3 15 720،000 144،000 224،000 4 2 15 720،000 96،000 128،000 5 1 15 720،000 48،000 80،000 )ﻣﺒﻠﻎ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻬﻼک × ( = اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ 4 (روش وزارت اﻣﻮر اﻗﺘﺼﺎد و داراﻳﻲ در اﻳﺮان ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ در ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺼﻮب 1380 آﻣﺪه اﺳﺖ، اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در زﻣﺮه ﻣﺨﺎرج ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آﻣﺪه و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﺪاول اﺳﺘﻬﻼک اﻋﻼم ﺷﺪه از ﺳﻮی ﺳﺎزﻣﺎن ا ﻣﻮر ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : ﺟﺪول2 - 4 - اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑ ﺎ روش اﻋﻼم ﺷﺪه از ﺳﻮی ﺳﺎزﻣﺎن اﻣﻮر ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻲ ﻛﺸﻮر ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﺮخ اﺳﺘﻬﻼک ﻧﺰوﻟﻲ 1 - اﻧﻮاع ﺧﻮدرو ﺑﻨﺰﻳﻨﻲ و دﻳﺰﻟﻲ- ﻛﺎﻣﻴﻮن و ﻛﺎﻣﻴﻮﻧﺖ دﻳﺰﻟﻲ ﺗﺎ ﭼﻬﺎر ﺳﻴﻠﻨﺪر و ﺗﺎ5 ﺗﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ 25 % 2 - ﻛﺎﻣﻴﻮن و اﻧﻮاع ﺑﺎرﻛﺶ دﻳﺰﻟﻲ از 4 ﺳﻴﻠﻨﺪر ﺑﻪ ﺑﺎﻻ و ﺗﺎ10 ﺗﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ 30 % 3 - ﻛﺎﻣﻴﻮن، ﺑﺎرﻛﺶ، ﺗﺮﻳﻠﺮ و داﻣﭙﺘﺮاک ﺑﺎ ﻫﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ 35 % 4 - ، ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ، ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ، ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ، اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﭼﺮخ ﻻﺳـﺘﻴﻜﻲ و ﻳـﺎ زﻧﺠﻴـﺮی ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺟﺮاﺛﻘﺎﻟﻬﺎ و ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺣﻔﺎری ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ ﺑﺘﻮن و ﺳـﻨﮓ ﺷـﻜﻦ ﻫـﺎ و ﻣﺎﺷـﻴﻨ ﻬﺎی ﭘﺎﻳـﻪ ﻛﻮﺑﻲ، دﻣﭙﺮ، اﻟﻮاﺗﻮر، ﻣﻴﻜﺴﺮ، وﻳﺒﺮاﺗﻮر و ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت راه ﺳﺎزی ) اﻧﻮاع ﺑﻠﺪوزرﻫﺎ، ﮔﺮﻳـﺪرﻫﺎ، ﻏﻠﻄﻜﻬـﺎ، ﻓﻨﻴﺸﺮ، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ اﺳﻔﺎﻟﺖ، ﻓﻴﻠﺮﻫﺎ و ﺷﻤﻊ ﻛـﻮب و ﻛﻤﭙﻜﺘﻮرﻫـﺎ و ﻏﻴـﺮه ( ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻓﺮودﮔﺎه ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﻋﻼﻣﺖ ﮔﺬار، ﺑﺮف روب و ﺧﺸـﻚ ﻛـﻦ و ﻳـﺪک ﻛـﺶ و ﭘﻠـﻪ ﻫـﺎی ﻣﺘﺤـﺮک و ﻛﻤﭙﺮﺳﻮرﻫﺎ و ﺟﻜﻬﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ و ﻏﻴﺮه ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﻨﺪرﺳﺎزی ) ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫـﺎی ﺑﺘـﻮن رﻳـﺰی ( 25 % ارﻗﺎم ﻣﺠﻤﻮع رﻗﻢ ﺳﺎل ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 17 زﻳﺮآب، ﻟﻮازم ﻏﻮاﺻﻲ، اﺳﻜﻠﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﻗﺖ و ﻏﻴﺮه ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪﺳﺎزی ) ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺮ ﻛﺎﻧﺎل و ( . .. ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺷﻬﺮﺳﺎزی و اﺑﻨﻴﻪ ﺳﺎزی ) اﻋﻢ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻠﻮک زﻧ ﻲ، ﻟﻮﻟﻪ ﮔﺬار، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺟﺬب ﻛﻨﻨﺪه، ﺟﻮش زﻧﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ( ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﺳﺎل، ﺑﺼﻮرت ﻧﺰوﻟﻲ درﺻﺪی از ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه اﺑﺘﺪای ﺳﺎل ) ارزش دﻓﺘﺮی ﻪ ، ﺑ ( ﻋﻨﻮان اﺳﺘﻬﻼک آن ﺳﺎل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻴﭻ ﮔﺎه ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﻧﻤﻲ رﺳﺪ . اﻧﺘﺨﺎب روش ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک روش دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮدن و ﻣﺠﻤﻮع ارﻗﺎم ﺳﺎﻟﻬﺎی ﻋﻤﺮ ﺑﺮای ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﻧﻤﻮدن ﺑﻴﺸﺘﺮ ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺳـﺎﻟﻬﺎی اوﻟﻴـﻪ ﻋﻤـﺮ آن ﻃﺮاﺣـﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ و اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺮﻳﻊ را ﻛﻪ ﻣﻮرد دﻟﺨﻮاه ﺻﻨﻌﺖ اﺳﺖ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﻪ ﺷﻜﻞ دﻗﻴﻘﺘﺮی ﺑﺎ ﻛـﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠـﻲ ارزش ﺗﺠﻬﻴـﺰات در ﺑﺎزارﻫﺎی ﻣﺘﻌﺎرف ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻳﻦ روش ﻫﺎ در ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻛﺎر، ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ اﻳﺠـﺎد ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧـﺮخ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﺎل ﻣﺸﻜﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﮔﺮ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﺪ ل ﻳﻜﺴﺎن وﻟﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎی ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺘﻔﺎوت وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻼش در ﺟﻬﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﻮده و ﻗﻴﻤﺖ ﮔﺬاری دﻗﻴﻖ ﻛﺎر را ﻧﺎﻣﻤﻜﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺳﺎﺧﺖ . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺻﺮﻓﻨﻄﺮ از روش ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﺣﺴﺎﺑﺪاری ﺧﻮد، در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ درآﻣﺪ و ﮔﺰارﺷﺎت ﺳـﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳـﺪ از روش ﺧـﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﺷﻜﻞ )2 - 1 ( ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻮع ﺑﺮآورد اﺳﺘﻬﻼک ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﻫﻤـﺎﻧﻄﻮر ﻛـﻪ در ﺷﻜﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﮔﺮدد، در روﺷﻬﺎی دوم و ﺳﻮم ازدﻳﺎد ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ در ﺳﺎﻟﻬﺎی اول در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻟﻬﺎی ﺑﻌﺪ ﻛﺎﻣﻼ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﺪه اﺳـﺖ از . آﻧﺠﺎ ﻛﻪ در ﺳﺎﻟﻬﺎی اول ﻋﻤﺮ، ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﻬﺪاری ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻤﺘﺮ و در ﻋﻮض ﻣﻘﺪار اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ، ﻟﺬا ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳـﺘﻬﻼک را ﺧﻄﻲ ﻓﺮض ﻧﻤﻮده و ﻣﺨﺎرج را ﻧﻴﺰ در ﺗﻤﺎم ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻳﻜﺴﺎن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ارﻗﺎم ﺣﺎﺻﻠﻪ در اﻳﻦ روش ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺎر ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت را آﺳﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ٠ ٠٠١ ٠٠٢ ٠٠٣ ٠٠٤ ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ﺷﻜﻞ2 - 1 .ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺳﻪ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﺳﺘﻬﻼک را ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺠﻤﻮع ﺳﺎﻋﺎت اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ زﻣﺎن ﺗﻘﻮﻳﻤﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﺜﻼ اﮔﺮ ﺑﻮﻟﺪ و زری را ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ 25 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻲ ﻛﻨ ﺪ و اﻧﺘﻈﺎر ﻛﺎرﻛﺮد 5 ، ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ را ﺑﺮای آن دارد، ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر5 ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﻭ ﺭﻭﺵ ﺭﻭﺵ ﺧﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺭﻭﺵ ﻣﺠ ﻤــﻮﻉ ﺍﺭﻗــﺎﻡ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 18 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن ﺑﻌﻨﻮان اﺳﺘﻬﻼک در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮد و در ﭘﺎﻳﺎن ﺳﺎل ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ را در5 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن ﺿﺮب ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . اﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان 600 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﻌﺎدل 3 ﻣﻴﻠﻴﻮن و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ1400 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻌﺎدل 7 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﺮ اﺳﺎس واﺣﺪ ﻛﺎرﻛﺮد در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻳﻚ ﻣﻌﺪن، ﻳﻚ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ 100 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﺧﺮﻳﺪاری ﺷﺪه اﺳﺖ و اﻧﺘﻈﺎر ﻛﺎرﻛﺮد20 ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ و ﺑﺎرﮔﻴﺮی 4 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻦ ﺳﻨﮓ ﻣﻌﺪن در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ، ﺑﺮای آن ﻣﺘﺼﻮر اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ، اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ 6 ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ در ﺳﺎل ﻛﺎر ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . وﻟﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﺎﻣﻼ ﺑﻴﻜﺎر ﺑﻤﺎﻧﺪ . در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﺠﺎی آن ﻣﻲ ﺗﻮان ﻫ ﺰﻳﻨﻪ 100 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻞ را ﺑﻪ ﺗﻨﺎژ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر )4 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻦ ( ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮده رﻗﻢ 25 ﺗﻮﻣﺎن ﺑﺮای ﻫﺮ ﺗﻦ را ﺑﻌﻨﻮان اﺳﺘﻬﻼک در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻫﺮ ﺳﺎل اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻨﺎژ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ ، ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻟﻒ ( ﻻﺳﺘﻴﻚ ً ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻻﺳﺘﻴﻚ را از ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻣﺰاﻳﺎ و ﻣﻌﺎﻳﺐ اﻳﻦ روش در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ( ب ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺗ ﻌﻤﻴﺮات ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻏﻴﺮ ﻣﺘﻌﺎرف ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﺸﻮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻤﻠﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻣﺎ ﺗﻌﻤﻴﺮات اﺳﺎﺳﻲ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً اﮔﺮ در ﭘﺎﻳﺎن دوره اﺳﺘﻬﻼک اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻠﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﮔ ﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﺑﺮای ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ 100 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ ﺧﻮد40 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن در ﺳﺎل آﺧﺮ ﺟﺪول زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻨﺪ، ﻣﺠﺒﻮر ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ اﻳﻦ ﻣﺨﺎرج را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری اوﻟﻴﻪ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻧﻤﻮده و ﺟﺪول زﻣﺎﻧﻲ ﺟﺪﻳﺪی ﺑﺮای اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ دﻫﺪ . ( ج ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﺑﻴﺶ از ﻣﺪت اﺳﺘﻬﻼک آن ﻧﮕﻬﺪاری ﺷﻮد، اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮای آن ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ارزش دﻓﺘﺮی آن در ﺣﺪ ﻗﻴﻤﺖ اﺳﻘﺎﻃﻲ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ . در اﻳﻦ ﺣﺎل ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ آن ﺑﺎﻳﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ . ﺑﺨﺸﻲ از درآﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﺑﺮای اﺳﺘﻬﻼک ﻛﻨﺎر ﮔ ﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻮد ﻧﺼﻴﺐ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺧﻮد اداﻣﻪ دﻫﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل اﻳﻦ ﺳﻮد اﺿﺎﻓﻲ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮات و ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری زﻳﺎد، ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺿﺮر و زﻳﺎن ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻗﺪ ﻳﻤﻲ ﻣﮕﺮ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در وﺿﻌﻴﺖ ﺧﻮﺑﻲ ﻧﮕﺪاری ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﺎر ﺻﺤﻴﺤﻲ ﻧﻴﺴﺖ . ( د اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﺧﺎص ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم، آﻧﻬﺎ را ﻣﻲ ﻓﺮوﺷﻨﺪ . ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ از ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻗﻮاﻧﻴﻦ داﺧﻠﻲ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭘﺲ از ﻣﺪت زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺼﻲ از ﻛﺎرﻛﺮد دارﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ وﻗﻔﻪ ﻫﺎی ﻛﺎری را ﻛﺎﻫﺶ داده و اﻋﺘﺒﺎر ﺑﻜﺎر ﮔﻴﺮی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ روز ﺧﻮد را ﺣﻔﻆ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس اﺧﺘﻼف ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 19 ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری، ﺗﻌﺪادی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺮﻛﺪام300 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در دو ﻓﺼﻞ، ﻫﺮ ﻳﻚ در ﺣﺪود1200 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر، ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﭘﺲ از اﻧﻘﻀﺎی اﻳﻦ ﻣﺪت آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻳﻚ ﺳﻮم ﻣﻲ ﻓﺮوﺷﺪ . ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ 200 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ اﺳﺘﻬﻼک 83300 ﺗﻮﻣﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻬ ﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ 30000 ﺗﻮﻣﺎن ﺑﺮای10 ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ، ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛﺎر ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻮﺗﺎه اﺳﺖ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺴﻴﺎر ارزاﻧﺘﺮ و ﻧﻴﺰ دارای رﻳﺴﻚ ﻛﻤﺘﺮی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻮرد اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﺑﺨﺶ 2 - 5 از ﻫﻤﻴﻦ ﻓﺼﻞ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ( ﻫـ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺪرن ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ دﺳﺖ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﺒﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺧﻮد در ﻣﻌﺮض اﻓﺰاﻳﺶ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻫﺰﻳﻨﻪ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ . ﺷﺪﺑﺎ اﻳﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻢ از اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ و ﻫﻢ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻧﺎﺷﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﺎﻫﻲ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﺴﺎب اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻘﺪور ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻳﺎ وام ﻫﺎی درﻳﺎﻓﺘﻲ اﺗﻜﺎ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ را ﺗﺎ ﺣﺪود ی ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺣﻞ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ ﻗﺎﺋﻞ ﻧﺸﻮﻳﻢ . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻘﺪاری ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ وﺟﻮد دارد ) ﺣﺘﻲ اﮔﺮ آﻫﻦ ﻗﺮاﺿﻪ ﺑﺎﺷﺪ ( اﻳﻦ ارزش ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه و ﻧﻮع را ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﺎﻧﻊ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺗﻮرم ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻮد، اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻬﻼک ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﺳﺖ . ﺑﮕﻮﻧﻪ ای ﻛﻪ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﻮﻟﺪزر 20 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ4 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن در 5 ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ . اﮔﺮ ﭘﺲ از دو ﺳﺎل ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻪ 23 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن از ﻃﺮف ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ، اﺳﺘﻬﻼک در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻪ 4600 ﺗﻮﻣﺎن اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . اﻳﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﻘﻂ ﺑﺮای ﺛﺒﺖ داﺧﻠﻲ اﺳﺖ و ﻧﻤﻲ ﺗﻮان در ﮔﺰارﺷﺎت ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ درآﻣﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داد . ﻣﺰﻳﺖ اﻳﻨﻜﺎ ر اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺣﺪودی ﺑﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺳﺘﻬﻼک ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً ﺑﺮای ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﺪه درآﻣﺪ ﺧﻮد را از ﻣﺤﻞ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آورﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای، ﻫﺰﻳﻨﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ در اﺛﺮ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ از ﻣﻘﺪار ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ . آﻳﺪ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻪ ﺑﻨﺎم ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻮد ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ، ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻬﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺑﻴﻤﻪ و اﺟﺎره ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ ) در اﻳﺎم ﺑﻴﻜﺎ ری ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﺴﺒﺖ ارﻗﺎم ﻓﻮق ﺑﻴﻦ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ و در ﻣﺤﻠﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . روﺷﻬﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻮد ﻣﺘﻌﻠﻘﻪ ﺑﻪ ﭘﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺧﺮﻳﺪار ﺣﺘﻲ ﻛﻞ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﻧﻘﺪاً ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺳﻮد ﭘﻮل را در ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬ اری او ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد . زﻳﺮا اﮔﺮ ﺧﺮﻳﺪار ﭘﻮل ﺧﻮد را در ﻛﺎر دﻳﮕﺮی و ﻳﺎ ﺑﺎﻧﻚ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﻲ ﻛﺮد ﺳﻮد ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ او ﺗﻌﻠﻖ ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﻌﻀﻲ از ﺧﺮﻳﺪاران اﮔﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻛﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﻧﻘﺪاً ﭘﺮداﺧﺖ ﻛﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻳﻚ ﻧﺮخ ﺳﻮد ﺑﺮای ﺧﻮد در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗ ﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﺻﺎﺣﺐ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک را از درآﻣﺪ ﺧﻮد ﻛﺴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 20 ﻣﻴﺰان ﭘﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺪﻳﻦ ﻧﺤﻮ ﺑﺮای ﻣﺎﻟﻚ ذﺧﻴﺮه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﺳﻮد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ارزش واﻗﻌﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺟﺎی ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد . ﺳﻮد ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ اﺳﺎس ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪﺷﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﻣﻘﺪار را ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺟﺪوﻟﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد ﻛﻪ ﻣﻘﺪارش ﺑﺮای اﺑﺘﺪای ﻫﺮ ﺳﺎل ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻪ روش ﺑﺮای در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ وﺟﻮد دارد ﻛ ﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری اوﻟﻴﻪ، ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻠﻲ و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ . 1 (ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری اوﻟﻴﻪ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﺎﻟﺺ و ﻛﻞ وام ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺘﻘﺒﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺎﻻﺗﺮ رﻓﺘﻦ ﺗﺮازﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و اﻓﺰوده ﺷﺪن ﺑﺮ ﻓﻬﺮﺳﺖ داراﻳﻲ ﻣ ﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ازای ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻘﺪﻳﻨﮕﻲ و ﻳﺎ اﻓﺰاﻳﺶ دﻳﻮن ﻣﻲ ﺷﻮد . 2 (ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻠﻲ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﺮﺳﺪ، اﻣﺎ ﻣﺮﺳﻮم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻮد ﭘﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﺑﻴﺎﻳﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺎﻟﻴﺎت و ﺑﻴﻤﻪ ﺧﺴﺎرات ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﭘ ﺎﻳﻪ ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺑﺨﺶ ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری اوﻟﻴﻪ در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺮ روی آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد در ﮔﺎﻣﻬﺎی ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻛﺎﻫﺶ داده ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺎل اول ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺒﻨﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﺑﺮای ﺳﺎل دوم ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﻨﻬﺎی اﺳﺘﻬﻼک ﻳﻚ ﺳﺎل ﻣﺒﻨﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻟﻲ آﺧﺮ . ﺑﺮای ﺳﻬﻮﻟﺖ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭼﻨﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻔﻬﻮم ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻠﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺎ اﻓﺰودن ارزش داراﻳﻲ ﻫﺎی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﺎل از ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺪ ﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻠﻲ را ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . (١ ) ٢ yrs C TI DP = + × TI ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻠﻲ yrs DP ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻟﻬﺎی اﺳﺘﻬﻼک C ﻫﺰﻳﻨﻪ اوﻟﻴﻪ 3 (ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳ ﺎﻟﻴﺎﻧﻪ اﻳﻦ ﻋﻨﻮان رﻗﻢ واﻗﻌﻲ ﺗﺮی را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . دﻫﺪ ﭼﺮا ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﺮﻳﺪ را در ﻃﻮل ﺳﺎﻟﻬﺎی ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ رﻗﻢ از ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ را ﺑﺮای ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺖ . ١ ٢ yrs yrs C DP AAI DP × + = × ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 21 ﻧﺮخ ﺳﻮد ﻧﺮخ ﻫﺎی ﺳﻮد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع وام و درﺟﻪ رﻳﺴﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺮخ ﺳﻮد را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﻮد ﭘﺮداﺧﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار وام و ﺳﭙﺲ ﺿﺮب در ﻧﺴﺒﺖ ﻳﻚ ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻳﺎ )12 ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﻫﻬﺎ ( ﺑﺪﺳﺖ آورد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﮔﺮ 100 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن ﺑﺮای دو ﺳ ﺎل ﻗﺮض ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد و 5 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن ﺑﻌﻨﻮان ﺳﻮد ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﻮد دارﻳﻢ : × 5 1 = = 2/5% 100 2 ﻧﺮخ ﺳﻮد و اﮔﺮ ﻣﺪت ﻗﺮض 4 ﻣﺎه ﺑﺎﺷﺪ در اﻳﻨﺼﻮرت : × 5 12 = = 15% 100 4 ﻧﺮخ ﺳﻮد ﺑﺮای ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺗﻮان ﺳﻮد ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد، ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻘﺪی ﺧﺮﻳﺪاری ﺷ ﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻳﻦ ﺳﻮد از روی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻨﻜﺎر ﺑﺎ روﺷﻬﺎی ﺣﺴﺎﺑﺪاری ﭼﻨﺪان ﺳﺎزﮔﺎر ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ اﺷﻜﺎل دﻳﮕﺮی ﺑﺎ اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﻤﻮد . ﻳﻚ راه، واﮔﺬاری اﻳﻦ ﺳﻮد ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﺧﻮد ﻣﺎﺷﻴﻦ اﺳﺖ . ﻣﺤﻮل ﻧﻤﻮدن ﺳﻮد وام ﻫﺎی ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮ ﺧﻮد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ دﻟﻴﻞ ﻣﻨﻄﻘﻲ دارد . ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﺳﺮی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ . در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﺳﺎدﮔﻲ ﻛﺎر و ﺗﺸﺨﻴﺺ آﺳﺎن ﻣﻨﺒﻊ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺷﻮد . روش دوم، ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻘﺪی، ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﻧﺮخ ﺳﻮد ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎ وام ﻫﺎی اﺧﺬ ﺷﺪه ﺑﺮای اﻫﺪاف ﻛﻠﻲ دﻳﮕﺮ اﺳﺖ . ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ ﭘﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای اﻫﺪاف ﻛﻠﻲ وام ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ،ﺷﻮد ﻳﻚ آﻳﺘﻢ ﻛﻠﻲ ﺑﺎﻻﺳﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ آن ﺑﻴﻦ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻌﻤﻮﻻ ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﺤﺖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ، ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﻴﺰان واﻣﻬﺎی ﻛﻠﻲ اﺳﺖ . ﻣﺜﻼ اﮔﺮ ﺑﺮای ﻣﻮﺟﻮدی 100 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻳﻚ ﺷﺮﻛﺖ، ﺑﺪﻟﻴﻞ20 ﻣﻴﻠﻴﻮن وام ﻛﻠﻲ اﺧﺬ ﺷﺪه8 درﺻﺪ ﺳﻮد در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﻣﺒﻠﻎ ﺳﻮد 8 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ4/6 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺳﻮدی واﻗﻌﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای وام ﻛﻠﻲ )20 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺑﺎ ﻧﺮخ8 د رﺻﺪ ( اﺳﺖ . روش ﺳﻮم، ﻳﻚ ﻧﺮخ ﺳﻮد- ، ﻣﺜﻼ در ﺣﺪود ﻧﺮخ ﺳﻮد ﺣﺴﺎﺑﻬﺎی ﺳﭙﺮده ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺎﻧﻜﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ 6 درﺻﺪ- ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺧﺘﺼﺎص داده ﺷﻮد، ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﻣﺎﻟﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﻴﭻ ﺑﻬﺮه واﻣﻲ ﻧﻴﺰ ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ . اﻳﺪه اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻧﻘﺪﻳﻨﮕﻲ ﺧﻮد را در ﺻﻮر ت ﻋﺪم ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺟﺎﻳﻲ دﻳﮕﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻨﺪ، اﻣﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ و در ﺿﻤﻦ ﭘﻮﻟﺶ را در ﻛﺎر ﺧﻮد ﻣﻮﺟﻮد ﻧﮕﻪ دارد، ﺣﺴﺎﺑﻬﺎی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت اﺳﺖ ﻛﻪ آن ﻫﻢ ﺳﻮد اﻧﺪﻛﻲ ﻋﺎﻳﺪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻳﻦ اﻣﻜﺎن ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻫ ﺎی ﺧﺎرج از ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻼً ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺰﺋﻲ از ﺑﻴﻦ ﺑﺮود . ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﭼﻴﺰی ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺖ ﺳﻮد ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ﻛﺎر و ﺗﻮﻟﻴﺪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺧﻮد را ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺳﻮد وام ﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﺧﻮد را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻤﺎﻳﺪ، در دﻧﻴﺎی ﻛﺎری ﭘﺮ رﻗﺎﺑﺖ اﻣ ﺮوز ﭼﻨﻴﻦ اﻓﺰاﻳﺶ دﻟﺨﻮاﻫﻲ در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻤﻌﻨﻲ از دﺳﺖ دادن ﻛﺎر ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮدن ﺑﻬﺮه اﻣﺮوزه اﻣﺮی ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ، در ﻣﺜﺎل ﻫﺎی اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻧﻴﺰ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﺪه اﻧﺪ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 22 ﺳﻮد اﻗﺴﺎﻃﻲ ﻧﺮخ ﺳﻮد در ﻗﺮاردادﻫﺎی ﺧﺮﻳﺪ اﻗﺴﺎﻃﻲ ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﻮد ﻛﻞ ﺑﺮ دﻳﻮن ﻛﻞ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . ﻳﺪ آ دﻳﻮن ﻛﻞ رﻗﻤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻛﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ رﻗﻢ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ١ ٤٢ L TD I = + × TD دﻳﻮن ﻛﻞ I اﻗﺴﺎط ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ L ﻣﻘﺪار ﻗﺮض ﺷﺪه ﻣﻘﺪار ﻛﻞ ﺳﻮد ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﻛﺮدن ﺗ ﻤﺎم ﻗﺴﻂ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ و ﻳﺎ ﻣﺠﻤﻮع ﺣﺎﺻﻠﻀﺮب ﻫﺮ ﻛﺪام از ﻗﺴﻂ ﻫﺎ در ﺗﻌﺪاد آﻧﻬﺎ و ﺗﻔﺎﺿﻞ آن از ﻣﻘﺪار ﻛﻞ وام ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﻓﺮض ﻛﻨﻴﺪ از 16 ، ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﭘﻮل ﺧﺮﻳﺪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ12 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن آن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ واﻣﻲ ﺑﺎ ﺑﺎزﭘﺮداﺧﺖ36 ﻣﺎﻫﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺑﺎز ﭘﺮداﺧﺖ اﻳﻦ وام ﺑﺎﻳﺪ 35 ﻗﺴﻂ393,330 ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ و ﻳﻚ ﻗﺴﻂ393,450 ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﻮد . ﺟﻤﻊ اﻳﻦ ﻣﺒﻠﻎ 14160000 ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ . ﺗﻔﺎﺿﻞ اﻳﻦ ﻋﺪد ﺑﺎ 12 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن وام ﻣﺒﻠﻎ ﻛﻞ ﺳﻮد و ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ2160000 ﺗﻮﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ 36 =I و12000000 = L و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻓﻮق دﻳﻮن ﻛﻞ5/ 18 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣ آﻳﺪ ﻲ . ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ 16 /2 ﺑﺮ5/ 18 ﺑﻪ رﻗﻢ117 /0 ﻳﺎ7/ 11 درﺻﺪ ﺑﺮای ﻧﺮخ ﺳﻮد ﻣﻲ رﺳﻴﻢ . ﺑﺮﺧﻲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻋﻼﻗﻤﻨﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﺮخ ﺳﻮد ﻓﺎﻳﻨﺎﻧﺲ را در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ ﺧﺮﻳﺪ ﺑﺪاﻧﻨﺪ . اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻓﻮق دارای اﺳﺘﻬﻼک 5 ﺳﺎل ﺑﺎﺷﺪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻛﻞ آن 48 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ16 /2 ﺑﺮ آن ﺑﻪ ﻧﺮخ ﺳﻮد5/4 درﺻﺪ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻳﺎﻓﺖ . درک ﻧﺮﺧﻬﺎی ﺳﻮد ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ارزﺷﻤﻨﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﭼﻨﻴﻦ درﻛﻲ او ﻗﺎدر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻛﻼﻧﻲ را ﺑﺎ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺻﺤﻴﺢ ﺧﻄﺎﻫﺎ ﻳﺎ ﺗﻘﻠﺐ ﻫﺎی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﺣﺴﺎب ﻫﺎ ﺣﻔﻆ ﻛﻨﺪ . - ﻣﺎﻟﻴﺎت داراﻳﻲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺎﻟﻴﺎت و ﻋﻮارض ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ . در اﻳﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻫﺎی داراﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ارزش ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺗﻌﻠﻖ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﺑﺮﺧﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ داراﻳﻲ ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻣﺎﻟﻴﺎت از 2 ﺗﺎ5/4 درﺻﺪ ارزش ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ . ارزش ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣ ﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﻓﻬﺮﺳﺖ اﻣﻮال ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﭘﻴﺮوی ﻛﻨﺪ، وﻟﻲ روش ﻛﻠﻲ اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ارزش ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮای ﺣﺪاﻗﻞ 20 درﺻﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ آن ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﻲ رﺳﺪ، ﺑﺮآورد ﮔﺮدد . در ﺑﺮﺧﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﺮان، ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻣﺸﻤﻮل ﻣﺎﻟﻴﺎت داراﻳﻲ ﻫﺎی ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻧﻤﻲ آﻳﻨﺪ . اﻣﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻃﻮل ﺳﺎل ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺎﻟﻚ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ درآﻣﺪی ﻛﺴﺐ ﻛﻨﺪ، درآﻣﺪ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﻣﺸﻤﻮل ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ درآﻣﺪ ﭘﺲ از ﻛﺴﺮ ﻣﺨﺎرج و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﻮد ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﺷﺮﻛﺖ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل، اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺟﺰو اﻗﻼم ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اداره ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . آﻳﺪ در اﻳﺮان ﺧﺮﻳﺪار ﺑﺎﺑﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش ﻣﻲ ﭘﺮدازد، وﻟﻲ ﺑﺎﺑﺖ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار و وﺳﺎﻳﻞ ﻛﺎر، ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻲ ﻧﻤﻲ ﭘﺮدازد . ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ درآﻣﺪ ﺷﺮﻛﺖ در ﻃﻮ ل ﺳﺎل ﻣﺎﻟﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﻣﻘﺪار آن 25 درﺻﺪ ﺳﻮد ﭘﺲ از ﻛﺴﺮ ﻣﺨﺎرج و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 23 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺷﻤﺎره ﮔﺬاری ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی راه ﺳﺎزی ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ دارای ﭘﻼک ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﻼک ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺒﻚ ﻧﻈﻴﺮ ﺳﻮاری ﻫﺎ، واﻧﺖ ﻫﺎ و ﺟﻴﭗ ﻫﺎ ﻛﻢ وﻟﻲ ﺑﺮای ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ رﻗﻢ ﻫﺎی ﺑﺰرﮔﺘﺮی ﺧﻮا ﻫﺪ ﺷﺪ . در ﺑﺴﻴﺎری ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﻼک ﺑﺮ اﺳﺎس وزن ﻳﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ آن ﺗﻌﻠﻖ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﻼک، ﻳﻚ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺎﻻﺳﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺑﺮآورد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎرﻛﺮد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﺮان ﺑﺪﻟﻴﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻃﺒﻖ ﺿﻮاﺑﻂ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ و راﻧﻨﺪﮔﻲ ﺗﺮدد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﻨﮕﻴﻦ در ﺟ ﺎده ﻫﺎ و ﻣﻌﺎﺑﺮ ﻛﺸﻮر ﻣﻤﻨﻮع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻟﺬا ﺑﻪ اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ اﺳﺎﺳﺎ ﭘﻼک راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ و راﻧﻨﺪﮔﻲ ﺗﻌﻠﻖ ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﻔﻲ و ﺗﺮﻳﻠﺮﻫﺎی ﻣﺨﺼﻮص در ﺑﻴﻦ ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺎ اﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﻮﻧﺪ . - ﺑﻴﻤﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت راه ﺳﺎزی ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺑﻴﻤﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴ ﺖ و ﺧﺴﺎرت ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ و دارای ﺑﻴﻤﻪ ﻫﺎی ﺧﺎص ﺑﺎ ﻧﺮخ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﺒﻠﻎ ﻧﻴﺰ ﻳﻜﻲ از ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻤﻲ ﺷﻮد . ﻣﻴﺰان اﻳﻦ ﺣﻖ ﺑﻴﻤﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ وزن، ﻧﻮع و ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺼﺎدﻓﺎت و ﻧﻴﺰ ﻣﻘﺪار ﻛﺎرﻛﺮد آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻴﻤﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ آﺗ ﺶ ﺳﻮزی، ﺗﺼﺎدﻓﺎت، واژﮔﻮﻧﻲ و ﺳﺮﻗﺖ ﺟﺰ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ در ازای ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ارزش آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺟﺰء ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻛﻢ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار در ﺣﺪود 1 درﺻﺪ از ارزش واﻗﻌﻲ ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﺳﺖ . ﻫﺮ ﭼﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺷﻮﻧﺪ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ، ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺪﻟﻴﻞ ﻣﺘﻮازن ﺷﺪن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﭘﺮﺧﻄﺮ ﻛﺎری ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری اﻳﻤﻦ ﺗﺮ در ﭘﺮوژه اﺳﺖ . ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻧﺮخ ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﺑﻴﻤﻪ ای ﺣﻮادث 5/1 ﺗﺎ2 درﺻﺪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻧﺮخ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﭘﺮﺧﻄﺮ ﻳﺎ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎراﻧﻲ ﻛﻪ در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ﺑﻲ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﺮان ﺑﻴﻤﻪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت وﺟﻮد ﻧﺪارد، ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ ﺑﻴﻤﻪ ﺗﺤﺖ ﺑﻴﻤﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰ ﻛﺎرﮔﺎه ﭘﻮﺷﺶ داده ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﻧﺒﺎر و ﻧﮕﻬﺪاری ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﻚ ﺟﺎﻳﮕﺎه در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺧﻮد ﺑﺮای ﺗﻌﺪادی از ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ و ﻣﺼﺮﻓﻲ دارﻧﺪ و ﺑﻘﻴﻪ ﻣﻮارد در ﻣﺤﻞ دورﺗﺮی ﻧﮕ ﻬﺪاری ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﻛﺎر ﻧﮕﻪ داﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻛﺎر دﻳﮕﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﻤﻠﻚ و ﻧﮕﻬﺪاری از ﻣﺤﻮﻃﻪ اﻧﺒﺎر ﻣﺸﺨﺼﺎً ﻳﻜﻲ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﺳﺮی ﻋﻤﻮﻣﻲ اﺳﺖ . ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﺮﻳﺪ ﻳﺎ ﻓﺮوش ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﻳﻦ اﻣﻜﺎن ﮔﺴﺘﺮش ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻲ ﻛﻨﺪ . ﺑﺎ ا ﻳﻦ ﺣﺎل اﮔﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﻧﺒﺎر را ﺑﺮای ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﭘﻴﺪا ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑﺎزای ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ از ﻣﺤﻮﻃﻪ اﻧﺒﺎر، ﺳﻬﻢ ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﺑﻪ ازای ﻣﺴﺎﺣﺘﻲ ﻛﻪ اﺷﻐﺎل ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺪﺳﺖ آورد . ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻓﺮض ﻛﻨﻴﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎ ﻟﻴﺎﻧﻪ ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ از ﻳﻚ ﻗﻄﻌﻪ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﺮای اﻧﺒﺎری اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﺮه، ﻣﺎﻟﻴﺎت، ﻧﮕﻬﺪاری و ﻧﮕﻬﺒﺎن ﺑﺮاﺑﺮ 200 ﺗﻮﻣﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻚ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺰرگ ﺑﺎ اﺑﻌﺎد 4 ﻣﺘﺮ در15 ، ﻣﺘﺮ ﻓﻀﺎی 60 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ اﺷﻐﺎل ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ 40 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﻌﻨﻮان ﻓﻀﺎی ﻣﺎﻧ ﻮر ﻧﻴﺎز ﺑﻪ 100 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ اﻧﺒﺎر ﺑﺮای اﻳﻦ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ 200 * 100 ﻳﺎ20 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 24 2 - 3 - ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﺳﺎﻳﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﻳﻚ رﻗﻢ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺒﻨﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻛﺎرﻛ ﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻧﮕﺎه اول اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺳﺎده ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺳﺪ . ﻓﻘﻂ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻻﻧﻪ را ﺑﺮ ﻛﻞ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ و ﻳﺎ ﻛﻞ ﻛﺎرﻛﺮد ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻻﻧﻪ آن 6/3 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ و1200 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻛﺮده اﺳﺖ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺛﺎﺑﺖ 3 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن در ﺳﺎﻋﺖ را ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﻳﺎ اﮔﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ آن در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪش18 ﻣﻴﻠﻴﻮن و ﻛﻞ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد آن 6 ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺎﺷﺪ، اﻳﻦ رﻗﻢ ﺑﺎز ﻫﻢ3 ﻫﺰار ﺗﻮﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﻣﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﺎر ﻣﺸﻜﻠﻲ اﺳﺖ، ﭼﺮا ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮی ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺤﺚ را ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎراﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﺷﻴﻔﺖ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و در ﻣﻌﺮض ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻧﺎﺷﻲ از ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﻮی، ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻛﺎر ﺟﺪﻳﺪ و در ﺣﺎل ﻛﺎر ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻣﺤﺪود ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻧﻤﻮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ردﻳﻒ اول ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻛﻪ در ﺑﻴ ﺸﺘﺮ اوﻗﺎت ﻣﺸﻐﻮل ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ .ﺷﺪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی . ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 2 ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ و5 ﺳﺎل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﺎرﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ در روزﻫﺎی ﻛﺎری 8 ﺳﺎﻋﺘﻪ و ﻫﻔﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﺎری 5 روزه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺎر ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﺳﺎل ﺣﺪود 2040 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺪ ﺟﻮی آب و ﻫﻮا اﻏﻠﺐ ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎزﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ را دﺷﻮار و ﮔﺎﻫﻲ ﻧﺎﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎری ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻞ ﻛﺎر ﻗﺮار دارد . ﻛﺎر در زﻣﻴﻨﻬﺎی ﺳﻨﮕﻲ، ﺷﻨﻲ ﻳﺎ ﺟﺎده ﻫﺎی ﺗﺮاﺑﺮی ﻣﺴﻄﺢ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺪ ﺟﻮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اداﻣﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ، ﻛﺎر را در زﻣﻴﻨﻬﺎی دارای ﺧﺎک ﻛﺸﺎورزی و رﺳﻲ ﻳﺎ ﻟﺠﻨﻲ ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﺤﺪودﻳﺖ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻛﺎر در ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ را ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻓﻘﻂ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻣﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪاری ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ در ﻛﺎر ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد . ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﺮ زﻣﺎن از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﻮی ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ . ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻛﻪ در ﺣﺎل ﻛﻨﺪن ﺧﺎک ﻣﺮﻃﻮب اﺳﺖ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎرش ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻧﺸﻮد، ﻣﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺳﻴﻼب اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی در زﻣﻴﻨﻬﺎی ﺑﺎﺗﻼﻗﻲ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ اداﻣﻪ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . وﺳﺎﻳﻞ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻧﻴﻤﻪ ﭘﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ اداﻣ ﻪ دﻫﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﭘﺮ، در ﮔﻞ ﻓﺮو ﻣﻲ روﻧﺪ . در ﺻﻮرت ﻓﻘﺪان اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺧﻼف اﻳﻦ را ﺛﺎﺑﺖ ﻛﻨﺪ، ﺑﺮآورد ﻛﻨﻨﺪه ﺑﺎﻳﺪ اﺟﺎزه ﻛﺎﻫﺶ 20 درﺻﺪی ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ را ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﻮی ﺻﺎدر ﻛﻨﺪ . در اﻳﺮان آﻣﺎری ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع وﺟﻮد ﻧﺪارد، ﻟﺬا از ﻫﻤﻴﻦ درﺻﺪ ﻣﺘﺪاول و ﻣﺮﺳ ﻮم ﺟﻬﺎﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده .ﺷﻮد ﻣﻲ زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻓﻘﻂ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻛﺎر ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺎری وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻛﺎر در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧﺎص ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻛﺎر وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮﺧﻲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﺮای ﭘﻴﺪا ﻛﺮدن ﻛﺎر در ﺗﻤﺎم ﺳﺎل ﻳﺎ در ﺗﻤﺎم ﻓﺼﻞ ﻫﺎی ﻛﺎری دﭼﺎر ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺮﺧﻲ ﻧﻴﺰ دوره ﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻛﺎر ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﻳﺎ ﺑﻴﻜﺎری را ﺳﭙﺮی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ در آن ﻧﺎﺣﻴﻪ، ﺗﺨﺼﺼﻬﺎی ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر و ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮای اﻳﻦ ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎ و ﺗﺎ ﺣﺪودی ﺷﺎﻧﺲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ و ﻓﺮوش ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺘﻲ زﻣﺎﻧﻲ ﻛ ﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻛﺎری در دﺳﺖ ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 25 داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی او ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺣﺘﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮد را ﺑﻴﻜﺎر رﻫﺎ ﻛﻨﺪ و ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺟﺎره ای ﻛﻪ در ﻓﻴﻠﺪ ﻛﺎری ﻣﺘﺪاول او ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﻛﺎر ﻛﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻛﻠﻲ ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺗﻮاﻧﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻣﻴﺪوار ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت رده اول او 80 درﺻﺪ ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ آب و ﻫﻮا اﺟﺎزه ﻣﻲ دﻫﺪ درﺣﺎل ﻛﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ . اوﻗﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان از ﻣﺎﺷﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد ﺣﺘﻲ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ آب وﻫﻮا ﺧﻮب و ﻛﺎر ﻓﺮاﻫﻢ اﺳﺖ، ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ، ﻳﺎ ﻛﻤﺒﻮد ﻣﺼﺎﻟﺢ، اﻋﺘﺼﺎب ﻳﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ دﻳﮕﺮ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻛﺎر ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ زﻣﺎن ﺗﻌﻄﻴﻠﻲ ﺑﻌﻨﻮان زﻣﺎن ﻛﺎری در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ) اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﺟﺎره ای ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ اﺟﺎره ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﻮد ( ، اﻣﺎ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ زﻣﺎن از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ را در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺎری ﻛﻪ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آورد، ﻣﻮرد ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻗﺮار دﻫﺪ . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﻄﻴﻠﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗ ﺎﺧﻴﺮ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎری 45 ﻳﺎ50 دﻗﻴﻘﻪ ای ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آورده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪی ﺷﺮح داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺧﻼﺻﻪ ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎری ﻗﺎﻋﺪه ﺳﺮاﻧﮕﺸﺘﻲ ﺑﺮای ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﻨﮕﻴﻦ اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ 2 ، ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﺗﻚ ﺷﻴﻔﺘﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد20 درﺻﺪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺑﺪی آب و ﻫﻮا از آن ﻛﻢ ﺷﻮد و دوﺑﺎره 20 درﺻﺪ ﺑﺪﻟﻴﻞ ﻛﻤﺒﻮد ﻛﺎر و20 درﺻﺪ ﻧﻴﺰ ﺑﺮای زﻣﺎن از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ در ﻛﺎر ﻛﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻧﻬﺎﻳﺖ زﻣﺎن ﺧﺎﻟﺺ 1024 ﻳﺎ ﺑﻌﺒﺎرﺗﻲ1000 ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ . اﻳﻦ ﻗﺎﻋﺪه ﺑﻪ ﺳﻪ ﺑﻴﺴﺖ ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ . ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻗﻮاﻋﺪ ﺳﺮاﻧﮕﺸﺘﻲ اﻳﻦ ﻗﺎﻋﺪه ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ دﻗﻴﻖ ﻧﺒﺎ ﺷﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی اﻃﻼﻋﺎت و ﻣﺴﺘﻨﺪات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎرﻫﺎی ﻗﺒﻠﻲ ﺧﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺻﻼح اﻳﻦ ﻋﺪد اﻗﺪام ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . اﻣﺎ ﻗﺒﻞ از اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺮآورد ﻛﻨﻨﺪه آن را رد ﻛﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﻮد را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ واﻗﻌﺎً ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺘﺮی ﻣﻮﺟﻮد ﻫﺴﺖ ﻳﺎ ﻛﺎﻣﻼً ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻳﻦ ﻗﺎﻋﺪه در ﻣﻮرد ﻣﻌﺎدن و ﺟﺎﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﺎر ﺳﻪ ﺷﻴﻔﺘﻪ ﺑﺎ ﻫﻔﺖ روز ﻛﺎری در ﻫﻔﺘﻪ ﺻﻮرت ﺑﮕﻴﺮد و ﺑﺎﻻی 8600 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻧﻤﻲ .ﺷﻮد زﻣﺎن ﻛﺎرﻛﺮد زﻣﺎن را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻘﺴﻴﻤﺎت ﺳﺎﻋﺖ و ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻳﺎ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺳﺎﻋ ﺎت ﻛﺎری ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺘﻲ از اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد . ﺳﺎﻋﺎت ﻣﻮﺛﺮ ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎری ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ 60 دﻗﻴﻘﻪ ﻣﺘﺪاول ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻮﺛﺮ ﺷﺎﻣﻞ50 دﻗﻴﻘﻪ ﻳﺎ ﻛﻤﺘﺮ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﺎص از ﺳﺎﻋﺖ اﻣﻜﺎن ﻣﻼﺣﻈﻪ زﻣﺎﻧﻬﺎی ﺗﻠﻒ ﺷﺪه در ﻛﺎر را ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻗﺎدر ﺑ ﻪ ﺣﺮﻛﺖ دادن 2 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک در دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، دارای ﺧﺮوﺟﻲ 120 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﻣﺎ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان از ﻫﻴﭻ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺎر . ﻛﻨﺪ ﭼﺮا ﻛﻪ وﻗﻔﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﺗﻨﻈﻴﻤﺎت و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺟﺰﺋﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ، ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻣﻮاﻧﻊ ﻛﻨﺪن ﺧﺎک و ﻏﻴﺮه ﭘﻴﺶ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺗﻮﻟﻴﺪ واﻗﻌﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ در ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎری ﻳﻚ ﻫﻔﺘﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺷﺎﻳﺪ 90 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ75 درﺻﺪ ﺧﺮوﺟﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ آن اﺳﺖ و ﻛﺎراﺋﻲ 75 درﺻﺪ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ 3 ﺳﺎﻋﺖ از4 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ در ﻇ ﺮﻓﻴﺖ ﺑﻪ ﺟﺎی ﻛﺎﻫﺶ درﺻﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد دﻗﺎﻳﻖ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎری ﺑﻴﺎن ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎری × 0/75 60 = 45 دﻗﻴﻘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت آﻧﺎﻟﻴﺰ، راﻧﺪﻣﺎن را 70 %ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ 42 دﻗﻴﻘﻪ ای ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 26 روز و ﻫﻔﺘﻪ ﻛﺎری ﻳﻚ روز ﻛﺎری ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر در ﻃﻮل ﻳﻚ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ 8 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ 5/8 ﻳﺎ10 ﺳﺎﻋﺖ ﻧﻴﺰ در اوﻗﺎت ﻓﺸﺎر ﻛﺎری ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻚ ﻫﻔﺘﻪ ﻛﺎری در ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺎﺧﺖ 6 روز اﺳﺖ و ﺑﺮای روزﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺎر ﺗﻌﻠﻖ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در اﻳﺮان ﺑﺮ اﺳﺎس ﻗﺎﻧﻮن ﻛﺎر ﻣﺒﻨﺎی ﻛﺎر ﻛﺮد ﻫﻔﺘﮕﻲ ﺑﺮای ﭘﺮﺳﻨﻞ در اﺳﺘﺨﺪام ﺑﺎﻳﺪ 44 ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﻋﺪد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت 22 روز ﻛﺎر و 8 روز اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻧﻴﺰ در ﻣﺎه ﺗﻮزﻳﻊ ﮔﺮدد . ﺳﺎل ﻛﺎری ﺳﺎل ﻛﺎری ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺳﺎل ﺗﻘﻮﻳﻤﻲ ﻳﺎ ﺳﺎل ﻣﺎﻟﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ از زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ آﻏﺎز ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻚ ﺳﺎل ﻛﺎری 8 ﻣﺎﻫﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ا ﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺎر در ﻃﻮل 4 ﻣﺎه زﻣﺴﺘﺎن ﻋﻤﻠﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . زﻣﺎن ﻛﺎر زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ از آﻏﺎز ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﻛﺎر ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﻲ اﻧﺠﺎﻣﺪ، ﺑﻪ زﻣﺎن ﻛﺎر ﻣﻮﺳﻮم اﺳﺖ . زﻣﺎن ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻛﺎر در ﻗﺮارداد ذﻛﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ دارای ﺟﺮﻳﻤﻪ دﻳﺮﻛﺮد ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ زﻣﺎن ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ، روز، ﻫﻔﺘﻪ ﻳﺎ ﺳﺎل ﺳﻨﺠﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎی ﻛﺎری ﺑﺎﻳﺪ از ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎی ﺗﻘﻮﻳﻤﻲ ﺗﻤﻴﺰ داده ﺷﻮد . زﻣﺎن ﻛﺎر، ﻛﻨﺘﺮل ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﭘﺮوژه ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻧﻤﻮدارﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﻛﺎر در ﺑﺮاﺑﺮ درﺻﺪ زﻣﺎن ﻣﺼﺮف ﺷﺪه، ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻛﺎر ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎن ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ا ﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت وﺟﻮد دارﻧﺪ . ﻧﻮع ﺧﺎﺻﻲ از ﻗﺮاردادﻫﺎی اﺟﺎره ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد، اﺟﺎره ﺧﺼﻮﺻﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﺗﺤﺖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر، ﺗﻮزﻳﻊ ﻛﻨﻨﺪه ﻳﺎ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻗﺮار دارد، ﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﻛﻪ در ﻣﺪت زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ﭘﺮداﺧﺖ، ﻣﺜﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮد از آن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ، اﺟﺎره داده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮد را از ﻛﺎری ﺑﻪ ﻛﺎر دﻳﮕﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻛﺎﻓﻲ را ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ آورد، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻛﻤﺘﺮی در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . اﻣﺎ ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻛﻪ ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم ﻛﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺻﻮرت ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد، اﺟﺎره ارزاﻧﺘﺮ اﺳﺖ . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎراﻧﻲ ﻛﻪ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺸﻮر ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، در ﻋﻮض ﺗﻤﻠﻚ و اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮد از ﻧﻘﻄﻪ ای ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ دﻳﮕﺮ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ آﻧﻬﺎ را اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . در اﻳﺮان ﻧﺤﻮه اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗ ﻴﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺟﺎره دﻫﻨﺪﮔﺎن ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻃﻲ ﻗﺮارداد اﺟﺎره ای ﻛﻪ ﺑﺎ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران اﺻﻠﻲ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﺗﻤﺎم ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻈﻴﺮ دﺳﺘﻤﺰد راﻧﻨﺪه، ﺗﻌﻤﻴﺮات، ﻣﺎﻟﻴﺎت و ﺑﻴﻤﻪ را ﻣﺘﻘﺒﻞ ﺷﺪه و ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻮﺧﺖ و روﻏﻦ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻗﺮاردادﻫﺎی اﺟﺎره ﺑﺼﻮرت ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮد ﻧﻈﻴﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت راﻫﺴﺎزی ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎرﻛﺮد 250 ﺗﺎ300 ﺳﺎﻋﺖ در ﻣﺎه و ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ ﻛﺎرﻛﺮد ﻛﻢ ﺗﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻤﭗ ﺑﺘﻦ ﺑﺼﻮرت ﻣﻘﻄﻮع ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ اﺟﺎره داده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻗﺮارداد ﻫﺎی ﻣﺘﺪاول اﺟﺎره در اﻳﺮان ﺻﺮﻓﺎً ﭘﺮداﺧﺖ اﺟﺎره ﺳﺎﻋﺘﻲ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ و روﻏﻦ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ در ﺑﺮﺧﻲ ﻗﺮاردادﻫﺎی اﺟﺎره ﺗﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺗﻮاﻓﻖ ﺷﺪه و ﻣﺎزاد آن ﺑﺼﻮرت ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 27 2 - 4 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺎرج ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮاﻗﻊ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد : ﺳﻮﺧﺖ : ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ و ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ آن روﻏﻨﻜﺎری : ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻏﻦ، ﮔﺮﻳﺲ، ﺗﺠﻬﻴﺰات روﻏﻨﻜﺎری و ﻛﺎرﮔﺮ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ : ﻗﻄﻌﺎت، ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ، ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﺎرﮔﺎه و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر : اﭘﺮاﺗﻮر ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻛﺎرﮔﺮ ﺗﻌﻮﻳ ﺾ روﻏﻦ، ﻛﻤﻚ ﻛﺎر و ﻧﺎﻇﺮﻳﻦ - ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺎ ﻗﺪرت، ﻧﻮع و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺗﻮر، ﻧﻮع و ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻧﻮع ﻛﺎر و درﺟﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﻓﺮق ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ . ﻣﺼـﺮف ﺳـﻮﺧﺖ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر و ﺑﺎر ﺣﻤﻞ ﺷﺪه ﺑﻌﺪاً ﺷﺮح داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻔـﺖ ﺧـﺎم، ﻓﺎﺻـﻠﻪ از ﻣﻨﺒـﻊ، ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺷﺪه، ﺗﻘﺎﺿﺎی ﻓﺼﻠﻲ و ﻣﺎﻟﻴﺎت اﻋﻤﺎﻟﻲ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺗﺤﻮﻳﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺮﭼـﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺗﺤـﻮﻳﻠﻲ ﺑﻴﺸـﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻗﻄﻌﺎً ﭘﻮل ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺮای ﺳﻮﺧﺖ ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در اﻳﺮان رﺳﻢ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻛﺎرﮔﺎﻫﻬﺎی ﺑـﺰرگ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜـﺎر ﭘﻤـﭗ ﺑﻨـﺰﻳﻦ اﺣﺪاث ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺷﺮﻛﺖ ﻧﻔﺖ ﻧﻴﺰ د ر ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺮﻗﺮاری ﺳﻬﻤﻴﻪ و ﺗﺤﻮﻳﻞ آن در ﻛﺎرﮔﺎه اﻗﺪام ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﻴﻤﺖ آن ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺼﻮب اﺳﺖ . در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺧﻮد ﻣﻮﻇﻒ ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪ ﺳﻮﺧﺖ و اﻧﺘﻘﺎل آن ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺎه ﺑـﺎ ﺗـﺎﻧﻜﺮ اﺳـﺖ . اﻟﺒﺘـﻪ در ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﻘﺎل آن ﺑﻪ ﺟﺒﻬﻪ ﻫﺎی ﻛﺎری ﺑﺎ ﺗﺎﻧﻜﺮﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ) واﻧﺖ ﺑﺎر ( را ﻧﻴﺰ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . - روﻏﻨﻜﺎری ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی روﻏﻨﻜﺎری ﺷﺎﻣﻞ ﻗﻴﻤﺖ روﻏﻦ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺗﺠﻬﻴﺰات ﭘﺨﺶ ﻛﻨﻨﺪه و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - روﻏﻦ ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ روﻏﻦ ﻣﻮﺗﻮر در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻨﻈﻢ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از 75 ﺗﺎ200 ﺳ ﺎﻋﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺗﻌﻮﻳﺾ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﺷﺮاﻳﻂ دﺷﻮار ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﺮد و ﺧﺎک ﻳﺎ دﻣﺎی زﻳﺎد ﻛﺎﻫﺶ داد . ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺨﺎزن روﻏﻦ ﺑﻄـﻮر ﮔﺴﺘﺮده ای ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﺮح و اﻧﺪازه ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺼﺮف روﻏﻦ در ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ، در ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛ ﻪ رﻳﻨﮓ ﭘﻴﺴﺘﻮن دﭼﺎر ﺳﺎﻳﺶ ﺟﺪی ﺷﺪه ﻳﺎ ﻧﺸﺖ روﻏﻦ وﺟﻮد دارد ﻣﺼﺮف روﻏﻦ ﺗﺎ ﻳﻚ ﺑﻴﺴﺘﻢ ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ . رود ﺑﺎ اﻳـﻦ ﺣـﺎل در ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ اداره ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﺼﺮف روﻏﻦ از ﻳﻚ ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﻓﺮاﺗﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ رﻓﺖ . ﺗﻌﻮﻳﺾ روﻏﻦ در ﭘﺎﻳﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻧﺸﺘﻲ روﻏﻦ ﺑﺎﻋﺚ ورود ﮔﺮد و ﺧﺎک ﺑﻪ داﺧﻞ ﻣﻮﺗﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻟﺬا ﺑﺎﻳﺪ در اوﻟﻴﻦ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺷﻮد . ﻣﺼﺮف ﮔﺮﻳﺲ در ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺗﺮاﻛﺘﻮر 20 ﺗﻨﻲ ﻣﺪل ﻗﺪﻳﻢ در ﻫﺮ5 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ2 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﮔﺮﻳﺲ ﻣﺼﺮف ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ آب ﺑﻨﺪی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻨﻬﺎ د ر ﻫﺮ ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﮔﺮﻳﺲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻗﺎﻋﺪه ﺳﺮاﻧﮕﺸﺘﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻏﻦ و ﮔﺮﻳﺲ ﻳﻚ ﺳﻮم ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻨﺰﻳﻦ ﻳﺎ ﻳﻚ ﭼﻬﺎرم ﻫﺰﻳﻨﻪ ﮔﺎزوﺋﻴﻞ ﻣﺼﺮﻓﻲ اﺳﺖ . ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻬﻢ در ﺑﺮآورد اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻧﺘﺨﺎب و دﻧﺒﺎل ﺷﻮد . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﻛﻪ در ﻫﺮ زﻣﺎن از ﻳﻚ روش اﺳﺘ ﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻗﺎدر ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 28 ﺑﻴﻦ ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت و ﻧﻴﺰ ﺑﻴﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ . ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ذﻫﻦ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﺎﺷﻲ از روﻏﻨﻜﺎری، ﺗﻮﻗﻒ ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ روﻏﻨﻜﺎری ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﻴﻦ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻫﻴ ﭻ ﻣﺮز ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ای وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻣﺘﺪاول اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﮕﻬﺪاری ﺷﺎﻣﻞ آﻳﺘﻢ ﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺗﻤﻴﺰ ﻛﺮدن، ﺑﺎزدﻳﺪ، ﺗﻨﻈﻴﻢ، ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ روﺗﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت و ﺟﻮﺷﻜﺎری ﻫﺎی ﻣﻮردی اﺳﺖ، در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﻗﻄﻌﺎت ﺷﻜﺴﺘﻪ ﻳﺎ ﻓﺮﺳﻮده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . روﻏﻨﻜﺎری ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻳﻚ آﻳﺘﻢ ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺤ ﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد و در ﻣﻮاردی اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺮﻳﻦ و ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ آﻳﺘﻢ ﻧﮕﻬﺪاری ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران و ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻌﻤﻴﺮات را ﺑﻪ دو ﻃﺒﻘﻪ ﻛﻠﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮات اﺻﻠﻲ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺟﺰﺋﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﻃﺒﻘﻪ اول ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ و ﻃﺒﻘﻪ دوم ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺳﺮﭘﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﻣ ﻴﺪاﻧﻲ ﻣﻮﺳﻮم اﺳﺖ . در ﻗﺮاردادﻫﺎی اﺟﺎره ای ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﻟﻚ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺳﺎﻳﺮ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻛﻠﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎزرﺳﻲ دﻗﻴﻖ و ﺑﺎزﺳﺎزی دوﺑﺎره ﻛﻠﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﻪ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد، ﻣﻬﻤﺘﺮﻳ ﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺮای ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻧﮕﻬﺪاری دﻗﻴﻖ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﻲ درﻧﮓ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺣﻔﻆ داراﻳﻲ و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ .ﺷﻮد اﮔﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر اﻃﻼﻋﺎت ﺛﺒﺖ ﺷﺪه از ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﺨﺎرج آﺗﻲ از آن اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻣﺎ اﮔﺮ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت وﺟﻮد ﻧﺪاﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺟﺪﻳﺪی وارد ﻛﺎر ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﺛﺒﺖ ﺷﺪه و اﻳﺪه ﻫﺎی دﻳﮕﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﺪﻳﺪ اﺻﻼح ﮔﺮدﻧﺪ . ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺑﺮای ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻏﻴﺮ از ﻻﺳﺘﻴﻚ، 60 ﺗﺎ100 درﺻﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک را در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی زﻳﺎدی در اﻳﻦ ﺣﻮزه وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮارد ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ را ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﻛﻨﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ، در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﻗﻄﻌﺎت آن، اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی روﻏﻨﻜﺎری، ﻣﻬﺎرت ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﻫﺎ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری، ﺳﺎﻋﺎت و ﺳﺎﻟﻬﺎی اﺳﺘﻔﺎده و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻧﻈﺎرت و اﺟﺮا ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﻬﺎی دوره ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺮخ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻠﻲ در اﻧﺘﻬﺎی دوره ﻋﻤﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد ﻛﻪ آﻳﺎ اداﻣﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ ا ﻗﺘﺼﺎدی اﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻌﻤﻴﺮات را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺑﻜﺎر ﺑﺮدن ﻳﻜﻲ از ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی زﻳﺮ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﻮد . ﺟﺪول2 - 5 .ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﺳﺎﻋﺎت اﺳﺘﻔﺎده ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﺎﻋﺎت اﺳﺘﻔﺎده ﻓﺎﻛﺘﻮر 2000 1 8000 8/1 3000 3/1 9000 8/1 4000 5/1 10،000 8/1 5000 6/1 12000 9/1 6000 7/1 15000 9/1 7000 7/1 20،000 9/1 ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 29 ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ ﻻﺳﺘﻴﻜﻬﺎ ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺼﺮﻓﻲ را ﺑ ﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و دارای وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪن آﻧﻬﺎ را در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت دﻳﮕﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ، ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ ﻏﻴﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ روش اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ را ﻗﺒﻞ از ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﺳﺘﻬﻼک از ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﻛﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . دﻟﻴﻞ اﺻﻠﻲ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﺳﺮﻳﻌﺘﺮﻳﻦ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ . دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﻛﺎر اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ ﺟﺰء ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻓﺮﺳﻮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻳﻚ ﻣﺎﺷ ﻴﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺒﻞ از اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺎﻣﻼً ﻓﺮﺳﻮده ﺷﻮد، ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻋﻮض ﻛﻨﺪ . اﮔﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ ﺟﺰء ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد، ﻣﺎﻟﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺗﻌﻮﻳﺾ آﻧﻬﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺳﺘﻬﻼک آﻧﻬﺎ را ﻛﻢ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ و در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ آﻧﻬﺎ را ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻫﻨﻮز ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﺎﻫﺶ ﻣ ﺎﻟﻴﺎﺗﻲ را ﺑﺮ روی ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ . دﻟﻴﻞ دﻳﮕﺮ ﺑﺮای ﺟﺪا ﻛﺮدن ﺣﺴﺎب ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﺎﻣﻞ آﻧﻬﺎ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭘﺬﻳﺮی آﻧﻬﺎ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺧﺎﻛﻬﺎی ﺳﻨﮓ و ﺷﻨﻲ و ﺧﺎﻛﻬﺎی رﺳﻲ ﺑﺮ روی ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﭼﻨﺪان زﻳﺎد ﻧﻴﺴﺖ، اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺮ روی ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺴﻴﺎری دارد . ﺳﺮﻣﺎی ﺷﺪﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺎﺷﻴﻦ را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ، در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ زﻳﺎد ﻛﻨﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ آن اﺳﺖ . ﻫﺰﻳﻨﻪ واﻗﻌﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑ ﺮ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻻﺳﺘﻴﻚ را ﺑﻪ دﺳﺖ دﻫﺪ ﻣﻲ . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎری ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ در اﺛﺮ اﺗﻔﺎﻗﺎت ﻳﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺎﺻﺤﻴﺢ زودﺗﺮ از ﻣﻮﻋﺪ از رده ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻤﺮ ﺗﻌﺪادی ﻻﺳﺘﻴﻚ را ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻮد ﺗﺎ رﻗﻢ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ای ﺑﺮای ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . ﺗﻌﻤﻴﺮات و ﻧﮕﻬﺪاری ﻻﺳﺘ ﻴﻚ ﻫﺎ 15 درﺻﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ آﻧﻬﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﻣﻜﺎﻧﻴﺰه ﺷﺪن ﻛﺎرﻫﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ اﭘﺮاﺗﻮر اﻏﻠﺐ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﺪا ﻣﻲ ﺷﻮد، ﭼﺮا ﻛﻪ از ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻜﺎن دﻳﮕﺮ ﻓﺮق ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﭘﺮاﺗ ﻮر ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر، ﭘﻮل درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺣﻘﻮق اﭘﺮاﺗﻮر ﻣﻄﺎﺑﻖ ﮔﺰارش روزاﻧﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻳﺎ ﺑﻴﻜﺎری ﻧﺪارد . در ﻃﻮل وﻗﻔﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﻴﺎن ﻛﺎر ﻧﻴﺰ اﻳﻦ ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ اﭘﺮاﺗﻮر ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﮔﺮ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻪ اﭘﺮاﺗﻮر ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎی ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻧﺮخ ﺳﺎﻋﺘﻲ دﺳﺘﻤﺰد او ﺑﻪ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﭘﻴﺪا ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻠﻲ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺎﻟﻴﺎت و ﺳﺎﻳﺮ اﻗﻼم ﺑﺎﻻﺳﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻴﻤﻪ ﻧﻴﺰ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮد . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻴﻤﻪ ﺑﻴﻜﺎری، ﻣﺰاﻳﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ، ذﺧﻴﺮه ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﮕﻲ و ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻫﺎی ﺧﺎص و ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺎی زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 30 2 - 5 - ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﻓﺮاﻫﻢ آوردن اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻻزم ﺟﻬﺖ اﻳﺠﺎد ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮای ﻫﺮ واﺣﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺳﺖ . ﺑﺮای اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎﻳﺪ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻄﻠﻊ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﻣﺎﻟﻚ آﻧﻬﺎ را زودﺗﺮ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻣﻘﺪاری ﺿﺮر ﺑﻲ ﻣﻮرد در ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﻮد . در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﮔﺮ زﻳﺎد ﺻﺒﺮ ﻛﻨﺪ از زﻣﺎن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬﺷﺖ . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ زﻣﺎن اﻗﺘﺼﺎدی ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎﻳﮕﺎﻧﻲ ﻛﺎﻣﻠﻲ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات و زﻣﺎن ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺗﺎﺛﻴﺮ اداﻣﻪ ﻛﺎر ﺑﺮ روی اﻳﻦ ﻣﺨﺎرج را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار دﻫﺪ . ﻣﺨﺎرﺟﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : 1. اﺳﺘﻬﻼک و ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 2. ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری 3. ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ 4. زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری 5. ﻣﻄﺮودی ) از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدﮔﻲ و اﺳﻘﺎﻃﻲ ( ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک و ﺗﻌﻮﻳﺾ زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، داﻧﺴﺘﻦ ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ آن ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺣﺪود 5 درﺻﺪ در ﺳﺎﻟﻬﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ و اﺣﺘﻤﺎل اداﻣﻪ آن در آﻳﻨﺪه، ﺑﺎﻳﺪ اﻳﻦ اﻓﺰاﻳﺶ در ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺳﺘﻬﻼک و ﺗﻌﻮﻳﺾ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺪار واﻗﻌﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺘﻮان آﻧﺮا ﻓﺮوﺧﺖ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺑﺮای ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﺳﺮﻣ ﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻳﻚ ﻧﺴﺒﺖ درﺻﺪ ﻛﻠﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻬﺎ و ﺑﻴﻤﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، در ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺿﺮب ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮای اﻗﻼم ﻓﻮق ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻳﺎد در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻛﻪ ﺑﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﺎری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ، داﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﺑﺎﻳﮕﺎﻧﻲ دﻗﻴﻖ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻧﻮع ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﻋﺒﺎرت از زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﺛﺮ ﺧﺮاﺑﻲ ﻛﺎر ﻧﻤﻲ ﻛﻨﺪ، زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﺑﺎ ﺳﻨﻮات ﺧﺪﻣﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ دارد . آﻣﺎدﮔﻲ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻮﻟﻴﺪ واﻗﻌﻲ ا ﺳﺖ ﻳﺎ آﻣﺎده ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ درﺻﺪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ 5 درﺻﺪ از زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎر ﺑﺎﺷﺪ، آﻣﺎدﮔﻲ ﻛﺎر آن95 درﺻﺪ اﺳﺖ . ﻧﻴﺮوی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻣﻘﻴﺎس اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ . اﮔﺮ ﻧﻴﺮوی ﺗﻮﻟﻴﺪی ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ، ﺗﺎﺛﻴﺮ اﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ در ﺻﻮرت اداﻣﻪ ﻛﺎر ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 31 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻄﺮودی ) از ﻛﺎراﻓﺘﺎدﮔﻲ و اﺳﻘﺎﻃﻲ ( ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻤﺮ در ﺟﻬﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴ ﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺟﺪﻳﺪ ﻋﺎﻳﺪ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ اداﻣﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻗﺪﻳﻤﻲ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ را ده درﺻﺪ ﻛﺎﻫﺶ دﻫﺪ، وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﻳﺪ ﺿﺮری ﺑﺎرزش ده درﺻﺪ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﻌﻨﻮان ﺿﺮر ﻣﻄﺮود ﺷﺪن ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ در اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺰﻳﺖ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ در اﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻏﻴﺮ ﺿﺮور ی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺮای ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻳﻚ ﻣﻮﺗﻮر ﺑﻨﺰﻳﻨﻲ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺣﺪود 227 /0 ﻟﻴﺘﺮ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺎزای ﻫﺮ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﺳﺎﻋﺖ ﻗﺪرت اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﭼﺮخ ﻫﺎ ﻣﺼﺮف ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﻣﻮﺗﻮر دﻳﺰل ﺣﺪود 15 /0 ﻟﻴﺘﺮ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺎزای ﻫﺮ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﺳﺎﻋﺖ ﻗﺪرت اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﭼﺮخ ﻫﺎ ﻣﺼﺮف ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﺳﺎﻋﺖ واﺣﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻣﻮﺗﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻣﻮﺗﻮر داﻧﺴﺘﻦ ﻗﺪرت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺪت اﺟﺮای ﻛﺎر ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻣﻮﺗﻮر ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻛﺎرﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘ ﻤﺎﻧﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﺑ ﻪ ﺟﺰ در ﻳﻚ زﻣﺎن ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻨﺪرت ﺑﺎ ﻳﻚ ﺑﺎزده ﺛﺎﺑﺖ از آﻧﻬﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺷﻮد . از ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر ﻳﻚ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در زﻣﺎﻧﻲ از ﺳﻴﻜﻞ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻳﺎ در ﺷﻴﺐ ﺳﺮﺑﺎﻻﻳﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد و د ر ﺑﻘﻴﻪ زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎر ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻗﺪرت ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻄﻮر ﻣﺤﺴﻮﺳﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده و ﻧﺘﻴﺠﺘﺎً ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺑﻨﺪرت ﺗﻤﺎم 60 دﻗﻴﻘﻪ را در ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻣﺜﺎل ﻳﻚ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﻣﻮﺗﻮر دﻳﺰل و ﻣﻴﺰان ﻗﺪرت اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﭼﺮخ ﻫﺎ ﺑﺮاﺑﺮ 160 اﺳ ﺐ ﺑﺨﺎر، ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺟﻬﺖ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻣﻮﺗﻮر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻗﺪرت ﺑﺮای ﭘﺮ ﻛﺮدن ﺑﻴﻞ ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد و زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای آن 5 ﺛﺎﻧﻴﻪ از ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ 20 ﺛﺎﻧﻴﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در 15 ﺛﺎﻧﻴﻪ دﻳﮕﺮ ﻣﻮﺗﻮر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻛﻤﺘﺮ از ﻧﺼﻒ ﻗﺪرت ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺎر ﻛﻨﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻴﻞ ﻣﻤﻜ ﻦ اﺳﺖ ﺑﻤﺪت 10 ﺗﺎ15 دﻗﻴﻘﻪ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻴﻜﺎر ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻮﺗﻮر ﻓﻘﻂ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻗﺪرت ﺑﺮای ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی داﺧﻠﻲ ﺧﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ً . ﻓﺮﺿﺎ اﻳﻦ ﺑﻴﻞ 50 دﻗﻴﻘﻪ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی آن ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد : × 50 100 = 83/3 % 60 = ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی ﻣﻘ ﺪار ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺼﺮﻓﻲ در ﺳﺎﻋﺖ را ﺑﻄﻮر ﺗﻘﺮﻳﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد : اﺳﺐ ﺑﺨﺎر160 = ﻣﻴﺰان ﻗﺪرت اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﺮخ ﻫﺎ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺎی ﻣﻮﺗﻮر × 5 1 =0/25 20 = ﭘﺮ ﻛﺮدن ﺑﻴﻞ × × 15 0/5 1 =0/375 20 = ﺑﻘﻴﻪ ﺳﻴﻜﻞ 0/625 = ﻛﻞ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 32 50 =0/ 833 60 = ﻓﺎﻛﺘﻮر زﻣﺎن × 0/625 0/833 =0/52 = ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی ﻟﻴﺘﺮ × × 0/52 160 0/15 =12/5 = ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺼﺮﻓﻲ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺮای ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی اﺟﺮاﺋﻲ ﻣﻘﺪار ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸﺎﺑﻪ روش ﻓﻮق ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد . ﺗﻮان ﻣﻮﺗﻮر ) اﺳﺐ ﺑﺨﺎر (× ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ = ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻛﺎﻣﻞ ) ﮔﺎﻟﻦ ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺖ ( ﺟﺪول )2 - 6 (ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺑﺮای ﭼﻨﺪ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ : دﻫﺪ ﺟﺪول2 - 6 . ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ) ﺑﺮ ﺣﺴﺐ درﺻﺪ ( ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻳﺎد ﻛﻼﻣﺸﻞ و دراﮔﻼﻳﻦ 40 50 60 ﺟﺮاﺛﻘﺎل 30 40 50 ﮔﺮﻳﺪر 45 60 85 ﻟﻮدر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ 45 60 85 ﻟﻮدر ﭼﺮخ رﻧﺠﻴﺮی 50 75 90 ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻣﺨﺼﻮص ﺧﺎرج از ﺟﺎده 25 35 50 اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ دارای ﺑﺎﻻﺑﺮ 50 65 80 اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ دوﺗﺎﻳﻲ ) ﺗﺎﻧﺪوم ( 45 65 80 ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ و ﺑﻴﻞ ﻣﻌﻜﻮس 50 60 70 ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی 45 60 80 ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ 50 65 85 ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺟﺪول2 - 6 ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﻢ ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﻮﺧﺖ را ﺑﺎ ﺿﺮاﻳﺐ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺑﺰﻧﻴﻢ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻫﺎی ﻛﺎرﺑﺮدی ﻧﻴﺰ در دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻛﻤﻚ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﺑﺮای ﺗ ﺨﻤﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﻮﺧﺖ ﺿﺮﻳﺐ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﻣﺘﻔﺎوت ﻓﺮق ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮده و از آﻧﺠﺎ ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﻮﺧﺖ را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آورﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺿﺮب در ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺤﻞ ﺳﻮﺧﺖ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﻮﺧﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﺪول2 - 7 .ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺮای دو ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﻛﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻳﺎد ﻣﺪل ﻟﻴﺘﺮ ﮔﺎﻟﻦ US ﻟﻴﺘﺮ ﮔﺎﻟﻦ US ﻟﻴﺘﺮ ﮔﺎﻟﻦ US ﺑﻮﻟﺪوزرD٨R )٠٥٣hp ( 28 - 23 5/7 - 6 38 - 28 10 - 5/7 51 - 38 5/ 13 - 10 ﻟﻮدر ٦٦٩ ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر 21 - 17 5/5 - 5/4 28 - 23 5/7 - 6 38 - 32 10 - 5/8 ﻣﺼﺮف روﻏﻦ ﻣﻮﺗﻮر : ﻣﻘﺪار روﻏﻦ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻣﻮﺗﻮر ﺑﺎ اﻧﺪازه ﻣﻮﺗﻮر، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺨﺰن روﻏﻦ، وﺿﻌﻴﺖ رﻳﻨﮕﻬﺎی ﭘﻴﺴﺘﻮن و ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻴﻦ ﺗﻌﻮﻳﺾ روﻏﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﺧﺎک آﻟﻮد ﺗﻌﻮﻳﺾ روﻏﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻫﺮ 50 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ، وﻟﻲ اﻳﻦ ﻳﻚ وﺿﻌﻴﺖ ﻏﻴﺮ ﻣﻌﻤﻮل ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 33 اﺳﺖ . ﻣﻘﺪار روﻏﻦ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻳﻚ ﻣﻮﺗﻮر در ﻫﺮ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﺷﺎﻣﻞ روﻏﻦ در ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﻮﻳﺾ ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ روﻏﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ دو ﺗﻌﻮ ﻳﺾ در اﺛﺮ ﻛﻢ ﻛﺮدن ﺑﻪ آن اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺮﻣﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺪار روﻏﻦ ﻻزم ﺑﻜﺎر ﺑﺮد ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از : ( / ) ( / ) hp kg hp hr c q kg Lit t × × × − = + 0/6 0/00272 0/887 q ﻣﻘﺪار روﻏﻦ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻟﻴﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ hp ﻣﻴﺰان اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻣﻮﺗ ﻮر c ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺨﺰن روﻏﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻟﻴﺘﺮ t ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻴﻦ دو ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻓﺮﻣﻮل ﻓﻮق ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی 60 درﺻﺪ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻘـﺪار روﻏـﻦ ﻣﺼـﺮﻓﻲ ﺑـﺮ ﺣﺴـﺐ ﻣﻴﺰان اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻴﻦ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻫﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 00227 /0 ﻟﻴﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺪول 2 - 8 روﻏﻦ و ﮔﺮﻳﺲ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﺮای دو ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻣﺎﺷـﻴﻨﻬﺎ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺟﺪول 2 - 8 .ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻋﺘﻲ روﻏﻦ و ﮔﺮﻳﺲ روﻏﻦ ﻣﻮﺗﻮر روﻏﻦ ﮔﻴﺮﺑﻜﺲ و دﻳﻔﺮاﻧﺴﻴﻞ روﻏﻦ ﺗﺮﻣﺰ و ﻛﻼچ ﻛﻨﺘﺮل آب ﻣﺪل ﺘﺮﻟﻴ ﮔﺎﻟﻦ ﻟﻴﺘﺮ ﮔﺎﻟﻦ ﻟﻴﺘﺮ ﮔﺎﻟﻦ ﻟﻴﺘﺮ ﮔﺎﻟﻦ دﻓﻌﺎت ﺗﻌﻮﻳﺾ روﻏﻦ در 2000 ﺳﺎﻋﺖ دﻓﻌﺎت ﺗﻌﻮﻳﺾ ﮔﺮﻳﺲ در 2000 ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻮﻟﺪوزرD٨R 129 /0 034 /0 144 /0 038 /0 015 /0 004 /0 038 /0 01 /0 7/ 13 580 ﻟﻮدر ٦٦٩ 144 /0 03 /0 045 /0 012 /0 05 /0 004 /0 07 /0 019 /0 13 432 ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از اﻗﻼم ﻣﻬﻢ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و اﻳﻦ ﻗﻠﻢ ﭘﺲ از ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻛﻠﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت از ﺳﺎﻳﺮ اﻗﻼم ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ را ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺨﻤﻴﻦ زد زﻳﺮا ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﻴﻖ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ . ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ و ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺗﺮﻳﻦ روش ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠﺎرب ﻗﺒﻠﻲ دارﻧﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﭼﻨﻴﻦ آﻣﺎر و ﺗﺠﺎرﺑﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺟﺪول زﻳﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ اﻳﻦ ﻣﺪت زﻣﺎن را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﺮ ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ درﺻﺪی از ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺑﻴﺎن ﺷﻮد ﻣﻲ . اﻳﻦ ﻣﺒﻠﻎ در ﺻﻮرت ﻓ ﻘﺪان ارﻗﺎم دﻗﻴﻖ ﭼﻴﺰی در ﺣﺪود 13 ﺗﺎ17 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻋﻤﺮ ﺳـﺎﻋﺘﻲ ﻻﺳـﺘﻴﻚ را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﺎ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ 16 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺪﺳﺖ آورد ﻪ ﺑ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻻﺳﺘﻴﻚ ﮔﻮدﻳﺮ ﻣﺪل E-٤ دارای ﻋﻤﺮ 56500 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳـﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﺮ ﺳﺎﻋﺘﻲ آن ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻘﺪار زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺳﺎﻋﺖ 56500 = 3531 16 ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 34 ﺟﺪول2 - 9 . ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ ) ﺳﺎﻋﺖ ( ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮﻟﺪوزر و ﻟﻮدر 3200 2100 1300 ﮔﺮﻳﺪر ﻣﻮﺗﻮردار 5000 3200 1900 ا ﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺗﻚ ﻣﻮﺗﻮری 4600 3300 2500 دو ﻣﻮﺗﻮری 4000 3000 2300 ﻓﺸﺎری، ﻛﺸﺸﻲ و ﺑﺎﻻﺑﺮ 3600 2700 2100 ﻛﺎﻣﻴﻮﻧﻬﺎ 3500 2100 1100 ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﻋﺎﻣﻠﻲ ﻛﻪ در ﻫﻨﮕﺎم ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، ﺳﻬﻮﻟﺖ در اﻣﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ آن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ . ﺷﺪﺑﺎ ﭼﻮن در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺰاﻳﺎی ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺑﻄﻮر ﻛﻠﻲ ﺗﻤﺎم ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺣﺘﻲ در ﺻﻮرت ﻣﺮاﻗﺒﺖ و ﻧﮕﻬﺪاری ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎز در ﻣﻌﺮض ﺧﺮاﺑﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻣﺜﻼً از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ ﻳﻚ ﻗﻄﻌﻪ اﺳﺎﺳﻲ در ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ TBM ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺎﺧﻴﺮ در ﺗﺤﻮﻳﻞ ﭘﺮوژه ﻣﻲ . ﻮدﺷ ﻟﺬا ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻞ از ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ آﻧﻬﺎ را از ﻛﺠﺎ و ﺑﻪ ﭼﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﺪ و در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ را ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ و ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻤﻮد، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دﻳﮕﺮی را ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ آن راﺣﺖ ﺗﺮ و ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﺎ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻧﺤﻮه ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮی و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻧﮕﻬﺪاری آﻧﻬﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ . ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﻳﺎﺗﺎﻗﺎﻧﻲ از ﻳﻚ ﻣﻮﺗﻮر ﺑﻄﻮر ﻣﺮﺗﺐ ﮔﺮﻳﺴﻜﺎری و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﻮد، ﻋﻤﺮش ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ از ﻳﺎﺗﺎﻗﺎﻧﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺮاﺣﻞ ﻓﻮق در ﻣﻮرد آ ن اﻧﺠﺎم ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻣﺨﺎرج ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺼﻮرت درﺻﺪی از اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻳﺎ ﺑﺼﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻞ از اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻴﺎن ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺨﺎرج ﺑﻪ ﺣﺪ ﻛﺎﻓﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻣﺜﻼ ﻣﺨﺎرج ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻳﻚ ﺑﻴﻞ ﻫﻴﺪ روﻟﻴﻜﻲ ﺑﻴﻦ 80 ﺗﺎ120 درﺻﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻻﻧﻪ آن ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ، وﻟﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻨﮓ ﺷﻜﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﻣﺜﻼً ﻣﻮﺗﻮر اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻛﻤﺘﺮ از ﻣﻘﺪار ﻓﻮق ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻮاﺑﻖ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ راﻫﻨﻤﺎی ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺨﺎرج ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 6 - اﻧﻮا ع روﺷﻬﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ، ﻛﻞ ﻣﺨﺎرج ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ، اﺳﺘﻬﻼک، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری اﺳﺖ، ﺑﻪ دﺳﺖ آورده، ﺳﭙﺲ ﻣﺠﻤﻮع آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺳﺎل ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ آﻧﻬﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 35 - روش اﻧﺠﻤﻦ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران آﻣﺮﻳﻜﺎ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ در ﺳﺎل 1990 از ﺳﻮی اﻧﺠﻤﻦ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران آﻣﺮﻳﻜﺎ )AGC ( ﺗﻬﻴﻪ و ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در اﺧﺘﻴﺎر ﭘﻴﻤﺎ ﻧﻜﺎران آن ﻛﺸﻮر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ دارای ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن و ﻣﻔﺼﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر رود . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ اﻗﻼم ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻟﻒ ( ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک اﺳﺘﻬﻼک ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ارزش ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﻤ ﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری و از ﻛﺎراﻓﺘﺎدﮔﻲ اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد . اﺳﺘﻬﻼک ﻋﺎﻣﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺘﻌﺎدل ﻧﻤﻮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺗﻌﻠﻖ ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد . ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺪﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﺗﻤﻠﻚ ﺷﺮﻛﺖ ﻗﺮار دار د ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﭼﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻄﻮر ﻣﻔﻴﺪ ﻛﺎر ﻛﻨﺪ ﻳﺎ در ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻴﻜﺎری ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻪ ﺳﺎﻋﺖ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از دوره ای ﻛﻪ در ﻃﻮل آن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺳﺘﻬﻼک ﭘﻮﺷﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺟﺪﻳﺪ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻲ ﮔﺮدد . وﻗﺘﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﺮﻳﺪاری ﺷﺪه ا ﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ آن را ﺗﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﻧﻤﻮد . ( ب ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﺎﺷﻲ از ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻧﺮﺧﻬﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻳﺎ روﺷﻬﺎی دﻳﮕﺮ ﺣﺴﺎﺑﺪار ی ﭘﻮﺷﺶ داده ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﻧﺒﺎر و ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻣﻨﻴﺖ، ﺑﻴﻤﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﻤﻮل، ﻣﺎﻟﻴﺎت، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻛﺴﺐ ﻣﺠﻮز ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺗﺠﻬﻴﺰات، در ﻧﺮﺧﻬﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭘﻴﺶ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻧﺸﺪه . اﻧﺪ اﻣﺎ در ﺟﺪاول ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان داده ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻮد . ﻫﺰﻳﻨﻪ ای اﻧﺒﺎر و ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻣﻨﻴﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺒﺎر و ﻧﮕﻬﺪاری از ﺗﺠﻬﻴﺰات در دوره ﺑﻴﻜﺎری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻴﻤﻪ ﻣﻌﻤﻮل در ﻗﺒﺎل ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﻮادﺛﻲ ﭼﻮن ﺳﺮﻗﺖ، ﺗﺼﺎدﻓﺎت و ﺧﺮ اﺑﻜﺎری ﺻﺮف ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﻔﺎﻇﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ رﻳﺴﻜﻬﺎی ﺧﺎص ﻣﺜﻞ ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﻄﺮﻧﺎک اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﻧﻤﻲ .دﮔﺮد ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺎﻟﻴﺎت داراﻳﻲ ﻫﺎی ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺷﺮﻛﺖ در ﺻﻮرﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻫﺎ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺧﺬ ﻣﺠﻮز ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠﻬﻴﺰات در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺨﺎرج ﺑﺎزرﺳﻲ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺷﺎﻣﻞ دﺳﺘﻤﺰد ﻧﺎﻇﺮ و ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺑﺎﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات )CFC ( در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺎ ﺿﺮب ﻧﺮخ ﭘﻮل در ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﺳﺮﺷﻜﻦ ﻧﻤﻮد ن آن در ﺳﺎﻋﺎت ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ) ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه ﭘﻮل ((١١ ) ٢ ٢ N S N − + + = × ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ = ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ) ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ( × )ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ( ﺳﺎﻋﺎت ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 36 ﻋﻤﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺎل ) ( : N ﻓﺎﻛﺘﻮر ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ : S ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻴﻤﻪ ﻫﺎی ﺧﺎص، ﺑﻴﻤﻪ ﻣﺸﻤﻮل ﻣﺎﻟﻴﺎت، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی آﻣﻮزش ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ و ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ درآﻣﺪ ﺟﺰ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﻧﺮﺧﻬﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻧﺸﺪه . اﻧﺪ وﻟﻲ ﺑﻪ روﺷﻬﺎی دﻳﮕﺮ ﺟﺒﺮان ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ( ج ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری 1 (ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎرﮔﺮ ﺑﺮای ﺳﻮار ﻛﺮدن ﻗﻄﻌﺎ ت ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ در ﻣﺤﻞ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪاری ﺷﺎﻣﻞ دﺳﺘﻤﺰد و ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺎی اﺿﺎﻓﻲ ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎزرﺳﻲ ﻫﺎی دوره ای ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻗﻄﻌﺎت اﺻﻠﻲ و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻳﺎ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻗﻄﻌﺎت ﻓﺮﻋﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 2 (ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﺷﺎﻣﻞ آﻧﻬﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺟﺰﺋﻲ و ﻛﻠﻲ ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 3 (ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻛﺶ ﻛﺮدن و ﺟﺎ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﻻﺳﺘﻴﻚ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻻﺳﺘﻴﻚ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺳﻄﺢ ﻻﺳﺘﻴﻚ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ﻣﺎﻧﻨﺪ وﺻﻠﻪ زدن، ﺟﺎ اﻧﺪاﺧﺘﻦ و ﺑﺎزﻛﺮدن ﻻﺳﺘﻴﻚ، ﺗﻤﻴﺰ ﻛﺎری، ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﺎد ﻻﺳﺘﻴﻚ و ﺑﺎزرﺳﻲ ﻻﺳﺘﻴﻚ از ﻣﻮاردی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات را ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آورﻧﺪ . 4 (ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﺑﺮ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮﻫﺎ اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﺎی ﭘﺮ ﻣﺸﻘﺖ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻢ ﺑﺮ روی ﻗﻄﻌﺎت و ﻫﻢ ﺑﺮ روی ﻛﺎر ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ .ﺷﻮد ( د ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺣﺮﻛﺖ دادن و ﻣﺴ ﺘﻘﺮ ﻛﺮدن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﻬﻴﺰات از ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺎه دﻳﮕﺮ در اﻳﻦ ﻧﺮﺧﻬﺎ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﻮارض ﺑﺰرﮔﺮاه، ﻋﻮارض ﮔﻤﺮﻛﻲ، ﻛﺮاﻳﻪ ﻛﺸﺘﻲ، ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺗﺨﻠﻴﻪ از ﻛﺸﺘﻲ و ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﻤﺒﻞ ) ﻣﻮﻧﺘﺎژ ( ﻛﺮدن و ﺑﺎزﻛﺮدن دوﺑﺎره ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ( ﻫـ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ و روﻏﻦ در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﺮ ﮔﺎﻟﻦ و ﻣﺼﺮف ﻫﺮ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر در ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﻧﺮﻣﺎل ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﻮد ﻣﻲ . در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮ زﻳﺎدی ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻣﻴﻦ، ﺳﻴﻜﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر و ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻣﺘﺼﺪی ﻗﺮار دارد . ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻏﻦ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰ ﻳﻨﻪ ﻣﺼﺮف روﻏﻦ، ﺗﺮاوش روﻏﻦ، ﻧﮕﻬﺪاری روﻏﻦ و ﺧﻨﻚ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎی روﻏﻦ ﺑﻪ ﻋﻼوه ﻓﻴﻠﺘﺮ ﻫﻮا و ﻓﻴﻠﺘﺮ روﻏﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ( خ ﺳﺎﻳﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻗﻄﻌﺎت و ﺗﺠﻬﻴﺰاﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ و ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧﺎص اﻧﺒﺎر ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ اﻗﻼم ﺷﺎﻣﻞ دﻧﺪاﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺎم، ﻟﺒﻪ ﻫﺎی ﺑﺮﻧﺪه، ﺷﻴﻠﻨﮓ آب، ﻛﺎﺑﻞ و ﻏﻴﺮه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﺒﺮان اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﻛﻠﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ در اﻳﻦ دﺳﺘﻮر اﻟﻌﻤﻞ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد . در اﻳﻦ دﺳﺘﻮر اﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﺮه ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ دﺳﺘﻮر اﻟﻌﻤﻞ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺣﻮادث ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺮﻗﺒﻪ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻧﻤﻲ ﺷﻮد، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺮای ﺣﻮادث ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺮﻗﺒﻪ ﻧﻴﺰ ﭼﺎره اﻧﺪﻳﺸﻲ ﻛﻨﺪ . ﺟﺪول 2 - 10 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺒﻌﻲ ﺳﺮﻳﻊ ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺠﻬﺰات ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪه و ﺑﺮای ﺳﺎﻳﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ روﺷﻬ ﺎی ﺟﺒﺮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻛﻠﻴﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺰاﻳﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 37 ﺟﺪول2 - 10 .ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک اﺳﺘﻬﻼک ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺮاﺑﺮی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﻧﺒﺎر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺎﻻﺳﺮی ﻛﻠﻲ / ﭘﺮوژه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻣﻨﻴﺖ ﻳﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻴﻤﻪ ) ﺑﺎ رﻳﺴﻚ ﻧﺮﻣﺎل ( ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮﻧﺪه ﻣﺎﻟﻴﺎت ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ و اﻳﺎﻟﺘﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺧﺬ ﻣﺠﻮز ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﺎزرﺳﻲ و ﻧﻈﺎرت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺑﻴﻤﻪ ﻫﺎی ﺧﺎص ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻮﺟﻮد در اﻧﺒﺎر ﺑﺎﻻﺳ ﺮی ﭘﺮوژه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻮﺟﻮدی ﻗﻄﻌﺎت ﺑﺎﻻﺳﺮی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی آﻣﻮزش ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﻣﺎﻟﻴﺎت داراﻳﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺑﺮای ﺗﻌﻤ ﻴﺮات اﺳﺎﺳﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﺗﻌﻤﻴﺮی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺑﺮای ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺟﺰﺋﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﺗﻌﻤﻴﺮی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﻮﻳﺾ و روﻛﺶ ﻧﻤﻮدن ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮوﻳﺲ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺠﻬﻴﺰات در ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮوﻳﺲ ﺗﺠﻬﻴﺰات در ﻣﺤﻞ ﻛﺎر رﻗﻢ ﻣﺠﺰا ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺑﺰار و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﺎرﮔﺎه ﺑﺎﻻ ﺳﺮی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻤﻞ و اﺳﺘﻘﺮار ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻤﻞ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻛﺎر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻧﺼﺐ و ﻣﻮﻧﺘﺎژ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻤﻞ از ﻣﺤﻞ ﻛﺎر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻤﻞ وﻳﮋه ) ﺷﺮاﻳﻂ اﺿﻄﺮاری ( ﻋﻮارض ﺑﺰرﮔﺮاﻫﻲ ﻋﻮارض ﮔﻤﺮﻛﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 38 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ و ﺳﺮوﻳﺲ روﻏﻨﻜﺎر ی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻏﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻓﻴﻠﺘﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺎرﻛﺶ ﺳﻮﺧﺖ رﻗﻢ ﻣﺠﺰا ﻫﺰﻳﻨﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺣﻤﻞ روﻏﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺒﺎر ﺳﻮﺧﺖ و روﻏﻦ ﺑﺎﻻﺳﺮی ﭘﺮوژه ﺳﺎﻳﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺼﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮﺟﻮد ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎ ر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺳﻮد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻮادث ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺮﻗﺒﻪ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻧﺸﺪه ﻓﺮﺿﻴﺎت و روش ﺑﺮآورد ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻟﻒ . ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻛﻪ در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ دو ﻓﺮض زﻳﺮ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ : 1 . ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﻏﻴﺮ ﺳﺨﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده .ﺷﻮد ﻣﻲ 2 .وﻗﺘﻲ اﻳﻦ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺿﺎﻓﻲ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﺮای ﺗﺠﻬﻴﺰات در دراز ﻣﺪت ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . . ب ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎ ﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮ زﻳﺎدی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 1 . اﺑﺪاﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ در ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 2 .ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺗﻌﺪاد و ﻧﻮع ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪه در ﭘﺮوژه . ج ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ در ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺟﺪول )2 - 10 (اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﺪرج در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎ ران آﻣﺮﻳﻜﺎ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺑﺮآوردﻫﺎ ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری دﺷﻮار ﺣﺘﻤﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮ روی ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻳﻚ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ ﻣﻘﺪار ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﮕﺬارد، ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻟ ﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻴﺎت، ﺑﻴﻤﻪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . . د ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﺎرﻛﺮده 1( اﺳﺘﻬﻼک 1 - 1 ( اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﺑﻴﺶ از ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی آن ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺳﺘﻬﻼک از ﻓﺮﻣﻮل ﺟﺪول )2 - 10 (ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد 1 - 2 (وﻗﺘﻲ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﺎرﻛﺮده در ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﺧﻮب ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺴﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻗﻴﻤﺖ واﻗﻌﻲ ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد، ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ 125 ﻫﺰار واﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ250 ﻫﺰار واﺣﺪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ50 درﺻﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 39 1 - 3 (وﻗﺘﻲ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﺎرﻛﺮده ﺧﺮﻳﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺴﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺠﻤﻮع ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 2( ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 2 - 1 (ﺑﺮآورد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻛﺎرﻛﺮده ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ . در ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺎﺧﺖ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻛﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دﺳﺖ دوم ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دﺳﺖ دوم ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻜﺮر از وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ اﺳﺖ . 