رامنمای بر. رد در داری وذن.داری

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمپوری اسلامی ایران رامنمای بر. رد در داری وذن.داری نشریه شماره ۲۳۲۷ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور وزارت نیرو ۰ ت ی ۳ 2 ۰ ۰ 2 ی ۱ ۱ رس ون و و اس و ود هه ی و و1 ورد ار و و کوو: ی 0 سم ری ره ۵ پر و دور رید و ی وس رم ان و ام شوت نک دک و موم سس 0 مه وه خر ۵ ی 1 1 ج و و و و ی و و ون وه و 4 1 و وی رو کت ی و و جر ی پر ریم ای ایا را ی ۳ کج و وا ار رید هی مه رگ و ی زر ی بو وس چا جوم سوه و 1 دبا و۲ ۸ ۱ 1 ۰ ی له ام : ۰ ۴ ی - وج اش نیچ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران راهنمای بهر برد ری ونگهدا ری (تصفیه مقد مماشی) نشریه شماره ۲۳۷ سازمان مد یریت 9 برنامه‌ریزی کشور وزارت نیرو معاونت آمور فنی سازمان مد یریت منابع آب ایران دفتر آمور فنی و تدوین معیارها دفتر استانداآرد مهندسی آب انتشارات سازمان مدیریت و برنامدریزی کشور ۸۰/۰۰/۷۴ ۱۳۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر امور فنی و تدوین معیارها راهنمای بهره‌برداری و نگهداری تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری (تصفیه مقّدماتی)/ معاونت امور فنی. دفتر امور فنی و تدوین معیارها؛ وزارت نیرو. سازمان مدیریت منابع آب ایران. دفتر استاندارد مهندسی آب.- تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. معاونت امور پشتیبانی مرکز مدارک علمی و انتشارات. ۱۳۸۰. ۱ ص.: جدول.- (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر امورفنی و تدوین معیارها: نشریه شماره ۲۳۷)(انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور؛ ۸۰/۰۰/۷۴) [-964-425-305 5۷| مربوط به بخشنامه شماره ‏ ۱۰۵/۸۴۸۶-۵۴/۳۲۱۵مورخ ۰ ۱۳۸۰/۶/۲۰ .فاضلاب - تصفیه - ابزار و وسایل - نگهداری و تعمیر. ۲. آب - استفاده مجدد. ۳ فاضلاب - تصفیه - استانداردها. ۴. تأسیسات - حفاظت. الف. سازمان مدیریت منابع آب ایران. دفتر استاندارد مهندسی آب. ب. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. مرکز مدارک علمی و انتشارات. ج. عنوان. د. فروست. ش.۲۳۷ ۲۴س /۳۶۸ 1۸ شابک ۹۶۴-۴۲۵-۳۰۵-۱ [-964-425-305 5۱| راهنمای بهره‌برداری و نگهداری تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری (تصفیه مقدماتی) تهیه کننده: معاونت امور فنی, دفتر امور فنی و تدوین معیارها ناشر: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. معاونت امور پشتیبانی. مرکز مدارک علمی و انتشارات چاپ اول: ۱۰۰۰ نسخه. ۱۳۸۰ قیمت: ۷۰۰۰ ریال لیتوگرافی: قاسملو چاپ و صحافی: موسسه زحل چاپ همه حقوق برای ناشر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- رباست جمهوری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور دفتر رئیس سازمان شماره: ۶-۱۵ ۱۰۵/۸۴۳/۸ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی مشاوران و پیمانکاران تاریخ: ۰ ۱۳۸۰/۶/۲۰ موضوع: راهنمای بهره‌برداری و نگهداری تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری (تصفیه مقدماتی) به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی موضوع ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چهارچوب نظام فنی و اجرایی طرحهای عمرانی کشور (مصوبه شماره ۲۴۵۲۵/ت ۱۴۸۹۸ه مورخ ۴ هیأت وزیران) به پیوست. نشریه شماره ۲۳۷ دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان. با عنوان آراهنمای بهره‌برداری و نگهداری تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری (تصفیه مقدماتی)" از نوع گروه سوم ابلاغ می‌گردد. دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور, پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده نمایند و در صورتی که روشهاء دستورالعمل‌ها و راهنماهای بهتر در اختیار داشته باشند. رعایت مفاد این نشریه الزامی نیست. عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستور العمل‌هاء روش‌ها یا راهنماهای جایگزین را برای دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان. ارسال دارند. معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی استفاده از ضوابط معیارهاو استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان سنجی) مطالعه و طراحی. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی بلحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرحها. کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیتی ویژه برخوردار می‌باشد. نظام فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (مصوبه مورخ ۱۳۷۵/۴/۴ هیأت محترم وزیران) بکارگیری معیارها. استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است با توجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. امور آب وزارت نیرو (طرح تهیه استانداردهای مهندسی | ب کشور) با همکاری معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دفتر امور فنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آن نموده است استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است - استفاده از تخصصهاو تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خحصوصی - استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. طراحی و ساخت - پرهیز از دوباره‌کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل مسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات تهیه کننده استاندارد ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورداین استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آب. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. معاون امور فنی تابستان ۱۳۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته این استاندارد با مشارکت اعضای کمیته فنی شماره ۳-۵ (بهره‌برداری و نگهداری از تصفیه خانه‌های آب و فاضلاب) تهیه شده که اسامی ایشان به شرح زیر است: آقای پرویز ثمر کارشناس آزاد دکترا در مهندسی عمران (آب و فاضلاب) آقای عباس حاج حریری شرکت آب و فاضلاب استان تهران ‏ فوق‌لیسانس‌مهندسی صنایع خانم مینا زمانی طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب لیسانس مهندسی شیمی آقای عبدالله عسکری مهندسین مشاور باز آب دکترای مهندسی مکانیک آقای علی فتوحی کارشناس بازنشسته وزارت نیرو لیسانس مهندسی شیمی آقای علی قیصری فر مهندسین مشاور طرح و تحقیقات آب دکترای مهندسی بهسازی و فاضلاب اصفهان آقای‌امیرسعیدموسوی‌حجازی ‏ کارشناس آزاد فوق لیسانس مهندسی مکانیک -------- صفحهٔ بعد -------- مدمه اد هدف ۲- دامنه کار ۳- انواع عملیات تصفیه فاضلاب ۴ ویژگیهای فاضلاب ۱-۴ ویژگیهای فیزیکی فاضلاب ۲-۴ میکروارگانیسمهای بیماری‌زا در فاضلاب ۳-۴ ترکیب شیمیایی ۴-۴ نمونه‌برداری ۵-۴ اصول نظری نمونه‌برداریها ۵- تصفیه مقدماتی ۱-۵ آشغالگیر ۲-۵ افت فشار در اشغالگیرها ۳-۵ سرعت جریان فاضلاب در کانال اشغالگیر ۴-۵ سیستمهای کنترل ۵-۵ روشهای آشغالروبی در آشغالگیرها ۶-۵ بهره‌برداری متعارف ۷-۵ دشواریهای بهره‌برداری ۸-۵ برنامه‌ریزی برای نگهداری و تعمیرات ۹-۵ دفع آشغال ۱۰-۵ بازده آشغالگیرها ۱۱-۵ نکات ایمنی ۶ حوضهای دانه‌گیری ۱-۶ تعریف دانه ۲-۶ اهداف دانه‌گیری ۳-۶ سرعت افقی جریان فاضلاب در حوض‌های دانه‌گیر ۴۶ روش‌های مختلف دانه‌گیری. تمیز کردن و بهره‌برداری از آنها ۱ ۱۷ ۱۹ ۳: ۳۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۶ ۳۶ ۳۶ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۵-۶ دانه‌شویی ۶-۶ انتقال دانه‌ها در داخل تصفیه‌خانه ۷-۶ بهره‌برداری ۸-۶ نگهداری و تعمیرات ۹-۶ ملاحظات ویژه در تصفیه مقدماتی ۱۰-۶ بو و کنترل آن ۱۱-۶ کنترل کیفیت فاضلاب خام ورودی به شبکه فاضلاب ۱۲-۶ توصیه‌های ایمنی ۱۳-۶ تعیین مقّدار دانه‌های حذف شده و مواد آلی همراه با آن ۱۴-۶ تهیه گزارش ۷ حوض ته نشینی ۱-۷ ته‌نشینی ۲-۷ شناورسازی ۳-۷ عوامل موْثر در ته‌نشینی ۴-۷ عوامل موْثر در شناورسازی ۵-۷ تأثیر متقابل سایر واحدهای عمل کننده ۶-۷ بهره‌برداری متعارف حوض ته نشینی ۷-۷ کنترل فرایند ۸ دشواریهای بهره‌برداری از حوض ته‌نشینی ۱-۸ مسائل و مشکلات ۹ کنترل آزمایشگاهی ۱-۹ اهمیت تصفیه فاضلاب و کنترلهای کیفی آن ۲-۹ آزمایشهای کنترل مواد جامد ۳-۹ تعیین مقدار اکسیژن محلول "10" ۴-۹ اکسیژن شیمیایی مورد نیاز برای تجزیه مواد آلی فاضلاب شهری "۲010" ۵-۹ تعیین تقریبی بار آلودگی‌های آلی تجزیه‌پذیر فاضلاب شهری در فرایند بیوشیمیایی با آزمایش ۲301 -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۶-۹ آزمایش فرایندهای انعقاد - لخته‌سازی و ته‌نشینی ۷-۹ آزمایش تعیین ممّدار روغن و جربی ۸-۹ کنترل عناصر ومواد مزاحم (ریز آلاینده‌ها) ۹-۹ کلرزنی فاضلاب و پساب تصفیه شده و اندازه‌گیری کلر باقیمانده ۰ تعمیرات و نگهداری ۱-۰ تعمیرات برنامه‌ریزی شده آشغال‌گیرها ۲-۰ تعمیرات برنامه‌ریزی شده حوض‌های دانه‌گیر ۳-۰ تعمیرات حوض‌های ته‌نشینی اولیه ۱ منابع و ماخذ ۶۸ اه ۷۰ ۷۲ ۷۳ ۷۳ ۷۴ ۷۵ ۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری عموماً به‌منظور بهبود نسبی کیفیت فاضلاب‌های جمع آوری شده از مراکز جمعیت و بعضاً برخی از صنایعی که فاضلاب آنها با فاضلاب شهری اختلاط پیدا می‌کند. ساخته می‌شوند.کیفیت فاضلابهای تصفیه شده آماده برای دفع و یا مصرف مجدد در کشاورزی. طبق ضوابط ویژه مربوط به وضعیت زیست محیطی آبهای پذیرنده و با توجه به موازین حفظ توسعه پایدار تعیین می‌گردد. این کیفیت در ارتباط با عواملی چون خصوصیات منابع آب (خودپالایی). برنامه آمایش سرزمین. ویژگیهای زیست محیطی و بالاخره حفظ کیفیت مطلوب زندگی تغییر می‌پذیرد و از لحاظ اقتصادی توجیه می‌گردد. لیکن در کشور ما فعلاً سه استاندارد برای حداقل کیفیت پساب تصفیه و تخلیه شده به آبهای سطحی. زمین و کاربرد در کشاورزی تعریف گردیده است که لازم‌الاجرا می‌باشد. احداث تصفیه‌خانه‌های فاضلاب غالباً همراه با سرمایه‌گذاری قابل توجه و هزینه بهره‌برداری چشم‌گیری است. بدین سبب بهره‌برداری و نگهداری صحیح از این تصفیه‌خانه‌ها در بازده سرمایه‌گذاری‌های انجام شده اهمیت ویژه‌ای کسب می‌کند. در استاندارد پیش‌رو پس از شرح مختصری از هر فراآیند در عملیات تصفیه فاضلاب. بهره‌برداری متعارف. دشواریهای بهره‌برداری و کنترل آزمایشگاهی فرآیند مزبور شرح داده شده‌است. بدین ترتیب نه تنها اطلاعات ولو مختصر در خصوص هر فرآیند ارائه شده بلکه کلیه عوامل عمده دخیل در بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب بررسی. و راهکارها و دستورالعمل‌های ویژه‌ای مشخص گردیده‌اند. استاندارد حاضر در سه بخش جدا از یکدیگر ارائه شده‌است. بخش اول به کلیاتی در خصوص بهره‌برداری و تصفیه مقدماتی تخصیص داده شده. بخش دوم شامل تصفیه ثانویه. تصفیه و دفع لجن و بالاخره سایر عملیات جنبی و بخش سوم شامل روشهای مختلف تصفیه طبیعی می‌باشد. جلد حاضر دربر گیرنده بخش نخست است. هدف هدف از نگهداری و بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب. حفظ تأسیسات و تجهیزات تصفیه‌خانه به منظور میسر شدن بهره‌برداری بهینه است. برای دستیابی به این هدف توجه به موارد زیر ضروری است. ضمن آنکه این هدف به لحاظ حفظ سرمایه‌گذاری ملی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. - برنامه‌ریزی - سازماندهی - استخدام نیروهای مناسب و بهینه‌سازی آنها ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- - رعایت دستورالعملهای استاندارد در مورد نگهداری و تعمیرات - رعایت دستورالعملهای ویژه ارائه شده توسط مشاور - رعایت دستورالعملهای خاص ارائه شده از سوی سازندگان - ایجاد سیستم مدرن نگهداری و تعمیرات - رعایت استانداردهای ایمنی و زیست محیطی ۲- دامنه کار راهنمای حاضر به منظور استانداردکردن هرچه بیشتر بهره‌برداری و نگهداری از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در کشور تدوین شده است. در این راهنما فرآیندهای عمده در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در کشور شرح داده شده. سپس دشواریهای بهره‌برداری در هر فرآیند و روشهای رفع آنها بیان گردیده و در نهایت برخی اقدامات ضروری در کنار عملیات تصفیه شامل رکوردبرداری. گزارش عملیات و رعایت موازین ایمنی بهره‌برداری معین شده‌اند. فرآیندهای مورد بحث در این راهنما عبارتند از : - آشغال‌گیری. دانه‌گیری. ته‌نشینی. شناورسازی - ضدعفونی فاضلاب توسط کلر چنانکه در مقدمه نیز ذکر گردیده در راهنمای پیش‌رو تنها فرآیندهای دخیل در تصفیه مقدماتی شامل آشغال‌گیری. دانه گیری. ته‌نشینی و بالاخره شناورسازی مطرح می‌باشند. ۳- انواع عملیات تصفیه فاضلاب در غالب استانداردهای رایج جهانی. عملیات تصفیه در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب براساس عملکرد به سه گروه متمایز به شرح یل دسته‌بندی شده‌اند: - تصفیه اولیه : کلیه عملیات تصفیه فاضلابهایی که در آنها فرآیندهایی برای حذف قابل توجه مواد جامد معلق قابل ته‌نشینی و مواد شناور به کار گرفته می‌شود و حذف مواد جامد محلول در آنها انجام نمی پذیرد. - تصفیه ثانویه : کلیه عملیات تصفیه فاضلابهایی که در آنها فرآیندهایی برای حذف مواد معلق کلوئیدی. مواد جامد محلول و همچنین حذف مواد آلی توسط تصفیه بیولوژیکی به کار گرفته می‌شود. - تصفیه تکمیلی : کلیه عملیات تصفیه فاضلابهایی که در آنها پس از تصفیه ثانویه روشهایی برای حذف مواد آلی محلول باقیمانده. مواد معدنی باقیمانده و بالاخره مواد جامد معلق باقیمانده توسط فرآیندهایی مانند صاف‌سازی. فریندهای شیمیایی. حذف کربنی. فریندهای بیولوژیکی. الکترودیالیز و یا اسمز معکوس استفاده شده است. ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- در تصفیه اولیه غالباً از فرآیندهایی مانند آشغالگیری. دانه‌گیری. ته‌نشینی و بالاخره شناورسازی استفاده می‌شود. چنانکه تصفیه‌خانه منحصراً برای تصفیه اولیه ساخته شده‌باشد. فرآیندهای ویژه تصفیه و دفع لجن و همچنین فرایندهای ویژه ضدعفونی فاضلاب قبل از دفع نیز درنظر گرفته می‌شوند. تصفیه ثانویه عمدتاً از فرآیندهایی نظیر لجن فعال و صافی چکنده تشکیل شده است. تصفیه تکمیلی را فرآیندهای فیزیکی. شیمیایی و بیولوژیکی تشکیل می‌دهد و معمولاً ترکیبی از فرآیندهای مزبور در این نوع تصفیه به‌کار گرفته می‌شود. شایان ذکر است این نوع تصفیه به سبب شرایط ویژه کشور در حال حاضر کاربردی ندارد ولی در آینده ممکن است در شرایط خاصی مورد استفاده قرار گیرد. ۴ ویزژگیهای فاضلاب بررسی فاضلاب بر مبنای منابع تولید آن. کیفیت فیزیکی. شیمیایی و بیولوژیکی در نمونه‌های ان صورت می‌گیرد. عوامل مورد بررسی مزبور تحت عنوان «ویژگیهای فاضلاب» مورد بحث قرار خواهد گرفت. تعیین ویژگیهای فاضلاب از بدو ورود به تأسیسات تصفیه تا اجرای عملیات تصفیه و سالم سازی مستلزم این است که راهبران تصفیه خانه فاضلاب از چگونگی کیفیت فاضلاب ورودی و اجرای عملیات تصفیه در تأسیسات. آگاهی داشته و اقداماتی را که در زمینه شناسایی ویژگیهای فاضلاب ضرورت دارد. با برداشت نمونه‌ها و ارجاع آن به آزمایشگاه و یا اجرای بعضی آزمایشهایی که به تشخیص ویژگیها کمک کند در به دست آوردن پساب با کیفیت مطلوب تعیین شده توفیق حاصل نمایند. نمونه‌های کلی که تطبیق عملیات اجرایی تصفیه راء از ورود فاضلاب به تصفیه خانه تا خروج پساب از تصفیه‌خانه شامل می‌شود ممکن است به آزمایشگاه مجهز تصفیه‌خانه یا آزمایشگاهی در خارج از تصفیه‌خانه که مورد اعتماد مدیریت تصفیه خانه باشد ارسال گردد. همراه نمونه‌هایی که به آزمایشگاه ارجاع می‌شود. اطلاعات جامع شامل : شرایط نمونه‌گیری و زمان و محل برداشت نمونه. ارسال می‌گردد. بطور کلی می‌توان فاضلاب‌ها را به سه گروه متمایز شامل: فاضلابهای خانگی. فاضلابهای صنعتی و فاضلابهای سطحی تمٌسیم‌بندی کرد که ممکن است تصفیه خانه دریافت کننده هر یک و یا ترکیبی از دو با سه گروه فوق باشد. به هر حال منابع تولید فاضلاب است که در ویژگیهای فاضلاب مور واقع می‌شود و همین ویژگیهای فیزیکی. شیمیایی و بیولوژیکی و چگونگی ترکیب فاضلاب است که نوع و مراحل تصفیه را تعیین می‌کند. فاضلاب خانگی. ابتدا از نقاط مسکونی جمع آوری شده و فاضلابهای ناشی از فعالیت‌های غیر صنعتی و موسسات خدمات عمومی به آن اضافه می‌شود. ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- تقریباً می‌توان گفت که فاضلابهایی که به طور مداوم از مناطق مسکونی جاری می‌شوند. دارای ترکیب یکنواخت می‌باشند. مگر اینکه تغییراتی در ترکیب آنها در اثر تغییر در شرایط جغرافیایی. اجتماعی. اقتصادی و یا اقلیمی ظاهر شود. راهبران تصفیه خانه نیز ضرورت دارد که از چگونگی دریافت فاضلابهای شهری و منابع دیگر تولید فاضلاب و جمع آوری آنها و الحاق بارش آب‌ها در مجاری جمع‌آوری و انتقال. اطلاع داشته باشند؛ زیرا افزایش میزان فاضلابهای ورودی در تصفیه‌خانه. در شرایط هیدرولیکی تصفیه خانه اثر نامساعدی خواهد داشت. مگر تصفیه‌خانه‌هایی که فاضلابهای خانگی را به طور مجزا تحت عملیات تصفیه قرار داده و جریانهای آبهای سطحی و سیلابی را در بخشی دیگر از تأسیسات دریافت می‌کنند. در تصفیه‌خانه‌هایی که جریان سیلابها و آب ذوب بپرف را توأم با فاضلابهای خانگی دریافت می‌کنند تغییرات شدیدی در پسابهای خروجی در شرایط تغییر فصل پیدا خواهد شد مضافاً اینکه این تغییرات ممکن است سبب انحلال مواد آلی و پیوستن مواد معلق آلوده کننده در پساب باشد که همراه با جریانهای سیلابی و شستشوی گذرگاهها و آبهای حاصل از جریانهای خیابانی در فاضلاب وارد شده‌اند. اثر هیدرولیکی و آلوده سازی جریانها در ساعات اولیه بارندگی‌ها و به ویژه در شرایط اولین بارش فصلی خیلی شدید خواهد بود. ۱-۴ ویژگیهای فیزیکی فاضلاب ویژگیهای فیزیکی فاضلاب شامل: دما. رنگ. بو. کدورت و میزان جریان فاضلاب و هدایت الکتریکی و قابلیت ته‌نشینی مواد معلق همراه آن است. بهره‌برداران تصفیه خانه فاضلاب. در اقداماتی که مر بوط به عملیات تصفیه و راهبری تاسیسات است. به‌طورکلی بعضی از ویژگیهای فوق را برای تشخیص و مراقبت در تصفیه و راهبری ۱-۱-۴ دما دمای فاضلاب نشان دهنده انرژی حرارتی است که در آن وحود دارد. درجه حرارت با دومفیاس مختلف درجه سانتیگراد ( ۳*) و درجه فارنهایت ( ۲(*) که با رابطه زیر قابل تبدیل به همدیگر می‌باشند اندازه گیری می‌شود. (۳۲- ۹۳-۵۲ (۲) و 250+۳۷ - ۲ (۱) ۹ ۵ معمولاً فاضلاب کمی گرم‌تر از آب سردی است که از شیر دستشویی منازل دریافت می‌شود. زیرا در مسیر جریان فاضلاب. پساب‌ها و آبهای مصرف شده گرم خانه‌های مسکونی و سایر منابع تولید فاضلاب در آن تخلیه می‌شود. به -------- صفحهٔ بعد -------- سبب اینکه فاضلاب مسیر طولانی را قبل از ورود به تصفیه‌خانه طی می‌کند دمای فاضلاب ورودی به تصفیه‌خانه تقریباً معادل دمای زمین است. بنابراین در فصل تابستان. فاضلاب گرم‌تر از زمستان خواهد بود و میانگین دمای سالانه فاضلاب بین ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتیگراد (۵۰ تا ۷۰ درجه فارنهایت) خواهد بود. بطور کلی میزان فعالیت‌های بیولوژیکی در فاضلاب نیز با دمای آن بستگی دارد. بنابراین چنانکه دماکمی بالا رود. میزان فعالیت میکروارگانیسم‌ها در تغذیه از مواد آلی موجود در فاضلاب و مصرف اکسیژن آنها نیز افزایش می‌یابد. فعالیت میکروارگانیسمها تا رسیدن به درجه حرارت بهینه برای آنها. با ازدیاد دما افزایش می‌یابد و سپس با ازدیاد دما فعالیت میکروارگانیسمها شروع به کاهش می‌کند. افزایش ناگهانی دمای فاضلاب شهری ورودی به تصفیه خانه نشان دهنده ورود فاضلاب صنعتی به شبکه می‌باشد و نقصان ناگهانی دما نشان‌دهنده ورود فاضلابهای سطحی با نفودذی است. ۲-۱-۴ رنگ رنگ فاضلاب به نوع. مقدار مواد محلول. مواد معلق و کلوئیدی که همراه فاضلاب می‌باشد بستگی دارد. فاضلابهایی که تازه باشند معمولاً به رنگ خاکستری است و جنانکه فعالیت‌های بی‌هوازی در فاضلاب آغاز گردد رنگ تیره‌تر خواهد شد. رنگ‌های تیره‌تر موید این است که فاضلاب نیاز به هوادهی دارد. رنگ‌های دیگر معمولاً حاکی از تخلیه فاضلابهای صنعتی در جریان فاضلاب است. به طور مثال رنگ‌های آبی. سبز یا نارنجی ممکن است ناشی از صنایع آبکاری باشد و رنگ‌های قرمز. آبی. زرد نیز از رنگ‌کاریها تخلیه می‌شود. در صورتیکه رنگ فاضلاب سفید است موید تخلیه فاضلاب صنایع لبنیات یا رنگ شیره گیاهی است. اطلاع از صنایعی که در جوار سیستم جمع آوری و انتقال فاضلاب استقرار دارند و رنگ و کیفیت فاضلابی که در این سیستم دفع می‌کنند برای راهبری تصفیه‌خانه فاضلاب حائز اهمیت است. ۲-۱-۴ بو با وجوداینکه بو پارامتر دقیفی محسوب نمی شود ولی منبع اطلاعاتی بسیار با ارزشی برای بهره‌برداران می‌باشد. حس بویایی انسان نسبت به بو کاملاً حساس است و عوامل تولید بو در فاضلاب را به خوبی تشخیص می‌دهد. فاضلاب تازه بوی «کیک» می‌دهد. دیگر فاضلابها مانند فاضلاب تأسیسات نفت و حلال‌ها بوی غیر طبیعی به فاضلاب می‌دهند که مید اختلاط با فاضلابهای صنعتی مزبور است. از آنجا که ممکن است برخی ترکیبات دارای بوی مسموم کننده در فاضلاب تخلیه شده باشند. رعایت احتیاط در بوییدن نمونه فاضلاب لازم است. ولی بوییدن فاضلابی که در بطری ارایه شود ممنوع است مگر اینکه با رعایت توصیه‌های موازین حفاظتی انجام گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- تشخیص