اصول و مبانی برنامه ریزی بخش آب

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. اصول و مبانی برنامه ریزی بخش آب «رآهنمای تبهیه طرحهای جامع آب در سطح ملی» نشریه شماره ۱۳۸-ن ی -------- صفحهٔ بعد -------- اصول و مبانی برنامه‌ریزی بخش آب «راهنمای تهیه طرحهای جامع آب در سطح ملی» -------- صفحهٔ بعد -------- به نام خدا امروزه نقش و اهمیت ضوابط . معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مستمر آنها در جهان امروز . تهیه ضوابط . معیارها و استانداردها در هر زمینه به مجامع فنی - تخصصی واگذار شده است . با درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران تهیه استاندارد در بخش آب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و از این رو دفتر استانداردها و معیارهای فنی شرکت مدیریت منابع آب ایران در جهت نیل به این هدف. با مشخص نمودن رسته‌های اصلی مهندسی آب اقدام به تشکیل گروههای علمی - تخصصی با عنوان کمیته‌های تخصصی نموده که نظارت بر تهیه استانداردها را به عهده دارند. استانداردهای مهندسی آب با درنظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین می‌گردد: - استفاده از تخصص و تجارب کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و ما خذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی ساخت - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجراء بهره‌برداری و ارزشیابی طرحها _ پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور توجه به اصول و موازین مورد عمل موسسه استاندارد و تحفیقات صنعتی ایران و سایر موسسات معتبر تهیه کننده آگاهی از نظرات کارشناسان و صاحبنظرانی که فعالیت آنها به نوعی در ارتباط با تهیه استانداردهای مهندسی آب می‌باشد موجب امتنان خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰۰ ترکیب اعضای کمیته فنی شماره ۲-۱که در تهیه نشریه حاضر مشارکت داشته‌اند به شرح زیر می‌باشد: آقای انوش نوری اسفندیاری دفتر برنامه‌ریزی آب وزارت نیرو فوق‌لیسانس اقتصاد کشاورزی آقای عباسقلی جهانی دفتر برنامه‌ریزی آب وزارت نیرو فوق‌لیسانس آب‌شناسی آقای میرداود حسینی میلانی بازنشسته سازمان برنامه و بودجه فوق‌لیسانس کشاورزی خانم مینا زمانی طرح تهیه استانداردهای مهندسی لیسانس مهندسی شیمی آب کشور آقای محمد کارآموز دانشگاه امیرکبیر دکترای هیدرولیک و مهندسی سیستمها آقای احمد معصومی‌الموتی ‏ وزارت نیرو - حوزه معاونت آب لیسانس زمین‌شناسی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل سوم - ارزیابی منابع آب فصل چهارم - ارزیابی منابع خاک فصل پنجم - جمعیت (وضعیت فعلی و آتی) فصل هفتم - جنبه‌های زیست محیطی و بهداشتی آب فصل هشتم - تقاضای آتی به آب فصل نهم - ارزیابی اقتصادی طرحهای توسعه منابع آب فصل دهم - تنظیم و تدوین برنامه ملی جامع آب فصل یازدهم - چهارچوب نهادی فصل دوازدهم - نیروی انسانی و آموزش برای توسعه منابع آب پیوست شماره (۱-الف) پیوست شماره (۱-ب) پیوست شماره (۲) پیوست شماره (۳) پیوست شماره (۴) پیوست شماره (۵) پیوست شماره (۶) پیوست شماره (۷) پیوست شماره (۸) پیوست شماره ‎)٩( پیوست شماره (۱۰) پیوست شماره (۱۱) پیوست شماره (۱۲) پیوست شماره (۱۳) منابع و مآخذ ۱۵ ۱۹ ۳۲ ۳۷ ۳۲ ۴۸ ۶۳ ۶۶ ۷۲ ۷۶ ۸۵ ۱۰۱ ۱۰۷ ۱۹۸ ۱۱۱ ۱۱۵ ۱۳۱ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۵ ۱۳۶ ۱۳۸ ۱۳۱ ۱۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه آب یک عنصر کلیدی در توسعه اجتماعی و اقتصادی کشورها بشمار میرود . هرچند کل منابع آب قابل دسترس کم وبیش مقدار ثابتی است لکن تقاضا برای آب . به لحاظ رشد حمعیت . صنایع و کشاورزی و سایر نیازها در حال افزایش می‌باشد . وهم اکنون آب بعنوان یک منبع کمیاب به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک تلقی میگردد. برای اینکه این کمیابی مانعی در رشد اقتصادی و اجتماعی کشور ایجاد ننماید ضرورت دارد که سطح کیفی برنامه ریزی و مدیریت منابع آب بهبود و ارتقاء یابد . بعبارت دیگر وجود یک برنامه منابع آب که در چهار چوب سیاستهای کلی اقتصادی . احتماعی و زیست محیطی کشور تهیه شده باشد یک عنصر مهم و اساسی در استفاده از این منابع در حهت اهداف توسعه خواهد بود. دخیل دربرنامه ریزی ومدیریت آب . توصیه شده که برای تهیه برنامه‌های مدیریت و توسعه منابع آب از چهارچوب جامع تحلیلی و روش آنالیز سیستم استفاده شود و برنامه‌ریزی بعنوان یک فعالیت مستمر محسوب شده و بطور دوره‌ای مورد تحدید نظر قرارگیرد . دوره زمانی تجدید نظر در برنامه هر پنج سال یکبار پیشنهاد شده است . امروزه اغلب طر حهای توسعه منابع آب چند منظوره بوده وشامل ابعاد وارزشهای اقتصادی . احتماعی وزریست محیطی میگردد . هر چند که این موضوع بصورت جدی تا سالهای اخیر در تهیه برنامه های توسعه منابع آب مورد توجه قرار نمی‌گرفته است . در حقیقت توسعه منابع آب بصورت تجریدی و با کمترین عطف توجه به ارتباطات بین بخشی و سیاستهای کلان و بدون توجه به بهره‌وری کاراً از این منابع و تاثیرات اجرای طرحهای مربوط بر شرایط اجتماعی و فرهنگی ومحیط زیست طبیعی مورد نظر قرار می‌گرفته است ولی با افزایش روند توسعه اقتصادی اغماض و چشم پوشی از اثرات فوق الذکر جایز نبوده و توصیه نمی شود. بهر حال عواملی نظیر ماهیت چند منظوره بودن برنامه های توسعه منابع آب . لزوم گسترش همکاری. هماهنگی و مشارکت کلیه دست اندرکاران مسائل آب کشور در تهیه و اجرای برنامه و به حداقل رسانیدن اثرات نامطلوب توسعه افزایش داده است . ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- از قبل از دهه پنجاه هیچگونه اقدامی درباره تهیه وتدوین یک برنامه جامع آب که بتواند افق درازمدت را در توسعه و مدیریت منابع آب ترسیم و ارائه دهد صورت نگرفته بود و برنامه های توسعه منابع آب که در قالب برنامه های هفت ساله اول و دوم و سپس برنامه های پنج ساله تهیه میگردید منحصر به جمع تعدادی از طرحهای توسعه بود که بصورت تجریدی و بدون توجه به اثرات متقابل این طرحها برروی یکدیگر و بر روی سایر منابع وابسته در کنار هم قرار می گرفت . در سال های آغازین دهه پنجاه تلاش های اولیه برای تهیه یک طرح جامع آب در سطح ملی به همت سازمان برنامه و بودجه پایه گذاری شد و بدین ترتیب اولین برنامه جامع آب که وضعیت منابع آب و توسعه آنرا به صورت یکپار چه مورد مطالعه قرار می داد ارائه گردید . علی رغم کاستی های اساسی موجود در این برنامه ( با توجه به اینکه اولین کار و اقدام بوده طبیعی نیز می باشد ) بهره‌برداری مناسب ازآن می توانست گام اولیه‌ای برای ساماندهی مدیریت ملی آب محسوب شود لکن به علل مختلف از جمله افزایش سریع قیمت های نفت از این برنامه عملاً استفاده نگردید. در سالهای میانی دهه پنجاه تجدید نظر در طرح جامع آب کشور مطرح و کار آن به یک مشاور خارجی واگذار شد که با پیروزی انقلاب اسلامی کارهای انجام شده نیمه تمام باقی ماند و بدین ترتیب این طرح نیز مسکوت گذاشته شد و یافته های آن در برنامه های توسعه منابع آب کشور انعکاسی نیافت . بالاخره سومین تلاش برای تهیه برنامه جامع آب کشور در سال های اولیه دهه شصت سازماندهی شد. برای این منظور یک شرکت مهندسی مشاور ( جاماب) تشکیل گردید و تهیه طرح به صورت یک طرح ملی به این شرکت واگذار شد. علی رغم گامهایی که برای ارتقای سطح کیفی تدوین این برنامه نسبت به برنامه های قبلی بعمل آمد متاسفانه به دلیل طولانی شدن مدت مطالعات و پیامدهای عمده زیر امکان بهره برداری از یافته های این برنامه نیز به عنوان راهنمای عمل در تهیه برنامه های پنج ساله اول و دوم توسعه اقتصادی . اجتماعی و فرهنگی کشور فراهم نگردید : الف - تهیه برنامه که مدت آن در آغاز حدود سه سال در نظر گرفته شده بود عملا" بیش از ۸ سال بطول انجامید و بدین ترتیب محصول آن وقتی ارائه شد که برنامه اول تهیه وآغاز گردیده بود و بدلیل نارساییها و کمبودهای موجود استفاده از آن برای تهیه و تدوین برنامه دوم نیز بطور موْثر مقدور نبود. ب - سال پایه آمار واطلاعات در مطالعات طرح جامع در اغلب موارد. سال ۱۳۶۲ بود و در حد فاصل شروع و خاتمه طرح. به علت تغییرات عمده بوجود آمده در حوضه های آبریز کشور وضع موجود طرح با واقعیت تطابق نداشت و از این جهت قطعاً پیش‌بینی‌های مالی و اقتصادی و نیازهای آبی آن نیز برای توسعه منابع آب نمی توانست مبنای منطقی داشته باشد . |- 6 -------- صفحهٔ بعد -------- لازم به یادآوری است تاکنون برای تهیه برنامه های جامع آب کشور که سابقه آن بطوریکه گذشت به حدود ۲۵ سال بر می گردد هیچگونه دستورالعمل و یا راهنمای عمل که مورد تائید واحدهای مسئول در سطح ملی باشد تهیه نگردیده است . از آنجائیکه هم اکنون وزارت نیرو با موافقت سازمان برنامه و بودجه تجدید نظر اساسی در طرح جامع آب کشور و مناطق را به عنوان جهارمین تلاش در تدوین برنامه های دراز مدت آب در دست اقدام قرار داده و برای این منظور اقدامات وسیعی را در نظر گرفته است . کمیته برنامه ریزی آب در طرح استانداردهای کشور از اواسط سال ۱۳۷۳ تهیه راهنمایی را که بتواند در این نوبت از تجدید نظر طرح جامع آب کشور از آن استفاده شود مورد توجه قرار داده است. گزارش حاضر حاصل تلاشهای انجام شده دراین خصوص می باشد . یکی از اهداف مهم واساسی این کتاب راهنما آنست که با مراجعه به آن اطمینان حاصل شود که مهمترین جنبه های توسعه اقتصادی . اجتماعی و زیست محیطی کشور در تنظیم و تدوین و یادر تجدید نظر برنامه های ملی آب رعایت شده است . اصلی ترین دست مایه برای تهیه این مجموعه . نشریه شماره ۶۵ از سری نشریات منابع آب کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل برای آسیا و اقیانوسیه (اسکاپ) تحت عنوان " راهنمای تهیه برنامه های جامع آب در سطح ملی " می باشد که در سال ۱۹۸۹ انتشار یافته و در سال ۱۳۷۰ به همت دفتر بررسیهای منابع آب وزارت نیرو به فارسی ترجمه شده است . شیوه کار کمیته برای تدوین نشریه بدین ترتیب بوده است که فصول مختلف نشریه شماره ۵ اسکاپ بین اعضای کمیته توزیع گردید و از آنان خواسته شد با عنایت به ویژگیهای کشور ازیک سو و نیازهای آتی ازطرف دیگر مطالب نشریه را مطالعه نموده و اصلاحات لازم را انجام و موارد غیر ضروری را حذف و موارد ضروری را اضافه نمایند. نتیجتاً کار هر یک از افراد کمیته در جلسات هماهنگی کمیته مورد بررسی و بحث ومذاکره قرار گرفت و نهایتاً با تصویب و تائید کلیه اعضاء فصول مختلف نهانی گردیده است . بدین طریق حدود ‏ مطالب نشریه فوق بدون تغییر باقی مانده و بل آن به تناسب ویژگیهای کشور تغییر یافته است. امید است این راهنمای عمل پس از طی مراحل نظرخواهی و تنفیذ. بطور موثر در تهیه طرح جامع آب در نوبت چهارم مورد استفاده قرار گیرد و زمینه های مناسب را برای تدوین برنامه سوم توسعه در بخش آب فراهم آورد. لازم به تذکر است که از این مجموعه در تهیه طرح جامع حوضه‌های آبریز و همچنین مناطق مختلف کشور می‌توان ضمناً یادآوری می‌شود که به علت طولانی‌شدن دوره تدوین این محموعه واحتمال یک دست نبودن مطالب تهیه شده در نظر است همزمان با تحدیدنظر نهایی و با توجه به نظرات دریافت شده. محموعه توسط تهیه‌کنندگان مورد بازبینی قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم ۱-۳۲ اهداف مهمترین هدف یک طرح جامع و ملی آب عبارت از تعیین یک چهارچوب اصلی و اساسی بمنظور برنامه ریزی منظم و کامل توسعه منابع آب و اجرای پروژه های ذیربط و اعمال مدیریت منطقی بر منابع آب در انطباق با اهداف توسعه اجتماعی و اقتصادی کشور میباشد . بمنظور یل به هدف مذکور طرح جامع آب باید : الف - ارتباط و پیوند مستحکمی با اهداف ملی کشور داشته و آنچنان تهیه و تنظیم شود که پاسخگوی تغییرات حاصل در نیازها باشد. ب - در تنظیم و تدوین و سیاست‌گذاری برنامه دراز مدت آب برای کل کشور مشارکت نماید. ج - در اجرای موفقیت آمیز برنامه کلان توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور . که شامل بخش آب نیز میشود مشارکت نماید . د- جگونگی تأمین آب را از لحاظ کمی و کیفی برای کلیه مصارف مورد توجه قرار دهد. ۸ه- یک راه حل کامل و جامع را برای توسعه منابع آب با در نظر گرفتن سایر جنبه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی بویژه مدیریت اراضی و عوامل زیست محیطی. ارائه دهد. و - برنامه های دراز مدت جامع برای تحقق توسعه پایدار منابع آب را ارائه دهد . ز - ضوابط لازم و یا پروژه های مورد نیاز برای افزایش بازدهی تامین و استفاده از آب را تنظیم و تدوین نماید. ح- مسائل و مشکلات منابع آب را مشخص نموده و اولویت های لازم برای پرداختن به آنها را معین نماید. ط - توصیه های لازم در خصوص سیاستهای مالی و اقتصادی راکه بتواند هزینه های لازم را بطور منطقی تأمین و توزیع نموده و انگیزه های لازم را در جهت استفاده کارا از آب فراهم نماید . با عطف توجه به جنبه های اجتماعی و زیست محیطی ارائه دهد. ۲-۲ محتوای طرح جامع آب یک برنامه جامع آب باید بتواند موقعیت فعلی و جاری توسعه منابع آب را ارائه داده (وضع موجود) منابع آب و سایر منابع مرتبط را مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قراردهد و نیازهای فعلی و آتی را استخراج و برای تامین آنها با در نظر گرفتن پتانسیل ها و منابع آب قابل دسترس راه حل ارائه نماید . پیوست شماره ۱و ۲ به ترتیب محورهای اصلی ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- می‌دهند. ۳-۲ ۰ افق برنامه طرح جامع آب برنامه جامع آب باید حداقل یک دوره ۲۰ ساله را شامل شود . جمعبندی گردهمانی های متخصصین حرفه ای و همچنین توصیه های سازمانهای بین المللی و دخیل در برنامه ریزی و مدیریت منابع آب . تهیه و تنظیم برنامه های جامع توسعه منابع آب که دوره آنها کمتر از ۲۰ سال نباشد راکار پرارزشی تلفی می نماید. چنین برنامه ای باید بطور دوره ای مورد تجدید نظر قرار گیرد .و بویژه سرمایه گذاری لازم برای دوره های ۵ ساله را مشخص نماید و همجنین سیمای برنامه دراز مدت تری را ارائه دهد. مطابق توصیه های کنفرانس ماردل پلاتا ( بند ۴۴) برنامه طرح جامع آب باید بطور دوره‌ای مورد تجدیدنظر قرار گرفته و تکمیل گردد. در بعضی از کشورها یک دوره زمانی ۵ ساله برای این منظور در نظر گرفته میشود. برنامه ریزی اصولا" یک فرآیند مستمر میباشد . بنابر این طرح جامع آب میبایست باتوجه به تغییر و تحولات در توانائی های اجرائی ومالی کشور وهمچنین نیازهای ملی به منابع آب و بهره برداری ازاراضی مورد تجدید نطر و ۴۳۲ داده ها و اطلاعات اولیه مورد نیاز داده ها و اطلاعات اولیه مورد نیاز برای تهیه طرح جامع آب کشور شامل موارد زیر است : الف - برنامه های توسعه اجتماعی و اقتصادی کشور در سطح کلان ب - برنامه توسعه بخش های اقتصادی متقاضی آب ج - اطلاعات مربوط به موسسات مصرف کننده آب . نیاز آبی و دفع پسابهای آنان د- گزارشات مطالعات هیدرولوژی و هیدروژئولوژی. داده های منابع آب کشور مشتمل بر کمیت. کیفیت و مصارف آب ۸ طرح جامع حوضه های آبریز شامل پروژه های چند منظوره بهره برداری و حفاظت منابع آب ( در صورتیکه وحود داشته باشد ) و- شناسانی و جمع آوری کلیه گزارشات ذیربط درباره پروژه های موجود و پیشنهادی توسعه منابع آب و محل هریک از آنها -------- صفحهٔ بعد -------- در روند تهیه و تدوین دوره‌ای برنامه طرح جامع آب ممکن است داده های اولیه ای که از بخشها و حوضه های مختلف اخذ شده به لحاظ تحدید نظرهای بعمل آمده در برنامه هریک ازبخشهای اقتصادی تغییر نماید. همجنین ممکن است نیازهای آبی نیز در طول مدتی که برنامه ریزی حریان دارد . دستخوش تغییراتی شود. بدین حهت ضوابط و شرایط مرتبط با اقدامات مدیریت و حفاظت منابع آب ( برای اعمال تغییرات فوق ) نیز متناسبا" باید مورد تجدید نظر قرار گیرد . ۵-۲ مشارکت عمومی در تهیه طرح در نظر گرفتن نقش جامعه و همچنین استفاده کنندگان از مزایای طرحهای توسعه منابع آب باید همواره جزئی از فراآیند برنامه ریزی را تشکیل دهد . میزان مشارکت جامعه بستگی به نوع و طبیعت پروژه دارد . بطور مثال مشارکت و نقش روستائیان در تامین آب روستا بیشتر از مشارکت و همکاری آنان برای احداث یک نیروگاه برق آبی میباشد . ارزش مشارکت جامعه در تهیه برنامه تنها در بهره برداری از اطلاعات محلی آنان برای تهیه برنامه خلاصه نمیشود . بلکه نقش آنان در کاهش هزینه های اولیه. بازگشت سرمایه و بویژه در امر بهره برداری و نگهداری از تاسیسات بسیار موثر است . از طریق مشارکت مردمی میتوان اطلاعات موثق و دقیق در خصوص اثرات آتی اجرای پروژه ها بر جامعه و محیط زیست را کسب نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم ارزیابی منابع آب ۱-۳ کلیات منابع آب شیرین کره زمین و کشورها و مناطق مختلف جهان در اصل از نزولات جوی یعنی برف و باران منشاء می‌گیرد و منبع مهم دیگری برای آن نمی‌توان در نظر گرفت. به این ترتیب و با توجه به ثابت‌بودن مقدار نزولات جوی در مقیاسهای زمانی بلندمدت میزان منابع آب شیرین هر کشور یا هر منطقه و محل نیز در مقیاس زمانی فوق. علیرغم تغییرات لحظه‌ای. روزانه. ماهانه. فصلی و سالانه آنهاء رقم ثابت و معینی بوده و برخلاف تصور عمومی این منابع از با اینکه مقدار منابع آب شیرین هر منطقه یا محل در مجموع ثابت است ولی در مقابل نیاز به آب برای مصارف مختلف به سبب رشد سریع جمعیت. به ویژه در کشورهای در حال توسعه و افزایش فعالیتهای کشاورزی و صنعتی توسعه شهرنشینی به شدت رو به ازدیاد می‌باشد. در نتیجه سهم هر نفر از جمعیت یک کشور یا منطقه از منابع آب شیرین به سرعت نقصان پیدا کرده و دسترسی به منابع مذکور برای رفع نیازهای جدید روز به روز مشکل‌تر و محدودتر می‌شود. مضافاً اینکه با افزایش جمعیت و توسعه فعالیتها و دخالتهای انسان منجمله دفع پسابهای تصفیه نشده شهری - روستایی و صنعتی و حتی فاضلابهای کشاورزی آلوده به سموم دفع آفات نباتی و کود شیمیایی شدت و دامنه آلودگی منابع آب شیرین نیز رو به افزایش بوده و این آلودگیها به نوبه خود ضمن آسیب رسانیدن به محیط زیست میزان آب شیرین و قابل استفاده را کاهش می‌دهد و امکانات دسترسی به آب سالم و بهداشتی را محدودتر و گران‌تر می‌سازد بطوریکه امروزه مدیریت صحیح و منطقی منابع آب از جنبه‌های توسعه اقتصادی و زیست محیطی و شناسایی آب بعنوان یک کالای محدود و با ارزش اقتصادی و حفاظت کمی و کیفی منابع آب ضرورت تام و تمام پیدا کرده است. از طرف دیگر با توجه به متغیربودن میزان جریان سطحی و زیرزمینی در مقیاسهای زمانی کوتاه‌مدت و عدم تطابق جریان آب رودخانه‌ها با نیازهای مختلف و وقوع سیل در بعضی سالها و بروز خشکسالی و کمبود آب در سالهای دیگر لازمست در جهت کنترل و تنظیم جریان آب رودخانه‌ها و در دسترس قراردادن آنها سازه‌های مختلفی نظیر سدهای مخزنی و مخازن بزرگ ذخیره آب و سدها و تونلها و کانالهای انحراف و سیستم انتقال آب احداث شود. احداث این سازه‌ها به ویژه سدها با توجه به هزینه زیاد و اثرات زیست محیطی آنها هم از نظر شناخت رژیم رودخانه‌ها و دامنه و شدت تغییرات جریان آب و هم از نظر میزان رسوب و کیفیت آب و هم بلحاظ اثرات زیست -------- صفحهٔ بعد -------- محیطی آنها نیاز به اندازه‌گیری و جمع‌آوری و پردازش اطلاعات پایه وانجام بررسیهای آبشناسی یا بعبارت دیگر نیاز به ارزیابی دقیق این منابع دارد و بدون در دسترس‌بودن این اطلاعات و بدون انجام مطالعات لازم برنامه‌ریزی و طراحی و اقدام درباره احداث سازه‌های مذکور و یا بهره‌برداری بهینه از آنها مقدور نبوده و در مواردی ممکن است عواقب نامطلوبی را نیز در پی داشته باشد. البته با اینکه آبهای زیرزمینی در مقایسه با آبهای سطحی از رژیم متعادلتر و ثابت‌تری برخوردار هستند ولی با توجه به وابستگی و تبعیت آنها از رژیم بارندگی و جریان سطحی و اثر متقابل منابع آب سطحی و زیرزمینی روی یکدیگر. بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی نیز نیاز به شناخت ظرفیت و امکانات و محدودیتهای کمی و کیفی آنها دارد و اندازه گیریها و ارزشیابیهای کمی و کیفی منابع آب باید منابع آب زیرزمینی را نیز شامل شود. ۲-۳ حوضه عمل و مناطق تحت پوشش سازمانهای مدیریت منابع آب با توجه به موارد یاد شده اولاً جمع آوری آمار و ارزیابی منابع آب در مقیاس منطقه‌ای و مملکتی یک امر ضروری و اجتناب‌ناپذیر و در نتیجه یک وظیفه ملی است و ثانیاً با توجه به وقوع و تداوم جریان آب در محدوده حوضه‌های آبریز جمع‌آوری آمار و ارزیابی منابع آب و تعیین حوضه عمل و مناطق تحت پوشش سازمانهای مسئول مطالعات منابع آب باید حتی‌المقدور براساس شبکه هیدروگرافی و تقسیمات حوضه‌های آبریز صورت گیرد ضمن آنکه در چهارچوب و راستای مدیریت منابع آب لازمست علاوه بر مشخصات فوق به جنبه‌های اداری و اقتصادی و مرزبندیهای سیاسی (تقسیمات کشوری) نیز توجه لازم مبذول گردد. برای تعیین مقیاس نقشه هیدروگرافی حوضه‌ها به پیوست شماره ۳ مراجعه شود. ۳-۳۳ آبهای سطحی آبهای سطحی به آبهایی اطلاق می‌شود که بطور مداوم و یا موقت در مجاری سطحی جریان می‌یابد. همچنین منابع آب دریاچه‌ها. مردابها و آب بندانها جزء منابع آبهای سطحی محسوب می شوند. برآورد مقدار و شدت جریان سطحی برای برنامه‌ریزی و اجرای طر حهای توسعه منابع آب در یکایک حوضه‌های آبریز و زیر حوضه‌های مربوطه صورت می‌گیرد. در بعضی مواقع مرزهای ملی حوضه آبریز رودخانه‌ها را قطع می‌نمایند. بدین جهت در چنین موقعیتهایی برنامه ملی آب باید متضمن رعایت حقوق آب کلیه کشورهایی باشد که در داخل حوضه آبریز رودخانه قرار دارند. برآوردمقدار منابع آبهای سطحی قابل دسترس برای تأمین نیازهای فعلی و آتی برمبنای روشهای زیر صورت می‌گیرد: + تجزیه و تحلیل داده‌های اقلیمی و آبهای سطحی ثبت شده در شبکه ایستگاههای هواشناسی و هیدرومتری . ۰ ساختن داده‌های آماری جریان آب با استفاده از روشهای تولید اطلاعات. ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- بمنظور کسب نتایج مطمشن از برآوردها. آمار نسبتاً طولانی مدت از جریانهای آب سطحی (۳۰تا ۴۰ سال) مورد نیاز است. از آنجا که معمولاً آمار موجود از بارندگی بمراتب طولانی‌تر از آمار آبهای سطحی می‌باشد لذا در مواردیکه طول مدت داده‌های موجود از جریانهای سطحی بحد کافی طولانی نباشد می‌توان آنها را با بهره‌گیری از روابط همبستگی بین در ارزیابی منابع آب باید برخوردی روشن با ماهیت. منبع و صحت و دقت و کفایت داده‌هایی که برای این منظور مورد استفاده واقع می‌شوند. انجام گیرد. روشهای مورد استفاده و فرضیات بکار رفته باید توضیح داده شود. در مواردی که اطلاعات اقلیمی و هیدرولوژیکی برای برآوردهای موجود کافی نباشد. یا داده‌ها کوتاه‌مدت بوده و بریدگیهای آماری وجود داشته باشد و یا نقاط مورد نظر برای محل پروژه‌ها در فواصل زیادی از ایستگاههایی با آمار طولانی قرار داشته باشند. مقادیر جریان از طریق تخمین محاسبه می‌شوند. از بین روشهای مورد استفاده برای این منظور روشهای همبستگی بطور وسیع بکار گرفته می‌شود. در این روش چنانچه ایستگاهی در نقطه کنترل وجود داشته باشد این امکان وجود دارد که یک رابطه همبستگی بین آمار این ایستگاه و سایر ایستگاهها تعیین شود. بدین تر تیب می توان با بهره‌گیری از آمار و اطلاعات طولانی مدت سایر ایستگاههای موجود. نسبت به تکمیل آمار ناقص و یا گسترش آمار موجود در ایستگاه موردنظر اقدام نمود. در صورتیکه هیچگونه اطلاعات هیدرومتری در نقطه موردنظر موجود نبوده و با آمار موجود با اطلاعات سایر ایستگاهها دارای دوره مشترک نباشد. مناسبترین و مطمئن‌ترین نتیجه از انتقال آمار ایستگاههای بالادست با پائین‌دست نقطه موردنظر به نسبت سطوح حوضه آبریز پس از اعمال تعدیلها و تصحیحات لازم حاصل می‌شود. بعضی از روشهای مورد استفاده برای برآورد جریان عبارتند از : روش منطقی, تحلیل هیدروگراف. روش نفوذ و روش تحلیل منطقه‌ای طغیانها. معمولاً در تجزیه و تحلیل جریانهای سطحی باید نتایج زیر بدست آید: الف - حریانهای سالانه ب - توزیع جریان در طول سال ج - توزیع منطقه‌ای جریان د- مقادیر سیلابها و دبی‌های حداکثر ه - آبدهی‌های حداقل و- رسوبات بار معلق و بار کف |- 131111۳۵110 40 -------- صفحهٔ بعد -------- در موارد ممکن باید تاثیر ذوب برف در جریانهای سطحی نیز مورد تحزیه و تحلیل قرار گرفته و برآورد شود. ارائه توصیه‌های لازم برای توسعه شبکه ایستگاههای جمع آوری اطلاعات یکی از اهداف ویژه طرح جامع آب را تشکیل می‌دهد زیرا از آنجائیکه تجزیه و تحلیل منابع آب و برآوردها بر مبنای داده‌های هیدرولوژیکی. متئورولوژیکی و کلیماتولوژیکی صورت می‌گیرند. لذا ارزیابی شبکه هیدرولوژیکی موجود و توصیه برای توسعه آن ضرورت می‌یابد. به علاوه در جریان تجزیه و تحلیل و برآورد منابع آبهای سطحی حوضه آبریز باید مطالعات شناسایی جهت تعیین پتانسیلهای سدسازی انجام گرفته و برای هریک از آنها آب قابل تنظیم برآورد گردد. ۴-۳ ابهای زیرزمینی منابع آبهای زیرزمینی یکی از مهمترین و ارزان‌ترین منابع آب برای مصرف و توسعه فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی محسوب می‌شود. در طول سالهای اخیر ساخت تلمبه‌هایی با راندمان بالا و در دسترس‌بودن انرژی ارزان‌قیمت. استفاده اقتصادی از منابع آبهای زیرزمینی را برای منظورهای آبیاری. صنعت و آب شرب میسر ساخته است. منشاء اصلی منابع آب زیرزمینی ریزشهای جوی می‌باشد که پس از نفودذ در طبقات سطحی زمین به ویژه در مناطقی که تشکیلات آبرفتی تشکیل یافته‌اند ایجاد می‌شود. از سایر منابعی که به تغذیه آبهای زیرزمینی کمک می‌کند می‌توان از نفوذ جریانهای سطحی. آبهای برگشتی و غیره نام برد. همجنین آبهای زیرزمینی در سازندهای سخت شکاف‌دار نیز پیدا می‌شود. بهتر ین سفره‌های آب زیرزمینی. سفره‌های آبرفتی و آهکی می‌باشند. آب زیرزمینی همجنین در ماسه سنگهای سیمانته‌شده به مقدار کم یافت می‌شود. وجود منابع آبهای زیرزمینی در یک منطقه بخصوص به عواملی نظیر توزیع ریزشهای جوی. نوع خاک سطحی. توپوگرافی. پوشش گیاهی. نوع تشکیلات زمین‌شناسی و نفوذپذیری این تشکیلات بستگی دارد. بطورکلی اطلاعات پایه مورد نیاز برای ارزیابی منابع آبهای زیرزمینی عبارتند از: ج - نفوذپذیری آبخوان ۵ - وضعیت استفاده از منایع ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- غالباً زمین‌شناسی منطقه با جزئیات کافی به منظور تعیین حدود و ترکیب سفره در دست نیست. در این قبیل مواقع مطالعات هیدرولوژیکی قابل ملاحظه‌ای مورد نیاز است. این مطالعات شامل تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی و هیدرولوژیکی. حفاریهای اکتشافی. بررسیهای ژئوفیزیکی. چاه‌پیمایی. آزمایشهای پمپاژ و غیره می‌باشد. بلحاظ اینکه هر منطقه ویژگیهای خود را دارد بنابراین حدود و عمق مطالعات مورد نیاز از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت می‌باشد. اولین قدم در تدوین برنامه اکتشاف تهیه صورتی ازآمار چاههای موجود به همراه تغییرات سطح آب آنها پر حسب زمان می‌باشد. در شرایطی که چنین چاههایی وجود ندارند چاههای مشاهده‌ای باید حفاری شده و آمار تغییرات سطحی اب در انها جمع‌اوری شود. برای این منظور تهیه نققشه زمین‌شناسی سطحی الزامی است و برمبنای آن برنامه حفاریها تدوین می‌گردد. با انجام عملیات حفاری, تعیین مشخصات فیزیکی لایه‌های سطحی. عمق و نوع سفره آب زیرزمینی (سفره آزاد یا تحت فشار) میسر می‌شود. زمانی که مقطع زمین‌شناسی یا لوگ گمانه‌های حفاری شده با دقت تهیه گردید و نمونه‌های بدست آمده از چاهها برای عملیات آزمایشگاهی جمع‌آوری شد. می‌توان گمانه‌های حفاری شده را به چاههای مشاهده‌ای تبدیل نمود. تغییرات سطح آب در چاههای مشاهده‌ای سطح ایستایی (سطح پیزومتریک) بستگی به خصوصیات سفره نظیر نفوذپذیری. و ضرایب هیدرودینامیکی (قابلیت انتقال و ضریب ذخیره) دارد. این ضرایب با انجام عملیات پمپاژ تعیین می‌شود. در بعضی از مناطق اضافه برداشت از سفره آب زیرزمینی موجبات افت شدید سطح آب و فشار پیزومتریک را فراهم می‌آورد. این امر خود مسائل و مشکلاتی نظیر افزایش هزینه‌های پمپاژ کاهش بهره‌دهی سفره: ضایع‌شدن کیفیت آب و نهایتاً نشست زمین را باعث می‌شود. در تهیه طرح جامع آب کشور می‌بایست چنین مناطقی شناخته شده و توصیه‌ها و ضوابط لازم برای مقابله با مسائل ومشکلات فوق ارائه و تهیه گردد. انجام طرحهای تغذیه مصنوعی برای حبران افت سفره با درنظرگرفتن خصوصیات زمین‌شناسی منطقه یکی از این اقدامات بشمار می‌رود. بلحاظ اینکه سطح آب سفره و به تبع آن میزان آب قابل برداشت از سفره دارای تغییرات فصلی است از این جهت توسعه بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی بستگی به ضوابط در نظر گرفته شده برای کیفیت آب در چهارچوب مدیریت اجرایی و همچنین روش و میزان بهره‌برداری از منابع آب منطقه دارد. زیرا در برخی موارد کیفیت آب ثابت نبوده و بر حسب زمان تنزل می‌یابد. این امر بدلایل مختلف بروز می‌نماید از جمله عدم آبیاری مزارع به میزان کافی و ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- در حدی که ضمن برآوردن نیاز آبی گیاه شستشوی املاح مازاد خاک را نیز تحقق بخشد. این شرایط موجبات افزایش شوری آب سفره را بخصوص در فقدان مکانیسمهای شستشو و خارج‌کردن آبهای شور از سیستم (شبکه زهکشی) فراهم می‌آورد. بگونه‌ای که قبلاً نیز اشاره شد تخریب کیفیت منابع آب زیرزمینی درنتیجه روشهای غیرمناسب بهره‌برداری از سفره آب نیز بروز می‌نماید. چنین عملیاتی ممکن است به نشت آبهای شور لایه‌های عمیق‌تر و هجوم جریانهای جانبی با شوری زیاد به سمت منطقه بهره‌برداری منجر شود. ۵-۳ کیفیت آب در برنامه‌ریزی و توسعه منابع آب. مناسب‌بودن کیفیت آب برای مصارف موردنظر از عوامل مهم و حیاتی می‌باشد. کیفیت منابع آب در موارد سیلایی عموماً تحت تأْثیر مواد تشکیل‌دهنده خاک و یا سنگهایی است که آبهای سطحی با زیرزمینی در رو یا داخل آنها جریان می‌یابند و در شرایط مداخله انسان کیفیت آب وابسته به میزان و جگونگی ذخیره در حالتی که سفره آب زیرزمینی در نزدیکی دریا و یا سایر منابع آب شور قرار دارد امکان نفوذ آب شور بداخل سفره با توجه به بده برداشت از سفره وجود دارد. بعلاوه مواد حاصل از میدانهای نفتی و همچنین ضایعات کار خانجات و غیره بر روی کیفیت منابع آب موئرند. مناسب‌بودن آب برای منظورهای مختلف به وسیله ضوابط فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی و غیره بیان می‌شود. در شرایطی که اطلاعات کافی از کیفیت منابع آب موجود نباشد باید یک برنامه جامع برای جمع آوری چنین داده‌هایی تهیه و به مورد اجرا گذاشته شود. نوع. میزان و هزینه‌های تصفیه آب بر مبنای تجزیه و تحلیل آمار کیفیت آب تعیین و برآورد می‌شود. بلحاظ اهمیت موضوع و ویژگیهای تخصصی. لازمست در این مورد افراد با صلاحیت و با تجربه کافی بکار گرفته شوند. بهرحال در تنظیم و تدوین طرح جامع آب کشور در زمینه بررسیهای کیفیت آب. باید اقدامات زیر صورت گیرد: الف - جمع آوری کلیه آمار و اطلاعات موجود از کیفیت آب رودخانه‌ها و جاههاو همجچنین مشخصات تصفیه‌خانه‌های موجود و منابع آلوده کننده آب. ب ‎ -‏ طبقه‌بندی نتایج نمونه‌های آب و تهیه چک لیست برای استفاده از منابع آبی که با توجه به ترکیبات شیمیایی نیاز به تصفیه ندارند. ج - برآورد هزینه‌های تصفیه آب . د- در مورد منابع آب زیرزمینی. تعیین درجه شوری و طبقه‌بندی مناطق و عمق سفره‌ها براساس وجود آب شیرین. لب شور و شور . ه- برای مناطق لب شور براورد هزینه‌های مربوط به استفاده از اب شیرین و لب شور. ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- و تهیه نقشه‌هایی که بر روی آنها مناطق مناسب (از نظر کیفیت آب) برای انواع طرحهای توسعه منابع آب (مصارف شهری. صنعتی و غیره) بر مبنای آمار کیفیت آب مشخص گردیده‌اند. ضوابط مربوط به کیفیت آب برای مصارف مختلف ذیلاً توضیح داده خواهد شد: ۱ شرب : کیفیت آب شرب باید با ضوابط و راهنمای تهیه شده توسط سازمان بهداشت جهانی که در پیوست شماره ۴ ارائه شده مطابقت داشته باشد. در مناطقی که سیستمهای جداگانه برای مصارف عمومی و شرب وجود دارد می‌توان از استانداردهای پائین‌تری برای مصارف غیرشرب استفاده نمود. ۲ کشاورزی: عموماً عواملی که کیفیت آب را برای مصارف آبیاری تعیین می‌نمایند عبارتند از : 5 ,5۸ ,۴۹5۲ (کل املاح محلول. نسبت جذب سدیم و باقیمانده کربناتهای سدیم). راهنمای ارزیابی کیفیت منابع آب برای مصارف آبیاری در پیوست شماره ۵ درج گردیده است. آزمایشها و محاسبات لازم برای استفاده از راهنمای مزبور در پیوست شماره ۶ و راهنمای کیفیت آب مصرفی برای دامها در پیوست شماره ۷ ارائه شده است. ۳ صنایع : استاندارد کیفیت آب برای مصارف صنعتی بسیار متنوع بوده و باید بطور موردی عمل شود. آب مورد استفاده برای منظورهای صنعتی به چهارگروه زیر سیم می‌شود: اف - برای سردکردن سیستم ب - برای فرآیند تولید ج - برای تولید بخار د - برای مصارف بهداشتی و سرویس بطور متوسط ۶۰ تا ۷۰ درصد مصارف صنعتی آب به بند الف (سردکردن سیستم) مربوط می‌شود. برای سردکردن سیستم دو روش بکار گرفته می‌شود: - سردکردن به روش غیرتماسی - سردکردن به روش تماسی در روش اول عمل سردکردن از طریق تبادل مستقیم حرارتی با یک سیکل سردکننده میانی صورت می‌گیرد. غالباً نتیجه فرآیند سردکردن سیستم اتلاف حرارت می‌باشد. فقط در بعضی مواقع بمنظور جلوگیری از خوردگی و جرم‌گیری قبلاً مواد شیمیایی به آب اضافه می‌شود که این خود عامل و منبع آلودگی آب به شمار می‌رود. در روش سردکردن تماسی. آب ممکن است از طریق تماس با تولیدات جنبی در فرآیند تولید. مواد خام اولیه. تولیدات اصلی و نهایی کارخانه و یا سایر مواد شیمیایی نظیر مواد افزودنی و کاتالیزورها آلوده گردد. بناپراین در این روش علاوه بر اتلاف حرارت. مواد شیمیایی نیز بعنوان منابع آلوده کننده وارد آب می‌گردد. استفاده از سیستم گردش آب برای سردکردن سیستم در کاهش پتانسیل نیازهای آبی کارخانه اهمیت زیادی دارد. ولی درصورت استفاده از این نوع سیستم در کارخانه. باز هم اضافه‌نمودن آب بیشتر برای جلوگیری از افزایش شوری ضرورت دارد. بنابراین بمنظور جبران تبخیر و همچنین آب خارج شده از سیستم و برای کاهش در آب گردشی سیستم. مقداری آب اضافی به سیستم تغذیه می‌گردد. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- هم‌اکنون فن آوریهای جدیدی برای استفاده از آبهای با کیفیت پائین‌تر برای منظورهای سردکردن بوجود آمده است. در این روشها آب با کیفیت پائین برای سردکردن سیستم مورد استفاده قرار گرفته و از آبهای با کیفیت مناسب برای سایر منظورها بهره‌برداری می‌شود. بطورکلی از بحثهای بالا می‌توان نتیجه گرفت در سیستمهای بسته (غیرتماسی) کیفیت آب از نظر نگهداری و حفاظت سیستم سردکننده مطرح بوده ولی در روش تماسی کیفیت آب از نقطه‌نظر آلوده‌نشدن تولیدات کارخانه دارای اهمیت می‌باشد. ۴- ماهیگیری ۵- تولید برق‌آبی ۶- کشتیرانی ۷- استفاده برای منظورهای ورزشی و تفریحی استاندارد کیفیت آب برای منظورهای بند ۷ بالا در جدول شماره ‎٩‏ پیوست شماره ۴ ارائه شده است. در شرایط ویژه باید برنامه مطالعات صحرایی بمنظور مشخص‌نمودن شاخصهای (بیولوژیکی) مورد نیاز تهیه و اجرا گردد. ۶-۳ مصارف آب در این قسمت مصارف آب در بخشهای مختلف اقتصادی با توجه به منابع آب موجود و برای دوره (۱۰ تا ۱۵ ساله) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و به شرح زیر برآورد می‌گردد: الف - مصارف شرب شهری ب - کشاورزی ج - ورزشی و تفریحی ۵ - صنایع ۸ تولید برق‌آبی و- ماهیگیری ز- کشتیرانی لازمست کلیه داده‌ها بر مبنای استفاده از منابع آبهای سطحی و زیرزمینی به تفکیک و در کلیه موارد بالا بر حسب حوضه آبریز و محدوده‌های مدیریت منابع آب خلاصه شده در سیستم ملی اطلاعات آب کشور ذخیره شود. تجزیه و تحلیل داده‌ها باید برای دوره پایه انجام پذیرد. براساس تجزیه و تحلیل بالا و بر مبنای بودجه درنظر گرفته شده برای مدیریت منابع آب. اثرات تأمین آب بر شرایط اقتصادی حوضه‌های آبریز و برهریک از مناطق زیر پوشش مدیریت منابع آب مورد بررسی قرار گرفته و برای هریک از بخشهای فوق‌الذکر ارائه می‌گردد. ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم ارزیابی منابع خاک ۱-۳۴ کلیات برای تنظیم و تدوین طرح جامع آب کشور ارزیابی از منابع خاک و تعیین اراضی مناسب برای توسعه یکی از ضروریات به شمار می‌رود. ارزیابی امکانات توسعه آبیاری بر مبنای ویژگیهای منابع خاک موجود برای کشاورزی و عوامل اقلیمی صورت می‌گیرد. کوشش در جهت توسعه آبیاری بمنظور افزایش تولیدات کشاورزی جزء لاینفک مدیریت منابع خاک است. در سازماندهی فعالیتهای مربوط به توسعه اراضی. اطلاعات مربوط به اراضی مناسب برای آبیاری و همچنین اراضی که نیاز به زهکشی دارند باید در دست باشد. طبقه‌بندی برای هر منطقه از مناطق تحت پوشش مدیریت منابع آب براساس تجزیه و تحلیل شرایط طبیعی و اقتصادی آن منطقه و در چهارچوب پتانسیل تولید محصول که خود بستگی به حاصلخیزی خاک و روشهای بهبود استفاده از اراضی. تولیدات کشاورزی و جمعیت دام محاسبه و تفویم شود. کلیه گزینه‌های ممکن برای استفاده منطقی از اراضی کشاورزی نیز باید موردملاحظه قرار گرفته و نشان داده شود. قابلیت اراضی برای آبیاری بستگی به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی منابع خاک و همچنین عوامل اقتصادی احتماعی و زیست محیطی هر منطفه دارد. ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی اراضی که قابلیت آبیاری را مشخص می‌نمایند عبارتند از: اقلیم. خاک. توپوگرافی و زهکشی. عوامل اجتماعی و اقتصادی معمولاً درجه کاربرد اراضی را برای امر کشاورزی تعیین می‌نمایند. بهتر است قابلیت اراضی برای توسعه آبیاری بر مبنای بررسی عواملی نظیر طبقه‌بندی. چگونگی استفاده و نهایتاً ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۴ مطالعات مربوط به طبقه‌بندی اراضی مطالعات مربوط به طبقه‌بندی اراضی معمولاً در سه سطح زیر انجام می‌گیرد: - شناسایی - تفصیلی تفصیلی کفایت می‌نماید. در حالیکه برای طراحی پروژه‌ها به منظور احرا. انجام مطالعات تفصیلی مورد نیاز است. در انجام مطالعات شناسایی برای طبقه‌بندی اراضی یک شمای کلی از بر جسته‌ترین ویژگیهای اراضی ارائه می‌شود. نتایج این بررسیها معمولاً بر روی نقشه‌های با مقیاس ۰ تا ۰ پیاده شده و در آن محل. محدوده توسعه و وضعیت کیفی مناطقی که برای منظور آبیاری در نظر گرفته شده مشخص می‌گردد. در مطالعات نیمه تفصیلی نتایج مطالعات نیمه تفصیلی معمولاً بر روی نقشه‌های با مقیاس ‏ ۱:۱۰۰۰۰ تا ۱:۲۵:۰۰ و تر جیحاً بر روی عکسهای هوایی با مقیاسهای فوق پیاده می‌شود. در بعضی از کشورها اراضی بر حسب قابلیت تولید و مناسب‌بودن برای کشاورزی و با توجه به ویژگیهای زیست محیطی طبقه‌بندی می‌شوند. در ایالات متحده آمریکا 5[3ل] (دفتر عمران ایالات متحده ) اراضی را به شش طبقه مطابق زیر تقسیم نموده است: - اراضی طبقه یک : کاملاً مناسب برای آبیاری. - اراضی طبقه دو : نسبتاً مناسب برای آبیاری. - اراضی طبقه سه : اراضی با قابلیت کمتر برای آبیاری. - اراضی طبمّه جهار: فقط تحت شرایط خاصی قابلیت آبیاری دارد. - اراضی طبقه پنج : اراضی واجد پتانسیل برای توسعه. ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- در شرایطی که هیچ نوع طبقه‌بندی از اراضی در دسترس نباشد برای قدم اول می‌توان فهرستی از چگونگی استفاده از اراضی را تهیه نمود. این فهرست را می‌توان براساس مطالب مندرج در پیوست شماره ۸ تهیه کرد. ۴-۴ خاکشناسی برای تهیه طرح جامع آب مطالعات خاکشناسی در سطح شناسایی کفایت می‌نماید. در این مطالعات شوری و قابلیت خاک نیز تعیین می‌شود. برای این منظور می‌توان از عکسهای هوایی با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ تا ۱:۲۰:۰۰ استفاده نمود. کیفیت استفاده از اراضی در مناطق مختلف مورد توجه قرار گرفته و سطح آب زیرزمینی تاعمق حداکثر سه متر از سطح خاک مشخص می‌گردد. نمونه آب بمنظور تجزیه شیمیایی از چاهکهای دستی که به عمق تا دو متر در یک شبکه یک کیلومتری حفاری می‌گردد. جمع‌آوری می‌شود. نمونه خاک از این چاهها نیز در چهار عمق بشرح زیر برداشت می‌شود: الف - ۰ تا ۲۰ سانتیمتر ب - ۲۰ تا ۵۰ سانتیمتر ج- ۵۰تا ۱:۰ سانتیمتر ۵ ۱۰۰تا ۲۰۰ سانتیمتر آزمایشهای فیزیکی و شیمیایی بر روی نمونه‌های خاک برداشت شده جهت تعیین بافت. شوری و قلیائیت در سطح و پروفیل خاک انجام می‌گیرد. نتایج حاصل بر روی نقشه‌هایی با مقیاس بزرگ پیاده می‌شود. اصلاح پذیری انواع خاکهانیز باید در جریان مطالعات خاکشناسی مشخص گردد. پار امترهای موردنیاز عبارتند از: الف - هدایت الکتر یکی خاک در شرابط اشباع بر حسب میکرومهوس بر سانتیمتر. ب - میزان کلسیم و منیزیم درمحلول خاک بر حسب میلی‌اکی و الان بر لیتر. ج - میزان نسبت جذب سدیم (]5۸). د- اسیدیته خاک. با توجه به اطلاعات و ضوابط مذکور. خاکها بمنظور بیان شرایط اصلاح‌پذیری و بهبودی آنها معمولاً بصورت زیر طبقه‌بندی می شوند: طبقه یک: نیازی به عملیات بهبود و اصلاح خاک نیست. طبقه دو: خاکهایی که به آسانی اصلاح پذیر هستند. طبقه سه : خاکهایی که اصلاح آنها مشکل است. طبقه چهارم : خاکهایی که اصلاح آنها بسیار دشوار است. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- انواع کشتها مشخص گردیده تهیه می‌شود. این نقشه اطلاعات بسیار ذیقیمتی برای تهیه و پیشنهاد ترکیب کشت آتی ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- جمعیت (وضعیت فعلی و آتی) آمار و اطلاعات درباره جمعیت فعلی و همچنین پیش‌بینی جمعیت آتی کشور برای برنامه‌ریزی هرگونه فعالیت اقتصادی فوق‌العاده با اهمیت است. هیچ نوع طرح و برنامه ملی را بدون اطلاع از شمار جمعیت و دستگاهها و نهادهایی که برایشان برنامه‌ریزی می‌شود نمی‌توان تهیه و تنظیم نمود. بنابراین برای آنکه بتوان طرح جامع آب را براساس ارقام صحیح و قابل اعتمادی از شمار فعلی و آتی جمعیت تهیه کرد از هیچ کوششی نباید فروگذار نمود. برای ثیل بدین مقصود می‌توان به نشریه سودمندی که سازمان ملل تهیه کرده مراجعه کرد. عنوان نشریه مزبور «دستورالعمل درباره روشهای پیش‌بینی جمعیت شهری و روستایی» می‌باشد. برخی از روشهایی که برای پیش‌بینی‌های جمعیت بکار گرفته می‌شوند عبارتنداز روشهای ریاضی. اقتصادی. قیاسی با ۳ ۱ 2 یا مشابه‌یابی. روش تلفیفی و سایر روشهای رایج. کاربرد توام روشهای تلفیقی و اقتصادی در تهیه طرح جامع کشور اهمیت دارد. بدین معناکه در پیش‌بینی جمعیت ملی. آینده‌نگری جمعیت مبتنی بر روش تلفیقی ودر پیش‌بینی زیر جامعه‌ها. نتایج این پیش‌بینی‌ها با نتایج حاصل از پیش‌بینی به روش اقتصادی زیر جامعه‌های مورد بررسی تلفیق شود. روش تلفیقی چشم‌اندازی از تحولات جمعیت و روش اقتصادی ارزیابی از ابعاد و حدنگهداشت جمعیت توسط پتانسیل‌ها و امکانات اقتصادی را بدست می‌دهد. ۲ در روش اقتصادی. شمار جمعیت کشور تابعی از فعالیتهای اقتصادی محسوب می‌شود. در این روش ابتدا نیازهای آتی منطمّه به مواد غذایی. مواد خام و انواع محصولات و خدمات پیش‌بینی می‌شود و بر آن اساس. نیروی کار مورد نیاز برآورد می‌گردد. و در مرحله بعد با استفاده از ارقام برآوردی برای نیروی کار جمعیت آتی کشور محاسبه و تعیین ۹ : ی ۲ 7 روش مورد بحث براساس یک جمعیت مبنا و مرجع که توزیع افراد آن بر حسب سن و جنسیت انها معلوم و ۷۵10 کا دروم۸ منود / نها -۱ ۲- در کاربرد روش اقتصادی باید بین نیازهای اتی و نیازهایی که بنا به توانائیها و قابلیتهای هر جامعه قابل تحقق‌اند. تفاوت قائل شد. توجه به این امر نیاز به جابه‌جاییها و نقل و انتقالات جمعیت در اینده را (به درون و یا به بیرون) 3- 8000 ۸1۵۲ 0 ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- و همچنین نرخهای باروری خاص هر دوره سنی معین را برای گروههای مختلف سنی زنان درنظر می‌گیرند. عامل مهاجرت را به دو طریق می‌توان درنظر گرفت. در طریق اول نرخهای مشخصی برای مهاجرتهایی که وابسته به گروههای سنی و جنسی معین می‌باشد مورد توجه قرار می‌گیرد و بدین‌طریق میزان مهاجرت ارزیابی می‌شود. در طریق دوم ارقام پیش بینی شده مهاجرت را بتناسب گروههای سنی و جنسی مختلف بین آنها سیم می‌کنند. ارقام مربوط به مهاجر فرستی بصورت منفی و ارقام مربوط به مهاجرپذیری بصورت مثبت در نظر گرفته می‌شوند. با اعمال روش فوق می‌توان جمعیت را پس از گذشت هر فاز یک ساله یا ۵ ساله پیش‌بینی. و با توجه به ارقام پیشین محاسبه در مواردی تعداد مهاجرین قابل توجه و زیاد بوده و علاوه بر آن. ترکیب و یا بعضی از خصوصیات اجتماعی مهاجرین تفاوت قابل ملاحظه‌ای با جمعیت اولیه و اصلی داشته و این خود منجر به بروز یا ایجاد رفتارهای جمعیتی متفاوتی می‌گردد. در این صورت پیش‌بینی جداگانه و مستقل جمعیت مهاجر را شاید بتوان روشی مناسبتر دانست. در عمل و برای دستیابی به یک پیش‌بینی مستقل از جمعیت مهاجر. باید اساس و مبنای مفروضات درباره مرگ و میر و باروری آتی جمعیت راء بر رخدادهای پیشین قرار داد ر خدادهاییکه به نوبه خود شامل مهاجرتها در زمانهای گذشته نیز می‌باشد. بنابراین کاربرد این روش رافقط در صورتی می‌توان مفید و مثبت دانست و آن راگامی در جهت بهبود کیفیت پیش‌بینی‌ها محسوب نمود که تغییر و تحولاتی اساسی و بنیانی را انتظار داشته باشیم و در غیر اینصورت این روش را نمی‌توان گامی در جهت بهبود و اصلاح پیش بینی‌ها تلقی کرد. بویژه آنکه اطلاعات و داده‌های اضافی مورد نیاز خود مزید بر علت شده اعتبار روش مزبور را مورد تردید قرار می‌دهد. داده‌های مورد نیاز برای انجام پیش‌بینی‌های جمعیتی در سه گروه یا طبقه عمومی قرار می‌گیرند: الف - داده‌های مربوط به جمعیت مرجع و مبنا. ب - داده‌های حیاتی و سایر آماری که مرتباً و بطور رسمی و منظم آماربرداری وگردآوری شده در مجموع معیارهایی جهت سنجش مولفه‌های تحولات جمعیتی بشمار می‌آیند. ج - داده‌های مربوط به موالید. مرگ ومیر. مهاجرت و جمعیت که از طریق نمونه‌برداری و مطالعه نمونه‌ها استحصال می‌گردد. جنانجه داده‌های مزبور برای منطمّه موردنظر موجود و در اختیار نباشد. می‌توان از داده‌های مناطق مشابه استفاده نمود. کم و کیف داده‌های مزبور باید در آن حدی باشد که برای پیش‌بینی‌های منطقه‌ای (زیر ملی) " کفایت نماید. کلیه حزئیات با مشخصه‌های حجمعیتی که در پیش بینی آتی حمعیت منعکس گردیده و مالاٌ ارائه می‌شود باید در داده‌های بند الف فوق. یعنی داده‌های مربوط به جمعیت مبنا نیز وجود داشته باشد. مثلاً آمار سرشماری جمعیت باید اطلاعات رابه تفکیک جنسیت درگروههای سنی ۵ ساله یا کمتر ارائه دهد. علاوه بر آن. سایر جزئیات و اطلاعات که در ۸2000۵1 - ایک -2 دمزادناهاگ [۵از۷ -۱ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- پیش‌بینی‌ها مورد نیاز بوده و یا می‌تواند به درک بهتر تحولات محتمل جمعیتی کمک نماید باید موجود و در اختیار باشد. این قبیل اطلاعات می‌تواند شامل اطلاعاتی درباره شمار جمعیت شهری و روستایی. وضعیت عائله‌مندی و تجرد. ترکیب قومی با وضعیت اقتصادی باشد. آمار ثبت نام در مدارس. اگر چه در بخشی از منطقه آسیا و اقیانوسیه ودر بسیاری از کشورهای این منطقه بطور کامل و سراسری موجود نیست معهذا از ارزش و اهمیت بالقوه‌ای برخوردار است. علاوه بر آن. استفاده از اینگونه داده‌ها برای محاسبه آمار حیاتی و نرخ تحولات جمعیت طی یک دوره معین و سپس مقایسه نتایج. بسیار سودمند و مطلوبست زیرا اینکار کمک شایان توجهی بدرک بهتر تحولات جاری و اخیر جمعیتی می‌نماید. در مواردیکه آمار مکفی موجود نباشد. باید از سایر روشهای معتبر پیش‌بینی که با توسل به داده‌های ناقص انجام می‌پذیرد استفاده شود. در اینگونه موارد می‌توان از دستورالعمل سازمان ملل که برای شرایط مذکور تهیه شده استفاده کرد. اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۶ کلیات مدیریت منابع آب شامل کلیه فعالیتهای فنی. تشکیلاتی. مدیریتی. قانونی و عملی لازم برای برنامه‌ریزی. توسعه. بهره‌برداری و اداره امور مربوط به منابع آب می‌باشد. مدیریت منابع آب را می‌توان به عنوان یک فرایندی که شامل کلیه فعالیتهای برنامه‌ریزی. طراحی. ساخت و بهره‌برداری از سیستمها و منابع آب می‌باشد به حساب آورد. ۳۲-۶ قوانین آب در هر جامعه‌ای همواره ضرورت آن وجود داشته است که ابزارهایی حهت تسهیم عادلانه منابع و حل و فشصل اختلافات و دعاوی بین آحاد جامعه جستجو و یافت شود. از دیدگاه تاریخی و از دیرباز این امر با توسل به آداب و صورت می‌پذیرفته است. قانونگذاری وتدوین قوانین جدید آب. پاسخی طبیعی به تغییر و تحولاتیست که طی قرنها در وظایف و عملکرد دولت و در جگونگی مصرف آب تو سط مصرف‌کنندگان مختلف پدید آمده است. مهمترین پاسخ دستگاه حقوقی به واقعیات امروزین توسعه منابع آب. جایگزین کردن قوانین عرفی و سنتی و مقررات عامیانه محلی با قوانین مدون و مکتوبی است که به تفصیل کافی به مسائل ذیربط پرداخته و با نیازهای پیجیده امر وزین مدیریت منابع آب تناسب و تطابق دارد. قوانین مدون جدیدی که وظایف ویژه‌ای را بعهده بخشهای معینی از دستگاه دولتی واگذار می‌کند و آنان را مجاز می‌سازد که نه تنها برنامه‌ریزی‌های عمده و امور اجرایی گسترده برای احداثت تأسیسات عظیم را بعهده گیرند. بلکه تعیین میزان آب مورد نیاز و نحوه تسهیم و تخصیص آب بین مدیریت منابع آب با مرور زمان و برخورد با مشکلات و مسائل جدیدی که بروز می‌نماید. به تجربیات تازه‌ای دست پیدا می‌کند. که برای حفظ حقوق مردم از آب و برقراری ار تباط صحیح استفاده کنندگان از آب. اقدام به وضع مقررات و پیشنهاد قوانینی را می‌نماید که در جهت اصلاح و یا تکمیل قوانین موجود خواهد بود. قوانین جدید می‌توانند بمنظور با ارزش تلقی‌نمودن آب و کنترل مصرف تدوین و به مورد اجرا گذاشته شوند. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- نرخ آب در ارتباط با مصرف‌کنندگان و جامعه باید مورد بررسی قرار گرفته و مورد قضاوت و کارشناسی قرار گیرد. نرخ آب روی بخشهای دیگر تولیدی, زیربنایی و خدماتی اثرات مستقیم گذاشته و در نتیجه بطور غیرمستقیم اثرات آن به جامعه و مصرف‌کنندگان بر می‌گردد. لذا دولت بمنظور حفظ تعادل در منابع مردم و مسائل اقتصاد کلان و ملی اقدام به وضع قوانینی جدید برای کنترل مصرف و حفظ کلی منابع آب کشور می‌نماید. همچنین برای حفاظت کیفی منابع آب وجلوگیری از آلودگی بوسیله مردم و موسسات و کار خانجات مصرف‌کننده لازم است قوانین جدیدی برای این منظور تهیه و تدوین شود. تصمیم‌گیری در زمینه منابع آب از دیرباز بطور مستقل و جدا از سایر جنبه‌های مدیریت منابع ارضی اتخاذ می‌شد لیکن تجربیات جدید موید این واقعیت است که در عرصه قانونگذاری منابع آب باید به برخوردهای یکپارچه 1 ۱ 2 1 سیستم‌گونه و همه جانبه در ابعادی گسترده و عمومی متوسل شد و از جچنین دیدگاهی به این مسئله برخورد نمود. برخی از دلایل ترجیح روش یکپارچه و سیستم‌گونه بشرح زیر است: الف- در سطح دستگاه دولتی. برخورد یکپارچه سیستم‌گونه به مسئله از دیدگاه تشکیلاتی و سازمانی برخوردی مطلوبتر تلفی می‌شود چرا که مرزهای اداری و استانی. مرز حوضه‌های رودخانه‌ها و مرزهای سیاسی بر ب - در سطح مزرعه. تصمیم‌گیریهای مرتبط با مدیریت منابع ارضی ۲ خواه از دیدگاه منابع خاک و خواه از نظر منابع آب. توأماً و یکجا مطرح می‌باشد. سیستم تفکیک مزارع به تبعیت از خطوط تراز زمین. وجود این رابطه مستحکم بین مدیریت منابع آب و خاک راکه در سایر اقدامات در زمینه حفاظت منابع آب و خاک نیز وجود دارد نشان می‌دهد. غالباً بهترین نتیجه در شرایطی بدست می آید که سراسر یک حوضه بطور یکجا و یکپار چه مورد توجه و بررسی قرار گیرد. روشها و اقداماتی که به مدیریت منابع ارضی مربوط می‌شود در غالب اوقات مستقیماً به خصوصیات کمی و کیفی منابع آب (از جمله بار رسوبی و یا شوری آب ) بستگی دارد. ج - سیاستها و اقدامات مرتبط با مدیریت منابع آبهای سطحی غالباً پیوستگی و ارتباط مستقیمی با سیستم آبهای زیرزمینی داشته و در نتیجه. اساس و بنیاد مستحکمی برای مدیریت تلفیقی این دو منبع وجود دارد. د - سیاستهای مقابله با خشکسالیها (مثلاً پرداخت سوبسید برای علوفه دامها) " غالباً در تضاد مستقیم با سیاستهای حفاظت منابع آب و خاک قرار می‌گیرد. ه- مهارو کنترل رویش علفهای آبزی تأثیر مستقیمی بر کمیت و کیفیت آب می‌گذارد. | 60 2- ]۵00 ۵۹۵۲۵۵۶ 1 دعزلزدطاباگ ۳۵۵۵۵۲ -3 ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- می‌گردد که در امور مدیریت منابع آب مطرح بوده و باید داده‌ها یا مفروضات مر تبط با سیستمهای منابع آب را : ۰ ی ۹ ۳ ۱ 2 : : ۳ ۲ رز - و بالاخره مسئله خطرات سیل‌گیری و پهنه‌بندی زمین بر حسب شدت سیل‌گیری نیز از جمله مواردیست که برخورد یکپارچه و سیستم‌گونه راتوجیه می‌کند. ۳-۶ نقش دولت در مدیریت منابع آب در اکثر کشورهای منطقّه آسیا و اقیانوسیه. آداب و رسوم و عرف و سنت و انواع گوناگون قوانین نانوشته و غیرمدون عمدتاً بمنظور تعیین حق و حقوق افراد و اشخاص و بتدریج پدیده آمده است. اینگونه قوانین از یک مصرف‌کننده آب در مقابل اعمال خلاف و نادرست مصرف‌کننده دیگر حمایت می‌کرده است. (مثلاً) اگر همسایه با آب‌بری در بالادست. آب نهر را عمداً یا سهواً به سود خود منحرف می‌کرد. آنگاه (طبق عرف و سئنن محلی) امکان آن وجود داشت که پیگردهایی در مورد شخص خلافکار و خاطی صورت گیرد تاجبران مافات و خساراتی شود که عمل نادرست او بر همسایه و آب بر پائین دست وی وارد ساخته بود. و یا آنکه ممکن بود چنین حکم شود که جریان آب به حالت و وضعیت پیشین و اولیه خود بازگردانده شود. بنابراین اینگونه قوانین در واقع نوعی چهارچوب قضایی و حکمیت محسوب می‌شد که در داخل آن تضادها و دعاوی افراد مصرف‌کننده آب حل و فصل می‌شد. ۳ ۳ علاوه بر جنین وضعیتی. مجموعه‌ای از عوامل مهم دیگر نظیر طبیعت یا ماهیت آب. عوامل مالی . اقتصادی و همچنین عوامل اجتماعی جملگی و در مجموع آنچنان وضعیتی را پدید آورده‌اند که دولتها را مجبور به ایفای نقشی فعالتر در عرصه مدیریت منابع آب می‌کنند. عوامل اخیرالذکر ذیلاً به اجمال تشریح می‌شود. الف - ماهیت آب آب. بصورتیکه در طبیعت یافت می‌شود. کالایی منحصر به فرد است و خصوصیت و ماهیت آن به گونه‌ای است که فی‌النفسه ایجاب می‌نماید. در حوار این واقعیت که زندگی و حیات در سراسر حهان وابسته به آب است. اکنر دستگاههای قانونی را بدان سمت سوق داده است که جایگاه و مرتبه ویژه‌ای را برای آب قائل شوند. دولت بعنوان پاسدار و متولی منافع و مصالح عامه مردم (ملت) می‌باید مسئول غائی و نهایی آن باشد که نحوه تولید. توزیع. 68 ۳1000 -2 ۳000 -| ۶۹ ۳۱۵۵۵۱ -3 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ب -عوامل مالی و اقتصادی تجربیات اکثر کشورهای منطقه آسیا و اقیانوسیه نشان داده است که سرمایه‌گذاری و صرف هزینه‌های لازم برای پروژه‌های توسعه منابع آب مستلزم سرمایه‌گذاری بخش عمومی (دولت) می‌باشد. دلائل مالی برای توجیه این امر کافیست که دولتها مجبورند فعالانه در مسائل مدیریت منابع آب شرکت جویند و علاوه برآن. تعیین اولویتهای سرمایه گذاری‌ها و صرف امکانات مالی ملی نیز امری کاملاً ضروری می‌باشد. سرمایه‌گذاری فقط در یک پروژه بزرگ توسعه منابع آب. خودبخود منجر به جذب (و صرف) منابع دیگری می‌گردد که می‌توانند در مسیرهای دیگر توسعه ملی بکار گرفته شوند. بنابراین اولویت برنامه‌های توسعه و مدیریت منابع آب را می‌باید با عطف توجه به انواع طر حهای اقتصادی گسترده‌تری که برای هر کشور خاص می‌تواند مطرح باشد. تعیین نمود. دولت می‌تواند بمنظور بالابردن حجم سرمایه‌گذاری در طرحهای بخش آب. سیاستهایی را برای تشویق بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری بخصوص در اجرای طرحهای کوچک اتخاذ نماید. همچنین برای بالابردن کاراآیی بخش آب و تعدیل در هزینه‌های پرسنلی می‌تواند قسمتی از خدمات سازمانهای آب را بصورت فعالیتهای مشخص و قابل تفویض به بخش خصوصی واگذار نماید. 3 - عوامل اجتماعی و سیاسی تخصیص مجدد منابع آب موجود برای دستیابی به اهداف مختلف اقتصادی. مسائل اجتماعی و سیاسی عدیده‌ای را بوجود می آورد. مثلاً برخی اوقات مصارف سنتی آب را می‌باید کاهش داد و یا آنرا کنترل نمود. آن بخش از اراضی که برای احداث تأسیسات آبگیری و شبکه توزیع آب مورد نیاز است باید از صاحبان آنها خریداری شود. و در پاره‌ای موارد نیز می‌باید محدودیتهایی را در مورد کم و کیف آب مصرفی برقرار نمود و آن راعملاً به مورد اجرا گذاشت. جابجایی و تغییر محل سکونت جوامع بعضاً ضرورت می‌یابد و برخی اوقات هم ایجاد تغییراتی در الگوهای جمعیتی و تولیدی جهت نیل به منافعی بهینه در برابر سرمایه‌گذاری معینی که برای یک طرح توسعه خاص انجام می‌گیرد ممکن است ضروری گردد. علاوه بر موارد فوق‌الذکر, افزایش رقابت بین مصرف‌کنندگان آب بر سراین کالای کمیاب منجر به بروز انواع اختلافات و درگیریهایی می‌گردد که قبلاً بدان گستردگی مطرح نبوده است و از این رو دولت ضمن مداخله خود. می‌باید از بروز اینگونه اختلافات و درگیریها جلوگیری نماید و یا به قانونی‌ترین شکل ممکن اینگونه دعاوی را فیصله دهد. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- عواملی نظیر آنچه فوقاً اشاره شد. بسیاری از کشورها را به این نتیجه رسانده که تنها دولت است که می‌تواند منابع سرمایه‌ای و انسانی لازم جهت طرح‌ریزی (برنامه‌ریزی) ایجاد هماهنگی و اجرای برنامه‌های عمده و عظیم توسعه منابع آب را تقبل نموده و بعهده گیرد. تنها دولت است که قدرتی منبعث از قانون اساسی. قدرتی جهت جرح و تعدیل. تأیید و با تنظیم و اصلاح حقوق حقه سنتی افراد در قبال آب و زمین را داراست و تنها دولت است که قادر است مسائل اجتماعی. انسانی و اقتصادی جامعه راکه ناشی از تحولات سریع تکنولوژیک و اقتصادی بوده مورد رسیدگی قرار داده و به چاره‌جویی بپردازد. بناپراین دولت. آن جایگاه و نقش پیشین خود راکه صرفاً در حد قضاوت و حکمیت درباره اختلافات بین افراد و حل و فصل دعاوی فردی آنان بود رها کرده و به ایفای نقش اجرایی فعالتر درعرصه تخصیص و توزیع منابع پذیرفته است. این تغییر و تحول در نقش دولت. به موازات تصویب قوانین مدون برای مدیریت بر منابع آب انجام پذیرفته و بهمراه آن به پیش رفته است. تهیه و تنظیم طرحهای جامع ملی آب باید با هماهنگی کلیه مصرف‌کنندگان آب صورت گرفته و هر از چندگاه (به‌فاصله پنج سال) با توجه به نیازهای جدید جامعه و ضرورت اصلاح طر حهای توسعه و توزیع و قوانین آب نسبت به انطباق و سازگاری آن با نیازهای واقعی جامعه. موردتجدیدنظر قرار گیرد. اطلاعات مورد نیاز مدیریت منابع آب در پیوست شماره ‎٩‏ آمده است. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم جنبه های زیست محیطی و بهداشتی آب ۱-۷ کلیات در برنامه ریزی طرحهای توسعه منابع آب همواره باید جنبه‌های زیست محیطی را مد نظر قرار داد . به عبارت دیگر اعمال مدیریت و کنترل بر کیفیت آب و موضوعات زیست محیطی ذیربط و همچنین جنبه‌های بهداشتی را باید جزءلا ینفکی از برنامه ریزی‌های منابع آب بشمار آورد . هدف اصلی طرحهای توسعه منابع آب . توسعه و رشد پایدار احتماعی اقتصادی کشور میباشد . از این رو لازمست با دوراند یشی به بررسی پیامدهایی پرداخت که بر اثر اجرای طرحهای برنامه ریزی شده ممکنست ایحاد شود. در مجموع باید اطمینان یافت که ثمرات و نتایج مثبت طرحها تحت الشعاع عوارض نامطلوب و پیامدهای منفی آن بر محیط زیست و یا سایر پروژه های عمرانی دیگری که در بلند مدت مطرح میباشند قرار نمی گیرد . یکی از ابزارهایی را ۱ که برای اینگونه بر رسیها موحود است . اصطلاحا ارزیابی اترات زیست محیطی (۳1]۸) طر حهای تو سعه نامیده می شود . ارزیایی اثرات زیست محیطی پروژه ها در تمامی طر حهای عمده منابع آب که ممکست اجرای آنها اثراتی منفی را بدنبال داشته باشد اقدامی ضروریست . برای اینکار می‌توان از دستورالعملهای راهنما که توسط سازمانها و موسسات مختلف برای انواع گوناگون طر حهای آب تهیه شده است استفاده نمود که دستورالعمل‌های بانک آسیایی برای توسعه (۸013). برنامه حفاظت محیط زیست سازمان ملل متحد (1[8[]۳). کمیسیون اقتصادی - اجتماعی سازمان ملل برای آسیا و خاور دور (]15)۸). بانک نوسازی و توسعه ((][17). یونسکو و سازمان بهداشت جهانی (۷/1]10) از آن جمله‌اند . بدین ترتیب در کلیه طرحهای جامع ملی و سراسری و همچنین در تمامی طرحهای حوضه‌ای با منطقه‌ای مدیریت منابع آب . باید اثرات و پیامدهای طرحها به تفکیک ارزیابی شود وسپس نتایج در قالب طرحهای پروژه‌ها و طرحهای جامع مزبور بطور یکجا و همه جانبه ارزیاپی شودو مالا" و بدین طریق بتوان اقدامات اصلاحی یا | - ۳۵۹۷۱۳۵۵۵۵ 1۳۵۵ ۵1 ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷ کمیت آبهای سطحی پس از اجرای پروژه های توسعه منابع آب رژیم هیدرولوژیک سیستم رودخانه ای دستخوش تغییر و تحولاتی چشمگیر میگردد و بنابراین باید مقایسه‌ای بین توزیع زمانی جریان در رودخانه برای شرایط قبل و بعد از اجرای طر حهای آتی صورت پذیرد . در تجزیه و تحلیل های مزبور لازمست تاثیر کلی اجرای طرحها بر بیلان ماهانه و سالانه آب حوضه برای دو حالت قبل و بعد از اجرای طرحها. تشریح و توصیف شود . تغییراتی که در رژیم آبی حوضه بر اثر توسعه منابع آب در بالادست ایجاد میشود باید مورد ارزیابی قرار گیرد تا بدینوسیله بتوان پیامدهای زیست محیطی در پائین دست را پیش بینی و مشخص کرد و در عین حال روشهای مناسبی برای تعدیل اثرات منفی طر حهای مزبور یافت . همجنین مطالعاتی باید صورت گیرد تا روشن شود که آیا کاهش وسعت اراضی جنگلی حوضه. باعث تغییر جریانهای ورودی به مخازن سدها و یا کاهش جریان پایه رودخانه‌ها به ویژه طی فصول خشک سال می شود؟ ۳-۷ کیفیت آبهای سطحی کیفیت آبهای سطحی در شرایط قبل و نیز بعد از اجرای طرحها باید بطور سالانه و ماهانه با هم مقایسه شود . برای روشن شدن تاثیر ذخیره سازی آب در مخازن سدها بر کیفیت آبهای سطحی لازمست کیفیت آب ذخیره شده و نیز کیفیت آب رودخانه در پایین دست سد. با تاکید بر عوامل زیر مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد : الف - پار امترهای فیزیکی ب - انواع املاح محلول در آب ج - پارامترهای بیولوژیک د- پارامترها و شاخصهای مرتبط با آلودگی آب مطالعاتی نیز باید درباره اکولوژی جدیدی که انتظار میرود پس از اجرای هر طرح بخصوص پدید آید. انجام گیرد . در ۳ ۰ م۱ : پایاب سد. در پایین دست سد و نیز در ناحیه مصب رودخانه و منطمّه ساحلی دریا مورد توجه قرار گیرند. همجنین ضروریست‌که‌برنامه‌ای جهت پیگیری وتداوم بررسیها وانجام مشاهدات وثبت نحوه عملکرد طرح.تهیه وآماده گردد. |۳0 ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۷ آبهای زیرزمینی اثرات احتمالی ناشی از اجرای طر حهای توسعه منابع آب و آبیاری بر کمیت و کیفیت آبهای زیرزمینی که در محدوده تحت تاثیر طرح قراردارد باید مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد . در این مطالعات تغییرات محتمل در بیلان سفره آب زیرزمینی . باید تعیین و ارائه شود . پیامدهای منفی طر حهای بهره برداری از ابهای زیرزمینی مشتمل بر موارد ذیل باید بررسی شود : - بهره برداری مجاز و ایمن از طبقات آبدار تحت الارضی . - نشست سطح زمین بخاطر برداشت از ابهای زیرزمینی . - پیشروی جبهه آب شور و تداخل آب شور و شیرین در سفره‌های ساحلی . ۵-۷ فرسایش و رسوبگذاری تاثیر رسوبگذاری بر عمر مفید مخازن نیز لازمست براورد و تعیین گردد . همچنین براوردی از میزان فرسایش آتی رودخانه در پایاب سدها که بر اثر رها کردن آبهای نسبتاً عاری از بار رسوبی ایجاد میشود باید انجام پذیرد . ۶-۷ مدیریت جنگلها تاثیر اجرای طر حهای توسعه منابع آب بر جنگلها باید مورد بررسی قرار گیرد و سپس اقدامات مورد نیاز جهت مهار و به حداقل رساندن پیامدهای منفی پروژه ها ارائه شود . اینگونه پیامدها می‌تواند موارد زیر را شامل گردد : الف - کاهش بازده و تخریب جنگلهایی که در مخازن سدها قرار گرفته و غرقاب میشوند . ب - افزایش قطع درختان جنگلی به لحاظ احداث راههای جدید دسترسی و دستیابی به منطقه که خود بخود از امکانات زیربنایی پروژه ها محسوب می شوند . ج - جنگلهایی که در معرض شرایط الف و ب فوق قرار میگیرند ممکنست کارآیی خود را به عنوان عاملی جهت حفاظت از منابع آب و خاک حوضه تا حدودی از دست بدهند . ۷-۷ آبزیان تغییراتی که پس از اجرای طرحها در شرایط زندگی آبزیان بوجود می اید و همچنین خسارتهای وارده را باید مورد ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مطالعه و ارزیابی قرار داد . در اینگونه مطالعات لازمست به تاثیر موارد ذیل بر شرایط موجود توجه شود : دست سدهاو همچنین بافقی ماندن و محبوس شدن مواد غذائی موجود در آب در مخازن سدها . ب - تاثیر بازدارنده سدها بر مهاجرت برخی از گونه های آبزیان . شرایط جدیدی که پس از اجرای طرح در محل دریاچه سدها ایجاد میشود و همچنین تغییراتی که در رودخانه ها و مناطق ساحلی و مصب رودخانه ها بخاطر احرای پروژه ایجاد خواهد شد باید مورد بحث قرار گرفته و تشریح شود . طی این گونه مباحثات . شرایط موجود باید با شرایط آتی مقایسه شود و ماألا" برنامه های اصلاحی بمنظور رفع ۸-۷ جنبه های بهداشتی احداث سدهای بزرگ یا دریاچه های مصنوعی عظیم در بیشتر موارد باعث افزایش بیماریهایی میشود که بوسیله آب یا حشرات ناقل امراض سرایت می کند . وجود ناقلهای واسطهه انواع بیماریهای انگلی در منطقه نیز مورد بررسی قرار گیرد. ۹-۷ کنترل آلودگی آبها براساس نتایج ارزیابی کیفیت منابع آب موجود و ویژگیهای آن لازمست شاخصهایی درباره مواد موجود در پسابها و فاضلابهائی که از مناطق شهری به رودها و آبهای زیرزمینی و دریاچه ها تخلیه می شوند . سموم علف کش و حشره کش و کودها تعیین و ارائه شود . علاوه بر آن . انواع اقداماتی که توسط بخشهای مختلف اقتصادی کشور برای حفاظت منابع آب انجام میپذیرد (از حمله روشهای استفاده محدد از آبهای برگشتی . استفاده محدد از فاضلابهای تصفیه شده . و مانند آن) 5 باید مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و مألا" آن اقداماتی که برای ارتقاء و بهبود کیفیت آب مورد نیاز میباشد توصیه گردد . پس از ارزیابی نیازهای بخش آب در آینده ( که نوعا" پیش بینی میگردد) لازمست حد قابل قبول یا حد مجاز آلودگی ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- (-7۳1) " در آبها به تفکیک و برای هر ناحیه که تحت نظر یک واحد مدیریت منابع آب قرار دارد تعریف و مشخص شود . برای تعیین حد مجاز آلودگی در آب مصرفی بخشهای مختلف اقتصادی باید کم و کیف اقداماتی که برای حفاظت آبها و سار منابع طبیعی ذیربط در برابرآلودگی ها مورد نیاز میباشد تعیین گردد و هزینه های موردنیاز و نیز بازده اقتصادی اقدامات مزبور برآورد و مشخص گردد. شرایط لازم برای فعال کردن طرحهای حفاظت منابع آب (از آلودگی ها ) باید تشریح و تعریف شود و همچنین برآوردی از هزینه های مورد نیاز ارائه گردد . ۱۶-۷ مناطق ساحلی بیلان آب دریاچه های داخلی مهم و رژیم آتی آنها باید برای افقهای زمانی مشخص تهیه و ارائه شود. تغییر و تحولاتی که پس ازاجرای طر حها در رژیم آنها ایجاد خواهند شد . خسارتهای ناشی از برداشت آب رودخانه‌هایی که به داخل دریاچه‌ها می ریزند و همچنین اقدامات اصلاحی ذیربط باید مطرح و ارائه شود. |- 1016۳۵06 )01110۵[ 10۷۵1 ۳۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تقاضای آتی به آب ۱-۸ کلیات مصارف عمده و مهم آب عبارتند از : - خانگی و شهری. صنایع و معادن . - آبیاری . - تولید انرژی برق آبی. - آبزیان و حفاظت محیط زیست. - ایجاد و حفظ تفریحگاهها. -‏ کشتیرانی در آبهای داخلی و سایر نیازها. علاوه بر موارد بالا معمولاً نیاز آبی کنترل سیلاب هم در پروژه‌های توسعه منابع آب گنجانیده می‌شود. کلیه موارد فوق‌الذکر باید در هر برنامه جامع ملی آب مورد توجه مقتضی قرار گیرد. بمنظور ارزیابی تقاضاهای آتی به آب ضروریست که : - میزان کل برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی و همچنین. - حجم کل فاضلابها. پسابها و زه‌آبهای برگشتی به آبهای سطحی و زیرزمینی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. میزان جریانی که برای تامین نیازهای آبی از مخازن سدها رها می‌شود. باید براساس کلیه نیازهای آبی در پایین‌دست سد تعیین شود. برنامه بهره‌برداری از مخازن سدها و رها کردن جریانهای تنظیم شده باید با توجه به مقدار کل نیازها و مصارف مختلف بصورت ماهانه و یا برای دوره‌های ده روزه پیش‌بینی و ارائه شود. ضمناً لازمست دبی حداقلی در رودخانه حریان داشته باشد. مقدار حریان رها شده از سدها نیز باید بدان حدی باشد که شستشوی مداوم و منظم رودخانه جهت تامین نیازهای زیست محیطی را تضمین نماید. ترازنامه یا بودجه آب باید براساس میزان منابع آب موجود. نیازهای آبی مختلف و آب مورد نیازی که طی هر افق مشخص زمانی باید از سدها رها شود به تفکیک کلیه افقهای زمانی برنامه. اعم از افقهای کوتاه یا بلندمدت. تهیه و ارانه شود. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- کمبودها در تامین نیازهای آبی و اقدامات اصلاحی برای مقابله با کمبودها به تفکیک برای یکایک حوضه‌ها و کلیه 8 ۱ : ۰ ۳ مد بریت‌ها یا سازمانهای منطقه‌ای اب و متناسب با نیاز آبی بخشهای مختلف (مصرف کننده اب) مشخص کردد. ۲-۸ مصارف خانگی و س‌هری پیش‌بینی مقدماتی آب مورد نیاز برای مصارف خانگی و شهری معمولا از دستگاههای اجرائی و مسئول شهرها و شهرستانها اخذ می‌شود. برآورد یا تخمین نیاز آبی برای مصارف خانگی براساس مطالعات اجتماعی و اقتصادی درباره رشد آتی جمعیت انجام می‌پذیرد. برآوردها باید محل.نوع مصرف. نیاز آبی ناخالص, آبدهی مورد نیاز شرائط دهد. برای ارزیابی و تعبین تقاضای آب شهری در آینده. باید رشد جمعیت در منطقه‌ای که تحت پوشش شبکه قرار می‌گیرد و همچنین مصرف سرانه آتی را اساس کار قرار داد.مصرف سرانه آب به عواملی نظیر سطح زندگی مردم. آداب و رسوم احتماعی و عادات و عرف منطقه. سهولت دسترسی به آب. میزان آب موجود و قابل دسترس. شر ائط اقلیمی و آب و هوائی. تعرفه‌های جاری و نیز زمینه‌های اقتصادی و فرهنگی بستگی دارد. مصرف سرانه آب در شهرهای مختلف کشور در پیوست شماره ۰ آمده است. برای ارزیابی و تعیین مصارف خانگی آب باید اطلاعات زیر راگردآوری نمود : - جمعیت شهرنشین (موقعیت مکانی و تراکم). - جعیت روستانی (موقعیت مکانی و تراکم). - مصرف سرانه آب در مناطق شهری و روستایی. تغییرات در میزان مصرف سرانه بخاطر نیازهای خاص و یا ویژگیهای فرهنگی مناطق مختلف باید مورد توجه قرار اطلاعات مشابهی نیز درباره سیستم آبرسانی روستایی موردنیاز است که ضمن آن باید به کفایت تصفیه آب و راندمان سیستم تو حه خاصی معطوف گردد (منابع مو حود تصفیه نشده آب نیز باید مورد توجه قرار گرفته و کم و کیف آنها ۰ 2 : 1 ۰ ۰.2 ۰ ۰ ۰ ۳ 0 مشخص گردد و معلوم شود که ایا می‌توان از اینگونه منایع بعنوان امکانات ذخیره و کمکی استفاده نمود؟) |. ۷۷/۵16۲ 1۵۵8616] 0 2. )00۹11۷ ۵ ۵6 3- 51000 - 0۷۷ 65 ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- - کفایت منابع موجود آب از نظرکمی و کیفی جهت پاسخگویی به نیازها. در مواردیکه مصرف سرانه واقعی آب معلوم نباشد. حداقل مصرف سرانه برای رعایت و حفظ بهداشت فردی و خانوادگی . شستشوی مواد غذایی. پخت و پز و نظافت عمومی . به تجربه معادل ۴۰ لیتر در روز برای هرنفر درنظر گرفته می‌شود.(مراجعه شود به فصل هیجدهم دستور کار ۲۱ کنفرانس ریو) مصرف سرانه در خانه‌هایی که به شبکه توزیع آب شهری متصل باشند و از آن طریق آب مورد نیاز خود را دریافت دارند. معادل ۸۰ تا ۲۵۰ لیتر در روز برای هر نفر در شهرهای بزرگ و برابر با ۵۰ تا ۸۰ لیتر در روز برای هر نفر در شهرهای کوچک و مناطق روستایی منظور می‌شود. در صورتیکه آب مورد نیاز از طریق شیرهای فشاری مستقر در خیابانها تأمین گردد و خانه‌ها مستقیماً از شبکه توزیع مشروب نشوند. مصرف سرانه را می‌توان بین ۱۵ تا ۴۰ لیتر در روز برای هر نفر درنظر گرفت. ۲-۸ مصارف صنایع و معادن نیازهای صنعتی آب براساس پیش بینی نوع. اندازه و تعداد کار خانحات صنعتی که انتظار می‌رود احداث شود و همچنین با توجه به نیازهای ویژه در هر رشته صنعت تعیین می شود. پیش‌بینی نیازهای آتی صنایع به آب باید مبتنی بر مطالعه اقتصادی رشد صنایع در آینده بوده و با نتایج آن همخوانی و تطابق داشته باشد. در این بررسیها لازمست که محل با موقعیت ونوع مصرف صنایع و همچنین میزان. کیفیت و محل تخلیه پسآبهای برگشتی آنها و چگونگی تصفیه و دفع پسابها نیز معلوم و مشخص گردد. میزان آب مصرفی صنایع را می‌توان براساس آمار میزان آبی که صنایع عملاً دریافت داشته‌اند برآورد کرد. در این اطلاعات مربوط به نیاز آبی صنایع باید از دستگاهها و سازمانهای ذیربط اخذ وگردآوری شود. دبی مصرفی صنایع موجود را باید براساس آمار و تجربیات پیشین و دبی مصرفی صنایع مشابه تعیین نمود. برای صنایعی که هنوز احداث نشده ولی برنامه ریزیهایی برای تاسیس آنها انجام پذیرفته‌است باید از میزان مصارف استاندارد بین‌المللی که برای انواع کار خانجات معلوم و مشخص است استفاده شود. نیازهای آبی برخی از انواع صنایع در سطح حهان در پیوست شماره ۱۱ آمده‌است. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- اختلافات فاحشی که بین نیازهای آبی منعکس در پیوست فوق‌الذکر وجود دارد بخاطر اختلافات بین سطح تکنولوژی آنها می‌باشد. معهذا باید توجه داشت که میزان آب برداشت شده از منبع آب برای بسیاری از کار خانجات صنعتی به ازاء هر واحد محصول تولید شده یا به ازاء هر نفر شاغل . بخاطر افزایش استفاده مجدد از آبهای برگشتی. رو به کاهش است . در تلاش برای دستیابی به راندمان بالاتر در مصارف صنعتی آب باید توسل به تکنولوژی‌های جدید یا پیشرفته مدنظر قرار گیرد. تکنولوژی جدیدی که باعث سهولت کار در موارد ذیل می‌گردد: -‏ کاهش برداشت از منبع آب بلحاظ بهبود و تقویت روشهای استفاده مجدد از پسآبها و بازگرداندن " آنها بداخل - استفاده از پسابهای تصفیه شد صنعتی . - استفاده از فاضلابهای تصفیه شده شهری . - استفاده از پسابهای معادن . - استفاده از آب دریاء - کاهش آن بخش از تلفات آب که بکلی از دسترس خارج می‌شود ا" از طریق جلوگیری از نشت آب و تلفات آب در فرآیندهای صنعتی ". - کاربرد فنون استفاده از خنک کننده‌های خشک آ و جلوگیری یا حذف کامل تلفات غیرمولد آب ۵۰ - برقراری و اعمال کنترل‌های موثر و کاراً برای جلوگیری از افزایش آب مصرفی صنایع و حفظ میزان مصرف آب در حد پائین. آلودگی منابع بوسیله پسآابهای صنعتی را به طرق زیر می‌توان به حداقل رساند: - جداسازی یا تفکیک و عدم پذیرش پسآبهای تصفیه نشده و یا بخوبی تصفیه نشده ." - کاهش دادن میزان پسابهایی که به رودخانه تخلیه می‌شود. - کاربرد گسترده‌تر سیستم چرخش مجدد پسآبهای صنعتی و استفاده مجدد از پسابها. - بهبود روشهای تصفیه پساب برای دستیابی به استانداردهای قابل قبول . اطلاعات‌مربوط به کیفیت پسآبهای صنعتی بویژه کیفیت پسآبها پیش از عملیات تصفیه و نیز بعد از آن باید ارائه شود. نیازهای تجاری آب براساس تعداد واحدهای تجاری و با توجه به مصارف آب افراد و یا مردمی که از واحدهای تحاری استفاده می‌کنند برآورد می‌شود. 65] 00۹۳11۷۵ -2 8 | 6۹ ع |0۵ - 4-1 653] ۳۳۵6۵5 -3 40 - 7006۲]-6 65۵ ۷/۵۵۳۲ ۳۳۵۵۵۱۷۵ - 5-30 ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در حالیکه ممکن است میزان آب موردنیاز فعالیتهای استخراج و صنایع وابسته به معدن در بعضی از حوضه‌ها یا محدوده‌های مطالعاتی قابل ملاحظه و حتی بیشتر از آب موردنیاز بخش صنعت باشد معهذا چون معمولاً در مطالعات منابع آب مصارف صنعت و معدن با هم مورد بررسی قرار می‌گیرد در این جزوه نیز ملاحظات مربوط به آب موردنیاز علاوه بر آب موردنیاز برای مصارف عمومی کمپ و کارگاههای هر معدن. فعالیتهای معدنی از نقطه‌نظر آب‌بری شامل استخراج کانی . شستشوی مواد استخراج شده و تغلیظ بمنظور بالا بردن عیار عنصر موردنظر درکانی تا حد خلوص می‌باشد. بسته به نوع کانی و روش کار . هر یک از این مراحل ممکن است به مقادیری آب نیاز داشته باشد. معمولاً کیفیت آب موردنیاز در معادن و فرآیند تغلیظ و شستشو بجز در موارد استثنایی از حساسیت زیادی برخوردار نیست و غالباً آبهای غیرقابل استفاده برای شرب و کشاورزی می‌تواند در این بخش کاربرد داشته باشد. بدیهی است آن قسمت از آب که برای مصارف عمومی و دیگهای بخار و مانند اینها درنظر گرفته می‌شود باید دارای کیفیت مناسب برای این نوع مصارف باشد. میزان برداشت آب برای معادن هرحوضه یا محدوده مطالعاتی بابررسی ومطالعه موردی هریک از معادن بدست می‌آید. برآورد میزان آب موردنیاز آینده معادن با توجه به نوع فعالیت و میزان آب‌بری هر کانی براساس پار امترهای زیر صورت می‌گیرد: - میزان توسعه واحدهای معدنی موجود در منطقه تا سال موردنظر. - نیاز معادن جدید براساس موافقتهای اصولی صادر شده. - بهره‌برداری احتمالی از ذخائر کانیهای اکتشاف شده براساس ملاحظات فنی و کارشناسی امر برای دوره‌های درازمدت با درنظر گرفتن امکانات استفاده مجدد از پسابهای معدنی . فاضلاب یا پساب برگشتی فعالیتهای معدنی ممکن است حاوی مقادیر زیادی عناصر و مواد آلوده کننده باشد که باید از ورود مستقیم آنها به منابع آبهای سطحی و زیرزمینی جداً جلوگیری شود و قبل از تخلیه آنها با انجام اقدامات لازم و درصورت لزوم تصفیه‌های مناسب میزان مواد و عناصر موجود در آنرا به حد تعیین شده برای تخلیه به هر یک از دریافت کننده‌های فوق تقلیل داد. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ : ۰ ۰ ۰ 2 .2 ۱ 2 طرح جامع اب باید ضمن مروری بر بخش کشاورزی به توصیف و تشریح وضع فعلی و چگونگی عملکرد بخش کشاورزی در اقتصاد و در چهارچوب سیاستهای عمومی کشور بپردازد. در اینگونه بررسیها باید وسعت اراضی مزروعی. انواع گیاهان. شیوه‌های کشت و زرع و حمعیت روستایی شاغل در بخش کشاورزی مشخص و ارائه شود. الگوی رشد و توسعه بخش کشاورزی باید مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد و : ۰ َ ۲ سهم کشاورزی (یا فعالیتهای کشاورزی) از درامدها. تولید و تشکیل سرمایه . اشتغال. مبادلات خارجی و امثالهم در مقیاس ملی روشن گردد. سیاستهای کشاورزی نیز باید مورد مطالعه قرار گیرد و بدینطریق تاثیر آن سیاستها بر چگونگی عملکرد بخش کشاورزی روشن گشته و دیدگاههای احتمالی جهت ترمیم و اصلاح سیاستها و بهبود عملکرد آن آشکار و مطرح شود. در گام بعدی لازمست الگوی نیازهای آتی کشاورزی پیش بینی گردد. این پیش بینی براساس نیازهای غذایی و تغذیه جمعیت در سطح کشور انجام می پذبرد. کوشید تا دامنه‌ای از تمّاضا برای تولیدات کشاورزی را تعیین و برآورد نمود. ٩۰ ۸: ‌ ۰ * ُ‏ بت ی ۰ ۰ ۳ ْ شاخص برای سنجش کافی بودن تغذیه . میزان انرژی موجود در مواد خوراکی مصرفی می‌باشد که بر حسب کالری سنجیده می‌شود. یک شاخص دیگر. مقدار پروتئین موجود در مواد خوراکی می‌باشد که برحسب گرم بیان می‌شود. بنابراین تقاضای ملی برای مواد غذایی در آینده را باید براساس پیش‌بینی نیازهای پروتئینی و انرژی زا (کالری‌دار) تقاضای کشاورزی برای آب عبارتست از میزان آبی که علاوه بر بارندگی موثر باید برای رفع نیاز آبی گیاهان تامین شود و این مقدار در واقع مابه التفاوت نیاز کلی آبی گیاه و میزان بارندگی موثر محسوب می‌شود. ۱-۳0۳ 2- )0( ۱۵ 7 ۳۵۲۵۱۷ 12101۵۲۷ 0۲ 3-0002011۷ را -------- صفحهٔ بعد -------- آب مورد نیاز برای طر حهای آبیاری را باید با توجه به مطالعات خاکشناسی و کشاورزی برآورد و تعیین نمود. با انجام مطالعات مزبور اراضی مناسب برای آبیاری . روشهای مناسب کشت و زرع و الگوهای کشت مناسبی که با آبیاری اراضی می‌توان انتخاب کرد. مشخص می‌شوند. نیازهای آبی برای آبیاری اراضی باید براساس وسعت اراضی مزروعی . شرایط آب و هوایی و اقلیمی . نوع خاک و گیاه . الگوهای کشت و شیوه‌های آبیاری مزارع تعیین شود. در حد مطالعات شناسایی . نیازهای آبیاری را می‌توان با مقایسه میزان بارندگی و مصرف آب در شبکه‌های آبیاری موجود در همان منطقه یا در مناطق مجاور برآورد نمود. در صورتیکه اطلاعاتی درباره نیازهای آبیاری موجود در اختیار نباشد. نیازهای مزبور را می‌توان با استفاده از رابطه بین آب مورد نیاز گیاهان و درجه حرارت هوا و منظور نمودن تلفات ( در سیستم انتقال و توزیع و پخش) آب بدست آورد. میزان تلفات آب از محل انحراف آب بداخل دهانه آبگیر شبکه آبیاری تا ابتدای مزرعه ممکنست به سی و پنج درصد برسد. تلفات تبخیر آب از سطح کانالها و نیز آن بخشی که در دیواره‌های کانال نفوذ می‌کند و در خاک ذخیره می‌شود معمولاً و در قیاس باکل تلفات آب رقم قابل توجهی را تشکیل نمی‌دهد. تلفات آب (شامل تلفات انتقال و توزیع و نیز تلفات پخش آب در مزرعه) می‌باید به نیاز آبی گیاه افزوده شود تا میزان کل آبی که باید وارد شبکه آبیاری گردد بدست آید. با توجه به مراتب فوق معمولاً حدود ۵۰ درصد از آب انحرافی رودخانه یانیمی از جریان ورودی به ابتدای شبکه آبیاری به صور مختلف و از جمله بشکل تلفات انتقال و تلفات پخش آب در مزارع . تلف می‌شود. بنابراین . در طر حهای جامع آب باید این گونه تلفات مورد توجه کامل قرار گیرد و اقدامات ذیربط برای کاهش تلفات مزبور و ارتقاء راندمان آبیاری توصیه و پیشنهاد شود. برای شبکه‌های جدید آبیاری . می‌توان از پیشرفتهای فنی و تکنیکی نظیر پوشش کردن کانالها و نهرها جهت کاهش تلفات انتقال بهره گرفت. روشهای جدید آبیاری نظیر آبیاری بارانی و قطره‌ای و گلخانه‌ای را می‌توان مورد توجه قرار داد. ضمناً در موارد ضروری باید مقداری آب برای شستشوی املاح خاک به نیازهای آبی گیاهان اضافه نمود که مقدار آن از طریق تحقیقات در مزارع موجود و مزارع نمونه قابل برآورد می‌باشد. همچنین در بعضی نقاط ایران آبیاری در دورهٌ زمستان (یخ آب) برای کاهش آفات مرسوم است که بهتر است نیاز مربوطه محاسبه و منظور گردد. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- الف - نیاز آبی گیاهان آب مورد نیاز گیاهان را می‌توان براساس راهنمای (دستورالعمل ) سازمان کشاورزی و خواروبار جهانی. وابسته به سازمان ملل (فائو) برآورد نمود. (مرجع شماره ۱۳) پیش از اقدام به محاسبه آب موردنیاز هر گیاه بخصوص. لازمست مطالعاتی که قبلاً در همان منطمّه و در زمینه نیاز آبی گیاهان انجام پذیرفته و همچنین آمار موجود پار امترهای اقلیمی بررسی و مرور گردد. ایستگاههای هواشناسی و همچنین ایستگاههای تحفیقاتی منطمّه باید مورد بازدید قرار گیرد و طی این بازدید محل و نحوه استفرار. نوع تجهیزات و کیفیت آماربرداری و ثبت داده‌ها ارزیابی شود تا بدینطریق بتوان دربار صحت و دقت آمار موجود قضاوت نمود. جنانجه صرفاً جند ایستگاه هواشناسی در منطقه طرح موحود بوده و طول دوره آماربرداری آنها نیز می‌نماید. آمار و اطلاعات مربوط به نوع و مراحل مختلف رشد گیاه و همجنین شیوه‌های رایج کشاورزی در منطمّه را نیز باید گردآوری نمود. برای برآورد آب مورد نیاز گیاهان در آینده, باید به تحولات و پیشرفتهای آتی تکنولوژیک که خود منجر به ارتقاء راندمان آبیاری و نتیجتاً کاهش آب مورد نیاز می‌گردد. توجه کافی مبذول گردد. علاوه بر حجم یا میزان آبهای برگشتی و مازاد (اعم از هرز آبها و زه آبها) لازمست که میزان سموم حشره‌کش و : ۸ : ۰ ۸ ۰ ۰ ۰ 1 ۱ ۵ .۰ .۰ 8 علف‌کش. کودهای شیمیایی و نیز حجم فرسایش خاکهایی که از سطح اراضی نواباد اشسته می‌شوند مشخص شده و بدنبال آن اقدامات مورد نیاز برای حفظ کیفیت آب تعیین و ارائه گردند. مناطقی که فعلاً در معرض فرسایش آبی قرار داشته و یا ممکن است در آینده قرار گیرند باید مشخص شوند و همجنین تاثیر عمران اراضی و توسعه کشاورزی بر کم و کیف فرسایش اراضی باید پیش بینی و تعیین گردد. 1۳ ۰ 0 ۲ ب - تلفات پخش آب در مزرعه قسمتی از آبهایی که بمصرف آبیاری مزرعه می‌رسد بصورت نفوذ عمقی آب در خاک مزرعه و بخشی از آن نیز بصورت هرزآبهای سطحی تلف می‌شود. میزان تلفات بشکل نفوذ آب به اعماق خاک معمولاً به عوامل زیر بستگی دارد: - روش یا شیوه آبیاری - خصوصیات خاک مزرعه ۱-601۵1160] 2-۳۵۲۱ 65 ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- : ۱ -‏ طول مزرعه (طول شیار یانوار ابیاری ) دبی و مدات آبیاری و امثالهم تلفات نفوذ عمقی آب در خاکهای شنی از خاکهای رسی که بافت سنگین‌تر و متراکم‌تری دارند بیشتر می‌باشد و نیز بیشتر از آن خاکهایی است که در آنها یک لایه غیرقابل نفوذ در فاصله اندکی از سطح زمین قرار دارد. تلفات نفوذ عمقی آب معمولاً بین ۱۵ تا ۵۰ درصد از کل آب تحویلی به مزارع می‌باشد. در روش آبیاری بارانی . اینگونه تلفات ممکنست به حدود ۵ درصد تقلیل یابد. در حالی که در روشهای آبیاری غرقابی تلفات مزبور ممکنست تا ۷۰ درصد از کل آب تحویلی به مزرعه را بخود اختصاص دهد. مقدار هرزآبهای سطحی معمولا از صفر تا ۲۰ درصد تغییر می‌کند. در پروژه‌های جدید . مجموع تلفات عمقی و هرز بهای سطحی را می‌توان رقمی بین ۲۰ تا ۶۰ درصد آب تحویلی به مزرعه دانست . 1 ر ۲2 تلفات انتمال شامل تبخیر از سطح آب . نشت و ذخیره آب در دیواره‌های جانبی کانالها می‌باشد. مهمترین و بیشترین تلفات انتقال از محل انحراف آب بداخل شبکه تامحل تحویل آن به مزرعه می‌تواند به حدود ۳۵ درصد نیز برسد. تلفات نفوذ و ذخیره شدن آب در دیواره‌های کانال و همجنین تبخیر آب از سطح کانالها در قیاس با کل تلفات. رقمی ناچیز تلقی می‌گردد. ۳ اطلاعات مر بوط به آب مورد نیاز احشام در پیوست شماره ۱۳ آمده. این اطلاعات را باید از مالکین و صاحبات واحدهای بزرگ دامپروری و نیز زارعین و خرده مالکین و یا از دستگاهها و سازمانهای ذیربط اخذ وگردآوری نمود. چنانچه هیچگونه اطلاعاتی در این زمینه موجود نباشد. با توجه به تعداد و نیز میزان مصرف هر یک از انواع احشام. می‌توان برآوردی از کل آب موردنیاز را بدست آورد و آن را بعنوان یک رقم پایه در برنامه‌ریزی‌ها بکار برد. نمونه‌ای از میزان نیاز آبی احشام در پیوست شماره ۱۲ آمده است. دع‌ددم]ا ۵ 2-0۵۷۵ ۵0۳۴ ۱-1۵۵1 3-11651006 8 ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ برآورد نیاز نیروگاههای حرارتی و هسته‌ای نیازهای آبی نیروگاههای حرارتی باتوجه به ظرفیت (تولیدی) نیروگاه و نوع سیستم خنک کننده آن برآورد و تعیین می‌شود. اقدامات لازم برای مصرف اقتصادی و معقول آب در نیروگاهها و از حمله استفاده محدد از آبهای مصرف شده باید موردتوجه و بررسی قرار گیرد. مشابها. برای کاهش پسآبهای برگشتی و همچنین دفع آبهای آلوده برگشتی از نیروگاههای هسته‌ای و حرارتی باید چاره‌ای اندیشید. اثرات زیانبار پسآبهای برگشتی نیروگاهها و خصوصاً نیروگاههای هسته‌ای .و تأثیر آن بر رژیم اس 1 4 1 ۰ ۰ ‌ ۰ ۱ ‌ ی حرارتی ابهای طبیعی دریافت کننده پساب . و نیز برزاد و ولد و پرورش ماهیان باید مورد توجه و بررسی قرار برای دستیابی به برآوردی از آب مصرفی و پسآبهای برگشتی نیروگاهها. باید از ارقام استاندارد موجود استفاده نمود. لیکن این احتمال را نیز از نظر دور نداشت که با توسل به تکنیک های صرفه‌جویی آب و یا استفاده محدد از آب می‌توان مقدار مصرف را کاهش داد. میزان آب مصرفی. حجم پسآبهای برگشتی و همچنین منابع تأمین آب برای نیروگاهها و نیز محل دفع و تخلیه جریانهای برگشتی آنها باید کلا" مشخص و ارائه شوند. ۶-۸ نیروگاههای برق آبی تولید نیروی برق آبی از آب یکی از جنبه‌های مهم استفاده از آب را به خود اختصاص میدهد. این منبع تجدید شونده انرژی را می‌توان با احرای پروژه‌هایی که مقاصد دیگری نظیر تامین آب برای آبیاری. شهری و صنعتی . کشتیرانی و کنترل سیل را نیز دنبال می‌کنند. استحصال نمود. نیروگاههای برق آبی در قیاس با نیروگاههای حرارتی . سرمایه بر تلقی می‌شوند. درعوض هزینه نگهداری و بهره‌برداری از آنها به مراتب کمتر از نیروگاههای حرارتی است. سدهای انحرافی دریجه‌دار که قادر به ذخیره آب باشند و یا کانالهای بزرگ . موقعیت مناسب را برای تولید برق پدید می‌آورند زیرا دبی و ارتفاع آب در اینگونه , ۳ ۲۳ تاسیسات بالنسبه ثابت و یکنواخت است. به خاطر پیشرفت و تکامل نیروگاههای برقابی کم ارتفاع " شرایط فوق‌الذکر به گزینه‌های بالقوه و ماندگاری برای تولید انرژی مبدل شده‌اند. | - ۳۵ 8 2-10 ۲ |6۵ 6000۵06 ۳1۵5 اه -------- صفحهٔ بعد -------- پیش از تهیه برنامه‌های تفصیلی چندمنظوره توسعه منابع آب حوضه‌ها باید یک ارزیابی درست و قابل اعتماد از استعدادها و پتانسیلهای برق‌آبی حوضه به عمل آید. علاوه بر آن. به منظور تعیین امکان پذیری فنی . اقتصادی و زیست محیطی پروژه‌ها باید مطالعاتی در سطح شناسایی و براساس بازدیدهای محلی و صحرایی انجام پذیرد. براورد پتانسیل‌های برق آبی باید هم به صورت کل انرژی تولیدی سالانه و هم براساس حداکثر انرژی تولیدی جهت پاسخگویی به بار حداکثر "( پیک مصرف) ارائه شود. اشکال مختلف بهره‌برداری از پتانسیلهای برقابی نیز باید از جنبه فنی و اقتصادی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرند. امکانات توسعه و گسترش انرژی تولیدی از پروژه‌های موجود نیز باید بررسی و ارزیابی شوند. کار ارزیابی پتانسیل های برقابی را باید فرآیندی مداوم و لاینقطع تلقی نمود که در مناطقی با اطلاعات محدود و اندک با تخمین‌های بسیار کلی و ابتدایی و با استفاده از روشهای معتبر تقریبی آغاز می‌شود و در مناطقی که اطلاعات موردئیاز را می‌توان از پروژه‌هایی اخذ نمود که مطالعه و طراحی آنها به اتمام رسیده . این کار تا ارزیابی تفصیلی پتانسیلهای اقتصادی منطقه پیش می‌رود. برای تعیین نیازهای آبی به منظور تولید نیروی برقابی . لازمست عوامل زیر موردتوجه قرار گیرند : - کل آب موجود برای تولید برق . - میزان و خصوصیات پیش‌بینی شده بار مصرف ۲ . - میزان تنظیم و ذخیره‌سازی جریان رودخانه جهت پاسخگویی به نوسانات بار مصرف و سایر نیازهای آتی پروژه. اگرچه برآوردها را می‌توان به صورت ارقام عمومی و کلی بیان نمود ولی می‌باید برآوردها را با نتایج سایر مطالعات مرتبط با پتانسیل رشد اقتصادی و صنعتی بازار انرژی برق در منطقه هماهنگ نمود و از جمله در طرح جامع انرژی به گزینه‌ها یا منابع رقیب انرژی نیز توجه کرد. به هنگام برآورد این گونه نیازها . خطوط یا الگوهای ذیل را می‌توان برای ظرفیتهای تولید انرژی در نظر گرفت : الف - حداکثر استفاده از آن منابع برقابی که از نظر اقتصادی موجه محسوب می‌شوند و گنجاندن آنها در ترازنامه تولید انرژی . ب - ایجاد و توسعه نیروگاههایی که از منابع دیگر انرژی به جز آب برای تولید انرژی استفاده می‌کنند. ج - نوسازی تجهیزات نیروگاههای حرارتی. الگوی ظرفیت های تولیدی در انواع مختلف نیروگاهها را باید با توجه به موازنه سوخت و انرژی تعیین نمود. |- ۳۵۵ ]۵05 2 - ۸۵۱۳۵۲۵ ۳۵۷۵۴۳ 40 ۴۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۸ ترابری در آبهای داخلی ! هر چند این نیاز در کشور ما مصداق چندانی ندارد معذلک در مواردمناسب تاسیسات و امکانات لازم برای کشتیرانی باید بر حسب نیاز گنجانده و ملحوظ شود. تأمین حداقل عمق آب برای کشتیرانی در رودخانه‌ها به مقدار قابل ملاحظه‌ای آب احتیاج دارد و این خود ممکنست تقابل و تضادی را ایجاد نماید. ۸-۸ آبزیان » حیات وحش و تفریحات آبی آب . محیط زیست طبیعی آبزیان " محسوب می‌شود. بسیاری از گونه‌های ماهیان . مهاجرند و مهاجرت می‌کنند. به منظور ایجاد شرایطی که ماهیان مهاجر بتوانند از میان تاسیسات و سازه‌هایی که در عرض رودخانه یا کانالها ساخته می‌شود عبور کنند . باید مجاری ماهی رو در اینگونه سازه‌ها حتی‌المقدور تعبیه گردد. دریاچه سدهای چندمنظوره غالباً شرایط مطلوب و ایده‌آلی را برای پرورش ماهی و حیات وحش پدیدمی آورند. به هنگام برنامه‌ریزی پروژه‌های توسعه منابع آب لازمست به طرحهای پرورش ماهی و میگو و سایر آبزیان توجه کافی مبذول گردد و مطالعات و بررسی‌های مناسب و ذیربط انجام پذیرد. از نتایج این مطالعات و بررسیها می‌توان در تهیهٌ برنامه‌های آتی استفاده نمود و در عین حال نارسائیها و نقایص شرایط موجود را اصلاح کرد. مطالعه ماهیگیری و شیلات. مطالعاتی مهم تلقی می‌شود. زیرا اگرجه ذخیره‌سازی و انباشتن آب در مخازن سدها و تنظیم جریان رودخانه را می‌توان کار مفیدی برای ماهیان یک رودخانه محسوب نمود. معهذا در بسیاری از موارد نیز آبیاری . کنترل سیل و تولید انرژی برقاًبی می‌تواند تأثیر منفی و زیانباری بر ماهیان و محیط زیست آنها داشته باشد. چنانچه مطالعات مربوط نشان دهد که طرحهای پیش‌بینی شدهٌ توسعه منابع آب اثرات و پیامدهای منفی و زیانباری را دربرخواهد داشت. باید به اقدامات اصلاحی زیر متوسل شد تا آن تحولات منفی ( از جمله تغییر رژیم آبدهی رودخانه ) خنثی گردد: الف- میزان جریان رها شده از سدها برای آبیاری و یا تخلیه سیلابها از مخزن سد باید آن چنان تنظیم و تعدیل شود که شرایط مناسب و مطلوبی جهت پرورش ماهی ایجاد گردد . و آب موردنیاز جهت تخم ریزی و پرورش بچه ماهی نیز تامین شود. ب- تغییرات در زمینه‌های زیر باید موردتوجه و چاره‌اندیشی قرار گیرد : -‏ نحوه رسوبگذاری در مخازن و همچنین غلظت آب -‏ میزان مواد غذایی موجود در آب و از جمله اکسیژن وگاز کربنیک آن َ درجه حرارت و همچنین عملیات لایروبی و حفر کانال در کف یا بستر رودخانه انا ۸0۳۵6 - 2 ۱-1۵۱۵ ۴۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 3 به حداقل رساندن اثرات و پیامدهای زیانبار احداث سدها که مانعی در برابر مهاجرت ماهیان محسوب می‌شوند. این کار از طریق تعبیه و احداث انواع و اقسام مجاری عبور ماهیان از سدها نظیر مجاری ماهی‌رو ماهی‌رو پلکانی . توری های ماهی رو و وسایل انتقال ماهی به بالادست و غیره صورت می‌گیرد و انتخاب هریک از انواع مزبور نیز به نیازهای مشخص پروژه و امکانات مالی موجود بستگی خواهد داشت. روشها و اقدامات اصلاحی و متنوع دیگری نیز وجود دارد که باتوجه به ویژگیهای هر مورد خاص انتخاب و مورد استفاده قرار می‌گیرد. در طرحهای جامع آب باید یک ارزیابی از پتانسیل آبهای کشوری ( اعم از رودخانه‌ها . دریاچه‌های طبیعی و مخازن عوامل موثر در پتانسیل تولیدماهی و ماهیگیری را باید مشخص کرد و بدنبال آن میزان مجازماهیگیری را با توجه به دبی . تراز سطح آب و شوری آب و درجه حرارت تعیین نمود. مقدار اپتیم جریان رها شده از سدها برای پرورش و تکثیر ماهی را باید آنجنان تعیین نمود که نیازهای بجه‌ماهی و نیز ماهیهای بالغی که در مصب و دلتای رودخانه‌ها از آنجاییکه ایجاد تفریحات آبی در اغلب پروژه‌های چندمنظوره موردتوجه می‌باشد لذا در ارزیابی نیازهای آبی باید به حفظ تراز آبی و پیش بینی اقدامات موردنیاز برای ایجاد شرایط مناسب در این خصوص اقدام نمود. ۹-۸ ارزیابی یکپارچه و جامع پیش‌بینی‌های تقاضابرای آب " باتوجه به نتایج بررسیهای انجام شده در بندهای ۱-۸ تا ۸-۸ نیاز بخشهای مختلف اقتصاد کشور به آب را. باید به صورت یکپارچه و کلی و در افقهای زمانی کوتاه و بلندمدت و با درنظر گرفتن ابزارهای مدیریت تقاضا و رعایت پیش‌بینی تقاضای آتی برای آب که به تفکیک هریک از بخشهای اقتصادی انجام می‌پذیرد. باید در یکدیگر تلفیق شده و با توجه به اولویت بخشها و نیز منابع موجود آب در طرح جامع گنجانده شود. 50۳005 ۳۹ الما طادز۳ | دعللها ۵۵ا۳ / ۷۷۵۶۵ ۳۵۵ - | |۳۵۵۵ 6۵0 ۳۵ - 2 ۳۳۵(۵01095 120۵ ۷۷/۵۵۲ ان ام هدش 1۵۳۵۵ - 3 ۴۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پیش‌بینی تقاضای آتی بخشهای مختلف اقتصاد کشور برای آب الزاماً و ضرورتاً مشتمل بر تحلیل کل برداشتها از منابع سطحی و زیرزمینی .و همچنین تعیین حجم کلی هرزآبها . پسابها و زه‌آبهایی می‌باشد که به رودخانه و دریاچه‌ها یا آبهای زیرزمینی باز می‌گردند. مقدار جریانی که برای تأمین نیازها و مصارف مختلف لازم بوده و از سدها رها می‌شود باید تعیین گردد. این مصارف مرکب‌ازنیازهای مربوط به‌ماهیگیری.تولیدبرقاًبی. کشتیرانی وهمچنین جریان لازم برای حفظ محیط زیست‌می‌باشد. مقدار تخلیه آب از سدها برای تأمین کلیه مصارف را باید به تفکیک هر ماه و یا برای دوره‌های ده روزه برآورد و تعیین نمود ( انتخاب دوره‌های ماهانه یا ده روزه بستگی به حداکثر نیاز آبی یک با چندمصرف مختلف دارد). میزان تخلیه از سدها برای مقاصد زیست محیطی باید در حدی باشد که میزان آلودگی غیرقابل اجتناب آب را به حد کافی رقیق نماید و بدین طریق حفاظت محیط زیست . حفظ حیات رودخانه و آبزیان تضمین شود. در شرایط سیلابی و تخلیه طغیان ها آب رها شده از مخزن باید در حدی باشد که شستشوی کامل و منظم رودخانه را بیلان منابع و مصارف آب را باید با توجه به وضع فعلی تامین آب. نیازهای آتی به آب و مقدار جریان رها شده از سدها جهت تامین نیازها و مصارف . و برای کلیهٌ افقهای زمانی برنامه‌ریزی مشخص نمود. هرگونه کمبود یا مازاد آب را باید به تفکیک حوضه‌ها و به تفکیک بخشهای مختلف اقتصادی . تعیین و ارائه نمود. ۱۰۸ مهار سیلاب و حفاظت سواحل با استفاده از آمار و اطلاعات موجود هواشناسی و هیدرولوژی . باید به تجزیه و تحلیل سیلابها اقدام نمود. دو خصوصیت اصلی و اساسی هر سیل را می‌توان پیک یا حداکثر آبدهی طغیان و حجم کل سیلاب دانست. حجم سیلاب در مواردی اهمیت می‌یابد که تمامی یا بخشی از جریان سیلابی را باید موقتاً در مخزن سد ذخیره نمود تا از ایراد خسارات بر مناطق پایین دست جلوگیری شود. در چنین وضعیتی طبعاً هرچه حجم سیلاب‌ها بیشتر باشد گنجایش بیشتری از مخزن را باید به ذخیره سازی سیلاب اختصاص داد. از سوی دیگر. پیک یا حداکثر آبدهی سیلها نیز برای تعیین ظرفیت سرریزها و سایر مجاری تخلیه سیلاب و محاسبه حداکثر تراز سطح آب اهمیت دارد. مثلا" برای تعیین ارتفاع خاکریزهای حفاظتی که در حاشیه رودخانه‌ها احداث می‌شوند حداکثر آبدهی با اوج سیلها ۴۵ -------- صفحهٔ بعد -------- سیل گیری اراضی ساحلی دریا معمولا" ناشی از عوامل متعددی است که مهمترین آنها عبار تنداز : امواج ناشی از طوفانها. " ویژگیهای سیلابدشت " و همچنین اثرات امواج جزر و مدی دریا. امواج طوفانی درشرایطی ایجاد می‌شود که سطح آب دریا بر اثر وزش بادهای شدید به صورت امواج مرتفعی درمی آید. ارتفاع امواج طوفانی به سرعت . جهت ودوام وزش باد و نیز به عمق آب بستگی دارد. تأثیر بادها در شرایطی به شدیدترین وجه خود ظاهر می‌شود که همزمان با وزش باد حالت مد آب دریا نیز وجود داشته باشد. به منظور برنامه‌ریزی اقدامات موردنیاز برای مهار طغیان ها به آمار و اطلاعاتی درباره سطح آب دریا به هنگام بروز مد. ار تفاع ودامنه و طول موجهای طوفانی احتیاج است. درصورتی که جنین داده‌هایی موحود نباشد . با استفاده از آمار سرعت و جهت باد. طول مسیری که باد بر روی آنها می‌وزد و بالاخره عمق آب می‌توان خصوصیات امواج طوفانی و ارتفاع و بلندی موجها را ۳ تعیین نمود. کنترل طغیانها و مهار خسارات ناشی از آن باید با توسل به هر دو نوع از اقدامات رایج . یعنی اقدامات ساختمانی و نیز غیرساختمانی یا مدیریتی انجام پذیرد. اقدامات ساختمانی مشتمل بر احداث انواع سازه‌ها ( نظیر سدها. خاکریزهای طولی ساحلی . تأسیسات انحراف سیلاب و امثالهم ) می‌باشد. هزین احداث اینگونه سازه ها و منافع حاصل از احداث آنها ( یا خسارات پیشگیری شده ) پار امترهای مهمی محسوب می شوند که کارا یی و بازده اقدامات کنترل سیلاب رامشخص و تعیین می‌نمایند. پیش از انتخاب روشهای ساختمانی برای مهار سیل . لازمست به منطقه‌بندی سیلابدشت آ و تعیین حریم رودخانه‌ها و دریا که اقدامی غیرساختمانی محسوب می‌گردد توجه شود و امکان‌پذیری آن موردبررسی قرار گیرد زیرا ممکنست که روش اخیرالذکر ( که طبق آن سرریز شدن آب از رودخانه و غرقاب شدن بخشی از اراضی. مجاز تلقی می‌شود) روشی اقتصادی تر و مفرون به صرفه باشد. اقدامات غیرساختمانی درست به انداز تمهیدات ساختمانی اهمیت دارند. اقدامات مدیریتی یا غیرساختمانی شامل موارد زیر می‌باشد: - اعمال مدیریت کاراً و موثر در حوضه آبگیر. - منطقه بندی سیلابدشت و تعیین حریم رودخانه ( براساس شدت سیل‌گیری اراضی ). - پیش‌بینی سیلابها و تعبیه سیستمهای هشدار دهنده . - عملیات نجات و مقابله با سیلاب و تخلیه ساکنین مناطق سیل‌زده . ۳1000 -2 ۵ ۹۱۵۳۱ - | 68 ۳۱۵۱ ۳1000 - 4 دا و110 ۷/۵0۲ ۵00 |1۵۲۵ ۷۷/۵۵۲ موسیگ ماگ 3 ۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- استفاده از ماهواره و سایر سیستمهای اطلاعاتی و هشدار دهنده از راه دور . اطلاعات بسیار سودمندی را برای برنامه‌ریزی اقدامات لازم برای کنترل و مهار سیلاب به دست می‌دهد. شرحی اجمالی بر خصوصیات نواحی مولد توده‌های متحرک و جریانهای گل و لای " ( نظیر انواع توده‌های متحرک گل و لای . حجم و فراوانی وقوع آنها ) و خطرات ناشی از حرکت توده‌های گل و لای برای مناطق آباد و توسعه یافته . باید ارائه شود. فهرستی از پروژه‌هایی که باید در برابر این پدیده حفاظت شوند ( جاده‌ها . خطوط انتقال برق و تلفن و غیره . اراضی مزروعی . مناطق و اراضی شهری و مناطق مسکونی و امثالهم ) با ذکر مشخصات آنها باید تهیه شود. میزان یا سطح عمومی خسارات و همچنین فراوانی وقوع توده‌های متحرک گل و لای به همراه اقدامات موردنیاز جهت کنترل ومهار پدیدهٌ مزبور باید موردتوجه و بررسی قرار گیرد. ۱۱-۸ سایر ملاحظات براساس تجزیه و تحلیلی از بیلان منابع و مصارف آب که برای افقهای زمانی مشخصی از توسعه اقتصادی ملی و با استناد به سطح فعلی بهره‌برداری از منابع آب انجام می‌پذیرد. اقدامات موردنیاز حهت مقابله با کمبودها باید به اجمال مشخص و ارائه شوند. اینگونه اقدامات عبارتند از : بهره‌برداری تلفیفی از منابع آبهای سطحی و زیرزمینی . تغذیه مصنوعی آبهای زیرزمینی. جلوگیری از هجوم آبهای شور . نمک زدایی آبهای شور زیرزمینی . تنظیم جریان رودخانه‌ها . انتقال بین منطقه‌ای و بین حوضه‌ای آبها و امثالهم. در طرحهای جامع آب علاوه بر آنکه باید به اقدامات لازم برای ارتقاء سطح بهره‌برداری از منابع فعلی و موجودآب توجه شود لازمست فهرستی از جمیع پروژه‌ها و گزارشاتی که در طرح توسعه هریک از حوضه‌ها شناسایی و معرفی شده‌اند باتوجه به سطح مطالعات هریک از پروژه‌ها ارائه گردد. پروژه‌های جدیدی که جهت افزایش و توسعه بهره‌برداری از منابع فعلی و موجود تامین آب برای برنامه‌ریزی اجرایی میان مدت در طرح جامع گنجانده می‌شوند. باید مر حله انجام مطالعات امکان سنحی ۲ را طی کرده باشند. 5 ۱/۷ 20 دهع۸۳ ماباگ ۳۵۲۵11۵ ۲۵ ۵۷۵ - | 2 - ۳۵۵۵10111 [65 ۴۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نمهم ۱-۹ سنجش فایده‌ها و هزینه‌ها هدف کلی اقتصادی در استفاده از منابع محدود آب. بهبود بخشیدن به رفاه بشر است که زندگی در یک محیط زیست قابل تحمل را میسر سازد. این به مفهوم مقایسه فایده‌های خالص گزینه‌های مختلف بهره‌برداری از منابع آب برای مصارف مختلف و در مکانها و زمانهای متفاوت. است. این فایده‌ها به و سیعترین شکل ممکن باید تفسیر و تبیین شوند. از طرف دیگر هزینه‌های واقعی استفاده از منابع. باید شامل فایده‌هایی باشد که در صورت استفاده از این منابع در جای دیگر قابل استحصال می‌بود و در حال حاضر از دست رفته محسوب می‌ شود. در هر الگوی استفاده از اب فایده‌ها و هزینه‌های مختلفی ایحاد می‌شود. بعضی از این فایده‌ها و هزینه‌های مرثی بدرستی و پاره‌ای به غلط توسط قیمتهای بازار انعکاس می‌یابند. پاره‌ای از فواید ثانویه را نمی‌توان بطور کامل به شکل پولی مورد ارزشیابی قرار داد. برخی دیگر در بازار قیمت‌گذاری نشده‌اند. اگر جه شبه ارزش بازاری آنها قابل محاسبه می‌باشد. در سایر موارد تقریباً غیرممکن است که بتوان به نوعی از فرآیند ارزشگذاری کامل فکر کرد. مثالهای موارد مذکور از نظر فایده‌ها به ترتیب عبارتند از : ارزش محصولات آبی نظیر قیمت چغندر در بازار, ارزش فعالیتهای تفریحی در مخازن سدهایی که توسط بخش دولتی احداث شده و ارزش یک منظره زییا. بخش فوق‌العاده مهمی از یک نگرش اقتصادی. به این امر می‌پردازد که جه کسی فایده‌ها را کسب می‌کند و جه کسی هزینه‌ها را می‌پردازد. دلیل اصلی این سئوالات عبارتست از : ۹- توزیع رفاه اقتصادی در سطوح مختلف جامعه حائز اهمیت است. نگرانی درباره مسئله فقر و تمایل به اخذ مالیات بردرآمد با نرخ تصاعدی, دلایل کافی درتأیید مورد فوق می‌باشد. بعضی از طرحهای آبی بخاطر آن احداث شده‌اند تا بهمان میزانی که رفاه اقتصادی کل حامعه را افزایش می‌دهند. توزیع رفاه اقتصادی را نیز ۲- حتی اگر پروژه‌ای بدون قصد آشکار جهت تغییر در توزیع رفاه اقتصادی سطوح مختلف جامعه طراحی شود. معهذ| خود طرح و روش تامین مالی آن. علاوه بر تاثیر بر کل میزان رفاه اقتصادی. بر توزیع آن نیز تاثیراتی خواهد گذاشت. از آنجائیکه جامعه (یا زیر گروههای ذیربط که تحت تأثیر طرح واقع می‌شوند) در مورد توزیع فایده‌ها و |- 366111۵ ۴۸ -------- صفحهٔ بعد -------- هزینه‌ها الویتهایی قائل است. چگونگی تأثیرات توزیعی طرح بر جامعه باید بوضوح مشخص شود. گرچه انجام چنین کاری معمولاً وظیفه پیچیده‌ای خواهد بود. ۳- انواع حمایتها با مخالفتهایی که در مورد پروژه‌های معینی از یک طرح جامع از جامعه می‌توان انتظار داشت. تا حد زیادی بستگی دارد به اینکه چه کسی فواید طرحها را دریافت می‌نماید و چه کسی متحمل هزینه‌های آنها می‌شود. بعنوان مثال بخوبی می‌توان پیش‌بینی نمود که طرحهای ترابری آبی یا تولید انرژی برق‌آبی حمایت بعضی از گروهها و مخالفت بعضی دیگر را برمی‌انگیزد. این موافقتها و مخالفتها فقط براساس اهمیت و میزان فایده‌ها و هزینه‌های کلی بدست آمده نیست بلکه تا حد زیادی بسته به آن است که جچه کسی از فایده‌های طرح بهره‌مند و چه کسی متحمل هزینه‌های آن خواهد شد. باید توجه شود که همه فایده‌ها مترادف با درآمد پولی نیست و همه هزینه‌ها را نیز نباید مساوی با مخارج نقدی صرف پنداشت. برای مثال. بعضی از طرحهای بسیار مفید ممکن است منجر به هیچگونه درآمد نقدی نگردند (مثلاً یک طرح تأمین آب روستایی در یک منطقه عقب‌مانده) و بعضی از طرحهای بسیار ارزان (مثلاً یک سد انحرافی کوچک) ممکن است بسیار زیانبار بوده و اثرات تخریبی زیادی را در پایین‌دست فراهم نمایند (برای مثال به محیط زیست خسارت بزنند یا موحب از بین‌رفتن نباتات پرارزش متکی به آب گردند). بنابراین تجزیه و تحلیل اقتصادی. مسائلی فراتر از مخارج و عواید پولی را مورد بررسی و توجه قرار می‌دهد. هدف از تحلیل یک طرح پیشنهادی باید ارزیابی شرایط ملی (یا بر حسب مورد. محدوده کوچکتر) در صورت اجرا و بهره‌برداری از طرح. در مقایسه با عدم اجرای آن طرح باشد. بدیهی است که چنین تحلیلی مواردی فراتر از اثرات مستفیم و قابل سنجش اقتصادی را دربرمی‌گیرد. این تحلیل باید شامل تحلیل اثرات اجتماعی (بطور مثال جابجایی محل سکونت افراد در اثر اجرای طرح. تأثیر برزندگی خانوادگی. انگیزه‌های مهاجرت از روستا و نظایر آن) و اثرات بر زیبایی محیط زیست (برای مثال اثرات طرح بر حفظ یا تخریب محیط) نیز باشد که در این مورد نمی‌توان بطور کامل از ارزشهای پولی استفاده کرد. ۲-۹ روش تقویم فایده‌ها و هزینه‌ها برحسب ارزسهای پولی ۱-۲-۹ فایده‌ها مشخص ترین فایده‌های ناشی از اجرای یک طرح بوسیله ارزش بازاری کالا وخدمات تولید شده آن طرح مورد ۱-0 ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ارزش بازاری مربوط به خود می‌باشند. اما از آنجائیکه احتمال دارد قیمتهای متفاوتی در بازارهای مختلف و زمانهای متفاوت برای هر کالا وجود داشته باشد. ممکن است ابهامات و تردیدهایی در مورد انتخاب قیمت مناسب ایجاد روشن‌ترین راه تعیین رقم برای فایده‌های طرح. تعیین ارزش بازاری فرآورده‌های تولید شده می‌باشد. طبیعتاً قیمتها بطورفصلی و منطقه به منطقه تغییر می‌نمایند. اگر قیمتها در طول زمان ثابت بمانند (بجز تغییرات فصلی). محاسبه متوسط وزنی قیمتها در طول سال کفایت می‌کند (یعنی کل عایدی ناشی از فروش, تمسیم بر حجم فروش). این قیمتها باید برای محل تولید محاسبه شود نه بازارهای دورتری که نهایتاً کالاهای تولیدی در آن بفروش می‌رسد. یعنی از قیمت بازار نهایی یا باید هزینه‌های حمل کسر گردد و یا هزینه‌های حمل به هزینه‌های طرح اضافه شود. اگر بازار بدون اشکال عمل نماید. تفاوت قیمتها در مناطق مختلف. باید معادل تفاوت در هزینه‌های حمل باشد. اگر تولیدات طرح نسبت به کل بازار قابل توجه نباشد. اجرای طرح احتمالاً تأثیری بر قیمتهای بازار نخواهد گذاشت. لذا برای ارزشگذاری تولیدات طرح می‌توان از پیش‌بینی‌هایی براساس قیمتهای متداول استفاده نمود. در صورتیکه تولیدات طرح نسبت به تولیدات جاری قابل توجه باشد. ورود آن به بازار موجب پائین آوردن قیمتها خواهد شد. این کاهش قیمتها را می‌توان در تحلیل و برآورد فایده‌های طرح پیش‌بینی نمود. تنها راه محاسبه و منظورنمودن این تأثیر. تهیه یک تابع تفاضا برای کالای موردنظر است. قیمتهای بازار و توابع تقاضا نشان‌دهنده تمایل مردم به پرداخت پول برای کالا و خدمات می‌باشد. اگرچه. برای بعضی از کالاها و خدمات. بازار بمعنی معمول آن وجود ندارد. اما ذاتاً دلیل خاصی وجود ندارد که مصرف‌کنندگان با بهره‌برداران نتوانند ارزش کالاها و خدمات مزبور را در عرف بازار مشخص و تعیین نمایند. بعنوان بارزترین نمونه‌ها می‌توان از تفریحات در تفریحگاههایی که شامل اراضی عمومی و منابع ملی آب می‌باشند. بهره‌مندی از ثمرات کنترل طغیان و حفظ حیات‌وحش یا حفظ سایر آثار تاریخی و ویژگیهای طبیعی نام برد. برای سنجش فایده‌های بعضی از اهداف طرح. استفاده از هزینه بهترین راه دیگر دستیابی به همان اهداف. راه حل منطقی محسوب می‌شود. یک نمونه شناخته شده در این زمینه. ارزشیابی نیروگاههای برقابی می‌باشد. ممکن است تشخیص قیمت مناسب برای قدرت و انرژی مشکل باشد زیرا هر دو در شبکه پیچیده‌ای در اختیار انواع مختلف متقاضیان قرار می‌گیرند. از این رو ارزشیابی تولیدات نیروگاه برقابی براساس هزینه‌های نیروگاه حرارتی جایگزین. تقریباً سنت شده است. طبیعتاً نیروگاه حرارتی که برای مقایسه بکار گرفته می‌شود باید بنحوی طراحی گردد که اقدام مورد نظر را با حداقل هزینه انجام دهد. ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- معهذا. هزینه راه حل جایگزین در صورتی می‌تواند برای سنجش و برآورد فایده‌ها بکار گرفته شود که تصمیم مربوط به دستیابی به هدف طرح. به هر طریق و بدون توجه به هزینه ذیربط قبلاً اتخاذ شده باشد. لازم به ذکر است که در می‌گیرند باید تقریباً مساوی باشد. استفاده از هزینه راه حل جایگزین برای سنجش و برآورد فایده. منجر به انتخاب طرح یا پیشنهادی می‌ شود که هزینه دستیابی به هدف از پیش تعیین شده را بحداقل برساند. این طرز برخورد با مسئله به گزینی یک طرح یا مجموعه‌ای از طرحها. که در آن اهداف بصورت کمی و غیرریالی تعیین می‌شوند و ضمن آن سعی می‌شود تا هزینه‌های دستیابی به آن اهداف بطریق کمینه‌یابی تعیین شود "تحلیل ۹ هرگونه تحلیل کارآیی هزینه باید به نحوی صورت گیرد که شامل تجزیه و تحلیل حساسیت نسبت به ارزشهای منتسب به هدفهای تعیین شده نیز باشد. یعنی تحلیلگر باید نرخ تغییرات کمترین هزینه ممکن برای اجرای طرح و در ارتباط با هر هدف را محاسبه نماید. این محاسبات. هزینه اقتصادی افزایش با کاهش هدفها را نشان می‌دهد. اطلاعاتی که بدین طریق فراهم می‌شود اطلاعات با ارزشی خواهد بود. (بویژه در صورتیکه انتخاب و تعیین اهداف کمابیش اختیاری باشد). ۲-۲-۹ هزینه‌ها شرایطی مشابه انچه که برای فایده‌ها گفته شد برای هزینه‌ها نیز وجود دارد. مشخص‌ترین هزینه‌ها. شامل عوامل تولیدی (نهاده‌ها) می‌باشد که برای اجرای طرح لازم بوده و برای تهیه و خریداری آنها پول پرداخت می‌شود. در طر حهای آبیاری. هزینه‌های احداث سد مخزنی و کانالهای اصلی و فرعی. هزینه ماشین‌آلات کشاورزی. جاده‌ها. کودشیمیایی. کارگر و نظایر آن. همه نشاندهنده هزینه‌های مشخص پولی می‌باشد. چنانکه قبلاً اشاره شد. وقتی تحلیل انجام می‌شود. هر چند ممکن است قیمتهای متعددی برای هر نهاده بر حسب محل خرید. کیفیت و نظایر آن وجود داشته باشد. اما در هر صورت برای نهاده‌های فوق در بازار قیمتی وحود دارد. مشابه فایده‌ها. مسئله مناسب‌بودن قیمتهای بازار بعنوان ارزش اجتماعی بطور همسانی جهت ارزشگذاری نهاده‌های طرح یا سایر هزینه‌های وارده به حامعه نیز مطرح می‌باشد. در برخی از موارد. هزینه‌ها ممکن است شامل فایده‌های از دست رفته‌ای باشد که در نتیجه کارآترین استفاده جایگزین از منابع بکار گرفته شده در طرح. می‌توان بدست آورد. ۸۶۹۵|۷۵ ۳۲۲۲۵۵۱۱۷۵۵۵۵۵ ادن -ا| ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تخصیص اراضی و منابع طبیعی به مخزن سد. یکی از این موارد می‌باشد. این روش برآورد هنگامی موجه است که اراضی غرقاب شده پتانسیل تولید جوب. الوار. مواد معدنی و حتی فعالیتهای تفریحی و زیست محیطی را داشته ۲-۲-۹ برنامه‌ریزی و نحوه تأمین داده‌های پایه نتایج اقتصاد طرح وابستگی زیادی به مبانی تدوین طرح و اطلاعات پایه مربوط بدان دارد. لذا لازم است نسبت به تشخیص اقلام عمده و موثر در برآورد فایده‌ها و هزینه‌ها حساس بود و از قبل برای آن برنامه‌ریزی نمود. ویژگیهای دیگر کار در این زمینه تنوع و ناهمگونی فعالیتهای فنی در گیر با برآوردها و تفاوت در روشهای برآورد و ارزشگذاری آنها می‌باشد که لازم است به جنبه‌های مهم هماهنگی و یکنواختی در برآورد اقلام مختلف هزینه‌ای و درآمدی توجه شود و اقدام مقتضی صورت گیرد. در برنامه‌ریزی برای دریافت اطلاعات پایه توجه به سه نکته عمده حائز اهمیت فراوان است: ۱ داده‌های پایه مورد نیاز براساس اهداف مطالعات و در چهارچوب شرح خدمات تعیین و فراهم می‌شود. ۲- بخش عمده داده‌ها توسط گروههای مختلف تخصصی در امورها و بخشهای مختلف و در ارتباط با مطالعات فنی طرح تهیه می‌شود. گاه برای تهیه داده‌های پایه تعیین‌کننده. لازم است بطور مستقیم اقدام نمود. ۳ باتوجه به زمان بربودن تهیه اطلاعات پایه. درخواست بموقع آن. مکفی بودن کمی و کیفی و زمان تحویل داده‌ها برای بررسیهای اقتصادی از اهمیت زیادی برخوردار است. ۳-۹ شاخصهای ارزیابی اقتصادی تحلیل فایده - هزینه وسیله‌ای است که برای مقایسه گزینه‌های رقیب و یا نشان‌دادن امکان‌پذیری یک طرح بکار گرفته می‌شود با این وجود. این شاخص باید با تحلیلهای دیگری همراه و تکمیل شود و به تنهایی برای تصمیم‌گیری مدنظر نباشد. (رجوع شود به بند ۴-۹) ۹ ملاک اصلی برای انتخاب طرح و ابعاد پروژه. ارزش فعلی خالص فایده‌ها با فایده خالص افزایشی براورد شده برای طرح می‌باشد. اندازه بهینه یک طرح نیز با به حداکثررسانیدن فایده خالص مشخص می‌شود. |- 10۵۵| ۲0 1 اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۹ مقایسه طرحها انتخاب تعداد محدودی از طرحهای برتر از میان تعداد بیشتری طرح نوید بخش (محتمل) می‌تواند براساس سه معیار زیر انجام پذیرد: - کمینه‌یابی هزینه‌ها برای رسیدن به مجموعه اهداف مشخص. - بیشینه‌یابی ارزش فعلی فایده خالص در محدوده استفاده از مقدار معینی از منابع. ۱ - تعیین اولویت طرحها براساس نسبت فایده به هزینه یا نرخ بازده داخلی. نتایج مطالعات اقتصاد طرح بصورت شاخصهای کمی با استفاده از اصول اقتصاد مهندسی و تحلیلها یا ملاحظات تکمیلی ارائه می‌شود. شاخصهای معمول اقتصادی محاسبه شده عبارتند از : - نسبت فایده به هزینه - ارزش خالص کنونی (در سال مبنای مشترک) - نرخ بازده داخلی - هزینه یک متر مکعب آب - هزینه یک کیلووات ساعت انرژی تولید شده شاخصهایی که برای تحلیلهای تکمیلی بطور معمول محاسبه می‌شود عبارتند از: - موازنه ارزی طرح - میزان تغییر در اشتغال دائم و موقت در اثر اجرای طرح - میزان تغییر در تولیدات اساسی در اثر طرح - و موارد دیگر از جمله اثرات زیست محیطی علاوه بر شاخصهای تکمیلی فوق. مسائلی نظیر تأثیر بر ثبات درآمد کشاورزان و توزیع درآمد بصورت تشریحی ارائه می‌گردد. مستندات و دلایل تشریحی تحلیلهای تکمیلی تحت عنوان اثرات اقتصادی - احتماعی در گزارشات ۳-۹ سایر ملاحظات علاوه بر چهارچوب و نکات ارائه شده فوق. در مطالعات اقتصاد طرح. جنبه‌های مهم دیگری نیز وجود دارد که لازم |- 11۳۵| ۸۵۱۵ ۵0۴ 5۳ -------- صفحهٔ بعد -------- است بدان توجه داده شود یا مستندات لازم (برحسب شرایط اقتصادی جامعه) برای آن تهیه گردد. به علاوه مواردی نیز وجود دارد که نمی‌توان در مطالعات یک طرح در محدوده تشکیلات مهندسی مشاور در مورد آن تصمیم‌گیری نهایی نمود و لذا لازم است اطلاعات تحلیلی لازم برای گرفتن تصمیم فراهم گردد. در اینجا به چند مورد مهم و اساسی در این زمینه اشاره می‌شود: - مبانی و مفروضاتی محاسبه‌ای در تعیین شاخصهای اقتصادی وجود دارد که لازم است در مورد آنها تصمیم‌گیری شده و با مشخص نمودن دلایل. اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیریهای نهایی فراهم گردد. بعبارت دیگر در محاسبات و تحلیل اقتصادی طرح. پار امترها و تکنیکهایی وجود دارد که براساس شرایط اقتصادی و اجتماعی قابل بحث و بررسی بیشتری می‌باشد. مهمترین موارد عبارتند از: ۰ ارزشگذاری اثرات طرح (همسان‌سازی نوع ۱) ی مربوط به بحث انتخاب قیمتهای مناسب برای ارزشگذاری کالاها و خدمات می‌باشد. ۰ همسان‌سازی زمانی ُ اثرات طرح که به بحث انتخاب نرخ بهره یا تنزیل مرتبط می‌باشد. ۰ عدم قطعیت در پیش‌بینی و تعیین مقادیر و اثرات اجرای طرح که مربوط به بحث تحلیل حساسیت و تحلیل ریسک می‌گردد. بر این اساس. مباحث مربوط به شبه قیمت ؟ (ارز خارجی. کارگر ساده و ...) تورم افتراقی. ً عادی‌سازی کیمتها و تحلیل ریسک و حساسیت مطرح می‌گردد که از مفاهیم و فنون پیشرفته‌تر اقتصادی برای حل مسائل و مشکلات در این زمینه استفاده می‌شود. - در تفسیر و استفاده از شاخصهای محاسبه شده. آنچه که مطرح و مهم است. توجه به معانی. طبیعت و دقت مطالعاتی است که منجر به برآوردها شده است و نه خود ارقام. لذا می‌بایست در این زمینه محدودیتهای مطالعات و برآوردها را در نظر گرفت و با توجه به آنها از نتایج و ارقام بدست آمده. استفاده نمود. براین اساس نمی‌توان ارقام همسان بدست آمده از دو شکل و کیفیت متفاوت از نظر شرایط و مطالعات را به معنی واقعی. برابر دانست. از این رو تحلیل داده‌های پایه و استفاده از نتایج این بررسی در تفسیر و تحلیل یافته‌ها و شاخصها حائز اهمیت تعیین‌کننده‌ای است. - باید توجه داشت که برای تصمیم‌گیری در مورد سیمای طرح و توجیه‌پذیری آن از دیدگاه ملی. از تحلیل اقتصادی ۵ استفاده می‌شود. در این تحلیل اثرات طرح از دیدگاه اقتصاد ملی مورد سنحش و ارزیابی قرار می‌گیرد. اما هرگاه موضوع نحوه تأمین اعتبارات مورد نیاز و بازپرداخت هزینه‌های طرح مورد در خواست قرار گیرد. این موضوع در چارجوب مطالعات تحلیل اقتصادی نبوده و لازم‌است توسط مطالعات مستقل تحلیل مالی / انجام پذیرد. در این تحلیل اثرات طرح از دیدگاه سازمانها و منابع تأمینکننده سرمایه و اعتبارات لازم مورد بررسی قرار می‌گیرد که چارچوب آن از جنبه‌های مختلف از تحلیل اقتصادی متفاوت است. 60 0۴ ۳۵۵۱۷۵۱۵۵۵ -2 40 ۵۴ ۳۵۵۱۷۵۵۵۵ -| 1211۳0۵111۵163 -4 ۵ 52000 -3 ۷۵۵| ۸۵ ۳۱۵۲۵۵ -6 ۸۵۷۹۵ ۳۵۵۵۵ -5 ۵۴ -------- صفحهٔ بعد -------- - برآورد هزینه‌ها در چارچوب تحلیل اقتصادی و برآوردهای اجرایی هزینه‌های طرح برابر نیستند. در این زمینه می‌توان نکات و جنبه‌های مختلفی را مطرح نمود. از آن جمله. خسارتها یا هزینه‌های اضافی که جامعه بصورت غیرمستفیم و ناملموس در اثر اجرای طرح. متحمل می‌شود. در این رابطه موارد زیر را نیز می‌توان مطرح نمود: ۰ در تأمین آب شهری, هزینه‌هایی که مصرف‌کنندگان شهری بخاطر کمبود آب در شرایط اضطراری (مثلاً خشکسالی یا خرابی تجهیزات) متحمل می‌شوند. * در تأمین آب کشاورزی افزایش هزینه‌های تولید در مزرعه. انبارداری. حمل و صدور کالاها . ۰ در کنترل طغیان. ارزش انرژی و آب از دست رفته به خاطر خالی نگاهداشتن بخشی از مخزن برای ذخیره‌سازی و مهار سیلاب. این بحث در مورد فایده‌های اجتماعی طرح نیز صدق می‌کند. مثلاً تشویق افزایش تولید صنعتی و حفاظت از محیط زیست و منابع سوخت تمام‌شدنی از جمله پیامدهای مفیدی است که می‌توان حزء فایده‌های غیرمستفیم تولید انرژی برگابی محسوب نمود. فایده‌های ناملموس شامل مواردی است که قابل سنجش با ضوابط پولی نمی‌باشند. این موارد در طرحهای تولید انرژی برقابی شامل بهبود شرایط اجتماعی و سایر شرایط نظیر فایده‌های ناشی از بکارگیری ابزار کاراندوز ۱. سردسازی بمنظور نگهداری و حفظ مواد غذایی. رادیو تلویزیون و سایر مصارف نظیر آن می‌باشد. در سایر طر حهای توسعه منابع آب نیز مشابه این موارد مصداق دارد. توجه به فایده‌های غیرمستقیم و ناملموس ممکن است بعنوان عامل تعیین‌کننده. باعث برتری یک گزینه یا توجیه طرح موردنظر گردد. از این‌رو فایده‌های ناملموس و در بعضی ازموارد غیر مستقیم. بطور جداگانه تشریح می‌شوند تا تصمیم گیرندگان برای تصمیم‌گیری. امکان دسترسی به اطلاعات کاملتر را داشته باشند. فایده‌های غیرمستقیم در طرحهای تأمین آب کشاورزی با درنظر گرفتن طرحهای مکمل توسعه کشاورزی (زراعت. باغداری, دامداری و ...) همراه با طرحهای توسعه منابع آب بطور یکجا و در یک مجموعه باید مورد ارزیابی اقتصادی قرار گیرند. ۵-۹٩‏ فایده‌ها و هزینه‌های طرحهای مختلف توسعه منابع آب ۱-۵-۹ تأمین آب شهری ۱-۱-۵-۹ فایده‌ها فایده‌های اصلی تأمین آب شهری بیشتر حنبه احتماعی دارد تا اقتصادی. این فواید شامل بهبود وضع سلامت ناشی |- 1۵00۲ 8 ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- از افزایش تأمین آب مشروب سالمی ار تقای سطح زندگی بخاطر تأمین آب برای مصارف خانگی و غیره ... می‌باشد. لازم به توجه است که فایده‌های تأمین آب شهری براساس ارزشهای ریالی قابل سنجش نمی‌باشد. معهذا. بخاطر بهگزینی تخصیص آب و تعیین قیمتها. فایده‌ها می‌تواند به یک یا هر دو روش زیر مورد سنجش و برآورد قرار گیرند: - میزان آمادگی مصرف‌کنندگان آب به پرداخت که براساس اطلاعات بازار مشخص می‌شود. - هرینه بهترین منبع بعدی تامین نیازها. که در صورت فقّدان طرح موردنظر. مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت. ۲-۱-۵-۹ هزینه‌ها هزینه‌های تأمین تا تحویل آب شهری شامل اقلام زیر می‌باشد: - هزینه‌های توسعه منابع آب که خرید اراضی را نیز شامل می‌شود. - هزینه‌های توزیع آب و هزینه‌های ذخیره آب (برای توسعه ). - هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری سیستم. متحمل می‌شوند و باید در مدیریت سیستم پیش‌بینی شود. حتی اگر هیجگونه راه‌حلی برای پیشگیری از بروزآن فایده‌ها و هزینه‌های این منظور. هر دو. تابع قابلیت سیستم برای تأمین آب مطمئن می‌باشد. ۲-۵-۹ تأمین آب آبیاری ۱-۲-۵-۹ فایده‌ها تأمین آب کشاورزی می‌تواند موجد فایده‌هایی بقرار زیر گردد: - افزایش ارزش تولیدات کشاورزی در اراضی آبی در قیاس با کشت دیم. بخاطر رواج کشت متراکم ۱ . کشتهای با ارزش تر و توسعه اراضی تحت کشت. - افزایش درآمد خالص. مازاد بر بازده سرمایه رقابت‌کننده در آن صنایعی که به امر تأمین نیازها. حمل و نقّل با تغییر و تبدیل تولیدات افزایش یافته کشاورزی خواهند پرداخت با این فرض که این افزایش بدون اجرای طرح امکانپذ بر نخواهد بود. منشاء این افزایش درآمد. بهره‌برداری بیشتر ازظرفیتهای بلااستفاده کار خانجات با صرفه‌جویی در مفیاس می‌باشد. این ۵۶ ۳۵۵۵۵۵۵ -2 0 1316۹1۷6 -| ۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- . ۸ دومین فایده فوی‌الذکر به انجه که فایده‌های تانویه نامیده می‌شود اشاره دارد. ۲-۲-۵-۹ هزینه‌ها هزینه‌های طر حهای آبیاری شامل اقلام زیر می‌باشد: - هزینه‌های مستقیم احداث تأسیسات. شامل آبگیری و انحراف آب کلیه کانالها تا دریچه‌های آبگیر مزارع و هزینه‌های بالاسری ذیربط . - ارزش فعلی کلیه هزینه‌های پیش‌بینی شده زهکشی, حتی اگر احداث زهکشها برای مدتی لازم نباشد. - هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری سیستم. - افزایش هزینه‌های تولید در مزرعه در اثر اجرای طرح. - درآمدهای خالص از دست رفته کشاورزی و صنایع وابسته به کشاورزی مربوط به مناطق خارج از محدوده طرح. در صورتیکه طرح در دست اقدام از طریق کاهش قیمتها یا پرکردن سهمیه‌های تولید. موجب جابجایی آنها گردد. افزایش هزینه‌های انبارداری یا دادن سو‌بسید برای حمل و صدور کالای تو لیدشده مازاد. در این تحزیه و تحلیل. باید کلیه مسائل اجتماعی آتی که به سلامتی ساکنین منطقّه مربوط شده‌ و همجنین تغییرات کیفیت آبهای برگشتی به سیستم اصلی رودخانه و اثرات آن برمنابع تأمین آب پائین‌دست و هزینه‌های مترتب. درنظر ۳-۵-۹ کنترل طغیان ۱-۳-۵-۹ فایده‌ها بطورکلی. فایده‌های کنترل طغیان شامل دو جزء اصلی می‌باشد: - کاهش خسارات وارده بر دارایی‌های موجود و پیش‌بینی شده در آینده برای منطقه سیل‌گیر و سیب پذیر. - افزایش بهره‌وری و کارایی در منطقه سیل‌گیر بصورت افزایش درآمد خالص فعالیتهایی که جایگزین فعالیتهای گذشته می‌گردند (مثلاً درآمد بیشتر کشاورزی که از تبدیل چراگاه در سیلابدشت به مزرعه حاصل می‌شود) یا بصورت مشاغل جدیدی که صرفاً بخاطر ایمنی حاصل از اجرای طرح در منطقه ایجاد می‌شوند. - ارزش استفاده از آب رها شده تدریجی در مخازنی که با هدف کنترل سیلاب ساخته می‌شوند. |- 50۵00۵۲۷ 00611۵ ۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۵-۹ هزینه‌ها هزینه‌های کنترل طغیان شامل اقلام زیر می‌باشد: - افزایش هزینه احداث طرحهای چندم‌نظوره‌ای که هدف کنترل طغیان نیز جزو اهداف آنها قرار می‌گیرند. یا کلیه هزینه‌های اجرای طرحهای تک‌منظوره با هدف کنترل طغیان. - ارزش از دست رفته انرژی و تأمین آب بخاطر خالی نگهداشتن بخشی از مخزن سد برای ذخیره سیلاب و کنترل خروج آب به این منظور. ۴-۵-۹ تولید انرژی برقابی فایده‌های تولید انرژی برقابی را می‌توان به دو گروه دسته‌بندی نمود. فایده‌های ملموس و فایده‌های ناملموس. ۱-۴-۵-۹ فایده‌های ملموس فایده‌های ملموس. فایده‌هایی هستند که بصورت ارزشهای پولی می‌باشند. این فایده‌ها را نیز می‌توان به دو گروه فایده‌های مستقیم انرژی برقابی شامل ارزش انرژی تحویلی به مصرف‌کنندگان می‌باشد. این فایده‌ها مسمکن است معادل عواید ناشی از فروش انرژی به مصرف‌کنندگان باشد (فایده‌های مالی) یا بصورت برآورد هزینه‌های اقتصادی منبع تولید انرژی معادل که در نبود این طرح می‌توانست ایجاد شود. مورد سنجش قرار گیرد (فایده‌های اقتصادی). معمولاً در محاسبه نسبت فایده به هزینه. برای برآورد فایده‌های تولید انرژی از «فایده‌های اقتصادی » استفاده می‌شود. بایستی توجه داشت که هرگاه هزینه گزینه جایگزین جهت سنجش فایده بکار گرفته می‌شود. عمر هر دو گزینه مورد مقایسه باید تقریباً برابر باشد. استفاده از هزینه گزینه جایگزین بعنوان ضابطه سنجش فایده. منجر به انتخاب طرح یا ایده‌ای می‌شود که هزینه دستیابی به یک هدف از پیش تعیین شده (برای مثال. تولید و تأمین میزان معینی از انرژی الکتریکی) را بحداقل می‌رساند. این روش برخورد با بهگزینی. که در آن اهداف بصورت کمی اماارزشگذاری نشده (یا فیزیکی) مشخص و در عین حال سعی می‌شود تا هزینه دستیابی به اهداف فیزیکی معین بطریق کمینه‌یابی تعیین گردد. روش «تحلیل کارایی هزینه » شناخته می‌شود. ۵۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فایده‌های غیر مستفیم انرژی برقابی شامل پیامدهای مفیدی است که از اجرای طرح حاصل می‌شود نظیر تشویق افزایش تولیدات صنعتی. حفظ منایع سوخت تمام شدنی و غیره :. ۲-۴-۵-۹ فایده‌های ناملموس فایده‌های ناملموس شامل مواردی است که با ضوابط پولی قابل سنحش نمی‌باشد. این موارد شامل بهبود شرایط اجتماعی و سایر شرایط نظیر توزیع مناسب‌تر درآامد بین اقشار مختلف اجتماعی و بین مناطق مختلف و موارد نظیر می‌باشد. فایده‌های ناملموس ممکن است در بعضی از شرایط بعنوان عامل تعیین‌کننده. باعث توجیه طرح موردنظر گردد. هر چند که اغلب برنامه‌ریزان طرحها تصمیم‌گیری در مورد شایستگی آنها را با توجه صرف به فایده‌های ملموس و مستقیم. اقدامی محافظه کارانه می‌دانند. در نتیجه. فایده‌های غیرمستقیم و ناملموس بصورت حداگانه تشریح می‌شوند تا تصمیم‌گیرندگان برای تصمیم‌گیری. اطلاعات کاملی داشته باشند. وقتی که دو گزینه وظایف یکسانی را انجام می‌دهند. برای پیداکردن گزینه مطلوب کافیست که هزینه‌های آن دو با هم مقایسه شود. چون هزینه سرمایه‌ای بخودی خود معیار مناسبی برای مقایسه نیست. این مقایسه براساس معادل سالانه هزینه‌ها انجام می‌پذیرد. برای مثال. هزینه سرمایه‌ای یک نیروگاه آبی ممکن است بسیار بیشتر از یک نیروگاه حرارتی باشد هر چند که معادل سالانه هزینه‌های نیروگاه آبی و به تبع آن قیمت تمام شده انرژی. ممکن است کمتر باشد. دلیل چنین وضعیتی, پایین بودن استهلاک سالانه نیروگاه آبی. کمتربودن نیاز به نیروی انسانی برای نگهداری و بهره‌برداری از نیروگاه و عدم نیاز به سوخت برای گرداندن توربین نیروگاه می‌باشد. در محاسبه معادل سالیانه هزینه‌های یک طرح تولید انرژی برقابی. بهره سرمایه‌گذاری اولین و معمولاً بزرگترین جزء مخارج طرح را تشکیل می‌دهد. دومین جزء هزینه سالانه. هزینه استهلاک می‌باشد که به عمر مفید طرح و نرخ بهره وامهای درازمدت بستگی دارد. هزینه استهلاک باید به شکل اقساط سالانه لازم برای مستهلک‌کردن تدریجی وام اخذ شده برای تأمین اعتبارات طرح. محاسبه شود. چندین روش برای محاسبه هزینه استهلاک سالیانه وجود دارد: روش خطی. روش اقساط سالیانه. روش درصد ثابت ارزش مستهلک شده و غیره. پذیرفته شده است. مزیت اصلی استفاده از روش اقساط سالیانه. در نظر گرفتن بهره مربوط به استهلاک اعتبارات تأمین شده. می‌باشد. در روش استهلاک خطی. بهره مربوط به استهلاک اعتبارات در نظر گرفته نمی‌شود. ۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۵-۹ تفریحات و توریسم ۱-۵-۵-۹ فایده‌ها فایده‌های این منظور عبارتند از درآمدهای مستفیم. غیرمستقیم و ناملموس که در اثر بهره‌ گیری از امکانات تفر یحی و ۱-۱-۵-۵-۹ درآمدهای مستقیم درآمدهای مستقیم عبارتند از: - افزایش بهای اراضی ملی مجاور که دولت یا سازمان اجرایی می‌تواند با واگذاری امتیاز احداث تأسیسات (حق امتیاز) به نوعی بازار برای آن ایجاد نموده و ارزش آن را در روابط مالی منعکس کند. - درآمد حاصل از فروش خدمات از طریق ایجاد تأسیسات مناسب بمنظور فعالیتهای تفریحی . - در حالتیکه دولت ناگزیر به ارائه امکانات تفریحی باشد. مابه‌التفاوت هزینه ایجاد تأسیسات تفریحی در کنار یک طرح چندمنظوره با هزینه ایجاد تأسیسات با همان ظرفیت بطور مستقل به عنوان مثال برای ایجاد یک دریاچه که فقط هدف تفریحی دارد. سرمایه‌گذاری بیشتری لازم است. در صورتیکه با صرف هزینه کمتری می‌توان از دریاچه ایجاد شده در پشت یک سد مخزنی که برای منظور دیگری ساخته شده. برای ایجاد امکانات تفریحی نیز استفاده کرد. درآمدهای غیرمستقیم عبار تند از: - تقویت بازار فروش کالا و خدمات برای انتقال و جابجایی متقاضیان به محل موردنظر - تقویت بازار فروش کالا و خدمات در حین استفاده از امکانات تفریحی ۳-۱-۵-۵-۹ درآمدهای ناملموس مصادیق این نوع درآمدها عبارتند از بهبود وضع محیط زیست. ایجاد مناظر طبیعی زیبا. بهبود وضع فکری و روحی و در نهایت امکان ایجاد محیط زیست ویژه با جمع‌آوری گونه‌های جدید حیوانی و گیاهی. تلطیف هوا و غیره. ۶۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۱-۵-۵-۹ هزینه‌ها هزینه‌های تأسیسات تفریحی و توریستی شامل اقلام زیر می‌باشد: - افزایش هزینه احداث طرحهای چند منظوره‌ای که هدف تفریحات و توریسم نیز جزو اهداف آنها قرار می‌گیرد. - هزینه‌های مستقل برای ایجاد تأسیسات تفریحی و توریستی. - ارزش تولید سایر اهداف طرحهای چندمنظوره که احتمالاً بخاطر بهره‌برداری سیستم برای استفاده‌های تفریحی ممکن است از دست برود. - هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری تأسیسات احداث شده. - افزایش هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری مجموعه طرح که ممکن است بخاطر استفاده‌های تفریحی و توریستی. س خسارات زریست محیطی و آلودگیهای ناشی از استفاده‌های تفریحی و توریستی از تأسیسات آبی. ۶-۵-۹٩‏ مدیریت کیفیت آب ارزشیابی فایده‌ها و هزینه‌های مدیریت کیفیت آب کار پیجیده‌ای است. مشکلات عمدتاً بخاطر ردیابی منابع آلودگی. می‌باشد. ۱-۶-۵-۹ فایده‌ها فایده‌های این هدف ممکن است شامل یک یا جند مورد زیر باشد: - بهبود وضعیت بهداشت و سلامت افرادی که قبل از طرح از آب تصفیه‌نشده استفاده می‌کردند. - کاهش هزینه‌های تصفیه آب شهرهایی که در پایین دست از منابع آب برداشت می‌کنند. - کاهش عملیات تصفیه برداشتهای صنعتی. هر چند که در استفاده‌های مربوط به عملیات خنک‌سازی آب با کیفیت - افزایش استفاده‌های تفریحی . - بهبود (هرچند از نظرکمی غیرقابل سنجش) ارزشهای زیبا شناسانه ناشی از آب تمیزتر عاری از آلودگی. - ارزش محصولات فرعی مفیدی که طی عملیات تصفیه آب از آلودگیها بدست می‌آید. ۶۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۶-۵-۹ هزینه‌ها هزینه‌های مدیریت کیفیت آب. شامل کلیه اقلام زیر می‌باشد: - هزینه‌های احداث. نگهداری و بهره‌برداری تأسیسات مانند سدها (اگر صرفاً برای این منظور ساخته شود مخازن ذخیره و شبکه لوله کشی آب. - هزینه‌های مربوط به اقدامات و رویه‌های کاهش آلودگی آب صنعتی و شهری, شامل تصفیه سنتی و تغییرات در اصول فرآیند تولید جهت آلودگی آبهای مصرفی در صنایع. - افزایش هزینه‌های مربوط به تخلیه و زدودن مواد زاید جامد از حوضچه‌های رسوب‌گیر ۱ یاگل و لای تصفیه خانه‌ها. - افزایش آلودگی هوا در نتیجه سوزاندن گل و لای تصفیه‌خانه‌ها و یا بوهای حاصل از حوضجه‌های ته‌نشین با وزن و اهمیت هریک از فایده‌ها و هزینه‌های فوق باید مشخص شود و کل هزینه‌های جلوگیری از آلودگی آبها باید از نظر اقتصادی با تصفیه آبهای آلوده مقایسه شود. هزینه دیگری که اغلب ملحوظ می‌شود. حذف احتمالی مشاغلی است که در نتیجه بسته‌شدن بعضی از کار خانحات اتفاق می‌افتد. زیرا هزینه‌های اضافی کاهش آلودگی حهت تصفیه بیشتر. موجب تعطیل کار خانجاتی می‌گردد که قبلاً بخاطر کسب منفعت کم و حاشیه‌ای قادر به ادامه فعالیت بودند. |- 5۵1111۵26 6۰ ۶۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم تنظیم و تدوین برنامه ملی جامع آب - هدف اصلی یک برنامه جامع آب . استقرار یک چهارچوب اصلی و پایه ای برای برنامه ریزی و اجرای منظم وبهم پیوسته طرحها و برنامه های مدیریت منطقی منابع آب .هم جهت و موافق با هدف کلی توسعه اقتصادی - اجتماعی کشور میباشد . این برنامه باید حداقل یک دوره بیست ساله را تحت پوشش قرار دهدو بطور دوره‌ای مورد تجدید نظر قرار گیرد . ۲ طرح جامع آب باید براساس طرحهای موجود و بالقوه حوضه های آبریز . تدوین شود . در موردحوضه های آبریزمشترک قبل از تدوین برنامه استفاده ازمنابع آب یک حوضه .و یا حداقل به موازات آن‌باید یک معاهده بین کشورهای ذینفع به امضاء برسد . و چنانچه این معاهده ها قبلا" تنظیم و مبادله شده باشد دقیقا چارچوب آنها در تنظیم برنامه ملی آب مورد توجه و عمل قرار گیرد. بنابراین تهیه فهرستی از طرحهای موجود و بالقوه همراه با مشخصات طرحها از نظر اهداف . امکانات. منابع و مصارف به همراه امکانات حوضه های آبریز مشترک براساس معاهده های موصوف . از نظر کمی و کیفی گامی مهم و لازم در استقرار طرح جامع آب محسوب می شود . ۳ تقسیم بندی جغرافیایی برنامه جامع آب باید بگونه ای باشد که ضمن پیروی از تقسیم بندی حوضه‌های آبریز رودخانه های اصلی بتوان نتایج را بصورت استانی نیز ارائه نمود . (داده وستانده بین استانها) ۴ در مطالعات مربوط به بیلان منابع و مصارف در وضع موجود. کمبودها یا مازاد آب هر حوضه با ناحیه (منطقه) تنها براساس منابع آب تجدیدشونده و بالقوه و طرحهای اجرا شده قبلی تا تاریخ تهیه طرح جامع آب (سال پایه طرح) مشخص می شود . ۵- برای تهیه بیلان منابع و مصارف آب در آینده باید اقدامات زیر صورت گیرد : ۱-۵ در جریان تهیه برنامه برای حوضه یک رودخانه . سراسر حوضه بعنوان یک سیستم از سرچشمه تا مسحل تخلیه رودخانه به کویر یا دریا باید در نظر گرفته شود . طرحهای بالقوهٌ توسعه منابع آب یک حوضه باید براساس مطالعات عکسهای هوائی . نقشه های توپوگرافی و زمین شناسی . داده های هیدرولیکی و هید رولوژیکی و مطالعات قبلی مشخص و تعیین شوند . بعد از تشخیص اولیه طرحها براساس مطالعات دفتری . باید ماموریت های صحرائی برای تشخیص امکانپذیری احداث آنها انجام شود . چنانچه بعضی از طر حهای مشخص شده از نظر فنی برای توسعه مناسب نباشند . در سرند اولیه حذف می شوند . کلیه طر حهائی که بدین روش تهیه شدند . براساس معیارها و ضوابط مصوب و مشخص شده . هزینه گذاری شده و تحلیل اقتصادی هر طرح انجام میپذیرد . طر حهائیکه براساس تحلیل اقتصادی شایستگی بیشتری دارند . در لیست پیشنهادی طرحها وارد میشوند . ۶۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵ از آنجائیکه کلیه طرحهای شناخته شده در برنامه جامع یک حوضه را نمیتوان بطور همزمان اجرا نمود. لازم است که الویتهای اجرائی آنها مشخص شود . ملاک هائی که الویت بندی یا رتبه بندی براساس آن انجام میپذ برد . عبارتند از فوریت نسبی طرح از نظر تامین نیازهای اساسی . ابعاد واهمیت فایده ها . نسبت فایده ها به هزینه‌ها. نرخ بازده داخلی . ملاحظات زیست محیطی که باید در جریان بررسی طرح جامع به صورت یک مدل مشخص تدوین و ارائه گردد . ۳-۵ برای تدوین طرح جامع آب که با مقایسه منابع و تقاضاهای معقول آب در آینده شروع می شود . می توان سناریوهای مختلفی را در نظر گرفت. در طرح چنین سناریوهایی محدودیت های زیر مطرح می باشد : الف : امکان پذیری فنی طرحها ب: مسایل زیست محیطی 28 محدودیت های مالی دنز مسائل نهادی و مدیریتی هن سایر محدودیت ها که برای دسترسی به سناریوی مطلوب و بهینه بایستی یک روند رفت وبرگشتی بین امکانات و محدودیت هابرقرار باشد . ۴-۵ بنابراین می توان مقدمتا" برای مقایسه منابع و مصارف به شکل زیر اقدام نمود : ۰ با ارزیابی واقعبینانه از امکانات محتمل آتی . میزان حداکثر استفاده از ظرفیت های موجود را برای تامین تقاضاهای آب در آینده با فرض عدم سرمایه گذاری برای ایجاد طرحهای جدید تامین آب. بدست آورد . در این حالت بیلان منابع و مصارف مجددا" تهیه شده و کمبودها و یا مازاد آب در هر حوضه با ناحیه (منطقه) محاسبه می شود . ممکن است این کار را با جند سناریو آزمایش نمود. برای تامین کمبودهای آب درباره سناریوهای حاصل از سرند بند قبل . مجددا" بیلان منابع و مصارف براساس تحمّق طرحهای اولویت بندی شده طرح جامع شامل مخازن جدید تنظیم آب . پروژه‌های انتال آب و غیره تکرار می گردد . بدیهی است در این حالت نیز ممکن است سناریوهای مختلفی برای تامین نیازها مطرح شود . هر سناریو باید بگونه ای طراحی شود که بتواند با ضوابط مشخص و تعیین و تعریف شده مثلا"ً تمّاضای آب برای مصارف مختلف و رعایت استانداردهای کیفی . حداکثر انطباق را داشته باشد . ۵ چنانچه تعدادی از سناریوها بتوانند با ضوابط تعیین شده تطابق داشته باشند . سناریویی که کمترین هزینه یا بیشترین فایده ملی را داشته باشد می تواند وارد مراحل بعدی محاسبات گردد . ۵ برای گزینه های مختلف انتخابی از دوبند بالا. سرمایه‌گذاری لازم بایستی مشخص شده و منابع مالی تامین آنها نیز شامل (دولتی و غیردولتی) بطور واقعبینانه با یک روند رفت وبرگشتی با دستگاه برنامه ریزی کشور و متقاضیان آب ونهایتا" تعیین سهم پرداخت های ملی برای برنامه های توسعه در بخش آب حتی المقدور ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پس از مشخص شدن سیمای منابع مالی و امکانات سرمایه گذاری مجددا" سناریوهای منتخب مورد بازبینی قرار گرفته و نهایتا" موارد زیر مشخص می گردد : اهداف طرح های توسعه برای تامین تقاضای آتی با تفکیک دوره های پنج ساله تا ۲۵ سال آتی سهم تخصیص آب برای هریک از مصارف در سطح ملی در دوره های پنج ساله و مقایسه آن با وضع موجود برنامه سرمایه گذاری برای افق های پنج ساله و دراز مدت (۲۵ ساله) فواید حاصل از اجرای برنامه پنج ساله و دراز مدت مرحله بعد تجدیدنظر در تجزیه وتحلیل است. پس از تکمیل اقدامات فوق . می توان برنامه های رقیب دیگری را نیز آنچنان تهیه و تنظیم نمود که حاوی تغییر در برنامه. مفروضات سیستم . سناریو یا تلفیقی از هر سه جنبه مزبور باشد. ارزیابی و مفایسه این موارد اضافی می تواند به ایجاد مجموعه ای از موارد اضافشهتر بسرای ارزیابی بیانجامد . این فرآیند تا تصمیم گیری و رسیدن به برنامه جامع قطعی می تواند ادامه یاید . با افزایش اهمیت اقتصادی در سرمایه گذاری منابع آب و ملاحظات زیست محیطی . آگاهی از پتانسیل استفاده جند منظوره از منابع آبی و همچنین ضرورت استفاده تلفیقی از منابع مختلف آب سطحی و زیرزمینی نیز در حال افزایش میباشد . ملاحظات اساسی بمنظور پرداختن به این دیدگاه وسیع ترجهت گزینش طر حها. نیاز به چارچوب پیچیده تری دارد. تجزیه وتحلیل سیستمها در این زمینه ابزار مناسبی برای تصمیم گیرندگان فراهم می کند . تجزیه وتحلیل سیستمها این قابلیت را دارد که فرایند برنامه ریزی منابع آب را بطور چشمگیری تسریع کرده و سطح آنرا ارتقاء دهد . بسیاری از مسائل در این قلمرو از توسعه منابع بحدی پیچیده است که چنین تکنیکهانی می توانند امکان عینیت گرائی و انعطاف پذیری را تا حد زیادی فراهم نمایند . در چنین مواردی استفاده از تجزیه وتحلیل سیستمها. در مقایسه با روشهای متداول و معمول . امکان تشخیص امکانات مهمی در کاهش هزینه های توسعه منابع آب و افزایش فایده های طرح را فراهم میکند. ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم چهارچوب نهادی ۱-۱ کلیات چهارجوب نهادی مد بریت منابع آب. شکل و قالب اکثر فعالیتها در زرمینه منابع آب را تعیین کرده و بر ظرفیت پذیرش تشکیلاتی و محتوای فعالیتها تأثیر می‌گذارد. هر سیستم نهادی معمولاً متشکل از قوانین. ضابطه‌ها و مقررات. سازمانها و تشکلها و همچنین سیاستها می‌باشد. هریک از اجزای متشکله می‌تواند سهم و وزن مهمی درتعیین هدفها و شکل و نحوه دستیابی به آنها داشته باشد. قوانین و مقررات با مشخص‌کردن قلمرو و حدود فعالیتها. اختیارات و مسئولیتها. روشن‌ساختن شکل و نحوه انجام کارهاء تعیین چگونگی پیشبرد امور از طریق هماهنگیها. رفع موانع و ایجاد ظرفیتهای جدید و اقدامات نظایر آن. می‌تواند در نحوه انجام امور مدیریت منابع آب سهم و نقش داشته باشد. جایگاه و ارتباطات نیروی انسانی ذیربط یا موظف و مسئول از طریق ساختارهای سازمانی و تشکیلاتی در نظام حکومتی و احتماعی. تعیین شده و بالاخره در مطالعات طرح جامع. اهداف. نیازها و وظایف مرتبط با مدیریت منابع آب در درازمدت مدنظر قرار می‌گیرند. بسیاری از امور تحت بررسی در اثر این آینده‌نگری ودوراندیشی. با شرایط متحول و دگرگون شونده‌ای مواجه می‌باشند. برای انجام وظایف مدیریتی در شرایط متحول و دستیابی به اهداف جدید. بررسی محدودیتهای نهادی و اتخاذ تدابیر و راه‌حلهای ایجاد تحول در نهادها. بسیار با اهمیت ارزیابی می‌شود. اصلی‌ترین جنبه‌های نهادی که باید در مطالعات طر حهای جامع ملی مورد توجه قرار گیرند. عبارتند از : 9 برنامه‌ریزی کلان و مدیریت منابع آب یک برنامه منابع آب که با سیاستهای عمومی اقتصادی. اجتماعی و زیست محیطی سازگار باشد. عنصر مهمی برای تضمین استفاده از منابع آب در خدمت تحقق اهداف توسعه جامعه می‌باشد. در جریان اقدامات مربوط به برنامه‌های مد بر یت منابع آب. با تو حه به ار تباطات گسترده آن با بخشهای مختلف اقتصادی. اجتماعی و برنامه‌رپزیهایی کلان حامعه از اهمیت زیادی برخوردار است. ۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- شایان ذکر است که سیستم نهادی مدیریت آب خود در داخل سیستم نهادی کل کشور قرار داشته و طبعاً تایع خصوصیات و قیوداتی است که توسط جچهارچوب نهادی کل کشور تعیین می‌شود. سیاستهای اقتصادی که از طریق برنامه‌ریزیهای عمومی و جامع فراهم می‌شود. تأثیر زیادی بر امکانات و محدودیتهای مدیریت منابع آب دارد. تجربه نشان داده که در طول زمان و به تبعیت از رشد جمعیت و سمت‌گیریهای توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور. وظایف مدیریت آب نیز گسترده‌تر و پیچیده‌تر می‌گردد و خواه‌ناخواه با بخشهای مختلف اقتصادی ارتباطات جدیدتر و گسترده‌تری برقرار می‌کند. در روند همین تحولات است که نقش و سهم ابزارها و سازوکارهای برنامه‌ریزی مدیریت منابع آب در نظام کلی و عمومی جامعه باید مورد بازبینی و تغییرات متناسب و لازم قرار گیرد. برنامه‌ریزی منابع باید ضمن آنکه نیازهای اساسی آحاد ملت به آب و خدمات مربوطه را تأمین و مرتفع سازد. منافع بلندمدت کشور در بهره‌برداری صحیح از این منبع طبیعی راهمواره مدنظر قرار داده و در عین حال زمینه مناسبی را برای رشد و توسعه فعالیتهای وابسته به آب. فراهم آورد. دنباله روی برنامه‌ریزی آب از نیازهای آبی بخشهای مختلف اقتصادی و تنظیم برنامه‌ها به تبعیت از تقاضاهای مذکور و بدون توجه به پتانسیلها و ظرفیتهای منابع آب کشور. دیر یا زود منجر به بروز شرایط بحرانی آب در نقاط مختلف گشته و حتی حفظ و نگهداری وضعیت موجود را نیز با دشواریهای جدی روبرو می‌سازد. ۵ برنامه‌ریزی متمرکز و غیرمتمرکز دستگاه برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب در یک کشور عمدتاً آمیخته‌ای از تمرکز و عدم تمرکز را تشکیل می‌دهد. چگونگی اعطای اقتدار از «مرکز» یا واگذاری قدرت به واحدهای منطقه‌ای. بین کشورهای مختلف و حتی در یک کشور براساس عوامل بهم پیوسته از جمله حوزه‌های آبریز. اندازه و ابعاد جغرافیایی و جمعیتی. چهارچوب اجتماعی و سیاسی. سیستم حقوقی مالکیت منابع آب. دسترسی به آب در مقایسه با استفاده از آن. تفاوتهای منطقه‌ای و ارزشهای سنتی و اهمیت و مفهوم آب در جوامع مختلف. متفاوت می‌باشد. برنامه‌ریزی عمومی خوب باید آینده‌نگر بوده و پیش‌بینی نماید که چگونه روند موجود افزایش تقاضا و نامطلوب شدن کیفیت تأمین آب. نیاز به تکیه بیشتر بر برنامه‌ریزی مرکزی تفصیلی خواهد داشت. این بمعنی آن است که ترکیبی از اشکال برنامه‌ریزی متمرکز و غیرمتمرکز با پویایی و انعطاف کافی. پاسخگوی شرایط متغیر در آینده باشد. فرآیند تصمیم‌گیری در زمینه‌های مرتبط با آب باید نتیجه ارتباط متقابل بین سازمانهای متعددی باشد. تأسیس تنها یک مرجع ملی یا منطقه‌ای. یکپارچگی. وحدت و هماهنگی این فرآیند را تضمین نمی‌نماید. زیرا تأسیس سازمان واحدی که به جنبه‌های مختلف مدیریت آب پاسخ دهد. امر مشکلی می‌باشد. در سطح منطقه‌ای برنامه‌ریزی آب باید ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- براساس یک دیدگاه ملی و توسعه منطقه‌ای باشد. دیدگاه ملی. جنبه‌های درازمدت برنامه‌ریزی را موردنظر قرار می‌دهد. در حالیکه در سطح منطمّه‌ای بیشتر جنبه‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت مدنظر است. در نتیجه نیاز به هماهنگی منافع و تلاش برای دستیابی به تعادل صحیح بین اهداف و اولویتهای ملی. محلی و بخشی وجود دارد. این امر در صورتیکه حوضه رودخانه شامل چندین منطقه یا استان باشد. از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. برنامه‌ریزی مرکزی باید توسط یک سازمان ملی انجام شود. این نهاد می‌تواند شورای عالی آب یا کمیسیونی نظیر آن باشد که در آن نمایندگان مختلف بخشهای متقاضی آب نیز عضویت یا حضور داشته باشند. اهداف متصور برای فعالیت نهاد موردنظر به شرح زیر است: - تأمین دیدگاهی که توجهات و منافع ملی به مدیریت منابع آب را یک کاسه نماید. با این هدف که این موارد واضح و روشن شده و زمینه انجام تعدیلات و اصلاحات در چهارچوب قانونی و نهادی فراهم گردد. - تهیه یک چهارچوب ملی ارزیابی و کنترل. بنحویکه مدیریت آب بتواند با اهداف اقتصاد ملی ادغام‌شده و در عین حال اهداف اجتماعی و زیست محیطی را مورد توجه قرار دهد. این چهارچوب زمینه‌ای است که با آن برنامه‌های اجرایی منطقه‌ای و استانی را بتوان بنحو بهتر تنظیم نمود. َ فراهمآوردن تسهیلات جهت تکمیل مقررات و دستورالعملها. حداقل برای کلیه برنامه‌های اجرایی مدیریت آب که از طریق بودجه مرکزی تأمین هزینه می‌گردد. - برآورد کلی عرضه. تقاضا. کمبودهای مربوطه یا مازاد منابع آب و مشخص نمودن مناطق بحرانی و مسائلی که ممکن است در آینده پدیدار شود. و پیشنهاد برنامه‌های اجرایی مشخص برای مقابله با آن. - امکانپذیر ساختن مدیریت و اداره امور منابع آب در سطوح منطقه‌ای و محلی با ظرفیت‌سازی فنی و مالی مناسب که بطور موثر و کاراً عمل نماید. - تأمین عناصر اداری و هماهنگی مورد نیاز برای حل و فصل مسائل بین منطقه‌ای و بین‌المللی . - انجام اقدامات نهادی لازم برای مدیریت آبهای بین‌المللی. - هماهنگی و تشویق برنامه‌های اجرایی ملی در زمینه‌های اطلاعاتی. تحقیقاتی و آموزشی و همچنین برنامه‌های اجرایی برای انتقال تکنولوژی و اطلاعات در سطح بین‌المللی. - دخالت (در صورت نیاز بطور مستفیم) در اجرای کار و برنامه‌های ساختمانی معین که در سطح مناطق انجام می‌شود. - توزیع صحیح اعتبارات ملی با تهیه و تدوین دستورالعملها و ضوابط و معیارهای مناسب. - کنترل و نظارت بر هزینه نمودن اعتبارات ملی و تدوین گزارشات نظارتی. - مجاز و مخیر در تخصیص و جابجایی و انتقال آب بین مناطق. - امکان نظارتهای مستقیم و غیرمستقیم در تصمیم‌گیریها. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری طرحهای ملی در مناطق. با توجه به موارد بشرح فوق لازم است محدوده عملکرد سازمانهای آب. با درنظرگرفتن محدوده حوزه‌های آبریز و در نظرگرفتن شرایط جغرافیایی و سیاسی منطقه تعیین شود. ۶۸ -------- صفحهٔ بعد -------- برنامه‌ریزی غیرمتمرکز باید بطورکلی در چهارچوب محدودیتهای فیزیکی هر حوضه عمل کند و به نیازهای منطقه‌ای توجه نماید و نظارت بر هر دو جنبه منابع آب و خدمات آب را مدنظر قرار دهد. این فعالیتها مطابق ویژگیها و شرایط فیزیکی و اداری هر کشور انجام می‌پذیرد. از جمله وظایف اصلی برنامه‌ریزی غیرمتمرکز عبارتند از : - تدوین و بهنگام نگاه داشتن سیاهه ارقام تخصیص, تأمین و مصارف آب در منطقه. - نگهداری و بهره‌برداری بخش منطقه‌ای شبکه ملی ایستگاههای اندازه‌گیری و ثبت پار امترهای کمی و کیفی آب بر طبق استانداردهای تعیین شده ملی و جمع آوری سایر اطلاعات محلی لازم برای تحلیل نیازهای آبی برای مصارف مختلف و تهیه برنامه‌های عمل در گزینه‌های مختلف. - تضمین همه پتانسیلهای توسعه منابع آب منطقه در چهارچوب برنامه‌ریزی ملی قرار می‌گیرند. - تهیه و تجدیدنظر دوره‌ای (در صورت امکان سالیانه) در برنامه آب منطقه‌ای تا بتوان اقدامات کوتاه و میان‌مدتی راکه برای تضمین توسعه موردنظر منابع آب و حفاظت آن لازم می‌باشد. منطبق و هماهنگ با برنامه توسعه ملی و منطقه‌ای تعیین کرد. - طراحی. احداث. بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات آبی لازم برای تنظیم کمیت و کیفیت آب در منطقه بنحوی که بتواند با برنامه‌های ملی سازگار شده و در صورت لزوم با دستگاه مرکزی هماهنگ باشد. - بازبینی و در موارد مقتضی تصویب اجرای پروژه‌های بخش خصوصی و عمومی که ممکن است بر کمیت و کیفیت منابع آب منطقه تأثیر بگذارد. - تعیین اقدامات لازم برای تضمین توزیع و مصرف کاراًی آب در منطمه. - لازمست طرحهاو فعالیتهای در دست اجرا مستندسازی شده و براساس تجربه‌اندوزی و ارزیابی آنها نسبت به تعدیل برنامه‌های پیش‌بینی شده و بهینه‌نمودن آنها اقدام نمود. سازمانی که برای تهیه برنامه ملی آب ایجاد می‌شود به پرسنل خلاق و با تخصصهای گوناگون نیاز خواهد داشت. اعضای این سازمان باید در مدیریت آب صاحب تجربه بوده و در حین عضویت در تیم برنامه‌ریزی از مسئولیتهای دیگر فارغ شده باشند. برای حصول نتایج موْئر. برنامه‌ریزی مرکزی باید ارتباط روشنی با سازمانهای برنامه‌ریزی محلی و بخشی و مصرف‌کنندگان آب داشته و به فرآیند تصمیم‌گیری مرتبط و متصل شده باشد. بنابراین سازمان مرکزی آب باید سیستمی را ایجاد نماید که از طریق آن امکان ایجاد ارتباط و هماهنگی دو طرفه. عمودی و افقی. فراهم گردد. تجربیات اخیر برنامه‌ریزی غیر متمرکز منابع آب نشان داده که چنین برنامه‌ای می‌تواند توسط سازمانهای منطقه‌ای اجرا شود. این سازمانها یک یا چند حوضه را تحت پوشش خود داشته و مسئولیت تأمین و نیز ارائه خدمات وابسته به آب را بعهده بگیرند. در رابطه با موارد فوق توصیه‌هایی بقرار زیر ارائه می‌گردد: - دامنه مسئولیتها برای هر دو جنبه برنامه‌ریزی متمرکز و غیرمتمرکز باید بوسیله دولت به روشنی تعریف شود. ۶۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - سازمان مسئول برنامه‌ریزی مرکزی در هنگامی که سیاستهای ملی آب و در صورت مقتضی برنامه ملی آب را تدوین می‌کند باید موازنه اهداف و اولویتهای ملی و منطقه‌ای و بخشی را تضمین نماید. - برنامه (برنامه‌های) آب باید بوسیله تیم‌هایی با تخصصهای مختلف تهیه شود. تیمهایی که اعضای آن صاحب تجربه علمی در مدیریت منابع آب بوده و در طول فعالیت در تیم از مسئولیتهای روزمره مدیریتی فارغ باشند. - برنامه (برنامه‌های) آب باید بطور دوره‌ای. و در صورت امکان بطور سالانه. بهنگام شده و در فاصله‌ای که کمتر از پنج سال نباشد. با درنظرگرفتن تجربه حاصله در این فاصله زمانی به تفصیل بیشتری مورد تجدیدنظر قرار گیرند. - برنامه آب باید براساس تبادل دو جانبه اطلاعاتی بین نهادهای سازمانی بالاتر و پایین‌تر پایه‌گذاری شود. این اقدام باید فرایند پویایی باشد که از طریق تجدیدنظر در تدوین و فرمولبندی تعدیلات برنامه جامع توسعه اجتماعی و اقتصادی. خصوصاً در کشورهایی که دارای منایع آب محدودی می‌باشند. هدایت شود. مدیریت مستقمر در مرکز با دریافت نظرات سازمانهای آب مستقر در مناطق نسبت به تهیه شرح خدمات اقدام و سفارش تهیه آن را به گروه مهندسین مشاوری که توان فنی و تجربی تهیه آن را دارد می‌دهد. 9 سایر ملاحظات الف - برنامه‌ریزی درازمدت و میان‌مدت برنامه‌ریزیهای میانمدت مدیریت منابع آب معمولاً در قالب برنامه‌ریزیهای اقتصادی کشورها و به صورت تهیه برنامه‌های ۵ یا ۷ ساله انجام می‌گیرد. در اینگونه برنامه‌ریزیها کلیت مدیریت منابع آب به تبعیت از نظام اداری - سیاسی جوامع. ار تباطات و یکپارجگی خود را به میزان زیادی از دست می‌دهند. همجنین مشاهده شده است برنامه ریزیهای درازمدت مدیریت منابع آب که امکان آن را دارند تا در چهار چوبهای مطالعات طرح جامع منطقه‌ای و ملی به صورت یکپارچه و در تمامیت خود انجام پذیرند. لذا با پیش‌بینی جایگاه قانونی مشخص لازم است تا میان برنامه‌ریزیهای درازمدت مدیریت آب و برنامه‌ریزیهای میان‌مدت ارتباطات مشخص و روشنی برقرار شود. پیش‌بینی سازوکارها و تمهیدات قانونی و نهادی مناسب برای استفاده از نتایج مطالعات مصوب طرح جامع ملی در تهیه برنامه ریزیهای درازمدت و الزامی نمودن استفاده از این نتایج در جریان تهیه برنامه‌های میان‌مدت. زمینه بهتری برای اقدامات مناسب ایجاد کرده و تضمین بیشتری برای عطف توجه به نتایج مطالعات فراهم می‌کند. ضمن آنکه برنامه‌های درازمدت امکان آن را فراهم می‌کنند تا برنامه‌های میان‌مدت به شکل دقیق‌تری تهیه و تنظیم شوند و اهداف درازمدت را نیز در نظر بگیرند. ۷۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ب - ساختار تشکیلاتی مدیریت منابع آب ۱ استفاده موْثر از قابلیتهای نیروی انسانی موجود و رفع نارسائیها در این زمینه و پیش‌بینی ایجاد ظرفیتهای جدید در جریان تحولات مدیریتی در سالهای آینده» نیاز به بررسی و پیش‌بینی تحول و اصلاحات لازم سازمانی مدیریت منابع آب دارد. چون در اقدامات کوتاه‌مدت این اصلاحات با توجه به نیازهای مقطعی و موردی انجام می‌پذیرد. مطالعات طرح جامع ملی فرصت مناسبی را فراهم می‌کند تا در کنار بررسیهای مربوط به چگونگی ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب در درازمدت. جنبه‌های اصلی تحولات سازمانی و تشکیلاتی نیز مورد توجه و بررسی قرار گیرد. یکی از موارد مهم در این زمینه توجه به چگونگی تمرکز و عدم تمرکز در مدیریت منابع آب کشور در ساختارهای سازمانی ذیربط می‌باشد. در برنامه‌ریزی ملی معمولاً دیدگاههای درازمدت و مسائل اقتصادی. اجتماعی وزیست محیطی در سطح کلان مطرح می‌شود. در حالیکه در سطح برنامه‌ریزی منطقه‌ای دیدگاههای کوتاه‌مدت و میان‌مدت و مسائل منطقه‌ای مورد پررسی قرار می‌گیرد. تأمین اهداف ملی و استفاده بهتر از امکانات محدود ایجاب می‌کند که تمرکز کافی و در تشکیلات مدیریت منابع آب پیش‌بینی شود. از طرفی برای رسیدن به اهداف توسعه منطقه‌ای و استفاده بهتر از امکانات و ظرفیتهای موجود در منطقه و جلب مشارکتهای مردمی. لازم است تا امکان نهادی‌کردن گرایشهای غیرمتمرکز و مدیریت در پایین ترین سطوح ممکن نیز پیش‌بینی و اقدامات سازمانی لازم توصیه شوند. ۱- در حال حاضر تشکیلات مدیریت آب کشور بوسیله شرکتهای آب منطقه‌ای با مدیرعامل و هیلت مدیره مستقل براساس اساسنامه مصوب هیلت دولت و مدیریت متمرکز ستادی اداره می‌شود. مجامع عمومی این شرکتها شامل وزرای نیرو اقتصاد و دارایی و رئیس سازمان برنامه و بودجه می‌باشد. ۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دواز دهم نیروی انسانی و آموزش برای توسعه منابع آب تعلیم و تربیت و آماده سازی نیروی انسانی و ایجاد محیطی مناسب برای پرورش استعدادها و شکوفایی خلاقیت. پیش نیازی برای توسعه پایدار منابع آب می‌باشد. بهره‌وری بیشتر از استعدادها مستلزم توجه به عوامل فرهنگی. آموزشی و مدیریتی نیروی انسانی. بصورتی است که افراد نه تنها از جنبه‌های نظری .علمی و عملی . برای پررسی و تفحص در شناخت پدیده‌ها استفاده کنند بلکه بتوانند با ایحاد ار تباطات و با تو حه به اخلای کاری و مسئولیتهای حرفه‌ای انجام وظیفه نمایند. لازمه بوجود آوردن این آمادگی آموزش های علمی و حرفه‌ای است که همزمان با بالا ۹ چ ۰ بردن قابلیتهای شخصی برای درک پدیده‌ها. نحوه بکارگیری ان علم را به افراد آموزش دهد. شناسایی قوانین ار تباطات .اخلاق کاری و احساس مسئولیت عوامل مهمی در بالا بردن راندمان کاری در فضای حرفه‌ای توسعه منابع آب می‌باشد. در راستای ظرفیت سازی و نو سعه یروی انسانی ۰ افراد بایستی با اصول سازمانی و نحوه اتصالات قانم که نشان : ۳ ع دهنده سلسله مراتب و حدود وتغور اختیارات و وظایف می‌باشد و اتصالات اففی که نشان دهنده هماهنگی‌های نیروی انسانی کافی برای طرحهای توسعه منابع آب از نظر کمی و کیفی باید برای تمام سطوح و تخصصهای لازم انجام پذیرد. برنامه‌ریزی وظرفیت سازی منابع انسانی در رشته منابع آب باید در قالب برنامه‌ریزی عمومی منابع انسانی وبرنامه‌ریزی درازمدت اقتصادی کشور انجام پذیرد و سیستم آموزش ملی را متأثر نماید. برآورد نیروی انسانی موردنیاز برای طراحی. نظارت. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری باید متناسب با ایعاد و خصوصیات طر حها و اقدامات تعیین شده برای اجرا در برنامه جامع آب باشد. پس از آن. براساس نیروی انسانی موجود و برآورد کل نیروی انسانی لازم. کمبودهای نیروی انسانی آموزش دیده در رشته‌های مختلف باید بررسی شود تا کم و کیف اهداف آموزشی مشخص گردد. برنامه‌ریزی آموزشی توسعه منابع آب. لازم است در حهت خودکفایی آموزشی حرکت نموده و در نتیجه. برنامه‌های اجرایی آموزشی باید در راستایی باشد که نه تنها پرسنل کافی تربیت کند بلکه به تعداد کافی استاد و مدرس و همچنین |- ۳۵۲۵۵۲۵| 1 2- ۷۵۲1۵] 60 3- ]1017011۵[ 60 ۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- نظر به تفکیک و تعیین حدود و سطوح مختلف نیروی انسانی. طبقه‌بندی زیر راکه بوسیله کمیته نظارت و هماهنگی سازمان ملل در گزارش سال ۱۹۸۳ میلادی خود در مورد تحقیق راجع به آموزش و تربیت در رشته منایع آب بکار گرفته شده می‌توان پذیرفت : - کارشناسان حرفه‌ای - کارشناسان سطح متوسط - کارشناسان در حال کارآموزی (زیرنظر یک کارشناس حرفه‌ای بایستی کار کنند) - تکنیسین ارشد - مامور فنی - استادکار - کارگر ماهر و کارگر ساده در توسعه نیروی انسانی منابع آب باید انگیزه کافی. مشوقهای شغلی و محیط کار مناسب برای پرسنل تعلیم دیده . پیش‌بینی و گنجانده شود تا مانع از رشد نیروی فنی و ماهر نشده و از فرار مغزها جلوگیری گردد و پرسنل تعلیم دیده را در مشاغلی که بخاطر کار در آن تعلیم دیده‌اند بتوان حفظ نمود. موْثرترین راه جذب پرسئل در سطح بالایی از تربیت و آموزش در تخصصهای معین . ساختار مناسب حق الزحمه و دستمزدها می‌باشد. انتخاب افراد برای مشاغل بایستی متناسب با تجارب و تخصص آنها باشد. سازگار نبودن زمینه‌های فنی و حرفه‌ای افراد با مشاغل و انتظاراتی که از آنها می‌رود یکی از دلایل مهم از دست دادن آنها می‌باشد. دوره‌ها و برنامه‌های تعلیماتی و آموزشی بایستی مرتباً ارزیابی شود و نتایج این دوره‌ها با اهدافی که برای آنها در نظر گرفته شده است. مقایسه گردد. نحوه عملکرد پرسئل نیز باید با عملکرد آنها قبل از شرکت در دوره‌ها مقایسه شود. سیستم ارزیابی نیروی انسانی براساس شاخص های تعریف شده بایستی بطور مستمر کار کرده و بازخور ۱ لازم را به افراد و مدیران قسمتهای مختلف بدهد. همچنین در خود سیستم ارزیابی نیز انگیزه‌های مالی و غیرمالی بایستی بصورتی باشد که انرژی و محرک لازم را در افراد بوجود آورد و بازگشت و نتیجه عادلانه‌ای را متناسب باتلاش انجام شده ایجاد کند. محتوای شغلی . شرح وظایف و طراحی مشاغل بایستی براساس اهداف سازمانی و یا پروژه‌ای بصورتی برنامه‌ریزی شود که متناسب با آموزش‌های دانشگاهی وهنرستانی و یاتعلیمات در حین خدمت افراد باشد. در تعیین شرایط ۴00 -ا ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- احراز پستهای سازمانی. پرسنل جذب شده در رده‌های شغلی مختلف باید حداقل تعلیمات حرفه‌ای تعیین شده برای آن پست را دیده باشند. ظرفیت سازی و آماده نمودن نیروی انسانی لازم برای طرحهای توسعه منابع آب در زمینه های دفتری و تخصص های عمومی از سیستم آموزش ملی و یا از افراد شاغل در بخشهای مرتبط تأمین می‌گردد. در زمینه‌های کاربردی و فنی خاص بایستی از خدمات تکنیسین ها و کارشناسانی که از موسسات و برنامه‌های علمی کاربردی پیوسته و یا ناپیوسته تعلیم دیده‌اند استفاده نمود. سیستم جدید تحصیلات متوسطه. دانش آموزان را برای دنبال کردن هر یک از دو زمینه یاد شده تعلیم می‌دهد که می‌توانند براساس درجه تخصص موردنیاز. جذب مشاغل مربوط در طرحهای توسعه منابع آب شوند و یا برای دیدن دوره‌های آموزشی بالاتر ادامه تحصیل بدهند. در مواردی که فارغ التحصیلان سیستم آموزش ملی آمادگی لازم را جهت شروع کار در زمینه‌های تخصصی نداشته باشند توصیه می‌شود که برنامه‌های آموزشی و توجیهی در بدو خدمت توسط دستگاه اجرایی ذیربط برای آنها برگزار شود. در موارد خاصی ممکن است استمرار نهادهای آموزشی برای تربیت پرسئل لازم در رشته‌های مختلف تخصصی عملی نباشد. در چنین مواردی ممکن است تربیت پرسنل موردنیاز. در خارج از کشور یا توسط اساتید خارجی در داخل کشور مناسب‌تر و از نظر هزینه موْثرتر باشد. به این منظور لازم است که آموزشهای پایه‌ای پرسنل توسط نهادهای ملی در سطحی باشد که مورد پذیرش نهادهای آموزشی خارج از کشور قرار گیرد. تغییرات تکنولوژی . به طور پیوسته تغییرات سازمانی و تغییرات در زمینه فن و دانش موردنیاز و تعلیمات و آموزش افراد را بوجود می‌آورد. برنامه‌ریزی برای توسعه نیروی انسانی موردنیاز در طرحهای منابع آب بایستی بصورت پویا انجام شود تا بتواند همزمان با تغییرات تکنولوژی. تغییرات سازمانی متناسب با آن را بوجود آورد و افراد را آماده قبول تغییرات بنماید. بجاست که تا حد امکان تغییرات در تکنولوژی که در حال شکل گرفتن هستند از قبل شناسایی شوند تا بتوان نگرشی واضح از موقعیت دلخواه آینده سازمان ترسیم نمود و با آماده سازی نیروی انسانی لازم جوابگوی انتظارات و موقعیتهای پیش‌بینی شده گردید. معهذا در انتخاب تکنولوژی لازم است شرایط طبیعی . اجتماعی و اقتصادی موردتوجه قرار گیرد. توسعه نیروی انسانی در حکم مدیریت بر پرسنل و کارشناسانی است که با علم و عمل. مجری و مسئول اداره سیستمهای منابع آب هستند و به مفهوم ایجاد محبطی است که در آن استعدادها و خلاقیتها رشد یافته و با افزایش بازدهی و تشویق موْثر از کم کاری و سکون فکری و کاری جلوگیری شود. توجه مستمر به تغییرات اجتماعی و تکنولوژی فرصت کافی را برای تربیت افرادی کارآمد برای شرکت در برنامه‌های توسعه منابع آب ایجاد می‌کند. ۷۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- جزئیات شرح خدمات طرح جامع آب (ملی) ۱- جمع‌بندی نتایج گزارش و داده‌های مطالعات بهنگام‌سازی طرح جامع آب کشور و نظرات ارائه شده درباره آن با تأکید بر کاستیها و نارسائیهای طرحهای جامع تهیه شده تا این تاریخ. ۲- مطالعات جمعیبت ۱-۲ جمع‌بندی وضعیت کنونی توزیع جمعیت کشور در سال پایه به تفکیک شهرها و حوزه‌های آبریز. ۲۲ جمع بندی پیش‌بینی‌های وضع آینده (۱۴۰۰) جمعیت و اشتغال کشور با سه فرض : ادامه روند کنونی - تغییرات خوش‌بینانه و شرایط متوسط به تفکیک پنج مقطع پنج ساله. ۳-آب مورد نیاز شهری ۱-۳ جمع‌بندی برآورد میزان جمعیت کشور که تحت پوشش سیستمهای فاضلاب شهری قرار دارندو همچنین درصدی که تصفیه آب برای آنها صورت می‌گیرد. ۲-۳ جمع‌بندی برآورد میزان پسابهای شهری که وارد سیستمهای منابع آب کشور می‌گردند به تفکیک منابع آبهای سطحی و زیرزمینی. ۳-۳ جمع‌بندی نیازها و تقاضاهای آب شهری و جوامع روستایی. ۴-۳ جمع‌بندی بررسیهای الگوی مصرف و تجزیه و تحلیل عوامل موْثر بر تقاضای آب و خدمات وابسته و نحوه کنترل مصرف و اعمال مدیریت تقّاضا. ۵-۳ جمع‌بندی گزینه‌های تقاضای آب با و بدون اعمال مدیریت و پیش‌بینی و برآورد فایده‌ها و هزینه‌های مدیریت تقاضا. ۶-۳ توصیه و ملاحظات لازم در خصوص جنبه‌های فنی. اقتصادی. مالی و مدیریتی برای نیل به اهداف مدیریت تقاضا. ۷-۳ تعیین مشخصات طرحهای بزرگ آبرسانی شهری و ویژگیهای طرحهای تأمین آب در شهرها. ۸-۳ ارائه برنامه استفاده مجدد از پسابهای شهری. ۹-۳ ارائه برنامه تأمین آب شهرهای کشور با توجه به نتایج تلفیق مطالعات طرح جامع آب کشور. ۱۰-۳ بررسی وضع موجود کیفیت منابع آب خام و تصفیه‌شده (و ارائه تحولات آن در آینده با همکاری بخشهای آب زیرزمینی و توسعه منابع آب). ۷۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۴ ارائه تصویری از توزیع جغرافیایی صنایع و معادن عمده کشور در افق سال ۱۳۹۵ بر حسب حوزه‌های آبریز و همراه با برآورد میزان تولید. ارزش افزوده بخش و مقادیر آب‌بری آنها. ۲-۴ جمع‌بندی برآورد نیازهای توسعه و تقاضای آب بخش صنایع و معادن در سطح ملی. ۳-۴ جمع‌بندی برآورد میزان پسابهای صنعتی که وارد سیستمهای منابع آب می‌گردند به تفکیک منابع آبهای سطحی و زیرزمینی. ۴-۴ تعیین مشخصات طر حهای بزرگ آبرسانی به صنایع. ۵-۴۳ ارائه برنامه استفاده مجدد از پسابهای صنعتی. ۶-۴ ارائه برنامه تأمین آب صنایع عمده کشور با توجه به نتایج تلفیق مطالعات. ۷۴ تعیین سهم آب در ارزش افزوده بخش صنعت کشور. ۵- کشاورزی,» خاکشناسی - آبیاری و آبزیان ۱-۵ بررسی و برآورد نیازهای تغذیه و تولید مواد غذایی و کشاورزی کشور در سال ۱۴۰۰. ۲-۵ تهیه و پیشنهاد الگوی کشت مناسب برای تأمین نیازمندیهای غذایی جمعیت کشور. ۳-۵ برآورد سطح زیرکشت و آب مورد نیاز الگوی فوق‌الذکر و مقایسه آن با سطح زیرکشت و مصارف فعلی و تخصیصهای آتی آب زراعی (امکانات توسعه منابع آب). ۴-۵ جمع‌بندی مطالعات طبقه‌بندی اراضی و نقشه‌های مربوط و تعیین امکانات توسعه اراضی با ملاحظه نتایج طر حهای کالبدی شهرها و موارد مشابه. ۵-۵ جمع‌بندی مسائل مربوط به فرسایش خاک در محدوده‌های آبیاری. ۶-۵ جمع‌بندی بررسیهای مربوط به راندمان آبیاری در اراضی تحت پوشش شبکه‌های مدرن. تلفیقی و سنتی در سطح ملی. ۷-۵ جمع‌بندی بررسی مسائل مربوط به زهکشی اراضی کشاورزی و عملکرد زهکشها درمناطق تحت پوشش شبکه‌های مدرن و تعیین نارسائیها ونقاط قوت و همچنین بررسی مسائل زهکشی مناطقی که پدیده تداخل آب شور و شیرین وجود دارد. ۸-۵ بررسی ترکیب کشت در اراضی آبی و دیم در وضع موجود و ارزیابی تولیدات کشاورزی و نقش آب در ارزش افزوده بخش زراعت. ۹-۵ جمع‌بندی برآورد نیازهای توسعه و تقاضای آب برای آبزیان داخلی (طبیعی و مصنوعی). ۱۰-۵ جمع‌بندی بررسیهای مربوط به رویه‌ها و راندمانهای مصرف آب و تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر تقاضای آب کشاورزی و نحوه کنترل مصرف ومدیریت تفّاضا در سطح ملی. ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۵ جمع‌بندی گزینه‌های تقاضای آب با و بدون اعمال مدیریت و پیش‌بینی و برآورد فایده‌ها و هزینه‌های ۱۳-۵ جممع‌بندی ملاحظات لازم در خصوص جنبه‌های فنی. اقتصادی. مالی و مدیریتی برای نیل به اهداف ۱۳-۵ ارزیابی شبکه اندازه‌گیری موجود مصارف آب کشاورزی از آب سطحی در اراضی تحت پوشش شبکه‌های مدرن اجرا و با مطالعه شده. ۱-۶ جمع‌بندی اطلاعات هواشناسی در شبکه جامع هواشناسی کشور و تکمیل بانک داده‌های نهایی. ۲-۶ جمع‌بندی مطالعات مربوط به پار امترهای : ریزشهای جوی. دما. توان تبخیر نیوار. باد. تابش خورشید و رطوبت در سطح کشور و تهیه نقشه‌های ذیربط در مقیاسهای مناسب. ۱-۳-۶ سازنده‌های جغرافیایی اقلیم ۲-۳۶ توده‌های هوا ۳-۳-۶ سیمای توزیع عوامل اقلیمی ۷- مطالعات هیدرولوزی ۱-۷ تشریح خصوصیات فیزیکی و مشخصات طبیعی و جغرافیایی کشور. ۲-۷ تشریح وضعیت توپوگرافی و مرفولوژی و تقسیم‌پندیهای طبیعی سرزمین. (حوزه‌ها و زیرحوزه‌های آبریز کشور) ۳۷ جمع‌بندی شبکه اندازه‌گیری موجود کمیت و کیفیت آبهای سطح کشور و پیشنهاد سیستمهای مناسب جمع‌آوری. پردازش و ذخیره‌سازی اطلاعات کمی و کیفی منابع آب در سطح ملی. ۴-۷ ارزیابی پتانسیل منابع آبهای سطحی کشور به تفکیک حوزه‌ها و تعیین توزیع زمانی و مکانی منابع آب و همچنین میزان سیلابها در محل پروژه‌های توسعه. ۷۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷ جمع‌بندی مطالعات ارزیابی منابع آب دریاچه‌ها. آب‌بندانها و پرکه‌های آب شیرین در سطح کشور. ۶-۷ ارائه تصویری از کیفیت آب و رسوب رودخانه‌های کشور با توجه به جمع‌بندی مطالعات طر حهای جامع منطقّه‌ای. ۷-۷ تهیه نقشه‌ای که بر روی آن مناطق مناسب از نظر کیفیت آب برای انواع طرحهای توسعه منابع آب مشخص گردیده باشد. ۸-۷ تعیین مژْلفه‌های اصلی جرخه آب شامل ریزشهای جوی. نفوذ و راناف (حریان سطحی) به تفکیک حوزه‌های آبریز و در سطح ملی. ۸- مطالعات آبهای زیرزمینی ۱-۸ جمع‌بندی وضع موجود بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی در سطح کشور و تعیین توزیع زمانی و مکانی این بهره‌برداریها و ارائه مقادیر برداشت از آبهای زیرزمینی برای اهداف مختلف. ۲-۸ جمع‌بندی بررسیهای مربوط به خصوصیات هیدروژئولوژیکی سفره‌های آب زیرزمینی کشور و تغییرات آنها. ۳-۸ محاسبه بیلان آب زیرزمینی کشور به تفکیک حوزه‌های آبریز و تعیین حد مجاز بهره‌برداری در هریک از سفره‌های آب زیرزمینی در سطح ملی. ۴-۸ ارزیابی پتانسیل منابع آب در سازندهای سخت کشور با توجه به اطلاعات و آمار موحود. ۵-۸ ارائه تصویری از کیفیت منابع آب زیرزمینی و طبقه‌بندی مناطق کشور براساس وجود منابع آب‌شیرین و لب شور و تعیین درجه شوری آبها با توجه به نتایج مطالعات طر حهای جامع آب منطقه‌ای . ۶-۸ تهیه نقشه‌ایکه بر روی آن مناطق مناسب از نظر کیفیت آب برای انواع طرحهای توسعه بهره‌برداری از آب زیرزمینی مشخص گردیده باشد. ۷-۸ تخمین میزان پسابهای صنعتی. کشاورزی و صنایع و همچنین شرب که وارد سیستمهای منابع آب زیرزمینی می‌گردند با توجه به نتایج مطالعات طرحهای جامع آب منطقه‌ای. ۸۸ جمع‌بندی بررسیهای مربوط به شبکه موجود اندازه‌گیری کیفیت و آلودگی آبهای زیرزمینی و پیشنهاد سیستمهای مناسب جمع آوری. ۹-۸ جمع‌بندی بررسیهای مربوط به تداخل آب شور و شیرین در سفره‌های ساحلی کشور و مسائل زهکشی در این مناطق. ۱۰-۸ ارائه برنامه تغذیه مصنوعی آبهای زیرزمینی در سطح کشور. ۱۱-۸ ارائه برنامه مدیریت آبهای زیرزمینی کشور. ۱۲-۸ ارائه طرحهای کنترل کیفیت و حفاظت آبهای زیرزمینی کشور. ۱۳-۸ ارائه طرحهای توسعه بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی کشور. ۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۹ جمع‌بندی مطالعات طر حهای جامع منطقه‌ای در موارد: بررسیهای توپوگرافی و تهیه برشهای محوری و ۲-۹ تهیه نقشه لرزه زمین‌ساخت کشور و مشخص نمودن کانونهای زلزله بر روی نقشه در مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰. ۰- مطالعات م‌هندسی سیویل ۱-۰ جمع‌بندی مطالعات طرحهای جامع منطقه‌ای در موارد : ابعاد و احجام تأسیسات آبی کشور و برآورد هزینه‌های اجرایی طرحها اعم از انجام شده یا در دست اجراو یا در دست مطالعه. ۲-۰ جمع‌بندی برآورد قیمت خرید اراضی دریاچه سدها و اعیانی مسیر شبکه‌های آبیاری کشور. ۳-۰ جمع‌بندی برآورد مقادیر و هزینه منابع غیرمالی. مصالح و تجهیزات مورد نیاز تأسیسات آبی کشور. ۴۰۶ جمع‌بندی برآوردی مقادیر و هزینه تأسیسات آبرسانی شهری کشور. ۵-۰ جمع‌بندی بررسیهای انجام شده درباره کاهش سهم ارزی طرحها براساس تغییر در تکنولوژی ساخت. ۱- مطالعات اقتصادی ۱-۷۱ بررسی سیمای اقتصادی و شرایط اقتصادی کنونی کشور شامل : امکانات. محدودیتها. مسائل و تضادهای مرتبط با منابع آب و وضعیت عوامل اساسی توسعه در وضع موجود. ۲-۷۱ بررسی بخشهای فعال اقتصادی کشور در شرایط فعلی و توسعه آنها. ۳-۷۱ بررسی سناریوهای مختلف توسعه اجتماعی و اقتصادی کشور بر مبنای سیاستهای ملی و منطفه‌ای. ۴-۱ بررسی برنامه‌ها و روندهای محتمل آینده توسعه اقتصادی کشور. ۵-۷۱ تعیین ضوابط اقتصادی برنامه‌ریزی توسعه منابع آب با توجه به اصول توسعه پایدار و انتخاب تکنیکهای محاسباتی مناسب. ۶-۷۱ تشخیص و ارزیابی هزینه‌ها و فایده‌های اجتماعی در گزینه‌های مختلف توسعه منابع آب. ۷-۷۱ تجزیه و تحلیل و مقایسه اقتصادی و بعضاً مالی گزینه‌های توسعه منابع آب و ملاحظات تکمیلی در این زمینه. ۸-۷۱ ارائه توصیه‌ها در مدیریت اقتصادی و مالی و سیاستها و پارامترهای محاسباتی ذیربط در طرحهای ملی. ۹-۱ ارائه برنامه تأمین هزینه‌های طرحهای توسعه منابع آب. ۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲ جمع‌بندی برآوردهای نیازهای به آب برای حفظ محیط زیست و کنترل آلودگی در سطح کشور. ۲-۲ بررسی جنبه‌های زیست محیطی آب و لزوم پیشگیری از بروز خطرات و حوادث تلخ و ناگوار در تهیه برنامه‌های جامع آب کشور. ۳-۲ مطالعه پیامدها و اثرات جمعی و تلفیقی پروژه‌ها و طرحهای توسعه منابع آب براساس نتایج حاصل از مطالعات کیفیت آب و اثرات زیست محیطی طرحهای جامع آب منطقه‌ای در شرایط با و بدون اجرای طر حها. ۴-۲ پیشنهاد جگونگی اعمال مدیریت و کنترل کیفیت آب و موضوعات زیست محیطی و جنبه‌های بهداشتی در طرحهای جامع آب منطقه‌ای. ۵-۲ پیشنهاد و توصیه چارچوب قوانین و مفرراتی که منجر به حفظ محیط زیست از جنبه‌های مختلف می‌شود و یا انجام اصلاحات لازم در قوانین موجود. ۶-۲ پیشنهاد و ارائه برنامه‌های عملی و اجرایی همراه با برآوردهای مالی در سطح ملی برای اعمال در برنامه‌های میان مدت پنج‌ساله. ۷-۲ جمع‌بندی شبکه موجود اندازه‌گیری آلودگی منابع آب کشور و پیشنهاد سیستمهای مناسب جمع‌آوری. پردازش و ذخیره‌سازی اطلاعات آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی کشور. ۳- مطالعات پوسس گیاهی و آبخیزداری سدها ۱-۳ جمع‌بندی مطالعات پوشش گیاهی و آبخیزداری سدها در طرحهای جامع آب منطقه‌ای و تدوین گزارش ملی در زمینه مسائل: اثرات پوشش گیاهی و تغییرات آن در فرآیند همیدرولوژی رودخانه‌ها - مسائل مربوط به فرسایش در آبخیز سدها و برنامه کنترل رسوب مخازن سدها و آبخیزداری. ۴- مطالعات کنترل سیلاب ۱-۴ جمع‌بندی برآورد نیازهای توسعه و تقاضای آب برای کنترل سیلاب. ۲-۴ جمع‌بندی بررسیهای مربوط به مناطق آسیب‌پذیر. ۳-۴ ارائه طرحها و برنامه‌های کنترل سیلاب در سطح کشور. ۴-۴ جمع‌بندی و ارائه برنامه مدیریت سیلاب و خشکسالیها در سطح کشور. ۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۵ جمع‌بندی مطالعات توریسم در طرحهای جامع آب منطقه‌ای و تدوین گزارش ملی در زمینه : مصارف آب ۶- مطالعات نهادی و مدیریتی ۱-۶ تهیه و تدوین سیاستها و خط مشیها ۱-۱-۶ بررسی و بهره‌برداری از اهداف و استراتژیهای بخش آب و تنظیم و تدوین سیاستها و خط مشیهای توسعه و مدیریت منابع آب در سطح ملی. (یا توجه به نتایج حاصل از مطالعاتی که در این زمینه سازمان یافته است). بدیهی است در تنظیم سیاستها و خط مشیهای آب در سطح ملی ویژگیهای مناطق کشور مورد ملاحظه بوده و به بهره‌برداری از منابع آب در رودخانه‌ها و حوزه‌های آبریز مشترک توجه خاص مبذول خواهد گردید. ۲-۱-۶ بررسی و بهره‌برداری از گزارش نهایی بهنگام‌سازی فوری طرح جامع آب کشور درباره پتانسیلها و ۲-۶ جمع‌بندی مطالعات مربوط به ساختار تشکیلاتی. نیروی انسانی و امکانات تجهیزاتی و مدیریتی بخش ۳-۶ ارائه برنامه‌های نهادی و مدیریتی مشروح در زیر برای تحفق سیاستها و خط مشیها و برنامه‌های تدوین شده. ۱-۳-۶ تفویت نفش مردم در تهیه و تدوین برنامه‌های آب. ۲-۳-۶ تقویت بنیه‌های نهادی و تشکیلاتی بخش آب. ۳-۳-۶ جنبه‌های مدیریت مناطق ابر شهرها. ۴-۳-۶ پیشنهاد برای تغییر یا اصلاح قانون آب. ۵-۳-۶ مدیریت مالی و نرخ‌گذاری آب با دید تشویق برای استفاده بهتر و مطلوب تر از آب. جمع‌بندی نقشه‌ها و بانکهای اطلاعاتی تهیه شده در طرحهای جامع آب منطقه‌ای و تهیه آلبوم نقشه‌های کشوری با استفاده از سیستمهای اطلاعاتی جغرافیایی با مقیاسهای قابل حصول. ۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۸ ترسیم سیمای فعلی توسعه منابع آب کشور شامل تشریح خصوصیات پروژه‌های منابع و مصارف ۲-۸ بررسی توزیع مکانی و زمانی آبهای مازاد رودخانه‌ها به منظور ارزیابی امکانات توسعه منابع آب کشور. ۳-۸ جمع‌بندی مصارف آب در بخشهای مختلف اقتصادی در وضع موجود و تفکیک مصارف بر حسب نوع منبع تأمین آن با توجه به نتایج مطالعات منطقه‌ای. ۴-۸ ارائه میزان مصارف در داخل پیکره‌های آبی شامل : محیط زیست. تولید برقابی. کنترل سیل و اهداف توریسم. ۵-۸ ارائه میزان مصارف در خارج از پیکره‌های آبی شامل : مصارف آب شهری. روستایی. صنایع و معادن و آبیاری. ۶-۸ برآورد میزان منابع آب تخصیص داده شده در وضع موجود برای مصارف مختلف نسبت به پتانسیل منابع آب تجدیدشونده کشور. ۷-۸ بررسی نیازهای توسعه و تقاضای تولید انرژی برقابی. ۸-۸ تعیین تابع تقاضای آب برای مصارف مختلف و کل نیازها در سطح ملی (در صورت عدم امکان تعیین یک تابع مشخص. این اقدام به صورت سناریوهای محتمل صورت خواهد گرفت). ۹-۵۸ بررسی وضعیت سیمای عمومی کمیت و کیفیت منابع آب کشور در آینده . ۱۰-۸ تعیین مشخصات طرحهای توسعه منابع آب براساس سناریوهای تقاضای آب در کشور و مطالعات طر حهای جامع منطمه‌ای در موارد زیر: - طرحهای بزرگ تأمین آب. طرحهای بزرگ شبکه آبیاری و زهکشی. طرحهای بزرگ آبرسانی شهری و صنعتی. طرحهای کوچک تأمین آب و از جمله تغذیه مصنوعی, طرحهای کنترل سیلاب (پیش‌بینی استهلاک سیل در قالب طرحهای توسعه منابع آب صورت خواهد پذیرفت). طرحهای تولید برقابی. طر حهای توسعه منابع آب زیرزمینی. - طرحهای مربوط به استفاده مجدد از پسابها و آبهای برگشتی. ۱۱-۸ ارائه برنامه‌های ملی در موارد زیر : - برنامه توسعه آبیاری و کشاورزی از طریق اجرای طرحهای توسعه منابع آب. - برنامه کنترل سیلاب (شامل حفاظت سواحل). - برنامه تأمین آب شهرها و صنایع. - برنامه تولید برقابی. - برنامه کنترل رسوب سدها و آبخیزداری. ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- برنامه توسعه مناطق توریستی در اطراف مخازن سدها. برنامه توسعه آبزیان در آبهای داخلی. برنامه مدیریت آبهای زیرزمینی. برنامه مدیریت کیفیت آب. برنامه مدیریت دوره‌های خشک. برنامه استفاده مجدد از پسابهای صنعتی و کشاورزی. برنامه کاهش مصارف از طریق افزایش راندمانها. برنامه انتقال آب بین مناطق. برنامه تقسیم آب بین مناطق و تخصیص آب در مواقع بروزکم‌آبی. برنامه مالی طر حهای توسعه. بهسازی و جاگزینی منابع آب. برنامه‌های تخصیص محدد آب. برنامه تهیه اطلاعات پایه برای تهیه و تدوین برنامه‌های آتی. برنامه استفاده از سیستم 7.]. 5) برای بهبود و ارتقاء سطح کیفی مدیریت کلی آب. برنامه توسعه رودخانه‌های مرزی و واردات و صادرات آب. برنامه استفاده از منایع جدید آب (جمع آوری آب باران - باروری ابرها - استفاده از آبهای لب شور . ۸۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره (۱-ب) مز بیات شرح خدمات جامع آب (منطقه‌ای) جر سر جامع ۱ ی ۱- جمع‌آوری و مطالعه و تلخیص گزارشهای موجود و هماهنگ‌ساختن داده‌ها ۱-۱ بررسی گزارشهای قبلی مهندسین مشاور جاماب و سایر مهندسان مشاور در مورد امکانات توسعه منابع آب و بهره‌برداری فعلی و پیش بینیهای بهره‌برداری از این منابع برای مصارف کشاورزی. شرب و صنعت و تولید برقابی و کنترل سیلاب و حفاظت محیط زیست. ۲-۱ بررسی گزارشهای مهندسان مشاور در حال اشتغال در حوزه‌های آبریز کشور. ۳-۱ مطالعه همه جانبه طرحهای در دست اجرا و بهره‌برداری شرکتهای آب منطقه‌ای و تدوین خصوصیات پروژه‌های موجود و در دست اجرای توسعه منابع آب منطقه. ۴۱ ایجاد بانک اطلاعاتی برای ضبط آمار اطلاعات اساسی مربوط به منابع و مصارف مختلف آب. ۲- مطالعات جمعیت ۱-۲ بررسی و تبیین وضعیت کنونی جمعیت ۱-۱-۲ ایجاد بانک اطلاعاتی جمعیت برای دشتها. ۲-۱-۲ بهنگام‌کردن اطلاعات پایه جمعیتی در سال پایه به تفکیک شهر و دشت و روستا (برای روستاهای واقع در آن). ۳-۱-۲ بررسی حجم و روند رشد و ازدیاد جمعیت. ۴-۱-۲ بررسی روند ازدیاد و تحول ابعاد خانوار. ۵-۱-۲ الگوی استقرار و پراکنش جغرافیایی جمعیت. ۶-۱-۲ روند تحول شهرهاو جمعیت شهرنشین. ۱-۲-/۷ حجم و روند ازدیاد اشتغال حمعیت. ۲-۳۲ آینده‌نگری جمعیت در یک دوره ۲۵ ساله و با توجه به نتایج مطالعات طرح جامع آب کشور و سیاستهای جمعیت کشور و برنامه ایجاد شهرهای اقماری و برنامه ایجاد شهرکهای صنعتی. ۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-آب مورد نیاز شهری و جوامع روستایی ۱-۳ جمع آوری و بررسی گزارشهای مربوط به آب و فاضلاب شهرهای موجود در محدوده‌های مورد قرارداد. ۲۳۳۳ تماس با شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و دریافت آمار و اطلاعات مربوط به تولید و مصرف آب. منابع در دست بهره‌برداری. استحصال سرانه و سالانه. تغییرات فصلی برداشت و سایر پارامترهای ضروری مربوط به آب شهرها مخصوصاً در سال ۱۳۷۳ به عنوان سال پایه مطالعات. همچنین کسب اطلاع در زمینه نحوه جمع آوری و دفع فاضلاب هر شهر. مشخصات تصفیه‌خانه‌های موجود و میزان مشکلات و امکانات استفاده مجدد از پساب شهرها در بخشهای دیگر مصرف. ۳-۳ برآورد جمعیتی که تحت پوشش میستمهای فاضلاب شهری قرار دارند و همچنین درصدی که تصفیه آب برای آنها صورت می‌گیرد. ۴-۳ برآورد میزان استحصال سرانه و سالانه هر شهر و همجنین تغییرات ماهانه آن در سال پایه مطالعات و نحوه مصرف به تفکیک خانگی و سایر مصارف همراه با درصد استحصال از منابع مختلف (سطحی و زیرزمینی) و تخمین میزان پساب برگشتی هر شهر. ۵-۳ انجام بررسیهای لازم به منظور جمع‌آوری اطلاعات پایه برای تخمین مصارف شرب و بهداشت جوامع روستایی در سال مبنا و میزان نیازهای آینده. ۶-۳ بررسی نیازهای آینده آب شهری وجوامع روستایی براساس متدولوژی طرح جامع آب کشور و تعیین نیازهای سرانه وسالانه برای هریک از شهرهای فعلی و شهرهای جدید و جوامع روستایی هر دشت در دو حالت حداقل و حداکثر برای شش مقطع پنج ساله دوره طرح. همراه با تغییرات ماهانه مصرف بر حسب درصد نسبت به کل نیازها. ۷-۳ انجام بررسیهای کلی در زمینه میزان مصارف و نیازهای آب شهری در بخش خانگی و سایر مصارف و تخمین حداقلهای نیاز در ماههای مختلف سالهای خشک و پیشنهاد درصدهایی به عنوان حداقل بحرانی نسبت به نیازهای برآورد شده در شرایط نرمال برای انعطاف بخشیدن به بهره‌برداری از سدها. ۸-۳ بررسی الگوها و راندمانهای مصرف آب و تجزیه و تحلیل عوامل موْثر بر تقاضای آب شهری و نحوه کنترل مصرف و اعمال مدیریت تفاضا. ۹-۳ تهیه گزینه‌های تقاضای آب با و بدون اعمال مدیریت و پیش‌بینی برآورد فایده‌ها و هزینه‌های مدیریت تقاضا. ۱۰-۳ بررسی و توصیه ملاحظات لازم در خصوص جنبه‌های فنی و اقتصادی. مالی و مدیریتی برای نیل به اهداف مدیریت تفاضا. ۱۱-۳ برآورد کل آب مورد نیاز شهرهای فعلی. شهرهای جدید و جوامع روستایی واقع در هر واحد مطالعاتی براساس جمعیتهای حداقل و حداکثر پیش‌بینی شده توسط گروه جمعیت و نیازهای حداقل و حداکثر ۸۶ -------- صفحهٔ بعد -------- یعنی جمعاً در چهار سناریو برای مقاطع پنج ساله دوره طرح. ۱۲-۳ برآورد میزان پساب برگشتی هریک از شهرها و جوامع روستایی واقع در هر واحد مطالعاتی در چهار سناریو برای مقاطع پنج‌گانه دوره طرح و امکانات استفاده مجدد از آن با توجه به موقعیت شهر نسبت به مزارع کشاورزی. رودخانه‌ها و سفره‌های آب زیرزمینی (به تفکیک نوع منبع جذب‌کننده). ۱۳-۳ انجام بررسیهای مربوط به قیمت انواع لوله‌ها و تجهیزات و عملیات لازم برای احداث تأسیسات آبرسانی و مشخص نمودن پار امترهای عمده برای برآورد هزینه سرمایه‌گذاری اولیه آبرسانی به شهرها بمنظور برآورد هزینه با روش واحد برای تمام شهرها. ۱۴-۳ برآورد هزینه سرمایه‌گذاری اولیه ایجاد تأسیسات آبرسانی به شهرها براساس میزان آب مورد نیاز هر شهر در دو مقطع و محل و مشخصات منبع تأمین آب تعیین شده به منظور استفاده در رانشهای مدل اصلی طرح جامع. ۱۵-۳ ارائه مشخصات اصلی طرحها و برنامه‌های مهم آبرسانی به شهرها. ۱۶-۳ بررسی و ارائه فهرست اقدامات آتی برای تهیه و تدوین آمار و اطلاعات لازم. ۱-۴ جمع آوری و بررسی گزارشات و آمار و اطلاعات پایه برای برآورد آب مورد نیاز و پساب برگشتی صنایع و معادن. ۲-۴ تماس با سازمانها و مژسسات مسئول توسعه و مدیریت صنایع و کسب اطلاع از برنامه‌های آینده توسعه صنایع بزرگ و ایجاد شهرکهای صنعتی و میزان آب مورد نیاز آنها. ۳-۴ برآورد مصارف سال پایه (۱۳۷۲) و پساب برگشتی صنایع و معادن در محدوده هریک از واحدهای مطالعاتی طرح جامع آب کشور به تفکیک نوع منبع تأمین آب. ۴۴ انجام بررسیهای لازم و ارائه میزان اشتغال در بخش صنعت و معدن در مقاطع طرح. ۵-۴ بررسی الگوها و راندمانهای مصرف آب و تجزیه وتحلیل عوامل موثر بر تقاضای آب صنعتی و نحوه کنترل مصرف و اعمال مدیریت تفاضا. ۶-۴ تهیه گزینه تقاضای آب با و بدون اعمال مدیریت و پیش‌بینی و برآورد فایده‌ها و هزینه‌های مدیریت ۷-۴ انجام بررسیهای لازم و پیش‌بینی میزان آب مورد نیاز و پساب برگشتی صنایع و معادن در محدوده هریک از واحدهای مطالعاتی در بنج مقطع بنج ساله تا سال هدف همراه با ارائه درصد توزیع ماهانه تقاضا. ۸-۴ بررسی کلی در زمینه امکانات کاهش مصارف آب در بخش صنعت و معدن در شرایط بحرانی در سالهای خشک و تخمین حداقلهای نیاز در ماههای مختلف سالهای خشک و پیشنهاد درصدهایی به عنوان ۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- حداقل بحرانی نسبت به نیازهای برآورد شده در شرایط نرمال برای انعطاف بخشیدن به بهره‌برداری از سدها. ۹-۴ بررسی و توصیه ملاحظات لازم در خصوص جنبه‌های فنی و اقتصادی. مالی و مدیریتی برای یل به اهداف مدیریت تفاضا. ۱۰-۴ ارائه طرحهاو برنامه‌های مهم برای آبرسانی به صنایع بزرگ. ۱۱-۴ ارائه برنامه استفاده محدد از پسابهای صنعتی و معادن. ۱۲-۴ بررسی و ارائه اقدامات آتی برای تهیه و تدوین آمار و اطلاعات لازم. ۱-۵ بررسی گزارشهای موجود در محدوده مورد قرارداد و بازنگری در میزان آب مصرفی یک هکتار از محصولات زراعی موجود (الگوی کشت فعلی). ۲-۵ تعیین مصارف فعلی آب زراعی هر دشت به تفکیک منابع آب سطحی و زیرزمینی. ۳-۵ بررسی و تعیین الگوی کشت مطلوب دشتها برای آینده. ۴-۵ برآورد نیازهای آبی ماهانه و سالانه برای بارندگی متوسط و بارندگی با احتمال ۸۰/ برای شرایط فعلی و امکانات بالقوه توسعه کشت آبی. ۵-۵ برآورد نیازهای آب کشاورزی منطقه در آینده براساس یافته‌های مطالعات الگوی کشت کشور (تقاضای آب در کشور برای تغذیه و مواد غذایی کشاورزی). ۶-۵ بررسی رویه‌ها و راندمانهای مصرف آب و تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر تقاضای آب کشاورزی و نحوه کنترل مصرف و مدیریت تقّاضا. ۷-۵ تهیه گزینه‌های تقاضای آب با و بدون اعمال مدیریت و پیش‌بینی و برآورد فایده‌ها و هزینه‌های مدیریت ۸-۵ بررسی و توصیه ملاحظات لازم در خصوص جنبه‌های فنی. اقتصادی. مالی و مدیریتی برای نیل به اهداف مدیریت تقاضا. ۹-۵ براورد تلفات و راندمان فعلی آبیاری در اراضی تحت پوشش شبکه‌های مدرن. تلفیقی و سنتی و امکانات کاهش تلفات به تفکیک توزیع و مزرعه (راندمان آینده). با تعیین بهترین شیوه آبیاری در ر استای بالابردن راندمان آبیاری و عملکرد محصولات در روشهای مختلف با توجه به نحوه بهره‌برداری از منابع آب با تأکید بر روشهای آبیاری تحت فشار با توجه به الگوی کشت و پیش‌بینی اقتصاد تولید. (تعیین راندمان آبیاری در شرایط آینده در مقاطع مختلف) ۱۰-۵ ارزیابی منابع آب آب‌بندانها براساس نقش آنها در آبیاری و برآورد آب برگشتی. ۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۵ بررسی مسائل مربوط به زهکشی اراضی کشاورزی و عملکرد زهکشی‌ها در مناطق تحت پوشش شبکه‌های مدرن موجود و تعیین نارسائیها و نقاط قوت آنها و همچنین بررسی مسائل زهکشی در مناطقی که پدیده تداخل آب شور و شیرین وجود دارد. ۱۲-۵ ارزیابی تولیدات کشاورزی و نقش آب در ارزش افزوده بخش کشاورزی و بهنگام‌کردن هزینه‌ها و سودهای مربوط به یک هکتار ازمحصولات زراعی موجود و پیشنهادی بر مبنای قیمتهای سال ۱۳۷۲. ۱۳-۵ بررسی و ارائه گزارش مربوط به مطالعات قابلیت و طبقه‌بندی اراضی هریک از دشتهای محدوده مطالعاتی که تا پایان سال ۲ انجام شده است و تهیه نقشه‌های مربوطه و تعیین امکانات توسعه اراضی آبی. با ملاحظه نتایج مطالعات طر حهای کالبدی شهرها و موارد مشابه همچنین تعیین کمبودهای مطالعاتی در زمینه منابع خاک و ارائه توصیه‌های لازم برای تکمیل مطالعات. ۱۴-۵ بررسی مسائل مربوط به فرسایش خاک در محدوده‌های آبیاری. ۱۵-۵ ارائه برنامه استفاده مجدد از پسابهای کشاورزی. توضیح: سال پایه مطالعات بخش کشاورزی با رعایت سال پایه مطالعات سایر قسمتها خواهد بود. لیکن متوسط یک دوره سه ساله انتخاب خواهد شد. بررسیهای هواشناسی به منظور تأمین نیازهای پایه سایر بخشهای مطالعاتی نظیر مدل. هیدرولوژی سطحی. آبهای زیرزمینی. کشاورزی و همچنین ارائه یک پهنه‌بندی اقلیمی برای محدوده مطالعاتی انجام می‌گیرد و شامل قسمتهای زیر است: ۱-۶ بررسی مراجع و گزارشهای مهمی که تاکنون درباره هواشناسی و اقلیم منطقه یا زیر منطقه‌ها به انجام رسیده است و ارائه یک جمع‌بندی از وضع آگاهیها تا زمان شروع بررسی حاضر. ۲۶ شناسایی شبکه ایستگاههای هواشناسی محدوده مطالعاتی و در صورت نیاز نواحی مجاور آن. ۳۶ جمع‌آوری آمار و اطلاعات هواشناسی شبکه موجود در مقیاس ماهانه و سالانه. ۴-۶ انجام مطالعات ساختاری شبکه با توجه به اطلاعات جمع آوری شده و تعیین شبکه موْثر برای هریک از عوامل مطالعاتی مندرج در بند ۶. ۵-۶ کنترل کیفی داده‌ها به منظور ارزیابی صحت و دقت آنها. حذف موارد مشکوک و تصحیح. تکمیل. بازسازی وگسترش آمار برای یک دوره بهینه مطالعاتی. ۶-۶ فرایند آماری و پردازش داده‌ها و تدوین سریهای زمانی همگن برای اطلاعات هواشناسی و تشکیل بانک داده‌های نهایی در مقیاس ماهانه و سالانه. ۸٩ -------- صفحهٔ بعد -------- انجام مطالعات موضوعی شامل : ریزشهای جوی استحصال سری اطلاعات ماهانه و سالانه بارندگی در دوره شاخص و ارانه پارامترهای اقلیمی مربوطبه آنها. انجام بررسیهای منطقه‌ای و جستجوهای مربوط به تعیین قانونمندی بارندگی سالانه بر حسب عوامل ترسیم نقشه همبارش سالانه محدوده مطالعاتی در مقیاس یک پانصدهزارم. بررسی روند طبیعی بارندگیها در دوره مطالعاتی. مطالعه تواتر آماری بارندگیهای سالانه. بررسی توابع چگالی. بارشهای نقطه‌ای و تعیین بهترین ۳.0 ارائه رژیم بارندگی نقطه‌ای برای تمامی ایستگاههای مطالعاتی (توزیع ماهانه و فصلی). ارائه رژیم بارندگی منطقه‌ای برای محدوده مطالعاتی با زیر منطقه‌ها برحسب دست یافته‌های مطالعات (توزیع ماهانه و فصلی). هماهنگی با بخشها در مورد مسائل مربوط. مطالعه دمای هوا شامل : ارائه اطلاعات مربوط به پار امترهای ماهانه و سالانه دمادر ایستگاههای مطالعاتی در دوره شاخص. بررسی قانونمندیهای منطقه‌ای دمای هوا برای تمامی ماههای سال و سال میانگین. برای دمای متوسط حداقل برای دمای متوسط روزانه برای دمای متوسط حداکثر و در صورت نیاز تدوین مدلهای مناسب برای هر پار امتر. ترسیم نقشه همدمای میانگین سالانه و دمای روزانه در مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰. مطالعه تبخیر ارائه پار امترهای ماهانه و سالانه مربوط به سری همگن شده داده‌های تبخیرسنجی در دوره شاخص در شبکه مطالعاتی. بررسی روابط بین تبخیر سالانه و عوامل جغرافیایی منطقه‌ای و یا عوامل هواشناسی به منظور بدست آوردن قانونمندیهای تبخیر در محدوده مطالعاتی. ترسیم نقُشه هم تبخیر حقیقی سالانه منطقه مطالعاتی در مقیاس ۱:۵۰۰۰۰۰. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۳-۷-۶ ارائه رژیم نقطه‌ای و منطقه‌ای تبخیر حقیقی. ۴-۷-۶ بررسی کلیات وضعیت اقلیمی محدوده مطالعاتی براساس اطلسهای اقلیمی موجود. ۵-۷-۶ بررسی ایستگاههای هیدروکلیماتولوژی. پیشنهاد تکمیل و یا حذف ایستگاههای غیرضروری و نهایتاً نقشه شبکه ایستگاهها با استانداردهای بین‌المللی. ۸-۶ تدوین و تسلیم گزارش نهایی و اطلس نقشه‌های مربوطه. ضمناً مهندس مشاور داده‌ها را در فلاپی‌های مناسب ضبط و ارائه خواهد نمود. ۷- مطالعات هیدرولوزی ۱-۷ بررسی گزارشهای مربوط به مطالعات هیدرولوژی پروژه‌های آب در محدوده مورد قرارداد و استخراج داده‌های طراحی شامل : آبدهی رودخانه‌ها درمحل سدها اعم از مطالعاتی - پیشنهادی یا اجرایی سیلابهای طراحی و میزان رسوب رودخانه‌ها وکیفیت آب. ۲-۷ مقایسه نتایج مذکور با یافته‌های طرح جامع آب کشور و ارائه توصیه‌های لازم درباره استفاده از آنها. ۳-۷ کنترل و تنظیم لیستهای آماری با کامپیوتر و تهیه لیستهای آماری درازمدت ایستگاههای هیدرومتری به منظور تهیه آمار ماهانه یک دوره ۳۰ ساله مشترک برای تمام ایستگاهها. ۴۷ تطویل آمار ایستگاهها برای دوره مزبور مختوم به سال آبی ۱۳۷۱-۷۲ ۵-۷ محاسبه آبدهی رودخانه‌ها با دوره‌های برگشت مختلف - انتخاب مدل آماری مناسب و آزمون آنها. ۶-۷ تهیه هیدروگرافهای سیل برای کلیه ایستگاههای بالادست سدهای مخزنی پیشنهاد شده . ۷-۷ ارزیابی پتانسیل آبهای سطحی حوزه‌های آبریز و کل منطقه به تفکیک دشتها در وضع موجود و وضع نهایی و تعیین توزیع زمانی و مکانی این منابع در نقاط احتمالی پروژه‌های آبی مبتلنی بر آمار درازمدت. ۸-۷ ارزیابی منابع آب دریاجه‌ها. آب‌بندانها و برکه‌های آب شیرین براساس آمار و اطلاعاتی که توسط کارفرما در اختیار قرار خواهد گرفت و پیشنهاد برنامه‌های شناسایی و اندازه‌گیری در صورت لزوم. ۹-۷ بررسی شبکه اندازه‌گیری موجود کیفیت آبهای سطحی و پیشنهاد سیستمهای مناسب جمع‌آوری پردازش و ذخیره‌سازی اطلاعات کیفی منابع آب سطحی. ۱۰-۷ بررسی کیفیت آب و رسوب و تعیین این پارامترها در هر حوزه و رودخانه. ۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۷ طبقه‌بندی نتایج نمونه‌های آب و تهیه چک لیستی از منابع آب با کیفیت مطلوب برای نیازهای شرب و کشاورزی. ۱۲-۷ بررسی ایستگاههای هیدرولوژی, پیشنهاد تکمیل و یا حذف ایستگاههای غیرضروری و نهایتاً تهیه نقشه شبکه ایستگاهها با استانداردهای بین‌المللی. ۱۳۷ بررسی تغییر رژیم کیفی رودخانه‌ها در شرایط باو بدون اجرای طر حها و ارزیابی شرایط جدیدی که پس از اجرای طر حها بوجود می آید. ۱۴-۷ تهیه نقشه‌ای که بر روی آن مناطق مناسب از نظر کیفیت آب برای انواع طرحهای توسعه منابع آب مشخص گردیده باشد. ۱۵-۷ بررسی نتایج اجرای طرحهای توسعه بر رژیم تغییرات سطح آب دریاچه‌های داخلی براساس آمار و اطلاعاتی که درباره سطح و حجم این دریاچه‌ها توسط کارفرما در اختیار قرار خواهد گرفت. ۸- مطالعات آبهای زیرزمینی ۱-۸ جمع آوری و بررسی گزارشهای تهیه شده آب زیرزمینی در محدوده مورد قرارداد. ۲-۸ بررسی وضع موجود بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی و تعیین توزیع زمانی و مکانی بهره‌برداریها و ارائه مقادیر برداشت فعلی از آبهای زیرزمینی برای مصارف مختلف شهری. صنعتی و کشاورزی. ۳۸ تحزیه و تحلیل آمار و نمونه‌گیری از شبکه‌های انتخابی با استفاده از پروانه‌های صادره تا پایان سال ۲ به منظور بهنگام‌نمودن آمار منابع آب زیرزمینی دشتها به تفکیک منابع چاه چشمه و قنات برای مصارف مختلف. ۴-۸ بررسی و تعیین خصوصیات هیدروژئولوژیکی هریک از سفره‌های آب زیرزمینی و تغییرات آن با توجه به برداشتهای اضافی که صورت گرفته و نتایج مطالعات زمین‌شناسی. ژئوفیزیک. حفاری و پمپاژ و نیز نوسان سطح آب زیرزمینی. ۵-۸ برآورد میزان پسابهای شهری. صنعتی و کشاورزی که وارد منابع آب زیرزمینی می‌شود. ۶-۸ محاسبه بیلان آب زیرزمینی هماهنگ با کدهای مطالعاتی به تفکیک سفره‌ها در محدوده مورد مطالعه با توحه به آمار و اطلاعات موحود در شرکت آب منطقه‌ای. - بیلان آب زیرزمینی و تعیین حد مجاز بهره‌برداری از هریک از سفره‌های آب زیرزمینی (5۵1(/0114). - بیلان آب زیرزمینی (پیش‌بینی) و میزان بهره‌برداری مجاز بعد از انجام طرحهای توسعه منابع آب واجرای طرحهای فاضلاب و کاهش پسابهای شهری و صنعتی . ۷-۸ بررسی و تعیین امکانات توسعه بهره‌پرداری از منابع آب زیرزمینی برای مصارف کشاورزی و تأمین آب شرب شهرها و روستاها با توجه به مسائل کیفی وکمی و آلودگی آب زیرزمینی و امکان ذخیره نگهداشتن ۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- آب با کیفیت مناسب برای تأمین نیازهای آینده شهری و روستایی همراه با نقشه‌ایکه بر روی آن مناطق مناسب از نظر کیفیت آب برای انواع مصرف مشخص گردیده باشد. ۸-۸ ارزیابی پتانسیل منابع آب در سازندهای سخت با توجه به اطلاعات و آمار موجود. ۹-۸ بررسی خصوصیات هیدروژئولوژیکی آبخوانهای آبرفتی در محل شهرها و شهرکهای احداث شده با مکانهائیکه قرار است در آینده محل شهر یا شهرکها باشند. ۱۰-۸ طبقه‌بندی منطقه مورد مطالعه براساس وجود منابع آب شیرین. لب شور و شور و طبقه‌بندی آبهای زیرزمینی از نظر کیفیت برای مصارف مختلف و نحوه تعیین محدودیت برداشت از منابع و توصیه لازم به سازمان برای انجام اقدامات ضروری و اعلام ممنوعیت بهره‌برداری از آن. ۱۱-۸ بررسی شبکه اندازه‌گیری موجود کیفیت وآلودگی آبهای زیرزمینی و پیشنهاد سیستمهای مناسب جمع آوری پردازش و ذخیره‌سازی اطلاعات کیفی منابع آب زیرزمینی. ۱۲-۸ برآورد هزینه‌های جبران و جایگزینی منابع آب زیرزمینی با توجه به ضرورت حفاظت از این منابع. ۱۳-۸ بررسی و حدود گسترش عدسیهای آب شور در سفره‌های آب شیرین و مسائل زهکشی در این مناطق در صورت لزوم. ۱۴-۸ تهیه نفشه هم عمق و تراز و هدایت الکتریکی در محدوده مورد مطالعه براساس اطلاعاتی که کارفرما در اختیار مشاور قرار می‌دهد. ۱۵-۸ تهیه نقشه‌ای که بر روی آن مناطق مناسب از نظر کیفیت و کمیت آب برای انواع طرحهای توسعه منابع آب مشخص گردیده باشد. ۱۶-۸ ارائه طرحهای توسعه منابع آب زیرزمینی. ۱۷-۸ ارائه طرحهای کنترل کیفیت و حفاظت آبهای زیرزمینی. ۱۸-۸ ارائه برنامه‌های تغذیه مصنوعی آبهای زیرزمینی با تعیین و پیشنهاد محلهای مناسب تغذیه مصنوعی مخازن آب زیرزمینی. ۱۹-۸ ارائه برنامه مدیریت آبهای زیرزمینی. ۱-۹ بررسی گزارشها و مدارک موجود مربوط به مطالعات زمین‌شناسی و توپوگرافی حوزه آبریز رودخانه‌ها و محلهای پیشنهادی سدهای مخزنی. انحرافی. تونلها. تأسیسات برقابی و تأسیسات انحراف و انتقال آب و ایستگاههای پمپاژ در محدوده مورد قرارداد. ۲۹ انجام بازدیدهای صحرایی در مورد محلهایی که در مورد آنها مطالعه قبلی وجود نداشته باشد. (در صورت ۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۹ استخراج داده‌های ذیربط از طرحهای در حال مطالعه و طراحی یا در حال اجرا و هماهنگی داده‌های زمین‌ شناسی و توپوگرافی محلهای پیشنهادی. ۴-۹ بررسیهای توپوگرافی و تهیه برشهای توپوگرافی محور و منحنیهای سطح و حجم ساختگاههای جدید. بر مبنای نقشه‌های ‏ ۱:۵۰۰۰۰ توپوگرافی ۵-۹ تهیه نقشه لرزه زمین‌ساخت منطقه و مشخص‌نمودن کانونهای زلزله بر روی نقشه در حد مرحله مطالعات در مفقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰. ۰- مهندسی سیویل ۱-۰ بررسی گزارشهای موجود در محدوده مورد قرارداد. جمع‌آوری و هماهنگ‌ساختن داده‌های مهندسی مربوط به سدهای مخزنی. تونلها و تأسیسات انحراف و انتقال آب و تأسیسات برقابی. ۲-۶ به روزدرآوردن ابعاد و احجام تأسیسات آبی و ضوابط برآورد و هزینه‌های سرمایه‌گذاری احداث سدهای مخزنی. تونلها و تأسیسات برقابی. انحراف و انتقال آب طرحهای در دست اقدام و پیشنهادی بر مبنای قیمتهای سال ۱۳۷۲. ۳-۰ بهنگام‌کردن ضوابط برآورد هزینه‌های احداث شبکه‌های آبیاری و زهکشی بر مبنای قیمتهای سال ۳/۲ ۴-۰ بررسی ابعاد و احجام تأسیسات آبی جدید پیشنهادی جاماب. ۵-۰ برآورد هزینه اجرایی طرحهای جدید پیشنهادی جاماب براساس قیمتهای پایه سال ۱۳۷۲. ۶-۰ برآورد قیمت خرید اراضی دریاجه سدهای پیشنهادی که قبلاً برآوردنشده است و همجنین اعیانی مسیر شبکه‌ها. ۷-۰ برآورد مقادیر و قیمت منابع غیرمالی مصالح و تجهیزات موردنیاز تأسیسات به تفکیک : سیمان - میل‌گرد و ماشین آلات. ۸-۰ برآورد تأسیسات آپرسانی شهری از منبع تا تصفیه‌خانه در ابتدای هر شهر. ۹-۰ بررسی تجربیات منطقه‌ای درباره کاهش سهم ارزی طرحها براساس تغییر در تکنولوژی و ساخت. ۱- مطالعات اقتصادی ۱-۱ تدوین مشخصه‌های اقتصاد کلان منطقه با استفاده از اطلاعات موجود ۱-۱-۱ تهیه سیمای عمومی اقتصاد منطقه شامل امکانات و محدودیتهای اجتماعی مسائل و تضادهای مرتبط با منابع آب و وضعیت عوامل اساسی توسعه در وضع موجود . ۹۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۷۱ بررسی روندهای محتمل توسعه عمومی اقتصادی در آینده . ۳-۱-۷۱ بررسی وضع موجود بخشهای اقتصادی و ارتباط آنها با توسعه اقتصادی . ۲-۱ بررسی و تحلیل ار تباطات مالی و اقتصادی بخش آب در فرآیند توسعه اقتصادی منطقه ۱-۲-۱ بررسی و تحلیل ارتباطات مالی و اقتصادی بخش آب در وضع موجود. ۲-۲-۱ بررسی ارتباطات توسعه منابع آب با توسعه اقتصادی منطقه . ۳-۱ سنجش و تحلیل اقتصادی طرحها و اقدامات پیشنهادی در منطقه ۱-۳-۱ پیش‌بینی اولیه پیامدهای عمده گزینه‌های اصلی توسعه و مدیریت منابع آب . ۲-۳-۱ تدوین ضوابط اقتصادی و مالی برنامه‌ریزی توسعه و مدیریت منابع آب . ۳-۳-۱ برآورد هزینه‌ها و فایده‌های اجتماعی و اقتصادی و مقایسه اقتصادی و بعضاً مالی گزینه‌ها و تدوین ملاحظات تکمیلی متناسب بافراهمی اطلاعات . ۴-۳-۱ ارائه توصیه‌ها در زمینه بهبود عملکرد اتخاذ سیاستهای جدید اقتصادی و مالی و پار امترهای محاسباتی برای ارزیابی طر حهای منفرد در منطقمه . ۳۲۳- بررسی اثرات زیست محیطی و آلودگی منابع آب ۱-۲ بررسی اثرات زیست محیطی ایجاد مخازن سدها از جنبه‌های مختلف (نظیر جابجایی و اسکان جمعیت. کاهش سطح اراضی دارای پوشش گیاهی (آبی - دیم - مرتع و جنگل) . ۲-۲ بررسی رژیم رودخانه‌ها در شرایط با و بدون اجرای طرح و مقایسه آنها و تأمین آب لازم برای حفظ اکوسیستم رودخانه. ۳-۲ برآورد نیازهای به آب برای حفظ محیط زیست و کنترل آلودگی. ۴-۲ برآورد نیازمندیهای به آب برای آبزیان. ۵-۲ بررسی تغییر رژیم کیفی رودخانه در شرایط با و بدون اجرای طرحها و ارزیابی شرایط جدیدی که پس از اجرای طرحها بوجود می‌آید. ۶-۲ بررسی نتایج اجرای طرحهای توسعه بر رژیم تغییرات سطح آب دریاچه‌های داخلی براساس آمار و اطلاعاتی که توسط کارفرما درباره سطح و حجم این دریاچه‌ها در اختیار قرار خواهد گرفت. ۷-۲ بررسی اثرات ایجاد دریاجه‌های مصنوعی بزرگ (که در نتیجه احداث سدها بوجود می‌آیند) در افزایش بیماریهایی که بوسیله آب یا حشرات ناقل امراض بوجود می‌آیند. ۸-۲ جمع‌آوری آمار و اطلاعات موجود از کیفیت آب رودخانه‌ها و منابع آب زیرزمینی (شامل چاهها. ۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- جشمه‌ها و قنوات) و همچنین مشخصات تصفیه خانه‌های موحود و منابع آلوده کننده آب - نقشه موقعیت منابع آلوده کننده آبهای سطحی و زیرزمینی و همجنین آمار و اطلاعات مربوط به مشخصات این منابع با پیشنهاد مهندس مشاور و توسط کارفرما تهیه خواهد شد. ۹-۱۲ بررسی نحوه آلودگی آب زیرزمینی به لحاظ توسعه شهرها و دفع فاضلابها به طریق جاههای جذبی و ۳- مطالعات پوسس گیاهی و آبخیزداری سدها ۱-۴۳ بررسی اثرات پوشش گیاهی و تغییرات آن در فرآیندهای هیدرولوژیک رودخانه‌ها. ۲-۴۳ بررسی مسائل مربوط به فرسایش در آبخیز سدها. ۳-۴۳ ارائه برنامه کنترل رسوب مخازن سدها و آبخیزداری. ۴- مطالعات کنترل سیلاب ۱-۴ بررسی نیازمندیهای به آب به منظور کنترل سیلاب. ۲-۱۴ پیش‌بینی استهلاک سیل در قالب طرحهای توسعه منابع آب. ۳-۴ تعیین مناطق آسیب‌پذیر براساس نقشه‌هائیکه بنا به سفارش مشاور توسط کارفرما تهیه خواهد شد. ۴-۴ ارانه طرحها و برنامه کنترل سیلاب شامل حفاظت سواحل. ۲-۵ ارائه برنامه توسعه مناطق توریستی در اطراف مخازن سدها. ۶- مطالعات نهادی و مدیریتی ۱-۶ تهیه و تدوین سیاستها و خط مشی‌ها. (این مطالعات. همزمان با تهیه متدولوژزی طرح برای کلیه مناطق کشور و بطور یکجا انجام خواهد شد). ۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱-۶ بهره‌برداری از یافته‌های اطراف و استراتژیهای بلندمدت توسعه کشور و همچنین بخش آب در تدوین سیاستها و خط مشیهای توسعه و مدیریت منابع آب منطقه‌ای. ۲-۱-۶ جمع آوری و تلخیص نتایج کلیه مطالعات مربوط به پتانسیلها و برنامه‌های توسعه منابع آب منطقه و اراثه امکانات و محدودیتهای مدیریت منابع آب. ۳-۱-۶ جمع آوری و تدوین اطلاعات مربوط به ساختار تشکیلاتی. نیروی انسانی و امکانات تجهیزاتی و مدیریتی بخش آب در منطقه. ۴-۱-۶ بهره‌برداری از یافته‌های مطالعات توسعه اقتصادی منطقه‌ای در تدوین سیاستها و خط مشیهای توسعه و مدیریت منطقه‌ای. ۵-۱-۶ تلفیق بندهای فوق و تنظیم استراتژیها. سیاستها و خط مشیهای برنامه درازمدت مدیریت منابع آب منطقه‌ای و تهیه گزارش ذیربط برای کارفرما. ۲-۶ تعیین اقدامات نهادی و مدیریتی لازم برای تحفق سیاستها و خط مشیها و برنامه‌های ۱-۲-۶ بررسی و ارائه قوانین و مقررات لازم برای مدیریت بهتر و مطلوبتر منابع آب منطقه. ۲-۲-۶ بررسی و ارائه اقدامات آتی برای تهیه و تدوین آمار و اطلاعات لازم. ۳-۲-۶ بررسی و اراثه راه حلها حهت ظرفیت‌سازی و تقویت نیروی انسانی برای مدیریت برنامه‌های تدوین‌شده. توجه به تغییرات جنبه‌های مختلف مدیریت آب و ویژگیهای منطقه‌ای. ۵-۲-۶ ارائه برنامه مدیریت مالی و نرخ‌گذاری آب در مناطق با دید تشویق برای استفاده بهتر و مطلوبتر از آب. ۷- تهیه نقشه‌ها و بانک اطلاعاتی لرزه‌زمین‌ساخت) و موقعیت طرحهای توسعه منابع آب به مقیاس ۰ ۱:۲۵ ۲-۷ بررسی و ارائه اقدامات آتی برای تهیه و تدوین بانک اطلاعاتی مبتنی بر 0.1.5. ۱-۸ ترسیم سیمای فعلی توسعه منابع آب و وضع موجود بهره‌برداری از منابع آبهای سطحی و زیرزمینی و تعیین توزیع زمانی و مکانی انواع بهره‌برداریها و مصارف مختلف. ۲-۸ بررسی توزیع مکانی و زمانی آبهای مازاد رودخانه‌ها به منظور ارزیابی امکانات منابع آب. ۳-۸ ارائه‌میزان‌مصارف درداخل پیکره‌های آبی شامل:محیط زیست.تولیدبرقابی.کنترل سیل و اهداف توریسم. ۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۵۸ ارائه میزان مصارف در خارج از پیکره‌های آبی شامل: برداشت برای مصارف آب شهری. روستایی. صنایع. معادن. آبیاری و تولید انرژی و سایر موارد مشابه. ۵-۸ تعیین پتانسیل منابع آبهای سطحی و زیرزمینی در حوضه‌ها - زیر حوضه‌ها - دشتها. ۶-۸ برآورد نیازهای توسعه و تقاضای آب برحسب انواع مصرف شامل :آب شهری. روستایی. صنایع. معادن آبیاری. کنترل سیلاب - تولید انرژی برقابی. حفظ محیط زیست و اهداف توریسم - کنترل کیفیت و آلودگی - آبزیان در حوزه‌ها - زیر حوزه‌ها - دشتهای مختلف ومنبع تأمین هرکدام از آنها. ۷-۸ ترسیم سیمای عمومی کمیت و کیفیت منابع آب با توجه به موارد فوق در آینده. ۸-۸ مشخص‌نمودن میزان کمبودها در هر حوزه و زیرحوزه و دشت و تأمین نیازها از طریق همان حوزه با زیرحوزه و یا حوزه‌های مجاور از مناسبترین طریق. ۹-۸ مشخص‌نمودن پتانسیل اضافی در هر زیرحوزه و حوزه پس از تأمین کلیه نیازهای زیرحوزه و حوزه و تعیین مطلوب ترین روش برای انتقال به حوزه‌های دارای کمبود در داخل محدوده یا به خارج از محدوده عمل شرکت آب منطقه‌ای. ۱۰-۸ کلیه موارد بالا با نقشه‌ها و نمودارهایی ارائه خواهد شد که در آن میزان مصارف کمبودها. پتانسیل و ... در هر حوزه معلوم شده و حتی‌الامکان سعی شود این نقشه‌ها به صورت کامپیوتری ارائه گردد تا امکان اصلاح و بروزنمودن آن در هر زمان میسر باشد. مهندس مشاور طرحها و پروژه‌های توسعه منابع آب را به تفکیک : طر حهای بزرگ تأمین آب - طر حهای بزرگ شبکه آبیاری و زهکشی - طرحهای آبرسانی شهری و صنعتی - طرحهای کوچک تأمین آب از جمله طرحهای تغذیه مصنوعی - طرحهای کنترل سیلاب (پیش‌بینی استهلاک سیل در قالب طرحهای توسعه منابع آب صورت خواهد پذیرفت) طرحهای تولید برقابی - طرحهای توسعه منابع آب زیرزمینی - طرحهای کنترل کیفیت و حفاظت آب زیرزمینی و بالاخره طر حهای انتقّال بین حوزه‌ای ارائه خواهد داد. ۱۱-۵۸ با توجه به طرحهای توسعه منابع آب و بهره‌برداری از آنها اهداف کمی و کیفی برای توسعه منابع آب منطمّه تعیین می‌گردد (با توجه به اهداف کلی و وظایف شرکت آب منطقه‌ای که اطلاعات آن توسط کارفرما در اختیار مهندس مشاور قرار داده خواهد شد). ۱۲-۸ مشاور برنامه زمانی و مالی. مصالح و مواد مورد نیاز اجرای طر حهای عمرانی را ارائه می‌نماید. ۱۳-۸ قیمت تمام شده هر مترمکعب آب برای مصارف مختلف به تفکیک پروژه‌ها محاسبه خواهد شد. ۱۴-۸ بررسی اثرات طر حهای توسعه منابع آب سرشاخه‌های رودخانه‌هائیکه در خارج از محدوده عمل شرکت آب منطقه‌ای قرار گرفته بر روی طرحهای توسعه منابع آب طر حهائیکه در حوزه فعالیت شرکت آب منطقه‌ای قرار دارند. ۱۵-۸ برنامه کامپیوتری توسعه منابع آب که توسط مهندس مشاور تهیه می‌گردد می‌بایست انعطاف پذیر باشد. به‌نحویکه در صورت بروز هرنوع محدودیت و یا عدم محدودیت در میزان اعتبارات. مصالح و ... بتوان به راحتی نسبت به جابجایی و اصلاحات لازم در طر حها اقدام نمود. ۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- قبل از بررسی توسعه منابع آب لازم است اطلاعات از تأسیسات موجود مهار آبهای سطحی نظیر سدهای مخزنی. انحرافی. بندهای انحرافی. ایستگاههای پمپاژ, آببندانها در هر حوزه - زیر حوزه و دشت که از طرف کارفرما در اختیار مشاور قرار داده می‌شود مورد بررسی قرار گیرد و در برنامه توسعه اثرات آنها ملحوظ گردد همچنین مهندس مشاور طرحهای اجرایی شرکت آب منطقه‌ای را به عنوان طر حهای موجود تلقی خواهد نمود و برای آبهای مازاد و پس از اجرای این طرحها برنامه‌ریزی در بررسی طرحهای توسعه منابع آب و تأمین آب شرب شهرها و روستاها. اولویت اول تأمین آب از طریق آبهای زیرزمینی بوده و تأمین از طریق آبهای سطحی در صورت عدم امکان استفاده از آب زیرزمینی و عدم وجود پتانسیل انجام می‌شود. تهیه نقشه‌ها و مدلهای پایه. تهیه نقشه کاربردی اراضی در حال حاضر همراه با محل منابع آبهای سطحی دریاچه‌ها - آب‌بندانها - برکه‌ها و منابع آبهای زیرزمینی و نقاط مصرف. تهیه مدلهای ریاضی همانندسازی برای توسعه منابع آب سطحی. تهیه مدلهای ریاضی برای تلفیق آبهای سطحی و زیرزمینی. تهیه مدلهای ریاضی برای انتخاب طر حهای مطلوب و بررسی قابلیت هریک از گزینه‌ها و سیماهای تهیه یک بانک اطلاعاتی کارآمد برای ضبط و نگهداری داده‌های موجود و داده‌هائیکه پس از اجرای طرح جامع بدست می‌آیند. رانش مدلهای ریاضی. بررسی گزینه‌ها و سیماهای مختلف توسعه منابع آب و انتخاب برنامه مناسب. پیشنهاد نقشه کاربری اراضی برای افق زمانی سال هدف شامل محل طرحهای پیشنهادی و نقاط مصرف. انجام بررسیهای اقتصادی پروژه‌های پیشنهادی و تعیین قیمت تمام شده برای مصارف مختلف. تعیین اولویت اجرایی طرحها در مقاطع برنامه‌های پنج‌ساله با درنظرگرفتن محدودیتهای مالی و غیرمالی. ارائه برنامه زمانی و مالی طر حها. ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۲۰-۵۸ ارائه راه‌حلهای بهینه تأمین نیازها به تفکیک بخشهای شهر. روستایی. صنعت و کشاورزی از منابع سطحی و زیرزمینی. ۲۱-۸ انتقال نتایج از رانش مدلهای ریاضی به بانک اطلاعاتی و تهیه برنامه‌های کامپیوتری. نمایش داده‌ها و نتایج طرح. ۲۳۳۱۸ ارائه مدلهای ریاضی تهیه شده به کارفرما و آموزش کارشناسان برنامه‌ریزی آب شرکت آب منطقه‌ای با طرز استفاده از مدلهای ریاضی. ۲۳۸ ارائه برنامه‌های منطقه‌ای در موارد زیر: ۱-۲۳-۵۸ برنامه توسعه آبیاری و کشاورزی از طریق اجرای طرحهای توسعه منابع آب (شامل عملیات تأمین آب و ایجاد شبکه‌ها) ۲-۲۳-۵۸ برنامه کنترل سیلاب (شامل حفاظت سواحل) ۳-۲۳-۵۸ برنامه تأمین آب شهری و صنایع ۴-۲۳-۵۸ برنامه کنترل رسوب مخازن سدها و آبخیزداری آنها ۵-۲۳-۹۸ برنامه توسعه مناطق توریستی در اطراف مخازن سدها ۶-۲۳-۵۸ برنامه توسعه آبزیان در آبهای داخلی ۷-۲۳-۵۸ برنامه مدیریت دوره‌های خشک ۸-۲۳-۵۸ برنامه مدیریت کیفیت آب ۹-۲۳-۵۸ برنامه استفاده مجدد از پسابهای صنعتی و کشاورزی ۱۰-۲۳-۵۸ برنامه استفاده از منایع آبهای جدید (جمع‌آوری آب یاران - باروری ) ۱۱-۲۳-۵۸ برنامه اطلاعات پایه برای تهیه وتدوین برنامه‌های آتی ابرها - (استفاده از آبهای لب شور و با شیرین‌کردن آب شور) برای هریک از برنامه‌های فوق بایستی نیازهای مالی برآورد و چگونگی تأمین این منابع (دولتی و غیردولتی) در حد مطالعات طرح جامع منطقه‌ای برای هریک از دوره‌های زمانی پنج‌ساله ارائه شود. ۱. ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره )۲( فهرست مطالب گزارش طرح جامع اب مقدمه ۱-۱ خصوصیات فیزیکی. طبیعی و جغرافیایی ۲-۱ اقلیم ۱-۲-۱ سازندهای جغرافیایی اقلیم ۲-۲-۱ توده‌های هوا ۳-۲-۱ سیمای توزیع عوامل اقلیمی ۴-۲-۱ تیپهای آب و هوایی ۳-۱ توپوگرافی و مورفولوژی ۱-۳-۱ حوزه‌ها و زیرحوزه‌های آبریز ۴-۱ زمین‌شناسی عمومی ۵-۱ شرایط اقتصادی ۱-۵-۱ کشاورزی و تغذیه ۱-۱-۵-۱ کلیات ۲-۱-۵-۱ بهره‌برداری از منابع خاک در سال پایه ۳-۱-۵-۱ سطح کشت. الگوی زراعی. عملکرد. تولید و ارزش تولیدات ۴-۱-۵-۱ کشت دیم ۵-۱-۵-۱ ارزش تولید. هزینه‌ها. درآمدها و سودهای حاصله ۲-۵-۱ صنایع ۳-۵-۱ تجارت خارحی ۲-۵-۱ بودجه و مالیه عمومی ۵-۵-۱ سیاستهای توسعه اقتصادی ۱-۶-۱ حجم و روند ازدیاد حمعیت ۲-۶-۱ الگوی استقرار و پراکنش حمعیت ۱۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- شهر و شهرنشینی مراکز شهری هنجارها. گرایشات و باورهای اجتماعی نهادهای اجتماعی مشارکت مردمی مصارف آب در وضع کنونی مصارف آب کشاورزی مصارف آب در سال پایه راندمانهای آبیاری در سال پایه آب و فاضلاب شهری و جوامع روستایی وضع موجود در سال پایه میزان استحصال و مصرف آب نحوه مصرف آب در شهرها و روستاها میزان پساب برگشتی شهری و روستایی آب صنعت و معدن اصل و روش بررسی شهرکهای صنعتی و صنایع بزرگ فعالیتهای معدنی و آب‌بری آنها مصارف آب صنعت و معدن در سال پایه وضعیت فعلی توسعه منابع آب اهداف. ویژگیها و هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری و نگهداری و نحوه نرخ‌گذاری طرحهای اهداف. ویژگیها. هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری و نگهداری و نحوه نرخ‌گذاری طرحهای آبیاری اهداف. ویژگیها. هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری و نگهداری و نحوه نرخ‌گذاری طرحهای برق‌آبی اهداف. ویژگیها. هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری و نگهداری و نحوه نرخ‌گذاری طرحهای تأمین آب شهری. روستایی و صنایع مدیریت کنترل سیلابها طر حهای پرورش ماهی. شامل مشخصات و ویژگیها. هزینه‌های سرمایه‌گذاری و مصرف آب مروری بر وضعیت قوانین آب در کشور ۱۰۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲-۱ مروری بر وضعیت سیاست‌گذاری. تشکیلاتی و نهادی مدیریت ملی آب ۲- ارزیابی منابع آب ۱-۲ هواشناسی ۱-۱-۲ شبکه جامع ایستگاههای هواشناسی و بار ان‌سنجی و کمبودها ۲-۱-۲ ریزشهای جوی ۳-۱-۲ دما ۴-۱-۲ توان تبخیری نیوار ۲-۳۲ جریانهای سطحی ۱-۲-۲ شبکه اندازه گیری حریانهای سطحی و کمیودها ۲-۲-۲ رژیم آبدهی رودخانه‌ها. تغییرات سالانه و ماهانه آبدهی رودخانه‌ها ۳-۲-۲ دوره‌های خشکسالی ۴-۲-۲ جریانهای سیلابی و تجزیه وتحلیل آنها ۵-۲-۲ بار رسوبی رودخانه‌ها ۶-۲-۷۲ مصارف از آب‌های سطحی در وضع کنونی ۳-۲ منابع آب زیرزمینی ۱-۳-۲ ویژگیهای آب و زمین‌شناسی (هیدروژئولوژیکی) آبخوانهای آبرفتی ۲-۳۲ ویژگیهای منابع آب سازندهای سخت ۳-۳-۲ برداشت و مصارف فعلی از آبهای زیرزمینی ۴-۳۲ ارزیابی منابع آب زیرزمینی و توان موجود و تعیین حجم برداشت مجاز از آبهای زیرزمینی ۵-۳-۷ محدودیتهای برداشت از آبهای زیرزمینی ۶-۳ بررسی امکانات توسعه بهره‌برداری از آبهای زیرزمینی ۷-۳-۲ وضعیت ویژگیهای طرحهای تغذیه مصنوعی در وضع کنونی ۱-۴-۲ کیت آبهای سطحی ۲-۴-۲ کیفیت آبهای زیرزمینی ۳-۴۲ نحوه دفع فاضلابها در شرایط کنونی و منابع نقطه‌ای و منطقه‌ای آلوده‌کننده منابع آب ۴-۴-۲ شبکه اندازه‌گیری کیفیت و آلودگی منابع آب و محدودیت‌ها و کمبودها ۵-۳-۲ مروری بر مقررات و ضوابط کنترل آلودگی آبها ۵-۲ تهیه بیلان منابع و مصارف آب در وضع فعلی ۱۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳- منابع خاک و آبخیزداری ۱-۳ اراضی تحت کشت در حال حاضر ۱-۱-۳ محدوده گستره اراضی ۲-۱-۳ الگوی کشت ۳-۱-۳ نهاده‌های کشاورزی ۲-۳ طبقه‌بندی اراضی ۳۳ اراضی جنگلی ۴-۳ مروری بر وضعیت فرسایش خاک ۵-۳ طر حهای آبخیزداری در وضع موجود و ارزیابی آنها ۴- منابع انسانی و ظرفیت‌سازی ۱-۴ گستره و نحوه توزیع در رده‌ها و امور مختلف ۲۴ استعدادها و قابلیت‌ها ۳-۴ فرصتها و انگیزه‌های شغلی ۴۴ کمبودها و نارساییها ۵- نیازهای توسعه ۱-۵ سناریوهای اجتماعی و اقتصادی ۱-۱-۵ آینده‌نگری جمعیت و شهرنشینی ۱-۱-۱-۵ گزینه‌های تحول آبی جمعیت ۲-۱-۱-۵ نتایج پیش‌بینی ۳-۱-۱-۵ تحول جمعیت شهرنشین ۴-۱-۱-۵ پیش‌بینی تحول اشتغال حمعیت ۲۳۵ آینده‌نگری تولیدات و سیمای کشاورزی ۱-۲-۵ دیدگاههای عمومی ۲-۲-۵ عرضه و تفاضای مواد غذایی ۳-۲-۵ نیازهای آبی محصولات و پیش‌بینی راندمانهای آبیاری ۴-۲-۵ پتانسیلهای توسعه آبیاری به لحاظ منابع آب و خاک ۵-۳-۵ سطح کشت. الگوی زراعی. عملکرد تولیدات و ارزشهای تولید. هزینه‌ها و درآمدها ۶-۲-۵ وضعیت کشاورزی دیم ۷-۲-۵ بهبود فنون کشاورزی ۱۰۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵ آینده‌نگری نیازهای توسعه شهری و روستایی ۱-۳-۵ نیاز سرانه شهرها و جوامع روستایی ۲-۳-۵ کل آب مورد نیاز شرب و بهداشت آینده ۳-۳-۵ پساب برگشتی شهرها و جوامع روستایی ۴-۳۵ استفاده مجدد از پساب برگشتی شهرها ۵-۳-۵ تغییرات ماهانه مصرف و حداقلهای قابل تحمل ۴۵ آینده‌نگری صنایع و معادن ۱-۴-۵ تولیدات صنعتی و معدنی و توسعه آنها ۲۳۵ آب مورد نیاز صنایع و معادن در آینده ۳-۴-۵ تغییرات ماهانه مصرف و حداقلهای قابل تحمل ۵-۵ آینده‌نگری به تولیدات انرژی از نظر تعیین جایگاه انرژی برق‌آبی ۱-۵-۵ تقاضا و بازار ۲-۵-۵ منابع جایگزین ۳-۵-۵ نیازهای انرژی برق‌آبی و نیازهای آبی ۶۵ آینده‌نگری مدیریت کنترل سیلابها ۱-۶-۵ ارزیابی خسارات سیل در گذشته ۲-۶-۵ عمران و توسعه اراضی سیل‌گیر ۳-۶-۵ گزینه‌های مختلف مهار سیلابها و تعیین نیازهای آبی ۷-۵ آینده‌نگری کنترل آلودگی ۱-۷-۵ منابع و میزان فاضلابها ۲-۷-۵ تصفیه فاضلابها ۳-۷-۵ نیازهای آبی برای کنترل آلودگی ۸-۵ آینده‌نگری پرورش ماهی ۱-۸-۵ ارزیابی تفاضا و بازار ۲-۸-۵ نیازهای آبی برای پرورش ماهی و حفاظت محیط زیست رودخانه‌ها ۶- پروژه‌های بالفوه و توسعه ۱-۶ طر حهای بزرگ ۱-۱-۶ برآورد مقادیر جریان و سیلابها در محل پروژه‌های توسعه ۲-۱-۶ مطالعات مهندسی. زمین‌شناسی در محل پروژه‌های توسعه ۳-۱-۶ تعیین مشخصات و برآورد احجام سدهای مخزنی. تونلهای انتقال آب. ۱۰۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ایستگاههای پمپاژ. کنترل سیلاب و تأمین آب شهری و روستایی. صنایع و معادن. پرورش ماهی. تولید برق‌آبی. توسعه آبهای زیرزمینی و تغذیه مصنوعی و بالاخره استفاده مجدد از پسابهای کشاورزی. صنعتی و شهری ۳-۱-۶ برآورد هزینه‌های سرمایه‌گذاری ۵-۱-۶ مطالعات اقتصادی ۶-۱-۶ مطالعات امکان‌یابی مالی ۷-۱-۶ ارزیابی پیامدهای زیست محیطی پروژه‌ها ۲-۶ طرحهای کوچک ۱-۲-۶ مطالعات منابع آب ۲-۲-۶ مطالعات مهندسی زمین‌شناسی در برآورد هزینه‌ها ۳-۲-۶ ارزیابی اقتصادی ۴-۲-۶ امکان‌یابی مالی ۷- آینده‌نگری سیستمهای نهادی, مدیریت و قانونی ۱-۷ اقدامات آتی برای تدوین مقررات لازم برای مدیریت بهتر و مطلوب تراز منابع آب ۲۷ اقدامات آتی برای تهیه و تدوین آمار و اطلاعات لازم ۳-۷ اقدامات آتی برای ظرفیت‌سازی و تقویت نیروی انسانی ۴۷ اقدامات لا زم برای اصلاح ساختار تشکیلاتی و ارتباط درونی و بیرونی ۵-۷ اقدامات لازم برای مدیریت مالی و نرخ‌گذاری ۶-۷ اقدامات آتی برای مشارکت موْئُر مردم در جنبه‌های مختلف مدیریت آب ۸- تنظیم و تدوین طرح جامع ۱-۸ ارائه اهداف بلندمدت و استراتژی توسعه ۲-۸ ضوابط تنظیم و تدوین برنامه جامع آب ۳-۸ تشریح مدلهای ریاضی بکاررفته در تدوین برنامه ۴-۸ سناریوهای مختلف توسعه منابع آب ۵-۸ انتخاب سناریو و تدوین و ارائه برنامه‌های توسعه منابع آب و مدیریتی ۶-۸ ارائه برنامه اقدامات آتی ۱. ۰۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مقیاس نقشه‌های مورد نیاز برای ارائه مش فاصله در طول تند رودخانه با استفاده از نقشه‌های بزرگ ۰ عوامل دخیل در گزینش نقاط کنترل عبار تند از : (۱ شرایط تشکیل جریان‌های سطحی و توپولوژی شبک (۲) محل ایستگاههای مبنا برای مشاهدات هیدرولوژیک (۳) تقسیمات اداری /کشوری (۴) محل استقرار صنایع و پروژه‌های مختلف متقاضی آ (۵) محل واحدهای هیدرولیکی و مخازن (دردست م بهره‌برداری) مأخذ : کتابی به زبان روسی است بااین مشخصات : « 0۳۵۳۵01651165 ۲1۷۵۵۱۰202 عزقهظ ۵۲ 11211010 1 ۱۰۷ مساحت حوزه ( کیلومتر مربع) کوچکتر از ۱۰۰ ۰ تا ۱۰۰۰ ۰ تا ۱۹۰۹۰۰ ۰ دیس از ۱۰۰۰۰ کوچکتر از ۲۰ ۰ با ۲۰۰۰ ۰ تا ۱۹۰۹۹۰ ۰ و از ۱۹۰۰۹۰۰ کوچکتر از ۱۰ ۰ تا ۱۰۰۰ ۰ تا ۱۹۰۹۹۰ ۰ بیشتر از ۱۹۹۰۰ قباس (یک میلیونیم با ۳۳01106 : 1010717 42 ب,ا83ل607[10 د حوزه‌های آبریز حوزه‌های آبریز مسطح با منظر توسعه یافته ۰ س حوزه‌های آبریز مسطح با رودها و آبکندهای توسعه یافته زیاد حوزه‌های آبریزکوهستانی (رودهای کوهستانی) دست ساختمان و با درحا آو 0006 »: 1983 ,51۳ 1 ,(۷۹۹1۵ا 10) -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره (۴) جدول راهنما برای کیفیت آب آشامید جدول ۱- کیفیت میکروبیولوژیکی و بیو الف - کیفیت میکروبیولوژیکی ۱- آب لوله کشی ۱-۱-آب تصفیه‌شده که واردسیستم توزیع می‌شود. کلیفر مهای مدفوعی تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر صفر ارگانیسمهای کلیفرم تعداد در هر ۱۰۰ میلی لیتر صفر ۲-۱- آب تصفیه‌نشده که واردسیستم توزیع می‌شود. فرمهای مدفوعی تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر صفر ارگانیسمهای کلیفرم تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر صفر ارگانیسمهای کلیفرم تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر ۳ ۳-۱- آب در سیستم توزیع : کلیفرمهای مدفوعی تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر صفر ارگانیسمهای کلیفرم تعداد در هر ۱۰۰ میلی لیتر صفر ارگانیسمهای کلیفرم تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر ۳ ۲- آب لوله کشی نشده : کلیفر مهای مدفوعی تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر صفر ۱۸ نی وزیکی مقدار کدورت باید کمتر از ۱ واحدکدورت نفلومتر باشد. برای عمل ضدعفونی با کلر. 0[1 بایستی کم از ۸ باشد و کار آزاد باقیمانده پس از ضدعفون بایستی بین ۰/۵ - ۰/۲ میلی‌گرم بر لیتر باشد حداقل زمان تماس لازم پس از ضدعفونی ب در ۹۸/ از نمونه‌های آزمایش شده در طی سال -د شوند. در ۸۹۵ از نمونه‌های آزمایش شده در طی سال- د مورد احجام زیاد هنگامیکه نمونه‌های کافی آزمایث شوند. نباید بکرات مشاهده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ارگانیسمهای کلیفرم ۳-آب آشامیدنی در بطری : کلیفر مهای مدفوعی ارگانیسمهای کلیفرم ۴- منابع آب در شرایط اضطراری : کلیفرمهای مدفوعی ارگانیسمهای کلیفرم آنترو ویروسها تک یاختگان آغازی (پاتوژنیک) کرمها (پاتوژنیک) ارگانیسمهای مستقل (جلبکهاوغیره) جدول ۱- کیفیت می تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر تعداد در هر ۱۰۰ میلی لیتر تعداد در هر ۱۰۰ میلی‌لیتر تعداد در هر ۱۰۰ میلی لیتر تعداد در هر ۱۰۰ میلی لیتر لروبیولوز یکی و بیول رقم راهنما ۱۰ ۱۹ وزیکی اگر کراراً دیده شود واقدامات حفاظتی بهداش: میسر نباشد باید منبع تأمین آب دیگری حتی‌المقدو منبع آب باید عاری از کلیفرمهای مدفوعی باشد. در صورتیکه حصول به رقم راهنما میسر نباشد به مردم توصیه کنید آب را بجوشانند. -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیبات ارسنیک باریم بریلیوم کادمیوم کروم سیانید فلوراید سرب جیوه نیکل نیترات سدیم واحد میلی‌گرم برلیتر میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر جدول ۲- ترکیبات معدنی آب از رقم راهنما ۵ رم راهنما وجود ندارد رم راهنما وجود ندارد رم راهنما وجود ندارد ۵ ۵ ۰/۹ ۱/۵ رقم راهنما مربوط به سلامتی وحود ندارد ۵ ۹ رکّم راهنما وجود ندارد ۱ ۹ رم راهنما وجود ندارد ۱۱۰ بطور طبیعی وجود دارد یا عمداً به آب اضافه می‌شود. است که شرایط محلی یا آب و هوایی تعدیل آن را ضرور سازند. -------- صفحهٔ بعد -------- آلدرین و دی‌آلدرین بنزوا پیرن کربن تتراکلراید کلردان کلر و بنزنها کلر وفورم کلر وفنل‌ها ۲و ۴- دی ددت ۴ ۱و ۱ دی کلرواتن هبتاکلرو هپتاکلراپوکسید هگز اکلروبنزن لیندین - 11011 -گاما متوکسی کلر تتراکلر واتن ۲ تری‌کلرواتن " ۲و ۴و ۶ تری‌کلروفنل تری هالومتانها ۱ این ارقام راهنما با استفا امکان‌پذیر نیست. بنابراین | (یعنی مثلاً از ۰/۱ت۱۰۱). ۲-در صورتیکه داده‌های مو مهم و بااهمیت تلقی گردید ۳-در غلظتهای کم ممکن ۱ ۴- این ترکیبات سابقاً به تر جدول میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر میکروگرم بر لیتر ده از یک مدل ریاضی رقام به اندازه ارقام دیگر جود سرطان‌زایی نتواند » و ارائه یک رقم راهنما اهنما در جدول آمده اس تیب بنامهای ۱ و۱ دی؟ رقم راهنما ۳ ۱۰۱ ۱ ۳۱ ۳ راهنمای کمی مربوط به سلامتی وجود ندارد! ۳۱ راهنمای کمی مربوط به سلامتی وجود ندارد ۱۳ ۱ ۱۰ ۳۱ ۰/۹ ۱ ۹ ۳۰ ۱۰ ۰۱ ۳.۱ ۳و۱ ۱۰ رقم راهنمای کمی وجود ندارد فرضی و محافظه کارانه محاسر به ارائه یک رقم راهنما منجر ش ضروری باشد. در آن صورت ب ت لرواتیلن. تترا کلرواتیلن. و تری؟ ۱۱۱ ۲ رقم موقت و اولیه هنگام ضدعفونی برای کنترل کلروفورم نباید بخاطر بوی در مصرف آن امساک نمود. غلظت در استانه بی ۰/۹ میکروگرم بر لیتر رقم موقت و اولیه رقم موقت و اولیه غلظت در آستانه پو ۰/۱ میکروگرم بر لیتر نگاه کنید به کلر وفرم 4 شده است و تایید صحت ارقام مزبور بروش تجربی ک این ارقام با مقادیر واقعی ممکن است یکصد برابر باشد لرواتلین شناخته می‌شدند. -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب یا ویژگی آلومینیوم کلراید کلر وبنزنها و کلروفنلها مس مواد پاک‌کننده سختی هیدروژن سولفاید آهن اکسیژن - محلول 8 سدیم کل املاح محلول سولفات طعم و بو دما تیرگی (کدربودن) رودی جل واحد میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر وحدهای رنگ حقیقی میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر میلی‌گرم بر لیتر واحدهای تیرگی نفلومتر یک (۱(1[]1) میلی‌گرم بر لیتر ول ۴- کیفیت ظاهری ۰/۷ ۳۵۰ ۱۵ ۱ ۵۰۰ مصرف‌کنندگان وجود آن را ۰/۳ ۰/۹ ۵ تا ۸/۵ که ۱۰۰۰ ۴۰۰ اکثر مصرف‌کنندگان را ۵ ۵ ۱۱۳۲ این ترکیبات ممکن است روی طعم و بو اثر گذارند. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۵- ترکیبات رادیوا کتیو اکتیویته آلفا ناخالص پیکوکوری بر لیتر اگر از رقم راهنما تجاوز شود ممکن است تجزیه رادیو نوکلید جامع تری لازم گردد. اکتیویته بتا ناخالص پیکوکوری بر لیتر مقادیر بیشتر از رقم راهنما الزاماً بمفهوم این نی که آب برای مصرف انسان نامناسب است. جدول ۶- راهنمای کیفیت آب از نظر ترکیبات غیرآلی مر تبط با سلامتی آرستیک ۵ سرب ۵ جیوه ۵ نیترات (بر حسب ازت ) ۱/ سیلینیوم ۱/۵ ۶ ۱۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۷- راهنمای کیفیت آب از نظر مواد آلودگی‌زای آلی مر تبط با سلامتی آلدرین و دی آلدرین ۳ بنز و آپیرن ۱ ۰/۹ (محموعه ایزومرها) کلردان ۰/۳ کلروفوم 9 ۳۰ ۲و ۴-دی ۱۰۰ ددت (محموعه ایزومرها) ۱ او ۲ دی‌کلرواتان ! ۱ او ۱ دی کلرواته !ود ۳/ هپتاکلر و هپتا کلراپوکسید / هگزاکلر و بنزن ۳ (لیندین) ۲10171 - گاماهیدروکلراید ۳ متوکسی کلر ۳ پنتا کلر وفنل ۱۰ ۲و ۴و ۶ تری کلروفتل ۱ ۲۶ ۱۰ ۱- مراجعه کنید به پانویس شماره ۱ جدول ۳. ۲- رقم راهنما برای آستانه تولید طعم و بو برای این ترکیب برابر ۱/*گرم بر لیتر است. ۳- با توجه به معیارهای سازمان خواروبار و کشاورزی جهانی و سازمان بهداشت جهانی که شرط ۰/۰۰۰۶ میلی‌گرم به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن انسان را قائل شده است رقم مندرج در جدول با استفاده از روش اکستراپولاسیون خطی چند مرحله‌ای و با احتساب ریسکی معادل یک‌درصدهزار برای سرطان‌زایی در شخصی که در طول عمر خود در معرض این ترکیب قرار گیرد. محاسبه و استخراج شده است. ۴- کیفیت میکروبیولوژیکی آب آشامیدنی نباید تحت‌الشعاع کوشش برای کنترل غلظت کلروفرم قرار گیرد. ۵- این ترکیبات سابقاً بنام ۱۰۱ دی‌کلرواتیلن شناخته می‌شد. ۱۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- آلودکنشد ی # سابقاً بنامهای تتراکلرواتیلین و ت جدول ‎-٩‏ استانداردهای کیفیت آب برای مصارف تفریحی واحدهای رنگ حقیقی (1۴1) واحدهای تیرگی نفلوتریک (۱۷111) میکروگرم بر لیتر غلظت بیش از مقمّدار راهنما ممکن است منحر : ایجحاد میزان قابل ملاحظه بو گردد. میکروگرم بر لیتر آستانه احساس بو. 5 ,۷۷/۱۱0 ب .۱23 ۷۵۵ ز باه ۷/۵۵۲ ۵۳۵۵۵ ۲۳۵۲ کعوزا عبس ۱۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای ارزیابی میزان شوری آب (که بردسترسی گیاه به آب تأثیر می‌گذارد)۲ هدایت الکتریکی آب (/۷]) کل املاح محلول (۲05) نفوذ آب در خاک (که بر سرعت نفوذ آب بداخل خاک تأثیر می‌گذارد. برای ارزیابی این پدیده باید هدایت‌الکتریکی آب و ۰ #8 ۰ ۳ نسبت جذذب سدیم تواما در نظر گرفته شود) 0 <* 5۸ , 1۳۷۷ برابر با 3-6 <* 5۸ , 130۷۷ برابر با 6-2 * 5۸ , 130۷۷ برابر با 12-0 * 5۸ , 13 برابر با 20-0 - 5۸ , 1۳۳ برابر با مسومیت ناشی از جذب بعضی یونها (که بر گیاهان حساس تأأثیرمی‌گذارهد) " سدیم (۱۷2۵) : آبیاری سطحی ابیاری بارانی کلر (1-)) : آبیاری سطحی ابیاری بارانی بر (۹)3: اثرات متفر قه ( که بر گیاهان مستعد اثر می‌گذارد) ازت ([۱03-0) بیکربنات (10-03]) (فقط در آبیاری بارانی) پ‌هاش (011) درجه یا سط بدون محدودیت کمتر از ۰/۷ کمتر از ۴۵۰ بیشتر از ۰/۷ بیشتر از ۱/۲ بیشتر از ۱/۹ بیشتر از ۲/۹ بیشتر از ۵ کمتر از ۳ کمتر از ۳ کمتر از ۴ کمتر از ۳ کمتر از ۰/۷ کمتر از ۵ کمتر از ۱/۵ ۱۱۶ آبیاری " محدودیت مصرف آب ۷ تا ۳ ۰ تا ۲۰۰۰ ۷ تا ۰/۲ ۲ تا ۰/۳ ۹تا ۰/۵ ۹ تا ۱/۳ ۵ تا ۲/۹ ۹۳ بیشتر از ۳ ۴ تا ۱۰ بیشتر از ۳ ۷ تا ۳ ۵ تا ۳۰ ۵تا ۸/۵ ۵ تا ۸/۴ برای آبیاری محدودیت زیاد بیشتر از ۳ بیشتر از ۷۴۰۰۰ کمتر از ۰/۲ کمتر از ۰/۳ کمتر از ۰/۵ کمتر از ۱/۳ کمتر از ۲/۹ بیشتر از ‎٩ بیشتر از ۳ بیشتر از ۳۰ بیشتر از ۸/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱- این جدول تلخیصی از راهنمای ارزیابی کیفیت آب می‌باشد که توسط کمیته مشاوران دانشگاه برکلی کالیفرنیا (سال ۱۹۷۴ میلادی) تهیه شده است. ۲ بپرحتا نشان‌دهنده هدایت الکتریکی آب است که معیاری برای سنجش آب می‌باشد و واحد آن «دسی سایمن بر متر» 48/10 در دمای ۲۵ درجه سانتیگراد می‌باشد. این واحد معادل و برابر با میلی‌مهوس بر سانتیمتر ((113171[105/017) است. 5 نشان‌دهنده میزان کل املاح محلول بوده و واحد آن میلی‌گرم بر لیتر (18/1) است. ۳ 5۸1 یعنی نسبت جذب سدیم که گاهی اوقات با علامت 11012 هم نشان داده می‌شود. سرعت نفوذ آب در خاک بازاء یک مقدار ثابت از نسبت جذب سدیم. با افزایش شوری آب افزایش می‌یابد. برای ارزیابی مشکلات ناشی از تغییر سرعت نفوذ آب در خاک که بخاطر مصرف آب رخ می‌دهد بایستی 5۸1۹ و بر 1:۳ را ۴ در روشهای آبیاری سطحی. اکثراً گیاهان درختی و گیاهانی که ساقه چوبی دارند به سدیم و کلر حساسیت دارند. برای اینگونه گیاهان از ارقام مندرج در جدول استفاده کنید. اکثر نباتات یکساله به دویون مزبور حساسیتی ندارند. برای این قبیل گیاهان از جدول منعکس در مرجع شماره ۴ استفاده کنید. برای تعیین مقاومت بعضی از گیاهان میوه‌ای در برابر کلر به مرجع شماره ۴ مراجعه نمائید. در صورتیکه از روش آبیاری بارانی استفاده شود و رطوبت نسبی هم پایین باشد (کمتر از ۳۰درصد). احتمال آن وجود دارد که سدیم و کلر موجود در آب آبیاری از طریق برگهای گیاهانی که به این دویون حساسیت دارند. جذب گردد. ۵- درباره مقاومت گیاهان به میزان برموجود در آب به مرجع شماره ۴ مراجعه کنید. ۶ 103-0 یعنی نیترات ازت. در مواردیکه از پسابها و فاضلابها برای آبیاری استفاده می‌شود بایستی ازت آلی و 114-0[ نیز ملحوظ گردد. دنباله پیوست شماره (۳۸ مفروضات راهنمای ارزیابی کیفیت آب برای آبیاری راهنمای ارزیابی کیفیت آب برای شرایط مختلف و متنوعی که در آبیاری اراضی کشاورزی وجود دارد تهیه شده است. مفروضات اساسی متعددی برای تهیه راهنما که در واقع حدود کاربرد راهنما را مشخص می‌نماید بکار گرفته شده است. جنانجه مصرف آب در شرایط بسیار متفاوتی با آنجه در مفروضات آمده مطرح باشد. در آن صورت ممکن است اصلاح و تنظیم (تعدیل) راهنما ضرورت یابد. کاربرد راهنما در شرایطی که تفاوت قابل ملاحظه‌ای با مفروضات دارد ممکن است منجر به قضاوتهای نادرست درباره مصرف آب گردد و این امر خصوصاً در مواردی محتمل تر می‌باشد که شرایط موردنظر درست در حواشی مرزهای نهایی کاربرد راهنما قرار داشته باشند. در مواردیکه تجربه. آزمایشات محلی. تحقیقات و اطلاعات تجربی بقدر کفایت وجود داشته باشد می‌توان به اصلاح و تنظیم (تعدیل) راهنما و تطبیق‌دادن آن با شرایط محلی اقدام نمود. ۱۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مفروضات پایه برای تهیه و تنظیم راهنما بشرح زیر می‌باشد: ۱ پتانسیل عملکرد محصولات زراعی : در مواردیکه مصرف آب «بدون محدودیت» اعلام شده است. فرض بر آن بوده که کلیه گیاهان مزروعی دارای پتانسیل کامل برای تولید محصول بوده و دستیابی به تمامی پتانسیل مزبور. بدون توسل به هرگونه اقدامات ویژه میسر می‌باشد. عبارت «محدودیت در مصرف آب» به مفهوم آن است که در انتخاب گیاهان و شیوه‌های مناسب مدیریت ممکنست محدودیتهایی وجود داشته باشد و این امر خود باعث محدودیتهایی در دستیابی به کل پتانسیل عملکرد محصولات گردد. وجود «محدودیت در مصرف آب» به مفهوم آن نیست که آن آب برای مصرف مناسب نمی باشد. ۲- شرایط محلی : بافت خاک از ماسه لای و لای رس دار تغییر نموده و زهکشی درونی خاک خوب است. اقلیم منطفه خشک و نیمه خشک (بیابانی و نیمه‌پیابانی) بوده و میزان بارندگی کم است. بارندگی نقش قابل توجهی در تأمین نیازهای آبی گیاهان و یا شستشوی خاک ندارد. (در اقالیمی با بارانهای موسمی - مانسون - و یا مناطقی که میزان بارندگی در بخشی از سال یا در سراسر آن زیاد می‌باشد موانع جدی برای کاربرد راهنما وجود دارد. در مواردیکه میزان بارندگی زیاد است. آن بخش از بارندگی که در خاک نفوذ می‌کند. از لحاظ تأمین قسمتی یا کل نیاز آبی گیاه و یا نیازهای آبشویی خاک باران موْثر محسوب می‌شود). فرض شده است که زهکشی اراضی خوبست و تا عمق دومتری از سطح اراضی هیچگونه سفره آب کنترل نشده وجود ندارد. ۳ روشهاو تناوب آبیاری : فرض بر آن بوده است که برای آبیاری از روشهای معمول و عادی آبیاری سطحی و بارانی استفاده می‌شود. آبیاری مزارع بطور غیرمتناوب و هرگاه که نیاز باشد انجام می‌گیرد و گیاه در فاصله زمانی دو آبیاری متوالی. مقدار قابل توجهی از آب ذخیره شده در خاک را (که حدود پنجاه‌درصد یا بیشتر است) مصرف می‌کند. حداقل ۱۵ درصد از آب در هر آبیاری بصورت نفوذ عمیق از ناحیه فعالیت ریشه‌ها خارج می‌شود. (۳<1510]). استفاده از راهنما برای روشهای اختصاصی آبیاری نظیر آبیاری قطره‌ای در مناطق خاصی که مزارع بطور مکرر یا تقریباً هر روز آبیاری می‌شوند با موانع جدی مواجه می‌باشد. معهذا استفاده از راهنما در مواردیکه آبیاری تحت‌الارضی انجام می‌شود و بشرطی که با پخش آب در سطح مزرعه بتوان به حداقل نفوذ عمقی مفروض (ضریب نفوذ برابر پانزده درصد یا بیشتر) دست یافت. جایز می‌باشد. ۴ جذب آب توسط گیاه: الگوی جذب آب از خاک توسط گیاه در گیاهان مختلف متفاوتست ولی جمیع گیاهان آب را از آن بخش از ناحیه فعالیت ریشه‌ها جذب می‌نمایند که بسهولت بیشتری در اختیار گیاه قرار می‌گیرد. فرض بر آن است که بطور متوسط حدود ۴۰ درصد آب از یک چهارم (ربع) فوقانی خاک. حدود ۳۰ درصد آب از ربع دوم ۲۰ درصد از ربع سوم و ۱۰ درصد نیز از تحتانی‌ترین ربع ناحیه ریشه اخذ و جذب گیاه می‌شود. هر نوبت آبیاری بخش فوقانی ناحیه فعالیت ریشه را شستشو داده و میزان شوری در همان قسمت را در حد پایینی نگاه می‌دارد. میزان شوری به همراه افزایش عمق بیشتر می‌شود و در تحتانی‌ترین قسمت از ۱۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ناحیه فعالیت ریشه‌ها به حداکثر می‌رسد. شوری متوسط آب موجود در خاک سه برابر شوری آبی است که برای آبیاری مصرف می‌شود و همین شوری متوسط نماینده و معرف شوری در ناحیه فعالیت ریشه‌ها محسوب شده و برای ارزیابی واکنش گیاهان مختلف به شوری. معیار و ملاک قرار می‌گیرد. این شوری متوسط برای وضعیتی است که ضریب شستشو حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد بوده و آبیاری بموقع گیاه در سراسر دوره زراعی انجام پذیرد. املاحی که از بخشهای فوقانی ناحیه فعالیت ریشه‌ها شسته می‌شود بخشاً در قسمتهای تحتانی انباشته می‌گردد لیکن بخاطر کافی‌بودن ضریب شستشو و بلحاظ خروج املاح از انتهای ناحیه فعالیت ریشه‌ها. یک حالت تعادلی از نظر املاح موجود در خاک پدید می‌آید. جنانجه رطوبت کافی در بخشهای فوقانی که ازنظر جذب آب فعالتر و موثرتر می‌باشند موجود باشند و همچنین یک تعادل بلندمدت نیز از نظر شستشوی املاح برقرار گردد در آن صورت تجمع نمک و افزایش شوری در بخشهای تحتانی ناحیه ریشه‌ها اهمیت زیادی نخواهد داشت. ۵- محدودیت مصرف آب : محدودیت مصرف آن جنانکه در جدول راهنما آمده شامل سه درجه یا سطح می‌باشد : بدون هرگونه محدودیت. محدودیت کم تا متوسط و محدودیت زیاد. اینگونه تقسیم‌پندیها تا حدودی اختیاریست زیرا تغییر و تحولات بتدریج رخ می‌دهد. و هیچ خط و مرز دقیق و مشخصی برای در جه‌بندی وجود ندارد. بنابراین انحراف و تخطی به میزان ۱۰ تا ۲۰ درصد بیشتر یا کمتر از ارقامی که در جدول آمده. بشرط آنکه سایر عوامل موْئثر بر عملکرد محصول نیز مدنظر قرار گیرند. اهمیت قابل توجهی نخواهد داشت. در جه‌بندی محدودیت مصرف که در جدول راهنما ارائه شده. مبتنی بر نتایج حاصل از مزارع آزمایشی. بررسیهای تحقیقّاتی و مشاهده وگردآوری اطلاعات بوده است معهذا تبحر مدیریت در مصرف آب می‌تواند این تفسیم‌بندی را تغییر دهد. ارقام منعکس در جدول مربوطه به شرایط عادی و نرمالی است که در اکثر مزارع تحت آبیاری مناطق خشک و نیمه خشک وجود دارد. مأخذ: کیفیت آب برای مصارف کشاورزی. جلد اول مقاله آبیاری و زهکشی 1.۸.0 رم ۱۹۸۵ صفحات۸ت۱۱۷ ۱۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره )۶( پارامتره هدایت الکتریکی (یا) کل املاح محلول کلسیم منیزیوم سدیم کربنات بیکربنات کلراید سولفات نیترات بر حسب ازت آمونیم - برحسب ازت بر قلیائیت /اسیدی ۱- 0/فل معادل است با یک میلیم 1 معادل است با قسمت در میلیو 1 میلی‌اکی والان در لیتر (میلی‌گ ۲- ا-ق 30 به معنی آن است که از مشابهاً ۷۷114-0 به معنی آن است که قابل دسترس برای گیاه برابر است با ۳- نسبت جذب سدیم (5۸) با اد ماخذ : ای آزمایشگاهی مو 0 115 )۳ ۷ 2 و00 ]1 00 3 9 ۹504 ۷ - و۱0 ۱۷11۸ - ۷ ۲0۸ - ۳ بک ۱ ]11 ۸1۹ پوس سانتیمتر (۱110/0171 ن (0010) < میلی‌گرم در در لیتر تقسیم بر اکی مایشگاه تجزیه را برای اذ آزمایشگاه تجزیه را برا: مجموع ازت معادل در متفاده از مقادیر سدیم؟ رد نیاز برای آرزیابی عمومی کیفیت اب 1 میلی‌گرم در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌اکی والان در لیتر میلی‌گرم در لیتر میلی‌گرم در لیتر میلی‌گرم در لیتر میلی‌گرم در لیتر میلی‌گرم در لیتر ۱-۴ ۱ ۲۱ میلی‌اکی والان در لیتر " 17). والان) < یک میلی‌مل در لیتر. دازه‌گیری ۸03 انجام می‌دهد اما نتایج را برحس ی اندازه گیری ۸114 انجام می‌دهد اما برحسب از 3 و ۱114. همین روش برای فسفر نیز بکار لسیم ومنیزیم برحسب میلی اکی‌والان درلیتر و :5 , .20,0۷ ۳۵۵۵۲ هع ۳۳6-۰ ,۳6 ۱۳۰ آبیاری دامنه ماد یر معمول در آب آبیاری ۰۳ که هت ۰اه ۰-۵ هه هت ۰-۱ ۰ [ هت رکه ۰اه ۰ هه ۰-۵ ۰-۷۲ از ۰-۷۲ ۶-۵ ۰-۵ ب ازت معادل گزارش می‌نماید. رت معادل گزارش می‌نماید. کل ازت می‌رود. 5 عا رود - هه 4 200 1۳۳1۵2۵110 ,۳۸0 ۸6۲10 10۳ بازاها) ۷۷/۵1۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- __ << سس وک 2 وا خ چا 2 داد داد 2۵ ده بو ۷ ۹ : داز ر چ هچ[ رد توا دبک هک درد ی 3 ۵ ۵ چاو اد ی 1 ۳ 4 ود زحظ لد 2 اا آ کی اس اس 0 12 را دا لا و ۱ 5 0 دای اوعد 2 ۲ "4 سا و او رود رد2 وه و رل رد دش 3 وه و را دک ی که ی ود وا ‎٩‏ ود در ید و و کج بو ۸ 1٩17 [ د << 3 115 2 1 1 : 1 1 ۹ 9 ۷: ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره )(۸) فهرست اراضی کشور براساس نحوه بهره‌برداری - اراضی مزروعی آبی : کشتهای سالانه کشتهای غیرسالانه (فصلی) اراضی مزروعی تلف شده (واقع در داخل محدوده اراضی آبی) اراضی کشاورزی که بوسیله منابع کم‌اهمیت آبیاری می‌شوند : اراضی آبخور چاهها اراضی آبخور نهرها دیم‌زارها اراضی مزروعی سیلابدشتها - اراضی آبخور مسیلها - کل اراضی تحت کشت - مراتع و تپه ماهورها (اراضی قابل کشت تلف شده واقع در خارج از محدوده اراضی آبی) - جنگلها - مساحت کل اراضی (قابل استفاده برای کشاورزی و جنگلها) - باقیمانده اراضی (غیرقابل استفاده برای کشاورزی و جنگل) - کل اراضی کشور ۱۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره (9 6 مستندسازی دستگاههای مدیریت منابع آب در سطح حوزه رودخانه‌ها به تفکیک مناطق یا نواحی یا حوزه‌های مدیریت. و نیز در سطح مناطقی که با مرزهای استانی و اجرایی مشخص می‌شوند می‌بایستی انجام پذیرد. اطلاعات موردئیاز مدیریت منابع آب به شرح زیر است: - تاریخچه برنامه‌ریزی - ساختار تشکیلاتی و سازمانی و تحولات آن - پروژه‌های موجود منابع آب - پروژه‌های در حال اجرا - پروژه‌هایی که‌در برنامه پیش‌بینی شده است - سدهای مخزنی : ظرفیت کل مخزن سد. حجم زنده. حججم مرده ۰ ظرفیت مخزن از تاج سرریز تا رقوم تاج سد. ظرفیت بهره‌برداری از سد. تأسیسات جنبی و ملحقات (آبگیرها. تونلها. مجاری انحراف آب). نیروگاه برق‌آبی (ظرفیت نصب. میزان تولید. تعداد توربینها). حوضچه‌های عبور کشتی از سد (نوع و ظرفیت). حجم عملیات اجرایی (عملیات بتونی. خاکریزی و غیره). هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری. - سدهای انحرافی: ظرفیت تأسیسات آبگیری. هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری. ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - کانالها: طول. منظور از احداث کانال. هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری. - ایستگاههای پمپاژ (تلمبه‌خانه‌ها)/ نیروگاههای تلمبه ذخیره‌ای: نوع و ظرفیت. حداکثر ارتفاع تلمبه‌زنی / ارتفاع آب روی توربین‌ها. تعداد واحدها (پمپ یا توربین)» ظرفیت نصب. تولید نیرو. منظور از احداث تأسیسات. هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری. - پروژه‌های آبیاری: داده‌های مربوط به اراضی تحت پوشش شبکه. ظرفیت سازه آبگیری و ملحقات آن. ارزش تولیدات زراعی. هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری. - تصفیه خانه‌ها: نوع تصفیه. هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری. - سایر موارد (سازه‌ها و تأسیسات کنترل سیلاب. اصلاح و تثبیت رودخانه. تغذیه آبهای زیرزمینی و میزان آن و امثالهم). - نظامهای بهره‌برداری - خط مشی‌ها و اولویتهای مدیریت منابع آب - نقش بخش خصوصی در فعالیتهای مدیریت منابع آب - قوانین آب و تحولات آن آمار و اطلاعات دربارهٌ دور ساختمان پروژه‌ها و نحوهٌ تکمیل آنها نیز بایستی به همراه مواردی که فوقاً ذکر شد. اراثه گردد. وضع فعلی بهره‌برداری از سیستم‌های موجود منابع آب و مسائل و مشکلات اصلی و عمده آنها نیز باید شناسائی و معلوم شود ( فی‌المثل بهره‌برداری نامطلوب از سدهای مخزنی . رسوبگذاری و تلفات تبخیر از دریاچه سدهاء کمبود آب . راندمان آبیاری . سیل‌گیری اراضی و ایجاد مانداب‌ها. آلودگی آبها و مسایل ناشیه. سرریز شدن آب از سدها و امثالهم ). ۱۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره ( ۱۰) سقف مصارف سرانه آب با توجه به شرایط محل و جمعیت ۳۱۳۵ ۳۰۰ ۱۱۷۵ ۳۲۶۰ ۳۲۳۰ ۳۰۰ ۳۹۵ ۳۶۰ ۳۱۳۵ ۱۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره ( ۱۱) نیاز آبی برای صنایع انتخابی در (آب مورد نباز برای تولید هر وا< تذکر : واحد محصول تولید شده در کلیه موارد تن می‌باشد. مگر آنکه وا< ۱- محصولات غذایی : نان : نان - آمریکا نان - قبرس د اغذیه کنسرو شده : ماهی کنسرو شده ماهمی خشک میوه‌جات کانادا : میوه و سبزیحات قبرس : مرکبات / عصاره گوجه‌فرنگی گریب فروت قطعه قطعه‌شده * هلو و شلیل :* ۱۳۶ کشورهای مختلف جهان د از محصول توئید شده) د دیگری در متن جدول ذکر گردد. اب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۱۱۰۰ ۰ تا ۴۲۰۰ ۶۰ ۴۰۰ ۱۵۰۰ ۰ ۱۵۰ ۰ تا ۸ ۰۵۰ با ۵ ۲۸۰ ۱۶۰۰۰ ۰۵۰ با ۱۵۰۰۰ ۵۰۵ ۳۰ ۰ ۲۷۰ ۷۲۱۰۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- اسرائیل مرکبات * ابالات متحده زردآلو مار چوبه لوبیا سبز لوبیا چغندر. ذرت و نخود آب گریپفروت گریپ‌فروت قطعه قطعه‌شده هلو وگلابی کنسرو گوشت خوک بالوبیا کدو تنبل وکدو مسما کلم رنده شده آب‌پز با سرکه اسفناج مخلوط لوبیا و ذرت پخته کنسرو انواع محصولات از گوجه‌فرنگی گوجه‌فرنگی متوسط مصرف آب برای میوه‌جات . سبزیجات و عصاره آنها (سال ۱۹۶۵) گوشت یخ‌زده -زلاندنو * واحد محصول تولیدشده هر تن مرکبات خام تن لاشه تن گوشت آماده شده آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۱۳ ۱ ۳ ۴۰۰۰ ۱۵۰ با ۱۵۰۵ ۱۳۰۰ ۳۵۰ ۳ ام ۷ ۸۰ ۱۳ ۱ یس ۷ ۹۵ ۴۹ ۳۴۰ ۵ ۲ ۳۰ ۲۴۰۰۰ ۵ ۰۵ با م۸۶ ۲۳۳۰۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- بسته‌بندی گوشت - کانادا * محصولات گوشتی - بلژیک کارخانه سوسیس‌سازی - فنلاند کارخانه سوسیس‌سازی - قبرس * کشتارگاه - فنلاند کشتارگاه قبرس * گوشت کنسرو شده - اسرائیل 5 ماهی : ماهی تازه یخ‌زده - کانادا ** ماهی کنسرو شده در قوطی - کانادا * ماهی کنسرو شده یا در قوطی - اسرائیل * ماکیان : ماکیان - کانادا * مرغ و جوجه - اسرائیل * بوقلمون - ترکیه - آمریکا * واحد محصول تولیدشده تن لاشه تن گوشت آماده شده تن حیوان زنده تن لاشه تن گوشت آماده شده تن تن. پرکنده و تمیز شده بازاء هر قطعه (پرنده) بازاء هر قطعه (پرنده) ۰ لیتر آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۰ ۳۴۰۰ ۳۴۰ ۲۰۵۰۵ با ۳۵۰۰۵۰۵ ۵ ۵ با ۹:۰ ۱ ۱۰۹۰۰ ۵ ۶ با م۲ م۶ با ۳۳۰۰ کا پا 1۵ ۷۵ تک ۱ ۳ ۵۰ ۷ هی ۵ با ۴۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پودر شیر (شیر خشک) : زلاندنو * آفریقای جنوبی * کشک. شیر چرخ‌کرده - آمریک * انواع لبنیات - کانادا * بستنی - آمریکا * ماست - قبرس ین دانمارک فرانسه * آلمان‌غربی * اسرائیل * آمریکا * محصولات غذایی متفرقه : شیرینی و شکلات - بلژزیک ژلاتین خوراکی - آمریکا خمیر ذرت اسیاب شده - آمریکا عصاره ذرت - آمریکا آرد گندم - قبرس * آرد گندم - اسرائیل * آرد سیب‌زمینی - فنلاند نشاسته سیب‌زمینی -کانادا * ماکارونی - قبرس " واحد محصول تولیدشده آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۳ ۴۵۰۰ کته ۱ ۱۳۰۰ ۱ ۷ تن چغندرفند ۰ تا ۱۵۸۰۰ تن جغندرفند ۵ با ۷۵ تن چغندرقند ۴۵ تا ۱۴۰۰۵ تن چغندرفند ۱۳۴۹۰ تن چغندرگند ۱۸ تن چغندرقند ۰ تا ۱۲۵۰۰ تن چغندرقند (حداقل - حداکثر) ۰ تا ۸۳۰۰ تن چغندرفقند (متوسط) ۶ ۰ تا ۱۷۰۰۰ ۰ تا ۸۳۵۰۰ لیتر ذرت ۵ ۲۵/۵ لیتر ذرت ۸ تا ۴/۳ ۰ تا ۱۳۰۰ ۱۵ تا م۲ با ۱۵۵۵ ۱۳: ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- انواع ملاس‌ها - بلژیک انواع ملاس‌ها - آمریکا ۰ حمیر کاغذ درختان ۳ حنگل سوئد 1 سوند سوند خمیر چوب : افریقای جنوبی کاغذ خشک‌کن - سوئد کاغذ کرافت. کاغذ جاپخانه و کاغذ نازک - فنلاند طبع روزنامه - کانادا کاغذ نازک - سوند کاغذ برای طبع روزنامه - سوئد کاغد بسته‌بندی و مراسلات - سوئد کاغذ مطبوعات - فنلاند کاغذ جاپخانه‌ای - سوئد مقوا - فنلاند کاغذ مقوایی - آمریکا کاغذ و مقوا - بلژیک واحد محصول تولیدشده هکتولیتر با درجه الکلی صد تن خمیر چوب آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۵ با ۱۲۰۰۰ ۸۳ ۷۵۰۰۵ با ۳۵۰۰۰۵ ۱۵ ۰۰۰ ۳۹/۵ ۱۶۵۰۰ تا دمدمه ۷ م۲ ۱۳۰ تمه ۵0۰ ۱۳۰ ۶۰۵ با ۳۷۶۰۰ ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- مقوای کاهی - آمریکا کاغذ دیواری - فنلاند کاغذ دیواری - سوئد میانگین مصرف در صنعت کاغذ و مقوا - آمریکا میانگین مصرف در صنعت کاغذ و مقوا - انگلستان میانگین مصرف در صنعت کاغذ و مقوا - فرانسه ۳- نفت و انواع سوختهای مصنوعی بنزین هواپیما - آمریکا بنزین (معمولی) - آمریکا بنزین (پلی مریز اسیون) - آمریکا بنزین مصنوعی (سنتتیک) - آمریکا منطقه چاههای نفتی - آمریکا پالا یشگاههای نفت - سوئد سوختهای مصنوعی (سنتتیک) : سوختهای مصنوعی از ذغال سنگ : آفریقای جنوبی آمریکا سوختهای مصنوعی از گاز طبیعی - آمریکا سوختهای مصنوعی از گاز شیل - آمریکا ۴- مواد شیمیایی اسید استیک - آمریکا الکل صد درجه - آمریکا الکل صد و نود درجه - آمریکا آلومینیوم(بروش بایر)- آمریکا آمونیاک مصنوعی - آمریکا آمونیاک (شامل نفتا و فرآیند رفرمینگ) - ژاپن واحد محصول تولیدشده تن کاغذ مقوایی کیلولیتر کیلولیتر کیلولیتر کیلولیتر کیلولیتر کیلو لیتر تن ۲۷113 مایع آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۱۹ ۱۳۰ ۵0۰ ۳ ۹ ۱۵ ۵ ۰۰ ۳۴۰ ۴۵۰۰۵۰ ۳۹ ۴۰۰۰ ۱ ۵ ۱۳۵ ۸/۸ نموه ۴۱۷۰۵۵ با مها ۱۳۸ 7 تا ۱:۰۰ پم ۱۳۹۹۰ هد ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- سولفات آمونیم 5 آمریکا کاربید کلسیم - آمریکا متافسفات کلسیم - آمریکا دی‌اکسید کربن - آمریکا سودسوزآور و کلر - کانادا * سودسوزآور (بروش (501۷8) آمریکا * سودسو زا ور (بروش 1۵۱) - آلمان‌غربی ک نیترات سلولز - آمریکا مواد شیمیایی مشتق از چوب و ذغال کلر - آلمان‌غرپی * گازهاء بصورت تحت فشار و مایع - کانادا گلیسیرین - آمریکا باروت - آمریکا اسید کلریدر یک (فرآیند نمکی) - آمریکا اسید کلریدریک (فرآیند سنتتیک) - آمریکا هیدروژن - آمریکا لاکتوز - آمریکا کربنات منیزیم - آمریکا اکسیژن - آمریکا پلی‌اتیلن َ اسر ائیل ان صابون لباسشویی - آمریکا واحد محصول تولیدشده تن ماده خام را 0 تن -ا2013011۳ تن -اح1 201301 تن ۱1۵003 1732516 تن ۱۷1۵۲03 مترمکعب اکسیژن ب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) درد ۱۳۰۰ ۱۳۰ برد ۱۳ ۶۵ ۱۶0۵ ۴۰۰ ۸۵ ۱۳۳۰ ۱۶ ۰ تا ۷۰ ۴۶۰ ۴۱۵۵ با ۸۳۵۰۰۰ ۱۳۱۹۹۰۰ ۵ با ۴۲۰۰ ۲۷۵۰۰۰ ۰ تا ۹۱۸۰۰۰ ۱۰ ۱۳۳ ۱۳۳ ۶ ۰ شامل ۲۲۵۰۰۰ آب برای خنک‌کردن) با م۲۹ ۳۹۷/۰۰۰ ۰۰ ۳۹/۰ ۴۵ ۰ تا ۲۱۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- جوش‌شیرین (بروش آمونیاسودا) ۵۸ درصد - آمریکا کلرات سدیم - آمریکا سیلیکات سدیم - آمریکا استارین. صابون ومواد پاک‌کننده - سوند اسید سولفوریک (بروش اطاقک) - آمریکا اسید سولفوریک (بروش مجاورت) - آمریکا اسید سولفوریک - آلمان‌غربی * ۵- منسوحات : خیساندن. آهارزنی. پشم‌شویی و رنگ‌زدایی (سفیدکردن) خیساندن الیاف نخی و پنبه‌ای - بلژیک آهارزنی الیاف نخی و پنبه‌ای - سوئد آب‌کشی پشم - سوند رنگ‌بری و بیرنگ‌کردن منسوجات - بلژیک رنگرزی : انواع منسوجات - بلژیک حداقل و حداکثر برای انواع منسوجات - فرانسه * متوسط برای انواع منسوجات - فرانسه پرداخت منسوحات : پرداخت کاری خیس منسوجات - بلژیک رنگرزی و پرداخت منسوحات : نخ تابیده پنبه‌ای - اسرائیل * نخ تابیده مصنوعی - اسرائیل * نخ تابیده پشمی - اسرائیل * الیاف مصنوعی (فابریک) - اسر ائیل * کار خانجات بافندگی : کتان : واحد محصول تولیدشده تن 255اع - ۷۷/۵10۲ 16 40 تن پیه تن اسید سولفوریک صددرصد تن اسید سولفوریک صددرصد تن 503 آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۰ تا ۷۵۱۰۰ ۲۵ ۳۷ ۲۰۵۰ با ۷۵۰۵۰ ۳ ۰۵ با ۲۳۰۰ ۸۳۵ ۴۵ با م۷۵ ۱ ۱۸ تمه ۰۵ با مد هدد۵۶ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- سوند کانادا * سوند الیاف مصنوعی : ابریشم مصنوعی - سوئد رایان (ابریشم مصنوعی) : ماشین عدل‌بندی ابریشم مصوعی - بلژیک منسوجات ظریف کار خانه‌ای - کانادا * قالی - کانادا ۶- حفاری و معادن طلا - آفریقای جنوبی سنگ آهن (قهوه‌ای) - آمریکا بوکسیت - آمریکا * سولفور - آمریکا مس - فنلاند مس - اسرائیل * شن - اسرائیل * سنگ آهن و محصولات آن - بلژ یک ۷- تولیدات آهن و فولاد : کوره ذوب آهن (بدون استفاده مجدد از آب برگشتی) کوره ذوب آهن (با استفاده مجدد از آب برگشتی) فولاد پرداخت شده و نیمه پرداخت شده (بدون استفاده مجدد از آب) فولاد پرداخت شده و نیمه پرداخت شده (با استفاده مجدد از آب) ۱۳۴ واحد محصول تولیدشده بارد مربع تن پارچه یا نخ تابیده یارد مریع تن سنگ معدن تن سنگ معدن آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۵۰ با ۱۵۰۰۰ ۱۵۵ با ده۰ه ۲۵ ۱ ۱۵۰۰ با ۳۵۰۰۵۵ ۴۵۰۰۰ و۲0 ۴ ۱۵ تا م۲ ۵۵5۰ تمه ۱۵۸ ۳ ۱۰۰۰ :۳ ۳ ۱۵۰ ۳۵۰ ۳ ۰ ۴۰ ۰ تا ۶۵۰۰ ۵ ۶ ۲۹/۰۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- کانادا : فولاد تولیدی از کوره روباز ذوب‌آهن * فرانسه : ذوب فله * روش مارتین (کوره روباز) * روش تاماس 5 ذوب الکتریکی فولاد "* کار خانحات نورد ت آلمان‌غربی : صنایع (کار خانجات) فولاد فولاد سوئد : کار خانجات آهن و فولاد ایاللات متحده آمریکا (میانگین) : کار خانحات کاملاً یکپار چه کار خانجات نورد غلطکی و کششی کوره ذوب فلزات آلیاژهای الکترومتالوژی آهن آب مصرفی برگشت‌ناپذیر صنایع (تقریبی) ۸- تولیدات متفرقه : اتومبیل (خودرو) - آمریکا * دیگهای بخار (بویلرهای بخاری) - آمریکا کازئین (پروتئین شیر) - زلاندنو * واحد محصول تولیدشده هر دستگاه خودرو آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) -------- صفحهٔ بعد -------- صنعت. ر ا مریکا (فرآیندتر) * ۱ سر امیک و لوله - بلژ یک داد هر - آلمان‌غرپی * ذغال سنک سنگ - ذغال سن سنگ - کک و محصو حنبی کنداد 9 مه ۱ ۳ سا ۱ :ْ بلژیک آمریکا کا ۰ ۰ رخانه عرق‌کشی ٍ - سوئد نیروی برق (: برق (نیروگاههای حرا 9 حرارتی ا - فریفا بمای << جسوپی ۱ مواد منفحره : سوند آمریکا یبای - فنلاند شیشه‌سازی - بلزیک واحد محصول تولیدشده : هکتولیتر هکتولیتر هکتولیتر با درجه الکلی صد تن ذغال سنگ تن ۳۵۱۳۵ 5۵[1 (۲۵ درصد ازت) ب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) ۳۵۰۰ ۹۰ ۰ تا ۲۰۰۰ متوسط ۱۷۵۰ کمتر از ۳۰۰۰ ۲۱۳۵۰ ۰ تا ۱۵۰۰۰ ۱ تا ۲۷/۳ ۸۴۰ ۰ تا ۷۰۰۰ ۶۴۵۰ ۰ با مه۶ ۱:۱۵ ۵ ۲ با ۴۱۱۰۰۵۰۵ ۵ ۳۰۰ ۸5۰ تشه دم تمه ۶۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- چرم - آفریقای جنوبی کارخانه جرمسازی -فنلاند دباغی چرم - آمریکا * حداقل حداکثر متو سط دباغی چرم- فبرس فلزات غیراآهنی. بصورت طبیعی و نیمه پرداخت شده - بلژیک پشم‌ریسی - آمریکا لاستیک مصنوعی - آمریکا : نوع بوتادین (ع13120101) نوع بونااس (5 - 3۳۵ا) نوع جی اراس (5 - +أی)) سوند ۱- ۷۵۲۹10 00ع ۸۳۵ ۲- شامل مصرف آب برای خنک‌کردن نیروگاههای حرارتی نمی‌باشد. # مواردی که با یک ستاره مشخص شده. آمار و اطلاعات مربوط به سالپ سالهای قبل از آن تاریخ می‌باشد. ارقام ارائه شده برای ذغال‌سنگ. تولید نیروی برق رانیز شامل می‌شود. ارقام مندرج در جدول را به نصف کاهش داد. مأخحذ جدول : ۱۳۹۷ واحد محصول تولیدشده آب مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول (لیتر) تن البسه شسته شده ۳۰۰ تن الیسه ْ ته شده ۰ تا ۵ ۰ ۵ تن پوست ۰ تا ۱۳۵۰۰۰ متر مربع پوست ۳۰ متر مربع پوست ۱۵۰ متر مربع پوست ۳۳۰ متر مربع پوست حیوانات کوچک ۱۱۰ ۸ ۰ تا ۲۰۹۰۰ ۵0۰ تا ۲۹/۵۰۰ ۰ تا ۰۰۰ ۲۶۳۱ ۰ تا ۲۸۰۰ تن ذرت ۵۰ تا ۱۸۰۰۰ تن پ زمینی ۱۹۰۹۹۰ ای بعد از ۱۹۶۰ میلادی رانشان می‌دهند و سایر موارد مربوط به چنانچه مصرف آب برای تولید برق مورد نیاز منظور نشود بایستی ۲1۳۵۵۲۲۷ 1۵۲ ۷/۵6۲ : 1962 ,۷۷/۴۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره (۱۳۲) راهنمای برنامه‌ر بزی برای انواع مختلف ما - فرودگاهها (بازاء هر نفر مسافر) - مجتمع آپارتمانی (برای هر نفر ساکن) - حمام عمومی (بازاء هر نفر مشتری) کمپ‌ها و اردوگاهها : - کارگاههای ساختمانی نیمه دائمی (بازاء هر نفر کارگر) - کمپ‌های روزانه. بدون آشپزخانه (بازاء هر نفر) - کمپ‌های لوکس (برای هر نفر) - اردوگاههای شبانه‌روزی. بدون لوله کشی (برای هر نفر) - کمپ‌های توریستی دارای حمام عمومی و توالت - کلبه‌های روستایی برای اسکان فصلی (بازاء هر نفر) - کلبه‌های توریستی با حمام اختصاصی (بازاء هر نفر) باشگاهمهاء کلوپ‌ها : - باشگاههای ورزشی. بازاء هر نفر عضو - باشگاههای ورزشی. بازاء هریک از حاضرین غیرعضو اماکن مسکونی : - پانسیون‌ها. بازاء هریک از ساکنین - اضافه مصرف آب در آشپزخانه پانسیون‌ها بازاء هر نفر غیرساکن - پانسیونهای لوکس (برای هر نفر) - آپارتمانهای چند واحدی (برای هر نفر از ساکنین) - اطاق استیجاری در منازل (بازاء هر نفر) - منازل یا آپارتمانهای تک واحدی (برای هر نفر) - منازل و مستغلات خصوصی (برای هر نفر) ۱۳۸ صارف آب میزان مصرف (لیتر در روز) ۱ ۱۹ ۲۳۷ ۳۸ ۱۸۹ ۹۵۷ ۹ تا ۵۶۸ ۱۸۹ ۱۳۲ ۱۸۹ ۱۸۹ ۳۷۹ ۹۵ ۱۸۹ ۳۸ ۹ تا ۵۶۸ ۱۵۹۱ ۲۳۷ ٩‏ تا ۲۴۸ ۹ تا ۵۶۸ -------- صفحهٔ بعد -------- نوع تأسیسات - کار خانجات. بازاء هر نفر در هر شیفت کاری - استر احتگاههای واقع در اطراف اتوبانها - هتلها با حمام اختصاصی (اطاق دو تخته) - هتلها بدون حمام اختصاصی. برای هر نفر - سازمانها و واحدهای غیربیمارستانی. بازاء هر نفر - بیمارستانها. بازاء هر تخت - لباس شوئیهای عمومی (سلف سرویس) بازاء هر مشتری احشام (بازاء هر رأس) : - گاو (فقط شرب) - احشام شیری (شرب و سرویسهای مربوطه) - بر (فقط شرب) - خوک پرواری (فقط شرب) - اسب (فقط شرب) - قاطر (فقط شرب) - گوسفند (فقط شرب) - گوساله پرواری (فقط شرب) متل‌ها (مسافرخانه‌های بین‌راهی ) : - دارای آشپزخانه. حمام و توالت. بازاء هر تخت - دارای حمام و توالت. بازاء هر تخت پارک‌ها (باغ ملی) : - دارای اقامتگاه شبانه و توالت. بازاء هر نفر - دارای اطاقک متحرک (تریلر). توالت اختصاصی, فاقد اتصال به ش. فاضلاب به ازاء هر تریلر - تریلر با توالت اختصاصی و متصل به شبکه فاضلاب. بازاء هر تریلر - دارای حمام عمومی. دوش و توالت بهداشتی (برای هر نفر مسافر) - بدون حمام و دوش ولی توالت دارد (بازاء هر مسافر) ۱۳۹ میزان مصرف (لیتر در روز) ۷ تا ۱۳۲ ۹ ۱۷ ۱۸۹ ۴ ۴۷۳ ۶ تا ۱۵۱۰ ۱۸۹ ۴۵ ۱۳ ۸ ۵ ۴۵ ۴۵ ۸ ۴۵ ۱۸۹ ۵۱ ۹۵ ۹۵ ۱۸۹ ۷۶ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- نوع تأسیسات ماکیان : - مرغ و خروس (برای هر یکصد قطعه ) - بوقلمون (برای هر یکصد قطعه ) رستورانها (سالنهای غذاخوری) : - دارای توالت و دستشویی (برای هر نفر مشتری) - بدون توالت - اضافه مصرف آب در قهوه‌خانه. چاپخانه و رستورانها مدارس : - مدارس شبانه‌روزی (برای هر محصل) - مدارس روزانه دارای بوفه. سالن ورزش و دوش (بازاء هر محصل) - مدارس روزانه دارای بوفه. ولی فاقد سالن ورزش و دوش - مدارس روزانه بدون بوفه. سالن ورزش و دوش (بازاء هر محصل) - تعمیرگاهها. بازاء هر اتومبیل - فروشگاهها. بازاء هر واحد توالت - استخرهای شنا (برای هر مشتری) نمایش خانه‌ها (تئاترهاء سینماها) : - نمایش‌خانه‌ها یا سینماهای صحرایی /اتومبیل رو (درایوین). بازاء هر محل اتومبیل - سینماها. بازاء هر صندلی کارگر : -کارگر ساختمانی, برای هر نفر کارگر در هر شیفت کاری - خدمتکاران و مستخدمین روز کار مدارس یا ادارات (بازاء هر نفر در هر شیفت کاری) مأخذ جدول : ۵۹۵۵۲۷ ۲۵۲ ۷/۵۳ : 1982 ب(1۷۷8۵) 00هنه ۱۳۰ میزان مصرف (لیتر در روز) ۴ تا ۳۸۹ ۹۵ ۷۶ ۹۷ ۳۸ ۱۹:۱۰ ۳۸ خععمبا۵۵۵ ۹ ۷۷۵۱۵۲ 1۳۱۵۳۵۵۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره (۱۳) آب مورد نیاز احشام و ماکیان گاو ۵ - ۳۵ لیتر به ازای هر رأس در هر روز (4] 1) اسب و قاطر ۰ - ۲۵ لیتر به ازای هر رأس در هر روز (1۵ 1) گوسفند ۵- ۲۵ لیتر به ازای هر رأس در هر روز (14 1) خوک ۰- ۱۵ لیتر به ازای هر رأس در هر روز (14 1) ماکیان ۵- ۲۵ به ازای هر ۰ قطعه در هر روز 70 600۱۳۹۴ 8 1۳۵11 ,۳۳۵001103 00300 ۷/۵07 ۵۵۵۵1۵110۵ معا ق1۱۲۱ و5 ۷۵51601210۵8 1۵۲ ۳۳۵۱ ۷/۵167 33۵28661 60۲6۵ [0111۷ ۱۷ 6 61 ۹۵۲۶۶ ۷۷/۵۱67 1۵۲ 1۲6 م60 1۳۵1010۵8 ]۱۲۵۳۵110۵1 ,2006 ب,(1[ه) 100۵|0۵ ۵۲ 16 مونکش۸ هد راطع ۰ ۵/۵۷ ۱2-31 ۱۴۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 5 ۷۷/2167 ,۳1205 ۷۷/3167 123167 [3 33110 01 ۳۳۵۵۳۵110 ع۵ط] 1۵۳ 60616 ۳۹۲۵0 ,انا ۲10.65 ,کعز50 1۰ ,۷۵۳6 ۲10۷ ,۲1811008 #عان] ,ق۳1۵0 کعع۹0 ۲ ۷/۵60 ۵0| ۱ شرح خدمات طرح جامع آب در سطح ملی و منطقه‌ای (قرارداد طرح جامع آب کشور سال ۱۳۷۴) ۲ مروری بر تجربیات برنامه‌ریزی آب ۳- استاندارد کیفیت آب آشامیدنی ۴ فصل هیجدهم دستور کار ۱ کنفرانس ریو تحت عنوان «حفاظت از کیفیت و تأمین منابع آب شیرین» ۵ اطلاعات مربوط به مصرف سرانه آب کشور تهیه شده توسط معاونت آب و فاضلاب ۱۳۲ 1 2