2 - 2 ( ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪه 2 - 2 - 1 (ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪه ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺟﺪول )2 - 10 (ﺑﺎﻳﺪ اﺻﻼح ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺗﻌﺪﻳﻞ اﺛﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻗﻄﻌﺎت ﺗﻌﻮﻳﺾ ﺷﺪه و ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻫﺎ، ﻗﻴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﻨﺪرج در ﺿﻤﻴﻤﻪ اﺻﻼح ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﺜﺎل : ﻟﻮدر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ در 1978 ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ70 ﻫﺰار و اﺣﺪ ﺧﺮﻳﺪاری ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ و ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻗﻄﻌﺎت و ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻗﻴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻪ آن ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺑﺮای دوره ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ 1978 اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ : 70 ﻫﺰار واﺣﺪ ﻓﺎﻛﺘﻮر اﺻﻼﺣﻲ : 752 /1× ﻗﻴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻪ اﺻﻼح ﺷﺪه : 64 / 122 ﻫﺰار واﺣﺪ 2 - 2 - 2 ( ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آﻧﺎﻟﻴﺰ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﻫﺎی دوﻟﺘﻲ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻫﺎی راﻫﻨﻤﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻟﻴﺴﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﺳﺎزﻧﺪه ﻫﺎ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . . ﻫـ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺨﺖ 1( از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻟﺬا ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﻫﻤﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑ . ﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﺗﻤﺎم ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻤﻜﻦ اﻋﻢ از آب و ﻫﻮا، ﻋﻮارض زﻣﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺳﺎﻋﺎت اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺎری و ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮ ﻣﻌﻤﻮل ﺑﺎﻳﺪ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮﻧﺪ . . و ﻛﺎر ﭼﻨﺪ ﺷﻴﻔﺘﻲ 1( در ﻃﻮل زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭼﻨﺪ ﺷﻴﻔﺘﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺗﻨﻈﻴﻤﺎت ﻻزم ﺑﺮ روی ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺟﺒﺮان اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺗﻚ ﺷﻴﻔﺘﻲ در ﻃﻮل ﻳﻚ ﺳﺎل ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﺮای ﺷﻴﻔﺖ دوم و ﺳﻮم ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ در 50 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد . 2( ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در ﺷﻴﻔﺖ دوم و ﺳﻮم را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻗﻴﻤﺖ ﻛﻠﻲ ﻟﻴﺴ ﺖ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻳﻚ ﺷﻴﻔﺖ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮای در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﺛﺮ ﻓﺮﺳﻮدﮔﻲ در ﺷﻴﻔﺖ ﻫﺎی ﻛﺎری ﻣﺘﻌﺪد ﻻزم آﻳﺪ . . ز ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﺗﺠﻬﻴﺰات 1( ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻳﻚ ﭘﺮوژه در زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﺧﻮد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارﻧﺪ . زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات آﻣﺎده ﺑﻜﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، وﻟﻲ ﺗﺎ ﻣﻮﻋﺪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻜﺎر ﮔﻤﺎﺷﺘﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ . 2( ﺳﻪ ﻧﻮع زﻣﺎن ﺑﻴﻜﺎری ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 40 2 - 1 ( داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ : ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻌﻨﻮان ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺑﺮای ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ در ﺣﺎل ﻛﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮ ر ﻋﺪم اﻳﺠﺎد وﻗﻔﻪ در روﻧﺪ ﻛﺎر از دﺳﺘﮕﺎه ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . 2 - 2 ( اﺟﺒﺎری : ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﻫﺮ دﻟﻴﻠﻲ ﺑﻪ ﺗﻌﻮﻳﻖ ﺑﻴﺎﻓﺘﺪ ﻳﺎ ﻛﺎر ﺑﺮای ﻣﺪﺗﻲ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﺷﻮد، دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺳﺎﻳﺖ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ، ﺑﺪون اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺎری اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ . 2 - 3 ( ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ : ﺑﻪ دﺳﺘﻮر دوﻟﺘﻲ ﻳﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻗﻀ ﺎﻳﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﺗﻌﻮﻳﻖ ﺑﻴﺎﻓﺘﺪ، وﻟﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ در ﺳﺎﻳﺖ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ . 3( در ﻫﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﺣﺘﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻲ ﺷﻮد، ﻫﺰﻳﻨﻪ ای ﻛﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آورﻧﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﻪ ﻗﻮت ﺧﻮد ﺑﺎﻗﻲ اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻴﻜﺎری اﺟﺒﺎری و ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻳﺎ ﻛ ﺎرﺑﺮان آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎﺛﻴﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای ﺳﺎﻳﺖ ﻫﺎی ﻛﺎری دﻳﮕﺮ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻣﻨﻴﺖ، اﺳﺘﺨﺪام ﻧﮕﻬﺒﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺎﻻﺳﺮی ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻴﻜﺎری آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻟﻒ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟ ﻜﻴﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ = ) ﻗﻴﻤﺖ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ) × ( ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ + ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﺨﻔﻴﻒ- 1 ( اﺳﺘﻬﻼک = ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ = ﺑﻴﻤﻪ، ﻣﺎﻟﻴﺎت، اﻧﺒﺎر، اﺧﺬ ﻣﺠﻮز و ... = . ب ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر . ج ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ = ) ﻗﻴﻤﺖ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ) × ( ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻗﻄﻌﺎت ( . د ﺗﺪارﻛﺎت ﺗﺪارﻛﺎت = ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﺪارﻛﺎت ( . ﻫـ ﻻﺳﺘﻴﻚ . و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ) ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ(- ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ )(ارزش اﺳﻘﺎﻃﻲ- 1( ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ) ﺳﺎﻋﺖ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ )(ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ( ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت)ﺳﺎﻋﺖﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻴﻤﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎت و .. (. × )ﻣ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺎﻟﻜﻴﺖ( ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ) ﺳﺎﻋﺖ ﺳﺎﻋﺎت ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ )(ﻧﺮخ دﺳﺘﻤﺰد ﻛﺎرﮔﺮ( ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت)ﺳﺎﻋﺖﻗﻴﻤﺖ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ( × )ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻻﺳﺘﻴﻚ( ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ) ﺳﺎﻋﺖ ( ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 41 ) ﻗﺪرت اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ ) × ( ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﻮﺧﺖ ) × ( ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺮ ﮔﺎﻟﻦ ﺳﻮﺧﺖ ( . ز ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻏﻦ 1 . ﺑﺮای ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮر روﻏﻦ ( 2 .ﺑﺮا ی ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺪون ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺣﺠﻢ روﻏﻦ از ﺟﺪول ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . . ح ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﻛﺐ 1 . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ = ) روﻏﻦ+ﺳﻮﺧﺖ+اﺳﺘﻬﻼک+ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ+ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎرﮔﺮ +ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ+ ﺗﺪارﻛﺎت+ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻻﺳﺘﻴﻚ × ( 175 2 .ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ روزاﻧﻪ و ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳ ﺒﻪ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد 2 روز در ﻫﻔﺘﻪ ﺗﻠﻒ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻳﻚ ﻣﺎه ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ 4 ﻫﻔﺘﻪ ﻛﺎر ﻣﻔﻴﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ )25 /0 = 4 ﻫﻔﺘﻪ ÷1.( ﻣﺎه ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی روزاﻧﻪ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد 4 ﺳﺎﻋﺖ در ﻫﻔﺘﻪ ﻫﺪر ﻣﻲ رود و 8 ﺳﺎ ﻋﺖ در روز ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد )222 /0 = 36 ﺳﺎﻋﺖ ÷ 8 ﺳﺎﻋﺖ ( و ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد 1 ﺳﺎﻋﺖ در روز ﻫﺪر ﻣﻲ رود ﻳﻌﻨﻲ 7 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎر در روز )143 /0 = 7 ﺳﺎﻋﺖ ÷1 ﺳﺎﻋﺖ ( 3 . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ = ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ × ( 25 /0 4 . ﻫﺰﻳﻨﻪ روزاﻧﻪ = ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ × ( 222 /0 5 . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ = ) ﻫﺰﻳﻨﻪ روزاﻧﻪ × ( 143 /0 6 .روش ﻣﻌﻤﻮل ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﻛﺐ ﻓﻮق اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺖ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺒﻨﺎی زﻣﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ اﺿﺎﻓﻲ ﺑﺮ 176 ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺒﻨ ﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ اﺿﺎﻓﻲ ﺑﺮ 40 ﺗﻘﺴﻴﻢ .ﺷﻮد ﻣﻲ 7 . در ﺟﺎﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﺟﺎزه ﻛﺎر در12 ﻣﺎه از ﺳﺎل را ﻣﻲ دﻫﺪ، ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻧﺮخ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﺗﻮزﻳﻊ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﻳﻚ ﺳﺎل ﺗﻘﻮﻳﻤﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت 176 در ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻋﺎت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻛﻪ از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ، ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ = ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻻﻧﻪ 12 ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 42 ﺟﺪول2 - 11 .ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ ) اﻳﻦ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ دﻳﺪ ﻛﻠﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﻛﺎرﺑﺮ ﺑﺮ روی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ( . ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻫﺎی ﻛﺎرﺑﺮ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﻴﻤﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﺗﺪارﻛﺎت ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺳﻮﺧﺖ روﻏﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ روزاﻧﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر * * * * * * * * * * * * ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺳﺎﺧﺖ * * * * * * * * * * * * ﻛﺎر ﺳﺨﺖ * * * * * * * * * * * * اﺟﺎره از ﻃﺮف ﺛﺎﻟﺚ * * * * * * * * * * * * ﻛﺎر ﭼﻨﺪ ﺷﻴﻔﺘﻪ * * * * * * * * * * * * ﻗﻴﻤﺖ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ * * * * * * * * * ﺳﺎﻋﺎت ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی * * * * * * ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ * * * * * ﺗﺨﻔﻴﻒ * * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ * * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ﭘﺎداش * * * * * * ﻓﺎﻛﺘ ﻮر ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﻴﻤﻪ و ... * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ * * * * * ﻧﺮخ ﭘﻮل * * * * * ﺟﺒﺮان ﺑﻴﻜﺎری ﻣﺎﺷﻴﻦ * * * * * * * * * * ﺳﺎﻋﺎت ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ * * * * * ﻧﺮخ دﺳﺘﻤﺰد ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ * * * * * ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪه * * * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ * * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﺪارﻛﺎت ﺑﺮای ﻗﻄﻌﺎت * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ارزش ﻻﺳﺘﻴﻚ * * * * * ﻋﻤﺮ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻻﺳﺘﻴﻚ * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﻮﺧﺖ * * * * * * ﻗﻴﻤﺖ ﺳﻮﺧﺖ * * * * * * ﺗﻐﻴﻴﺮات اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻣﻮﺗﻮر * * * * * * ﻓﺎﻛﺘﻮر روﻏﻦ * * * * * ﻗﻴﻤﺖ روﻏﻦ * * * * * ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 43 ﻣﺜﺎل : ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺎﻋﺘﻲ را ﺑﺮای ﻟﻮدر ﻛﺎﺗﺮ ﭘﻴﻼر ﻣﺪل 966 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ . اﻃﻼﻋﺎت زﻳﺮ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ از راﻫﻨﻤﺎی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 12 . ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻫﺰﻳﻨ ﻪ ﺑﺮای ﻟﻮدر ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ﻣﺪل 966 ) 216 اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ( ﺳﺎﻋﺎت ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﺨﻔﻴﻒ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺣﻤﻞ ﻓﺎﻛﺘﻮر اﺳﻘﺎﻃﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﻴﻤﻪ و ... ﻓﺎﻛﺘﻮر cfc ﺳﺎﻋﺎت ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﺪارﻛﺎت ﺑﺮای ﻗﻄﻌﺎت ﻓﺎﻛﺘﻮر ارزش ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻋﻤﺮ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻻﺳ ﺘﻴﻚ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺳﻮﺧﺖ ) ﮔﺎﻟﻦ ﺑﺮ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﺑﺮﺳﺎﻋﺖ ( ﻓﺎﻛﺘﻮر روﻏﻦ 9810 1440 165 /0 024 /0 021 /0 043 /0 05 /0 240 00003 /0 196 /0 047 /0 3165 036 /0 188 /0 ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه : 5/8 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﺳﻮﺧﺖ : 81 /0 واﺣﺪ ﺑﺮای ﻫﺮ ﮔﺎﻟﻦ دﺳﺘﻤﺰد ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ : 3/ 23 واﺣﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ : 212420 واﺣﺪ 1 .ﻫﺰﻳﻨ ﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺴﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ × [212420 (1-0/165 +0/024)] = 182468 اﺳﺘﻬﻼک : × 182468 (1-0/021-0/047) = 17/33 9810 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ : × 182468 0/05 = 6/34 1440 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻮﺧﺖ و ﺗﻌﻤﻴﺮات : ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر : × 240 23/3 = 3/88 1440 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﻄﻌﺎت : × 212420 0/00003 = 6/37 ﻫﺰﻳ ﻨﻪ ﺗﺪارﻛﺎت : × 6/37 0/196 = 1/25 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻻﺳﺘﻴﻚ : × 212420 0/047 = 3/15 3165 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ : × × 216 0/036 0/81 = 6/42 ﻫﺰﻳﻨﻪ روﻏﻦ : × 6/42 0/188 = 1/21 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺮﻛﺐ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ : 176(17/33 + 6/34 + 3/88 + 6/37 +1/25 + 3/15 + 6/42 +1/21) = 8087/2 ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 44 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ : × 0/25 8087/2 = 2021/8 ﻫﺰﻳﻨﻪ روزاﻧﻪ : × 0/222 2021/8 = 448/8 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ : × 0/143 448/8 = 64/2 ﺟﺪول2 - 13 . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻟﻮدر ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ﻣﺪل966 ) 216 اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ( ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﻮﺧﺖ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﻛﺐ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺳﺎﻋﺎت ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺳﺎﻋﺎت ﻛﺎر ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ اﺳﺘﻬﻼک cfc ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﺗﺪارﻛﺎت ﻻﺳﺘﻴﻚ ﺳﻮﺧﺖ روﻏﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ روزاﻧﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ 21420 9810 1440 33 / 17 34 /6 88 /3 37 /6 25 /1 15 /3 42 /6 21 /1 2/ 8087 8/ 2021 8/ 448 2/ 64 2 - 7 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ از ﺳﻮ ی ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ ) ﺳﺎﺑﻖ ( ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای دارﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻛﺎرﻳﺶ ﻛﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد و اﻳﻦ اﻓﺖ ﺑﺎزدﻫﻲ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ 60 درﺻﺪ ﺑﺎزدﻫﻲ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻧﻮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﺮﺳﺪ، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﺧﻮد را ﻧﻤﻮده و اداﻣﻪ ﻛﺎر ﺑﺎ آن ﻏﻴﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﻓﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ روز در اﻳﺮان 70 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ اوﻟﻴﻪ اش در ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻧﻮ ﺑﻮده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻧﻴﺰ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان اﺳﺘﻬﻼک در ﻧﻈﺮ ﮔ ﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﻠﺖ ﻋﺪم اﺳﺘﻬﻼک ﻛﺎﻣﻞ )100 درﺻﺪی ( ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﺴﺒﺖ ﺗﻌﻤﻴﺮات و ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ در اﻳﺮان ﺑﻪ ﻧﺤﻮی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﺿﻮاﺑﻂ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه را ﻋﻴﻨﺎً در اﻳﺮان ﻣﻼک ﻋﻤﻞ ﻗﺮار داد و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل در آﻣﺮﻳﻜﺎ وﻗﺘﻲ ﻳﻚ ﺑﻮﻟﺪوزر ده ﻫﺰار ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻄﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﺎر ﻛﻨﺪ، اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺻﺪ درﺻﺪ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺪﻧﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ دﻳﮕﺮ ﻫﻴﭻ ارزﺷﻲ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ در اﻳﺮان ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم ﻳﻚ ﺳﺮی ﺗﻌﻤﻴﺮات اﺳﺎﺳﻲ و ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ دوﺑﺎره آﻣﺎده ﻛﺎر و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﻜﻠﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ دارای ارزش اﺳﺖ و اﻳﻦ ارزش ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺑﻪ ﻣﻴﺰان 30 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . S ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ B ﻣﺒﻠﻐﻲ ﻛﻪ دارﻧ ﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻘﺪی آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ ) ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻘﺪی ( C ﻣﺒﻠﻎ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﺮوش ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه = ٣٫٠B ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 45 اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ : ﺑﻬﺮه ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای دارﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت : ﻣﺒﻠﻐﻲ ﻛﻪ ﺑ ﺎﺑﺖ ﺑﻬﺮه ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد، دارای دو ﺟﺰء اﺳﺖ : اﻟﻒ- اﻓﺖ ارزش ﭘﻮل ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮرم و ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی در ﻳﻚ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮان ﺷﺪن ﻛﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت ﺗﺠﻠﻲ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻟﺬا ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ ﺻﺎﺣﺐ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ اﺳﺘﻬ ﻼک ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﻛﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻴﺰاﻧﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎ آن ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ روز ﺗﻬﻴﻪ و ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ اوﻟﻴﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻤﻲ ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎدآوری اﺳﺖ اﻳﻦ ﻛﻪ اﻓﺖ ارزش ﭘﻮل ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻮرم ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺮﺗﺐ اﻋﻼم ﻣﻲ ﮔﺮدد . وﻟﻲ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻼک ﻋﻤﻞ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، زﻳﺮا ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻮرم از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ اﺧﺘﻼف زﻳﺎد دارﻧﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻟﺬا در ﻣﻮرد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ از رﻗﻢ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻮرم ﺻﺮﻓﺎً ﺑﻪ ﻋﻨﻮا ن راﻫﻨﻤﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﺪﺗﺎً از ﻃﺮﻳﻖ واردات ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺮخ ﺑﺮاﺑﺮی ارزﻫﺎی ﺧﺎرﺟﻲ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد . ب- ﺳﻬﻤﻲ از ﺳﻮدی ﻛﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﭘﻮل ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر اﻧﺪاﺧﺘﻦ آن ﺑﺪﺳﺖ آورد ﻣﻲ . ﻣﻴﺰان ﺳﻮد ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻌﻠﻲ اﮔﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻛﺎﻻﻳﻲ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ، اﻏﻠﺐ ﺧﺮﻳﺪاران اﻗﺪام ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻘﺪ و اﻗﺴﺎط ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﭼﻮن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ اﻛﺜﺮاً ﮔﺮان ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻟﺬا در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ واﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻓﻌﻠﻲ ﻣﻼک ﻋﻤﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﻴﺰان ﺳﻮد ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻌﻠﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﺒﻠﻐﻲ ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻄﻮر ﻧﻘﺪی ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد، اﻛﺜﺮاً زﻳﺮ 20 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻘﻴﻪ ﭘﻮل در اﻗﺴﺎط ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت از ﺧﺮﻳﺪاران درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻮن ﺧﺮﻳﺪاران 80 درﺻﺪ از ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﻋﻤﻼً ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻧﻤﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ا ز ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ درآﻣﺪ ﺧﻮد ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آورﻧﺪ . ﻟﺬا ﺑﻨﺪ ب از ﻗﺴﻤﺖ ﺳﻮد ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﻳﻦ 80 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد، وﻟﻲ ﺑﻪ ﻋﻮض ﺧﺮﻳﺪاران، ﺳﻮد ﻛﻤﭙﺎﻧﻲ ﻓﺮوﺷﻨﺪه را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ ﻛﻪ در آن اﻓﺖ ارزش ﭘﻮل ﻧﻴﺰ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺳﻮد 20 درﺻﺪ ﻧﻘﺪ ی ﺧﺮﻳﺪار را ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺎدل ﺳﻮد ﻛﻤﭙﺎﻧﻲ ﻓﺮوﺷﻨﺪه در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﻢ در ﺣﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ واﻗﻌﻴﺎت ﻛﺎر ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻗﺮار ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺳﻮد اﻛﺜﺮ ﻛﻤﭙﺎﻧﻲ ﻫﺎی ﻓﺮوﺷﻨﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 16 درﺻﺪ اﺳﺖ و ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﻴﻦ رﻗﻢ را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻛﺮده و در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺧﻮد ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﻧﻤﺎ ﻳﻴﻢ ﻧﻜﺘﻪ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻮن 70 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻟﺬا ﺳﻮد 70 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﻄﻮر اﺳﺘﻬﻼﻛﻲ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد، 30 درﺻﺪ ﺑﻘﻴﻪ ﺑﺎﻳﺪ از ﺳﻮد ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺮﺧﻮردار ﮔﺮدد . ﻳﻌﻨﻲ 70 % ﺑﺎ ﺳﻮد ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ = 16 8 2 درﺻﺪ و30 % ﺑﺎ ﺳﻮد ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ16 درﺻﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺒﻨﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ٧٫٠B C B S S − = ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 46 ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﻮد ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای دارﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ : S ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ B ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻘ ﺪی ﻣﺎﺷﻴﻦ C ﻣﺒﻠﻎ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﺮوش ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﺪه = ٣٫٠B D ﺳﻮد ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ درﺻﺪ ) دراﻳﻨﺠﺎ 16 ( % N ﻋﻤﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎل ﺳﻮد ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳ ﻪ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : ١ ٢ . . ٣٫٠ . . ٧٫٠ ٠٠١ B D N B D N S + × . . ٥٦٫٠ ٠٠١ B D N S = و ﺑﺮای ﺳﻮد16 درﺻﺪی ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ در ﻣﻲ : آﻳﺪ . ٤٠١٫٠B N S = ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺮآورد ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن و ﻳﺎ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎﻳﺎن ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻧﻮع، ﻣﺪل، ﻗﺪرت و ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻧﺪارﻧﺪ، ﻟﺬا ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻄﻲ را ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آن ﺑﻪ رﻗﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل رﺳﻴﺪ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داد . ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ رﻗﻤﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ را ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد ﻛﻪ ﻧﻴﻤﻲ از ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﺧﻮد را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ا ﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ دارای ﺑﺎزدﻫﻲ ﻣ ﺘﻮﺳﻂ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻋﻤﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ٧٫٠B S =اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﮔﺮ E را ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ، ﻣﻘﺪار آن ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد . اوﻻً ﻓﺮض ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ در ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﻛﻪ ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد، B ﺑﺎﺷﺪ و ﺛﺎﻧﻴﺎً ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻄﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻫﺮ ﺳﺎل 10 درﺻﺪ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﺛﺎﻟﺜﺎً ﻋﻤﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦN ﺳﺎل ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺎل ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎ ﻋﻤﺮ N ﺳﺎل ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ١٫٠ ٥٠٫٠ ١ ٢ N E B B B N = + = + ﻳﺎ (٥٠٫٠ ١ ) E B N = + ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 47 و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ : ٧٫٠B S اﺳﺘﻬﻼک ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ٧٫٠ ٥٠٫٠ ١ E N S + × ﺳﻮد ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﻪ ﺳﻮد ﺳﺎﻋﺘ ﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﺟﺎی ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻧﻘﺪی ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ . ٤٠١٫٠B N S = . ٤٠١٫٠ ٥٠٫٠ ١ E N N S = + × ﺳﻮد ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﻧﮕﻬﺪاری، ﺗﻌﻤﻴﺮات، ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ و ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺼﺮﻓﻲ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ارﻗﺎم ﺻﺤﻴﺢ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻛﻪ ارﻗﺎم ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺠﺮﺑﻲ را اراﺋﻪ ﻣﻲ دﻫﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد : اﻟﻒ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری ﺑﺮای آن دﺳﺘﻪ از دارﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻛﻪ دارای دﺳﺘﮕﺎه ﺣﺴﺎﺑﺪاری ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻧﺒﻮده و از رﻗﻢ ﺻﺤﻴﺢ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻃﻼع ﻧﺪارﻧﺪ، در اﻳﻦ ﺣﺎﻻت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ و ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺼﺮﻓﻲ از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ : .I B S = ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ I :ﺿﺮﻳﺐ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری B :ﻗﻴﻤﺖ ﻧﻘﺪی ﺧﺮﻳﺪ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ S :ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ . ب ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری، ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ از ﻓﺮﻣﻮل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد .I B S = ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ B :از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد (٥٠٫٠ ١ ) E B N = + N :ﻋﻤﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺳﺎل E :ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻓﻮق ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ را ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺴﺎب ﻛﺮد : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 48 . (٥٠٫٠ ١ ) I E N S = + × ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻬﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ ﺳﻮﺧﺖ ﻣﻘﺪار ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻨﺰﻳﻦ ﺳﻮز ﻳﺎ ﮔﺎزوﺋﻴﻞ ﺳﻮز را ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺪﺳﺖ آورد : • ﺑﺮای ﻣﺎﺷ ﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ x 175 /0 • ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﻧﻴﻤﻪ ﺳﻨﮕﻴﻦx 14 /0 • ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺒﻚ x 12 /0 x :ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﺳﺐ ﺑﺨﺎر )hp ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮرد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑ ﺎ ﺑﺮق ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد : ﻳﻚ ﻛﻴﻠﻮ وات )kw = ( 37 /1 اﺳﺐ ﺑﺨﺎر )hp ( ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺒﻚ : ﺑﺘﻮﻧﻴﺮ، ﺳﻮاری، وﻳﺒﺮاﺗﻮر، ﻟﻨﺪرور ﻳ ﺎ اﻧﻮاع واﻧﺖ، وﻳﻨﭻ دﻳﺰﻟﻲ، ﭘﻤﭗ ﻫﺎی دﻳﺰﻟﻲ ﻛﻮﭼﻚ . ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻴﻤﻪ ﺳﻨﮕﻴﻦ : ﺗﺮاک ﻣﻴﻜﺴﺮ، اﻧﻮاع ﻣﻴﻨﻲ ﺑﻮس و اﺗﻮﺑﻮس، داﻣﭙﺮ، ﭘﻤﭗ ﺑﺘﻦ، اﻧﻮاع ﻛﻤﭙﻜﺘﻮر دﻳﺰﻟﻲ، اﻧﻮاع ﺷﻤﻊ ﻛﻮب، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﭘﺨﺶ ﻛﻨﻨﺪه ﻗﻴﺮ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑ ﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﻨﺪ . روﻏﻦ، ﮔﺮﻳﺲ، آب، ﺑﺎﻃﺮی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻮاد ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . وﻟﻲ ﺑﻌﻠﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻛﻤﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دارﻧﺪ ﺗﻮ ﻣﻲ ، ان از دﻗﺖ زﻳﺎد ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﻧﻤﻮد و رﻗﻢ ﻣﺘﻮﺳﻄﻲ را ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻮاد ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻣﻌﺎدل 20 درﺻﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﺜﺎل ﻣﻄﻠﻮﺑﺴﺖ ﺑﺮآورد ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻟﻮدر ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ﻣﺪل 966 ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ10،000 ﺳﺎﻋﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 7/6 ﺳﺎل ﺗﻌﺪ اد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ 1500 ﺳﺎﻋﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ 1600 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر 216 اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻧﺮخ ﺳﻮد 10 درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﺳﻮﺧﺖ 160 رﻳﺎل ﺑﺮای ﻫﺮ ﻟﻴﺘﺮ اﺳﻘﺎط ﻣﺎﺷﻴﻦ E = × 0/3 0/3 1600 = 480 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ 32 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 49 ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ3000 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ارزش ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﺑﺘﺪای ﺳﺎل Y N × 200 = اﺳﺘﻬﻼک ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل × = = 2 (1600- 32) 468/0597 6/7 ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری در اﺑﺘﺪای ﺳﺎل 1600 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری در اﻧﺘﻬﺎی ﺳﺎل 1600- 468/0597 = 1137/94 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ 1600+1137/94 = 1365/97 2 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻣﺨﺎرج ﺳﻮد ﺳﺎﻋﺘﻲ × × = 6 0/1 1365/97 10 91065 1500 رﻳﺎل در ﺳﺎﻋﺖ ﻛﻞ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ × + 6 468/059 10 91065 = 403104 1500 رﻳﺎل در ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺨﺎرج ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺨﺎرج ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ ﺳﺎﻋﺘﻲ ) ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﺼﺮف 60 درﺻﺪ ( × × 0/227 216 0/6 = 29/42 ﻟﻴﺘﺮ ﻗﻴ ﻤﺖ ﺳﻮﺧﺖ ×29/42 160 = 4707/1 رﻳﺎل ﻣﺨﺎرج ﺳﺮوﻳﺲ ﺳﺎﻋﺘﻲ )3/1 ﻣﺨﺎرج ﺳﻮﺧﺖ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﻣﻲ (ﺷﻮد ×1/3 4707/1 = 1569 رﻳﺎل ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ) ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ 6/0 ( × (1600- 32) 0/6 = 940/8 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﺮای ﺳ ﺎل اول : × K 1 940/8 = 33/964 1+ 2 + 3 + + 6 + 6/7 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮات × = 6 33/964 10 22643 1500 رﻳﺎل ﻣﺨﺎرج ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻻﺳﺘﻴﻚ × = 6 32 10 10667 3000 رﻳﺎل ﻣﺨﺎرج ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ×10667 0/15 = 1600 رﻳﺎل ﻛﻞ ﻣﺨﺎرج ﻻﺳﺘﻴﻚ 12267 رﻳﺎل ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 50 ﻣﺨﺎ رج روﻏﻦ ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻋﺘﻲ روﻏﻦ hp c q t × × = + 0/6 0/00272 0/887 ﻟﻴﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ × × = + 216 0/6 0/00272 (0141+0/045 +0/05 +0/07) =0/706 0/887 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ روﻏﻦ ) از ﻗﺮار ﻟﻴﺘﺮی 10،000 رﻳﺎل ( 7060 = 10،000 × 706 / 0 رﻳﺎل ﻛﻞ ﻣﺨﺎرج ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺎﻋﺘﻲ 48246 - روش ﻛﻼﺳﻴﻚ اﻳﻦ روش در ﻛﺘﺐ ﻣﺘﺪاول ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ارا ﻳﻪ ﺷﺪه و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻣﺜﺎل ﻣﻄﻠﻮﺑﺴﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﺎﺑﺖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻳﻚ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻮﺗﻮر دﻳﺰل ﻧﺼﺐ ﺷﺪه روی ﺷﺎﺳﻲ ﺑﺎ ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی و ﻇﺮﻓﻴﺖ 5/1 ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ و اﻃﻼﻋﺎت زﻳﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﻮﺗﻮر 176 / 162 اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺨﺰن روﻏﻦ 712 / 22 ﻟﻴﺘﺮ ﺟﻤﻊ ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻴﻦ دو ﺗﻌﻮﻳﺾ 100 ﺳﺎﻋﺖ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﻣﻮﺗﻮر 6/0 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻟﻴﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ 596 / 14 = 176 / 162 + 15 /0×6/0 روﻏﻦ ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻟﻴﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ × × + = 162/176 0/6 0/00272 22/712 0/525 0/887 100 وزن ﺧﺎﻟﺺ61700 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ 6 ﺳ ﺎل ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺳﺎل 2000 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ 6580800 واﺣﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ 61700 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ) ﺑﺎزای ﻫﺮ 100 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم4/ 317 واﺣﺪ ( = 195840 واﺣﺪ ﺗﺨﻠﻴﻪ و آﻣﺎده ﻛﺮدن 17600 واﺣﺪ ﻣﺨﺎرج ﻛﻞ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ 6794240 واﺣﺪ ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ 5833 /0× 6794240 = 3963080 واﺣﺪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ اﺳﺘﻬﻼک 6 ÷ 6794240 = 1132373 واﺣﺪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات؛ 100 درﺻﺪ اﺳﺘﻬﻼک 1132373 واﺣﺪ ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 51 ﺑﻬﺮه ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری12 درﺻﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری 3963080 × 12 /0 = 475570 واﺣﺪ ﻛﻞ ﻣﺨﺎرج ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻻﻧﻪ 2740316 واﺣﺪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺨﺎرج ﺛﺎﺑﺖ در ﺳﺎﻋﺖ 2000 ÷ 2740316 = 1370 واﺣﺪ ﺳﻮﺧﺖ 596 / 14 ﻟﻴﺘﺮ10 × 596 / 14 = 96 / 145 واﺣﺪ روﻏﻦ ﻣﻮﺗﻮر 60 × 525 /0 = 44 / 31 واﺣﺪ ﺟﻤﻊ ﻛﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺪون ﻛﺎرﮔﺮ 4/ 1547 واﺣﺪ ﻣﺜﺎل ﻣﻄﻠﻮﺑﺴﺖ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻳﻚ واﮔﻦ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه از زﻳﺮ ﺑﺎ ﻃﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮده ای 19 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﺶ ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﻣﺠﻬﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭼﻮن ﭼﺮخ و واﮔﻦ دارای ﻋﻤﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﻃﻼﻋﺎت زﻳﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . ﻣﻮﺗﻮر دﻳﺰل ﺑﻘﺪرت 4/ 253 اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺨﺰن روﻏﻦ 53 ﻟﻴﺘﺮ ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻴﻦ دو ﺗ ﻌﻮﻳﺾ روﻏﻦ 80 ﺳﺎﻋﺖ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی 6/0 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺼﺮف ﺳﻮﺧﺖ در ﺳﺎﻋﺖ× × 0/6 0/15 253/4 = 22/81 ﻟﻴﺘﺮ ﻣﺼﺮف روﻏﻦ در ﺳﺎﻋﺖ × × = 253/4 0/6 0/00272 53 + 1/13 0/887 80 ﻟﻴﺘﺮ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ 5 ﺳﺎل ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی درﺳﺎل 2000 ﺳﺎﻋﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ، 50 درﺻﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﻋﻤﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ 5000 ﺳﺎﻋﺖ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات آن15 درﺻﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻚ 3811200 واﺣﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻛﺴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد 748800 - واﺣﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺎﻟﺺ ) ﺑﺪون ﻻﺳﺘﻴﻚ ( 3062400 واﺣﺪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﺘﻮﺳﻂ ) ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ ( ×2286720 =0/6 3811200واﺣﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻟ ﻴﺎﻧﻪ اﺳﺘﻬﻼک ÷ 612480 = 3062400 5 واﺣﺪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ×326240 = 612480 0/5 واﺣﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 52 ﺑﻬﺮه ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری12 درﺻﺪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری × 274406 = 2286720 0/12واﺣﺪ ﻣﺨﺎرج ﻛﻞ ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻻﻧﻪ 1193126 واﺣﺪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺛﺎﺑﺖ ÷ 597 = 1193126 2000 واﺣﺪ اﺳﺘﻬﻼک ﻻﺳﺘﻴﻚ ÷150 = 748800 5000 واﺣﺪ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻻﺳﺘﻴﻚ ×23 =150 0/15 واﺣﺪ ﺳﻮﺧﺖ 81 / 22 ﻟﻴﺘﺮ و ﻫﺮ ﻟﻴﺘﺮ10 واﺣﺪ 1/ 228 واﺣﺪ روﻏﻦ 13 /1 ﻟﻴﺘﺮ و ﻫﺮ ﻟﻴﺘﺮ60 واﺣﺪ 8/ 67 واﺣﺪ ﺟﻤﻊ ﻛﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺪون ﻛﺎرﮔﺮ 9/ 1065 واﺣﺪ 2 - 8 - ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺨﺎرج ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ روﺷﻬﺎی دﻳﮕﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ داﺋﻤﺎً در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﺧﺮﻳﺪاری ﻳﺎ اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎﺻﻲ ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت دارای ﻣﺰاﻳﺎی اﻗﺘﺼﺎدی زﻳﺎدی اﺳﺖ، در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ دﻳﮕﺮ ﻛﺮاﻳﻪ آﻧﻬﺎ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺮ و ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴﺮد ﺗﻤﺎم ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮد را در ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛﻮﺗﺎه اﻧﺠﺎم ﻛﺎر، ﻋﺪم اﻃﻤﻴﻨﺎن از وﺟﻮد ﻛﺎر در آﻳﻨﺪه ﻳﺎ ﻓﻘﺪان ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻛﺎﻓﻲ اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣ . ﺴﺎﺋﻠﻲ ﻛﻪ در ﻛﺮاﻳﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻫﺰﻳﻨﻪ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻛﺮاﻳﻪ ای اﺳﺖ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺮاﻳﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻴﺰان ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮای آن، وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدی ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﺎرﻛﺮد ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻴ . ﺰان ﻛﺎرﻛﺮد را ﻣﻲ ﺗﻮان از روی ﮔﺰارﺷﺎت ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻳﺎ ﮔﺰارش ﻧﺎﻇﺮ ﻳﺎ از روی ﺷﻤﺎرﻧﺪه ﻛﺎرﻛﺮد ﻣﻮﺗﻮر و ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺟﺰ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺳﺎﺳﻲ در ﻫﺮ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﺮف ﻣﺤﻠﻲ و ﻧﻮع و ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﺠﻬﻴﺰات، ﺧﻂ ﻣﺸﻲ ﻣﺎﻟﻜﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎزدﻳﺪﻫﺎی ﻓﻨﻲ و ﺗﻌﻤﻴﺮات اﺳﺎﺳﻲ را ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ در دوره اﺟﺎره ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺪون ﻧﻘﺺ ﻓﻨﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﭙﺮدازد . ﻣﻮﺟﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺟﺰﺋﻲ، ﺧﺴﺎرات ﻧﺎﺷﻲ از اﺳﺘﻔﺎده ﻏﻴﺮ ﺻﺤﻴﺢ ﻳﺎ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻟﻮازم ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺎﺑﻠﻬﺎ، ﺗﻴﻐﻪ ﻫﺎی ﺑﺮش و ﺳﺎﻳﺮ ﻗﻄﻌﺎت در ﻣﻌﺮض ﺳﺎﻳﺶ را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮔﻴﺮد و ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻓﺮم اوﻟﻴﻪ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ از ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪ . - ﺗﻤﻠﻚ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ اﺟﺎره ﻫﺪف از اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻪ روش ﻣﺘﺪاول ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ و ﭘﻴﻤﺎﻧﻜ ﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺪام ﻳﻚ از اﻳﻦ روﺷﻬﺎ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1. ﺧﺮﻳﺪن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 53 2. اﺟﺎره ﻛﺮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 3. اﺟﺎره ﻛﺮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺷﺮط ﺗﻤﻠﻴﻚ آﻧﻬﺎ در ﻳﻚ زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ روش اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﻮﻧﻪ ای ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻣﺼﺮف ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﺑﺎ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺨﺎرج ﻛﻞ ﺗﺎﻣﻴ ﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻫﺮ ﻛﺪام از روﺷﻬﺎ دارای ﻣﺤﺎﺳﻦ و ﻣﻌﺎﻳﺒﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻞ از ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﮔﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺘﻌﺎرف ﻫﺰﻳﻨﻪ / ﺳﻮد ﺑﺎ ﻫﺮ ﻛﺪام از روﺷﻬﺎ ﺟﻮاﺑﮕﻮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﮔﺮ ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮی ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ، اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ آﻧﻬﺎ را ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﺮد و ﺳﭙﺲ در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺟﻬﺖ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮد . ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر دﻳﮕﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺨﻠﻴﻪ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ در ﮔﻮدﺑﺮداری ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه در اﻃﺮاف آن و ﺗﺨﻠﻴﻪ آﺑﻬﺎی زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﭘﻤﭙﺎژ ﻛﺮدن ﻣﻘﺪور ﺑﺎﺷﺪ . در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺑﺮای ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر دﻳﮕﺮ ﻣﺼﺮف اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﺑﺎر در ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﺎﻳﺪ . ﻟﺬا ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر اول ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻻزم را ﺧﺮﻳﺪاری ﻛﻨﺪ و ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر دوم آﻧﻬﺎ را اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ، آﻧﻬﺎ را داﺋﻤﺎً ﻣﺼﺮف ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و دﻳﮕﺮی ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﻨﺪرت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را اﺟﺎره ﻛﻨﺪ . در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﺮی ﻓﺮﺿﻴﺎت ﻣﻌﺎدﻟﻪ ای اراﺋﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﻣﺼﺮف در ﺳﺎل را ﻛﻪ ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و اﺟﺎره ﻣ ﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﺮﺿﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه و ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت در وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﭼﻨﺪان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ دﻗﻴﻖ ﺑﺎﺷﺪ، وﻟﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . P : ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ S : ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه در اﻧﺘﻬﺎی ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت N : ﺗﻌﺪاد ﺳﺎل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ p :ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺼﺮف2000 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﺎلﺳ q : ﻣﺴﺎویP اﺳﺖ اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت2000 ﺳﺎﻋﺖ در ﺳﺎل ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ازP اﺳﺖ اﮔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻛﻤﺘﺮ از 2000 ﺳﺎﻋﺖ در ﺳﺎل ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . i :ﻣﺠﻤﻮع ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻻﻧﻪ، ﺑﻬﺮه، ﺑﻴﻤﻪ، ﻣﺎﻟﻴﺎت و ﺗﻮﻗﻔﮕﺎه ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت درﺻﺪی از ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺣﺪود 13 /0 در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . Q : ﻋﺎﻣﻠﻲ ﻛﻪ در ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪش ﺿ ﺮب ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺼﻮرت ﻛﺴﺮ اﻋﺸﺎری ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﻘﺎدﻳﺮ Q در ﺟﺪول2 - 14 اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . C : ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺑﺪون ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻮﺧﺖ روﻏﻦ و ﮔﺮﻳﺲ و دﺳﺘﻤﺰد راﻧﻨﺪه n : ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎ ت ﻣﺼﺮف ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ ﻛﻪ در آن ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺴﺎوی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻼﺋﻢ و اﺻﻄﻼﺣﺎت ﻓﻮق ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 54 ﺟﺪول2 - 14 . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮر ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ )Q ( ﻋﻤﺮ ) ﺳﺎل ( ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑ ﻪ ﺻﻮرت درﺻﺪ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ 2 75 3 7/ 66 4 5/ 62 5 60 6 33 / 58 7 14 / 57 8 25 / 56 9 55 / 55 10 55 11 54 / 54 12 17 / 54 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت P S N − = اﺳﺘﻬﻼک P S q N − =ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ iPQ = ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری )a ( P S P S iPQ q Nn Nn n − − = + +ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت C = 175ﻓﻘﻂ اﺟﺎره P S p Nn − = 1 3ﺗﻌﻤﻴﺮات )b ( C P S p Nn − = + 1 175 3ﻫﺰﻳﻨﻪ در ﺳ ﺎﻋﺖ ﺑﺎ ﻣﺴﺎوی ﻗﺮار دادن )a ( و )b ( ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : )c( P S P S iPQ C P S q p Nn Nn n Nn − − − + + = + 1 175 3 ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻓﻮق را ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺮای ﺑﺪﺳﺖ آوردن n ﺣﻞ ﻛﺮد . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 55 ﻣﺜﺎل ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﺑﻮﻟﺪوزر ﺑﺎ ارزش اوﻟﻴﻪ 44 /2 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل و ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ5 ﺳﺎل و2000 ﺳﺎﻋﺖ ﻛﺎرﻛﺮد در ﺳﺎل و ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ 240000 رﻳﺎل را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ . ﺗﻌﺪاد ﺳﺎﻋﺎت ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ در آن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺟﺎره و ﺗﻤﻠﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺣﺴﺎب ﻛﻨﻴﺪ . P = 2440000 S = 240000 P S − = 2200000 N = 5 p =0/9 q =0/2 -0/000035 i =0/13 Q =0/6 رﻳﺎلC = 212080 اﮔﺮ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻓﻮق را در ﻣﻌﺎدﻟ )ﻪ c (ﻗﺮار دﻫﻴﻢ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ : ﺳﺎﻋﺖ در ﺳﺎل n = 600 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻓﻮق اﮔﺮ ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻤﺘﺮ از600 ﺳﺎﻋﺖ در ﺳﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، اﺟﺎره آن از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ ﺗﺮ اﺳﺖ و در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از 600 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮ ار ﮔﻴﺮد، ﺧﺮﻳﺪ آن ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . - اﺟﺎره ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ اﻣﻜﺎن ﺧﺮﻳﺪ ﺗﺤﺖ اﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﻴﺰان ﻣﺘﺪاول اﺟﺎره ﻛﻨﺪ، ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺮط ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻌﺪاً ﺑﺘﻮاﻧﺪ آﻧﻬﺎ را ﺧﺮﻳﺪاری ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ او ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻌﻴﻨﻲ از اﺟﺎره ﭘﺮداﺧﺘﻲ را ﺑﺎﺑﺖ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آورد . در ﻗﺮارداد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺜﻼً 90 درﺻﺪ از اﺟﺎره ﭘﺮداﺧﺘﻲ ﺑﺎﺑﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . ﺑﺮ اﺛﺮ اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﺑﻬﺮه، ﺗﻨﻬﺎ 10 درﺻﺪ از ﻣﻘﺎدﻳﺮی ﻛﻪ ﺑﺎﺑﺖ اﺟﺎره ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻗﻴﻤ ﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﭼﻮن اﺟﺎره ﻛﻨﻨﺪه اﻟﺰاﻣﻲ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻬﺮه ﻣﺎﻟﻴﺎت و ﺑﻴﻤﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺘﻴﺠﺎری ﻧﺪارد، ﻧﺘﻴﺠﺘﺎً ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻗﻴﻤﺖ را ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ . دﻫﺪ اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را در ﻣﻮرد ﺑﻮﻟﺪزر ﻣﺜﺎل ﻗﺒﻠﻲ ﺑﻜﺎر ﻣﻲ ﺑﺮﻳﻢ . 2440000 =ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ 1696640 = اﺟﺎره داده ﺷﺪه در8 ﻣﺎه ﺑﻘﺮار ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ212080 1696640 ×9/0 = 1526976 =ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﺟﺎره ﻛﻪ ﺑﺎﺑﺖ ﺧﺮﻳﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﮔﺮدد 903024 ﻣﻮازﻧﻪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻮﻟﺪوزری را ﻛﻪ دارای ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ 4 ﺳﺎل و4 ﻣﺎه اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻛﻤﺘﺮ از ﻧﺼﻒ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ اش ﺧﺮﻳﺪاری ﻧﻤﺎﻳ ﺪ و اﮔﺮ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ دارد ﺣﺘﻤﺎ ﺑﺎﻳﺪ آﻧﺮا ﺧﺮﻳﺪاری ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻗﻴﻤﺖ اوﻟﻴﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 56 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﻌﺪ از ﺧﺮﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﺪت4 ﺳﺎل و4 ﻣﺎه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد : 913024 = ﻣﺨﺎرج اﺿﺎﻓﻲ 240000 = ارزش ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ 673024 = اﺳﺘﻬﻼک ﺧﺎﻟﺺ 566075 = 913024 × 62 /0 ارزش ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻫﻨﮕﺎم ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻟﻴﺎﻧﻪ 155433 = 33 /4 ÷ 673024 اﺳﺘﻬﻼک × = 0/9 2440000- 240000 396000 5 ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ (ﺷﻮد × 0/13 566075 = 73590 ﺑﻬﺮه ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری 13 درﺻﺪ 625023 ﺟﻤﻊ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ÷ 625023 2000 = 313 ﻣﺨﺎرج ﺛﺎﺑﺖ =190 ﺳﻮﺧﺖ19 ﻟﻴﺘﺮ از ﻗﺮار ﻟﻴﺘﺮی10 واﺣﺪ =52 روﻏﻦ و ﮔﺮﻳﺲ =555 ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ی ﻛﻪ اﺟﺎره اﻳﻦ واﺣﺪ را ﺑﺮای 8 ﻣﺎه ﭘﺮداﺧﺖ ﻛﺮده اﺳﺖ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ آﻧﺮا ﺧﺮﻳﺪاری ﻛﺮده و در ﺑﻘﻴﻪ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪش ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻗﺮار دﻫﺪ . 