دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. یه وزارت راه و شهرسازی معاونت مسکن و ساختمان دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان ویرایش چهارم (۱۳۰۰) -------- صفحهٔ بعد -------- ی مرساسه ۰ معاونت مسکن و مساحنمان وزارت راه و شهرساری فا مقرزات ملی و کال میاحنمای : ۶ عنوان فراردادی این فوانی حاکم : : ,۷۷قا ,۱۳۵۵ ۰ ی عنوای و نام پدیدآور ۰ ژنونکمیک و مهد می پی /نهبه کسده دفار مفررات ملی و کنیل مناختمان وزارت راه و شهرساری : : وضعبت ویراست اویراست ؟۶]) 3 : مندعصات نشر مرکر تحفیفات راه. مسکن و شهرماری. 1۹۰۱ : ۳ مرکر تحقبفات راه. مسکن و شهرمساری. شماره نشر. ک - ۷۵۵ پا : شانک ۰ نس هم ددم مسر : و وضفبت فهرست نوی فبپا : 0 موضوع : صیعفت ماحتمان -- فوانی و مفرات -ایران :۰ ه: موضوع ۰ ۰۱۲۵ ۱۵۵۱۹1۵11۵00 306 ها - ۱۹۵۵۶۱ ۳۱۵۳ ۹۱م 3 موضوع مباختمان مناری - پی ماری - صیعت و نجارت - رمپی شنامی مساختاری ۳ 0 موضوع :۰ و0200 1۲۵۱ ۰-51۲ 11۵02 3۳۵ ۱۵۵۶۲۲۶۷ - ۴۵۵۳۵۵1۱۵۳۹ - ۵۱۵۳ ۹1۲م : ۳ نامه افروده ۰ قرارت راه و شهرمباری مفاونت مسکن و مساحتمان : : شنامنه افروده ۰ ۳۳۵۱۹1۳1۱۵ ۵36 ۱۷۵۵۹۱۹۵ 1۵۲ از اام 02 ,002۱۵0۵۳۲ مها ال) ۵۳۵ ۸۵م۴ اه ۱۷۸۱۶۲۲ : 0 شنامه افروده ادف مقرزات ملی و کل مباخنمان : 0 ردوندی کیگر, ۰ ی 7 اس رده‌نیدی دیویی . ۳/۹۵ : : شماره کنانشنامی ملی ۸۸۳۰۳۱۷ : : اطلاعات رکور: کناشنامی ‏ . فبپا 9 تب ۰ رن را را ابا رای را را را ابا را را را را را را را ار را را وان را رانا را را را را را را ار ار را با م ی ین ورف ورس و رای نام کتاب: مبخت هفنم مقررات ملی ساخنمان رئوتکنیک و مهندسی ی نوبت چاپ: اول ۰۱۴۰۱ ویرایش چهارم تیراژ: رکه جلد قطع: وزیری قیمت: ره ها ریال 1588: 978-600-[[13-408-[ ٩۹۷۸-۶۰۰-۱۱۳-۴۰۸ -۱ ‏شایک: کلیه حعوق جاب و انسشار آثر برای وزارت راه و سهرسازی محفوظ است نشانی ناسر: تهران» بزرگراه سیح فصل ا... نوری» روبروی فار ۲ سهرک فرهنگیان, خیابان نازگل» خیابان سهید علی مروی» خیابان حکمب صندوق بسمی: ۱۳۱۴۵۲۹ تلفن: ۶- ۲ دور نگار: ۲ بست الکبرونیکی: 0۵2۳۳۵.32.۱۲ فروش الکرونیکی: 00.0۱۲.۵0.17 //:۳)۸۳ اس -------- صفحهٔ بعد -------- این وزارتخانه در اجرای ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان, وظیفه تدوین مقررات ملی ساختمان را بر عهده دارد. مقررات ملی ساختمان کشورء بی‌شک. یکی از کامل‌ترین و موثرترین مقررات بومی موجود و لازم الاجرا در میان کشورهای منطقه می‌باشد که حاصل تلاش اساتید. صاحب‌نظران و حرفه‌مندان صنعت ساختمان طی سال‌های متمادی در کشورمان است. در سال‌های اخیرء مقررات ملی ساختمان گام‌های موثری در ارتقای کیفیت ساخت و ساز و مقاومت بناها و ساماندهی و استانداردسازی مصالح. روش‌های طراحی و ساخت و کاهش هزینه‌های مصرف انرزی, محیط‌زیست. ایمنی, بهداشت و آسایش و رفاه استفاده‌کنندگان برداشته است. در این راستاء پایش مستمر بازخوردهای مقررات ملی ساختمان در زمینه‌های گوناگون, پس از انتشار آن» و برنامه‌ریزی برای بازنگری و رفع نقایص موجود و ارتقای مداوم محتوای آن. از اهداف اصلی وزارت راه و شهرسازی است. مقایسه کیفیت ساختمان‌ها خصوصا از لحاظ سازه‌ای, در سال‌های اخیر با قبل از تدوین مقررات ملی ساختمان, موید تاثیر این مقررات در ارتقای کیفیت ساختمان‌ها است. در هر حال, باید به کلیه دست‌اندرکاران صنعت ساختمان متذکر شوم در کنار رعایت مقررات و آیین‌نامه‌هاء پایبندی به اصول اخلاق حرفه‌ای و وجدان کاری مهمترین ضامن در پیشبرد اهداف و اصول فنی و حرفه‌ای در این صنعت می‌باشد. از کلیه اساتید. صاحب‌نظران, حرفه‌مندان و تدوین‌کنندگان که از ابتدا تاکنون در تندوین و بازنگری‌های متعدد در مباحث مقررات ملی ساختمان تلاش نموده و در همفکری و همکاری با این وزارتخانه از هیچ کوششی دریغ ننموده‌اند» سپاسگزارم و از تمامی نخبگان و جوانان متخصص دعوت می‌کنم ما را در پیشبرد اهداف عالیه قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان باری نمایند. همجنین, برای تمامی دست اندر کاران صنعت ساختمان. اعم از مراجع صدور پروانه. کنترل ساختمان و کلیه اشخاصی که در اجرای مقررات و رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای تلاش می‌نمایند. توفیق و سربلندی آرزو می‌نمایم. در خاتمه. از تلاش‌ها و زحمات اعضای شورای تدوین. کمیته‌های تخصصی, دبیرخانه مقررات ملی ساختمان و سایر کسانی که به نحوی در تدوین این مجلد همکاری نموده‌اند. سپاسگزاری می‌نمایم. وزیر راه و شهرسازی ج -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۳ (1)) بو ری ال یردان تاریخ : ۱۴۰۰/۱۰/۲۹ ۰ ۰ ۰ ه و «/ ارت او وربا ری شماره: ۱۴۷۸۳۸/۱۰۰/۰۲ و ٍ رد پسمه نمی جناپ آنای دکتر وحیدی وزبر محترم کشور موضوع : ابلاغ وبراپش چهارم مبحث هفتم مقررات ملی ساخنمان « زتوتکنیگ و مهندسی پی» پدینوسیله وبرایش چهارم مبحث هفنم مقررات ملی ساختمان * ژئوتکنیک و مهندسی پی» که مراحل تبیه» تدوین و تصوبب را در وزارت راه و شهرسازی گترانده است, بشرع پبوست ابلاغ می گردد. زمان انقضای ویرایش سال ۱۳۹۲ این مبحث شش ماه بعد از تاریخ این ابلاغ خراهد بود و بدیهی است تا آن زمان استناده از هر کام از این دو ویرایش مج روتوشت: 1 ۰ چناپ آهای محسو دزاده- مماون محترم مسکن و ساختمان چهت آگاهی و اقدام لارم ۵ ( ( ٍ + چناپ آهای قاری فرآن <سر‌بروسث محترم م رکز تحطیات را مسکن و شهرسازی جهت آگامی و اقدام لازم ۰ * ۰ چناپ آای نیکراده رئیس محترم بنیاد مسکن اتغلاپ اسلامی جهت آگاهی و اقدام لازم + ارات کل راه و شهرسازی استان ها جهت اطلاع و اقدام لارم * ریس محرم سازمان ام مهندسی ساخضان کشور جهت اطلاع و اقدام لازم رلیس محترم مازمان نطام کاردانی ساخضان کشور جهت اطلاع و اقدام لازم ما رین .رز رت ۳۰*۷ از اس مان اضما شیه بیان آددستنی. ۱۵۱۹۱۱۴۹۹۹ ای سر سس ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- هیات تدوین‌کنندگان مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان - وبرایش چهارم (۱۴۰۰) (براساس حروف الفبا) الف -۱) شورای ندوین مقررات ملی ساختمان - دوره ششم از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ دکتر محمدبقی احمدی رییس مهندس علی اصغر طاهری بهنهانی عضو مهندس محمدرضا انصاری عضو مهندس شانور طاحونی عضو دکتر حمید دافری عضو 8 مهندس بهرور علمداری میلانی عضو دکتر سعید بختیاری عضو رنده‌یاد مهندس مسعود غاری سلحسور عضو دکتر حمید ندیعی عضو مهندس یونس قلی‌راده طیار عضو دکتر ناصر ننیادی عضو ۹ دکتر بهرور گتمیری عضو مهندس محسن بهرام‌غفاری عضو دکتر محمدرضا ماهری عضو دکتر محسن بهرانی‌راده عضو دکتر بهرور محمدکاری عضو 9 مهندس محمدانراهیم دادسرشت عضو 8 رنده‌یاد مهندس حسمب الله منصف عضو 9 مهندس سید محمدشی رای عضو دکتر سید رسول میرقادری عضو 9 رنده‌یاد دکتر علی‌اکبر رمضانیانیور عضو مهندس نادر نجیمی عضو دکتر محمد شکرچی‌راده عضو مهندس سیدرضا هاشمی عضو 8 معاون مسکن و ساختمان عضو الف -۲) شورای تدوین مقررات ملی ساختمان - دوره هفتم از ۱۳۹۸ تا ابلاغ این وبرایش دکتر فرهاد آررمی عضو مهندس فررانه صادق مالواحرد عضو مهندس یعقوب أصفی عضو 8 مهندس آمیر فرحامی عضو * مهندس مصطفی احمدوند عضو ۹ دکتر غلامرضا کاطمیان شیروان عضو دکتر آباذر اصغری عضو دکتر محمود گلانحی عضو دکتر بهرور بهنام عضو مهندس حامد مانی‌فر عضو و دبیر رنده‌یاد مهندس اکبر برکان عضو دکتر محمود محمودراده رییس 8 مهندس احمد خرم عضو دکتر سید مجید مفیدی شمیرانی عضو دکتر بهرنگ سجادی عضو دکتر سید رسول میرقادری عضو دکتر محمد شکرچی‌راده عضو 8 مهندس سید حمید میرمیران عضو دکتر غلامرضا شیران عضو ب) اعضای کمیته تخصصی 8 دکتر محمد خسن باریار عضو دکتر سید محسن حاثری عضو مهندس علی اصفر طاهری بهنهانی .عضو دکتر عباس قلندرراده عضو ز -------- صفحهٔ بعد -------- دکتر بهروز کتمیری رییس ۹ مهندس بهاره کانبی دبیر 9 دکتر سیدرسول میرقادری عضو پ) دببرخانه شورای ندوبن مقررات ملی ساختمان - دوره هفتم 9 مهندس حامد مانی‌فر مدیر کل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان و دبیر شوراً * مهندس امیرعباس محمودی کارشناس مسئول شورا و تماینده دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان در کمیته نخصصی و -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان که از این ویرایش نام " ژئوتکنیک و مهندسی پی" به آن داده شده است در ویرایش‌های قبلی با نام "پی و پی سازی" شناخته می‌شد. اولین ویرایش در مرداد سال ۱۳۶۹ با حجم مختصر منتشر و برای اجرا به سازمانهای مختلف ابلاغ گردید. دو ویرایش بعدی در سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۹۲ با گسترش قابل توجه مطالب و ارائه جداول مورد نیاز برای طراحی منتشر شدند. در ویرایش حاضر علاوه بر تکمیل و به روزرسانی فصلهای موجود در دو ویرایش قبلی. فصل ژئوتکنیک لرزه‌ای نیز بدان افزوده شده است. اساساً موضوع مهندسی ژئوتکنیک به علت پیچیدگی‌ها و عدم قطعیت‌های موجود حاصل از گونه‌گونی زمین و تکیه بر آزمایش‌های آزمایشگاهی و صحرایی و تعمیم نتایج آنها در ساختگاه مورد نظر مانند سایر گرایشهای مهندسی عمران به راحتی در چارچوب آئین‌نامه و مقررات نمی‌گنجد و علاوه بر باید و نبایدهای آئین‌نامه‌ای لازم است با اشاره به مفاهیم اساسی و جزئیات لازم برای نتیحه‌گیری بهتر مهندسین و دست‌اندر کاران عمرانی کشور را هدایت کند. در این ویرایش همچون دو ویرایش قبلی, طراحی‌ها بر اساس روشهای تنش مجازء روش ضرایب بار و مقاومت و روش‌های عملکردی بنا بر شرایط پروژه و انتخاب طراح می‌توانند انجام پذیرند. هماهنگی و تطابق جداول عرضه شده در دو روش تنش مجاز و روش ضرایب بار و مقاومت در همه حالات حدی نهایی و بهره‌برداری تأمین شده است. به دلیل ویژگی این مبحث که ارتباط تنگاننگ با مباحث سازه‌ای و محاسباتی از جمله مباحث ششم. نهم و دهم دارد. در کمیته تدوین از کارشناسان صاحب‌نظر سازه در جمع کارشناسان ژئوتکنیک تدوین کننده استفاده شده است تا همزمان نظرات سازه‌ای نیز مطرح شود. لازم است یادآوری شود که ضمن آنکه موضوع خاک و ژئوتکنیک از قدیمی‌ترین تخصص‌های مهندسی عمران است. ولی به علت پیچیدگی‌های خاص آن هنوز مسائل ناشناخته در آن فراوان است و نیاز به پژوهش و کسب تجربه در آن بیشتر به چشم می‌آید. از این‌رو علی‌رغم اینکه در ویرایش جدید تا آنجا که ممکن بوده سعی شده برای سوّالات و گزینه‌های مختلف طراحان, پاسخ‌های روشن و قاطعی داده شود. اما سوّالات پاسخ داده نشده و یا اشکالات متعددی ممکن است در متن فعلی وجود داشته باشد که برای برطرف کردن آنها نیاز به راهنمایی عموم مهندسان و اهل فن می باشد. امید است استفاده‌کنندگان این ز -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث از اظهارنظر و ارائه پیشنهاد و نقدهای خود دریغ نکنند و تدوین‌کنندگان مبحث را مورد عنایت قرار دهند. در پایان این دفتر از تمامی اساتید. مهندسان, انجمن‌های مهندسی و سازمان‌های نظام مهندسی و نیز کلیه دست اندرکاران صنعت ساختمان که نظرات نگارشی :و تخصصی خود را در ارتباط با پیش‌نویسن این مبحث ارسال نموده‌اند. صمیمانه تشکر و قدردانی نموده و از هرگونه اظهار نظر, پیشنهاد و انتقاد استقبال و از آن‌ها جهت انجام اصلاحات بعدی استفاده خواهد نمود. لذا عموم علاقه‌مندان می توانند با مراجعه به درگاه اینترنتی 1107.1۳ نسبت به ثبت نقطه نظرات خود اقدام نمایند. 3 ید ۰.۰ ۸ هی ۰.۰ ن -------- صفحهٔ بعد -------- « ۰ < لا ‌‌( ی سا « -------- صفحهٔ بعد -------- فیرست مطالب ۱-۷- کلیات ۱-۱-۷ هذف ۲-۱-۷- دامنه کاربرد ۳-۱-۷ تعاریف ۱-۳-۱-۷- پی ۲-۳-۱-۷ خاکریزی مهندسی ۳-۳-۱-۷ سازه‌های نگهبان ۶-۳-۱-۷- شناسایی ئوتکنیکی ۵-۳-۱-۷ داده‌های زئوتکنیکی 1-۳-۱-۷ اطلاعات ژئوتکنیکی ۷-۳-۱-۷ کمانه ۸-۳-۱-۷- طراحی ژئوتکنیکی ۹-۳-۱-۷- زمین مناسب ۱۰-۳-۱-۷-لایه‌بندی بیچیده ۱۱-۳-۱-۷- ساختمان‌های با اهمیت کم متوسط. زیاد و خیلی زیاد 2-۱-۷- روش‌های طراحی ۱-۶-۱-۷- روش تنش مجاز ۲-۶-۱-۷ روش ضرایب بار و مقاومت (۱8۴0) ۱-۲-۶-۱-۷- حالت حدی مقاومت ۲-۲-۶-۱-۷- حالت حدی بهره‌برداری ۳-۸-۱-۷- روش‌های عملکردی ۱-۳-۶-۱-۷- تحلیل ۲-۳-۶-۱-۷- آزمایش ۳-۳-۶-۱-۷- تهیه مدارک ۲ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۶ ۱۶ 72 ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷- ملاحظات طراحی و شناسایی ژئو تکنیکی زمین ۱-۲-۷ اهداف شناسایی زئوتکنیکی ۲-۲-۷- بررسی های ژئوتکنیکی ۳-۲-۷ الزامات بررسی های زُئوتکنیکی ۱-۳-۲-۷ الزامات بررسی های مقدماتی ۲-۳-۲-۷ الزامات بررسی های طراحی ۱-۲-۳-۲-۷- شناسایی‌های لازم در مرحله بررسی طراحی ۲-۲-۳-۲-۷- حفاری و نمونه برداری حاک ۳-۲-۳-۲-۷- آزمون های آزمایشگاهی ۶-۲-۳-۲-۷- آزمونهای برنجا ۵-۲-۳-۲-۷- گزارش بررسی های طراحی ۱-۵-۲-۳-۲-۷- گزارش عملیات مطالعات زُئوتکنیکی ۶-۲-۷- سایر ملاحظات طراحی ژُئوتکنیکی ۱-2-۷ ملاحظات با رگذاری ۲-۶-۳-۷ الزرامات بررسی‌های کنترلی ۳۳۳۶-۲-۷ ملاحظات دوام ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۹ ۱۹ ۱۸ ۱۸ 7۱ ۲۲ ۲۳ ۳۶ 2 ۲۵ ۲1۹ ۲۷ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۷- گودبرداری و پاش ۳۷ هلف بت تعارز یف ۳-۳-۷ ملاحظات کلی ۶-۳-۷ تحلیل تغییر شکل گود و سازه‌های مجاور ۵-۳-۷- تغییر شکل‌های مجاز 1-۳-۷- زهکشی ۷-۳-۷- پایش و کنترل ۱-۷-۳۷ اهداف ابزارگذاری و پایش ۲-۷-۳-۷ برنامه پایش ۳۷ آبزارتپایش 2-۷-۳-۷- مسئولیت طراحی» اجرا و نظارت پایش 3 ۳۰ ۳: ۳: ۳۹ ۳۹ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- 4-۷- پی سطحی ۱-۶-۷ هلف ۲-۶-۷ ملاحظات طراحی پی‌های سطحی ۳-۶-۷- ظرفیت باربری پی‌های سطحی ۷-ع-ع- مقادیر نشست مجاز ۵-4-۷- روش‌های طراحی پی سطحی ۱-0-۵8-۷- روش تنش مجاز ۲-۵-۵-۷ روش ضرایب بار و مقاومت ۳-۵-۶-۷ ملاحظات لرزه‌ای در طراحی بی‌های سطحی ۱-۶-۷ پی‌های انعطاف‌پذیر ۷-۶-۷ ملاحظات اجرایی بی‌های سطحی ۳۹ ۳۹ ۳۹ ۳ 3 3 ۵ ۹ ۹ ۸ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷- سازه‌های نگهبان ۱-۵-۷ دامنه کاربرد و هذف ۲-۵-۷ انواع سازه‌های نگهبان ۳-۵-۷- پایداری انواع سازه‌های نگهبان ۱-۳-۵-۷ حالت‌های حدی دیوارهای صلب وزنی ۲-۳-۵-۷ حالت‌های حدی دیوارهای انعطاف پذیر مهار شده ۳-۳-۵-۷ حالت‌های حدی دیوارهای حاک مسلح ۶-۵-۷- ملاحظات طراحی و ساخحت ۵-۵-۷- فشار حاک ۱-۵-۵-۷ کلیات ۲-۵-۵-۷ تعیین فشار خاک در حالات مختلف ۱-۲-۵-۵-۷- فشار حاک در حالت سکون ۲-۲-۵-۵-۷- فشار محرک و مقاوم خاک ۳-۲-۵-۵-۷- فشار خاک در خاکریز متراکم شده 2-۲-۵-۵-۷- فشار حالت محرک و مقاوم در شرایط دینامیکی ۵-۲-۵-۵-۷- تعیین فشار حاک در پشت دبوار 1-۵-۷ فشار آب ۷-0-۷- روش‌های طراحی سازه‌های نگهبان ۱-۷-۵-۷ روش تنش مجاز ۱-۱-۷-۵-۷- حداقل ضرایب اطمینان دیوارهای صلب ۲-۱-۷-۵-۷- حداقل ضرایب اطمینان دیوارهای انعطاف پذیر: ۱-۲-۱-۷-۵-۷- ضریب اطمیتان مهار ۲-۲-۱-۷-۵-۷- ضریب اطمینان در برابر بالا زدگی کف ۶-۱-۷-۵-۷- کنتترل تغییرشکل ۵۱ ۵۱ ۵۱ ۵۱ ۵۱ ۲ ۳ ۵۶ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۹۱۷ ۹۱۷ ۹۷ ۵۸ ۵۹ 3 ۹ ۹ 1۹۱ 1۹۱ ۹9 1۲ 1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷-۵-۷- روش ضرایب بار و مقاومت ۶-۲-۷-۵-۷- ضرایب کاهش مقاومت در دیوارهای صلب ۵-۲-۷-۵-۷- ضرایب نیروی مقاوم در دیوارهای انعطاف پذیر 1-۲-۷-۵-۷- ضرایب کاهش نیروی مقاوم در خاکریزها و شیروانی‌ها ۷-۲-۷-۵-۷- ضرایب کاهش نیروی مقاوم در دیوارهای خاک مسلح ۸-۵-۷- مهاربندی ۱-۸-۵-۷ کلیات ۲-۸-۵-۷- طراحی مهارها ۳-۸-۵-۷ آزمایش مهارها ۱-۳-۸-۵-۷- آزمایش باربری و خزش ۹-۵-۷- خحاکریز پشت دیوار ۱۰-۵۷ زهکشی و آب‌بندی دیوارها صفحه ۹۳ ۹۳ 2 2 0 ۹۵ ۹1۵ ۱ ۹۷ ۹۷ ۹۹ ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۷- پی‌های عمیق ۱-۹-۷ هدف و دامنه کاربرد ۷--۲- مبانی طراحی پی‌های عمیق ۳-۹-۷ بارهای طراحی ۱-۳-۹-۷- ترکیب بارهای وارده ۲-۳-۹-۷ نیروهای تغییرمکان زمین ۱-۲-۳-۹-۷- اصطکاک منفی جدار ۲-۲-۳-۹-۷- بالا زدگی شمع ۳-۲-۳-۹-۷- حرکات جانبی ۶۸-۹-۷- شمع تحت بار محوری ۱-2-1-۷- ظرفیت باربری ۱-۱-۶-1-۷- روشهای تعیین ظرفیت باربری شمع ۲-۱-۶-۹-۷- استفاده از روابط تحلیلی ۳-۱-۶-۷ استفاده مستقیم از نتایج آزمایش‌های برجا ۶-۱-۶-۷ استفاده از آزمایش بارگذاری استاتیکی ۵-۱-۶-1-۷- استفاده از آزمایش دینامیکی ۷--1-۱-2- تحلیل معادله موج (۷۷۴۸۴) ۷-۱-2-1-۷- آزمایش دینامیک شمع (017) ۲-۶-1-۷ نشست شمم‌ها ۳-۶-۹-۷- شممع‌های کششی ۵-1-۷ شمع‌های تحت بار جانبی ۷--۱-۵- ظرفیت باربری جانبی ۲-۵-1-۷ تغییرمکان جانبی 1-۹-۷- گروه شمع ۱-1-۹-۷- ظرفیت باربری گروه شمع ۷۰ ۷۰ ۷۰ ۷۱ ۷۱ ۷۱ ۷۱ ۷۲ ۷۲ ۷۲ ۷۲ ۷۳ ۷۵ ۷۹ ۷۹ ۷۹ ۷۷/ ۷۷/ ۷۸ ۷۹ ۷۹ ۸۰ ۸۰ ۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-1-1-۷- نشست گروه شمع ۳-۹1-1-۷- تحلیل نیروها در گروه شمع ۶-1-1-۷- طراحی گروه شمع ۷-1-۷- بار مجاز طراحی شمع‌ها ۷--۱-۷- روش مقاومت مجاز (بارهای عمدتاً بدون ضریب) ۲-۷-۹-۷- روش ضرایب بار و مقاومت ۸-1-۷- آزمایش‌های بارگذاری شمع ۱-۸-۹-۷- آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی ۲-۸-۹-۷ آزمایش‌های بارگذاری دینامیکی ۳-۸-۹-۷- شمم‌های آزمایشی ۶-۸-1-۷- شمع‌های اصلی ۵-۸-۹-۷ گزارش آزمایش‌های بارگذاری ۹-1-۷- طراحی سازه‌ای شمم‌ها ۱۰-۹-۷- ملاحظات ساخت و اجرایشمع ۷ ۱-ملاحظات شمعها در شاکهای مستعد روانگزایی و کسترش جانیی ۸۱ ۸۱ ۸۲ ۸۲ ۸۳ ۸۶ ۸۵ ۸۹ ۸۹ ۸۷ ۸۸ ۸۹ ۸۹ 4 ۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۷- ژئوتکنیک لرزه ای ۱-۷-۷ دامنه کاربرد ۷ زلزله طرح و اثرات ساختگاهی ۱-۲-۷-۷- روش آیین نامه‌ای ۲-۲-۷-۷ مطالعات ویژه زلزله طرح ۱-۲-۲-۷-۷- تحلیل مخاطره‌پذیری ۳-۲-۷-۷- تحلیل اثر ساختگاه ۱-۳-۲-۷-۷- تاثیر لایه های رسوبی سطحی ۲-۳-۲-۷-۷- تاثیر توپوگرافی سطحی ۳-۳-۲-۷-۷- تاثیر توپوگرافی عمقی ۳-۷-۷- روانگرایی ۱-۳-۷-۷- ارزیابی پتانسیل روانگرایی ۱-۱-۳-۷-۷- مرحله اول ارزیای ۲-۱-۳-۷-۷- مرحله دوم ارزیابی ۲-۳-۷-۷ تعیین نشست ناشی از روانگرایی ۳-۳-۷-۷ گسترش جانبی ۶-۳-۷-۷- پیشگیری از مخاطرات ناشی از روانگرایی ۶-۷-۷- ناپایداری شیبها و زمین لغزش ۵-۷-۷- مخاطره گسلش سطحی ۱۰ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹ ۹۵ ۹۵ ۹۷ ۹۷ ۹۷ ۹۸ ۹۸ ۹۹ ۱.۰ ۱. ۱۰۱ ۱۰۱ ۱۰۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۷ کلبات ۱-۱-۷ هدف هدف این مبحث تعیین حدافل ضوابط و مقررات برای طراحی رئوتکنیکی ساختمان‌ها است» به طوری که ایمنی کافی در ساختمان‌ها تأمین شود و شرایط بهره‌برداری مطلوب در طول عمر آن‌ها حفظ گردد. ۲-۱-۷ دامنه کاربرد رعایت ضوابط و مقررات این مبحث در کلیه ساختمان‌ها و سازه‌های موصوع مقررات ملی ساختمان الزامی است. ابتیه فنی مانند پل‌هاء سدها و سازه نیروگاه‌ها مشمول مقررات این مبحث نمی‌شوند ولی رعایت آن‌ها به صورت غیرالزامی توصیه می‌شود. ۳-۱-۷ تعاریف ۱-۳-۱-۷ پی؛ به مجموعه بخئن‌هایی از سازه و زمین در تماس با آن اطلاقی می‌شود که انتقال بار ین سازه و زمین مناسب از طریق آن صورت می‌گیرد. بی‌ها عمدتا به سه گروه اصلی زیر تقسیم می‌شوند: الف- پی‌های سطحی: به پی‌هایی گفته می‌شود که در عمق کم و نزدیک سطح زمین (عمق پی (10) کمتر از ۱ 20 ی : با : ۳ سه برابر عرض پی (ثل) 5۳ ) ساخته می‌شوند. این پی‌ها شامل: پی‌های منفردء نواری» شبکه‌ای و گسترده ب- پی‌های عمیق یا شمع‌ها: به پی‌هایی گفته می‌شود که نسبت. عمق قرارگیری به کوچکترین بعد افقی آن‌ها از ۱۰ تجاوز کند (22۱۰ ). این پی‌ها شامل انواع شمم‌هاء دیوارک‌ها و دیوارهای جداکننده می‌شوند. پی‌های عمیق در ساختمان‌ها معمولاً به وسیله یک سازه میانی» که کلاهک یا سرشمع نامیده می‌شودء بارهای سازه را به زمین منتقل می‌نمایند. دارند. پی‌های صندوفه‌ای معمولاً در این گروه قرار دارند. ۲-۳-۱-۷ خاکریزی مهندسی: به خحاکریزی گفته می‌شود که در حین ساخت» تراکم و سایر مشخحصات حاک کنترل می‌شود و می‌تواند بخشی از پی ساختمان در نظر گرفته شود. ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۱-۷ سازه‌های نگهبان: به سازه‌هایی اطلاق می‌شود که برای نگهداری خاک به کار برده می‌شوند. این سازه‌ها شامل انواع دیوارها و سیستم‌های نگهدارنده خاک هستند که ممکن است در بعضی از انواع آن‌ها عناصر سازه‌ای با حاک یا سنگ ترکیب شده یا از تسلیح خاک استفاده شود. ۶-۳-۱-۷ شناسایی ژئوتکنیکی: به مجموعه اقدامات و مطالعاتی گفته می‌شود که منجر به شناخحت مشخصات مهندسی (مکانیکی» فیزیکی و شیمیایی) لایه‌های زمین می‌شود. این اقدامات شامل بررسی نقشه‌های زمین‌شناسی و زمین‌شناسی مهندسی با مقیاس مناسب» بررسی گرارش لایه‌های زمین در ساختگاه‌های مجاورء بازدید از برش‌ها و مقاطع موجود خاک مورد نظرء انجام مطالعات رئوفیریک و ژئوتکنیک با حفر گمانه یا چاه دستی» نمونه‌گیری دست خورده ودست‌نخورده نماینده وانجام آزمایش‌های برجا و آزمایشگاهی می‌باشد. ۵-۳-۱-۷ داده‌های ژئوتکنیکی: به پارامترهای برداشت‌شده از زمین ساختگاه گفته می‌شود که بردازش نشل‌هاند. 1-۳-۱-۷ اطلاعات ژئوتکنیکی: به داده‌های رئوتکنیکی گفته می‌شود که پردازش شده‌اند. نیز انجام شود که به آن چاه دستی نیز اطلاق می‌شود. ۸-۳-۱-۷ طراحی ژئوتکنیکی: کلیه خدمات مهندسی است که به منظور تعیین هندسه» کتترل پایداری» ایستایی و تغییر شکل‌های پی و بخش خاک زیر ان انجام می‌گیرد. ۹-۳-۱-۷ زمین مناسب: زمینی که با توجه به بار سازه مورد نظرء از باربری و نشست‌پذیری قابل‌قبول برخوردار باشد. چنتانچه اطلاعاتی از زمین موردنظر قبل از شناسایی در دست نباشد» نمی‌توان زمین را مناسب فرض کرد. ۱-۳-۱-۷ لایه‌بندی پیجیده:لایه‌بندی زمینی که لایه‌های حاک ان منحنی شکل با شیب تند یا با جنس متنوخ باشنده از قبیل زمین: در مجاورت کسل‌ها با نزدیک.رودشانه‌ها با پای شیب‌ها) و تفسیر لایهبتدی مشکل باشد.» لایه بندی پیچیده است. در سایر شرایط که لایه‌بتدی یکتواخت استء به آن لایه‌بندی ساده ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۳۷ ساختمان‌های با اهمیت: کم: متوسط: زیاد و خیلی زیاد: این تعاریف عیناً طبق تعاریف به کار برده‌شده در استاندارد ۰ است. 2-۱-۷ روش‌های طراحی استفاده از روش‌های طراحی تنتش مجازء» روش ضرایب بار و مقاومت و روش عملکردی در این مقررات مجاز می‌باشد و طراح می‌تواند هر یک از این روش‌ها را انتخاب کند. ۱-4-۱-۷ روش تنش مجاز: در این روش بارهایی که در مبحث شَشُم مقررات ملی ساختمان آورده شدذه است با ضریب عمدتاً یک دز محاسات نیرو لحاظ می‌شوند و بار وارده بر خاک محاسه می‌گردد. سپس با اعمال صریب اطمینان متاسب تنش مجاز حاک محاسبه و طراحی انجام می‌شود. برای محاسسه دمنسبتنا) بارهای وارده عمدتاً با ضریب یک در نظر گرفته می‌شود و نشست محاسبه شُذه باید از نشست مجاز کمتر باشد. ۲-۶-۱-۷ روش ضرایب بار و مقاومت ((۳۳1]): در این روش دو ضریب ایمتی برای بار و مقاومت به طور جداگانه در محاسبات حالات حدی مقاومت و بهره‌برداری استفاده می‌شود. ۱-۲-۶-۱-۷ حالت حدی مقاومت: اولین مجموعه ضرایب ایمنی در این روش اعمال ضرایب افزایش بار است و مقدار آن بستگی به میزان عدم اطمیتان در برآورد مقدار بار دارد. ضرایب فوق با استفاده از مبحث ششم مقررات ملی ساختمان تعیین اطمینان مو حود در کیفیت مصالح, نحوه اجرا و دقت دارد. مقادیر ضرایب افرایش بار و تقلیل مقاومت بر حسب مورد در فصل‌های مختلف این مبحث آمده است. ۲-۲-۶-۱-۷ حالت حدی بهره‌برداری: طراحی در حالْت حدی بهره‌برداری اغلب جهت کنترل نشست و تغییرشکل‌ها به کار می‌رود و در آن هر دو ضرایب کاهش مقاومت و افزایش بار متناسباً برای بهره‌برداری در نظر گرفته می‌شود. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۶-۱-۷ روش‌های عملکردی: در طراحی به این روش باید به وسیله تحلیل یا ترکیبی از تحلیل و آزمایش نشان داده شود که ضریب اطمینانی حداقل برابر با آنچه برای اعضای مشابه طراحی شده با روش ضرایب بار و مقاومت (1ت1. 37) در برابر تاثیر بارهای مر ۵۵ زنده محیطی و سایر بارها موررد انتظار است» تامین شذه است. در این راستا ملاحظات مربوط به عدم قطعیت‌های مربوط به بارگذاری و مقاومت باید در نظر گرفته شود. ۱-۳-4-۷ تحلیل: تحلیل باید بر اساس روش‌های منطقی مبتنی بر قوانین پذیرفته شده مکانیک خاک انجام شود و باید تمام پارامترها باید بر اساس اطلاعات آزمایشگاهی قابل‌قبول و مراجع استاندارد لحاظ گردند. ۲-۳-۶-۱-۷ آزمایش: شرایط آزمایشگاهی و مدل‌سازی فیزیکی مورداستفاده برای اثبات ظرفیت عملکردی تحت بارگذاری مورد نظرء باید به نحوی باشد که به درستی نمایانگر مصالح, هندسه» شرایط ساخت, شدت بارگذاری و شرایط مرزی پیش بینی شده برای سازه باشد. اگر ارزیابی نتایج آزمایش براساس نتایج به‌دست آمده از حداقل سه آزمایش انجام شود باید انحراف نتایج به‌دست آمده از هر آزمایش بیش از 7۱۵ نسبت به مقدار میانگین نتایج تمام آزمایش‌ها نباشد. در صورتی که در نتایج هر یک از آزمایش‌ها انحراف بیش از 7۱۵ نسبت به میانگین مشاهده شودء لازم است آزمایش‌های اضافی انجام شود تا زمانی که انحراف از نتایج هیچ یک از آزمایش‌ها بیش از ۱۵/ نگردد یا این که حداقل ‎٩‏ آزمایش انجام شده باشد. هیچ‌یک از نتایج آزمایش‌ها نباید بدون ارائه دلیل منطقی حذف گردد. گزارش آزمایش‌ها باید شامل محل,» زمان و تاریخ آزمایش باشد, مشخصات نمونه آزمایشگاهی» تجهیرات آزمایشگاهی» شرایط هندسی آزمایش» تاریخچه بارگذاری و تغییرشکل‌های به‌دست‌آمده تحت بارگذاری و همچنین هرگونه سیب مشاهده‌شده در نمونه در طی آزمایش به همراه مقدار بار و تغبیرشکلی که متناظر با این أسیب بوده است باید ثبت گردد. ۳-۳-۶-۷ تهیه مدارک: روش‌های مورد استفاده برای انجام این بند و نتایج حاصل از تحلیل و آزمایش‌ها باید طی بک با چند گزارش آماده شدذه و به یک مرجع ذیصلاح ارسال گردد تا با استفاده از یک گروه بررسی‌کننده مستقل به ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی زژئوتکنیکی زمین ۲-۷ ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین ۱-۲-۷ اهداف شناسایی ژئوتکنیکی ۱-۱-۲-۷ داده‌های رئوتکنیکی باید همواره مبتنی برگردآوری» انجام بررسی رُئوتکنیکی و اطلاعات ثبت‌شده بوده و با دقت مورد تفسیر قرار گیرند. این داده ها افرون بر اطلاعات رئوتکنیکی شامل داده‌های زمین‌شناسی عمومی» زمین‌شناسی مهندسی» زمین ریخست شناسی» لرزه‌خیری» هیدرولوزی» هیدروزئولوژزی و تاریخچه ساختگاه می‌باشند. این شناسایی‌ها شامل بررسی لایه‌بندی خاک و خحصوصیات مهندسی آن شرایط آب زبرزمینی» تراز سنگ بستر و سایر مشخصات ساختگاه پروژه است. کسب اطلاعات فوقی ضروری و تابع نوع پروژه و شرایط زمین می‌باشد. ۲-۱-۲-۷ برنامه‌ریزی انجام شناسایی رُئوتکنیکی زمین باید چنان انجام شود که نیازمندی‌های طراحی؛ ساخحت و تامین عملکرد سازه پیشنهادی را فراهم نماید. باید توجه داشست در صورت مواجه‌شدن با تغییرشرایط زمین (مشخصات ژئوتکنیکی...) با سازه (جابجایی محل سازه مهم» تغییر تعداد طبقات سازه....) ۲-۲-۷ بررسی‌های ژئوتکنیکی - بررسی‌های مقدماتی - بررسی‌های طراحی - بررسی‌های کنترلی ۱-۲-۲-۷ بررسی‌های مقذماتی با اهداف زیر انجام می‌شود: - شناسایی و ارزیابی کلی ساختگاه‌ها - مقایسه ساختگاه‌های منحتلف برای انتخات مناسب‌ترین گزیته» در صورت نیاز ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین - تخمین تغییراتی که ممکن است در اثر کارهای پیشنهادشده پیش آید و پیامدهای آنها - پیش‌بینی پیامدهای ناشی از اجرا در محیط پروژه و اطراف ان ۲-۲-۲-۷ بررسی‌های طراحی با اهداف زیر انجام می‌شود: - فراهم‌نمودن اطلاعات لازم ساختگاه به منظور طراحی ایمن و تامین عملکرد مورد انتظار سازه‌های دائمی و موقت با حفظ صرفه اقتصادی در طراحی - فراهم‌نمودن اطلاعات لازم برای برنامه‌ریزی اجرای کارهای موقت (مثل پایدارسازی گود) و دائمی در - پیش‌بینی و شناسایی مشکلات ژئوتکنیکی احتمالی که ممکن است در خلال اجرا و پس از آن بروز نماید ۳-۲-۲-۷ بررسی‌های کنترلی با اهداف زیر انجام می‌شود: پی و سازه برای اطمینان از عملکرد متاسب سازه در دوران ساخت و بهره‌داری؛ در اموری که به بی سازه و و زمین - تطبیق فرضیات طراحی با مشاهدات واقعی و اندازه گیریهای ژئوتکنیکی در ساختگاه. ۳-۲-۷ الزامات بررسی‌های ژئوتکنیکی با توجه به نوع بررسی ژئوتکنیکی مدنظر» الزامات متفاوتی مطابق بندهای ۱-۳-۲-۷ الی ۳-۳-۲-۷ ممکن است مدنظر قرار گیرد. همچنین تعمیم محتوای الزامات هر بند به الزامات بندهای دیگر به جز در مواردی که صراحتاً بیان شده باشد مجاز نمی‌باشد. ۱-۳-۲-۷ الزامات بررسی‌های مقّدماتی ۱-۱-۳-۲-۷ در بررسی‌های مقدماتی موارد زیر باید بررسی با انجام و اطلاعات و مستندات مر بوطه جمع اوری و آرائه گردد: ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین - شناسایی میدانی ساختگاه - تاریخچه ساختگاه - توپوگرافی منطقه - وجود مناطق ناپایدار - هیدرولوزی و هیدروزئولوزی - بررسی محلی در خصوص سطح آب زیرزمینی - بررسی ساختمان‌ها و حفاری‌های همجوار - نقشه ها و مدارک زمین‌شناسی و زمین‌شناسی مهندسی موجود - بررسی‌های پیشین انجام شده در محدوده مورد نظر -‏ عکس‌های هوایی و ماهواره ای - نقشه‌های قدیمی - مستحدئات تحت‌الارضی ساختگاه (مانند قنات‌ها با سایر حفرات زیرزمینی» شریان‌های حیاتی و غیره) لرزه‌خحیزی منطقه ۲-۱-۳-۲-۷ گزارش بررسی مقدماتی باید شامل موارد ذیل باشد: - درج نوع بررسی انجام شده (بررسی مقدماتی) در گزارش ارائه‌شده الزامی می‌باشد. - توضیحات, تحلیل‌ها و مستندات مربوط به موارد مطرح شده در بند ۱-۱-۳-۲-۷ باید به صورت کامل در گزارش آورده شود. - استفاده از تحلیل‌ها و پارامترهای ارائه‌شده در گزارش بررسی مقدماتی برای طراحی مجاز نمی‌باشد. در تنظیم ادبیات فنی گزارش بررسی مقدماتی» باید از هرگونه اظهارنظر قطعی اجتناب شده و این امر به ارائه گزارش بررسی طراحی یا کنترلی منوط گردد. - تعداده فاصله» عمق و نوع گمانه‌ها و آزمون‌های آزمایشگاهی و صحرایی پیش‌بینی شده لازم» که باید در شناسایی طراحی اعمال گردندء به صورت یک فصل مجزا در انتهای گزارش بررسی‌های مقدماتی با استناد به الزامات مذکور در آخرین نسخه مبحث ۷ مقررات ملی ساختمان (ژئوتکنیک و مهندسی پی) ذکر گردد و توصیه‌های لازم در این خحصوص در صورت نیاز ارائه گردد. - انجام بررسی مقدماتی قبل از انجام هر نوع بررسی دیگر ( بررسی طراحی یا بررسی کنترلی)» الزامی می‌باشد. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین ۱-۲-۳-۷ شناسایی‌های لازم در مرحله بررسی طراحی ۱-۱-۲-۳-۲-۷ طبقه‌بندی نوع خاک باید بر مبنای مشاهدات و آزمایش‌های موردنیاز و متناسب با مصالح به‌دست آمده از حفاری گمانه یا چاهک یا هر شناسایی اکتشافی زیر سطحی در نقاط مناسب انجام شود. ۲-۱-۲-۳-۲-۷ به منظور ارزیابی مقاومت برشی خاک و تغییرشکل‌پذیری خاک در شرایط بارگذاری استاتیکی و لرزه‌ای باید متناسب با شرایط ئوتکنیکی وسازه مورد نظر آزمایش‌های لازم انجام شود. ۳-۱-۲-۳-۲-۷ انجام آزمایش‌هایی به‌منظور شناخت سطح آب زیرزمینی و توجه به خاک‌های مسئله‌دار و ناپایداری‌های ژئوتکنیک لرزه‌ای ساختگاه مورد نظر ضروری است. ۶-۱-۲-۳-۲-۷ وسعت شناسایی زمین از قبیل تعداد و نوع حفاری, تجهیزات مورد استفاده برای حفاری و نمونه برداری» تجهیزات آزمایش‌های برجا و برنامه آزمایش‌های آزمایشگاهی باید توسط مهندس ذیصلاح و با استناد به این مبحث تعیین شود. ۵-۱-۲-۳-۲-۷ تعداد. فاصله و عمق گمانه و چاه‌های دستی ذکرشده در بندهای بعدی صرفاً به‌عنوان مقادیر حداقلی می‌باشد و انتخاب این مقادیر رافع مسئولیت مهندس ذیصلاح نمی‌باشد. ۹۱-۲-۳۳۲۷ تعداد و فاصله گمانه‌ها اقدامات زیر برای تعیین فاصله گمانه‌ها یا چاه های شناسایی ضروری است. در توضیحات زیر باید توجه داشست هر جا از واژه گمانه استفاده شده است» منظور گمانه ماشینی با چاه دستی شناسایی می‌باشد. چنانچه گمانه زنی به منظور ساخحت یک ساختمان منفرد انجام می‌شود: الف - فاصله گمانه ها باید ۱۵ الی ۳۵ متر متناسب با تعداد طبقات, اهمیت ساختمان و بیچیدگی لایه‌بندی زمین و با توجه به جدول ۱-۲-۷ تعیین شود. ب- در جدول ۱-۲-۷ اهمیت ساختمان‌ها بر مبنتای استاندارد ۲۸۰۰ تعیین شده است. پ- در صورتیکه ساختمان موردنظر پس از ایجاد گودبرداری احداث شود» گمانه‌های لازم برای گودبرداری (جدول ۱-۲-۷) نیز بایدذ به تعذاد گمانه‌های تعیین‌شده برای ساختمان اضافه شود. ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین جدول ۱-۲-۷ حداقل تعداد گمانه مورد نیاز تبصره ۱: چنانجه نتایج حاصل از این گمانه‌ها عدم یکنواختی را در زمین نشان دهد با لایه‌بندی زمین پیچیده باشد (مثل چین‌خوردگیهاء مجاور گسل‌هاء نردیک رودخانه‌ها و کوه‌هاء زمین‌های بسیار ناهموار و دره‌ها)» به منظور رسیذن به اطلادعات لازم» بتابر تشخیص مهنذدس ذیصلاح به تعذاد گمانه‌های فوق اضافه می‌شود. تبصره ۲: برای سطح اشغال بیش از ۰ مترمربع» حداقل دو گمانه به ازای هر ۰ مترمربع به مقادیر تعداد گمانه اضافه می‌شود به نحوی که گمانه‌ها در یک شبکه‌بندی مناسب قرار گرفته» حداقل فاصله گمانه چنانچه گمانه‌زنی به منظور شناخت یک زمین برای ساختمان‌سازی گسترده با انبوه‌سازی انجام شود رعایت اف - حضور یک مهندس دیصلاح در فعالیت‌های ساختمان‌سازی گسترده الزامی می‌باشد. ب- اگر منظور شناسایی زمین برای ساختمان‌سازی گسترده برای ساختمان بیش از ۱۲ طبقه باشدء تعداد گمانه‌ها براساس تعداد گمانه‌ها همانند ساختمان منفرد انجام می‌شود. بٍ- اگر منظور شناسایی زمین برای ساختمان‌سازی گسترده برای ساختمان بین ۵ و ۱۲ طبقه باشد فاصله گمانه‌ها بین ۳۰ تا ۹۰ متر متناسب با تعداد طبقات, اهمیت ساختمان و پیچیدگی لایه‌بندی زمین خواهد بود. ت- اگر منظور شناسایی زمین برای ساختمان‌سازی گسترده با ارتفاع کمتر از ۵ طبقه باشد: ت-۱- اگر لایه‌بندی زمین به صورت یکنواخت باشد., فاصله ۵۰ تا ۱۰۰ متر بین گمانه‌ها متناسب با تعداد طبقات» اهمیت ساختمان و پیچیدگی لایه زمین قابل قبول می‌باشد. ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین ت-۲- اگر لایه‌بندی زمین پیچیده باشد (مثل مجاور گسل‌هاء نزدیک رودخانه‌ها و کوه‌هاء زمین‌های بسیار ناهموار و دره‌ها)» فاصله حداکثر ۳۰ متر بین گمانه‌ها قابل‌قبول می‌باشد. ث- اگر ساختمانی با تعداد طبقات با اهمیت متفاوت با سایر ساختمان‌ها در مجموعه موردنظر باشد. شناسایی خاص آن ساختمان باید انجام شود. در این صورت برای این‌گونه ساختمان‌هاء باید ضوابط تعیین فاصله گمانه ها برای ساختمان‌های منفرد اعمال گردد. چنانچه برای احداتث ساختمان, نیاز به گودبرداری باشد لازم است مطالعات ضروری و خاص گودبرداری انجام گیرد و اطلاعات لازم برای انجام صحیح تحلیل‌های پایداری و تغییرشکل‌ها به منظور حفظ پایداری دیواره‌ها و عدم‌بروز خسارت در ابنیه مجاور به‌دست آید. برای جزئیات مطالعات و تمهیدات ضروری لازم است به فصل گودبرداری و پایش مراجعه شود. ۷-۱-۲-۳-۲-۷ عمق گمانه‌ها عمق گمانه‌های موردنیاز باید بیش از عمقی باشد که افزایش تنش ناشی از بار ساختمان در آن عمق به کمتر از هر یک از دو معیار زیر برسد. هر عمقی بیشتر شد ملاک می‌باشد: الف- عمقی که تنش وارده از پی به زمین از ۱۰درصد تنش موثر موجود ناشی از وزن زمین در آن عمق ب- عمقی که تنش ناشی از پی به زمین به ۱۰ درصد مقدارتنش خالص ساختمان در تراز پی حود کاهش یابد. پ- در هر صورت عمق گمانه ها نباید از عرض ساختمان کمتر باشد. تبصره ۱: در صورتی که عرض ساختمان در مقایسه با بار ساختمان زیاد باشد (مثل سوله......) نیازی نیست تبصره ۲+ در ساختمان با پی‌های منفرد: اگر فاصله لب به لب دو پی مجاور بیشتر از مجموع عرض آن دو پی باشد» عرض یک پی ملاک تعیین عمق گمانه‌ها در نظر گرفته می‌شود و در غیر این صورت عرض کل ساختمان شاخص تعیین عمقی گمانه‌ها خواهد بود. نکاتی که باید در تعیین عمق گمانه رعایت شود : الف- اگر احداث ساختمان با گود برداری همراه باشدء عمق گود باید به عمق گمانه اضافه شود. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین ب- حفر حداقل یک چاه دستی جهت مشاهده بافت خاک در هر پروژه ضروری است. عمق چاه دستی حداکثر تا سطح آب زیرزمینی می‌باشد. این چاه دستی علاوه بر تعداد حداقل گمانه‌ها حفر می‌شود. پ- در صورتی که قبل از رسیدن به عمق نهایی گمانه به بستر ستگی برخورد شود عمق گمانه می‌تواند کمتر شود. نفوذ حداقل سه متر در بستر سنگی ضروری است. ت- در صورتی‌که درگمانه به نهشته‌هایی که برای پی مناسب نیستند (از قبیل اک دستی و نباتی) برخورد شود عمق گمانه باید توسط یک مهندس ذیصلاح تعیین گردد. سثٌ-برای پی‌های عمیق یا شمع‌هاء گمانه‌ها و آزمایش‌های نفوذ با سایر آزمایش‌های برجا باید تا عمقی صورت گیرد که شناسایی شرایط زمین با اطمینان کافی حاصل شود. این عمق معمولا تا چهار برابر قطر شمم (40) برای یک شمع علاوه بر طول شممع ادامه پیدا می‌کند. برای گروه شمع به اندازه ۲8 (8 عرض گروه) شمع پایین‌تر از نوک شمم‌ها گسترش داده شود. ۱-۲-۲۳۲۷ فرایند حفاری و نمونه‌برداری و دستگاه‌های مورداستفاده باید مطابق استانداردهای ملی با ۲-۲-۲-۳-۲-۷ در طول زمان حفاری گمانه و نمونه‌گیری باید ناظر واجد صلاحیت در محل پروژه حاضر اجرایی را انجام می‌دهند. به تایید مراجع ذی‌ربط رسیده باشد. ۶-۲-۲-۳-۲-۷ روش‌های حفاری گمانه حفاری گمانه و نمونه‌گیری به صورت دستی یا ماشینی و با توجه به بندهای ذیل قابل قبول است: روش معمول گمانه‌زنی در تمام خاک‌ها حتی در زیر سطح آب» حفاری دورانی است. باید توجه نمود که برای احذ نمونه دست نخورده در خاک چسبنده باید سرعت دوران و فشار مته محدود شود. در نمونه‌گیری ها باید مراقب بود که عملیات گمانه‌زنی و نمونه‌گیری باعث تغییر در رطوبت یا مشخصات خاک نشود. مصالحی که مستقیماً از حفاری دورانی به‌دست می‌آیند برای هیچیک از آزمون‌های آزمایشگاهی نباید استفاده شوند. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین حفاری با اوگر با میله توپر فقط در خاک چسبنده نرم و کم عمقی که دیواره گمانه پایدار است قابل‌قبول می‌باشد. حفاری اوگر با میله توخالی در بالای سطح آب قابل قبول است. اخحذ نمونه دست‌نخورده در این روش در زیر سطح آب قابل قبول نیست. حفاری دورانی با مغزه‌گیری پیوسته در خاک و سنگ در صورت لزوم و طبق نظر مهندس ذیصلاح انجام می گیرد. باید توجه نمود که نمونه حاک اخحذشده از داخل مغزه در این روش نمی‌تواند به عنوان نمونه دست‌نخورده مورد استفاده قرار گیرد. در صورت نیاز به نمونه دست نخورده در خاک‌ها لازم است از کربارل دو جذاره استفاده شود. در حاک‌هایی که امکان نمونه‌گیری توسط ماشین وجود ندارد (از قبیل خحاک‌های مخلوط به حصوص خاک‌هایی که دارای قلوه سنگ می‌باشند) حفر چاه دستی و انجام آزمایش‌های برجا و نمونه‌گیری بلوکی دست‌نخورده برای آزمایش مکانیکی دقیق و نمونه دست‌خورده برای آزمایش‌های شناسایی و طبقه‌بندی اکیداً توصیه می گردد. روش‌های نمونه‌گیری» جابجایی و انبارکردن نمونه‌ها باید گرارش شود تا اثر به کارگیری این روش‌ها هنگام تفسیر نتایج آزمایش‌ها مدنظر قرار گیرد. ۲-۳-۲-۷ ۳ آزمون‌های آزمایشگاهی آزمون‌های آزمایشگاهی بر روی نمونه‌های خاک و سنگ به‌دست‌امده از ساختگاه پروژه انجام شده و نتایج آن به همراه سایر آزمایش‌ها و مشاهدات مورد استفاده قرار گیرند. این آزمون‌ها باید مطابق با استانداردهای معتبر ملی و بین‌المللی انجام گیرد. جدول ۱-۳-۷ می‌تواند در این رابطه مورد استناد قرار گیرد. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- حدول ۱-۳-۷ استانداردهای برش وزن مخصوص 5ت) خاک طبقه‌بندی خاک /۸57۸ تراکم آزمایشگاهی استاندارد ۶-۲۳-۲۷ آزمون‌های برجا آزمون‌های برجا به عنوان بخش مهمی از شناسایی‌ها: متداول این آزمایش‌ها و نوع خاک‌هایی که هر کدام آنها باید مطابق با استانداردهای معتبر ملی یا بین‌الما استناد قرار گیرد. ۳ ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین ی از آزمایش‌های مکانیک خاک ی زئوتکنیکی زمین باید مورد توجه قرار گیرد. انواع از این آزمون‌ها کاربرد دارند و همچنین روش انجام می باشد. جدول ۲-۳-۷ می‌تواند دراین رابطه مورد ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین جدول ۲-۳-۷ استانداردهای برخی از آزمون‌های برجا نفوذ استاندارد 5۳17 ۶ سازمان برنامه و بودجه 0۱۵۸۹۱ 0-۲-۳-۲-۷ گزارش بررسی‌های طراحی عملیات مطالعات و خدمات مهندسی ژئوتکنیکی باید توسط مشاور رئوتکنیکی باتجربه و ذیصلاح انجام گردد. گزارش ارائه‌شده باید شامل برنامه‌ریزی عملیات مطالعات زژئوتکنیکی» کلیه داده‌ها و اطلات زئوتکنیکی حاصل از بررسی‌ها و حفاری‌های انجام شده در ساختگاه ناشد. برنامه‌ریزی عملیات مطالعات زئوتکنیکی, انتخاب پارامترهای طراحی و محاسبات مربوط به طراحی‌های انجام شده باید توسط مشاور خدمات مهندسی زئوتکنیکی انجام گیرد و گزارش شود. - بخش عملیات مطالعات زئوتکنیکی - بخش خدمات مهندسی ژئوتکنیک ۱-۵-۲-۳-۲-۷ گزارش عملیات مطالعات ژئوتکنیکی گزارش کامل آن ارائه شود. نتایج آزمون‌های انجام شده باید به دو صورت اندازه‌گیری شده و پردازش‌شده گزارش شوند. ۲-۵-۲-۳-۲-۷ گزارش بررسی مقدماتی که قبلاً مطابق الزامات بند ۲-۱-۳-۲-۷ تنظیم و ارائه شده است, باید به پیوست گزارش عملیات ژئوتکنیکی بررسی طراحی ارائه شود. در صورتی که قبلا بنا به هر دلیلی بررسی مقدماتی انجام نشده باشدء کلیه اطلاعات مطرح شده در بند 1-۱-۳-۳-۲-۷ باید در قالب فصل اول ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی زژئوتکنیکی زمین گزارش بررسی طراحی جمم‌آوری و ارائه گردد. به عبارت دیگر برای تهیه گزارش عملیات زئوتکنیکی بررسی طراحی» همواره بررسی مقدماتی باید انجام و گزارش شود. ۳-۵-۲-۳-۲-۷ گزارش توصیفی از شناسایی‌های رئوتکنیکی مربوط به بررسی‌های طراحی باید حداقل شامل,مواره زیر باشن: خحلاصه‌ای از پروژه موردنظر شامل اطلاعات محل پروژه» هندسه و ابعاد پروژه» براورد بارهای پیش بینی‌شده» » سیستم سازه در صورت امکان نقشه محل گمانه‌های حفاری با مختصات مسطحاتی و تراز گمانه‌ها. لوگ گمانه‌ها شامل: شرح تمام نمونه‌های گرفته شده از خاک و سنگ با ذکر تاریخ نمونه‌گیری» سطح آب زیرزمینی در صورت مشاهده با ذکر تاریخ برداشت و درج نوسانات آن در حین اجرای کارهای صحرایی و نتایج تمام آزمایش‌های محلی (برجا) شرح موارد مشاهذده‌شده در حین حفاری از قبیل: افتادن میله حفاری» کاهش با افزایش سرعت حفاری» برخورد مته با قطعات بزرگ سنگ و سایر موارد شرح زمان‌هایی که در فاصله بین آنها هر گونه عملیات صحرایی یا آزمایشگاهی انجام شده است. نتایج آزمایش‌های آزمایشگاهی با ذکر تاریخ آزمایش. نحوه انجام تمام آزمایش‌های برجا و آزمایشگاهی فهرست انواع تجهیزات به‌کار برده شده با عنوان نوع خدمات ارائه‌شده توسط آن تجهیزات اسامی کلیه مشاوران و پیمانکاران زئوتکنیک دست اندرکار تهیه جداول مقادیر کارهای صحرایی و آزمایشگاهی ارائه مشاهدات صحرایی که توسط افراد بخش نظارت صحرایی در خحلال بررسی‌های زیر سطحی به عمل آورده شده است. مشاهدات صحرایی مهم که حتما باید مورد توجه قرار گیرند به شرح زیر است: - حفره‌هاء فضاهای خحالی و قنات‌هاء انباره‌های فاضلاب و غیره سب تغییر وضع سنگ‌هاء خاک‌ها یا مصالح برکننده ۲-۷-. سایر ملاحظات طراحی ژئو تکنیکی در استفاده از پارامترهای ارائه‌شده در گزارش مطالعات به منظور انجام طراحی‌های رئوتکنیکی» باید ۲۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین ۱-۶-۲-۷ ملاحظات بارگذاری ۱-۱-۶-۲-۷ در طراحی ژئوتکنیکی باید علاوه بر بارهای وارد از سازه به پی» به بارها و اثرات ناشی از عوامل زیر توجه داشت: - وزن خاک سنگ و آب - تنش‌های برجای زمین - فشارهای هیدروستاتیک آب‌های آزاد» فشار آب‌های زیرزمینی» نیروی جریان آب - باربرداری یا گودبرداری زمین - بارهای حاصل از حرکات زمین» خزش و گسیختگی توده‌های حاکی - بارهای ناشی از ترافیک - حرکات ناشی از معدن‌کاری و حفر قنات‌ها و احداث تونل - اثرات ناشی از فعل و انفعالات شیمیایی - اثرات ناشی از فروریزش (رمبندگی)» جمع‌شدگی و تورم خاک - حرکات و بارهای ناشی از اثر زلزله» ارتعاشات و انفجارها ۲-۱-۶-۲-۷ برخی از نیروها به تبع تغییرمکان‌های به وجود آمده در خاک بسیج می‌شوند. مانند نیروهای ناشی از فشار خاک بر دیوارها و اصطکاک منفی جدار شمع‌ها. در این نوع موارد باید به این امر توجه داشت و اگر جابجایی و تغییرمکان خاصی اجازه داده می‌شود. میزان نیروی بسیج‌شده مربوط به آن در محاسبات لحاظ گردد. ۳-۱-8-۳۲-۷ در موارد خاص از حمله حساسیت سازه به نشست» ممکن است تحلیل برهم‌کنش ین سازه و خاک ضروری گردد. در طراحی و ساخت هر سازه باید آثرات مخرب آن بر محیط و سازه‌های محاور ۱-۲-۶-۲-۷ الزامات بررسی‌های کنترلی مربوط به سازه‌ها شامل موارد زیر است : ۳1۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی زژئوتکنیکی زمین الف - خواص ژئوتکنیکی خاک‌ها با سنگ‌هایی که سازه در داخل با روی آن بنا می‌شود باید کنترل گردد. احتمال دارد بررسی‌های اضافی ساختگاه نیز ضروری باشد. نمونه‌هایی از این سنگ‌ها و خاک‌ها را می‌توان بازیابی و آزمایش کرد و خواص شاخص, مقاومتی و تغییر شکلی آنها را تعیین نمود. ب- در صورتیکه بررسی‌های بیشتری برای تعیین جزئیات خحواص زمین یا شرایط اک برداری و حاکریزی که از نظر طراحی دارای اهمیت است» ضروری گردد باید اقذامات لازم زبرنظر مهندس ذدیصلاح ت- چنانچه در حین اجرا با خاک‌های مسئله‌دار» خحاک‌های ریزشی» حفره‌های زیرزمینی» گسلش و بهنه‌های خحردشده که قبلا دیده نشده مواجه شوند بایذ مورد توجه قرار گیرد. ت- به منظور پایش گودبرداری‌ها در موارد حساس ممکن است استفاده از ابزارگذاری به منظور رفتارسنجی صروری کردد. در این مورد برداشست اطلاعات ده فواصل زمانی تعیین شذه و توام با شرابط حذیلد محیطی ور زئوتکنیکی ) ناشی از تغییرات فصلی؛ بارندگی‌های ممتّذ یا شذید وفوع زمین لرزه و ۱-۲-۲-۶-۲-۷ کتترل‌های مضاعف مربوط به آب زیرزمیمی در مواردی که شرایط آب زبرزمینی تاثیر مهمی بر روش ساخت با عملکرد سازه داشته باشد» کتترل‌ها باید با مشاهده مستقیم انجام شود. در این موارد باید به نکات زیر توجه داشت: - مشاهده و ثبت سطح آب در گمانه‌ها و لوله‌های قائم و نوسان آن در خحلال زمان - ارزیابی هیدروژئولوژیکی ساختگاه شامل عوارضی نظیر سفره‌های آب آرترین یا معلق یا تغییرات جزرومدی در ساحل‌ها - مشخصه‌های جریان آب زیرزمینی و رزیم فشار حفره‌ای را می‌توان توسط "پیزومتر" به دست آورد»ء که ترجیحاً باید قبل از شروع عملیات ساختمانی نصب شده باشند. در بعضی موارد ممکن است صرورت داشته باشد پیزومترها را به فاصله زیادی از ساختگاه به عنوان بخشی از شبکه رفتارسنجی نیز نصب ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین - چنانچه تغییرات فشار آب حفره‌ای در حین اجرا بر عملکرد سازه تاثیرگذار باشد. باید فشارهای آب حفره ای تا زمان تکمیل ساختمان با کاهش آنها به مقادیر ایمن کنترل شود. - در مورد سازه‌های واقع در زیر تراز آب‌های زیرزمینی که ممکن است شناور شوندء فشارهای آب حفره‌ای باید تا زمانی که وزن سازه به حدی برسد که احتمال شناورشدن را از بین ببرد» کنترل گردند. - در صورتی که آب زیر زمینی جریان داشته باشد تجزیه شیمیایی آب در گردش باید در هر زمانی که بخشی از کارهای موقت یا دائمی به طور قابل توجهی در معرض خوردگی شیمیایی قرار می‌گیرند. انجام - مطالعات زیست محیطی و آلودگی‌های آب و خاک مورد توجه قرار گیرد. ۳-۲-۶-۲-۷ گزارش بررسی‌های کنترلی در صورت انجام نظارت و کنترل در حین اجراء باید گزارشی از تجزیه و تحلیل مشاهدات میدانی فوق شامل موارد زیر ارائه گردد: الف- پیچیدگی شرایط زمین و عدم انطباق آن با مفروضات اولیه در صورت وجود ب- خحطر گسیختگی و ناپایداری در حین اجرا پ- تجزیه و تحلیل بر اساس مشاهدات جدید و مطالعات دیگر تکمیلی و ارائه بیشنهاد در صورت لزوم. ۳-۶-۲-۷ ملاحظات دوام ۱-۳-۶-۲-۷ در طراحی زئوتکنیکی» شرایط محیطی داخلی و خارجی باید در مرحله طراحی ارزیابی شده و اهمیت آن در رابطه با دوام سازه در عمر مفید آن مشخصر گردد. بر اساس این ارزیابی‌ها باید توصیه‌های ۲-۳-۶-۲-۷ در طراحی برای دوام مصالح به کاربرده‌شده در حاک باید به موارد زیر توجه داشت: - در سازه‌های زئوتکنیکی مانند خاک‌های مسلح و خاک‌های میخ کوبی شده و مهاربندی‌ها به اثر مواد خورنده بر روی مصالح آن‌ها ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ملاحظات طراحی و شناسایی ژئوتکنیکی زمین - به احتمال وجود کاتیون‌ها و آنیون‌های شیمیایی در حاک و تاثیر آن‌ها بر رفتار طولانی مدت سازه های مجاور آن‌ها - به پدیده‌های انحلالی مواد شیمیایی و تغییر ساختار حاک در ایجاد حرکات القایی و تغییرات تنش‌ها در سازه‌های ژئوتکنیکی و اثر آن‌ها در باربری خاک زیر پی. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش ۳۷ گودبرداری و پایش ۱-۳-۷ هدف پروزه‌های شهری می‌باشد. ۲-۳-۷ تعار یف ۱ گودبرداری‌ها به شرح زیر به دو گروه کلی: حفاظت‌نشده و حفاظلت شده تقسیم می‌شوند: گروه اول گودهایی هستند که در کلیهٌ شرایط دوران عملکرد. پایداری و تغبیرشکل مجاز در آن بدون هیچ‌گونه حفاظتی تأمین شده باشد. گروه دوم گودهایی هستنل که در کلیه شرابط دوران عملکرد. پایداری و تغییرشکل محاز در آن با دو مکانیزم منحستلف زبر تامین شدذه باشل: - با استفاده از بسیج نیروهای داخلی خاک و عناصر مسلح کننده ماک - با استفاده از سازه نگهبان ۲-۲-۳-۷ گودها یا دائمی‌ اند یا موفت. گود موفت گودی است که برای زمانی کوتاه تعریف شذه طبق بل ۲۲-۲-۳۷ به منظور اجرای عملیات ساختمانی احداث می‌شود. در طراحی گودهای موقت یا دائم» بارگذاری‌ها و جزئیات روش‌ها و مشخصات مصالح باید منطبق با شرایط پایدارسازی موقت یا دائم در نظر گرفته شود. ۱-۲-۲-۷ پایدارسازی موقت: نوعی پایدارسازی است که پایداری گود را در دوران احداث بنا تأمین می‌کند و برای آن نقشی در کاهش نیروهای رانش حاک بر سازه اصلی در شرایط بهره‌برداری در نظر گرفته ۲-۲-۲-۳-۷ پایدارسازی موفت می‌تواند در هنگام طراحی به صورت کوتاه مذت ( کمتر از یکسال پس از اتمام یا توقف عملیات گودبرداری) یا بلندمدت در نظر گرفته شود. در پایدارسازی موقت بلندمدت باید ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش ملاحظات بارگذاری متناسب با زمان» شرایط دوام مصالح و جزئیات روش‌های مناسب منطبق با شرایط ۳-۲-۲-۷ در پایدارسازی دائم باید الزامات بارگذاری لرزه‌ای» تامین دوام مصالح و جرئیاتث روش‌های ۳-۳-۷ ملاحظات کلی ۱-۳-۳-۷ الرامات و مبانی در طراحی واجرای گودها در این مبحث برای گودبرداری‌های کمتر از ۲۰ متر است و اکیدا توصیه می‌شود از احداث گود با عمق بیشتر از ۲۰ متر احتراز شود. در صورت ضرورت احداث گودهای عمیق‌تر موارد زیر باید انجام پذیرد: * ضرورت احدات توسط شورای عالی شهرسازی به تصویب برسد. مقادیر مجاز تغییرشکل‌ها ۲۰/ کاهش و ضرایب اطمینان پایداری و مقاومتی ۲۰/ افزایش پیدا کند. 8 تعداد گمانه‌ها نسبت به جدول ۱-۲-۷ پنجاه درصد افزایش بیدا کند. ۹ مطالعه جامع جریان‌های آب زیرزمینی در محدوده‌ای که شامل ساختگاه می‌شود» در طول دوران گودبرداری» ساخت و بهره برداری از ساختمان انجام پذیرد و گزارش آن ارائه گردد. ۹ مطالعهٌ آثرات زیست محیطی احداث این گودها انجام پذیرد. ۹ مطالعه کامل بررسی اثر اندذرکنش حاک و سازه در شرایط استاتیکی و دینامیکی انجام شود. پایش گود با روش‌های پیشرفته و تجهیزات کامل در دوران ساخت انجام پذیرد و گزارش آن هر دو هفته یکبار ارائه شود. ۲-۳-۳۷ بر اثر گودبرداری در خاک وضعیت تنش در آن تغییر می‌کند و ممکن است تغییرشکل‌ها و ناپایداری‌های زیر در آن به وجود آید: برآمدگی و تورم کف گودهء که می‌تواند در شرایطی به جوشش و ناپایداری کف بینجامد. تغییرمکان جانبی دیواره‌های گود با ناپایداری دیواره‌ها نشست زمین در نواحی مجاور گود تراز سطح آب زیرزمینی و تغییرات آن در هر سه مورد بالا می‌تواند تأثیرگذار باشد و باید کنترل شود. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۳۷ در بررسی ناپایداری گودبرداریهاء انتخاب و طراحی سیستم‌های نگهدار آن‌هاء موارد زیر باید مدنظر قرار گیرند: * نوع ساختار و بافت لایه‌های خاک 8 بپارامترهای مقاومت برشی خاک پارامترهای تغییرشکلی خاک * عمق و عرض گودبرداری شرایط آب زیرزمینی و آب‌های سطحی * وجود یا عدم‌وجود سازه در نواحی مجاور گود و نحوه ساخت‌وساز آن‌ها وضعیت سربارهای موجود در کناره گود از قبیل ترافیک خیابان‌ها و غیره کوتاه‌مدت با بلندمدت بودن دوران استفاده از گود ۶-۳-۳-۷ به منظور پایدارسازی دیواره گودها باید از روش‌های مناسب مانند موارد زیر استفاده کرد: الف- ایجاد شیب پایدار ب- میخ‌گذاری یا اجرای میل مهار پ- دیوارهای مهارشده با تیرک از جلو ت- دیوارهای مهارشده با میل‌مهار از پشت ثٌ- استفاده از سیستم‌های نگهبان خرپایی ج- استفاده از سیستم شممع‌ها و دیوارک‌های طره‌ای چ- استفاده از سیستم شمع‌های به‌هم پیوسته با یا بدون مهار ح- سایر روش‌ها ۵-۳-۳-۷ در گودبرداری‌ها بای گسیختگی‌ها و تغییرشکل‌های متداول به شرح زبر کنترل شود: الف- ناپایداری دیواره گود ب- نشست و تغییرمکان محیط اطراف و ساختمان‌های مجاور گود پ- ریزش ت- بالازدگی کف گود بر حسب مورد ث- جوشش ماسه از کف گود (در صورت بالا بودن سطح آب زیرزمینی در خاکهای ماسه ای) بر حسب مورد ج- مشکلات ناشی از لرزش حاصل از عملیات گودبرداری در سازه‌های اطراف گود ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش ۹-۳-۳-۷ به منظور واگذاری طراحی, اجرا و نظارت گودبرداری و تفویض مسئولیت‌ها به مرجم ذیصلاح, ارزیابی حطر گودبرداری باید طبق الزامات بندهای ۱-۹1-۳-۳-۷ تا ۱۱-1-۳-۳-۷ صورت گیرد. ی ۱-1-۳-۷ جهت ارزیابی خحطر گود قائم لازم است هر سه شرط تعیین‌شده برای هر دسته در جدول شرطی که بحرانی است تعیین می‌شود. در صورت وجود اختلاف در ارزیابی خحطر گود در وجوه مختلف عمق م11 از رابطه ۱-۳-۷ محاسبه می‌شود. ۹ 2 (/۳-۷- ۱( _ - عم سا 1 ۷ ما۷ که در آن: بر خستس مر عمقی است که از نظر تئوری. به دلیل وجود چسبندگی در خاک دیواره حدار شده است» ۵ چسبندگی خاک بر حسب کیلوپاسکال» /وزن مخصوص خاک بر حسب کیلونیوتن بر مترمکعب» م َلٌ ضریب فشار افقی زمین در حالت محرک و 0 تنش ناشی از سربار کناره گود بر حسب کیلوپاسکال می‌باشد. مقادیر منفی ع1/ معادل صفر در نظر گرفته شود. ۲1-۳-۳۷ اگر فاصله ساختمان مجاور از لبه گود کمتر از عمقی گود باشدء باید تنش حاصل از کل بار ۳-۹-۳-۷ در صورت حضور آب یا رطوبت قابل‌توجه, به کاهش با توجه به اثر آب بر خواص ماک در رابطه ۱-۳-۷ توجه شود. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش جدول ۱-۳-۷ ارزیابی خطر گود با دیوار قائم عمتق گود از زیر بی ساختمان موجود در محدوده نایایداری دیواره گود ۴ عمق گود از تراز صفر 0 عمق گود مورد نظر است و ع1[ عمق بحرانی بر اساس رابطه ۱-۳-۷ به دست می‌آید. 1-۳-۳۷ اگر تراوش آب در گود موجود باشد همواره حطر گود زیاد با بسیار زیاد است. ۵-1-۳-۳ اگز خاکین که در آن گودبرداری انجام می‌شود دستی با فاقد حسپید حن قابل اعتماد باشدء حطر گود با توجه به معیارهای دیگر زباد با بسیار زباد است. 1-1-۳-۷ جنانجه ساختمان موجود آدر حوزه یر ناپایداری گود دارای یکی از مشخصات در بندهای زیر الف- ساختمان فاقد انسجام و یکپارچگی کافی برای تحمل نشست‌های افقی و قائم نظیر ساختمان بدون اسکلت یا بدون پی پیوسته بتنی مسلّح (پی‌های نواری و گسترده) با هرگونه ساختمانی که در آن نشانه آشکار فرسودگی و ضعف در باربری مشاهده گردد. ب- ساختمان با ارزش فرهنگی و تاریخی دس ساخحتمان با اهمیت سار زیاد در استانذارد ۲۸۰۰ لدجشلادن صنورت بوجوه تاأسسات شهری عمله #مانند, شطوط تاضلی اب کاز, ق مخابرات) در مجاورت گودء حطر گود زیاد یا بسیار زیاد ارزیابی می‌شود. ۸۹-۳-۳۷ در صورتی که خحطر گود مطابق با جدول ۱-۳-۷ معمولی باشدء مسئولیت طراحی گودبرداری بر عهذه مهنذس طراح ساخحتمان خحواهد بو د. المته توصبه می‌شود کارفرما در کتار مهتذس طراح در پایدذارسازی گود از یک مهندس ذیصلاح استفاده نماید. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش ۹-1-۳-۷ در صورتی که خطر گود مطابق با جدول ۱-۳-۷ زیاد باشدء مسئولیت طراحی گودبرداری باید بر عهده یک شرکت مهندسی ژئوتکنیک ذیصلاح واگذار شود. نظارت بر اجرای عملیات بر عهده ناظر ۱۰-1-۳۳۷۷ در صورتی که خحطر گود مطابق با جدول ۱-۳-۷ بسیار زیاد باشد. مسئولیت طراحی گودبرداری باید توسط یک شرکت مهندسی زئوتکنیک ذیصلاح, عملیات پایدارسازی گود توسط پیمانکار ۱-1-۳-۷ حضور ناظر زئوتکنیک در گودهای با خحطر زیاد و بسیار زیاد در طول مدت اجرای عملیات گودبرداری و پایدارسازی گود به صورت تمام وقت و پیوسته در کارگاه ضروری است. ۷-۳-۳-۷ تحلیل پایداری و تغییرشکل گود ۱-۷-۳-۷ در صورت وجود بنا در حوزه تأثیر ناپایداری گودء طراحی‌ها باید با در نظر گرفتن تغییرشکل‌ها انجام پذیرد. در این موارد تنها تأمین پایداری جداره‌های گود کافی نیست. در این موارد تغییرمکان افقی و قائم مجاز باید با توجه به شرایط و ویژگی‌های ذکر شده مطابق بند ۵-۳-۷ تعیین شود. ۲۷-۳-۳۷ در خاک‌های بسیار سست» سیستم‌های نگهدارنده باید قبل از شروع عملیات گودبرداری احداث شوند. شممع‌ها و چاه‌های نگهدارنده نی در حذاره بیروی گود. دیواره‌های حداکننده» سپرهای فلزی (در صورت امکان استفاده) از این نوع سس تم‌ها هستند. ۳۷-۳-۳۷ در خحاک‌های با پایداری نسبی حوب می‌توان سیستم‌های نگهدارنده را همراه با انجام گودبرداری» به صورت گام‌به گام احداث نمود. در این حالت باید به تغییرشکل گود و تغییرشکل‌های القایی زیر پی ساختمان مجاور توجه ویژه داشت و چنانچه این تغییرشکل‌ها از مقادیر مجاز تجاوز کنند باید از روش ساخت سیستم‌های نگهدارنده قبل از شروع عملیات گودبرداری استفاده نمود. ۷-۳-۳۷ تحلیل پایداری با روش‌های تعادل حدی و بر اساس روش تنش مجاز انجام می گیرد. در این روش, حداقل ضرایب اطمینان به شرط موقت بودن گود (کمتر از ایک سال) به شرح جدول ۳-۳-۷ می‌باشد. استفاده از روش ضرایب بار و مقاومت نیز مجاز است. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷-۳-۷ برای تحلیل پایداری گود لازم است بار مرده و زنده ساختمان‌ها و ابتیه مجاور به طور کامل در نظر گرفته شود. ۷-۳-۳-۷ برای تحلیل گود در شرایط موقت در نظر گرفتن بار زلرله الرامی نیست. جدول ۳-۳-۷ حداقل ضریب اطمینان برای پایداری کلی گود موقت حداقل ضریب اطمینان پیشنهادی برای پایداری کلی :۹ مو ۷۷-۳-۳۷ در صورتی که گود موقت نباشد باید نیروی زلرله لحاظ شود و در انتخاب ضریب اطمیتان مناسب» دوام مصالح نیز مورد توجه قرار گیرد. .