بوهای غیر عادی در یک تصفیه خانه به ویژه در مناطق محصور. مستلزم رعایت دقیق دستورالعمل‌های حفاظتی در نمونه آب و یا در بازدید از تصفیه خانه است. واکنش‌های شیمیایی بی هوازی. در محیط فاضلاب. گاز سولفیدهیدروژن (11۲5) تولید می‌نماید که با بوی تخم مرخ گندیده شناخته می‌شود. وجود گاز 1۲5] با انتشار بوی نا مطبوع. راهبری تصفیه خانه را به ضرورت بالا بردن مقدار اکسیژن محلول فاضلاب آگاهی می‌دهد. نظر به اینکه این گاز شاخص عملکرد نامناسب سیستم تصفیه است علاوه بر سمی بودن. خاصیت خورندگی نیز دارد. همچنین گازمتان نیز ممکن است همراه با سولفیدهیدروژن باشد که دارای قابلیت انفجار بیشتری نسبت به آن است. شرایطی که به تولید گاز متان و سولفید هیدروژن می‌انجامد به اکسیژن بسیار زیاد نیازمند است و موجب محیط عاری از اکسیژن می‌گردد. بنابراین وجود سولفید هیدروژن و متان رعایت موازین ایمنی بسیار دقیقی را می طلبد. اندازه گیری کدورت فاضلاب با دستگاه «کدورت سنج» انجام می‌شود. تغییر ممّدار مواد معلق جامد و مواد محلول مولد رنگ همراه فاضلاب در میزان کدورت مژْئراست. اندازه‌گیری کدورت در فاضلاب ورودی توصیه شده است. همچنین به وسیله یک سیستم خودکار مقدار کدورت پساب خروجی از حوضهای ته‌نشینی مرحله دوم اندازه‌گیری می‌گردد و در نتیجه مقدار مواد معلق فرار کرده از این سیستم مشخص می‌شود. این اطلاعات می‌تواند اساس تنظیم جریان متوسط فاضلاب بر حسب ساعت. روز. هفته و سال متغیر می‌باشد. جریان روزانه فاضلاب به وسعت شبکه جمع‌آوری فاضلاب بستگی دارد و عموماً شبکه‌های جمع‌آوری کوچک تغییرات زیاد جریان روزانه را سبب می‌شوند. سایر عوامل موثر بر تغییرات جریان شامل نوع ایستگاه پمپاژ نوع صنایع و همچنین ویژگیهای جمعیت و فرهنگ آنها می‌باشد. حداکثر جریان روزانه که به تصفیه خانه‌های کوچک وارد می‌شود؛ بر اساس برنامه زمانی زیر است: حداقل حجم فاضلاب دریافتی در تصفیه خانه معمولاً ساعات آخر شب تا نزدیک صبح خواهد بود (۸تا ۱۰ صبح . ۲تا ۱۴و ۱۶ تا ۱۹ بعدازظهر). جریان حداکثر و حداقل با توجه به وسعت شبکه جمع‌آوری و طول مسیر انتقال دارای تغییراتی است. طولانی بودن مسیر سبب تعدیل جریان فاضلاب ورودی به تصفیه‌خانه می‌شود که دیگر نیازی به در نظر گرفتن حجم ذخیره‌سازی -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۱-۴ هدایت الکتریکی ! هدایت الکتریکی فاضلاب نشان دهنده غلظت مواد محلول موجود در آب مصرفی آن شهر است. بالا رفتن غیر طبیعی هدایت الکتریکی مید تخلیه‌های غیر عادی به سیستم فاضلاب است که معمولاً ناشی از تخلیه فاضلابهای صنعتی خواهد بود. با افزودن مواد هادی. مانند نمک طعام در جریان فاضلاب و یادداشت زمان ورود محلول مزبور و قرائت هدایت الکتریکی در پایین دست می‌توان زمان انتقال فاضلاب را در فواصل مختلف اندازه گیری کرد. ۷-۱-۴ ته‌نشین مواد جامد فاضلاب به صورت زیر طبقه‌بندی می‌شوند: محلول. مواد ریزدانه یا کلوئیدی. مواد قابل ته‌نشینی و مواد شناور. مواد محلول و مواد کلوئیدی و مواد شناور نیز تحت عنوان «مواد ته‌نشین نشدنی» گروه واحدی را تشکیل می‌دهند. مواد جامدی که به صورت محلول در فاضلاب وجود دارند. قابلیت عبور از صافی‌های غشایی با مجاری ۰/۴۵ میکرومتر قطر را دارا می‌باشند مانند محلول قند و نمک طعام. مواد کلوئیدی نیز از دانه‌های بسیار ریز و غیر قابل ته نشینی در فاضلاب می‌باشند که در محیط مایع ته‌نشین نشده ولی در اثر عبور دادن از صافی‌هایی غشانی با منافذ ۰/۴۵ میکرومتر در روی صافی باقی می‌مانند. مواد جامد قابل ته‌نشینی نیز در صورت سکون و توقف طولانی از فاضلاب جدا شده و ته‌نشین می‌شوند. قابلیت ته‌نشینی این مواد نیز با اجرای آزمایش بر اساس دستورالعمل‌های استاندارد که با توقف یک ساعت یا توقف ۳۰ دقیقه‌ای توصیه شده است تعیین می‌گردد که می‌توان درصد ممّدار ته نشینی را در هر یک از دو روش استاندارد مشخص نمود. این روشها در زیر شرح داده شده است. اجسام شناور موادی هستند که وقتی جریان فاضلاب متوقف گردد در سطح فاضلاب شناور می‌شوند. قسمت مهمی از این مواد را «روغن» و جربی. تشکیل می‌دهد که به طور متعارف یکی از مزاحم‌ترین آلاینده‌های فاضلاب است. ۹۱-۷۷-۱۴ ۰ ی ی ند ید برای احرای این آزمایش یک عدد ظرف شیشه‌ای مخروطی شکل مدرج که به نام قیف «ایمهاف» " خوانده می‌شود مورد نیاز خواهد بود. برای مدت یک ساعت. «فاضلاب خام» راکه از ابتدای ورود به تصفیه خانه نمونه گیری شده در ۱-۳1۵01۲۵۵] 1۷ 2- 1۳۵۲۲ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- می‌کنند. زمان. حجم رسوب ته‌نشین شده و حجم مایع که در بخش فوقانی مخروط طبقه روشنی را تشکیل داده است یادداشت و بر حسب میلی‌لیتر در هر لیتر گزارش می‌شود. ارقام ۰ تا ۲۰ میلی‌لیتر در هر لیتر از فاضلاب خام و ۱تا ۱ میلی‌لیتر در هر لبتر برای فاضلاب خروجی از حوض ته‌نشینی اولیه اندازه‌گیری و گزارش می‌شود. ۲-۷-۱-۴ سنجش قابلیت ته‌نشینی حجمی (در روش نیم ساعتی) روش آزمایش ته‌نشینی نیم ساعته. در مورد «لجن فعال» اجرا می‌شود که به منظور اطلاع از ویژگیهای فلوک‌های بیولوژیک است. از لوازم آزمایش. «استوانه مدرج یک لیتری» و یا وسیله اختصاصی جهت این آزمایش که ته‌نشین ۱ ۰ ۰ 3 ۰ ۰ 1 1 کننده خوانده می‌شود را می‌توان ذکر کرد. این استوانه مدرج بلورین با قطر بزرگ و گنجایش ۲ لیتر است و نتیجه .۰ ۰ ۰ : ۲ ۹ ۰ ۹ ازمایش به میلی لیتر در هر لیتر برای حجم لجن نه‌سشین شده (/55۷) گزارش خواهد شد. که معمولا بین ۰ تا ۰ میلی لیتر در هر لیتر خواهد بود و نتیجه آزما یش به غلظت مواد معلق بستگی دارد. در مورد فاضلابی که خواص ته‌نشینی کمتری دارد نتیحه آزمایش با ارقام فوق متفاوت خواهد بود و در هر حال نتیحه آزمایش حاکی از وحود مشکلاتی در بهره‌برداری است. گزارش آزمایش ۰ دقیقه‌ای درموردی که مایع مخلوط مورد آزمایش قرار می‌گیرد با 1 , " ۴ علامت (۱/185) ۲ گزارش می‌شود که با در دست داشتن این اطلاعات اندیس حجم لحن (5۳1) مخحاسبه می‌شود. ٩۷] > ۹5۹5۷۷۷۱۰۰۰ 5 ۲-۴۳ میکروارگانیسمهای بیماری‌زا در فاضلاب ازمایشهای میکروبیولوژیکی. وجود ارگانیسم‌های بیماری‌زا " و باکتریهای شاخص راکه تحت عنوان «ارگانیسم‌های پاتوژن» خوانده می‌شود. مشخص می‌سازد. این ارگانیسم‌ها برای «فاضلاب» معرف شرایط تصفیه و گندزدایی پساب آزمایش به کار گرفته شده بطور متعارف برای تشخیص «باکتری‌های شاخص آلودگیها» خواهد بود که به طور کلی ۰ ۳1 ۶ ۶ معرف و شناساگر وجود ارگانیسم‌های بیماری زا می‌باشد. «باکتریهای شاخص» که معمولا برای این منظور به کار (/55۱) ۷۵1۳۵ ععلباک 5060 -2 1-0 (5۱1) 100 ۷۵۱۵۵ ععلیا5 -4 40 06060 هناگ 1100۲ ۱۸۱۲۵۵ -3 1۵10210۲ -6 0 -5 ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- آزما یشهایی که باید به کار گرفته شوند. مستلزم استفاده از آزمایشگاه. دستگاههای ویژه و امکانات تخصصی است. روش آزمایشهای مورد نیاز که برای تعیین کیفیت میکروبی و بیولوژیکی فاضلاب و پساب می‌توان از آنها بهره‌گیری کرد در کتاب «استاندارد متل)۱ به طور کامل ارایه شده است. ۱-۲-۴ شاخص برای باکتریهای بیماری‌زا کلی فرم‌های مدفوعی که به تعداد فراوان در محیط زیست و نیز به تعداد فوق العاده زیاد در فاضلاب خام وجود دارند در پایان عملیات تصفیه ثانویه (مرحله دوم تصفیه) فاضلاب به میزان قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد و لیکن هنوز به تعداد زیاد در پساب خروجی از مرحله دوم تصفیه باقی خواهد ماند. نتیجه شمارش «کلی‌فرم‌ها» تحت عنوان‌های «کل کلی فرم‌ها» و «کلی فرم‌های مدفوعی» گزارش می‌شود و این ارگانیسم‌ها فی‌النفسه بیماری‌زا نیستند ولیکن این ارقام گزارش به این دلیل به عنوان شاخص تعداد ارگانیسم‌های بیماری‌زا به کار گرفته می‌شوند که مقاومت آنها در برابر مواد ضدعفونی کننده بیشتر از غالب ارگانیسم‌های بیماری زا می‌باشد و تعداد آنها به مراتب بیش از ارگانیسم‌های بیماری‌زا و شمارش آنها ساده‌تر است. بنابراین حذف نسبی کلی‌فرم‌ها به آن معنی است که ارگانیسم‌های بیماری‌زا وجود ندارد. در روش فیلتر غشایی شمارش کل کلی فرم‌ها و شمارش باکتریهای مدفوعی به واحد «کلنی‌ها در یکصد میلی‌لیتر» " ارایه می‌شود و در صورتی‌که آزمایش با به کارگرفتن تعدادی لوله‌های آزمایش برای کشت نمونه. اجرا شده است به (۱۸0۸۷) که تعداد احتمالی کلی فرم‌ها در یکصد میلی‌لیتر از نمونه است گزارش خواهد شد. در غالب مجوزها حدی از کلی فرم‌ها قید شده. بنابراین بعضی از اشکال ضد عفونی مانند کلرزنی معمولاً برای حفظ این حدود ضرورت دارد. ۲-۲-۴ آزمایش میکروسکپی آزمایش میکروسکپی فاضلاب و فرآیندهای مختلف تصفیه آن قادر است اطلاعات ذیقیمتی را در خصوص ویژگیهای بیولوژیکی سیستم تأمین کند و بدان وسیله کنترل فرآیندها و به ویژه فرآیند لجن فعال میسر می‌گردد. آزمایش میکروسکپی لجن. وضعیت لجن را روشن می‌کند و در مورد مسایل فرآیندها هشدار می‌دهد. آزمایش میکروسکپی شکل ظاهری لخته‌ها. روشنی لجن آب. نوع و توزیع پروتوزوآ و وجود یا عدم وجود تاژکداران و میکروارگانیسم‌های رشته‌ای " را نشان می‌دهد. ۵0 ۷۷/۵۱۵۲ ۵۲ ۳۵۱۵۱۵۵ ۵طا ۵۲ کل0 ۱۳ ما5 -۱ 7 ۳۳۵۵|60 1۸۵۵۱ -3 از 100 عم دعندو|امن ان انضسا -2 4 ۳۱1۵301105 -5 4 -4 ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۴۳ ترکیب سیمیایی آزمایش شیمیایی فاضلاب و فرآیندهای داخل تصفیه‌خانه اطلاعات وسیعی در خصوص ویژگیهای فاضلاب و وضعیت فرآیندهای تصفیه در اختیار ما قرار می‌دهد. آزمایشهای شیمیایی اطلاعاتی در خصوص غلظت موادی که باید آزمایش شوند. به ما می‌دهد. این اطلاعات به ویژه وقتی با میزان جریان در نظر گرفته شوند در تعیین بار جرمی و همچنین مساعدت به بهره‌بردار برای پایش و کنترل فرآیندهای تصفیه به کار خواهد آمد. برای هماهنگی با مجوز صادر شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست و یا ارگانهای مسئول ممکن است به تجزیه و تحلیل‌های شیمیایی متعدد نیاز باشد. ترکیبات شیمیایی را با توجه به اهداف خاص می‌توان به چند گروه تقسیم کرد. در مواردی. لازم است بخش محلول و بخش غیر محلول یک مولفه از یکدیگر تفکیک گردند. چنین اطلاعاتی به ارزیابی عملکرد واحدهای تصفیه و با عملکرد مورد انتظار طرحهای توسعه جدید کمک می‌کند. اختلاف بین غلظت ترکیبات محلول و غیر محلول با اندازه گیری کل مواد و سپس بعد از صاف کردن به کمک صافی غشایی فیلتر (۰/۴۵ میکرون) حاصل می‌گردد. با کم کردن غلظت مواد محلول از غلظت کل مواد جامد. غلظت مواد غیر محلول یا دانه‌ای به دست می‌آید. [۱ ۱-۳-۴ رقم ] ام که بطور کلی حدود تغییرات آن بین ۱ تا ۱۴ می‌باشد. غلظت یونی هیدروژن را در محلول نشان می‌دهد. رقم ۷ نماینده حالت خنثی در محیط است و چنانچه رقم ] از کمتر از ۷ باشد محیط اسیدی و اگر بالاتر از ۷ باشد محیط رقم | اط در فرآیند تصفیه فاضلابهای بیولوژیکی بسیار حائز اهمیت است زیرا. میکروارگانیسم‌ها در محیطی که شرایط ]ام آن بین ۶/۵ تا ۸ باشد فعالیت کافی دارند و در شرایط خارج از محدوده ارقام ۶/۵ تا ۸ فعالیت میکروارگانیسم‌ها تضعیف و یا متوقف می‌گردد. عمل «نیترات‌سازی ْ به ویژه در برابر [[0 محیط حساسیت دارد. در سیستمهای بیولوژیکی غیر آشنا برای باکتری. تقلیل 011 به کمتر از رقم ۶ موجب توقف فعالیتهای بیولوژیکی خواهد گردید. فاضلاب خام معمولاً دارای شرایط ]01 نزدیک به رقم ۷ است و هرگونه تغییر شدید در این شرایط حاکی از الحاق فاضلابهای صنعتی یا فاضلابهای غیر خانگی است. فعالیتهای بیولوژیکی غیر هوازی ۳11 را تقلیل می‌دهند. بنابراین 1۳0 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- افت 1 همراه با مشاهده رنگ تیره و بوی هیدروژن سولفوره نشانه‌ای از گندیدگی در سیستم جمع‌آوری و با فرآیندهای تصفیه می‌باشد. قلیاییت محدود. مانع فعالیتهای بیولوژیکی شود. ۲-۳-۴ قلیاییت! قلیاییت فاضلاب با میزان اسید مورد نیاز برای خنثی کردن خاصیت قلیانی آن اندازه‌گیری می‌شود. برای سهولت کار واحد قلیاییت به صورت «میلی‌گرم در هر لیتر کربنات کلسیم» انتخاب می‌شود. ترکیبات متعددی ایجاد قلیاییت می‌کنند. خواص آب مصرفی در قلیاییت موثر است. مثلاً در صورتی که سختی آب زیاد باشد قلیاییت فاضلاب نیز افزایش می‌یابد. قلیابیت زیاد فاضلاب در واحدهای تصفیه موجب اختلال تصفیه فاضلابهای صنعتی اسیدی تخلیه شده می‌شود. در مواردی فرایند نیتریفیکاسیون در تصفیه ثانویه. باعث کاهش قلیاییت می‌شود. بنابراین تقلیل در قلیاییت در تصفیه ثانویه فاضلاب نشان دهنده نیتریفیکاسیون در این مرحله از تصفیه می‌باشد. ۲ ۳ : : ۳ ۰ در نتایج ازمایش شیمی فاضلاب. یکی از ارقامی که ارایه می‌شود تحت عنوان «کل مواد جامد » است. مقدار «کل‌مواد ۴ ۳ جامد» شامل «مواد محلول » و «موادمعلق "» خواهد بود و هر یک از این دو گروه مواد نیز به نوبه خود به مواد حامد ۰ ی ۷ ع «ثابت و فرار » تفسیم می‌شوند. کنترل فرآیند تصفیه مستلزم این است که بهره‌بردار از میزان غلظت جامدات ورودی. خروجی. مراحل تصفیه و نحوه اندازه گیری آنها اطلاع داشته باشد. در جدول ۱ نمونه‌ای از گزارش مواد جامد فاضلابهای خانگی ارائه شده است. 5015 -2 ۸۱۵۷ -| 40 -4 505 1012 -3 دل50[1 ۳۱۲۵۵ -6 5015 5۵06060 -5 505 ع۱۷/۵1۵1[6 -7 ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱- نمونه‌ای کل مواد جامد مواد جامد ثابت مواد جامد فرار مواد معلق: کل مواد معلق مواد معلق ثابت مواد معلق فرار مواد حامد محلول: کل مواد محلول مواد ثابت مواد فرار #+ درکشور انگلستان گاهی بیش از این مقد ۴-۳-۴ نیاز اکسیژن بیولوژیکی " ۵ روزه ازمایش م1301 برای تعیین مقّدار اکسیژن مو فاضلاب می‌باشد. از آنجایی که سرعت فعالیت بیولوژیکی به دما انجامد. آزمایش 1701 در شرایط ۲ ۲۰ و ۵ ر تثشیت می‌گردند. اندازه‌گیری م1701 یکی از تعیین بار آلی آنها است. در طراحی‌ها آزمایشر اکسیداسیون مواد آلی نمونه فاضلاب خواهد بو نیتروژن) به کار می‌رود تحت عنوان «اکسیژن (11۳۵86 0۵1) ۱1۵1165 0۳22016 کلا060 از گزارش مواد جامد فاضلابهای خانگی مقادیر مواد جامد بر حسب میلی‌گرم بر لیتر ۳۵۰ ۷۰۰ ۱۳۰۰ ۱۷۵ ۳۵۰ ۶ ۱۱۷۵ ۳۵۰ ۶.0۰ ۱۰۰ ۳۰ ۳۵۰ ۳۰ ۵۰ ۷۵ ۹۷/۰ ۱۵۰ ۳۷۵ ۳۲۵۰ ۰ ۵ ۸۵۰ ۱۳۵ ۳۰۰ ۵5۲۳۵ ۱۰:۵ که ۳۳۵ ار است. رن (301ا) رد نیاز به منظور تشیت بیولوژیکی یک نمونه خاص برداشت شده از محیط بستگی دارد و ممکن است تثبیت کامل ۲۱ تا ۲۸ روز به طول رز استاندارد شده است که در این شرایط حداکثر حدود ۷۰/ مواد آلی مشخصات مورد نیاز مهم در اصول طراحی تصفیه‌خانه فاضلاب و 1301۵ معمولاً به منظور آگاهی از مقدار اکسیژن مورد نیاز برای . مقدار اکسیژنی که برای اکسیداسیون مواد آلی کربنه ‏ (مواد آلی بدون |- 85۱۵۵۵۱۵] 0۷66000 406 2-4 ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه را مجدداً تحت شرایط اکسیداسیونی قرار دهیم. در این صورت واکنشهای شیمیایی مرحله دوم که تحت عنوان «نیتریفیکاسیون» شناخته می‌شوند پیش می‌آید. در خلال این مرحله باکتریهای موجود. آمونیاک رابه نیترات و زمان مورد نیاز برای تغییر محیط از واکنش‌های کربناتی به واکنش‌های نیتروژنی نیز با نمونه فاضلاب ارتباط دارد. چنانکه ارگانیسم‌های فعال در نیتریفیکاسیون قبلاً در نمونه فاضلاب وجود داشته باشند. ممکن است پدیده نیتریفیکاسیون قبل از خاتمه ۵ روز اتفاق بیفتد. تصفیه خانه‌هایی که دارای طراحی دو مرحله‌ای هستند. برای حذف (آ3)(1] کربنه به کار می‌روند. معهذا واکنش‌های نیتروژنه می‌توانند در پساب مرحله دوم که به خوبی تثبیت شده است در طول ۵ روز زمان تثبیت به دفعات اتفاق بیفتند. اکسیژن مورد نیاز ۵ روزه در فاضلابهای کشور ایالات متحده امریکا معمولاً بین ۱۰۰تا ۲۵۰ میلی گرم در هر لیتر (برای فاضلابهای شهری) متغیر است لیکن امکان دارد در کشور انگلستان بیش از این مقمّدار باشد. در تصفیه خانه‌هایی که شبکه‌های جدید جمع آوری فاضلاب به آنها متصل شده است با آبهای نفوذی و تراوشی کم. ممکن است ۵ 13010 به مقدار حداکثر میزان بالا نزدیک باشد. برای جلوگیری از تداخل اکسیداسیون مواد ازته و در نتیجه کاهش دقت اندازه‌گیری م301۵ 1:۳۸ توصیه کرده است که با افزودن مواد باز دارنده خاص از اکسیداسیون مواد ازته در مدت آزمایش جلوگیری شود. ۱-۴-۳-۴ اکسیژن مورد نیاز شیمیایی ! (۲۵0) آزمایش (۲01 برای تخمین سریع (1301 یک نمونه فاضلاب است. این روش بر پایه اکسیداسیون شیمیایی در نمونه عمل می‌کند و اطلاعات لازم را بجای ۵ روز طی ۳ تا ۴ ساعت تأْمین می‌کند. نتایج آزمایش (۲01 معمولاً بیشتر از آزمایش (1301 است. رابطه بین 13010 و ۲01 در تصفیه‌خانه‌ها متفاوت است. بنابراین کاربرد نتیجه آزمایش ۲01 به تنهایی در راهبری تصفیه‌خانه مستلزم این است که آزمایش * 010 و 13010" به موازات هم اجرا شده باشد. نتیجه‌ای که از این آزمایش به دست می آید. اجازه خواهد داد که در هر تصفیه خانه بتوان رابطه ۲0 : 13010 را محاسبه کرد. ولی این رقم در مورد فاضلاب ورودی و پساب خروجی همواره متغیر خواهد بود. نسبت * 13010:0010" معمولاً برای فاضلاب ورودی ۰/۵:۱ خواهد بود که در مورد پساب ثانویه که خوب تثبیت شده است به ۰/۱:۱ کاهش می‌یابد. رقم ۲010 معمولاً در فاضلاب‌ها بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌گرم در هر لیتر متغیر است. 40 6ع 0 آمنس -ا ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۴۳ نیتروژن نیتروژن در فاضلاب به چهار صورت زیر وجود دارد: - نیتروژن آلی - نیتروژن آمونیاکی (به صورت آمونیاک آزاد و یون آمونیم) - نیترات وجود هر یک از انواع نیتروژن در فاضلاب بیانگر میزان تثبیت مواد آآلی است. به‌طور مثال. در فاضلاب تازه غلظت نیتروژن آلی و آمونیاکی بیش از غلظت نیترات و نیتریت است. زیرا نیتروژن آلی تحت تاثیر عوامل زیستی ابتدا به آمونیاک و سپس در شرایط مناسب به نیتریت یا نیترات تبدیل خواهد شد. علاوه بر این توده بیولوزیکی می‌تواند قسمتی از نیتروژن را مصرف کند. تغییرات در انواع نیتروژن می‌تواند اطلاعات با ارزش و ذیقیمتی در رابطه با تصفیه فاضلاب ارائه دهد. افزرایش غلظت آمونیاک در ته‌نشینی اولیه نشان دهنده حالت گندیدگی و تجمع بیش از حد لجن است. بالارفتن غلظت نیترات و نیتریت در مرحله دوم تصفیه. موید واکنش‌های نیتریفیکاسیون است. غلظت متعارف نیتروژن در فاضلاب خام شهری معمولاً ۲۰ تا ۸۵ میلی‌گرم بر لیتر بر حسب کل مقدار نیتروژن است (جمع نیتروژن آلی. آمونیاکی. نیتریت و نیترات). از مقادیر مزبور ۸ تا ۳۵ میلی‌گرم بر لیتر نیتروژن آلی و ۱۳ تا ۰میلی‌گرم بر لیتر نیتروژن آمونیاکی خواهد بود. البته غلظتهای پایین‌تر نیتریت و نیترات ممکن است وجود داشته باشد. جنانجه فاضلابهای صنعتی حاوی 1701 به فاضلاب خانگی اضافه شود نسبت 1701 به ازت موجود در فاضلاب ازحد متعارف بیشتر خواهد شد و در این صورت فرآیند به غلظت نیتروژن وابسته خواهد بود. در چنین حالتی باید به صورت مصنوعی از منابع دیگر ازت لازم را تأمین کرد. روشهای متعددی برای آزمایش و اندازه‌گیری نیتروژن کل و یا هر یک از انواع نیتروژن‌ها وجود دارد. مقدار نیتروژن آلی با استفاده از روش کجلدال " اندازه گیری می‌شود. با این روش مقدار نیتروژن آلی و آمونیاک را می‌توان اندازه گیری کرد که بعداً مقدار آمونیاکی که جداگانه اندازه گرفته شده از نتیجه به دست آمده کسر خواهد شد. مقادیر نیترات و نیتریت نیز جداگانه اندازه‌گیری می‌شوند. غلظت نیترات نیز با روشی تعیین می‌شود که مقّدار کل نیترات و نیتریت را اندازه گیری کرده و سپس ممقّدار نیتریت را از آن کسر می‌کنند. ۶-۳۴ فسف فسفر نیز همانند نیتروژن. به صورت ترکیبات متعددی در فاضلاب وارد می‌شود و یکی از مواد اساسی برای رشد و تولید مثل میکروارگانیسم‌هاست. |- (010۵1 ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- وجود بیش از حد فسفر در آبهای سطحی به شکوفایی فوق العاده آلک‌ها و پیری زودرس " منابع آب سطحی منجر می‌شود. به دلایلی که گذشت استانداردهایی برای میزان مجاز فسفر در پساب خروجی از تصفیه خانه‌های فاضلاب در نظر گرفته شده است. فسفر نیز می‌تواند به صورت «ارتوفسفات»» «پلی فسفات» و «فسفات آلی» مشاهده شود. اندازه‌گیری توأم ترکیبات فسفر تحت عنوان «کل فسفات» می‌باشد. اورتو فسفات متعارف ترین‌نوع ترکیبات فسفر است که برای توده بیولوژیکی فراهم بوده و در بعضی موارد کنترل آن لازم است. بعضی از ترکیبات «پلی فسفات» که ترکیبات قابل هیدرولیز شدن نامیده می‌شوند در محیط اسیدی به ارتوفسفات تبدیل می‌شوند. در فاضلابهای خانگی معمولاً مقدار فسفات کل ۲ تا ۲۰ میلی‌گرم بر لیتر خواهد بود که شامل ۱ تا ۵ میلی‌گرم بر لیتر فسفات آلی و ۱ تا ۱۵ میلی‌گرم بر لیتر فسفات‌های معدنی است. ۷-۳-۴ کلر به‌سبب میل ترکیبی بسیار شدید کلر. کلر آزاد به طور معمول در فاضلاب خام وجود ندارد. کلر معمولاً برای ضدعفونی می‌باشد. کلر باقیمانده با روشهای آزمایشگاهی و یا با استفاده از تجهیزاتی که به طور دائمی ۲ می‌تواند اندازهگیری و نتیجه را اعلام کند. قابل اندازه‌گیری خواهد بود. ۸-۳-۴ سولفیدها هیدروژن سولفوره به طور مستمر سبب خورندگی شبکه جمع‌آوری فاضلاب و تأسیسات و تجهیزات تصفیه خانه شده و اثرات سوء داشته و نیازمند کنترل است. اندازه‌گیری غلظت سولفید می‌تواند بیانگر شدت خورندگی و همین طور موْثر بودن برنامه‌های پیشگیری از خورندگی باشد. ۰ ۳ ۹-۳-۴ چربی, روغن وگریس‌ها مواد جرب و روغن و گریس‌ها در حریان فاضلاب در تصفیه‌خانه به صورت مواد شناور وارد می‌شوند. این مواد (۳)7) ممکن است به صورت ذرات شناور یا به صورت امولسیون ؟ در داخل فاضلاب یا به صورت محلول به 1 2- 00 - 6 ۳ -4 65 800 ,دا(0 بداه۳ -3 ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مواد چرب به مواد قطبی ! و مواد غیر قطبی " نیزگروه بندی می‌شوند. موادی که قطبی باشند معمولاً «قابل تجزیه بیولوژیکی» " بوده و از حیوانات دفع شده‌اند و مواد غیر قطبی به سادگی قابل تجزیه نبوده و به طور طبیعی از مشتقات اندازه گیری 60 در ورودی و خروجی تأسیسات تصفیه خانه اطلاعاتی را درمورد میزان حذف این مواد ارانه می‌کند. چنانکه چربی و روغن و گریس بیش از حد به مرحله ثانویه تصفیه وارد شود. چربی و روغن به توده بیولوژیکی خواهد چسبید و به سبب چگالی کم چربیها. ته نشینی لجن بیولوژیکی به کندی خواهد گرایید و در نتیجه ۱۰-۳۴ آلاینده‌های در اولویت " آلاینده‌های در اولویت تعدادی از مواد شیمیایی هستند که به سبب مصرف فراوان و سمی بودن آنها توسط سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (1: ۳۸) در فهرستی به همین نام ارایه شده‌اند. این فهرست به علت گستردگی مواد شیمیایی سمی و خطرناک پیوسته در حال تغییر است. موادی که در جدول آلوده‌کنندگان سمی مورد بحث قرار گرفته است. به طور کلی از منابع صنعتی ناشی شده و به دو گروه تقسیم می‌شوند: - گروه ترکیبات سمی ای که شامل حلال‌های آلی و حشره‌کش‌ها می‌باشد. - گروه دیگرشامل ترکیبات فلزات سنگین و سیانور و فنل می‌باشد. اجرای آزمایش برای شناسایی و تعیین مقدار غالب موادی که در جدول ذکر شده است. مستلزم تدارک دستگاههای پیجیده‌ای می‌باشد. مضافاً اینکه غلظت این‌گونه مواد در فاضلابهای خانگی جزئی است و در حدود یک واحد در یک بیلیون واحد است. برای جلوگیری از آلودگیهای لوازم و وسایل, در هنگام نمونه‌برداری نیز از لوازم خاص استفاده می‌شود. چنانچه غلظت غالب موادی که در جدول سموم ذکر شده است به حد معینی برسد. به عامل کند کننده رشد بیولوژیک مبدل می‌شوند. فاضلابهای صنعتی که حاوی فلزات سنگین نظیر «کروم» باشند. می‌توانند تصفیه بیولوژیک فاضلاب را تضعیف و با متوقف سازند. تخلیه مواد سمی به سبب سمی بودن و اثر تجمعی برخی از آنها مانند جیوه و یا بی فنیلهای پلی کلره (۳۳]3]) موجب صدمه زدن به محیط زیست آبی می‌شود. این بدین معناست که ارگانیسم‌های بیولوژیکی. مواد سمی را جدا کرده و در خود جمع می‌کنند. تجمع این مواد معمولاً در زنجیره غذایی به تدریج افزایش می‌یابد. تا وقتی که به حد [- 7۳ 2-7 3- 1006872012 [6 4-۳۳1۵۲ ۳۵1۵۵ ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- به جای مشخص کردن هر یک از مواد سمی در فاضلاب روش نوین «آزمایش مسمومیت به روش زیست سنجی» که بر تعیین سمیت کلی پساب متکی است. به‌کار گرفته می‌شود. منطق گزینش این روش دشواریها و هزینه زیاد اندازه گیری مواد سمی می‌باشد. شایان ذکر است که امکان دارد سموم بر یکدیگر تاثیر شیمیایی داشته و از نظر بیولوژیک اثر یکدیگر را تشدید کنند. برای آزمایش مسمومیت به روش زیست سنجی موجودات زنده‌ای را که درجه حساسیت آنها نسبت به مسمومیت کلی مشخص شده است در پساب خروجی تصفیه خانه قرار می‌دهند. تا میزان حساسیت آنها نسبت به شدت سمیت مشخص شود. معمولاً سه نوع موجود زنده در این کار و شرایط مسمومیت محیط به روش آماری ارزیابی می‌شوند. چنانکه پساب خروجی دارای مسمومیت باشد. لازم است جهت شناسایی. ۴-۴ نمونه‌برداری ۲ طرح و اجرای برنامه نمونه برداری موثر مستلزم ملاحظاتی در خصوص دلایل نمونه‌برداری. شیوه جمع‌آوری نمونه‌ها. نقاط نمونه‌برداری. تجزیه و تحلیلهایی که باید برروی نمونه‌ها انجام شود و روشهای ویژه جمع آوری و نگهداری نمونه‌ها است. مواردی که در زیر ذکر می‌شود بازگوی مسائلی است که باید ضمن اقدامات نمونه برداری در ی ۳ ۱-۴-۴ دلایل نمونه‌برداری دلایل تنظیم برنامه‌ریزی برای نمونه‌برداری درتصفیه خانه شامل تطابق کیفیت با ملاحظات قانونی. ایمنی. سنجش و پایش فرآیندها و بالاخره جمع آوری سوابق داده‌ها می‌باشد. این موارد در زیر مورد بحث قرار می‌گیرد: ۱-۱-۴-۴ ملاحظات قانونی که سازمان حفاظت محیط زیست برای کارآًیی تصفیه خانه و شرایط پساب خروجی آن صادر می‌کند و تخلف از آن موجب پیگرد قانونی و پرداخت جریمه خواهد شد. 5۵۱۳۵ -2 8 10210110۷ رد0( -۱ 5۵8 1۵۲ کدمه۵ه ۸ -3 ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- این مجوز در برگیرنده مشخصات مربوط به محل نمونه برداری. نوع نمونه‌ها. تواتر نمونه برداری. تجزیه و تحلیلهایی که در هر محل نمونه‌برداری باید انجام شود و بالاخره تواتر تسلیم گزارشها به ارگانهای کنترل کننده می‌باشد. در این مجوز همچنین لازم است روش تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی بر طبق دستورالعمل تجزیه شیمیایی آب و فاضلاب (استاندارد متد) قید شود. ۲-۱-۴-۴ ایمنی و ملاحظات بهداشتی ! چنانچه روشهای ویژه‌ای در نظر گرفته نشود. نمونه‌برداری و آزمایشهای فاضلاب ممکن است کارکنان را در معرض مخاطرات مختلف از جمله خطر بیماریهای عفونی قرار دهد. این نمونه‌برداری‌ها به بهره‌بردار اجازه می‌دهد که تغییرات بهره‌برداری را بر پایه تغییرات عملکرد فرآیندها و همچنین سوابق بهره‌برداری پیش‌بینی کند. بازرسی‌های عینی همراه با عملکرد دستگاههای اندازه‌گیری مستمر مانند اندازه‌گیری 011و هدایت الکتریکی. قبل از اینکه سیستم بیولوژیکی تصفیه مختل شود. خطر تخلیه مواد سمی صنعتی را اطلاع می‌دهد. دستورالعمل‌هایی که تولید کنندگان مواد شیمیایی ارایه کرده‌اند و روش‌های اجرای آزمایشها و نیز دستورالصمل راهبری تأسیسات تصفیه‌خانه فاضلاب که ارایه شده است اطلاعات جامعی را در به‌کارگرفتن مواد شیمیایی و اقدامات آزمایشگاهی توصیه کرده است. عدم رعایت دقیق دستورالعمل‌های مزبور ممکن است کارکنان را با مخاطراتی مواجه کند و نیز اختلافی در دقت و صحت نتایج آزمایشگاه ظاهر شود. بنابراین. در کلیه مراحل نمونه‌گیری و آزمایش نمونه‌ها باید دقت و مراقبت و سرپرستی معمول گردد. کارکنان نیز باید از مخاطراتی که در کلیه مراحل وجود دارد. اطلاع داشته و مراقب خود باشند. آموزش کارکنانی که فعالیت آنان بر اساس مقررات «حفاظت و بهداشت وزارت کار و امور اجتماعی» مخاطره انگیز می‌باشد. به کار فرمایان توصیه شده است. هر یک از کارکنان نیز باید یک نسخه راهنما و توجیه مخاطرات کارگاه که ضمن اجرای کار با آن سروکار دارند. شامل محل خطر و چگونگی کاربرد و استفاده از لوازم حفاظتی و دستورالعمل‌های مر اقبت از مخاطرات را دریافت کنند. در مورد آموزش کارکنان نیز دستورالعمل‌های مورد نیاز باید توزیع شود. فهرست مواد شیمیایی مورد مصرف و دستورالعمل مواظبت از آنها و راهنمای مراقبت در تماس با مواد مزبور باید پیوست دستورالعمل‌های فوق باشد. مدیریت تأسیسات فاضلاب نیز باید از برنامه‌های خاص و الزامات حفاظتی کشور و استانی که در ان کار می‌کند اطلاع داشته باشد. 60۵۵100۳01105 ۱1۵ ۵0 باع‌اد5 -۱ ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۴-۴ پایش و کنترل ! محیط زیست تهیه گزارش کیفیت پساب است. هر جند که ارزیابی و تحقیق در کارکرد واحدهای تصفه‌خانه به نمونه‌برداری و آزمایش‌های بیشتری از فرآیندها نیاز دارد. یک برنامه نمونه‌برداری موْئر. اطلاعات لازم برای تعیین بارگذاری و اصلاح عملکرد هریک از فرآیندها را تأمین می‌کند. ۴-۱-۴-۴ جمع آوری اطلاعات آمار کارکرد تصفیه خانه ضمن اینکه چگونگی عملکرد تأسیسات را به بهره‌برداران ارائه می‌دهد. طراح تصفیه‌خانه را نیز از جریان کار آگاه می‌سازد. به طور کلی گزارش کارکرد تصفیه خانه که جمع آوری می‌شود ضمن کنترل و پایش برای مطالعات آینده نیز باقی خواهد ماند. بازبینی آمار جمع آوری شده نشان خواهد داد که با گسترش تولید فاضلاب آیا می‌توان ادامه کار تأسیسات را انتظار داشت. یا اینکه برای ادامه کار باید نسبت به توسعه تأسیسات اتخاذ تصمیم کرد. راهبران تصفیه خانه نیز باید گزارش‌ها را مورد توجه قرار داده و ملاحظه کنند که در شرایط فصلی و تغییرات شرایط محیط. کارکرد تأسیسات قابلیت کنترل و راهبری مناسب را داراست یا خیر. جمع‌آوری منظم و نگهداری مرتب این گزارش‌ها موجب می‌شود که بهره‌برداران از نحوه کارکرد و ویژگیهای تأسیسات آگاهی پیدا کنند. ۵-۴ اصول نظری نمونه‌برداری‌ها برنامه نمونه برداری به منظور شناسایی عملکرد فرآیندهای مختلف و همجنین تصمیم‌گیری جهت بهره‌برداری بهینه ضرورت دارد. نمونه‌برداری را می‌توان با توجه به اطلاعات مورد نیاز و ویژگیهایی که از نتایج آزمایش مورد انتظار ۱-۵-۴ نمونه‌برداری موضعی کروم شش ظرفیتی باید به طور دستی انجام و بلافاصله مورد آزمایش قرار گیرند. 1|- ۳۳۵۵۵۵۵ ۱1۵۱۲۵۵ 200 00۳۵| ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- موقعیت‌های دیگر نمونه‌برداری به روش فوق به شرح زیر است: - با وجود ثابت بودن کیفیت عملکرد فرایندها لازم است در مقاطع زمانی معینی. نمونه‌برداری دستی به منظور حصول اطمینان انجام پذیرد. - در نمونه‌برداری مرکب ممکن است برخی تغییرات کیفی ناگهانی مشاهده نشود که با نمونه‌برداری موضعی می‌توان این گونه تغییرات را معین کرد. - اندازه‌گیری برخی از آلودگی‌ها مانند فنل و یا سیانور به سبب ناپایداری شیمیایی لازم است به سرعت انجام شود. بدین لحاظ از نمونه‌برداری موضعی استفاده می‌شود. ۲-۵-۴ نمونه‌برداری مرکب نمونه مرکب مخلوطی است از نمونه‌هایی که در طول زمان معینی (معمولاً ۲۴ ساعت) تهیه شده است. نمونه مرکب ممکن است به طور دستی یا با استفاده از دستگاههای نمونه‌برداری خودکار جمع آوری شده باشد. شرایط ویژه نمونه برداری مرکب به شرح زیر است: - درمجوز صادر شده برای تصفیه‌خانه این نوع نمونه‌برداری قید شده باشد. - برای تعیین بازده فرآیندها به داده‌های ویژه نیاز باشد. - به منظور تنظیم بازده فرآیندها به داده‌های میانگین نیاز باشد. و در صورتی‌که تغییراتی‌در ویژگیهای فاضلاب رخ دهدعلاوه برنمونه‌برداری مرکب.نمونه‌برداری دستی هم‌انجام شود. نمونه برداری مرکب به دو شیوه برداشت حجم معینی در مقاطع زمانی مشخص و برداشت حجم متناسب با جریان در مقاطع زمانی معین انجام می‌گیرد؛ برای اطلاعات بیشتر در مورد نوع و جزئیات نمونه‌برداری به مأخذ شماره ۱ مراجعه شود. ۵- تصفیه مقدماتی تصفیه مقدماتی شامل واحدهای زیر است : ۱-۵ آشغالگیر" اشغالگیر وسیله یا دستگاهی است که مواد درشت و آشغال موحود در فاضلاب را از فاضلاب جدا می‌کند. 1 ۳۲۰ -------- صفحهٔ بعد -------- آشغالگیرها به صورت توری‌های فلزی. صفحات سوراخ‌دار و همچنین میله‌های فلزی که به فاصله معینی از هم قرار گرفته‌اند ساخته می‌شوند. معمولاً در تصفیه‌خانه‌های فاضلابهای صنعتی از انواع صفحات سوراخدار و توری‌های : : : ی ۱ فلزی و در تصفیه خانه‌های فاضلاب شهری از نوع اشغالگیر میله‌ای استفاده می‌شود. به علت تنگ شدن کانال و وجود میله‌های آشغالگیر در مسیر جریان فاضلاب سرعت جریان در محل آشغالگیر بیشتر شده و اختلاف سطح فاضلاب بین قبل و بعد از آشغالگیر به وجود می آید که آن را افت فشار در زمان تمیز بودن آشغالگیر می‌گویند. به تدریج که آشغالگیر کثیف می‌شود. مسیر جریان فاضلاب در آشغالگیر تنگ‌تر و در نتیجه افت سرعت جریان فاضلاب اثر مستقیم روی افت فشار آشغالگیر دارد. هر چه سرعت جریان فاضلاب بیشتر باشد افت شن و ماسه وجود دارد. به طور کلی نباید سرعت حریان فاضلاب در کانال از ۰/۵ متر در هر ثانیه کمتر و از ۰/۹ متر در هر ثانیه بیشتر باشد. زمانی که افت فشار یا سطح فاضلاب در پشت آشغالگیر (به علت گرفتگی آشغالگیر) به حداکثر مجاز برسد لازم است آشغالگیر تمیز شود. در این صورت با استفاده از سیستم‌های کنترل تراز آب اطلاع داده می‌شود که آشغالگیر باید تمیز شود و یا به کمک سنسورهانی. فرمان تمیز کردن آشغالگیر به صورت خودکار عمل می‌نماید. در بعضی از تصفیه خانه‌های کوچک دستگاههای اشغالگیر مجهز به تجهیزاتی است که آشغالهای‌گیر کرده در اشغالگیر را خرد می‌نماید تا اندازه آشغالها و تفاله‌ها کوجک شود. ۵-۵ روسهای اسغالروبی در اسغالگیرها الکتروموتور. سیستم چنگک تمیز کننده آشغالگیر را به حرکت در می آورد. این الکتر و موتور می‌تواند به طور دستی با ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- قطع و وصل کردن کلید کارکند (آشغالروبهای مکانیکی) و یا ممکن است به طور خودکار به طرق زیر عمل کند: - فرمان‌گیری از زمان - فرمان گیری از تراز فاضلاب " روش فرمان‌گیری از زمان. که بیشتر معمول می‌باشد. به‌ازاء مدت زمان معینی الکتروموتور را راه‌اندازی و سپس خاموش می‌کند. بهره‌بردار بر اساس تجارب قبلی تعداد دفعات خاموش و روشن شدن‌های الکتروموتور جنگک تمیز کننده را برای روزهای معمولی و در شرایط عادی مشخص می‌کند. ساعت مخصوص راه‌اندازی الکتروموتور برای فواصل معینی از کار اشغالگیر در شبانه روز قابل تنظیم است. گرچه ساعت فرمان دهنده ۲ به خوبی کاربرد دارد ولی نمی‌تواند تجمع ناگهانی آشغالها را رفع کند. بنابراین یک سیستم فرمان که با افت فشار کار می‌کند به سیستم کنترل اضافه می‌شود تا بتواند به طور موازی با فرمان ساعتی کار کند به طوری‌که اگر آشغال زیاد روی آشغالگیر جمع‌شده باشد و ساعت فرمان دهنده هنوز فرمان تمیز کردن را به چنگک مربوط نداده باشد. به علت گرفتگی آشغالگیر. سیستم احساسگر اتلاف فشار عمل کند. مدارهای فرمان ساعت فرمان‌دهنده و احساسگر اتلاف فشار به طور موازی می‌باشند به‌طوری‌که اگر احساسگر اتلاف فشار زودتر از ساعت فرمان‌دهنده به‌حدی رسیده که باید آشغالگیر تمیز شود. احساسگر به موتور تمیز کننده اشغالگیر فرمان کار می‌دهد تا آشغالهای جمع شده روی اشغالگیر را تمیز کند. ساعت فرمان‌دهنده هم بقّیه زمان راکار کرده و در زمان خود فرمان تمیز کردن به جنگک را می‌دهد تا جنانجه در زمان باقی مانده آشغالها روی دستگاه اشغالگیر جمع شده باشد محدداً تمیز کند. در هر نوبت‌کاری. بهره‌بردار باید چندین بار از آشغالگیر بازدید کند و مطمثن شود که تجهیزات آن به خوبی کار خود را انجام می‌دهند. برای این کار باید به طور دستی تمیز کننده آشغالگیر را در محل راه‌اندازی و آزمایش کند. آشغالگیرها باید به طور دستی نیز عمل کنند تا در صورت لزوم بتوان آشغالهای جامد جمع شده روی آشغالگیر را به خوبی تمیز کرد. وقتی دستگاه تمیز کننده در حال کار است باید دقت شود که: - صداهای اضافی و غیر عادی بگوش نرسد. - چنگک به راحتی روی آشغالگیر بلغزد. - اشغالگیر و جنگک تمیز کننده تکانهای غیر عادی نداشته باشند. - نیاز به اصلاح یا روغنکاری زنجیر یا قسمتهای متحرک بررسی شود. ۱- 0 0[0۲ 2-7 3- 110۳۳۵۱۲ 0 ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- از انباشتن بیش از حد آشغال در منطقه آشغالگیرباید جلوگیری شود تا از امکان فاسد شدن مواد آلی و در نتیجه از بروز بو ممانعت شود. آشغالگیرها بیشترین منبع تولید بو می‌باشند. پاکیزگی خود یک توصیه بهداشتی است زیرا مواد جامد آغشته به فاضلاب محیط مناسبی برای تکثیر میکرو ارگانیسم‌ها می‌باشد. عملاً به طور روزانه و یاحتی چند بار در روز. آشغالهای گرفته شده از آشغالگیر را باید سوزاند و یادفن کرد. جمع آوری آشغالهای گرفته شده توسط آشغالگیر در موارد عادی و خشک معمولاً یک بار در روز کافی است. ولی در زمان بارندگی به علت اینکه مقدار زیادتری آشغال از قبیل برگ در ختان که ممکن است در شبکه‌های مشترک جمع آوری از سطح زمین شسته شده و وارد فاضلاب شود دفعات جمع‌آوری آشغالها ممکن است افزایش یاید. ۷-۵ دشواریهای بهره‌برداری مسائل ومشکلات احتمالی را به سه دسته می‌توان تفسیم کرد: - شرایط غیرعادی بهره‌برداری (تغییر مقدار آشغالها به طور ناگهانی در فاضلاب که سبب انسداد آشغالگیر و از کار افتادن آن می‌شود). - خرابی دستگاه اشغالگیر - خرابی سیستم کنترل آشغالگیر خودکار بدون سیستم کنترل کننده تراز اغلب در موارد ورود ناگهانی آشغال به فاضلاب مسدود و از کار می‌افتد. برای بهره‌برداری مطلوب از آشغالگیر. بهره‌بردار باید دستورالعمل نگهداری و تعمیرات ونقشه‌ها و تجهیزات خاصی راکه در تصفیه خانه وجود دارد بررسی و مطالعه کند. پس از مطالعه دستورالعمل فوق و دانستن آنها. دشواریها به صورت مسائل عادی در می آید. جدول ۲ راهنمای حل مشکلاتی از تجهیزات آشغالگیر است که یک بهره‌بردار باید سریعاً قادر به تعیین و حل آنها باشد. در حدول مذکور معایب ایتدانی و ساده مانند کلید دستگاه قطع برق تصفیه خانه حذف شده است. ۲۳ -------- صفحهٔ بعد -------- شرح معایب بوهای آزار دهنده. مگس و سایر حشرات تجمع دانه‌ها در کانال گرفتگی‌بیش ازحد اشغالگیر کار نکردن آشغالگیر توقف چنگک علی‌رغم روشن بودن موتور کارنکردن چنگک بدون هرگونه اشکال عینی وجودعلائمی‌از سایش پایین‌بودن بیش از حد - میزان بیش از حد - ورودفاضلابهای صنعت - تواتر تنظیف ناکافی. گیرهای مکانیکی - بریدگی زنجیریاتسمه. خرابی در سیستم کنترل نمای رفع معایب آشغالگیرها روش و تواتر برداشتن ظرف آشغال - عمق دانه‌ها. - سرعت جریان. .- تواتر تنظیف. کانال اشغالگیر - بازدید خار. - بازدید زنجیر. یک‌دور جر خاندن آشغالگیر و بازرسی سمعی و بصری ۲۱۴ افزایش تواتر برداشتن آشغال‌ها کانال. - استفاده‌از آشغالگیردهانه‌درشت‌و یاشناسایی منبع فاضلاب مزاحم‌وسعی در جلوگیری از ورود آن به سیستم. - افزایش تواتر تنظیف. مدار الکتریکی. - جایگزینی خار شکسته شده. - جایگزینی زنجیر و یاکابل و تسمه مراجعه به دستورالعملهای بهره‌برداری و نگهداری و تعمیرات سازنده -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۵ برنامه‌ریزی برای نگهداری و تعمیرات تمام تجهیزات و قسمتهای آشغالگیر لازم است به منظور مشاهده عملکرد و عدم وجود صداهای اضافه مورد بازدید و بررسی قرار گیرد تا در صورت بدکارکردن طبق دستورالعمل نگهداری نسبت به رفع عیب اقدام شود. بهره‌بردار طبق روال عادی لازم است از تمام قسمتهای متحرک بازدید کند تا: - انسدادی وجود نداشته باشد. - سرعت حرکت یکنواخت باشد. - لرزش قابل ملاحظه‌ای مشاهده نشود. بهره‌بردار همچنین باید به صدای قسمت‌های متحرک توجه کرده و دقت کند که هیچ‌گونه صدای اضافی نداشته باشد. صداهای غیر عادی می‌تواند در اثر عدم روغن کاری باشد و صدای تلق‌تلق می‌تواند به علت شکستگی یا شل شدن قطعه‌ای از دستگاه باشد. برای حفاظت و نگهداری قطعات متحرک لازم است تمام اتصالات متحرک نسبت بهم. روغن کاری شوند. همیشه باید طبق دستورالعمل سازنده از کیفیت و نوع روغن مصرفی برای روغن‌کاری اطمینان حاصل کرد. راهنمای چنگک آشغالگیر باید هفته‌ای (یا هر چند مدت که لازم شد) یک بار گریس‌کاری شود تا از نرم و آرام کارکردن آن اطمینان حاصل گردد. زنجیرهائی که در آشغالگیر به کاربرده می‌شوند باید به‌لحاظ کش آمدن و فرسودگی مورد بررسی قرار گیرند. اغلب ممکن است کم کردن یا حذف یک حلقه زنجیر لازم باشد تا حرکت زنجیر برروی چرخ زنجیر روان و نرم‌تر شود. برای به حداقل رساندن توقف‌های ناشی از تعمیرات و حفظ بازده بهره‌برداری. قطعاتی که به‌نظر می‌رسد بدکار می‌کنند (با توجه به عمر مفید قطعات) باید تعویض شوند و حتی گاهی زنجیر وچرخ زنجیر و قطعات دیگر نیز باید تعمیر یا تعویض گردند. ۹-۵ دفع آشغال آشغالها و تفاله‌های جدا و جمع‌ آوری شده از فاضلاب توسط اشغالگیر به سه طریق دفع می‌شوند: - دفن در زمین - سوزاندن در آشغالسوز -‏ خورد کردن مواد و برگرداندن آنها به فاضلاب در کشورهای پیشرفته با احداث کوره‌های زباله سوز. سوزاندن آشغالها بیشتر متداول | ست و از این طریق می‌توانند از انرژی حاصل از سوزاندن بهره‌گیری کنند. در نقاطی که امکان سوزاندن آشغال وجود ندارد و احداث زباله سوز به لحاظ هزینه. مقرون به صرفه نیست بهترین روش دفع آشغال‌ها دفن آن در زمین است. در طریقه سوم که خوردکردن و ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- برگرداندن آن به فاضلاب می‌باشد عمل دفع در واقع به طریق بیولوژیکی و هضم انجام می‌شود. در ایران دفع آشغال‌ها بطریق دفن انجام می‌گیرد که در شرایط موجود بهترین روش نیز می‌باشد. تواتر انتقال آشغالهای جمع آوری شده از روی آشغالگیرها بستگی به مقدار و اندازه آشغالها و نیز ظرفیت مفید ظرفی که آشغالها در آن جمع‌آوری می‌شود دارد. معمولاً بهره‌برداران با استفاده از تجارب خود بازده آشغالگیرها و نیز تواتر دفع آشغالها را تعیین می‌کنند و برهمین اساس جدول زمانی دفع تهیه می‌شود. ۱۰-۵ بازده اشغالگیرها بازده اشغالگیرها بستگی به مقدار مواد شناور و فاصله میله‌های آشغالگیر دارد. به عنوان مثال در اشغالگیرهایی که فاصله میله‌ها در حدود ۲ سانتیمتر است مقّدار آشغال‌هائی که به وسیله آشغالگیر حذف می‌شود در حدود ۰ در صد کل مواد شناور حامد موحود در فاضلاب ورودی است و جنانجه فاصله میله‌ها به ۵ سانتیمتر افزایش یاید این مقدار به ۲ درصد تقلیل می‌یاید. ۱۱-۵ نکات ایمنی - برای دسترسی به آشغالگیرها جهت تمیز کردن (در نوع دستی) و تعمیرات باید آشغالگیر دارای راه دسترسی و سکوی مناسب مجهز به نرده‌های حفاظتی باشد و کف سکو از صفحات مشبک ساخته شده باشد تا زهکشی آشغالها و خروج آب به راحتی انجام شود. - اشغالگیرهائی که به طور مکانیکی تمیز می‌شوند باید دارای حفاظ‌های مناسبی باشند تا در شرایط عادی امکان برخورد اتفاقی با قسمتهای متحرک نباشد و ضمناً مانع پاشیدن فاضلاب به اطراف گردد. - هردستگاه اشغالگیر باید دارای ضامن ایمنی باشد تا در مواقع ضروری بتوان دستگاه را قفل کرد. - برای هر دستگاه آشغالگیر خودکار باید کلید قطع و وصل دستی نیز پیش‌بینی شود. - در مواردی که ارتفاع سکو نسبت به سطح تمام شده بیش از یک متر باشد توصیه می‌شود که از وسایل مکانیکی برای انتقال آشغالهای جمع شده به خارج استفاده شود. ۶- حوضهای دانه‌گیری در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب حوض دانه‌گیری اولین واحد ته‌نشینی می‌باشد. هدف از ته‌نشین‌سازی در این حوض‌ها حداسازی مواد دانه‌ای از فاضلاب است. ۲۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۶ تعریف دانه در مبحث فاضلاب مواد دانه‌ای به موادی گفته می‌شود که دارای سه خصوصیت زیر باشد: - در جریان تصفیه. تجزیه و گندیده نشوند مثل : شن. ماسه. زغال. پوست تخم مرغ. فیلتر سیگار. دانه‌های نباتات. هسته میوه‌ها و مشابه آنها. -‏ سرعت ته‌نشینی آنها بیش از سرعت ته‌نشینی مواد آلی فاسد شدنی باشد. - دانه‌ها قابلیت جذب و اتصال به یکدیگر را نداشته و به‌صورت مستقل ته‌نشین شوند. حوضهای دانه‌گیری که واحد اصلی تصفیه مقدماتی است. به‌منظور انجام مقاصد زیر احداث می‌شوند: - تقلیل گرفتگی لوله‌ها - حفاظت وسایل مکانیکی در مقابل سایش - حفاظت حجم مفید حوض‌های هوادهی و هاضمهای لجن به علت تجمع دانه‌ها در کف -‏ حفاظت از افشانک‌های هوادهی برای جلوگیری از گرفتگی آنها ۳-۶ سرعت افقی جریان فاضلاب در حوض‌های دانه گیر ۰ ۰ ۱ 1 1 سرعت افقی حریان فاضلاب رادر اغلب حوضهای دانه‌گیر حدود ۰/۳ متر بر ثانیه درنظر می‌گیرند تادانه‌ها ته‌نشین شوند. سرعتهای کم سبب می‌شود که مواد آلی در حوض نیز ته‌نشین شود و با تجزیه وگندیدگی آنها. بوی ناخوشایند از حوض دانه‌گیر متصاعد و سرعتهای حریان زیاد فاضلاب در حوض دانه‌گیر سبب فرار دانه‌ها از حوض می‌گردد. ۴۳۶ روش‌های مختلف دانه گیری» تمیز کردن و بهره‌برداری از آنها دانه‌ها را ممکن است در حوضهای چهارگوش یا دایره‌ای شکل ته‌نشین ساخت و یا با نیروی گریز از مرکز در سیکلونهای خاص. دانه‌ها را از فاضلاب جدا نمود. روشهای معمول تخلیه دانه‌ها از دانه‌گیر عبارتند از : - دستی ۱- ۷۵۱۵۵۷ ۴ 7 ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- - مکانیکی - به کمک هوادهی - سیکلونی در یل هریک از انواع فوق به‌طور خلاصه شرح داده شده است. این نوع دانه گیرها که به‌طور دستی تمیز می‌شوند فقط در تصفیه‌خانه‌های کوجچک به‌کار می‌روند. در تصفیه‌خانه‌های بیش از ۳۸۰۰ مترمکعب در روز از این نوع دانه گیرها استفاده نمی شود. این دانه گیرها حداقل دارای دو کانال خروحی محهز به سیستم کنترل می‌باشند تا مقدار سرعت حریان را در حدود ۳ متر بر ثانیه نگاه دارند. بعضشی دانه گیرها دارای حوضجه‌ای در کف برای انباشته شدن دانه‌ها هستند. تمام این نوع دانه گیرها دارای مجرای تخلیه در کف برای تخلیه دانه به‌طور دستی و با بیل می‌باشند. ۲-۳-۶ روش مکانیکی حوضهای این نوع دانه‌گیرها بصورت کانالهای مستطیل شکل ساخته می‌شوند و اکثراً مجهز به سیستمهای اندازه گیر و ۰ ۱ : ۲ ۳ : ص کنترل‌کننده سرعت مانند پارشال فلوم . کانال سهمی شکل و با سر ریز تناسبی می‌باشند. فاضلاب اشغالگیری شده از یک طرف وارد کانال می‌شود و در طول کانال عمل دانه‌گیری انجام می‌گیرد. معمولاً یک بالا برنده محهر به ۴ سطلکهای جمع‌کننده یا جمع‌کننده پیچ وار 7 دانه‌ها را از حو ضجه دانه گیر جمع‌آوری می‌کند و به داخل ظرف شستشوی دانه‌ها می‌ریزد که در اینحا مواد آلی در اثر شستشو از دانه‌ها حدا می‌شوند. دانه گیرهای مکانیکی از نظر تحهیزات تخلیه دانه‌ها به دو دسته زبر تفسیم می شوند: ۱-۲-۴-۶ دانه‌گیرهای مجهز به نقاله و زنجیر در شکل ۱ نقاله تسمه‌ای که معادل عرض کانال است و مجهز به پارونک‌هایی حجهت انتمال دانه‌های ته‌نشین شده به خارج می‌باشد نشان داده شده‌است. در این روش در اثر گردش مداوم زنجیر یا تسمه نقاله مواد دانه‌ای از کانال خارج شده در مخزنی وارد می‌شوند. مواد آلی از زیر مخزن دوباره همراه فاضلاب وارد کانال می‌گردد. 6 ۳۵70000 -2 6 |[۳۵۲۲۱۵ -|1 7 ما00 -4 7۲ ]۳۳۵۵۲1۵۵ -3 7 م5 -5 ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۴-۶ دانه‌گیرهای مجهز به پل متحرک دانه‌روب و تخلیه دانه به‌وسیله پمپ در این روش به کمک پارویی که به‌وسیله یک پل متحرک کار می‌کند دانه‌های ته‌نشین شده در کانال را به‌داخل حوضجه جمع آوری دانه می‌ریزند. در این نوع دانه گیرها روش تخلیه دانه‌ها بکمک سیستم پیچوار و یا پمپ انجام می‌گیرد. در شکل ۲ دستگاه دانه‌روب که در امتداد طول کانال روی یک ریل حرکت می‌کند دانه‌ها را بداخل کانال عرضی که دارای عمق بیشتری است می‌ریزد و یک دستگاه پمپ که می‌تواند به‌طور عرضی حرکت کند دانه‌های ته‌نشین شده را به بیرون از کانال می‌فرستد. این نوع دانه‌گیر دارای این مزیت است که سطلک‌های بالاا برنده دانه حذف می‌شوند. در این روش اغلب ممکن است دانه‌ها در منطمّه تجمع حوضچه جمع‌آوری دانه‌ها که لوله مکش پمپ دانه‌ها قرار دارد بصورت بلوکه در آیند که در این صورت می‌توان پمپ را به‌صورت معکوس راه‌اندازی کرد تا هوا به داخل حوضچه دانه وارد شود و دانه‌های بلوکه شده را به‌هم بزند. ۳-۴-۶ روش دانه‌گیری به کمک هوادهی در تصفیه‌خانه‌های بزرگ و به‌ویژه تصفیه‌خانه‌های شهرهایی که شبکه جمع آوری آنها به‌صورت مشترک است و در نتیجه ثابت نگه‌داشتن سرعت در حوضهای دانه‌گیر امکان‌پذیر نیست. از حوضهای دانه‌گیر با هوادهی استفاده می‌شود. در حوضهای دانه‌گیر با هوادهی. در فاضلاب هوا دمیده می‌شود به‌طوری که حرکت گردشی با سرعت حدود ۳ متر بر ثانیه به‌وحود آید و در زمان ماند مناسب دانه‌ها جدا و ته‌نشین می‌شوند (شکل ۳). هوای متراکم موردنیاز معمولاً توسط دمنده‌های هوا و از طریق پخش‌کننده‌ها " به مقدار کنترل شده در نزدیک کف حوض وارد شده و سرعت حریان لازم را برای ته‌نشینی دانه‌ها به فاضلاب می‌دهد. مقدار هوای دمیده شده در فاضلاب و سرعت جرخش یا تلاطم به اندازه و وزن مخصو ص دانه‌ها بستگی دارد. اگر سرعت زیاد باشد سبب خروج دانه‌ها از حوض می‌شود و جنانجه سرعت خیلی کم باشد مواد آلی همراه دانه‌ها از |- 12۱۲۳۵۵ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- زنجیر یم (0 ی فاضلاب کی در و میا 0 دا یت ورودی فاضلاب 8 لنی یسم ای ی یآ 1 0000 ی شکل ۱- مقطع یک حوض دانه‌گیری به روش تسمه نقاله و مجهز به زنجیر و پارولکهای جمم‌کننده دانه پل متحرک دانه روپ : ۱ 0 ٍ ۱ ۱ دانه روب ۱ ۹ سس اسسح< و ۴ : ب جصص 1 . # هی 3 شکل ۲- دستگاه دانه روب ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ بٍ ی ۸ ۹ یش یل و ۳ 1 ۰ : ۵ درپوش ِ. / 53 اتصال لوله هوا به پخش‌کننده ۸ :2 ۹ تا 0 ۰ موجه ی ۹ سب‌هشو کر ز اج ها و۳ ۰ : ۳ ۹ ای 9 ۹ اه ایا ی . ۵ ۱ شکل ۳- مقطع حوض دانه‌گیر به روش هوادهی خروج فاضلاب دانه‌گیری شده لوله ورودی فاضلاب را بطور مماس ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-۴-۶ بهره‌برداری پس از آن که حوض دانه‌گیر در ابتدای راه‌اندازی پر شد بهره‌بردار باید فوری دمنده‌ها را روشن کند تا سوراخهای پخش کننده هوا. در اثر دانه‌های موجود در فاضلاب مسدود نشوند. ار تفاع لایه دانه‌های ته‌نشین شده همیشه باید پایین تر از پخش کننده‌های هوا باشد. چه در غیراین‌صورت تجمع دانه‌ها مسمکن است مشکلاتی در بازرسی و پخش‌کننده‌های هوا ایجاد کند و به آنها خسارت وارد آید. چنانچه برای تخلیه دانه‌ها لازم باشد که پخش‌کننده‌ها را با کمک سیستم بالابرنده خارج کنند. نباید هوای ورودی به پخش‌کننده‌های مذکور قطع شود بلکه مقدار کمی هوا از آن خارج شود تا از کثیف شدن پخش‌کننده‌ها جلوگیری شود. معمولاً در تصفیه‌خانه‌های بزرگ (بیش از ۳۸۰ هزار متر مکعب در روز) از جرثقیل‌های مجهز به سطل مخصوص استفاده می‌شود. چنانچه محل پخش‌کننده‌ها ثابت بوده و نیاز به بالا آوردن آنها نباشد اغلب به‌منظور کنترل سطل برداشت دانه در زمانی که سطل وارد حوضچه انباشت دانه می‌شود. لازم است مقّدار هوا تقلیل داده شود. در زمان تخلیه دانه‌ها نیازی نیست که جریان فاضلاب قطع یا تقلیل داده شود. :5 ۳ ۱ ۰ در صورتی که در حوض دانه‌گیری حریان میان بر پیش اید. در بعضی موارد با نصب موانع مستغرق در امتداد عرض یا طول کانال دانه‌گیرء می‌توان این نوع جریانها را تقلیل داد. جحدول ۳ حدود شاخصهای بهره‌برداری و طراحی حوض دانه‌گیری با هوادهی را نشان می‌دهد. جدول ۳- حدود شاخصهای بهره‌برداری و طراحی حوض دانه‌گیری با هوادهی سرعت در سطح دانه‌گیر ۶ تا ۰/۸ (متر بر ثانیه) ۵ ی ۲ ۱ ۱ مقدار هوای لازم ۵ تا ۸ (لیتر بر متر بر ثانیه) نسبت عمق به پهنا ۳ تا ۰/۴ (مترمکعب بر متر مکعب) زمان ماند ۳تا ۵ دقیقه (در زمان پیک) مقدار دانه‌ها ۵ تا ۷۵ (میلی‌لیتر بر مترمکعب) مقدار کف آب (رویه) ۵ تا ۴۵ (میلی‌لیتر بر مترمکعب) |- 011165 ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۴-۶ دانه‌گیر سیکلونی دستگاه دانه‌گیر سیکلونی مخروطی شکل است و با نیروی گریز از مرکز دانه‌ها را از فاضلاب جدا می‌کند. این کار بدین ترتیب است که یک دستگاه پمپ مقدار مشخص و کنترل شده فاضلاب را که حاوی دانه و مواد آلی است به‌داخل دانه‌گیر می‌فرستد. این فاضلاب به‌طور مماس و نزدیک به دیواره وارد سیکلون می‌شود (شکل ۴). در اثر سرعت ورود جریان فاضلاب حرکت گردابی در سیکلون بوجود می‌آید در نتیجه در قسمت پایین و باریک سیکلون که دریچه پایینی قرار دارد لجن دانه‌دار . تشکیل می‌شود و عمده حجم فاضلاب که حاوی مواد آلی فرار است به‌سمت دریچه بالایی جریان می‌یاید. دانه‌ها پس از خروج از سیکلون وارد دانه‌شوی می‌شوند و فاضلاب دانه‌گیری شده از قسمت بالای سیکلون جهت ادامه عملیات تصفیه خارج می‌گردد. در بعضی از دانه‌گیرها دستگاه به‌هم‌زن که می‌تواند حالت گریز از مرکز را ایجاد کند پیش‌بینی شده است. سیستم دانه‌گیر دارای یک واحد پمپ نیز می‌باشد زیرا سیکلون خود بدون قسمت متحرک است و در صورتی که جریان آرام باشد از پمپ مذکور استفاده می‌شود. حجم لجن دانه‌دار قابل پمپ شدن و فشار ایجاد شده توسط سازنده سیکلون معین می‌شود. با توجه به درجه حرارت. غلظت دانه ها و دیگر مشخصه‌های آلجن دانه‌دار" می‌توان اندازه دریچه‌های بالا و پایین را حتی بعد از نصب سیکلون و با توجه به تجربه بهره‌برداری تغییر داد. در بعضی از طراحی‌ها این دریچه‌ها به‌طور دستی تنظیم می‌شود. ۱-۴-۴-۶ راه‌اندازی و بهره‌برداری سیکلون برای راه‌اندازی سیستم هر دو دریچه دانه گیر بازرسی می‌شود که از تمیزی آنها اطمینان حاصل گردد. سپس بهره‌بردار شیر ورود فاضلاب به سیکلون را باز و جمع‌کننده دانه‌ها و پمپ سیستم شستشو را راه‌اندازی می‌کند. فشار در دانه گیر و پمپ فاضلاب ورودی باید به‌طور منظم بازدید شود. بهره‌برداری از سیکلون باید به‌طور منظم انجام گیرد و حجم معینی از لجن دانه‌دار" تحت فشار معین به دانه‌گیر. ریخته شود. بنابراین. این تأسیسات نیاز به بازدیدهای متناوب دارد. لرزشهای اضافی دانه‌گیر ممکن است در اثر انسداد در خروجی پایین باشد. حریان اضافی در قسمت تحتانی نیز ممکن است ناشی از خرابی یا گرفتگی در قسمت دریچه خروجی فوقانی فاضلاب باشد. | - ۷ سم -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۶ دانه‌سویی با کمک دانه‌شویی. مواد آلی باقیمانده روی دانه‌ها شسته شده و حذف می‌شوند. دانه‌شوی پیچ وار و میله‌ای سبب می‌شود که دانه‌ها به‌طور رضایت‌بخش از مواد آلی جدا شوند. برای اینکه مقدار مواد فرار باقیمانده روی دانه‌ها کمتر شود لازم است به اندازه کافی آب رقیق کننده به کار رود. تلمبه‌ها معمولاً به حد کفایت آب رقیق کننده را تأمین می‌کنند. ولی بالابرنده‌های سطلی به‌ویژه در هنگام ازدیاد دانه‌ها قادر به جنین عملی نیستند و در نتیجه ممکن است به آب اضافی نیاز باشد. دانه‌شویی در بخش تحتانی مخزن انجام می‌شود و پساب حاصله به‌وسیله سرریز قابل تنظیم به داخل چاهکی که برای این منظور احداث شده می‌ریزد. ارتفاع آب روی دانه‌های ته‌نشین شده به کمک سرریز مذکور تنظیم می‌گردد. غالب دانه‌شوی‌ها مجهز به افشانک‌های ویژه می‌باشند که به‌وسیله آنها مواد قابل تجزیه را از روی دانه‌ها تمیز می‌کنند. برای شستشوی بهینه. نوعی سیکلون دانه‌گیر که دارای روزنه خروجی قابل تنظیم برای تخلیه دانه‌هاست به کار گرفته می‌شود. ۶۶ انتقال دانه‌ها در داخل تصفیه‌خانه تحهیزات حنبی دانه گیر شامل مخزن ذخیره یا محمفظه دانه است که در کنار تأسیسات قرار داده شده‌است. جنانجچه این تجهیزات در محلی دیگر قرار داده شود ممکن است با کمک سیستم خارج‌کننده با هوای فشرده دانه‌ها را به محل انبار دانه منتقل کرد. دستگاه خارج‌کننده با هوای فشرده کار می‌کند و محهز به مخزن مخروطی شکل فولادی است که دارای دریجه‌های جانبی در تراز بالا و پایین است . یک بهره‌بردار ورزیده همراه با چند کمک در پایان هر نوبت کاری می‌باید به وسیله خارج‌کننده. انبار دانه را تخلیه کند و سپس با تزریق آب و دمیدن هوا بداخل آن از تمیز بودن خط انتقال مطمئن شود. بعضی بهره‌برداران حتی قبل از دمیدن هوا. آب بداخل لوله می‌فرستند تا از تمیز بودن و عدم گرفتگی آن مطمئن شوند. چنانچه دریچه‌های کشویی به کار برده شده‌باشد در ابتدا و انتهای هر نوبت باز و بسته می‌شوند. تمیزکردن دریچه‌ها با آب شستشو. به خوب کار جنانجه دانه‌ها در ابتدای کار از حریان فاضلاب جدا نشوند. حتماً مشکلاتی در مراحل بعدی تصفیه به‌وجود می‌آورند. بنابراین هر چه دانه‌گیری بهتر انجام شود مشکلات بعدی کمتر خواهد بود. هنگامی که سطح فاضلاب در کانال دانه‌گیر بحدی بالا بیاید که تیغه‌های دانه‌بر را بپوشاند. بهره‌بردار می‌تواند ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- دستگاههای جمع‌کننده طولی. سطلک‌های بالابر جمع‌کننده عرضی, پمپ تخلیه دانه. سیستم شستشوی دانه (هر کدام که موجود باشد) راروشن کند.بدین ترتیب راه‌اندازی سیستم می‌باید قبل از آن باشد که دانه‌ها مسیر را مسدود کنند. تمام این تأسیسات به‌لحاظ الکتریکی به‌هم مربوط هستند. بنابراین در صورتی که اخلال در کار هر یک از دستگاهها روی دهد تمام سیستم متوقف و به‌وسیله بوق یا چراغ چشمک زن. بهره‌بردار باخبر می‌شود و بدین ترتیب از وارد شدن صدمه به تجهیزات جلوگیری می‌شود. ۱-۷-۶ کنترل دانه‌گیر تناوب کار دانه‌روب به مقدار تجمع دانه‌ها بستگی دارد. گرجه بهره‌برداری خودکار فرسودگی تجهیزات را کمتر در زمان بهره‌برداری. بازرسی‌های متناوب از سطلک‌ها ضروری است تا از حجم دانه‌های جمع شده اطلاع حاصل شود و در صورتی که سطلک‌ها پر باشد سرعت حرکت سطلک‌ها زیاد شود یا یک واحد کانال دانه‌گیر دیگر نیز در سرویس قرار داده شود. در صورتی که مقدار دانه‌ها کم شود می‌توان عمل معکوس انجام داد. تعیین مقّدار مواد فرار همراه دانه‌ها یکی دیگر از روشهای کنترل است. هر جه مقدار حذف دانه‌ها بیشتر شود احتمال حذف مواد آلی همراه آن نیز بیشتر است که نتیجه آن تعفن بیشتر خواهد بود. البته با شستشوی دانه‌ها و هوادهی در دانه‌گیر می‌توان این مشکل را برطرف کرد. تصفیه‌خانه‌ای بدون داشتن سیستم شستشوی دانه ممکن است با مشکلات مختلفی مواجه شود بخصوص در مواردی که دانه‌های نشسته را حمل و نقل کند. بهره‌بردار ممکن است از بین حذف دانه‌های کمتر و کنترل بو در هنگام حمل و نقل یکی از گزینه‌ها را انتخاب کند. به‌علاوه دفن دانه به‌طور منظم و مداوم سبب مشکلات بیشتری می‌شود و نیز به لحاظ حفظ محیط زیست دفع دانه‌ها همراه با مواد آلی زیاد در منطقه دفن ۲-۷-۶ رفع دشواریها از آنجایی که دستگاههای دانه‌گیر دارای تجهیزات متحرک زیاد است احتمال بیشتری در بدکار کردن و از کار افتادن آنها نیز هست و به همین جهت بهره‌برداری و نگهداری ویژه‌ای را طلب می‌کند. بهره‌بردار نیاز به آموزش درباره دستگاهها دارد تا بداند که چگونه مشکلاتی راکه پیش می‌آید حل کند. البته در بیشتر موارد دستورالعمل سازنده برای نگهداری و تعمیرات تجهیزات ارائه می‌شود. برای حل دشواریهایی که احتمال بروز آنها وجود دارد جدول ۴ تنظیم شده است. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- تجمع دانه‌ها در جمع‌کننده لرزش شدید دستگاه دانه‌گیر سیکلونی استشمام بوی تخم‌مرغ گندیده‌در دانه گیر خوردگی در بخشهای فلزی و بتنی ایجاد رنگ خاکستری. بو و لیزی در دانه‌های حذف شده حدول ۴- دشواریهای بهره‌ب علت سرعت جریان در جمع‌کننده زیاد است. ولی سرعت کار دستگاه بالابر یا حذف کننده کم است. در دریجه‌پایینی مانع ایحاد شده است. در دریچه بالایی مانع ایجاد شده است. سولفیدهیدروژن تولیدشده‌است. آشغالهای مستغرق در لایه دانه‌ها تجمع حاصل کرده است. سرعت جریان تقلیل یافته و با زنحیر پاره شده و با پاروها تهویه کافی نیست. است. حریان کافی هوا وجود ندارد. سرعت سیستم حذف دانه‌ها کم است. داری در سیستم دانه‌گیر و رف بررسی و بازبینی سرعت جریان جمع کننده. سرعت دستگاه حذف‌کننده. جریان در دریچه خروجی پایینی جریان بیش از حد دریچه‌پایینی نمونه‌برداری از لجن ته‌نشین شده بر ای‌آزمایش‌سولفیدکل ومحلول. بازرسی دانه‌گیر به لحاظ آشغال. بازرسی تجهیزات. بررسی تهویه و نمونه‌برداری از لجن ته‌نشین شده برای آزمایش سولفید کل و محلول. اندازه‌گیری فشار خروجی در دانه گیر سیکلونی. بازرسی حریان هوا. بازرسی سرعت به کمک رنگ یا جچسم شناور. ۳۶ آنها سرعت حذف دانه از جمع‌کننده افزایش یابد. جریان کم شود. دانه‌گیر با هیپوکلریت شستشو داده شود. دانه‌گیر روزانه شستشو شود اشغال‌ها حذف گردد. تحهیزات تعمیر گردد. تهویه بیشتر شود و تجدید رنگ آمیزی و کیلوپاسکال (م۳)!) با تنظیم سرعت پمپ نگهداری و تعمیرات انجام شود. سرعت حریان در دانه‌گیر افزایش یابد. مگر استراتژی بهره‌برداری سرعت کمتری ر بطلید. (معمولا" بهترین آن ۰/۳ متر برثانیه است) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ کاهمش آشفتگی سطحی در دانه گیر هوادهی وجود جریان اضافی در حوض دانه گیر گندیدگی فاضلاب همراه با چجربی و حبابهای گاز در حال بالاآمدن از کف دانه گیر ۸۶ نگهداری در این قسمت در مورد می‌کنند و همجنین دانه ۱-۸-۶ دانه‌گیرهاء در این گونه دانه گیرها | - دریچه ورود فاضلا دامه جدول ۴- دشواریهای بهر لت مسدود شده است. هوادهی بیش از حد انجام می‌شود در کف حوض دانه‌گیر لحن‌انباشته شده است. گیر نوع سیکلونی بحث می‌شو مکانیکی جزاء زیر باید به‌طور منظم بازد ۱ ب به دانه گیر «برداری در سیستم دانه‌گیر ور سرعت هوادهی از واحدهایی که به‌طور مکانی ید و مورد بررسی قرار گیرد: /۳۳۹ فع آنها حدود ۰/۳ متر بر ثانیه باشد. هوادهی تقلیل داده شود. زمان ماند را از طریق استفاده از به کارگیر واحدهای بیشتر یا تقلیل جریان افزایث در سیستم مجهز به نقاله پین‌های اتصالات تعمیر شود. کی تمیز می‌شوند یا با هواکار |- 65 -------- صفحهٔ بعد -------- - پیچ‌های پارونک‌ها و سطل‌ها. زنجیر و چرخ زنجیرها - پایه‌های پارونک‌ها و ریل‌ها ۱ ۳ جمع‌کننده پیچ‌وار - محورها و یاتاقانها - تجهیزات زیرآب چرخ زنجیر هرز گرد باید با روغنی که توسط سازنده پیشنهاد شده روغنکاری شود. فواصل روغنکاری نیز توسط سازنده تعیین می‌شود. سطلهای پلاستیکی مقاوم. سبب تقلیل فرسایش در زنجیر بالابر می‌شود. همچنین پاشیدن آب روی زنجیر در هنگامی که از فاضلاب خارج می‌شود از چسبیدن دانه‌ها به محل اتصالات زنجیر جلوگیری می‌کند. ۲-۸-۶ حوض دانه‌گیری با هوادهی هوای خورنده روی قسمتهای روباز. سیستمهای برق دستگاههای کنترل لوله‌های انتقال دانه اثر می‌گذارد. لوله‌های افقی باید حداقل سالی یکبار از نظر خوردگی و فرسودگی مورد بازرسی قرار گیرند و لوله‌های خم شده یا خسارت دیده باید در صورت لزوم به‌صورت مستقیم در آمده و اصلاح شوند. افشانک‌ها باید به‌طور منظم تمیز شوند. جنانجه تلاطم در سطح فاضلاب کم شود در این صورت ممکن است لازم شود افشانک‌ها تمیز گردند و کهنه و دانه‌های جسبیده به آنها پاک شوند. اغلب هنگامی که دانه‌ها بالا کشیده می‌شوند کهنه و پارجه‌ها نیز همراه آن بیرون کشیده‌می‌شوند. در صورتی که بالا کشنده نتواند کهنه و دانه‌ها را بالا کشیده و تخلیه کند باید حوض دانه‌گیر تخلیه شود. لوله‌های پلاستیکی کثیف را می‌توان با مواد پاک کننده قوی و با فشار زیاد شستشو داد یا آنها را در اسید خیس کرد. ضخامت دیواره لوله‌های انتقال دانه باید به‌طور منظم مورد بازرسی قرار گیرد. ۳-۸-۶ دانه‌گیری با سیکلون و چسبندگی روکش به بدنه. تجهیزات شستشو دهنده باید مرتباً روغنکاری شود. داعا0 م5۳ 200 بلق بذاعام۵ظ ۳1۵۷۵0۲ 200 کاطاع۳۱ جرن کاا۱-80 1۹۵٩ 3- 5070 5‏ ۵00 هواک ۳۱۵۳۱ -2 5 5۳6۵۴۳ -4 ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۹-۶‏ ملاحظات ویژه در تصفیه مقدماتی متعادل کننده جریان ْ: کاهش نوسانات جریان در طول شبانه روز و هنگام بارندگی در سیستم جممع‌آوری به بهره‌برداری و استفاده صحیح از تصفیه‌خانه کمک می‌کند. برای این منظور ذخیره اضطراری جریان در شبکه موجود و یا استفاده و به کارگیری از تأسیسات متعادل کننده و یا حوض ذخیره توصیه می‌شود. زیراکاهش جریان در ورودی تصفیه‌خانه معمولاً غیرممکن است. جریان فاضلاب در واحدهای موازی مانند آشغالگیرها و دانه گیرها نیاز به متعادل کردن. به منظور کمک به بهبود کار هر واحد دارد. ۱۰-۶ بووکنترل آن اغلب در ورودی فاضلاب تصفیه خانه‌ها به‌علت آنکه فاضلاب مدتی طولانی در داخل خطوط جمع‌آوری و انتقال مانده‌است بوی نامطلوب احساس می‌شود. این بوها بعلت وجود سولفور هیدروژن و گازهای حاصل از دیگر فعل و انفعالات بی‌هوازی می‌باشد که سبب ایجاد فضایی آلوده و آزار دهنده می‌شود. حتی‌الامکان باید این بوها حذف یا کاهش داده شوند. کنترل بو ممکن است به‌وسیله کلرزنی مقدماتی. نمکهای آهن. پرمنگنات پتاسیم . پراکسید هیدروژن و به‌ویژه هوادهی مقدماتی انجام شود. به‌علت گندیدگی فاضلاب در مخازن سپتیک. تله‌های چربی و منابع دیگر که بسیاری از آنها دارای غلظت زباد 0 ,۲00 ,755 و ۲۳00 (چربی. روغن و گریس) می‌باشد. نیاز به کنترل منظم و دائمی دارند. در تصفیه مقدماتی باید هوادهی. دانهگیری و آشغالگیری بمقدار کافی انجام شود تا فاضلاب برای تصفیه نهایی آماده گردد. توصیه می‌شود که برای شهرهای بزرگ و شهرهای صنعتی. پرسنلی کار آزموده جهت کنترل فاضلابهای ورودی به شبکه آموزش داده شود و دستورالعمل و مجوز لازم برای کنترل فاضلاب هر واحد داده شود تا بتوانند نمونه‌برداری نموده و غلظت آلودگی آنرا تعیین کنند. فضولات سمی و خطرناک نه تنها باید با استانداردهای مجاز مطابقت داشته‌باشد بلکه به لحاظ تصفیه بیولوژیکی ۱-۳1۵0 0 ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- داخل شبکه فاضلاب) به سیستم فاضلاب وارد کند. ورود فضولات سمی به شبکه با توجه به کیفیت فاضلاب و نوع سمی بودن مواد آلاینده. بهره‌پرداران متبحری را برای خنثی کردن اثرات این مواد سمی طلب می‌کند. بنابراین باید دستورالعمل مشخصی به هر واحد صنعتی داده شود تا از ورود مواد سمی و ایجاد شوک به تصفیه‌خانه جلوگیری ۱-۱۱۶ فاضلاب برگشتی در بیشتر تصفیه‌خانه‌های فاضلاب جریانهای برگشتی متعددی وجود دارد. اهم فاضلابهای برگشتی مانند: پساب حاصل از هاضمها (آب روی لجن یا لجن آب !). پساب حاصل از آب‌گیری لجن. پساب حاصل از بستر لجن خشک کن . پساب حاصل از آبگیری لجن بروش فشار یا خلاء. پساب خروجی از صافی‌های ماسه‌ای و آب حاصل از شستشوی معکوس و سایر پسابهای جنبی که به ابتدای تصفیه‌خانه برگشت داده می‌شود. ممکن است برای فرآیندهای پایین دست مضر باشند. پایش و کنترل دقیق این گونه جریانهای جنبی از ایجاد بار همراه با شوک و سایر آثار شدید بر فرآیندهای تصفیه جلوگیری می‌کند. در صورت امکان تر جیحاً جریانات برگشتی باید وقتی که بار هیدرولیکی و بار مواد آلی در حداقل می‌باشد به تصفیه‌خانه وارد شود. ۱۳۲-۶ توصیه‌های ایمنی به لحاظ اینکه تأسیسات آشغالگیری و دانه‌گیری در ابتدای تصفیه‌خانه قرار گرفته‌اند و در آن محل گازهای آتش زا با سمی زیاد جمع می‌شود. لذا ضروری است که پرسنل بهره‌برداری به این مکان توجه خاصی مبذول دارند و تمام دستورالعمل‌های ایمنی را برای محدودیت ورود به این قسمت به‌کار بندند. به‌لحاظ ایمنی بهتر آنست که مقدار گازهای سولفید هیدروژن و متان در این قسمت محدود به‌طور خودکار اندازه‌گیری و ثبت شود. کشیدن سیگار در این محوطه باید ممنوع اعلام شود. آشغالها و دانه‌های گرفته شده از فاضلاب دارای مواد آلی و بیماری‌زا هستند. بنابراین کارکنان تصفیه‌خانه در زمانی که در آن محل کار می‌کنند باید از دستکش استفاده و قبل از غذا خوردن باید دستهای خود را با صابون ضدعفونی‌کننده 07 ]50۵۳۵1۵ -[ ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۶ تعیین مقدار دانه‌های حذف شده و مواد آلی همراه با آن حجم روزانه دانه‌های حذف شده از فاضلاب متغیر است. ولی حجم ماهانه یا سالانه تقریباً ثابت است. وجود آمار مناسب صحیح برای هشیار کردن بهره‌بردار از شرایط غیرعادی ضرورت دارد. برای دانه‌گیرهایی که به‌طور دستی تمیز می‌شوند حجم دانه‌های گرفته شده از فاضلاب را با توجه به زمان کارکرد دانه‌گیر و نیز حجم فاضلاب ورودی می‌توان به‌طور روزانه یا به ازاء هر مترمکعب فاضلاب محاسبه کرد. برای دانه گیرهای مکانیکی. دانه گیر بروش هوادهی و دانه‌گیری به کمک سیکلون. حجم روزانه دانه به‌وسیله وزن و با حجم دانه‌های جمع آوری شده در مخزن دانه یا تریلر محاسبه می‌شود. آمار مقدار دانه باید شامل مقمّدار در روز و مقدار دانه به ازاء واحد حجم فاضلاب ورودی به تصفیه‌خانه تعیین شود. برای تعیین ممّدار مواد فرار موجود در دانه‌ها باید به‌طور منظم از دانه‌ها نمونه‌برداری شده و برای حجم معینی از دانه مقدار مواد فرار تعیین شود. برای تعیین مواد فرار. می‌توان ممدار معینی از نمونه‌ای راکه به‌طور مرکب در مدت ۸ساعت تهیه شده به آزمایشگاه مجاز فرستاده تا آزمایش مواد فرار بر روی آن انجام شود. نمونه‌برداری ساده از دانه‌ها و تعیین مقدار مواد فرار نمی‌تواند به رقم واقعی نزدیک باشد بنابراین غیرقابل استفاده خواهد بود. چنانچه بازرسیهای چشمی روزانه اعمال گردد در این صورت نمونه‌برداری مرکب و آزمایش آن به‌طور ماهانه یا فصلی می‌تواند انجام شود. با بازرسی‌های چشمی می‌توان اطمینان حاصل کرد که سیستم به‌طور عادی کار می‌کند. هر تغییری در خصوصیات بازرسی چشمی نیاز به انجام تجزیه آزمایشگاهی را می طلبد. ۱۴-۶ تهیه گزارش کلیه آمار و سوابق تجهیزات دانه‌گیری باید ثبت و نگهداری شوند. این آمار شامل اطلاعاتی درباره روشهای نگهداری و تعمیرات از جمله برنامه روغنکاری. نوع روغن. لوازم یدکی موردنیاز. (مصرف شده و موجود) و شرح تعمیرات انجام شده است. ثبت علل و زمان توقف‌ها. بدکار کردن‌ها برای هر قطعه از تجهیزات ضروری است تا با پردازش بعدی این اطلاعات به‌علت اصلی خرابی‌ها پی برد و متوجه شد که کدام قطعه زودتر فرسوده می‌شود. مقدار حجمی دانه‌های جمع شده باید ثبت شود تا بتوان به کمک آن مقدار دانه‌ای را که باید دفن شود تعیین کرد و یا در صورتی که باید دانه‌ها به خارج از تصفیه‌خانه حمل شود بودجه لازم برای این منظور پیش‌بینی شود. از جداول نگهداری و تعمیرات و مدارک مربوط باید بخوبی محافظت کرد. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - حوض در س ی ۱-۷۷ ته‌ نش می آورد. ذرات معلق را می‌توان به دونوع دانه‌ای (طبقه ۱) یا لخته‌ای ۲" (طبقه ۲) دسته بندی کرد. ذرات دانه‌ای (شن و ماسه) با سرعت ثابت. بدون تغییر در اندازه. شکل یا وزن ته نشین می‌شوند. معمولاً چنین ذراتی در واحد دانه گیر حذف می‌گردند. ذرات لخته‌ای (مواد آلی لخته‌هائیکه در اثر عمل انعقاد حاصل می‌شوند. یا توده‌های بیولوژیکی) تمایل دارند در حین ته‌نشینی به یکدیگر جسبیده و به‌صورت لخته‌های درشت درآمده که در اندازه. شکل و وزن مخصوص نسبی آنها تغییر حاصل می‌شود. معمولاً ذرات بهم چسبیده با سرعت بیشتری نسبت به ذرات مجزا جامدات قابل ته‌نشینی. شامل مواد دانه‌ای یا لخته‌ای. تحت شرایط آرام و با زمان ماند قابل قبول ته‌نشین می‌شوند. چنانچه از مواد شیمیایی برای حذف ذرات معلق ریز و مواد کلوئیدی استفاده شود. در اثر واکنش مواد شیمیایی با مواد موجود در فاضلاب لخته‌های سنگین تشکیل و ته‌نشین می‌گردند. جذب سطحی لخته‌ها و همچنین به دام افتادن ذرات در لخته‌ها باعث ته‌نشینی ذرات معلق و کلوئیدی می شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد مکانیسم ته‌نشینی به استاندارد شماره ۱۷۷ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۲-۷ شناورسازی ۳ ۰ : 7 حذف مواد شناور. شامل چربی و رویه . باعث حفاظت واحدهای بعدی تصفیه‌خانه. کاهش الودگی خروجی. زیبایی و خوش منظره شدن پساب می‌شود. تحت شرایط آرام قسمتی از این مواد همراه لجن ته‌نشین و بقیه در سطح ۴ . شناور شده که به‌وسیله رویه گیر مناسب حذف می‌شود. ۳۱۵۵|41 -2 ۲ -ا| 3- 3 4 8 ۴۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۷ عوامل موْثر در ته‌نشینی عوامل متعددی از قبیل بار هیدرولیکی یا بار سطحی. زمان ماند. شکل حوض. خواص فاضلاب. خواص ذرات. درجه حرارت. جریان میان بر بار سرریز. بار جامدات و وجود فاضلابهای صنعتی درته‌نشینی و نهایتاً در بهره‌برداری مو‌ثرند که به‌طور خلاصه برای اشنایی بهره‌برداران توضیح داده می‌شود. ۴-۷ عوامل موْثر در شناورسازی بازده حذف روغن و رویه بستگی به مشخصات حوض. کیفیت فاضلاب و عملیات بهره‌برداری به شرح زیر دارد: - مشخصات حوض: وجود مانع مناسب در خروجی واحدته‌نشینی برای جلوگیری از خروج روغن و رویه ضروری می‌باشد. بازده حذف روغن با توجه به تجهیزات به کاربرده برای این منظور متغیر می‌باشد. 011 ‏کیفیت فاضلاب: دو عامل 011 و دما از جمله خواص فاضلاب می‌باشد که در حذف روغن و رویه موْئُرند. در‎ - کمتر از ۷و در فصل تابستان. روغن و رویه ممکن است به‌صورت سوسپانسیون باقی بمانند و بجای شناور شدن وارد لحن شوند. - عملیات بهره‌برداری : بهره‌بردار به‌طور دائم باید مواد جمع آوری شده در سطح را کنترل کند که تخلیه آنها به‌صورت منظم انجام گیرد و در صورتی که اخلال در وسایل مکانیکی مربوط به‌وجود آمده در اسرع وقت آن را برطرف کند. ۵-۷ تأثیر متقابل سایر واحدهای عمل کننده همانند اکثر واحدهای عمل کننده تصفیه خانه. عملکرد حوض ته‌نشینی اولیه متأثر از سایر واحدها است. در صورتی‌که حوض ته‌نشینی به‌طور صحیح مورد بهره‌برداری قرار گیرد کمک زیادی در بهره‌برداری از واحدهای بعدی خواهد کرد. همچنین در صورتی ته‌نشینی اولیه خوب عمل می‌کند که واحدهای بالا و پایین دست که به‌طور خلاصه در زیر شرح داده شده به نحو مطلوب مورد بهره‌برداری قرار گیرند. ۱-۵-۷ واحدهای بالادست: این واحدها که در ته‌نشینی اولیه موْئرند عبارتند از: آشغال خردکن. آشغال‌گیر. شن‌گیر و پمپاز اولیه. - آشغال خردکن: خواص ته‌نشینی راتغییر می‌دهد. در صورت عدم وجود آشغال خردکن مشکلاتی در سیستم جمع‌آوری و پمپاژ لجن ته‌نشینی اولیه حاصل می‌شود. - آشغالگیر : اجسامی را که درشت‌تر از حد معینی باشد جدا می‌کند. این اجسام می‌توانند اختلالاتی از جمله مسدود کردن مجاری پمپ‌های انتقال لجن را بوجود آورند. ۴۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - شن‌گیر: ذرات غیر آّلی مجزا را حذف می‌کند. در صورتی‌که شن و سایر مواد مشابه آن وارد ته‌نشینی اولیه گردند. مشکل پمپاژ و غیره حاصل می‌شود. مواد ساینده باعث فرسودگی جمع‌کننده. پروانه پمپ و خطوط انتقال لجن می شود. - پمپاژ اولیه: موقعی‌که حوضهای ته‌نشینی اولیه توسط ایستگاههای پمپاز اولیه تخلیه می‌شوند. ممکن است مقّدار زیادی لجن گندیده در هنگام تخلیه وارد ایستگاه پمپاژ شود. در این صورت مقادیر زیادی از گاز خطرناک هیدروژن سولفوره و یا سایر گازهای قابل اشتعال در ایستگاه پمپاژ جمع می‌شوند. ۲-۵-۷ واحدهای پایین دست: واحدهای پایین دست مرتبط با ته‌نشینی اولیه شامل تصفیه مرحله دوم. تأسیسات مربوط به لجن و جریانات برگشتی از واحدهای مختلف است. - تصفیه مرحله دوم: در صورتی‌که ته‌نشینی اولیه خوب مورد بهره‌برداری قرار نگیرد ممکن است بار جامدات تصفیه مرحله دوم را افزایش دهد. اگر اجازه داده شود جامدات از ته‌نشینی اولیه عبور کنند و وارد مرحله بعدی گردند. لجن ثانویه افزایش یافته که ممکن است اثر منفی در بهره‌برداری از ته‌نشینی ثانویه داشته باشد. گرجه. روغن عبور کرده از ته‌نشینی اولیه ممکن است تداخلی در بهره‌برداری تانک هوادهی و صافی جکنده به‌وجود آورد که در این صورت امکان دارد کیفیت پساب نهایی راهم نامناسب کند. - تأسیسات مربوط به لجن: بهره‌برداری از حوضهای ته‌نشینی اولیه ممکن است از چند طریق بر سیستم جمع‌آوری و هضم لجن موْثر باشد. در صورتی‌که لجن اولیه تغلیظ نشود. باعث کاهش ظرفیت هاضم (هوازی یا بی‌هوازی) می‌شود. بار هیدرولیکی مخازن تغلیظ کننده افزوده شده و هزینه گرم کردن لجن هم افزایش می‌یابد. در صورتی‌که لجن ته‌نشینی اولیه بگندد. تاثیر منفی برروی واحدهای بعدی در ارتباط با لجن من‌جمله تغلیظ کننده و آبگیری از لجن دارد که نتیجه آن مشکلات مربوط به بو خواهد بود. در صورتی‌که لجن سمی به هاضم هوازی و بی‌هوازی پمپ شود ممکن است تاثیر منفی بر عملکرد هاضم‌ها داشته باشد. بهره‌بردار به‌روشهای زیر می‌تواند از این اختلال در عمل هاضم‌ها جلوگیری کند: ۰ کنترل تغییرات فیزیکی فاضلاب نظیر رنگ. بو و یکنواختی ۰ اعمال تغییرات در فرآیندها متناسب بامشکلات پیش آمده ۰ مطلع کردن مقامات مسئول در خصوص تخلیه غیر قانونی فاضلاب صنعتی به شبکه جمع‌آوری - جریانات برگشتی: جریانات برگشتی از واحدهایی نظیرتفلیظ لجن, آماده سازی لجن ". آبگیری از لجن هاضم. تصفیه ثانویه و تکمیلی و برج خنک کن ممکن است به اول تصفیه‌خانه برگردانده شوند. در اینجا خلاصه‌ای از هر کدام از واحدهای فوق‌الذکر که در بهره‌برداری موْثرند توضیح داده می‌شود. ۳-۵-۷ در صورت بهره‌برداری صحیح از واحدهای تغلیظ و آبگیری. جریانهای برگشتی از این واحدها تاثیر سوء بر واحدهای ته‌نشینی نخواهد داشت. پلیمرهایی که برای بهبود عملیات آبگیری از لجن به کار می‌رود 0۵۹۱۵۵ -1 ۴۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت جریانات برگشتی را بهبود خواهد بخشید ولی هیچگونه تاثیر سوئی بر عملیات ته‌نشینی نخواهد داشت. ۴-۵-۷ لجن آب ! حاصل از هاضم‌ها در صورتی‌که وارد حوض ته‌نشینی اولیه شود ممکن است به‌واسطه وجود لجن گندیده ایجاد بار آلی سنگین کند. این مسئله ممکن است پمپاژ لجن را دجار اختلال کند و سبب گندیدگی. تولید بو و فرار جامدات معلق از حوض شود. در صورتی‌که لازم باشد لجن آب به ته‌نشینی اولیه وارد شود. با متعادل سازی باید تاثیر شوک رابه حداقل کاهش داد. ۵-۵-۷ در تصفیه‌خانه‌های کوچک. غالباً لجن اضافی حاصل از تصفیه ثانویه جهت تغلیظ به ته‌نشینی اولیه برگشت داده می‌شود. این عمل ممکن است موجب مسائلی نظیر اختلال در پمپاژ لجن.گندیدگی و فرار جامدات معلق از حوض شود. به‌هرحال در صورتی‌که انتقال این لجن لازم باشد تنظیم جریان لجن برگشتی باید با توجه به کم شدن جریان ورودی و در فواصل کوتاه زمانی انجام گیرد. ۶-۵-۷ تصفیه تکمیلی در یک تصفیه‌خانه فاضلاب (واحدهایی نظیر صاف سازی) در هنگام شستشوی معکوس ممکن است بار هیدرولیکی و جامداتی که با دشواری ته‌نشین می‌شوند. ایجاد کند. برج‌های خنک‌کن هم در صورت وجود ممکن است بار هیدرولیکی به‌وجود آورند. ۶-۷ بهره‌برداری متعارف حوض ته نشینی ۱-۶-۷ راه‌اندازی قبل از راه‌اندازی حوض ته‌نشینی جدیدالاحداث یا پس از تمیز و تعمیر کردن حوض موجود. موارد زیر را باید مدنظر قرار داد زیرا از آنجایی که اجزاء داخل حوض ته‌نشینی در این حالت قابل ریت است. آشنایی با آنها برای بهره‌برداران ضرورت دارد. الف - حوضهای ته‌نشینی استوانه‌ای در چنین واحدهایی کنترل‌های زیر ضروری می‌باشد: ۰ دریچه‌های ورودی و خروجی برای بهره‌برداری مناسب؛: ۰ تجمع احتمالی سنگ و خاشاک در حوض ته‌نشینی؛ ۰ تجهیزات جمع‌آوری جامدات از لحاظ گریس‌کاری. میزان روغن. تراز بودن لجنروب و کامل بودن آن؛ ۰ واشرها. دنده‌ها. محرکه زنجیر و دنده زنجیر و موتور محرکه از لحاظ نصب و گردش؛ ۰ افاصله تیغه‌های لجنروب از کف حوض: 7 اه ی -۱ ۴۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ کلیه قسمت‌های مکانیکی غوطه ور در آب؛ چاهک‌های متعلق به حوض ته‌نشینی و خطوط برگشت لجن از نظر گرفتگی و ذرات باقی مانده؛ ۰ بررسی علائمی نظیر خوردگی. ترک خوردگی و سایر موارد نشان دهنده عیوب سازه‌ای. پس از اینکه مطمئن شدیم اشکالی در سیستم وجود ندارد. می‌توان آن را راه‌اندازی کرد. ابتدا تجهیزات مربوط به جمع آوری لجن را به‌ کار اندازید و اجازه دهید چند دور کامل بچرخد و نحوه حرکت آن را ملاحظه کنید. در این حالت لجنروب نباید حرکاتی به سمت بالا و پایین داشته باشد و باید حرکت. آرام و راحت انجام شود. حرکت نامناسب ممکن است ناشی از خرابی بلبرینگ‌ها. نیروی باز دارندگی بیش از حد تیغه‌های لجنروب و یا ناهمواری کف حوض باشد. در صورتی‌که واحد ته‌نشینی مجهز به سیستم هشدار دهنده باشد. لازم است عملکرد صحیح آن کنترل شود تا در زمانی‌که بار زیاد به سیستم وارد می‌شود آماده به‌ کار باشد. در ابتدا زمان لازم برای یک دور کامل و همچنین مقدار جریان الکتریکی را یادداشت کنید. میزان جریانی که موتور سیستم جمع‌کننده را می‌کشد باید کنترل شود وبرای چند ساعت باید سیستم را به‌ کار گرفت. چنانچه مشکلی پیش نیامد. می‌توان از عملکرد صحیح سیستم مطمئن شد. ب - حوضهای ته‌نشینی مستطیلی کنترل قسمت‌های مختلف این نوع حوضهای ته‌نشینی نظیر کانالها. دریچه‌های کنترل. بلبرینگ‌ها. نقاطی که نیاز به گریسکاری دارند و غیره شبیه به مطالبی است که در مورد حوضهای ته‌نشینی استوانه‌ای گفته شد. نحوه جمع آوری لجن در این حوضها متفاوت است. تخته‌های (پارونکهای) لجنروب در طول حوض قرار داده شده و هر طرف آنها به یک زنجیر متحرک که در کناره قرار دارد. متصل است. مجموعه زنجیر و تخته‌ها همراه با شفت و دنده‌هایی که آنها را درمسیر ریلهای تعبیه شده در کف و در طول کناره‌ها در زیر سطح حرکت می‌دهند تشکیلات جمع آوری لجن را به‌وجود می آورند. باید اطمینان حاصل شود که تخته‌ها به صورت صاف و مستقیم در حوض قرار گرفته‌اند و زنجیر هر طرف حوض کمتر یا بیشتر از طرف دیگر نباشد. در صورت عدم رعایت این توصیه. تخته‌ها بازاویه حرکت می‌کنند که نتیجه أن تجمع نامتناسب لجن. گیر کردن و نهایتاً صدمه شدید به تخته‌ها می‌شود. حداقل فاصله لازم بین دیواره حوض و انتهای تخته‌ها باید ۵-۲/۵ سانتی‌متر باشد تا از برخورد تخته‌ها با دیواره و شکسته شدن آنها جلوگیری شود. ۲-۶-۷ تقسیم جریان حوض‌های ته‌نشینی را معمولاً بیش از یک واحد. طراحی و احداث می‌کنند. بنابراین مواقعی که بیش از یک حوض ۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- همزمان در حال بهره‌برداری می‌باشد. تقسیم جریان در آنها به نسبت مساوی ضروریست. در غیر این‌صورت ممکن است اضافه باری برای یک واحد به‌وجود آید که نهایتاً تاثیر سوء در عملکرد حوض ته‌نشینی خواهد داشت. نحوه تنظیم جریان در زمان طراحی آنها پیش‌بینی شده و این بهره‌بردار می‌باشد که دراین مورد باید دقت کامل داشته باشد. مواقعی که یکی از حوض‌های ته‌نشینی از سرویس خارج می‌شود. بهره‌بردار باید دقت کند که جریان اضافی وارد یک واحد نشود و در جنین مواقعی از مسیر کنار گذر استفاده شود. ۳-۶-۷ برنامه بازرسی در شرایط عادی بهره‌برداری اقدامات زیر باید روزانه انجام پذیرد: - بازرسی: لازم است چندین بار در طول روز به واحد سرکشی کرد و با توقف. نگاه کردن وگوش دادن و فکر کردن واحد را کنترل کرد. در چنین موقعی با نگاه کردن باید به موارد زیر بیشتر توجه شود: ۰ _ورودی و خروجی و سرریز: گرچه ورودی‌ها عمدتاً قابل ریت نیستند ولی مواردی از قبیل مسدود شدن آنها و اختلال در بده ورودی و توزیع ناهمگون جریان را می‌توان مشاهده کرد و اقدامات ضروری را به‌موقع انجام داد. درواحدهای ته‌نشینی استوانه‌ای. خروجی‌هامعمولاً به‌صورت جوی در پیرامون حوض ایجاد می‌شود و سرریزها در دیواره آن نصب می‌شود. در واحدهای ته‌نشینی مستطیلی. جوی نامبرده در انتهای حوض ساخته می‌شود. معمولاً در مجاری خروجی کمتر اشکال به‌وجود می‌آید ولی وضعیت سرریزها ممکن است تغییر کند به‌نحوی‌که خروج فاضلاب از روی آنها یکسان نباشد. در چنین شرایطی بهره‌بردار باید سریعاً نسبت به رفع عیب اقدام کند. جرا که در چنین شرایطی امکان به‌وجود آمدن جریان میان بر و اختلال در ته‌نشینی وجود دارد. از طرف دیگر به علت راکد شدن آب در قسمت‌های دیگر سرریز ممکن است الک برروی آنها رشد کند و همچنین مواد شناور سطحی روی آنها قرار گیرند و ایجاد منظره ناخوشایند و بو کند. ۰ مواد شناور: در حوضهای ته‌نشینی استوانه‌ای با پل دوار که نیاز به تجهیزات جمع آوری کفاب دارند تیغه جمع آوری کفاب از طریق چند میله به پل دوار متصل است. زاویه تیغه نسبت به محور پل باید در حدی باشد که با حرکت دورانی مجموعه پل و تیغه. کفاب به سمت محیط حوض هدایت شده و جلوی قیف یا جوی تخلیه. کفاب جمع شود. ممکن است به دلیل تغییر زاویه تیغه و یا شکستگی آن. کفاب جمع آوری و تخلیه نشود که در آن صورت باید در اسرع وقت اقدامات اساسی انجام گیرد. - یادداشت برداری: بهره‌بردار موظف است مشاهدات غیر عادی را در دفترجه‌ای که به همین منظور در نظر گرفته شده یادداشت و به دفتر ثبت دائمی تصفیه‌خانه منتفل کند. نمونه‌برداری و آزمایش: کنترل آزمایشگاهی در بخش ‎٩‏ شرح داده شده است. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۷ کنترل فرایند کنترل مناسب فرایند شامل موارد زیر است: عملیات لجن ۱ حذف حامدات شناور ملاحظات هیدرولیکی 5 مدیریت جریان برگشتی -‏ کنترل بو -‏ نظافت کلی افزودن مواد شیمیایی در صورت نیاز ۱-۷-۷ عملیات لجن و راندمان حذف حوض ته‌نشینی اولیه بستگی دارد. این دو عمل و ارتباط بین آنها به همراه جمع‌آوری و پمپاژ لجن در این بخش توضیح داده شده است. ۱-۱-۷ تغلیظ لجن ضرورت وجود تغلیظ کننده برای لجن حاصل از ته‌نشینی اولیه به امکانات مربوط به جمع‌آوری و تصفیه لجن در پایین‌دست بستگی دارد. در صورتی‌که لجن به تغلیظ کننده‌ها پمپ شود. لجن باید رقیق (۰/۵ تا ۱ درصد) باشد. اگر لجن به هاضم و یا واحد آبگیری پمپ شود. غلظت لجن باید بیشترباشد. رقت لجن اولیه باری برای واحدهای پایین بدست آورد. هدف از کنترل فرآیند تشکیل یک لایه لجن " و یا ایجاد سطح مطلوب لجن در قیف است. به‌نحوی‌که: - لجن غلیظ به‌وجود آید ولی تاثیر منفی در عملیات ته‌نشینی نداشته باشد. - بار اضافی برای تجهیزات جمع‌آوری به‌وجود نیاورد. ۱- ٩۱ ‏ع6عهل۵‎ 2-1 ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۷-۷ مقدار لجن بهره‌بردار ممکن است با توجه به مقدار مواد معلق ورودی و خروجی ته‌نشینی اولیه " (5. 5). درصد باقیمانده خشک لجن پمپ شده و میزان فاضلاب. بتواند میزان لجن را تخمین بزند. تخمین و تعیین لجن را می‌توان بروش زیر (59 ورودی - 55 خروجی. میلی‌گر م‌برلیتر)(جریان فاضلاب. مترمکعب‌برروز) ۳ ۱۰ - جامدات خشک حذف شده(کیلوگرم‌پرروز) ۱7۳ پا یت جامدات خشک حذف شده - جامدات مرطوب حذف شده(متر مکعب برروز) به کمک معادلات بالا بهره‌بردار قادر است با توجه به مشخصات پمپ مدت زمان پمپاژ را تخمین بزند. در صورت ناقص بودن اطلاعات روزانه ممکن است استفاده از روابط بالا میسر نباشد. از طرف دیگر باید توجه داشت که این روش تخمین حجم لجن یک دستورالعمل کلی و برای راهنمایی می‌باشد. بهره‌بردار ممکن است ارتباطی بین این دستورالعمل تعیین حجم لجن و موارد زیر برقرار کند: ار تفاع بستر لجن که روزانه مشاهده می‌کند. - تعداد دفعاتی که طی یک هفته از معادلات بالا استفاده می‌کند. ۳-۱-۷-۷ جمع‌آوری جمع کننده لجن به‌صورت مداوم و یا متناوب به کار گرفته می‌شود. نحوه استفاده از جمع‌کننده بستگی به روش تصفیه. تحهیزات و همجنین ویژگیهای کیفی فاضلاب دارد. در صورتی‌که طراحی به‌نحوی باشد که لجن رقیق به تغلیظ کننده و یا واحد شن گیری منتقل شود. سیستم جمع کننده لجن باید مداوم کارکند. در صورتی‌که حوض ته‌نشینی اولیه مدور یا مربعی باشد. به سبب اینکه حرکت لجن به محل تخلیه نسبت به حوضهای مستطیلی به زمان بیشتری نیاز دارد. بهتر است جمع‌آوری لجن مداوم باشد. بهره‌برداری مداوم از افزایش بارلجن‌روب به علت تجمع جامدات جلوگیری می‌کند. صرف‌نظر از شکل حوض و نحوه طراحی آن. جمع آوری مداوم موجب تسهیل در استفاده از سیستم خودکار جمع‌آوری لجن خواهد شد. در صورتی‌که از ته‌نشینی اولیه به‌منظور تغلیظ لجن اضافی تصفیه ثانویه و انتقال مستقیم لجن به هاضم و یا آبگیری استفاده شود. جمع آوری متناوب ممکن است ضرورت داشته باشد. براساس تجربه‌ای که از حوضهای ته‌نشینی مستطیلی با تخلیه متناوب لجن بدست آمده. بهره‌بردار ممکن است تأسیسات مربوط به جمع آوری لجن را یک ساعت قبل از تخلیه راه‌اندازی و در زمان توقف پمپهای مربوط خاموش کند. این روش از ایجاد بار اضافی برای تأسیسات جمع آوری کننده و حوضچه لجن جلوگیری می‌کند. دل‌زام5 ع6ل مدنگ -| ۴۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۱-۷-۷ یمیاز لجن و رویه ذرات ته‌نشین شده در کف حوض ته‌نشینی لحن نامیده می‌شود. لحن متراکم شده را باید به طور منظم و به صورت مداوم و یا متناوب تخلیه کرد. دفعات تخلیه لجن تابع عوامل زیادی می‌باشد و معمولاً دامنه‌ای از نیم تا هشت ساعت و در برخی موارد به ۲۴ ساعت می‌رسد. در صورتی‌که لجن به طور اصولی تخلیه نشودگندیدگی لجن ممکن است به سرعت ایجاد شود و در اینگونه موارد تجربه بهترین راهنمای عمل برای تخلیه لجن است. شاخص فاسد شدن لجن. شناوری تکه‌های بزررگ لجن بر سطح حوض ته‌نشینی. تولید بو و کاهش 11 است. پمپاژ در مدت کم و دفعات زیاد مناسب تر از مدت زیاد و دفعات کم است. حالت مطلوب پمپاژ آن است که به بهره‌برداری مداوم نزدیک شویم. چراکه فرآیندهای وابسته به لجن در پایین دست به جریان مداوم لجن نیاز دارند. برنامه‌ریزی برای تخلیه‌لجن با توجه به تغییرات شبانه روزی آن و یا تغییرات ناگهانی در طول زمان انجام می‌گیرد. قبل از تخلیه. لجن باید تا حد امکان تغلیظ شده و دارای حداقل میزان آب باشد. غلظت مواد جامد در لجن بر حجم لحن پمپ شده و همچنین راهبری هاضم‌ها موْثر است. لجن اولیه در صورتی‌که ۴ تا ۸ درصد حامدات داشته باشد کیفیت خوبی دارد. شرایطی که بر غلظت لجن تاثیر می‌گذارد شامل چگالی. اندازه و شکل ذرات. دمای فاضلاب و بهره‌بردار با اندازه‌گیری غلظت جامدات لجن از خطوط تخلیه لجن و اندازه‌گیری ارتفاع لجن قبل و بعد از پمپا تعیین دفعات و مدت مناسب پمپاژ را تنظیم می‌کند. بعضی از روشهایی که برای تعیین ارتفاع بستر لجن به کار می‌روند عبارتند از : استفاده از یک قطعه چوب تا آنجایی‌که ارتفاع بستر لجن حس شود. احساسگرهای الکتریکی خاص لجن (اندازه‌گیری نفوذ نور). نمونه‌گیری از اعماق مختلف. در بسیاری از تصفیه‌خانه‌ها پمپاژ لجن به کمک زمان سنج و یا زمان‌سنج توأْم با چگالی‌سنج به طور خودکار انجام می‌شود. در حالت اول تخلیه حوض در زمان و تناوب مشخصی انجام می‌گیرد. در حالت دوم زمان سنج بر اساس غلظت. پمپ لجن را روشن و خاموش می‌کند. در این حالت در واقع غلظت لجن تعیین کننده است. در هر دو روش خودکار اندازه گیری ار تفاع لجن به منظور جلوگیری از افزایش آن توسط بهره بردار یا سیستم احساس‌گر ضروریست. سرعت میزان پمپاژ لجن باید کم باشد تا از کشیده شدن بیش از حد آب همراه لجن جلوگیری شود. در حین پمپ کردن لجن با تواتر مناسب. نمونه‌برداری ضروری است و غلیظ یا رقیق بودن لجن با کنترل چشمی تشخیص داده می‌شود. چندین روش تجربی برای تعیین رقیق با غلیظ بودن لجن وجود دارد: - صدای پمپ لجن : صدای پمپ در مواقعی که لجن رقیق یا غلیظ را پمپ می‌کند متفاوت است. - درجه فشارسنج و خلاء سنج نصب شده بر روی پمپ : در صورتی‌که لجن غلیظ پمپ شود فشار در لوله تخلیه و خلاء در لوله مکش بیشتر خواهد بود. - اندازه‌گیری وزن مخصوص لجن. ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مشاهده عینی نمونه لحن . - مشاهده وضعیت لجن در شروع پمپاژ از محل شیثشه‌بازدید لجن. ۱-۴۳-۱-۷-۷ متعلقات پمیاز معمولاً در مواقعی که مشکلی درانتقال لجن پیش آید دریچه‌های تخلیه برروی خطوط انتقال لجن مورد بازدید قرار می‌گیرند. همه خطوط لجن باید مجهز به وسایلی مانند پروانه‌های هیدرولیکی و یا توپهای ویژه باشند تا بتوان خطوط را تمیز کرد زیرا تمیز کردن مرتب از گرفتگی در شیرها و اتصالات جلوگیری می‌کند. تواتر تمیز کردن بستگی به درجه حرارت و چربی موجود در فاضلاب دارد. با سرد شدن هوا. ضخامت لایه چربی افزایش می‌یابد و سخت‌تر می‌شود. در چنین شرایطی ممکن است نیاز به تمیز کردن دوبار در ماه خطوط باشد. یکی از روشهای تمیز کردن. استفاده از شستشو با وارد کردن ناگهانی آب ! به سیستم است. در صورتی که سیستم شستشوی ناگهانی پیش‌بینی شده باشد. انجام این عمل به‌طور هفتگی و هر بار چند دقیقه برای تمیز کردن پمپ‌ها. لوله‌های مکش و لوله‌های رانش کافی است. هر زمان که پمپاژ لجن مشکل شود. سیستم باید شسته و تمیز شود. با اتصال لوله آب به انتهای لوله مکش می‌توان پمپ را تمیز کرد. در بعضی از تصفیه‌خانه‌ها هوای فشرده در این زمینه کاربرد دارد. ۲-۷-۷ جمع‌آوری و حذف جامدات شناور گریس. چربی‌ها. روغنها. پلاستیک‌ها و بقیه مواد شناور باید جمع آوری شوند. دفعات جمع آوری این مواد بستگی به مواد شناور موجود در فاضلاب ورودی. تغییرات روزانه جریان و درجه حرارت فاضلاب دارد. در حوض‌های ته‌نشینی مدور به سبب ویژگیهای طراحی. حذف این مواد به‌صورت مداوم انجام می‌گیرد. ولی حذف مواد شناور در غالب حوض‌های مستطیلی متناوباً و طی زمانهای خاص انجام می‌گیرد. حوض‌های مستطیلی حداقل روزی یک مرتبه و در صورت افزایش مواد شناور در خروجی آنها. ورودی ثانویه و یا حوض ته‌نشینی ثانویه باید افزایش یابد. برای کنترل بو در تصفیه‌خانه ممکن است دفعات حذف این مواد افزایش یابد. به منظور جلوگیری از انسداد لوله‌های انتقال. عملیات رویه گیری باید همراه با مقدار مناسب فاضلاب انجام گیرد. ۱-۳۵ ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۷-۷ ملاحظات هیدرولیکی میزان بار سطحی و زمان ماند که در بهره‌برداری حوض ته‌نشینی موئرند مقادیر زیر را دارند: بار سطحی ۲۸۰ تا ۳۰۰ لیتر بر متر مربع در روز و زمان ماند ۱ تا ۲ ساعت. میزان جریان ورودی به ته‌نشینی اولیه و تعداد حوض‌های ته‌نشینی. دو عامل کنترل کننده هیدرولیکی می‌باشند. اکثر تصفیه‌خانه‌ها به‌نحوی طراحی شده‌اند که به‌صورت مداوم همه فاضلاب جمع‌آوری شده را باید دریافت کنند. بدین سبب کنترل جریان محدود می‌باشد. تغییرات میزان جریان فاضلاب را بعضی مواقع می‌توان در ایستگاه‌های پمپاژ با تغییر میزان پمپاژ در شبکه جمع‌آوری و یا ابتدای تصفیه‌خانه کاهش داد. به عبارت دیگر از شبکه جمع‌آوری موقتاً بعنوان ذخیره موقت استفاده می‌شود. در شبکه‌های حساس نسبت به بارندگی و یا در شبکه‌های مرکب. در هنگام بارندگی با پیش‌بینی یک مسیر میان بر و یا سرریز می‌توان تغییرات بده را کاهش داد. بعضی از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب با پیش‌بینی مخزن متعادل کننده. نوسانات محدود روزانه فاضلاب را کنترل می‌کنند. در تصفیه‌خانه‌هایی که جندین واحد ته‌نشینی اولیه با زمان ماند طولانی دارند. در مواقعی که میزان فاضلاب کمتر از آنجه در طرح پیش بینی شده وجود دارد. می‌توان از تعدادی از حوض‌ها استفاده نکرد. توصیه‌هایی که می‌تواند در این موارد برای بهره‌برداران مورد توجه قرار گیرد عبارتند از: - بیش از ماهی یکبار. یک حوض از سرویس خارج نشود؛ - برنامه جرخشی برای خارج کردن حوضها از کار تدوین شود؛ -‏ حوضی که در حال بهره‌برداری نیست با پساب پر نگهداشته شود؛ - اجزاء حوض ته‌نشینی بلااستفاده روزانه کنترل شود. در صورتی‌که زمان ماند کوتاه باشد امکانات بهره‌بردار برای تعمیر و نگهداری محدود است. در این قبیل موارد توصیه‌های زیر پیشنهاد می‌شود: - تمام حوض‌های ته‌نشینی مورد استفاده قرار گیرد تا بتوان موقتاً یکی از آنها را از سرویس خارج کرد؛ - با تمهیداتی که در تعمیرات برنامه‌ریزی شده در نظر گرفته می‌شود مدت زمان تعمیرات حوض ته‌نشینی را باید کاهش داد؛ - تاثیر جریانات برگشتی را بحداقل رسانیده و آنها را به واحدهای دیگر تصفیه‌خانه هدایت و جریان‌های غیر ضروری را حذف کرد؛ - بکمک ایستگاه‌های پمپاژ جریان ورودی را کنترل و از نفوذ و تراوش آب بداخل شبکه جلوگیری کرد؛ - در صورت حذف یک حوض از بهره‌برداری, با افزودن مواد شیمیایی بر سایر حوضها بر سرعت ته‌نشینی جامدات قابل ته‌نشینی افزود؛ - تقاضای ساخت حوض اضافی کرد. ۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- بهره‌بردار باید مطمئن باشد که توزیع یکنواخت جریان در بین چند حوض و یا در عرض یک حوض مستطیلی (یا اطراف حوض ته‌نشینی اولیه مدور) یک موضوع مهم هیدرولیکی می‌باشد. توزیع خوب جریان. تغییرات بستر لجن را کاهش داده و عملکرد بهتری حاصل می‌شود. تراز سرریزها و دریچه‌های ورودی مناسب در توزیع یکنواخت جریان مو‌ئرند. به علت تغییرات حریان در طول روز. ممکن است به تنظیم دریچه‌ها به دفعات نیاز باشد. ۴-۷-۷ مدیریت جریان برگشستی با مدیریت صحیح جریان برگشتی می‌توان با به‌حداقل رسانیدن بار هیدرولیکی و جامدات. عملکرد بهتری از ته‌نشینی به دست آورد ضمن اینکه امکان فسادپذیری هم کاهش پیدا می‌کند. مدیریت مناسب جریان برگشتی شامل اقدامات زیر است : ۰ مشخص کردن هر جریان برگشتی و تعیین میزان. مدت و کیفیت آن؛ ۰ تاثیر هر جریان برگشتی بر عملکرد ته‌نشینی: حذف. کاهش و یا تغییر مسیر جریانات برگشتی با توجه به ارزیابی انجام شده. ۵-۷-۷ کنترل بو نکات عمده برای کنترل بو در ته‌نشینی اولیه عبارتند از: - حذف منظم رویه و افزایش دفعات حذف آن درمواقع گرما: - تخلیه لجن قبل از جمع شدن حبابها در آن و در نتیجه شناور شدن لجن : شستن منظم سرریزها و سایر نقاط تجمع مواد شناور و لجن: - تمیز کردن همه سرریزها و سطوح پوشیده از مواد چربی؛ - موقعی که حوض تخلیه می‌شود. فوراً آن را تمیز کنید. در صورتی‌که لجن به‌خوبی پاک نشود. برای کاهش بو می‌توان برروی لجن آب آهک یا پرمنگنات پتاسیم پاشید. در صورتی‌که حوض همچنان ایجاد بو کند. می‌توان بکمک محلول کلرین آنراشست یا اینکه کف حوض را با آن محلول پر کرد: - در صورتی‌که فاضلاب گندیده شده باشد. افزودن مواد شیمیایی برای کاهش سولفید مناسب است: - در صورتی‌که برای کنترل بو. پوشش خاصی برروی حوض پیش‌بینی شده. پوشش و دریچه‌های بازدید در جای خود قرار داده شود. ۵5۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۷-۷ نظافت کلی " (پاکیزه‌سازی) توصیه‌های زیر نه تنها بازده حذف جامدات را افزایش می‌دهد. بلکه محیط کار را برای بهره‌بردار مناسب تر می‌کند: - به‌طور منظم مواد جمع شده از روی موانع ورودی و یا سرریز خروجی به وسیله فشار آب یا جارو حذف شوند (تنها با تجربه برنامه این کار تنظیم می‌شود). - تجهیزات جمع آوری رویه مرتباً تمیز شوند. در غیر این صورت بوهای زننده و بد منظرگی حاصل می‌شود. - صفحات محافظ پیوسته در جای خود قرار گیرند مگر مواردی که در عملیات بهره‌برداری جابجایی آنها ضرورت - فاضلاب و لجن‌های پخش شده فوراً تمیز شود. - برای محوطه تصفیه‌خانه شامل مسیرها. نردبان‌ها. اطاق‌های کنترل و ساختمان‌های مربوط جدول نظافت تهیه شود و برای هر یک از امور فرد مشخصی تعیین شود. - کلیه سطوح رنگ شده به منظور حفظ زیبایی‌نما و حفاظت از سطوح. در صورت لزوم تجدید رنگ شود. ۷-۷-۷ افزودن مواد شیمیایی افزودن مواد شیمیایی در ته‌نشینی اولیه موجب بهبود حذف جامدات. کمک در کنترل بو و حذف مواد مغذی می‌شود. در کنترل صحیح فرایند افزودن مواد شیمیایی به میزان مواد شیمیایی افزوده شده و اختلاط کامل آن تاکید می‌شود. ملاحظات زیر برای این فرایند توصیه می‌شوند: - میزان و نحوه اختلاط مناسب مواد شیمیایی با آزمایش جار تعیین شود. با توجه به تغییر کیفیت فاضلاب که ناشی از رشد بیولوژیکی. صنایع و یا تغییرات فصلی. آزمایشهای جار به منظور تأمین مناسبترین غلظت باید به‌صورت دوره‌ای تکرار شود. - بااندازه‌گیری که حداقل هر ماه یک مرتبه در تصفیه‌خانه تکرار می‌شود. میزان واقعی مواد شیمیایی تعیین شود. - در صورتی‌که عملکرد ته‌نشینی نامناسب شود برای اختلاط بهتر مواد شیمیایی به موارد زیر توجه شود: ۰ آیا در نقطه‌ای که مواد شیمیایی افزوده می‌شود زمان کافی برای اختلاط وجود دارد؟ ۰ آیا مخلوط کننده‌ها به‌واسطه وجود کهنه و یاامثالهم در فاضلاب از کار نیفتاده‌اند؟ ۰ در صورت استفاده از افشانک‌برای هوادهی. آیا منافذ پخش کننده‌های هوا مسدود نشده‌اند؟ ۰ با افزودن مواد شیمیایی میزان لجن افزایش یافته. کیفیت پمپاژ هم تغییر کرده و دفعات تمیز کردن لوله‌ها افزایش می‌یاید. معا ] ۱۲ ۵۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸- دشواریهای بهره‌برداری از حوض ته‌نشینی برای فائق آمدن بر مشکلات واحدهای تصفیه اولیه. بهره‌بردار باید ویژگی‌های لحن اولیه (جمع شده در حوض بهره‌برداری را بداند که در زیر توضیح مختصری آورده شده است : ۱-۱-۸ ویژگی‌های لجن‌جمع آوری شده چگونگی (کیفیت) لجنی که از حوض ته‌نشینی اولیه حاصل می‌شود در تصفیه خانه‌های مختلف متفاوت است که بستگی به موارد زیر دارد : الف : فاضلاب ۰ کیفیت .. * تازگی * قوی و ضعیف بودن فاضلاب .۰ ساختار اصلی لجن ۰ قابلیت ته‌نشینی فاضلاب ورودی به حوض ب : ویزگی‌ها و مطلوب بودن طرح حوض ته‌نشینی چ : نگهداری حوض ته‌نشینی و روش تخلیه لجن از حوض جدول ۵ ویژگی‌های لجن خام حاصل از فاضلاب خانگی را نشان می‌دهد. ۲-۱-۸ مسایل مربوط به طراحی بهره‌بردار باید مشکلاتی راکه از رهگذر طراحی برای عملکرد ته‌نشینی به وجود می‌آید بشناسد و راه‌حل‌های آن را بداند. حدول ۶ فهرستی از مشکلاتی که در حوض‌های ته‌نشینی و تحهیزات مربوط به آن مشاهده شده و نیرز راه‌حل‌های مقابله با آن را نشان می‌دهد. ۲-۱-۸ مسایل مربوط به بهره‌برداری به طور مثال بسیاری از مشکلات لجن مربوط به دمای فاضلاب می‌شود. در دمای پایین و هوای سرد. عملکرد پمپ لجن مشکل‌تر خواهد بود و چربی موجود در لجن بیش از شرایط دمای بالا به بدنه مجاری می‌چسبد و بنابراین کف زیادتر ولی بو و گندیدگی کمتر است. جدول ۷ نشاندهنده مشکلات مورد توجه بهره‌بردار است. ۹۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ساختار ظاهری (فیزیکی) بو مواد فرار جدول ۵- ویژگی‌های غیر یکدست (گلوله گلوله شده) قهوه‌ای تابع جامدات موجود در لجن با میانگین ۷۰ تا ۸۰ درصد جامدات خ: معمولاً از ۵/۵ تا ۷/۵و متوسط ۶/۵ معمولاً بدون گندیدگی ۵ تا ۵۲/۵ لیتر بر متر مکعب و به‌طور متوسط ‎۱۹٩‏ تا ۲۶ لیتر بر متر مکعب به سهولت قابل هضم معمولاً بین ۷5۱۰ ۲۰میلی‌گر م برلیتر لجن خام حوضهای ته‌نشینی اولیه (مربوط به فاضلاب خانگی) رنگهای فاضلاب‌های صنعتی ممکن است لجن را رنگ دهند. یا لحن ممکن است به رنگ خاکستری تند یا سیاه باشد که برگندیدگی لجن دلالت می‌کند. (به ردیف گندیدگی در جدول مراجعه شود) کیفیت مطلوب برای خروج لجن حدود ۵/ مواد جامد است. چنانچه نمکهای فلزی در فاضلابهای صنعتی در لجن وجود داشته باشد بوی کمی خواهد داشت گاهی (بندرت) ممکن است تا بیش از ۸۵/ و یا کمتر از ۶۰/ باشد. اگر کمتر از ۷۰/ باشد احتمالاً دانه و شن در مواد حامد وحود دارد. تحت تاثیر فاضلابهای صنعتی و یاگندیدگی لجن است. لجن خام هنگامی گندیده است که: - فاضلاب ورودی گندیده باشد. - لحن مدت طولانی در حوض مانده باشد. - لجن آب با کیفیت بد از مخزن هاضم اضافه شده باشد. - حجم زیاد لجن نشاندهنده آن است که: ۰ فاضلاب صنعتی با حجم زیاد در آن است. - حجم کم لجن نشاندهنده آن است که: ۰ فاضلاب رقیق است. بازده حوض کم است. یا تجمع لجن در حوض اتفاق افتاده است. - وجود جامدات خامی که هضم نمی‌شوند نشاندهنده این است که: فاضلاب صنعتی مانند نمکهای فلزی یا مواد فیبری وجود دارد. مادیر بالاتر نشان دهنده فاضلابهای صنعتی نظیر فاضلابهای چرب و یا فاضلابهای پشم شویی است. ۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۶- نارسایی‌های م ی کلات شناور سازی نامطلوب چربی‌ها مشاهده کف ودلمه زیاد در فاضلاب خروجی عدم خروج لجن از قیف به دلیل زیاد بودن دانه (ماسه و شن) در لجن ساییدگی‌زیاد. شکستگی‌لجن روب وقیچی‌شدن میخ یاپین‌های آن‌به‌خاطر وجودشن وماسه خوب وکافی نبودن روغن و چربی‌گیری حالت گندیدگی ناشی از بار زیاد جریانهای برگشتی بیش از اندازه بودن خورندگی قطعات تجهیزات مشکلات ناشی از درجه حرارت بالای حریان کم بودن برداشت و خروج کف به دلیل باد گندیدگی فاضلاب ربوط به طراحی و راههای مقابله با آن راه حل‌های مقابله با آن فاضلاب پیش هوادهی شود تا اینکه خاصیت شناوری چربی افزوده شود. ۰ سیستم جمع آوری کف از سرریز به طرف داخل دور شود. * مانع در حوض پایین‌تر برده شود. ۰ سیستم دانه‌گیری به کار گرفته شود. ۰ منابع ورود شن و ماسه به شبکه شناسایی و حذف شود. طراحی هیدرولیک تغییر یابد و مانع ! مناسب به کار رود تا جریان پخش شده و شدت جریان ورودی کم شود. سیستم دانه گیری به کار گرفته شود. سیستم شناور سازی و یا تجهیزات تخلیه مناسب به کار گرفته شود. * جریان برگشتی به سوی مراحل بعدی منحرف شود. ۰ ارسال و ریزش متناوب آن که حوض ته‌نشینی حالت متعارف خود را بگیرد. سطوح مختلف تصفیه‌خانه و حوض و تجهیزات با رنگهای مناسب و مواد لازم پوشش داده شود. حوض تعادل و یا مخلوط کننده قبل از حوض ته‌نشینی به کار رود. ۰ سیستم کف گیر به نوعی تغییر داده شود که اثر باد را از میان ببرد. حریان خروج لجن را افزایش داده تا تجمع حامدات کاهمش یابد. |- ۳۲۵ ۹۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- نشانه‌هاو مشاهدات فاضلاب و یا لجن سیاه. بد بو و گندیده جدول ۷ دلایل احتمالی تجزیه لجن در حوض و تولید گاز فرسودگی یا آسیب دیدگی‌لجن روب گرفتگی خط خروجی لجن صدمه دیدن یا از بین رفتن مانع هیدرولیکی ورودی فرسودگی یا آسیب دیدگی جمع کننده‌های لجن نامناسب بودن سیکل تخلیه لحن توسط تلمیه‌ها نامناسب بودن تصفیه مقدماتی فاضلابهای صنعتی از نظر تجزیه فاضلاب در سیستم جمع‌آوری برگشت لجن آب فوق‌العاده قوی از هاضم - مشکلات مورد توحه بهره‌برد بازبینی و بررسی بازرسی لجن روب غلظت نیترات در پساب خروجی عملکرد صحیح موانع هیدرولیکی بازرسی جمع‌کننده‌های لجن وزن مخصوص لجن خطوط جمع‌آوری کیفیت و کمیت لجن آب هاضم‌ها ۵۸ ار راه حل‌ها تخلیه لجن با تواتر و یا مقدار بیشتر تعمیر یا تعویض قطعات در صورت لزوم بر اساس نیاز تغییر سن لجن و یا تغییر محل برداشت لجن برگشتی ۰ ازدیاد تواتر و مدت زمان تخلیه به وسیله پمپ‌ها تا حد کاهش وزن مخصوص لجن به مقدار مطلوب ۰ پیش‌هوادهی فاضلاب ۰ تصفیه مقدماتی فاضلاب صنعتی ۰ اضافه کردن مواد شیمیایی و یا هوادهی در سیستم جمع آوری * بهبود بخشیدن هضم لجن برای به دست آوردن کیفیت بهتر لجن آب. تأخیر در انتقال لجن آب تا بهبود کامل کیفی آن. انتقال لجن آب از ارتفاع مناسب هاضم ۰ تخلیه لجن آب به برکه. حوض هوادهی یا بستر خشک کننده لجن -------- صفحهٔ بعد -------- نشانه‌هاو مشاهدات عدم‌سهولت تخلیه جر میزان کم و نامطلوب مواد جامد در لجن ادامه حدول دلایل احتمالی تخلیه فاضلابهای گندیده به وسیله تانکر زمان ناکافی در استفاده از جمع‌کننده‌های لجن عدم کفایت تواتر عملیات حذف فرسودگی یا آسیب دیدگی تیغه‌های ویژه جمع‌آوری رویه تنظیم نامناسب رویه روب عمق نامناسب (سرریز) دیواره‌های جمع آوری رویه غلظت بیش از حد دانه‌ها. رس و مواد قابل فشردن سرعت کم در خطوط تخلیه گرفتگی لوله یا تلمبه بار بیش از حد هیدرولیکی ایجاد جریان میان‌بر در حوضها تلمبه کردن پیش از حد لجن ۷- مشکلات مورد توجه بهره: بازبینی و بررسی نمونه‌برداری تصادفی از تانکرها کتابچه آمار بهره‌برداری میزان حذف رویه فاضلاب ورودی تیغه‌های جمع‌آوری سرریزدیواره‌های جمع آوری‌روی بهره برداری سیستم دانه گیر جریان ورودی به وسیله رنگ یاموادردیایی‌کننده -تواتر و مدت زمان تلمبه کردن لجن - غلظت مواد معلق ۵۹ راه حل‌ها نظم دادن به تخلیه به وسیله تانکرها و یا متوقف کردن آنها افزایش مدت زمان استفاده از جمع‌کننده و یا استفاده مداوم از آن افزایش تواتر حذف رویه محدود کردن درصد فاضلاب صنعتی تنظیف یا تعویض تیغه‌های جمع آوری افزایش عمق دیواره سرریز بهبود بهره‌برداری از سیستم دانه گیر - افزایش سرعت لجن در خطوط تخلیه - بررسی ظرفیت تلمبه شستشوی معکوس خطوط و تلمبه لجن در فواصل زمانی کوتاهتر توزیع یکنواخت‌تر جریان در همه حوضها به جریان میان بر در حوض مراجعه شود کم کردن تواتر و زمان تلمبه کردن لجن -------- صفحهٔ بعد -------- نشانه‌هاو مشاهدات جریان‌میان‌بردر حوضها رسوب بیش از حددر کانال ورودی ضعف در حذف مواد معلق ازحد برروی سطوح تأسیسات و تیغه‌های سرریز ادامه حدول دلایل احتمالی 3 شدن یاصدمه دیدن‌دیواره‌های آرام‌ساز جریان‌ورودی برنامه‌ریزی غلط تلمبه کردن جریان ورودی سرعت کم جریان ورودی بار هیدرولیکی زیاد جریان میان بر جریان‌های برگشتی فاضلاب صنعتی جریانهای ناشی از تغییرات وزن مخصوص ‏ باد و دما ۷- مشکلات مورد توجه بهره بازبینی و بررسی تنظیم سرریزها دیواره‌های آرا ۱ سازاسیب‌دیده جریان ورودی (به جریان‌میان‌برمراجعه شود) پایش‌زمان تلمبه‌زنی و سطوح لحن. ثبت‌کمی وکیفی جر یان‌ها نمونه‌برداری از فاضلاب ورودی و باد ۶۰ ردار تعمیر یا تعویض دیواره‌های آرام ساز افزایش سرعت یا به‌هم‌زدن به وسیله هوایا آب به منظور پیشگیری از به کارگیری مخازن موجود. حذف حداکثر جریان. افزودن مواد شیمیایی (به جریان میان بر مراجعه شود) تلمبه زنی مکرر و یا مداوم به قسمت جریانات برگشتی مراجعه شود حذف فاضلابهای صنعتی مانع ته‌نشینی حذف فاضلاب سطحی -------- صفحهٔ بعد -------- -۹٩‏ کنترل آزمایشگاهی ۱-۹ اهمیت تصفیه فاضلاب و کنترل‌های کیفی آن تصفیه فاضلاب با هدف اصلی حفاظت محیط زیست. منابع آب. بهداشت فردی و اجتماعی صورت می‌گیرد و لازم است که این‌کار منطبق با استانداردها و مقررات تدوین شده از سوی سازمان‌های معتبر بهداشت در سطح بین‌المللی انجام شود و کیفیت پساب خروجی تصفیه خانه‌های فاضلاب. متناسب با شرایط محیط پذیرنده تنظیم شود. در تصفیه خانه‌های فاضلاب به منظور طراحی و بهره‌برداری بهینه از تأسیسات جمع‌آوری. تصفیه و دفع لجن و پساب بهداشتی حاصله. آگاهی از کیفیت فاضلاب ورودی, پساب خروجی. مراحل مختلف پالایش و نهایتاً لجن مازاد و پساب بهداشتی خروجی. ضروری است. این مبحث به شرح عواملی که می‌توانند در فرآیند ته نشینی اولیه موْثر واقع شوند و کنترل‌های آزمایشگاهی مربوط به بهینه سازی فرآیند یاد شده فوق. اختصاص دارد. این آزمایش‌ها عمدتاً عبارتند از: - آزمایش ]0۲1 - آزمایش مواد جامد "۲5" - آزمایش اکسیژن بیوشیمیایی مورد نیاز "(301]" - آزمایش اکسیژن شیمیایی مورد نیاز "۳010" - آزمایش‌های میکروبیولوژیکی - آزمایش اکسیژن محلول "10" - آزمایش کلر آزاد باقیمانده - آزمایش روغن و چربی‌ها - آزمایش‌های عناصر و مواد شیمیایی مزاحم (ریزآلاینده‌های کانی و آلی) - آزمایش انعقاد و ته‌نشینی ۲-۹ آزمایش‌های کنترل مواد جامد از مهمترین مشخصه‌های کیفی فاضلاب. کل مواد جامد آن "15" است که به طور کلی شامل مواد زیر است: - مواد معلق قابل ته‌نشینی در کوتاه مدت - مواد معلق کلوئیدی - مواد محلول ۶۱ -------- صفحهٔ بعد -------- این طبقه‌بندی را به طور گسترده‌تر و برای آزمایش‌های مورد نیاز می‌توان به صورت زیر بیان داشت: - کل مواد جامد "15" - کل مواد جامد معلق "15۹5" ۰ کل مواد جامد معلق معدنی ثایت ۰ کل مواد جامد معلق آلی فرار "۲1۷/۹5" - کل مواد جامد محلول "115" ۰ کل مواد جامد معدنی محلول ثابت ۰ کل مواد آلی فرار "۲۷۹5" - مواد معلق قابل ته‌نشینی (۱ تا ۲ ساعت) نظر به مطالبی که گذشت کل مواد جامد نمونه فاضلاب "15" عبارت است از کل جامدات باقیمانده از تبخیر نمونه در اتوو ۲" ۱۰۳ تا ۲" ۱۰۵ که بعد از تبخیر آب و متصاعد شدن گازهای محلول به دست می آید و در واقع شامل مواد معلق و محلول (أّلی و معدنی) نمونه خواهد بود. اگر نمونه فاضلاب از صافی مخصوص (۴۰ تا ۶۰ میکرون) گذرانده شود تنها بخشی از آن از صافی عبور خواهد کرد. در این حالت نمونه فاضلاب به دو بخش زیر تقسیم می‌شود: ۰ غیر قابل عبور از صافی (آن بخش که روی صافی‌باقی می‌ماند) و شامل موادمعلق و نامحلول است. "۲۹۹5" ۰ قابل عبور از صافی (آن بخش که در زیر صافی دریافت می‌شود) و شامل مواد محلول و کلوئیدها خواهد بود. تاره با این بدین ترتیب ملاحظه می‌شود مواد کلوئیدی در حالت طبیعی از صافی عبور کرده و به صورت ثقلی ساده ته‌نشین نمی‌شوند. بخش غیر قابل صاف شدن که کل مواد معلق "55]"نمونه فاضلاب را تشکیل می‌دهد عمدتاً از دو گروه ذرات تشکیل می‌شود. ۰ ذرات دانه‌ای شکل (این ذرات به طور مستقل ته‌نشین می‌شوند و تمایلی به جچسبیدن به یکدیگر ندارند مثل ذرات شن یا ماسه). کلاس یک ته‌نشینی ! ۰ ذرات لخته شونده (این ذرات در فرایند ته‌نشینی به یکدیگر پیوسته. درشت شده و به صورت لخته‌هایی ته‌نشین می‌شوند). کلاس دو ته‌نشینی ذرات دانه‌ای شکل را که بدون هیچ گونه تغییری در اندازه. شکل و وزن با سرعت ته‌نشین می‌شوند می‌توان در حو ضجه آشغال‌گیری و یا حوض ته‌نشینی اولیه به راحتی حذف کرد. پوت سره 5 ا و 5 - اً م 7 ام ا۰ مس با ۱ رل !۱ ۱و ۲- بحخس به نسیی سیمیا نی سریبه شماره ۱۱۷۷ دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری از واحدهای تصقبه حخانه لس سازمان بردامه و بودجه ۶۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مواد جامد (معلق و محلول) "15" را بر اساس پایداری یا فراریت آنها در دمای ** ۵۰ 2 ۵۵۰ باز هم می‌توان به دو گروه تقسیم کرد بدین ترتیب که مواد جامد آلی در این دما اکسیده شده و به صورت گاز خارج می‌شوند و تنها بخش معدنی به صورت خاکستر بافی می‌ماند. با این تعریف روشن است که خواهیم داشت: ۰ مواد جامد فرار (مواد آلی) ۰ مواد جامد ثابت (مواد معدنی) برای تعیین مواد جامد قابل ته‌نشینی نمونه فاضلاب. در آزمایشگاه از قیف ایمهاف مدرج" استفاده می‌شود. حجم مشخصی از نمونه را در قیف ایمهاف ریخته بعد از یک تا دو ساعت مقدار مواد معلقی راکه به‌طور طبیعی ته نشین شده است اندازه گیری می‌کنند. این آزمایش معیاری تقریبی از مقدار لجنی خواهد بود که در ته‌نشینی اولیه از فاضلاب جدا می‌شود. لجن حاصله شامل مواد معلق دانه‌ای و لخته شونده است. ۱-۲-۹ ارتباط آزمایش "۲۹5" با فرآیند ته‌نشینی اولیه نتایج حاصله از آزمایش "15" و دیگر آزمایش‌های وابسته به آن مثل "155" و اطلاعات مربوط به مقادیر و دانه‌بندی مواد معلق فاضلاب نقش تعیین کننده‌ای را در طراحی و بهره‌برداری بهینه سیستم جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شهری دارا است. در تصفیه مقدماتی فاضلاب شهری بخش عمده‌ای از مواد معلق جامد. که بخشی از آن شامل مواد آلی فاضلاب است. جدا می‌شود. عملیات جداسازی این مواد معمولاً به روشهای فیزیکی مثل عبور دادن از توری و ته‌نشینی ساده و یا با کمک مواد منعمّد کننده و لخته ساز صورت می‌گیرد. از مزایای این عملیات علاوه بر حذف موْثر مواد معلق. کاهش "0 به همراه حذف مواد قابل ته‌نشینی است و به منظور بهبود و تقویت عمل ته‌نشینی اولیه از هوادهی و لخته‌بندی مکانیکی نیز استفاده می‌شود. با اندازه گیری مواد معلق در فاضلاب ورودی و خروجی حوض‌های ته‌نشینی اولیه اطلاعات تخمینی زیر فراهم می‌شود. - حجم لجن حاصله - مقدار جامدات خشک لحن - بازده (راندمان) فرایند ته‌نشینی اولیه - بار جامدات منتقله به هاضم‌ها و واحدهای آبگیری لجن مازاد نظر به اهمیت آزمایش "15" و همچنین ضرورت اطلاع از پارامترهای یاد شده فوق. انجام این آزمایش از اهمیت زیادی برخوردار است. در ارتباط با موضوع مورد بحث توصیه می‌شود که آزمایش‌های مندرج در جدول ۸ به ترتیب پیشنهادی زیر صورت ۶۳ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۸ - آزمایشهای مورد نظر در ارتباط با آزمایش 15 محل‌نمونه‌برداری دامنه متعارف نتایج برای فرآ یند ته‌نشینی اولیه بر اساس مأخذ شماره۱ جامدات قابل ته‌نشینی| ورودی حوض ته‌نشینی اولیه جامدات قابل ته‌نشینی! خروجی حوض ته‌نشینی اولیه مواد معلق ورودی حوض ته‌نشینی اولیه مواد معلق خروجی حوض ته‌نشینی اولیه ۳-۹ تعیین مقدار اکسیژن محلول "20" میزان اکسیژن محلول "120" در آب و فاضلاب بستگی به شرایط و وضعیت فیزیکی - شیمیایی و بیولوژیکی محیط آبی دارد. آزمایش تعیین مقدار "10" یک آزمایش تعیین کننده و بسیار مهم برای تعیین و بررسی آلودگی آب. فاضلاب و کنترل فرایند تصفیه است. اکسیژن محلول در آب به دو صورت عمده فراهم می‌شود: ۰ انحلال اکسیژن هوا در محیط آبی که می‌تواند بر اثر تماس هوا با آب در مرز مشترک این دو صورت گیرد و این امر متأثر از عوامل جوی و محیطی مثل وزش باد و به تلاطم درآمدن آب. فشار جو و درجه حرارت آب یا فاضلاب است. وس ۱ ِ : ۲ ۰ حاصل فرایند فتوسنتز به وسیله گیاهان آبزی و فیتوپلانکتون‌ها در طول روز است. کالری بر مول ۰ - ۶0۲ + و۲0 ]][ی) (0 ۶ + ۶00۲ نظر به این‌که میکروارگانیسم‌های هوازی در محیط آبی برای ادامه حیات نیازمند مواد غذایی ومصرف اکسیژن محلول می‌باشند فعالیت و تکثیر آنها کاهش اکسیژن محلول را در پی دارد. بدین ترتیب روشن است که تخلیه فاضلابهای شهری و صنعتی به منابع آب به خاطر آنکه مقادیر قابل ملاحظه‌ای از مواد مغذی برای میکروارگانیسم‌هاست سبب کاهش اکسیژن محلول می‌شود و در صورتی‌که این روند تا از میان رفتن کامل اکسیژن محلول ادامه یابد باکتری‌های بی‌هوازی فعال می‌شوند. |- ۳0105۷116515 2-۳۷۵5 اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳-۹ تعیین مقدار اکسیژن محلول "170" در فاضلاب و ار تباط آن با فرایند ته‌نشینی اولیه با تنظیم میزان اکسیژن محلول در فاضلاب که می‌تواند به طور طبیعی یا مصنوعی صورت گیرد فعالیت باکتری‌های موجود در فاضلاب را می‌توان تحت کنترل قرار داد که این موضوع در تصفیه بیولوژیکی فاضلابها از اهمیت تعیین کننده‌ای برخوردار است. مقدار اکسیژن محلولی که برای ادامه فعالیت باکتری‌های هوازی و تجزیه موادالی فاضلاب مورد نیاز است تحت عنوان اکسیژن موردنیاز بیوشیمیایی "13010" بررسی می‌شود و کمبود اکسیژن و یا کاهش آن در حدی که نیازمندیهای میکروارگانیسم‌های هوازی را تأمین نکند. زندگی این باکتری‌ها را دجار وقفه کرده و سبب نابودی آنها می‌شود. در چنین محیطی ایجادکدورت و گرایش رنگ فاضلاب به تیرگی و متصاعد شدن بوی نامطبوع هیدروژن سولفوره نشانه شروع فعالیت باکتری‌های بی‌هوازی خواهد بود. توصیه می‌شود مقدار (] به طور روزانه از پساب خروجی از حوض ته‌نشینی اولیه اندازه گیری شود. مقدار متوسط اکسیژن محلول در پساب خروجی حوض ته‌نشینی اولیه معمولاً بین صفر تا ۲ میلی‌گرم بر لیتر است. ۴-۹ اکسیزژن شیمیابی مورد نیاز برای تجزیه مواد آلی فاضلاب شهری "00" مواد آلی مهمترین عامل آلودگی فاضلاب‌های شهری است. برای اندازه‌گیری مقادیر این مواد در فاضلاب. شاخص‌های مختلفی وجود دارد. لیکن در عمل از اندازه‌گیری اکسیژن بیوشیمیایی مورد نیاز "1301" اکسیژن شیمیایی مورد نیاز ۱01 و کرین آلی‌کل امن استفاده می‌شود. اکسیژن شیمیایی موردنیاز "(]01-)" در واقع مقدار اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون آن بخش از موادآلی موجود در فاضلاب است که اکسید کننده‌های قوی. تحت شرایط خاص بر آنها موثر واقع می‌شوند. ۱-۴-۹ ارتباط آزمایش "01" با فرایند ته‌نشین آزمایش ۳ در بررسی کیفیت فاضلاب‌های شهری و وضعیت بهره‌برداری از مراحل پالا یش در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب از اهمیت خاصی برخوردار است. سهولت انجام آزمایش و دریافت نتایج مربوط در کوتاه مدت. سبب شده که آزمایش "۲010" برای بررسی آلودگی فاضلاب‌ها و پسابها و همین‌طور آبهای آلوده در سطح وسیعی مورد استفاده قرار گرفته و مفید واقع شود. 0 0۳8200 آها0۵] -| ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در مورد نمونه‌های مشخص فاضلاب "(۲01" می‌تواند با "13010" متناسب باشد در این ارتباط "(301]" معمولاً ۵۰ تا ۷۰ درصد مقدار "۳00" می‌باشد. از نسبت بین "13010" و "۳00" می‌توان نوع فاضلاب. بار آلودگی آن و کارایی فرایند تصفیه را در مراحل مختلف آن ارزشیابی کرد. اگر مواد آلی در نمونه‌ای از فاضلاب به طور کامل قابل تجزیه بیوشیمیایی باشند آنگاه "۳010" می‌تواند تقریباً با اکسیداسیون کامل بیوشیمیایی که در مدت ۲۸ روز صورت می‌گیرد برابر شود. (1301 2 (0(1)). در صورتی‌که مواد آلی تجزیه ناپذیر در فرایند بیوشیمیایی. در نمونه فاضلاب موجود باشد مثل (سلولز - ذغال - تانن - خاک آره. و ....) آنگاه " ,1300 < 0۲" خواهد شد. از نکاتی که اشاره شد می‌توان جنین برداشت کرد که: اگر ۰ ۰/۵ <- باشد تصفیه پیولوژیکی به راحتی صورت می‌گیرد. اگر ۰/۲ > سس باشد فاضلاب صنعتی بوده و تصفیه بیولوژیکی موثر نخواهد بود. نظر به آنچه گذشت توجه به هر دو آزمون "۲010" و "13010" ضرورت داشته و به خصوص در طراحی و بهره‌برداری تصفیه خانه‌های فاضلاب این امر بسیار مهم است. ۵-۹ تعیین تقریبی بار آلودگی‌های آلی تجزیه‌پذیر فاضلاب شهری در فرآیند بیوشیمیایی با آزمایش 13010 آلودگی فاضلاب شهری بیشتر به لحاظ وجود مواد آلی است که این مواد خود منبع غذایی مناسبی برای میکروارگانیسم‌های تجزیه کننده مواد آلی است. گروهی از میکروارگانیسم‌ها می‌توانند از اکسیژن محلول در آب و فاضلاب و یا اکسیژن موجود در ساختار ملکولی مواد آلی برای تجزیه این مواد در فرایند بیوشیمیایی استفاده کنند. ایجاد شرایط مناسب برای تماس فاضلاب با تعداد هر چه بیشتری از این میکروارگانیسم‌ها اساس فرایند تصفیه زیستی فاضلاب است. تا شرایطی فراهم آید که آلاینده‌های آلی در زمان کوتاه‌تری به مصرف رسیده و از فاضلاب حذف شوند. میکروارگانیسم‌های تجزیه کننده مواد آلی در فاضلاب را عمدتاً دو گروه از باکتری‌های زیر تشکیل می‌دهند: - باکتری‌های هوازی که اکسیژن موردنیاز خود رااز اکشیژن محلول در فاضلاب (10]) جذب و مواد آلی را اکسیده کرده و به ترکیبات پایدار معدنی تبدیل می‌نمایند و حاصل این فرایند عمدتاً گاز ۲0۲ بوده و تعداد باکتری‌ها متعاقباً افزایش می‌یاید. - باکتری‌های بی‌هوازی اکسیژن مورد نیاز خود را از تجزیه بعضی از مواد آلی و معدنی موجود در فاضلاب می‌گیرند که نتیجه این فعالیت تجزیه مواد آلی پایدار و تبدیل آنها به نمکهای معدنی پایدار است که با ایجاد گازهایی مانند ۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- 75 و 1۶آن) و 0۲و ۲ همراه است و بوی ناخوشایند 5 قابل تشخیص است. واکنشهای بیوشیمیا یی در فرایند هوازی عبارتند از: باکتری‌های هوازی ام + 17,0 + ,0 ؛ ۷ + ماده آلی باکتری‌های هوازی 0 + 110 رک ای 2 ۵ ۴ + بجر ۲ باکتری‌های هوازی (نیترات ساز) 17310 ۵۶ + ,110 ۲ واکنشهای بیوشیمیایی در فرایند بی‌هوازی عبارتند از : 9 باکتری‌های بی‌هوازی (احیاءکننده سولفات) ِ 7 + ۵ + وچ شش کشک من + ماده آلی باکتری‌های بی‌هوازی 15 باکتری‌های بی‌هوازی 7 ح اک ماد آلی برای تعیین میزان آلودگی فاضلاب شهری معمولاً بجای اندازه گیری مقدار مواد آلی موجود در فاضلاب. ممّدار اکسیژن 5۳ ۶ لازم برای اکسیداسیون این مواد را اندازه‌گیری می‌کنند. برای این منظور از روش‌های تقریبی مختلفی می‌توان استفاده کرد که مهمترین این روش‌ها تعیین مقدار (1301 یا مقدار اکسیژن خواهی بیوشیمیایی فاضلاب است. منظور از این آزمایش تعیین مقدار اکسیژنی است که می‌باید در زمان معین و تحت شرایط استاندارد شده آزمایشگاهی برای این آزمایش (دمای ** ۲۰ و محیط تاریک) به فاضلاب داده شود تا باکتری‌های هوازی مواد آلی موجود در فاضلاب را اکسید و به مواد پایدار نظیر نمکهای معدنی تبدیل کنند. اندازه گیری و 1301 یک آزمایش تجربی است که با استفاده از روشهای استاندارد آزمایشگاهی می‌توان اکسیژن مورد نیاز فاضلابهاء پسابها و آبهای آلوده را تعیین کرد. به وسیله این آزمایش موارد زیر اندازه گیری می شود: ۰ اکسیژن مورد نیاز برای تجزیه بیوشیمیایی مواد آلی (ترکیبات کربنه) ۰ اکسیژن مصرف شده جهت اکسیداسیون مواد معدنی مانند سولفیدها و ترکیبات آهن ]]. ۰ اکسیژن مصرف شده جهت اکسیداسیون ترکیبات احیاء شده ازت. در فاضلاب و پساب حاصل از تصفیه فاضلابهای شهری مقدار "13)(1(۵" به طور متعارف به مصرف اکسیزژن مورد نیاز برای اکسیداسیون ترکیبات ردیف اول (هیدروکربن) اختصاص دارد. در فاضلابهای صنعتی که با روش‌های بیولوژیکی قابل تصفیه می‌باشند علاوه بر عوامل دسته اول بخش قابل ملاحظه‌ای از "17)0(1(۵" به عوامل دسته دوم بستگی دارد. ۱-۵-۹ تشریح فرایند آزمایش 13017 در شرایط واقعی. از لحظه مجاورت فاضلاب با اکسیژن. فعالیت باکتری‌های هوازی با مصرف اکسیزژن و تجزیه مواد ۶۷ -------- صفحهٔ بعد -------- آلی تجزیه شونده در فرایند بیوشیمیایی عملاً شروع شده و این کار در دو مرحله زیر صورت می‌گیرد: - در مرحله اول اکسیداسیون ترکیبات آلی کرین‌دار از نخستین لحظات تماس فعالیت میکرو ارگانیسم‌ها شروع شده و در محیط استاندارد (دمای *" ۲۰و محیط تاریک) تامدت زمانی بین ۲۱ تا ۲۸ روز ادامه می‌یابد. در طول این مدت کربن موجود در ترکیبات ناپایدار آلی تبدیل به ترکیبات پایداری مثل 20۲ می‌ شود و در این مدت بین ۵ تا ۹۹ درصد مواد آلی کربن‌دار اکسیده می‌شوند. لازم بیادآوری است که در این فرایند در ۵ روز نخست تنها حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد مواد آلی کرین‌دار اکسیده می‌شوند. - مرحله دوم به اکسیداسیون ترکیبات آلی ازته اختصاص دارد که این مرحله به خاطر کندی تکثیر باکتریهای نیترات‌ساز معمولاً به سرعت انجام نشده و به گذشت زمانی در حدود ۶ تا ۱۰ روز نیازمند است تا باکتری‌های مورد نیاز به مقدار کافی تکثیر شوند. با توجه به نکات اشاره شده و اینکه بیشتر اکسیداسیون ترکیبات آلی کربن‌دار در ۵ روز اول شروع آزمایش اتفاق می‌افتد. برای نمایش میزان این آلودگی‌ها معمولاً ۵ 13010 را تعیین می‌کنند که در واقع (13010)) است. دراین آزمایش اکسیژن خواهی بیوشیمیایی مواد ازته (۱)۲/13010 منظور نمی‌شود. نظر به آنجه که گذشت و (1301 عبارت است از مقدار میلی‌گرم اکسیژنی که لازم است تا باکتری‌های هوازی بتوانند با استفاده از آن ظرف مدت ۵ روز مواد اٌلی موجود در یک لیتر فاضلاب را در محیط استاندارد آزمایشگاهی. اکسیده کنند. بدین ترتیب مقدار اکسیژن محلول (10) نمونه را قبل از قراردادن در انکوباتور و در انتهای مدت ۵ روز آزمایش اندازه‌گیری کرده و تفاوت مقادیر اکسیژن بیانگر میزان ن (701] نمونه خواهد بود. ۶-۹ آزمایش فرایندهای انعقاد " - لخته‌سازی آو ته‌نشینی ؟ برای ته‌نشین سازی اولیه مواد معلق کلوئیدی و شبه کلوئیدی فاضلاب می‌توان از فرآیند انعقاد - لخته‌بندی و ته‌نشینی شیمیایی استفاده کرد که از ارزش‌های ویژه‌ای برخوردار است. به طور کلی مواد شیمیایی موجود در فاضلاب چه به صورت محلول و چه به صورت معلق به دو گروه معدنی و آلی تقسیم می‌شوند. موادی که در فاضلاب سبب ایجاد کدورت می‌شوند بیشتر از گروه معدنی و مواد مولد رنگ و بوی نامطلوب. بیشتر از گروه مواد أّلی است. مواد کلوئیدی مولد کدورت و رنگ راکه بیشتر محصولات طبیعی گیاهی و جانوری مثل نشاسته محلول. پروتئین‌ها. صمغ و یا محصولات ساختگی مثل صابون و شوینده‌های مصنوعی هستند نمی‌توان به راحتی از فاضلاب جدا کرد. 2-0022 40 0260 آهعز 80 3۱۳۵260۹ -1 ارف 111۱ 1111 تچ ۳10000 -3 ۶۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ذرات کلوئیدی بخاطر دارا بودن بار الکتریکی هم‌نام و حجم بزرگ در مقابل وزن کم پایدار بوده و به طور طبیعی در اثر نیروی ثقل ته‌نشین نمی‌شوند و به خاطر اقطار بسیار کوچک از صافی‌های متعارف نیز عبور می‌کنند. هر چند ذرات کلوئیدی و شبه کلوئیدی از نظر منشاء. اندازه (اقطار) و وزن مخصوص با یکدیگر متفاوت می‌باشند لیکن به کمک یک فرآیند مطلوب انعقاد- لخته بندی و ته‌نشینی (شناور سازی " یا صاف سازی آ) می‌توان آنها را به طور موْثری از فاضلاب جدا کرد. در این فرایند به همراه حذف مواد معلق. درصدی از مواد مولد رنگ و بوی نامطلوب. ریز آلاینده‌ها و میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا نیز حذف می‌شوند. نظر به اهمیت بسیار زیاد ته‌نشینی شیمیایی چه در تصفیه آب و چه در تصفیه فاضلاب. اطلاع از تئوری فرایندهای انعقاد-لخته بندی- ته‌نشینی از اهمیت خاصی برخوردار است که برای جلوگیری از دو باره‌کاری به آن پرداخته نشده لیکن توصیه می‌شود که بخش‌های ۲-۲-۴ و ۳-۲-۴ نشریه شماره ۱۷۷ (دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری از واحدهای تصفیه خانه آب). سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به دقت مطالعه شود. 1 ۰ پم ۳ ۳ ۷-۹ ازمایش تعیین مقدار روغن و چربی روغن و چربی مهمترین بخش مواد غذایی پس از پروتئین‌ها و هیدروکربن‌هاست. اصطلاح چربی و روغن در بحث فاضلاب به مواد چرب با منشاء حیوانی. گیاهی و هیدروکربن‌های با منشاء نفتی اطلاق می‌شود. و ۳ ۴ ِ ۵ ط چربی و روغن ترکیبات استرهای الکل یا گلیسرول "با اسیدهای چرب هستند. به طور کلی گلیسیریدهای نسبتهای مختلفی از کربن. هیدروژن و اکسیژن هستند. ۱-۷-۹ ارتباط با فرآیند ته‌نشینی اولیه چربی و روغن که از طرق مختلف مثل فعالیت‌های صنعتی و اجتماعی به شبکه جمع‌آوری فاضلاب وارد می‌شوند. می‌توانند مشکلات زیادی را در شبکه جمع‌آوری و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب ایجاد کرده و بروضعیت بیولوژیکی فاضلاب اثرات منفی داشته و در نتیجه در تصفیه بیولوژیکی سبب اختلال شوند. بدیهی است که در فراآیند انعقاد و ته‌نشینی نیز ایجاد مزاحمت می‌کنند. از طرفی این مواد به خاطر گرایش سطحی و ایجاد لایه بسیار نازکی در سطح آب یا فاضلاب در هنگام هوادهی. از انحلال اکسیژن و فرایند فتوسنتز ممانعت به عمل‌می آورند. بدین لحاظ آگاهی از مقادیر روغن و چربی وارده به سیستم جمع‌آوری و تصفیه خانه فاضلاب از اهمیت خاصی برخوردار است. 2-0 - | 5 - 4 6۵ یک [(0) -3 [011(۳) 11۵ج] |0۵۳۵ -5 اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷-۹ نمونه‌برداری و نگهداری نمونه‌ها نمونه‌ها را در ظروف شیشه‌ای دهانه گشادی که قبلاً با آب و صابون شسته شده و با حلال مناسب تمیز شده‌اند. جمع‌آوری می‌کنند. برای آزمایش چربی و روغن لازم است که نمونه‌ها جداگانه جمع‌آوری شده و از دهانه ظرف نمونه‌برداری سرریز نکنند. نمونه‌های برداشت شده را در آزمایشگاه نباید تقسیم کرد و جنانجه آزمایش ظرف مدت ۲ ساعت پس از برداشت نمونه انجام نخواهد شد لازم است 1[ نمونه را با افزایش اسید کلریدریک ۱:۱ تا کمتر از ۲ رسانده و در محیط سرد نگهداری کرد. - محل نمونه برداری: به منظورآزمایشهای مربوط به کنترل چربیها معمولاً نمونه‌برداری از ورودی و خروجی حوضهای ته‌نشینی انجام می‌گیرد. محل دقیق نمونه‌برداری از کانال ورودی و یا خروجی توصیه می‌شود. - زمان نمونه برداری: نمونه‌پرداری معمولاً به صورت مرکب انجام پذیرفته و زمان برداشت نمونه‌ها در مواقع حداکثر جریان فاضلاب (جریان اوج) با گرفتن یک نمونه در هر ۳۰ دقیقه و به مدت ۲ ساعت انجام می‌شود. ۳-۷-۹ روش آزمایش در اندازه‌گیری روغن و چربی ماده مشخصی اندازه گیری نمی شود. بلکه گروههایی از ترکیبات مختلف با خصوصیات فیزیکی مشابه. بر اساس حلالیت آنها در یک حلال آلی استخراج و اندازهگیری می‌شوند. به طور کلی اصطلاح چربی و روغن به کلیه موادی که در یک حلال آلی مشخص محلول شوند گفته می‌شود و می‌تواند مواد و ترکیبات دیگری نیز مثل گوگرد. ترکیبات حلقوی. مشتقات هیدروکرین کلردار. برخی از رنگهای آلی و نظایر آنها را در بر گیرد که به وسیله یک حلال مشخص آلی از نمونه استخراج می‌شوند. در این ارتباط استفاده از هگزان نرمال به عنوان حلال انتخابی پیشنهاد شده است. ۸-۹ کنترل عناصر ومواد مزاحم (ریز آلاینده‌ها)! عناصر و ترکیبات سمی که می‌توانند به طرق مختلف به سیستم جمع‌آوری فاضلاب شهری وارد شده و سرانجام به تصفیه خانه انتقال یابند اثرات منفی و بازدارنده برروی میکروارگانیسم‌ها و نهایتاً فرایند تصفیه زیستی داشته و لازم است که این مواد به طور موئثری در مرحله ته‌نشینی ممّدماتی حذف گردند. برای مثال برخی از فلزات سنگین مانند مس - سرب - کادمیم - کروم و همینطور عناصر و موادی مثل آرسنیک و آنیونهایی مثل سیاناید می‌توانند با آنزیم‌های میکروارگانیسم‌ها واکنش داشته. متابولیسم حیاتی آنها را به تأخیر انداخته و با متوقف نمایند. وحود مواد یاد شده در فاضلاب حتی اگر تحت کنترل قرار گیرد. به خاطر تجمع در لجن مازاد می‌تواند مانع فرایند ۱- ۲۱۵۳۵ ۵| 0۵111015 ۹/۰ -------- صفحهٔ بعد -------- هضم لجن شده و حتی مقدار آنها در خاکستر حاصل از سوزاندن لجن و با پساب خروجی از تصفیه‌خانه به حدی بالا باقی بماند که دفع و تخلیه آنها به محیط پذیرنده میسر نشود. بدین لحاظ ضروری است در صورت وجود مقادیر غیر قابل قبولی از عناصر و ترکیبات یاد شده. منابع آلوده کننده سیستم را شناسایی و از تخلیه آلاینده‌های مورد بحث به فاضلاب. به صورت مناسپی مثل احداث سیستم‌های پیش تصفیه فاضلاب صنعتی برای کار خانجات و کارگاه‌ها. جلوگیری کرد. ۱-۸-۹ محل نمونه‌برداری به منظور آزمایشهای مربوط به کنترل عناصر و مواد مزاحم معمولاً نمونه‌برداری از ورودی و خروجی حوضهای ته‌نشینی انجام می‌گیرد. محل دقیق نمونه‌برداری از کانال ورودی و یا خروجی توصیه می‌شود. ۲-۸-۹ زمان نمونه‌برداری افزا یش یا کاهش داد. ۳-۸-۹ شوینده‌ها! شوینده‌های مصنوعی طیف گسترده‌ای از محصولات شیمیایی را شامل می‌شوند که بر خلاف صابون در آبهای سخت نیز به خوبی آبهای نرم عمل می‌کنند. این شوینده‌ها در زدایش روغن و چربی موْثر بوده و به خاطر دارا بودن ترکیب یا ترکیبات فعال سطحی . سور فاکتانت* ۳ نامیده می‌شوند. این نوع ترکیبات دارای ملکول نسبتاً بزرگ قطبی که یک سر آبدوست " و سر دیگر آب گریز است. 7 بوده و بدین سبب درگروه امولسیون‌سازی قرار می‌گیرند. شوینده‌های مصنوعی به سه گروه زیر تقسیم می‌شوند: - شوینده‌های کاتیونی - شوینده‌های غیر بونی |- 010700115 2-5۸06 0 3- 5۳1۵01۵15 4- 11۷۵۲۵۵ 5- 0 ۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- وجود شوینده‌ها نیز سبب مشکلات زیست محیطی از قبیل موارد مشروحه زیر می‌شود: - ایحاد کف در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و آبهای سطحی - اختلال در فریندهای انعقاد و ته‌نشینی - اختلال در عملیات هوادهی انتقال عوامل بیماری‌زا به وسیله کف پراکنده شده با باد ۱-۳-۸-۹ محل نمونه‌برداری به منظور آزمایشهای مربوط به شوینده‌ها معمولاً نمونه‌برداری از ورودی و خروجی حوضهای ته‌نشینی انجام می‌گیرد. محل دقیق نمونه‌برداری از کانال ورودی و یا خروجی توصیه می‌شود. ۲-۳-۸-۹ زمان نمونه‌برداری نمونه‌پرداری معمولاً به صورت مرکب (۲۴ ساعته و هر ساعت یکبار) انجام می‌گیرد. زمان برداشت نمونه‌ها در ۹-٩‏ کلرزنی فاضلاب و پساب تصفیه شده و اندازه گیری کلر باقیمانده از مهمترین فواید کلرزنی فاضلاب و پساب تصفیه شده می‌توان به موارد زیر اشاره نمود : - نابود کردن میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا - کمک به فرایندهای ته‌نشینی. حذف روغن و جربی. ترکیبات ازت آلی. آهن و منگنز. سولفورها و مواد آلی مولد رنگ و بو - کاهش 13010 - ممانعت از فعالیت میکروبهای بی‌هوازی و در نتیجه کنترل بوی نامطبوع - حذف 11۲5 به منظور کنترل خورندگی و بوی نامطبوع فاضلاب 2 ۰ : ۰ ۱ ۰ ۰ ۰ ۹ - پیشگیری از پدیده حجیم شدن لجن در فرایند تصفیه بیولوژیکی 8 -| ۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدار کلر موردنیاز فاضلاب ورودی به تصفیه خانه باید به صورتی تعیین و تزریق شود که مقدار کلر آزاد باقیمانده فاضلاب ته‌نشین شده خروجی از مرحله ته‌نشینی مقدماتی در حدی کمتر از ۰/۲ میلی‌گرم بر لیتر تنظیم شود تا ضمن دستیابی نسبی به فواید بر شمرده شده برای کلرزنی فاضلاب. این امر سبب کاهش با توقف فعالیت حیاتی میکروارگانیسم‌ها در فرآیند تصفیه بیولوژیکی بعدی نشود. ۱-۹-۹ نمونه‌برداری کلر در محیط آبی پایدار نیست و مقدار آن در نمونه‌ها به سرعت کاهش می‌یابد. در این ارتباط نور. تلاطم و حرارت از عوامل مهم تسریع کننده این امر است. بدین سبب نمونه‌برداری می‌باید در شیشه‌های تیره رنگ. در سمباده‌ای, به صورت کاملاً پر صورت گرفته. در محیط تاریک و در دمای کمتر از دمای فاضلاب نگهداری شود و هر چه سریعتر به آزمایشگاه حمل و مورد آزمایش قرار گیرد. لیکن توصیه می‌شود که حتی‌الامکان کلرسنجی در محل و بلافاصله پس از دریافت نمونه‌ها صورت گیرد. نمونه‌برداری و آزمایش تعیین میزان کلر باقیمانده در پساب خروجی تصفیه خانه‌ها و سمیت آن به طور ساعتی توصیه می‌شود. ۰- تعمیرات و نگهداری ۱-۰ تعمیرات برنامه‌ریزی شده آشغال‌گیرها لازم است کلیه تجهیزات بر طبق روش‌های مذکور در دستورالعمل تعمیرات پیش‌گیرنده ویژه هر یک که توسط سازندگان آنها تهیه شده به طریق سمعی و یا بصری بازرسی شوند. بهره‌بردار موظف است به صورت روزمره همه قطعات متحرک را بازرسی کرده و از نبودن گیر. وجود هم محوری. سرعت یکنواخت و عدم وجود لرزش‌های غیر معمول اطمینان حاصل کند. بهره‌بردار معمولاً لازم است به صدای قطعات متحرک گوش فرا دهد و صدای ناشی از عملکرد طبیعی آنها برای وی قابل تشخیص باشد. صداهای ناهنجار نشان دهنده روغن کاری نامناسب. شکستگی. خوردگی و یا شل شدن قطعه‌هاست. تعمیرات پیش‌گیری در برگیرنده برنامه‌ریزی برای روغن کاری همه قطعات متحرک در فواصل زمانی مناسب و معین است. در این برنامه‌ریزی لازم است همواره به توصیه‌های سازنده دستگاهها در خصوص استفاده از نوع خاصی از روغن‌ها توجه کرد. روغن‌های توصیه شده با توجه به وضعیت بهره‌برداری و همچنین نوع موادی که در ساختمان دستگاهها به کار رفته. انتخاب شده‌اند. گریس‌کاری به صورت هفتگی و یا برحسب لزوم برای بهره‌برداری بدون دشواری و بی‌صدای ریل شن کش‌ها ضرورت دارد. ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- زنجیرهای به کار رفته در آشغال‌گیرهای مکانیکی به سبب فرسایش شل می‌شوند لذا هر از چندگاه تعویض بعضی اتصالات موجب خواهد شد زنجیرها به راحتی بر روی دندانه‌ها سوار شوند. به منظور اجتناب از خرابی زودرس دستگاهها و بهره‌دهی مطلوب. در صورتی‌که فرسایش شدید در بعضی از قطعات مشاهده شد. لازم است جهت تعویض آن‌ها اقدام کرد. این گونه تجهیزات معمولاً به تعویض چرخ زنجیر. زنجیر و غیره نیاز دارند. ۲-۰ تعمیرات برنامه‌ریزی شده حوض‌های دانه گیر تعمیرات برنامه‌ریزی شده برای حوض‌های دانه‌گیر با جمع کننده مکانیکی. حوض‌های دانه‌گیر هموادهی شده و بالاخره سیکلون های دانه‌گیر در بخش‌های ذیل شرح داده شده است. ۱-۳-۰ حوض‌های دانه‌گیر با جمع‌کننده مکانیکی لجن در این گونه حوض‌ها بخش‌های ذیل لازم است به صورت مستمر بازرسی شوند: - دریجه‌ها - پیچ‌های روی پارونک و یا سطل‌های بالارونده. زنجیر و چرخ زنجیرها - ریل و کفشک ویژه پارونک‌ها پیچ‌های دستگاه جمع کننده - پین‌ها بخش‌های غوطه‌ور تجهیزات و هرزگرد زنجیرها لازم است به طور مداوم طبق دستورالعمل زمانبندی روغن کاری و به وسیله روغن توصیه شده توسط سازنده. روغن کاری شوند. سطل‌های ساخته شده از نایلون قالب ریزی شده و یا سایر مواد سبک ولی محکم. از فرسایش زنجیر بالابرنده جلوگیری می‌کنند. پاشیدن آب برروی زنجیرهای در حال بیرون آمدن از فاضلاب از چسبیدن دانه‌ها به اتصالات زنجیر ممانعت می‌کند. اتصال شناورهای ساخته شده از پلی‌پورتان " به پارونک‌ها. موجب سبکی آنها شده. فرسایش ریل‌ها و کفشک‌ها را تقلیل می‌دهد ولی باید احتیاط کرد. سطح تجمع دانه‌ها همواره پایین‌تر از ارتفاع شناورها حفظ شود. بهره‌بردار لازم است پیوسته توزیع یکنواخت جریان را در حوض‌های مستطیلی و یا دایره‌ای دانه‌گیر به وسیله تنظیم مناسب دریچه‌های انحراف جریان برقرار کند. واحدهای به حرکت درآمده به وسیله چرخ زنجیرها به بازرسی مداوم روغن به منظور جلوگیری از آلودگی ناشی از چسبیدن بیش از حد مواد مزاحم به آن. نیاز دارند. ۱۳ ۷۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۰ حوض‌های دانه‌گیر با هوادهی شدید کلیه قطعات فلزی مانند سیم‌های لخت. طنابهای فلزی و لوله‌ها و غیره اجتناب‌ناپذ یر خواهد بود. لازم است هر سال یک بار کلیه لوله‌های هوا برای یافتن خوردگی‌ها. شکستگی‌ها و گرفتگی‌ها بازرسی شوند. لوله‌های کج و معوج شده و یا سیب دیده لازم است بر حسب لزوم تعویض شوند. روزنه‌ها به طور مداوم لازم است تنظیف و باز شوند. جنانجه اشفتگی سطح آب کاهش یابد پخشان‌ها به تنظیف و حذف اشغال و یا دانه های جمع‌شده بر روی آنها نیاز دارند. آشغالها در هر بار که لوله‌های اصلی هوا بالا آورده می‌شوند قابل تنظیف می‌باشند ولی جنانچه لوله اصلی بالا نمی آید لازم است حوض را تخلیه کرد. لوله‌های ساخته شده از پلاستیک با شستشو با آب و مواد پاک کننده قوی. شستشوی با فشار آب و یا خیس کردن در یک حمام اسیدی قابل تنظیف هستند. لازم است به صورت مداوم ضخامت دیواره لوله‌های اصلی انتقال بازرسی شوند. در خصوص لوله‌های سرامیکی. حرارت دادن لوله‌ها درکوره ویژه برای رفع گرفتگی توسط مواد آلی و تنظیف توسط روش ماوراء صوت برای رفع گرفتگی به وسیله تجمع‌دانه‌ها. از سوی برخی سازندگان توصیه شده است. ۲-۲-۰ سیکلون‌های دانه گیر بخش‌های نیازمند به بازرسی مستمر در این گونه سیکلون‌ها شامل: باطاقان‌ها. تلمبه‌ها. شیرها. لوله کشی‌ها. پوشش‌های دروئی و برونی و تحهیزات شستشو‌دهنده هستند. ۳۲-۱۰ تعمیرات حوض‌های ته‌نشینی اولیه عناصر بر نامه ریزی صحیح تعمیرات حوض‌های ته‌نشینی اولیه را برنامه‌ریزی نگهداری. تعیین روش تعمیرات مشخص برای موارد فوری و اضطراری و بالاخره مشخص کردن سیستم اطمینان بخش تأمین لوازم یدکی تشکیل حوض‌های ته‌نشینی اولیه دربر گیرنده سرمایه‌گذاری اولیه زیادی به صورت انواع ماشین آلات و تحهیزاتی است که ۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- تحهیزات و متعلقات آن را می‌طلبد. بازرسی کامل و فراگیر. روش‌های ذیل را شامل می‌شود: - بازرسی کلیه تجهیزات مکانیکی در معرض فرسایش و خوردگی. جایگزینی و یا به‌ کارگیری پوشش برونی برای زنجیرها. چرخ زنجیرها ریل‌های راهنما. یاطاقانهای محور. یاطاقانهای سگ دستی و بالاخره سایر قسمت‌های - روغن کاری همه بخش‌های فلزی شامل ریل‌ها و یاطاقانها. - بازرسی پارونک‌ها برای پریدگی و یا شکستگی. کفشک‌های مفقود شده و یا شل شده. پیچ‌های گم شده و جایگزینی همه آنها بر حسب ضرورت. - بازرسی تخته‌های مانع از نظر تاب برداشتن و یا شکستگی و جایگزینی آنها بر حسب ضرورت. - تنظیم کشش زنجیرها در جهت طولی و عرضی. شایان ذکر است شل و سفتی مورد نیاز در زنجیرهای پلاستیکی با زنجیرهای فولادی متفاوت است و زنجیرهای پلاستیکی قبل از پاره شدن. بیشتر کش می‌آیند و لذا به بازرسی بیشتری نیازمندند. - بازرسی کلیه لوله‌های مکش و چاله‌ها برای جلوگیری از گرفتگی توسط لجن. تنظیف کلیه خطوط قبل از پرکردن حوض. - بازرسی کلیه بخش‌های مکانیکی واحدهای کف روب از نظر فرسایش و یا خوردگی. تنظیم تعادل وزنی زنجیرها برای سطل‌ها و نقاله‌ها. - بازرسی کلیه بخش‌های بتنی در بالا و یا زیر سطح آب به ویژه بخش‌های کور مانند چاله‌ها. محل‌های اتصالات دم چلچله‌ای به بتن در تجهیزات مکانیکی. وصله کاری بتنی و آب بندی درزها در موارد لزوم. - محتمل‌ترین دشواریها در تجهیزات ویژه حوض‌های ته‌نشینی مدور به قرار زیر است: ۰ عدم توفیق بارگذاری بیش از حد و در نتیجه صدمه دیدن تجهیزات ۰ نشت و یا ازدست رفتن روغن ۰ شکستگی یاطاقانهای سوزنی و یا چهار شاخه‌ها به سبب فرسایش بیش از حد و یا فقدان روغن کاری تجهیزات حوض‌های مدور به روغن‌کاری دوره‌ای (در مورد صفحات گردان با چرخهای مارپیچی. چرخهای پیچی). تعویض روغن و بازرسی (در مورد چهار شاخه‌ها در رابطه با فرسایش. چرخ‌دنده‌ها و یاطاقانهادر رابطه با تنظیم) نیاز دارد. اقدامات تعمیراتی در این خصوص شامل برس کاری. تنظیف دنده‌ها. برداشتن و تنظیف روغن صاف‌کن‌های تلمبه‌ها. جایگزین کردن تیغه‌های کف روب است. یکی از مهمترین عناصر برنامه نگهداری. برنامه پوشش‌ها و رنگ‌کاری است. فلزات آهنی در بالای سطح آب هرا سه سال یک بار به رنگ کاری نیاز دارند حال آنکه در مورد فلزات آهنی زیر سطح آب هر پنج تاده سال یک بار رنگ‌آمیزی تجدید می‌شود. توصیه‌های سازندگان رنگها لازم است در عملیات رنگ کاری به کار گرفته شود. ۷۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۰ تعمیرات فوری و اضطراری برخی ملاحظات عمده در تعمیرات فوری و اضطراری به شرح ذیل است: - در هنگام بروز مشکل. جریان متوقف گشته و اقدام به تخلیه حوض شود؛ زمان مورد نیاز برای تخلیه حوض لازم است از قبل تعیین شده باشد. به کلیه کارکنان دخیل از جمله کارکنان تلمبه خانه ورودی در بخش چاهکهای تر. به سبب احتمال وجود گازهای خطرناک. تخلیه حوض باید اطلاع داده شود. در هنگام تخلیه لازم است جمع‌کننده‌های لجن را به کار گرفت تا تنظیف حوض نیز آسان شود. - به منظور تخلیه لجن از حوض‌های مستطیلی. تسمه‌های خراب جمع‌کننده لجن به وسیله بلوک از کف حوض بالا نگهداشته و سپس لجن‌های کف به طرف جاله لحن شسته شود. شیرهای شستشو در دیواره‌های خروحی حوضهای ته‌نشینی. عملیات شستشو را به وسیله به‌کارگیری فاضلاب خروجی آسان می‌کند. پس از خاتمه عملیات شستشو. کف و چاله‌ها لازم است برای برخی پس مانده‌ها مانند پارونک‌های شکسته. ابزار و پین‌های شکسته بازرسی شوند. لازم است قبل از قرار دادن حوض در مدار. از بهره‌برداری صحیح کلیه تحهیزات مکانیکی مطمئن شد. - برای جلوگیری از نتایج ناگوار. هرگز از پین‌های برشی بزرگ تراز اندازه لازم استفاده نشود. ۳-۳-۰ لوازم و قطعات یدکی برای بهره‌برداری صحیح از حوضهای ته‌نشینی. لازم است موحودی لوازم و قطعات یدکی به اندازه کافی باشد. موجودی لوازم شامل پارونک‌ها. زنجیرها در مورد حوض‌های مستطیلی و تیغه‌های جمع کننده. مجموعه کف روب. چرخ زنجیرهای دورانی و موتورها در مورد حوض‌های مدور هستند. لازم است به توصیه‌های فروشندگان تجهیزات برای تأمین لوازم یدکی توجه شود. ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ‎-۹٩‏ راهنمای تعمیرات ونگهداری حوض‌های ته نشینی اولی مشاهدات علت احتمالی بازرسی و با اندازه گیری بهره‌برداری همراه با دشواری از شکستگی پین‌ها. جمع کننده صدمه دیده سوزنها و جمع‌کننده لجن مکانیسم جمع آوری لجن پیچیدن کهنه و آشغال به دور مکانیسم جمع کننده جمع کننده لجن جمع شدن بیش از حد لجن اندازه‌گیری عمق آب روی لجن عدم نگهداری کافی سس سس شکستگی در زنحیرهای جمع‌کننده و اندازه نامناسب پین‌ها و حهت ناصحیح نصب پارونک ها اندازه پین‌ها و جهت پارونک‌ها شکستگی متعدد در پین‌ها یخ زدگی دیواره‌ها و سطوح بازرسی دیواره‌ها و سطوح اعمال بار اضافی بر جمع‌کننده لجن از کف بار لجن عدم نگهداری کافی سل خوردگی بیش از حد در قسمتهای ‏ فاضلاب گندیده بو و رنگ فاضلاب مختلف حرکت پرسروصدای زنجیرها ساییدگی بخش‌های متحرک برروی بخش‌های ثابت قرار گرفتن در ر استای صحیح عدم تناسب اندازه زنجیر با چرخ زنجیرها سس سس سس زنجیر شل سا روغن کاری بد روغن کاری بدی نصب و یا خرابی جهت هم محوری و نصب بخش‌های فرسوده سس سس ۷۸ راه حل‌ها تعمیر و یا جایگزین کردن بخش‌های خراب ازدیاد تواتر تخلیه لجن توسط پمپاژ تخلیه سالانه حوض و بازرسی آن اصلاح جهت پارونک‌ها و تغییراندازه پین‌ها شکستن و تخلیه یخ‌ها استفاده از سیستم جمع کننده در مدت زمان طولانی‌تر و یا تخلیه لجن با تواتر بیشتر تخلیه سالانه حوض و بازرسی أَن رنگ‌آمیزی سطوح توسط رنگهای مقاوم در برابر خوردگی و با پوشش‌های برونی مناسب محکم‌کردن خانه‌زنجیر و خودزنجیر همراه‌با تصحیح‌ر استای هر دو حذف آشغالها و سایر مواد مزاحم جایگزینی بااندازه‌های مناسب تنظیم کشش زنجیر طبق توصیه سازنده آن روغن کاری مناسب اصلاح هم محوری و نصب محرک تغییر زنجیر و یا یاطاقان فرسوده -------- صفحهٔ بعد -------- فرسودگی سریع زنجیر درآمدن زنجیر از چرخ زنجیرها شکستگی زنجیر ویاچرخ‌زنجیرها در سیستم ادامه حدول ‎-٩‏ راهنمای تعم روغن کاری بد بخش‌های شل و یا در ردیف غلط عدم تناسب اندازه زنحیر با چرخ زنحیرها فرسایش زنجیرها و یا چرخ زنجیرها ردیف بندی روغن کاری بد زنگ زدگی و یا خوردگی در ردیف قرار دادن بد و یا مونتاژ نامناسب فرسودگی زنجیر و یا فرسودگی چرخ زنجیرها ضربه و با بار بیش از حد اندازه نامناسب زنحیر و یا عدم تناسب اندازه زنحیر با اندازه چرخ زنجیرهاً زنگ زدگی و یاخوردگی رات ونگهداری حوض‌های ته نشینی | بازرسی و یااندازه گیری روغن کاری در ردیف گرار دادن در ردیف قرار دادن و نصب حریان ورودی ردیف بندی ۷۹ ولیه اصلاح ردیف‌هاو محکم کردن کل زنجیر جایگزینی زنجیرها و یا چرخ زنجیرها جایگزینی زنجیر.جایگزینی چرخ زنجیرهاویابرعکس بستن چرخ زنجیرها محکم کردن در یک امتداد قرار دادن زنجیر و چرخ زنجیرها اصلاح روغن کاری تنظیف و روغن کاری در ردیف قرار دادن صحیح و نصب صحیح زنجیر بر عکس بستن چرخ زنجیرها اجتناب از بار زیاد و یا ضربه - آزاد کردن کوپلینگ‌ها عوض کردن زنجیر تعویض یا برعکس بستن چرخ زنجیرها اصلاح وضعیت خوردگی اصلاح ردیف بندی اطمینان حاصل کردن از گیرکردن هر گونه ماده جامد در زنجیرها و چرخ زنجیرها. شل کردن زنجیر برای ایجاد فاصله مناسب با چرخ زنجیرها -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه جدول ‎-٩‏ راهنمای تعمیرات ونگهداری حوض‌های ته نشینی اولیه شکستگی بیاطاقان و بااتصال فرسودگی بیش از حد تعویض یاطاقان و یااتصال چهار شاخ جهار شاخ فقدان روغن کاری روغن کاری اتصال چهارشاخ و با یاطاقان ۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳1۵ 1۳۵161 ۷۷/۵510۵16۴ ۱1۵۵۵ ۵۲ 0۵۵۵۵0۵ ص0۵۵ معد۸.۱0 12010 ۰ ,۳۵۵6۳۵110 |0۵ ۲۳۵۱|0۳ ۷/۵6۳ 000 ,101۳0010 - م0 ,و1000 بط الط ,م10 ۳۳۵۵۵۲ زا.0 طاعصصعگا ۶۳ 0۵۳۵10" ماصهاا0۹) بکا000) ۷/۶۱۱۵ ,100 - مع 0ص اصقاانهم00) ۰ ,(۳۳۳۸) م۸ ۳۲۵0۵ ۳۵۷۳۵۵۵۵ مقاصها۳ 1۳۵6 ۷۷/۹1۵6 40 ۷۷/۵16۳ 0۵۲ ۳۵۳۵0۵ ۳۵ 1۵۳۲ ۱/005 ۹۵۵۵۲۵ ,۷۷۳۳ ,۸۱/۷/۸ ,۸۲][۸ .0 ,۷۷/2۹511210 ,۸012110 طاا۲۵ ۳۵۱۵ جععز م۸۵ ,۳۵0۵ ۵ا٩۱‏ ,۷۷/510/2۵6 ۰ ,20005 ۸۱ 1 2 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹1316 ۳۵0۲۷۲] ۵۲ دمورزآعززیری) 3/]2[1082806 موج ومز۳2عم 5 1۳۵۵1۳۵۲ ۷۷316۳ ۷۷۵516 107 )17۳13۹۵۸۳۲۷ 1۳۵۸1۹۵۹ ( 7 :0 7( ۵۲ 11۳1۹1۳ 0 ۳12۳108۶8 200 ۷1۵۲۱۸۵۵۵۱ ؟۶ل۵2۲ 5۱۵ ۳۳۵1۳۲۲۵ ۷/۵۵7 5 |1۳12 ۵۲ اا م10 ۱۳۲۵ ان 006 1130286760 ۵0۹۶5 ۷۷/2۱۵7 1120 05 له کرند‌ال۸ [۵ 10 آن 80۲۵ 2002 ۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ و ۰ 2 ی که ات ال ی ۵ ات را ی ی 01 ان و یج وی ها من رخا رن و و مک مک و ۹ و رو ی هت تخد هی و و رو 2 ار و 5 هه و که ور وه 0 کر و بو 7 ما لا ی در ی یک و و اس مه و وه و 1 ماه ی ما و سم کی و ما سا و سک خر هو 7 ای را ه نا رد تسه مض 9 ۰ - 8 َ" . ۱ ۰ 9 ۱ 2 پا 2 گر .۰ ای 5 8۰ 5 هه ره و. .-۲۱ 1 ری معاونت امور پشتیبانی مرکز مدارک علمی و انتشارات ۱ ۱ ۱ ۱ : ۸ با ۴ 2 : ۱ ِ ِ ۱ ٍ ۱ ِ ۱ ۱ 1 ۱ ۰ ۱ 1 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ٍ سح جه رنه ۱۱ : ۰ !