2 - 9 - ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﺮﻳﺪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﻛﺎر ﻛﺮده ﻣﺴﺘﻠﺰم در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻮع و ﺣﺠﻢ ﻛﺎر در دﺳ ﺖ اﻧﺠﺎم و ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر، ﻗﻴﻤﺖ و وﺟﻮد ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﻋﻼوه ﻣﻬﺎرت ﺷﺨﺼﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ را ﺑﻜﺎر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺮد و ﻧﻴﺰ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﺎری و اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺪازه . ﺑﺤﺚ اﻧﺪازه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ درﺳﺘﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎری ﺑﺰرگ ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺮاﻧﺘﺮ و دارای ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮی اﺳﺖ و ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻓﻀﺎی ﻛﺎری ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻧﻴﺎز دارد . اﻟﺒﺘﻪ در ﻳﻚ زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ دادن ﻣﻮاد ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﻛﺎر ﻛﺮدن در زﻣﻴﻨﻬﺎی ﺳﺨﺖ ﺗﺮ ﺑﻮده و در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﻓﻀﺎ ﺑﺮای ﻛﺎر، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺎزای ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﺷﺪه ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺣﺠﻢ زﻳﺎد ﺳﻮﺧﺖ و روﻏﻦ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده و وزن ﻗﻄﻌﺎت، ﺳﺮوﻳﺲ و ﻧﮕﻬﺪاری آن ﺳﺨﺖ ﺗﺮ اﺳﺖ . در زﻣﻴﻨﻬﺎی ﻧﺮم ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻓﺮو ﻣﻲ رود، وﻟﻲ در زﻣﻴﻨﻬﺎی ﺳﻔﺖ ﻛﻤﺘﺮ دﭼﺎر ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در زﻣﻴﻨﻬﺎی ﻧﺮم و ﺟﺎﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻓﻀﺎی ﻛﺎر ﻣﺤﺪود اﺳﺖ و ﻳﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ دﻳﮕﺮی ﺑﺮای ﻛﺎر ﻛﺮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺰرگ وﺟﻮد دارد، ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻮﭼﻜ ﺘﺮ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺎزای ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺣﺠﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮی را ﻧﻴﺰ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻓﺼﻞ دوم- ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻬﻴﻪ، ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 57 ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ، ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺮوش ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد و در ﻛﻞ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳ ﺖ. اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﻳﺎ ﻛﺎر ﻛﺮده ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﺮﻳﺪ ﺑﺮﺧﻲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﻣﻮﻓﻖ ﻓﻘﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻮ ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﺎرﻛﺮده را ﻣﻲ ﺧﺮﻧﺪ . در ﻛﻞ اﻣﺎ ﻧﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﻮ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد و ﺧﺪﻣﺎت ﭘﺲ از ﻓﺮوش ﺑﻬﺘﺮی را از ﻃﺮف ﻓﺮوﺷﻨﺪه درﻳﺎﻓﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . اﻟﺒﺘﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﺮﻳﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻﺗﺮ و اﻓﺖ ﻗﻴﻤﺖ آن ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺮوش ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ . وﻟﻲ از ﻃﺮﻓﻲ ارزش ﺗﺒﻠﻴﻐﺎﺗﻲ و اﻋﺘﺒﺎری ﺑﺮای ﺷﺮﻛﺖ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری دارد . ﺧﺮﻳﺪار ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﺎرﻛﺮده ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻮرد ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ و ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﺎزار اﻃﻼع ﻛﺎﻓﻲ در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻨﺘ ﻈﺮ ﺣﺮاﺟﻲ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺮوش ﻫﺎی اﺟﺒﺎری ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ زﻣﺎﻧﻲ زﻳﺎدی ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻳﻚ ﻣﺪل ﺧﺎص ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﺧﻮب ﺻﺮف ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮده و ﺧﺪﻣﺎت در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ رﺿﺎﻳﺘﺒﺨﺸﻲ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺧﺮﻳﺪاران ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی دﺳﺖ دوم، ا ﻏﻠﺐ ﭘﺲ از درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺪار ﻣﻌﺘﻨﺎﺑﻬﻲ ﻛﺎر از اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻓﺮوش آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺧﻮب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﺰﻳﻨﻪ . ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﺮﻳﺪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺧﻮد را ﺑﻪ دو ﻃﺮﻳﻖ ﻧﻘﺪ و اﻋﺘﺒﺎری ﻛﻪ ﺑﺮای ﺧﺮﻳﺪ و ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺎﻟﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻣﻮرد ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻗﺮار دﻫﺪ . ﻣﺨﺎرج اوﻟﻴﻪ ﺑﺮای ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ ﻣﺤﺪودی در اﺧﺘﻴﺎر دارد، آﻳﺘﻢ ﻣﻬﻤﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد، وﻟﻲ ﺑﺮای ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺑﻨﻴﻪ ﻣﺎﻟﻲ ﻗﻮی در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﻓﺎﻛﺘﻮر ﭼﻨﺪان ﻣﻬﻤﻲ ﻧﻴﺴﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 59 ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ، روﺷﻬﺎی اﺟﺮا و اﻧﺘﺨﺎب ﺻ ﺤﻴﺢ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت 3 - 1 - روش ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﺎ ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﻨﮕﻴﻦ و روش ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر، ﻛﻞ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑـﻪ ﻧﺤﻮ ﭼﺸﻢ ﮔﻴﺮی ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در ﻛﺸﻮرﻫﺎی دارای ﻧﺮخ دﺳﺘﻤﺰد ﺑﺎﻻی ﻛﺎرﮔﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ و ﺻـﺮ ﻓﻪ ﺟـﻮﻳﻲ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪه ﻣﻲ ﮔﺮدد، اﻣﺎ در ﻣﻜﺎن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﺮخ دﺳﺘﻤﺰد ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﺻـﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ در زﻣﺎن ﺗﻮﺟﻴﻪ ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ، اﻟﺒﺘﻪ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ زﻣﺎن ارزش ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ای زﻳﺎدی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل اﻧﺠﺎم ﺑﺮﺧﻲ ﻛﺎرﻫﺎ ) ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ( ﻛﺎر ﺑﺪون اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺰرگ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﻴﺴﺖ، اﻣﺎ ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻫﻨﻮز ﻫﻢ روش ﻫﺎی دﺳﺘﻲ در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮارد ارزاﻧﺘﺮ از ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮدن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺗﻤﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻗﺒﻞ از اﻧﺘﺨﺎب روش ﺻﺤﻴﺢ اﺟﺮا ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺮوژه و ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺗﺸـﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آن را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار داد . ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر زﻳﺎد، درﺟﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ از ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر و ﻧﻴﺮوی ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺳﻪ راه ﺣﻠﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ و ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﻨﻔﺮد و زﻣﺎن ﻣﺤﺪود اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻫـﺎی ﻋﻤﺮاﻧـﻲ اﺧﻴـﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮی ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﺳﺒﺐ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻣ ﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﺑﺮ روی ﺑﺮرﺳﻲ ﺟﺰﺋﻴﺎت ﺗﻤﺎﻣﻲ روش ﻫـﺎی اﺟﺮاﻳـﻲ ﻣﻤﻜـﻦ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﮔﺮدد . اﻧﺘﺨﺎب روش اﺟﺮاﻳﻲ ﺟﺰء ﺿﺮوری ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻳﻚ ﭘﺮوژه ی ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد . روﺷﻬﺎی ﭘﺎﻳﻪ ای ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺑـﺮ اﺳﺎس ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ و از روی روﺷﻬﺎی ﺳﻨﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻬﻨﺪس ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻣﻼٌ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ آﺷﻨﺎﻳﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه . اﻧﺪ وﻟﻲ در ﺑﺮﺧﻲ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻬﺎی وﻳﮋه ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ در روش ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﺳﻨﺘﻲ داده ﻣـﻲ ﺷـﻮد و در ﻣﻮاﻗـﻊ ﺿـﺮوری ﺑـﺎ ﻗﻀـﺎوت ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ ﻣﻌﻤـﻮﻻٌ روﺷﻬﺎی ﺟﺪﻳﺪی ﻣﻲ ﺗﻮان اﺑﺪاع ﻛﺮد . ﻣﻼﺣﻈﺎت اﺳﺎﺳﻲ در اﻧﺘﺨﺎب روﺷﻬﺎی اﺟﺮاﻳﻲ و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﭘﺮوژه ﻣ ﻮﺟﻮد ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل در ﻛﺎرﻫﺎی ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﻣﻌﻤﻮﻻٌ ﭼﻨﺪ ﻛﺎره ﺑﻮدن ﺗﺠﻬﻴﺰات اﻣﺮی ﺿﺮوری اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺘﻮان ﻛﺎرﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ را ﺑﺪون ﺟﺎﺑﻪ ﺟـﺎﻳﻲ زﻳـﺎد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻳﺎ ﺑﻴﻜﺎری ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم داد . ) ﻣﺴﺎﻟﻪ ای ﻛﻪ اﻏﻠﺐ در ﻣﻮرد اﻗﻼم ﺗﺨﺼﺼﻲ وﺟـﻮد دارد .( ﻳـﻚ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﺧـﻮب ﺑﻴـﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ دوزری اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﭘﺎک ﺳﺎزی درﺧﺘﺎن ﺳﺒﻚ روی ﻣﻌﺪن ﻗﺮﺿﻪ و ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﻣﻮاد ﺳﻄﺤﻲ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺎ ﺷـﻜﺎﻓﺘﻦ ﻣـﻮاد ﺳﺨﺖ، ﻛﺎر ﺣﻔﺎری و ﺑﺎر ﮔﻴﺮی ﻣﻮاد را ﻧﻴﺰ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﻨﻴﻦ دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ ﺳﺒﺐ ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫـﺎی ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ ا ﻗﺘﺼﺎدی ﻛﻠﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ را ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺼﻮص ﺑﺘـﻮان ﺑـﻪ ﺷﻜﻞ ﺑﻬﺘﺮ و ﺑﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮی اﻧﺠﺎم داد . ﻳﻜﻲ از ﻫﺪف ﻫﺎی ﻣﻔﻴﺪ و ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺎﺧﺖ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺑﺪﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮدن ادوات ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻧﺼﺐ ﺑﺮ روی آن ﺑﺘﻮان آن را ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ ﭼﻨﺪ ﻛﺎره ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﻮد . اﻳـﻦ روش در ﺻﻮرت ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی، ﺑﻪ ﻧﻔﻊ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﺴﻴﺎری از ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺑﺎ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﺑـﺎ ﺑﺪﻧـﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻛﻪ روی آن ادوات و اﺑﺰارﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻗﺎﺑﻞ ﻧﺼﺐ و ﺳﻮار ﺷﺪن اﺳﺖ ﻣ ﻲ ﺗﻮان اﻧﺠﺎم داد . ﺑﺮای ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻴﻨـﻲ ﻟﻮدرﻫـﺎی ﭼﻨﺪﻛﺎره اﺷﺎره ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺑﺪﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ و اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰارﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ آن، ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﺑﺮش آﺳﻔﺎﻟﺖ، ﺣﻔﺎری، ﺣﻤﻞ ﺧﺎک، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 60 ﺗﺴﻄﻴﺢ و ﻳﺎ ﻛﻮﺑﺶ را ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺠﺎم داد . ﺑﻌﻀﻲ از ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺑﺰرگ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺳﻨﮕﻴﻦ روﻧﺪی ﺧﻼف اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و آن ﻋﺒﺎرت از ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﺤﺼﺮاً ﻳﻜﻲ از ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ را اﻧﺠﺎم ﺧﻮاﻫﺪ داد . در ﻣﻮرد ﻛﺎرﻫﺎی ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪود ﻛﺮدن اﺑﻌﺎد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در ﺟﻬﺖ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻮدن ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺮد . در ﻣﻘﺎﺑﻞ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻈﻴﻢ و ﺛ ﺎﺑﺘﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺳـﺪ ﻳـﺎ ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺴﻴﺎر ﺗﺨﺼﺼﻲ و در ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻮارد ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻧﻴﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﭘﺲ از اﺳﺘﻔﺎده از اﻳـﻦ ﺗﺠﻬﻴـﺰات، ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ ﭘﺮوژه ﻛﺎﻣﻼً ﻣﻨﺎﺳﺐ دﻳﮕﺮی ﺑﺮای آﻧﻬﺎ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﻳﻦ ﺗﺠﻬﻴﺰات را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻓﺮوﺧﺖ . ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎزه ﻫﺎ ی داﺋﻤﻲ، ﺧﻮد ﺑﻪ ﻓﻮﻧﺪاﻧﺴﻴﻮن ﻫﺎی ﺧﻮب ﻧﻴﺎز دارﻧﺪ . در ﺻـﻮرت ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﻮدن ﻣﺤﻮﻃـﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺘﺤﺮک ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد، در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺳﺒﻜﺘﺮ ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﭘﻞ ﺳﺎزی ﻛﻪ ﺑﻪ ﺣﺎﻳﻞ ﻣﻮﻗﺖ ﻧﻴﺎز اﺳﺖ، وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت روی ﺣﺎﻳﻞ ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﺟ ﺪی اﺳﺖ . اﻳﻤﻨﻲ ﻛﺎر ﻫﻤﻮاره از اﻫﻤﻴـﺖ درﺟـﻪ ﻳـﻚ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و ﺛﺒﺎت دﺳﺘﮕﺎه ﻋﺎﻣﻠﻲ اﺳﺎﺳﻲ در اﻧﺘﺨﺎب آن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺎر ﺑـﺮداری ﻣﺘﺤـﺮک ﻣﻌﻤـﻮﻻً ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﻃﻮﻟﻬﺎی دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ دارﻧﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ آﻧﻬﺎ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﻛﺎ ر ﻣﺴـﺘﻘﺮ ﻛـﺮد . ﻫﻨﮕـﺎم ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮدن ﺑﺎر، ﻣﺮﻛﺰ ﺛﻘﻞ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻠﻮ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻓﺸﺎرﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻗﺴﻤﺖ زﻳـﺮﻳﻦ اﻧﺘﻬـﺎی ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺗﺤﻤﻴـﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻧﺘﺨﺎب روش ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺟﺮا ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﭘﺮوژه ، ﻧﻮع ﻛﺎر و ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎ ت ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮده و در ﻫﺮ ﻣﻮرد ﻣﺪﻳﺮ ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳـﻲ ﺷـﺮاﻳﻂ ﭘـﺮوژه روش ﻣﻨﺎﺳـﺐ را اﺗﺨـﺎذ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 3 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺗﻼف زﻣﺎن در اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ در ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪن ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ، ﭘﺎره ای از آﻧﻬـﺎ اﺟﺘﻨـﺎب ﻧﺎﭘـﺬﻳﺮ ﺑـﻮده و ﺗﻌـﺪ ادی از آْﻧﻬـﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺑﻴﻦ ﺑﺮد و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ رﺳﺎﻧﺪ . در زﻳﺮ ﺧﻼﺻﻪ ای از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﻫﺪر رﻓﺘﻦ زﻣﺎن در ﺣﻴﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . 3 - 2 - 1 - ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪن ﻣﺪت ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ : ﻫﺪر رﻓﺘﮕﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻃ ﻮﻻﻧﻲ ) ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻫﺎی ﺑﻴﺶ از 15 دﻗﻴﻘﻪ از ( 2 ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ : 1. ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺪی آب و ﻫﻮا ﻛﻪ ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻌﻄﻴﻠﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ ﮔﺮدد . 2. ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و اﺣﺘﻤﺎﻻ ﻧﺒﻮدن ﻗﻄﻌﺎت ﻳﺪﻛﻲ در ﻛﺎرﮔﺎه و زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ آﻧﻬﺎ و ﺑﺎﻻﺧﺮه زﻣﺎن ﻣﺮ ﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات . 3 - 2 - 2 - ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪن ﻣﺪت ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ) ﻛﻤﺘﺮ از 15 دﻗﻴﻘﻪ ( اﻳﻦ ﻫﺪر رﻓﺘﮕﻲ ﻫﺎ ﻣﺠﻤﻮع ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮاً ﭼﻨﺪان ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻤـﻲ رﺳـﻨﺪ، وﻟـﻲ ﻣﺠﻤـﻮع آﻧﻬـﺎ رﻗـﻢ ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻫﺎی ﻛﻮ ﺗﺎه ﻣﺪت ﻻزم ﺑﺮای ﻣﺘﺼﺪﻳﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺑﻲ ﻧﻈﻤـﻲ ﻫـﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ روزاﻧﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺑﻪ ﻣﺪت ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﺑﺮ ﻫﻢ ﻣﻲ . زﻧﺪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 61 در اداﻣﻪ ﺑﺮای روﺷﻦ ﺷﺪن ﻣﻄﻠﺐ ﺟﺰﺋﻴﺎت اﺗﻼف زﻣﺎن در ﻋﻤﻠﻴﺎت دراز ﻣﺪت ﺑﺎ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛـﺮ اﺳـﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻋﺪاد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﻴﺎن ﺷﺪ ه و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺗﻼف زﻣﺎن در ﻫﻨﮕﺎم ﻛﺎر ﺑﺎ ﺑﻴﻞ اﮔﺮ ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت را 100 واﺣﺪ زﻣـﺎن در ﻧﻈـﺮ ﺑﮕﻴـﺮﻳﻢ، ﻣـﺪت واﻗﻌـﻲ اﺟـﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 42 واﺣﺪ زﻣﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺗﺄﺧﻴﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻳﻦ اﺗﻼف ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺄﺧﻴﺮﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﻣﺎ ﻧﻨﺪ ﻧﺎﻫﺎر راﻧﻨـﺪه، ﺑﺮﺧﻲ از ﺗﻌﻤﻴﺮات، ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻮی و ﺗﺄﺧﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻛﻤﺘﺮ از 15 دﻗﻴﻘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺮﺧﻲ از ﺗﺄﺧﻴﺮﻫﺎ در زﻳﺮ آورده ﺷﺪه اﻧﺪ : - ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت 100 واﺣﺪ زﻣﺎن - ﻣﺪت واﻗﻌﻲ اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت 44 درﺻﺪ - ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ) ﺑﻴﺶ از 15 دﻗﻴﻘﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺪی آب و ﻫﻮا ( 40 درﺻﺪ - ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ) ﻛﻤﺘﺮ از 15ً دﻗﻴﻘﻪ ﺟﻤﻌﺎ ( 16 درﺻﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺎﺧﻴﺮﻫﺎی زﻳﺮ اﺳﺖ : - ﻛﻤﺒﻮد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه 5 درﺻﺪ - اﺳﺘﻘﺮار ﻛﺎﻣﻴﻮن 5/1 درﺻﺪ - ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎ ﺷﺪن ﺑﻴﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺒﻬﻪ ﻋ ﻤﻠﻴﺎت 2 درﺻﺪ - ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ 5/1 درﺻﺪ - ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻨﻪ درﺧﺖ و ﻗﻄﻌﺎت ﺳﻨﮓ ﺿﻤﻦ اﺟﺮا 1 درﺻﺪ - ﺑﺪون راﻧﻨﺪه ﻣﺎﻧﺪن ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ 5/1 درﺻﺪ - ﻣﺪت ﻻزم ﺑﺮای آﻣﺎده ﻛﺮدن ﺟﺒﻬﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ و ﻣﻨﻈﻢ ﻛﺮدن ﻣﺤﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﭘﺲ ا ز اﻧﻔﺠﺎر 5/3 درﺻﺪ 3 - 3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت 3 - 3 - 1 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ : اﻧﺠﺎم ﺣﻔﺎری ﻫﺎی روﺑﺎز، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻫﺮ دو ﻋﻤﻞ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺑﺎﺷﺪ، ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺷﺎﻣﻞ اﻳﻦ ﻣﻮارد اﺻﻠﻲ ﺷﻮد ﻣﻲ : ﭘﺎﻛﺴﺎزی ﻣﺤﻮﻃﻪ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺳﺴﺖ ﻛﺮدن و ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻣﻮاد، ﺣﻤﻞ ﺑﻪ ﻧﻘﺎط ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی، ﺧـﺎﻛﺮﻳﺰی، ﻣﺘـﺮاﻛﻢ ﺳـﺎﺧﺘﻦ ﺧـﺎک رﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪه، ﺑﺴﺘﺮﺳﺎزی ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻧﻘﺎط ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و ﺧﺎﻛﺒﺮداری، اﻳﺠﺎد زﻫﻜﺶ ) ﺟﻬﺖ ﺗﺨﻠﻴﻪ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﺟﻤـﻊ ﺷـﺪه ﺣﺎﺻـﻞ از ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﺴﻴﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻃﺒﻴﻌﻲ آب در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺳﻄﺤﻲ ( و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪن و ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧﺎﻛﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ در اﺛﺮ ﺗﻤﺮﻛﺰ آب و ﻧﺎﻫﻤﻮاری ﺳﻄﺢ ﻃﺒﻴﻌﻲ . - ﭘﺎﻛﺴﺎزی ﻣﺤﻮﻃﻪ : ﭘﺎﻛﺴﺎزی ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺎ ﻗﻄﻊ درﺧﺘﺎن و درآوردن ﻛﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ رﻳﺸﻪ ﻛﻨﻲ، ﺗﺮاﻛﺘﻮر، ﻛﺎﺑﻞ و ﺑﻮﻟﺪوزر اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻣﺠﻤﻮع ﭘﺎﻛﺴﺎزی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ را ﻣ ﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻋﻠﻔﻬﺎ و درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎ، ﺷﺮاﻳﻂ ﺧـﺎک و ﻓـﺮم ﻫﻨﺪﺳـﻲ زﻣـﻴﻦ، ﻣﻘـﺪار ﭘﺎﻛﺴﺎزی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز و ﻫﺪف ﭘﺎﻛﺴﺎزی، ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 62 اﻟﻒ ( از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﻛﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎم درﺧﺘﻬﺎ و رﻳﺸﻪ ﻫﺎی آﻧﻬﺎ ( ب ﺑﺮﻃﺮف ﻧﻤﻮدن ﻓﻘﻂ ﻋﻠﻔﻬﺎ و ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎی روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و رﻫﺎ ﻛﺮدن رﻳ ﺸﻪ ﻫﺎ و ﻛﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﺧﻮد . ( ج ﻧﺎﺑﻮد ﻛﺮدن ﻋﻠﻔﻬﺎ و ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﻮده ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ و ﺳﻮزاﻧﺪن ( د ﺑﻴﺮون آوردن ﮔﻴﺎﻫﺎن و ﻳﺎ ﺑﺮﻳﺪن آﻧﻬﺎ و ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﻛﺮدن و ﺧﺮد ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و ﻳﺎ ﺳﻮزاﻧﺪن آﻧﻬﺎ - ﺳﺴﺖ ﻛﺮدن زﻣﻴﻦ : ﺳﺴﺖ ﻛﺮدن زﻣﻴﻦ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ و ﺑﺎ ا ﺳﺘﻔﺎده از رﻳﭙﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . از رﻳﭙﺮﻫﺎ ﺑﺮای ﻛﺎر در ﺷﻴﺴﺘﻬﺎی رﺳﻲ، ﻣﺎﺳﻪ ﺳـﻨﮕﻬﺎ و دﻳﮕﺮ ﺳﻨﮕﻬﺎی ﻏﻴﺮ ﺳﺨﺖ و ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻣﺎ ﺑﺮای ﺷﻜﺎﻓﺘﻦ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﺳﺨﺖ اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ آﻧﻬﺎ را ﺑﺎ ﻣﻮاد ﻣﻨﻔﺠﺮه ﺳﺴﺖ ﻛـﺮد . در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن ﻣﻮﺛﺮﺗﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر، ﺷﻜﺎﻓﺘﻦ زﻣﻴﻦ در ﺟﻬﺖ ﺳﺮ اﺷﻴﺒﻲ و ﻋﻤﻮد ﺑـﺮ رﮔـﻪ ﻫـﺎی ﻻﻳـﻪ ﺑﻨـﺪی ﻣـﻮاد اﺳـﺖ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﻚ ﻧﻮع دﻧﺪاﻧﻪ ﻧﺎﺧﻦ ) ( ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﻛﻪ در ﭘﺸﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪوزر ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺑﺎﻋﺚ ﺳﺴﺖ ﺷﺪن ﺧﺎک در ﻣﺤﻞ ﻛـﺎر ﺑﻮﻟﺪوزر ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪوزر ﺧﺎک را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻄﻮر دﻟﺨﻮاه ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﻮد . اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﻧﺎ ﺧﻦ ﻫـﺎ، ﻣﻘـﺪار ﺗﻮﻟﻴـﺪ را در ﻫﻤﻪ ﻧﻮع ﺧﺎک ﺑﻪ ﺟﺰ ﺧﺎﻛﻬﺎی ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺴﺖ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻮﻟﺪوزر ﺑﻄﺮف ﺟﻠﻮ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﭘﺸﺖ دﻧﺪاﻧﻪ ﺑـﺎ زﻣـﻴﻦ در ﺗﻤﺎس ﺑﻮده و ﺑﺪون اﻳﺠﺎد اﺷﻜﺎل ﺑﻄﻮر آزاد روی زﻣﻴﻦ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . - ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻫﻨﮕﺎم اﻧﺘﺨﺎب دﺳﺘﮕﺎه ﺧﺎﻛﺒﺮداری، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﺪف ﻋ ﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ، ﻧﻮع ﻣﻮاد و اﺑﻌﺎد ﭘـﺮوژه ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ اﻣﻜـﺎن اﺳـﺘﻔﺎده از ﺑﻮﻟـﺪوزرﻫﺎ، اﺳﻜﺮﭘﻴﺮﻫﺎ، ﺑﻴﻠﻬﺎی ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ، ﺑﻴﻠﻬﺎی ﻛﺸﺸﻲ و اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻟﻮدر ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺮد . ﻣﺤﺪوده واﻗﻌﻲ ﺑﺎزده ﺑﻬﻴﻨﻪ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮﺟﻮد ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻤﻞ در ﻣﺴﺎﻓﺘﻬﺎی ﻛﻮﺗﺎه، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻃﻮﻻﻧﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑ ﺮاﺳﺎس ﻫﺮﻛﺎر ﻣﺸﺨﺺ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ) ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺣﺪود 75 ﻣﺘﺮ ( ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺑﻮﻟﺪوزر اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﺮای ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﻻﻳﻪ ﺳـﻄﺤﻲ در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﺧﺎک ﺣﻔﺮ ﺷﺪه در ﻣﻴﺎن ﭘﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ) رﻳﺴﻪ ( ﺑﻪ ﺟﻠﻮ راﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺣﺘـﻲ اﻻ ﻣﻜـﺎن ﻣﻮاد ﺑﻴﺸﺘﺮی در ﺟﻠﻮی ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ . ﺑﻪ اﻳﻦ روش ﻛﺎر، ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺷﻴﺎری ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ ) ﺑﻴﻦ 2000 - 100 ﻣﺘﺮ ( ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻮاد را ﺑﺘﻮان ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺷﺨﻢ زد اﺳﻜﺮﭘﻴﺮﻫﺎ، ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻴﺶ از 2 ﻳﺎ3 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻧﻈﻴﺮ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻳﺎ ﻟﻮدر ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ واﺣـﺪﻫﺎی ﺑـﺎرﻛﺶ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺗﺮﺟﻴﺢ داده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ در زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﺠﺰای ﻛﻮﭼﻚ از ﺳﻴﺴـﺘﻢ ﺣﻤـﻞ ﺧـﺎک ﻣﺴـﺘﻘﻞ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺑﺎﻳﺪ دﻳﮕﺮ روﺷﻬﺎی ﺳﺎده ﺑﺎرﮔﻴﺮی را ﻧﻴﺰ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻛﺎر ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻣـﻮاد ﺣﻔـﺮ ﺷـﺪه را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﻛﻤـﻚ ﺑﻮﻟﺪوزر، ﻟﻮدر ﻳﺎ اﺳﻜﺮﭘﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ در ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﺳﻜﻮﻫﺎی ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ روش ﺑﺴﻴﺎر اﻗﺘﺼﺎدی اﻧﺠﺎم داد، اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮﻃﻲ ﻛـﻪ ﻣﻘـﺪار اﻳﻦ ﻣﻮاد اﺳﺘﻘﺮار ﺳﻜﻮی ﺑﺎرﮔﻴﺮی را ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻛﻨﺪ . ) ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻪ ﻗﺪری زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی اﺳﺘﻘﺮار ﺳﻜﻮی ﺑـﺎرﮔﻴﺮی ازﺳﻴﺴﺘﻢ ﻟﻮدر ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ .( ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 63 - اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻮاد ﺣﻔﺎری : اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻮاد ﺣﺎﺻﻞ از ﺣﻔﺎری ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻮﺟﻮد در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﻮاع ﻓﺮاواﻧﻲ از وﺳﺎﻳﻞ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﻣـﻮاد ﺧﺎﻛﻲ ﺣﻔﺎری ﺷﺪه وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻛﺎﻣﻴﻮن، ﺗﺴﻤﻪ ﻧﻘﺎﻟﻪ، اﺳﻜﺮﭘﻴﺮ و رﻳﻞ و واﮔﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﮔﺮﭼﻪ از اﺳﻜﺮﭘﻴﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﺣﻤـﻞ ﻣﻮاد اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد، وﻟﻲ اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻢ ﺑﺮای ﻛﻨﺪن و ﻫﻢ ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﺣﺎﺻﻞ از ﺣﻔﺎری ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺗﺴﻤﻪ ﻧﻘﺎﻟﻪ ﻧﻴﺰ در ﻣﺤﻞ ﻣﻮاد ﺣﻔﺎری ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺴﻤﻪ ﻧﻘﺎﻟ ﻪ ﻳﺎ ﺑـﺮای ﺣﻤـﻞ ﻣـﻮاد در ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﻣﺤـﺪودی در ﻛﺎرﮔﺎه ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺮﭘﺎ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﻔﺎری ﻧﻈﻴﺮ ﻟﻮدر ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﺴﻤﻪ ﻧﻘﺎﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳـﻦ ﻫﻤـﻪ در ﺑﻌﻀـﻲ اوﻗﺎت ﻛﻪ ﺣﺠﻢ ﭘﺮوژه اﻳﺠﺎب ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ) ﻧﻈﻴﺮ ﺣﻔﺎری در ﻣﻌﺎدن ذﻏﺎل ﺳﻨﮓ ﻳﺎ ﺳﻨﮓ آﻫﻦ ( ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻋﻈﻴﻢ ﺗﺴﻤﻪ ﻧﻘﺎﻟ ﻪ ﺑﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ زﻳﺎد ﺗﻌﺒﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی از ﻣﻮاد ﺣﺎﺻﻞ از ﺣﻔﺎری را ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺧﻂ آﻫﻦ ﻫﻢ در ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی رﻳﻠﻲ و ﺑﺎرﺑﺮی ﻓﻘﻂ در ﻣﻮرد ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ و اﮔﺮ رﻳﻞ در ﻣﺤﻞ ﺣﻔﺎری و ﺗﺨﻠﻴﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺟﺎﻟﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﺑ ﺎﺷﺪ . اﮔﺮﭼﻪ در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮارد رﻳﻠﻬﺎی ﻣﻮﻗﺖ ﻧﻴﺰ در ﻛﺎرﮔﺎه اﺣـﺪاث ﻣـﻲ ﮔـﺮدد . ﮔﺬﺷﺘﻪ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻳﺎد ﺷﺪه، ﻣﻌﻤﻮل ﺗﺮﻳﻦ روش ﺣﻤﻞ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﻲ در ﭘـﺮوژه ﻫـﺎی ﻋﻤﺮاﻧـﻲ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻛـﺎﻣﻴﻮن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻛﺎﻣﻴﻮﻧﻬﺎ در ﻣﻮرد ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد دارای اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی زﻳﺎدی ﺑﻮده و ﺑﺨﺼﻮص ﺑﺮ روی اﻧﻮاع ﺟﺎده ﺑﺎ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﻦ ﭘﺮوژه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﺤﺮک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . - ﺑﺴﺘﺮﺳﺎزی : ﺑﺴﺘﺮﺳﺎزی ﻳﺎ اﺻﻼح ﺳﻄﺢ ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی ﻫﺎ را ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺠﺎم داد . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻫﻤـﻮار ﻛـﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ، از ﺑﻮﻟﺪوزر ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد، اﻣﺎ اﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه را ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺟﺰء ﺗﺠﻬﻴـﺰات ﺑﺴﺘﺮﺳـﺎزی در ﻧﻈـﺮ ﻧﻤـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ . از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ اﺳﻜﺮﭘﻴﺮﻫﺎ در دﺳﺘﺎن اﻓﺮاد ﻛﺎرآزﻣﻮده اﺑﺰار ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮی ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﺷﻴﺒﻬﺎی ﺣﺪاﻛﺜﺮ 1 در2 ﺳﻄﺢ ﻫﻤﻮاری ﺑﻪ وﺟـﻮد ﻣـﻲ آورﻧـﺪ . ﻛـﺎر ﺑﺴﺘﺮﺳﺎزی ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﺑﻴﻠﻬﺎی ﻛﺸﺸﻲ ) دراﮔﻼﻳﻦ ( و ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮد ﻣﺎﻫﺮی اﻧﺠﺎم ﺷﻮد، ﻧﺘﺎﻳﺞ رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮارد ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻛﺎر راه ﺳﺎزی از ﮔﺮﻳﺪر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار ﺑﺴﺘﺮﺳﺎزی و ﻧﮕﻬﺪاری ﺳﻄﺢ ﺻﺎف ﺟﺎده ﻫﺎ، ﺷﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺎده و ﻧﻬﺮﻫﺎی ﺟـﺎﻧﺒﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﻲ . از ﮔﺮﻳﺪرﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﭘﺨﺶ ﻣﻮاد ﺑﺮ روی ﺧﺎﻛﺮﻳﺰﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد، اﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻳﺎد دو ﻣﺤﻮ ر ﻋﻘﺐ و ﺟﻠﻮی دﺳﺘﮕﺎه، ﺣﺮﻛﺖ آﻧﻬﺎ در ﺷﻴﺒﻬﺎی ﺗﻨﺪ ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ روﺑﺮو ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . - ﺗﺮاﻛﻢ : ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮدن ﻧﻘﺎط ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و ﺗﻮده ﻫﺎی ﺧﺎک ﺑﺎ ﻋﺒﻮر واﺣﺪﻫﺎی ﺣﻤﻞ و اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻏﻠﺘﻜﻬﺎﻳﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻳـﺎ ﺑـﺎ ﻧﻴـﺮوی ﻣﺤﺮﻛﻪ ﺧﻮد ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﻳﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺗﺮ اﻛﺘﻮرﻫﺎ، ﻳﺪک ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮدن ﺧﺎک ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﺻﺤﻴﺤﻲ ﺑﺮای ﺗﺮاﻛﻢ ﺧﺎک در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ، زﻳﺮا ﻣﻮاد ﺑﻌﺪاً ﺣﺠﻢ ﻛﻤﺘﺮی را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻓﻌﻠﻲ ﺧﻮد در ﻣﻜﺎن ﺧﺎﻛﺒﺮداری اوﻟﻴﻪ اﺷﻐﺎل ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد . ﻧﻮع ﻏﻠﺘﻚ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﭼﺮخ ) ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ، ﭘﺎﭼﻪ ﺑﺰی، ﺷﺒﻜﻪ ای، ﻓﻮﻻدی ﺻﺎ ( ف و ﻳﺎ ﻏﻠﺘﻜﻬﺎی وﻳﺒﺮه و ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﺿﺮوری ﻋﺒـﻮر ﻏﻠﺘـﻚ ﺑـﻪ ﻣﻘﺪار ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز و ﻧﻮع ﺑﺴﺘﺮ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . 3 - 3 - 2 - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت : در ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز ﻛﻠﻤﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ دارای ﻣﻌﻨﺎی ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﺑﺎ ﺧﺮوﺟﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در ﻟﻐﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﻴـﺰان ﻛـﺎر اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در زﻣﺎن ﻣﺸ ﺨﺺ اﺳﺖ . ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﻋﻤﻞ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از 3 دﻳﺪﮔﺎه ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 64 • ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻴﺎز ﻛﺎری ﻛﻞ . ) ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی ﺑﺮای 200 روز ﻛﺎر ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺘﻘﺎل1,000,000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌـﺐ ﺧﺎک ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎﻳﺪ 5,000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در روز ﺑﺎﺷﺪ .( • ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺸﺨﺺ، ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﻮد . ) ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل ﺑـﺮای ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ 5000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک در روز ﺑﻪ10 اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ500 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ روز ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .( • ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺮای ﻫﺰﻳﻨﻪ، اﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺴﻴﺎر دﻗﻴﻖ ﺑﻮده و ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻴﺎز و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد : - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻋﻤﻠﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺮ اﺳﺎس ﺣﺠﻢ : ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ اﻛﺜﺮ ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺣﺠﻢ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺣﺠﻢ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻣﻮرد ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه، ﻛﻨﺪه ﺷﺪه و ﻳﺎ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . – اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻋﻤﻠﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺮ اﺳﺎس وزن : در ﻣﻮرد ﻣﻌﺎدن، وزن واﺣﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺰان ﻋﻤﻠﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﺳﻨﮕﺪاﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺼـﺮﻓﻲ، ﺳـﻴﻤﺎن و ًﻏﻴﺮه ﻧﻴﺰ ﻣﻌﻤ ﻮﻻ ﺑﺮ اﺳﺎس وزن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . – اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻋﻤﻠﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﻄﺢ : در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮاﻗﻊ وزن و ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻌﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺑﻮﺗﻪ ﻛﻨﻲ و رﻳﺸﻪ ﻛﻨﻲ زﻣﻴﻦ، زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺎﻛﺴﺎزی در ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . از اﻳﻦ رو ﺑﻮﺗﻪ ﻛﻨﻲ و رﻳﺸﻪ ﻛﻨﻲ ﻣﻌﻤـﻮﻻً ﺑـﺮ اﺳـﺎس اﻧـﺪازه ﺳـﻄﺢ ﭘﺎﻛﺴﺎزی ﺷﺪه ﮔﺰارش ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺸﺨﺺ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ از ﻣﻌﻴﺎر ﺳﻄﺢ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﺮاﻛﻢ و ﺗﺴﻄﻴﺢ در اﻳﻦ دﺳﺘﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . – اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻋﻤﻠﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺮ اﺳ ﺎس ﻃﻮل : در ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ از ﻗﺒﻴﻞ اﻳﺠﺎد زﻫﻜﺶ ﻫﺎ و ﻛﺎﻧﺎﻟﻬﺎ ﻛﻪ در ﻃﻮل وﺳﻴﻊ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻤﻲ ﻛﻨﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻣﻴﺰان ﻃﻮل ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻣﻮرد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . 3 - 3 - 3 - ﺑﺮآورد ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮآورد اﺣﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﭘﺮوژه، ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴـﺰان ﻛـﺎر اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه ﺑﺮای ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر و ﻧﻴﺰ ﻣﻴﺰان ﺧﺎک ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪه از ﻳﻚ ﻣﻌﺪن ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده از روﺷﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻴﺰان ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺑﺮآورد ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺧﺎک ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﭼﻪ وﺿﻌﻴﺘﻲ ﻗﺮار دارد ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد و دﻗـﺖ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ در واﺣﺪ ﺳﻄﺢ، ارﺗﻔﺎع آﻧﻬﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻪ روﺷﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز : اﻳﻦ روش ﻛﻪ دﻗﺖ آن ﺑﺴ ﺘﮕﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز و ﻧﻴﺰ دﻗﺘﻲ ﻛﻪ در ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺮﺳﻴﻢ اﻳـﻦ ﺧﻄـﻮط ﺑـﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ دارد، در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺜﻼ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺨﺎزن و ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ وﻣﻌﺎدن روﺑﺎز، ﺑﺴﻴﺎر ارزﺷﻤﻨﺪ اﺳﺖ . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ در ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 65 ﻣﺮاﺣﻞ اوﻟﻴﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺴﻴﺮ ﺳﺎزی ) ﺟﺎده، راه آﻫﻦ، ﻛﺎﻧ ﺎل و ﻏﻴﺮه ( ﺑﺮای ﺑﺮآورد اوﻟﻴﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﺴﻴﺮ و اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻧﻴﺰ اﻳﻦ روش دارای اﻫﻤﻴﺖ ﺧﺎص ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ روش اﺻﻮﻻ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس اﺳﺘﻮار اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺧﺎک ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در اﻣﺘﺪاد ﺳﻄﻮح ﺗﺮاز ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﺮی اﺟﺴﺎم ﻣﻨﺸﻮری ﻛـﻪ ﻗﺎﻋﺪه ﻫﺎی ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ و ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ آن اﻓﻘ ﻲ اﺳﺖ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ارﺗﻔﺎع اﻳﻦ ﻣﻨﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪ، ﺳﻄﻮح ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ و ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ آن ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز در ارﺗﻔﺎع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻄﺢ داﺧـﻞ ﺧﻄـﻮط ﺗـﺮاز ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﭘﻼﻧﻴﻤﺘﺮ ﻳﺎ ﻫﺮ وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ دﻳﮕﺮ از روی ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ .ﺷﻮد ﻣﻲ اﮔﺮ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻨﺸﻮری را در ﻣﻮرد ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﻨﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻄﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار دﻫﻴﻢ ، در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز را در وﺳﻂ دو ﺧﻂ ﺗﺮاز ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ و ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ روش دروﻧﻴﺎﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻧﻤﻮده، ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳـﻄﺢ ﻣﺤﺪود ﺷﺪه ﺑﻪ اﻳﻦ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ در وﺳﻂ دو ﺳﻄﺢ ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ و ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ را ﺑﺮای ﻫﺮ ﻳـﻚ از ﻣﻨﺸـﻮرﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﻢ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﺸﻮرﻫﺎ را ﺑﻪ ﺻﻮرت زوج زوج در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎﻋﺪه ﺳﻴﻤﺴﻮن ﺣﺠـﻢ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﺣﺠﻢ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎﻳﻲ از ﺟﺴﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ و ﺳﻴﻠﻪ دو ﺳﻄﺢ ﺗﺮاز در ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺰدﻳـﻚ ﺗـﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻫﻨﺪﺳﻲ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ 3 - 1 ) ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز =10(ﻣﺘﺮ ، ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻗـﺎﻧﻮن " ﺳﻄﺢ – اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ " (End-Area Rule) ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : ٠٦١ ٠٦١ ٠٥١ ٠٤١ ٠٣١ ٠٢١ ٣ ٧ ] ) (٢ [ ٢ ٠١A A A A A A V + + + + + = ﺳﻄﺢ زﻳﺮ ﻳﻚ ﻣﻨﺤﻨﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻄﻮر ﺗﻘﺮﻳﺐ از روی ﻗﺎﻧﻮن ﺳﻴﻤﺴﻮن و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﺮض ﺳﻪ ﻧﻘﻄﻪ روی ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻛـﻪ ﻣﺘﺴـﺎوی اﻟﻔﺎﺻﻠﻪ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 2/ L از ﻫﻢ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺣﺠﻢ ﺟﺴﻢ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : ) A Am٤A )(٦ L ( V٢ ١+ + = ) ﺗﺬﻛﺮ : Am ﻋﺒﺎر ت اﺳﺖ از ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ در وﺳﻂ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ دو ﺳﻄﺢ A ,١A٢ . ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻘـﺪار ﺑـﺎ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ اﻳﻦ دو ﺳﻄﺢ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ .( ﺷﻜﻞ 3 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺑﺎ روش ﺳﻄﺢ- اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 66 ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻨﺸﻮری ) ﻳﺎ ﻗﺎﺋﺪه ﺳﻴﻤﺴﻮن ﻣﻲ ( ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ : ٠٦١ ٠٦١ ٠٥١ ٠٤١ ٠٣١ ٠٢١A٣ ٧ ]A A٤A٢A٤A [٣ ٠١V + + + + + = ﺷﻜﻞ3 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺟﺪﻳﺪ ) ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻌﺪ از ﭘﺎﻳﺎن ﻛﺎر ( ﻳﻚ ﺳﻄﺢ اﻓﻘﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز ﺟﺪﻳﺪ، ﺑﻌﺪ از اﺗﻤﺎم ﻛـﺎر را روی ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز زﻣﻴﻦ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺗﻠﻔﻴﻖ ﻧﻤﻮد و در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺳﻄﻮح اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﻣﻨﺸﻮر ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺳﻄﻮح ﻣﺤﺪود ﺷﺪه ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط ﺗـﺮاز ﺟﺪﻳﺪ و ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﺮای ارﺗﻔﺎع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ . در ﺷﻜﻞ 3 - 3 ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز ﺟﺪﻳﺪ روی زﻣﻴﻦ ﺑﻌﺪ از اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﺗﺮاس ﻛﻪ در ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه، ﺑـﺎ ﺧﻄـﻮط ﺗـﺮاز ﺗﭙـﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ) ﻗﺒﻞ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ( ﺗﻠﻔﻴﻖ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺳﻄﻮح اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﻣﻨﺸﻮر در ارﺗﻔﺎﻋﺎ ت 20 ﻣﺘﺮی و25 ﻣﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳـﻄﺢ ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ ﺑـﺎ ﻫﺎﺷﻮر ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 3 - 3 - ﺧﻄﻮط ﻣﻴﺰان ﭘﺲ از اﻳﺠﺎد ﺗﺮاس ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 67 در ﺗﻤﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز ﺑﻌﺪ از اﻧﺠﺎم ﻛﺎر اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻖ و ﺗﻔﻜﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮی دارد و ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﭘ ﻴﭽﻴﺪه ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ارﺗﻔﺎع ﻧﻘﺎط : اﻳﻦ روش ﻛﻪ دﻗﺖ آن ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺗﺮاﻛﻢ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع آن ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪه دارد، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻫﺎی روﺑﺎز و وﺳﻴﻊ ﻧﻈﻴﺮ ﻣﺨﺎزن ﺧﺎﻛﻲ، ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﺴﻄﻴﺢ اراﺿﻲ، زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺎزی وﻳﺎ ﻣﺤﻞ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮ ده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روﺷﻬﺎی ﻓﺘﻮﮔﺮاﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ارﺗﻔﺎع ﻧﻘﺎط از روی ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﻳﻲ و اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑﺮای ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻃﻼﻋﺎت، ﻣﻴﺘـﻮان ﺗﻌـﺪاد ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی از ﻧﻘﺎط ارﺗﻔﺎع دار را ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داد . اﻳﻦ روش را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﻮع ﭘﺮوژه ﻋﻤﻠﻴ ﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع ﻧﻘﺎط ﻓﺘﻮﮔﺮاﻣﺘﺮﻳﻚ آن دارای دﻗﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . در روش ﻫﺎی ﻣﺘﺪاول زﻣﻴﻨﻲ، ﻣﺤﻞ ﭘﺮوژه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻳﻚ ﺳﺮی ﺧﻄﻮط ﻣﺘﻌﺎﻣﺪ ﻛﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﺮﺑﻌﺎﺗﻲ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ) ﮔـﺎﻫﻲ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﻧﻴﺰ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﻮد ( ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮد و ارﺗﻔﺎع ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ در ﻣﺤﻞ ﻧﻘﺎط ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺧﻄﻮط ﺷﺒ ﻜﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻫﻤﺮاه ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﻧﻘﺎط ارﺗﻔﺎع ﺑﻌﻀﻲ ﻧﻘﺎط دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﻈﻴﺮ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ﭘﺴﺘﻲ ﺑﻠﻨﺪی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﺮده و ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ ﻧـﺎﻣﻨﻈﻢ ﺷﺪه ﻳﺎ ﻧﻘﺎﻃﻲ از ﻣﺤﺪوده زﻣﻴﻦ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع آن ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺧﻄﻮط ﺷﺒﻜﻪ ﺑـﻪ ﻃﺒﻴﻌـﺖ و ﺷـﻜﻞ زﻣـﻴﻦ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و اﻳﻦ ﺧﻄﻮط ﺑﺎﻳﺪ آﻧﻘﺪر ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ دو ﺧﻂ ﻣﺠﺎور را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻣﺴـﻄﺢ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ارﺗﻔﺎع ﻧﻘﺎط ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی در ﮔﻮﺷﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻌﺎت ﺷﺒﻜﻪ از روی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﺮﺳﻴﻤﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺮاح ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه و ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑ ﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻄﺢ آن ﻣﺮﺑﻊ ﺿﺮب در ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻖ ﺧﺎک ﺑﺮداری ﻳﺎ ﺧﺎک رﻳﺰی در ﭼﻬﺎر ﮔﻮﺷﻪ ﻣﺮﺑﻊ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺣﺠﻢ ﻗﻄﻌﺎت واﻗﻊ ﺑﻴﻦ ﺧﺎرﺟﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﺧﻂ ﺷﺒﻜﻪ و ﻣﺮز زﻣﻴﻦ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﺧﻂ، ﻛـﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﻳﻚ ذوزﻧﻘﻪ ﻳﺎ ﻣﺜﻠﺚ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺿﺮب د ر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻖ در ﮔﻮﺷﻪ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ) ﺑﻪ ﺷﻜﻞ 3 - 4 ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷـﻮد (. ﭼـﻮن ﻫﻤﻪ ﻋﻤﻖ ﻫﺎی ﺧﺎک ﺑﺮداری ﻳﺎ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی در ﻧﻘﺎط ﺗﻘﺎﻃﻊ داﺧﻞ ﺧﻄﻮط ﺷﺒﻜﻪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﺑﺮای ﺑﻴﺶ از ﻳـﻚ ﻣﺮﺑـﻊ ﺑـﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر از ﻓﺮﻣﻮﻟﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . R ) h٤h٣h٢h )(٤ L ( V٤ ٣ ٢ ١ ٢ ∑+ ∑ + ∑ + ∑ + ∑ = ﺷﻜﻞ3 - 4 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ارﺗﻔﺎع ﻧﻘﺎط ﻛﻪ در آن : L = ﻃﻮل ﺿﻠﻊ ﻫﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 68 ١h = ﻋﻤﻖ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻣﺜﻞa وe ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﺑﺎر در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ٢h = ﻋﻤﻖ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻣﺜﻞb وc وd ﻛﻪ دو ﺑﺎر در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎ ت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ٣h = ﻋﻤﻖ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻣﺜﻞf ﻛﻪ ﺳﻪ ﺑﺎر در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ٤h = ﻋﻤﻖ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻣﺜﻞg وh ﻛﻪ ﭼﻬﺎر ﺑﺎر در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . R =ﺣﺠﻢ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ذوزﻧﻘﻪ ای و ﻣﺜﻠﺜﻲ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻄﻮر ﻣﺠﺰا ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در داﺧﻞ ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ از ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺑﻪ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و ﻳﺎ ﺑﺎﻟﻌﻜﺲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺴﺎﻟﻪ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ) ﺑﻪ ﺷﻜﻞ 3 - 4 ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد ( ، ﻫﺮﮔﺎه ٣h − =٢h و ٤h − =١h ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻓﺮﻣﻮل ﻗﺒﻞ ﻳﻌﻨﻲ : V= l*l (h١+h٢+h٣+h٤/)٤ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﻣﺮﺑﻊ را ﻣﻌﺎدل ﺻﻔﺮ ﻧﺸﺎن ﺧﻮاﻫﺪ داد، ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ واﺿﺢ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻏﻠﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . زﻳـﺮا ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻓﻮق ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻟﺺ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻳﺎ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ) ﻫﺮ ﻛﺪام ﻛﻪ ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ( را ﻣﺸﺨﺺ ﺧﻮ اﻫـﺪ ﻧﻤـﻮد . اﮔـﺮ ﺧﻄـﻮط ﺷـﺒﻜﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻓﺮﻣﻮل ﻓﻮق را ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ : ﺧﺎﻛﺒﺮداری ٤ )٠ ٠h h ( l V٢ ١ ٢ cut + + + = ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ٤ )h h٠ ٠(l V٤ ٣ ٢ fill + + + = ﺷﻜﻞ3 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻫﺮ ﮔﺎه ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺧﻄﻮط ﺷﺒﻜﻪ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻋﻤﻠﻴﺎت زﻳﺮ اﻧﺠﺎم داد . ) اﮔـﺮ 3 راس از ﻋﻤـﻖ ﮔﻮﺷـﻪ ﻫـﺎی ﺷﻜﻞ دارای ﻋﻼﻣﺖ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮔﻮﺷﻪ ﭼﻬﺎرم داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺪ آﻧﺮا اﺻﻼح ﻧﻤﻮد ( اﮔﺮ ﻓﺮض ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ زﻣﻴﻦ ﻣﺴﻄﺢ ﺑﺎﺷﺪ . ) h h ( lh a ٤ ١ ١ − = , ),... h h ( lh b٣ ٢ ٢− = )ﺗﺬﻛﺮ : ﭼﻮن h,٣h٤ ﻣﻨﻔﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﭘﺲ h١-h٤ ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﻋﺪدی h١ وh٤ و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺗـﺎ آﺧـﺮ ( ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻗﺎﻧﻮن ﺳﻄﺢ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : ﺧﺎﻛﺒﺮداری) h h h h h h (٤ l V ٣ ٢ ٢ ٢ ٤ ١ ٢ ١ ٢ cut − + − = ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 69 ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی) h h h h h h (٤ l V ٣ ٢ ٢ ٣ ٤ ١ ٢ ٤ ٢ fill − + − = واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻣﻘﺪار زﻳﺎدی از اﻳﻦ ﻣﺮﺑﻌﺎت در دﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠ ﻴﺎت ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﻮده و ﺑـﻪ ﻛـﺎر زﻳـﺎدی ﻧﻴـﺎز ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﺷﻴﺐ زﻣﻴﻦ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻜﻪ ای ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ اﻳﻦ روش ﺗﻨﻬﺎ روﺷﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان وﺳﻴﻌﻲ و ﺑﺮ ای ﻫﻤﻪ ﻧﻮع ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑـﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی راه ﺳﺎزی، راه آﻫﻦ و ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب و ﻏﻴﺮه ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ روش ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ در اﻣﺘﺪاد ﺧﻄـﻮﻃﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﺤﻮر اﺻﻠﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه و ﺣﺠﻢ ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﻣﺠﺎور ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻣﻨﺸﻮر ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺴـﺎﺣﺖ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ در دو اﻧﺘﻬﺎ ﻳﺎ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﻣﺴﻴﺮﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿـﻲ در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﺒﺪاء آﻧﻬﺎ ارﻗﺎم رﻧﺪی اﺳﺖ، ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . اﻟﺒﺘﻪ در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻳﺎ ﻧﺎ ﻫﻤﻮاری ﻏﻴﺮ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﭘﻴﺶ آﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ اﺿﺎﻓﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﻮد . وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺧﻴﻠﻲ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ راه اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺮوﻓﻴـﻞ زﻣـﻴﻦ در ﺣﺎﻟـﺖ ﻣﻮﺟـﻮد و ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻃﺮح ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی را ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺗﺮﺳﻴﻢ و ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﻼﻧﻴﻤﺘﺮ ﻳﺎ ﻛﺎﻏﺬ ﺷﻄﺮﻧﺠﻲ ﻳﺎ راﻳﺎﻧﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد ﺑﺎ . ﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮاردی ﻣﺮﺳﻮم آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای وﺿﻮح ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻘﻴﺎس ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿـﻲ ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان زﻳـﺎدی اﻏﺮاق ﺷﺪه و اﻳﻦ ﻣﻘﻴﺎس ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻘﻴﺎس ﻃﻮﻟﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺻـﻮرت اﺳـﺘﻔﺎده از اﻳـﻦ روش ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺳـﻄﺢ ﻣﻘـﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ، اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺷﻜﻞ3 - 6 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻣﻨﻈﻢ ﺑﺎﺷﺪ و ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی ﻋﺮﺿﻲ زﻣﻴﻦ را ﺑﺘﻮان ﺑـﻪ ﻧﺤـﻮ رﺿـﺎﻳﺖ ﺑﺨﺸـﻲ ﺑـﺎ ﺷـﻴﺐ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻧﺸﺎن داد، در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﻄﻮح ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ، ﻛﺎر را ﺑﺴـﻴﺎ ر ﺳـﺮﻳﻊ ﺗـﺮ اﻧﺠﺎم داد . ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﻗﺒﻞ اﺷﺎره ﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻓﺘﻮﮔﺮاﻣﺘﺮﻳﻚ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺎ اﻳـﻦ روش ﻛﻤﻚ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺎﻻﺗﻲ، ﺳﻄﺢ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﺮی ﻧﻘﺎط ارﺗﻔﺎع دار ﻣﺘﺴﺎوی اﻟﻔﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ . رد آو ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در ﺷﻜﻞ 3 - 5 دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد، اﮔﺮ ﻋﻤﻖ ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ δl ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﻄﻮح ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺧﺎﻛﺒﺮداری )h ( L Acut + ∑ δ = ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی )h ( L Afill − ∑ δ = ﭼﻮن ﻋﻤﻖ ﺑﻌﺪ از ﻣﻘﻄﻊ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﺻﻔﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد، اﺣﺘﻴﺎﺟﻲ ﺑﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻋﺮض ﻛﻠﻲ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻧﻴﺴﺖ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 70 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺠﻢ ﺧﺎک را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸـﻪ ﻫـﺎی ﺗﻮﭘـﻮﮔﺮاﻓﻲ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺣﺠﺎم اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ دﺳﺖ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺧﺎک ً ﻣﻌﻤﻮﻻ اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪة ﺗﻮدة ﺧﺎک، ﺣﺠﻢ آﻧﺮا ﺑﺪون ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت رﻳﺎﺿﻲ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺑﺰﻧﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد اﻛﺜﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ، اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت رﻳﺎﺿﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺗﻮده ﺧﺎک را روش ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺗﺮی ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺧﺎک ﻣﻲ داﻧﻨﺪ . ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻣﺤﺎﺳـﺒﺔ ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺧﺎک ﻣﻌﻤﻮﻻً آﻧﺮا ﺑﺎ اﺷﻜﺎل ﻣﻨﻈﻤﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺣﺠﻢ آﻧﺮا ﭘﻴﺪا ﻛﺮد ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮده ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻚ ﺗﻚ اﺣﺠﺎم، ﺣﺠـﻢ ﻛـﻞ ﺗـﻮده ﺧﺎک را از ﻣﺠﻤﻮع اﺣﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آورﻧﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺧﺎﻛﻬﺎی ﺧﺸﻚ از دو ﻧﻴﻢ ﻣﺨﺮوط و ﻳﻚ ﻣﻨﺸﻮر ﻣﺜﻠﺜﻲ ﺷـﻜﻞ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ . اﻧﺪ ﺗﻔﻜﻴﻚ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺗﻮده ﺧﺎک در ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره 3 - 7 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ3 - 7 - ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺗﻮده ﺧﺎک - ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺑﻌﺎد ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﮔﺎﻫﻲ در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻻزم ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﺑﻌﺎد ﺧﺎﻛﺮﻳﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ از اﻧﺒﺎر ﻛﺮدن ﻣﻮاد ﻛﻨﺪه ﺷﺪه ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﻨﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷـﻮد . ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﻮاد ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰﻫﺎ در ﺣﺎﻟﺖ ﺳﺴﺖ (LCM) ﺑﻮده و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻪ ﺑـﺮ ﺣﺴـﺐ (BCM) ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ (LCM) ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﻌﺮﻳﻒ اﺻﻄﻼﺣﺎﺗﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﺒﻴﻌﻲ (BCM) و ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺳﺴﺖ (LCM) در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . 3 - 3 - 4 - ﻣﺸﺨﺼﺎت اﻧﻮاع ﺧﺎک : ﺧﺎﻛﻬﺎ در ﻣﻮارد ﻣﺘﻌﺪدی و در ﺑﺴﻴﺎری از ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ و ﺑﺮای ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺑﺴـﺘﺮ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ، زﻳﺮﺳـﺎزی راﻫﻬـﺎ و ﻓﺮودﮔﺎﻫﻬﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﻴﻞ ﺑﻨﺪﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﻌﻀﻲ از ﺧﺎﻛﻬﺎ در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺑﻪ وﺿﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ، در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺑﻌﻀﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻌﺪ از ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﻋﻤﻞ آوری و ﺑﻬﺴﺎزی ﺑﺮای ﻫﺪﻓﻲ ﻛﻪ ﭘـﻴﺶ ﺑﻴﻨـﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . - ﺧﻮاص ﺧﺎک : ﻗﺒﻞ از ﺑﺤﺚ در ﻣﻮرد ﺗﻬﻴﻪ ﺧﺎک و آﻧﺎﻟﻴﺰ ﻛﺮدن ﻣﺴﺎﺋﻞ درﮔﻴﺮ ﺑﺎ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ، آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎ ﺑﻌﻀـﻲ از ﺧـﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺧـﺎک ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺧﻮاص دارای ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮ روی ﺗﻬﻴﻪ و اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع ﺧﺎک، اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 71 از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ و وزن ﻣﺨﺼﻮص ﺧﺎک ﻫﻨﮕﺎم ﺣﻔﺎری، ﺣﻤﻞ، رﻳﺨﺘ ﻦ و ﺗﺮاﻛﻢ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻧﺴﺒﺘﺎً زﻳﺎدی ﻗﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد، آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺧﻮاص ﺧﺎک در وﺿﻌﻴﺘﻬﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺻﺤﻴﺢ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﻒ – ﺧﺎک در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ) ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه (: ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻋﺒﺎرت از ﺣﺠﻢ ﺧﺎک اﻧﺪازه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه در ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ، ﻧﻬﺮ، ﻛﺎﻧﺎل و ﺗﺮاﻧﺸﻪ ﻗﺒـﻞ از ﻛﻨـﺪن آن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳـﻦ ﺣﺠﻤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس آن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ اﺳﺖ . واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﺧـﺎک در اﻳـﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﻗﺮﺿﻪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ) . BCM١ ( – ب ﺧﺎک ﺳﺴﺖ ) ﻛﻨﺪه ﺷﺪه (: ﺧﺎک ﭘﺲ از ﻛﻨﺪه ﺷﺪن و ﺧﺎﻛﺒﺮ داری و ﻳﺎ در ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺳﺴﺖ ﺗﺮ از زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ در ﻗﺮﺿﻪ وﺟـﻮد دارد و ﺣﺠﻤﺶ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺳﺴﺖ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد ) . LCM٢ ( – ج ﺧﺎک ﻣﺘﺮاﻛﻢ ) ﻛﻮﺑﻴﺪه (: ﺧﺎک ﭘﺲ از ﺗﺮاﻛﻢ ﺣﺠﻤﺶ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﺮان ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺣﺠﺎم ﻗﺎ ﺑﻞ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻓﻬﺎرس ﺑﻬﺎ، ﺣﺠﻢ ﻛﻮﺑﻴـﺪه ﺷـﺪه ﻣﻼک ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . (CCM)٣ - ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک : وﻗﺘﻲ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﺣﺠﻤﺶ اﻓﺰوده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ ﺧﺎک ﻣﻮﺟﻮد در ﻳﻚ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﻗﺮﺿﻪ، ﭘﺲ از ﺧـﺎﻛﺒﺮداری، ﺣﺠﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻳﻚ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ اﺷﻐﺎل ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . اﻳﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﺣﺠﻢ ﺧ ﺎک در اﺛﺮ ﺧﺎﻛﺒﺮداری را ﺗﻮرم ﺧﺎک ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑـﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻮرم ﻳﺎ ﺿﺮﻳﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺧﺎک ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ : رود ٠٠١ )١ *-ﻭﺯﻥ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺳﺴﺖ ﻭﺯﻥ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻃﺒﻴﻌﻲ ( ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮﺭﻡ )ﺩﺭﺻﺪ( = - ﺿﺮﻳﺐ اﻧﻘﺒﺎض : ﺣﺠﻢ ﺧﺎک در اﺛﺮ ﺗﺮاﻛﻢ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮرﻳﻜﻪ ﻳﻚ وزن ﻣﻌﻴﻦ ﺧﺎک ﭘﺲ از ﺗﺮاﻛﻢ ﺣﺠﻢ ﻛﻤﺘـﺮی را ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ زﻣـﺎن ﺣﺎﻟـﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺧﺎک اﺷﻐﺎل ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﺣﺠﻢ را اﻧﻘﺒﺎض ﺧﺎک ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻧﻘﺒﺎض ﺧﺎک ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ : رود ٠٠١ * ) ﻭﺯﻥ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺘﺮﺍﻛﻢ ﻭﺯﻥ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻃﺒﻴﻌﻲ - (١ ﺿﺮﻳﺐ ﺍﻧﻘﺒﺎﺽ ) ﺩﺭﺻﺪ( = ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره )3 - 1 ( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل اﮔـﺮ وزن ﺧـﺎﻛﻲ در ﺣﺎﻟـﺖ ﻃﺒﻴﻌـﻲ kg/m٣ 1700 ، در ﺣﺎﻟﺖ ﺳﺴﺖ ) ﭘﺲ از ﺣﻔﺎری ( kg/m٣ 1360 و در ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه ) ﭘﺲ از ﻛﻮﺑﻴﺪه ﺷـﺪن ( kg/m٣ 1889 ﺑﺎﺷـﺪ ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮرم و اﻧﻘﺒﺎض آن ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد : 25 ) = % 1 - 1360 / 1700 = (ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ١BCM – Bank Cubic Meter ٢LCM-Loose Cubic Meter ٣CCM-Compacted Cubic Meter ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 72 10 ) = % 1889 / 1700 - 1 = (ﺿﺮﻳﺐ اﻧﻘﺒﺎض در ﺷﻜﻞ 3 - 8 ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 3 - 8 - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﻲ ﭘﺲ از ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﺪول 3 - 1 - ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺧﺎک ﻧﻮع ﺧﺎک ﺷﺮاﻳﻂ اوﻟﻴﻪ ﺧﺎک در ﻣﺤﻞ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺳﺴﺖ ﻣﺘﺮاﻛﻢ در ﻣﺤﻞ ﻗ ﺮﺿﻪ 00 /1 27 /1 90 /0 ﺳﺴﺖ 79 /0 00 /1 71 /0 رس ﻣﺘﺮاﻛﻢ 11 /1 41 /1 00 /1 در ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ 00 /1 25 /1 90 /0 ﺳﺴﺖ 80 /0 00 /1 72 /0 زﻣﻴﻦ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻣﺘﺮاﻛﻢ 11 /1 39 /1 00 /1 در ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ 00 /1 50 /1 30 /1 ﺳﺴﺖ 67 /0 00 /1 87 /0 ﺳﻨﮓ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﻣﺘﺮاﻛﻢ 77 /0 15 /1 00 /1 در ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ 00 /1 12 /1 95 /0 ﺳﺴﺖ 89 /0 00 /1 85 /0 ﻣﺎﺳﻪ ﻣﺘﺮاﻛﻢ 05 /1 18 /1 00 /1 3 - 4 - راﻧﺪﻣﺎن اﺳﻤﻲ و واﻗﻌﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻮﻟﻴﺪ واﻗﻌﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ، ﻧﺤﻮه ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻮﺟﻮد در ﻛﺎرﮔﺎه ﻫـﺎی ﻫـﺮ ﻛﺸـﻮر، ﺗﻐﻴﻴـﺮ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ اﻳﻦ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﻣﻴﺰان اﺳﻤﻲ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻮده و ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ وﻟﻲ ﺑﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ اوردن راﻧﺪﻣﺎن اﺳﻤﻲ روﺷﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 73 3 - 4 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ : ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺷﺮح داده ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎ ﻧﻴﻜﻲ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ٠٦C E D K Q T F × × × × = × (m/٣hr) ﺣﺠ ﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ = Q زﻣﺎن ﻳﻚ دوره ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﻗﻴﻘﻪ = T (m)٣ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ = C ﺑﺎزده ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ) ﻣﻴﺰان زﻣﺎن ﻛﺎر ﻣﻔﻴﺪ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ( = E ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎکF = ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪهD = ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎمK= ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻮارد ذﻛﺮ ﺷﺪه، ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ زﻳﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ :ﺷﻮد 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ زﻣﺎن ﻳﻚ دورة ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت (T) : زﻣﺎن ﺣﻔﺎری ﻛﻞ ﺑﺮای ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻣﺘﺸﻜﻞ از4 زﻣﺎن اﺳﺖ : 1 - ﭘﺮ ﻛﺮدن ﺟﺎم 2 - ﭼﺮﺧﺶ ﺑﺎ ﺟﺎم ﭘﺮ از ﻣﺤﻞ ﻛﺎر ﺑﻪ ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻘﺮار ﻛﺎﻣﻴﻮن 3 - ﺧﺎﻟﻲ ﻛﺮدن ﺟﺎم 4 - ﭼﺮﺧﺶ ﺑﺎ ﺟﺎم ﺧﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ اوﻟﻴﻪ ﺑﺮای اداﻣﻪ ﺣﻔﺎری زﻣﺎن ﺣﻔﺎری ﻛﻞ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻣﺎﺷﻴﻦ ) ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎی ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ از ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎی ﺑﺰرگ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ( ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻛﺎری و ﺟـﻨﺲ ﺧﺎک دارد . اﻳﻦ زﻣﺎن ﺣﻔﺎری را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪاول ﺗﺨﻤﻴﻦ زﻣﺎن ﺑﺮای ﺑﻴﻠﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺪﺳﺖ آورد . اﻳﻦ ﺟﺪاول ﺗﻮ ﺳﻂ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎزﻧﺪه ﺗﻬﻴﻪ و در اﺧﺘﻴﺎر ﻛﺎرﺑﺮان ﻗﺮار داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ از اﻳﻦ ﺟﺪاول از ﺷﺮﻛﺖ ﻛـﺎﺗﺮﭘﻴﻼر در ﺟـﺪول ﺷـﻤﺎرة )3 - 2 ( ﻧﺸـﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 74 ﺟﺪول3 - 2 - زﻣﺎن ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻛﺎری ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺧﺎک، ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﻋﻤﻠﻜﺮد و ﻣﻴﺰان زاوﻳـﻪ دوران ﺑﻴـﻞ در ﺣـﻴﻦ ﻛـﺎر ﻣﻲ ﺗﻮان زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت را از اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺟﺪاول ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻤﻮد . 2 - ﺑﺎزده ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ (E) : اﻳﻦ ﺑﺎزده ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻛﺎر، ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻣﺤﻞ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد و ﻋﺒ ﺎرﺗﺴﺖ از : ﻣﻴﺰان زﻣﺎن ﺻﺮف ﺷﺪه ﻣﻴﺰان زﻣﺎن واﻗﻌﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر =E 3 - ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک (f) : ﻫﻨﮕﺎم اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ، ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ داده و ﺣﺠﻤﺶ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺿـﺮﻳﺐ ﺗـﻮرم ﺧﺎک در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ را ﺑﺮای ﺧﺎک ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺟﺪول )3 - 2 (ﺑﺮ داﺷﺖ ﻧﻤﻮد . 4 - ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ )K :( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﻮع ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ روی آن ﻋﻤﻠﻴﺎت اﻧﺠﺎم ﻣﻴﺸﻮد، ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﭘﺮ ﺷﺪن ﺟﺎم ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ دارد، اﻳﻦ ﺗﺎﺛﻴﺮ در ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪول ﺷﻤﺎره )3 - 3 ( ﻣﻲ ﺗﻮان ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪ ﻣﺎن ﺟﺎم ﺑﻴﻞ ﻫﺎی ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ را ﻳﺎﻓﺖ : ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 75 ﺟﺪول3 - 3 - ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﻧﻮع ﻣﻮاد ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم (%) زﻣﻴﻦ ﻃﺒﻴﻌﻲ 110 - 100 داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺨﻠﻮط 100 - 95 داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ : ﺗﺎ8/1 اﻳﻨﭻ 100 - 95 8/1 ﺗﺎ4/3 اﻳﻨﭻ 95 - 90 ﺑﺎﻻی4/3 اﻳﻨﭻ 90 - 85 ﻣﻮارد ﺑﻪ ﻫﻢ ﭼﺴﺒﻴﺪه : ﺧﻮب ﺧﺮد ﺷﺪه 95 - 85 ﻣﺘﻮﺳﻂ 80 - 70 ﺑﺪ ﺧﻮرد ﺷﺪه 70 - 60 5 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه )D ( ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺟﺪول 3 - 4 اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮد : ﺟﺪول 3 - 4 - ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه 1 0,9 0,8 ﺧﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺿﻌﻴﻒ ﻣﺜﺎل : ﺑﺮای ﻛﻨﺪن و ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﻛﻨﺪﻧﺶ ﻧﺴﺒﺘﺎ آﺳﺎن اﺳﺖ، از ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ٢١٣ C ﺷﺮﻛﺖ ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر اﺳﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﻫﺮﮔـﺎه زاوﻳﻪ اﺳﺘﻘﺮار ﺑﻴﻞ ﺑﺎ ﺟﺒﻬﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت 90 درﺟﻪ ﺑﻮده و ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻓﻲ ﻛﺎﻣﻴﻮن در اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺷﺮﻛﺖ داده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻣـ ﺪت اﺟـﺮا را ﺑـﺮای 10000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ . ﺑﺎزده ﺑﻴﻞ 8/0 ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم27 /1 ﺿﺮﻳﺐ ﺟﺎم9/0 : ﺣﻞ زﻣﺎن اﺟﺮا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﺪول 1 ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ21 /0 دﻗﻴﻘﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺑﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻛﺎﺗﺎﻟﻮگ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم اﻳـﻦ ﻧـﻮع ﺑﻴـﻞ 7/0 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3/ 113 )= 27 /1 * 21 /0 )/( 7/0 * 60 * 9/0 * 8/0( ﻣﻌﺎدل11 روز ﻛﺎری88 = 3/ 113 / 10000 ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 76 3 - 4 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﮔﺮﻳﺪر : ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮﻳﺪر ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻘﺪار ﺳﻄﺢ ﻛﺎر ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد . واﺣﺪ ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﻣﺘـﺮ ﻣﺮﺑـﻊ در ﺳـﺎﻋﺖ و ﻳـﺎ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺧﻄـﻲ ) ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﺳﺎﻋﺘﻲ ﮔﺮﻳﺪر اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺣﺪس زده و ﺑـﺮ اﺳـﺎس آن ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﻋﺘﻲ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ زﻣﺎن را ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺨﻤﻴﻦ زد : S E D P T * * = ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ) ﺳﺎﻋﺖ ( T = ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻻزمP= ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻃﻲ ﺷﺪه در ﻫﺮ ﻋﺒﻮ ) ر ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ( D= ﺑﺎزده ﮔﺮﻳﺪرE = ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺮﻳﺪر در ﻃﻮل ﻋﻤﻠﻴﺎت ) ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ( S= 1 - ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻻزم )P ( ،ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﮔﺮﻳﺪر ﺑﺮای اﺟﺮای ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻮد ﻋﺒﻮر ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻻزم ﻧﺎﻣﻨـﺪ . اﻳـﻦ ﺗﻌـﺪاد ﺑﺴـﺘﮕﻲ ﺑـﻪ ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه ﮔﺮﻳﺪر دارد و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ رﻗﻢ ﻣﻌﻴﻨﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان اراﺋﻪ ﻛﺮد . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻋﺒﻮر اﺿﺎﻓﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺎ 25 درﺻﺪ ﻣـﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺑﺎﻻ ﺑﺒﺮد، ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻋﺒﻮر اﺿﺎﻓﻲ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد . 2 - ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻃﻲ ﺷﺪه در ﻫﺮ ﻋﺒﻮر )D ( ﻣﺴﺎﻓﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺮﻳﺪر ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻌﻴﻨﻲ ﻃﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ .) ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻛﻴﻠ ﻮﻣﺘﺮ ( 3 - ﺑﺎزده ﮔﺮﻳﺪر )E ( ﻧﺴﺒﺖ زﻣﺎن واﻗﻌﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﺑﻪ زﻣﺎن ﻣﺼﺮف ﺷﺪه ﺑﺮای اﺟﺮای آن را ﺑﺎزده ﮔﺮﻳﺪر ﻧﺎﻣﻨﺪ . اﻳﻦ ﺑﺎزده ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑـﻮده و ﺑﺴـﺘﮕﻲ ﺑـﻪ ﻃـﺮز ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ در ﻛﺎرﮔﺎه، ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه، ﺷﺮاﻳﻂ و ﺗﺴﻬﻴﻼت در ﺗﻌﻤﻴﺮات و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠﻲ دارد . ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺻﺮﻑ ﺷﺪﻩ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺍﳒﺎﻡ ﻛﺎﺭ =E 4 - ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ )S ( ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺮﻳﺪر را در ﺣﻴﻦ اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ آن ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ اﻳﻦ ﺳـﺮﻋﺖ ﺑﺴـﺘﮕﻲ ﺑـﻪ ﻣﻬـﺎرت راﻧﻨـﺪه، ﻧـﻮع ﻛـﺎر، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺎﺷﻴﻦ و ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ دارد . ﻧﻜﺘﻪ ای ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺎﻳﺪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺮﻳﺪر ﺣﺪا ﻛﺜﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﻧﺘﺨـﺎب ﺷـﻮد . در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 3 - 5 ﺳﺮﻋﺖ ﮔﺮﻳﺪر در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 77 ﺟﺪول3 - 5 - ﺳﺮﻋﺖ ﮔﺮﻳﺪر در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻨﺪن ﺟﻮی 4 - 6 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﺷﻴﺐ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ 4 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﺗﺮﻣﻴﻢ راه 6 - 8 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﻓﻴﻨﻴﺸﻴﻨﮓ و روﻳﻪ ﻛﺎر 6 - 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﭘ ﺨﺶ ﻛﺮدن ﻣﻮاد 8 - 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺨﻠﻮط ﻛﺮدن ﻣﻮاد 12 - 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺮف روﺑﻲ 18 - 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ،ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﺎﻻ وﻗﺘﻲ زﻣﺎن اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪ، ﺳﻄﺤﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت روی آن اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔـﺮدد و ﺑـﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﻄﺢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮ زﻣﺎن اﺟﺮای آن ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﮔﺮﻳﺪر ﻣﻌﻠﻮم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای روﺷﻦ ﺷﺪن ﻣﻄﻠﺐ ﻣﺜﺎﻟﻲ اراﺋﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﺜﺎل : ﺑﺮای ﻣﺨﻠﻮط ﻛﺮدن و ﺗﺴﻄﻴﺢ و ﺗﻨﻈﻴﻢ روﻳﺔ ﺟﺎده ای ﺷﻨﻲ ﺑﻪ ﻃﻮل 10 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ و ﻋﺮض8 ﻣﺘﺮ از ﮔﺮﻳﺪری ﻛﻪ ﭘﻬﻨﺎی ﺗﻴﻐـﻪ آن5/3 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر و ﺟﻨﺲ ﻣﻮاد ﺧ ﺎﻛﻲ، ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻻزم 6 ﺑﺎر ﺑﺎﺷـﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮری ﻛـﻪ ﮔﺮﻳﺪر در ﻋﺒﻮرﻫﺎی اول و دوم ﺑﺎ دﻧﺪه )3 ( ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺮﻋﺘﻲ ﻣﻌﺎدل6 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ و در ﻋﺒﻮرﻫﺎی ﺳﻮم و ﭼﻬـﺎرم ﺑـﺎ دﻧـﺪه )4 ( ﻳﻌﻨـﻲ ﺳﺮﻋﺘﻲ ﻣﻌﺎدل 9 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ و در دو ﻋﺒﻮر آﺧﺮ ﺑﺎ دﻧﺪه )5 ( ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺮﻋﺘﻲ ﻣﻌﺎدل12 ﻛﻴﻠ ﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺴﻴﺮ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ را ﻃـﻲ . ﻛﻨﺪ ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت و ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ) ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ( اﻳﻦ ﮔﺮﻳﺪر ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳـﻦ ﻛـﻪ راﻧـﺪﻣﺎن 60 %اﺳﺖ . ﺣﻞ : ﭼﻮن ﻫﺮ ﻧﻮار ﻛﺎر ﻛﻪ از ﻋﺒﻮر ﺗﻴﻐﻪ ﮔﺮﻳﺪر اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺣﺪاﻗﻞ ﻧﻴﻢ ﻣﺘﺮ روی ﻧﻮار ﻗﺒﻠﻲ را ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ، ﻟ ﺬا از 5/3 ﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎی ﺗﻴﻐﻪ ﮔﺮﻳﺪر 3 ﻣﺘﺮ آن ﻣﺆﺛﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﭘﻬﻨﺎی ﻣﺴﻴﺮ 8 ﻣﺘﺮ اﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻃﻮﻟﻲ را ﻛﻪ ﮔﺮﻳﺪر ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎﻳـﺪ ﻃـﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺳﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻃﻮل راه ﻳﻌﻨﻲ 30 = 10 * 3 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ . ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در ﻓﺮﻣﻮل ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﺄﺛﻴﺮ دارﻧﺪ ﻫﻤﮕـﻲ ﻣ ﻌﻠـﻮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻌﺎدل : ﺳﺎﻋﺖ 1/ 36 = 3/8 + 1/ 11 + 7/ 16 )= ٦/٠ ٢١ * ٢* ٠٣+ ٩* ٦/٠ ٢* ٠٣ + ٦/٠ *٦ ٢* ٠٣ ( = E * S D * P = T اﮔﺮ ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت روزاﻧﻪ10 ﺳﺎﻋﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﻛﻞ ﻣﺪت اﺟﺮا در ﺣﺪود4 روز ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮ . د ﺳـﻄﺤﻲ ﻛـﻪ روﻳـﻪ آن ﻣﺨﻠﻮط، ﺗﺴﻄﻴﺢ و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪه ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ 80000 = 8 * 1000 * 10 = S ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : m/٢hr 2000 = ٠٤ ٠٠٠٠٨ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﺗﻴﭗ ﮔﺮﻳﺪر در ﻣﻮرد ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﺎر ﺑﺎ ﮔﺮﻳﺪر ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی زﻳﺮ ﺑﺮای ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮﻳﺪر ﺷﺪه اﺳﺖ : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 78 1 - ﻫﻤﻮاره از ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻌﺪاد ﮔﺬر ﺑﺮای ﭘﺎﻳﺎن ﻳﻚ ﻛﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی دﻗﻴﻖ، ﻧﻈﺎرت ﻫﻮﺷـﻴﺎراﻧﻪ و راﻧﻨـﺪﮔﺎن ﻣﺎﻫﺮ ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﭘﻴﭻ ﻫﺎ و دور زدن ﻫﺎی ﮔﺮﻳﺪر ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺬف ﺷﻮد ﻣ . ﻌﻤﻮﻻً در ﮔﺬرﻫﺎی ﻛﻤﺘﺮ از 300 ﻣﺘﺮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳـﺖ ﮔﺮﻳـﺪر از دﻧـﺪه ﻋﻘﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ دور زدن ﻧﻜﻨﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ راﻧﻨﺪه ﻣﺎﻫﺮ اﺳﺖ ﺣﺘﻲ در ﮔﺬرﻫﺎی ﻃـﻮﻻﻧﻲ ﻫـﻢ ﻣـﻲ ﺗـﻮان از دﻧـﺪه ﻋﻘـﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ً. اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ دور زدن ﻣﺸﻜﻞ ﻳﺎ ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻟﺰوم ﭘﻴﺪا ﻣﻲ .ﻨﺪﻛ 3 - از ﮔﺮﻳﺪرﻫﺎی دوﺗﺎﻳﻲ ) ﭘﻬﻠﻮ ﺑﻪ ﭘﻬﻠﻮ ( ﻫﻢ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺼﻮرت ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﻪ ﺷﺮﻃﻲ ﻛﻪ اوﻻً ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ و در ﺛﺎﻧﻲ وﺳﻌﺖ ﻣﺤﻞ ﻛﺎر اﺟﺎزه ﺑﺪﻫﺪ، از اﻳﻦ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﺑﺨﺼﻮص در ﺗﺮاز ﻛﺮدن ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ، ﭘﺨﺶ و ﻣﺨﻠﻮط ﻛﺮدن ﻣـﻮاد اﺳـﺘﻔﺎده .ﺷﻮد ﻣﻲ 3 - 4 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻟﻮدر ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل از ﻃﺮﻳﻖ روش ﻫﺎی ذﻛﺮ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻟﻮدر را ﺑﺪﺳﺖ آورد . F T E K C Q × × × × =٠٦ در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻋﻼﺋﻢ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : Q : ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ )m/٣hr ( T : زﻣﺎن ﻳﻚ دو ره ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﻗﻴﻘﻪ C : ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم ﻟﻮدر )m٣ ( K : ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎ E : ﺑﺎزده ﻟﻮدر ) ﻣﻴﺰان ﻛﺎرﻣﻔﻴﺪ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ( F : ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﻮارد ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ زﻳﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ : - ﻇﺰﻓﻴﺖ ﺟﺎم ﻟﻮدر (C) ﻇ ﺮﻓﻴﺖ اﺳﻤﻲ ﺟﺎم ﻟﻮدر ﻋﻤﻼ ﻣﺴﺎوی ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻣﻮاد ﺣﻔﺎری ﺷﺪه در ﺟـﺎم ﻟـﻮدر ﺑـﺎ در ﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻮﺳﺴـﻪ SAE (Society of Automotive Engineers) اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺣﺠﻢ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺳﺴﺖ (LCM) ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺮای ﺗﺒـﺪﻳﻞ آن ﺑـﻪ ﺣﺠﻢ ﻣﻮاد در ﻣﺤﻞ دو ﻧﻮع ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺑﺎﻳﺪ در ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ . ﻋﺎﻣﻞ اول ﺗﻮﺳﻂ ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﺳﻤﻲ ﺟﺎم ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻮاد ﺳﺴﺖ ﻣﻮﺟﻮد در ﻫﺮ ﻣﺤﻮﻃـﻪ ﺟـﺎم ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﺎﻣﻞ دوم ﺑﺮای ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺣﺠﻢ ﻣﻮاد ﺳﺴﺖ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻣﻮاد در ﻣﺤﻞ ﺣﻔﺎری (BCM) ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود ﺗﺤﺖ اﺳـﺘﺎﻧﺪارد SAE ، ﺑﺎر ﻣﺠﺎز ﻟﻮدر ﺑﺎ ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ در ﺣﻴﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻫﻴﭽﮕﺎه از 50 % ﺑﺎر اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ واژﮔﻮﻧﻲ ) ﺑﺎری ﻛﻪ ﺗﺤﺖ آن ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ SAE ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻟﻨﮕﺮ ﺣﺎﺻﻞ از وزن ﺟﺎم ﭘﺮ ﺷﺪه، ﻟﻮدر واژﮔﻮن ﻣﻲ ﺷﻮد .( در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﻟﻮدر در ﺣﺎل ﮔﺮدش ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ ﺗﺠﺎوز ﻛﻨﺪ . اﻳـﻦ ﻣﻘـﺪار ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 79 ﺑﺮای ﻟﻮدر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی35 % ﺑﺎر اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ واژﮔﻮﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎر واژﮔﻮﻧﻲ را ﻣ ﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺮﺑﺎر ﻳـﺎ اﻓـﺰودن ﻣﻠﺤﻘـﺎت ﺑـﻪ اﻧﺘﻬﺎی ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎﻻ ﺑﺮد و ﻟﺬا ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ وزن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻢ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻗﺪرت ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﺑﺎر، در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﺟﺎم ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ . - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻳﻚ دوره ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت )T ( ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻳﻚ دوره ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻟﻮدر در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ ﻋﻤﻞ ﻛـﺮد . ﻣﺮﺣﻠـﻪ اول، ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ زﻣـﺎن ﺛﺎﺑـﺖ و ﻣﺮﺣﻠـﻪ دوم اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ) زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﻒ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮای ﻟﻮدر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ : در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﭘﺎﻳﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ، زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺸﺨ ﺼﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ زﻣﺎن ﭘﺎﻳﻪ اﺿﺎﻓﻪ و ﻳﺎ از آن ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . زﻣﺎن ﭘﺎﻳﻪ ) زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﻣﺎﻧﻮر ( ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﻣﻌﻤﻮل، ٥٤/٠ ﺗﺎ ٥٥/٠ دﻗﻴﻘﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﺿﺎﻓﻪ ﻛـﺮدن ﻳـﺎ ﻛـ ﻢ ﻛـﺮدن زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮ زﻣﺎن ﻧﻬﺎﻳﻲ ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ زﻣﺎن ﻳﻚ دوره ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻄﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎ در ﺟﺪول 3 - 6 زﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ : ﺟﺪول 3 - 6 - زﻣﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﺗﻮان ﻟﻮدر ) (hp ﺣﺠﻢ ﺟﺎم )m٣ ( زﻣﺎن ﻳﻚ دوره ﺛﺎﺑﺖ T )دﻗﻴﻘﻪ ( ٠٩-٠١٢ ٦/٠-٣/٣ ٥٤/٠-٥/٠ ٥٣٢-٩١٣ ٣/٣-٧/٥ ٥/٠-٥٥/٠ ٥٧٤-٩٧٦ ٤/٦-٦/٨ ٥٥/٠-٦/٠ ٠٠٨-٠٥٢١ ٥/١١-٩١ ٦/٠-٧/٠ ب- ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺮای ﻟﻮدر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ : ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺳﺎزﻧﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ، ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻦ زﻣﺎن را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤـﻮد . ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﻌﻤﻮل اﻳﻦ ﻧﻤﻮدارﻫﺎ 3 ﻣﺤﻮره ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻣﺤﻮر ﺳﻤﺖ راﺳﺖ ﻣﻴﺰان ﻛﻞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻛﻪ ﻣﺘﺸﻜﻞ از ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠـﺘﺶ اﺳﺖ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ و ﻣﺤﻮر ﺳﻤﺖ ﭼﭗ زﻣﺎن رﻓﺖ ﻳﺎ ﺑﺮﮔﺸﺖ را ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻣﺤﻮر اﻓﻘﻲ ﻧﻴﺰ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﻳﺎ ﺑﺮﮔﺸﺖ را ﻧﺸـﺎن ﻣـﻲ دﻫـﺪ . ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﺑﺮای رﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻞ ﻟﻮدر ﭘﺮ از ﻣﺼﺎﻟﺢ اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻞ ﻟﻮدر ﺧﺎﻟﻲ اﺳـﺖ ﻧﻤﻮ دار ﻫـﺎی ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ ای وﺟـﻮد دارد . ﺷﻜﻞ 3 - 9 ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻟﻮدر ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ٨٣٩G ﺧﺎﻟﻲ و ﺷﻜﻞ 3 - 10 ﻫﻤﺎن ﻟﻮدر را ﺑﺎ ﺟﺎم ﭘﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺷﻜﻞ 3 - 9 - زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ٨٣٩G در ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎﻟﻲ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣ ﺯ ﻣﺎﻥ ) ﺩﻗﻴﻘﻪ ( ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛﻞ ) ﻣﺠﻤﻮﻉ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻏﻠﺖ ( ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 80 ﺷﻜﻞ 3 - 10 - زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ٨٣٩G در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮ ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﺎن ﻫﺎی ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻓﻮق را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺟﻤﻊ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ زﻣﺎن ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻟـﻮدر ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . ) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از ﻣﺮﺣﻠﻪ )2 ((T + ) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از ﻣﺮﺣﻠﻪ )1(( T = Ttotal ج- ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮای ﻟﻮدر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی : زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ) زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﻣﺎﻧﻮر ( ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ٥٢/٠ ﺗﺎ ٥٣/٠ دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘـﻪ اﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﻓﺰودن و ﻳﺎ ﻛﺴﺮ زﻣﺎن ﻫـﺎی ﺛﺎﺑـﺖ ﻛـﻪ در ﺷـﺮاﻳﻂ ﻣ ﺨﺘﻠـﻒ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ، زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﭘﺎﻳﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . زﻣﺎن ﺗﺨﻠﻴﻪ + زﻣﺎن ﻣﺎﻧﻮر + زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی = ﺛﺎﺑﺖ T 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی : زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻟﻮدرﻫﺎی ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی از ﺟﺪول )3 - 7 ( ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮداﺷﺖ اﺳﺖ : ﺟﺪول 3 - 7 - زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻟﻮدر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﻧﻮع ﺧﺎک زﻣﺎن )min ( ﺳﻨﮕﺪاﻧﻪ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ٣٠/٠- ٥٠/٠ ﺳﻨﮕﺪاﻧﻪ ﻣﺨﻠﻮط و ﻣﺮﻃﻮب ٣٠/٠- ٦٠/٠ رس ﺷﻨﺪار و ﻣﺮﻃﻮب ٣٠/٠- ٧٠/٠ ﺧﺎک، ﺳﻨﮓ ٤٠/٠- ٢/٠ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﻴﻤﺎﻧﻲ ﺷﺪه ٥٠/٠- ٢/٠ 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻣﺎﻧﻮر : اﻳﻦ زﻣﺎن ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﭼﺮﺧﺶ ﻟﻮدر ﻣﻲ ً ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻴﺰان آن ﺣﺪودا 0,2 دﻗﻴﻘﻪ ) ﺑﺎ ﻳﻚ را ﻧﻨﺪه ﻣﺠﺮب ( در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻣ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ ) ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺖ ( ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣﺎن ) دﻗﻴﻘﻪ ( ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 81 3 - زﻣﺎن ﺗﺨﻠﻴﻪ : اﻳﻦ زﻣﺎن ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﻟﻮدر ﺗﺨﻠﻴﻪ را اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﺮای ﺗﺨﻠﻴﻪ در ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ و ﺗﺮاک ﻫـﺎ ﺑـﻴﻦ 0,04 ﺗـﺎ0,07 دﻗﻴﻘﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ زﻣﺎن . ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری در ﻣﺤﻞ ﺑﻪ زﻣﺎن ﻟﻮدر آن ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮارد ذﻛﺮ ﺷـﺪه در ﻟـﻮدر ﭼـﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﺑﻪ زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﺣﺎﺻﻞ از ﺟﻤﻊ زﻣﺎن ﻫﺎی ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﻣﺎﻧﻮر اﺿﺎﻓﻪ و ﻳﺎ از آن ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺮای ﻟﻮدر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی : ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻧﻤﻮ دار ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺳﺎزﻧﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار ﻣﻲ ﻣﻲ ،ﻨﺪ دﻫ ﺗﻮان اﻳﻦ زﻣﺎن را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﺑﻪ ﻃـﻮر ﻣﻌﻤـﻮل اﻳﻦ ﻧﻤﻮدارﻫﺎ دارای 2 ﻣﺤﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﻣﺤﻮر ﺳﻤﺖ ﭼﭗ زﻣﺎن رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ و ﻣﺤﻮر اﻓﻘﻲ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ را ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ اﻳﻦ ﻧﻤـﻮدار زﻣﺎن رﻓﺖ وﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻓﺎﺻﻠﻪ را ﺑﺮای ﺷﻴﺐ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﻳﻦ ﻧﻤﻮدار در ﺷﻜﻞ 3 - 11 ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 3 - 11 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ زﻣﺎن ﺳﻔﺮ از روی ﻧﻤﻮدار ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ،ﺷﻮد ﺑﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﺑﺮای رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ از ﻳـﻚ ﻧﻤـﻮدار اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد ، وﻟـﻲ ﺑـﺮای ﻟﻮدرﻫﺎی ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ از 2 ﻧﻤﻮدار اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از ﻣﺮﺣﻠﻪ )4(( T + ) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از ﻣﺮﺣﻠﻪ )3(( T = T total ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﻟﻮدرﻫﺎ )K ( ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪول3 - 8 ﻣﻲ ﺗﻮان ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﻟﻮدرﻫﺎ را ﭘﻴﺪا ﻛﺮد ﺟﺪول 3 - 8 - ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم ﻟﻮدرﻫﺎ در اﻧﻮاع ﻣﻮاد ﻧﻮع ﻣﻮاد ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﺟﺎم (%) زﻣﻴﻦ ﻃﺒﻴﻌﻲ 110 - 100 داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺨﻠﻮط 100 - 95 داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺗﺎ8/1 اﻳﻨﭻ 100 - 95 8/1 ﺗﺎ4/3 اﻳﻨﭻ 95 - 90 ﺑﺎﻻی4/3 اﻳﻨﭻ 90 - 85 ﻣﻮارد ﺑﻪ ﻫﻢ ﭼﺴﺒﻴﺪه : ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻣ ﻓﻮت زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ) دﻗﻴﻘﻪ ( ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 82 ﺧﻮب ﺧﺮد ﺷﺪه 95 - 85 ﻣﺘﻮﺳﻂ 80 - 70 ﺑﺪ ﺧﺮد ﺷﺪه 70 - 60 ﺑﺎزده ﻟﻮدر )E ( اﻳﻦ ﺑﺎزده ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻛﺎر، ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻣﻴﺰان زﻣﺎن واﻗﻌﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻣﻴﺰان زﻣﺎن ﺻﺮف ﺷﺪه ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک )f( اﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﭘﺲ از ﻛﻨﺪه ﺷﺪن را ﻣ ﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻴﺰان آن را ﺑﺮای اﻧﻮاع ﺧﺎک ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺟﺪول )3 - 1 (ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد . ﻣﺜﺎل : ﺑﺮای ﮔﻮدﺑﺮداری 1200 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک ) ﺑﻪ ﻃﻮل 30 ﻣﺘﺮ، ﻋﺮض20 ﻣﺘﺮ و ارﺗﻔﺎع2 ﻣﺘﺮ ( از ﻟﻮدر ﻛـﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ٠٥٩G اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳﺖ . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﻨﺲ زﻣﻴﻦ از ﺧﺎک ﻧﺮم ﺑﺎ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺨﻠﻮط ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه و ﻃﻮل ﺟـﺎده اﻟﺤـﺎﻗﻲ 10 ﻣﺘـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ، ﻣـﺪت اﺟـﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ . ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ4 % ﺑﺎزده83 ./ ﺣﻞ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﻣﺤﻴﻂ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ 25 = 10 + 2/ 30 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻳﻚ دوره ﻛﺎﻣﻞ )T (: زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ5/0 دﻗﻴﻘﻪ ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ . زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دو ﻧﻤـﻮدا ر زﻳـﺮ ﺑـﺮای ﺣﺎﻟـﺖ رﻓﺖ 125 /0 دﻗﻴﻘﻪ و ﺑﺮای ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻛﻪ ﺟﺎم ﺧﺎﻟﻲ اﺳﺖ 115 /0 دﻗﻴﻘﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺷﻜﻞ 3 - 12 - ﻟﻮدر ﭘﺮ ٠٥٩G ﺷﻜﻞ 3 - 13 - ﻟﻮدرﺧﺎﻟﻲ ٠٥٩G زﻣــــﺎن )دﻗﻴﻘﻪ ( ﻣﻘﺎﻭﻣـﺖ ﻛـﻞ ) ﻣﺠﻤــــــﻮﻉ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣــــﺖ ﻏﻠﺖ ( ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣــــﺎن )دﻗﻴﻘﻪ ( ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻛـﻞ ) ﻣﺠﻤـــــﻮﻉ ﻣﻘﺎﻭﻣـــــﺖ ﺷــــــﻴﺐ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣـــــﺖ ﻏﻠﺖ ( ﻓﺎﺻﻠﻪ E= ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 83 min 74 /0 = 5/0 + 115 /0 + 125 /0 = زﻣﺎن ﻛﻞ ﺿﺮﻳﺐ ﺟﺎم 95 /0 ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک27 /1 ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم3 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺎزده ﻟﻮدر 83 /0 Q=( ١٥١=)٤٧.*٧٢٫١(/)٣٨٫٠*٠٦*٥٩٫٠*٣m/٣hr ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ8 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻌﺎدل ﻳﻚ روز ﻛﺎریhr 93 /7 = 151 / 1200 = ﻣﺪت اﺟﺮا 3 - 4 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻏﻠﺘﻚ : ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﻏﻠﺘﻚ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋﺖ ﺗﺎﺑﻊ ﺳﺮﻋﺖ ﻏﻠﺘﻚ و ﺗﻌﺪاد ﮔﺬر ﺑﺮای رﺳ ﻴﺪن ﺑﻪ ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﻄﻠﻮب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﺲ ﺧﺎک، رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ، ﺿﺨﺎﻣﺖ آن و ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮ ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ . وﻟﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ از ﻓﺮﻣﻮل ﻫـﺎی زﻳﺮ ﻣﻘﺪار ﺧﺎک ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد : N D E w S٠١Q × × × × = N E w S٠١A × × × = Q =ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﻣﺘﺮ اﻛﻢ ﺷﺪه در ﺳﺎﻋﺖ (m/٣hr) A = ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه در ﺳﺎﻋﺖ (m/٢hr) E =ﺑﺎزده ﻏﻠﺘﻚ S = ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻏﻠﻄﻚ (m/hr) D = ﻋﻤﻖ ﻗﺸﺮ ﺧﺎک ﻗﺒﻞ از ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪن (cm) N =ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻏﻠﺘﻚ W = ﭘﻬﻨﺎی ﻣﻔﻴﺪ ﻏﻠﻄﻚ (m) ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺣﺠﻢ و ﻳﺎ ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﺷﺪه ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻳﺎ ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﭘﺲ از ﻛﻮﺑﻴﺪه ﺷﺪن، ﻛﺎﻓﻴﺴﺖ ارﻗﺎم ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه را در (f) ﻳﻌﻨﻲ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺧﺎک ﺿﺮب ﻧﻤﻮد . ﻣﻘﺪار اﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ از ﺟﺪول 3 - 1ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ 1 - ﺑﺎزده ﻏﻠﺘﻚ (E) : اﻳﻦ ﺑﺎزده ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻛﺎر، ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻣﻴﺰان زﻣﺎن واﻗﻌﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻣﻴﺰان زﻣﺎن ﺻﺮف ﺷﺪه 2 - ﭘﻬﻨﺎی ﻣﻔﻴﺪ (W) : ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻏﻠﻄﻚ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻧﺪازه آن در ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤـﻮﻣﻲ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده، آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . 3 - ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ (S) : ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻏﻠﻄﻚ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮع ﻛﺎری ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﻨـﺪ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . اﻧـﺪازه ﺳﺮﻋﺖ ﻧﻴﺰ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ آن آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . E= ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 84 4 - ﻗﻄﺮ ﻗﺸﺮ ﺧﺎک ﻗﺒﻞ از ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪن (D) : ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺟﻨﺲ ﺧﺎک و ﻧﻮع ﻏﻠﻄﻚ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻴـﺰان ﺗـﺮاﻛﻢ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻟﺬا در ﻫﺮ ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺑﺎﻳﺪ آزﻣﺎﻳﺸﺎت ﻻزم ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪه و ﻗﻄﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد . 5 - ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻋﺒﻮر ﻏﻠﻄﻚ (N) : ، ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻋﺒﻮر ﻏﻠﻄﻚ ﺑﺮای ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﻮاد، ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان ﺗـﺮاﻛﻢ ﻣـﻮرد ﻧﻈﺮ، ﻧﻮع ﻏﻠﻄﻚ، ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ آن، ﺟﻨﺲ ﻣﻮاد، ﻗﻄﺮ ﻗﺸﺮ ﻛﻮﺑﻴﺪه ﺷﺪه و رﻃﻮﺑﺖ آن دارد . ﺑـﺮای ﻫـﺮ ﻧـﻮع ﺧـﺎک ﻻزم اﺳـﺖ در ﻫـﺮ ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ آزﻣﺎﻳﺸﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻌ : ﻤﻮﻻً ﺳﻌﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد رﻃﻮﺑﺖ ﻣﻮاد در ﻣﻮﻗﻊ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪن آن ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﺑﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﻧﻈﻴﺮ ﺗـﺮاﻛﻢ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﺮاﻛﻢ ﺣﺪاﻛﺜﺮ و رﻃﻮﺑﺖ ﻧﻈﻴﺮ آن را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻃﺒﻖ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺧﺎک ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد . ﻣﺜﺎل : ﺑﺮای ﻛﻮﺑﻴﺪن ﺟﺎده ای ﺑﻪ ﻃﻮل 2 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ و ﭘﻬﻨﺎی8 ﻣﺘﺮ از ﻏﻠﻄﻚ ﭘﺎﭼﻪ ﺑﺰی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳـﺖ . اﮔـﺮ ﺿـﺨﺎﻣﺖ ﻗﺸـﺮ ﺧـﺎک 20 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ، ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر 10 ﺑﺎر و ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻏﻠﻄﻚ8 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺣﺴﺎب ﻛﻨﻴﺪ . ) ﺑـﺎزده ﻏﻠﻄﻚ 70 % و ﭘﻬﻨﺎی ﻣﻔﻴﺪ آن4/1 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .( ﺣﻞ : ﺑﺎﻳﺪ ﻋﺒﻮرﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ 3/0 ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﻫﻢ ﻣﻨﻄﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻟﺬا . ﭘﻬﻨﺎی ﻣﻔﻴﺪ )1/1 = 3/0 - 4/1 (در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ) ﻛﻮﺑﻴﺪه ﻧﺸﺪه ( در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ : )٠١ hr m ( ٢/٣٢١ ٠١ ١/١ * ٧/٠ ٠١ * ٨ * ٠٢ * ٣ = = × × × × =N D E w S Q ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ) ﻛﻮﺑﻴﺪه ﺷﺪه ( در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ : ﺑﺎ ﻓﺮض 8/0 =f m/٣hr 4/ 98 = 8/0 * 123 =َ Q ) ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﻛﻮﺑﻴﺪه ﺷﺪه ( 3 - 4 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎک ﺑﻮﻟﺪوزر : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻮﻟﺪوزر ﺑﻪ دو ﺻﻮرت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . روش اول ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻓﺮﻣﻮﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺟﺎم، راﻧﺪﻣﺎن ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ، زﻣﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺳـﻴﻜﻞ و ﺿـﺮﻳﺐ ﺗـﻮرم ﺧـﺎک اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد . روش دوم ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧﻤﻮدارﻫـﺎی روی ﻛﺎﺗﺎﻟﻮﮔﻬﺎی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﭘﺮدازد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﻋﻤـﺎل ﺿـﺮاﻳﺐ اﺻـﻼﺣﻲ ﻣﻴـﺰان ﺗﻮﻟﻴـﺪ واﻗﻌـﻲ را ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ در اداﻣﻪ ﻫﺮ دو روش ﻣﺬﻛﻮر ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . روش اول ( اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ : ﺑﺮای ﺑﻮﻟﺪوزرﻫﺎ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ اراﺋﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . f * T E * * ٠٦C = Q در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻋﻼﺋﻢ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ = Q زﻣﺎن ﻛﻞ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﻗﻴﻘﻪ = T )ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﺨﺮاج از ﻛﺎﺗﺎﻟﻮگ ﻣﺎﺷﻴﻦ ( ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪوز ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ = C ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 85 ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک =f ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ روش ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﻜﺎت زﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد : 1 (ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪوزر (C) : دو ﻋﺎﻣﻞ در ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻮﻟﺪوزر ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻟﻒ ( اﺑﻌﺎد ﺗﻴﻐﻪ ( ب ﺟﻨﺲ زﻣﻴﻦ ) ﻧﻮع ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻗﺮار اﺳﺖ در آن ﻛﺎر ﻛﻨﺪ ( ﺑﺎر ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻪ روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﻣﻲ :ﺷﻮد - ﻧﺮخ ﺗﻴﻐﻪ از ﻃﺮف ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻧﺮخ ﺗﻴﻐﻪ از ﻃ ﺮف ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد : Vs = ٨٫٠W H٢ Vu = Vs + ZH(W-Z)tan(X) ﻛﻪ در آن : Vs = ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻳﺎ زاوﻳﻪ ای در ﺣﺎﻟﺖLCM Vu = ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﻓﺮاﮔﻴﺮ در ﺣﺎﻟﺖLCM W = ﻃﻮل ﺗﻴﻐﻪ (ﻣﺘﺮ ) H = ارﺗﻔﺎع ﻣﻮﺛﺮ ﺗﻴﻐﻪ (ﻣﺘﺮ ) Z = ﻃﻮل ﺑﺎل (ﻣﺘﺮ ) X = زاوﻳﻪ ﺑﺎل - ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻗﺒ )ﻠﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﻣﺎﺷﻴﻦ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر ﻣﺸﺎﺑﻪ ( ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻗﺒﻠﻲ ﻧﻴﺰ از روش ﻫﺎی ﺗﺨﻤﻴﻦ در ﺣﺪ ﻋﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﻛﺎرﮔﺎه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﻛﺎرﮔﺎه ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ :ﺷﻮد 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﺎر ﺗﻴﻐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﺑﻠﺪوزر ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺗﺮاز ﭘﻴﺶ ﻣﻲ . رود ﺳﭙﺲ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎل ﺗﻴﻐﻪ را ﺑﺎﻻ آورده و ﻛﻤﻲ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺟﻠﻮ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗـﺎ دﭘﻮی ﻗﺮﻳﻨﻪ اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻠﺪوزر ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻋﻘﺐ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮده و از دﭘﻮ دور ﻣﻲ .ﺷﻮد 2 - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ارﺗﻔﺎع )H (دﭘﻮ در دو ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻋﺮض )W (دﭘﻮ در دو ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻃﻮل )L (دﭘﻮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣ .ﺷﻮد ﻲ 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ دو ارﺗﻔﺎع و دو ﻋﺮض ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﻪ ﻣﺘﺮ اﺳﺖ، ﺑﺎر ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺮ ﺣﺴـﺐ LCM از ﻓﺮﻣـﻮل زﻳـﺮ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ :ﺷﻮد ﻣﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 86 (LCM) = HWL ﺑﺎرﺗﻴﻐﻪ 2 ( ﺑﺎزده ﺑﻮﻟﺪوز (E) : اﻳﻦ ﺑﺎزده ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﻮده و ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ، ﻃﺮز ﻛﺎر و ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه و ﻧﮕﻬـﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺑﻮﻟﺪوزر و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠﻲ دارد . ﻣﻴﺰان زﻣﺎن واﻗﻌﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻣﻴﺰان زﻣﺎن ﺻﺮف ﺷﺪه 3 ( زﻣﺎن ﺣﻤﻞ (T) : زﻣﺎن ﺣﻤﻞ ﻋﺒﺎرت از ﻣﺪﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﻮل ﻣﻲ ﻛﺸﺪ ﺗﺎ ﺑﻮﻟﺪوزر ﺧﺎک را از ﻣﺤﻞ ﺑـﺎرﮔﻴﺮی ﺗـﺎ ﻣﺤـﻞ ﺗﺨﻠﻴـﻪ ﺣﻤﻞ ﻧﻤﻮده و دوﺑﺎره ﺑﻪ ﻣﺤﻞ اوﻟﻴﻪ ﺧﻮد ﺟﻬﺖ اداﻣﺔ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎزﮔﺮدد . ) ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری ( زﻣﺎن ﺣﻤﻞ ﺑﻪ دو ﻗﺴﻤﺖ زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ و زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد اﻟﻒ ( زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ، زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﺮف رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻮﻟﺪوزر ﻣﻲ ﺷﻮد و ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻓﺖ دارد . ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ+ﺳﺮﻋﺖ رﻓﺖ ﻓﺎﺻﻠﻪ رﻓﺖ ﻣ = ﺘﻐﻴﺮ T ( ب زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ : زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻧﺪه، ﺷﺘﺎﺑﮕﻴﺮی و ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻻزم اﺳﺖ . 4 ( ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک (f) : ﻫﻨﮕﺎم اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ داده و ﺣﺠﻤﺶ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑـﺪ . ﺑـﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ را ﺑﺮای ﺧﺎک ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺟـﺪول ﺷـﻤﺎرة )3 - 2 (ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻤﻮد . ﻣﺜﺎل : ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﻳﻚ ﺑﻮﻟﺪوزر را ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ . اﻧﺪازه ﺗﻴﻐﻪ ﺑﻄﻮل 89 /2 و ارﺗﻔﺎع92 /0 ﻣﺘﺮ اﺳﺖ و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮآورد ﺷﺪة آن75 /2 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺧﺎک از ﻧﻮع رس ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺑﻮده و ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی 50 دﻗ ﻴﻘﻪ در ﺳﺎﻋﺖ اﺳﺖ . ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺣﻤﻞ ﺑﺮاﺑﺮ 30 ﻣﺘﺮ ﺑﻮده و ﺳﺮﻋﺖ رﻓﺖ2/2 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺖ و ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ 6/5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻮﻳﺾ دﻧﺪه و ﺷﺘﺎب ﮔﻴﺮی 3/0 دﻗﻴﻘﻪ ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺣﻞ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﺪول، ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 41 /1 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . زﻣﺎن ﻣ ﺘﻐﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ و دارﻳﻢ : دﻗﻴﻘﻪ 818 /0 = ٦٦/٦٣ ٠٣ = T ﻣﺘﻐﻴﺮ رﻓﺖ ﺳﺮﻋﺖ رﻓﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ در دﻗﻴﻘﻪ دﻗﻴﻘﻪ 321 /0 = ٣/٣٩ ٠٣ = T ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ در دﻗﻴﻘﻪ E= ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 87 دﻗﻴﻘﻪ44 /1 = 3/0 + 321 /0 + 818 /0 = Ttotal ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋﺖ 77 / 66 = ٣٤/١ * ٤٤/١ ٠٦ * ٠٦ * ٠٥ ٥٧/٢ = Q ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑ ﺎزده ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻮق در ﺣﺎﻟﺘﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ اﺟﺎزه ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﺗﻴﻐﻪ داده ﺷﻮد وﻟﻲ ﺑﺮای اﻛﺜﺮ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﻣﻘـﺪار ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﻤﺘﺮ از ﻣﻘﺪار ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . روش دوم – اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده : در اﻳﻦ روش ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﻮﻟﺪوزر را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻮﺟﻮد در ﻛﺎﺗـﺎﻟﻮگ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﻫـﺎ و ﺿـﺮاﻳﺐ اﺻـﻼﺣﻲ ﻛـﻪ ﻧﺤـﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ آن در اداﻣﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ) ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ از اﻳﻦ ﻧﻤﻮدارﻫﺎ در ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره 3 - 14 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ .( ﺿﺮاﻳﺐ اﺻﻼﺣﻲ * ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪ ) ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از روی ﻧﻤﻮدار ( = ﻟﻴﺪﺗﻮ ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره 3 - 14 ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ ﺑﻮﻟﺪوزرD٧G ﺗﺎ D١١Rﺷﺮﻛﺖ ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ﺑﺎ ﺗﻴﻐﻪ ﻳﻮﻧﻴﻮرﺳﺎل ﺑﺎﻓﺮض ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺧﺎک Kg/m٣1370 در اﻳﻦ ﻧﻤﻮدار ﻣﺤﻮر اﻓﻘﻲ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ و ﻓﻮت و ﻣﺤﻮر ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺳﺖ . ﺣﺮوف ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺮف ﻧـﻮ ع ﺑﻮﻟﺪوزر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ . ﭘﺲ از ﺑﺮداﺷﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ از ﻧﻤﻮدار، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺿﺮاﻳﺐ اﺻـﻼﺣﻲ ﺟـﺪول 3 - 9 ﻣﻴـﺰان ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﺪول 3 - 9 - ﺿﺮاﻳﺐ اﺻﻼﺣﻲ ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺎری ﺑﻮﻟﺪوزر ﺑﻮﻟﺪوزر ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﺑﻮﻟﺪوزر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی 1 1 اﭘﺮاﺗﻮر : ﺧﻮب 6/0 75 /0 ﻣﺘﻮﺳﻂ 5/0 6/0 ﺿﻌﻴﻒ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 88 2/1 2/1 ﻣﻮاد : ﻣﻮاد اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ 75 /0 8/0 - 7/0 ﻣﻨﺠﻤﺪ، ﺳﺨﺖ ﺑﺮای ﺑﺮش : ﺑﺎ ﺳﻴﻠﻨﺪر ﺷﻴﺐ دار ﺑﺪون ﺳﻴﻠﻨﺪر ﺷﻴﺐ دار 8/0 8/0 ﻣﻮاد ﺑﺴﻴﺎر ﭼﺴﺒﻨﺪه و ﺗﻮدة ﺳﺨﺖ ﻣﻮاد - 8/0 - 6/0 ﺑﺎﻻﺳﺘﻲ، ﺻﺨﺮه ای 2/1 2/1 ﺣﻔﺎری در ﺷﻴﺎر 25 /1 - 15 /1 25 /1 - 15 /1 ﺣﻔﺎری در ﻛﻨﺎر ﻫﻢ 7/0 8/0 ،ﺗﺎرﻳﻜﻲ، ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﻣﻪ، ﺑﺮف، ﺑﺎران ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻓﻮق ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺷﻴﺐ را از روی ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره3 - 15 ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻤـﻮد . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﻣﻴـﺰان ﻛـﺎرﻛﺮد ﻣﺎﺷـﻴﻦ در ﻳـﻚ ﺳﺎﻋﺖ را ﺑﺼﻮرت ﻧﺴﺒﺖ آن ﻣﻴﺰان ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﺮ 60 دﻗﻴﻘﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻲ دﻫﻴﻢ . ﺷﻜﻞ3 - 15 - ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﻴﺐ ) ﻣﻨﻔﻲ ﺳﺮازﻳﺮی و ﻣﺜﺒﺖ ﺳﺮﺑﺎﻻﻳﻲ ( ﻣﺜﺎل : ﻣﻴﺰان ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ از ﻟﻮدر D٨R/٨SU ) دارای ﺳﻴﻠﻨﺪر ﺷﻴﺐ دار ( ﻛﻪ رس ﺳﺨﺖ را در ﻓﺎﺻﻠﺔ 45 ﻣﺘﺮ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻲ دﻫﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ . ﻣﻴﺰان ﺷﻴﺐ 15 %ﺳﺮﭘﺎﻳﻴﻨﻲ اﺳﺖ . ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ kg/m ٣ 1600 راﻧﻨﺪه دارای ﻣﻬﺎرت ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺖ . ﻣﻴﺰان ﺑﺎزده ﻛﺎر در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ 50 دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺣﻔﺎری در ﺷﻴﺎر اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺣﻞ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﻮدار ﻣﻴﺰان ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪ m/٣hr 458 ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﺑﺮای ﺧـﺎک ﺑـﺎ ﭼﮕـﺎﻟﻲ 1370 ﺗﻨﻈـﻴﻢ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺿﺮﻳﺐ اﺻﻼح ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . اﺻﻼ ح ﭼﮕﺎﻟﻲ 87 /0 = 1600 / 1370 ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺨﺖ ﺑﺮای ﺑﺮش8/0 ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 89 اﺻﻼح ﺷﻴﺐ3/1 ) ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﻮدار ( ﺣﻔﺎری در ﺷﻴﺎر 2/1 راﻧﻨﺪه ﻣﺘﻮﺳﻂ75 /0 ﺑﺎزده ﻛﺎری83 /0 = 60 / 50 m/٣hr 6/ 309 ) = 87 / 0 * 83 /0 * 75 / 0 * 2 / 1 * 3 / 1 * 8 / 0 * ( 458 = ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ 3 - 4 - 6 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻛﺎﻣﻴﻮن : ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪی ﻳﻚ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻳﺎ ﻳﻚ واﮔﻦ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﺎر و ﺗﻌﺪاد ﺳﻔﺮﻫﺎﻳﻲ دارد ﻛﻪ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ : ﻣﻘﺪار ﺑﺎر * ﺗﻌﺪاد ﺳﻔﺮ در ﺳﺎﻋﺖ = ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ - ﺗﻌﺪاد ﺳﻔﺮ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ وزن ﻛﺎﻣﻴﻮن، ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر، ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ و ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﺎده دارد . اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑـﺮ روی ﻣـﺪت زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آن ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻌﺪاد ﺳﻔﺮ در ﺳﺎﻋﺖ را ﺑﺪﺳﺖ آورد . - روش ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ) ﻇﺮﻓﻴﺖ ( ﻛﺎﻣﻴﻮن در ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻌﺪ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﻛﺎﻣﻴﻮﻧﻲ ﻛﻪ دارای ﻇﺮﻓﻴﺖ 12 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺣﺪوداً در ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺖ 3 ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﻲ را در ﻣﺴﻴﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، دارای ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ m/٣hr 36 ﺑﺮای آن ﻣﺴﻴﺮ ﺧﺎص ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ) ﻇﺮﻓﻴﺖ ( ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ و واﮔﻦ : ﻫﺎ ﺳﻪ روش ﺑﺮای ﺑﻴﺎن ﻇﺮﻓﻴﺖ واﮔﻦ ﻫﺎ و ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ وﺟﻮد دارد : 1( ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻤﻞ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺗﻦ 2( ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺣﺠﻢ ﭘﺮ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣ ﻜﻌﺐ 3( ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺣﺠﻢ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﺳﻨﮕﻴﻦ وزن ﻧﻈﻴﺮ ﺳﻨﮓ آﻫﻦ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﺳـﺖ ﻇﺮﻓﻴـﺖ وزﻧـﻲ، ﺣﺠـﻢ ﻣـﻮاد را ﻣﺤـﺪود ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . وﻟـﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ وزن ﻣﺨﺼﻮص ﻣﻮاد ﭼﻨﺎن ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﺎر از ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺸﻮد، دﺳﺘﮕﺎه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺑﺎر ﻧﻤﻮ د. ﻇﺮﻓﻴﺖ ﭘﺮ ﻣﺴﺎوی ﺣﺠﻢ ﻫﻨﺪﺳﻲ اﺗﺎق ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﺎﻣﻴﻮن اﺳﺖ وﻟﻲ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺣﺎﻟﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺗﺎ ﻟﺒﻪ ﻫﺎ ﭘﺮ و ﺧـﺎک ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﻣﺨﺮوﻃﻲ روی آن ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻇﺮﻓﻴﺖ ﭘﺮ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻘﺪاری ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ و ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻣﻮارد ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﺳﻴﺎل ﻳﺎ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺳﻴﺎل ﻧﻈﻴﺮ ﺑﺘﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻧﻴﺴﺖ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻐﻴﺮی دارد ) ﺧﺎﻛﻬﺎی ﻣﺮﻃﻮب ﻳﺎ ﺧﺎک رس ﻣﺎﺳﻪ ای ﺑﺎ زاوﻳﻪ ﺷﻴﺐ 1 ﺑـﻪ1 ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺣﻤـﻞ ﺷـﻮد، در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺷﻦ ﺧﺸﻚ و ﻳﺎ ﻣﺎﺳﻪ، ﺷﻴﺒﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از 1 ﺑﻪ3 ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ .( ﺟﺎده ﻫﻤﻮار اﺟﺎزه ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری ﺑـﺎ ﻇﺮﻓﻴـﺖ اﻧﺒﺎﺷـﺘﻪ ﺑﻴﺸـﺘﺮی را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ راه ﻣﻮﻗﺖ ﻧﺎﻫﻤ ﻮار ﻣﻲ . دﻫﺪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﭘﺮ، ﻃﻮل و ﻋﺮض اﺗﺎق ﻛﺎﻣﻴﻮن و زاوﻳﻪ ای ﻛـﻪ ﺗﺤـﺖ آن ﻣـﻮاد ﺑـﺎر ﺷﺪه در ﻫﻨﮕﺎم ﺣﺮﻛﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎﺷﺪ . وﻟﻲ ﻫﻤﻮاره ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ وزن ﻣﻮاد در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻤﺘﺮ از ﻇﺮﻓﻴﺖ وزﻧـﻲ ﻣﺠـﺎز ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 90 - ﺗﻌﻴﻴ ﻦ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﻋﻤﻠﻴﺎت : ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎر، ﺑﺎﻳﺪ اﺑﺘﺪا ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎﻣﻞ ﺑـﺎرﺑﺮی ﭼﻘﺪر اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪت زﻣﺎن از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی زﻳﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ : 1( ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻟﻮدر ﻳﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎر در ﻣﺤﻞ ﺣﻔ ﺎری اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . 2( ﺣﻤﻞ ﻛﻪ از ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺗﺎ ﻣﺤﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . 3( ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻪ در ﻣﺤﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺎﻧﻮر در ﻣﺤﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻫﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد 4( ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎزﮔﺸﺖ از ﻣﺤﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﺖ . 5( ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻃﻮل ﻣﻲ ﻛﺸﺪ ﺗﺎ ﻧﻮﺑﺖ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺑﻪ ﺑﺎرﺑﺮ ﺑﺮﺳﺪ . 6( ﺷﺘﺎﺑﮕﻴ ﺮی ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺣﻤﻞ و ﻳﺎ ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ اﺳﺖ و ﺷﺎﻣﻞ زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﻮل ﻣﻲ ﻛﺸﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺑـﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺪ ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ . ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻮق ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮ ﮔﺮوه ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺪت زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ + ﻣﺪت زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ = ﺳﻴﻜﻞ ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﻣﺪت زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﻋ ﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﺠﻤﻮع ﻋﻮاﻣﻞ 1 ، 3 ، 5 و6 ﻣﻨﺪرج در ﻓﻮق ) ﺑﺪﻳﻦ دﻟﻴﻞ اﻳﻨﻬﺎ را ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮض ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ اﻳـﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻮاﺻﻞ ﺣﻤﻞ و ﺳﺮﻋﺖ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ .( اﻳﻦ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﻮع ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺨﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ دﻗﺖ ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮﻟﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺪت زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺳﻴﻜﻞ، ﻫﻤﺎن زﻣﺎن ﺳﻔﺮﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻢ اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ زﻣـﺎن ﺳـﻔﺮﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺣﻤﻞ ﺑﺮ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎرﺑﺮ ﺗﺨﻤﻴﻦ زد . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎرﺑﺮ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ دو ﻃﺮﻳـﻖ ﺻـﻮرت ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد ) ﻳـﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﻧﻤﻮدارﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه از ﻃﺮف ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه و ﻳﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺪاوﻟﻲ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ را در ﻫﺮ دﻧﺪه ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ( روش دوم و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ آن ) ﻗﺪرت ﻣﻮﺗﻮر، وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﺎﺷﻴﻦ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ، ﺷﻴﺐ، ارﺗﻔﺎع و ...( در ﭘﺎﻳﺎن اﻳﻦ ﻓﺼـﻞ ﻃـﻲ ﻣﺜـﺎﻟﻲ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﺎﻣـﻞ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻓﺮض ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﺳﺮﻋﺖ و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ . ﭘﺲ ا ز ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﻴﻜﻞ ﺑﺎرﺑﺮی، اﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎی ﻻزم در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . در اﺑﺘﺪا از ﻳﻚ روش ﻣﻌﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در آن ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد در ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎرﺑﺮ ﺑﺮای ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﺎ ﺗﻌﻤﻴﻢ روش ﻓﻮق و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺗﻜﻨﻴﻚ رﻳﺎﺿﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺗﺌﻮری ﺻﻒ، اﺛﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑـﻮدن ﻣـﺪت زﻣـﺎن ﺳـﻔﺮ و ﺑـﺎرﮔﻴﺮی ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎ را در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت وارد ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ واﻗﻊ ﺑﻴﻨﺎﻧﻪ ﺗﺮی از روش ﻣﻌﻴﻦ دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻴﻢ . در روش ﻣﻌﻴﻦ ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖ و ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای دارد وﻟﻲ در روش ﺗﺌﻮری ﺻﻒ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺪت زﻣـﺎن ﻫـﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻚ ﺗﻮزﻳﻊ آﻣﺎری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . روش ﺳﻨﺘﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺎرﺑﺮی ﻛﻪ از ﻳﻚ ﻟﻮدر ﺳﺮوﻳﺲ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﻪ اﻳـﻦ ﺻـﻮرت اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻫﻤـﻮاره ﺑﺎﻳـﺪ ﺗﻌـﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ را ﻃﻮری در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭽﮕﺎه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎر ﺑﻴﻜﺎر ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ در ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎرﺑﺮ ﺑـﺮای ﺑـﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ روش ﻳﻚ روش ﻣﻌﻴﻦ ﺑﻮده و ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﻛﺎﻣﻼً ﻗﺎﺑﻞ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ اﺳﺖ : ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 91 ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻜﻲ از رواﺑﻂ زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎرﺑﺮ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺎرﻛﻦ ﺑﺎ راﻧﺪﻣﺎن100 % ﺗﻌﺪاد ﺟﺎم ﻫﺎی ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﺪه در ﺑﺎرﺑﺮ * ﺳﻴﻜﻞ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﻔﺎر = ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی در راﺑﻄﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺪﻳﻦ دﻟﻴﻞ راﻧﺪﻣﺎن را 100 % ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻟﻮدر در ﻫﻨﮕﺎم ﻋﻤﻞ ﺑﺎر زدن دارای راﻧﺪﻣﺎن ﺑﺮاﺑـﺮ ﻳـﺎ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑـﻪ 100 % ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺳﻴﻜﻞ ﻛﻠﻲ ﺣﻤﻞ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻮاد = (N) ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﮔﺮ ﺣﺎﺻﻞ راﺑﻄﻪ ﻓﻮق ﺑﻪ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﮔﺮد ﺷﻮد، ﻣﻲ ﺗﻮان اﻃﻤﻴﻨﺎن داﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره ﻻاﻗﻞ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎرﺑﺮ در ﻛﻨﺎر ﻣﺎﺷـﻴﻦ ﺣﻔﺎر ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﺎر ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺴﺎوی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺣﻔﺎر ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺿـﺮﻳﺐ را ﻧـﺪﻣﺎن ﻛـﺎر ﺣﻔﺎر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﮔﺮ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ از N ﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﻧﻘﺼﺎن ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﻃﺒﻖ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ : ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺮﻣﺎل *N ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎ ﺗﻌﺪاد = ) ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎN> ( ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺮﻣﺎل ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﺣﺎﻟﺘﻴﻜﻪ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎ ﻣﺴﺎوی N ﺑﺎﺷﺪ . اراﺋﻪ ﻳﻚ ﻣﺜﺎل ﻋﺪدی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﺎﻻ را روﺷﻦ ﻛﻨﺪ . ) در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻛـﺎﻣﻴﻮن ﻣﻌﻠـﻮم اﺳﺖ . روش ﺑﺪﺳﺖ آوردن اﻳﻦ زﻣﺎن ﻫﺎ در ﻣﺜﺎل اﻧﺘﻬﺎی ﻓﺼﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ .( ﻣﺜﺎل : ﻳﻚ ﻟﻮدر ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺎم m٣5/1 دارای ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ80 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋﺖ و راﻧﺪﻣﺎن 75 /0 اﺳﺖ . ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫـﺎی در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺳﺮوﻳﺲ ﮔﺮﻓﺘﻦ از اﻳﻦ ﻟﻮدر دارای ﻇﺮﻓﻴﺖ 3 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﺪت زﻣﺎن ﺳﻔﺮ و ﺗﺨﻠﻴﻪ اﻳﻦ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ 30 دﻗﻴﻘـﻪ ﺑﺮآورد ﺷﺪه، ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻻزم و ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ . hr 5 ./ = ﻣﺪت زﻣﺎن ﺳﻔﺮ +ﺗ ﺨﻠﻴﻪ و hr 0375 /0 = ٠٨ = ٣ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی 33 / 14 = ٥٧٣٠/٠ ٥٧٣٥/٠ = ٥٧٣٠/٠ ٥/٠ ٥٧٣٠/٠+ =ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮی ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز (N) ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ15 ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻟﻮدر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑـﺎ اﺣﺘﺴـﺎب راﻧـﺪﻣﺎن ﻛـﺎر ﻟﻮدر : m/٣hr 60 = 75 /0 * 80 =ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻮن از 15 ﻛﺎﻣﻴﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده اﻳﻢ و زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺎرﻛﺮدن اﻳﻦ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن hr 5625 /0 = 0375 /0 * 15 ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻟـﺬا زﻣﺎن از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ ﺑﻪ ازای ﻫﺮ دوره ﺗﻨﺎوب ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ hr 025 /0 = 5375 /0 - 5625 /0 ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ اﻣﺮ ﻓـﺎﻛﺘﻮر ﺑﻬﺮه وری % 95 را ﺑﺮای ﻫﺮ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آورد . 95 /0 = ٥٢٦٥/٠ ٥٧٣٥/٠ = ﺯﻣــــﺎﻥ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 92 ﺣﺎل اﮔﺮ ﻓﺮض ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺎی15 ﻛﺎﻣﻴﻮن از14 ﻛﺎﻣﻴﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮده اﻳﻢ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳـﺮ ﺑﺪﺳـﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ m/٣hr 62 / 58 = 60 * ٣٣/٤١ ٤١ = ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻟﻮدر ﻣﺰﺑﻮر ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ را در ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ از دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ داد . ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ در واﺣﺪ زﻣﺎن ﻣﺨﺎرج ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در واﺣﺪ زﻣﺎن = ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﻴﺎت در واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮای روﺷﻦ ﺷﺪن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﻪ ﻣﺜﺎل ﭘﺎﻳﺎن ﻓﺼﻞ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد . - روش ﺗﺌﻮری ﺻﻒ ﻨﺪیﺑ در ﺳﺎل 1947 روﺷﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﺌﻮری ﺻﻔﻮف ﻣﺤﺪود (finite queues) اراﺋﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آن ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻮزﻳـﻊ ﺑﻬﻴﻨـﻪ ﺗﻌﻤﻴـﺮ ﻛﺎراﻧﻲ را ﻛﻪ ﺑﺮای ﺳﺮوﻳﺲ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی اﺗﻮﻣﺎﺗﻴﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد . اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻳﻦ ﻣﺪل ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺪل ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺳﻮﺋﺪی Swedish Machine Model) (ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد، در ﺣﻞ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ و ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ ﺑﻮده اﺳﺖ . اﺳﭙﺎف (spaugh) اﻳﻦ ﻣﺪل را ﺑﺮای اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر در ﻳﻚ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺣﻔﺎری و ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﻜﺎر ﺑـﺮده اﺳـﺖ . ﮔﺮﭼـﻪ ﺗﺌـﻮری ﺻـﻔﻮف ﺑـﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﺌﻮری ﻫﺎی رﻳﺎﺿﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﻨﺎ ﺷﺪه وﻟﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان آن را ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ در ﻣﺴ ﺎﻟﻪ ﺣﻔﺎری و ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺣﻞ رﻳﺎﺿﻲ رواﺑﻂ و ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در اﻳﻨﺠﺎ آورده ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻛﺘﺎب ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ روش ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻚ ﺗﻮزﻳﻊ آﻣﺎری ) ﭘﻮاﺳﻮن ﻳﺎ اﻛﺴﻴﻮﻧﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﺸﺎﻫﺪات در ﻣﺤﻞ ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﻣـﺪت زﻣـﺎن ﻫـﺎ ﻛﺎﻣﻼ از اﻳﻦ ﺗﻮزﻳﻊ ﻫﺎی آﻣﺎری ﻣﺘﺎﺑﻌﺖ ﻧﻤﻲ ﻛﻨﻨﺪ، وﻟﻲ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎ ﻓﻲ ﻧﺰدﻳﻚ اﺳﺖ . ﻧﻤﺎدﻫﺎی زﻳﺮ در ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﺌﻮری ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ در ﻋﻤﻞ ﺣﻔﺎری و ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : n : ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮ ﺳﻴﺴﺘﻢ a : ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺑﺎرﺑﺮ ) ﻛﺎﻣﻴﻮن ( ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی رﺟﻮع ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ) ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ورود در ﺳﺎﻋﺖ ( l : ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺑﺎرﻛﻦ ) ﺣﻔﺎر ( ﺑﺎر ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ) ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮ ﺑﺎر ﺷﺪه در ﺳﺎﻋﺖ ( r : ﻧﺴﺒﺖa ﺑﻪl P٠ : اﺣﺘﻤﺎل اﻳﻨﻜﻪ در ﻳﻚ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﺨﺼﻮص ﺑﺎرﺑﺮی ﺑﺮای ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺎر از ﺑﺎرﻛﻦ در ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ . Pt : اﺣﺘﻤﺎل اﻳﻨﻜﻪ ﻳﻚ ﻳﺎ ﺑﻴﺶ ازﻳﻚ ﺑﺎرﺑﺮ در ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ Pt وP٠ ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : (Pt=١-P )٠ ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘﻦ Pt وP٠ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار r ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . زﻣﺎن ﺳﻔﺮ / 1 = ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ورود ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی = a ) ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻟﻮدر ﺮﻇ / ﻓﻴﺖ ﻛﺎﻣﻴﻮن ( / 1 = زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی / 1 = ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﺑﺎرﮔﻴﺮی در ﺳﺎﻋﺖ = l ﻟﺬا ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻟﻮﺩﺭ * ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻔﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻛﺎﻣﻴﻮﻥ = ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻔﺮ زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی =r ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 93 در راﺑﻄﻪ ﺑﺎﻻ، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻟﻮدر ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی راﻧﺪﻣﺎن100 % در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﻗﺒﻼ ذﻛﺮ ﺷﺪ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ Pt وP٠ ﻋـﻼوه ﺑﺮ راﺑﻄﻪ ﺑﺎ r ، ﺑﻪn ) ﺗﻌﺪاد ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻴﺴﺘﻢ ( ﻧﻴﺰ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺟﺪاوﻟﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ Pt ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از آﻧﻬـﺎ در ﺟ ﺪول 3 - 10 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻴﺎﻧﻴﺎﺑﻲ ﺧﻄﻲ در ﻣﻮرد ﻣﻘﺎدﻳﺮ r واﻗﻊ در ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ داده ﺷﺪه در اﻳﻦ ﺟﺪول ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای دﻗﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻘﺪار P٠ را از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد : ١- i n ٠=i ٠ ] (r) i)! - (n n! [ = ρ ∑ ﺟﺪول3 - 10 - اﺣﺘﻤﺎل اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻴﻮن و ﻳﺎ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ ﺣﻤﻞ ﺑﺎر در ﻣﺤﻞ آﻣﺎده ﺑﺎﺷﺪ )Pt ( ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن و ﻳﺎ وﺳﻴﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﺑﺎر ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 94 ﺗﻌﺪاد ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﺎرﺑﺮﻫﺎ ) ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ (: ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﻔﺎری و ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺌﻮری ﺻﻔﻮف، از ﺿـﺮب ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻋـﺎدی ﺣﻔـﺎر در اﺣﺘﻤـﺎل وﺟـﻮد ﺑـﺎرﺑﺮ ﻛﺎ ) ﻣﻴﻮن ( در ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی در ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺮﻣﺎل ﺣﻔـﺎر در Pt ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻴﺴﺘﻢ : Pt * ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻋﺎدی ﺣﻔﺎر = ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﻴﺴﺘﻢ وﻗﺘﻲ از ﺗﺌﻮری ﺻﻔﻮف اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺗﻌﺪاد ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎی ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﺑﺨ ﺼﻮص ﻃﻮری اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ را ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻌﺪاد ﻣﺨﺎﻟﻔﻲ از ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮﻧﻲ ﻛﻪ ﺑـﻪ ازای آن، اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺑﺮای n ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻋﻜﺲr ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﻨـﺎ ﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻘـﺎدﻳﺮی ﺑـﺮای n در اﻃﺮاف /١r اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺮ ﻛﺪام ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﻛﺎﻣﻼ از ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﺮﻣﺎل ﻣﺘﺎﺑﻌـﺖ ﻧﻤـﻲ ﻛﻨـﺪ، اﻣـﺎ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺗﻮ ﺳﻂ روش ﻓﻮق ﺧﻴﻠﻲ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﻳﻚ اﺳﺖ . در ﻳﻚ ﺗﺤﻘﻴﻖ، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪه در ﺣـﺪود 3 % از ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻮد . اﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻳﻚ ﻣﺜﺎل ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ و در آن ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻏﻠﺘﺸـﻲ، ﺷـﻴﺐ ﺟـﺎده و ارﺗﻔـﺎع را روی ﺳﺮﻋﺖ ﻛﺎﻣﻴﻮن در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻳﻢ . ) ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﻳﻦ ﻋ ﻮاﻣﻞ در ﻓﺼﻞ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ آﻣﺪه اﺳﺖ .( ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺛﺮ آﻧﺎﻟﻴﺰ ﺑﻬـﺎ را روی اﻧﺘﺨـﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ و در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ از ﺗﺌﻮری ﺻﻒ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ . ﻣﺜﺎل : ﺑﺮای اﺟﺮای ﭘﺮوژه ای ﻧﻴﺎز ﺑﻪ m ٣800000 ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﻧﻮع ﺧﺎک ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﺧﻮب ﺑﻮده و وزن آن 1600 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﺎزاء ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم 25 درﺻﺪ اﺳﺖ . از ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺣﻤﻞ ﺧﺎک ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ 2/1 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮدر ﺳﺮ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺎ ﺷـﻴﺐ5/2 درﺻـﺪ اﺳـﺖ . ﺧـﺎﻛﺒﺮداری در ﻋﻤـﻖ ﺑﻬﻴﻨﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻮده و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺧﻮب اﺳﺖ . ﺧﺎک ﺑﺎ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴ ﻜﻲ 3 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ آن 350 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه در ﺳﺎﻋﺖ و راﻧﺪﻣﺎن ﻛﺎر75 %اﺳﺖ . دﻳﮕﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : - ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ راه ﻣﻮﻗﺖ : 30 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﺮای ﻫﺮ ﺗﻦ وزن - ﺿﺮﻳﺐ اﺻﻄﻜﺎک ﻛﺸﺸﻲ ﺑﻴﻦ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻛﺎﻣﻴﻮن و راه ﻣﻮﻗﺖ : ﺑﻄﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ 6/0 ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . - اﻳﻦ ﭘﺮوژه در ارﺗﻔﺎع1600 ﻣﺘﺮی از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ اﺟﺮا ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﺧﺎک ﺑﺎ واﮔﻦ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﻮﻧﺪه از زﻳﺮ، ﺣﻤﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه آن 12 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻤﻞ kg 18000 ، ﻣﻮﺗﻮر دﻳﺰﻟﻲ ﺑﺎ ﻗﺪ رت hp 200 ، وزن ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺧﺎﻟﻲkg 17000 ، وزن ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﺎ ﺑـﺎر ) ﻧﺎﺧـﺎﻟﺺ ( kg 35000 ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 95 ﻧﺤﻮه ﺗﻘﺴﻴﻢ وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ روی ﻣﺤﻮرﻫﺎ ﺳﺮﻋﺖ در دﻧﺪه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻛﺸﺶ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز آن : ﭼﺮخ ﻫﺎی ﺟﻠﻮ kg 5000 دﻧﺪه ﻛﺸﺶ زﻳﺮ ﭼﺮخ (kg) ﺳﺮﻋﺖ )km/hr ( ﭼﺮﺧﻬﺎی ﻣﺤﺮک Kg 15000 1 9027 12 /5 ﻣﺤﻮر ﺗﺮﻳﻠﻲ Kg 15000 2 4581 08 / 10 3 2427 04 / 19 4 1388 28 / 33 5 882 32 / 52 - ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﻴﻞ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ300000 رﻳﺎل و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻫﺮ ﻛﺎﻣﻴﻮن150000 رﻳﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت داده ﺷﺪه ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﻬﻴﻨﻪ را ﺑﺮای اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﺑﺪﺳﺖ آورﻳﺪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﺎﺋ .ﻴﺪ ﺣﻞ : - ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺸﺶ زﻳﺮ ﭼﺮخ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﺎر ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺿﺮﻳﺐ ﻛﺸﺶ ﻣﺤﺪود ﻣﻲ ﺷﻮد Kg 9000 = 6/0 * 15000 = T ﭼﻮن در ارﺗﻔﺎع1600 ﻣﺘﺮی ﻫﺴﺘﻴﻢ اﺛﺮ ارﺗﻔﺎع ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ ﺷﻮد : % 13 = ٠٠٣ ٠٠٣) -٣٠/٠(٠٠٦١ = اﻓﺖ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ 87 /0 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : 7830 = 87 /0 * 9000 9027 < 7830 458 > 7830 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در دﻧﺪه1 ﺑﻜﺴﻮاد ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ دﻟﻲ در دﻧﺪه2 ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﺸﻜﻠﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد . - ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺛﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ و ﺳﻄﺢ ﺷﻴﺐ دار در ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﺎرﺷﺪه ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد : ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ 30 ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫ ﺮ ﺗﻦ 25 = 10 * 5/2 ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ 55 ﺟﻤﻊ ﺗﻦ 35 = 1000 ÷ 35000 وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم 1925 = 55 * 35 ﻣﻘﺪار ﻛﺸﺶ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز درزﻳﺮ ﭼﺮخ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ 04 / 19 ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﭘﺮ - ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺛﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ و ﺳﻄﺢ ﺷﻴﺐ دار در ﻛﺎﻣﻴ ﻮن ﺧﺎﻟﻲ در ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ 30 ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ 25 - = 10 )* 5/2 -( ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﺗﻦ 5 ﺟﻤﻊ ﺗﻦ17 = 1000 ÷ 17000 وزن ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺧﺎﻟﻲ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم 85 = 5 * 17 ﻣﻘﺪار ﻛﺸﺶ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز زﻳﺮ ﭼ ﺮخ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ32 / 52 ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺧﺎﻟﻲ زﻣﺎن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻫﺮ ﻋﻤﻞ در ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 96 ﺳﺎﻋﺖ0343 /0 = ٠٥٣ ٢١ = ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺎرﻛﻦ ﺑﺎ راﻧﺪﻣﺎن 100% ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎرﺑﺮ = زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺳﺎﻋﺖ 025 /0 = دﻗﻴﻘﻪ5/1 = زﻣﺎن از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ در ﮔﻮدال ﻗﺮ ﺿﻪ و زﻣﺎن ﺷﺘﺎب ﮔﻴﺮی ﺳﺎﻋﺖ 063 /0 = ٤٠/٩١ ٢/١ = ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺣﻤﻞ = زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ﺗﺎ ﻣﺤﻞ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی رﻓﺖ ) ( ﺳﺎﻋﺖ 0167 /0 = دﻗﻴﻘﻪ1 = زﻣﺎن ﺗﺨﻠﻴﻪ، دور زدن و ﺷﺘﺎب ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺎﻋﺖ 0229 /0 = ٢٣/٢٥ ٢/١ = ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ = زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ﺗﺎ ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ ﺑﺮﮔ ) (ﺸﺖ ﺳﺎﻋﺖ 1619 /0 =ﺣﺎﺻﻞ ﺟﻤﻊ زﻣﺎن ﻫﺎی ﻓﻮق = ﻣﺠﻤﻮع زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری - اﻛﻨﻮن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﺌﻮری ﺻﻒ ﺗﻌﺪاد ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻛﺎﻣﻴﻮن و ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﻌﺎدل آن را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آورﻳﻢ : 212 /0 =٠٥٣ * ٩١٦١/٠ ٢١ = ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺎﺭﻛﻦ * ﺯﻣﺎﻥ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎرﺑﺮ =r 72 /4 = ٢١٢/٠ ١ = r = ١ ﻣﻘﺪار ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ n ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن Pt )از ﺟﺪول ( ﺗﻮﻟﻴﺪﺗﺨﻤﻴﻨﻲ (m/٣hr) ) pt * 75 / 0 * 350 ( ﻣﺨﺎرج ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ) رﻳﺎل در ﺳﺎﻋﺖ ( ﻗﻴﻤﺖ واﺣﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ) رﻳﺎل ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ( 3 487 /0 84 / 127 750000 5866,7 4 621 /0 01 / 163 900000 5521,1 5 735 /0 94 / 192 1050000 5442,1 6 826 /0 82 / 216 1200000 5534,5 7 894 /0 67 / 234 1350000 5752,7 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده از5 ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺟﻮاب ﺑﻬﻴﻨﻪ اﺳﺖ : (m/٣hr) 192,94 =ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻌﺎدل 3 - 4 - 7 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻏﻠﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺎ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺑﺎر ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻫﺮ ﺳﻴﻜﻞ ﻛ ﺎر و ﺿﺮب آن در ﺗﻌﺪاد ﺳﻴﻜﻞ ﻫـﺎی اﻧﺠـﺎم ﺷﺪه در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﺳﻴﻜﻞ ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ، ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺮ ﺳﻴﻜﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺨﻤـﻴﻦ زده ﺷﻮد . ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎر ﻛﻠﻲ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﺠﻤﻮع ﺳﻴﻜﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮ و ﺳﻴﻜﻞ ﺛﺎﺑﺖ : ﺳﻴﻜﻞ ﺛﺎﺑﺖ + ﺳﻴﻜﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮ = ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎر ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 97 - ﺳﻴﻜﻞ ﺛﺎﺑﺖ : 1 - زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی : ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای ﺗﺨﻤﻴﻦ زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ و ﺗﻌﻴـﻴﻦ دﻗﻴـﻖ زﻣـﺎن ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺑـﺎرﮔﻴﺮی ﻳـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آﻣﺎر ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎرﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺴﻴﺎر، ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻣـﺪت زﻣـﺎن ﺑﺮای ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ دارای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻞ دﻫﻨ )ﺪه ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ( زﻳﺮ 5/1 دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﻣﺎﻧﻮر و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺑﺎر 3 - زﻣﺎن ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﺣﻔﺎری و ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺗﺄﺧﻴﺮﻫﺎی اﻳﺠﺎد ﺷﺪه : ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻃﻮل ﻣﻲ ﻛﺸﺪ ﺗـﺎ اﺳـﻜﺮﻳﭙﺮ در ﻣﺤﻞ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮای ﻛﻨﺪن زﻣﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد و ﺑﺮای ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ﻣﻌﻄﻞ ﺷﻮد . ﻣﻌﻤﻮﻻ ا ﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ در ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎر اﺳﻜﺮﻳﭙﺮدر ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد، وﻟﻲ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﺎﻳﺪ ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن ﻛﺎر را ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﺮد . 4 - زﻣﺎن ﺷﺘﺎب ﮔﻴﺮی : ﻫﻤﺎن زﻣﺎن ﻻزم ﺟﻬﺖ ازدﻳﺎد ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺳﺮﻋﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﻤﻞ در ﺟﺎده اﺳﺖ . 5 - در ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻴﺰان زﻣﺎﻧﻬﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻣﺘ ﻔﺎوت اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان آﻧﻬﺎ را ﻳﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺪاول و ﮔﺮاف ﻫﺎی ﺷﺮﻛﺖ ﺳﺎزﻧﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﻣﺤﻞ ﻛﺎرﮔﺎه ﺑﺪﺳﺖ آورد . - ﺳﻴﻜﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮ : 1( زﻣﺎن ﺣﻤﻞ ﺑﺎر 2( زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ اﺑﺘﺪا ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ را ﭘﻴﺪا ﻛﺮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺣﻤﻞ ﺑﺮ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ، زﻣﺎن ﺣﻤﻞ ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ . ﺑﻌﻀﻲ از ﻛﻤﭙﺎﻧﻲ ﻫﺎ، ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﭘﺮ و ﺧﺎﻟﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . در اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻫـﺎ، ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻻزم ﺟﻬﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺷﺘﺎب ﮔﻴـﺮی و ﻛـﻢ ﻛـﺮدن ﺳـﺮﻋﺖ ﻣﻨﻈـﻮر ﺷـﺪه اﺳـﺖ . در ﺻـﻮرت در دﺳـﺘﺮس ﻧﺒـﻮدن ﭼﻨـﻴﻦ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎﻳﻲ، راه ﺣﻞ ﻛﻞ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺼﻲ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ، ﺿﺮﻳﺐ اﺻﻄﻜﺎک ﺟﺎده، ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻏﻠﺘﺸـﻲ، ﺷﻴﺐ و ارﺗﻔﺎع، ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﺮﻛﺖ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و زﻣﺎن ﺳﻔﺮ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد : ٠٠٠١ ٠٦ * ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ) در(ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺣﻤﻞ )ﻣﺘﺮ( = زﻣﺎن ﺳﻔ ﺮ min) ( ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎد آوری اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺣﻤﻞ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﻔﺮ و ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻘﻠﻴﻪ دارد و ﭼﻮن ﺣﻤﻞ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﺎن ﻫﺮ ﻳﻚ را ﺑﻄﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﻢ . اﻛﻨﻮن ﺑﺮای روﺷﻦ ﺗﺮ ﺷﺪن ﻣﻄﻠﺐ ﺑﻪ اراﺋﻪ ﻣﺜ ﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻓﺮض ﺷﺪه ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ اﺳـﻜﺮﻳﭙﺮ را ﻣـﻲ داﻧـﻴﻢ در ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﻧﺤﻮه ﺑﺪﺳﺖ آوردن اﻳﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻴﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﺜﺎل : ﻣﻄﻠﻮﺑﺴﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﻳﻚ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺟﻬﺖ ﺣﻤﻞ ﺧﺎک از ﻗﺮﺿﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺑﺎ ﻓﺎﺻـﻠﻪ m 600 ، ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﻳﻂ زﻣـﺎن ﺛﺎﺑـﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺣﻤﻞ 19 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ و ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ38 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ . ﺣﻞ : زﻣﺎن ﺗﺄﺧﻴﺮ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﺣﻔﺎری + زﻣﺎن ﺷﺘﺎب ﮔﻴﺮی + زﻣﺎن ﺗﺨﻠﻴﻪ و دور زدن +زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی = زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 98 دﻗﻴﻘﻪ5/2 = 2/0 + 8/0 + 5/0 + 1 =زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ دﻗﻴﻘﻪ 9/1 = ٠٠٠١ ٩١ * * ٠٦ ٠٠٦ = ٠٠٠١ ٠٦ * ﺳﺮﻋﺖ ﺣﻤﻞ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺣﻤﻞ = زﻣﺎن ﺣﻤﻞ دﻗﻴﻘﻪ 1 = ٠٠٠١ ٨٣ * * ٠٦ ٠٠٦ = ٠٠٠١ ٠٦ * ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ = زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ دﻗﻴﻘﻪ4/5 = 1 + 9/1 + 5/2 =ﻣﺪت زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ - ﺑﻜﺎر ﺑﺮدن ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺑﺎر- رﺷﺪ در ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ : ﺑﺪون ﻳﻚ ارزﻳﺎﺑﻲ دﻗﻴﻖ از اﻃﻼﻋﺎت ﻣ ﻮﺟﻮد، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول اﻳﻨﻄﻮر ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺳﺪ ﻛﻪ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧـﺎک ﺑـﺎ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ در ﺻﻮرﺗﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺎ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺧﻮد ﻗﺒﻞ از اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺤﻞ ﺧﺎﻛﺒﺮداری را ﺗﺮک ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﻨﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮ روی ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻋﻤﻠﻲ آﺷﻜﺎر ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎرﮔﻴ ﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ در ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻇﺮﻓﻴﺘﺸﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑـﻪ ﺟـﺎی اﻓـﺰاﻳﺶ، ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . زﻳﺮا ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ ﻳﻚ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺧﺎک ﺳﺮﻳﻊ و ﺑﺮاﺣﺘﻲ ﺑﺪاﺧﻞ آن ﺟﺮﻳﺎن ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، اﻣﺎ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮرﻳﻜﻪ ﻣﻘﺪار ﺧﺎک در ﻣﺤﻔﻈﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺖ، ﺧﺎک ﻫﺎی وارده ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣ ﺖ زﻳﺎدﺗﺮی ﻣﻮاﺟـﻪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ و ﻣﻴـﺰان ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﺎﻣﻼً ﺳﺮﻳﻊ ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ . راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﺑﺎر در اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ و زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی در ﺷﻜﻞ 3 - 16 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ) ﻫـﺮ ﻳـﺎرد 73 /0 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ( اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺑﺎر - رﺷﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و اﻃﻼﻋﺎت آن از ﻳﻚ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺑﺮ روی ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺳﻜ ﺮﻳﭙﺮ ﺑﺪﺳـﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 3 - 16 - ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺑﺎر- رﺷﺪ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﺎ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ : اﻛﻨﻮن ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻗﺒﻞ در ﻣﻮرد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ و ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺑﻬﻴﻨـﻪ آن از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺑﺎر رﺷﺪ در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻣ ﻲ ﺗﻮاﻧﻴﻢ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻳﻚ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ را ﻃﺒﻖ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ آورﻳﻢ ﻛﻪ در واﻗـﻊ ﻫﻤـﺎن ﺿﺮب ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﻤﻞ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻫﺮ ﺑﺎر اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﺗﻌﺪاد ﺳﻴﻜﻞ ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﭼﻮن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک و راﻧﺪﻣﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ . f * T * ٠٦E * C = Q Q = ،ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ (m/٣hr) C = ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻤﻞ، ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ (m)٣ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 99 f=ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺧﺎک E =ﺑﺎزده اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ T = ﻣﺪت زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﻗﻴﻘﻪ (min) 1 - ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻤﻞ (C) :ًﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم اﺳﻜﺮﻳﭙ ﺮ در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮ ﻳﺎ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻇﺮﻓﻴﺖ ﭘﺮ وﻗﺘﻲ ﺣﺎﺻـﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺟﺎم اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻟﺐ ﺑﻪ ﻟﺐ ﭘﺮ ﺷﺪه و ﺳﻄﺢ اﻓﻘﻲ ﺻﺎﻓﻲ از ﺧﺎک ﭘﺮ ﺷﺪه ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ، در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷـﺘﻪ ﻣـﻮﻗﻌﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺟﺎم ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻳﻚ ﺑﺎرﻛﻦ ﻃﻮری اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع ﺧﺎک در وﺳﻂ ﺟﺎم ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻤﻜﻦ ﺑﺮﺳﺪ . 2 - ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺧﺎک ( f) :ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺟﺎم اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﺷﺪه ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻟﺬا ﺑـﺎ اﻋﻤـﺎل اﻳـﻦ ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺠﻢ ﺧﺎک را ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺧﺎک ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . 3 - ﺑﺎزده اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ (E) : ﺑﺎزده اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ، ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺎرت راﻧﻨﺪه اﺳﻜﺮﻳ ﭙﺮ، وﺟـﻮد ﺗﺮاﻛﺘـﻮر ﻛﻤﻜﻲ در ﺗﻤﺎم ﻣﺪت اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﺪاوم ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺗﺮﻣﻴﻢ و ﺗﻌﻤﻴﺮ راه ﻣﻮﻗﺖ و ﺑـﺎﻻﺧﺮه ﺷـﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠـﻲ ﻓـﺮق .