در صورت: وجود ساختمان در حوزه تاأثیر ناپایداری»: ضرایب اطمیتان در جدول ۳-۳-۷ باید ۱/۵ در نظر گرفته شود. ۹۷-۳-۳۷ باید توجه داشت که در سیاری از حاک‌ها بر حسب شرابط نوع وابافت حاک و کانی‌های تشکیا دهنده آن امکان کاهش ضریب اطمینان در طول زمان موجود است. در چنین شرایطی ضریب اطمینان باید متنامسبا افرایش یابد. ۳-۷- تحلیل تغییرشکل گود و سازه‌های مجاور ۱-4-۳۷ تعیین تغییرشکل گود و سازه‌های مجاور آن باید از روابط معتبر یا مدل‌سازی‌های عددی صحت‌سنجی شله؛ به‌دست آبد.باید از صحت پارامترهای ورودی به مدلسازی عذدی نیرز اطمینان حاصل کرد. تغییرشکل‌های افقی و قائم پیش‌بینی‌شده ابنیه مجاور گود باید در حد مجاز باشد. گودبرداری نباید بهره‌برداری از ساخحتمان مجاور گود را مختل کند. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش ۲-۶4-۳۷ تغییرمکان‌های افقی و قائم ساختمان مجاور گود اعم از تغییرمکان یکنواخت یا غیریکنواخت باید ۵-۳-۷ تغییرشکل‌های مجاز حدود مجاز تغییرشکل‌ها و تغییرمکان‌های قائم و افقی در هر گودبرداری با توجه به شرایط تحت‌الارضی و نوع خاک محل گودبرداری و حاک زیر ساختمان‌های مجاور گود.ء نوع و پیوستگی پی » نوع سازه اهمیت ساختمان, میزان انسجام و یکپارچگی ساختمان مجاور و نوع سیستم سازه‌ای آن توسط طراح ئوتکنیکی ۹-۳-۷ زهکشم چنانچه برای تأمین فضایی جهت انجام پروژ» عملیات گودبرداری در محیط آب‌دار نیاز به زهکشی داشته باشل بایدذ به تغییرشکلهای زمین اطراف گود زهکشی‌شده توجه ویژه مبذول گردد استفاده از زهکشی به‌جای آب‌بندی ساختمان در دوران بهره‌برداری منوط به کنترل وآبررسی تاثیر آن بر محیط ژئوتکنیکی اثرات زهکشی طولانی‌مدت به طور جامع بررسی و گزارش شود. -۷۷-۳ پایش و کنترل در گودهای با حطر زیاد و بسیار زیاد لازم است رفتار سازه‌های مجاور و دیواره گود مورد پایش دقیق قرار گیرد و نتایج آن به طور منظم تفسیر شود. ۱-۷-۳-۷ اهداف ابزارگذاری و پاش - تأمین ایمنی گود در حین عملیات اجرایی وپس از گودبرداری - ارزیابی پاسخ سازه‌های موجود به وضعیت جدید در حین و پس از گودبرداری - کنترل روش و بپارامترهای طراحی انتخاب شده و بازنگری ان در صورت نیاز ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم گودبرداری و پایش ۲-۷-۳-۷ برنامه پایش تعذاد» محل نتصب» فواصل اندازه‌گیری و دیگر مواردی است که بایک تو سط مهنذس ذدیصلاح انجام کیرد غیره می‌باشند. در گودهای با خحطر بسیار زیاد استفاده از پایش توسط حسگرهای مناسب علاوه بر عملیات نقشه‌برداری با میکروزئودزی اجباری است. ۳-۷-۳-۷ بخشی از ابزار پایش باید قبل از شروع عملیات گودبرداری نصب و قرائت شوند به‌همین دلیل لازم است انتخاب مهندس ذیصلاح انجام‌دهنده این امر و تنظیم برنامه پایش قبل از شروع عملیات سامان یابد ۷-۳-۷-: مسئولیت طراحی,. اجرا و نظارت پاش طراح گودبرداری مسئولیت بهیهٌ برنامه پایش را به عهده دارد. مسئولیت اجرای روزمره برنامه پایش شامل تأمین» نصبء قرائت» پردازش, اعلام خطر به عهده پیمانکار پایش می‌باشد. اطلاع‌رسانی به موقع به کلیه دست‌اندرکاران پروژه از وظایف پیمانکار پایش است. اظر پروژه مسئولیت نظارت بر حسن اجرای انجام مراخل پایش را به عهده دارد. در گودهای با خحطر معمولی در صورتی که شرایطی موجود باشد که انجام پایش را ضروری سازد» باید این ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۷ پی سطحی ۱-۶-۷ هدف الرامات این فصل مربوط به پی‌های سطح نظیر بی‌های منفردء نواری» گسترده و مرکب است. برخی از این الزامات ممکن است شامل گونه‌هایی از پی‌های نیمه‌عمیق مانند پی صندوقه‌ای نیز بشود. مطالب این فصل در خصوص پی‌های بتنی» فولادی» چوبی و مصالح بنایی می‌باشد. ۲-4-۷ ملاحظات طراحی پی‌های سطحی حالاتی که پی‌های سطحی معمولاً برای آن‌ها طراحی یا کنترل می‌شوندء به شرح زیر تقسیم می‌شوند: الف - مواردی که در حالت حدی نهایی کنترل می‌شوند: الف-۱- از دست رفتن پایداری کلّی پی گسیختگی ناشی از فقدان پایداری کلی در کلیه پی‌ها و اجزای آن‌ها باید کنترل شود. پی‌های واقع در محل‌های زیر باید مورد توجه ویژه قرار گیرند: - در نرزدیکی و یا روی ساختگاه شیب‌دار» چه به صورت طبیعی و چه به صورت خاکریری با حاکبرداری شذه - در نزردیکی گودبرداری‌ها با سازه‌های نگهبان - در نزدیکی رودخانه‌هاء کانال‌هاء دریاچه‌هاء مخازن آب یا سواحل دریاها - در نردیکی معادن در حال بهره‌برداری یا سازه‌های مدفون در این موارد بابک نشاتن داده شود که پایداری کلی حاک و سازه بی با ضریب اطمینان کافی تامین است. برای آنکه یک پی در برابر گسیختگی ناشی از کمبود ظرفیت باربری ایمنی کافی داشته باشد» باید رابطه زیر در همه حالات حدی نهایی و برای کلیه ترکیبات بارگذاری برقرار باشد. ۳۲ > ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ تنش طراحی حالْت حذی مقاومت است که شامل تنتش حاصل از بار سازه (عمودی, افقی و لنگر) وزت جا: ظرفیت باربری نهایی اک زیر سازه پی است. در محاسبهٌ ‎[٩‏ باید کلیه ضرایب کاهنده یا افزاینده مربوط به شکل» شرایط هندسی پی» قرارگیری پی روی سطح شیب‌دار» خروج از مرکزیت و مایل‌بودن بار در نظر گرفته شود. -در تعیین مقدار جا در خحاک‌های چسبنده به دلیل وجود تغییرات مقاومت برشی حاک در اثر تغییرات فشار آب حفره‌ای و بارهای دینامیکی باید شرایط کوتاه‌مدت و بلندمدت به طور جداگانه بررسی شوند. برشی سازند ضعیف بر حسب محل قرارگیری این سازند ضعیف در محاسبات دخالت داده شوند. همچنین اثر مثبت سازند مقاوم بر ظرفیت باربری باید منظور گردد - در مواردی که خاک پی متشکل از نهشته‌های چند لایه‌ای است» پارامترهای زئوتکنیکی هر لایه باید در محاسه +[ متظور شود. الف-۳: گسیختگی خاک ناشی از لغزش پی 02 + ؟ کبا 11 موْلفه افقی بارهای طراحی وارد بر پی است که در آن نیروی رانش محرک خاک نیز لحاظ شذه است. 5 نیروی برشی مقاوم موجود بین سطح زیرین سازه پی و خاک پی است که طبق ضوابط الف-۱-۳ نیروی رانشی مقاوم جلوی سازه پی است که در اثر حرکت نسبی پی و زمین می‌تواند بسیج شود. این نیرو با توجه به ملاحظات الْف-۲-۳ تعیین می‌شود. ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- اف ۱-۳: نیروی برشی مقاوم رک( در شرابط زهکشی‌شده و زهکشی‌نشده (بلندمدت و کوتاه‌مدت) ده شرح زیر محاسبه می‌شوند: الف-۱-۱-۳: خاک در شرایط زهکشی‌شده (۳*۲۵۲)۵ -6 ای ۱ ۳ دی که در این رابطه ۰ ۳: موْلفه قائم بارهای طراحی موْثر وارد به پی است. ۳ 2 زاویه اصطکاک داخلی (2) و در پی‌های با بتن پیش‌ساخته معادل 0 - است. در رابطهه فوق همانطوری که مشاهده می‌شود هرگونه چسبندگی موْئرء ب نادیده گرفته شده است. الف -۲-۱-۳: حاک در شرایط زهکشی‌نشده .۸ < دک را ۰ 2 ۰ یه ۰ 9 در این رابطه [م مساحت مور سطح زیرین پی و بل) چسبندگی زهکشی‌نشده خاک می‌باشد. اف ۲-۳ نیروی رانشی مقاوم با استفاده از صریب مقاوم ماک وکا محاسبه می‌شود و مقدار آن بستگی به میزان حرکت نسبی بین سازه بی و زمین دارد. در مخاسبه در هیچ حالت مقذار کل نباید بیشتر از پنجاه درصد مقدار محاسباتی آن در نظر گرفته شود. در کاربرد به دلیل نقش مقاوم آن باید اطمینان حاصل کرد که این نیرو در طول عمر سازه (زمان ساخت و زمان بهره‌برداری) وجود دارد و در اثر عواملی مثل فرسایش با دخالت‌های انسانی حذف نمی‌گردد. در غیرایتصورت از آن صرف نظر شود. الف -ع: گسیختگی سازه ناشی از تغییرمکان بی تغییرمکانهای قائم و افقی نسبی قابل ملاحظه پی‌ها ممکن است در سازه اثرات نامطلوب و حتی گسیختگی ایجاد کند. باید اثرات این گونه تغییرمکانها بر سازه مطالعه شوند. این مطالعه باید بر اساس الزامات مبحث مقررات ملی ساختمان انجام گیرد. ب: مواردی که در حالت حدی بهره‌برداری کنترل می‌شوند: ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ابعاد پی باید به نحوی تعیین شود که رابطه زیر برقرار باشد: ک 5 6 نشست یکنواخت مجاز می‌باشد که با توجه به جنس خاکه نوع پی و سازه با توجه به الزامات بند 5 نشست یکنواخت حداکثر تحت بارهای سرویس است که شامل نشست‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت (نشست تحکیمی و خرش) می‌باشد. ب-۱-۲: نشست‌های غیریکنواخت" و دوران‌های نسبی بی‌ها باید با در نظر گرفتن توام توزیع نیروی متفاوت وارده و تغییرات احتمالی مشحصات زبر بی‌های مختلف محاسبه شوند. ۲۳-۲ محاسبه نشست غیریکنواحت نذوت منظور کردن سختی سازه ممکن است به پیش‌بینی مقادیر غیر وافعی بینجامد. برای ساختمان‌های با اهمیت زیاد» اند رکنش سازه و خاک بایک در تحلیل‌ها منظور شود. بهره‌برداری انتخاب می‌شود. این مقادیر در بند ۶-۶-۷ داده شلاه‌اند. ب-۲-ع: به اثرات ناشی از زهکشی خاک که نشست‌های غیریکنواحت ایجاد می‌کند و همچنین به نشست‌های اضافی در اثر تحکیم خاک باید توجه داشت. ب-۵-۲: دوران پی‌ها بر اثر بارهای حارج از محور را می‌توان با در نظر گرفتن توزیع فشار خحطی در زیر پی و با محاسبه نشست‌های ایجاد شده در گوشه‌های بی» تعیین نمود. ب-۳ در محاسبه نشست‌ها مدل‌های خحطی یا غیرخطی رفتار حاک باید با شرایط ساختگاه سازگار باشتد. ب-غ: زرفای لایه‌های مور در محاسبه نشست باید با توجه به شکل و ابعاد پی» بار وارده و تغییرات سختی خاک در عمق و فاصله اجزای پی از یکدیگر تعیین گردد. این زرفا معمولاً معادل با عمقی است که تنش قائم اضافی ناشی از بارگذاری پی در آن عمق معادل ۱۰ تنش موْثر روبار برجای خاک باشد یا زرفای ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- معادل حباب گسترش تنش ۱۰/ تنش کل وارد بر پی باشد. این زرفا در بیشتر خاک‌ها بین ۱ تا ۳ برابر پهنای پی (بر حسب گسترده بودن یا نواری بودن پی) در نظر گرفته می‌شود. در پی‌های پهن که زیر بارهای سبک قرار دارند می‌توان این مقدار را کاهش داد. در مورد خاک‌های خیلی نرم این کاهش نباید انجام گیرد. ب-۵: سایر شرایط سایر شرایطی که در بهره‌برداری بی تاثیر می‌گذارد از قیل ارتعاشات ی و خاک نورم خاک. فروریزشی بودن خاک اب‌شستگی زبر بی تغییرات سطح ات زبرزمینی و رطوبت خاک و غیره باید در نظر گرفته شوند. جهت تعیین ظرفیت باربری پی‌های سطحی می‌توان از یکی از روش‌های زیر بر حسب شرایط پروزه استفاده کرد. - استفاده از روابط نظری ظرفیت باربری با توجه به نوع خاک و پارامترهای به‌دست آمده از آزمایش‌های مکانیک خاک بر روی نمونه‌های دست خورده و دست نخورده اخذشده از اعماق مخحتلف و نیز شرابط هنذسی و بارگذاری پی؛ می‌توان از روابط موجود در مراجع معتبر مکانیک خاک و مهندسی پی ظرفیت باربری را تعیین نمود. در این راستا باید کلیه ضرایب کاهنده و افزاینده را بر حسب شرایط هندسی و شرایط بارگذاری پی با توجه به نوع خاک در رابطه اختیارشده بر حسب مورد در نظر گرفت. - استفاده از آزمونهای برجا از نتایج آزمایش‌های برجا همانند نفوذ استاندارد» نفوذ مخروطء» پرسیومتر» بارگذاری صفحه و غیره می‌توان به صورت مستقیم یا غیر مستقیم ظرفیت باربری را به‌دست آورد. همواره باید توجه داشت که روابط تجربی کارشناسی مهندس ذیصلاح در این موارد باید اخحذ شود. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-8-4-۷ مقادیر مجاز نشست یکنواخت و غیریکنواخت در جدول ۲-۶-۷ و مقادیر مجاز چرخش در جدول ۳-۶-۷ ارائه شده است. ۲-۶-۶-۷ مقادیر مجاز نشست غیریکنواخت نصف مقادیر مجاز نشست یکنواخت می‌باشد. حدول ۲-۶-۷ مقادیر آنشست مجاز تحت بارگذاری استاتیکی ی جدول ۳-۶-۷ مقمادیر مجاز چرخش 22 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۵-۶-۷ روش تنش محاز ۱-۱-0-4-۷- ترکیب بار مورد استفاده در این روش ترکیبات مطرح شده در بخش تنش مجاز مبحث ششم مقررات ملّی ساختمان می‌باشد. ضرایب بار در این روش عمدتاً یک می‌باشد. ۱۵-4۷ ۲- در خاک‌های چجسناه فعَطٌ 8۰ بار زنلده در محاسات نشست درازمدذت اعمال می‌شود. ۷--۳-۱-0- در صورتی که بار زلزله یا باد در نظر گرفته شودء در محاسبه ظرفیت باربری مجاز خاک از ضریب اطمینان کوچک‌تری می‌توان استفاده نمود. به‌هرحال ضریب اطمینان را بیش از ۳۳/ نمی‌توان کاهش داد. ۶-۱-0-2-۷- ضریب اطمینان با توجه به نوع گسیختگی باید به صورت مناسب تعریف و مقدار آن نباید از جدول ۶-۶-۷ حداقل ضرایب اطمینان به روش تنش مجاز در شرایط استاتیکی (پی منفرهد- نواری) 1-۱-0-4-۷- کنترل نشست در روش تنش مجاز ضروری است. باید توجه داشت که مقدار نشست در ۷-۱-0-4-۷- در روش تنش مجاز جهت کنترل تنش زیر پی لازم است جدول ۵-۶-۷ مدنظر قرار گیرد. جدول ۵-۶-۷ وضعیت تنش محاسبه‌شده زیر پی در مقایسه با ظرفیت بارپری ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ . ۰ ِ ۰ ۹ - 1 : ۰ ۸-۱-۵-۶-۷- در کنترل تنش‌های زیر پی ممشقرد احازه داده می‌شود تا ٍ عرض پی به کشش کار کند ۹-۱-0-۶-۷- در پی‌های انعطاف‌پذیر چنانجه ظرفیت باربری مجاز از معیار نشست به دست امده باشد نیازی به کنترل نقطه به نقطه تنش نیست و طراحی را می‌توان بر اساس تنش موْئر متوسط کمتر از ظرفیت باربری مجاز انجام داد. ۲-۵-۶-۷ روش ضرایب بار و مفاومت ۱-۲۵-۶۷ در روش ضرایب بار و مقاومت. ضرایب مورد استفاده برای افرایش بارها باید منطبق با مبحث ششم مقررات ملّی ساختمان باشد. ۲-۲-0-۷ در این روش طراحی ضرایب کاهش مقاومت باید مطابق جدول 1-۶-۷ در نظر گرفته شود. -۳-۲-۵-۶- در حالْت حذدی بهره‌برداری» ضرایب بار و مقاومت عمدتاً برابر یک می‌باشد و باید مطابق الزامات مبحث شَسُم مقررات ت ملی ساختمان در نظر گرفته شود همچنین مقدار نشست محاسبه شده باید از ۶-۲-0-۶-۷- برای کنترل تنش زیر پی در روش ضرایب بار و مقاومت مشابه جدول ۹-۶-۷ عمل شود ولی لازم است به جای ظرفیت باربری مجاز از ظرفیت باربری کاهش یافته استفاده شود. ۳-۵-۶-۷ ملاحظات لرزه‌ای در طراحی بی‌های سطحی در طراحی بی‌هایی که تحت ترکیبات بارگذاری لرزه‌ای قرار می‌گیرند. بندهای زیر در تعیین ظرفیت باربری ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- زئوتکنیکی حاک با توجه به این احتمال محاسبه شوند. کاهش مقاومت و سختی خاک می‌تواند از کرنش‌های کوچک هم آغاز شود. ۲-۳-۵-۶-۷: در سازه‌هایی که به تغییرشکل‌های ایجادشده در خحاک حساس هستندء در تعیین تغییرشکلهای دائمی احتمالی ناشی از زلزله باید رفتار غیرخحطی حاک مورد توجه قرار گیرد. ۳-۳-۵-۷ احتمال کاهش مقاومت برشی در رس‌ها در نظر گرفته شود. ۳-۵-2-۷-:: خاک‌های دانه‌ای کم متراکم یا با تراکم متوسط براثر زلزله در معرض افزایش فشار آب حفره‌ای قرار می‌گیرند. کاهش مقاومت برشی زهکشی‌نشده (کوتاه‌مدت) در اثر این افزایش فشار آب حفره‌ای در محاسبه 6[ در شرایط لرزه ای باید لحاظ شود. در صورت وقوع روانگرایی پیش‌بینی‌های لازم در نظر گرفته شود . در صورت عدم وقوع روانگرایی, کاهش ظرفیت باربری در اثرافزایش فشار آب حفره‌ای در نظر گرفته شود. 1-۳-۵-۶-۷: در شرایط زلرله ضریب اطمینان ظرفیت باربری و ضرایب بار و مقاومت طبق جداول ۷-۶-۷ و ۸-۶-۷ تغییر می‌یابد. باید توجه شود که اگر در ترکیبات بارگذاری ضرایب کاهنده در هنگام زلزله منظور شده باشد. افزایش ظرفیت باربری و یا به تعبیر دیگر کاهش ضرایب اطمینان مجاز نیست. جدول ۷-۶-۷ حدافل ضریب اطمینان به روش تنش مجاز در شرایط لرزه‌ای ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۸-۶-۷ ضرایب بار و مقاومت در شرایط لرزه‌ای برای روش ضرایب بار و مقاومت ۹-۶-۷- پی‌های انعطاف پذیر ۱-1-۶-۷: برای تحلیل پی‌های انعطاف پذیر نمی‌توان از توزیع خحطی تنش در زیر پی استفاده کرد و باید توزیع تنش را با مدل‌سازی پی به صورت تیر و دال بر روی بستر الاستیک با برروی بک‌سری فنر ارتجاعی ۲-1-4-۷: مدول عکس‌العمل بستر (,76) باید با استفاده از تحلیل نشست و با در نظر گرفتن توزیع تنش مناسب تعیین گردد. از آزمایش‌های برجا همانند بارگذاری صفحه و برسیومتری با اصلاحات لازم باید استفاده کرد. این مدول در ارزیابی نیروهای داخلی پی نقش تعییین کننده دارد و باید با دقفت تعیین شود. ۳-۹-۶-۷ برای پی‌های گسترده انتخاب مقدار یکنواخت(,/) در تمام سطح زیر پی صحیح نمی‌باشد و - ۰ 1 ۰ ۰ رس لبه می‌تواند حدود زر پهنای پی در همان جهت در نظر گرفته شود. 1-۶-۷-ع: به‌جای استفاده از مدول فنری در پی‌های انعطاف پدیرء بهتر است از مدل‌سازی محیط متخلخل استفاده نمود. ۱-۷-۶-۷: در صورت عدم وجود زیرزمین» عمق قرارگیری پی باید بزرگتر از عمق یخزدگی باشد. ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- الف- پی باید در ترازی قرار گیرد که تغییرات فصلی پی را تحت تأثیر قرار ندهد. ب- پی باید بر روی لایه باربر مناسب طبیعی با حاک بهسازی‌شده یا متراکم شده اجرا شود. ج- عمق پی در مناطق دارای پتانسیل سیل باید به حدی باشد که خاک زیر آن براثر سیلاب شسته نشود است پی‌های منفرد وافع در یک صفحهٌ افقی توسط کلاف‌هایی در دو جهت بهم متصل گردند. این کلافها کلاف‌ها معمولاً برای کشش طراحی می‌شوند و نیروی ایجادشده در آنها را می‌توان با مدل‌سازی مناسبی نیروی کششی معادل ده درصد بزرگترین نیروی محوری وارد به ستون‌های طرفین خود طراحی شوند. ۶-۷-۶-۷: در مواردی که نیاز به استفاده از بی نواری در سازه است ترجیح داده می‌شود به جای نوارهای یکطرفه در یک جهت و کلاف‌های رابط در جهت دیگر, از نوارهای دوطرفه استفاده شود و سختی نوارها طوری در نظر گرفته شود که بارهای وارده تا حدامکان به طور یکنواخت توزیع شوند. ۵-۷-۶-۷: محل پی‌هایی که در نزدیکی شیب‌ها ساخته می‌شوند باید مطابق موارد زیر انتخاب شوند: ب- در صورت قرارگیری پی در بالای شیب» در صورت عدم محاسبه پایداری» خحطی که با شیب ۲ افقی به ۱ قائم از لبه پی می‌گذرد نباید با سطح شیب برخورد کند. در صورت تامین پایداری و تعیین تغییرشکلهای ج- برای قرارگیری پی‌ها در مجاورت سطوح شیب‌دار باید یا از لبه سطح شیبدار عقب‌نشینی شود یا با انجام تمهیدات لازم از عدم پایداری یا تغییرشکلهای غیرمجاز جلوگیری شود. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 1-۷-۶-۷: در قرارگیری پی روی بسترهای سنگی باید احتمال برخورد به هر یک از حالات زیر را بررسی کرد: ۹ وجود هرگونه لایه ضعیف, قابل انحلال یا هرگونه حفاری و سازه‌های زیرزمینی در زیر پی وجود درزه‌هاء شکاف‌هاء ناییوستگی‌ها و هرگونه مواد پرکننده ناپیوستگی شیب لایه‌های سنگی ۰ وجود حالت هوازدگی و شکست در سنگ ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان ۰ 2 ۰ سازه‌های نگهبان به سازه‌هایی گفته می‌شود که برای نگهداری دائم یا موقت فشار جانبی خاک مصالح مشابه با آب ده کار برده می‌شوند. این سازه‌ها شامل انواع سازه‌های نگهبان صلب و انعطاف پذیر هستنل. ۲-۵-۷: انواع سازه‌های نگهبان سازه‌های نگهبان از نظر عملکرد و طراحی به دو ذسته صلب و انعطاف پذیر تقسیم می‌شوند: الف :سازه‌های نگهبان صلب: سازه‌هایی هستند که بر اثر فشار جانبی خحاک» در آن‌ها حرکت صلب جابجایی با چرخش اتفاق می‌افتد. دیوارهای حائل وزنی» طره‌ای و پشت‌بنددار از انواع سازه‌های نگهبان صلب هستند. ب: سازه‌های نگهبان انعطاف پذیر: مهارشده یا بدون مهار و پشت‌بند. انواع خاک مسلح, میخ‌کوبی» بلوک و مهار» شممع‌های فولادی یا بتنی پشت بندذدار مهارشده با نشدذه» دیوار برلئی» شمم‌های فولادی با مهار متقابل» مهار شده از حلبا تو سط خریا و نظایر آن از انواع سازه‌های نگهبان انعطاف پذیر هستند که به آنها دیوارهای تشیت‌شده مکانیکی نیز اطلاق می‌شود. ۳-۵-۷ پایداری انواع سازه‌های نگهبان برای طراحی دیوارهای صلب باید حالت‌های حدی زبر کنترل شوند: - مقابله با لغزش - مقابله با واژگونی - تامین ظرفیت باربری پی زیر دیوار - بررسی پایداری کلی دیوار ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ‏ اا سازه‌های نگهبان - کنترل سازه‌ای دیوار در برابر خمش و برش - کنترل نشست پی زیر دیوار ۲-۳-۵-۷: حالت‌های حدی دیوارهای انعطاف پذیر مهار شده ۱-۲-۳-۵-۷: برای طراحی دیوارهای مهارشده از پشت باید حالت‌های حدی شکل (۱-۵-۷) کنترل شود. ی : ۳)بیرون آمدن مهار ۲ تشختتی مواد تزربق شده در انتهای مهار ۱تسرختتی کششی مهارها 27 ! ۱1 ۸)کسیختگی وازئونی ‏ ۷)کمبود طرفیت باربری محوری, ۶)چرخش تاج دیوار (قبل از نصب مهار) / ۲-77 / / : شکل شماره (۱-۵-۷): حالت‌های حدی دبوارهای مهارشده ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحد هفتی لش سازه‌های نگهبان ۲-۲-۳-۵-۷: جهت تحلیل دیوارهای مهارنشده باید تمام حالت‌های حدی ۶ تا ۱۰ نشان داده شده در شکل ۳-۲-۳-۵-۷ دیوار مهارشده از جلو می‌تواند با مهارهای مایل یا متقابل باشد. در دیوار با مهار متقابل با مایل» حالت‌های حدی علاوه بر موارد فوق باید کمانش مهارهاء بالاآمدگی کف گود و جوشش ماسه در ۳-۳-۵-۷ حالت‌های حدی دیوارهایی خاک مسلح برای طراحی دیوارهای حاک مسلح باید حالت‌های حدی نشان داده در شکل (۲-۵-۷) کنترل شود. ی ی یم #اقف) کصو د نقروقمت +آریو ی کنستی > ب)بیمورون: تس صدحجح کنعت با < ۳ و خ) کصو د فقرقیت +اربر ی خاک زیر <بو ور < وج نفعسو "کی :ناس و فنسست د 1 << خاک بت دید و > <) و ا زگوتی * زه)دای+اری کنی * شکل شماره (۲-۵-۷): حالت‌های حدی دبوارهای خاک مسلح ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷-: ملاحظات طراحی و ساخت ۱-۶-۵-۷ در ساخت و طراحی سازه‌های نگهبان, نکات زیر (در صورت کاربرد) باید مورد توجه قرار - تمهیدات و اثرات ساخت دیوار شامل: الزامات مربوط به نگهداری موقت خاک برجا ۹ تغییرات در تنش‌های برجای خاک و حرکت‌های ناشی از ساخت و نصب دیوار در زمین * دست‌خوردگی زمین بر اثر شمع‌کوبی با گمانه‌زنی الزامات مربوط به دسترسی‌ها برای عملیات ساحت 9 الزامات مربوط به زهکشی خاک الزامات مربوط به زهکشی دیوار 9 توجه به زهکشی سطحی در جلوی دیوار میزان آب‌بندی مورد نیاز برای دیوار تمام شده عملی‌بودن ساخت دیوار برای رسیدن به لایه‌ای با تراوایی اندک و تشکیل یک دیوار آب‌بند و ارزیابی تعادل جریان آب زیرزمینی که به این ترتیب حاصل می‌شود. * عملی‌بودن ایجاد مهارهای پشت بند در زمین مجاور ۰ عملی‌بودن حفاری بین دیرک‌های دیوارهای نگهبان ۰ توان دیوار برای تحمل بارهای قائم ۹ انعطاف‌پذیری سازه‌ای دیوار برای جلوگیری از گسیختگی‌های ترد و واژگونی ناگهانی بدون تغییرشکل‌های مقدماتی ایجاد امکان دسترسی برای تعمیر و نگهداری دیوار و هرگونه زهکشی مرتبط با آن ۹ _شکل ظاهری و دوام دیوار و مهاری‌ها 9 طراحی مقطعی به قدرکافی سمت برای سپرکوبی‌ها به‌منظور رسیدن به عمق نفوذ پیش‌بینی‌شده بدون از دست‌رفتن اتصال سپرها به یکدیگر پایداری گمانه‌ها با جداره ترانشه‌ها در حالت روباز ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان 8 توجه به نوع مصالح قابل دسترس و وسایل مورد نیاز برای کوبیدن خماکریزی‌های پشت دیوار و در مجاورت دیوار ۲-۶-۵-۷ در طراحی سازه‌های نگهبان؛ وضعیت طرح بایدذ به شرح زبر مدنظر قرار گیرد: ۹ تغییرات در خواص خاک در طول زمان و با توجه به شرایط محل ۹ تغییرات در سطوح آب و فشار آب حفره‌ای در طول زمان تغییرات در بارگذاری‌ها و چگونگی ترکیب آن‌ها خفاری, آب‌شستگی یا فرسایش در خاک جلوی سازه نگهبان و منظورکردن فعالیت‌های احتمالی انسانی که منجر به برداشتن خاک در جلوی سازه نگهبان می‌گردد. خاکریزی در پشت سازه نگهبان ۹ تأثیر سازه‌ها و سربارهای آتی (در صورت پیش‌بینی) حرکات زمین بر اثر نشست و اماس ۳-۶-۵-۷ در مواردی که ایمنی و قابلیت بهره‌برداری طرح بستگی به عملکرد موفقیتآمیز زهکشی دارد. پیامد عدم‌کارآیی آن باید با توجه به صدمات مالی و جانی و هزینه‌های تعمیرات» مورد بررسی قرار گیرد. در این موارد یک یا ترکیبی از اقدامات زیر باید به کار گرفته شود: الف- یک برنامه تعیمر و نگهداری برای شبکه زهکشی باید مشخص شده و در جریان طراحی تدابیر لازم برای دسترسی‌های لازم پیش‌بینی شود. در این رابطه ایجاد فیلتر مناسب زهکشی‌ها و تعمیر و نگهداری آن‌ها با استفاده از تزریق آب با فشار بالا می‌تواند کارساز باشد. ب- با استفاده از تحجربیات مشابه و آرزیابی آبی که ظاهر خواهد شل نشان داده شود که شبکه زهکشی, بدون تعمیر و نگهداری؛ عملکرد مناسب کافی خواهد داشت. در این راستا مقادیر آب نشتی» فشارها و میزان مواد شیمیایی موجود در ابی که ظاهر می‌شودء باید بررسی شود. ۶-۶-۵-۷ مقادیر داده‌های هندسی مربوط به رزیم آب آزاد و رزیم آب زیرزمینی باید بر اساس داده‌های موجود در محل و برای شرایط هیدرولیکی و هیدروزئولوزیکی ساختگاه سازه نگهبان در مدت زمان ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان ۵-۶-۵-۷ در تعیین سطوح آب زیرزمینی باید به تاثیر تغییرات تراوایی بر روی رژیم این آب‌ها توجه داشت و احتمال وجود شرابط برعکس برای فشار ات را ده دلیل وحجود سفر ه آثت تال آمده با چاه‌های ارترین بررسی نمود. ۵-۵-۷ فشار خاک ۱-۵-۵-۷ کلیات در تعیین فشارهای جانبی طراحی» باید مقدار حرکت و کرنش قابل‌قبولی که ممکن است در سازه‌های نگهبان در حالت حدی مورد نظر پیش آیدء در نظر گرفته شود. در محاسبه مقادیر و جهت‌های فشارهای طراحی حاک, موارد زیر نیز باید مورد توجه قرار گیرند: - سربار روی سطح زمین - زاویه دیوار نسبت به خحط قائم - سفره‌های آب و نیروهای تراوش آب در زمین - مقدار و جهت حرکت دیوار نسبت به خاک - تعادل افقی و قائم برای کل سازه نگهبان - مقاومت برشی و وزن مخصوص خاک - زبری دیوار ۲-۵-۵-۷ تعیین فشار خاک در حالات مختلف ۱-۲-۵-۵-۷ فشار خاک در حالت سکون این فشار در حالتی ایجاد می‌شود که دیوار نسبت به خاک پشت دیوار تقریباً هیچ حرکتی ندارد و خاک در این وضعیت در حالت تنش سکون قرار دارد. فشار در حالت سکون معمولا در شرایطی که حداکثر حرکت جانبی دیوار نسبت به زمین کمتر از ۵06۱۰7۶ برابر ارتفاع آن است» ایجاد می گردد. ۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان ۲-۲-0-0-۷ فشار محرک و مقاوم خاک در شرایطی که حرکت دیوار نسبت به حاک بزرگتر با مساوی مقادیر جدول ۱-۵-۷ باشد. میزان فشار وارده از خاک در حالت محرک یا مقاوم می‌باشد. با احتساب تغییرمکان دیوار معادل مقادیر زیر» برای محاسبه فشارهای فوق می‌توان از روابط رانکین با کولمب استفاده نمود. جدول ۱-۵-۷ تغییرشکل افقی (۵۸) مرتبط با فشار محرک و مقاوم خاک برای دیوار به ارتفاع [] وم ۳-۲-۵-۵-۷ فشار خاک در خاکریز متراکم‌شده در مواردی که حاک پشت دیوار به صورت لایه‌لا یه حاکریزی و متراکم می‌شود. فشار افزوده‌ای در حاک به وجود می‌آید. برای تعیین این فشار افزوده باید مراحل تراکم خاک در نظر گرفته شود و در محاسبه فشار خاک, اثر ناشی از وزن غلتک به حساب اورده شود. ۶-۲-۵-۵-۷ فشار حالت محرک و مشاوم در شرایط دینامیکی ۵-۵-۷- ۱-۶-۲ در صورت وجود زلزله» فشار جانبی خاک را می‌توان از روش‌های شبه‌استاتیکی مانند روابط مونونابه- اکابه محاسبه و این مقادیر در محاسبات پایداری و سازه‌ای دیوار منظور شود. همچنین نقطه اثر اضافه فشار دینامیکی را می‌توان بین ۰/۶۵ تا ۰/۹ ار تفاع دیوار از بای دیوار در نظر گرفت. هر چه صلبیت دیوار کمتر باشد مقادیر بزرگتری برای نقطه اثر اختیار می‌شود. ۲-۶-۲-۵-۵-۷ در شرایط بارگذاری زلزله اضافه فشار مقاوم با اثر مساعد در پایداری دیوار» نادیده گرفته شود. 1۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان ۳-۶-۲-۵-۵-۷ فشار آب در شرایط زلزله باید بر اساس نوع خاک و میزان نفوذپذیری در محاسبات در نظر گرفته شود. ۲-۵-۵-۷- تعیین فشار خاک در پشت دیوار ۱-۵-۲-۵-۵-۷ در دیوارهایی که به دلایل انعطاف‌پذیری سازه‌ای" لغزش افقی با چرخش, می‌تواند به اندازه کافی تغییرشکل یا تغییر مکان افقی(طبق جدول ۱-۵-۷) اتفاق افتد باید از فشار حاک در حالت محرک استفاده شود. ۵-۵-۷- ۲-۵-۲ در دیوارهایی که به دلایل انعطاف‌پذیری سازه‌ای" لغزش افقی با چرخش, تغییرشکل با تغییرمکان افقی رخ داده اما به اندازه کافی جهت بسیج شدن نیروی محرک نباشد باید از فشار خاک در حالْت سکون استفاده شود. ۵-۵-۷- ۳-۵-۲ در دیوارهای طره‌ای یا دیوارهای سپری بدون مهار یا مهارشده با یک میل‌مهار از پشت باید از فشار خاک در حالت محرک با توزیع مثلنی استفاده شود. چنانچه مهارهای پشت زیاد باشد (دیوار پشت‌بنددار) می‌توان توزیع فشار خاک را با تحلیل‌های عددی یا روش‌های تجربی به دست آورد. ۵-۵-۷- ۶-0-۳ در دیوارهای سپری مهارشده با چند تیرک افقی یا مایل از جلو باید از توزیم فشار ذوزنقه‌ای با مستطیلی استفاده شود. ۵-0-۲-۵-۵-۷ در دیوارهای زیرزمین که انتهای آن‌ها به سقف متصل هستند در شرایط بارگذاری استاتیکی باید از فشار حاک در حالت سکون استفاده شود. ۵-۵-۷- ۹-۵-۲ در دیوارهای زیرزمین که انتهای آن‌ها به سقف متصل هستند در شرایط بارگذاری لرزه‌ای باید از جدول ۲-۵-۷ استفاده شود. سختی با نرمی خاک با توجه به خحصوصیات خحاک. ارتفاع دیوار و ار تفاع ساختمان بر اساس قضاوت مهندسی انتخاب گردد. ۵۸ -------- صفحهٔ بعد -------- 3333و جدول ۲-۵-۷ تعیین فشاردینامیکی خاک خاک پشت دیوار | روش محاسبه فشار جانبی خاک در هنگام زلزله فشار دینامیکی خاک با فرض حالت سکون و بکارگیری روابطی مانند وود فشار دینامیکی خاک با فرض حالت محرک و بکارگیری روابطی مانتد مونونابه- اکابه با ۳ ۷-۵-۲-۵-۵-۷ فشار جانبی خاک در هنگام زلزله» با دو مولفه در ترکیبات بارگذاری در نظر گرفته می‌شود. فشار خاک در حالت استاتیکی + اضافه فشار خاک هنگام زلزله < فشار خاک در هنگام زلرله ۵-۵-۷- ۸-۵-۲ طراح می‌تواند جهت تعیین فشار حاک ناشی از زلرله بر روی دیوار بروره مورد نظر از مدل‌سازی عددی توسط نرم افزارهای معتبر صحت‌سنجی شده استفاده نماید. ۵-۵-۷- ۹-۵-۲ فشار خاک تحت شرایط خاص فشار آب» فشار ریشه گیاهان, فشار ناشی از تورم حاکه فشار ناشی از یخبتدان و فشار برکنش نیز در ۱-۹-۵-۷ در تعیین فشار طراحی آب باید سطح آب آزاد یا سطح آب زیرزمینی در نظر گرفته شوند. در ۲-۹-۵-۷ برای سازه‌های نگهبان خاک با تراوایی متوسط یا پایین» نظیر سیلت‌ها و رس‌هاء در صورت وجود آب فشارهای آب باید با فرض انکه تراز سفره آب زیرزمینی حداقل در سطح فوقانی لایه‌ای که ۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان تراوایی آن کم است قرار دارد» تعیین شودء مگر آنکه یک شبکه زهکشی مطمئن نصب شده یا از نفوذ آب ۳-۹-۵-۷ در مواردی که تغییرات ناگهانی در سطح سفره آزاد آب انجاد می‌شود.ء هم وصعیت ناپایا که ۶-1-۵-۷ در مواردی که هیچ‌گونه تمهیدات خاصی برای زهکشی با جلوگیری از جریان آب پیش‌بینی‌نشده باشدء باید اثرات احتمالی ترک‌های کششی یا ترک‌های انقباضی پر شده از آب در نظر گرفته شوند. در این موارد» در خاک‌های چسبنده نگهداری‌شده» فشار کلی طراحی معمولاً نباید از فشار هیدروستاتیکی آبی که از سطح زمین شروع می‌شود کمتر در نظر گرفته شود. ۷-۵-۷ روش‌های طراحی سازه‌های نگهبان طراح می‌تواند هر یک از دو روش آتنش مجاز یا روش ضرایب بار و مقاومت را انتخاب کند و جهت طراحی دیوار استفاده نماید. ۱-۷-۵-۷ روش تنش مجاز در کلیه دیوارها ترکیب بار و ضرایب بارگذاری باید منطبق با مبحث ششم مقررات ملی ساختمان باشد در ترکیبهای بارگذاری در شرایط استاتیکی با حضور وزن خاک 7[ همان فشار خاک استاتیکی است. در ترکیبهای بارگذاری» مجموع فشار استاتیکی و اضافه فشار دینامیکی "خاک به عنوان فشار خاک (11) در نظر گرفته می‌شود. در زیر حداقل ضرایب اطمیتان برای انواع سازه‌های نگهبان در این روش ارائه شذه است. ۱-۱-۷-۵-۷ حداقل ضرایب اطمینان دیوارهای صلب مقادیر حداقل ضریب اطمینان برای این گونه دیوارها در طراحی به روش تنش مجاز در جدول ۳-۵-۷ آمده است. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان جدول ۳-۵-۷ حداقل ضرایب اطمینان دیوارهای وزنی در طراحی به روش تنش مجاز در این دیوارها برآیند بار قائم در تراز پی باید درئلث میانی پی باشد یعنی حداکثر خروج از مرکزیت در تراز کف پی باید مقدار ‎1/٩‏ باشد (هیچ قسمت از پی به کشش نیفتد) خروج از مرکزیت در سایر ترازها برای دیوارهای وزنی متشکل از قطعات وزنی ناپیوسته (نظیر بلوک بتنی) کافی است از ۰/۲۵ بیشتر نشود.ء یعنی اگر بخش کوچکی از پی به کشش بیفتد مجاز است. در صورتی که در پایداری در برابراً لغزش نیروی مقاوم خاک جلوی دیوار لحاظ گردد باید از ضریب اطمینان ۲ استفاده شود. ۲-۱-۷-۵-۷ حداقل ضرایب اطمینان دیوارهای انعطاف پذیر سپری در بررسی پایداری دیوار سپری می‌توان ضرایب اطمینان زیر را استفاده کرد: الف - واژگونی: ضرایب اطمینان مشابه جدول ۳-۵-۷ می‌باشد. ب- لغش افقی: ضریب اطمینان ۲ بر فشار جانبی مقاوم جلوی سپر اعمال می‌شود تا مقدار نیروی مقاوم جلوی سپر کاهش یابد. این مقدار ضریب اطمیتان برای خاک‌های تحکیم‌یافته باید بزرگتر از ۲ باشد. ج- افزایش عمق گیرداری سپر: در روش تنش مجازء طول مورد نیاز نفوذ سپر در خحاک» در ضریب ۱/۵ ۱-۲-۱-۷-۵-۷ ضریب اطمینان مهار الف- در صورتی که دیوار سپری مهارشده باشد» جهت محاسبه باربری مجاز مهارهای تزریقی در سنگ و حاک باه ترتیبس از ضرایب اطمینان 2 و ۲ استفاده شود. اگر میل‌مهار به شمع متصل باشل, صریب اطمینان شمع به کار می‌رود و اگر به سپر متصل باشد» ضریب اطمیتان مشابه سپرها انتخاب می‌گردد. 1۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان ب- طراحی تیرک‌های متقابل و مایل باید مطابق با مباحث نهم و دهم مقررات ملّی ساختمان برای اجزا بتنی یا فولادی باشد. ۲-۲-۱-۷-۵-۷ ضریب اطمینان در برابر بالا زدگی کف چم ۰ ی ۰ ً له 9 بالا زدگی کف گود باید کنترل شود و ترجیحا 0 > باشد. می‌باشد بجز ضریب اطمینان مربوط به ظرفیت باربری پی دیوار که برابر ۲ می‌باشد. بِ( ضریب اطمینان مسلح کننده ضرایب اطمینان مصالح مسلح کننده به دو کسمت تقسیم می‌شود. یکی مربوط به تنش کششی محاز مسلح‌کننده و دیگری در ارتباط با نیروی بیرون کشیدن مهار می‌باشد: ت۱۳ ضریب اطمینان مفاومت کششی مجاز مسلح کننده‌ها برای فلزرات از صریب اطمینان ۱/۵ تا ۱/۷ ربا تو ححه به خورندگی محیط ) استفاده می‌شود. برای زئوسینتتیک‌ها می‌توان ضریب اطمینان را بر اساس ضرایب اطمینان جزیی به صورت زیر محاسبه کرد: (و یت )6۴۹۵ _ )۱-۵( رح ارو را را نس ی ۳۵ > ضریب اطمینان احتمال سیب دیدگی ناشی از نصب (۱/۱ تا ۱/۵ با توجه به روش اجرا) ۵ << ضریب اطمینان خوردگی با شیمیایی (حدود ۱ تا ۱/۵ با توجه به محیط) ۳۹۵ > ضریب اطمینان فساد بیولوژیکی (حدود ۱ تا ۱/۳) وا * مقاومت کششی مجاز < مقاومت کششی نهایی باید دقت کرد که ضریب اطمینان‌های فوق برای اعمال بر مقاومت تضمین شده کارخانه سازنده با مقاومت اندازه گیری شدذه تعر یف شذه است. ۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان در هر حال ضریب اطمینان مقاومت کششی مسلح کننده‌ها بایذ ین ۵ تا ۵ انتخات شوند. ب-۲) صریب اطمینان یرود کسیلن مهار مسلح کننده‌ها برآیز ۵ باشد. ب-۳) ضریب اطمیتان اتصال بین مهار و نمای حاک مسلح برابر ۱/۵باشد. ۱-۷-۵-۷-: کنترل تغییرشکل الف- در طراحی سازه‌های نگهبان در روش تنش مجاز علاوه بر کنترل ضرایب اطمینان به شرح بالاا باید تغییرشکل‌ها نیز کنترل شوند. در شرایط استاتیکی جهت محاسبه تغییرمکان ایجادشده در سازه‌های نگهبان و خحاکریز پشت دیوار و کتترل سایر شرایط بهره‌برداری (مانتد ثرزش‌ها و نظایر آن) بایذ تغییرمکان ایجادشده محاسبه و سپس با توجه به تاسیسات و نوع سازه مورد استفاده» تغییرمکان به دست آمذه از مقدار مجاز کمتر باشْد, ب) تغییرشکل‌های دیوار باید در شرایط لرزه‌ای نیز کنترل شود. در شرایط لرزه‌ای با استفاده از روش‌هایی مانند بلوک لغزان نیومارک یا مدل‌سازی عددی میتوان تغییرشکل‌های دیوار را محاسبه نمود. ۲-۷-۵-۷ روش ضرایب بار و مفاومت ۱-۲-۷-۵-۷ در کلیه دیوارهاء ترکیب بار و ضرایب بارگذاری باید منطبق با مبحث ششم مقررات ملّی ساختمان باشد. ضرایب تقلیل مقاومت در انواع سازه‌های نگهبان در جداول, ۵-۵-۷ تا ۸-۵-۷ آمده است. ۲-۲-۷-۵-۷ در ترکیب‌های بارگذاری در شرایط زلرله فقط اضافه فشار خحاک هنگام زلرله به عنوان بخشی از نیروهای زلرله (6) لحاظ می‌گردد. در این حالت ترکیب بارگذاری» فشار خاک در شرایط استاتیکی به عتوان بار مرده ((1]) محسوب می‌گردد. ۳-۲-۷-۵-۷ در ترکیب‌های بارگذاری در شرایط استاتیکی با حضور وزن خحاک» کافیست فشار حاک در شرابط استاتیکی به عنوان فشار حاک (11) لحاظ کردد: ۲-۷-۵-۷-: ضرایب کاهش مقاومت در دیوارهای صلب در دیوارهای صلب جهت کاهش مقاومت از ضرایب جدول ۵-۵-۷ استفاده می‌شود. 1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان در دیوارهای انعطاف بذ یر حجهت نیروی مقاوم از ضرایب حدول 1-۵-۷ استفاده می‌شود. جدول ۹-۵-۷ ضرایب کاهش مقّاومت دیوارهای انعطاف پذیر ضرایب مفاومت در شرایط ضرایب مقاومت در شرایط استاتیکی لرزه‌ای ۵ برای حاک و ۰/۵ برای ستگ ۹ برای حاک و ۱ برای سنگ در ترانشه‌ها جهت کاهش نیروی مقاوم از ضرایب حدول ۷-۵-۷ استفاده می‌شود. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان کنترل‌ها شرایط استاتیکی شرایط لرزه‌ای - ۷-۲-۷-۵ ضرایب کاهمش نبروی مفاوم در دیوارهای خاک مسلح در دیوارهای شاک مسلح جهت بررسی پایداری خارجی از ضرایب ارائه شده در جدول ۵-۵-۷ استفاده شود و جهت کاهش نیروی مقاوم در بررسی مسلح کننده‌ها از ضرایب جدول ۸-۵-۷ استفاده می‌شود. حدول ۸-۵-۷ ضرایب کاهش مفاومت در پایداری داخلی دیوارهای خاک مسلح (مسلح کننده‌ها) نوع ۱ ۱ کنترل‌ها مقاومت در شرایط مقاومت در شرایط پایدارسازی استاتیکی لرزه‌ای قاومت کششی تسمه فلزی مسلح کننده ۸-۵-۷ مهاربندی ۱-۸-۵-۷ کلیات مهاربندی‌ها به عناصر سازه‌ای اطلاق می‌شوند که برای نگهداری سازه‌های نگهبان و انتقال نیروی کششی از آن‌ها به یک تشکیلات باربر خاکی با سنگی مورد استفاده قرار می‌گیرند. ۹1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان مهاربندی‌ها شامل انواع زیر می‌باشند: الف- سیستم‌های متشکل از یک سر مهاری» یک طول آزاد مهاری و یک طول ثابت مهاری که با عمل در این مهارها می‌توان از رزین» سیمان یا بتن جهت ترریق استفاده کرد. در صورتی که از مهارهای رزین‌دار استفاده شود می‌توان ۲ ساعت پس از اجراء آزمایش‌های مربوطه را انجام داد. همچنین تزریق بتن باید در مهارهای با قطر زیاد (بیشتر از ۲۵۰ میلی‌متر) انجام شود. ب- سیستم‌های متشکل از یک سر مهاری» یک طول ثابت مهاری ولی طول آزاد مهاری ندارد. این سیستم به نام میخ مهاری معروف هستند. پ- سیستم‌های متشکل از یک سر مهاری» یک طول آزاد مهاری و یک بلوک بتنی یا صفحه فولادی در انتهای مهار. ت- سیستم‌های متشکل از یک مهار پیج و یک کلاهک مهاربندی. از مهاربندی‌ها می‌توان به عنوان عناصر موقتی یا دایمی سازه نگهبان استفاده کرد. مهاربندی‌هایی که بیشتر از دو سال مورد استفاده قرار می‌گیرند:باید به عنوان مهاربندی‌های دایمی طراحی شوند. ۷ طراخی مهارها ۱-۲-۸-۵-۷ برای طراحی مهارها در حالات حدی نهایی سازوکار گسیختگی باید. تحلیل و بررسی شود: الْف- شکست سازه‌ای مهار یا سر مهارها ب- اعوجاج یا خوردگی سر مهار پ- در مهارهای ترریق‌شده» گسیختگی در ناحیه بین خاک و مصالح ترریق شده ت- در مهارهای تزریق‌شده» گسیختگی در ناحیه بین میله مهار و مصالح تزریق‌شده پیرامون آن ثْ- در مهارهایی که با سیستم بار مرده کار می‌کنند» گسیختگی به جهت عدم مقاومت کافی بار مرده ج- از دست دادن باربری مهار به جهت تغییرشکل زیاد» چرخش سر مهار یا خرش ۲-۲-۸-۵-۷ مشخصات کابل‌های پیش تنیدگی و میلگردهایی که برای مهاربندی به کار گرفته می‌شوند. باید براساس آیین‌نامه‌های سازه‌ای مربوطه تعیین شوند. طول آزاد مهاربندی‌ها نباید کمتر از ۵ متر انتخاب گردد. ۹1 -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان ۳-۲-۸-۵-۷ در مهاربندی‌هایی که تمام یا قسمتی از آن‌ها در خارج از زمین ساختگاه قرار می‌گیرند باید به احتمال قطع آن‌ها در طول عمر سازه نگهبان توجه ویژه داشت و تمهیدات لازم برای چنین شرایطی را پیش‌بینی کرد. ۶-۲-۸-۵-۷ برای جلوگیری از خوردگی قسمت آزاد» سر مهاربندی‌ها باید آن قسمت با لاستیک‌های گریس دار و پوشش مناسب حفظ گردد و اطراف آن با مواد تزریق بر شود. ۵-۳-۸-۵-۷ طراحی اولیه مهارها باید بر اساس روش‌های تئوری انجام شود و طراحی نهایی بر اساس آزمایش‌های حین نصب صورت پذیرد. ۳-۸-۵-۷ آزمایش مهارها پنن, از اتصی: بهارها باید :از رسیدنمیران‌هباربری آن‌ها به سا موردنظر اطمیتان حاصل, شود. برخی از مهارها به میزان باربری مورد نظر می‌رسند اما پس از مدتی باربری حود را از دست می‌دهند. لذا برای کنترل کارایی مهارها باید آزمایش‌های عملکرد» باربری و خزش بر روی آن‌ها انجام شود. ۱-۳-۸-۵-۷ آزمایش باربری و خزش باید مطابق با جدول ۹-۵-۷ آزمایش باربری مهارها در محل انجام شود. 1۷ -------- صفحهٔ بعد -------- در انتهای ۲ اگر در ازم در صورو آزمایش‌ها آزمون: و باربردارو آزمایش < جدول ۵-۷- وجود تجربه در خاک و مهار مورد نظر در نردیکی کارگاه وجود تجربه در خاک و مهار مورد نظر وجود داشته باشد اما نه در نزدیکی کارگاه تجربه در خاک و مهار مورد نظروجود نداشته ش‌های فوق آزمایش خزش فوق, مهاری زیر ۲۰۰ بار ارها به صورت موفت اس د باید با بارگذاری- باربردار: ۵ بار طراحی باشد. مطابق با جحدول ۱۰-۵-۷ از ۹ ازمایش باربر؟ بار آزمایش طراحی طراحی طراحی طراحی 5 م کُسسخته - ماده شوند می‌توا ۹۸ سازه‌ها ی مهارها حداقل تعداد آزمایش‌ها ۵ از تعداد کل مهارها باید ازمایش شوند. ۵ از تعداد کل مهارها باید مهار تا ۲۰۰/ بار طراحی آزمایش شود. ۰ از تعداد کل مهارها باید الی ۳ مهار تا ۲۵۰/ بار طراحی آزمایش شود. ود باید طراحی مجدداً انجام شو ان به جای ۱۵۰/ در ۱۲۵/ دب ملکرد مهارها انجام شود. هر پله ی نگهبان ۵ بارگذاری -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم سازه‌های نگهبان جدول ۱۰-۵-۷ آزمایش خزش مهارها مدت نگهداری بار حداکثر در آزمایش خزش لگاریتم زمان باید خزش در بازه‌های ۲۰ دقیقه در صورتی که مهارها به صورت موقت استفاده شوند آزمایش‌ها می‌تواند به جای 7۱۵۰ در ۸۱۲۵ بار ۹-۵-۷ خاکریز پشت دیوار بهترین نوع مصالح برای حاکریزی, خحاک‌های ۲7۷۷), 5۷۷7۳ و 5۳ می‌باشند. در صورتی می‌توان از خاک‌های ]6 متا 58/1 و :)5 استفاده کرد که بتوان از سیستم‌های زهکشی مناسب استفاده و خاک را همواره در شرایط غیراشباع و رطوبت کم نگه داشت. انواع دیگر خاک‌ها جهت استفاده به عنوان خاکریز مناسب نمی‌باشند» مگر انکه تمهیدات لازم با نظر مشاور دیصلاح (مانند روش‌های تشیت با آهک. سیمان و غیره و تامین زهکشی) دیده شده باشد. ۱-۵-۷ زهکشی و آب‌بندی دیوارها ۱-۱۰-۵۷ اگر دیوار برای فشار هیدرواستاتیکی آب و یخ طراحی نشده است ضروری است از سیستم زهکش و فیلتر مناسب در پشت دبوار استفاده شود. ۲-۱-۵-۷ دیوارهای زیرزمین باید به صورت آب‌بندی‌شده طراحی شوند و فشار احتمالی آب در طراحی اج -------- صفحهٔ بعد -------- مبحد هفتم رز بی‌های عمیق ار پی‌های عمیق ۱-۹-۷ هدف و دامنه کاربرد الرامات این فصل مربوط به پی‌های عمیق با شمم‌های فشاری (اتکایی با اصطکاکی)» کششی یا تحت بار جانبی است که به وسیله کوبش» فروبردن با فشار» حفاری با یا بدون تزریق به کار گرفته می‌شوند. هم فصل مربوط به شمع با پی‌های عمیق بتنی» فولادی» چوبی یا ترکیبی از آن‌ها می‌باشد. ۲-۹-۷ مبانی طراحی پی‌های عمیق گسیختگی‌ها و تغییر شکل‌هایی که پی‌های عمیق معمولاً برای آنها طراحی یا کنترل می‌شوند به شرح زیر ۱-۲-۹-۷ گسیختگی‌های زیر در هر دو روش طراحی به روش تنش مجاز یا طراحی به روش ضرایب بار و مقاومت باید کنترل شوند: الْف- ازدست دادن پایداری کلی ب- گسیختگی ناشی از کمبود ظرفیت باربری شمع‌ها پ- گسیختگی ناشی از *آزیرفشار" یا مقاومت کششی ناکافی شمع‌های کششی ت- گسیختگی در زمین ناشی از بارگذاری جانبی شمم‌ها ش- گسیختگی سازه‌ای شمع در فشار» کشش, خمش, برش با کمانش ۲-۲-۹-۷ تغییر شکل‌های زیر برای شرایط بهره‌برداری در هر دو روش طراحی باید کنترل شود: الف- نشست بیش از حد مجاز در شمع‌های فشاری ب- بیرون‌کشیدگی بیش از حد مجاز در شمع های کششی پ- دوران بیش از حد مجاز ت- تغییرشکل جانبی بیش از حد مجاز ش- ارتعاش غیرپذیرفتنی ۷/۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم پی‌های عمیق ۱-۲-۲-۹-۷ مقادیر حدی مجاز برای هر یک از موارد الف تا اث برای شرایط بهره‌برداری با توجه به عملکرد سازه و پایداری آن انتخاب می‌گردد. ۲-۲-۲-۹-۷ ضمن توجه به عملکرد سازه باید در نظر داشت که مقادیر مجاز نشست برای شمع تکی مشابه پی منفرد و برای گروه شمع مشابه پی گسترده در نظر گرفته می‌شود. ۳-۹-۷ بارهای طراحی ۱-۳-۹-۷ ترکیب بارهای وارده کلیه ترکیب بارهایی که در طراحی پی‌های عمیق در نظر گرفته می‌شوند بر اساس ضوابط مبحث ششم مقررات ملی ساختمان می‌باشند. ۲-۳-۹-۷ نیروهای تغبیرمکان زمین نیروهای مربوط به تغییرمکان زمین در صورت وجود» باید در طراحی لحاظ شوند. زمینی که شمع‌ها در آن نصب می‌شود ممکن است با تغییرمکان‌های ایجادشده در اثر تحکیمء» بالاآمدگی» بارگذاری‌های مجاورء بارگذاری‌های جانبی» حرش خاک و زمین‌لغرش مواجه گردد. این پدیده‌ها در شممع‌ها اثراتی مانتد نیروی ناشی از "اصطکاک منفی جدار" "بالازدگی شمم" و "حرکات جانبی" (و در نتیجه نیروهای جانبی) ایجاد ۱-۲-۳-۹-۷ اصطکاک منفی جدار الف- در یک گروه شمع» حداکثر نیروی اصطکاک منفی جدار با استفاده از تنش ناشی از سربار اطراف گروه شمع که موجب نشست شده و همچنین با منظور کردن تغییرات فشار آب زیرزمینی مربوط به نوسانات سطح [ تحکیم یا کوبش شمم‌های مجاورء باید محاسبه گردد. پ- افزایش نیروی محوری در شمع ناشی از اثر اصطکاک منفی و مقدار حداکثر آن در تراز صفحه ختثی باید در طرح سازه‌ای شمع لحاظ گردد. پ- لحاظ کردن نیروی اصطکاک منفی در اظرفبت باربری صرفاً با توجه به مقابسه آنشست ایجادشده آناشی از کل نیروها به نشست مجاز انتخاب می‌گردد. ۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۳-۷ بالا زدگی شمع بالا زدگی شمع می‌تواند ناشی از باربرداری» حفاری» یخبندان یا فروبردن شمم‌های مجاور باشد. همچنین می‌تواند ناشی از افزایش درصد رطوبت زمین در اثر کندن درختان, توقف برداشت از آب زیرزمینی و در نتیجه بالا آمدن سطح آن» جلوگیری از تبخیر (بر اثر ساختمان‌سازی جدید) و غیره باشد که عمدتاً در خاک‌های متورم‌شونده اتفاق می‌افتد و باید "فشار بالابرنده" و سایر نیروهای اضافه وارده بر شمع در طراحی لحاظ گردند. ۳-۲-۳-۷ حر کات جانبی حرکات جانبی زمین موجب اعمال بارهای جانبی بر روی شمع‌ها می‌شود. این بارها در مواردی که یک با ال - سربارهای با مقادیر متفاوت بر: روی دو وجه مقابل یک شمع اعمال گردد. ب- حفاری‌های با تراز متفاوت بر روی دو وجه مقابل یک شممع انجام شود. پ- شمع در جوار یک خاکریز قرار گیرد. ت- شمع در زمین شیب‌داری که حاک آن در حال خحزش است اجرا شود. ث- وقتی تغییرمکان جانبی زمین و شمع وجود داشته باشد. چ- در جایی که امکان گسترش جانبی وجود داردء باید شمع تحت تأثیر نیروهای جانبی ناشی از گسترش جانبی» ایستا بوده و حرکت نکند یا جابجایی آن در حد مجاز باشد. ۶-۹-۷ شمع تحت بار محوری در این بخش ضوابط طراحی تحت بار محوری (فشاری با کششی) شامل ضوابط تعیین ظرفیت باربری» کنترل نشست و تغییرمکان ارائه شدذه است. اما طراح سایر مواردی که در بخش ۲-1-۷ ذکر شذه را نیز باید کنترل نماید. ۱-۶-1-۷ ظرفیت باربری برای انکه یک شمع, بارهای فشاری طراحی را با ایمنی مناسبی تحمل نمایدء باید نامساوی زیر در همه حالات حدی نهایی و برای کلیه ترکیبات بارگذاری بر قرار باشد. (/۱-1-۱۷) ۳ <2م ۲ ۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- در این رابطه: ۰ - بار فشاری طراحی - ظرفیت باربری فشاری شمع ۱-۱-۶-۹-۷ روش‌های تعیین ظرفیت باربری شمع تعیین ظرفیت باربری شمع‌ها می‌تواند بر اساس روش‌های زیر صورت گیرد: الف- استفاده از روابط تحلیلی که اعتبار آن‌ها در شرایط مشابه به وسیله آزمایش‌های بارگذاری (استاتیکی یا دینامیکی) به اثبات رسیده باشد. اس روش‌های مبشی بر استفاده مستفیم از نتایج آزمایش‌های برجا (نفود استاندارد. نفود مخروط )که اعتبار آن‌ها در شرایط مشابه به وسیلهٌ آزمایش‌های بارگذاری (استاتیکی یا دینامیکی) به اثبات رسیده باشد. پ- نتایج آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی ت- نتایج آزمایش‌های بارگذاری دینامیکی تبصره: برای تعیین ظرفیت باربری جنانجه فقَطٌ از روش‌های اف وب استفاده گردد. نتایج به داست آمده ممکن است دقت لازم را نداشته باشد. لذا به منظور اطمینان از ظرفیت باربری شمع استفاده از نتایج آزمایش‌های با رگذاری (ب و ات) توصیه می‌شود. ۱-۶-۹-۷- ۲ استفاده از روابط تحلیلی باربری فشاری 2 را می‌توان از رابطه زیر به دست آورد: (۷--۲) + :8 <م8 در رابطه فوق: | مقاومت نوک شمع و و[ مقاومت جداره شمع است که مقادیر آن‌ها را می‌توان با استفاده از روابط زیر به دست اورد: (۳-1-۷) 6 > درل 7 ( ۹-۱۷۷ -ع) ۸ 5 »2 کد 7۳-1 ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- در این روابط: < ظرفیت بازبری نوک شمع 0 - مساحت مور سطح قاعده نوک شمع 0 < ظرفیت باربری جداره شمع در لایه [ زو < مساحت موْثُر سطح جانبی شمع درلایه [ مقادیر ‎٩۳‏ و زو را می‌توان با استفاده از روابط محاسباتی معتبر و بر اساس پارامترهای حاصل از نتایج مطالعات رئوتکتیک با بهره‌گیری از نتایج آزمایش‌های برجا به دست اورد. الف- ظرفیت باربری نوک شمع « را می‌توان از رابطه زیر به‌دست آورد: 9۵ < (2 + 7 ۵ برای محاسبه .7و ,7 باید از روابط معتبری مانند "مایرهوف", "وسیک"/ "جانبو"» "کولهاوی" (مخصوص شمع‌های درجاریز) یا هر روش دیگری که در مراجع معتبر امده است» استفاده نمود. مقاومت نوک را در خاک‌های چسبنده رسی می‌توان از رابطه زیر بدست آورد: (1-1-۷) رگد را 7 0 که در ان 5 حداقل مقاومت برشی زهکشی نشده خاک رس در تراز نوک شمع است. :۷ ضریب ظرفیت باربری است که تابعی از قطر شمع است و به شرح زیر تعیین می شود: - برای قطر شمع کوچکتر از ۲۳ ۰/۵ برابر ‎٩ - برای قطر شمع بین ۱۷۱ ۰/۵ تا ۱۱۳۱ برابر ۷ - برای قطر شمع بزرگتر از ۱۲۳ برابر 1 ب- مقاومت باربری جدار شمع در لایه ‏ 1و0 را می‌توان از هر ایک از روش‌های تنش کل (مانند 04) با تنش موثر (مانند 3]) محاسبه نمود. در روش تنش کل مقدار 8 از فرمول زیر حاصل می‌گردد: ۷۶ -------- صفحهٔ بعد -------- (۷-1-۷) 5 0 > رل که در آن 5 مقاومت برشی زهکشی نشده و ۷ ضریبی است که در محدوده ۰/۳ تا ۱ تغییر می‌کند. بر اساس روش تنش موثر ثُ مقاومت واحد جداری شمع در خاک‌های غیرچسبنده و در هر عمق 2 در طول شمع از رابطه زیر به‌دست می‌آید: که در آن ] فاکتور مقاومت جدار و ,0 تنش قائم موْثر خاک در کنار شمع در عمق 2 است. فاکتور مقاومت جداری, ثُ] به‌طور کلی در دامنه ۰/۲ تا ۱/۵ تغییر می‌کند. پ- در انتخاب روابط تحلیلی» برای استفاده در یک پروژه» باید به عوامل زیر توجه شود: نوع حاک شامل: دانه‌بندی» کانی‌شناسی» شکل دانه‌هاء پیش تحکیمی, قابلیت تراکم یا فشردگی و تراوایی. روش اجرای شمع شامل: شمع‌های درجاریز یا رانده‌شده (کوبشی یا ارتعاشی)» طوله قطر و مصالح شمع. ت- در محاسبه مقاومت نوک شمع باید به مقاومت ناحیه‌ای از زمین که بر روی آن تأثیر می‌گذارد توجه داشت. در این رابطه باید اثرات لایه ضعیف در این ناحیه را که بر روی مقاومت نوک شمع تأثیر قابل ملاحظه داردء به حساب آورد. در مواردی که لای ضعیفی در ژرفای کمتر از ۳ برابر قطر نوک شمع در زیر آن وجود دارد» باید سازوکار گسیختگی سوراخ کننده را در محاسبات ظرفیت باربری منظور داشت. ۳-۱-۶-۹-۷ استفاده مستقیم از نتایج آزمایش‌های برجا در روش استفاده مستقیم از نتایج به دست آمده از آزمایش‌های برجا (مانند نفوذ استانداردء نفوذ مخروط ...)» پارامترهای حاصل از آزمایش مستقیما در تخمین توان باربری شمع مورد استفاده واقم می‌شوندکه روابط حاصله بیشتر جنبهٌ تجربی دارند. در این خحصوص باید به نکات زیر توجه دائشست: الف- آزمایش باید تا عمق کافی پایین‌تر از تراز نوک شمع انجام شده باشد. ب - چنانچه جدار شمع در لایه‌های مختلفی قرار دارد» باید آزمایش در نقاط کافی در هر لایه انجام شده باشد. ۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پ- هر روش برای نوع بخصوصی از روش اجرای شمع و خاک پیشنهاد شده است و تحلیل‌ها به شرطی معتبر است که با جزئیات طراحی و اجرائی شمع منطبق باشند. ۶-۱-۶-۹-۷ استفاده از آزمایش بارگذاری استاتیکی در مواردی که آزمایش بارگذاری شمع انجام می‌شود» ظرفیت باربری طراحی را باید با نتایج این آزمایش تدقیق نمود. در این مورد باید به نکات زیر توجه داشت: الف- نتایج آزمایش بارگذاری شمع در ایک ساختگاه تنها با شرط اجرا در شرایط یکسان "شمع‌های آزمایشی" و "شمم‌های اصلی " قابل استفاده است. ب- قطر و طول شمم‌های آزمایشی باید تا حد امکان با قطر شمع‌های اصلی یکسان باشد. در صورت اختلاف بین قطرهای این دو نسبت قطر شمع آزمایشی به شمع اصلی نباید کمتر از نیم باشد. پ- تعیین ظرفیت باربری طراحی از روی منحنی نیرو - نشست باید بر اساس یک روش معتبر انجام شود. ۵-۱-۶-۹-۷ استفاده از آزمایش دینامیکی الف- نتایج آزمایش‌های بارگذاری دینامیکی شمع‌ها می‌تواند در تعیین ظرفیت باربری مورد استفاده قرار گیرد. مشروط بر آنکه اولاً مطالعه ژئوتکنیک کامل برای ساختگاه انجام شده باشدء ثانیاً نتایج این آزمایش‌ها با آزمایش‌های استاتیکی بر روی شمم‌های مشابه به لحاظ نوعء طول» سطح مقطع و در شرایط خاک مشابه کالیبره شده باشد. ب- نتایج آزمایش‌های دینامیکی همواره باید در ارتباط و مقایسه با یکدیگر مورد استفاده قرارگیرند. این آزمایش‌ها را می‌توان به عنوان روشی برای تعیین یکنواختی عملکرد شمم‌ها به کار گرفت و از آنها برای تشخیص شممع‌های ضعیف, مسئله‌دار و آسیب‌دیده نیز استفاده نمود. ۹-۱-۶-۹ تحلیل معادله مورج ( ۴۸۳ /۷۸) در مواردی که ظرفیت باربری نهایی شمع‌های فشاری منفرد با استفاده از تحلیل‌های معادله موج تعیین می- شود اعتبار این تحلیل‌ها باید با توجه به عملکرد قبلی آن‌ها در آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی روی نمونه شمم‌های مشابه, با طول و مقطع مشابه و در شرایط زمین یکسان تأیید شده باشد. پارامترهای مورد استفاده در تحلیل معادله موج را در مواردی که آزمایش بارگذاری دینامیکی بر روی شمم- های آزمایشی انجام شده باشدهء می‌توان مورد تجدید نظر قرار داد و اصلاح کرد. در این صورت باید به ۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- نتایج تحلیل معادله موج بیشتر برای طراحی شرایط و ابزار کوبش (مانند ظرفیت چکش مورد نیازء بالشتک چکش و شمع» ....) و همچنین زمان کوبش و قابل کوبش بودن شمع تا عمق مورد نظر استفاده می‌گردد. در این صورت باید نتایج به صورت "گراف باربری" و گراف‌های حاصل از "تحلیل قابلیت کوبش " ارائه گردند. ۷-۱-4-۷ آزمایش دینامیکی شمع (017) نتایج آزمایش‌های بارگذاری دینامیکی شمع‌ها می‌تواند در تعیین ظرفیت باربری مورد استفاده قرار گیرد. مشروط بر آنکه اولاً مطالعه ژئوتکنیک کامل برای ساختگاه انجام شده باشدء ثائیاً نتایج این آزمایش‌ها با آزمایش‌های استاتیکی بر روی شممع‌های مشابه به لحاظ نوعء طول سطح مقطع و در شرایط خاک مشابه کالیبره شده باشد. نتایج آزمایش‌های دینامیکی همواره باید در ارتباط و مقایسه با یکدیگر مورد استفاده قرارگیرند. این آزمایش‌ها را می‌توان به عنوان روشی برای تعیین یکنواختی عملکرد شممع‌ها به کار گرفت و از آن‌ها برای تشخیص شمم‌های ضعیف» مسئله‌دار و آأسیب‌دیده نیز استفاده نمود. ۸-۱-۶4-۹-۷ در صورتی‌که نتایج ظرفیت باربری حاصل از آزمون‌های بارگذاری شمع با نتایج حاصل از روش‌های تحلیلی و روش‌های استفاده مستقیم از نتایج آزمایش‌های برجا متفاوت باشد باید شمم‌ها بر اساس آزمون‌های بارگذاری طراحی گردند. ۹-۱-۶-۹-۷ در صورتی که نتایج ظرفیت باربری حاصل از آزمون‌های بار گذاری شمع با روش‌های استفاده مستقیم از نتایج آزمایش‌های برجای معتبر و مرتبط با شمع مثل "آنفوذ مخروطی یا پرسیومتر" متفاوت باشد باید شمع‌ها بر اساس هر دو معیار و با نظر کارشناس ژئوتکنیک طراحی گردند. ۱-۲-۶4-۹-۷ محاسبه نشست شممع‌ها می‌تواند هر یک از موارد زیر را شامل شود: ب- نشست اضافی ناشی از عملکرد گروهی شمم‌ها ۲-۲-۶-۹ در تحلیل گروه شمع نخصوص در حاک‌های ریزدانه بای به ابر زمان بر نشست کل مانند تحکیم و خحزش خاک توجه داشت. ۷۷/ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم پی‌های عمیق ۳-۶-۹-۷ شمع‌های کششی ۱-۳-۶-۹-۷ برای آنکه یک شمم, بارهای طراحی را با ایمنی مناسبی در مقابل گسیختگی کششی تحمل نمایدء باید نامساوی زیر در همه حالات حدی نهایی و برای کلیه ترکیبات بارگذاری برقرار باشد: (۹-1۷) ۲7 در این نامساوی: < بار محوری کششی طراحی <- باربری کششی شمع ۲-۳-۶-۹-۷ در تعیین ظرفیت باربری شمع‌های کششی» دو نوع سازوکار گسیختگی باید در نظر گرفته شود: الف- بیرون آمدن شمع‌ها از زمین به صورت منفرد ب- بالا آمدن بلوک زمین حاوی گروه شمع ۳-۳-۶-۹-۷ نیروی مقاوم کششی؛ چه در حالت منفرد و چه در حالت گروهی, با استفاده از رابطه (۱۰-۹-۷) محاسبه می‌شود: (۱۰-1-۱۷) زرسی‌لاً 9 ۳۰ ۳ 1 7 اد در این رابطه: ۰ - وزن شممع‌ها و وزن بلوک خاک (در گروه‌شمم) و]- مقاومت جانبی جدار شمع و خاک یا مقاومت برشی خاک در مرز بلوک اک (در گروه‌شمم) #زامد لا < برآیند نیروهای رو به بالای طراحی ناشی از فشار آب بالابرنده در زیر بلوک خحاک. ۶-۳-۶-۹-۷ در تعیین ظرفیت باربری بلوک خاک باید کوچکترین دو مقدار "ظرفیت باربری کششی گروه شمم", و "مجموع ظرفیت باربری کششی شمم‌ها" در نظر گرفته شود. ۵-۳-۶-۹-۷ در بارگذاری‌های متناوب, باید اثر تکرار بار بر روی کاهش ظرفیت باربری کششی شمم‌ها در ۹-۳-۶-۹-۷ مقاومت اصطکاک جدار کششی شمع‌های منفرد ۰/۷ تا ۰/۸۵ اصطکاک جدار شمع در حالت فشاری لحاظ شودء مگر آنکه آزمایش بارگذاری استاتیکی کششی انجام شده باشد. ۷۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۹-۷ شمع‌های تحت بار جانبی ۱-۵-۹-۷ ظرفیت باربری جانبی جهت طراحی شمم‌ها تحت بار جانبی باید نامساوی زیر در همه حالات حدی نهایی و برای کلیه ترکیبات بارگذاری برقرار باشد. مه ۵ 2 در این نامساوی: ۶ - بار جانبی طراحی ۱-۱-۵-۹-۷ در ارزیابی ظرفیت باربری جانبی شمع‌ها یکی از سازوکارهای گسیختگی زیر باید در نظر الف- در شممع‌های کوتاه چرخش یا انتقال شمع به عنوان یک جسم صلب ب- در شمع‌های بلند و لاغر گسیختگی خمشی شمع همراه با تسلیم موضعی و تغییرمکان خاک جلوی شمع در ناحیه بالای آن ۲-۱-۵-۷ در هر یک از حالت‌های الف وب برای تحلیل ظرفیت شمع می‌توان از روش‌های تحلیل تعادل حدی معتبر استفاده نمود. ۳-۱-۵-۷ در ارزیابی ظرفیت باربری جانبی گروه شمم‌ها باید اثر گروهی آن‌ها در نظر گرفته شود. ۶-۱-۵-۹-۷ در تحلیل شمع‌های تحت اثر بار جانبی باید احتمال گسبختگی سازه‌ای شمع در زیر سطح زمین بررسی شود. ۲-۵-۹-۷ تغیبرمکان جانبی ۱-۲-۵-۹-۷ در ارزیابی تغییرمکان جانبی بالای شمم‌ها باید سختی زمین» سختی جانبی هر ایک از شممع‌هاء گیرداری شمم‌ها در سر شمع» اثر گروهی شمم‌ها و همچنین اثر رفت و برگشت بارها در نظر گرفته شود. ۲-۷-۵-1-۷ پاسخ شممع‌ها تحت بار جانبی به‌طور کامل غیرخطی است و فقط در صورتی که حداکثر ۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- بارگذاری نیز یک طرفه باشد می‌توان از روش‌هایی که از فرض خطی‌بودن رفتار خاک استفاده می کنند استفاده نمود. ۳-۲-۵-۹-۷ از روش منحنی‌های 0-۷ می‌توان در تحلیل استفاده نمودء به شرط آنکه از متحتی‌های متاسب برای حاک‌های اصطکاکی و چسبنده استفاده گردد. ۶-۲-۵-۹-۷ در آزمایش بارگذاری جانبی باید مدل تحلیلی برای شرایط آزمایش با تحلیل برگشتی صحت‌سنجی شود. در گروه شمع با سرشمع صلب و اتصال گیردار» پس از صحت‌سنجی مدل تحلیلی برای شمع با سر آزاد» باید منحنی نیرو-جایجایی شمع با سر گیردار تحلیل شود. ۹-۹-۷ گروه شمع در تحلیل میزان بار انتقال‌یافته به شمم‌ها باید مشخصات هندسی و مکانیکی کلاهک سرشمع» موقعیت و طول شممع‌هاء نحوه اتصال سرشمع» سختی شمم‌ها و مشخصات بارهای وارده مورد توجه قرار گیرد. در این مبحث انواع گروه شمع از نظر تحلیل و طراحی: مورد توجه است. در این مبحث گروه شمع به دو حالت "گروه شمع کلاسیک" و "رادیه-شمم" تقسیم شده است. بسته به نوع گروه شمع فرضی در طراحی, اندرکنش حاک با اجزاء مختلف سازه‌ای مانتد شمع‌ها و سرشمع باید به درستی بررسی شود. موارد مطرح شده در این مبحث در ارتباط باگروه شمع کلاسیک می باشد. ۱-۹-۹-۷ ظرفیت باربری گروه شمع ۱-۱-۹1-۹-۷ از آنجا که ظرفیت باربری هر شمع در گروه با اظرفیت باربری شمع تکی فرق دارد» باید ضریب موسوم به اثر گروهی یا بازدهی گروه در محاسبه ظرفیت باربری گروه شمع در نظر گرفته شود. ۲-۱-1-۷ ضریب بازدهی گروه شمع به فاصله و قطر شمع‌هاء نوع خاک و روش اجرای شمع بستگی دارد. ضریب بازدهی گروه شمع در هر پروژه باید با توجه به شرایط آن پروژه و براساس استفاده از داده‌ها ۲-۹-۹-۷ نشست گروه شمع نشست گروه شمع با توجه به نکات زیر تعیین گردد: /۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-1-۷ تخمین اولیه نشست گروه شمع را می‌توان با فرض پی گسترده معادل تخمین زد. عمق پی گسترده معادل باید با توجه به نسبت باربری نوک و جدار شمع تعیین گردد. ۲-۲-۹1-۹-۷ محاسبه نشست نهایی گروه شمع با مدل‌سازی خاک با فتر (مدل وینکلر) دقت کافی ندارد و باید تحلیل گروه شممع با لحاظ نمودن اندرکنش‌های مختلف بین شمع و خاک انجام گیرد. نشست شمم‌هاء به ویژه گروه شمع را می‌توان با تحلیل نتایج آزمایش بارگذاری تعیین نمود. اما اگر آزمایش از نوع آهسته و احتی طولانی باشد نمی‌توان برای محاسبه نشست ناشی از تحکیم» از نتایج آزمایش بارگذاری استفاده نمود. ۳-۹-۹-۷ تحلیل نیروها در گروه شمع تحلیل نیروها در گروه باید به منظور تعیین سهم نیروها و لنگرهای وارد بر هر شمع در گروه و همچنین توزیع نیرو و لتگر در سرشمع انجام گیرد. ۱-۳-۹-۹-۷ طراح جهت سادگی می‌تواند سهم باربری خاک زیر سرشمع گسترده را در نظر نگیرد» اما تحلیل دقیق با در نظر گرفتن سهم سرشمع برای طراحی بهینه توصیه می‌شود. ۲-۳-۹-۹-۷ در تحلیل گروه شمع با لحاظ کردن سهم باربری حاک می‌توان حاک زیر پی گسترده (سرشمم) را به صورت فنر در نظر گرفت» ولی باید ضرایب اندرکنش بین فترها لحاظ گردد. خاک اطراف شمع در هر عمق با ۳ فنر (یک قائم و ۲ افقی) تحلیل می‌شود. در این‌صورت رفتار فتر قائم زیر نوک شمع (0-27)) فنرهای قائم اصطکاکی جدار شمع (2-]) و فنرهای افقی در جدار شمع (0-9) و به ویژه مقدار سختی آن‌ها باید بر اساس اندازه‌گیری در ساختگاه پروژه یا داده‌های تجربی قابل قبول از سایت‌ها و شمم- های مشابه تعیین گردد. ۳-۳-۹-۹-۷ علاوه بر تحلیل‌های بنذهای ۳-۹۱-۹-۷- او با ها را رکش شم | تحلیل گروه شمع با فرض اک ده صورت محیط بیوسته با استفاده از نرم‌افزارهای عذدی صحت‌سنجی شذه در ساختمان‌های با اهمیت زیاد و بسیار زیاد و با تعداد طبقات بیشتر از ۳ طبقه و ساختمان‌های با اهمیت متوسط با تعداد طبقات بیشتر از ۸ طبقه ضروری است. ۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم پی‌های عمیق ۶-۹-۹-۷ طراحی گروه شمع ۱-۶-۹-۹-۷ طراحی طبق این مبحث با روش‌های سنتی و همچنین روش شمع‌های کاهنده نشست (موسوم به پی-شمم) به شرح مندرج در بند ۳-۶-۹-۹-۷ قابل‌قبول است. ۲-۶-1-۹-۷ اگر ظرفیت باربری پی گسترده (سرشمع) مستقر بر گروه شمع برای تحمل بارهای وارد کافی نباشد» آن‌گاه باید بار وارد بر هر شمع با تحلیل مشخص شود و ابعاد هر شمع چنان تعیین گردد که بار وارده را تحمل کند. برای تحلیل گروه شمع در این حالت می‌توان از هر دو روش مندرج در بند ۳-۹-۹-۷ استفاده کرد. ۳-9-1-۹-۷ اگر ظرفیت باربری مجاز پی گسترده (سرشمع) مستقر بر گروه شمع کافی باشد؛ ولی نشست بیش از مقدار مجاز باشد. آن‌گاه عملکرد پی گسترده با اضافه کردن تعدادی شمع بهبود می‌یابد. تعداد شمم‌ها چنان در نظر گرفته می‌شود که نشست سرشمع رابه مقدار مجاز برسانند. برای تحلیل در این روش طراحی» باید نقش سر شمع و خاک زیر آن در نظر گرفته شود. استفاده از مدل تحلیلی مناسب که رفتار و سختی خاک و شمع و اندرکنش بین آن‌ها به نحو مناسبی در آن لحاظ شده و با اندازه‌گیری‌های میدانی تدفیق شده باشد» ضروری است. ۶-4-۹-۹-۷ از آن جا که در روش شممع‌های کاهنده نشست» شممع‌ها برای تامین شرایط بهره برداری به کار می‌روند نیازی به اعمال ضرایب اطمینان بر ظرفیت باربری شمع (روش مقاومت مجاز ) با اعمال ضرایب بار و مقاومت نیست. ۷-۹-۷ بار مجاز طراحی شمع‌ها جهت تعیین بار مجاز شمع می‌توان از هر ایک از دو روش ضرایب بار و مقاومت و مقاومت مجاز استفاده ۱-۷-۹-۷ روش مقاومت مجاز (بارهای عمدتاٌ بدون ضریب) ۱-۱-۷-۹-۷ در این حالت بارهایی که در بند ۳-۹-۷ این مبحث آورده شده عمدتاً با ضریب یک در محاسبات نیرو لحاظ می‌شوند و بار وارد بر شممع‌ها محاسبه می‌گردد. این بارها برای محاسبه نیروهای فشاری» کششی و جانبی وارد بر شمع (به ترتیب با هل ۳۲ و 16) معرفی شده‌اند. ۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۷-۹-۷ از تقسیم بار نهائی (:0. ۱)) حاصله از هر ایک از روش‌های بند ۱-۱-۶-۹-۷ بر ضریب و مها به ترتیب در شمع تحت بارهای فشاری» کششی و جانبی است. 0 )۱۳-1-۷( ۳-۱-۷-۷ به طور کلی تصمیم‌گیری راجع به مقدار ضریب اطمینان (.۳. 5) بستگی به میزان اطمینان از تعیین باربری نهایی شمع (:(0)) و همچنین تعیین بارهای وارده به شمع دارد. ۶-۱-۷-۹-۷ ضریب اطمینان شمع دروضعیت استاتیکی نباید از مقادیر جدول ۱-۹-۷ کمتر باشد. همچنین باید توجه داشت که مقدار نشست کل دوران و اختلاف نشست نباید از مقادیر مجاز بهره‌برداری بیشتر شود. برای انتخاب ضریب اطمینان در شرایط لرزه‌ای می‌توان به آئین‌نامه‌های معتبر دیگر مراجعه کرد. ۵-۱-۷-۹-۷ عدد ضریب اطمینان ۲/۲ مربوط به آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی در جدول ۱-۹-۷ به شرطی قابل استفاده است که شمع تا بار گسیختگی بارگذاری شده باشد. ۹-۱-۷-۹-۷ به شرط انجام آزمایش‌های بارگذاری» علاوه بر "شممع‌های آزمایشی" بر روی تعدادی با درصدی از "شمع‌های اصلی"» می‌توان ضریب اطمینان را تا ۲ کاهش داد. نوع آزمایش, تعداد یا درصد آن و ترکیب آزمایش‌های مختلف با نظر مشاور ذیصلاح باید مشخص گردد. آزمایش بارگذاری استاتیکی ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۱-۷-۹-۷ اگر از روش شمع‌های کاهنده نشست (پی - شمع) برای طراحی استفاده شود» نیازی به گسترده) بایذ تامین شذه باشد. ۲-۷-۹-۷ روش ضرایب بار و مفاومت ۱-۲-۷-۹-۷ در کلیه شممع‌ها ترکیب بار و ضرایب بارها متطبق بر مباحث ششُم» نهم و دهم مقررات ملی ساختمان (بر حسب مورد) انتخاب می‌شود. این بارها برای محاسبه نیروهای فشاری» کششی و جانبی وارد بر شمع ( وال +۳ و ) به کار می‌روند. ۲-۲-۷-۹-۷ با اعمال ضرایب کاهش مقاومت بار نهائی (:0. 1)) حاصله از هر یک از روش‌های بند می‌شوند. ۳-۲-۷-۹-۷ ضرایب کاهش مقاومت در وضعیت استاتیکی با توجه به شرایط طراحی مندرج در جدول (/۲-۹-۷) تعیین می گردد. جدول ۲-۹-۷ ضرایب کاهش مقاومت در شرایط استاتیکی (مقاومت نهایی) نوع بار اعمالی شرایط طراحی آزمایش بارگذاری استاتیکی آزمایش بارگذاری استاتیکی (جانبی) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۲-۷-۹-۷ در کنترل حالت حدی بهره‌برداری مقدار نشست کل, دوران و اختلاف نشست با اعمال ضرایب بار یک به دست می‌آیند که این مقادیر نباید از مقادیر مجاز بهره برداری بیشتر گردد. ۸-۹-۷ آزمایش‌های بار گذاری شمع آزمایش بارگذاری شمع باید تا باری ادامه یابد و تحت شرایطی انجام شود که بتوان ظرفیت باربری» رابطه نیرو - تغییرشکل و ضریب سختی شمع را بر اساس نتایج آن استخراج کرد و همچنین بتوان کیفیت شمع‌های اجرا شده و امکانات اجرای شمع را کنترل و ارزیابی نمود. آزمایش‌های بارگذاری شمع‌ها باید در وضعیت- های زیر انجام شوند: الف- در مواردی که از نوع شمع با روش اجرائی استفاده می‌شود که نتایج مطالعات یا تجربه فعلی بر روی آن‌ها در خاک مشابه یا شرایط بارگذاری مشابه در دست نمی‌باشد. ب- در مواردی که از سیستم شمعی استفاده می‌شود که تجربه اجرایی آن در منطقه احداتث طرح وجود ندارد. پ- در مواردی که شمم‌ها تحت شرایط بارگذاری خاص قرار می‌گیرند و به لحاظ تئوری و تجربی اطمینان کافی در تحلیل آن‌ها وجود ندارد. ت- در مواردی که مشاهدات به عمل‌آمده در حین اجرای شمم‌ها در محل از آنچه بر اساس تئوری و تجربه قبلی پیش‌بینی می‌شده تفاوت نامناسب قابل توجهی دارد و با بررسی‌های اضافی خاک نتوان دلایل آن را روشن کرد. ۷- ۱-۸-۹ آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی ۱-۱-۸-۹-۷ آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی شامل آزمایش بارگذاری فشاری, آزمایش بارگذاری کششی و آزمایش بارگذاری جانبی می‌باشد و باید طبق استاندارد ملی یا بین‌المللی معتبر که مورد توافق کارفرما و ناظر باشد.ء انجام پذیرند. ۲-۱-۸-۹-۷ روش آزمایش بارگذاری استاتیکی شمع باید با توجه به تعداد دفعات بارگذاری و مدت زمان آن‌ها و کاربرد بارگذاری تناوبی» چنان باشد که از نتایج آن بتوان رفتار شمع به لحاظ تغییرشکل‌هاء خزش, ۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۸-۹-۷ آزمایش بارگذاری شمم‌ها در کشش معمولاً تا حد گسیختگی ادامه داده می‌شود. برون‌یابی بار جایجایی در آزمایش‌های کششی. مخصو صاً در موارد بارگذاری‌های کوتاه مذت تباید انجام شود. ۱-۸-۹-۷ راستای نیروهای کششی یا فشاری در آزمایش شممع‌ها تحت نیروی محوری باید منطبق بر محور طولی آن‌ها باشد. ۷- ۲-۸-۹ آزمایش‌های بارگذاری دینامیکی آزمایش دینامیکی شمع (۴0۸) با آزمایش دینامیکی با دامنه کرنش بالا طبق استاندارد معتبری که مورد توافق کارفرما و ناظر باشد باید انجام گردد. ۱-۲-۸-۹-۷ چنانچه آزمایش دینامیکی شمع در شرایط کوبش اولیه انجام شود» نتایج برای تعیین عمق مدفون مناسب شمع» ارزیابی تجهیزات و ملحقات کوبش و کنترل سلامت و یکپارچگی شمع مفید است. برای تعیین ظرفیت باربری باید مطابق بند ۲-۲-۸-۹-۷ عمل کرد. ۲-۲-۸-۹-۷ برای تعیین ظرفیت باربری باید آزمایش کوبش مجدد به فاصله زمانی مناسب از کوبش اولیه انجام گردد تا اثرات گیرش با رهائی خاک لحاظ گردد. فاصله زمانی مناسب از کوبش اولیه شمع برای آزمایش کوبش مجدد به شرایط زهکشی خاک بستگی دارد. در خاک‌های دانه‌ای حداقل ۲۶ ساعت و خاک‌های ریزدانه حداقل یک هفته زمان لازم خواهد بود. ۳-۲-۸-۹-۷ چنانچه فرصت کافی با امکان کوبش مجدد فراهم نباشدء می‌توان با روابط تئوریک و بر حسب تجربیات قبلی منطقهٌ اجراء اثرات گیرش با رهایی خاک بر افزایش با کاهش ظرفیت باربری را ارزیابی نمود. ۶-۲-۸-۹-۷ آزمایش کنترل یکپارچگی شمع با دامنه کرنش کم را می‌توان برای ارزیابی کیفیت شمع‌های اجراشده استفاده نمود. به ویژه انجام این آزمایش در کنترل کیفیت شمع‌های بتنی درجاریز ضروری است. این آزمایش باید طبق استاندارد معتبری که مورد توافق کارفرما و ناظر باشد انجام گردد. ۳-۸-۹-۷ شمع‌های آزمایشی ۱-۳-۸-۹-۷ در انتخاب نوع و تعداد "شمع‌های آزمایشی " مورد نیاز برای کنترل و تدقیق طراحی باید موارد مختلفی از حمله شرابط زمین و تغییرات آن در محذوده ساختگاه» تعداد و اهمیت سازه‌های اجرائی؛ ۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- شواهد و مستندات قبلی موجود برای رفتار شمم‌های مشابه در ساختگاه‌های مشابه و تعداد کل و نوع شمع موردنیاز در طرح در نظر گرفته شود. ۲-۳-۸-۹-۷ قبل از برنامه‌ریزی اجرای شمم‌های آزمایشی» شرایط زمین و لایه‌بندی خاک در ساختگاه باید به طور کامل بررسی شده باشد. عمق گمانه‌های حفاری آزمایش باید به حدی باشد که نسبت به شرایط در اطراف نوک شمع اطمینان کافی حاصل گردد. این بررسی‌ها باید تا عمق حداقل ۶ برابر قطر شمع زیر نوک شمم ادامه یابدء مگر آنکه در عمقی کمتر به سنگ سالم یا خاک سخت برخورد شود. ۳-۳-۸-۹-۷ جهت انجام آزمایش بارگذاری» محل آن باید در جایی پیش‌بینی شود که خاک دارای شرایط عمومی محل باشد و باید اثر تغییرات شرایط زمین در پارامترهای خاک مربوط به تعیین ظرفیت باربری شمع در سار شرایط به نحو مناسبی در نظر گرفته شود. ۶-۳-۸-۹-۷ چنانچه دو یا چند آزمایش بارگذاری انجام می‌شود. محل‌های آن‌ها باید در مکان‌هایی پیش - بینی شود که خاک دارای شرایط عمومی محل باشد و یکی از این آزمایش‌ها تا حد امکان در محلی که ۵-۳-۸-۹-۷ مدت زمان در نظر گرفته‌شده بین نصب شمم‌های آزمایشی و انجام آزمایش‌ها باید به اندازه- ای در نظر گرفته شود که شمع مقاومت سازه‌ای خود را به دست آورده باشد و فشار آب خفره‌ای اضافی ناشی از اجرای شمع به شرایط پایدار اولیه خود بازگشته باشد. ۹-۳-۸-۹-۷ در صورتی که شمع آزمایشی تحت بارگذاری قرار می گیرد باید حداقل تا ۲ برابر بار طراحی یا حد گسیختگی بارگذاری گردد تا نتایج در تدقیق ظرفیت باربری قابل استفاده باشد. ۷-۳-۸-۹-۷ چنانچه بر روی شمع آزمایشی هم آزمایش بارگذاری دینامیکی و هم آزمایش بارگذاری استاتیکی مدنظر باشد.ء باید فاصله زمانی دو آزمایش به حدی باشد که تغییرات در خاک و زمین ناشی از عملیات آزمایش اول (مانند تغییرات فشار آب خفره‌ای و دست‌خوردگی خاک) حتی‌الامکان از بین رفته باشد و شرایط خاک به حالت اولیه خود بازگشته باشد. 8-۸-۹-۷ شمع‌های اصلی ۱-۶-۸-۹-۷ تعداد با درصد آزمایش‌های بارگذاری بر روی "شممع‌های اصلی" به منظور اطمینان‌سنجی و کنترل کیفیت باید بر اساس یافته‌های مشاهده و ثبت‌شده در زمان ساخت و اجرای شمع‌ها و با نظر مشاور ۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم پی‌های عمیق ۲-۶-۸-۹-۷ چنانچه تعداد یا درصد شمم‌های اصلی که باید در حین عملیات اجرایی روی آن‌ها آزمایش بارگذاری استاتیکی یا دینامیکی انجام گردد شرط انتخاب ضریب اطمینان (یا ضریب کاهش مقاومت) خاصی توسط طراح باشدء تعذاد با درصد مربوطه و شرایط بارگذاری و میزان بارهای وارده باید در استاد ۳-۶-۸-۹-۷ در صورتی که شمم‌های اصلی تحت بارگذاری قرار گیرند حداکثر تا ۱/۲ برابر بار طراحی می‌توانند بارگذاری شوند. ۶-۶-۸-۹-۷ تعداد کل آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی در مراحل مختلف طراحی, اجرا و پس از اجراء بسته به شرایط ساختگاه و تعداد کل شمع‌ها توسط مشاور زُئوتکنیک طرح تعیین می‌گردد. ۵-۶4-۸-۹-۷ جهت تعیین تعداد کل شمم‌های مورد آزمایش (استاتیکی و دینامیکی) باید الزامات کلیه بندهای زیر با نظر مشاور ژئوتکنیک لحاظ گردد: حداقل تعداد 7۲ از کل شمم‌های اصلی مورد آزمایش استاتیکی و دینامیکی قرار گیرد. در هر پروژه حداقل ۲ شمع اصلی مورد آزمایش استاتیکی قرار گیرد. در صورتی‌که در یک پروژه تعداد شمع‌های اجراشده کمتر از ۱۰ عدد باشد می‌توان از انجام آزمایش های استاتیکی صرفنظر نمود. ۵-۸-۹-۷ گزارش آزمایش‌های بارگذاری گزارش آزمایش بارگذاری شمم‌ها باید کلیه آزمایش‌ها را شامل شود و موارد زیر راء تا حدی که ارتباط پیدا می‌کند. دربر گیرد: - توصیف ساختگاه - شرایط زمین با توجه به بررسی‌های زئوتکنیکی به عمل آمده < نوع شمع - تشریح تجهیزات و ابزارهای بارگذاری و اندازه‌گیری عکس‌العمل‌ها - اسناد و شواهد کالیبراسیون ابزارهای اندازه‌گیری نیروهاء جک‌ها و تغییرمکان‌ها - نحوه استقرار شمع‌های آزمایشی - نتایج عددی آزمایش‌ها ۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- - منحنی‌های نشست-زمان هر مرحله از بارگذاری» در مواردی که از روش بارگذاری گام‌به‌گام استفاده می‌شود. - منحنی‌های نیرو- نشست - در آزمایش‌های بارگذاری دینامیکی» نوع چکش و ملحقات کوبش» انرژی حاصل از کوبش در ضربات مختلف, تنش‌های حداکثر فشاری و کششی حاصل از کوبش» ظرفیت باربری نوک و جدار شمع» پارامترهای میرایی و حداکثر تغییرمکان ارتجاعی برای جدار و نوک شمع - عکس‌های گرفته‌شده از شمع و محل آزمایش - توجیه کامل دلایل عدول از هریک از توصیه‌های همین بند ۹-۹-۷ طراحی سازه‌ای شمع‌ها ۱-۹-۹-۷ طراحی سازه‌ای شمم‌ها باید بر اساس ضوابط طراحی شمع‌های بتنی مندرج در مبحث نهم مقررات ملی ساختمان و شممع‌های فولادی مندرج در مبحث دهم مقررات ملی انجام شود. در این طراحی باید علاوه بر تنش‌های ایجاد شده در شمم‌ها که از طراحی ژئوتکنیکی آن‌ها حاصل شده است. به موارد زیر نیز توجه گردد: الف- تنش ایجادشده در شمع‌ها در جریان ساخت» نقل و انتقال و کوبیدن آن‌ها ب- منظورکردن رواداری‌های ساخت مشخص‌شده برای نوع شمعم» نوع بارگذاری وچگونگی عملکرد پی پ- اثرات مرتبه دوم بارهای محوری فشاری با اثر کمانش در شمع‌های لاغر که در داخل آب یا لایه‌های ضعیف خاک قرار دارند. ۲-۹-۹-۷ در طراحی سازه‌ای شمع‌ها باید به اثر زلزله بر روی آن‌ها توجه داشت. در این رابطه باید علاوه بر اثر زلزله که از سازه اصلی به آن‌ها منتقل می‌شود. اثر ناشی از تغییرشکل‌های خاک محیط اطراف به واسطه عبور امواج لرزه را در محاسبات منظور نمود. در تعیین اثرات ناشی از حاک محیط اطراف» موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرند: ۱-۲-۹-۹-۷ تحلیل شمع و تعیین نیروهای داخلی در آن باید بر اساس مدل‌های گسسته یا پیوسته‌ای باشد که در آن خصوصیات زیرء حتی به طور تقریبی» رعایت شده باشد: ۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- بپ- کاهش عکس‌العمل شاک در طول شمع در اثر بارگذاری‌های متناوب و میزان کرنش ایجادشده در اک ۵ 8 : نت : زو 8 پ- اثر اندرکنش شمع با شمع که اصطلاحا اثر دینامیکی گروه شمع نامیده می‌ شود. ت- شرایط انتهایی شمع و میزان انعطاف پذیری اتصال به سرشمع ۲-۲-۹-۹-۷ کاهش مقاومت جانبی لایه‌های خحاکی که در معرض روانگرایی با کاهش مقاومت هستند. ۱-۹-۷ ملاحظات ساخت و اجرای شمع ۱-۱-۹-۷ در اجرای شمع یا پی‌های عمیق باید پلان وضعیت استقرار شممع‌هاء که در آن اطلاعات زیر آورده شده باشدء تهیه گردد: الف- نوع شمع و مشخصات فنی آن شامل مصالح» روش اجرا و ابزارهای لازم ب- محل هر شمم» رواداری‌های موقعیت هندسی و میزان مورب بودن آن پ- تعداد شمم‌هاء طول و مشخصات مقطع عرضی آن‌ها ت- نحوه اتصال شمع‌های چند قطعه‌ای به یکدیگر ث- ظرفیت باربری مورد نیاز شمع ج- تراز نوک و سر شمع چ- توالی اجرای شمم‌ها در یک گروه ح- موانع شناخته‌شده برای استقرار شمم‌ها خ- هر گونه محدودیت در عملیات اجرای شمع ۲-۱۰-۹-۷ چگونگی استقرار همه شممع‌ها باید به دقت کنترل و تمامی داده‌ها در محل ساختگاه ثبت و ضبط شوند. داده‌های مربوط به هر شمع باید توسط ناظر و سازنده شمع تأیید و نگهداری شوند. ۳-۱۰-۹-۷ اطلاعات ثبت‌شده در هنگام اجرا باید بعد از تکمیل عملیات اجرایی شمم‌ها به همراه سایر مدارک مربوط به ساخت نگهداری شوند. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۱۰-۹-۷ در مواردی که مشاهدات یا بازرسی اطلاعات نشان‌دهنده عدم‌اعتماد به کیفیت اجرای شممع‌ها باشد, باید بررسی تکمیلی به منظور تعیین مشخصات شمم‌های اجراشده و ایتکه ایا نیاز به تمهیدات خاص برای بهبود وضعیت آن‌ها هست یانه انجام شود. این بررسی‌ها شامل کوبش مجدد» آزمایش دینامیکی شمع یا آزمایش تعیین یکپارچگی شمع با دامنه کم آزمایش‌های محلی تکمیلی مکانیک خاک در اطراف شمع‌های مشکوک و آزمایش‌های بارگذاری استاتیکی می‌باشد. ۵-۱-۹-۷ برای ارزیابی کیفیت شممع‌های درجاریزی که ممکن است دارای نقایص جدی در بدنه شمع باشند یا اینکه در حین ساخت مشکلات خاصی مانند تاخیر در بتن‌ریزی (احتمال ریزش حاک جدار) با مشکلاتی حین بیرون‌کشیدن غلاف مشاهده شده باشد» باید آزمایش‌های دینامیکی شمع با دامنه کم (با آزمایش تعیین یکپارچگی) انجام شود. نقایصی چون مقاومت کم بتن و ضخامت کم پوشش میلگردها که بر عملکرد درازمدت شممع اثر می‌گذارندء اغلب به وسیله آزمایش دینامیکی دامنه کم کشف نمی‌شوند. در این موارد لازم است از ازمایش‌های دیگری مانند امواج صوتی عرضی یا مغزه گیری استفاده شود. ۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۹-۷ ملاحظات شمع‌ها در خاک‌های مستعد روانگرایی و گسترش جانبی ۱-۱۱-۹-۷ در خحاک‌های مستعد روانگرایی با توجه به افزایش فشار آب منفذی» مقاومت و استحکام خاک کاهش یافته و همچنین در اثر حرکت زمین لنگرهای خمشی و نیروهای برشی زیادی در شمع ایجاد خواهد شد. بنابراین اولا ظرفیت باربری جدار شمع که در لایه هایی با قابلیت روانگرایی قرار می گیرند نباید در محاسبات ظرفیت باربری لحاظ گردد» ثانیاً در صورت بروز گسترش جانبی لنگرها و نیروهای برشی ایجادشده بر روی شمع ناشی از گسترش جانبی زمین باید در نظر گرفته شود. ۲-۱۱-۹-۷ در خحاک‌های مستعد روانگرایی به جهت از دست دادن مقاومت حاک اطراف جداره شمع» در شمم‌های با نسبت لاغری بالاء اثرات لاغری شمع باید در نظر گرفته شود. ۳-۱۱-۹-۷ در خاک‌های مستعد روانگرایی جهت مقابله با آثرات لاغری شمع و با توجه به افرایش مقدار ۳-8 باید مقایسه فنی و اقتصادی بین گزینه‌های استفاده از گروه شمع و بهسازی خاک صورت پذیرد. ۶-۱۱-۹۷ جهت در نظرگرفتن تاثیر گسترش جانبی بر روی شمعهاء نیروهای وارد بر واحد سطح اعضا سازه‌ای مانند شکل ۱-۹-۷ در خاک روانگراشده و روانگرانشده باید در نظر گرفته شوند. این نیروها از روابط ۱۳-۹-۷ و ۱۶-۹-۷ به‌دست می‌آید: (۱۳-۹۷) (ربرلاً ک 7 > 0) رب یک پوت ک رد6 ۱-۷ ( 7 ۳ ر۳ 7 > 1 > ۶۶ 7ل) (( یرل 5 7( ز[ ۳ ۱ ز) 7 از به عبارت دیگر در لایه غیر روانگرا زمین که دچار حرکت شده» فشار جانبی وارد بر شمع همان فشار مقاوم بوده که در ضریب 5( » مطابق جدول ۳-۹-۷ بر حسب شاخص روانگرایی (-۳]) » ضرب می شود. همجچنین در لابه روانگرا شدذه که دجار کستر شون جانبی شده» فشار جانبی با ضرب اندازه فشار قائم در ضریب اصلاح ل) که برابر با ۰/۳ در نظر گرفته می‌شود» به‌دست می‌آید. : ضضامت لایه روانگراشده و ۱ ضخامت لایه روانگرا نشده می‌باشد. ۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- << ۳ جر شکل شماره (۱-۶-۷): نیروهای وارد بر سطوح اعضای سازه‌ای ضرییب اصلاحی (۴)۳ شاخص روانگرایی را کب 3( - ,0.28) 0 ک ,2 > 5 وش ۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای چ ۶ ۰۰ ۰ ۰ ۷-۷ ژئوتکنیک لرزه‌ای ۱-۷-۷ دامنه کاربرد ملااحظات مربوط به مسائل زئوتکنیک لرزه‌ای و الزامات مربوطه در این فصل ارائه شده‌اند. این فصل شامل مباحث مربوط به ملاحظات لرزه‌ای شامل تعیین زلزله طرح و آثرات ساختگاهی, روانگرایی و مخاطرات مرتبط با آن» زمین لغزش و مخاطره گسلش سطحی می‌شود. ۲-۷-۷ زلرله طرح و اثرات ساختگاهی ۱-۲-۷-۷ روش آیین‌نامه‌ای استفاده از شتاب‌های پایه و طیف‌های مربوط به انواع مختلف زمین‌ها بر اساس طبقه‌بندی مبحث شَشْم برای ساختمان‌هایی که مشمول این مبحث می‌شوند» الزامی است. نحوه اعمال اثرات ساختگاهی با در نظر گرفتن تاثیر لایه‌های سطحی طبق روش‌های ذکر شدذه در میحث شسشم و استاندارد ۰ الزامی است. ۲-۲-۷-۷ مطالعات ویزه زلرله طرح مخحاطره‌بذیری زلزله و محاسبات طیف ویژه طراحی و ارائه تاریخچه زمانی شتاب طراحی ساختگاه به عنوان "زلزله طرح " به شرح زیر انجام گیرد: ۱-۲-۲-۷-۷ تحلیل مخاطره‌پذیری برای انجام برآورد مخحاطرهپذیری زلرله از روش متعارف "تحلیل احتمالاتی مخاطره‌پذیری " می‌تواند استفاده شود. در این نوع تحلیل پارامترهای حرکت رمین در سنگ بستر لرزه ای محاسبه می‌شوند. منظور از "پارامترهای حرکت زمین " مقادیر مربوط به شتاب» سرعت» جابجایی ونیز سار پارامترهای طیفی و زمانی زمین‌لرزه است. پارامترهای حرکت زمین در یک ساختگاه براساس موقعیت ساختگاه نسبت به منابع لرزه‌زاء توان لرزه‌زایی و مکانیزم گسیختگی منابع لرزه‌زا محاسبه و پیشنهاد می‌شود. این مطالعه بای تو سط مهندذدس ذیصلاح این موضوع و با در نظر گرفتن نکات زیر و در پنج مرحله کلی انجام شود: ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای الْف) شناسایی و مشخص نمودن تمامی منابع لرزه‌زا که قادر به تولید زمین‌لرزه موثر بر ساختگاه مورد مطالعه هستند. تب( ارائه رابطه دوره بازگشت زلزله‌ها و انتثخاب بارامترهای لرزه‌حیزری مناسب برای هر منبع لرزه‌زا با استفاده از کاتالوگ زلرزله‌های منطقه یا روش‌های مناسب دیگرء در صورت نبود یا نقصان داده‌های کاتالوگ. پ) انتخاب روابط کاهیدگی مناسب. ت) تعیین مخاطره‌پذیری زلزله در محل سایت بر حسب پارامترهای زلرله طرح که در قالب منحنی مخاطره زلرله و با محاسبه احتمال رخداد پارامتر حرکتی مورد نظرارائه می‌شود. ث( بر اساس پارامترهای حرکتی و طبه 1 طرح ویژه ساختگاه» به مت آمده در رفوم سنگ بستر نرزه‌ای» نگاشت‌های تاریخچه زمانی شتاب قابل ارائه‌اند. برای محاسبه پارامترهای حرکت قوی زلزرله طرح و نیز ارائه نگاشت‌های مناسب برای آن می‌توان از نرم‌افزارهای معتبر استفاده کرد. ۳-۲-۷-۷ تحلیل اثر ساختگاه حر کت ناشی از زلرله از سنگ بستر لرزه‌ای وارد لایه‌های سطحی رسوبی شده و با عبور از آن به پی سازه‌ها زیادی برخوردار بوده و باید در تعیین پارامترهاء طیف پاسخ و تاریخچه زمانی حرکت زمین (زلزله طرح) در نظر گرفته شوند. اثر ساختگاه به‌دلیل وجود عوامل زیر بوجود می‌آید: - قرارگیری لایه‌های (نهشته‌های) نرم رسوبی بر روی لایه‌های سمت رسوبی یا سنتگی - توپوگرافی سطحی - توپوگرافی عمقی لایه‌های رسوبی و سنگ بستر لرزه‌ای ۱-۳-۲-۷-۷ تاثیر لایه‌های رسوبی سطحی مهمترین نمود اثر ساختگاه به‌صورت تأثیر لایه‌های سطحی رسوبی بر پارامترهای حرکتی زلزله عبوری از این لایه‌ها است. در صورتی‌که لایه‌های رسوبی سطحی افقی یا تقریبا افقی باشند و هیچ‌گونه تویوگرافی ۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای سطحی و عمقی قابل‌ملاحظه‌ای در ساختگاه وجود نداشته باشد می‌توان از تحلیل‌های یک بعدی دینامیکی به روش حطی معادل برای تعیین مشخحصات زلرله در سطح خاک استفاده کرد: در خحصوص ساختگاه‌های با هندسه محرز دیا سه‌بعدی در زمین و نیر در خصوص سازه‌های مهم بنا به تشخیص طراح سازه باید از روش‌های دیا سه‌بعدی غیرحطی استفاده کرد. در صورتی که لایه‌های سطحی اشباع باشتد باید از تحلیل‌های مناسبی که تغییرات تنش موْئر در آن‌ها قابل مدل‌سازی است استفاده شود. ملاحظات زیر برای انجام تحلیل‌های دینامیکی اثر ساختگاه باید در نظر گرفته شوند: - در شناسایی‌های زئوتکنیکی علاوه بر تعیین مشخصات متعارف لایه‌های حاک, سرعت موج برشی,» مدول برشی حداکثر ,3۵ و منحنی‌های تغییرات غیر حطی /6/6,2۳1 و 0-7] برای انجام تحلیل‌های دینامیکی یک بعدی به روش خحطی معادل تعیین گردند. دست نخورده و با انجام آزمایش‌های دینامیکی مناسب با اندازه‌گیری در محدوده کرنش‌های برشی از "۱۰۲ الی ۱۰7۲ انجام گیرد. برای پوشش‌دادن این محدوده از کرنش‌ها باید حتی‌الامکان از آزمایش‌های المان خحمشی ستون تشدید و سه محوری دینامیکی استفاده شود. - زلرله ورودی برای تحلیل» بسته به اینکه در برونردگی سنگی یا در رقوم عمقی سنگ بستر لرزه‌ای شده باشد با روش متناسب در تحلیل اعمال شود. این زلرله ورودی می‌تواند مربوط به زلرله‌های طبیعی رخحداده باشد یا با استفاده از روش‌های ریاضی به‌صورت شتاب‌نگاشت مصتوعی تهیه شود. تاریخچه زمانی شتاب برای تحلیل دینامیکی ساختگاه باید متناسب با مشخصات لرزه‌ای منطقه انتخاب شوند.. این نگاشت‌ها باید با توجه به پارامترهای حرکتی زلزله ساختگاه با روش مناسبی مقیاس شوند. - نتایج به دست آمده با توحجحه ده میران اهمیت ساختگاه و سازه موردنظر و با ملاحظه میران عدم قطعیت در برای استفاده در طراحی لرزه‌ای سازه‌های روبی ارائه شوند. همچنین در صورت نیاز برای سازه‌های با اهمیت بالا تعداد کافی نگاشت تاریخچه زمانی شتاب باید با روش مناسبی ارائه شوند. ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم زئوتکنیک لرزه ای ۲-۳-۲-۷-۷ تاثیر توپوگرافی سطحی یکی دیگراز مصادیق مهم اثر ساختگاه تاثیر توپوگرافی سطحی زمین بر پارامترهای حرکت زمین است و چنانچه سازه مورد طراحی بر روی بلندی یا در دامنه یک شیب قرار داشته باشد باید به این موضوع توجه ویژه مبذول شود. چنانچه ارتفاع شیب بیش از ۳۰ مترء زاویه شیب دامنه بیش از ۱۵ درجه بوده و سازه در ۳ فوقانی شیب قرار داشته باشد حرکت زمین دچار بزرگنمایی می‌شود و ضرایب پیشنهادی در استاند ارد ۲۸۰۰ برای منظور کردن بزرگنمایی باید مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از نرم‌افزارهای مناسب که تأثیر توپوگرافی را مدل می‌سازند توصیه می‌شود. در خحصوص سازه‌های با اهمیت بالا استفاده از تحلیل دینامیکی دیا سه بعدی متناسب با در نظر گرفتن اثرات همزمان توپوگرافی و لایه‌های رسوبی توصیه می‌گردد. ۳-۳-۲-۷-۷ تاثیر توپوگرافی عمفقی توپوگرافی سنگ بستر لرزه‌ای می‌تواند بر پارامترهای حرکت زمین تأثیر بگذارد. دره‌های تنگ پرشده از نهشته‌ های نرم خاکی و نیز قسمت‌هایی از حوضه یا تشتک زمین‌شناسی که سنگ بستر لرزه‌ای به‌صورت بیرون‌زدگی از رسوب سربر می‌آورد (گوشه یا لبه حوضه) نمونه‌های شاخصی از وجود اثرات توپوگرافی عمقی است. چنانچه سازه های تحت طراحی در چنین نقاطی قرار داشته باشند برای تحلیل دینامیکی اثرات ساختگاهی ضروری است از تحلیل‌های دیا سه بعدی با در نظر گرفتن اثرات همزمان توپوگرافی و لایه‌های رسوبی استفاده شود و بکارگیری تحلیل‌های یک بعدی مجاز نیست. ۳-۷-۷ روانگرایی روانگرایی به ناپایداری لایه‌های خاک اشباع در اثر کاهش تنش موثر و در نتیجه کاهش مقاومست برشی این پدیده به عنوان یک مخاطره ژئوتکنیکی زلزله به حساب می‌آید که می‌تواند آشار و عوارض مختلفی ایجاد نماید باعثش سیب به سازه‌ها و آننیه گردد. را 1 و ع. اه 1 1 "۷ : پتانسیل روانگرایی و " ارزیابی اثرات یا عوارض ناشی از روانگرایی " دو موضوع مورد بررسی اصلی در ۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای - نشست عمومی زمین - کاهش ظرفیت باربری پی‌ها و نشست و کج‌شدگی ساختمان و فرورفتن پی و ساختمان در داخل لایه‌های حاک - غوطه‌وری و بالازدن سازه‌های مدفون - گسترش جانبی - ناپایداری و تغییرشکل شیروانی‌ها - افزایش فشار جانبی بر دیوارهای نگهبان خاک وشن ماه در طراحی سازه‌ها باید به تاثیر عوارض ناشی از روانگرایی توجه جدی مبذول گر د۵: ۱-۳-۷-۷ ارزیابی پتانسیل روانگرایی به طور کلی ارزیابی پتانسیل روانگرایی با روش تنش تناوبی انجام می‌شود. برای ارزیابی ابتدا بدون انجام محاسبات بررسی اولیه‌ای صورت می‌گیرد و چنانچه امکان بروز روانگرایی در این مرحله منتفی نشود ارزیابی در مرحله دوم و با انجام محاسبات ادامه پیدا می‌کند. ۱-۱-۳-۷-۷ مرحله اول ارزیابی خحاک‌هایی که مستعد روانگرایی هستند معمولا در رده خحاک‌های غیرچسبنده دسته‌بندی می‌شوند. از نظر قابلیت روانگرایی خاکها را می‌توان به ترتیب به ماسه‌های تمیزء ماسه‌های سیلتی؛با خواص خمیری کم سیلت‌های غیرپلاستیک و شن‌ها محدود کرد. خحاک‌های چسبنده عمدتاً در معرض خحطر روانگرایی نیستند. با این حال در مواردی که با وجود خاک‌های چسبنده رسی» خاک مستعد روانگرایی می‌باشد باید همه - درصد وزنی حاک ریزدانه در اندازه رس (کوچکتر از ۲۲۳۱ ۰۰۵/ *)» از ۱۵/ کمتر باشد. - حد روانی خاک (1]) کمتر از ۸/۳۵ باشد. - درصد رطوبت حاک مورد بررسی بیشتر از ‎۰/۹٩‏ حد روانی حاک مورد بررسی باشد (۷/<۰/۹|۱). خحاک‌های در معرض روانگرایی علاوه بر شرط فوق شامل موارد زیر می‌باشتد: - سطح آب زیرزمینی کمتر از ۱۰ متر از سطح زمین یا از رقوم کف پی‌های سطحی باشد. - عمق لایه مستعد روانگرایی کمتر از ۲۰ متر از سطح زمین یا از رقوم کف پی‌های سطحی باشد. ۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای - درصد ریزدانه کمتر از /۴۳>2/۳۵(۳۵) بااندیس بلاستیسیته ریزدانه خاک کمتر از ۱۵/ باشد (۳>/۱۵). - ۲۲۲ 2۱۰ک050] و ۲۳۲۲ 2۱ک0۳10 باشد. تخمین تراز آب زیرزمینی با توجه به امکان نوسان آن براساس بیشینه متوسط با تراز آب احتمالی در شرایط جوی بحرانی بلندمدت باید انجام گیرد. در خصوص پی های عمیق پیشنهاد می شود عمق مورد بررسی در شمعهای اتکایی تا ‎٩‏ متر زیر پایین‌ترین رقوم نوک شمع‌ها انجام گیرد.در حالت گروه شمع بر حسب تعذاد و نحوه قرارگیری شمعها عمق مورد بررسی باید تعیین گردد. ۲-۱-۳-۷-۷ مرحله دوم ارزیابی در این مرحله نسبت تنش تناوبی نا شی از زلرله 5[۳ن) با نسبت مقاومت تناوبی خاک 6لجان) با هم مقایسه می‌شوند. نسبت تنش تناوبی ناشی از زلرله و نسبت مقاومت تناوبی با استفاده از روابط ارائه‌شده تشخیص وقوع یا عدم وقوع روانگرایی بر اساس مقایسه 56 و 2667.9 انجام می‌گیرد. با فرض 8 :2 ص : 2 در این صورت کنترل نشست و سایر عوارض ناشی از روانگرایی باید انجام گیرد. باید توجه کرد که در روش فوق مقدار و6667 برای زلزله با بزررگای ۷/۵ انجام می‌گیرد. چنانچه بزررگای زلرله طرح عددی غیر از ۷/۵ باشد. مقدار و 26/67) باید در یک ضریب مناسب براساس بزرگای زلزله ضرب شود. همچنین تصحیحات برای در نظر گرفتن اثر تنش سربار و نیز وجود تنش برشی استاتیکی اولیه در صورتی‌که برآورد جلهان) براساس روش فوق برای تصمیم‌گیری در خحصوص روانگرایی در ساختگاه‌های مهم از دقت کافی برخوردار نباشد برای تعیین دقیق‌تر ان استفاده از آزمایش سه محوری با برش ساده تناوبی با دینامیکی بر روی نمونه های دست نخورده توصیه می‌شود. ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ژئوتکنیک لرزه ای ۲-۳-۷-۷ تعیین نشست ناشی از روانگرایی نشست ایجادشده در حین و بعد از روانگرایی یکی از عوارض مهم روانگرایی است. توصیه می‌شود ۳-۳-۷-۷ گسترش جحانبی گسترش جانبی از عوارض مهم روانگرایی است که می‌تواند به سازه‌های مذفون» حطو ط وله شمم‌ها 3 سیب در زمینهای مستعد روانگرایی که دارای شیب ملایم بوده یا دارای یک وجه آزاد نظیر زمینهای منتهی به کانالهای زهکش,» نهرها و رودخانه‌ها با ساحل دریا باشندء احتمال وفوع کسترش جانبی وجوه دارد: گسترش جانبی می‌تواند موجب جابجائی‌های بزرگ در زمین گردد. جهت ارزیابی استعداد و مقدار جابجائی ناشی از گسترش جانبی می‌توان حداقل از یکی از سه رویکرد تحلیلی» تجربی یا عددی استفاده طراحی لرزه‌ای پی برای مقاومت در برابر گسترش جانبی باید بگونه‌ای انجام شود که جابجایی افقی در بالای پی با تنتش‌های ناشی از آن از مقادیر مجاز مربوط به هر سازه فراتر نرود. علاوه بر طراحی مقاوم پی ساختمان, طراحی پی باید به گونه‌ای باشد که ساختمان از نظر کلی نیز امن باشد. برای این منظور طراحی لرزه‌ای سازه و پی مربوطه باید در سه حالت زیر انجام شود و نتایجی که بزرگترین اثر را مشخص می‌کند در طراحی پی و سازه اعمال شود: حالتی که فرض می‌شود گسترش جانبی اتفاق خواهد افتاد حالتی که فرض می‌شود تنها روانگرایی اتفاق خواهد افتاد. حالتی که فرض می‌شود هیچکدام از روانگرایی و گسترش جانبی اتفاق نخواهد افتاد. در این صورت بایستی در طراحیها یا از طیف طراحی برای خاک نرم یا از طیف حاصل از مطالعات ویژه ساختگاهی بدون در حالاتی که اثرات گسترش جانبی؛ در طراحی بی‌های سطحی و عمیق در نظر گرفته می‌شود» برای مطالعه عملکرد لرزه‌ای بی اثر ان باید بصورت یک فشار افقی منظور گردد. بدیهی است که در این حالت نیازی به ۱۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای اضافه نمودن نیروی اینرسی دینامیکی افقی زلرله ناشی از وزن سازه به نیروهای افقی ناشی از گسترش جانبی برای طراحی بخش‌های زیرزمینی سازه نمی‌باشد. ۶-۳-۷-۷ پیشگیری از مخاطرات ناشی از روانگرایی چتانچه محاسبات مربوط به پتانسیل روانگرایی» نشست ناشی از روانگرایی با گسترش جانبی و نیز سایر عوارض روانگرایی نشان‌دهنده وقوع قطعی روانگرایی و نشست غیرمجاز یا گسترش جانبی باشد باید با در نظر گرفتن ملاحظات فنیء اجرایی و اقتصادی روش مناسبی برای پیشگیری یا تقلیل عوارض روانگرایی به کار گرفته شود:.طراجی و اجرای روش‌های پیشگیری بایل توسط مهندس ذیصلاح انجام شود. ۶-۷-۷ ناپایداری شیب‌ها و زمین لغزش چنانچه ساختمان یا سازه‌ای در مجاورت یا بر روی شیب قرار گیرد بررسی ناپایداری استاتیکی و لرزه‌ای شیب باید انجام گیرد. در خصوص ساختمان‌های با اهمیت کم و متوسط توصیه می‌شود از روش شبه استاتیکی برای کتترل پایداری لرزه‌ای شیبها استفاده شود. در روش شبه‌استاتیکی نیروهای افقی و قائم وارده بر شیب برآورد شده و به همراه نیروهای استاتیکی ثقلی و نیروهای مقاوم وارده بر شیب برای محاسبه ضریب اطمینان پایداری مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حصوص سازه‌های با اهمیت بالاا و همچنین در صورت نیاز به محاسبه تغییرشکلهای لرزه‌ای خحصوصاً باید از تحلیل‌های تنش- تغبیرشکل مناسب استفاده می‌شود. برای محاسبه نیروهای شبه‌استاتیکی می‌توان از روابط ۲-۷-۷ و ۳-۷-۷ استفاده کرد: ۳ << ۷ ۷( ۳ از و برای زلرله‌های میدان دور می‌توان از رابطه زیر استفاده کرد: سس 0.58 < ۳۶ ا۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مبحث هفتم ذئوتکنیک لرزه ای مقدار دک باید معرف شتاب متوسط وارده بر شیب باشد و معمولا تابعی از ارتفاع و انعطاف‌پذیری شیب است. این ضریب معمولا" باید با ضریب اطمینان قابل پذیرش و۳85 متناسب باشد. هر دو مقدار مذکور باید به گونه ای تعیین شوند که میزان جابجایی دائمی مجاز برای شیب (برای آسیب‌ندیدن سازه رویی) به حداکثر ۵۰ میلی‌متر محدود شود. بدیهی است محاسبه دقیتقی میزان جابجایی لرزه‌ای خصوصاً برای ساختمان‌های با اهمیت بالا از تحلیل‌های تنش -تغییرشکل بدست می‌آید. برای ساختمان‌های متعارف و شیروانی‌های تا ارتفاع ۰ متر مقدار ۳-0.5۸ و ۳65-1.1 در نظر گرفته شود. ۸ نسبت شتات مبنای ۵-۷-۷ مخاطره گسلش سطحی منظور از گسلش سطحی جابجایی بررگ برشی است که با انتشار گسیختگی ناشی از جابجایی گسل در لایه‌های رسوبی سطحی ایجاد شده و به سطح زمین رسیده و سازه‌های رویی را تحت تأأثیر قرار می‌دهد. ضروری است که امکان ایجاد گسلش سطحی در موقعیت ساختگاه پروژه با استفاده از نقشه معتبر محدوده گسلش سطحی کسل‌ها(در صورت وجود) یا با مطالعه توسط کارشناس مجرب مشخص گردد. و مناسبترین راهکار برای کاهش خسارات و خحطرات گسلش سطحی استفاده از کاربری مناسب در محدوده ناحیه گسیختگی است. این محدوده را می‌توان تا ۲۰ متر از طرفین خط اصلی گساش سطحی در نظر گرفت. داخل این محدوده باید از کاربری‌هایی که حداقل ساخت‌وساز در آن انجام می‌گیرد استفاده شود. ۱۰۲