ﻛﻨﺪ ﻣﻲ 4 - ﻣﺪت زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری ( T) :در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻗﺒﻞ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﻛﺎﻣﻠﻲ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اداﻣﻪ ﻣﺜﺎﻟﻲ ﺟﺎﻣﻊ در ﻣﻮرد ﻣ ﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻳﻚ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ : ﻣﺜﺎل : در ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع 1500 ﻣﺘﺮ از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ ﺑﺮای ﺣﻤﻞ ﻳﻚ ﻧﻮع ﺧﺎک رﺳﻲ ﻣﺎﺳﻪ دار و ﻛﻮﺑﻴﺪن آن ﺑﺎ ﻏﻠﺘـﻚ از ﻳـﻚ اﺳـﻜﺮﻳﭙﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻄﻠﻮﺑﺴﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت زﻳﺮ : ﺗﺮاﻛﺘﻮر اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ، ﻇ ﺮﻓﻴﺖ ﭘﺮ 15 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ، ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ3:1 ، 5/ 20 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . وزن ﺧﺎﻟﺺ دﺳﺘﮕﺎه اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ 27000 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم اﺳﺖ . وزن ﺑﺮ روی ﻣﺤﻮر ﻣﺘﺤﺮک : در ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎﻟﻲ 17000 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم و در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮ% 70 وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ اﺳﺖ . ﺧﺎک رﺳﻲ ﻣﺎﺳﻪ دار، ﺑﺎ ﺗﻮرم % 33 ، وزن ﻣﺨﺼﻮص1800 ﻛﻴﻠ ﻮﮔﺮم ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ 50 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﺮ ﺗﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺿﺮﻳﺐ اﺻﻄﻜﺎک ﻛﺸﺸﻲ 6/0 اﺳﺖ . راﻧﺪﻣﺎن ﻛﺎر % 80 اﺳﺖ . ﻣﺴﻴﺮ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ : ﻗﺴﻤﺖ 1 : ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﻪ ﻣﺴﻄﺢ اﺳﺖ . ﻗﺴﻤﺖ 2 : ﺳﺮاﺷﻴﺐ ﺑﻪ ﻃﻮل300 ﻣﺘﺮ و ﺷﻴﺐ% 4 ﺳﺮﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ﻗﺴﻤﺖ 3 : ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺑﺎر ﻛﻪ ﻣﺴﻄﺢ اﺳﺖ ﻗﺴﻤﺖ 4 : ﺑﺎ زﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﺑﻪ ﻃﻮل 300 ﻣﺘﺮ وﺷﻴﺐ% 4 ﺳﺮﺑﺎﻻﻳﻲ ﻗﺴﻤﺖ 5 : ﻣﺤﻞ دور زدن در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﻣﺴﻄﺢ ﺑﻪ ﻃﻮل80 ﻣﺘﺮ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 100 ﺟﺪول زﻳﺮ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ وﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ در دﻧﺪه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ : دﻧﺪه ﺳﺮﻋﺖ (km/h) ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ (kg) 1 4/2 14740 2 5/3 10300 3 5 6800 4 4/7 4660 5 5/9 3700 :ﺣﻞ اﺑﺘﺪا ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ را در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺪﺳﺖ آورده و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آن ﻣﺪت زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری را ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻧﻤـﻮده و در ﭘﺎﻳﺎن ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ را ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﻲ زﻧﻴﻢ : - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ : - ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ از ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧ ﺒﺎﺷﺘﻪ آن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد : ton 9/ 36 = ٠٠٠١ ) (٠٠٨١kg/m * )(٥/٠٢m٣ ٣ = وزن ﺑﺎر ton 9/ 63 = 27 + 9/ 36 =وزن ﺧﺎﻟﺺ+وزن ﺑﺎر = وزن ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ton 73 / 44 = 9/ 63 * 7/0 = در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮ ton 17 = در ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎﻟﻲ : وزن ﺑﺮ روی ﻣﺤﻮرﻣﺘﺤﺮک - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ : 40 - =ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﺷﻴﺐ % 4 - ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد 40 =+ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﺷﻴﺐ % 4 + ﺑﺎزﮔﺸﺖ 0 =ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ ﺷﻴﺐ % 0 دور زدن - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﻻزم زﻳﺮ ﭼﺮخ : ﻫﺎ kg 639 = 9/ 63 * 10ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد kg 2430 = 27 * 90ﺑﺎزﮔﺸﺖ kg 1350 = 27 * 50دور زدن وزن * ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ = ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﻻزم زﻳﺮﭼﺮخ ﻫﺎ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺤﺪودﻳﺖ از ﻧﻈﺮ اﺻﻄﻜﺎک : kg 10200 = 6/0 * 17000 =ﺧﺎﻟﻲ kg 26840 = 6/0 * 44730 = ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺑﺎر ﭼﻮن ﺣﺪاﻗﻞ اﺻﻄﻜﺎک ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ﻫﻤﻴﺸﻪ از ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸـﻲ ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ﺑﻴﺸـﺘﺮ اﺳـﺖ ا . ﺻـﻄﻜﺎک در اﻳـﻦ ﻣـﻮرد ﻋﺎﻣـﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻧﻴﺴﺖ . 10 = 40 - 50ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد 90 = 40 + 50ﺑﺎزﮔﺸﺖ 50 = 0 + 50دور زدن ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ+ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ = ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 101 - اﺛﺮ ارﺗﻔﺎع ﺑﺮ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ : ارﺗﻔﺎع ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﻘﻠﻴـﻞ ﻣﻌـﺎدل 3 درﺻـﺪ ﻛـﺎﻫﺶ ﺑﺮای ﻫﺮ 300 ﻣﺘﺮ ازدﻳﺎد ارﺗﻔﺎع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : % 12 = ٠٠٣ ٠٠١ * )٠٠٣-٠٠٥١(٣٠/٠ = ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﻟﺬا ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻛﺸﺸﻲ داده ﺷﺪه در ﺟﺪول اﺻﻼح ﻣﻲ ﺷﻮد ) در 88 /0 ﺿﺮب ﻣﻲ ﮔﺮدد ( دﻧﺪه ﺳﺮﻋﺖ (km/h) ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ (kg) ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ اﺻﻼح ﺷﺪه (kg) 1 4/2 14740 12971 2 5/3 10300 9064 3 5 6800 5984 4 4/7 4660 4100 5 5/9 3700 3256 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺮﻋﺖ در ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ از ﻋﻤﻠﻴﺎت : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﻻزم در زﻳﺮ ﭼﺮخ ﻫـﺎ ﻛـﻪ در ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﻗﺒـﻞ ﺑﺪﺳـﺖ آﻣـﺪ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ آن ﺑﺎ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ اﺻﻼح ﺷﺪه دارﻳﻢ : در دﻧﺪه 5 (km/h) 5/9ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد در دﻧﺪه 4 (km/h) 4/7ﺑﺎزﮔﺸﺖ در دﻧﺪه 5 (km/h) 5/9دور زدن ﺳﺮﻋﺖ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت (T) : ﺑﺎ ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ از ﻣﺴﻴﺮ ﻋﻤﻠﻴـﺎت در ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﻗﺒـﻞ اﻛﻨﻮن ﻣﻲ ﺗﻮان زﻣﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری را ﺑﺪﺳﺖ آورد ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از زﻣﺎن ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ) زﻣـﺎن ﻫـﺎی ﺛﺎﺑـﺖ در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﻳﻚ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺧﺎص ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ (: min 3/7 = زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮ + زﻣﺎن ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ = ﺣﺠﻢ ﻛﻞ زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴ ﻜﻞ ﻛﺎری (T) - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ : ( m/٣hr) 35 / 101 =٣٣/١ * ٣/٧ * ٠٦ ٨/٠ * ٥/٠٢ = f * T * ٠٦ *E C = Q min 9/1 = ٠٠٠١ * ٥/٩ * ٠٦ ٠٠٣ = ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد min 8/0 ﺑﺎرﮔﻴﺮی min 4/2 = ٠٠٠١ * ٤/٧ * ٠٦ ٠٠٣ = ﺑﺎزﮔﺸﺖ min 6/0 ﻣﺎﻧﻮر و ﺗﺨﻠﻴﻪ Min 5/0 = ٠٠٠١ * ٥/٩ ٠٨ * ٠٦ = دور زدن زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﻴﺮ min 5/0 ﺷﺘﺎب ﮔﻴﺮی min 6/0 ﻣﻌﻄﻠﻲ و زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ در ﻣﺤﻞ زﻣﺎن ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 102 - ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ً : ﻣﻌﻤﻮﻻ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﻛﺮد ﺑﻬﻴﻨـﻪ و ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣـﺎﻛﺰﻳﻤﻢ اﺣﺘﻴـﺎج ﺑـﻪ ﺗﺮاﻛﺘـﻮر ﻛﻤﻜـﻲ دا رﻧـﺪ . روش ﻫـﺎی اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻛﻤﻜﻲ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻻزم و ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﺨﺎرج ﻛﺎر اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺷﺮح داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺳﻪ روش اﺳﺎﺳﻲ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ در ﺷﻜﻞ 3 - 17 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . روش ﺷﻤﺎره 1 از ﺳﺎﻳﺮ روش ﻫﺎ ﻛﻨﺪﺗﺮ اﺳﺖ . زﻳﺮا ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺑﻴﻦ ﻧﻘ ﺎط ﺑﺎر زدن ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺳﺎﻳﺮ روش ﻫﺎﺳﺖ . روش ﻫﺎی 2 و3 دارای راﻧﺪﻣﺎن ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻳﻜﺴﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻧﺘﺨﺎب روش ﺗﺎﺑﻊ ﻃﻮل ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺣﻔﺎری و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ اﻣﻜـﺎن ﻳﺎﻋـﺪم اﻣﻜـﺎن ﺣﺮﻛﺖ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ در دو ﺟﻬﺖ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻫﻢ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻜﻞ3 - 17 - روﺷﻬﺎی ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﻠﻲ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ذﻛﺮ ﺷﺪه در ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ : زﻣﺎن اﻧﺘﻘﺎل + زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ + زﻣﺎن ﺷﺘﺎﺑﺪﻫﻲ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ + زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی = ﺳﻴﻜﻞ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻋﺒﺎرت از زﻣﺎن ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . زﻣﺎن ﺷﺘﺎب دﻫﻲ ﺑﻪ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺗﺮاﻛﺘـﻮر ﭘﺲ از ﭘﺎﻳﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻓﺸﺎر ﺑﻪ آن ﺑﻪ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻛﻤـﻚ ﻛﻨـﺪ ﺗـﺎ ﺷـﺘﺎب ﻻزم را ﺟﻬﺖ ﺧﺮوج از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎری ﻛﺴﺐ ﻛﻨﺪ . ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ، ﻣﺪت زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ﺟﻬﺖ اﻳﺠﺎد ﺗﻤﺎس ﺑـﺎ اﺳـﻜﺮﻳﭙﺮ و آﻏﺎز ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻛﻤﻜﻲ ﻻزم : ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﺳﺮوﻳﺲ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ) ﻳﻌﻨﻲ ﻫﻴﭽﮕﺎه اﺳﻜﺮﻳﭙﺮی ﺑﺮای ﻳﻚ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ﻣﻌﻄﻞ ﻧﻤﺎﻧـﺪ .( ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎﺭ ﺗﺮﺍﻛﺘﻮﺭ ﻛﻤﻜﻲ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎﺭ ﺍﺳﻜﺮﻳﭙﺮ = ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﺗﺮ اﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ﺳﺮوﻳﺲ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 103 ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺎ ﻳﻚ رﻗﻢ اﻋﺸﺎر ﮔﺮد ﮔﺮدد و ﺳﭙﺲ در راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻜﺎر رود ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﻳﻚ ﮔﺮوه اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ : ﻛﻨﺪ = ﺗﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻛﻤﻜﻲ ﻻزم در زﻳﺮ ﻣﺜﺎﻟﻲ اراﺋﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و در آن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗ ﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻻزم ﺑﺮای ﻳﻚ ﮔﺮوه اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ، روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻧﻴﺰ ﺷﺮح داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺜﺎل : ﻣﻄﻠﻮﺑﺴﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻛﻤﻜﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ ﮔﺮوه 6 ﺗﺎﻳﻲ از اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ . ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر ﻧﻈﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ داده ﺷﺪه در ﻣﺜﺎل ﻗﺒﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری ﻫﺮ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ 2/1 دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪول زﻳﺮ ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﻴﺎت را ﺑﺮای ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت داده ﺷﺪه در اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑـﺮای واﺣـﺪ ﺣﺠـﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ . ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺗﻌﺪاد آﻧﻬﺎ ﻣﺨﺎرج ) رﻳﺎل ﺑﺮ ﺳﺎﻋﺖ ( اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ )6 دﺳﺘﮕﺎه ( 500,000 ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ 400,000 ﮔﺮﻳﺪر )1 دﺳﺘﮕﺎ ه( 150,000 ﻏﻠﺘﻚ )1 دﺳﺘﮕﺎه ( 200,000 : ﺣﻞ 08 /6 = ٢/١ ٣/٧ = ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ) ﺑﻪ ﻳﻚ ﮔﺮد ﺷﻮد ( 98 /0 = ٨٠/٦ ٦ = ﺗﻌﺪاد ﺗﺮاﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ٣m رﻳﺎل 7/ 6166 = ٥٣/١٠١ *٦ ٠٠٠٠٠٢ ٠٠٠٠٥١ ٠٠٠٠٠٤ *١ ٠٠٠٠٠٥ *٦+ + + =ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﻴﺎت ﮔﺮوه ﻣﺎ ﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ م ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ ﺳﺮوﻳﺲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 104 3 - 5 - ارﺗﺒﺎط ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﻤﻜﺎر ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻪ ﻧﺪرت ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻚ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﻌﻤـﻮﻻً در ﻳـﻚ ﮔـﺮوه ﺑـﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﻤﻜﺎری ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺤﻮه ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ ﺿﺮوری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮارد ذﻛﺮ ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ، ﻫﺮ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﮔﺎم ﻫﺎی ﭘﺎﻛﺴﺎزی، ﺳﺴﺖ ﻛﺮدن زﻣﻴﻦ، ﺧﺎﻛﺒﺮداری، اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻮاد ﺣﻔﺮ ﺷﺪه، ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺎزی و ﺗﺮاﻛﻢ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ ﮔﺎم ﻫﺎ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺧﺎص اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﻤﺰﻣـﺎن و واﺑﺴـﺘﻪ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در ﻳﻚ ﮔﺮوه ﻫﻤﻜﺎر از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﻌﺪی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد، ﺑﺮرﺳﻲ و ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻛﺮدن ﺧﻂ ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ اﻣﺮی ﺿﺮوری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎ ذﻛﺮ دو ﻣﺜﺎل ﺑﻪ ﺑﺮرﺳـﻲ روﻧـﺪ ﺑﺮﺧـﻮرد ﺑـﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﻤﻜ ﺎر و ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . ﻣﺜﺎل : ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺸﺮوح را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ . ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ را ﺗﺨﻤـﻴﻦ ﺑﺰﻧﻴﺪ . ﺗﺠﻬﻴﺰات : اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﭼﺮخ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ١٣٦E ) ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ( 11 ﻏﻠﻄﻚ ٥٢٨C ) ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر ( 1 ﻣﺸﺨﺼﺎت رس ﻣﺎ ﺳﻪ دار ﻣﺮﻃﻮب : ﭼﮕﺎﻟﻲ دﺳﺘﺨﻮرده ) ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه ( ٣m kg 1770 (BCM) ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺮاﻛﻢ 85 /0 ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم 25 /1 ﺿﺮﻳﺐ ﻛﺸﺶ 5/0 ارﺗﻔﺎع 2300 ﻣﺘﺮ از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن 60 / 50 ﺷﻜﻞ3 - 18 – ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺷﻴﺐ زﻣﻴﻦ 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ وزن ﺗﺨ ﻤﻴﻨﻲ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ : ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻛﻨﺪه ﻧﺸﺪه *LCM(ﻇﺮﻓﻴﺖ ) اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ وزن ﺧﺎک kg 34000 = ٥٢,١ ٠٧٧١ ٤٢ * ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 105 وزن دﺳﺘﮕﺎه ﺧﺎﻟﻲkg 40000 وزن ﻛﻞ kg 74000 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﺣﺪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ : درﺻﺪ وزن روی ﻣﺤﻮر ﻣﺘﺤﺮک در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮ 54 /0 درﺻﺪ وزن روی ﻣﺤﻮر ﻣﺘﺤﺮک در ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎﻟﻲ 69 /0 ﺿﺮﻳﺐ ﻛﺸﺶ * وزن ﻛﻞ * درﺻﺪ وزن روی ﻣﺤﻮر ﻣﺘﺤﺮک = ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﭘﺮ kg 19980 = 5/0 * 74000 * 54 /0 ﺧﺎﻟﻲ kg 13800 = 5/0 * 40000 * 69 /0 3 - ﺿﺮﻳﺐ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺄﺛﻴﺮ ارﺗﻔﺎع : 100 % اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ١٣٦E 94 % ﻏﻠﻄﻚ ٥٢٨C 4 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ ﺑﺎ ﻧ ﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻟﻐﺰش ﭼﺮخ روی ﺧﺎک و زﻣﺎن رﻓﺖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ ﺑﺎ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ : ﻏﻠﺘﺶ kg ٠٠٤٧ * ٤٧ton kg٠٠١ :secA = ﻏﻠﺘﺶkg ٠٦٩٢ * ٤٧ton kg: ٠٤secB = ﻏﻠﺘﺶkg ٠٦٩٢ * ٤٧ton kg: ٠٤secC = ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐkg ٠٦٩٢٪* ٤٧ * ٤ton kg٠١ = 5920 ﻣﺠﻤﻮع ﻏﻠﺘﺶ kg ٠٠٤٧ * ٤٧ton kg٠٠١ :secD = ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز 7400 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻮﺟـﻮد در ﺣﺎﻟـﺖ ﺑـﺎرﮔﻴﺮی ﺷﺪه 19980 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻣﻜﺎن ﻟﻐﺰش ﭼﺮخ روی ﺧﺎک در زﻣﺎن رﻓﺖ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن رﻓﺖ ﺑﺎ اﺳ ﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ : ﻫﺎ 6/0 : secA ١ :secB ٢/١ :secC ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 106 ٦/٠ :secD ٤/٣min ﺑﺮای ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ از ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﺐ ﻣﻮﺛﺮ و وزن ﭘﺮ ) زﻳﺮا ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﺣﺎﻟﺖ رﻓﺖ ﭘﺮ اﺳﺖ ( از ﺷﻜﻞ 3 - 19 ، ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ در ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه و از ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻃﻮل ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه زﻣﺎن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻃﻲ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣـﻲ آﻳـﺪ . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﻗﻄﻌﻪ A در ﺷﻜﻞ3 - 19 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ3 - 19 - ﻧﻤﻮدار اﺳﻜ ﺮﻳﭙﺮ ﻣﺪلG 631 ﻛﺎﺗﺮﭘﻴﻼر اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ زﻣﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه، زﻣﺎن ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ ﺑﻮده، زﻳﺮا زﻣﺎﻧﻬﺎی ﺷﺘﺎﺑﮕﻴﺮی و ﻛﺎﻫﺶ ﺷـﺘﺎب در آن در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻧﺸﺪه و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭼﻨﺪان دﻗﻴﻖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 5 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ ﻛﻞ ﺑﺎ ﻧﻴﺮوی ﻛﺸﺸﻲ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻟﻐﺰش ﭼﺮ خ روی ﺧﺎک و زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ : secA 4000 = 40 * 100 = kg ﻏﻠﺘﺶ secB 1600 = 40 * 40 = kg ﻏﻠﺘﺶ secC 1600 = 40 * 40 = kg ﻏﻠﺘﺶ 1600 - = 4 * 40 * 10 - kg ﺷﻴﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ ﺻﻔﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد secD 4000 = 40 * 100 = kg ﻏﻠﺘﺶ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 107 ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ 4000 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﺎﻟـﺖ ﺧـﺎﻟﻲ 13800 ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻣﻜﺎن ﻟﻐﺰش ﭼﺮخ روی ﺧﺎک در زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ : :secD ٤٫٠min ٥٥٫٠min : secC ٨٫٠min : secB : secA ٤٫٠min min 15 /2 6 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت : min 55 /5 = 4/3 + 15 /2 = زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ min 7 / 0 = زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ) ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ( min 7/0 =زﻣﺎن ﻣﺎﻧﻮر و ﭘﺨﺶ ﻣﻮاد ) ﻓﺮض ﻣﻲ (ﺷﻮد min 95 / 6 7 - ﻛﻨﺘﺮل ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ و ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻞ دﻫﻨﺪه : ) از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓﻲ در دﺳﺘﺮس ﻧﻴﺴﺖ ﻣﺎ از ﻓﺮﺿﻬﺎی زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ (. min 1/0 = زﻣﺎن ﺗﻨﻈﻴﻢ زﻣﺎن ﺑﺎرﮔ ﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ * 4/1 = زﻣﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ min 15 /0 = زﻣﺎن ﻣﺎﻧﻮر min 23 /1 = 25 /0 + 7/0 * 4/1 = 25 /0 + زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ * 4/1 = زﻣﺎن ﻛﻞ ﻻزم ﺣﺎل از ﺗﻘﺴﻴﻢ زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﺮ اﻳﻦ زﻣﺎن ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻞ دﻫﻨـﺪه ﺣﻤﺎﻳـﺖ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ٥٦/٥ ٣٢/١ = ٥٩/٦ =n ﻫﺮ ﻛﺪام از ﺑﻮﻟﺪوزرﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ 65 /5 اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ را ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﻗﺮار دﻫﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ دو ﺑﻮﻟﺪوزر ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ 11 اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ را ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 108 8 - ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ : ﺳﻴﻜﻞ در ﺳﺎﻋﺖ 6/8 = ٥٩/٦ ﺩﻗﻴﻘﻪ ٠٦ = ﺗﻌﺪاد ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری در ﺳﺎﻋﺖ ( BCM) 2/ 19 = 25 /1 / (LCM) 24 = ﻣﻴﺰان ﺑﺎرﮔﻴﺮی در ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ( BCM) 165 = 6/8 * 2/ 19 = ﻣﻴﺰان ﺑﺎرﮔﻴﺮی در ﺳﺎﻋﺖ (BCM) 137 = 165 *٠٦ ٠٥ = ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺿﺮﻳﺐ راﻧﺪﻣﺎن 1507 = 137 * 11 = ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮوه ﻛﺎری ( BCM) 9 - ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﺮاﻛﻢ : CCM 1280 = 1507 * 85 /0 = ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮوه * ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺮاﻛﻢ = ﻣﻴﺰان ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﺘﺮ 26 /2 = ﻋﺮض ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮدن (W) ﺳﺎﻋﺖ / ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ 6/9 = ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮدن (S) ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ18 = ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ (L) ﻣﺘﺮ3 = ﺗﻌﺪاد ﻋﺒﻮر ﻻزم (P) 1302 =٣ * ٨١ * ٠١ ٦/٩ * ٦٢/٢ =P ٠١L S W × × × = ﻣﻴﺰان ﺗﺮاﻛﻢ ﺳﺎﻋﺖ CCM ﻣﻴﺰان ﺧﺎک ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه ﻛﻪ (CCM) 1302 ﺷﺪه اﺳﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻏﻠﺘﻚ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﭘﺎﺳﺨﮕﻮی ﮔﺮوه ﻛﺎری ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت اﺳﺖ . زﻳﺮا ﺧﺎک ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪة ﺗﻮﻟﻴﺪی ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوه ﻫﻤﻜﺎر 1280 (CCM) ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . وﻟﻲ اﮔﺮ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮوه ﻛﺎری اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﻴـﺪا ﻛﻨـﺪ دﻳﮕﺮ ﻏﻠﺘﻚ ﻣﻮﺟﻮد ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ د ر اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻳﻚ ﮔﺮوه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﻤﻜﺎر از ﭘﻴﺶ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﺪه را از ﻟﺤـﺎظ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﺗﻌﺪاد و ﺣﺠﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺮدﻳﻢ . در ﻣﺜﺎﻟﻬﺎی دﻳﮕﺮی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻻزم ﻣﺮﺗﺒﻂ را اﻧﺠﺎم ﺧﻮاﻫﻴﻢ داد . ﻣﺜﺎل : ﻳﻚ ﻟﻮدر ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺎم m٥٫١ ٣ دارای ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ 80 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋ ﺖ و راﻧﺪﻣﺎن 75 /0 اﺳﺖ . ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫـﺎی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺳﺮوﻳﺲ ﮔﺮﻓﺘﻦ از اﻳﻦ ﻟﻮدر دارای ﻇﺮﻓﻴﺖ 3 و5/4 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت داده ﺷﺪه در زﻳﺮ، ﺣﺴﺎب ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﭼﻨﺪ ﻛﺎﻣﻴﻮن و ﺑﺎ ﭼﻪ ﻇﺮﻓﻴﺘﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﺗﺎ ﻣﺨﺎرج ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺣﻤﻞ ﻛﻤﻴﻨﻪ ﮔﺮدد د . ر اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻘـﺪار ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟ - ﻣﺨﺎرج ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻟﻮدر30000 ﺗﻮﻣﺎن در ﺳﺎﻋﺖ - ارﻗﺎم ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ . ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻛﺎﻣﻴﻮن ) ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ( ﻣﺨﺎرج ) ﺗﻮﻣﺎن در ﺳﺎﻋﺖ ( زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ) ﺳﺎﻋﺖ ( 3 5/4 15000 20000 5/0 53 /0 ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 109 hr 0375 /0 = ٠٨ = ٣ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮ ی ﻛﺎﻣﻴﻮن 3 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ hr 05625 /0 = ٠٨ ٥,٤ = ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی ﻛﺎﻣﻴﻮن 5/4 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ 33 / 14 = ٥٧٣٠/٠ ٥/٠ ٥٧٣٠/٠+ =ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎی 3 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ 42 / 10 = ٥٢٦٥٠/٠ ٣٥/٠ ٥٢٦٥٠/٠+ =ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻫﺎی 5/4 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ 14 ﻛﺎﻣﻴﻮن3 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ 62 / 58 = 80 * 75 /0 )* 33 / 14 /( 14 = ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت در ﺟﺪول زﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻧﺪازه ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺗﻌﺪاد ﺗﻮﻟﻴﺪ m/٣hr) ( ﻣﺨﺎرج ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ ) ﺳﺎﻋﺖ / ﺗﻮﻣﺎن ( ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﻴﺎت ) ﻣﺨﺎرج ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ( ﺗﻮﻟ ﻴﺪ 3 14 62 / 58 240000 17 / 4094 3 15 60 390000 6500 5/4 10 58 / 57 230000 44 / 3994 5/4 11 60 250000 67 / 4166 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده از10 ﻛﺎﻣﻴﻮن5/4 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺒﻲ ﺟﻮاب ﺑﻬﻴﻨﻪ اﺳﺖ . m/٣hr 58 / 57 = ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻌﺎدل 3 - 6 - ارﺗﺒﺎط ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﺟﺮاﻳﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﭘﺮوژه و اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﺷﺮح داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻛﺎری ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای ﻫﺮ ﻋﻤﻠﻴﺎت و اﺛﺮ آن روی زﻣﺎن آن ﻋﻤﻠﻴﺎت و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ آن ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﺸﺨﺺ، در ﻓﺼﻞ ﺑﻌﺪ ﻣﻮرد ﻣﻄ ﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻳﻚ واژه ﻛﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮاﺣﻞ و اﻫﺪاف آن ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . روﻧﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻬﻤﺘـﺮﻳﻦ اﺻـﻞ در ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ اﺳﺖ . ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺿﻌﻴﻒ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﺎ 50 درﺻـﺪ ﺑﻴﺸ ﺘﺮ از ﻣﻮاردی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪه . اﻧﺪ در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿـﺮ ﺗﺠﺮﺑـﻪ و روﺷـﻬﺎی ﺳـﻨﺘﻲ ﺑـﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺳـﻬﻢ را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان ﺳﻌﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﭼﺎرﭼﻮب ﻫﺎﻳﻲ ﭘﺎﻳـﻪ ای را، ﻧـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺑﺮای ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮای اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﺎراﻳﻲ آن، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻳﻚ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻧﻈﺎم ﻣﻨـﺪ ﻓـﺮاﻫﻢ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ . ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻳـﻚ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮان رﻓﺘﺎر ﭘﺮوژه ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان را ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری آن ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻄﻮر ﻣﻌﻤﻮل از ﻃﺮﻳﻖ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺪل رﻳﺎﺿﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮ دارﻧﺪه ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﻌﻠﻮم ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ اﺳﺖ، ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺪل رﻳﺎﺿـﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 110 ﺑﻪ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮی ﻋﺪدی ﺑﺮای ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی رﻓﺘﺎری ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ را ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﭼﻬـﺎر ﺳﺌﻮال زﻳﺮ ﻣﻄﺮح ﻛﺮد : 1 - ﭼﻪ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎﺗﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﺮﻓﺖ؟ 2 - اﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت ﭼﻪ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ د ارﻧﺪ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺎرﺟﻲ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه آﻧﻬﺎ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ 3 - ﭼﻪ ﻣﻌﻴﺎری ﺑﺮای ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﻮﺑﻲ ﻳﺎ ﺑﺪی ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻫﺎ وﺟﻮد دارد؟ 4 - ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت را ﮔﺮﻓﺖ؟ ﺳﻮاﻻت ﺑﺎﻻ روش ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺑﺎ ﺟﻮاب دادن ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺌﻮاﻻت ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﻛـﺎﻓﻲ ﺑـﺮای ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﺧﻮب ) ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ رواﺑﻂ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ، ﻣﻌﻴﺎر ﻛﺎراﻳﻲ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم روش ﺣﻞ ﻣﺪل ( دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ روش ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣـﺪل رﻳﺎﺿـﻲ، ﻛـﻪ ﻫﺮﻳﻚ از ﻣﺮاﺣﻞ آن ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﻪ ﭼﻬ ﺎر ﺳﺌﻮال اﺳﺎﺳﻲ ﺑﺎﻻ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻴﺎن ﻛﺮد . اﻛﻨـﻮن ﺑـﻪ ﺑﺮرﺳـﻲ اﻳـﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪ در ﭘـﺮوژه ﻫـﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . در ﻫﺮ ﭘﺮوژه ﺳﺎﺧﺖ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎ ﭼﻬﺎر ﻗﻴﺪ ﻫﺪف، ﻫﺰﻳﻨﻪ، زﻣﺎن و ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﻦ ﻗﻴﻮد ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ زﻳﺮا ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻫﺮ ﻳﻚ، ﺳﺒﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ در دﻳﮕﺮی ﺷﻮد ﻣﻲ . در ﺗﻤﺎم ﻣﺪت ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﭘﺮوژه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻌﻤـﻮﻻً دارای ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ در آن ﻫﺪف ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮداﺷﺖ ﺧﺎک، ﺟﺎﺑﺠـﺎﻳﻲ آن، رﻳﺨـﺘﻦ و اﻧﺠـﺎم ﻋﻤﻠﻴـﺎت روی ﺧﺎک رﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺪﻳﺮ ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮرد ﻧﻴ ﺎز در دراز ﻣﺪت و ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﻨﺪ ﺗـﺎ ﻣﻨـﺎﺑﻊ در ﻣﻮﻗـﻊ ﻧﻴﺎز در دﺳﺘﺮس ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ، ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻣﺼـﺎﻟﺢ ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . در ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺧـﺎﻛﻲ، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ و ﭘﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و اﻧﺘﺨﺎب ﻣ ﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ از ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ آﻧﻬﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . در ﻋﻤـﻞ ﻫﻤـﻮاره ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران در آﻣﺎده و ﻣﻬﻴﺎ ﻛﺮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺤﺪودﻳﺖ دارﻧﺪ . ﻛﻤﺒﻮد اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺻﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺶ ﻣﻮﺛﺮی در ﺷﺮوع، اﻧﺠﺎم و ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺳﺒﺐ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﻣﺪت ﭘﺮوژه ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﺪت ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه ﮔﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻳـﻚ ﭘـﺮوژه ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﻫـﺪف اﺻﻠﻲ، ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻠﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای اﻳﺠﺎد ﺗﺼﻮﻳﺮی ﺻﺤﻴﺢ از ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ اﺑﺘﺪا ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت و ﻣﺠﻬﻮﻻت ﻣﺴﺎﻟﻪ را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﺋﻴﻢ . ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺠﻢ ﻛﻠﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﭘﺮوژه، ﻣﺪت زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﭘﺮوژه ﻃﻲ آن زﻣﺎن ﺑﻪ اﺗﻤﺎم ﺑﺮﺳﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻌـﺪاد و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻛﻠﻴﻪ ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان از آﻧﻬﺎ ﺑﺮای اﻳﻦ ﭘﺮوژه اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﺠﻬﻮل ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی دﻗﻴﻖ اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ ﺣﺠﻤﻲ از ﺧـﺎک از ﻛﺠـﺎ ﺑـﻪ ﻛﺠـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ﭼـﻪ ﻧﺎوﮔﺎﻧﻲ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮔﺮدد . در ﺳﺎﻟﻬﺎی اﺧﻴﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎی ﭼﺸﻤﮕﻴﺮی در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ اﻧﺪرﻛﻨﺶ اﺣﺠﺎم و روﺷﻬﺎی اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﺑـﺎ ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻣﺮﺗﺒﻂ و اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻬﻴﻨﻪ آﻧﻬﺎ از ﻟﺤﺎظ ﻧﻮع، ﻇﺮﻓﻴﺖ و ﺗﻌﺪاد ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ دو روش ﻣﺮﺳﻮم ﺑـﺮای ﺣـﻞ اﻳـﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮔﺮﻓﺖ : ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 111 3 - 6 - 1 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺧﻄﻲ ﻳﻜﻲ از راه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آن ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ را ﻣﺪل ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﻗﻴﻮد، ﻣﺪل ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه را ﺑﻪ واﻗﻌﻴـﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﻛﺮد، ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺧﻄﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ دﻟﻴﻞ وﺟﻮ د ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎﻳﻲ در اﺳﺘﻔﺎده از دﻳﺎﮔﺮام اﻣـﺮوزه اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣـﺪل ﺧﻄـﻲ در اﺧﺘﺼﺎص ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ، رواج ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﺳـــﺘﻔﺎده از ﻣـــﺪل ﺧﻄـــﻲ ﺑـــﺮای ﭘـــﺮوژه ﻫـــﺎی ﻋﻤﻠﻴـــﺎت ﺧـــﺎﻛﻲ اﺑﺘـــﺪا ﺗﻮﺳـــﻂ ) Stark and Nicholls ٢٧٩١ ( ﭘﻴﺸـــﻨﻬﺎد ﺷـــﺪ و ﺑﻌـــﺪﻫﺎ ﺗﻮﺳـــﻂ ) Mayer and Stark ١٨٩١ ، ( (Nandgaonkar )١٨٩١ ) ، Easa ٨٨٩١ و Jayawardane and Harris(٠٩٩١ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺖ . ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ، ﻣﻌﻴﺎر ﻛﺎراﻳﻲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی و رواﺑـﻂ ﺑـﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎی ﺗﺼـﻤﻴﻢ، ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺮ ﺳﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﺻﻠﻲ ﻫﺮ ﻣﺪل ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ) از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺪﻟﻬﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺧﻄﻲ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳـﺰی ﺧﻄـﻲ ﻋﻤـﻮﻣﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺼﻮرت رﻳﺎﺿﻲ، ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد : ﺗﺎﺑﻊ i i N i x a f ∑ = =١ را ﺑﻪ ازای ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی Xi وi=,…,١N و ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ زﻳﺮ ﻛﻤﻴﻨﻪ ﮔﺮدد . j=,…,١M ١j i ji N i i C x b g ≥ Σ = =١ j=M١+,…,١M j i ji N i j C x b h ≤ Σ = =١ i=,…,١N ≥ ٠ix در اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪf ﺑ ﻴﺎﻧﮕﺮ ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﺧﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ آن را ﺑﻪ ازای ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی xi ﻛﻤﻴﻨﻪ ﻧﻤﻮد و ﺗﺎﺑﻊf اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف ﻳﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺰﻳﺖ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺿﺮاﻳﺐ aj ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻌﻠﻮﻣﻨﺪ . اﮔﺮ ﺣﻞ ﻣﺴﺎﻟﻪ ای ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﺗﺎﺑﻊ f ﺑﺎﺷﺪ در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت ﺑـﻪ ﺳـﺎدﮔﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان آن را ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ای از ﻧﻮع ﻛﻤ ﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﺗﺎﺑﻊ دﻳﮕﺮی ﭼﻮن f ١ ﻛﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ) -f ( اﺳﺖ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮد . اﻛﻨـﻮن اﻳـﻦ ﻣـﺪل را ﺑـﺮای ﻳـﻚ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻴﻢ . ﻫﺪف روش ﻫﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺧﻄﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺣﺪاﻗﻞ ﻛـﺮدن ﻫﺰﻳﻨـﻪ و ﻳـﺎ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺮدن ﺳﻮد اﺳﺖ، ﻛﻪ در آ ن ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛﻞ ﭘﺮوژه ﻧﻴﺰ دﺧﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ در ﺳﺎﺧﺖ ﺷﺎﻫﺮاه ﻫﺎ، ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و دﻳﮕﺮ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺰرگ، ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ در ﺗﺨﻤﻴﻦ دﻗﻴﻖ ﻋﻤﻠﻴﺎت و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﭘﻴﺮوزی در ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﻧﻤﻮدن ﺳﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺘﺨﺎب دﻗﻴﻖ ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ و دﭘﻮ، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﭘﺨﺶ ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻮاد ﺑﻪ وﺿﻮح در اﻳﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻻزم ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﻪ ﻋـﻼوه ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﭼﻮن ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮرم و اﻧﻘﺒﺎض ﺧﺎک، اﻣﻜﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدن دﭘﻮ و ﻗﺮﺿﻪ، درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺮاﻛﻢ در ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، و وﺟـﻮد ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺎک در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده ﺷﻮد . ﻫﻤﺎﻧﻨ ﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺪﻟﻬﺎی ﺧﻄﻲ، اﻳﻦ ﻣﺪل ﻧﻴﺰ دارای ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ، ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف و ﻗﻴﺪﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ در اﻳﻦ ﻣﺪل اﺣﺠﺎم ﺧﺎک ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه ﺑﻴﻦ دو ﻗﻄﻌﻪ i وj ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت xij ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ) در اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛـﻪ ﻣـﻲ ﺧـﻮاﻫﻴﻢ ﺧﺎک را از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎﻛﺒﺮداری i ﺑﺮداﺷ ﺘﻪ و ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی j ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻧﻤﺎﺋﻴﻢ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻣﻜﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدن دﭘﻮ d و ﻗﺮﺿﻪb ﻧﻴـﺰ وﺟﻮد دارد .( ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف در اﻳﻦ ﻣﺪل ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻠﻲ ﭘﺮوژه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﻤﻮﻋﻲ از ﺿﺮب اﺣﺠـﺎم ﺟﺎﺑﺠـﺎ ﺷـﺪه ﺑـﻴﻦ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی در ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ اﻳﻦ ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﻫﺎ ﻣﻲ . ﺷﺪﺑﺎ ﻛﻪ اﻳﻦ دو ﺧﻮد ﺑﻪ ﻧﺎوﮔﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﻞ اﻧﺘﻘﺎل را اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ، ﻻﻳﻪ ﻫـﺎی ﺧﺎک ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﻣﻴﺰان ﺗﺤﻜﻴﻢ ﺧﺎک در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺑﺴﺘﮕﻲ دارﻧﺪ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 112 ﻗﻴﺪﻫﺎﻳﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺪل اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﻗﻴﻮد ﻣﺤﺪود ﺑﻮدن ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮداﺷﺖ ﺧﺎک در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎﻛﺒﺮد اری و ﻗﺮﺿـﻪ، و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺤﺪود ﺑﻮدن ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ رﻳﺨﺘﻦ ﺧﺎک در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و دﭘﻮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﻗﻴﻮد ﻣﻬﻢ در اﻳﻦ ﻣﺪل، ﻗﻴﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻜﻲ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛـﺎرﺑﺮد ﻫـﺮ ﻧﺎوﮔـﺎن در ﻣﻴـﺎن ﻗﻄﻌﺎت ﻛﺎری ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﺮوژه ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺸﻮد . ) ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛﺎر ﻳﻚ ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﻴﻦ دو ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻛﺎر اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در آن ﻗﺴﻤﺖ، ﺑﺨﺶ ﺑﺮ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﺮای آن ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ( ﺑﺨﺶ دوم ﻗﻴﺪ زﻣﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﺑﻴﻦ ﻫﺮ دو ﻗﻄﻌـﻪ ﻛﺎری ﻣﻔﺮوض، ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛﺎر ﻧﺎوﮔﺎﻧﻬﺎی ﻣﺨ ﺘﻠﻒ ﺑﻴﻦ آن دو ﻗﻄﻌﻪ از ﻛﻞ ﻣﺪت ﭘﺮوژه ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﮕﺮدد . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻗﻴﺪ زﻣﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ارﺿﺎ ﮔﺮدﻳﺪه و اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻦ ﻗﻴﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﻫـﺪف ﻣﺪل ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ ﭘﺮوژه را ﻛﻤﻴﻨﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻗﻴﻮد دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﻣﺪل وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻛﻪ د ر ﻣﺪل رﻳﺎﺿﻲ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑـﻪ آﻧﻬﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ : ﺷﻤﺎره ﻗﻄﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ در آﻧﻬﺎ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد = j ﺷﻤﺎره ﻗﻄﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ از آﻧﻬﺎ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻣﻲ ﺷﻮد = i ﺷﻤﺎره ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ ﻣﻮﺟﻮد در ﻋﻤﻠﻴﺎت = b ﺷﻤﺎره ﻧﺎوﮔﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ = n ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﺑـﻴﻦ ﻗﻄﻌـﺎت ﺟﺎﺑﺠـ ﺎ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ) ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﺗﺼﻤﻴﻢ ( =x ﺷﻤﺎره ﻣﻌﺎدن دﭘﻮ ﻣﻮﺟﻮد در ﻋﻤﻠﻴﺎت =d ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه ﺑﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت = c ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف : ﻣﻴﻨﻴﻤﻢ ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻠﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت : ) , , , , ( .) , , ( .) , , ( .) ( , , ) , , (min n j b B n j b n j i d n d i n j i x n j b C x n d i C n j i x n j i C Z Σ Σ Σ + Σ Σ Σ + Σ Σ Σ = ﻛﻪ در آن ﻣﻘﺪارC ﺑﺮای ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧﺎک ﺑﻴﻦ ﻫﺮﻛﺪام از ﻗﻄﻌﺎت و ﺗﻮﺳﻂ ﻫﺮ ﻧﺎوﮔﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا ﺑﺪﺳﺖ آﻣـﺪه ) ﺟـﺰء اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺴﺎﻟﻪ اﺳﺖ ( و ﻋﺪدی ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد . - ﻗﻴﺪ1 : ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺣﺠﻢ ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺮداﺷﺖ در ﻣﻘﺎﻃﻊi : اﮔﺮ ) i ( Qc ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻻزم در ﻣﻘﻄﻊi ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﺧﺎﻛﺒﺮداریi دارﻳﻢ : ) , , , , (i c n j i D n d n j Q x n j i x = Σ Σ + Σ Σ - ﻗﻴﺪ2 : ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺣﺠﻢ ﻻزم ﺑﺮای رﻳﺨﺘﻦ در ﻣﻘﺎﻃﻊ j : اﮔﺮQF (j) ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﻻزم در ﻣﻘﻄﻊj وSf ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ﺧﺎک ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰیj دارﻳﻢ : ) , , , , ( . .j F n j b f n b n j i f n i Q x S x S = Σ Σ + Σ Σ - ﻗﻴﺪ3 : ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮداﺷﺖ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻗﺮﺿﻪ b : اﮔﺮQB (b) ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻣﻤﻜﻦ در ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺮﺿﻪb ﺑﺎﺷﺪ دارﻳﻢ : ) , , (b B n j d n j Q x ≤ Σ Σ - ﻗﻴﺪ4 : ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ دﭘﻮ ﻛﺮدن در ﻣﻨﺎﺑﻊ دﭘﻮd : اﮔﺮQD(d) ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﻣﻤﻜﻦ در ﻣﻨﺒﻊ دﭘﻮd ﺑﺎﺷﺪ دارﻳﻢ : ) , , ( .d D n d i D f n i Q x S ≤ Σ Σ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 113 - ﻗﻴﺪ5 : ﻣﺤﺪودﻳﺖ زﻣﺎن ﭘﺮوژه ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﺎوﮔﺎن : اﮔﺮ D زﻣﺎن ﻛﻞ اﺟﺮای ﭘﺮوژه وP ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫﺮ ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﺮای ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﺎوﮔﺎن n دارﻳﻢ : D P x P x P x n d i n d i d i n j b B n j b B j b n j i n j i j i ≤ ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ Σ + ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ Σ + ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ Σ ) , , , , , , , , , , , , ( - ﻗﻴﺪ6 : ﻣﺤﺪودﻳﺖ زﻣﺎن ﭘﺮوژه ﺑﺮای ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻴﻦ ﻫﺮ دو ﻗﻄﻌﻪ ﻣﻔﺮوض : ﺑﺮای ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧﺎک ﺑﻴﻦ ﻫﺮ دو ﻗﻄﻌﻪ ﻣﻔﺮوض j,i دارﻳﻢ : D P x n j i n j i n ≤ ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ ) , , , , ( ﺑﺮای ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧﺎک ﺑﻴﻦ ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪi و ﻣﻨﺒﻊ دﭘﻮd دارﻳﻢ : D P x n d i n d i n ≤ ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ ) , , , , ( ﺑﺮای ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧﺎک ﺑﻴﻦ ﻫﺮ ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺮﺿﻪb و ﻗﻄﻌﻪj دارﻳﻢ : D P x n j b n j b n ≤ ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ ) , , , , ( ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﻗﻴﻮد ﺑﺎﻻ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف ﻣﺪل ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﺣـﻞ ﻣـﺪل ﺧﻄـﻲ ﺗﻮﺳـﻂ روﺷـﻬﺎی ﻣﻮﺟـﻮد ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ ) ﻛﻪ ﻫﻤﺎن اﺣﺠﺎم ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه ﺧﺎک )x ﻣﻲ ( ﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ ( ﺑﺪﺳـﺖ آورد . اﻟﺒﺘـﻪ در اﻏﻠـﺐ ﻣﻮاﻗـﻊ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ زﻳﺎد ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت، ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی وﺟﻮد دارد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪن رﻳﺰ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎ و زﻣﺎن ﻛﻞ ﭘـﺮوژه )D ( زﻣﺎن ﺑﻨﺪی دﻗﻴﻖ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻬﺎی ﭘﺮوژه را ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻤﻮد . در ﻣﺪل ﺑﺎﻻ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻧﻜﺎت زﻳﺮ ﺿﺮوری اﺳﺖ : 1 - در ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺪل ﺳﺎده ﺳﺎزی ﻫﺎﻳﻲ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻣﺜﻼً اﻣﻜﺎن وﺟﻮد ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧـﺎک ﻃﺒﻴﻌـﻲ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ رﻳﺨـﺘﻦ ﺧﺎک و ﻛﻮﺑﻴﺪن آن ﺑﺎ درﺟﺎت ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﺘﻔﺎوت، در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺣﻞ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﻣﺪل ﻣﻲ ﺗﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺧﺎک )s ( و درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺮاﻛﻢ )c ( را ﻧﻴﺰ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮد و در ﻣﺪل رﻳﺎﺿﻲ ﻧﻴﺰ وارد ﻛـﺮد ﻛـﻪ در ﻧﺘﻴﺠـﻪ آن ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎی ﻣـﺪل ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻧﻴﺰ واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : x(i,j,s,c,n) ( 2 - در ﺣﻞ ﻣﺪل ﺑﺎﻻ ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه ﺑﻴﻦ ﻗﻄﻌـﺎت )C ( ﺛﺎﺑـﺖ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻣـﺎ در واﻗـﻊ در ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﺮوژه ﻫﺎ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺒﻮده و ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻄﻲ دارد ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان ﺣﺠـﻢ ﺧـﺎک ﺟﺎﺑﺠـﺎ ﺷـﺪه واﺑﺴـﺘﻪ اﺳـﺖ ) ﺑـﺮای ﻣﺜـﺎل x β α + C= ( در ﭼﻨــــــــﻴﻦ ﻣــــــــﻮاردی ﻣــــــــﺪل از ﺣﺎﻟــــــــﺖ ﺧﻄــــــــﻲ ﺧــــــــﺎرج ﺷــــــــﺪه و ﺑــــــــﻪ ﻳﻚ ﻣﺪل QP ) Quadratic Programming (ﺗ ﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . 3 - ﻳﻜﻲ از ﻓﺮﺿﻬﺎی ﻣﺪل اراﺋﻪ ﺷﺪه اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن، ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻄﻲ ﻓﺮض ﺷﺪه، ﻳﻌﻨﻲ اﻣﻜﺎن ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧﺎک ﺗﻨﻬﺎ در ﻳﻚ ﺑﻌﺪ وﺟﻮد دارد . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در واﻗﻊ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺎ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻛﻪ در آن اﻣﻜـﺎن ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﺧﺎک در ﻫ ﺮ دو ﺟﻬﺖ x وy وﺟﻮد دارد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 114 ﺑﺮای در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣﻲ ﺗﻮان ﺳﻄﺢ ﭘﺮوژه را ﺑﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی x وy ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺳﻠﻮﻟﻬﺎﻳﻲ اﻳﺠـﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﺮﺑﻊ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی اﮔﺮ ﻫﺮ ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی در ﻫﺮ ﺳﻠﻮل را اﻧﺠﺎم داده و ﺳﭙﺲ اﻃﻼﻋﺎت ر ا وارد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻛﻨﻴﻢ، از ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ، ﻣﺴﻴﺮ ﺣﻤﻞ در ﺧﻮد ﺳﻠﻮل ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﭼﻘﺪر ﺳﻠﻮﻟﻬﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮده و اﻧﺪازه آﻧﻬﺎ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻓﻮاﺻﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺟﻮاب ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 3 - 6 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺧﺒﺮه )expert system ( ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از راه ﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺣﺠﺎم ﭘﺮوژه در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺪل ﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺧﺒـﺮه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ روش در ﺳﺎﻟﻬﺎی اﺧﻴﺮ رواج ﻓﺮاواﻧﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺮﺧﻲ از ﺗﻼﺷﻬﺎی اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در اﻳـﻦ راﺑﻄـﻪ ﺑـﻪ ﻗـﺮار زﻳـﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . )1990 ( Touran ﺑﺮای اﻧﺘﺨﺎب ﻏﻠﺘﻚ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ از اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد )1994 ( Hanna ﭼﻨﻴﻦ ﺳﻴﺴﺘﻤﻲ را ﺑـﺮای اﻧﺘﺨـﺎب ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻓﻮق ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺑﺪاع ﻧﻤﻮد . )1994 ( Amir khanian and Baker ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﻃـﺮح ﺳﺌﻮاﻻﺗﻲ از ﻛﺎرﺑﺮ در ﻣﻮرد ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺮاﻳﻂ و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﭘﺮوژه، ﻧﻮع و ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣـﻲ دﻫـﺪ . )1996 ( Christian and Xie ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﻴﺴﺘﻤﻲ را اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع و ﻣﻘﺪار ﻣﻮاد ﺣﻔﺎری ﺷﺪه، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ دﻫﺪ . )2000 ( Kuprenas and Henkhaus ﺳﻴ ﺴﺘﻤﻲ را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ای از ﺷـﺮاﻳﻂ، اﺳـﻜﺮﻳﭙﺮ ﻣﻨﺎﺳـﺐ را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ روش ﻛﻠﻲ ﻛﺎر ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺳﻮاﻻﺗﻲ را در ﻣﻮرد ﻧﻮع، ﺷﺮاﻳﻂ و اﺣﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﻄﺮح ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ از ﻗﺒﻞ ﺑﻪ آن داده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳ ﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻳﻜﻲ از ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻬﻢ اﺳﺖ، وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی ﻫﺎی زﻣﺎن ﺑﻨﺪی و ﺑﻮدﺟﻪ ای ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ارﺿﺎ ﮔﺮدد . اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای اﻧﺠﺎم دادن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﺎ ﺳﺒﺎت دﻗﻴﻖ، ﻛﺎری ﻛﺴﻞ ﻛﻨﻨﺪه و زﻣـﺎن ﺑـﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ اﻳﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﺗﻮﺳﻂ اﺷﺨﺎﺻﻲ ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ و ﺧﺒﺮه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧﺤﻮ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . ﻛﺴﺐ ﻋﻠﻢ ﻫﻤﻮاره ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻳﻚ )expert system ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻴﺴـﺘﻢ درون ﻓﺎﻳـﻞ ﻫﺎی ﺻﻔﺤﻪ ﮔﺴﺘﺮده )spread sheet ( ﻧﻈﻴﺮEXCEL ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ و ﻣﺪﻳﺮان ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺷﺮﻛﺘﻬﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺳﺘﺨﺮاج ﻣﻄﺎﻟﺐ Hand book ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﻣﻘﺎﻻت و ﻣﺠﻼت ﻋﻠﻤﻲ و ﻛﺘﺎﺑﻬﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﻨﺪ . در ﻣﻮرد روﺷﻬﺎی ﻛﺴﺐ ﻋﻠﻢ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﻧﻜـﺎت زﻳـﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد : 1 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ازHand Book ، ﻫﻤﻮاره ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ اﻳﺪه آل ﺑﻮده و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑـﺎ اﻓـﺮاد ﻣﺘﺨﺼﺺ اﺻﻼح و ﻳﺎ ﺗﺎﺋﻴﺪ ﺷﻮﻧﺪ . 2 - ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﻳﻜﺴﺮی ﺳﺌﻮا ﻻت ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﻨﺪ . آﺷﻨﺎ ﻧﺒﻮدن اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ و ﻋﻤﻠﻜﺮد آن، ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪ ﺑﻮدن ﺑﺮﺧﻲ اﻃﻼﻋﺎت، اﻣﻜﺎن ﺗﺒﻌﻴﺾ در ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎ و اراﺋﻪ ﺟﻮاﺑﻬﺎی ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ از اﻓﺮاد ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 115 در ﭘﺎﻳﺎن ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﺪه ﻫﺎ ﺟﻤﻊ آوری ﮔﺮدﻳﺪه و ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺗﻴﭗ ﺟﻤﻼت )IF then ( ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﺒـﺮه از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺧﺎص آن ) ﻧﻈﻴﺮ VP Expert (اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . دﻻﻳﻞ ﻋﻤﺪه اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻲ، ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎده و ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ ﺑـﻮدن ﺑﺮ ای اﻓﺮاد، ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا ﺑﻮدن ﺑﺮ روی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎی ﺷﺨﺼﻲ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺑﺮای اﺻﻼح و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﺟﺰای ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﻳـﻚ ﭘﺎﻳﮕـﺎه اﻃﻼﻋﺎت اﺻﻠﻲ و ﺗﻌﺪادی ﻣﺪول ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘﺎﻳﮕﺎه اﺻﻠﻲ ﺑﺮای ﺑﺪﺳﺖ آوردن اﻃﻼﻋﺎت در ﻣﻮرد ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﺮوژه و ﺗﻌﻴﻴﻦ داﻣﻨﻪ آن ﺑﻮده و ﺑﻪ ﺟﻮاب ﺳﺌﻮاﻟﻲ ﻛﻪ در ﻣﻮرد اﺣﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺷﻮد واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺌﻮال ﻓﻮق داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از ﻣﺪول ﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﻧـﺪ ﻣﻨﺘﻘـﻞ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﭼﻨﻴﻦ اﺗﺼﺎﻟﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ chain ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﺳﻮاﻻﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻗﺴﻤﺖ اﺻﻠﻲ ﺑﺮای ﻛـﺎرﺑﺮ ﻣﻄـ ﺮح ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺷﺎﻣﻞ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ : 1 - ﻧﻮع ﺧﺎک ) ﺷﺎﻣﻞ ﺟﻨﺲ و ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮرم و اﻧﻘﺒﺎض ( 2 - اﺣﺠﺎم ﭘﺮوژه 3 - ﻃﻮل ﻣﺪت ﭘﺮوژه 4 - ﻣﻬﺎرت اﭘﺮاﺗﻮر 5 - ﻣﻴﺪان دﻳﺪ اﭘﺮاﺗﻮر 6 - راﻧﺪﻣﺎن ﻛﺎر 7 - ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﺎده در اداﻣﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻚ و دﻳﮕﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ داده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧﻴﺰ در ﭘﺎﻳـﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻧﻮع و ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه را ﭼﺎپ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ 3 - 7 - ارﺗﺒﺎط ﻣﺎ ﺑﻴﻦ زﻣﺎن اﺟﺮای ﭘﺮوژه و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت : ﭘﺲ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی دﻗﻴﻖ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮوژه و زﻣﺎﻧﺒﻨﺪی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ، ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﺮو ژه را ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪ ای ﺑـﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮوژه ﺗﺨﺼﻴﺺ داد، ﺗﺎ اﻣﻜﺎن اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ در ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺮآورد ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﺎرآﻣﺪ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﻮد . ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮرد ﻧﻴـﺎز ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺤﺖ ﭘﻨﺞ ﻋﻨﻮان ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ، ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﭘﻮل و زﻣﺎن ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻛﺮد . ﻣﻴـﺰان ﻣـﻮاد ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ﻫـﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ آن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﻣﺼﺎﻟﺢ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺗﺨﺼﻴﺺ داد ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎی ﭘﺮوژه در زﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ، ﻧﻪ ﻛﻤﺘﺮ و ﻧﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ، در اﺧﺘﻴﺎر ﭘﺮوژه ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳـﻦ اﻣـﺮ ﻣﺴـﺘﻠﺰم اﺳـﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘ ﻢ ﻫﺎی ﺳﻔﺎرش دﻫﻲ و اﻧﺒﺎرداری ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻛﻨﺘﺮل داﺋﻤﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد آﻧﻬﺎﺳﺖ . ﺑﻪ رﻏﻢ اﻳﻨﻜﻪ ﭘﻮل ﻧﻴﺰ ﻳﻜﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺳﺎﺳﻲ ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎﺳﺖ، وﻟﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان آن را ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺧﺎص ﻛﻠﻤﻪ ﺗﺨﺼﻴﺺ داد . در واﻗﻊ ﭘﻮل ﭼﻴﺰی را ﻧﻤﻲ ﺳﺎزد، وﻟﻲ ﺑﺎ آن ﻣﻲ ﺗﻮان ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ را ﺧﺮﻳﺪاری ﻛﺮد . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﭘﻮل اﻣﻜﺎن ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻫﻤﭽﻮن ﻧﻴـﺮوی اﻧﺴـﺎﻧﻲ و ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت را ﻛﻨﺘـﺮل . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ از ﻃﺮﻓﻲ زﻣﺎن ﻧﻴﺰ ﻣﻨﺒﻌﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺨﺼﻴﺺ آن ﺑﺼﻮرت ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﻨﺎﺑﻌﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﻧﻴـﺮوی اﻧﺴـﺎﻧﻲ و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺗﻨﻬﺎ دو ﻣﻨﺒﻊ از ﻣﻨﺎﺑ ﻊ ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ، ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺪون واﺳﻄﻪ و ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ ﻫﺮﻳـﻚ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ﺗﺨﺼﻴﺺ داد . ﺑﻌﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت را در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 116 ﻛﺮد . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﭘﻮل، زﻣﺎن و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی و اﺳﻄﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار آﻧﻬﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻣﻴﺰان ﻛﺎرآﻳﻲ ﺳﻴﺎﺳـﺖ ﺑﻜـﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑـﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮوژه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻛﻨﺪ . ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟـﻪ ﻣ ﻬﻤﺘـﺮﻳﻦ اﻫـﺪاف در زﻣﻴﻨـﻪ ﺗﺨﺼـﻴﺺ ﻧﻴـﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻛﻤﻴﻨﻪ ﺳﺎزی زﻣﺎن ﻳﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه، ﻣﺤﺪود ﻛﺮدن زﻣﺎن ﻳﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه و ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻪ داﺷـﺘﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻧﺎم ﺑﺮد . ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻚ ﭘﺮوژه اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ اﺳﺖ . ًﻫﺪف از ﺣﻞ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه در اﺑﺘﺪای ﻳﻚ ﭘﺮوژه اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﺎ زﻣﺎن ﺗﺪاوم ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺣـﺪاﻗﻞ ﻛـﺮدن ﻫﺰﻳﻨـﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﭘﺮوژه اﺳﺖ، ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﺗﺪاوم ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﻳﻜﻲ از ﻗﻴﻮد ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ . ) ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ آﻧﭽـﻪ در ﺑﺨـﺶ ﻗﺒـﻞ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ( در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در اﻧﺘﻬﺎی ﭘﺮوژه ﻳﺎ در ﻃﻮل ﻣـﺪت اﺟـﺮای آن، ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺗﺄﺧﻴﺮﻫﺎی اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﻣﺮاﺣﻞ ﻗﺒﻠﻲ، ﺑﺎ ﻫﺪف ﻛﻢ ﻛﺮدن زﻣﺎن اﺟﺮای ﭘﺮوژه و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل اﻳﺠﺎد ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻤﻜﻦ، ﺗﻌﺮﻳﻒ و ﺣﻞ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺑﺤﺜﻲ ﻛﻪ در ﺑﺎﻻ ﺑﻴﺎن ﺷﺪ در ﻣﻮرد ﺗﻤﺎﻣﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﭘﺮوژ ه ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺻﺎدق ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﻫـﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺪون ﺗﺮدﻳﺪ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺎ دﻗﺖ ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺮای اﻧﺠـﺎم ﻳـﻚ ﭘـﺮوژه ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ اﺣﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﺸﺨﺺ، ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺗﻌﺪاد و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﻫﻢ روی ﻫﺰﻳﻨﻪ ) ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺗﻌﺪاد ﻣﻮارد ﻫﺰﻳﻨـﻪ ( ﺳﺎز و ﻫﻢ روی زﻣﺎن ) ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ( اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﻣﺤﺪودﻳﺖ در ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت وﺟﻮد دارد و ﻳﺎ ﺑﻪ دﻻﻳﻠﻲ ﻧﻴﺎز اﺳﺖ ﺗﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﭘﺮوژه ﻛﻤﺘﺮ ﮔﺮدد . در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮاردی ﺑﺎ ﻛﻢ ﺷﺪن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺪت زﻣﺎن ﻓ ﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﭘﺮوژه اﻓﺰاﻳﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑـﻪ اﻓـﺰاﻳﺶ زﻣـﺎن ﻛـﻞ ﭘﺮوژه ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺎﻧﺠﺎﻣﺪ ﻛﻪ ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﭘﺮوژه و ﻳﺎ اﻣﻜﺎن ﺟﺮﻳﻤﻪ ﺷﺪن ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻋﻜﺲ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻧﻴﺰ ﺻﺎدق ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻋﻤﻞ ﻣﻮارد ﺑﺴﻴﺎری وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻛﻮﺗﺎه ﻛﺮدن ﻣﺪت ﭘﺮو ژه را ﺿﺮوری ﻣﻲ ﺳـﺎزد . ﺑـﺮای ﻣﺜﺎل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ روﻧﺪ ﺳﺎﺧﺖ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ روﻧﺪ ﻓﻌﻠﻲ، اﻣﻜﺎن ﺑﻪ اﺗﻤﺎم رﺳﺎﻧﺪن ﭘﺮوژه در ﺗﺎرﻳﺦ ﻣﻘﺮر ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﮕﺮدد و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺮای اﺟﺘﻨﺎب از ﺟﺮﻳﻤﻪ ﺗﺄﺧﻴﺮ، ﻣﺪت را ﻛﺎﻫﺶ دﻫﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد، ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﺑﺮای اﺟﺘﻨﺎب از ﻫﻮای ﻧﺎﻣ ﺴﺎﻋﺪ در ﻓﺼﻞ ﺳﺮﻣﺎ ﻳﺎ ﺑﺮای آزاد ﻛﺮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ، اﻗﺪام ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺪت ﭘﺮوژه ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺪت ﭘﺮوژه ﻣﻄﻤﺌﻨﺎً ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﺪت و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺮ ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﭘﺮوژه ﻫـﺎی ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﺎ ﻧﻨﺪ دﻳﮕﺮ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ ﺗﺎ اﻧﺪازه ای ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﻮازﻧﻪ ﻫﺰﻳﻨـﻪ و زﻣـﺎن ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . (time-cost trade off) ﭘﺲ ﻫﺪف از اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻃﺮاﺣﻲ ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺘـﻮان ﺑـﻪ اﻫـﺪاف ﭘـﺮوژه ﻛـﻪ ﻫﻤـﺎن داﺷـﺘﻦ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ و زﻣﺎن ﺑﺮای آن ﭘﺮوژه اﺳﺖ، دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ . ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت و ﻣﺠﻬﻮﻻت ﻣﺴﺄﻟﻪ را ﺑﺮای روﺷﻦ ﺷﺪن ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻣﺮور ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ : ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﺣﺠﺎم ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﭘﺮوژه و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی دﻗﻴﻖ اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎﺳـﺖ . در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺗﺮﻛﻴـﺐ ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪه اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎ و زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻋ ﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎ، ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﻧﺎوﮔﺎن اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه، ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺠﻬـﻮل در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺗﺄﺛﻴﺮ آﻧﻬﺎ روی زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﺑﺴـﻴﺎری ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻪ دو ﻣﻮرد از ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮد ﺗﺮﻳﻦ اﻳﻦ روش ﻫﺎ اﺷ ﺎره ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 117 3 - 7 - 1 - ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮوه ﻛﺎر و ﺗﺤﻠﻴﻞ آن از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺰﻳﻨﻪ (Cost Index) : ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮوه ﻛﺎر ) از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ( اﺛﺮ ﻣﻬﻤﻲ در ﺗﺨﻤﻴﻦ دﻗﻴﻖ ﻣﺪت و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺮوژه دارد . ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮوه ﻛﺎر ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺠﺮﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد، اﻣﺎ اﻣﻜﺎن ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘ ﺪل ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد . اﻳﻦ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻃﻲ ﻣﺮاﺣﻠﻲ ﺑﻪ ﺷـﺮح زﻳـﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﺮدد : 1( اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺸﻲ 2( ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺮوه (N) 3( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺪت ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ )N ﺣﺠﻢ = T ( 4( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ (C) 5( ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ )ً ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد (. ﺗﺮﻛﻴﺐ ﮔﺮوه ﻛﺎر ﺗﺎﺑﻊ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی اﺳﺖ . ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻳﺪه آل، ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻳﻚ ﮔﺮوه ﺑﻪ ﻧﺤﻮی اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎزده ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﺑـﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﺮﺳﺪ و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺳﺎزی اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻗﺒﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺤﺜﻲ ﺑﺮای ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳـﺎزی واﺣـﺪﻫﺎی ﺣﻤـﻞ ) ﻧﻈﻴـﺮ ﻛﺎﻣﻴﻮن ( واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺑﺎرﻛﻦ ) ﻧﻈﻴﺮ ﻟﻮدر ( ، در ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎرﮔﻴﺮی و ﺣﻤﻞ در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ، ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﺑـﻮد . اﻣـﺎ ﺑـﺎ اراﺋـﻪ روش ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﺑﺤﺚ ﺷﺪه در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ و ﭘﻴﮕﻴﺮی ﮔﺎم ﻫﺎی ذﻛﺮ ﺷﺪه، ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻦ ﺑﺤﺚ را ﺑﺮای دﻳﮕﺮ ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﺑـﺎرﮔﻴﺮی و ﺣﻤـﻞ ﺧﺎک ﻧﻈﻴﺮ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ و ﻏﻴﺮه ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . در زﻳﺮ ﮔﺎم ﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ آﻧﭽﻪ در ﺑﺎﻻ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﻳﻚ ﮔﺮوه اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺗـﻮاﻟﻲ ﺑـﺮای اﺳـﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ اﻧﺠـﺎم ﻣﻲ ﮔﺮدد ﺗﺎ در ﭘﺎﻳﺎن ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﺑﺪﺳﺖ آﻳﺪ : ﮔﺎم 1 : ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ : ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ دارای ﺷﻴﺐ ﺧﺎﺻـﻲ اﺳـﺖ و ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻛـﻞ آن ﻗﻄﻌﻪ از ﺗﺠﻤﻴﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﺐ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠ ﺘ ﺸﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﮔﺎم 2 : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﺳﻔﺮ : ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﺣﺠﻢ ﻗﻄﻌﻪ = زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻗﺒﻞ و ﭼﺎرت ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﺎم 3 : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﻛﻞ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری (Ts) : ﺑﺎ ﺗﺠﻤﻴﻊ زﻣﺎن ﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﻧﻈﻴﺮ زﻣـﺎن ﺑـﺎرﮔﻴﺮی، زﻣﺎن ﺳﻔﺮ، زﻣﺎن ﻣﺎﻧﻮر و زﻣﺎن ﺗﺨﻠﻴﻪ . ﮔﺎم 4 : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ زﻣﺎن ﺳﻴﻜﻞ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ (Tp) : Tp=٤٫١Lt+٥٢٫٠min ﻛﻪ در آنLt زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﺎم 5 : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻌﺪاد ﺑﻬﻴﻨﻪ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮﻫﺎ : N=Ts/Tp ﮔﺎم6 : ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ ) ﺗﻌﺪاد ﺳﻴﻜﻞ در ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺖ ( * ) ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ( * N = ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻪ در آن ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 118 BCM )و زن واﺣﺪ ﺧﺎک ( * ) ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم ( * ) درﺻﺪ ﭘﺮ ﺷﺪن ( * ) ﺣﺠﻢ اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ ( = ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ﮔﺎم 7 : ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت : ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺣﺠﻢ ﻛﻞ ﺣﻔﺎری ﺷﺪه = زﻣﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت ﮔﺎم 8 : ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ : ) ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ زﻣﺎن ﻣﻨﺎﺑﻊ ( * ) زﻣﺎن ﻋﻤﻠﻴﺎت ( = ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ ﮔﺎم 9 : ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت : ﺣﺠﻢ ﻛﻞ ﺣﻔﺎری ﺷﺪه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻞ = ﻫﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻔﺎوت اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﺑﺎ روﻧﺪ ﻛﻠﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮوه ﻛﺎر اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻮن در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺤﺚ ﺗﺮاﻛﺘـﻮر ﻛﻤﻜـﻲ ﻧﻴـﺰ وﺟـﻮد داﺷـﺖ، ﺑﺠـﺎی اﻧﺘﺨﺎب آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﮔﺮوه ﻛﺎر، ﺣﺪود ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺗﻌﺪاد اﺳﻜﺮﻳﭙﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﺮاﻛﺘﻮر ﻛﻤﻜﻲ در اﺑﺘﺪا ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺳﭙﺲ ﮔﺮوه ﻛﺎر ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ روش ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮﺟﻮد اﻣﻜﺎن ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺿﺎﻓﻲ را ﻛـﻪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﺧﺎص ﻻزم ﺑﺎﺷﻨﺪ را ﻧﻴﺰ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮد . ﺑﺪﻟﻴﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺮﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت از ﻟﺤﺎظ اﻧﺪازه، ﻣﺪل و ﺗﻌﺪاد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ روش در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮاﻗﻊ ﻛﺎری ﺧﺴﺘﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺖ و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت زﻳﺎدی را ﻣﻲ ﻃﻠﺒﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮی اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ ﺻﻔﺤﻪ ﮔﺴﺘﺮده ﻧﻈﻴﺮ اﻛﺴﻞ و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی در ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ، ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ را ﺗﺴﻬﻴﻞ ﻧﻤﻮده و از ﺣـﻞ دﺳـﺘﻲ آﻧﻬـﺎ ﺧـﻮدداری ﻧﻤﻮد . اﮔﺮ ﻓﺮض ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺪت ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﻪ ﻫﺮ دﻟﻴﻠﻲ ﻣﺤﺪود ﮔﺮدد در اﻳﻨﺼﻮرت ﻣﺮاﺣﻞ ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮوه ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ :ﻛﻨﺪ 1( ﻣﺪت ﺑﺤﺮاﻧﻲT داده ﺷﻮد . 2( ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻮرد ﻧ ﻴﺎز Nr ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد . 3( Nr اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ و ﻳﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻘﻠﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻧﺮخ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﮔﺮدد . 4( ﮔﺮوه اﺻﻼح ﺷﻮد ﺗﺎNr ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮔﺮدد . 3 - 7 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی : ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی (Simulation) ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از روش ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺪل ﻛﺮدن ﻫﺮ ﻧﻮع ﻋﻤﻠﻴـﺎﺗﻲ از ﺟﻤﻠـﻪ ﻋﻤﻠ ﻴـﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺗﻼش ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎری در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ : (Carson and Maria ( ,)٧٩٩١Marzouk and Moselhi ( ,)٠٠٠٢AbouRizk and Hajjar ( ,)٨٩٩١Azadivar )٩٩٩١ در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ ﺗﻼش ﻫﺎ، زﺑﺎﻧﻬﺎی ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺑﺴﻴﺎ ری ﻣﺨﺼﻮص ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه : اﻧﺪ CYCLONE-INSIGHT-UMCYCLONE-DISCO-CIPROS-STROBOSCOPE-HSM-SIMPHONY- SIMEARTH ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﻳﻨﻜﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی اﺑﺰاری ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺮای ﻣﺪل ﻛﺮدن ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﺎرﺑﺮد آن در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﻨﻮز ﻣﺤـﺪود اﺳـﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺳﺨﺘﻲ در ﻳﺎدﮔﻴﺮی و اﺳﺘﻌﻤﺎل زﺑﺎﻧﻬﺎی ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ﻛـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی، اﺟـﺰا ﻣـﺪل ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺧﻮد ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ و در ﻣﻜﺎن ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﻧﻘﺸـﻲ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺧـﻮد را ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 119 ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ . ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺰﻳﺖ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺪرﻛﻨﺶ اﺟﺰای ﺳﻴﺴﺘ ﻢ در آن ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﺷﺪه و در ﺿـﻤﻦ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻧـﺎﻣﻌﻴﻦ ﭘﺮوژه را ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻮاﺑﻊ ﭼﮕﺎﻟﻲ اﺣﺘﻤﺎﻻﺗﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد ) در ﻳﻚ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻧـﺎﻣﻌﻴﻦ ﭘـﺮوژه ﺷـﺎﻣﻞ : ﺧﺮاﺑـﻲ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺷﺮاﻳﻂ ﺟﻮی ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮ ﻣﻨﺘﻈﺮه در ﻣﺤﻞ ﺳﺎﻳﺖ، زﻣﺎﻧﻬﺎی ﺳﻔﺮ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫـﺎی ﺣﻤـﻞ و ﻣـﻮارد دﻳﮕـﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ (. ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﭘﺮوﺳﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی روﻳﺪاد ﮔﺴﺴﺘﻪ (discrete event simulation) اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﮔـﺮدد از . اﻳﻦ ﻧﻮع ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻌﻤﻮﻻً زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ در ﻧﻘﺎط ﮔﺴﺴﺘﻪ و ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی زﻣـﺎﻧﻲ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻛﻨـﺪ د . ر ﻳـﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ وﻗﺘﻲ اﻳﻦ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﻛﺎﻣﻴﻮﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻒ ﺑﺮﺳﻨﺪ و ﻳﺎ ﺑﻌﺪ از ﺑﺎرﮔﻴﺮی، رواﻧﻪ ﮔﺮدﻧﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺷﻲ ء ﮔﺮا (object oriented) و ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺳﻪ ﻓﺎزی (three phase simulation) ﻧﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ را در ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗـﺮار داد و ﻧﻴـﺰ اﺛـﺮ ﺗﻐﻴﻴـﺮات در ﻋﻤﻠﻜـﺮد را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮد . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ اﻣﻜﺎن اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﻬﻴﻨﻪ را دارا ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻠﻜﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻫـﺮ ﻧﺎوﮔﺎن دﻟﺨﻮاه را روی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﺳﻴﺴﺘﻢ، ﻣـﻲ ﺑﺎﻳﺴـﺖ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی از ﻳـﻚ ﻣـﺪل ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ) ﻧﻈﻴﺮ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ژﻧﺘﻴﻚ ( اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ﺗﺎ در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ آن ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺶ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی را ﻧﻴﺰ اﻳﻔﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺷﻜﻞ3 - 20 - اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی و ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 120 3 - 8 - ، اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ و ﺗﻌﺪاد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ذﻛﺮ ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻛﺘﺎب راﺟﻊ ﺑﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﻤﻜﺎر و ارﺗﺒﺎط ﻣﺎﺑﻴﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ و ﺗﻮﻟﻴـﺪ آﻧﻬـﺎ، اﻧﺘﺨـﺎب ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺻﺤﻴﺢ از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﻤﻜﻦ از ﻟﺤﺎظ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴـﺪ، زﻣـﺎن ﻋﻤﻠﻴـﺎت و ﻫﺰﻳﻨـﻪ واﺣـﺪ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺻﺮﻓﻪ اﻗﺘﺼﺎدی زﻳﺎدی را ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﺷﻬﺎی ذﻛﺮ ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ ﻫـﺎی 3 - 7 و3 - 8 ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺤﻮه ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻣﺜﺎل واﻗﻌﻲ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﺑﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺤﻮه ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﻬﻴ ﻨﻪ ﺳﺎزی ﻧﺎوﮔـﺎن ﻣﺎﺷـﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺧـﺎﻛﻲ ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ .. ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ آن ﺑﻪ ﻃﻮل ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ 11 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ و از ﻧﻮع درﺟﻪ1 اﺳﺖ . ) ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 161 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی : راه درﺟﻪ 1 راﻫﻲ اﺳﺖ ﺑﺎ دو ﺧﻂ ﻋﺒﻮر و ﺳﻮاره روی روﺳﺎزی ﺷﺪه ﺑﻪ ﻋـﺮض 5/6 ﻣ ﺘﺮ و ﺷﺎﻧﻪ در ﻫﺮ ﻃﺮف ﺑﻪ ﻋﺮض 1 ﻣﺘﺮ ( روﻧﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : ﻗﻄﻌﻪ ﺑﻨﺪی ﭘﺮوﻓﻴﻞ راه : اﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ 11 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺑﻪ11 ﻗﻄﻌﻪ ﻣﺴﺎوی، ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﻪ ﻃﻮل1 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ و دﭘﻮ و ﻓﺎﺻﻠﻪ آﻧﻬﺎ از ﻣﺴﻴﺮ اﺻﻠﻲ : ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، ﻣﺤﻞ ﻗﺮﺿﻪ و دﭘـﻮ ﻗﺎﺑـﻞ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﺸـﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪه و ﻓﻮاﺻﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺴﻴﺮ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮﻳﻦ ﻓﺎﺻـﻠﻪ از ﻣﺴـﻴﺮ اﺻـﻠﻲ ﺑـﺎ ﺧـﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل از ﻫﺰﻳﻨﻪ اوﻟﻴﻪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ و دﭘﻮ ) ﻫﺰﻳﻨﻪ setup ( ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﮔﺮدﻳﺪه، وﻟـﻲ در ﺣﺎﻟـﺖ ﻛﻠـ ﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ را ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد . ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺣﺠﺎم اﻳﻦ ﻣﻌﺎدن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی ﻃﺮح ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ 3 - 7 اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره3 - 11 اراﺋﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 3 - 11 - ﺣﺠﻢ ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ و دﭘﻮ ﻓﺎﺻﻠﻪ واﻗﻊ در ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮ ﺣﺠﻢ )m٣ ( ﻣﻌﺪن اﻧﺘ ﺨﺎب ﺷﺪه ٠ ٣ ٠٠٠٠٠٢ دﭘﻮ 1 ) D١ ( ٠٠٥ ٨ ٠٠٠٠٠١ دﭘﻮ 2 ) D٢ ( ٠٠١ ١١ ﻧﺎ ﻣﺤﺪود دﭘﻮ 3 ) D٣ ( ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد در اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ . ﻓﺮض : ﻧﺤﻮه ﺣﺮﻛﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت از ﻣﻌﺎدن ﻗﺮﺿﻪ و دﭘﻮ ﺑﻪ ﺟﺎده اﺻﻠﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﺑﻘﻴـﻪ ﺣﺮﻛـﺖ آن روی ﺧﻂ ﭘﺮوژه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ در زﻣﺎن اﺟﺮای ﻛﻠﻴﻪ ﻗﻄﻌﺎت راه، ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻓﺮاﻫﻢ اﺳﺖ . 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺑﺮای ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﻣﺴﻴﺮ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﺪاول ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ راه و ﺗﺠﻤﻴﻊ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻫﺮ ﻗﻄﻌ ﻪ اﻳـﻦ ﻣﻴـﺰان ﺣﺠـﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮای ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪه ﻛﻪ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل دو ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﻳﻦ اﺣﺠـﺎم در ﺟـﺪوﻟﻲ در ﭘﻴﻮﺳـﺖ ﺷـﻤﺎره 1 آورده ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﺟﺪول ﻣﻴﺰان ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺑﺮای ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ از ﻣﺴﻴﺮ 11 ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮی ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ و ﺧﻼﺻـﻪ آن در ﺟﺪول3 - 12 ا راﺋﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 121 ﺟﺪول3 - 12 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎی ﺣﺠﻢ دﭘﻮ و ﻗﺮﺿﻪ )m٣ ( ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺷﻤﺎره ﻗﻄﻌﻪ 13033 84649,7 1 15300,5 47046,2 2 5249,7 24630,6 3 26616,5 25302,9 4 10836,1 39054,2 5 9844,5 13006 6 8031 13048,7 7 4560,3 61580,2 8 10882,2 51279,1 9 7192,8 60242,7 10 11959 73821 11 200000 0 D١ 100000 0 D٢ ﻧﺎ ﻣﺤﺪود 0 D٣ 3 - ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در دﺳﺘﺮس : در اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﻮده ﻛﻪ ﻧﻮع ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺒﻞ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ داراﻳﻲ ﻫﺎی ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻮده اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﻻزم و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط در ﺟـﺪول 3 - 13 اراﺋﻪ ﮔﺮدﻳﺪه . ) ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺑﺮای اﺟﺮای ﭘﺮوژه اﺟﺎره ﺷﺪه .( اﻧﺪ ﺟﺪول3 - 13 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ) ﺳﺎﻋﺖ / ﺗﻮﻣﺎن ( ﻣﺪل ﻣﺸﺨﺼﺎت اﺳﺐ ﺑﺨﺎر ﻧﺸﺎﻧﻪ ٠٠٠٥٣D٥٥١A_(٢HEPCO) ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ4/9 ) M٣ ( ٠٠٥hp B ١ ٠٠٠٥١D٦R(CAT) ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ7/3) M٣ ( ٥٨١hp B ٢ ٠٠٠٣١L(٠٩HEPCO) ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ5/2) M٣ ( ٠٣٢hp L ١ ٠٠٠٢٣L(٠٩٩HEPCO) ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ3/7 ) M٣ ( ٠٠٦hp L ٢ ٠٠٠٤١Articulated Truck(٥٢٧cat) ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ6/ 13 ) M٣ ( ٠٨٢ hp T ١ 4 - اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﭘﺮوژه : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﺘﺎﻳﺞ زﻳﺮ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ : 5 - 1 - راﻧﺪﻣﺎن در ﻛﺎرﮔﺎه ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت60 / 50 ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ . 5 - 2 - ﻧﻮع ﺧﺎک زﻣﻴﻦ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮرم25 /1 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 3 - ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺎرت ﻟﻮدر ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ9 ./ﻳﻌﻨﻲ راﻧﻨﺪه ﺑﺎ ﻣﻬﺎرت ﻣﺘﻮﺳﻂ اﻋ ﻤﺎل ﻣﻲ .ﺷﻮد 5 - 4 - ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﺑﻮﻟﺪوزر90 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 122 5 - 5 - ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﻟﻮدر75 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 6 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ : ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺧﺎک ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺑﺎ ﻧﮕﻬﺪاری ﺧﻮب اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻏﻠﺘﺸـﻲ ﻣﻌﺎدلkg/ton 30 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 7 - ﺷﻴﺐ ﻣﺴﻴﺮ ﻫﺎی دﭘﻮ و ﻗﺮﺿﻪ ﺗﺎ ﻣﺴﻴﺮ اﺻﻠﻲ ﺻﻔﺮ در ﻧ ﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 5 - 8 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺷﻴﺐ ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ : اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی از ﺷﻴﺐ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﻂ ﭘﺮوژه در ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻃﻮل آن ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ : ﻗﻄﻌﻪ 0 - 1 i= ٦٩٫٤٪ ﻗﻄﻌﻪ6 - 7 i= ٨٤٫١٪ ﻗﻄﻌﻪ1 - 2 i= ٥٢٫١٪ ﻗﻄﻌﻪ7 - 8 i=-٩٥٫٠٪ ﻗﻄﻌﻪ2 - 3 i=٨٣٣٫٠٪ ﻗﻄﻌﻪ8 - 9 i= -٣٥٫٠٪ ﻗﻄﻌﻪ3 - 4 i= -٩٣٫١٪ ﻗﻄﻌﻪ9 - 10 i= ٤٫٠% ﻗﻄﻌﻪ4 - 5 i= ٨٠٫١٪ ﻗﻄﻌﻪ10 - 11 i= -٦٧٫٢٪ ﻗﻄﻌﻪ5 - 6 i= -٢٣٫١٪ 5 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﻬﻴﻨﻪ، ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻌﺎدل : روﻧﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﺎوﮔﺎن ﺑﻬﻴﻨﻪ، ﻣﻴﺰان ﺗ ﻮﻟﻴﺪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻌﺎدل آﻧﻬﺎ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻗﺒﻞ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﺜﺎل اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت در دﺳﺘﺮس اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ آﻧﻬﺎ در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 3 - 14 آﻣﺪه اﺳﺖ . ) ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻛﺎﻣـﻞ در ﭘﻴﻮﺳﺖ 1 آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﺛﺮ ﺷﻴﺐ و ﻣﻴﺰان ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ ﺑﺮای ﺷﻴﺐ ﻫﺎی 0 - 7 % و ﻓﻮاﺻﻞ0 - 6 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ .( ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 3 - 14 - ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻧﺎوﮔﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺷﻴﺐ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﺎوﮔﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻌﺎدلm/٣hr ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻌﺎدل ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻧﺎوﮔﺎن ١_٠B١L٢ ٢T ١ ٣٥/٩٢٢ ٠٠٠٥٩ ١ ٢_١B١L٣ ٢T ١ ٥١٢ ٠٠٠٩٠١ ٢ ٣_٢B١L٣ ٢T ١ ٥٧١ ٠٠٠٩٠١ ٣ ٤_٣B١L٤ ٢T ١ ٣٨١ ٠٠٠٣٢١ ٤ ٥_٤B١L٥ ٢T ١ ٥٢/٨٨١ ٠٠٠٧٣١ ٥ ٠٪ ٦_٥B١L٦ ٢T ١ ٥٧/٥٨١ ٠٠٠١٥١ ٦ ١_٠B١L٢ ٢T ١ ٩/٨٠٢ ٠٠٠٥٩ ٧ ٢_١B١L٣ ٢T ١ ٥/٥٨١ ٠٠٠٩٠١ ٨ ٣_٢B١L٤ ٢T ١ ٦٧١ ٠٠٠٣٢١ ٩ ٤_٣B١L٥ ٢T ١ ٥/٣٧١ ٠٠٠٧٣١ ٠١ ٥_٤B١L٦ ٢T ١ ٥/٥٨١ ٠٠٠٥٦١ ١١ ٥ / ٣% ٦_٥B١L٧ ٢T ١ ٥/٦٨١ ٠٠٠٩٧١ ٢١ ١_٠B١L٢ ٢T ١ ٤٤/٣٩١ ٠٠٠٥٩ ٣١ ٢_١B١L٤ ٢T ١ ٥٢/٩٨١ ٠٠٠٣٢١ ٤١ ٧٪ ٣_٢B١L٦ ٢T ١ ٥٧/١٩١ ٠٠٠١٥١ ٥١ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 123 ٤_٣B١L٧ ٢T ١ ٥٢/٧٧١ ٠٠٠٥٦١ ٦١ ٥_٤B١L٩ ٢T ١ ٥٧/١٨١ ٠٠٠٣٩١ ٧١ ٦_٥B١L٠١ ٢T ١ ٥/٩٦١ ٠٠٠٧٠٢ ٨١ ١_٠ B١L٢ ٢T١ ٠٣٢ ٠٠٠٥٩ ٩١ ٢_١ B١L٣ ٢T١ ٢١٢ ٠٠٠٩٠١ ٠٢ ٣_٢ B١L٣ ٢T١ ٥/١٨١ ٠٠٠٩٠١ ١٢ ٤_٣ B١L٤ ٢T١ ٣٨١ ٠٠٠٣٢١ ٢٢ ٥_٤ B١L٥ ٢T١ ٥٢/٨٨١ ٠٠٠٧٣١ ٣٢ _ ٥/ ٣ % ٦_٥ B١L٦ ٢T١ ٥٧/١٩١ ٠٠٠١٥١ ٤٢ ١_٠ B١L٢ ٢T١ ٠٢٢ ٠٠٠٥٩ ٥٢ ٢_١ B١L٣ ٢T١ ٥٧/٥٩١ ٠٠٠٩٠١ ٦٢ ٣_٢ B١L٤ ٢T١ ٥٢/٩٨١ ٠٠٠٣٢١ ٧٢ ٤_٣ B١L٥ ٢T١ ٥٢/٨٨١ ٠٠٠٧٣١ ٨٢ ٥_٤ B١L٦ ٢T١ ٥٧/٥٨١ ٠٠٠١٥١ ٩٢ _ ٧٪ ٦_٥ B١L٧ ٢T١ ٥/٥٨١ ٠٠٠٥٦١ ٠٣ ١_٠ B٢L١ ١T١ ٧١/٩٩ ٠٠٠٢٤ ١٣ ٢_١ B٢L١ ١T١ ٥٢٦/٠٧ ٠٠٠٢٤ ٢٣ ٣_٢ B٢L٢ ١T١ ٩٩/٠٩ ٠٠٠٦٥ ٣٣ ٤_٣ B٢L٢ ١T١ ٩٤/٩٧ ٠٠٠٦٥ ٤٣ ٥_٤ B٢L٣ ١T١ ٥٧/٢٩ ٠٠٠٠٧ ٥٣ ٠٪ ٦_٥ B٢L٣ ١T١ ٥٢/١٨ ٠٠٠٠٧ ٦٣ ١_٠ B٢L١ ١T١ ٧٥/٧٨ ٠٠٠٢٤ ٧٣ ٢_١ B٢L٢ ١T١ ٣٢/٥٩ ٠٠٠٦٥ ٨٣ ٣_٢ B٢L٢ ١T١ ٦٥/٦٧ ٠٠٠٦٥ ٩٣ ٤_٣ B٢L٣ ١T١ ٥٢/٧٨ ٠٠٠٠٧ ٠٤ ٥_٤ B٢L٣ ١T١ ٥٧٨/٣٧ ٠٠٠٠٧ ١٤ ٥/ ٣% ٦_٥ B٢L٤ ١T١ ٥٢١/٤٨ ٠٠٠٤٨ ٢٤ ١_٠B٢L١ ١T ١ ٦٣/٠٨ ٠٠٠٢٤ ٣٤ ٢_١B٢L٢ ١T ١ ٦٠ / ٢ ٨ ٠٠٠٦٥ ٤٤ ٣_٢B٢L٣ ١T ١ ٥٢١/٥٨ ٠٠٠٠٧ ٥٤ ٤_٣B٢L٣ ١T ١ ٥/ ٠ ٧ ٠٠٠٠٧ ٦٤ ٥_٤B٢L٤ ١T ١ ٥٢/٥٧ ٠٠٠٤٨ ٧٤ ٧٪ ٦_٥B٢L٥ ١T ١ ٥٧/٧٧ ٠٠٠٨٩ ٨٤ ١_٠B٢L١ ١T ١ ٩٦/٩٩ ٠٠٠٢٤ ٩٤ ٢_١B٢L٢ ١T ١ ٣٩/٥٠١ ٠٠٠٦٥ ٠٥ ٣_٢B٢L٢ ١T ١ ٣٦/٣٩ ٠٠٠٦٥ ١٥ ٤_٣B٢L٢ ١T ١ ٥ / ٩ ٧ ٠٠٠٦٥ ٢٥ ٥_٤B٢L٣ ١T ١ ٥٧/٣٩ ٠٠٠٠٧ ٣٥ _ ٥ / ٣ ٦_٥B٢L٣ ١T ١ ٥ / ٠ ٧ ٠٠٠٠٧ ٤٥ ١_٠B٢L١ ١T ١ ٥٧/٣٩ ٠٠٠٢٤ ٥٥ ٢_١B٢L٢ ١T ١ ٩٣/٩٩ ٠٠٠٦٥ ٦٥ ٣_٢B٢L٢ ١T ١ ٣٨/٢٨ ٠٠٠٦٥ ٧٥ ٤_٣B٢L٣ ١T ١ ٥٧/٣٩ ٠٠٠٠٧ ٨٥ ٥_٤B٢L٣ ١T ١ ٥٢٦/٢٨ ٠٠٠٠٧ ٩٥ _٧٪ ٦_٥B٢L٣ ١T ١ ٥٧٨/٣٧ ٠٠٠٠٧ ٠٦ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 124 6 - در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای اﺟﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت و ﺷﻴﺐ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺑﻴﻦ ﻗﻄﻌﺎت اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدﻳﺪه و ﻧﺘﺎﻳﺞ در ﺟﺪول 3 - 15 آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 15 - ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩ ٠١ ١١ ٣١ ٠٢ ١٢ ٤ ٥ ٦ ١ ٣٤ ٠٥ ١٥ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٨ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٢ ٨٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٩ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٣ ٩٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٤ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٥ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٦ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٧ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٨ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٩ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٢٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٠١ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ١١ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٩ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ D١ ٩٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٥٣ ٦٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٢ ٣ ٤ D٢ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ١٣ ٢٣ ٣٣ ٤٣ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ٧ D٣ ٦٣ ٥٣ ٤٣ ٣٣ ٢٣ ٧٣ 7 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت : در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺣﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺎوﮔﺎن ﻫﺎی اﺧﺘﺼـﺎص ﻳﺎﻓﺘـﻪ در ﻗﺴـﻤﺖ ﻗﺒﻞ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺎ ﺣﻞ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻠﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ زﻣـﺎن اﺟـﺮای ﻛﺎر ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . روش ﻛﺎﻣﻞ ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ در ﺑﻨﺪ 3 - 6 و در ﺑﺨﺶ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺧﻄﻲ، ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 125 ) , , , , ( , ) , , , , ( , . . n k i D n k i D k Ni n k i n j i n j i j Ni n j i X C x C MinZ ∈ ∈ Σ Σ Σ + Σ Σ Σ = ) ( , ) , , ( , ) , , ( i c k Ni n k n j i j Ni n j Q n k i X = Σ Σ + Σ Σ ∈ ∈ ) , , ( , j Q X F n j i j Ni n i = Σ Σ ∈ ) , , ( , k Q X D n k i D k Ni n i ≤ Σ Σ ∈ D n k i P n k i X P X D D j p n j i n j i j i ≤ ⎥⎦ ⎤ ⎢⎣ ⎡ Σ Σ + ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ Σ ) , , , , , , , , ( D P X n j i n j i j Ni n ≤ ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ ∈ ) , , , , ( , D P X n j i D n j i D j Ni n ≤ ⎥ ⎥ ⎦ ⎤ ⎢ ⎢ ⎣ ⎡ Σ ∈ ) , , , , ( , ٠ ) , , ( ≥n j i X ٠ ) , , ( ≥n j i D X ﺑﺮای ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺪل از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳـﺎزیLINGO اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ . زﻣـﺎن ﺑﻬﻴﻨـﻪ ای ﻛـﻪ در آن ﻛﻤﺘـﺮﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨـﻪ را دارﻳـﻢ 729 / 2640 ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻌﺎدل آن 308207800 ﺗﻮﻣﺎن اﺳﺖ . ﺑﺎ اﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎ زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻔـﺎوت ﻧﺘـﺎﻳﺞ زﻳـﺮ ﺣﺎﺻـﻞ ﮔﺸﺘﻪ ﻛﻪ در ﺟﺪول 3 - 16 و ﺷﻜﻞ3 - 21 آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 3 - 16 – ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻫﺰﻳﻨﻪ و زﻣﺎن ﻣﻌﺎدل T (hr) Cost (tomans) ٠٠٩١ ٠٠٦،١٠٣،١٢٣ ٥٢٩١ ٠٠٩،٥٥٤،٠١٣ ٠٥٩١ ٠٠٣،٧٨٥،٩٠٣ ٥٧٩١ ٠٠٨،٩١٥،٩٠٣ ٠٠٠٢ ٠٠٣،٢٥٤،٩٠٣ ٠٠١٢ ٠٠٥،٦٢٢،٩٠٣ ٠٠٢٢ ٠٠٧،٥٠٠،٩٠٣ ٩٢٧٫٠٤٦٢ ٠٠٨،٧٠٢،٨٠٣ ) در اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﺗﻨﻬﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و از دﻳﮕﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫـﺎی ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﻧﻴـﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺗﺪارﻛﺎت و ﻏﻴﺮه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ .( ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 126 ٠٠٠،٠٠٠،٦٠٣ ٠٠٠،٠٠٠،٨٠٣ ٠٠٠،٠٠٠،٠١٣ ٠٠٠،٠٠٠،٢١٣ ٠٠٠،٠٠٠،٤١٣ ٠٠٠،٠٠٠،٦١٣ ٠٠٠،٠٠٠،٨١٣ ٠٠٠،٠٠٠،٠٢٣ ٠٠٠،٠٠٠،٢٢٣ ٠٠٥١ ٠٥٧١ ٠٠٠٢ ٠٥٢٢ ٠٠٥٢ ٠٥٧٢ ٠٠٠٣ ﺷﻜﻞ 3 - 21 - ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻫﺰﻳﻨﻪ و زﻣﺎن ﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻗﺒﻞ و ﺟﻮاب ﻫﺎی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ Lingo، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی دﻗﻴﻖ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : ﺟﺪول ﺷﻤﺎره3 - 17 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻋﻤﻠﻴﺎت رﻳﺰ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت )m٣ ( ﺗﻮﻟﻴﺪ )m/٣hr ( زﻣﺎن )hr ( زﻣﺎن )day ( زﻣﺎن )day ( X٣١ ,١ ,١ ٤٫٣٣٠٣١ ٤٤٫٣٩١ ٤٤٦٩٦٧٣٫٧٦ ٤٥٥٠٢١٢٢٤٫٨ ٥٫٨ X٩ ,٣ ,١ ٢٫٨٨٠٢ ٦٧١ ٧٢٧٧٤٦٨٫١١ ١٩٥٦٩٠٣٨٤٫١ ٥٫١ XD( ,١K)٩ ,١ ٦٫٧٢٢٤٥ ٦٧١ ٤٦٣١١١٫٨٠٣ ٥٤٠٢٩٣١٥٫٨٣ ٥٫٨٣ XD( ,٢K)٢ ,١ ٢٫٦٤٠٧٤ ٥١٢ ٥٣٥٩١٨٫٨١٢ ٦٨١٤٤٢٥٣٫٧٢ ٥٫٧٢ XD( ,٤K)٢ ,١ ٩٫٢٠٢٥٢ ٥١٢ ١٩٧٢٢٢٫٧١١ ٤٨٨٤٨٢٥٦٫٤١ ٥٫٤١ X٢ ,٤ ,٥ ٥٫٦١٦٦٢ ٥١٢ ٤٧٦٧٩٧٫٣٢١ ٣٩٠٧٤٧٤٫٥١ ٥٫٥١ X١ ,٥ ,٥ ١٧٨٫٨٨٩٨ ٣٥٫٩٢٢ ٧٤٧٠٢٦١٫٩٣ ٤٣٣٩٥٢٥٩٨٫٤ ٥ X٤ ,٣ ,٦ ٥٫١٦١٣ ٣٨١ ٣٦٥٩٥٧٢٫٧١ ٦٣٥٤٩٤٩٥١٫٢ ٢ X١ ,٧ ,٧ ١٣٠٨ ٣٥٫٩٢٢ ٣٠٩٨٨٨٩٫٤٣ ٣٩٢١١٦٣٧٣٫٤ ٥٫٤ X٢ ,٨ ,٧ ٣٫٠٦٥٤ ٥١٢ ٧٧٩٦٠١٢٫١٢ ٩٠٢٧٣٣١٥٦٫٢ ٥٫٢ X١ ,٩ , ٧ ٢٫٦٨٨٠١ ٣٥٫٩٢٢ ٩٢٢٢٨٢٤٫٧٤ ١٦٨٧٢٥٨٢٩٫٥ ٦ X٥ ,١١ ,٧ ٩٥٩١١ ٥٢٫٨٨١ ٤٤٢٢٧٢٥٫٣٦ ٤٥٠٣٠٩٠٤٩٫٧ ٨ XD( ,٧K)٥ ,١ ٦٫٠١٥٠٤ ٥٢٫٨٨١ ٥٧٥٩١٫٥١٢ ٩٧٨٦٤٩٩٨٫٦٢ ٧٢ XD( ,٧K)٢ ,٢ ٨٫٩١٤٨٣ ٥١٢ ٤٤٧٦٩٦٫٨٧١ ٢٠٣٩٠٧٣٣٫٢٢ ٥٫٢٢ XD( ,٨K)١ ,٢ ٢٫٠٨٥١٦ ٣٥٫٩٢٢ ١٤٢٨٨٢٫٨٦٢ ٥١٠٣٠٦٣٥٫٣٣ ٥٫٣٣ X٢ ,٠١ ,٩ ٨٫٢٩١٧ ٥١٢ ٧٣٨٨٤٥٤٫٣٣ ٥٦٤٠٦٨١٨١٫٤ ٤ XD( ,٠١K)٢ ,٣ ٧٫٢٤٢٠٦ ٥١٢ ٥٠٦٨٩١٫٠٨٢ ٨٥٥٢٨٤٢٠٫٥٣ ٥٣ XD( ,١١K)٧ ,٣ ١٢٨٣٧ ٩٫٨٠٢ ٧٠٦٩٧٣٫٣٥٣ ٣٩٠٥٤٢٧١٫٤٤ ٤٤ X٨٣ ,٢ ,١ ٥٫٠٠٣٥١ ٣٢٫٥٩ ٧٠٩٨٦٦٫٠٦١ ٦٣٣١٦٣٨٠٫٠٢ ٠٢ XD( ,٣K)١٣ ,١ ٦٫٠٣٦٤٢ ٧١٫٩٩ ٥٤٧٦٣٫٨٤٢ ٣٢١٣٩٥٤٠٫١٣ ١٣ X١٣ ,٥ ,٥ ٩٢٢٫٧٤٨١ ٧١٫٩٩ ٢٣٩٨٦٢٦٫٨١ ٢٥٦١٦٣٨٢٣٫٢ ٥٫٢ XD( ,٥K)٣٣ ,١ ٦٫١٠٦١ ٩٩٫٠٩ ٣٤٣٩١٠٦٫٧١ ٥٨٧١٤٢٠٠٢٫٢ ٢ X١٣ ,٦ ,٦ ٥٫٤٤٨٩ ٧١٫٩٩ ١٢٣٩٨٦٢٫٩٩ ٢٥٦١٦٨٠٤٫٢١ ٥٫٢١ XD( ,٩K)٣٣ ,٣ ١.٠٠٢٣٣ ٩٩٫٠٩ ٦٣٦٧٨٫٤٦٣ ٥٤٥٩٠٦٫٥٤ ٥٫٥٤ در ﺟﺪول ﺑﺎﻻX(i,j,n) ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺣﺠﻢ ﺧﺎک ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه از ﻗﻄﻌﻪi ﺑﻪ ﻗﻄﻌﻪj ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺎوﮔﺎنn ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺟﺪول ﺑﺎﻻ، ﻧﻤﻮدار زﻣﺎن ﺑﻨﺪی ﭘﺮوژه ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻛﻪ در ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره 3 - 22 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻛﻤﻴﻨﻪ ﺷﺪن ﻫ ﺰﻳﻨﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺴﺘﻠﺰم آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺎوﮔﺎن ﺷﻤﺎره (B٢-L١-T)١ ﺑﻌﺪ از اﺗﻤﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺧﻮد آزاد ﮔﺸـﺘﻪ و اﺟـﺎره آن ﺑﻪ ﭘﺮوژه ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻧﺸﻮد . ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 127 ﺷﻜﻞ 3 - 22 - ﻧﻤﻮدار زﻣﺎن ﺑﻨﺪی ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 128 ﭘﻴﻮﺳﺖ1 ﭘﺮوژه x Csdp for Windows Results ( Cut : Cut Area , Fill : Fill Area ) Name Distance Cut ,A Fill,A Partial Cut ,V Fill,V Cut ,T Fill,T P ١ ٠+ . ٠٠ ١٤٫٦ ٠ ٤٫٩ ١٫٠٣ ٠ ١٫٠٣ ٠ Zero ٠+ ٠٤٫٩ ٠ ٠ ٦٫٠١ ٠ ٣٫٨٣ ١٫٠٣ ٣٫٨٣ P ٢ ٠+ ٠٠٫٠٢ ٠ ٣٢٫٧ ٠٢ ٠ ٣٫٦٩٢ ١٫٠٣ ٦٫٤٣٣ P ٣ ٠+ ٠٠٫٠٤ ٠ ٤٫٢٢ ٠٢ ٠ ٢٫٦٢٦ ١٫٠٣ ٨٫٠٦٩ P ٤ ٠+ ٠٠٫٠٦ ٠ ٢٢٫٠٤ ٠٢ ٠ ٩٫٥٣١١ ١٫٠٣ ٧٫٦٩٠٢ P ٥ ٠+ ٠٠٫٠٨ ٠ ٧٣٫٣٧ ٠٢ ٠ ٤٫٩٣٧١ ١٫٠٣ ١٫٦٣٨٣ P ٦ ٠+ ٠٠٫٠٠١ ٠ ٧٥٫٠٠١ ٠٢ ٠ ٢٫٢٦٧١ ١٫٠٣ ٣٫٨٩٥٥ P ٧ ٠+ ٠٠٫٠٢١ ٠ ٥٦٫٥٧ ٩٩٫٩١ ٠ ٦٫٧١٢١ ١٫٠٣ ٩٫٥١٨٦ Zero ٠+ ٩٩٫٩٣١ ٠ ٧١٫٦٤ ١٠٫٠ ٠ ٥٫٠ ١٫٠٣ ٤٫٦١٨٦ P ٨ ٠+ ٠٠٫٠٤١ ١٠٫٠ ٦١٫٦٤ ٠٢ ٦٫٦٠١ ١٫٧٤٧ ٧٫٦٣١ ٥٫٣٦٥٧ P ٩ ٠+ ٠٠٫٠٦١ ٥٦٫٠١ ٥٥٫٨٢ ٣٨٫٦ ٧٣١ ٥٫٧٩ ٧٫٣٧٢ ١٦٦٧ Zero ٠+ ٣٨٫٦٦١ ٦٤٫٩٢ ٠ ٧١٫٣١ ٨٫٦٢٦ ٠ ٥٫٠٠٩ ١٦٦٧ P ٠١ ٠+ ٠٠٫٠٨١ ٢٧٫٥٦ ٠ ٦ ٥٫٦٣٥ ٠ ٧٣٤١ ١٦٦٧ P ١١ ٠+ ٠٠٫٦٨١ ١١٫٣١١ ٠ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 129 ﭘﻴﻮﺳﺖ2 ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻮﻟﺪوزر : f T E C Q * * *٠٦ = ٣ ٤.٩ ٥٥١ ١m A D B ⇒ ⇒ ٣ ٧.٣ ٦ ٢m R D B ⇒ ⇒ T Q B *١. ٥٢ ٠٦ ٠٦ *٩.٤* ٠٥ :١ = ) ﻫﭙﻜﻮ ( دﻧﺪه ﺟﻠﻮ (km/hr)ﻋﻘﺐ (km/hr) 1 7/3 5/4 2 8/6 2/8 3 8/ 11 7/ 13 ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺣﻤﻞ90 ﻣﺘﺮ ﺑﺮای ﺑﻮﻟﺪوزر و اﻳﻨﻜﻪ ﺑﻮﻟﺪوزر در زﻣﺎن ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﺑﺎ دﻧﺪه2 و در ﺣﺮﻛـﺖ ﺑـﻪ ﻋﻘـﺐ ﺑـﺎ دﻧـﺪه3 ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، زﻣﺎن ﻳﻚ ﺳﻴﻜﻞ ﻛﺎری ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ : ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺳﺮﻋﺖ ﺭﻓﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ+ = Tﻣﺘﻐﻴﺮ دﻗﻴﻘﻪ ٢.١ . ٤٢ ٨٢٢ ٠٩ ٣. ٣١١ ٠٩ =+ = Tﻣﺘﻐﻴﺮ دﻗﻴﻘﻪ ٥.١ ٣.٠ ٢.١= + = T ﻛﻞ دﻗﻴﻘﻪ = ٠.٣Tﺛﺎﺑﺖ در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺑﻮﻟﺪوزر ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺒﻮد ﺟﺪاول ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﺻﺮف ﺷﺪه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺎﭼﺎر ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻴﻢ . در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﺳﺮﻋﺖ در ﺣﺮﻛﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮض ﺷﺪه . ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺳﺮﻋﺖ رﻓﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ+ = Tﻣﺘﻐﻴﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺘﻐﲑT T Ttotal + = hr m QB ٣ ١ . ٦٦ ٠٥٢ ١.٥*١. ٥٢ ٠٦ ٠٦ *٩.٤* ٠٥ = = hr m B ٣ ٠٥٢ =١ ٣ ٢ ٧.٣ ) ( ٦m C CAT R D B = = ﺿﺮاﻳﺐ اﺻﻼﺣﻲ * ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از ﻧﻤﻮدار = ﺗﻮﻟﻴﺪ واﻗﻌﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 130 hr m hr m٣ ٣ ٦٢١ *٠.٨*٠. ٥٧ ٠١٢ =Q= hr m B ٣ ٢ ٦٢١ = ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻟﻮدر : C=٣/٧m٣ L=٢L٠٩٩II T=٥٣/٠+٥٦/٠=٣/٠ ﻣﺘﻐﻴﺮ T=٥١/١ ⇒T= ٥/٠ ﺛﺎﺑﺖ hr m Q ٣ ٩. ٣٥٢ ١. ٥١ *١. ٥٢ ٠٦ ٠٦ *٧.٣* ٠٥ = = hr m L ٣ ٤٥٢ = ٢ ٠٩ ١L L =ﻫﭙﻜﻮ C=٥/٢m٣ f T h E C Q * * * *٠٦ = ﺛﺎﺑﺖ T + رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖT = T ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺎﺗﺎﻟﻮگ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﭙﻜﻮ S 15 = 5 + 5/2 + 1/2 + 4/5 = زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ+ زﻣﺎن ﺗﻬﻴﻪ +زﻣﺎن ﺑﺎﻻرﻓﺘﻦ ﺑﺎﻛﺖ +زﻣﺎن ﺑﺎرﮔﻴﺮی =T ﺛﺎﺑﺖ min 25 /0 = ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪول روﺑﺮو دارﻳﻢ : ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ ﻟﻮدر در زﻣﺎن رﻓﺖ ﺑﺎ دﻧﺪه 3 و در ﺑﺮﮔ ﺸﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﺶ ﭘﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ دﻧﺪه 2 ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ دارﻳﻢ . دﻧﺪه ﺳﺮﻋﺖ Km/hr 1 8/6 2 7/ 12 3 6/ 25 4 1/ 37 min٠. ٥٥ . ٠٥ ١١٢ ٥٧ ٥. ٦٢٤ ٥٧ =+ = T L= ١L٥٢١=٠٩m٣ L=١ min 8/0 = ﻣﺘﻐﻴﺮT + ﺛﺎﺑﺖT = T ﻛﻞ hr m Q ٣ ٥٢١ ٠.٨*١. ٥٢ ٠٦ *١ ٠٦ *٢.٥* ٠٥ = = ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 131 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔ ﺮﻓﺘﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﺧﺎک روی ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺑﺎ ﺷﻴﺐ 1: 2 ﻣﻲ اﻳﺴﺘﺪ و از ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﻛﺎﻣﻴﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺣﺠﻢ ﻛﺎﻣﻴﻮن m٣ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻟﻮدر و ﺑﻮﻟﺪوزر m/٣hr ﻛﺎﻣﻴﻮن ﻟﻮدر و ﺑﻮﻟﺪوزر ٦٫٣١ ٠٥٢T ١B١L ٢ ٦٫٣١ ٥٢١T ١B٢L ١ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺮای ﮔﺮوه اول : B١L٢T ١ % 0 = ﺷﻴﺐ % 3 = ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻏﻠﺘﺸﻲ % 3 = ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻞ m٣6/ 13 =ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺗﻦ 4/ 44 =وزن ﻛﺎﻣﻴﻮن ﭘﺮ )Articulated Truck(٥٢٧cat ﺗﻦ22 =وزن ﻛﺎﻣﻴﻮن ﺧﺎﻟﻲ )Articulated Truck(٥٢٧cat در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺮای ﮔﺮوه اول و ﻓﺎﺻﻠﻪ 6 - 5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ذﻛﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻓﺎﺻﻠﻪ km 6 - 5 ‹٥/٥ Distance ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻤﻮدار ﺑﺮای ﺳﺮﻋﺖ رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ دارﻳﻢ : ﺳﺎﻋﺖ ٥١٫٠ = ٧٣ = ٥.٥ زﻣﺎن Š km/hr 37 = ﺳﺮﻋﺖ Š ﺑﺮای رﻓﺖ ﺳﺎﻋﺖ ٢١٫٠ = ٧٣ = ٥.٥ زﻣﺎن Š km/hr 47 = ﺳﺮﻋﺖ Š ﺑﺮای ﺑ ﺮﮔﺸﺖ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﻲ داﻧﻴﻢ زﻣﺎن ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺑﺎرﮔﻴﺮی در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻣﺎن رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ و از آﻧﻬﺎ در زﻣﺎن ﺳﻔﺮ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺳﺎﻋﺖ ٧٢٫٠ = ٢١٫٠+٥١٫٠ = زﻣﺎن ﺳﻔﺮ n=Š٥Pt= ,٨٧٦/٠cost=/ﺗﻮﻣﺎن ٠٠٠٢٠١hr cost/m ٦/٩٢٦=٣ Q= ٢٦١ n=Š٦Pt= ,٣٤٧/٠cost=/ﺗﻮﻣﺎن ٠٠٠٦١١hr cost/m ٤٢٦=٣OK Q= ٥٧/٥٨١ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺣﻔﺎر * Pt = ﺗﻮﻟﻴ ﺪ ﺳﻴﺴﺘﻢ r =٠. ٧١ ٠. ٧٢ ٠٥٢ ٠٥ ٠٦ ٣١ .٦ = × × n =٥٩/٥ B١L٦٢T١ Distance =٥-٦kmn B ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ ﻋﻤﺮﺍﻧﻲ 132 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 1 .ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ راﻫﻨﻤﺎی ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی واﺣﺪ ﺑﺮای ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و اﺑﺰارﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و راﻫﺴﺎزی ، ﭘﺪﻳﺪ آورﻧﺪه ﻣﺼﻄﻔﻲ ﻳﺰداﻧﺸﻨﺎس، دﻓﺘﺮ ﻓﻨﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره ﻳﻚ، ﭼﺎپ دوم آذرﻣﺎه 1362 2 . ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و روش ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺗﺮﺟﻤﻪ دﻛﺘﺮ ﺣﻤﻴﺪ ﺑﻬﺒﻬﺎﻧﻲ و دﻛﺘﺮ ﻋﻠﻲ ﻣﻨﺼﻮر ﺧﺎﻛﻲ، اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻢ وﺻﻨﻌﺖ اﻳﺮان 3 .ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی راﻫﺴﺎزی، ﺗﺮﺟﻤﻪ دﻛ ﺘﺮ ﻋﻠﻲ ﺗﻮران 4 . ،ﺷﻴﻮه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻫﺎی راﻫﺴﺎزی ﭘﺪﻳﺪ آورﻧﺪه آﺻﻒ ﺧﻠﺪاﻧﻲ، ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن ﻣﺸﺎور ﺳﺎﻧﻮ 5 .ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﺗﺮﺟﻤﻪ اردﺷﻴﺮ اﻃﻴﺎﺑﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺮﻳﻒ 6 . ﺟﺰوات ﻛﻼﺳﻲ درس ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، دﻛﺘﺮ ﭘﺮوﻳﺰ ﻗﺪوﺳﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻢ و ﺻﻨﻌﺖ اﻳﺮان 7 .ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴ ﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی، ﭘﺪﻳﺪ آورﻧﺪه ﺣﺴﻦ رﺣﻴﻤﻲ .٨Construction, Planning, Equipments and Methods, R. L. Peurifoy, ٥٨٩١ .٩Moving The Earth, The WorkBook of Excavation, Fourth Edition, Herbert L. Nicholes, David A. Day, ١٠٠٢ .٠١Heavy construction, Second Edition, Jagman singh, ٨٩٩١ .١١Cater Pillar Performance HandBook (Edition )١٠٠٢/٢٣ .٢١AGC Equipment Cost Estimate, AGC, ٠٩٩١ .٣١Further development of integer programing in earthwork optimization, Jayawardane and Harris, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,٦١١No ,١March, ٠٩٩١ .٤١Earthwork allocations with linear unit costs, Said M .Easa, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,٤١١No ,٤December, ٨٨٩١ .٥١Determination of haul distance and direction in mass excavation, Son; Mattila and Myers, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,١٣١ No ,٣March, ٥٠٠٢ .٦١Expert system for equipment selectin for earth-moving operation, Amirkhanian and baker, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,٨١١No ,٢June, ٢٩٩١ .٧١Determination of most economical scrapers fleet, Eldin and Mayfield, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,١٣١No ,٠١October, ٥٠٠٢ .٨١Optimizing haul unit size and number based on loading facility characteristics, Gransberg, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,٢٢١ No ,٣September, ٦٩٩١ ﻓﺼﻞ ﺳﻮﻡ- ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻓﻨﻲ، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺎﻭﮔﺎﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺁﻻﺕ 133 .٩١Object-oriented simulation model for earthmoving operatins, Marzouk and Moselhi, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,٩٢١No ,٢April, ٣٠٠٢ .٠٢Multiobjective optimization of earthmoving operations, Marzouk and Moselhi, ASCE, Journal of construction engineering and management, Vol ,٠٣١No ,١February, ٤٠٠٢ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﻲ دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴ ﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﺑﺎ ، ﮔﺬﺷﺖ ﺑﻴﺶ ﺳﺎل ﺳﻲ از ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺧﻮد، اﻓﺰون ﺑﺮ ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻋﻨﻮان ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ- ،ﻓﻨﻲ ﻗﺎﻟﺐ در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺿـﺎﺑﻄﻪ، ﻣﻌﻴـﺎر، دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻣﻘﺎﻟﻪ، ﻮرتﺻ ﺑﻪ ﻟﻴﻒﺎﺗ و ﺗﺮﺟﻤﻪ، ﺗﻬﻴﻪ و اﺑﻼغ ﻛﺮده اﺳﺖ . ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿـﺮ در راﺳﺘﺎی ﻣﻮارد ﻳﺎد ﺷﺪه ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه، ﻧﻴﻞ راه در ﺗﺎ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﮔﺴﺘﺮش ﻋﻠﻮم در ﻛﺸـﻮر و ﺑﻬﺒـﻮد ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎی ﻋﻤﺮاﻧـﻲ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﺑـﺮده ﺷـﻮد . ﻓﻬﺮﺳـﺖ ﻧﺸـﺮﻳﺎت ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﺷـﺪه در ﺳـﺎل ﻫـﺎی اﺧﻴـﺮ در ﺳـﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘـﻲ ir . mporg . tec :// http ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﻣﻲ .ﺪﺑﺎﺷ دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ Islamic Republic of Iran Vice Presidency for Strategic Planning and Supervision Construction Machinery- Operation Management No. ٩٤٤ Office of Deputy for Strategic Supervision Bureau of Technical Execution System ﻳﻦ ا ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺎﺷﻴﻦ آ ﻻت ﻋﻤﺮاﻧــﻲ وﺑــﺎ ﻫــﺪف اﻧﺘﺨــﺎب ﻣﺎﺷــﻴﻦ آ ﻻت ﺳــﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ از ﻣﻨﻈــﺮ اﻗﺘﺼــﺎدی وﻓﻨــﻲ ﺗﻬﻴــﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ .