صفحهٔ اول ›
مهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهور
مهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهور
مهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهور
⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید.
جمهوری اسلامی ایران
مهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهور
دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای
زیست‌محیطی طرحهای سرمایه گذاری
نشریه شماره ۲۵۴-۱
(تجدید فظر اول)
معاونت نظارت راهبردی
امور نظام فنی
1
۱۳۹۰
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
ریاست جمهوری
معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور
شماره: ۲۳۳۸
تاریخ: ۱۳۹۱۱/۲۳۹
موضوع : دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست - محیطی طرحهای توسعه‌ای (تجدید نظر اول)
بخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکاران
به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و ماده (۶) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرحهای
عمرانی - مصوب سال ۱۳۵۲و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شماره
۹ ۳۱۳۴۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران). به پیوست نشریه شماره ۲۵۴-۱ امور
نظام فنی. با عنوان «دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست - محیطی طرحهای سرمایهگذاری
(تجدید نظر اول)» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود.
رعایت مفاد این ضابطه برای دستگاههای اجرایی. مشاوران. پیمانکاران و سایر عوامل ذی‌نفع
نظام فنی و اجرایی. در صورت نداشتن ضوابط معتبر بهتر, از تاریخ ۱۳۹۱/۴/۱ احباری است.
این دستورالعمل جایگزین دستورالعمل شماره ۱۰۱/۱۶۲۹۲۲ مورخ ۱۳۸۱/۹/۹ می‌شود.
۸۰
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
اصلاح مدارک فنی
امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه‌ی این
نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه‌ی مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از
از این‌رو از شما خواننده‌ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده‌ی هرگونه ایراد و انسکال فنی مراتب را به صورت زیر
گزارنس فرمایید:
۱ - تسماره‌ی بند و صفحه‌ی موضوع مورد نظر را مشخ ص کنید.
۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید.
۳- در صورت امکان من اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال نمایید.
6- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید.
کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دفت
نظر جنابعالی قدردانی می‌شود.
نشانی برای مکانیه تهران» میدان بهارستان» خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۲۲۲۷۱ معاونت برنامه‌ریزی
و نظارت راهبردی رییس جمهورء آمور نظام فنی
:۷۷۵۱۱ ,۵۵۵
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
ده سال از انتشار دستورالعمل عمومی آرزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای عمرانی (نشریه شماره ۲۵۴-۱) سپری شده
است.در این دهه تحولات بزرگی در فرآیند تحقق طرحهای عمرانی و سرمایهگذاری و همچنین اندیشه مدیریت زیست‌محیطی و
دستیابی به توسعه پایدار در کشور به منصه‌ی ظهور رسیده استء که اهم آن عبارتند از:
۱ توجه تصمیم سازان و مدیران اجرایی کشور به اهمیت مدیریت زیست‌محیطی طرحهای سرمایه گذاری» افزون شده و اندیشه
ارزیابی پی‌آمدها به ساختار نظری محریان و سرمایه‌گذاران تبدیل شده است.
۲ بر اساس تجارب جهانی و ملیء زیان‌های عدم توجه به پی‌آمدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایهگذاری و هزینه/ فایده
سرمایه گذاری در مدیریت زیست‌محیطی, به شکل روزافزونی آشکارتر شده و گاه به شکل فاجعه‌آمیز درآمده است (حادئه
شکست تاسیسات نفتی در خلیج مکزیک در ایالات متحدهدر سال ۲۰۱۰ یکی از حوادث و نماد بارز بی‌توجهی به پی‌آمدهای
زیست‌محیطی محسوب می‌شود)
۳ شمول قانونی طرح‌هایی که الزام به تهیه سند ارزیابی دارند گسترده شده و از هفت عنوان سال ۷۶ تا کنون به بیش از ۲۳۴
عنوان ارتقاء یافته است.
۴ در حوزه نظری و متدولوژی» رویکرد نوینی در ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی پدیدار شده است.
۵. اجرای برنامه سوم و چهارم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی و رشد شتابان طرحهای عمرانی در
برنامه پنجم و پیش‌بینی رشد ۸ در این برنامه, الزام توجه به رویکردهای نوین مدیریت محیطزیست بویژه توجه ویژه به
ارزیابی پی‌آمدهای زیست محیطی را ضروری ساخته است.
۶ آیین‌نامه جدید نظام فنی- اجرایی کشور (مصوب سال ۱۳۸۵) رویکرد ملی به طرحهای سرمایهگذاری را دگرگون کرده است.
معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با توجه به مراتب بالا و وظایف قانونی خود طبق ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه
و آیین نامه استانداردهای اجرایی (موضوع قانون یاد شده) و نظام فنی اجرایی کشور مصوب هیات محترم وزیران به شماره
۹ت ۷ هه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ نسبت به بازنگری " دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای
توسعه‌ای " اقدام نمود.
در فرآیند بازنگری نشریه علاوه بر توجه به کاستی‌های اجتناب ناپذیر نشریه ۲۵۴-۱ با توجه به زمان تدوین آن» انطباق
دستورالعمل با نظام فنی- اجرایی مصوب سال ۱۳۸۵ توجه به فصل مشترک پی‌آمدهای طرحهای سرمایهگذاری که ملزم به ارایه
سند آرزیابی زیست محیطی هستند. بازنگری در حساسیت‌ها و ویژگیهای محیطزیست ایران» توجه ویژه به مشارکت دینفع‌ها در
فرآیند ارزیابی و... در دستور کار تدوین کنندگان سند قرار گرفته است.
بدین وسیله معاونت نظارت راهبردی از تلاش و جدیت رییس امور نظام فنی جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و
کارشناسان محترم آمور نظام فنی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریهء تشکر و قدردانی می‌نماید و از آیزد
منان توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران را آرزومند می‌باشد.
امید است متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود درخصوص این نشریه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند.
معاونت نظارت راهبردی
۱۳۹۰
أ
-------- صفحهٔ بعد --------
عنوان نشریه: دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای توسعه‌ای
۱) تهیه کنندگان
مهندسین مشاور رویان
محمدعلی حامدی دکتری برنامه‌ریزی توسعه
کامبیز بهرام سلطانی کارشناس ارشد محیط زیست
گوهر فروزنده شهرکی کارشناس ارشد طراحی محیط
مهدی زرعکانی کارشناس خاک‌شناسی
مرتضی ابراهیمی کارشناس آرشد منابع طبیعی
علی مرزوقی اصل کارشناس آرشد زئومورفولوژی
محبوبه جلالی فهیم کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری
۲) نظارت فنی و تصویب در امور نظام فنی
علیرضا دولتشاهی کارشناس مهندسی کشاورزی
خشایار اسفندیاری کارشناس مهندسی کشاورزی
۳) هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست ایران
علیرضا رحمتی دکتری برنامه ریزی منطقه ای نماینده دفتر ارزیابی زیست محیطی
-------- صفحهٔ بعد --------
عنوان
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی
۱-۱-۱- مفاهیم اولیه دانش محیط زیست و
۲-۱-۱- بیان مفاهیم اولیه ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ری
۱--۲- دیدگاه‌هاء مبانی فکری و اهداف اصلی فرآیند ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی م هم
۱-۲-۱- دیدگاه‌ها و مبانی فکری و
۲-۲-۱ تحول دیدگاه‌های زیست‌محیطی و
۱-۲-۲-۱- ارزیابی استراتژیک محیطزیست ی
۲-۲-۲-۱ ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی ما
۳-۱- اهداف مطالعات ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی و
۴-۱- تشریح فرآیند ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی, اجتماعی و بهداشتی و
۶-۴-۱- اقدامات کاهشی و مدیریت اثرات و
۱-۶-۴-۱- اقدامات اصلاحی ی
۷-۴-۱- گزارش ارزیابی ی
فصل دوم- مبانی حقوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
۱-۱-۲- مبانی و کلیات و
زیست‌محیطی ی
۳۲-۱-۳۲- جایگاه مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی در فرآیند پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری و
۲-۲- الزامات قانونی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
۱-۲-۳۲- آیین‌نامه‌ها و قوانین زیست‌محیطی کشور جمهوری اسلامی ایران ور
-------- صفحهٔ بعد --------
عنوان
۱-۱-۲-۲ استانداردهای زیست‌محیطی و
۲-۲-۲ مقررات و معاهدات بین‌المللی دم
۳-۲- ملاحظات زیست‌محیطی ایران
۱-۳-۲- محیطزیست انسانی ی
۲-۲۲ محبط طبیعی ایران ی
۳-۳-۲ مناطق ویژه زیستی ب
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایه گذاری
۱-۳- راهنمای عمومی ارزیابی زیست‌محیطی دم مش
عمومی همم مه
یر و را ی ی یا را ار هزورپ حیرشت شرازگ هیت یامنهأر -۳-۳
۴-۳ راهنمای تهیه گزارش ارزیابی اجمالی پیامدهای زیست‌محیطی ی ی و پر وی
۵-۳- راهنمای مرحله تعیین محدوده
۶-۳- رأهنمای تشریح وضع موجود محیط زیست یر یر ری هم
یابی یووم همهم
۸-۳- راهنمای تهیه گزارش آارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی اجتماعی و بهداشتی (مرحله تفصیلی)
و
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست جداول
فصل دوم- مبانی حقوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
جدول ۱-۲- لیست پروژه‌های مشمول قانون ارزیابی ۳۹
جدول ۲-۲- عناوین قانون‌های زیست‌محیطی در ایران ی را
جدول ۳-۲- قوانین زیست‌محیطی جمهوری اسلامی ایران ی ی ی ی ۸
جدول ۴-۲- استانداردهای هوای پاک برای سال‌های ۱۳۸۸ ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ 0
جدول ۵-۲- حداکثر تعداد مجاز تکرار شوندگی هر آلاینده در یک سال ار ۵
جدول ۶-۲- حد مجاز آلودگی صوتی رهز ۵
جدول ۷-۲- معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی رها
جدول ۸-۲- مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست یی یر را ۵
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایه گذاری
جدول ۱-۳- روشهای متعدد مشار کت یر رو ۵
جدول ۲-۲- پرسش‌های کلیدی برای انتخاب روش بهینه ارزیابی یر ۵ ۱۵
جدول ۳-۳- ارزشیابی تعدادی از روشهای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی ۸ [۱۵
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حقوقی و اجرایی آرزیابی زیست‌محیطی در ایران
نمودار ۱-۳۲- جایگاه ارزیابی اثرات 0 پی‌آمدهای زیست‌محیطی در نظام فنی - اجرایی کشور را را را یر ۳۵
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایه گذاری
نمودار ۱-۳- مراحل فرآیند ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی راردا
نمودار ۲-۳- فرآیند ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۹
فهرست نمودار
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول
اصول و مبانی ارزیابی ارات و
بی آمدهای زیست‌محیطی
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۳
۱-۱- بیان مفاهیم اولیه
کاملاً آشکار است که تا چه اندازه پرداختن به تعاریف و مفاهیم پایه در مدخل ورودی هر مطالعه یا پژوهشی میتواند گره‌گشا
باشد و بسیاری از ابهامات نخستین و بنیادی را از میان بردارد. لزوم تدقیق مفاهیم اولیه زمانی آشکار میگردد که بخواهیم مبانی و
مفاهیم ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی را برای گروههای مختلف درگیر با طرحهای سرمایهگذاری تشریح نماییم. به‌واسطه نوع
کاربرد نشریه حاضر که به‌طور عمومی طرح‌ها سرمایهگذاری را مورد خطاب قرار می‌دهد بسیاری از متخصصان, برنامه‌ریزان و
دست‌اندر کاران توسعه که دارای دانش‌های گوناگونی می‌باشند نیازمند بهره‌گیری از آن خواهند بود. به سخنی دیگر,ء نخستین گام
برای هموار کردن راه به‌کارگیری دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایهگذاری» ایجاد یک زبان مشترک
برای آشنایی با دانش واژه‌ها و مفاهیم اساسی موجود در این مبحث است.
۱-۱-۱ مفاهیم اولیه دانش محیط زیست
٩ محیطزیست و محیط
اگرچه در نگاه بسیاری از کارشناسان» محیططبیعی و محیطزیست همسانی‌های بسیاری دارند ولی در مفاهیم اصلی دارای
تفاوت‌های مهمی با یکدیگر بوده و محیططبیعی تنها یکی از زیرمجموعه‌های محیطزیست است.
در برخی از متون زیست محیطی «محیط زیست» بدین‌گونه تعریف شده است: «هر آنچه ما را احاطه کرده» برما اثر گذارده و
میتواند از ما تاثیر بپذیرد, تشکیل دهنده محیطزیست ما می‌باشد» . همچنین می‌توان محیطزیست را شامل « هر آنچه فرآیند
زیستن را احاطه کرده», در خود فرو گرفته و با آن در کنش متقابل قرار دارد»" دانست.
محیطزیست در این قالب و چارچوب» دارای محتوایی جهان‌شمول است و به‌همین سبب بیشتر در مباحث کلان» مانند افزایش
دمای آتمسفرء تخریب لایه ازون» ریزش باران‌های اسیدی و نیز مباحث مرتبط با فلسفه اخلاق و اقتصاد محیطزیست دارای کارایی
و کاربرد است. وانگهی مفهوم محیطزیست اساسا مفهومی تفکیک‌ناپذیر و غیرقابل تجزیه است. محیطزیست به آن بخش از سیاره
زمین اطلاق می‌شود که حیات به صورت متمرکز در آن وجود دارد. درحقیقت محیطیست را می‌توان مترادف مفاهیمی چون بیوسفر"
یا اکوسفر " به‌شمار آورد. به‌همین ترتیب زمانی که به‌جای زیستگاه از محیطزیست گونه جانوری خاص اسم برده می‌شود
(محیطزیست یوزپلنگ. محیطزیست دراج و غیره)» باید به‌طور قاطع اذعان داشت که استفاده‌ای نادرست از واژه محیطزیست به‌عمل
آمده است.
ناگفته پیداست که بیوسفر زمین از نظر ساخت» عملکرد. سیما و کیفیت زیستی در همه مکان‌ها یکسان نبوده و از تنوع سرشار
برخوردار است. وجود این تنوع نه‌تنها در مقیاس جهانی, که در مقیاس ملی نیز به وضوح قابل مشاهده است.
7 81۷ ,۳۳۵۵۵ ۳عل از ماسط 310 لس مععلا ماما کلصش] :( 0973 الحمطا هد ۷۷ / 0ا ما۵ - ۱
کامبیز بهرام سلطانی (۱۳۷۴): محیطزیست؛ دوره کاردانی تربیت معلم» وزارت آموزش و پرورش» ص ۴.
۵۵ ام 810 - ٩
6 رد۳00 - *
-------- صفحهٔ بعد --------
ُ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
تفکیک میان دو اصطلاح محیطزیست و محیط کاملاً ضروری می‌باشد . محیط عبارت است از مجموعه عوامل بی‌جان و
جانداری که در زمان و مکان معین بر موجود زنده تاثیر می‌گذارد. به‌همین دلیل زمانی که موجود زنده از مکانی به‌مکان دیگر تغییر
وضعیت می‌دهد. در حالی که محیط موجود زنده تغییر می‌یابد. او همچنان در محدوده محیطزیست باقی می‌ماند.
با توجه به گوناگونی محیطها و نیز عنایت به طیف وسیع مسایل زیست‌محیطی, بایستی سعی گردد تا تعاریفی کاربردی برای
انجام بررسیهای علمی و فنی در زمینه محیطزیست. ارایه شوند. بدین‌منظور می‌توان محیطزیست راء یعنی آنچه را که فرآیندهای
زیستی را احاطه کرده, برآن‌ها موثر واقع شده و از آنها تاثیر می‌پذیرد. در سه بخش کلی تقسیم نمود:
۲- محیط اجتماعی- اقتصادی
۳- محیط انسان‌ساخت.
نکته‌ای که بایستی در اینجا بدان اشاره نمود این است که علی‌رغم آن که تقسیمات تئوریک سعی در تفکیک محیطزیست به
در کنش متقابل با یکدیگر قرار داشته و هرگز جدا از یکدیگر عمل نمی‌نمایند. آنچه در اینجا به‌صورت تقسیمات محیطزیست در
محیط طبیعی» اجتماعی- اقتصادی و انسان ساخت صورت می‌گیرد. تنها یک ضرورت و اجبار علمی- کاربردی است و با واقعیت
محیطزیست فاصله بسیار دارد.
محیططبیعی به آن بخش از محیطزیست اطلاق می‌شود که ساخته و پرداخته دست‌انسان نباشد. با این وصف حضور صفت
طبیعی در کنار محیط نباید این شبهه را به‌وجود آورد که منظور از محیط طبیعی همان طبیعت بکر و دست‌نخورده یا طبیعت ناب"
است. آنچه سبب اطلاق صفت طبیعی به این بخش از محیطزیست می‌شود. غلبه نیروهای طبیعی در شکل بخشیدن به این بخش از
محیط زیست است. محیطهای طبیعی کنونی- به‌ویژه در سرزمینی با قدمت تاریخی ایران- عموماً محیطهایی هستند که روزگاری
مورد دستکاری و استفاده انسان قرار گرفته و سپس به حال خود رها شده‌اند. در محیطهای مذکورء پس از رهایی از دست انسان,
نیروهای طبیعی مجدداً فعال شده و در نتیجه کنش و واکنش نسبت به‌یک‌دیگر به تناسب قابلیت‌های محیطء چشم‌اندازی را به‌وجود
آورده‌اند که درآن نیروهای طبیعی نقش غالب را بر عهده دارند. وضعیت ذکر شده را می‌توان چنین تفسیر نمود که. تحت تاثیر
دخالت‌های انسان طبیعت از مسیر اصلی تکامل خود خارج شده و بعد از قطع دخالت‌های انسان» نیروهای طبیعی در مسیری قرار
*محیط اجتماعی- اقتصادی
محیط اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی از منظر محیط زیست. گستره ای از زمین را در بر می‌گیرد که محل تعامل انسان و
محیططبیعی شامل زیست‌گاه‌هاء زیرساخت‌ها و شبکه‌های ارتباطی و مجموعه مناسباتی اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی با توجه به
کامبیز بهرام سلطانی (۱۳۸۷): مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی؛ محیطزیست (دوجلد)» مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
6 0۳6 -*
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اترات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۵
کلیه کسانی که به نحوی از انحاء از ما تاثیر پذیرفته و یا ما را تحت تاثیر قرار می‌دهند» تشکیل دهنده محیط اجتماعی ما
می‌باشند. همان‌گونه که مشاهده می‌شود در اینجا نیز اصل کنش متقابل مصداق می‌یابد. از این دیدگاه نه تنها افراد و گروه‌هاء که
سرزمین در تعیین کیفیت زیست‌محیطی سرزمین همواره نقش اصلی را ایفا می‌نماید. چرا که همواره بیشترین نقش را در سازماندهی
فضای ملی بر عهده دارد. تصمیمات اتخاد شده در سطوح تصمیم‌گیران در شمار مهم‌ترین عوامل موثر بر کیفیت محیطزیست قرار
می‌توان با عناوینی هم‌چون محیط زاییده تفکر» محیط فرهنگ ساخت و یا محیط تمدن ساخت یاد کرد. زیرا از دوران انسان شکارگر
و گردآورنده محصولات گیاهی تاکنونء هر دخالتی که در سازمان فضایی بیوسفر صورت گرفته» محصول فکرء فرهنگ و تمدنی بوده
ساختار تفکر و اندیشه انسان» خود در یک نظام فرهنگی خاص شکل می‌گیرد و تطور می‌یابد که ریشه در تاریخ و تمدن سرزمینی
عرصه محیططبیعی و چه در عرصه محیطهای اجتماعی و انسان ساخت- نوعی تولید فرهنگی محسوب شده و بازتابنده ویژگیهای
جابه‌جایی انسان و کالا را میسر می‌سازند. مراکز بهداشتی» درمانی» آموزشی, فرهنگی» اراضی زراعی و باغات. مراتع و جنگل‌های
دست‌کاشت, فضاهای سبز شهری و بسیاری دیگر از این قبیل جملگی در شمار محیطهای انسان ساخت قرار می‌گیرند.
۲-۱-۱- بیان مفاهیم اولیه ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی
قبل از پرداختن به‌مفهوم ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست بایسته است تفاوت بین «اثر»" و «پی‌آمد»" تشریح گردد. اثر
زیست‌محیطی مجموعه فرآیندهایی است که به‌واسطه فعالیت انسان پدیدار میگردد. در حالی که» پی‌آمد زیست‌محیطی شبکه
تغییرات (مثبت یا منفی) برروی ساختار اکوسیستم‌های موجود است که میتواند سلامتی و رفاه انسان را تحت‌الشعاع قرار دهد. در
بررسی پی‌آمدهای زیست‌محیطی تغییر در کیفیت محیطزیست که به‌طور طبیعی و بدون دخالت انسان روی می‌دهد نیز محسوب
میگردد.
6د3100 - ۱
1 -*
(۸.:) 661 [ها ۳۷۲۵۳۵ - ٩
-------- صفحهٔ بعد --------
1 دستورالعمل عمومیارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
شایان ذکر است که ارزیابی زیست محیطی» و «ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی»" نیز با هم تفاوت‌هایی ساختاری دارند
ارزیابی زیست‌محیطی, فرآیندی است که تغییرات کیفیت محیطزیست را در تمامی مراحل برنامه‌ریزی زیست‌محیطی مورد بررسی
قرار می‌دهد. در حالی که. ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی فرآیندی است که از طریق تفسیر و ترجمان اطلاعات زیست‌محیطی
پیامدهای یک پروژه برروی رفاه و بهداشت انسان را بررسی نموده و راه‌کارهایی را برای سودمندی بیشتر و مدیریت بهینه‌تر ارایه
می‌دهد."
«ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی در ساده‌ترین شکل آن» به‌عنوان ابزار برنامه‌ریزی ادراک می‌شود و هم اینک به‌عنوان
بخشی جدایی‌ناپذیر در فرآیند تصمیم‌سازی سازگار با محیط پذیرفته شده است. ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی در نقش
ابزار برنامه‌ریزی از هر دو قابلیت. جمع‌آوری اطلاعات و تدوین سند اخذ تصمیم» درباره پذیرش یا رد نوعی بارگذاری محیطی,
برخوردار می‌باشد»".
این فرآیند به‌عنوان فرایندی متکی بر قانون تعریف نمود که طی آن پیش‌بینی کلیه اثرات و پی‌آمدهای یک بارگذاری محیطی
شناسایی می‌شود. بدین‌سان از طریق آرزیابی زیست‌محیطی اطمینان حاصل می‌شودء مسایل بالقوه مرتبط با هر بارگذاری محیطی
به‌موقع شناسایی و به مسوولین انتقال داده می‌شود»* .
ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی یک فرآیند است و به‌همین سبب از مراحل مختلف تشکیل می‌یاید."
به گونه‌ای در پیروی از منطق و آلگوریتمی شفاف به شناسایی» ارزیابی» پیش‌بینی و مدیریت آثار و پی‌آمدهای زیست‌محیطی
ناشی از اجرای بارگذاری می‌پردازد مهم‌ترین خصلت‌های ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی پیش‌بینی آثار نامطلوبء ناگوارء
منفی و مخرب ناشی از بارگذاری‌های محیطی می‌باشد. از این طریق دست‌آندرکاران در سطوح مختلف تصمیم‌سازی و اجرایی,
فرصتی بی‌نظیر می‌یابند تا با اثرات و پی‌آمدهای منفی بارگذاری مورد نظر به‌موقع آشنایی یافته و تدابیر لازم را در جهت رفع» کاهش
و مدیریت این آثار و پی‌آمدهای ناخواسته اعمال نمایند.
این فریندمحیطی امکان برنامه‌ریزی و اخذ تصمیمات سازگار با محیطزیست و از این طریق امکان پیش گیری از بروز مشکلات
زیست‌محیطی را فراهم می‌آورد. در عین حال این واقعیت نیز بارها به اثبات رسیده است که پیشگیری از بروز مسایل همواره کم
هزینه‌تر از مقابله با مسایل به‌وجود آمده است. از این رو فرآیند ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی زمانی میتواند به نحوی
موثر و کارآمد در بهبود عملکرد وضعیت محیطزیست بازتاب یابد که استراتژی و سیاستهای ملی در زمینه حفاظت از محیطزیست از
ساختاری پیشگیری کننده برخوردار باشندء از این‌رو ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی, برای آن‌که بتواند به نحوی موثر
عمل نماید, باید بر بستر قانون حرکت کرده و از پشتوانه قانونی مستحکمی برخوردار گردد. سند ارزیابی باید به‌عنوان یک سند قانونی
پذیرفته شده و در هر محکمه‌ای قابل استناد باشدء مشارکت مردم و به‌خصوص ذی‌مدخلان در فرآیند ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای
زیست‌محیطی مشخص می‌نماید که. در نتیجه اجرای بارگذاری مورد نظر جامعه چه چیزی دریافت و چه چیزی را از دست می‌دهد.
(1) ۵1 :۸۹۹۵۵ ۳۵۷۱۳۵۵۳۵۵ ۱
(14.1.
۸) ا:6 ددع دد۸ 10201 [۵ ۷1۳۵۲۳۵ "
: راهنمای ارزیابی پی‌آمدهای توسعه بر محیطزیست؛ هنریک محنونیان و همکاران؛ سازمان حفاظت محیطزیست؛ ۰.۱۳۸۶
*- 006۰ 1
٩ - 006۳0
۵ در این باره در مراحل بعدی به تفصیل صحبت خواهد شد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۷
در نتیجه جامعه خود درباره سودمندی اجتماعی و اقتصادی بارگذاری قضاوت کرده و اخذ تصمیم می‌نماید. ضمن این که از طریتقی
مشار کت در فرآیند ارزیابی» جامعه به‌بهترین شیوه ممکن به دانش محیطزیست مجهز میگردد. بدین ترتیب در فرآیند ارزیابی اثرات و
پی‌آمدهای زیست‌محیطی کلیه ابعاد اکولوژیک, اجتماعی» فرهنگی و اقتصادی مورد توجه قرار می‌گیرد و از این‌رو» بدون تردید تنها
ابزار برنامه‌ریزی موجود است که بر مبنای دیدگاهی همه سونگر طراحی گردیده و عمل می‌نماید.
پیوند میان ملاحظات زیست‌محیطی در فرآیند برنامه‌ریزی توسعه (از سیاستگذاری تا اجرای پروژه) به‌عنوان یک ضرورت ملی»
اقدامی راهبردی و رهیافتی برای دستیابی به توسعه پایدار کشور محسوب می‌شود. از این رو:
پرداختن به فرآیند ارزیابی و پی‌آمدهای زیست‌محیطی تنها با همکاری و هماهنگی کلیه ارگانهای شرکت کننده در فرآیند
توسعه یا دستگاههای اجرایی کشورء سازمان‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی» حفاظت کننده منابع, موسسات اعتباری و تخصیص
دهنده منابع مالی, ارگان‌ها و شوراهای تصمیم گیرنده و قانون‌گذار و تشکل‌های مردمی عملی خواهد بود. بنابراین با تقسیم
کار جمعی و بین بخشی از سوی نهادهای مختلف, نظام ارزیابی زیست‌محیطی تحقق خواهد یافت.
* ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی ابزاری برای مدیریت محیطزیست و تضمین توسعه پایدار است و در مقابل تجربیاتی از
گذشته قرار دارد که برای حل مشکلات زیست‌محیطی بیشتر به‌طور مجرد به فرآیند پاک‌سازی بخشهای مختلف آلاینده
محیط می‌پرداختند. در حالی که در این نگرش در تمامی محیطها و طرحهای عمرانی به‌طور یک‌پارچه» مباحث
زیست‌محیطی, از همان آغازء مدنظر قرار می‌گیرد.
* در شرایط کنونی نیاز به مطالعات ارزیابی و پی‌آمدهای زیست‌محیطی (با عنایت به الزامات قانونی و مصوبات شورایعالی
حفاظت محیطزیست و تاکید در برنامه‌های دومء سوم و چهارم توسعه اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی کشور) در درون فرآیند
توسعه یک اصل عمده و پذیرفته شده است. دیگر سوال بر سر اعتبار و قابلیت اجرای خود اصل نیست. بلکه پرسش در باره
چگونگی و راهکارهای عملی فرآیند تحلیل پیامدهای محیطی و نیز نحوه تلفیق و یک‌پارچگی برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه
و حفاظت محیط زیست می باشد. تا ارزیابی اثرات محیط زیست بتواند به‌عنوان یک راه حل قابل قبول برای دستیابی به
اهداف توسعه به‌عنوان یک ابزار ملموس و قابل اجرا در دسترس برنامه‌ریزان و مدیران کشور قرار گرفته و بر این اساس,
پیشاپیش, تغییرات احتمالی محیطزیست را که در نتیجه اجرای طرحهای عمرانی به وجود خواهد آمد, شناسایی و از بروز آن
* با توسل به روش‌ها و متدهای چندگانه ارزیای پی‌آمدهای زیست‌محیطی, سود و زیان هر گزینه (ناشی از شقوق مختلف یک
داشته و کاهش پیامد مخرب روی محیط در آن محاسبه و تحلیل گردیده است. تا از این طریق راه برای توسعه‌ای پایدار
-------- صفحهٔ بعد --------
۸ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
فرآیند ارزیابی به مجموعه راهکارهای مدیریت زیست‌محیطی منتج می‌شود که براساس آن میتواند تغییرات کیفیت محیطزیست
را مورد بررسی و کنترل قرار داد. در کنار فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی ابزارهای متعدد دیگری هم چون پایش» ارزشیابی " ام
ممیزی " محیطزیست مطرح است. اگرچه فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی یک پروژه راه کارهایی را برای پایش اثرات آن پروژه»
ارزشیابی کیفیت محیطزیست در مراحل ساخت و بهره‌برداری پروژه و کنترل برنامه‌های مدیریتی آرایه می‌دهد اما هر کدام از این
فرآیندها می‌توانند به‌صورت نظام تعریف شده‌ای در یک منطقه و بدون در نظر گرفتن پروژه خاصی اعمال گردند. (در حال حاضر
بسیاری از سازمان‌های مرتبط سازوکارهایی را برای تدوین و برقراری این نظام‌ها به کار گرفته‌اند.
نظام ممیزی محیطزیست در سطح کلان میتواند کیفیت محیطزیست و سودمندی راهکارهای مدیریتی به‌کار گرفته را مورد
بررسی قرار دهد. تا زمان نشر این نشریه نظام ممیزی محیطزیست در ایران ساختار رسمی و هویت قانونی پیدا نکرده است).
۳-۱- دیدگاه‌هاء مبانی فکری و اهداف اصلی فرآیند ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی
۱-۲-۱- دیدگاه‌ها و مبانی فکری
در پی تحولات چشم‌گیری که منجر به درک ارزش‌های محیطزیست و لزوم حفاظت از آن گردید تحقیقات گسترده‌ای در زمینه
اکوسیستم‌های جهان» صورت گرفت. و این تفکر قوت گرفت که زیست‌کره زمین اکوسیستمی کلان و در سلسله مراتب سیستم‌هاء
بزرگ‌ترین سیستم زنده موجود می‌باشد. دانش اکولوژی قبلاً به‌شرح بسیاری از قوانین حاکم بر اکوسیستم‌هاء از جمله توان خود
تنظیمی معین و ظرفیت قابل تحمل اکوسیستم‌ها پرداخته بود. از این‌رو کافی بود تا این قوانین در مقیاس بزرگ‌ترین اکوسیستم
موجود یعنی بیوسفر یا اکوسفر نیز مورد آزمون قرار گیرند. در این ارتباط نیز در همان مراحل اولیه مشخص گردید که اکوسفرء
بیوسفر یا اکوسیستم زمین نیز» همانند سایر سیستم‌های پویاء از قوانین عمومی حاکم بر سیستم‌های باز و پویا پیروی می‌نماید. در
حقیقت درک این واقعیت که بیوسفر زمین نیز همانند هر اکوسیستم دیگری از توان خود تنظیمی و ظرفیت قابل تحمل معینی
برخوردار بوده و به‌همین سبب قادر به دفع فشارهایی که بیش از توان خود تنظیمی آن باشد نیستء تجدید نظر درباره نگرش سنتی
نسبت به چگونگی زندگی از یک سو و قابلیت‌های زیستی کره زمین را ضروری ساخت.
بدین ترتیب ساختمان فکری جدیدی شروع به‌شکل گرفتن نمود که . با تفکر دوران پیشین خود فاصله‌ای شگرف داشت؛ به‌همان
ترتیب که جهان بینی» تفکر و طرز عمل جامعه صنعتی با تفکر جامعه ماقبل عصر صنعت فاصله گرفته بودء تفکر دوران آگاهی به
سیستم اکولوژیک زمین نیز» خود را از تفکر دوران پیش از آگاهی اکولوژیک متمایز می‌نمود. این تفاوت‌ها به‌تدریج در آثار متفکرین
محیطزیست مورد حل و بحث قرار گرفت و از زوایای مختلف تشریح شد."
زیست کره» میتواند اثرات و پی‌آمدهای خود را در گوشه‌ای دیگر آشکار نماید.
با۱1 1 ور دوه ۵ ۱
و 10
* ۸۵08
4 سس در : ۰۰ ۰ ه ۷( ۰ اس ۰
جهت بررسی هر چه عمیق‌تر این مقوله می‌بایست به منابع فلسفه محیطزیست مراجعه نمود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اترات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۹
زیست‌کره زمین دارای توان خود تنظیمی و ظرفیت قابل تحمل معینی است و به‌همین سبب نمی‌توان به اقداماتی دست‌زد که
آستانه توان‌های یاد شده را بر هم زند.
زیست‌کره زمین» علی‌رغم آسیب‌دیدگی‌های فراوان» همچنان از قوانین طبیعی پیروی نموده و بدین‌سبب برآیند نیروهای
طبیعی جاری در زیست‌کره در راستای پویش طبیعت تنظیم می‌گردند. نکته اخیر به‌هیچ وجه بدین‌معنا نیست که, راه‌حل‌های
طبیعت, مناسب حال جوامع بشری نیز می‌باشند؛ افزایش ارتفاع سطح آب دریاهاء در عین این که پاسخ طبیعت به‌گرم شدن
آتمسفر زمین است» در همین حال باعث آوارگی و بی خانمانی میلیون‌ها انسان میگردد.
دستیابی به ادراک جدید از زیست‌کره زمین و همچنین درک نسبی امکانات» محدودیت‌ها و مقدورات آن بی‌تردید می‌بایست
واکنش‌هایی را در جوامع مختلف. متناسب با دانشی که از وضعیت موجود و دیدگاه جدید کسب نموده‌اند. ایجاد نماید. این واکنش‌ها
را می‌توان در سه سطح تصمیم‌گیران» جامعه و محافل دانشگاهی و علمی مورد توجه قرار داد:
باید اذعان داشت. در سطوح تصمیم‌گیری و مدیریت‌های سرزمین» علی‌رغم این که بسیاری از مردان سیاست و اقتصادء دیگر
همانند دهه‌های شصت» هفتاد و تا حدودی هشتاد میلادی, با اصل مساله و ضرورت حفاظت از محیطزیست. مخالفت آشکار ندارند.
لیکن هنوز این توانایی را نیافته‌اند که ذهن خود را از دیدگاه‌های قدیمی دوران انقلاب صنعتی- نگاه مکانیک به جهان سیستمیک و
کسب علم برای سلطه بر طبیعت- پاک سازند. با این وصف فشردگی نشست‌های مرتبط با حفاظت محیطزیست و به‌ویژه استقبال
بیش از پیش از الگوی توسعه پایدار» به‌عنوان بدیلی بسیار جدی برای الگوهای متعارف توسعهء نوید می‌دهند. از آنجا که کاهش
هزینه‌هاء همواره به‌عنوان یکی از اصول اقتصاد ملی باقی خواهد ماند»ء که دولت مردان به درک بار واقعی هزینه‌ها- اعم از معنوی با
مادی- نایل آمده و نسبت به این آگاهی واکنش مناسب از خود بروز داده‌اند.
از آنجا که در کشورهای صنعتی رابطه میان مراکز علمی و جامعه بسیار نزدیک است. یافته‌های علمی به سرعت در میان جامعه
انتشار یافته و واکنش ایجاد می‌کند؛ در مجموع باید واکنش جوامع صنعتی را نسبت به یافته‌های زیست‌محیطی مثبت ارزیابی نمود. از
یک‌سو رسانه‌های عمومی, به اشکال مختلف. اطلاعات جدید را در سطح جامعه انتشار می‌دهند. از سوی دیگر در کشورهای صنعتی
تألیف کتب علمی برای آموزش همگانی سنتی رایج است؛ جامعه از طریق این قبیل نشریات که تعداد و تیراژ آنها نیز بسیار قابل
ملاحظه است.ء به شیوه‌ای علمی به دانش روز دست می‌یابد . همین عامل موجب تبدیل جامعهء به جامعه‌ای علمی و علم‌گرا گردیده
در سطح دانشگاهی و در بین دانشمندان تردیدی در باب ضرورت تغییر نگاه نسبت به زیست کره وجود ندارد. دانشمندانی که از
حوزه سیاست فاصله دارندء درباره اثرات و پی‌آمدهای تخریب لایه ازون» افزایش دمای آتمسفرء باران‌های اسیدی, بالا آمدن آب
دریاهاء تخریب جنگل‌هاء انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری نگران بوده و بارها نیز نگرانی خود را بیان نموده‌اند.
روش ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی را نیز می‌بایست از دیدگاه تفکر عصر مابعد آگاهی اکولوژیک مورد توجه قرار داد.
زیر روش آرزیابی خود محصول تفکر همه سونگر و درک سیستمی محیط است. هرگاه برمبنای طرز تفکر عصر صنعت به مقوله
ارزیابی زیست‌محیطی توجه شودء ضرورت انجام آن به‌صورتی غیر قابل توجیه ظاهر میگردد ؛ گردآوری و تولید انبوهی اطلاعات در
زمینه‌های مختلف و در ظاهر بدون ارتباط با صورت مساله اصلی که در نهایت قرار است به‌عنوان سند تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار
گیرد! . هرچند اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی بسیاری از طرح‌ها و پروژه‌ها که از سالیان دور تا به امروز در کشور به اجرا در
-------- صفحهٔ بعد --------
در جایی گردآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار نگرفته است. در حقیقت تفکر و مهندسی بخشی انجام چنین امری را ضروری
نمی‌داند.
۳-۲-۱ تحول دیدگاه‌های زیست‌محیطی
در حقیقت حفاظت از محیطزیست» یا در قالب عنوان اولیه آن» یعنی حفاظت از طبیعت به‌صورت جریانی فکری و معترض به
بی‌بند و باری‌های ناشی از رشد ناموزون مناطق مسکونی, بارگذاری‌های صنعتی و آلودگی‌های ناشی از آن» بهره‌برداری بدون ضابط و
مفرط از طبیعت» از درون انقلاب صنعتی سربرآورد. تاریخ حفاظت از طبیعت در اروپا به‌وضوح نشان دهنده این واقعیت است که در
کلیه کشورهایی که از تاریخ مدون حفاظت محیطزیست برخوردارند. نهضت حفاظت از طبیعت با تاخیر زمانی نسبتاً اندکی بعد از
ظهور آثار و پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از گسترش فعالیتهای صنعتی- در حقیقت انقلاب صنعتی- پا به‌عرصه وجود گذارده
در نخستین مراحل بیشترین توجه معطوف به پیشروی شهرها و واحدهای تولیدی و صنعتی به‌درون طبیعت بود. این توجه خاص
از آن جا سرچشمه می‌گرفت که تبدیل فضاهای طبیعی به محیط مصنوع و پیامدهای ناشی از مصرف طبیست به وضوح قابل
مشاهده بود؛ پیامدهایی که به‌صورت تخریب. بد منظر شدن چشم‌اندازهای طبیعی» از بین رفتن زیستگاه‌های حیات‌وحش و نابودی و
کمیاب شدن برخی از گونه‌های گیاهی و جانوری تظاهر می‌یافت.
در قرن نوزدهم نه تنها ضرورت حفاظت از طبیعت درک شده بودء بلکه مسایلی هم‌چون آلودگی هواء فاضلاب شهری,
بیماری‌های ناشی از زباله و در نتیجه لزوم جمع‌آوری و دفع بهداشتی زباله و بسیاری دیگر از این قبیل نیز شناسایی شده بودند.
از دهه ۱۹۵۰ به‌بعد به‌تدریج سنتز یافته‌های موجود از طریق روشی هم سونگر آغاز گردید. دهه پنجاه و شصت میلادی را
می‌توان دهه‌های سنتز مسایل شناخته شده و پایه‌گذاری دانش محیطزیست در هییت کنونی آن دانست. البته در دهه پنجاه و تا
حدودی دهه شصت میلادی, به‌دلیل ضرورت بازسازی سریع پس از جنگ جهانی دوم توجه چندانی به پیامدهای زیست‌محیطی
اقدامات عمرانی صورت نمی گرفت. چرا که در این مقطع زمانی مساله اصلی راه‌اندازی مجدد چرخ‌های اقتصاد و بازسازی خرابی‌های
ناشی از جنگ بود.
در یک طبقه‌بندی کلی به اختصار می‌توان مراحل فکری زیر را عنوان نمود:
درک افت شدید محیط طبیعی,
۹ درک آلودگی‌ها و نابسامانی‌های حاکم بر محیطهای انسان ساخت.
٩ درک ابعاد اجتماعی و چگونگی تاثیرپذیری جامعه از فشارهای محیطی؛
۹ درک الگوی اقتصادی و نیز اهداف اقتصادی مبتنی بر آن به عنوان ریشه نابسامانی‌های حاکم بر کل محیطزیست.
روند تخریب محیطزیست چنان سرعتی به‌خود گرفت که سازمان ملل در اجلاس ۱۹۶۸ تصمیم گرفت در سال ۱۹۷۲ نخستین
کنفرانس جهانی حفاظت از محیطزیست را در شهر استکهلم برگزار نماید. در این کنفرانس کشورهای جهان سوم بر این عقیده بودند
که «در دو سوم از محیطزیست جهان فقرء بی‌سوادی» سوء تغذیه و بدبختی حکم‌فرماست و مهم‌ترین اقدام» مقابله با این مشکلات
است». بنابراین اندیشه حفاظت از محیطزیست به عنوان یک خواست عمومی مورد توجه قرار گرفت.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اترات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱
پس از آن این اندیشه شکل گرفت که برنامه‌های حفاظت از محیطزیست تنها زمانی میتواند به‌نحوی بنیادین بر مشکلات
برنامه‌ریزی ملی و سایر سطوح برنامه‌ریزی ایجاد گردد لزوم تغییر سیستم برنامه‌ریزی در سطوح مختلف, تنما به‌خاطر حفظ
محیطزیست نبود. اصولا" از کنفرانس ریو به بعد جابه‌جایی در الگوی برنامه‌ریزی صورت گرفت.
همان گونه که توسط بسیاری از محققین عنوان گردیده بود و بعدها نیز توسط کنفرانس ریو به تایید رسید.ء در برنامه‌ریزی توسعه
درون‌زا و9 پایدارن محور توسعه همواره انسان است. در این جا سیاستهای اساسی توسعه. همواره در جمت رفع نیازرهای اساسی جامعیه
به‌خصوص ضعیف‌ترین لایه‌های جامعه تنظیم می‌شوند. برمبنای همین هدف اصلی می‌بایست ساختار توسعه درون‌زا سازماندهی شود.
از این‌رو مهم‌ترین ویژگیهای توسعه پایدار عبارتند از- تکیه بر منابع ملی» جهت‌گیری در راستای رفع نیازهای اساسی جامعهء استفاده
از تکنولوژی سازگار با محیطزیست. حمایت از تکنولوژی و تکنیک‌های کوچک و مقیاس و کاربرد.
اصطلاح «توسعه اکولوزیک» ( در نخستین کنفرانس جهانی توسعه و محیطیست» مورد استفاده قرار گرفت. در سال‌های نخستن
توسعه اکولوزیک به‌عنوان الگویی از توسعه که برای جنبه‌های اکولوزیک- زیست‌محیطی توسعه نیزء در کنار سایر جنبه‌هاء ارزش
زیست‌محیطی " و سرانجام به توسعه پایدار" تبدیل گردید. در این جا اجمالاً به این نکته اشاره می‌شود کهء از همان مراحل نخستین
خصلت پایداری در مفهوم اکوسیستمیک آن, در درون آندیشه توسعه زیست‌محیطی نهفته بوده است. لیکن به موازات کشیده شدن
موضوع توسعه زیست‌محیطی به عرصه جامعه و سیاست. مفهوم پایداری نیز بسط و گسترش یافته و به‌تدریج در مباحث توسعه و
محیطز یست بعد غالب را به خود اختصاص داد.
اولین بارقه‌های پدیداری مفهوم « پایداری» در گزارش کمیسیون برونتلندء تحت عنوان «آینده مشترک ما» در سال ۱۹۸۷
شکل گرفت؛ در این گزارش جنبه‌های اقتصادی پایداری از طریق توسعه پایدار به مثابه توسعه اقتصادی تعریف گردید. در حقیقت.
طرفداران اندیشه «تلفیق و پیوستگی پایداری و توسعه» از آن هنگام تلاش کردند تا رشد اقتصادی در مکتب نئوکلاسیک‌ها را با
چالش جدید حفاظت از محیطزیست یا شناخت بیوفیزیکی «محدودیت های رشد» به مثابه محدودیتی برای رشد اقتصادی, مواجه
سازند و از این طریق به تعادل بین این دو مقوله نایل گردند. واژه پایداری پس از این پدیداری اولیه به دفعات توسط گروههای دیگر
به‌گونه‌ای جامع و کل‌گرا مطرح گردید. تحولات عظیمی در تعهد به پایداری در اجرای طرحهای توسعه شکل گرفت. بر اساس
گزارش برونتلند «توسعه پایدار» توسعه‌ای است که بدون تهدید توانمندی‌های نسل‌های آینده در تامین نیازهای خود.ء به نیازهای
نسل حاضر پاسخ گوید.
8اه ۳۵۳۵۵21 ۱
1 م00 *
1 م۵٩ ۵۷1۳۵۵۵۵۱۷ ٩
1۹۷1۳۵۱۴۱۵۱01 ۱
1 عل[ 5۹1۵۵0 "
-------- صفحهٔ بعد --------
تای مس توس تا سین سس را ایی تا ۳ یا تی سا یی یا
به‌هر حال تحول دیدگاه‌های زیست‌محیطی منجر به این تفکر عقلایی گردید که پیش از برنامه‌ریزی برای اقدام به بارگذاری
فعالیت‌ها لازم است که شرایطی که در آینده محیطزیست اعم از محیطهای طبیعی» اجتماعی و انسان‌ساخت با آن روبرو خواهند شد
مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. از این‌رو فرایند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی پروژه‌های عمرانی مدنظر صاحب‌نظران قرار گرفت و
امروزه به‌عنوان یک اصل منطقی و قابل قبول مطرح گردیده و در بسیاری از کشورها از جمله ایران اهمیت آن از طریق مستندات
قانونی وجهه رسمی به‌خود گرفته است.
تا قبل از دهه ۱۹۵۰ رشد اقتصادی و تغییر شاخص‌های اقتصادی مبنا و پایه برنامه‌ریزی برای سرمایهگذاری در طرحهای جدید
قرار می‌گرفت. در این دوران هدف اصلی سیاستگذاری دولت‌ها معطوف به بیشینه‌سازی رشد اقنصادی بوده است. فقر و
نابرابری‌های اجتماعی به‌عنوان یکی از اثرات چشم‌گیر این نوع سیاستگذاری موجب شد که توجه اندیشمندان و متفکران به‌سوی
استراتژی تامین نیازهای اولیه اجتماعی و اقتصادی جلب شود. از این‌رو سعی می‌گردید که با بررسی تاثیرات پروژه در انواع گوناگون
ارزیابی تاثیر اجتماعی ارزیابی تاثیر اقتصادی ارزیابی سود و هزینه " و... به گونه‌ای اثرات توسعه بر زندگی مردم به‌ویژه جوامع
محلی بررسی و لحاظ گردد.
همان گونه که قبلاً اشاره شد. در گام‌های بعدی که تحولات فکری و اجتماعی به‌سمت تعالی رخ نمود توجه به محیطزیست هم
به‌عنوان یکی از ارکان اصلی برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه گرفت و مطالعات امکان‌سنجی طرح‌ها با مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی "
همراه گشت. اما در واقعیت. ارتباط جدایی‌ناپذیر محیطهای اجتماعی و فرهنگی و محیط طبیعی را مورد بررسی قرار دهد از این‌رو
فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی, اجتماعی و بهداشتی" مطرح و در بسیاری از کشورها به‌کار گرفته شد.
امروزه تفکر حفاظت از محیطزیست به این نکته می‌اندیشد که پاسخ‌گویی مدیران و مجریان توسعه در خصوص مسایل
زیست‌محیطی اجتماعی و بهداشتی پروژه‌های سرمایهگذاری به‌طور موردی نمی‌تواند پاسخ‌گوی اهداف حفاظت محیطزیست و
اندیشگان پایداری باشد .از این‌رو نوع دیگری از ارزیابی مدنظر قرار گرفته که استراتژی‌هایی که در سطوح ملی و منطقه‌ای تعیین
کننده لزوم برنامه‌ریزی برای توسعه هستند را هدف قرار داده و خواستار این است که در همان مراحل آغازین تصمیم‌گیری توسعه.
اثرات زیست‌محیطی آن به‌عنوان یک چالش اساسی پاسخ داده شود.
در حدود دو دهه است که چنین ابزار علمی‌ای که بتواند خواسته فوق را برآورده سازد تحت عنوان ارزیابی استراتژیک
محیطزیست " طراحی گردیده است که در مقیاس برنامه‌ها و طرحهای ملی عمل می‌نماید . بدین‌ترتیب برنامه‌ها و طرحهای ملی
نخست از دیدگاه ارزیابی استراتژیک محیطزیست مورد بررسی قرار گرفته و پس از تایید سایر سطوح برنامه‌ریزی انجام می‌شود .در
۸ :۸۷ باع ددع۸۵ 110۵01 َدزه۵٩ !
* ۳300۵۵ 10۵01 ۸۵۵6:۵176, ۸۷: ۸
۸ :۸۷ با ددع۸۵ 06111 اد *
٩ ۵۷1۳۵۵۳۵۱ 10۵01 ۸۵۵6۵۵161: ۸
۸ :۸۷ با ددع۸۹ 130۵01 آهنوگ آماص هدوز ٩
۸ :۸۷ باه تدش اما ۳0 عزیاجی ۹ ٩
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱۳
گام بعدی نیز با استفاده از آرزیابی اثرات زیست‌محیطی در مورد اجراء تغییر مقیاس یا مکان, عدم اجراء انتخاب گزینه‌های مناسب‌تر
و غیره تصمیم مقتضی اخد میگردد.
زمانی که. برنامه. طرح و پروژهای» در هر مقیاس» به سطح تصمیم‌گیری مدیریت توسعه ملی وارد می‌شود. در همین سطح
مدیریت. استراتزی و سیاستهای ملی طراحی شده و عوامل توسعه انتخاب و سپس در سطح مناطق (ایالت‌ها) توزیع می‌شوند. در
همین مرحله هم می‌توان درباره آثار زیست‌محیطی هر تصمیم «ارزیابی استراتژیک محیطزیست» به‌عمل آورد. نکته کلیدی
این‌جاست که, از این طریق مدیریت توسعه ملی در جریان پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از تصمیمات خود قرار می‌گیرد و این
فرصت را می‌یابد تا به اصلاح تصمیمات خود بپردازد.
در حوزه کشورهای عضو اتحادیه اروپا از سال ۲۰۰۱ ارزیابی استراتژیک محیطزیست شکل قانونی به خود گرفت و از سال ۲۰۰۴
وارد مرحله اجرایی گردید. در کنفرانس دن هاگ (هلند) چنین عنوان گردید که «ارزیابی استراتزیک محیطزیست به‌سرعت از یک
ابزار علمی جهت آزمون و ارزیابی محیطزیست در حال تبدیل شدن به ابزاری جهت تحقق توسعه پایدار می‌باشد. زیرا در این
چارچوب» هم پیامدهای اکولوژیک و هم آثار اجتماعی و اقتصادی سیاست‌هاء برنامه‌ها و طرح‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند. طراحی
فرآیند 5۸ (چه کسانی باید مشارکت داشته باشندء چگونه برنامه‌هاء طرح‌ها و سیاست‌ها به‌صورت یک شبکه با یکدیگر مرتبط شوند
و بسیاری دیگر از این قبیل) همانند روش ارزیابی اثرات و پیامدهای زیست‌محیطی حایز اهمیت فراوان است . طراحی 5۳:۸ باید به
نحوی انجام پذیرد که روابط و گفتگوی متقابل میان سطوح تصمیم‌گیری از یک سو و سایر شرکت کنندگان را تسهیل نماید» .
مهم‌ترین ویزگی 51۸ اتصال کلیه نهادهای دولتی و بخش خصوصی مربوط در قالب یک سیستم با یکدیگر است. در این شرایط
هیچ وزارت‌خانه‌ای نمی‌تواند برنامه‌های خود را مستقل از سایر وزارت‌خانه‌ها و مهم‌تر از همه» آناری که میتواند بر برنامه‌ها و
طرحهای سایر نهادها داشته باشد. تدوین نماید. در حقیقت یک‌چنین ساختار سازماندهی شده‌ای قادر است به توسعه پایدار در چهان
در حال تغییر منتهی گردد.
ارزیابی استراتژیک محیطزیست ابزاری خلاق در حوزه پایداری است. هدف استفاده از این ابزار توجه به جنبه‌های زیست‌محیطی
به‌هنگام تدوین سیاست‌هاء برنامه‌ها و طرح‌هاء هم تراز با جنبه‌های اجتماعی و به‌ویژه اقتصادی می‌باشد. ارزیابی استراتژیک
محیطزیست از قابلیت استفاده در بخشهای مختلف برنامه‌ریزی برخوردار است؛ برنامه‌ریزی حمل و نقلء مدیریت زباله» منابع آب»
انرژی» طرحهای ملی, منطقه‌ای» جامع شهری و هادی از این جمله‌اند. 5۸ به تشریح پرسش‌های بنیادی در حوزه برنامه‌ریزی
کمک می‌کند. آثار زیست‌محیطی برنامه‌ها را پیش‌بینی کرده و مدیریت توسعه را به موقع در جریان امر قرار می‌دهد. بدیهی است
محدوده عمل ارزیابی استراتژیک محیطزیست. بر خلاف ۸ات در مقیاس پروژه نیست بلکه کل اقدامات در نظر گرفته شده در
برنامه‌ریزی ملی و کنش متقابل آنها را مدنظر قرار داده و از طریق ارایه گزارشی مستند به مدیریت توسعه ملی» آثار و پیامدهای
برنامه‌ها و طرحهای پیش‌بینی شده و مهم‌تر از آن» روابط متقابل برنامه‌ها و طرح‌ها را به‌نمایش می‌گذارد. لذا از این دیدگاه» چندین
گام از ارزیابی اثرات و پیامدهای زیست‌محیطی جلوتر است. قدر مسلم اینکه آرزیابی استراتژیک محیطزیست نیزء همانند ۸ات .
نوعی فرآیند محسوب می‌شود که از سلسله اقدامات متوالی تشکیل یافته است؛ ارزیابی گزینه‌های مختلف برای هریک از برنامه‌ها و
طرح‌هاء تهیه گزارش محیطزیست. اعلام تصمیم نهایی و پایش, جملگی از اجزا اصلی ارزیابی استراتژیک محیطزیست محسوب
17108 اا د ۵۵۲ :2002 نصا 7 لس ااعجستا من اامط‌داامعن عط‌دنحا زمم 0 -ا
-------- صفحهٔ بعد --------
تا یی سا تستر سس یار این یی تا کا ی میس بی یی زن
می‌شوند. به ویژه مشار کت لایه‌های اجتماعی صاحب نظر و متخصصین بی‌طرف. نشان‌دهنده ابعاد دمکراتیک این شیوه تصمیم‌گیری
در وضعیت موجود در ایالات‌متحدء هنگ کنگ, کاناداء نیوزلندء آفریقای‌جنوبی و تعدادی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا مانند
هلند, انگلیس, دانمارک» فنلاند, بلژیک» سوئد. نروژه فرانسه, مجارستانء لهستان, بلغارستان و تصدادی دیگر از ارزیابی استراتژیک
محیطزیست بیشتر به‌عنوان ابزاری جهت دستیابی به توسعه پایدار استفاده می‌شود . نهادهای برنامه‌ریزی و اقتصادی نیز از این
شیوه استقبال نموده‌اندء زیرا فرآیند برنامه‌ریزی را تسهیل نموده و از دیدگاه اقتصادی, از اتلاف سرمایه‌های ملی جلوگیری می‌کند.
شایان ذکر است که در ایران ارزیابی استراتژیک هنوز به‌عنوان یک روند شناخنه شده رسمیت پیدا نکرده و از لحاظ قانونی نیز
تعریف نگردیده است. بدیهی است که در سال‌های آتی برای دستیابی به توسعه هدفمند و پایدار به‌کارگیری این ابزار مفید فایده
۲-۲-۲-۱ ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی
امروزه همه کشورهای پیشرفته و یا در حال توسعه بدین نکته واقفند که «سلامتی» ضامن دستیابی به توسعه پایدار و همه
جانبه است و مفهوم مورد نظرشان» حوزه وسیعی از محیط کارء نیروی انسانی شاغل» محیطهای پیرامونی و جامعه را در برگرفته
می‌پردازد و معنای عملی آن در آمیخته شدن تولید اقتصادی با ایجاد سطح زندگی» کار و محیطزیست مناسب تعالی یافته است.
بنابراین توسعه صنعتی مناسب و مردم‌گرا منتج به سلامتی است و برعکس در توسعه بی‌رویه و ناپایدار اقتصادی, سلامت افرادء ایمنی
آمارهای سازمان بین‌المللی کار می‌گوید که هر روز ۵۰۰۰ نفر و سالانه ۲ میلیون نفر در سراسر جهان در اثر بیماری‌ها و حوادث
مرتبط با محیط کار جان خود را از دست می‌دهند به‌علاوه هر سال برای کارگران سراسر جهان ۲۷۰ میلیون حادثه شغلی روی
می‌دهد که ۳۵۵ هزار مورد آن منجر به مرگ می‌شود و ۱۶۰ میلیون مورد آن نیز ناشی از بیماری‌های شغلی است. طبق این آمار
حوادث و مخاطرات یاد شده در هر سال میلیاردها دلار خسارت وارد نموده و ضرر حوادث و بیماری‌های مرتبط با محیط کار ۴ درصد
تولید ناخالص داخلی در سطح جهان را به‌خود اختصاص داده است. بنابراین ضرورت رویکرد نوین به بهداشت محیط کار و
محیطزیست به‌ویژه در چهارچوب سیستم یک‌پارچه ۲15۳ را دوچندان ساخته است.
1 0001.11 // :اطع 17۵۱0 دنداد عزل ادز ۱-۷۷
نظر به اهمیت موضوع شایسته است دستورالعمل جداگانه‌ای در این خصوص تهیه گردد. به‌منظور کسب اطلاعات بیشتر به منابع زیر رجوع کنید:
40 20 10۵۳5 :۸۵۵0۵161 ۳۵۷۳۵۵۵۵۵ ناگ هد مدش م1 آها۵ ۳۵۱۳۵۵ :(2004) 1۳۳
۳۷۵۱۳۵ والزمد۸ هناد مدش آما هدوز مزیعاد ی ک: 1998 )نهک 8 /دما ۲ داد 8.0 "و "و۸00
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اترات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱۰
شیمیایی» فیزیکی» بیولوژیکی و اکولوژیکی و کلیه فرایندهای کار اعم از روابط میان عناصر مادی و اشخاصی که در محیط کار
می‌کنند» آسیب‌ها و حوادث مختلف آموزش‌های بهداشت و ایمنی» ارتباط و همکاری در سطوح گروههای کاری را در بر می‌گیرد.
فرآیند ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی به عنوان ابزار مناسب برای کمک به برنامه‌ریزی صحیح توسعه و وسعت بخشیدن به
پروژه‌های توسعه موجود پایه‌ریزی شده است.
بررسی روند پروژه‌های صنعتی نشان می‌دهد که واحدهای صنعتی در طول چرخه حیات خود سه مرحله دارندکه شامل مرحله
طراحی و ساخت. مرحله بهره‌برداری و مرحله بعد از اتمام عمر مفید پروژه است که در هرکدام از مراحل مخاطرات متعددی ممکن
کنترل آلودگی اساسا یک فرآیند درمان است اما توجه به موقعیت., جایگاه و فرآیند ارزیابی مخاطرات نشان می‌دهد که ارزیابی
یک فرآیند پیشگیری از پیدایش و تأثیر مخاطرات زیست‌محیطی است که در قالب یک شیوه مدیریت زیست‌محیطی از هرگونه
اشتباه و اتلاف زمان و هزینه جلوگیری می‌کند. با نگاه مدیریت جامع به کنترل مخاطرات زیست‌محیطی و به‌منظور جلوگیری از
تأثیرات سوء این مخاطرات و کنترل آنها لازم است برنامه‌ریزی مناسبی در این راستا انجام گیرد. براین اساس شرکت‌ها باید برای
ارزیابی و کنترل مخاطرات زیست‌محیطی واحدهای صنعتی خود روشهای مناسبی را تدوین نمایند.
۱ ارزیابی ریسک‌های محیطی به‌عنوان یک ابزار مدیریتی ارزش بالایی در سیاست‌گذاری‌ها و اجرای قوانین دارد.
۲ به‌عنوان یک ابزار مناسب جهت دستیابی به استاندارد انتشار آلاینده‌ها کمک می‌کند.
۳ ارزیابی ریسک‌های زیست‌محیطی در تصمیم‌گیری‌های لازم برای انتخاب محل مناسب جهت استقرار صنایع موثر است.
۴ به‌عنوان یک فرآیند در اولویت‌بندی مخاطرات زیست‌محیطی کاربرد داشته و به مدیران کمک می‌کند که ابتدا به کدام یک
از مخاطرات موجود بپردازند.
۵. مدیران صنعت را از جنبه‌های مختلف نظیر تولید ایمن یاری نموده و باعث افزایش تولید و برنامه‌یزی تجاری مناسب
می‌شود.
۶ مشکلات مرتبط با قانون‌گذار و ایجاد جرایم زیست‌محیطی و مشکلات و توافقات این‌چنینی را کنترل می‌نماید.
با توجه به تعریف جامع محیطزیست و اجزاء تشکیل دهنده آن» ارزیابی ریسک‌های زیست‌محیطی و تعیین سطح ریسک با
شاخص ریسک برای هر سه مرحله از چرخه حیات پروژه بایستی با درنظر گرفتن بخشهای مختلف محیطزیست انجام پذیرد (البته
بایستی توجه داشت چرخه حیات سیستم میتواند بیش از سه مرحله باشد که شامل ]16:1 و 0121 ۳1101 040518 32510 و
است). این ارزیابی با توجه به‌موارد زیر صورت می‌گیرد:"
۱ ارزیابی با توجه به تاثیر ریسک بر سلامتی انسان.
۲ ارزیابی با توجه به تاثیر ریسک بر محیط فیزیکی (آب» خاک هوا).
۳ ارزیابی با توجه به تاثیر ریسک بر محیط بیولوژیکی (گونه‌های جانوری و گیاهی).
۴ ارزیابی با توجه به تاثیر ریسک بر ایمنی تأسیسات.
" ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی خود مقوله‌ای جداگانه است که شایسته است در دستورالعمل مجزایی بررسی و تدوین شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
۵ ارزیابی با توجه به تاثیر ریسک بر محیط اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی.
با توجه به موارد فوق و چرخه حیات پروژه شناسایی و ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی بایستی برای سه مرحله از حیات پروژه
به‌طور مجزا انجام پذیرد تا تعیین کند که در هر مرحله از پروژه کدام یک از مخاطرات اولویت مهم محسوب می‌شوند:
۱ شناسایی و ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی در مرحله طراحی و ساخت و نصب.
۲ شناسایی و ارزیابی مخاطرات زیست‌محیطی در دوران بهره‌برداری و توسعه پروژه.
۳ _پیش‌بینی» شناسایی و آرزیابی مخاطرات زیست‌محیطی بعد از اتمام عمر مفید پروژه.
هدف از انجام ارزیابی زیست‌محیطی در مراحل تهیه طرح (امکان‌سنجی اولیه و نهایی) نمایاندن هر گونه پیامد زیست‌محیطی
زیانبار در مرحله‌ای از فرآیند برنامه‌ریزی پروژه است. به‌طوری که از آن اجتناب شده یا درصدد رفع آن برآیند. بنابراین می‌توان
ارزیابی زیست‌محیطی را این گونه توصیف کرد: «ارزیابی ابزاری برای بررسی پیامدهای منفی پروژه‌ها و مشخص کردن اقدامات
ارزیابی زیست‌محیطی شامل هر دو جنبه اثرات مستقیم و غیرمستقیم یک طرح عمرانی بوده» و ضمن بررسی پیامد محیطی,»
زنجیره تغییرات ناشی از اثرات محیطی را که در نتیجه اجرای پروژه بروز می‌کند. می‌آزماید. ارزیابی زیست‌محیطی طی فرآیندی
نظام‌مند و سازمان یافته به پیش‌بینی و ارزشیابی تاثیرات می‌پردازد. هدف از ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی یک پروژه مشخص
شدن میزان خطرات مورد پیش‌بینی و اقداماتی است که در جهت کاستن یا اجتناب از بروز آنها ضرورت داردء و نیز تعیین چگونگی
جبران خسارت زیست‌محیطی غیر قابل اجتناب خواهد بود. مسلماً راهکارها و اقدامات مورد نظر با پیش‌بینی هزینه‌های مالی صورت
خواهد پذیرفت تا دستگاه اجرایی و سازمان برنامه‌ریز توان تصمیم‌گیری لازم در خصوص انتخاب گزینه برتر و شقوق مختلف
برنامه‌های کاهش دهنده اثرات را دریابند و آنها را نسبت به یکدیگر مقایسه و مناسبترین آنها را تعیین نمایند.
وجود یک فرآیند نظام‌مند برای ارزیابی زیست محیطی, اجازه می‌دهد تا سطح مطالعه متناسب با بزرگی و ریسک‌پذیری پروژه به
نسبت محیط تعیین شود. نقاط عطف در فرآیند تصمیم‌سازی نیز به نسبت زیانبار بودن پیامد یا ناچیز بودن آن» مشخص می‌شود.
ارزیابی زیست‌محیطی تفصیلی فعالیتهای عمرانی به‌دلایل زیر لازم است.
- احتمال وقوع مسایل زیانبار زیست‌محیطی با توجه به استانداردهای زیست‌محیطی.
- احتمال اثرات زیانبار اقتصادی» اجتماعی فعالیتهای عمرانی بر جامعه تحت تاثیر و اثرات جانبی بر پروژه مورد نظر.
- نیاز به مقایسه گزینه‌های مختلف پروژه عمرانی در ارتباط با اثرات زیست‌محیطی.
- نیاز به مشارکت جوامع محلی در منطقه تحت تاثیر فعالیت عمرانی برای مدیریت محیطزیست.
آنچه مسلم است برای دستیابی به نظام ارزیابی زیست‌محیطی مطلوب, باید فرآیند ارزیابی یا فرآیند تصمیم‌سازی دولت و
دستگاههای اجرایی وابسته به آن چون؛ صنایع و معادن, راه و ترابری و دیگر ارگان‌هایی که فعالیت آنها منجر به تغییراتی در محیط
طبیعی و انسان‌ساز می شود تلفیق شده تا از یک‌پارچگی لازم و قانون‌مند برخوردار گردد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱۷
زمان‌بندی و نقش زمانی مطالعه اهمیت خود را نشان می‌دهد. اطلاعات و داده‌هایی که برای انتخاب و جانمایی پروژه لازم است
و نکاتی که باید در طراحی و فرآیند تکنولوژیکی اجرای پروژه لحاظ گردد. می‌بایست همزمان تهیه شده تا رفع یا حذف پیامدها
مقدور شود.
اگر تصمیمات روی عوامل فوق قبلاً اتخاذ شده باشد. استفاده از مکانیزم مطالعه ارزیابی زیست‌محیطی, ثمربخشی لازم را نخواهد
داشت. زیرا دیگر فرصتی برای تاثیرگذاری مثبت آنچه که از مطالعه انتظار می‌رود ایجاد نخواهد شد و یا این تاثیر بسیار محدود و
اندک خواهد بود. از این‌رو ارزیابی زیست‌محیطی باید به‌عنوان بخشی از فرآیند پویای تصمیم‌گیری در مراحل آغازین اجرای پروژه»
لحاظ شود.
بنابراین برای تحقق اهداف فوق, مطالعه ارزیابی زیست‌محیطی یک پروژه باید همزمان با مطالعات پروژه صورت پذیرد. تا نتایج و
دست‌وردهای آن در برنامه‌یزی و طراحی کل چرخه پروژه موثر واقع شود.
چنانچه فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در چرخه نظام فنی و اجرایی یک کشور به‌درستی به‌کار گرفته شود میتواند این
اهداف را تامین نماید.
- ارزیابی زیست‌محیطی نقشی را که در ارتباط با آزمون طرح‌ها و پروژه‌ها از جهت تطبیق با قوانین محیطزیست بر عهده
گرفته است. به‌خوبی ایفا می‌نماید.
- ارزیابی زیست‌محیطی به‌عنوان ابزار پیشگیری از بروز اثرات منفی زیست‌محیطی ناشی از اجرای طرح‌ها و پروژه‌هاء از کارایی
مناسب برخوردار است.
- ارزیابی زیست‌محیطی به هماهنگی و حفظ هرچه بهتر از مواد در محیطزیست کمک می‌نماید.
- ارزیابی زیست‌محیطی به هماهنگی هرچه بهتر روشهای اجرایی منجر می‌شود. ولی در برخی موارد باعث افزایش زمان
روشهای اجرایی (دریافت موافقت اصولی) میگردد.
- ارزیابی زیست‌محیطی به بهینه‌سازی طرح‌ها و پروژه‌ها و تغییر مقیاس آنها به نفع محیطزیست کمک می‌کند.
- سرمایهگذاری که برای انجام مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی و نیز هزینه لازم جهت تحقق نتایج آن» از طریق پیشگیری از
بروز مسایل زیست‌محیطی و هزینه‌های مرتبط با رفع مشکلات پدید آمده جبران می‌شود.
- ارزیابی زیست‌محیطی میان علایق موجود در زمینه بهره‌برداری از یک سو و حفاظت از سوی دیگرء هماهنگی و توازن ایجاد
می‌نماید.
- مدت زمان قضاوت درباره گزارش ارزیابی زیست‌محیطی از سال ۱۹۹۵ همواره کاهش یافته است.
- ارزیابی زیست‌محیطی, طبق نظر نهادهای بخشی حفاظت محیطزیست» نهادهای مذکور را در برابر اعتراض‌ها و شکایات
۳ 1 ۰ ۰ ۰ ۰۰ ۰.۰ ۰ ۰ ۰.۰ ۰ ۰.۰ ۰.۰ . ۳۹ ۱
- فرایند ارزیابی زیست‌محیطی میتواند از طریق بهکرد گردش کار اجرایی و تطبیق هرچه بیشتر با قوانین بهبود یابد .
] ,75 ۲7۳۲.1۱ 17۷۵11۵1671۵1161 ,7۷۳] ۳۷۵1۵0 :(2004 1 هآ تن ۷۷۵1۵ بااع ۳ 1] ما۲ اه حعلسظ -|
-------- صفحهٔ بعد --------
۸ دستورالعمل عمومی ارزیابی بیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگداری
2-۱- تشریح فرآیند ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی» اجتماعی و بهداشتی
برای آن که اهداف ارزیابی اثرات زیست‌محیطی برای دستیابی به توسعه پایدار برآورد شود لازم است که این فرآیند با ساختاری
مناسب طراحی و اجرا شود «زمان» یکی از مهم‌ترین عوامل در سودمندی فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی عمدتاً به‌واسطه آَن که
مطالعات ارزیابی در مراحل آغاز پیدایش پروژه‌ها شکل نمی‌گیرند نمی‌توانند در اصلاح فنی و مکانی پروژه که مهم‌ترین هدف از
مطالعات ارزیابی است دخالت موثری داشته باشند.
ارزیابی اثرات زیست‌محیطی یک ابزار مدیریتی است که باید در برگیرنده تمام مراحل پروژه باشد و در تصمیم گیری‌های مربوط
به هر مرحله دخالت داده شود. از این رو تبادل اطلاعات بین گروه ارزیابی و گروه طراحی به‌صورت یک تعامل مستمر بایستی صورت
بگیرد تا از این طریق بتوان تغییرات ضروری را اعمال نمود.
برای آن که فرآیند 1۸ت] بتواند به‌عنوان یک سند مدیریتی بین بخشی عمل نماید بایستی از یک‌سری استانداردهای پذیرفته شده
تبعیت نماید و اطلاعات را به‌صورت یک‌پارچه» متوازن و معتبر در اختیار گروههای تصمیم‌گیری قرار دهد همواره لازم است در تهیه
اطلاعات, پردازش و نتیجه گیری‌ها مواضع بی‌طرفی در فرآیند 51۸ رعایت گردد.
طراحی فرآیند ارزیابی و پای‌بندی به اصول پایداری در کلیه مراحل آن از وظایف گروه ارزیابی است. 1181۳۳ در خصوص طراحی
و اجرای فرآیند ارزیابی رهنمودهایی مطرح می‌نماید که براساس آن لازم است فرایند 1۸ت] دارای ویژگیهای زیر باشد.
٩ هدف‌مندی- اهداف کلی و عینی را برآورده سازد.
۹ قابلیت انطباق- پاسخ‌گوی تمامی مباحث و واقعیت‌ها باشد.
9 مشارکت‌پذیری- فرصت مشارکت و هم‌فکری را برای تمامی جامعه مهیا کند.
۹ شفافیت- مطالب آن صریح بیان شده باشد و برای همگان قابل فهم باشد.
کارآمدی- بهترین روش قابل اجرا به‌کار گرفته شود.
9 قابلیت اجرایی- در تعیین و انخاد اقدامات کاهشی راه حل‌های اجرایی را در نظر بگیرد.
8 معتبر- با مستندات عینی و حرفه‌ای تهیه شده باشد.
9 سودمندی- اقدامات به گونه‌ای طراحی شوند که حداقل هزینه‌ها را برای کسانی که هزینه می‌دهد تحمیل کند.
به‌طور کلی مجموعه اقداماتی که در طی فرآیند 121۸ صورت می‌گیرد در کلیه روش‌ها از یک الگوی نسبتاً ثابتی تبعیت خواهد
۳ تفسیر و ارزیابی اثرات
۴ تعیین روشهای نظارت و فرابینی و برنامه‌های کاهش اثرات منفی
هلگ اه 0 هه محزامل م۱۳ 710010 ,۱/۵۵ ما6۹ عدصنه 7 مکش اعدم 1 آها ۳۵۳۵۵ ۱
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱
۵. انتقال یافته‌ها به تصمیم‌گیران و عموم مردم .
برای دستیابی به برنامه مدیریت اثرات و نیز تدوین برنامه پایش و ممیزی لازم است که ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای
زیست‌محیطی در قالب یک فرآیند تعریف گردد. مطالعات ارزیابی اثرات زیست‌محیطی دارای مراحل گوناگونی است که به‌صورت
ساختاری به یکدیگر وابستگی دارند. از این رو لازم است بین تمامی مراحل آن هماهنگی وجود داشته باشد.
فرآیند ارزیابی زیست‌محیطی پیامدهاء مزایا و فواید زیر را به‌دنبال خواهد داشت.
- بهبود کیفیت طراحی و مکان‌یابی مناسب‌تر برای تعیین محل اجرای پروژه.
- کمک به اجرای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر.
- عطف توجه و ایجاد حساسیت بیشتر نسبت به مسایل محیطزیست در تصمیم‌گیری.
- افزایش شفافیت و مسوولیت‌پذیری در فرآیند توسعه.
- ایجاد هماهنگی و سازگاری بیشتر پروژه با بستر اجتماعی و زیست‌محیطی خود.
- کمک به کاهش آسیب‌های زیستی.
- حمایت از بهداشت و ایمنی انسان‌ها.
- افزایش کارایی پروژه‌ها در جمهت دستیابی به آهداف مالی یا اجتماعی - اقتصادی آنها.
- مشارکت مثبت و سازنده در راستای دستیابی به توسعه پایدار.
فرآیند ارزیابی زیست‌محیطی بایستی به‌صورت یک‌پارچه از استانداردهای لازم پیروی نماید و اطلاعات را به‌گونه‌ای متوازن» معتبر
و بی‌طرفانه برای قضاوت تصمیم گران مهیا سازد. از این‌رو بایستی در طی انجام مطالعات ارزیابی هدف‌مندی, قابلیت انطباق,
مشارکت عمومیء شفافیت و شدت عمل. در نظر گرفته شود و نهایتاً اسنادی که منتشر می‌شود در برگیرنده راهکارهای عملی,
کاربردی و معتبر و مقرون به‌صرفه باشند .
در طی فرایند ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی بایستی به نکات زیر توجه شود:
- فرآیند ارزیابی در آغاز چرخه پروژه صورت پذیرد.
- همه پیشنهادات را به‌همراه اثرات قابل توجه آنها مورد توجه قرار دهد.
- اثرات زیست‌محیطی, اجتماعی و بهداشتی را مشخص کند.
- دیدگاه‌های عمومی را شناسایی و مورد تحلیل قرار دهد."
- نتیجه فرآیند آرزیابی به‌صورت اعلامیه اثرات و اقدامات کاهش آنها منتشر شود تا در اختیار ذی‌تفعان و تصمیم‌گیران قرار
مرکز تحقیقات و مطالعات محیطزیست و انرژی» دستورالعمل‌ارزیابی زیست‌محیطی طرحهای حمل و نقل ریلی» گزارش مرحله سوم.
فریدون قدوسی؛ ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی فرآیند. تنگناهاء برنامه عمران سازمان ملل انتشارات سازمان حفاظت محیطزیست ایران؛ ص ۶
۸ آ0 0۷۵۳۷1۵۷ 2 101۳۵0۵110 :1 1۵۵,000 ۳۵۹۵۵۳۵۵ 1۵۵1۵۵ ا ۸ 1۵۵01 1۹۵۷۱۳۵۵۵۵۱
۸ 0۲ 0۷6۳۷۵۷ اه 13100001100 :1 هام30 ععس هگ عاعش اد 1 آهامعس ۵ ۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۰ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
فرآیند ۳1۸ در برگیرنده مراحل زیر است:
پی‌گیری» مشار کت عمومی.
۱-2-۱ تشریح پروژه
اولین گام در ارزیابی زیست‌محیطی تشریح پروژه است تشریح پروژه بایستی به‌طور دقیق کلیه اطلاعاتی که ممکن است در طی
فرآیند ارزیابی به‌کار گرفته شود را در اختیار گروه ارزیابی قرار دهد. مسوولیت تهیه و جمع‌آوری این اطلاعات بر عهده سرمایه‌گذار و
یا مجری می‌باشد و در هر مرحله نیز چنان چه گروه ارزیابی به اطلاعات دقیق‌تر و مفصل‌تری احتیاج داشته باشد بایستی توسط
محری اطلاعات تهیه و ارایه گردد.
در تشریح پروژه اجزایی از پروژه که بر محیط تاثیر می‌گذارد مطرح میگردد. البته هدف از این توضیحات تهیه خلاصه گزارش
اسناد بارگذاری نیست بلکه لازم است تنها بخش‌هایی که حایز اهمیت است مورد بحث قرار گیرد.
۲-2-۱ غربالگری
هدف از غربالگری این است که مشخص شود در چه حالتی یک پروژه مشمول ارزیابی می‌شود و در چه سطحی بایستی ارزیابی
صورت گیرد. از طریق غربالگری مشخص می‌شود که چه معیارها و ضوابطی باید در مراحل مختلف مطالعات پروژه رعایت شود.
غربالگری از طریق روشهای زیر صورت می‌گیرد:
۱ الزامات قانونی و سیاستگذاری- براساس قوانین و مصوبات مربوطه برخی از پروژه‌های عمرانی مشمول قانون الزام مطالعات
داده شده است.
ارزیابی اجمالی که با عناوین «ارزیابی مقدماتی» یا «ارزیابی سریع» نیز بیان می‌شود بیانگر یک آزمون زیست‌محیطی است که به‌طور
مقدماتی و ساده تاثیر پروژه بر محیطزیست را نمایان می‌سازد. در حقیقت در این مرحله از فرآیند ارزیابی با مرور شرایط مکانی و فنی
پروژه در خصوص الزام یا عدم الزام مطالعات ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی در مقیاس گسترده‌تر و با جزییات بیشتر تصمیم‌گیری
میگردد.
تصمیم‌گیری در این خصوص توسط نهاد مسوول (سازمان حفاظت محیطزیست) صورت می‌گیرد. اگرچه, گزارش ارزیابی اجمالی
شود. برای آن که گزارش ارزیابی اجمالی بتواند به‌سهولت مورد استفاده قرار گیرد لازم است در یک قالب مشخص تنظیم شود. در
فصل سوم راهنمای نحوه تنظیم گزارش ارزیابی اجمالی آرایه گردیده است. گزارش ارزیابی اجمالی توسط نهاد مسوول بررسی و
توسط این نهاد تعیین میگردد که ارزیابی جامع‌تر الزامی است یا نه؟
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱
جهت جامعیت بیشتر گزارش و سرعت بخشیدن به فرآیند بازنگری آن» رعایت موارد زیر توصیه می‌شود:
۱ در هر گزارش ارزیابی اجمالی باید اطلاعات اصلی روی نخستین صفحه و قبل از چکیده غیرفنی ارایه شود. این اطلاعات
شامل نام و موضوع طرح» نام مجری (کارفرما یا سرمایه‌گذار طرح» نام سازمان یا وزارتخانه مسوول» نام و مشخصات
نماینده مجری طرح جهت حفظ ارتباط نام مشاور و تهیه کننده گزارش» نوع گزارش و تاریخ تهیه آن می‌باشد).
۲ استفاده از نقشه, عکس, نمودار و جدول برای نمایش آمار و اطلاعات و بیان نتایج شیوه‌ی بسیار موثر برای آشنایی با
پروژه و درک مطالب توسط بررسی کنندگان و تصمیم‌گیرندگان است.
۳ مطالب گزارش باید ساده» روشن و صریح باشد استفاده از مفاهیم مبهم» عبارات سنگین و تجزیه و تحلیل‌های پیچیده در
گزارش کار بررسی را مشکل می‌سازد.
۴ از ارایه اطلاعات بسیار تخصصی باید پرهیز شود. این گونه آمار و اطلاعات در صورت نیاز می‌توانند همراه با مراجع آنها
در پیوست‌ها آورده شوند.
۵ گزارش باید علمی» منطقی و عاری از اعمال نظر باشد تا مطالعه کنندگان فرصت تجزیه و تحلیل مستقل و بدون
۶ ترتیب بخش‌ها و فصول گزارش بایستی مطابق با موارد مندرج در راهنمای تهیه گزارش آرزیابی اجمالی باشد.
۷ جهت تکمیل اطلاعات و اطمینان از صحت و دقت آنها باید امکانی فراهم شود که در صورت لزوم محل اجرای پروژه»
گزینه‌های مکانی و منطقه‌ای مورد بررسی و بازدید قرار گیرد.
۸ ارایه اطلاعات واقعی و دقیق» بررسی آثار حقیقی و نتیجه‌گیری منطقی توسط تهیه کنندگان گزارش ضمن ایجاد اعتماد
متقابل کار اظهارنظر را آسان‌تر و مطمئن‌تر ساخته و از اتلاف زمان و انرژی جهت کنترل اطلاعات پیشگیری می‌نماید.
٩ پیش ازآغاز ارزیابی اجمالی بهتر است کلیه قوانین» مقررات. آیین‌نامه‌هاء ضوابط معیارها و استانداردهای زیست‌محیطی
مرتب با طرح پیشنهادی گردآوری و بررسی شود.
۰ خلاصه غیر فنی در گزارش اجمالی باید بتواند به پرسش‌های زیر پاسخ گوید.
- نوع طرح و هدف از اجرای آن چیست؟
- نیازها و ضرورت‌های اجرای طرح کدامند؟
- طرح پیشنهادی چه فرآیندها و عملیاتی دارد؟
- _ طرح در کجا اجرا می‌شود؟
- طرح شامل چه مراحلی است؟ هر یک چه وقت آغاز می‌شود و چه مدت به‌طول می‌انجامد؟
- چه عواملی تحت تاثیر اجرای طرح قرار می‌گیرند؟
- چه اقداماتی برای کاهش آثار نامطلوب طرح صورت می‌گیرد؟
۱ مسعود منوری- راهنمای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی کارخانجات سیمان (معاونت محیطزیست انسانی) سازمان حفاظت محیطزیست. برنامه عمران
ملل‌متحد تهران» انتشارات کتاب فرزانه.۰۱۳۸۳۰
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
۳-2-۱ تعیین محدوده کار
تعیین محدوده کار یک فرآیند تعاملی برای تعیین مباحث و مسایل اساسی است که بایستی مورد توجه گروههای ارزیابی و
تصمیم‌سازی قرار گیرد. در این مرحله محدوده فضایی و زمانی که بایستی در مطالعات آرزیابی بررسی شوند تعیین میگردد و
همچنین مسایلی که بایستی مدنظر قرار گیرد و عمق مطالعاتی که در این خصوص لازم است مشخص میگردد. یکی از مزایای
مرحله تعیین محدوده شناسایی گروههای متعدد ذی‌نفع و ذی‌مدخل در پروژه است. آگاهی‌رسانی به تصمیم‌سازان از چگونگی ساختار
ذی‌نفعان و عمده مسایلی که ممکن است برای آنان حایز اهمیت باشد یکی دیگر از ویژگیهای این مرحله است.
اهداف تعیین دامنه کار عبارتند از:
۱ معرفی مباحث و مسایل اساسی که بایستی در فرآیند ارزیابی بدان‌ها توجه شود.
۲ معرفی محدوده‌های فضایی و زمانی که بایستی در مطالعات ارزیابی بررسی شوند.
۳ تهیه اطلاعات لازم برای تصمیم‌سازان.
۴ تعیین اثرات مهم و عوامل اصلی که بایستی به‌دقت مورد بررسی قرار گیرند.
۵ کمک به معرفی و تعریف جایگزین‌های امکان‌پذیر برای پروژه.
معمولاً تعیین محدوده کار پس از مرحله غربالگری انجام می‌پذیرد اگر چه ممکن است این مرحله با مراحل دیگر نیز همپوشانی
داشته باشد. تعیین محدوده کار بعد از تعیین مقدماتی اهمیت‌ها در مرحله غربالگری اجرا می‌شود.
عواملی که در تعیین محدوده کار دخالت می‌کند عبارتند از:
۱ شناسایی اجمالی منابع محیط از جمله اقلیم, آب. خاک. پوشش گیاهی» حیات جانوری و بررسی ارتباط پروژه و اثرات ناشی از
آن با منابع مذکور.
۲ شناسایی اجمالی ساختار محیط اجتماعی, فرهنگی و بررسی اثرات فی‌مابین پروژه و آنها.
۳ شناسایی بارهای زیست‌محیطی موجود و توان خود ترمیمی و مقاومت اکوسیستم‌ها.
۵ توصیف بارهای زیست‌محیطی ناشی از پروژه.
2-4-۱ بررسی وضع موجود محیط زیست
برای آن که بتوان تاثیرات پروژه بر محیط بارگذاری شونده را مورد سنجش و ارزیابی قراردادء لازم است که در خصوص محیط
بارگذاری شونده اطلاعاتی را به‌صورت سیستماتیک و طبقه‌بندی شده به‌کار گرفت و از این طریق شرایط محیطزیست در مکان
بارگذاری را به‌طور شفاف و کاربردی تشریح نمود. با توجه به این که این نوع اطلاعات تاثیر چشم‌گیری در سایر مراحل فرآیند
ارزیابی از جمله پیش‌بینی و تحلیل اثرات؛ تدوین سیاست‌ها و اقدامات کاهش اثرات؛ تدوین نظام‌های ارزشیابی» پایش و ممیزی
خواهد داشت. لذا بایستی از صحت و دقت اطلاعات اطمینان لازم حاصل شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۳
برای شناسایی وضعیت موجود محیطزیست بایستی در محدوده مطالعاتی تعیین شده" عوامل و اجزا زیست‌محیطی مورد شناسایی
و بررسی قرار گیرند. در گام بعدی نیز فشارها و بارهای ناشی از توسعه‌های موجود (میزان آلودگی‌هاء تخریب‌های زیست‌محیطی و
افت کیفیت محیط) بایستی شناسایی و تحلیل گردد و از این طریق توان خود ترمیمی محیط سنجیده شود.
اجزا زیست‌محیطی که ممکن است در محدوده تعیین شده مورد بررسی قرار گیرند به شرح دیل است:
۱ زمین
- شکل زمین» ترکیبات خاک» فرونشینی» فشردگی» دشت‌های سیلابی و مرداب, منابع معدنی و فعالیتهای مهندسی, پروفیل,
ثبات شیب‌هاء لرزش» کاربری زمین» مناطق ضربه‌گیر.
۲- آب سطحی
- خط ساحلی» تغییر جریان» نوع زهکشی» سیلاب» بستر به عنوان سطح مشترک» کیفیت آب. تعادل آب» استفاده موجود.
۳- آب زیرزمینی
- سطح ایستابی آب» کیفیت آبء رژیم جریان آب. تغذیه آبهای زیرزمینی» ویژگیهای سفره آبء استفاده موجود.
۴ اتمسفر
- کیفیت هواء جریان هواء تغییرات اقلیمی» قابلیت دید.
۵- صدا
- شدت. مدت و تناوب.
۱- گونه‌ها و جمعیت‌ها
- گیاهان خشکی» دیگر جانوران خشکی» ماهی دیگر جانوران آبی و دریایی» حیات وحش خشکی, گیاهان آبی و دریایی.
۲- زیستگاه‌ها و جوامع
- زیستگاه‌ها و جوامع» زیستگاه‌های آبی» زیستگاه‌های مربوط به مصبء جوامع دریایی» جوامع خشکی» جوامع آبیء زیستگاه‌های
دریایی.
ج- انسانی
۱- بهداشت و سلامتی
- سلامت فیزیکی» بیماری‌های انگلی» بیماری‌های فیپولوژیکی» آسایش روانی» بیماری‌های واگیردار» ناقلان بیماری.
۲- اجتماعی واقتصادی
۱ محدوده‌ای که در مرحله تعیین محدوده کار تدقیق شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
تا یی سا تستر سس یار این یی تا کا ی میس بی یی ان
- شکل زمین» دست‌نخوردگی» کیفیت هواء آرامش, ساختار اجتماعی, مکان‌ها یا ساختارهای تاریخی» چشم‌انداز, مجموعه
زیستی» کیفیت آبء اقلیم» حس اجتماعی» پدیده‌های دست‌ساز و ترکیب مکان‌ها یا ساختارهای مذهبی.
در کنار اجزا زیست‌محیطی توجه به مناطق ویژه زیستی از جمله پارک‌های ملی,ء مناطق حفاظت شده » پناهگاه‌های حیات‌وحش.
مناطق شکار ممنوع آثار طبیعی ملیء تالاب‌های تحت مدیریت به‌درستی مورد بررسی قرار گیرند." و در مرحله تعیین اثرات نحوه
اثرگذاری بر این مناطق یستی به دقت ارزیابی گردد. بدیهی است که سازمان حفاظت محیطیست به‌عنوان متولی مناطق ذکر شده
می‌بایست در گروه ذی‌نفعان پروژه مورد مشورت و مشارکت قرار گیرد. در کنار این مناطق رویشگاه‌ها و ذخیره‌گاه‌های جنگلی نیز
دارای اهمیت فراوان هستند که در این خصوص سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور می‌بایست در قالب گروههای ذی‌نفعان مشارکت داده
شوند. یادمان‌های فرهنگی, بناهای تاریخی معرف نوع دیگری از عناصر با ارزش بوده که مستلزم حفاظت می‌باشد و لازم است ضمن
بررسی و توجه ویژه به آنان» سازمان میراث فرهنگی به عنوان گروه ذیربط مورد مشورت قرار گیرد.
گام دوم تشریح وضعیت موجود زیست‌محیطی در برگیرنده شناخت فشارهای ناشی از توسعه‌های موجود و بررسی توان
خودترمیمی اکوسیستم| در محیط بارگذاری شونده می‌اشد در این خصوص نیز توجه به عوامل آلاینده هوا و میزان آلودگی هوا؛ منابع
آلاینده آب و میزان انتشار آن در آبهای سطحی و زیرزمینی؛ آلودگی‌های صوتی و ارتعاشات و بررسی خصوصیات و عادات جوامع
محلی الزامی است.
۵-2-۱ تحلیل اثرات پروژه
تحلیل اثرات هسته اصلی فرآیند ارزیابی را تشکیل می‌دهد و وظیفه پیش‌بینی ماهیت و شدت اثرات بالقوه را برعهده دارد و به
۱ شناسایی- برای تشخیص اثراتی که در هر مرحله از پروژه و در اثر هر کدام از فعالیتهای پروژه به‌وقوع می‌پیوندد.
۲ پیش‌بینی- برای پیش‌گویی ماهیت. شدت. دامنه و ماندگاری اثرات اصلی.
۳ ارزیابی- برای تعیین اهمیت اثراتی که پایدار می‌مانند این مرحله ممکن است پس از این که اقدامات کاهشی برای اثرات قابل
شناسایی و پیش‌بینی آثرات برپایه اطلاعات پایه زیست‌محیطی صورت می‌گیرد و اغلب توسط شاخص‌ها و معیارهایی که برای
همگان قابل پذیرش باشد مشخص می‌شود.
ارزیابی‌های زیست‌محیطی در نسل‌های اولیه. تنها اثراتی که پروژه برروی محیط زیست داشت را مورد بررسی قرار می‌دادند در
حالی که امروزه ارزیابی‌های زیست‌محیطی توجه شایانی به مسایل اقتصادی اجتماعی و بهداشتی نیز دارد و از آن تحت عنوان
«ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی اجتماعی و بهداشتی» یا ۳۹111۸" نام برده می‌شود.
" فهرست مناطق تحت مدیریت سازمان در ملاحظات زیست‌محیطی ایران ارایه گردیده است.
1 م1026 ۲12111 ,ا2ا500۵ ,۰ [۵ ۳۷۱۲۵۲۵۳ - *
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اترات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۱
اگرچه موضوعات گوناگون زیست‌محیطی,» اجتماعی و بهداشتی در فرآیند ارزیابی پیامدهای زیست محیطی, اجتماعی و بهداشتی
مورد بررسی قرار می‌گیرند ولی فرآیند مذکور به صورت یک‌پارچه پی‌آمدهای پروژه را مورد بررسی قرار می‌دهد بدیهی است در
در براورد اهمیت هر پیامد زیست‌محیطی ناشی از انجام پروژه به شش عامل باید توجه کرد. این عوامل به‌هم مرتبط هستند و
مجرد از یکدیگر نمی‌باشند. در مورد یک پیامد مشخص برخی عوامل نقش مهم‌ترین نسبت به بقیه دارند ولی در نهایت مجموع همه
این عوامل اهمیت پیامد را مشخص می‌کند."
اثر» نشانگر محیط یا پهنه‌ای که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تاثیر فعالیتهای اجرای پروژه قرار می‌گیرد. برای بیان کیفیت
تاثیرگذاری و اهمیت عوامل آثریذیر از مفهوم «اهمیت اثر» استفاده می‌شود. برخی از اثرات ممکن است به‌صورت یک پدیده پایدار
برای دوره‌های طولانی مدت مشهود باشد یا این که به‌صورت یک پدیده گذرا در مدت زمان محدودی پدیدار گردند. شناسایی اثر
مهم‌ترین بخش از تحلیل اثرات پروژه را در بر می‌گیرد بنابراین لازم است در این مرحله تمامی پیامدهای بالقوه پروژه پیشنهادی
شناسایی و مورد تحلیل قرار گیرد. پیامدهای زیست محیطی ممکن است از نظر گستره جغرافیایی در سطح متفاوتی از خرد تا کلان
(جهانی» منطقه‌ای» ملی و محلی) بروز کند. در نظر گرفتن ارتباطات زیستی و پیامدهای پروژه مذکور برروی آنها یک عامل کلیدی و
حساس در شناسایی و تحلیل اثرات است. درک کلیت پروژه به‌عنوان یک سیستم یک‌پارچه یکی دیگر از عوامل حایز اهمیت در این
خصوص است. براساس ساختار فنی پروزه ممکن است که اثرات پروزه به اجزا ی مراحل مختلف تقسیم گردد" اما برای ارزیابی اثنرات
یک پروژه لازم است که ارتباطات بین اجزا پروژه در نظر گرفته شده و اثرات کل پروژه بر محیطهای پیرامون مدنظر قرار گیرد.
نکته‌ای که در شناسایی و تحلیل اثرات بایستی بدان توجه نمود میزان اثرگذاری پی‌آمدها بر یکدیگر است برخی پیامدها ماهیت
یکدیگر به صورت پیامدهای هم نیروزا پی‌آمد چشم‌گیر و حایز اهمیتی را پدیدار سازند از این روست که تاکید میگردد یک پروژه به
صورت یک ماهیت یک‌پارچه بررسی شود چرا که در این شرایط می‌توان ماهیت کلی اثرگذاری پروژه را تعیین نمود.
در بحث شناسایی اثرات مبحث حایز اهمیت دیگری تحت عنوان اثرات تحمعی مطرح است که به معنای تحمیع اثرات چندعامل
1 ۰ ۰ ۰ شا ۰ ۰ ۰ ۰ ۰
ملل‌متحد. تهران, انتشارات کتاب فرزانهء ۰.۱۳۸۳
2
-------- صفحهٔ بعد --------
۳1 دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگداری
اثراأت زیست‌محیطی لازم است که براساس معیارهای زیر مورد تحلیل قرار گیرند.
- از لحاظ هویت (مثبت یا منفی) (مستقیم یا غیرمستقیم)
- از لحاظ شدت و بزرگی (شدید. متوسط. کم)
- دامنه اثر (جهانی, منطقه‌ای, ناحیه‌ای و محلی)
- زمان پدیداری اثر (در مرحله ساخت» در مرحله بهره‌برداری» در مرحله اتمام پروژه) (بلافاصله پس از توسعه یا با تاخیر از آن)
- مدت اثر (کوتاه مدتء بلندمدتء میان‌مدت)
- پایداری اثر (برگشت‌پذیری» برگشت‌ناپذیری)
- احتمال وقوع (قطعی» غیرقطعی)
۳-۵-2-۱ روشهای ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی
سیر تکامل روشهای آرزیابی را می‌توان در سه مرحلهء یا به‌بیانی دیگرء در سه نسل طبقه‌بندی کرد.
روشهای اصطلاحاً نسل اول ارزیابی- مانند روش‌هایی چون چک لیست ساده, لئوپولد, باتل- عمدتاً بر نظریه کارشناسی متکی
می‌باشند." در این گونه روش‌ها موضوع ارزش, رابطه ارزش گزارنده با موضوع مورد ارزش گذاری» معیارهای اجتماعی» اقتصادی,
فرهنگی, تاریخی» سیاسی و در مجموع پایگاه اجتماعی ارزش‌گذار در فرآیند ارزیابی دخیل می‌گردند. یکی از معایب روشهای نسل
تجربه‌های به‌دست آمده از نسل اول و کوشش در جهت رفع نواقص و نقاط ضعف شناسایی شده در روشهای یاد شده بود منجر
به ظهور روشهای نسل دوم ارزیابی گردید.
این روش‌ها در عین این که به سمت کمّی شدن هر چه بیشتر و کاهش اعمال نظر شخصی در انتخاب معرف‌های ارزیابی پیش
می‌رفتند, شکل تخصصی‌تری نیز می‌یافتند. در سال‌های نخستین ارزیابی بارگذاری‌های خطی (اتوبان‌ها . جاده‌های سریع, جاده‌های
بین کشوری, خطوط انتقال نفت و گازء خطور انتقال نیروء رودخانه‌ها و مانند آن) شباهت‌هایی را با یکدیگر نشان می‌دادند کما این که
همین شباهت‌ها در بارگذاری‌های پهنه‌ای (توسعه شهری, روستایی» فضاهای طبیعیء فضاهای صنعتی» معادن, اماکن دفع بهداشتی
زباله) مشاهده می‌شد. لیکن به‌تدریج و به ویژه از زمانی که تدوین استانداردهای کیفیت محیط آغاز و از پشتوانه قانونی برخوردار
گردیدء روش‌ها نه تنها گرایش به سمت تخصصی‌تر شدن یافتند.ء که اینک با در اختیار داشتن معیارهای کمّی (استانداردهای آلودگی
هواء کیفیت آبء آسایش صوتی, تکنیک‌های جمع‌آوری و دفع بهداشتی زباله, استانداردهای آلودگی خروجی از دودکش‌های کارخانه‌ها
و اگزوزهای خودروها) با استفاده از شاخص‌های کمترء ولی با دقتی بیشتر به ارزیابی اثرات و پیامدهای بارگذاری‌های محیطی
می‌پرداختند. علی‌رغم تمامی پیش‌رفت‌هایی که در زمینه بهکرد و تدقیق روشهای ارزیابی اثرات و پیامدهای زیست‌محیطی صورت
گرفته است. حفاظت محیطزیست. به ویژه در عرصه حفاظت از طبیعت., پس رفت‌های غیرقابل انکاری را نشان می‌دهد.
3 :1 ,۲760۰ ,۷1۵۵ ۳۹۵۹۵۵۵ 1۳۵۵8 امع کعکک۸ 1۵۵۸0 [۵ ۹۷۱۳۵۵۳ ۱
" البته روش‌هایی چون روش ماتریس لئوپولد. به دلیل شکل ظاهری‌شان, می‌توانند خواننده را متقاعد سازند که بر پایه اصول ریاضی استوار گردیده‌اند. در
حالی که اساس چنین نیست و ارقام و اعداد موجود حاصل نظر کارشناسی می‌باشند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۷
روشهای نسل سوم ارزیابی اثرات و پیامدهای زیست‌محیطی نتیجه بدیهی سیر تداوم و تکامل تحقیقات در زمینه ارزیابی
زیست‌محیطی به‌شمار می‌آید. «روشهای نسل سوم» ارزیابی اثرات و پیامدهای زیست‌محیطی, روش‌هایی کاملاً تخصصی, طرح با
پروژه - محور بوده که» خاص بارگذاری‌هایی مشخص طراحی گردیده‌اند.
وجوه مشترک کلیه روشهای نسل سوم آرزیابی نخست کوشش در جهت استفاده هرچه بیشتر از داده‌ها و اطلاعات کمّی و
سپس کارکرد تخصصی آنها است. در کشورهای پیش‌رو در زمینه ارزیابی زیست‌محیطی داده‌های کمّی که به‌سهولت قابل تبدیل به
اطلاعات می‌باشند. بیش و کم در هر زمینهای تولید شده و در دسترس قرار دارد. "در این زمینه به‌ویژه کشورهایی که می‌کوشند
میان ارزیابی زیست‌محیطی از یک سو و توسعه پایدار از سوی دیگرء رابطه برقرار نمایند. در تولید اطلاعات مورد نیاز ارزیابی
زیست‌محیطی نیز بیشترین کوشش را به‌عمل می‌آورند.
الگوی ارزیابی فرآیندنگر سنجش پایداری در مقیاس منطقه‌ای اجازه اظهارنظر در زمینه‌های زیر را فرأهم می‌آورد :
- ارزیابی میزان پایداری توسعه در محدوده منطقه‌ای تعریف شده
- ارزیابی چگونگی تکامل پایداری توسعه در طول زمان در مقیاس منطقهء
- ارزیابی میزان بردباری یا بارپذیری هر یک از زمینه‌های اکولوزیک. اقتصادی, اجتماعی- فرهنگی و نهادی در ارتباط با توسعه
پایدارء
- شناسایی عواملی که می‌توانند موجبات ناپایداری منطقه گردشگری را فرهم آورند و به‌همین ترتیب تدوین اقداماتی که به
پایداری منطقه برنامه‌ریزی کمک کرده و موجبات تقویت آن را فرأهم می‌کنند.
الگوی یاد شده بیش از هرچیز بر پایداری منطقه‌ای تاکید دارد و در مرحله بعدی است که موضوع بارگذاری مورد توجه قرار
می‌گیرد. از دیدگاه این روش‌شناسی» هر منطقه‌ای که قرار است مورد بارگذاری یا بارگذاری‌هایی قرار گیرد. نخست باید از آزمون
پایداری موفق بیرون آید و سپس مورد بارگذاری قرار گیرد چرا که بارگذاری در منطقه‌ای که خواه ناخواه ناپایدار است. موجب تشدید
ناپایداری بازهم بیشتر همان منطقه می‌شود. لذا نخست بعد از شناسایی عوامل ناپایداری اکولوزیک. اقتصادی, اجتماعی, فرهنگی و
نهادی و تدوین برنامه‌های اجرایی جهت رفع عوامل ناپایداری, می‌توان به برنامه‌ریزی جهت بارگذاری‌های منطقه‌ای مبادرت نمود .
به‌طورکلی روشهای ارزیابی رایج در ایران عبارتند از:
چک لیست‌هاء ماتریس‌هاء روشهای ریاضیات» شبکه ها.
صورت‌ریزها معرف ساده‌ترین نگرش در ارزیابی می‌باشند و از روشهای اولیه و پایه جهت ارزیابی محسوب می‌گردند و هنوز
کاربرد آنها در شکل‌های مختلف عمومیت دارد. این تکنیک ارزیابی معمولاً شامل دامنه‌ای از مواردی است که جهمت تهیه یک
گزارش ارزیابی به کار می‌روند. کاربرد آنها معمولا کلی است و برای پروژه‌های ویژه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در جایی که این داده‌ها موجود نباشند. موضوع ارزیابی زیست‌محیطی آن چنان جدی تلقی می‌شود که» برای پاسخ به پرسشی معین نسبت به تولید
داده‌های مورد نیاز اقدام مقتضی صورت گیرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ دستئورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگداری
صورت‌ریزها با وجود تنوع و تعداد زیاد دارای مشابهت کلی می‌باشند. کلیه آنها از فهرست‌هایی به نام «فهرست‌مادر» تشکیل
شده‌اند. بخشی از فهرست شامل جنبه‌ها یا پارامترهای زیست‌محیطی متاثر از یک پروژه یا فعالیت بوده و بخش دیگر کلیه فعالیت‌ها
یا عوامل مرتبط با پروژه را که دارای اثراتی بر محیطزیست خواهند بود در بر می‌گیرد.
تنوع صورت ریزها و قابلیت زیاد و متعدد آنها در اجرای بخش ععمده ارزیابی» کار تصمیم‌گیری در مورد فواید و منافع این
روش‌ها را مشکل می‌سازد. صورت‌ریزهایی مانند ساده تشریحی» سنجشی و پرسشنامه‌ای عموماً برای پایه‌ریزی مراحل ابتدایی
ارزیابی بسیار مفید هستند ولی هریک به تنهایی نمی‌توانند به‌عنوان یک راهنما جهت اطمینان از این که هیچ فاکتوری تعیین کننده‌ای
از نظر دور نمانده است توسط ارزیاب و تصمیم گیرنده بهار گرفته شوند.
برخی از چک لیست‌های مرسوم و کاربردی عبارتند از:
هه چک لیست ساده
این روش آسان‌ترین کاربرد را در چک لیست ارایه نموده و اثرات برحسب نوع و اهمیت در رابطه با عوامل محیطی بین ارزش
یک تا ۱۰ (مثبت و منفی) در یک جدول فهرست شده و در نهایت جمع‌بندی اثرات به‌صورت کیفی ارایه میگردد.
در این روش» فهرست کاملی از اثرات تمام فعالیتهای یک پروژه بر پارامترهای محیطزیست تهیه می‌شود. این روش دارای یک
راهنما برای تعیین شدت اثرات بوده و برای تفسیر مورد استفاده قرار می‌گیرد با استفاده از رایانه می‌توان جمع‌بندی دقیقی از اثرات
منفی و مثبت هر یک از فعالیت‌ها ارایه داد.
این روش دارای اطلاعات پایه برای سنجش و تشریح نمرات پارامترها بوده و شباهت زیادی به چک‌لیست تشریحی دارد. بهترین
نمونه این روش توسط آدکینز بورک برای پروژه‌های حمل و نقل تهیه گردید که دامنه ارزش‌دهی بین ۵+ تا ۵- بوده و انتخاب گزینه
بهینه براساس جمع‌جبری نمرات و بالاترین امتیاز مثبت صورت می‌گیرد.
در این روش مجموعه پرسش‌هایی در ارتباط با نحوه اثرگذاری فعالیت‌ها و پروژه بر محیطزیست تهیه شده و توسط ارزیاب پاسخ
داده می‌شود. این گونه پرسش‌ها معمولاً در پنج گروه» ویژگیهای فیزیکی- اکولوژیکی, مکان پروژه, الگوهای فعالیتهای انسانی در
منطقه, خدمات زیرساختی» سطوح آلودگی در محیطزیست منطقه توسط کارشناسان متخصص طراحی شده و توسط ارزیاب با توجه
به نوع پروژه و فعالیتهای تاثیرگذار بر محیط پاسخ داده می‌شود. پاسخ‌ها نیز در سه گزینه بلی» خیرء نامعلوم طبقه‌بندی می‌شوند.
۳-۵-2-۱ ۲- ماتریس‌ها
ماتریس‌ها جداول دو بعدی یا سه بعدی برای شناسایی اثرات ناشی از هر یک از فعالیتهای پروژه برریز فاکتورهای محیطی
می‌باشند. معمولاً فعالیتهای پروژه در محور عمودی و پارامترهای محیطی در محور افقی فهرست می‌شوند. ماتریس‌ها قابلیت ارتباط
اثرات فعالیتهای متعدد پروژه برتک‌تک پارامترهای خرد و کلان محیطی را به نمایش گذاشته و ضمن نمایش اثرات مثبت و منفی,
تاثیرگذاری تجمعی کلیه فعالیت‌ها را بریک فاکتور محیطی به‌صورت پیامد نشان می‌دهند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۵
ماتریس‌های ساده هر چند که می‌توانند اثرات اولیه و یا مستقیم را شناسایی نمایند لیکن قادر به مشخص نمودن انرات
غیرمستقیم و با درجات بالاتر و پیچیده نیستند. ماتریس‌های کامل‌تر که به‌صورت کمی و درجه‌بندی شده می‌باشند ویژگیهای
خاصی را جهت تجزیه و تحلیل نتایج در اختیار تصمیم گیرندگان قرار می‌دهند. لیکن ماتریس‌ها توانایی برخورد با عدم قاطعیت‌ها را
نداشته و در واقع کلیه پیش‌بینی‌ها براساس وقوع قطعی اثرات و پیامدهای پروژه است. به‌همین جهت پیش‌بینی تغییرات غیرمنتظره
در طبیعت و محیطزیست توسط آنها ممکن نیست.
برخی مواقع, بزرگی اندازه ماتریس‌ها و تعدد عوامل منجر به‌تشکیل توده‌ای از اعداد و ارقام می‌شود که کارکردن با آنها موجب
سردرگمی آرزیابی میگردد. ماتریس‌ها در ارایه شیوه‌های پایش و بازرسی اثرات زیست‌محیطی پس از اتمام پروژه و بهنگام
بهره‌برداری» ناتوان و فاقد کارآیی کافی هستند.
ماتریس‌ها نیز دارای انواع گوناگونی هستند که در دیل معرفی می‌گردند:
* ماتریس ساده
در ماتریس ساده کمی‌سازی شدت و دامنه اثرات و ارتباط اثرات با فاکتورهای محیطی در هر یک از مراحل ساخت و بهره‌برداری
از پروژه به‌سادگی ارایه می‌شوند ماتریس‌ها اصولاً در شناسایی اثرات قابلیت زیادی داشته و برعکس چک لیست‌ها قادر به نشان دادن
اثرات و ارتباط متقابل بین فعالیت‌ها و پارامترها می‌باشند که در ماتریس ساده عمدتاً ارتباط ساده اثر با فاکتور محیطی مشخص
می‌شود.
ماتریس گام به گام
در این ماتریس گروه‌بندی برمبنای فعالیت‌ها و پارامترهای محیطی بوده و در محور افقی فعالیت‌ها و در محور عمودی پارامترهای
محیطی ارایه شده و برای معرفی اثرات نشانه‌هایی به‌کار می‌روند وجود یک اثر احتمالی با علامت دایره» ستاره بزرگ نشان‌دهنده اثر
مثبت زیاد و ستاره کوچک مشخص کننده اثر مثبت کم بوده و نشانه مربع نیز برای اثرات منفی به‌کار می‌رود این ماتریس نسبت به
۰ ماتریس مور !
در این ماتریس» ارتباط موجود بین فعالیتهای صنعتی و اثرات بالقوه آنها در مناطق ساحلی فهرست می‌شوند و از همه
مهم‌تر اثرات مسقیم و غیرمستقیم طرح برمنافع انسانی تحت عنوان اثرات اول و دوم و چهار گروه قابل اغماض» کم» متوسط و شدید
مورد سنجش قرار می‌گیرند.
* ماتریس سه بعدی
این روش اثرات فعالیتهای طرح را در دو طبقه بندی نشان می‌دهد و طبقه‌بندی‌ها شامل پارامترهای اقتصادی,» اجتماعی,
اکولوژیک (زیست محیطی) می‌باشد. این ماتریس اطلاعات نارسا و ناکافی را مشخص نموده تا بدینوسیله ارزیابان فرصت نمایند
نسبت به تامین و تکمیل آنها اقدام کنند.
1
۱006
-------- صفحهٔ بعد --------
کرک رس اه حر حس ت سام تا راد سم و یا
* ماتریس لئوپولد ۱
در این ماتریس ۱۰۰ فعالیت در محور افقی و ۸۸ پارامتر محیطی در محور عمودی مشخص شدند در این ماتریس برحسب نوع
پروژه امکان کاهش یا اضافه نمودن فعالیت یا فاکتور محیطی وجود دارد و امتیازدهی اثرات بین ۱۰+ تا ۱۰- می‌باشد.
* ماتریس وزنی
این ماتریس برای رفع نواقص ماتریس‌های دیگر و از جمله کمی‌سازی و وزن‌دهی به اهمیت اثرات ارایه شد. براساس وزن‌دهی
در ماتریس» رتبه‌بندی اثرات قابل دستیابی بوده و همچنین ابزاری برای ارزیابی اثرات پیچیده به‌دست می‌آید. ضمناً کاربرد این نوع
ماتریس ممکن است مشکلاتی را برای ارزیابی در مرحله تفسیر به وجود آورد.
* ماتریس مطلوبیت
این روش با ارایه جمع‌جبری مجموعه اثرات فعالیتهای هر یک از گزینه‌هاء مطلوبیت آنها را با یکدیگر مقایسه می‌نماید ضمناً
با تحلیل هزینه منفعت (]۵11611 -00851) و مشخص کردن هزینه‌های اجرایی پروژه درمراحل ساخت و بهره‌برداری برای هر یک از
گزینه‌هاء حداکثر مطلوبیت و اولویت‌بندی گزینه‌ها را آرایه می‌دهد.
ماتریس ساراتوگا ۲
این روش و شامل دو محور عمودی و افقی می‌باشد. در فهرست مندرج در ستون عمومی ماتریس, فعالیت‌ها (۱۰۰ فعالیت) و در
ستون افقی پارامترهای محیطی (۵۰ پارامتر) قرار می‌گیرند هر سلول ماتریس به چهار بخش تقسیم شده که در هر قسمت آن مدت.
ماهیت محدوده و اهمیت اثرگذاری فعالیت‌ها بر پارامتر مورد نظر مشخحص می‌شود.
۳-۳-۵-2-۱- روشهای کمی و ریاضی
در این‌گونه روش‌ها برای هر یک از اثرات ارزش کمی در نظر گرفته می‌شود این روش‌ها انواع گوناگونی دارد که عبارت است از:
* روش پاستاکیا ۲
این روش نوعی ارزیابی سریع اثرات بوده که در آن استانداردهای از پیش تعریف شده‌ای به‌کار می‌رود. در این روش نخست
فعالیتهای هر پروژه پیشنهادی شناسایی و سپس اثرات آنها برهر یک از اجزای محیط مشخص می‌شوند. برای هر یک از اجزای
* مدلهای کارگاهی
در این روش متخصصین نسبت به جمع‌آوری تمام اطلاعات مورد نیاز برای پیش‌بینی» ارزیابی و تحلیل اثرات اقدام نموده و سپس
اطلاعات براساس محیطهای فیزیکی- شیمیایی» بیولوژیکی اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی طبقه‌بندی می‌شوند. سپس در
نشست‌های کارگاهی و کارشناسی کارشناسان نسبت به تعیین شدت. اهمیت و دامنه اثرات اقدام نموده و این متغیرها را ارزش‌گذاری
کرده و در مورد آنها بحث و تبادل نظر نموده و در مورد پروژه و اثرات آن تصمیم‌گیری می‌شود. مزیت این روش انتخاب متخصص
دارای تجربهء پرهیز از جمع‌آوری اطلاعات موازی و مازاد و جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه‌های مطالعات پایه می‌باشد.
1
1000.
:
0
3 ۰
ای ناه و
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۳۱
* روش تحلیل ظرفیت برد یا آستانه تحمل ۱
این روش براساس شناسایی و تشخیص آستانه‌های طبیعی و ظرفیت تحمل محیط طبیعی در برابر استقرار و یا فعالیت یک پروژه
معرفی میگردد. این روش پایداری یک پروژه را آزمایش نموده و آستانه فشارهای محیطی که فرآیندهای اجتماعی یا بیولوژیکی
بدون اختلال و خسارت به آنها تحمل می‌نمایند را نشان می‌دهد. ظرفیت برد معمولاً از برآیند آستانه تحمل محیطهای اکولوژیکی؛
اجتماعی و فرهنگی بدست می‌آید و نیازمند محاسبات دقیق و به کارگیری استانداردهای شناخته شده در محیط باشد.
* روش تحلیل هزینه- فایده
اجرا یا عدم اجرای برخی از پروژه‌ها بستگی به سنجش مزایا و هزینه‌ها اقتصادی, اجتماعی و زیست‌محیطی داشته در این روش
منافع فهرست شده و همانند هزینه‌های ارزش‌دهی می‌شوند و در نهایت با جمع جبری امتیاز منافع و هزینه‌ها نسبت به اجرا یا عدم
اجرای طرح تصمیم‌گیری می‌شود.
2-۲-۵-۱ شبکه‌ها
زیست‌محیطی ممکن است دیگر جنبه‌های زیست‌محیطی را موجب گردند.
سورنسون از کسانی می‌باشد که در توسعه تکنیک شبکه تلاش زیادی به‌عمل آورده است. او ماتریس مرحله‌ای را طراحی نموده
و از این طریق سبب توسعه آن گردید. و از این طریق عناصر خرد در روابط بین فعالیتهای پروژه و محیطزیست قابل شناسایی شده
راسن نیز از افراد دیگری است که در این زمینه موجب توسعه روش ماتریس‌ها و ابداع تکنیک شبکه گردیده است. مدل‌سازی و
شبیه‌سازی نیز در این زمینه به کار گرفته شده‌اند.
عمده‌ترین مزایا و معایب شبکه‌ها به‌شرح زیر است:"
اصولاً شبکه‌ها براساس نحوه ساختارشان به دو نوع تقسیم می‌گردند. گروه اول شبکه‌هایی که برای ارزیابی شرایط زیست‌محیطی
ویژه‌ای طراحی گردیده‌اند طراحی این گونه شبکه‌ها نیاز به زمان زیادی دارد زیرا در مورد هر پروژه باید اطلاعات جداگانه‌ای تهیه
نمود. لذا این شبکه‌ها هر چند می‌توانند راهنما و دستورالعمل مناسبی برای ارزیابی اثرات پروژه‌های مشابه ارایه کنند لیکن به‌دلیل
شرایط متفاوت محیطزیست در نقاط مختلف جهان» به طراحی‌های ویژه‌ای در این زمینه نیاز است که آن نیز به صرف انرژی» دقت.
نوع دیگر شبکه‌هایی می‌باشند که معمولاً مورد استفاده برنامه‌های ارزیابی قرار می‌گیرند. ساختار چنین شبکه‌هایی نظیر نوع اول
است لیکن منحصراً مربوط به یک پروژه خاص نمی‌باشند. از جمله محاسن و مزایای شبکه‌هاء راهنمایی مفید آنها در تجزیه و
تحلیل اثرات غیرمستقیم و چند جانبه فعالیت‌ها است. به‌علاوه در خاتمه تجزیه و تحلیل می‌توان خلاصه‌ای مختصرء ساده و قابل
فهم از اثرات را در اختیار تصمیم‌گیرندگان و علاقه‌مندان قرار داد. از معایب مهم این روش نبود معیار یا ضابطه خاصی برای تعیین
" در برخی متون از این روش تحت عنوان «تحلیل آستانه» نام برده شده است.
* مرکز تحقیقات و مطالعات محیطزیست وانرژی دستورالعمل ارزیابی زیست‌محیطی طرحهای حمل و نقل ریلی؛ ۱۳۸۴.
-------- صفحهٔ بعد --------
سر یلو تس
نسبی اهمیت اثرات است. لذا در سنجش عوامل کیفی نظیر پارامترهای اجتماعی و زیبایی‌شناسی به این روش نمی‌توان چندان متکی
بود. اصولاً شبکه‌ها فقط اثرات نامطلوب را بررسی می‌نمایند. لذا تجزیه و تحلیل هزینه- منفعت از این طریق امکان‌پذیر نمی‌باشد. در
پروژه‌های بزرگ نیز که دارای گزینه‌ای متعدد و با اطلاعات فراوان هستند طرح شبکه‌ها بسیار مفصل و پیجیده خواهد بود که این
خود عامل سردرگمی تحلیل گران می‌شود هر چند توسط کامپیوتر این مشکل در سال‌های اخیر حل شده است.
* شبکه سورنسون"
این روش در حقیقت نوعی ماتریس قدم به قدم است که یک اثر متقابل در ماتریس» راهنمایی جهت سایر اثرات نیز می‌باشد. از
معایب این روش مشخص ننمودن اثرات است و به‌اضافه جهت شدت و دامنه و اهمیت آنها به‌صورت درجه‌بندی و یا کمی معین
نمی‌شود. لذا سورنسون در شبکه اثرات متقابل شبکه را به قسمتهای کوچک‌تری تقسیم کرده است که هر یک به شکل ماتریس
می‌باشند. از کنار هم قرار دادن ماتریس‌های کوچکتر می‌توان شبکه بزرگ و پیچیده‌ای تهیه نمود که به نام شبکه قدم به قدم
خوانده می‌شود.
* فلودیاگرام "
این روش که گاهی برای تعیین روابط بین فعالیت- اثر به‌کار می‌رود شکل متکامل‌تر و کاربردی‌تری از شبکه است." روش
فلودیاگرام به تحلیل‌گر کمک می‌نماید تا از طریق مشاهده» ارتباط بین فعالیت و اثر را درک کند. لازم به توضیح است که روش
۵-۳-۵-2-۱- روش روی‌هم‌گذاری نقشه‌ها
روش همپوشانی و روی‌هم‌گذاری نقشه‌ها یک رویکرد جغرافیایی است در این روش ویژگیها و پارامترهای محیطی محدوده
پروژه در قالب لایه‌های نقشهای تهیه شده و سپس با همدیگر انطباق داده می‌شوند. و با تولید نقشه وضعیت زیست‌محیطی طرح,
قابلیت‌ها و محوریت‌های محیطی شناخته شده و سپس اثرات طرح با مطابقت ویژگیهای مورد تحلیل و ارزیابی قرار می‌گیرند." در
صورت استفاده از این روش در محیط 0015 و رایانه نتایج دقیق‌تری با بهره‌گیری از تحلیل آماری و مکانی حاصل میگردد.
این روش دارای مزایای زیادی است. بسیار ساده بوده و نمایش دیداری موثری را ارایه می‌کند. به‌علاوه قابلیت تطبیق با
تحلیل‌های کامپیوتری را دارا می‌باشد. البته روش مذکور فاقد محدودیت‌ها نبوده و اجرای آن معمولاً نیاز به اطلاعات ویژه‌ای دارد که
ممکن است همواره به‌سهولت قابل دسترس نباشد.
پس از جمع‌آوری داده‌هاء سیستم روی‌هم‌گذاری گاهی سبب سردرگمی می‌شود. این مشکل زمانی به‌وقوع می‌پیوندد که تعداد
ترکیبی نیز همواره به‌سهولت قابل شناسایی و درک نیست. به‌عبارت دیگر مزایا و معایب این روش شبیه صورت‌ریزها است.
۹0 1 ۳
0 ۳0۷ "
1 این روش عمدتا در ارزیابی احداث سد به کار گرفته می‌شود
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۳۳
1-۲-۵-2-۱- سایر روشهای ارزیابی
٩ مدلهای تطابقی و مدیریت
در روش تطابقی و مدیریت؛که در واقع همان روش آزمون و خطاست. گروه مطالعاتی با جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات پایه و اولیه.
فرضیات متعدد و مختلفی را مورد نظر قرار می‌دهند. با بررسی فرضیات توسط گروه مطالعاتی ارزیابی پروژه» اثرات احتمالی در ابعاد
روشهای موجود و بهینه به‌صورت منحنی‌هاء نمودارها و یا جداول یادداشت می‌شوند. با بررسی نتایج و طرح فرضیات دیگرء گروه
مطالعاتی» ارزیابی» تصمیم‌گیری خود را بر انتخاب گزینه بهینه و شرایط مورد نظر استوار می‌سازند.
*اندیس زیست‌محیطی
این روش مشابه روش ماتریس سنجشی است.
* مدل کامپیوتری
در این روش از کامپیوتر جهت تجزیه و تحلیل اثرات استفاده می‌شود. به‌عبارت دیگر روشهای زیر قابلیت کاربرد کامپیوتر را در
محاسبات خود دارند.
- صورت‌ریز ساده
- صورت‌ریزسنجشی - هم‌ترازی
- ماتریس‌ها
- مدل تطابقی و مدیریت
استفاده از زبان‌های متداول کامپیوتری جهت تسهیل تجزیه و تحلیل اثرات در ابعاد زمانی و ارزیابی میتواند بسیار مفید واقع
شود. استفاده از این زبان‌ها با دستوراتی که جهت مقایسه و نتیجه‌گیری به آنها داده می‌شود بسیار معمول است.
* روش تجزیه و تحلیل سیستمی "
یکی دیگر از روشهای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی روش تجزیه و تحلیل سیستمی است. این روش یکی از کامل‌ترین
روشهای آرزیابی اثرات زیست‌محیطی است ولی به‌کار بردن این روش محدودیتهای زیادی دارد.
این روش خود به‌صورت‌های مختلفی نظیر: شیوه تحلیلی» شیوه تجربی» شیوه مدل‌سازی انجام می‌پذیرد.
روش تحلیل مستلزم وجود اطلاعات کامل و کافی درمورد پروژه و محیطزیست منطقه می‌باشد. با توجه به اطلاعات موجود در
مورد نظام سیبرنتیک محیطزیست اثرات اجرای پروژه تحلیل می‌شود. در این روش علاوه بر رجوع به اطلاعات موجود. پارامترهایی
که معرف سیستم و محیط باشد انتخاب شده و پارامترها در محیطی با خصوصیات شبیه منطقه مورد نظر با توسعه مشابه اندازه‌گیری
شده و تفاوت در محیط از لحاظ آماری مشخص می‌شود.
40 دزد |۸۵ صعادرک "!
-------- صفحهٔ بعد --------
و توس
در روش تجربی در صورت عدم وجود اطلاعات می‌توانیم پروژه را در مقیاس کوچک اجرا کرده و با توجه به این تجربه» پروژه
ارزیابی شود.
بیان نتایج حاصل از ارزیابی یکی از اجزاء اصلی و غیرقابل تفکیک در مرحله تحلیل اثرات است. بایسته است نتایج به گونه‌ای
شفاف و صریح بیان گردند تا بتوان در مراحل بعدی ارزیابی نیز از آنها بهره برد. فعالیت‌ها و ریز فعالیتهای یک پروژه بایستی به دو
گروه دارای پی‌آمد و بدون پی‌آمد تقسیم‌بندی شود. فعالیت‌هایی که دارای پیامدهای زیست‌محیطی هستند براساس میزان اهمیت
آنها سطح‌بندی شوند. این سطح‌بندی که تحت عنوان «سطح آستانه زیست‌محیطی» نیز شناخته می‌شود در برگیرنده سطوح زیر
است:
۱ سطح قابل قبول
۲ با اعمال معیارهای کاهشی و مدیریتی قابل قبول است.
۳ ممکن است با اعمال معیارهای کاهشی و مدیریتی به سطح قابل قبول برسد.
۴ سطح غیرقابل قبول.
1-2-۱ اقدامات کاهشی و مدیریت اثرات
تدوین اقدامات کاهشی یکی از اجزا اصلی فرآیند 1۸:] است که هدف آن جبران اثرات ناخوشایندی است که به‌وقوع می‌پیوندند
به گونه‌ای که اثرات پدید آمده همواره در سطح قابل قبول قرار گیرد. در مرحله تدوین اقدامات کاهشی بایستی بهترین روش‌ها و ابزار
برای کاهش, جبران و یا اجتناب از یک اثر به‌کار گرفته شود بنابراین اقدامات کاهشی در صورتی موفقیت‌آمیز خواهد بود که در زمان
صحیح و با روش صحیح اعمال گردد. موفقیت این فرآیند بسته به آن است که مدیریت اثرات چگونه و در چه مرحله‌ای از اجرای
پرژه به‌کار گرفته شود.
در بسیاری از موارد اعمال اقدامات کاهشی منجر به اقدامات اصلاحی در مشخصات فنی و مکانی پروژه میگردد. این بدین
معناست که در برخی از موارد برای اجتناب از اثرات چشم‌گیر و حایز اهمیت لازم است که مکان پروژه یا مشخصات پروژه تغییر
نماید. بنابراین لازم است بین گروه آرزیاب و گروه طراحی پروژه همواره ارتباط لازم برای تعادل و تعامل اطلاعات برقرار باشد.
اقدامات کاهشی میتواند از طریق اقدامات ساختاری یا غیرساختاری محقق شود. اقدامات ساختاری شامل تغییرات در شرایط فنی
و مکانی, تغییرات مهندسی یا اصلاح سایت صورت می‌گیرد. چنین اقداماتی در خصوص اثرات پروژه‌هایی مانند سدسازی, جاده‌سازی
و خطوط انتقال نفت و گاز میتواند کارآیی داشته باشد.
یکی از موارد مهمی که در مرحله اقدامات کاهشی بایستی به نحو مطلوبی به آن پرداخته شود توجه به گزینه‌ای جایگزین است.
این مساله به‌ویژه در شرایطی که پروژه در مراحل ابتدایی است و دارای قابلیت انعطاف بیشتری است میتواند کارآیی بالایی داشته در
شرایطی که پروژه در مراحل پایانی است منطقی است که به جایگزین‌های امکان‌پذیر توجه شود.
1۳۵۳۹۵ ۷۱۳۵۳۵۵۵۱ ۱
5 0۵06۲ 6:11 ۵010 :701۳۳,2002] ,۵۵0۳۵۵ 1۳۵۵۵8 ا 6 حخعدد۸ م1 ۳۵۷۱۳۵۵۵۵۱ *
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اترات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۳۵
در مرحله اقدامات کاهشی با بهره‌گیری از اطلاعات و استنتاجاتی که در مرحله تحلیل آثار صورت گرفته است بایستی اطمینان
لازم حاصل شود که اثرات ناسازگار تحت مدیریت قرار گرفته و در سطح قابل قبولی کنترل شوند. برای دستیابی به این اطمینان
بایستی در چارچوب برنامه مدیریت زیست‌محیطی با استفاده از ابزارهای پایش و ممیزی اثرات تحت کنترل و مدیریت قرار گیرند. در
یک برنامه مدیریت زیست‌محیطی لازم است راهکارهای اجرایی از طریق توصیف ساختار تشکیلاتی و وظایف سازمانی» تدوین
برنامه‌های آموزش همگانی و جلب مشارکت‌های مردمی و... تدقیق و تنظیم گردد. یکی از ارکان مهم برنامه مدیریت زیست‌محیطی
کنترل اجرای برنامه‌های مدیریتی و میزان اثرگذاری آنها بر کنترل اثرات می‌باشد. به‌عبارت دیگر در یک برنامه مدیریت
زیست‌محیطی بایستی به اثرات برنامه نیز توجه لازم مبدول گردد.
- چکیده اثرات - اثرات زیست‌محیطی و اجتماعی ناخوشایندی که لازم است در خصوص آنها اقدامات کاهشی در نظر گرفته
شود به‌طور خلاصه تشریح شود.
- چکیده اقدامات کاهشی- هر کدام از اقدامات کاهشی بایستی به‌طور خلاصه توصیف شود هر کدام از اقدامات کاهشی با
توجه به نوع اثر مرتبط با آن به خلاصه توصیف و شرایطی که برای اجرای اقدام کاهشی مورد نیاز است تعیین گردد.
- توصیف برنامه‌های پایش- برنامه‌های پایش بایستی به‌طور مشخص نشان‌دهنده رابطه بین اثرات شناسایی شده در گزارش
ارزیابی و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری» تعیین محدوده‌های قابل قبول و تعریف آستانه‌هایی که بایستی در مورد آنها اقدامات
اصلاحی صورت گیرد.
- تعیین ساختار سازمانی- مسوولیت اجرای اقدامات کاهشی و کنترل اثرات بایستی به طور مشخص تعیین گردد. همچنین
سازو کارهای هماهنگ کننده بین گروههای مختلف درگیر با اقدامات کاهشی تعیین شود.
- جدول اجرایی و دستورالعمل گزارش‌دهی- زمان و تواترهای زمانی اقدامات کاهشی بایستی در جدول اجرایی تصریح گردد و
همپوشانی زمانی برنامه‌های اجرایی نشان داده شود همچنین در دستورالعمل گزارش‌دهی لازم است اطلاعات پیشرفت کار و
نتایج اقدامات کاهشی و پایشی بایستی به‌وضوح تصریح گردد.
- برآورد هزینه و منابع بودجه- در این جدول لازم است سرمایه اولیه و سرمایه در گردش مورد نیاز برای اجرای همه اقدامات
کاهشی که در برنامه مدیریت محیطزیست عنوان گردیده‌اند توصیف گردد.
۱-1-2-۱ اقدامات اصلاحی ۲
در یک برنامه اقدامات پایشی لازم است پیشنهادات اصلاحی ارایه گردد که در ذیل بدان اشاره می‌شود.
۱ اظهار نظر در باره محل استقرار بارگذاری از دیدگاه محیطزیست.
- تغییر برنامه تولید.
- گزینه‌های فنی موجود برای تولید.
۳ 01۵ ۷1۵۵26 [۵ا ۳۵۷1۳۵۵ ۱
16۱۵۷ *
-------- صفحهٔ بعد --------
۳1 دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
- گزینه‌های دیگر برای مواد خام اولیه و سوخت.,
- کاهش میزان مصرف انرژی»
۳- الزامات زیست‌محیطی و ایمنی برای بارگذاری پیشنهادی.
۳-۱- اقدامات ضروری جهت کاهش انتشار مواد آلاینده در محیط.
- احداث و استفاده از تاسیسات کنترل کننده؛ فیلتر کنترل کننده گازها و سایر آلاینده‌های هواء
- تاسیسات تصفیه فاضلاب,
- تمهیدات در جهت استفاده مجدد از مواد باقی‌مانده»
- تاسیسات لازم برای فرآوری و سوزاندن زباله» محل دفع زباله.
- برقراری اتصال با سیستم‌های دفع (زباله, فاضلاب و مانند آن) عمومیء بازیافت مواد .
۳-۲- سایر اقدامات در میدان تاثیر بارگذاری
- کوشش در جهت کاهش مسایل موجود در مرحله ساخت,
- اقدامات در جهت کاشت جنگل یا احیای جنگل‌های طبیعی,
- اقدامات باز زنده سازی و ترمیم مکان‌های برداشت قرضه»
- اقدامات در جهت بازسازی منابع آب زیرزمینی»
- توجه جدی به فضاهای طبیعی حفاظت شده » نواحی حایل (ع701 0۱110۲) و همچنین جنگل‌های حفاظتی و کمربندهای
سبزء
- بارگذاری‌های مرتبط با بارگذاری مورد ارزیابی که در جهت توسعه فضایی منطقه عمل می‌نمایند.
۳-۳- آموزش و توجیه نیروی انسانی در جهت حفاظت در محیط کارء امنیت و حفظ محیطزیست.
۳-۴- تدوین اقدامات نظارتی
- سازمان عمومی در مقیاس محلی جهت کنترل» نظارت و مشورت.,
- فعالیتهای نظارتی توسط نهادی دیگر,
- ظرفیت‌های نیروی انسانی این نهادها.
۳-۵- پیش‌بینی‌های سازمانی (سازمان یافته) به‌منظور تضمین عینیت بخشیدن به اقدامات حفاظتی
- بررسی گزینه‌های مختلف جهت دستیابی به اهداف بارگذاری و نیز بررسی گزینه عدم اجرا,
۷-4-۱ گزارش ارزیابی
گزارش ارزیابی یک سند مقدماتی برای تصمیم‌سازی است که در آن اطلاعات گردآوری شده» نتایج مطالعات مشاوره‌های صورت
گرفته منعکس میگردد. به‌طور خلاصه گزارش ارزیابی بایستی اثرات زیست‌محیطی,» اجتماعی پروژه پیشنهادی و اقدامات کاهشی
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- اصول و مبانی ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی ۲
توصیه شده و نحوه مدیریت آثاری که برجای می‌ماند را تشریح می‌کند. عناوین گوناگونی هم‌چون اظهارنامه زیست‌محیطی "(8ت1) و
اظهارنامه اثرات زیست‌محیطی *(15ت]) نیز برای این نوع گزارشات به‌کار رفته است."
ارایه گزارش ارزیابی نیز یکی از مراحل فرآیند ارزیابی است که مجموعه‌ای از اطلاعات پروژه اثرات و پی‌آمدهای آن و نحوه
کنترل آثار و روشهای مدیریت آثار به‌گونه‌ای در آن منعکس می‌گردند که مراجع تصمیم گیرنده بتوانند با تکیه برآن تصمیم‌نهایی را
ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی یک پروژه به تنهایی قابلیت تصمیم‌گیری ندارد و تنها میتواند یک قضاوت جامع از
شرایط پروژه را مهیا سازد و برای فرآیند تصمیم‌سازی کمک‌هایی را ارایه نماید."
این قضاوت میتواند در برگیرنده رئوس کلی زیر باشد:
- آیا اثرات بارگذاری قابل پیش‌بینی و ارزیابی هستند؟
- از دیدگاه محیطزیست بارگذاری چگونه ارزیابی می‌شود؟
۲ آیا اثرات آن سنگین و غیرقابل جبران است؟
۳ آیا اثرات آن را می‌توان با اعمال برخی دستورالعمل‌ها و تغییرات فنی در سطح قابل قبول کنترل کرد؟
۴ از دیدگاه محیط بارگذاری قابل قبول نیست.
- توضیح نیازهای پروژه» اهداف و پیشنهادات آن.
- توصیف پروژه و چگونگی اجرای آن.
- بررسی پیشنهاد پروژه و جایگزینی آن.
- توصیف نحوه بارگذاری پروژه» ارتباطات با دیگر طرح‌هاء کاربری اراضی موجود و سایر طرح‌ها و برنامه‌های منطقه‌ای.
- توصیف شرایط پایه و روند تغییرات (بیوفیزیکی» اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی و...).
- توصیف تغییراتی که مورد انتظار است.
- مروری بر فرآیند مشارکت عمومی و بیان نظرات و دیدگاه‌هایی که توسط گروههای متعدد ذی‌مدخل بیان شده است.
- توجه خاص به اثرات اصلی (خوشایند یا ناخوشایند) که به‌عنوان نتایج پروژه شناسایی شده‌اند. پیشنهاد راه کارها و اقدامات
کاهشی و معرفی اثراتی که قابل کنترل نیستند.
1 11۷۱۳۵۲۲۵۱ -ک ۱
1 10006 1۷1۳۵۵۵۱ 5 ۲"
تفاوت این گزارشات عمدتاً مربوط به واژه‌شناسی است و در کل این گزارشات اطلاعات یک‌سانی را ارایه می‌دهند.
۰ مان :8 م70 .2002 ,170۳ عمسوو ۸ مسفن له ادهش ۵0 ]۲ آهاد دوز *
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
- ارزشیابی میزان اهمیت اثراتی که برجای می‌مانند بهتر است این ارزشیابی در خصوص همه گزینه‌ها مطرح گردد همچنین
بهترین گزینه از دیدگاه محیط‌زیستی مطرح گردد.
- پیوست گزارش که اطلاعات فنی پشتیبان و توصیف روشهای به‌کار گرفته» فهرست منابع و مأخذ را بیان می‌کند.
-------- صفحهٔ بعد --------
مبانی
فصل دوم
حقوفی و اجرایی ارزیابی
زیست‌محیعلی در ایران
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حفوفی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۱
بی‌تردید حفاظت از محیطزیست یکی از دل‌مشغولی‌ها و نگرانی‌های جوامع کنونی شهری به‌شمار می رود. افزایش انفجارآمیز جمعیت.
بهره‌برداری غیر معقول از منابع طبیعی, تخریب و کاهش تنوع زیستی» گسترش روز افزون آلودگی‌ها که محیطهای هواء خاک و آبهای جهان
را تحت‌تاثیر اثرات زیانبار قرار داده است و بالاخره تنزل کیفیت زندگی انسان‌ها در نتیجه به‌هم خوردن تعادل و تناسب در محیطزیست. موجب
شده است تا دولت‌هاء سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی به تدوین و اجرای قوانین و دستوراتی برای جلوگیری از آلودگی و تخریب محیطزیست
مبادرت ورزند.
امروزه حقوق محیطزیست و قوانین و مقررات زیست‌محیطی یکی از مهم‌ترین ابزار و عوامل مدیریت محیطزیست محسوب می‌شود که
میتواند با وضع بسترهای حقوقی و اهرم‌های تشویقی و تنبیهی مناسب امکان بهره‌برداری همه نسل‌ها را از محیطزیست فراهم آورد.
۱-۳- انطباق نظام فنی و اجرایی با مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی
۱-۱-۳- مبانی و کلیات
نظام فنی و اجرایی کشورء شامل مجموعه اصول, فرآیندها و اسناد مربوط به مدیریت» پدیدآوری و بمره‌برداری طرح‌ها و پروژه‌های
سرمایه گذاری ۱ می‌باشد.
هدف از تدوین نظام فنی و اجرایی» عبارت است از:
« استقرار نظامی یک‌پارچه برای پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری» در چارچوب اسناد برنامه‌های توسعه اقتصادی, اجتماعی و
فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با در نظر گرفتن افزایش کارآمدی و اثربخشی طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری با رویکردی نتیجه‌گرا,ء با
قابلیت پی‌گیری و ارزیابی و مبتنی بر نظام مدیریت کیفیت» متناسب با شرایط اقتصادی, اجتماعی» اقلیمی و زیست‌محیطی کشور»"
با توجه به تعاریف, مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی طرح و پروژه‌های سرمایهگذاری» بخشی از فرآیند استقرار سامانه نظام فنی اجرایی کشور
برای پاسخ گویی به الزامات» مدیریت کیفیت, تناسب با شرایط اقتصادی» اجتماعی, اقلیمی و زیست‌محیطی و تحقق اهداف پایداری ( و از جمله
کارآمدی و اثربخشی) محسوب می‌شود.
اصول مشترک آرزیابی زیست‌محیطی و نظام فنی و اجرایی کشور براساس سند نظام فنی و اجرایی مصوب ۱۳۸۵ عبارتند از:
- اتخاذ رویکرد فرآیندی
- استفاده از استانداردهای معتبر و شناخته شده ملی و بین‌المللی
- سازوکاری با مفاد برنامه‌های توسعه‌ای کشور و سایر قوانین و مقررات مربوط
- پاسخ‌گو بودن عوامل ذ نفع (ذی‌مدخل- ذی‌نفوذ) " نسبت به تعهدات و مسوولیت‌های خود در پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های
سرمایهگذاری
- انتخاب فن‌آوری مناسب در پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌ها
۱ نظام فنی و اجرایی کشورء معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست‌جمهوری- ۰۱۳۸۵ ص۲.
همان مواخذه ص ۱.
* 501611010۵
-------- صفحهٔ بعد --------
یا سر اسر سکس ی
- استقرار و نهادینه کردن نظام مدیریت کیفیت در سازمان‌های عوامل ذی‌نفع
- تاکید ویژه بر آموزش و کسب مهارت‌های فردی و گروهی و بهبود مستمر آنها
- استقرار سامانه پایش و ارزشیابی طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری
- استقرار سامانه مدیریت کارایی انرژی و زیست‌محیطی در پدیداوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری توسط دستگاههای اجرایی
- تاکید بر کاهش آسیب‌پذیری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری با هدف افزایش ایمنی
- رعایت اصول پدافند غیر عامل
- تشویق و بهره‌گیری از مشارکت مردمی
۳-۱-۲ جایگاه مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی در فرآیند پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری
انجام می‌پذیرد.
- از نظر نظام فنی و اجرایی» پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری نیز دارای مراحل و مقیا های متفاوت است. این فرآیند از
رویکردی کل‌نگر به سمت دقت در طراحی و جزییات تبعیت می‌کند.
- از دیدگاه متدولوژیک؛ هر مرحله از فرآیند پدیدآوری طرح» مستلزم مقیاسی از ارزیابی زیست‌محیطی خواهد بود.
در این بخش, ابتدا مراحل پدیدآوری طرح‌ها در نظام فنی و اجرایی تشریح و سپس در نمودار شماره «۱-۲» انطباق مراحل پدیدآوری با
مقیاس‌های مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی آرایه میگردد.
* مرحله پیدایش
مجموعه اقدامات لازم برای رسیدن به‌بهترین راه‌حل تبدیل تقاضا به طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری و تعبین عنوان طرح با پروژه به
منظور ایفای الزامات مقرر در سند ملی آمایش سرزمین و اسناد ملی توسعه بخشی, توسعه استانی و ویژه است.
* مرحله مطالعات توجی‌می
گردآوری اطلاعات و آمار بررسی و تحلیل نیازهاء بررسیهای فنی و ارایه راه حل‌های مختلف برای تامین نیاز و تبدیل آن به طرح یا پروژه»
تعیین گزینه‌های مطلوب طرح یا پروژه (در صورت موجه بودن)» تعیین گزینه برتر با توجه به‌سودآوری اقتصادی و ملاحظات اجتماعی,
یادآوری- در طرح‌ها و پروژه‌هایی که به‌علت شرایط ژئوتکنیکی و زمین‌شناسی ساختگاه لازم است مطالعات و طراحی تا حدی توسعه یابد که
برآوردهای حاصله دقت مورد نیاز را پاسخ‌گو باشد, مطالعات توجیهی نهایی آنها باید براساس طراحی پایه انجام شود.
* مرحله طراحی پایه
بخشی از فرآیند طراحی است که برمبنای سیمای کلی طرح یا پروژه (مشخص شده در مرحله مطالعات توجیهی) و یا بررسی کامل و
میدانی و انتخاب دانش فنی مناسب در صورت نیاز و انجام محاسبات مهندسیء مشخصات اجرای طرح یا پروژه تعیین می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم- مبانی حفوفی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۳
* مرحله طراحی تفصیلی
بخشی از فرآیند طرح است که براساس نتایج طراحی پایه و انجام محاسبات مهندسی, مشخصات و جزییات اجرایی طرح با پروژه در
بخشهای مختلف طراحی شد و مدارک لازم برای عملیات اجرایی و نصب و راه‌اندازی مبتنی بر مهندسی ارزش تهیه می‌شود.
۰ مرحله اجرا
انجام فعالیتهای مربوط ید تامین کال عملیات (ساختمان و نصب) و9 سازماندهی برای بهره برداری است.
* مرحله راه‌اندازی, تحویل و شروع بهره‌برداری
فعالیتهای پس از تکمیل عملیات اجرا (ساختمان و نصب) از قبیل اخذ مجوزهاء آزمایش‌هاء بازرسی‌هاء کنترل‌ها و به‌طور کلی انجام
کارهای لازم برای قراردادن طرح یا پروژه در شرایط عملیاتی, به‌منظور شروع بهره‌برداری و صدور گواهی تحویل است.
* الزامات پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری
۱ اتخاذ رویکرد فرآیندی در پدیداوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه گذاری؛
۲ در انجام فرآیندهای مربوط به پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری, فعالیتهای اصلی» ماتریس مسوولیت عوامل ذی‌نفع هر
اعتباری تعریف شده؛
۴ انجام مطالعات توجیه, فنیء اقتصادی و اجتماعی طرح‌ها یا پروژه‌هاء در چارچوب مرحله پیدایش طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری
بخش مربوط و براساس روشهای معتبرء به‌منظور اطمینان از توجیه‌پذیری اقتصادی طرح یا پروژه» پایدار بودن طرح یا پروژه رعایت
طرحهای توسعه و عمران, ملاحظات زیست‌محیطی و ایمنی» تأمین منابع مالی و سایر جوانب مربوط و انتخاب گزینه برتر به‌نحوی که
بیشترین فایده ملی را برای کشور داشته باشد؛
۵ شناسایی روشهای مختلف تامین منابع مالی طرح‌ها یا پروژه‌هاء تهیه ضوابط و ترویج استفاده از منابع مالی غیردولتی (موسسات مالی
غیردولتی) برای پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری؛
۶ شروع مرحله طراحی پایه پس از انجام» تایید و تصویب مطالعات توجیهی طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری ( با توجه به یادآوری ذکر
۷ تدوین روشهای مناسب پدیدآوری به منظور بالا بردن کیفیت» بهینه نمودن هزینه و زمان در اجرای طرح‌ها و پروژه‌هاء با بهره‌گیری از
روشهای پیشرفته جهانی و تطبیق آنها با شرایط داخلی؛
۸ انتخاب روش اجرایی مناسب برای پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایهگذاری با توجه به نوع» اندازه و پیچیدگی طرح یا پروژه؛
: استفاده از برون‌دادهای مطالعات توجیهی؛ مطالعات پایه و مطالعات تفصیلی از جمله ٩
برنامه زمانی اجرای طرح یا پروژه -
برآورد مقادیر و هزینه‌ها -
تقویم اعتبار به تفکیک سال‌های مختلف اجرای طرح با پروژه -
-------- صفحهٔ بعد --------
۹3
دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
۰ وجود مجوزهای لازم برای ساخت از مراجع مربوط و مشخص بودن وضعیت مالکیت زمین و برنامه استملاک اراضی در شروع مرحله
اجرا؛
۱ ارجاع کار با هدف انتخاب مناسبترین تأمین کننده کالا و خدمات و9 ی رعایت اصول رقابت. بی‌طرفشی و9 نظم و9 اخلاق حرفه‌ای و
اطلاع‌رسانی سریع و شفاف؛
۲ توجه به پاسخ‌گو بودن عوامل ذی‌نفع در روش‌ها و معیارهای پایش و اندازه‌گیری هر فرآیند؛
۳ نظام‌مند کردن حمایت از ابتکارات خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها در پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه گذاری؛
۴ نظام‌مند کردن چارچوب حل و فصل سریع اختلاف‌های قراردادی برای پیش گیری از اتلاف هزینه و زمان در پدیدآوری طرح‌ها و
۵ تاکید بر واگذاری کارها تا حد امکان به‌صورت یک‌جا در قالب یک پیمان و اجتناب از تفکیک آنها به منظور انتقال مسوولیت مدیریت
۶ ایجاد شرایط لازم برای مشارکت مسوولانه بخش خصوصی در پدیدآوری و مدیریت بهره‌برداری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه گذاری؛
۷ ارزیابی اثر بخشی فعالیتهای پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌ها؛
۸ مستندسازی فعالیتهای پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌ها.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران :
مراحل پدیدآوری طرح‌ها و پروژه‌های مقیاس مطالعات ارزیابی پیامدهای
سرمایهگذاری زیست‌محیطی
ارایه طرح ضرورت
ندارد
ارزیابی پی‌آمدهای
زیست‌محیطی (مرحله اجمالی)
ارزیابی پی‌آمدهای
زیست‌محیطی (مرحله تفصیلی)
برنامه مدیریت و پایش
# شایان ذکر است ارزیابی استراتژیک زیست‌محیطی در ایران صورت نمی‌گیرد و شایسته است برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار ارزیابی ارات زیست‌محیطی در
مرحله پایش طرح نیز اعمال گردد.
نمودار ۱-۲- جایگاه ارزیابی اثرات و پی‌آمدهای زیست‌محیطی در نظام فنی-اجرایی کشور
۲-۲- الزامات قانونی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
در کشور ایران ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در عین حال که موضوع و مفهوم جدیدی است ولی به لحاظ سابقه تاریخی می‌توان
نشانه‌ها و احکامی را با عناوین دیگر و به‌شکل ساده‌تر در قوانین و مقررات زیست‌محیطی قبل ایران جستجو نمود.
تا قبل از مصوبه ۱۳۸ شورایعالی حفاظت محیطزیست در سال ۱۳۷۳ رسماً عنوان ارزیابی زیست‌محیطی (1۸ت1) مورد استفاده
قانون گذاران قرار نمی‌گرفت. ولی در محتوای قانونی برخی از قانون‌ها رعایت نکاتی که می‌توان آن‌را به‌عنوان زمینه‌هایی از ارزیابی
در نظر گرفت دیده می‌شود. هر چند انجام مراحل ارزیابی نیز در شکل و مفهوم حاضر در مقررات قانونی گذشته پیش‌بینی نگردیده
-------- صفحهٔ بعد --------
1 دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
سلب آسایش مردم می‌شده‌اند به نوعی ارزیابی سلامت و ارزیابی اجتماعی تاسیسات مورد توجه قرار گرفته است . هر چند در این
قانون مسایل زیست‌محیطی دیگر مورد نظر قرار نگرفته است. در ادامه روند قانون‌گذاری در سال ۱۳۴۶ اولین نشانه‌های توجه به
مسایل زیست‌محیطی در بین مواد و قانون‌ها به چشم می‌خورد. قانون شکار و صید (۱۳۴۶) قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و
مراتع (۱۳۳۶)» قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست (۱۳۵۳) را می‌توان به‌عنوان نخستین نگاه‌های قانونی به مقوله محیطزیست در
ایران یاداور شد. در قانون حفاظت و بهسازی محیط بر هم خوردن تعادل و تناسب محیطزیست و ایجاد آلودگی در محیطزیست
به‌صراحت مورد توجه قرار گرفته است. طرحهای عمرانی و تاسیسات و کارخانحات ملزم به اجرای این قانون گردیده‌اند. از این طریق
بخش‌هایی از ارزیابی زیست‌محیطی به شکل امروزه آن مورد بررسی قرار می‌گرفته است.
در سال ۱۳۵۴ آیین‌نامه جلوگیری از آلودگی هوا در تعیین محل استقرار کارخانجات و کارگاههای صنعتی توجه به مقررات و
ضوابط زیست‌محیطی را مدنظر قرار داده است.
سازمان حفاظت محیطزیست براساس ماده ۶ قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست و وظایفی که از جهت انجام مطالعات و
بررسیهای زیست‌محیطی پیش‌بینی شده بودء در سال ۱۳۵۴ در ساختار تشکیلاتی خود یک بخش ویژه به‌نام بررسی اثرات توسعه
پیش‌بینی و ایجاد نمود که وظیفه آن بررسی اثرات فعالیتهای مختلف در محیطزیست بوده » در سال ۱۳۵۸ با کوچکتر شدن
ساختار تشکیلاتی سازمان این دفتر نیز منحل شد. مجدداً در سال‌های اخیر واحد مذکور با عنوان دفتر ارزیابی زیست‌محیطی در حوزه
معاونت محیطزیست انسانی سازمان ایجاد گردیده و اجرای مقررات نظارتی مربوط به ارزیابی اثرات زیست‌محیطی طرح‌ها و
پروژه‌های توسعه را برعهده دارد.
طبق صورتجلسه شماره ۱۳۸ مصوب ۱۳۷۳ شورایعالی محیط زیست برای هفت نوع پروژه انجام ارزیابی اثرات زیست‌محیطی
اجباری گردیده است و پس از آن به‌مرور این الزام به ۳۳ گروه از پروژه‌ها افزایش پیدا کرد. در جدول «۱-۲» فهرست پروژه‌های
مشمول قانون آرزیابی آرایه گردیده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم- م
بانی حفوقی و اجرایی
اتف ده
۱۳/۲
ارزیابی زیست‌محیطی در ایران /
جدول ۱-۲- لیست پروژه‌های مشمول قانون ارزیابی
کارخانجات پتروشیمی در هر مقیاس
نیروگاهها با ظرفیت تولیدی بیش از یکصد مگاوات
صنایع فولاد در دو بخش زیر:
(الف): واحدهای تهیه کننده خوراک ذوب اهن با ظرفیت تولیدی بیش از سیصدهزار تن در سال
( ب ): واحدهای نورد و شکل‌دهی با ظرفیت تولیدی بیش از صدهزار تن در سال
سدها و سازه‌های دیگر آبی در سه بخش زیر:
(الف): سدها با ارتفاع بیش از ۱۵ متر و یا دارای ساختارهای جنبی بیش از ۴۰ هکتار و یا مساحت دریاچه بیش از ۴۰۰
هکتار
تبصره ۱: سدهای باطله (نگهداشت مواد آلوده) در هر اندازه شامل ارزیابی زیست‌محیطی می‌باشند
( ب ): دریاچه‌های انسان‌ساخت در مساحت بیش از ۴۰۰ هکتار
تبصره ۲: اندازه دریاچه‌های پرورش ابزیان در مقیاس کوچکتر از ۴۰۰ هکتار با هماهنگی وزارت جهادکشاورزی و سازمان
شهرک‌های صنعتی (با هر عنوان) در وسعت بیش از ۱۰۰ هکتار
فرودگاه‌ها با طول باند بیش از ۲۰۰۰ متر
واحدهای کشت و صنعت در وسعت بیش از ۵۰۰۰ هکتار
کشتارگاره‌های بزرگ صنعتی
مراکز دفن زباله برای شهرهای با جمعیت بیش از ۲۰۰ هزار نفر و شهرهای جدید
مراکز بازیافت صنعتی زباله (کارخانجات کمپوست)
طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ راه‌آهن
طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ راههای کشور
طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ توسعه‌ای ملی در سواحل کشور در محدوده‌ای به‌عرض یک کیلومتر بعد از اراضی ساحلی تا
حداکثر سه کیلومتر از ساحل
- کارگاهها و مجتمع‌های صنعتی و خدماتی مربوطه بیش از ۵ هزار متر مربع
- نمایشگاه‌های دایمی صنعتی و خدماتی بیش از ۱۰ هزار مترمربع
- انبارهای مواد شیمیایی و کالاهای خطرناک بیش از ۵ هزار مترمر بع
- کارگاههای مواد سوختی بیش از یک میلیون لیتر
- پایانه‌های بار و مسافر بیش از ۲ هزار مترمربع
- واحدهای پرورش طیورء دام و سایر حیوانات آهلی و وحشی بیش از ۵ هکتار
- واحدهای پرورش ماهی و سایر آبزیان بیش از ۱۰ هزار متر مربع
- طرحهای سازه‌های دریاییء بنادر صیادی» پایانه نفت و گاز و عملیات لایروبی در هر مقیاس
- طرحهای تاسیسات آبی و بهداشتی
- شبکه جمع‌آوری و واحدهای تصفیه و دفع فاضلاب در مقیاس شهری
- تصفیه خانه‌های بزرگ آب در مقیاس شهری (بیش از ۵ هزار مترمکعب در شبانه روز)
- طرحهای دفع و دفن پسماندها در مقیاس شهری
- مراکز نظامی و آموزشی بیش از ۵ هزار مترمربع
- شهرک‌های توریستی بیش از ۱۰ هزار مترمربع
- شهرک‌های سینمایی بیش از ۵ هزار مترمربع
پارک‌ها و اردوگاه‌های تفریحی آموزشی و پژوهشی و ورزشی بیش از ۱۰ هزار مترمربع
ها
-------- صفحهٔ بعد --------
شش ۹ دازا سکس تس رک سر ری
ادامه جدول ۱-۲- لیست بروژههای ماسمول قانون ارزیابی
ی سنگ آهن با حداقل ظرفیت استخراجی ششصد هزار تن در سال
۱۳/۷ سرب و روی با حداقل ظرفیت استخراجی یکصد هزار تن در سال
سایر فلزات با حداقل ظرفیت استخراجی ۱۰۰ هزار تن در سال
زغال سنگ با حداقل لرفیت ۰ هزار تن در سال
کارخانجات مان
کارخانجات تولید گچ و آهک صنعت
واحدهای تولید مواد اولیه بهداشتی آرایشی و داروسازی
کار خانحخات بزرگ تولید قطعات خود دار آحد دوت, ربخته؟5 أب‌کا
۳ رخانجات بزرگ تولی خودرو و دارای هر سه واحد دوب» ریخته‌گری و آب‌کاری
واحدهای تصفیه دوم و روغن موتور
گاز موجود در صورتی که بند از توسه تمداد چامها به یش ار حلقه جاه برس
۱-۲-۲ آیین‌نامه‌ها و قوانین زیست‌محیطی کشور جمهوری اسلامی ایران
تاکنون ۶۱ قانون» ۱۰۰ آیین‌نامه و تصویب نامه هیأت وزیران و ۳۶ مصوبه شورایعالی محیطزیست وضع گردیده است که به
محیطزیست توجه خاص دارد هر چند در بین قوانین دیگر حاکم بر نظام جمهوری اسلامی نیز می‌توان نشانه‌ای از محیطزیست را
ردیابی نمود. مسلماً پرداختن به همه این قوانین در حیطه و حوصله این گزارش نمی‌گنجد از این رو بین این موارد قانونی مواردی که
می‌توان از آنها در راهکارها و دستورالعمل‌های ارزیابی بهره برد اشاره میگردد. این قوانین ابتدا به‌صورت فهرست در جدول «۲-۲»
آورده می‌شود و سپس در جدول «۳-۱» به‌محتوای قوانین و رابطه قانون با فرآیند ارزیابی اشاره می‌شود.
"مجموعه قوانین و مقررات حفاظت محیطزیست ایران؛ انتشارات سازمان حفاظت محیطزیست, ۱۳۷۹
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست محیطی د,
جدول ۲-۲
قانون
قانون بودجه سال ۱۳۲۸ کل کشور
قانون شکار وصید
آیین‌نامه اجرایی قانون شکار وصید
قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها ومراتع ۳۰
قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست
ایین‌نامه اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست
قانون اراضی مستحدث و ساحلی
قانون حفاظت دریا و رودخانه‌های مرزی از آلودگی با مواد نفتی
اصل پنجاهم قانون اساسی
اصل ۴۵ قانون آساسی
قانون توزیع عادلانه آب
قانون مناطق دریایی جمهوری‌اسلامی ایران در خلیج فارس و
دریای عمان
آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب
قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی » اجتماعی و فرهنگی جمهوری
اسلامی ایران
آیین‌نامه مربوط به وظایف و طرز کار شورایعالی اقیانوس
شناسی کشور و کمیته‌های هفت‌گانه آن
قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا
قانون حفاظت و بهره‌برداری از منابع آبزی جمهوری‌اسلامی
ایران
قانون مجازات اسلامی- تعزیرات
قانون متمرکز آمور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنایع و معاان
قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی
جمهوری‌اسلامی ایران
زقانون تنظیم بخشی از مقررات تسهیل نوسازی صنایع کشور و
اصلاح ماده (۱۱۳) مصوب
از قانون بودجه سال ۱۳۸۳ کل کشور
قانون مدیریت پسماند
قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها
ایران
- عناوین قانون‌های زیست‌محی
مجلس سنا و مجلس شورای ملی
مجلس سنا و محلس شورای ملی
مجلس سنا و مجلس شورای ملی
مجلس سنا و محلس شورای ملی
مجلس سنا و مجلس شورای ملی
مجلس سنا و مجلس شورای ملی
مجلس شورای اسلامی
مجلس شورای اسلامی
مجلس شورای اسلامی
محلس شورای اسلامی
مجلس شورای اسلامی
محلس شورای اسلامی
مجلس شورای اسلامی
مجمع تشخیص مصلحت نظام
مجلس شورای اسلامی
333333
طی در ایران
بش ۵ رود رده درد
مصوب ۱۳۴۶/۱۰/۹ اصلاحیه ۱۳۷۴/۱/۳۰
مصوب ۱۳۵۳/۳/۲۸
۱۳/۴/۹
۱۳/۴
اه
-------- صفحهٔ بعد --------
۵۰
و
دنس
2
3
1
1
او 2
13 2و ددم و
2 که
ون وید رو
ان
مد یو اما وک و
5 لد یی 7 ۳1
122رد رد1
اه
وم 2 بو مه مت 3 1 وه
و1 ی و
چا هچ
لو وک وه ان 2
جح زود تور
بان ز ۷ ی جر دا هد
3 اد ود
و ۸234 مان
4 واه ج وخ ود
ان ۹ 1 اج با 4 3
که ۹ 3 1 اد
ل ول اد و ۵ 2
: 2۹ 721
5 و21
22113
اه را که
2335 که
113
و
چ- اد[
ژد 1 1 9
دا هر
ی
وم ی ارزیابی پیامدهای :
7
لح
9
0
ژد
[
ان 23
او 0
ات وی هه وه
اه ان که
بو دم 7
2 کم 1 دج
چد و هد زج
الاح رو 1
نحل از مد
واه و 0 :
هد 5
او
دواد اد
4
وت 1
1 ۰
۰ 2
ان
2ج اد
بر مه پم
نج ده
۶ 3
3 مد *-
هد 3
ول
اه
سا
1
1
و1
گذاری
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوه
ی حفوٌی و اجرایی ارزیابی زب
3
3
یه
ظ
9
2
7
ان
درو و ده
1253
کح
۸ 2 را لد زه
1 وه و
۰ 4 ۵ ما ۸
لد ی 3 11 3
تفه ده یی
لد 3 1 1 1
5 نا 2
3 ۳ و ,
و :
:
1
زرد
ی
جح هه
که
زره
وزیا 3 2
دی ۵
1
ست‌محیطی در ایران
ح 3
ک ان
13 و
وب
2
مک و دق
1
55 ۳55
ی وگ وک رو
اف کم با ی ۵ لو 4 هد را
و ب هب
ی
ی ۳ 3 اند کی جوا
و ۳ 3 هر :[ "ام :: د در ۵
رز مد و و ژِ هب از
ا یه را ۳ ما کید دا 23 چ
نو و ۳ هک ۹
مج 1 وود آ ی وه
و سور مر هه
22۹ ِ 3 زان 1
دا وه و و هد
و وا با ار دا #3
دا 1 2 پا 0 ۳ 1
3 ظً زو ره . :
4 و شا :۳ و ۹
9 9 ا[. 3 4
اچ یا دا را
در وق و دج کل 4
کو ی ۴ 1 ار ارت
هه
۵۱۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ام
9
3
4
د
4
3
را
لد
و و 2 و و هه
13 21
ها
را ژر لد ٩ جر در 2
ان
و
نک ی
ی دا دک 2
1 ال 5 2
وتو
ای ی
رید ان
1 وق
وه
با
1 2 1 َ
3 44 27 ۹
دج بو
5 له
مک ۵
|
اه
5 17+
تل
وو دا
و
و1
3
2 2
دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زریست‌محیطی
اس
2
دک
:
3
ً
1
1
7
لا
ّ
مک رک و ما مه ی رب ها رم
و و ما ره
۳ 2 5 ی 1 8 رک 1 1 اّ 1 1 2 1
رن ی و
1 میم ۳۳ سس پر اد ی
۵ 1 2 4 5 ی
وود 11 1
2 3 9 ۵ هل ون اد : 5 3
و و درز ی ۵
۳ د2 و 3 13 و
٩ ۸ رو ل. ورد و ۵ ۸ من(
ی ۵ ۰ کل 2 وچ
س 1 50 3 لک 2
و فا اه کی هر له
1 ده 2 ویر اد دااچ 2
و و ی ۱
۳ او 1 کت کر 1214
یگ پر : 4 ۳۹ مق ی مک
۳
۵ 1 ۷ و و نو
دک مگ ها و 2
0
و شوه و که که هس هر 2
: َ 0 77 1[
درد 2 ا5 و و 21
دش و ال 21 1
3 3 ۸ یل » 1 3
کت
ی 4 0 ۸ 1
وی ها نکب 43
دهم 2و
وود ۹
را ان :
هر را
وا و و
۰ ۹ 3
در را 2 رد چه
کد هر از
لک هد به ۵ .۵
ع‌همای سرمای هگداری
5
3
1
(
5
7
دی
زد
زج
اد
۸
2
ز ی
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم-
حفوفی و اجرایی ارزیابی ریس
4
ی
5
و
اد
ی
2
7
بو یچ بو اج موس ۰
4 : 2 1
۳
با 1
ات
نو 3 له 7 2
ی
و 9 لا
1 1
: 1 9
و 2
7 4
ر با
0
3 1 21
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
3
[ اش
2
ی
ند
13۰
3
تال
2
1
33 1 12213
لح ی رو
در و ود ق و
شا اوه هد
اس : ها مه ان رکه
خهاشر دا وه و
ی
پچ :۲ 1 2 لیب سا
اه ود ی ۸
اش تک
ترش 1
( ۳ هد چ ۹ و
خی |
121 اب
1 ۸ 57 :
ی ۳ ده ه
و که و ها دا هت 8
3 ولا یو کاس 3 37
4 اپ 7 ۸ لد
و
پ 5 : و 5 اج
اه نا 1
گر <
ید 1 2 ۷
اد ار
۱ ِ( ۸ با و
۳۹ ۳ ی ۹ مه
ز
۳3
1
1
8
را
2
1
۰
7
ج
و
ی ی سا
اک پا وه که و
و
: ۰ ج وت هد و او نز
و ای ی
۳ ی
ده م2
ما 2
و ز ۳ 1
اک ۹ بل روت :
۹ ۳ زد
0 1 22
1 از 7 ۱
ده داد
۳ 1
و اه ۵
جلف ج بدا 1
وید 15
هراد ۳ ۳ 1
اس اس
تا ما ۳ 13
چگ لد هد
1 نی ۷ ۹ چا
ح‌های سرمای هگذاری
ی
3
4
[ ها
2
7
چگ
ای
یّ
0
۳
32
رد
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم-
ی حقوفی و اجرای ی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
ز
اد
۹
اس
7 و
ما
را
۹
و او وم 2 وا هید
1و ود ود
7 1 وه و رز وج
وزج دی جرج دود
د ۳ ۳ که از خی ز ۳ 4 2 ظ
3 و ۱ و هر ور ۵ 13
0 1 |
4 اه او دک له و
2 ژر یه [: لدط و4 ۳۵
۹ :5 2 وه 3 3 نو
رک ها
3 چد 2 7 ال خن ود
> 5 7 ی 1 و زک
۰ 3 ۸ پم ۹ چِ 1
وک و اد هک کم داد
دار ال وم ج 1
1 4 1 3 2 ها + 8
ای و و و و وخ
ود 1 1 4 و 3
۱ : چد زد زو
3 د روک دا مک دا
۳
ی
اه
۱
ره پا 2 ی 3 2
و ود مقر[
+
هد اد
رت جر با
سس
5
یم
5
هد
ط
ال
که کح 2
چ مج
1 9
۹
4
او
لّ ی سود ۳ ل
۹ مد
ات
2
۹ ان
زه هم
مس
-------- صفحهٔ بعد --------
۵۹
دستورالعمل ع
5
اک
۵
1
2
2
2
را
7
,وه
7 3
ژد ال 1 ۵ ده 4 ۹
ها ددگ 13 ما
ایا و ی 2 ۹
و 1 ۱
2 ود ی ۳
۵ کچ زو 1
2 و روا و
اد 52 هه
ود 52 1
2 1رد و
ور 3 وگ جرا وک
اه 1 | ۳
اجه 9 و
3 لد
کی 5 د او"
ای و2 4 و1
5 3 1 3
13 1 1 ۱
که ژد 5 3 و <
3 لو
۸ 4 3 و 2
1 وک
4 : ۳ 2
یه : 3 1 2
0 رد
نو
رو
2
0
۹ 2
له
: نما
7
های سرمای هگذاری
5
3
4
[ 9
1
1
1
ز
0
9
27
زا
-------- صفحهٔ بعد --------
چ
۲
۳
۴
۹
ج
3
۳
1
3
۹
3
:
3
از قانون متمرکز آمور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنابع و
معادن ۱۳۷۹/۱/۶
آئین نامه اجرایی قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا
مصوب ۱۳۷۹/۶/۱۶
از قانون متمرکز آمور صنعت و معدن و تشکیل وزارت صنابع و
معادن ۱۳۷۹/۱/۶
ادامه جدول ۲-۲- قوانین زیست‌محیطی جمهوری اسلامی اآبران
بند ۲۳ ماده ۱- صدور مجوز تأسیس و بهره برداری واحدهای تولیدی صنعنی و معدنی با رعابت مقررات زیست محیطی به عهده
وزارت صنابع و معادن بوده و کلیه قوانین و مقررات و تصویبنامه های مغایر با ان بند لغو می گردد
کلیه دستگاهها و مسسات و که اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند مقررات و سیاستهای مقرر در این قانون را رعابت نمایند.
مطابق ماده ۲ ابن قانون اقنام به هر عملی که موجبات آلودگی هوا را فراهم نماید ممنوع است. در این قانون ضمن تعریف آلودگی
هو و آلوده کننده های هوا وظایف و حدود اخنیازت در سه محنوده وسائل نقلیه موتوری, کارخانجات و کارگاهها و نیروگاهها و
منابع تجاری و خانگی, و منابع منفرقه مورد بحث قرار گرفنه استه
ماده ۱۲- احذاث کارخانجات [( کارگاههای جدید و توسعه و تغییر محل د با خص تولید کارخانجات در کارگاههای موجود
موکول به رعابت ضوابط و معیارهای سازمان حفاظت محیط زبست از لحاظ محل استقر ر می باشدسازمان نیز موف است ضوابط
وممیارهای زیست محیطی لام را از طربق وزارتخانه های ذبربط به دارندگان جواز تا سیس اعلان نماید
ماده ۱۵:تشحیص واحد های آلابنده اخطر به آذن و مملعت از فعالیت در صورت ادامه تولید آلاینده ه از وظایف سازمان محیط
ماده۱۹- قطر [( شهر کها و مجنمع‌های صننعتی و نیروگاه ها و واحذهای تولیدی مکرفند حداقل ۱۰ درصد از فضاأی
شهرک ها و با محموعه فضای تخصیص داده شده جهت آحداث واحدهای تولیدی و خدماتی را به ایجاد فضای سبز و
بند ۲۳ ماده ۱ - صدور مجوز تأسیس و بهره برداری واحدهای تولیدی صنعنی و معدنی با رعایت مقررات زیست محیطی به عهده
وزارت صنابع و معادن بوده و کلیه قوانین و مقررات و تصویبنامه های مغابر با این بند لغو می گردد
الزام رعایت نکات زیست محیطی در تأسیس و بهره
برداری واحدهای تولیدی و صنعتی از طریق فر آیند
ارزیابی صورت پذبرد
برای رعایت ضوابط ومعیار های زیست محیطی در
استقرار واحد های صنعتی فرآیند آرزیابی میتواند بکار
الزام به احداث فضای سبز به عنوان عامل کاهش
آلودگی هوا در این قانون گنجانیده شده است آرائه
روشهای کاهش اثرات بخشی از فرآیند ارزیابی است .
الزام رعایت نکات زیست محیطی در تأسیس و بهره
برداری واحدهای تولیدی و صنعتی از طربق فر آیند
۱
رزبابی صورت پذبرد
-------- صفحهٔ بعد --------
۵۸
دستوالعمل عموم ی ارزیابی پیامدهای زیست مج
3
ی
5
۸
۳1
1
4
ج
یه
4
بو اک در بح و 3دک و۵
1 ارو دز
ان 1 وداج دود ور
3 هه که جع وک
( ۹ ه 1 2 کَ ز مه
و او کم و اج هر جر ها
:و چگ هو و زا 3 و و
: ۰ از ی ۵ امد 3 4 14
را ۵ هک ۵ اد با 4
ور 2 وهآ
3 2 < ۵3 ۳ ال جر 2 3 +
و وی[ یک و
وه اج نی رد
زق رها 1 ی :۳ >
ی ۹ رم دی او 3 و
و 3 هگ و 2 2 ار
۹۵ 2 ده وت [ رس 3 1: :۳
دوه » ۹ 1 3 ۸ لت ۵
ار مود و 2 اد
وه با ام 1 اه ۳ لا ما 4 رد"
1 نی و درد
واگ و هت و جر که
تاو رو له ود و
3 3 52 آ ما بو 1 4
1 12 1 8 3 8 سوب
ص - بط و۹ 3 ید
واگ 24 4[
و1
5 دک 5 (
اد 1
او 2
مرمای هگذداری
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم-
مبانی حفوفی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
5
۹
ما
2
چ
3 177817732 11427111113117
وت وک توت هل اس 5
با و وروت ی و 90 جرب اش و ۹ و س بت زر
و
اد اس
وه و 7 وا اد ار
وج موف موه رو موم 2 1
3 4و5 2 ی
شور د دنه خمجوکه مرو
جک وک و 4و 1 0 و و 0 3 ده ی ی
موی و وه مه وه که تسه
هد ره یک یا را ههوکک شک
1 ئ 1 5 ی اس ۱ : ل از 3 رد ۹ 0 1 :
ام و و وی موی بو ای پل
9 شش وه و بو میگ هه 2
که : : ۷ ۸ دص و هم زه 2 نظ
در وه مر هه هی را
+ و ید ۲ . 7 ۳ ۰ ز
سا و 1 آ بق 2 اک 1
زر مرو مدز نو ود 3
مه که مگ که [ ک
5٩ : 1 را[ 3 و و نی 1 7
[ دش درد اد
که ۳ : سیک سا
زو وا
هو ۳
۳ 1 ورد 1
2 3 ۳
قرش وه ره اه
٩ ۹ +۹2
۵:٩۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۱-۲-۲ استانداردهای زیست محیطی !
استاندارد در لغت به‌معنای «ویژگی» است و استاندارد کردن یعنی تطبیق با ویژگیهای تعیین شده. استانداردهای زیست‌محیطی
اعداد و یا شرایطی هستند که توسط دستگاههای علمی و قانونی مملکت. با تکیه بر معیارهای علمی و تحقیقاتی و تجربیات و
محاسبات آماری و ریاضی, جهت کیفیت و شرایط مناسب فاکتورهای محیطزیست نظیر: آب ( آب شرب)» هوای تنفسی, هوای داخل
کارگاه‌هاء صدا در محیطزیستء صدا در کارگاههای صنعتی, آب در کشاورزی و.... بسیاری موارد دیگر تهیه شده‌اند » تا مصرف کننده
یا افراد و موجوداتی را که در معرض تماس قرار دارند. از هر گونه ضرر و زیان و خسارت حفظ نماید.
در فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی لازم است که در طی مراحل گوناگون انجام پروژه شرایطی که ممکن است منجر به
ایجاد آلودگی‌های زیست‌محیطی گردد با استانداردهای موجود مطابقت داده شود و در صورت لزوم اقدامات کاهشی مورد نیاز صورت
شورایعالی حفاظت محیطزیست به استناد بند «الف» ماده ۶۲ قانون برنامه چهارم اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی
جمهوری‌اسلامی ایران استانداردهای هوای پاک را به شرح جداول شماره «۴-۲ و ۵-۲» تعیین نموده است.
استانداردها و ضوابط زیست‌محیطی؛ دفتر آلودگی هوا ؛ انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست تهران. ۱۳۷۷
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم
,- میانی حفوقی و اجرای ی ارزیاب
جدول ۲
حداکثر ۸ ساعته
حداکثر ۱ ساعته
سالبانه
حداکثر ۴ ساعته
دی‌اکسید نیتروژن («(ج/۸)
سالیانه
ذرات معلق (ر /۳۸)
سالیانه
حداکثر ۲۴ ساعته
سرب (1]220)
سالیانه
تبصره ۱- در سال ۱۳۸۸ معیار سنحشر
در این معیار لحاظ نگردیده
نبصره ۲- در سال ۱۳۸۸ مقادیر محاز
۹۱
-------- صفحهٔ بعد --------
1۳ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگداری
جدول ۵-۲- حداکثر تعداد مجاز تکرار شوندگی هر آلاینده در یک سال
فقس
سک و
دس 0 اک
سک رک ها
ها
ار شش تسش
همچنین کمیسیون امور زیربنایی» صنعت و محیطیست در مورخ ۸۶/۱۲/۱۹ به استناد ماده (۲) آیین‌امه اجرایی نحوه جلوگیری از
آلودگی صوتی» حد مجاز آلودگی صوتی را به شرح جدول شماره «۶-۲» تعیین نموده است.
جدول 1-۲- حد مجاز آلودگی صوتی
. را تراز متوسط روز (۷ صبح تا ۱۰ شب) | تراز متوسط شب (۱۰ سب تا ۷ صبح)
اک ا شش اک
0
اس لک
مشخ ی ی
# تعاریف پهنه های فوق و نحوه محاسبه تراز صوتی در مصوبه مذکور ذکر گردیده است.
۲-۲-۲- مقررات و معاهدات بین‌لمللی "
با توجه به‌رشد روزفزون آلودگی و تخریب محیطزیست و نیز بروز بحران‌های پی‌درپی زیست‌محیطی» دولت‌های مختلف از حدود
چهار دهه قبل به‌طور جدی به تکایو افتاده‌اندء به‌طوری که تاکنون حدود ۲۸۰ معاهده و موافقتنامه بین‌المللی و منطقه‌ای در زمینه
حفاظت محیطزیست و مسایل مرتبط با آن منعقد شده است که از این میان حدود ۷۰ کنوانسیون و پروتکل جنبه جهانی داشته و
مابقی منطقه‌ای بوده است. عزم جهانی برای حفاظت محیطزیست با تشکیل اولین کنفرانس جهانی سازمان ملل‌متحد درباره انسان و
" مجموعه قوانین و مقررات حفاظت محیطزیست ایران, انتشارات سازمان حفاظت محیطزیستء ۱۳۸۴.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حقوفی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۳
محیطزیست معروف به کنفرانس استکهلم در ۵ زوئن ۱۹۷۲ در استکهلم سوئد جنبه عینی پیدا کرد. به‌طوری که حقوق برخوداری
انسان از محیطزیست سالم هم‌تراز با حقوق بشر شناخته شد. در ادامه و حدود ۲۰ سال بعد با تشکیل کنفرانس زمین در سال ۱۹۹۲
در ریودوژانیرو برزیل (معروف به کنفرانس ریو) و تصویب بیانیه ریو در ۲۷ اصل, دستور کار ۲۱ و دو کنوانسیون مهم فصل تازه‌ای در
زمینه همکاری‌های بین‌المللی برای حفاظت محیطزیست گشوده شد. در این بخش» چکیده و خلاصه‌ای از اطلاعات کلی تعدادی از
کنوانسیون‌ها و پروتکل‌هایی که در زمینه محیطزیست مورد پذیرش دولت جمهوری اسلامی اآیران قرار گرفته و سازمان حفاظت
محیطزیست به عنوان مرجع ملی, اجرای اکثر آنها را بر عهده داردء معرفی گردیده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۹1
و
2
2
با
3 3
1
1
و
4 ید 9 یج
و
ی
با 9
۱
1 3 ۳ 1 ُ
5 1
+ اد 0 خر رل
1 جوا ی مک
۳ 1
3 ۱ 124
4 1 1
ل (۹
32
2
[ 3 1
هر را
هی
4
۷9
2 و
1 1
ی 2
دا 1
چ
2
شا ده اک
2
1 1 و دا 8
نو :۳ د
دا
زد
+ اه
3 ( ,9
1
3
7
٩
1
1 1
زا .
1
[ و
3
2
7
3
۵
دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامده
اه فق ور نو ی
و
و دفو و دوه
را اک
35 2 اد هه
اه ولد ود
او اد و و اه
از اوعد
گ و در ده و
و دق را
وچ ۵
4
از رک
1 زس 3
ی
ژاظ
و 4
3]
53
ی
3
ای زیست‌محیطی طر-
3333333333333333
1
1
3
5
در برد
2 اد با
و وم
رل
جد
ی
2 2
مود درد ال
سه : یز سا ۰
ی
لد 3
پد اه و 0
و
.2 ی
5
به 5
+۱2 4 2 یه (ر
3 تن و جر نو
ود له
هچ بل ون
اج
ت 1 4 »
تا
5 مه 1 ۵
و ی و ۵ 5
ط ی 2
را ی
و
دد ط 3
: رم
3 3 5
ان
1 1
۴
با
7
سرمای هگذاری
1
۳۹
۳
7۳
گ
34
1
4
9
اط
14
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم-
وی و اجرایی ارزیابی زیست محیطی در
ود
۳
2 1 ۵
۱۳
1
5
وت کر رب
ی
اش زد هم
0
و وا که
وه شود
اه 2 ۹5
4 1دد<
و هام
4 و
کش چد زا
1 ی
ها 4 را
کر مج
و
۳ ی
که2
5 2
: 1 3
۹ پا : 1 وه
3 و
رو (ع
بران
۸
2
هد و
رت
۱
1
زیم
۸ 3
0 ۹
2 ای
1 3
ی
نی
ات
جح هر هی کش اف
و وا را ری ره
مخت 1
5 و وی و
ا دح اس ان
7 ک 3 هچب بو
نها 6 پچ و 1
3 3 ط دی ( ۳
2 اه ی
۸ هر با و ۹
۵ 3( ا-
1 دا 3
4 4۵
2 و ۹
4 0 ی
د 5
8
73
وا
1
ط
و لهج چا
5و
و
هو
1 ود
1
3 وا
پ ی 3 و
مهم
ور ۵ و
٩ 1
[ 0
۳
1 2
ثم ۸۰
که
ط :
)
1
2
زک
9
:
5
4
3
۹1۵
-------- صفحهٔ بعد --------
1۹
کچ و
ی 5 1 ۱ :
7 ری
و
۹
اج
3
2
رل
لاد 31
و مدرد وگ 2
داد بو و و
اد و وا 3
هد و 2
را رد2
اور 1 ی
7 1: 1 :
3 با
1 ۱
ی 1
2۸ د
هم 7
13 1
31 ۳
۸
2 رل
پ 3
دستورالعمل عمومی /
وه ی
وچ کج
ع وک
!ماه
و
ا ک و اس
4
+
1
از
3
1 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 1 ۱ اک
: دج
2 بو وا و ۲ اه اد بو
ود مر
۹ | بو و ما که
و
۵ دک ی :
وکا و ان
د 1دک ود
ام اک هد ود ۵
ان ددم مور
دوز دج 2
اد
اد اک دنو دم که
با رن ای اد یش
ون و کات
وه وشوو دا و هو اس
کید هد زک ی پ
53 کچ کی
رهش ود و
۱ 1 ارات ی 2 َ
اناد لو
: را را
3 1 و
ی و
8 2
1 ی
3 اض
2
رزیابی پیامدهای زیست‌محیطی ط
۳
8
9 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱
۹ و 2 چور ۵ 1
1 1 ی 1 ۹ چب 2
ام خر اد
1 275
1 و و٩
وم
1
3 3 5 1 ای
[۳ 0 7 3 1
ود در وج
۵ هه (هی 7
ی گ ِ ی
7 7 3
9 : 3
: 3
۷1
۳ :
7 1
ی سرمای هگذاری
3
4
پا
۳
7۳
و
3
2
6
2
۹
از
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل
- مبانی حقوفی و اجرایی ارزیابب
۷
۷1 7
1
[ ها َ
بو ور و ود ۱ ۵
و : و
او و و در
زد ک و +
ره و ود رو
18 72 ی لا 2 0
و له دا و چا 4
زک بو که 9 د
53 ره ک 2
118
را
بو
د
3
ام
ان
زیست محیطی در ایران
وچ
ظ »9 ره
1
[ فییه
م چا 9 وه [3 ۸
و وش 2
مت ری
دود و 2
وا وت و
1 رم 2 ۹ دّ
کل هک
ار وه
با
: 34 1
هه
« م۵ ۰ ما
و 2 ول
ات
پا
0 ها 3 3
تیا :
2 از و
و ۹ ۹
3 7
2 11 95
پا 3
چا و
دید 4
اد 3
ج ۱
2 ۱2+
1
ود
2 ۰
مت
2 2 :۳
۹ رد چ [ ی 3
هه در و +2
1
له :
57
از و
از 3 1
۱
ت ی
1
در رد اف
8 دح ۵
لا 7 کت
د ۹7 ۹
سد ِ
۰ ۱ ۱ ۱
1 ادن و و 2 <
و ود وج اب
له ۹ ۳ 1 اش
ی 7 بط ان ج 3
وچ ود 2
زر نا وی
پچ ک نج ک 2
< یه 4۹
وچ ود ال
ها چ ۱
4۹ هی 2
ی اوه
.۰ ۹
2
نود وا
8 [ و
. 4
اه
وه
ی
3
2
1
۸
4
5 3
1۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۹
3
چ
۱
9
3
+
۸
۹
:
:1
>
کنوانسیون چهارچوب سازمان ملل در زمینه تفبیرات ب
وه ۱۹۹۵۷۴
کنواسیون روترداه (:)1۳1|توافق از پیش اعلام شده در
۲ تصویب مجلس شورای اسلامی
پروتکل 98 ۲۰۰۷
ادامه جدول ۷-۲- معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی
- چچویی کلی بری قدامات بین دوّت‌ها در جچهت مه جدی با تذیرات آب و هو فراهم می‌کند .کلیه طرحهای کنولسیون موظف به چام تمهدات عمومی در واکنش به تذییر آب و
- کشورها توف کردهند که فهرستی از تشار گزهای گیخاّه‌ی خود نهیه و گزارش‌هایی در خصوص لجرای تمهدات تهیه نمایند
- مقررات مفصل‌تر و کامل‌تری در خصوص لتشار گزهای گخله‌ای تدوین شده و چشم داز گستردهری ار زوم فوریت تدارک مقنمات برای اجرای میاهده تفییر آب و هوا در نظر گرفشه
شده ست,
-_برای امضای کشور ها آملده شده وی هنوز به مرحه جرا درنیمده لست
- هدف این پیمان عبارتست ار
- تقسیم و تلاش برای همکاری میان کشورهای عضو در تجارت بیزملی مولد شیمیای خاص ب‌منظور حفط سلامت سان‌ها و محیطزیست از خطرهای بأقوه مواد مزیور
- تشریک مماعی در لستفاده صحیح زیستحیطی از آنها از طریق تسهیل تبل اطلاعات یره مود شیمییی و خواص آنها
تهیه فرایند تصمیم‌گیری ملی برای صادرات و واردات مولا مورد نظر
- ۱ مه شیمیی شامل ۲۱ آقت‌کش ۵ ماده شیمیایی به نشدت خط‌زاک با فرمول آفت کش و ۵ ماده صنعتی در فهرست کنوسیون قرز ده شدهند
- ککولسیون نقشهای کلیدی بر عهده سول با مرجع ملی کشور ورد کننده (1101۸) شورای (کفرئس] کشورهای عضو (1]1آی)» کمینه بررسی مواد شیمیلی (نکان)) بیرخنه
5۵07627181 می‌بشد
- کون مرجع منی آن تین نشده لست
- کپری سم وبی خطر روشهای فوری زیستی بیوتکنولوژی) به نوی که این روش‌ها و با فریندآزها تثیر زییاری بر محیط زیست ناشته باشد مورد کید قرار گرفتشه و از نات
کذورهای عضو شمره شدد لت
- هرگونه‌نقل و لتقل فرامرزی و رهاسازی گونه‌های دست‌ورزی شده زنتیکی در محیط زیست در چارچوب ضوبْط و مقررات یکسان چام شود
- به‌نتحوی که هیچ خطر وضرر و زیلی متوجه کشور ارد کننده و همسایگان آن نگرند.
- مکمل کولٌسیون لسپو در زمینه رزیلی سترئژ یک لست
- .بر لساس روش ۸۸01100 کلیات آن به تصویب رسید و در سال ۲۰۰۵ متن آن‌زهای شد
-۰ ۸ کشور اروپایی تاکنون ین پروتکل را اعضا نهوده اد وی این پرتکل برای امضای سایر عضا همچنان باز می باشد
-------- صفحهٔ بعد --------
0
۹
ما
3
ج
3
۳
۹
3
۹
2
:
3
۲" ۰
( و
ادامه جدول ۷-۲- معاهدات و کنوانسیون های بین المللی
ماد
سوه خرین: دی آکمین وفورن‌ه و ناه می‌شند
یمان حذف و ی کاهثر آوده کنده‌هی ی پینار وممنوع کردن نوی مصرف مادرات و ورات و فروش آزه
مسعنت و ترغیب کشوره به تجاه مات می و منمقهای بری کهشر خصرات مود دمربور
مسعنت به کلمورها برای یل صایع پاکیزه ب#منفور جوگیری و یا کهش تشر مواد مدکور
اس اجان ُرن‌هی مسب
دید وت ناش ۲ کلوسیو" ن موکیری 5
دنک مع را ۵۳۱ یود یاهلنامسپ عفدو را لو لمح یروآ‌مج درزرد رز یطیحم تسیز حیحم تیریذم نیلچه
هوچین ین پیمان توسط سارمن حاغت محیمیست مضاء شلد وین سازعان بهعنه مر جو هی ز طرف لوت معرفی ده است
زا ارصی ی
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۰ دستورالعمل عموم ی ارزیابی بیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
۳-۲ ملاحظات زیست محیطی ابران
۱-۳-۲ محیطزیست انسانی
بررسیهای انجام شده حاکی از افزایش ۳/۷ برابری جمعیت ایران طی یک بازه زمانی ۵۰ ساله است.
در اولین سرشماری عمومی جمعیتء در سال ۱۳۳۵ تعداد جمعیت کشور ۱۸۹۵۴۷۰۴ نفر برآورد شده است. از این تیداد ۳۱/۶
درصد شهرنشین و ۶۸/۶ درصد روستانشین بوده‌اند. جمعیت ۱۸/۹ میلیون نفری کشور در سطح ۱۱۹ سکونتگاه شهری و ۴۹ هزار
سکونتگاه روستایی ساکن بوده‌اند. در این مقطع در هر کیلومترمربع ۱۳ نفر ساکن بوده‌اند.
بررسی روند رشد جمعیت (نرخ رشد) حاکی از تغییرات عمده در روند رشد جمعیت کشور است. به‌طوری که رشد جمعیت طی
اولین دهه مورد بررسی (۱۳۳۵-۴۵) از میزان بالایی برخوردار است. این میزان برای کل کشور ۲/۸ نقاط شهری ۵/۵ و نقاط
روستایی ۱/۶ درصد است. میزان نرخ رشد جمعیت کشور تا دهه ۶۰ و مقطع آماری ۱۳۶۵ همواره روندی فزاینده داشته است
به‌طوری که طی این دهه اوج تحولات جمعیتی در کشور مشاهده می‌شود. در این مقطع نرخ رشد جمعیت به بیشترین میزان افزایش
می‌یابد. میزان نرخ رشد طی دهه ۱۳۵۵-۶۵ برای کل کشور رقم ۲/۹ نقاط شهری ۶/۳ و نقاط روستایی ۱/۳ درصد را نشان می‌دهد.
اجرای سیاستهای جدید کنترل جمعیت با هدف افزایش جمعیت از یک‌سو و بروز جنگ ایران و عراق از عمده‌ترین دلایل افزایش
متوسط رشد سالانه جمعیت طی دهه ۶۰ در کشور به‌شمار می‌آیند.
از دهه ۷۰ به بعد مجدداً سیاستهای کنترل موالید به اجرا گذاشته شد و در نتیجه آن میزان رشد جمعیت در کل کشور کاهش
نسبتاً چشم‌گیری را نشان می‌دهد. به‌طوری که این میزان به رقم ۱/۶ درصد طی سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵ رسیده است. در این مقطع
رشد جمعیت شهری نیز نسبت به دوره‌های قبل کاهش یافته و رقم ۲/۴ درصد را نشان می‌دهد. این در حالی است که رشد جمعیت
نقاط روستایی به نسبت چهار دهه قبل به شدت کاهش یافته و میل به منفی شدن دارد. طی دهه ۱۳۷۵-۸۵ نرخ رشد جمعیت
روستایی کشور سالانه معادل ۰/۱ درصد بوده است. این در حالی است که در بسیاری از نقاط کشور به کمتر از صفر رسیده و منفی
است . افزایش مهاجرت‌های روستا- شهری, کاهش رشد طبیعی جمعیت به‌همراه اعمال سیاستهای کنترل جمعیت از عمده‌ترین
دلایل کاهش جمعیت روستایی به‌شمار می‌آیند.
در آخرین مقطع سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵ تعداد جمعیت کشور به ۷۰/۴ میلیون نفر افزایش یافته است. از
این تعداد ۶۸/۵ درصد شهرنشین و ۳۱/۴ درصد روستانشین بوده‌اند. تراکم نسبی جمعیت در این مقطع در واحد سطح به ۴۲/۳ نفر در
هر کیلومترمربع افزایش یافته است که در مقایسه با سال ۱۳۳۵ تراکم جمعیت در واحد سطح ۲/۶ برابر افزایش یافته است.
توزیع و پراکنش جمعیت در سطح کشور به‌دلایل مختلف یکسان نیست. شهر تهران و شعاع پیرامونی آن که به‌عنوان مرکز
پایتخت ایران به‌شمار می‌آیند بیش از ۱۹ درصد جمعیت کشور را در خود جای داده و از تمرکز بالای جمعیتی برخوردار است. پس از
تهران شهرهای مشهد. تبریزء اصفهان» اهوازء شیراز و... از چنین ساختاری برخوردارند. در حال حاضر درکشور بیش از ۶۴ شهر با
جمعیت بیش از ۱۰۰۰۰۰ نفر ایفای نقش می‌نمایند.
تمرکز جمعیت در نقاط شهری کشور و افزایش برابری جمعیت شهرنشین طی ۵ دهه حاکی از گرایش شدید به شهرنشینی است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم- مبانی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۷۹
افزایش شهرنشینی قبل از آن که حاصل افزایش طبیعی جمعیت شهرنشین باشد بیش از همه ناشی از بالا بودن میزان
مهاجرت‌های روستا- شهری و تبدیل نقاط روستایی به شهر است. بالا بودن میزان امکانات و خدمات نقاط شهری و برخورداری از
رفاه نسبی نسبت به نقاط روستایی از عمده‌ترین دلایل میل با گرایش به شهرنشینی است.
در حال حاضر شهرنشینی به شهرگرایی تسلط کامل دارد و به‌عبارت دیگر جمعیت شهری کشور قبل از این که شهرگرا بوده و با
افزایش جمعیت در نقاط شهری علاوه بر اینکه به گسترش کالبد شهرها منجر شده است ظرفیت های اکولوژیک پیرامون شهرها
را در معرض تهدید قرار داده است. تغییرات الگوی کاربری زمین و توسعه نقاط روستایی در اراضی کشاورزی از عمده‌ترین این
رشد محلات حاشیه‌ای (محلات اسکان غیررسمی) و کانون‌های نوآباده شکل‌گیری مشاغل کاذب» افزایش ناهنجاری‌های
در واقع مهاجرت بی‌برنامه و سازمان‌نیافته و توسعه شهری بی‌برنامه منجر به ایجاد وضعیت نامطلوب زیست‌محیطی در شهرها و
پیرآمون آنها شده است.
۲-۳-۲ محیط طبیعی ایران
محیط زیست‌طبیعی ایران» در قالب اکوسیستم‌های عمده قابل تفکیک است. اکوسیستم‌های عمده ایران که در مطالعات آرزیابی
زیست‌محیطی باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از- اکوسیستم‌های جنگلی» اکوسیستم مراتعء اکوسیستم‌های بیابانی» اکوسیستم
۱-۲-۳-۲ اکوسیستم خشک,
۱-۱-۲-۲-۲- اکوسیستم‌های جنگلی
نقش جنگل‌ها در پایداری محیطزیست و حفظ آب وخاک و خدمات وکارکردهای متعدد آن در حمایت از کشاورزی پایدار حایز
اهمیت است. واقع امر این است که جنگل‌ها و به‌طورکلی منابع طبیعی کلید توسعه پایدار کشور قلمداد میگردد و در صورت غفلت از
پایداری منابع طبیعی تجدید شونده انتظار رسیدن کشور به توسعه پایدار در دیگر زمینه‌ها میسر نخواهد بود.
عوامل موثر در کاهش کیفیت و کمیت جنگل‌ها را می‌توان در چهار بُعد اقتصادی, فرهنگی» اجتماعی, سیاسی و فنی خلاصه و
مورد تحلیل قرارداد. مولفه‌های هر کدام از این ابعاد و اثرات عینی آن با جزیی اختلاف در تمام اکوسیستم‌های جنگلی کشور قابل
رویت است.» اثرات این عوامل عبارت است از: تغییر کاربری» جمعیت ریاد روستاهای جنگل‌نشین و پراکندگی آن و نحوه مدیریت
طرحهای جنگل‌داری.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۳ دستورالعمل عمومیارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
تقسیم‌بندی‌های گوناگونی در مورد اکوسیستم‌های جنگلی ایران مطرح گردیده است که از میان آن‌هاء تقسیم‌بندی صورت
پذیرفته توسط شادروان دکتر کریم جوانشیر بنابه دلایل زیر مورد استفاده قرار گرفته است .
در این تقسیم‌بندی اکوسیستم‌های عمده جنگلی کشور به‌شرح زیر قابل تفکیک است:
۱- جنگل‌های خزری جنگل‌های پهن‌برگ مرطوب
۲- جنگل‌های ارسبارانی جنگل‌های پهن‌برگ نیمه مرطوب
۳- جنگل‌های بلوط زاگرس جنگل‌های پهن‌برگ نیمه خشک
۴- جنگل‌های ایران- تورانی
۱-۴- جنگل‌های آرس جنگل‌های سوزنی برگ نیمه خشک
۲-۴- جنگل‌های بنه و بادام جنگل‌های پهن‌برگ خشک
۳-۴- جنگل‌های بیابانی جنگل‌های خشک جلگه‌ای
۵- جنگل‌های خلیج وعمانی جنگل‌های پهن‌برگ خشک نیمه گرمسیر
۱-۵- جنگل‌های قلمرو خلیجی
۳-۵ فلمرو عمانی
۳-۵- جنگل‌های مانگرو
* جنگل‌های خزری
- حدود جغرافیایی جنگل‌های خزری
جنگل‌های خزری در نیمرخ شمالی رشته کوه البرز از أستارا در شمال غربی کشور شروع و به‌صورت پیوسته تا گلیداغی در شمال
شرقی کشور کشیده می‌شود. بخش نسبتاً وسیعی از این جنگل‌ها در مناطق جلگه‌ای و هموار طی قرن‌ها دخالت انسانی نابود و به
سایر کاربری‌ها از جمله کشاورزی و شهری اختصاص یافته و در وضعیت موجود حدود دو میلیون هکتار از جنگل‌های اولیه خزری
باقی‌مانده است.
- اهمیت جنگل‌های خزری و پایداری آن
جنگل‌های خزری همچنان که در بعد بین‌المللی از موقعیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. این جایگاه و موقعیت در بعد ملی
برجسته و حایز آهمیت می‌باشد. از بین پنج منطقه عمده اکولوزیکی کشور تنها جنگل‌های منطقه خزری در زمره جنگل‌های تجارتی
محسوب میگردد.
ادلایل استفاده از طبقه‌بندی دکتر جوانشیر عبارت است از :
- این تقسیم‌بندی به‌طور عمده بر مناطق اکولوژیک کشور منطبق است و تفاوت‌های معنی‌دار بین مناطق مشهود و کاربردی بودن آن نیز در عمل
نشان داده شده است. همچنین این تقسیم‌بندی براساس پوشش جنگلی صورت گرفته است.
- این تقسیم‌بندی در طی دهه‌های گذشته مورد استفاده بخش اجرا یعنی سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور واقع و سیاست‌ها و برنامه‌های
توسعه نیز در چارچوب همین تقسیم‌بندی اعمال شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبالی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۷۳
جاذبه‌های اکوتوریستی جنگل‌های خزری که هم‌جواری با دریای خزر بر این قابلیت افزوده است. حایز اهمیت شایان توجهی بوده
است ارزش‌های زیست‌محیطی جنگل‌های خزری در سالیان اخیر بیش از پیش مورد توجه عموم مردم واقع و حتی برنامه‌ریزان را
ترغیب به کاهش بهره‌برداری چوب از جنگل‌های خزری و استفاده از خدمات عمومی جنگل از جمله اکوتوریسم نموده است.
۰ جنگل‌های ارسبارانی
- حدود جنگل‌های ارسباران
جنگل‌های ارسباران در شمال غربی ایران» در استان آذربایجان شرقی در محدوده دو شهرستان کلیبر و اهر و در بخشی از حوضه
آبخیز رودخانه ارس واقع شده است. در وضعیت موجود مساحت جنگل‌های ارسباران حدود ۱۲۰۰۰۰ هکتار است که نسبت به
جنگل‌های اولیه از کاهش شدیدی برخوردار است .
- اهمیت جنگل‌های ارسبارانی و پایداری آن
تنوع زیستی گیاهان اعم از تنوع گونه‌ای و تنوع اکوسیستم‌ها از ویژگیهای بارز جنگل‌های ارسبارانی است. تنوع زیستی ارسباران
اعم از گیاهی و جانوری دارای حداقل یک‌گونه آندمیک و بوم‌زاد می‌باشد در بخش گیاهی درخت پر و در بخش جانوری سیاه خروس
آندمیک و انحصاری ارسباران می‌باشند
ویژگیهای جنگل‌های ارسباران موجب گردیده تا سازمان جهانی" (انسان و کره مسکون) وابسته به یونسکو در سال ۱۹۷۶
مساحت حدود ۷۰ هزار هکتار از جنگل‌های ارسباران را به‌عنوان ذخیره جهانی زیست‌کره به رسمیت شناخته و به‌ثبت برساند . بنابراین
از این منظر نیز جنگل‌های ارسباران حایز اهمیت بین‌المللی است متاسفانه گنجینه عظیم ژنتیکی جنگل‌های ارسباران نیز از خطر
تخریب و تجاوز مصون نبوده و پایداری این جنگل‌ها با خطر مواجه می‌باشد.
۰ جنگل‌های بلوط زاگرس
- حدود جنگل‌های بلوط زاگرس
در وضعیت کنونی جنگل‌های بلوط زاگرس از فاصله حدود ۷۰ کیلومتری شمال شهر ارومیه, در حوضه آبخیز رودخانه نازلوچای از
منطقه‌ای بنام مارمیشو شروع میگردد و با دربرگیری بخش‌هایی از استان‌های آذربایجان‌غربی» کردستان» کرمانشاه » ایلام؛ لرستان,
اصفهان» چهارمحال و بختیاری» کهگیلویه و بویراحمد.ء خوزستان و فارس به ارتفاعات جنوبی روستاهای دادنجان و چنارسوخته از
حوزه شهرستان فیروزآباد منتهی میگردد.
جنگل‌های منفصل و گسسته بلوط زاگرس که از مساحت ناچیزی نسبت به جنگل‌های پیوسته برخوردار است علاوه بر مارمیشو
عبارتند از :
۱ جنگل‌های بلوط دره سیلوانا در دهستان ترگه‌ور آذربایجان غربی
۲ جنگل‌های بلوط سراب بادیه در شمال شهرستان هرسین کرمانشاه
۳ جنگل‌های بلوط حوضه آبخیز رودخانه زرینه‌رود در شهرستان سقز کردستان
۴ جنگل‌های بلوط بلوطستان سنقر در شمال‌غربی شهرستان سنقر کرمانشاه
۵ جنگل‌های بلوط گیان در فاصله حدود ۲۰ کیلومتری جنوب‌غربی شهرستان نهاوند همدان
اه را ره
(8 :۵ ۱) 6۳۵ امد0ز3 اصه ۷۵0 *
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ دستورالعمل عمومی ارزیابی بیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
۶ جنگل‌های بلوط سیاه‌دره در بخش خزل شهرستان نهاوند همدان
۷ جنگل‌های بلوط زرین‌باغ شهرستان نهاوند همدان
۸ جنگل‌های بلوط- چهراز اردل در استان چهارمحال و بختیاری
٩ جنگل‌های بلوط منطقه سرسختی شازند در استان مرکزی
- اهمیت جنگل‌های بلوط زاگرس و پایداری آن
جنگل‌های بلوط زاگرس که در زمره جنگل‌های نیمه‌خشک طبقه‌بندی شده است, با توجه به‌ویژگی‌های اکولوژیکی منطقه فاد
توان تولید چوب صنعتی است و لذا جنگل‌های این منطقه هیچ‌گاه از منظر تولید چوب چه به‌صورت صنعتی و چه به‌صورت
غیرصنعتی مورد توجه نبوده است. عمده‌ترین عملکرد این جنگل‌ها حفاظت از آب و خاک است. اهمیت موضوع زمانی آشکار می‌شود
که دریابیم قریب به اتفاق رودخانه‌های بزرگ و درجه یک کشور از این منطقه سرچشمه می‌گیرند که حدود ۴۰ درصد آبهای
سطحی کشور را شامل میگردد. لذا پایداری جنگل‌های زاگرس در حفظ و حراست از این سرمایه ملی همواره مورد توجه بوده است.
تنوع زیستی گیاهی نیز در منطقه مورد نظر حایز اهمیت است به‌طوری که جمعیت گونه‌های درختی و درختچه‌ای این جنگل‌ها
مشتمل بر ۴۰ تیره» ۷۵ جنس» ۱۶۵ گونه» ۱۸ زیرگونه و ۱۱ واریته می‌باشد."
* جنگل‌های ایران و تورانی
جنگل‌های ایران- تورانی که در گستره وسیعی از فلات ایران رویش دارد واجد سه اکوسیستم کلان جنگلی تحت عنوان
جنگل‌های ارس» جنگل‌های بنه و بادام و جنگل‌های بیابانی (درختچه‌زارهای بیابانی) می‌باشد.
الف- جنگل‌های سوزنی برگ نیمه‌خشک ارس
در نیمرخ جنوبی البرز و ادامه آن تا کوه‌ای الّه‌اکبر و کپت‌داغ در شمال‌شرقی کشور سیمای غالب جنگلی را گونه‌های جنس ارس
05 1111061 و ۳۳۵1۹۵ .[ که به‌طور عموم درطبقه" فوقانی جنگل‌های نواحی رویشی مختلف کشور رویش دارند.
شکل می‌دهند. جنگل‌های ارس از مهم‌ترین رویش‌های کوهسری کشور محسوب میگردد.
- اهمیت جنگل‌های ارس و پایداری آن
جنگل‌های ارس که از نوع سوزنی برگ می‌باشند در مقایسه با سایر جنگل‌های کشور که از نوع پهن‌برگ می‌باشند واجد وضعیت
انحصاری و از ان حیث حایز اهمیت می‌باشند. جنگل‌های ارس واجد رویشگاه خاص (ارتفاعات فوقانی) با ویژگیهای اکولوژیکی
منحصر بوده و از این منظر نیز حایز اهمیت می‌باشند. چرا که در صورت امحا و نابودی این جنگل‌ها جایگزینی پوشش گیاهی که
قادر به ایفای کار کرد این جنگل‌ها اعم از حفاظت از آب وخاک و ایجاد ارزش‌های زیست‌محیطی باشد دور از انتظار می‌باشد اما
علی‌رغم اهمیت جنگل‌های ارس پایداری این جنگل‌ها بیش از سایر انواع جنگل‌های کشور در معرض تهدید می‌باشد. تخریب‌های
ناشی از سده‌های متمادی بهره‌برداری از این جنگل‌ها و تغییر تدریجی شرایط رویشگاهی تجدید حیات این جنگل‌ها را با خطر جدی
مواجه ساخته است و زوال این جنگل‌ها در روندی شتابنده قرار گرفته است.
! جنگل‌شناسی زاگرس. جزیره‌ای محمدحسین و مرتضی ابراهیمی رستاقی. انتشارات دانشگاه تهران,۱۳۸۲
(61386) "*
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۷۵
ب- جنگل‌های خشک بنه و بادام
اه چا ۰ ۰ ۱ ۰۰ .2 ۰ ی ۰ ۰ ۹ ۰ ۰
بیشترین گسترش گونه‌های جنس بنه و بادام در بخش کوهستانی منطقه رویشی ایران و تورانی مشاهده می‌شود. خراسان جنوبی»
یزده بخش وسیعی از جنگل‌های استان فارس به‌ویژه حوضه آبخیز دریاچه بختگان و جنگل‌های حوزه شهرستان فیروزآباده دامنه‌های
سلسله جبال بارز در استان کرمان به‌ویژه مناطق ده‌بکری و محمدآباد مسکون و کوه‌خبر, دامنه‌های تفتان در استان سیستان و
بلوچستان از نمونه‌های بارز اکوسیستم جنگلی بنه و بادام کشور محسوب می‌گردند.
اکولوزیکی کشور شکل گرفته‌اند. اگرچه میزان بارندگی سالیانه در این جنگل‌ها در ارتفاعات فوقانی به ۴۰۰ میلی‌متر وحتی بیش از
آن نیز می‌رسد اما در میزان بارندگی حدود ۲۰۰ میلی‌متر نیز توده‌های جنگلی متشکل از بنه و بادام شکل گرفته و استقرار یافته‌اند.
حیات فراهم نموده‌اند.
همچنین جنگل‌های بنه و بادام دارای ارزش‌های اقتصادی بالایی نیز می‌باشد. بنه و گونه‌های جنس بادام از مهم‌ترین گونه‌های
واجد محصولات ثانویه جنگلی هستند بنه ۳.۵1121102 با تولید سقز و گونه‌های بادام با تولید میوه از ارزش اقتصادی قابل ملاحظه
قرار دارد. به‌ویژه در تیپ‌های بنه و بنه- بادام و یا بادام و بنه گونه بنه مواجه با بیشترین تهدید و خطرنابودی قرار دارد.
ج- جنگل‌های بیابانی (درختچه‌زارهای بیابانی)
در بخش جلگه‌ای ناحیه رویشی ایران- تورانی نوع خاصی از پوشش گیاهی دیده می‌شود. این نوع پوشش گیاهی که عمدتاً در
فرم درختچه‌ای هستند مساحت قابل‌توجهی را در ساختار گیاهی کشور به‌خود اختصاص می‌دهند. این نوع پوشش واجد وجوه عمده
تمایز با سایر اکوسیستم‌های جنگلی کشور به‌شرح زیر می‌باشد:
۱ گونه‌ها و تیپ‌های غالب این نوع پوشش به‌طور عموم درختچه‌ای می‌باشند.
۲ میزان بارندگی سالیانه این نوع پوشش گیاهی به‌طور عموم کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر می‌باشد.
نوع پوشش در اراضی هموار و جلگه‌ای رویش دارند.
14 ۸۱۶۵۱۷۱
از آنجایی که «جنگل» معادل واژه ۳10۳۵۵1 تداعی کننده پوشش گیاهی با غلبه گونه‌های درختی است. بنابراین پذیرش این نوع پوشش تحت عنوان
-------- صفحهٔ بعد --------
۸ دستورالعمل عمومی ارزیابی بیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگداری
- حدود جغرافیایی درختچه‌زارهای بیابانی و مساحت آن
چنانچه پیش از این گفته شده درختچه‌زارهای بیابانی به‌طور عمده بخش جلگه‌ای ناحیه رویشی ایران- تورانی را شامل میگردد
که به‌ور عمده مناطق جلگه‌ی استان‌ای خراسان» سیستان و بلوچستان» سمنان» کرمان» هرمزگان» اصفهان» یزد و فارس واقع شده‌اند.
در چارچوب فعالیتهای تثبیت شن و بیابان‌زدایی جنگل‌کاری‌های وسیعی به‌ویژه با گونه‌های جنس تاغ و جنس گز در حدود
بالغْ بر ۳ میلیون هکتار می‌باشد که حدود نیمی از مساحت مذکور شامل درختچه‌زارهای طبیعی بیابانی می‌باشد.
- اهمیت درختچه‌زارهای بیابانی و پایداری آن
درختچه‌زارهای بیابانی در سخت‌ترین شرایط اکولوژیکی کشور و با حداقل میزان بارش سالیانه مستقر گردیده‌اند. نقش این نوع
پوشش گیاهی در حفاظت و پایداری عرصه‌ها که عموماً با خطر فرسایش بادی و حرکت شن‌های روان مواجه هستند انکار ناپذیر
است. بنابراین اهمیت این درختچه‌زارها حفاظت از عرصه‌های بیابانی و ایجاد ارزش‌های زیست‌محیطی در شرایط دشوار اکولوژیکی
می‌باشد. ضمن این که از برخی از انواع تیپ‌های درختچه‌زارهای بیابانی استفاده و بهره‌برداری مرتعی نیز به‌عمل می‌آید.
متاسفانه درختچه‌زارهای بیابانی همانند سایر انواع پوشش گیاهی کشور از خطر تخریب و کاهش سطح بی‌بهره نبوده است.
تخریب درختچه‌زارهای بیابانی به‌طور عموم منشاء انسانی داشته و حتی در صورت بروز محدودیتهای اکولوژیکی انسان به‌طور
غیرمستقیم نقش داشته است. به‌عنوان مثال سطح تیپ انواع گز در گذشته از وسعت به‌مراتب بیشتری نسبت به وضعیت موجود
برخوردار بوده» این نوع پوشش که وابستگی به آبهای تحت‌الارض بالا دارد با توجه به برداشت بی‌رویه آبهای زیرزمینی و کاهش
عمق سطح ایستابی دشت‌ها سطوح وسیعی از گززارهای بیابانی از بین رفته است. انواعی از جنس تاغ واجد تنه واحد و از نقطه‌نظر
بتانیکی در زمره درخت طبقه‌بندی می‌گردند و در سوابق تاریخی کشور از توده‌های جنگلی انبوه این گونه در مناطق بیابانی کنونی یاد
شده است. اما در حال حاضر چنین توده‌هایی را نمی‌توان در پوشش گیاهی کشور سراغ یافت. در منطقه چاه جم شاهرود در استان
سمنان که توده وسیعی از تیپ شاخه‌زاد و درختچه‌ای تاغ رویش دارد تک‌پایه‌های درختی این‌گونه با قطر برابر سینه حدود ۲۰
سانتی‌متر و ارتفاع حدود ۵ متر به‌صورت پراکنده و موردی مشاهده میگردد.
بهره‌برداری مرتعی از پوشش گیاهی درختچه‌زارهای بیابانی که همانند سایر مناطق مرتعی کشور بهره‌برداری بیش از ظرفیت تولیدی
صورت می‌پذیرد پایداری این توده‌های گیاهی ارزشمند را به‌مخاطره افکنده است. توجه به این نکته ضروری است که احیاء و
بازسازی اکوسیستم‌های تخریب یافته بیابانی که از شرایط بسیار دشوار اکولوژیکی برخوردار هستند به‌سهولت سایر مناطق اکولوژیکی
* جنگل‌های نیمه گرمسیری "
پوشش گیاهی جنوب کشور که در نوع خود در سطح کشور بی‌نظیر می‌باشد در واقع آخرین حدود گسترش جنگل‌های نیمه
گرمسیری در نیم‌کره شمالی می‌باشد. ساختار اصلی این نوع پوشش گیاهی را گونه‌هایی تشکیل می‌دهند که در هیچ یک از مناطق
اکولوژیکی دیگر کشور حضور نمی‌یابند و از این حیث اکوسیستم منحصر به‌فردی را در ساختار پوشش گیاهی ایران شکل می‌دهند.
10۳6۵۵ ۵۵م ۹۵۳۵"
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم- مبانی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۷۷
در تقسیمات پنج‌گانه مناطق اکولوزیکی جنگل‌های کشور پوشش گیاهی جنوب کشور در زمره جنگل‌های خشک نیمه‌گرمسیری
طبقه‌بندی شده و تحت عنوان شبه ساوان " نیز نامگذاری شده است."
- حدود جغرافیایی جنگل‌های نیمه گرمسیری
جنگل‌های نیمه گرمسیری کشور از شمال غربی ایران و از منطقه قصرشیرین در استان کرمانشاه شروع و به‌صورت نوار باریکی
به‌سمت جنوب کشور ادامه می‌یابد در قسمت جنوبی بر پهنای این نوار افزوده و تا حدود شهرستان‌های بم و جیرفت در استان کرمان
و کفه جازموریان در استان سیستان و بلوچستان کشیده شده و در ادامه به مرز ایران و پاکستان ختم میگردد. با توجه به تفاوت‌های
بارز در ترکیب گیاهی قسمتهای شرقی و غربی این منطقه وسیع که تحت عنوان منطقه اکولوزیکی خلیج و عمانی نامگذاری شده
(دکتر کریم جوانشیر) به دو قلمرو خلیجی و عمانی تقسیم شده است.
الف- قلمرو خلیجی
قلمرو خلیجی آن بخش از منطقه اکولوژیکی جنگل‌های نیمه گرمسیری را شامل می‌شود که به‌طور عمده تحت تاثیر خلیج فارس
قرار دارده گونه بارز معرف این قلمرو را کنار" تشکیل می‌دهد که حیطه گسترش آن درشرق منطقه اکولوژیکی خلیج و عمانی و به‌طور
عمده جلگه‌های خوزستان» بوشهرء جنوب استان فارس و جنوب استان کرمان می‌باشد. در این گستره وسیع تیپ غالب را گونه کنار
تشکیل می‌دهد که در مناطق ارتفاعی جای خود را به گونه رمیلک" می‌دهد. تیپ آمیخته کنار- رمیلک نیز در قلمرو خلیجی از وسعت
قابل ملاحظه‌ای برخوردار است. از گونه‌های درختچه‌ای وسیع‌ترین گسترش در قلمرو خلیجی مربوط به گونه کهورک" می‌باشد.
در این قلمروء در جلگه خوزستان و در حاشیه رودخانه‌های بزرگ جنگل‌های گالری " پده و گز که به‌نام بیشه‌زارهای خوزستان نیز
معروف می‌باشند قابل دکر است. وسعت این بیشه‌ها قابل ملاحظه و در واقع آنبوه‌ترین جنگل‌های قلمرو خلیجی را شامل می‌گردند.
اوج تکامل این نوع پوشش گیاهی حاشیه رودخانه‌های دز و کرخه در استان خوزستان می‌باشد که در منطقه حفاظت شده دز
کلیماکس این پوشش به توده خالص پده" منتهی میگردد. ارتفاع حداکثر درختان پده در این منطقه به ۱۵ متر نیز می‌رسد.
ب- قلمرو عمانی
این قلمرو همچنان که از نامش پیداست تحت تاثیر دریای عمان می‌باشد و حیطه گسترش آن را شرق استان بوشهرء استان
هرمزگان و جنوب استان سیستان و بلوچستان شامل میگردد. ساختار و فرماسیون اصلی گیاهی قلمرو عمانی را کهور* و انواع آکاسیا"
تشکیل می‌دهد. در قسمت شرقی این قلمرو گونه درختی کلیر"" و درختجه‌ای و۱ جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌نمایند که در جای خود
ی
. درساوان‌های تیپیک فاصله درختان را انواع گراس‌ها پوشش می‌دهد در صورتی که در پوشش گیاهی جنوب کشور فاصله درختان را غالبا گونه‌های
درخ ختجه‌ای. بوته‌ای و علفی پوشش می‌دهد و لذا تحت عنوان شبه ساوان نامگذاری شده است.
[۳۵) -موزمه دام 7 *
۵ 726 *
4۵ ام۳۲۵۵0۵ 7
در دس 12 و۳۵ ٩
رنه و۳۵
هر هر تا اما
* ۸0000 0
باعل دروم۲ ۳
۱۸۲۵۵0۵۲۵0 ۱۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ دستئورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگداری
نیازمند تحقیق و بررسی بیشتری می‌باشند. قلمرو عمانی در مقایسه با قلمرو خلیجی از دمای متوسط بالاتر و میزان بارندگی سالیانه
کمتری برخوردار می‌باشد.
ج- جنگل‌های مانگرو" (کشندی)
از اکوسیستم‌های منحصر به‌فرد جنگلی کشور اکوسیستم جنگل‌های مانگرو است که نام فارسی کشندی نیز برای این نوع
اکوسیستم جنگلی پیشنهاد شده است به‌هر صورت این نوع پوشش گیاهی در مرداب‌های ساحلی جنوب کشور استقرار یافته است.
گونه اصلی جنگل‌های مانگرو را گونه حرا" تشکیل می‌دهد. این گونه در هنگام جزر خارج از آب در هنگام مد در آب غوطه‌ور می‌شود
وجود ریشه‌های هوایی از اختصاصات بارز گونه‌های مانگروست. اکوسیستم جنگل‌های مانگرو عموماً از تیپ خالص حرا تشکیل یافته
و گونه‌های همراه به‌ندرت در این اکوسیستم مشاهده میگردد. خصوصیات اکولوژیکی جنگل‌های حرا آنها را در سطح بین‌المللی نیز
- حدود جنگل‌های مانگرو و پایداری آن
اکوسیستم جنگلی مانگرو به‌صورت قطعات پراکنده در سواحل جنوبی کشور از منطقه عسلویه در استان بوشهر تا مرز ایران و
پاکستان گسترده است اما وسیع‌ترین اکوسیستم جنگلی مانگرو در جزیره قشم و بندر لافت واقع شده است. به‌طور کلی عمده‌ترین
بخش جنگل‌های مانگروی کشور در استان هرمزگان واقع شده است. استفاده از سرشاخه گونه حرا جهت تعلیف دام عمده‌ترین مورد
بهره‌برداری در اکوسیستم جنگلی مانگروست که متاسفانه در برخی مناطق شدت بهره‌برداری بالا و پایداری این اکوسیستم را با
مخاطره مواجه نموده است. اکوسیستم جنگلی مانگرو که از جمله اکوسیستم‌های منحصر به‌فرد جنگلی است از اهمیت و جایگاه
ویژه‌ای در ساختار گیاهی کشور برخوردار است.
۲-۱-۲-۳ اکوسیستم مرتع
در ایران نیز مراتع به‌عنوان وسیع‌ترین عرصه تولیدی کشور تامین کننده غذای دام و حیات‌وحش است. طبق گزارش دفترفنی
مرتع بالغ بر ۹۰ میلیون هکتار مرتع وجود دارد که حدود ۵۵ درصد مساحت کشور را به‌خود اختصاص داده است . مراتع به‌عنوان
گسترده‌ترین عرصه تولیدی کشور به‌نسبت ماهیت خاص خود دارای جایگاه منحصر به‌فردی در اقتصاد ملی هستند.
اجزاء اصلی اکوسیستم‌های مرتعی را گیاهان و حیات‌وحش تشکیل می‌دهند. این اکوسیستم تحت تاثیر اثر متقابل محیط و
موجودات زنده تکامل یافته‌اند. به‌هم خوردن تعادل بین اجزای آن موجب ناپایداری اکوسیستم می‌شود. لذا مراتع وقتی می‌توانند پایدار
و از ثبات لازم برخوردار باشند که ضمن نگرش کلان به نقش آنها در حفظ ساختار و کار کرد اکوسیستم‌های مرتعی و تعامل اجزاء
اقلیم هر منطقه شاخص‌ترین عامل در پیدایش شکل و نوع پوشش گیاهی است که موجب تشکیل واحدهای کلان پوشش
گیاهی مراتع ایران شده است. تنوع اقلیمی ایران» تنوع پوشش را همراه داشته است به‌شکلی که از مراتع مناطق مرطوب تا مناطق
فراخشک را می‌توان در پهنه کشور مشاهده کرد.
۱۷1۵۱20۵ ۱
4 ۸۷10611110 *
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حقوفی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۷۹
۳-۱-۲-۳۲-۲- اکوسیستم بیابانی
هر یک از علوم مختلف فراخور دغدغه‌هایی که در اثر محدودیتهای حاکم بر شرایط بیابانی با آن مواجه هستند تعاریف مختلفی
از واژه بیابان ارایه داده‌اند. از دیدگاه علم جغرافیا؛ «بیابان قلمرو فضایی است که در آن زندگی (اعم از گیاهی و جانوری) با
محدودیتهای زیادی همراه باشد». آشکار است که این محدودیت‌ها از بیابانی به بیان دیگر متفاوت خواهد بود. فائو یا سازمان
خواروبار جهانی تعریف زیر را برای بیابان در نظر گرفته است.
«سرزمین‌های خشکی که برای برنامه‌های توسعه و عمران مناسب نیستندء یا دست کم در اولویت پایین قرار دارند. مانند
زمینهای فرسایش یافته, شن‌زارهاء سرزمین‌های یخ زده» زمینهای فاقد پوشش گیاهی و یا دارای پوشش گیاهی کم توسعه و
عمران این سرزمین‌ها مستلزم سرمایهگذاری زیاد و تامین آب است»."
به‌هر حال ویژگی بارز این قلمرو جغرافیایی تهدید و تحدید حیات در بیابان به‌نسبت دیگر اکوسیستم‌های جدی‌تر است. اگرچه
زایش بیابان‌ها در طول تاریخ زمین کنشی طبیعی به شرایط دشوار طبیعی بوده و قدمتی چندمیلیون ساله دارد. اما ممکن است در اثر
عملکرد نادرست آنسان» تخریب پوشش گیاهی و خاک. شرایط و مناظری بیابانی را نمایان سازد. در حقیقت کاهش پایداری و کاهش
ظرفیت تولید اراضی که به‌مرور منجر به تخریب سرزمین میگردد باعث تبدیل سایر اکوسیستم‌ها به اکوسیستم بیابانی میگردد
پدیده‌ای که از آن به‌عنوان هجوم بیابان‌ها یاد می‌شود. در واقع هنگامی که بشر از ثابت نبودن مرز بیابان‌ها آگاهی یافت تلاش کرد با
حفظ پایداری از طریق توسعه‌های مناسب و در حد توان و ظرفیت سرزمین در سایر اکوسیستم‌ها از تبدیل آنها به اکوسیستم بیابانی
جلوگیری کند. چنین دریافت‌هایی باعث شد که در کنفرانس محیطزیست و توسعه (۱۹۹۲ مشهور به کنفرانس ریو) هم‌گام با بررسی
دیگر اثرات توسعه بر محیطزیست مهفوم «بیابان زدایی» تعمیم بیشتری پیدا کند و در سال‌های بعد منجر به امضای کنوانسیون مهار
بیابان‌زایی " وابسته به سازمان ملل گردید.
در این کنوانسیون بیابان‌زایی چنین تعریف شده است."
«بیابان‌زادیی عبارت است از تخریب سرزمین در مناطق خشک» نیمه خشک و نیمه مرطوب خشک. تحت اثر تغییرات اقلیمی و
فعالیتهای انسانی»
«بیابان‌زدایی»عبارتی است که به مجموعه اقدامات و طرحهای مدیریتی که برای مهار بیابان‌زایی و کنترل اثرات خشکی صورت
گرفته است اطلاق میگردد. اغلب طرحهای مدیریت منابع طبیعی در ایران که عموماً پس از امضای کنوانسیون مهار بیابان‌زایی به
عنوان اقدام‌های ملی طرح‌ریزی و اجرا گردیده است با رویکرد «بیابان‌زدایی» و با هدف «مهار بیابان‌زایی» از طریق پایدار نمودن
اکوسیستم‌های موجود صورت گرفته است.
" دفتر فنی بیابان‌زدایی, ۱۳۷۶
* ایران نیز با امضای این کنوانسیون توسط وزیر جهاد سازندگی وقت و تصویب آن توسط مجلس در سال ۱۳۷۵ رسماً به عضویت این کنوانسیون در آمده
7 ۷:
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۲-۲-۲ اکوسیستم آبی ایران
با توجه به رشد جمعیت و افزایش فعالیتهای انسان در سرزمین» کیفیت منابع آب و خاک روند نزولی دارد. علل این تنزل کیفی
را می‌توان به قطعه‌قطعه شدن اراضی» توسعه سریع مناطق شهری, فرسایش روز افزون» شوری آب» کاهش سطح جنگل‌ها و پوشسش
گیاهی و افزایش مصرف کود و سم و سایر عوامل آشاره کرد.
به‌طور کلی اکوسیستم آبی در ایران به دو گروه اکوسیستم دریایی و اکوسیستم آبهای داخلی قابل تقسیم است .
۱-۲-۲-۳-۲- اکوسیستم دریایی
اکوسیستم دریایی ایران شامل دریای مازندران در شمال و خلیج‌فارس و دریای عمان در جنوب است. از دو نوع اکوسیستم
دریای خزر یک سیستم بسته دریایی است که ۹۹۰ کیلومتر از سواحل آن در محدوده کشور ایران قرار گرفته است. این دریا دارای
ارزش‌های اقتصادی و زیست‌محیطی عمده‌ای است که دارای تعادل مستقیم با یکدیگر هستند. در سال‌های اخیر جمعیت آپزیان
۰ ۰.۰ 1 ی ۱ ۰" ۰ ۰.۰ 1 ۰ ۹ ۰ یس
دریای خزر به‌علت ورودی آلودگی‌ها تخریب و انهدام تالاب‌ها و آبهای شیرین ساحلی و صید بی‌رویه ماهیان با کاهش چشم‌گیری
همراه بوده است.
خلیج‌فارس حدود ۹۰۰ کیلومتر طول دارد و یونسکو آن را به‌عنوان یکی از ۵ منطقه مخصوص دریایی معرفی کرده است. سواحل
طیف وسیعی از جان‌داران» از ماهی‌ها گرفته تا دوزیستان» خزندگان, پرندگان و پستاندارن به محیطزیست دریایی وابسته هستند.
بنابراین» چنین محیطی زیستگاه‌های بسیار متنوعی را برای بسیاری از گیاهان و جانوران فراهم می‌کند. همچنین از آنجا که
اکوسیستم‌هاء مناطق بسیار حساس و شکننده‌ای را تشکیل می‌دهند. همچنین ایفای نقش زیستگاه‌های دریایی به‌عنوان فراهم کننده
منابع غذایی و بستر تولید برای مثال آبزیان دارای ارزش تنوع زیستی و تجاری» ایجاد بستر تولید اولیه در دریا و همچنین فراهم
نمودن زیستگاه‌های تغذیه‌ای و زادآوری برای پرندگان مهاجر دارای سطح بالایی از حساسیت و اهمیت هستند.
حساس‌ترین زیستگاه‌های خلیج‌فارس عبارتند از :
- بسترهای علف‌های دریایی
اهمیت آنها را دو چندان می‌کند. دهانه رودخانه اروندرود از نظر تنوع گونه‌های علف دریایی در منطقه خلیج فارس منحصر به‌فرد
سه عامل مهم آلوده کننده دریای خزر عبارتند از- حشره‌کش‌هاء نفود و نشت نفت و فلرزات گوناگون.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حفوقی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران
۸۱
- آب‌سنگ‌های مرجانی
اهمیت اولیه مرجان‌ها به‌واسطه غنای آنها از ماهیان و دیگر انواع حیات دریایی و همچنین منبعی برای تامین مواد ساختمانی و
صید ماهیان تزیینی است. مرجان‌ها همچنین از تامین کننده‌های اصلی مواد غذایی برای طیف وسیعی از آبزیان به‌شمار می‌روند.
سواحل چابهار و جزیره هرمز شاخص‌ترین زیستگاه‌های مرجانی سواحل ایران هستند.
- جوامع جلبکی
این جوامع حمایت کننده تعداد زیادی از موجودات چراکننده (مانند لاک‌پشت‌های دریایی) و دیگر موجودات سایر سطوح غذایی
هستند. به‌طوری که سهم قابل توجهی از تولید وارد شده به چرخه انرژی دریا از طریق همین جلبک‌ها است. بسترهای جلبکی
سواحل ایران عمدتاً در منطقه چابهار وجود دارند.
- جنگل‌های حرا
جنگل‌های حرا به‌عنوان مناطق پرورشگاهی و همچنین بسترهای تغذیه, تولیدمثل و گذران دوره لاروی آبزیان مطرح هستند.
بیش از ۲۰۰ گونه پرنده» چند گونه از لاک‌پشت‌های دریایی و چندین گونه از پستانداران دریایی» حداقل در بخشی از دوره زندگی
خودء به جنگل‌های حرا وابسته هستند.
نزدیک به ۸۰ درصد حراهای خلیج‌فارس در سواحل ایران قرار دارد که بیشترین پراکندگی آنها در خلیج نایبند. بندر دیرء جزیره
قشم تنگه‌هرمز» سیریک» جاسک و چابهار مشاهده می‌شود.
- پهنه‌های گلی جزر و مدی
پهنه‌های گلی جزر و مدی دارای بیشترین نقش و سهم در تولید اولیه محیطدریایی منطقه خلیج‌فارس هستند و مناطق تغذیه
مهمی برای پرندگان مهاجر و عبوری می‌شوند. این پهنه‌ها همچنین اکوسیستم مناسبی جهت انواع جوامع موجودات کفزی به‌شمار
می‌روند. گسترده‌ترین پهنه‌های گلی جزر و مدی در محدوده دلتای رودخانه اروندرود واقع شده‌اند.
۲-۲-۲-۳-۲- اکوسیستم‌های آبهای داخلی
آبهای داخلی را می‌توان به اجزاء و پیکره‌های آبی تقسیم کرد.
رودخانه‌هاء دریاچه‌های طبیعی, دریاچه‌های مصنوعی, آب‌بندان‌هاء تالاب‌ها و هورهاء چشمه, قنوات, چاه‌هاء استخرهای کوچک
مصنوعی.
براساس آیین‌نامه اجرایی قانون حفاظت از منابع آبزی جمهوری‌اسلامی ایران پیکره‌های آبی زیر تحت مدیریت و حفاظت سازمان
محیطزیست قرار دارد و لازم است که با کنترل اثرات ناشی از فعالیتهای توسعه پایداری این پیکره‌ها را تضمین نمود.
تالاب‌های انزلی؛ امیر کلایهء لوندویل و بندعلیخان و دهانه سفیدرود در استان گیلان» تالاب‌های میانکاله» لپوزاغ مرزء دامگاه
فریدون‌کنار در استان مازندران» تالاب‌های گومیشان, خلیج گرگان» الاگول (ألاگل)» اولماگل» آجی‌گل در استان گلستان» تالاب‌های
قوریگل» قره قشلاق آذربایجان‌شرقی» دریاچه ارومیه و تالاب‌های قوبه‌لی» شورگل, درگه‌سلگی» یادکارلو در استان آذربایجان‌غربی»
تالااب گاوخونی در استان اصفهان» تالاب شادگان و خورهای خورالامیه بهمنشیرء خورموسی در استان خوزستان و تالاب‌های ارژن»
پریشان» بختگان» طشک» کمجان و گمبان در استان فارس, تالاب‌های هامون صابری» هامون هیرمند.ء هامون پوزک در استان
سیستان و بلوچستان و تالاب‌های چغاخور و گندمان در استان چهارمحال و بختیاری و حله خورمند.ء خورنای بند» خورخوران در استان
-------- صفحهٔ بعد --------
ی ار طلست سر ی
بوشهر و دلتای رود حراء دلتای شورء دلتای رود جلایی» دلتای رودشیرین حسن‌لنگی» دلتای رود تیاب. دلتای رود میناب» دلتای رودگز
در استان هرمزگان.
رودخانه‌های سفیدرود» آرس» اترک در حوزه آبریز خورء رودخانه زاینده رود در حوزه آبریز گاوخونی» رودخانه هلیل‌رود در حوزه
آبریز جازموریان» رودخانه‌های کارون» کرخه, مهران» مند در حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان, رودخانه‌های سیمینه‌رود. زرینه‌رود
در حوزه آبریز دریاچه ارومیه» رودخانه‌های هیرمند و شور (کال دونخ) در حوزه آبریز هامون» رودخانه گلباف (دامن کلوه) در حوزه آبریز
کویر لوت. رودخانه تجن در حوزه آبریز قره‌قم» رودخانه حبله‌رود درحوزه آبریز کویرنم» رودخانه قره‌چای (شراء) در حوزه آبریز مرکزی,
رودخانه کر در حوزه آبریز نیریز» رودخانه برز (منجیل)- نطنز در حوزه آبریز یزد و اردستان.
- پایداری اکوسیستم‌های آبی
در دهه‌های آینده مهم‌ترین مساله ۸۰ درصد از مردم جهان کمبود آب بر اثر تنزل کیفیت و کمیت آب است توسعه آبزی‌پروری»
کشاورزی» صنعت و مناطق شهری باعث افزایش مصرف آب گشته و همچنین از سوی دیگر این گونه توسعه‌ها دارای پتانسیل
آلایندگی آب بوده و کیفیت آب‌ها را نیز به مخاطره انداخته‌اند. پایداری» پویایی و سلامت محیطهای طبیعی و حتی محیطهای
اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی وابسته به پایداری منابع آب (به‌ویژه منابع آب شیرین) است. از این‌رو لازم است در ارزیابی اثرات
توسعه, تاثیر پروژه برروی منابع آب مورد بررسی» پیش‌بینی و مدیریت قرار گیرد. برای شناسایی و تحلیل اثرات پروژه در پایداری
منابع آب درک چرخه‌های زیستی" موجود در آب از اهمیت خاصی برخوردار است.
الف- رودخانه
جریان طبیعی آب است که در سطح زمین جاری شده و از جویبار بزرگ‌تر است و در بستر یا کانال معین و مشخص جاری است.
رودخانه محرای طبیعی آبهای سطحی زمین است. که به‌سوی دریاء دریاچه. آب‌گیرهای داخلی» کویر یا باتلاق روان است.
مرتفع‌ترین نقطه رودخانه را سرچشمه رودخانه می‌نامند و آن محلی است که برای نخستین بار رود به صورت جریان سطحی پدیدار
میگردد. سرچشمه رودخانه ممکن است چشمه. دریاچه. یخچال و یا مظهر یک مجرای زیرزمینی باشد. رودخانه تخلیه کننده
رواناب‌های یک حوضه آبریز (۳۵۵: ۲ع۷/۵1) یا ((۵۹) می‌باشد. حوضه آبخیز به مساحتی از یک منطقه اطلاق می‌شود که
رواناب حاصله از بارش‌های دریافتی آن تماما به‌طور طبیعی به نقطه واحدی به‌نام نقطه تمرکز هدایت می‌نمایند.
رودخانه‌ای که تمامی رواناب حوضه به آن می‌ریزد بنام زهکش اصلی یا رودخانه اصلی نامیده می‌شود و رودخانه‌ای که بخشی از
حوضه آبخیز را تخلیه می‌نماید. به‌نام رودخانه فرعی نامیده می‌شود. هرچه در مسیر رودخانه از سرچشمه به‌سمت پایاب حرکت نماییم
بر وسعت حوضه آبخیز افزوده میگردد. و نتیجناً در صورت عدم برداشت آب و یا عدم نفوذ آب در رودخانه بر میزان جریان رودخانه
افزوده میگردد. شبکه رودخانه به مجموعه آبراهه‌هایی گفته می‌شود که در سطح حوضه عمل تخلیه رواناب را برعهده دارند. برخی از
این آبراهه‌ها به‌صورت رودخانه دایمیء برخی به‌صورت فصلی و برخی به‌صورت مسیل یا خشک‌رود می‌باشند. در رودخانه‌های دایم
بیش از ۹۰ درصد اوقات سال آب جاری است. رودخانه فصلی بیش از۵۰ درصد ایام سال را خشک می‌باشند و سیل‌ها یا خشک‌رودها
صرفاً در مواقع بارندگی و رگبار و دارای آب بوده و بقیه ایام فاقد آب می‌باشند.
۱ ارزیابی چرخه‌های حیات (۶111611ع۸۹۵ ع۷0[6) ع1116) با ۸:)] مبحث جدیدی در مفاهیم ارزیابی اثرات است که لازم است در مواردی که کاربرد دارد
به کار گرفته شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- مبانی حقوفی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی در ایران ۸۳
منشاء رودخانه‌های دایمی عموماً چشمه‌های پرآب (سراب) کارستیک بوده و یا رودخانه‌ها در مناطقی واقع شده‌اند که حوضه
آبخیز برف‌گیر بوده و با ذوب تدریجی برف آب‌دار می‌گردند. رودخانه دایم معمولاً در حوضه آبخیز وسیع جریان می‌یابند. رودخانه
فصلی, معمولاً در مناطق خشک‌تر واقع شده و مساحت حوضه آبخیز آن کوچکتر بوده و عموماً توسط نزولات جوی به‌صورت باران
تغذیه می‌گردند. خشک‌رودها دارای حوضه آبخیز کوچک بوده و عموماً در مناطق خشک واقع هستند چشمه‌های پرأب در این
رودخانه تخلیه نمی‌گردند.
ب- دریاچه
گودال نسبتاً بزرگی در پوسته زمین که از آب پرشده باشد را دریاچه می‌نامند. دریاچه‌ها آب ساکن بزرگی هستند که هیچ ارتباطی
به‌طور مستقیم با دریا نداشته و به‌طور عادی حاوی آبهای شیرین می‌باشند ولی پاره‌ای از دریاچه‌ها حاوی آب لب‌شور و یا شور
می‌باشند.
از دیدگاه لیمنولوژیکی» دریاچه به بدنه آبی اطلاق میگردد که باد نقش غالبی در اختلاط آن دارد. دریاچه‌های با کمی عمق,
امواج کوچک» جریان‌های ضعیف وحیات کوتاه‌تر از دریاها جدا میگردد. در دریاچه‌ها جذر و مد وجود نداشته تغییرات سطح نسبت به
فصول می‌باشد. دریاچه‌ها به دو گروه عمده دریاچه‌های طبیعی, دریاچه‌های مصنوعی (مثل مخازن سدها) قابل طبقه‌بندی می‌باشند.
- تقسیم‌بندی حوضه‌های آبخیز ایران
به‌طور کلی آبهای داخلی براساس حوضه آبخیز و آبریز آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. براین اساس شبکه روان‌آب‌های ایران از
حیث وضعیت مسیرء» شیب سرچشمه‌هاء مصب آنها و مهم‌تر از همه حوضه‌های آبگیر می‌توان به زیرحوضه‌ها و یا نواحی تقسیم
نمود.
الف- حوضه آبگیر شمال که جریان‌های آن عموماً رو به شمال بوده و به دریای خزر می‌ریزد وحوضه آبخیز خزر را به‌وجود
می‌آورد.
ب- ناحیه باختر و جنوب که جریان آن به‌طرف جنوب و باختر بوده و در نهایت وارد خلیج‌فارس و دریای عمان میگردد.
ج- ناحیه کناری که جریان‌های آن به فرورفتگی‌ها و آب‌گیرهای مسدود مجاور ایران در خاور یا شمال می‌رسد.
د - ناحیه داخلی که شامل آب‌گیرهای مسدود داخلی فلات ایران می‌باشد. آبهای قسمت اعظم خاک ایران به این ناحیه تعلق
دارد. به‌علت شرایط اقلیمی این ناحیه خشک و کم باران می‌باشد.
ارتفاعات البرز و زاگرس آب‌پخشان (خط الراس) قسمت بیرونی و درونی فلات ایران محسوب می‌شوند.
- پایداری اکوسیستم‌های آبی
هدف کلی مدیریت پایدار منابع آب, تقویت اکوسیستم و ظرفیت آن در برابر فشارهای ناشی از دخالت انسانی است. در مورد
پایداری اکوسیستم‌های آبی درک چرخه‌های هیدرولوژیک الزامی است. چرخه هیدرولوژیک عبارت است از فرایند گردش آب بین
اتمسفر - هیدروسفر و لیتوسفر. این چرخه به دو صورت عمده مورد بررسی قرار می‌گیرد.
۱( سطح جهانی» که عناصر عمده آن عبارتند از اقیانوس‌ها (۹۷) قاره‌ها (۰/۰۲ درصد) به‌عنوان آبهای داخلی و اتمسفر
۱ درصد.
! در مراجع مختلف به ۶ و یا ۱۲ و یا بیشتر تقسیم شده‌اند.
-------- صفحهٔ بعد --------
اااااااااااا طط رطس تک سر ی
۲ در سطح حوضه آبخیز که عناصر عمده آن عبارتند از آب‌هایی که میان اتمسفر- بیوسفر و لیتوسفر وجود دارد. چرخش آب
برای مدیریت یک‌پارچه حوضه آبخیز شناخت چرخه هیدرولوزیک مهم است .
۳-۲-۲ مناطق ویژه زیست
مناطقی که از عرصه‌های آبی و خشکی که دارای ارزش‌های اکولوژیک طبیعی و انسانی ویژه بوده و در برگیرنده منابع و
سیماهای طبیعی و فرهنگی تجدیدناپذیر» زیستگاه‌های حساس, آسیب پذیر و منحصر به‌فرد غیرقابل جایگزین می‌باشند و دارای تنوع
زیستی و گونه‌های نادر و در معرض خطر تهدید می‌باشند. به‌عنوان مناطق ویژه زیستی شناخته می‌شوند این گونه مناطق به‌علت
سازمان حفاظت محیطزیست تعدادی از این مناطق ویژه زیستی را تحت مدیریت. نظارت و کنترل خود قرار داد که در جدول
شماره «۸-۲» آرایه گردیده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم-
وی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی
جدول ۸-۲- منا
۵ رایران
گهده«ه«ه«ه«ه«ه«هگه«ه«گهگجه<چگ«<گ<گچگ<گ<گ<گ<گححححددد
لق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیس-
و
۸۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۸۹
ادامه جدول ۰-۸-۲
درجه حفاظتی
مناطق حفاظت شده
دستورالعمل عمومیارزیابی پیامدهای :
ناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زب
یست‌محیطی طرحهای س
سس
سس
رمای هگداری
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم-
وی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی
ادامه جدول ۰-۸-۲
۵ رایران
ناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زی
نام منطقه
سبز کوه
کوه خیزو سرخ
میان‌جنگل فسا
ارژن
جاجرود
مند
قره‌خود
حله
لیسار
جهان نما
ساریگل
ورچین
گنو
باشگل
نای بند
سالوک
دز
کرخه
جزایر فارور
جزیره اسلامی
دریاچه قوریگل
قره قشلاق
یکانات
زرآباد
دره شهیدان
اق گل
کردستان
خراسان
تهران
هرمزگان
قزوین
چهارمحال و بختیاری
بوشهر
خراسان
خراسان
همدان
خراسان
خوزستان
خوزستان
هرمزگان
آذربایجان‌شرقی
آذربایجان‌شرقی
آذربایجان‌غربی
آذربایجان‌غربی
آذربایجان‌غربی
۸۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۸۸
ادامه جدول ۰-۸-۲
درجه حفاظتی
دستورالعمل عمومیارزیابی پیامدهای :
و
ناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زی
یست‌محیطی طرحهای س
ست
رمای هگداری
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دوم-
وی و اجرایی ارزیابی زیست‌محیطی
ادامه جدول ۰-۸-۲
۵ رایران
گرم (گورم)
انجرک و رابر
ناو اسالم (کله کله)
و
۹
۸٩۹
-------- صفحهٔ بعد --------
اااااااااااا هدرکرس تک هس ی
ادامه جدول ۸-۲- مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست
ماز ندرا
نس
زگان
گلزار و نیزار
اسدآباد
مناطقی که دارای ارزش‌های اکولوژیک انسانی بوده و دربرگیرنده منابع و سیمای فرهنگی می‌باشند نیز در این گروه از مناطق لحاظ
شده‌اند. بسیاری از این آثار تحت عنوان آثار میراث جهانی و میراث ملی به ثبت رسیده‌اند که تحت نظارت و مدیریت سازمان میراث
فرهنگی می‌باشد. از این‌رو است که هر پروژه درمراحل تعیین محدوده میزان اثرگذاری بر میراث فرهنگی را نیز مدنظر قرار دهد در
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم
دستورالعمل ارزیابی بی آمدهای
زیست‌محیعلی طرحهای سرمایهگذاری
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذداری ۹۳
۱-۳- راهنمای عمومی ارزیابی زیست‌محیطی
با توجه به این که هدف ارزیابی زیست‌محیطی کسب اطمینان از پایداری توسعه مورد نظر می‌باشد و لازم است که در زمان
نه تنها باعث تاخیر پروژه و یا تحمیل هزینه‌های اضافی نمی‌گردد بلکه میتواند در انتخاب نوع پروژه» مکان‌یابی و تصمیم‌گیری
ارزیابی زیست‌محیطی میتواند هم در مقیاس پروژه و هم در مقیاس‌های کلان‌تر مانند منطقه‌ای و یا بخشی به‌کار گرفته شود.
ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی در مقیاس منطقه‌ای زمانی صورت می‌گیرد که یک رشته از فعالیتهای توسعه که بالقوه دارای
پیامدهای تجمع‌پذیر هستند به‌دلایل منطقی در یک محل طرح‌ریزی شده باشند در این صورت از طریق انجام ارزیابی زیست‌محیطی
منطقه‌ای می‌توان گزینه‌های مختلف توسعه را با یک دیگر مقایسه کرد و نهایتاً نرخ‌های رشد.ء الگوهای کاربری زمین و سیاستهای
پایدار را پیشنهاد نمود.
از آنجا که مسایل زیست‌محیطی عموماً همه سازمان‌های دولتیء منطقه‌ای» ملی و محلی را درگیر نموده و طیفی از مسوولیت‌ها
را در بر می‌گیرد هماهنگی بین سازمان‌های دولتی امری حیاتی بوده که میتواند در جریان مطالعات ارزیابی به بهترین نحو صورت
موفقیت نهایی ارزیابی زیست‌محیطی بکه توسعه ظرفیت‌های زیست‌محیطی و ارتقاء درک سازمان‌های ذیربط بستگی دارد. به‌ویرژه
سطح کیفی اجرای مدیریت زیست‌محیطی به‌میزان زیادی با درک سازمان‌های ذیربط و نیروهای اجرایی ارتباط دارد.
ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی دارای چندین مرحله درونی است که به‌صورت سلسله مراتبی صورت می‌گیرند. همچنین از سوی
دیگر ارزیابی در یک فرآیند تصمیم‌سازی به‌عنوان ابزار مدیریت زیست‌محیطی به‌کار گرفته می‌شود.
در نمودار شماره «۱-۳» مراحل ارزیابی و در نمودار شماره «۲-۳» جایگاه ارزیابی در فرآیند تصمیم‌سازی به تصویر کشیده شده
-------- صفحهٔ بعد --------
۹
دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
غربالگری
شناسایی وضع موجود
گزارش ارزیابی
تدوین برنامه مدیریت
نظارت و پایش اجرای
طرح
نمودار ۱-۳- مراحل فرآیند ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی
هی
مج
1
1
۲۳۰ ۱
۳
1
9
۱ که
پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری
۹۵
استعلام از اداره کل
مجری طرح نبا به ارز بای دارد
آرابه گزارض ارزیابی
بررسی. تمه نخعه نظلرات و ارایه به دفتر ارزیابی
نیاز به اصلاح دارد ۱ نباز به گزارش
تغضیلی دارد
کمینه آرزیابی
عدم نصویب با
نباز به اصلاح دارد ۱
َ درخواست رفع اشکال
نمودار ۳ ۲ فرابند ارزبابی زبستمحیطی در ابران
اعمال ضوابط استقرار
صنابع و کسرل آلودگی‌ها
-------- صفحهٔ بعد --------
11 دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
۳-۳- راهنمای به کارگیری مشارکت عمومی
مشارکت عمومی یکی از ارگان اصلی فرآیند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی است و چنانچه که به‌هنگام و صحیح انجام شود
میتواند منجر به ارایه راهکارهای سلامتی در مراحل طراحی» ساخت و اجرا و مدیریت نگهداری گردد همچنین مشارکت عمومی یک
مرجع معتبر و با ارزش در خصوص اثرات اساسی و کلیدی در اختیار قرار می‌دهد.
مشارکت عمومی میتواند به سه روش مشاوره (یا گفتمان)» مشارکت عمومی و اطلاع‌رسانی صورت بگیرد بدیهی است هر چقدر
میزان درگیری و تاثیرگذاری جوامع محلی در تصمیم‌سازی پررنگ‌تر باشد نتایج متناسب‌تری به‌دنبال خواهد داشت.
گروههای زیر بایستی به‌عنوان ذیربطان یک پروژه در مشارکت عمومی مدنظر قرار گیرند.
* مردم- کلیه اشخاص و گروه‌ها و جوامعی که به نحوی از پروژه تاثیر می‌گیرند.
* طرفداران و حامیان پروژه- سرمایه‌گذاران و دیگر گروه‌هایی که از پروژه سود می‌برند.
* سازمان‌های دولتی
۹ 00اها و گروههای علاقه‌مند
۹ سایر گروه‌ها مانند بخشهای خصوصی, مراکز دانشگاهی و...
مشار کت عمومی بایستی در مراحل ابتدایی سازماندهی و آغاز گردد و در طی تمامی مراحل ۳:1۸ ادامه داشته باشد. اگرچه
مشارکت عمومی میتواند در تمامی مراحل 1۸ت ارتباط بین گروه ارزیابی و گروه ذیربطان را برقرار کند ولی در مراحل غربالگری,
تعیین محدوده کارء تحلیل اثرات و اقدامات کاهشی, بازبینی و تایید گزارش 1۸ات و پایش و نظارت اجرای برنامه‌ها عضو پررنگ‌تری
خواهد داشت.
مشارکت عمومی همانند هر روند دیگری نیاز به برنامه‌ریزی و مدیریت دارد در برنامه‌ریزی برای تدوین برنامه‌های مشارکت
عمومی بایستی مسایل زیر در نظر گرفته شوند.
۱ چه کسی یا چه کسانی بایستی در برنامه‌های مشارکت عمومی در نظر گرفته شوند؟
۲ برای مشارکت عمومی چه روش‌هایی باید به‌کار گرفته شود؟
۳ جه زمانی و چه مکانی برای اجرای برنامه مشارکت مناسب است؟
۴ چگونه نتایج مشار کت عمومی در فرآیند آرزیابی و تصمیم‌گیری دخالت داده خواهد شد؟
۵ برای اجرای برنامه مشار کت چه منابعی و مراجعی لازم است و یا در دسترس می‌باشد؟
فقرء سطح سوادء ارزش‌ها و باورهای فرهنگی و محلیء زبان و گویش مردم محلی, ساختارهای قانونی موجود و چگونگی
اعتمادسازی گروههای مشارکت کننده از مهم‌ترین مسایلی است که در تنظیم برنامه‌های مشارکت عمومی بایستی در نظر گرفته
شوند. همچنین لازم است با توجه به موضوعات فوق از بین روشهای متعددی که برای مشارکت عمومی مطرح است یک روش
انتخاب و به‌کار گرفته شود. درجدول شماره «۱-۳» روشهای متعدد مشارکت عمومی با در نظر گرفتن سطح مشارکت و اهدافی که
هریک از روش‌ها برآورد می‌کنند ارایه گردیده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
و
لرح‌های سرمایه گذداری
بازدیدهای برنامه‌ریزی شده از محل
بروشورهای اطلاع‌رسانی
مدل‌سازی نمایشی پروژه (ماکت)
پاسخ به سوالات و درخواست‌های عموم
انتشار نظرات جالب
کارگاههای آموزشی
تکلیف وظایف
به کارگیری و ایجاد اشتغال برای جوامع محلی
وکیل یا نماینده جوامع علاقه‌مند
تعیین وکیل یا نماینده قانونی
بازنگری عمومی ارزیابی اجمالی اسناد تصمیم‌گیری
۹۷
-------- صفحهٔ بعد --------
بزن0ااییییب سیم ی کت کت منیا را سس یسب رتست ایس ات
برای آن‌که یک برنامه مشارکت عمومی با موفقیت همراه باشد لازم است که اطلاعات به‌صورت صحیح تهیه گردند و برای
بازنگری و پاسخ‌گویی به نظرات زمان کافی لحاظ شود همچنین بایستی فرصت‌ها و آبزار مشارکت افراد ذیربط به‌طور مقتضی فراهم
گردد. از سوی‌دیگر بایستی به مسایل و نگرانی‌های شخصی پاسخ داده شود و نتایج عمومی ارزیابی به اطلاع مردم رسانیده شود و
نظرات آنها مجدداً کسب گردد. امکان ایجاد فرصت‌های حقوقی در زمان‌های مناسب برای طرح دعوی از سوی افراد ذیربط یکی
دیگر از اصول موفقیت مشارکت عمومی است که لازم است در این خصوص مکان (دادگاه) و زمان آرایه درخواست و شکایات افراد
از آنجایی که یک پروژه ممکن است برای برخی از گروههای ذیربط سود و برای برخی دیگر زمان به‌همراه داشته باشد بدیهی
است کشمکش‌هایی در مشارکت رخنمون داشته باشد که برای کم‌رنگ کردن آن می‌توان راههای زیر را پیش گرفت.
* درگیر کردن تمامی افراد ذیربط؛
* برقراری راههای ارتباطی؛
توضیح اهداف و مقاصد پروژه؛
* توجه کافی به نگرانی‌ها و تمایلات فردی عامه افرادی که تحت تاثیر قرار می‌گیرند؛
برخورد منصفانه و بی‌طرفانه با افراد؛
* انعطاف‌پدیری و هم‌سویی با افراد؛
۹ کاهش اثرات یا جبران خسارات و آسیب‌ها؛
۳-۳- راهنمای تهیه گزارش تشریح پروژه
گزارش تشریح پروژه بایستی در برگیرنده همه اطلاعاتی که ممکن است مورد استفاده گروه ارزیابی قرار گیرد باشد. این اطلاعات
عمدتاً توسط سرمایه‌گذار تهیه می‌گردند ولی لازم است در ابتدای فرآیند ارزیابی نیز ارایه گردند تا فرصت مناسب‌تری برای تصمیمات
بعدی فراهم نمایند.
این گزارش بایستی در برگیرنده اطلاعات زیر باشد:
۱ نام شرکت
۲ نام کارفرما
۳ نام پروژه
۴ نام و آدرس مجری پروژه
۵. هدف از اجرای پروژه و لزوم انجام آن
۶ نوع و ویژگیهای عمومی پروژه
۷ فازهای اجرایی و پروژه و زمان‌بندی آنها (آماده‌سازی» ساخت و سازو ...)
۸ فعالیتهای پروژه (خط تولید و فعالیتهای جانبی)
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۹۹
٩ نوع و میزان منابع و مواد اولیه مصرفی و محل تامین آن» ظرفیت تولید و نوع میزان محصولات اصلی و جانبی
۰محل پیشنهادی برای اجرای پروژه» گزینه‌های مکان‌یابی و دلایل انتخاب مکان یا مکان‌های پیشنهادی
۱نیازهای زیربنایی (راه» خدمات عمومی» مسکن و ...) و امکانات موجود
۲.برآورد نیروی انسانی مورد نیاز
۳ فهرست پی‌آمدهای مثبت و منفی اجرای طرح
۴ فهرست انواع آلاینده‌ها و پسماندهای مهم (آلاینده‌های هواء فاضلاب‌های صنعتی و بهداشتی» زایدات و ضایعات و زباله» سرو
2-۳- راهنمای تهیه گزارش ارزیابی اجمالی پیامدهای زیست‌محیطی
جهت جامعیت بیشتر گزارش و سرعت بخشیدن به فرآیند بازنگری آن» رعایت موارد زیر توصیه می‌شود:
۱ در هر گزارش ارزیابی اجمالی باید اطلاعات اصلی روی نخستین صفحه و قبل از چکید غیرفنی آرایه شود. این اطلاعات
شامل نام و موضوع طرحء نام مجری (کارفرما یا سرمایه‌گذار طرح نام سازمان یا وزارتخانه مسوول نام و مشخصات نماینده
مجری طرح جهت حفظ ارتباطء نام مشاور و تهیه‌کنندگان گزارش» نوع گزارش و نتایج تهیه آن می‌باشد.)
۲ استفاده از نقشه, عکس, نمودار و جدول برای نمایش آمار و اطلاعات و بیان نتایج شیوه‌ای بسیار موثر برای آشنایی با پروژه و
درک مطالب توسط بررسی‌کنندگان و تصمیم‌گیرندگان است.
۳ مطالب گزارش باید ساده» روشن و صریح باشد. استفاده از مفاهیم مبهم» عبارات سنگین و تجزیه و تحلیل‌های پیچیده در
گزارش کار بررسی را مشکل می‌سازد.
۴ از ارایه اطلاعات بسیار تخصصی باید پرهیز شود. این گونه آمار و اطلاعات در صورت نیاز می‌توانند همراه با مرجع آنها در
پیوست‌ها آورده شوند.
۵. گزارش باید علمی» منطقی و عاری از اعمال نظر باشد تا مطالعه کنندگان فرصت تجزیه و تحلیل مستقل و بدون سوگیری
۶ ترتیب بخش‌ها و فصول گزارش بایستی مطابق با موارد مندرج در راهنمای تهیه گزارش ارزیابی اجمالی باشد.
۷ _جهت تکمیل اطلاعات و اطمینان از صحت و دقت آنها باید امکانی فراهم شود که در صورت لزوم از محل اجرای پروژه»
گزینه‌های مکانی و منطقه‌ای مورد بررسی و بازدید قرار گیرد.
۸ ارایه اطلاعات واقعی و دقیق» بررسی آثار حقیقی و نتیجه‌گیری منطقی توسط تهیه کننده گزارش ضمن ایجاد اعتقاد متقابل
کار اظهار نظر را آسان‌تر و مطمئن‌تر ساخته و از اتلاف زمان و انرژی جهت کنترل اطلاعات پیشگیری می‌نماید.
.٩ پیش از آغاز ارزیابی اجمالی بهتر است کلیه قوانین» مقررات» آیین‌نامه‌هاء ضوابط معیارها و استانداردهای زیست‌محیطی
مرتبط با طرح پیشنهادی گردآوری و وضعیت طرح نسبت به آنها بررسی شود.
۰ خلاصه غیرفنی در گزارش اجمالی باید بتواند به پرسش‌های زیر پاسخ گوید.
- نوع طرح و هدف از اجرای آن چیست؟
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۰ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
- نیازها و ضرورت‌های اجرای طرح کدامند؟
- طرح پیشنهادی چه فرایندها و عملیاتی دارند؟
- طرح در کجا اجرا می‌شود؟
- طرح شامل چه مراحلی است؟ هریک چه وقت آغاز می‌شود و چه مدت به طول می‌انجامد؟
- وضعیت عمومی محیطزیست منطقه و حساسیت‌های آن چگونه است؟
- اهم جنبه‌های زیست‌محیطی طرح کدامند؟
- چه عواملی تحت تاثیر اجرای طرح قرار می‌گیرند؟
- چه اقداماتی برای کاهش آثار نامطلوب طرح صورت می‌گیرد؟
گزارش ارزیابی اجمالی توسط نهاد مسوول (سازمان حفاظت محیطزیست) بررسی و توسط این نهاد مشخص میگردد که
ارزیابی جامع‌تر بایستی صورت پذیرد یا نیازی بدان نیست.
گزارش ارزیابی اجمالی طرح در برگیرنده موارد زیر می‌باشد.
شامل نوع و ویژگیهای پروژه» گزینه‌های موجود. خلاصه‌ای از وضعیت موجود محیطزیست. آثار مهم طرح بر محیطزیست و
برنامه‌های پیشگیری» کاهش و کنترل آثار نامطلوب و نتیجه گیری از ارزیابی زیست‌محیطی.
۱-۲ عنوان طرح
۲-۲ اهداف, نیازها و ضرورت‌های طرح
۳-۲- جایگاه طرح در برنامه‌ها و سیاستهای کلی کشور
۳-۲ قوانین» مقررات و استانداردهای زیست‌محیطی مرتبط با طرح
۵-۲ موفعیت مکان پیشنهادی طرح ۱
۶-۲- گزینه‌های مکانی و فنی طرح
۷-۲- فازبندی کلی طرح (آماده‌سازی» ساخت و سازء اجرا و بهره‌برداری و ...) و برنامه‌های توسعه آتی
۹-۲- تاسیسات جانبی و پروژه‌های پی‌آیند (احداث راه» اماکن و خدمات عمومی)
۱۰-۲ ویژگیهای طرح در هر یک از گزینه‌ها و فازهای طرح شامل:
۲-۱۰۲ تخمین کلی سرمایهگذاری ریالی و ارزی
۳-۱۰۲ برآورد نوع و میزان مواد اولیه. محل تامین و نحوه انتقال آنها
" مسعود منوری / راهنمای ارزیابی اثرات زیستحیطی کارخانجات سیمان[معاونت محیطزیست انسانی ] سازمان حفاظت محیطزیست, برنامه عمران
ملل‌متحد تهرانانتشارات کتاب فرزانه, ۱۳۸۳.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۰۱
۴-۱۰۲ برآورد نوع و میزان منابع (أب» انرژی» سوخت و ...) و موارد مصرفء, محل تامین و نحوه انتقال آنها
۵-۱۰-۲- برآورد نیروی انسان و محل تامین
۶-۱۰-۲- برآورد نوع و میزان محصولات اصلی و جانبی
۳- مرحله آماده‌سازی و اقدامات زیربنایی که منجر به تغییر و تخریب محیطزیست می‌شود به‌صورت فهرستی از خاک‌برداری,
برداشت پوشش گیاهی, احداث استخر باطله, تغییر زهکشی و حفاری و انفجارء تغییر در مسیر آبهای سطحی, محل تامین منابع
قرضه, احداث جاده و تاسیسات عمومی و خدماتی و ...
۴- آلاینده‌ها و پسماندهای مهم تولید شده طی فرآیندها و عملیات در هر یک از گزینه‌ها و فازهای طرح شامل: آلاینده‌های هو
فاضلاب‌های بهداشتی و صنعتی, زایدات و ضایعات و زباله» سر و صداء ارتعاشات» پرتوها و ...
۵- مضرات. سوانح و عدم ایمنی مرتبط با طرح در هر یک از گزینه‌ها و فازهای پیشنهادی شامل احتمال انفجار»ء نشت پی‌آمدهای
وقوع بلایای طبیعی و موارد غیر منتظره
۶ تشریح وضعیت موجود محیطزیست منطقه در زمینه‌های زیرء بیش از اجرای طرح برای هر یک از گزینه‌ها پیشنهادی (همراه با
نقشه‌های و ترجیحاً به‌صورت جداول و نمودارها)
۱-۶ تعریف محدوده مطالعاتی و نمایش روی نقشه
۲-۶- محیط فیزیکی
۲-۲-۶ زمین‌شناسی (توپوگرافی, زلزله‌خیزی» لغزش و جابجایی» تکتونیک و ...)
۳-۲-۶ منابع آب (موقعیت. کیفیت و کمیت آبهای سطحی و زیرزمینی» وضعیت زهکشی منطقه و رژیم‌های سیلابی و کم‌آبی)
۴-۲-۶ هوا و اقلیم (گل‌باد نزولات. دما و تبخیر در دوره زمانی ۱۰-۵ ساله) آلودگی‌ها و منابع مهم آنها
۵-۲-۶- صدا و ارتعاش (سطح صدا)» آلودگی‌های صوتی و منابع مهم
۳-۶- محیططبیعی (زیستگاه‌های آبی و خشکی با ذکر لیست جوامع گیاهی و جانوری و گونه‌های نادر و با ارزش, مناطق چهارگانه
۴-۶- محیط اجتماعی» اقتصادی و فرهنگی (جمعیت و ویژگیها و تحولات آن» مسکن» آموزش» بهداشت اعتقادات فرهنگی و
مذهبیء میراث فرهنگی
۵-۶- طرح های توسعه و کاربری های زمین (طرحهای توسعه کشاورزی» صنعتی و خدماتی در منطقه اراضی منطقه و طرح آمایش
سرزمین)
۷- پیش‌بینی آثار مثبت و منفی طرح برای هر یک از گزینه‌ها و فازهای پیشنهادی
۱-۷- اثر بر محیط فیزیکی (خاک, ویژگیهای زمین‌شناسی, آب و هوا و اقلیم)
۲-۷- اثر بر محیط طبیعی (جوامع گیاهی و جانوری آبی و خشکی)
۳-۷- اثر برمحیط اجتماعی» اقتصادی و فرهنگی (جمعیت» اشتغال» مسکن,» آموزش و بهداشت. اعتقادات فرهنگی و مذهبی»
میراث‌های فرهنگی و ...)
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۲ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
۴-۷ اثر بر دیگر طرحهای توسعه و کاربری‌های اراضی در منطقه
۸- شیوه‌های پیشگیری» کاهش و کنترل برای هر یک از آثار منفی زیست‌محیطی مرتبط با فعالیتهای طرح
۲-۸ ارایه برنامه کلی مدیریت زیست‌محیطی برای اندازه‌گیری و پایش آثار زیست‌محیطی و بازرسی و نظارت برحسب انجام
اقدامات پیشنهادی کنترل و کاهش
-٩ منابع و مراجع مورد استفاده در تهیه گزارش ارزیابی اجمالی, ادارات» سازمان‌هاء اشخاص حقیقی و حقوقی
۰ نام مشخصات. مسوولیت و تجربیات ارزیابی هر یک از مشاورین و تهیه‌کنندگان گزارش ارزیابی اجمالی
۵-۳- راهنمای مر حله تعیین محدوده
به‌طور معمول تعیین محدوده پس از مرحله غربالگری صورت می‌گیرد ولی عموماً این مرحله با سایر مراحل همپوشانی دارد. در
این مرحله برای تعیین مباحثی که بایستی در فرآیند ۸آ:] مدنظر قرار گیرند لازم است که پی‌آمدهای پروژه» میزان اهمیت و شدت
آنها به‌صورت مقدماتی شناسایی و تحلیل گردد. اگرچه این موضوع در مراحل بعدی (مرحله شناسایی و تحلیل اثرات) مجدداً به
تفصیل صورت می‌پذیرد. هدف از انجام این مرحله از مطالعات ارزیابی اطمینان از لحاظ نمودن همه مباحث مهم و پرهیز از
بررسیهای بی‌مورد می‌باشد برای آن که روند تعیین محدوده به‌خوبی هدایت شود بایستی نکات زیر مدنظر قرار گیرند:
فرآیند تعیین محدوده بایستی برای هر پروژه یا پیشنهاد به‌طور اختصاصی طراحی گردد.
* فرآیند تعیین محدوده بایستی در مراحل آغازین مطالعات پس از تکمیل اطلاعات انجام شود.
9 بایستی براساس آنچه که مورد انتظار است بسته‌های اطلاعاتی آماده و تکمیل گردند.
در مرحله تعیین محدوده لازم است نحوه مشارکت و میزان مشارکت مردم و دیربطان در تصمیم‌سازی تعیین گردد.
* رویکردهای اتخاذ شده برای تعیین محدوده بایستی اجرایی و انعطاف‌پذیر باشند.
* بایستی نتایج این مرحله برای به‌کارگیری در دیگر مراحل ارزیابی مستندسازی شوند.
مباحتی که در مرحله تعیین محدوده مشخص می‌گردند بایستی پاسخ‌گوی نگرانی‌ها و مباحثی که مدنظر دیربطان است باشد.
براساس یک فرآیند تعیین محدوده به‌طور جامع بایستی در برگیرنده ساختار و عملکردی باشد که بتواند محدوده جوامع و مباحث
تفکیک نماید و با ارایه یک ساختار طبقه‌بندی شده اثراتی را که باید مورد بررسی قرار گیرند نشان دهد.
مراحل فرآیند تعیین محدوده به‌شرح زیر است :
۱ تهیه دورنمای کلی از طرح پیشنهادی و اثرات آن.
۲ تدقیق دورنمای تهیه شده با استفاده از مشورت‌های غیررسمی.
۳ انتشار دورنمای کلی تهیه شده به‌منظور دریافت نظرات.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۰۳
۴ جمع‌آوری و طبقه‌بندی نگرانی‌ها.
۵ ارزیابی نگرانی‌ها و نظراتی که مطرح است.
۶ سازماندهی نگرانی‌ها و دسته‌بندی آنها.
۷ اصلاح دورنمای تهیه شده با استفاده از اطلاعات فوق.
فرآیند تعیین محدوده بایستی به‌نحوی صورت گیرد که در تمام مراحل کار بتوان به آن استناد نمود. از این‌رو لازم است که
گروههای ذیربط با پروژه شامل مقامات مسوولء مراجع ذی‌صلاح و مجریان ارزیابی» متخصصان و دانشگاهیان در این فرآیند شرکت
داشته باشند. چرا که مباحث مطرح شده و محدوده‌های مکانی تعریف شده در این مرحله لازم است با دقت زیاد تدقیق و تعریف
گردند.
1-۳- راهنمای تشریح وضع موجود محیطزیست
ریز فعالیتهای یک پروژه میتواند آثرات زیست‌محیطی بالقوه متفاوتی داشته باشند. در این قسمت بخشهای عمده محیطزیست
که می‌توانند از ریز فعالیتهای پروژه متاثر شوند مانند بخش فیزیکوشیمیایی» بخش بیولوژیکی» بخش انسانی تعریف شده‌اند.
اثرات زیست‌محیطی دکر شده که برای هر یک از اجزا زیست‌محیطی نام‌برده شده‌اند فقط میتواند به‌عنوان راهنما استفاده شود.
محیطزیست فیزیکوشیمیایی» بی‌جان است و شامل آن ویژگیهای زیست‌محیطی است که کم و بیش در سطح زمین هستند. این
ویژگیها زمین» آب» اتمسفر و صدا می‌باشند.
الف- زمین
۱- شکل زمین
خصوصیات فیزیکی بی‌همتا یا مهمی‌اند که اهمیت ویژه‌ای از نظر تفرجگاهی, آموزش یا علمی دارند و در منطقه اجرای پروژه
واقع شده‌اند. این پدیده‌ها ممکن است در سطح محلی یا در منطقه‌ای وسیع‌تر اهمیت داشته باشند. مانندء رخنمون‌های سنگی؛
تپه‌های شنی» دره رودخانه‌هاء سواحل و کولاب‌ها. این پدیده‌ها می‌توانند اقلیم محل را نیز تحت تاثیر قرار دهند.
۳- پروفیل خاک
پروفیل خاک به ماهیت فیزیکی و شیمیایی خاک و اقلیم چیره منطقه بستگی داردء بنابراین از جهت فعالیتهای مهندسی و
کشاورزی روی توان و قابلیت زمین اثر مستقیم دارد. فرسایش فرآیند اساسی است که میتواند پروفیل خاک را تغییر دهد و روی
استفاده فعلی یا بالقوه زمین اثر مستقیم بگذارد. اثر غیرمستقیم آن (به سبب رسوب‌گذاری) روی تغییر کیفیت آب. ماهی‌گیری و
ا ۰ ۰ ۰ ۰ س سس ۰ ۰۰ ۰ ۰ ۰ ۰
راهنمای ارزیابی پیامدهای توسعه بر محیط زیست. دستورالعمل‌های ارزیابی طرحهای توسعه بخشی, انرژی وضعیت (کتاب مرجع بانک جهانی)؛
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
۳- ترکیب خاک
ترکیبات معدنی و شیمیایی خاک قابلیت کشاورزی و مهندسی آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. تغییرات در ترکیب خاک میتواند با
کاهش برخی مواد (مانند شستشوی آاسید یا باز از خاک) یا افزایش مواد (مانند تثبیت نیتروژن و تبادل یونی) همراه باشد.
دو نوع شیب قابل تشخیص است. شیب‌هایی که تحت عملیات مهندسی قرار می‌گیرند براثر افزایش فشاری که برآن وارد می‌شود
یا از دست دادن اصطکاک داخلی آنها (به‌علت وجود آب) احتمال ریزش آنها می‌رود. شیب‌های سنگی ماهیتاً با ثبات هستند ولی
اثرات فیزیکی و تا حدی هوازدگی شیمیایی میتواند آنها را بی‌ثبات کند. لرزش» عملکرد آبء ریشه‌کن کردن و از بین بردن پوشش
گیاهی معمول‌ترین علت ریزش چنین شیب‌هایی هستند. اثرات زیست‌محیطی عدم ثبات شیبها شیبه اثرات فرسایش می‌باشد (به
پروفیل خاک رجوع کنید) ولی در مورد شیبها اثرات در مقیاس بزرگتری عمل می‌کنند.
۵- لرزش
تنش» لرزش (براثر انفجار) و عملیات تزریق به چاه عمیق میتواند برروی تعادل تنش کشش سطوح شکست اثر بگذارد. تجدید یا
افزایش یک فعالیت میتواند در مناطقی بسیار دورتر از محل استقرار پروژه اثرات زیست‌محیطی در برداشته باشد.
-٩ فرونشینی و فشردگی
فرونشینی و فشردگی به‌طور طبیعی روی می‌دهد ولی معمولاً به‌صورت بسیار تدریجی می‌باشد و پروسه‌ای نامحسوس است. این
پروسه میتواند با حفاری در زیرزمین» لرزش یا فشار زیاد تسریع شود. اثر عمده آن برروی قابلیت زمین در زهکشی و چگونگی
آبهای زیرزمینی است. مناظر نیز ممکن است تحت‌تاثیر قرار بگیرند.
۷- دشت‌های سیلابی/ مرداب ها
دشت‌های سیلابی و مرداب‌ها بخش مهمی از مدل زهکشی هستند. زیرا قادرند در سیستم زهکشی حداکثر (پیک) جریان آب را
در خود جای دهند. دستکاری دشت‌های سیلابی طبیعی یا مرداب‌ها در دوره اوج جریان‌های آبی میتواند باعث سیلاب یا
رسوب‌گذاری در مناطق دیگر شود. عملیات مهندسی سیستم زهکشی میتواند سبب افزایش یا کاهش زمینهای کشاورزی و
همین‌طور تخریب زیستگاه‌های ماهی» حیات‌وحش و پرندگان شود.
۸- کاربری زمین
استفاده کنونی از زمین» در عین‌حال سازگاری آن با کاربری موجود اراضی مجاور (بدون در نظر گرفتن ملاحظات مربوط به
قابلیت‌های آنها) بخشهای مهم محیطزیست را تشکیل می‌دهند. مکان گزینی دقیق عامل اساسی در کنترل استفاده از زمین
می‌باشدء ولی بسیاری از اقدامات اصلاحی دیگر نیز میتواند وجود داشته باشد.
-٩ منابع معدنی و فعالیتهای مهندسی ذیربط
وجود منابع معدنی و مهندسی برای دولت فدرال و ایالتی اهمیت استراتژیک مهمی دارند, از دست دادن چنین منابعی چه از طریق
استفاده نامناسب چه به‌واسطه توسعه ناسازگارء میتواند باعث بروز پیامدهای اجتماعی و اقتصادی بلندمدت در جامعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۰۵
۰- مناطق ضربه گیر
مناطق ضربه‌گیر فضاهایی هستند که به‌طور طبیعی از محیطزیست در مقابل تخریب ناشی از عوامل خارجی حمایت می‌کنند. این
مناطق بیشتر پوشیده از گیاه هستند و برحسب نیاز می‌توانند به‌عنوان بادشکن» عوامل کنترل فرسایش, عوامل رسوب‌گیر, پناهگاه
حیات‌وحش,» عایق صدا و عامل استتار مورد استفاده قرار بگیرند.
ب- آب‌سطحی
۱- خط ساحلی
مرز حاشیه‌ای زمین و آب‌سطحی (که شامل خطساحلی و کناره رودخانه است) اهمیت ویژه اقتصادی» اکولوژیکی» زیباشناختی و
تفرجی دارد. توسعه پروژه‌ها در نزدیکی خط ساحلی میتواند این موارد را تحت تاثیر قرار دهد. به‌علاوه هر تغییر در خط ساحلی
میتواند تعادل زمین/ آب را از بین ببرد و باعث فرسایش ساحل, هموار شدن یا پایین رفتن آن و به‌طریق اولی سایر اثرات
۲- بستر به‌عنوان سطح مشسترک
بستر رودخانه؛ بستر دریاچه و کف دریا همگی سیستم‌های در حال تعادلی هستند. آنها زیستگاه موجودات هستند. رژیم جریان
آب را تعیین می‌کننده کیفیت آب را تحت تاثیر قرار می‌دهند و می‌توانند منبع طیف گسترده‌ای از مواد معدنی باشند. از بین بردن این
تعادل میتواند سبب فرسایش خطساحلی در فاصله‌ای دورتر از محل دست‌خوردگی و همین‌طور سبب از بین‌رفتن شفافیت آب و از
۳- تغییر جریان
یک سیستم رودخانه با سیستم کشندی (جزر و مدی) به مدت طولانی تحت جریان‌های تغییر آب قرار می‌گیرد تا ویژگیهای
خود را پیدا کند. تنظیم جریان آب میتواند قابلیت حمل و کیفیت آب را تحت تاثیر قرار دهد و اثر مستقیمی براقتصاد و ویژگیهای
5- کیفیت آب
کیفیت آب برای اهداف اقتصادی, اکولوژیکی» زیباشناختی و تفرجی اهمیت دارد. تغییر در کیفیت آب میتواند هزینه تصفیه آب را
تحت تاثیر قرار دهد و حتی برخی استفاده‌های موجود از آب را مختل کند. این تغییرات می‌توانند شیمیایی» بیولوژیکی یا فیزیکی
(حرارت و غیره) باشند.
۵- نوع زهکشی
هر تغییر در نوع زهکشی میتواند در قابلیت زمین» تغذیه آبهای زیرزمینی و شرایط زیستگاهی تالاب اختلال به‌وجود آورد.
-٩ تعادل آب
تعادل بین بارش» هرزاب. میزان نفوذ و تعریق و تبخیر با توسعه پروژه مختل می‌شود. اثرات اقتصادی, اجتماعی و اکولوژیکی در
پروژه‌های عمده مهندسی آب بسیار وسیع می‌باشد.
۷- سیلاب
به «دشت‌های سیلابی» مراجعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۹ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایهگذاری
۸- استفاده موجود
استفاده از راههای آبی سطحی در پروژه‌های جدید میتواند استفاده فعلی را مختل نماید. مثلاً آبی که حمل و نقل در آن انجام
می‌شود به‌سبب کاهش شفافیت, ساختمان‌های سد مانند یا تغییر کیفیت آب نمی‌تواند به‌عنوان منبع تامین آب نیز مورد استفاده قرار
ج- آب زیرزمینی
۱- سطح ایستابی آب
بالا آمدن سطح ایستابی آب در قابلیت زمین برای کشاورزی و مهندسی عامل تعیین کننده‌ای است. سطح ایستابی آب ماهیت
زیرزمینی یا افزایش خروج آب از این سیستم باشد.
۲- رژیم جریان آب
رژیم آب زیرزمینی» جهت و میزان جریان آب» میتواند با طر های مهندسی آبهای سطحی و زیرزمینی به‌ویژه فعالیتهای
مربوط به‌زهکشی, برداشت آبء قابلیت نفوذپذیری پوشش سنگ احاطه کننده سفره‌های آبی تغییر نماید. این‌گونه تغییرات می‌توانند بر
دیگر کاربری‌های منبع آب زیرزمینی پیامد داشته باشند.
۳- کیفیت آب
به توضیحات کیفیت آب در بخش آبهای سطحی مراجعه کنید.
- تغذیه آبهای زیرزمینی
جمع‌شدن آب‌ها در یک‌جا (آب‌بندان) فشردگی, مسدود شدن خلل و فرج سطح زمین» از بین رفتن پوشش یا تجدید پوشش
می‌توانند سیستم تغذیه آب زیرزمینی را تغییر دهند. اثر چنین اعمالی میتواند در سیستم آبهای زیرزمینی در هر محلی بروز کند.
تغذیه آبهای زیرزمینی باید با عوامل دیگری مانند سطح ایستابی آب» رژیم جریان آب و کیفیت آب مطالعه شود.
۵- ویژگیهای سفره‌آب
ویژگیهای سفره‌آب که به‌عنوان آبدهی قابل اطمینان سفره‌آب نیز شناخته شده است شامل تمام پارامترهای فیزیکی است که
یک‌سفره آب را برای مصرف انسان مناسب می‌سازد (مانند تخلخل, قابلیت انتقال و ضریب ذخیره‌سازی). پمپ بیش از حد یا تزریق
هرز آب میتواند باعث پایین افتادن آبدهی قابل اطمینان سفره‌آب شود.
-٩ استفاده موجود
استفاده فعلی از سیستم آب زیرزمینی میتواند شامل مصرف در صنایع و کشاورزی پیشرفته محلی یا رفع نیازهای اکولوژیکی و
د- اتمسفر
۱- کیفیت هوا
فعالیتهای عمده مورد نظر شامل سوزاندن زباله‌هاء دفع غبار» دود و دفع ناخالصی‌های شیمیایی مانند فلزات سنگینء اسیدها و
دیگر گازهای سمی به هوا می‌باشد. کیفیت هوا اثرات مهمی برروی سلامتی و ارزش‌های زیباشناختی ( از نظر دید و بویایی)» استفاده
از سرزمین‌های مجاورء تغییرات حرارتی و تغییرات رطوبت دارد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذداری ۱۷
۲- جریان هوا
بزرگراه‌هاء ساختمان‌های بلند و بیشتر کارهای زمینی (مانند ترازبند) می‌توانند سیستم بادهای محلی را در بعضی مناطق تغییر
دهند. آتش‌برها در جنگل می‌توانند مفری همانند تونل برای هدایت باد به‌وجود آورند. به‌علاوه مناطق سنگ‌فرش شده یا محیطهای
آبی نیز قادرند جریان بالا رونده‌ای را ایجاد کنند.
۳- تغییرات اقلیمی
دفع زیاد حرارت در سطح زمین میتواند بادهای فرورو یا کاتاباتیک ایجاد کند و منجر به شرایطی شود که وارونگی حرارتی
به‌وجود آید. لایه‌های وارونگی می‌توانند سبب تمرکز ناخالصی‌ها در آتمسفر و در نزدیکی سطح زمین شوند. برخی مناطق به وارونگی
حرارتی» بیشتر حساس هستند. ویژگی توپوگرافی منطقه و سیستم باد محلی از عوامل مهم و تعیین کننده در بروز این پدیده هستند.
ایجاد ابر (اگر موفقیت آمیز باشد) میتواند احتمال آن را در همان منطقه کاهش دهد.
2- قابلیت دید
دید از اهمیت اقتصادی و زیباشناختی برخوردار است و رابطه تنگاتنگی با کیفیت هوا دارد. دیدکم به‌علت خروج مواد گازی, بخارء
دود و غبار به هوا میتواند پیامدهای عمده‌ای در کیفیت زندگی در جامعه داشته باشد.
۸ - صدا|
۱- شدت
شدت صدا اثر مستقیمی روی جوامع انسانی و زیستی دارد. شدت صدا تعیین کننده مسافتی است که صدا از آن فاصله قابل
شنیدن است. قابلیت پذیرش یک صدای جدید (به‌عبارت دیگر پیامد به‌وجود آمده) بستگی به‌میزان صدای موجود دارد.
۲- مدت
مدت ادامه صدا در پیامدهایی که از صدا ایجاد می‌کند.ء عامل تعیین کننده‌ای است. صدا هنگام ساعات خوابء اثر عمده‌ای
برجامعه انسانی دارد و در فصل جفت‌گیری, حیات‌وحش را تحت تاثیر قرار می‌دهد. صدا در پریودهای کوتاه اثرات کمتری نسبت به
صدای دایمی دارد.
۳- تناوب
تعداد تکرار صدا عاملی است که اثر زیست‌محیطی صدا را کنترل می‌کند. حد تحمل تکرار و تناوب صدا در بین جوامع مختلف
* بیولوزیکی
بخش بیولوژیکی محیطزیست شامل زندگی زیست‌مندان (غیر از انسان) یعنی زندگی حیوانات و گیاهان» پراکنش و تراکم
گونه‌های مختلف. جوامع و زیستگاه‌ها است. گونه‌هایی که یک جامعه را تشکیل می‌دهند غالباً به یکدیگر وابسته‌اند. بنابراین
اثرمستقیم زیست‌محیطی بریک گونه اثرات غیرمستقیم بردیگری می‌گذارد. این وابستگی در مرحله اول از طریق زنجیره‌های غذایی
عمل می‌کنند. ولی میتواند از راه فراهم کردن زیستگاه توسط گونه‌ای برای گونه‌ای دیگر نیز اعمال شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۸ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
الف- گونه‌ها و جمعیت‌ها
۱- گیاهان خشکی
گیاهان خشکی باید با وسیع‌ترین معنی خود در نظر گرفته شوند و شامل محصولات کشاورزی» مراتع و همین‌طور ورود.ء ازدیاد یا
کنترل علف‌های مضر یا گونه‌های بومی می‌باشد.
۲- حیات‌وحش خشکی
گونه‌های حیات‌وحش به‌طور جداگانه فهرست شده‌اند تا تاکید بیشتری برخطری که (به‌علت مدیریت نادرست توسعه) حیوانات
بومی را تهدید می‌کند. بشود. پستانداران» پرندگان» خزندگان» دوزیستان و بی‌مهرگان در این گروه هستند. مسیرهای مهاجرت» مناطق
آشیانه‌سازی» زمینه‌های تغذیه‌ای و منابع آبی» حیات‌وحش را متمرکز می‌کند به‌طوری که آن مناطق به‌طور خاص به فعالیتهای
پروژه های توسعه حساس هستند.
۳- دیگر جانوران خشکی
مهره‌داران و بی‌مهرگان غیربومی نه فقط به‌خاطر خودشان بلکه به‌سبب احتمال وجود رابطه مستقیمی که با حیات‌وحش بومی از
طریق زنجیره غذایی دارند و همین‌طور با رابط‌های که ( به سبب نقش آنها در اقتصادء سلامتی و یا منبع غذایی انسان) با جوامع
انسانی پیدا می‌کنند اهمیت دارند. حیوانات محلی نیز باید در این گروه گنجانده شوند. وابستگی انسان به‌این گونه حیوانات فراتر از
زنجیره غذایی می‌رود و شامل مسایل اقتصادی و همیاری است. حشرات و حلزون‌ها به‌ویژه به‌سبب این که حامل بیماری‌های انگلی
هستند که جامعه انسانی را متاثر می‌کند از اهمیت زیادی برخوردارند.
۶- گیاهان آبی/ دریایی
گیاهان آبی/ دریایی به‌علت این که زیستگاه مهمی را تشکیل می‌دهند. برای زندگی آبی/ دریایی غذا فراهم می‌کنند و نگهدار آب
شیرین و صید دریایی هستند از اهمیت به‌سزایی برخوردارند. جنگل‌های مانگرو مانند گونه‌های مختلف علف‌های دریایی و کلپ‌ها نیز
حایز اهمیت هستند. ازدیاد گونه‌های آب شیرین میتواند براستفاده اقتصادی از آبهای داخلی اثر بگذارد.
۵- ماهی
ماهی‌ها به‌سبب آن‌که منبع مهمی برای تامین پروتیین حیوانی مورد نیاز جمعیت انسان‌ها هستند جداگانه بررسی می‌شوند. علاوه
بر ماهی‌های آب شیرین و دریاء بی‌مهرگان (مانند میگو شاه‌میگوء خرچنگ و اسکویید) نیز باید در نظر گرفته شوند. گونه‌های موجود
در آبهای لب‌شور مصب از اهمیت ویژه‌ای در زنحیره غذایی انسان برخوردارند.
-٩ دیگر جانوران آبی/ دریایی
دیگر گونه‌هایی که اهمیت اقتصادی مستقیم ندارند» چگونگی بخشی از زنجیره غذایی را تعیین می‌کنند. هر پروژهای که پیامد
مهمی برجمعیت گونه ها دارد میتواند پیامد غیرمستقیم و عمده‌ای برگونه‌های مهم دریایی ( از نظر اقتصادی) داشته باشد.
ب- زیستگاه‌ها و جوامع
در بررسی اثرات زیست‌محیطی توسعه برزیستگاه‌ها و جوامع» خصوصیات ویژه خشکی» دریاء مصب و اکوسیستم‌های دریایی باید
جداگانه در نظر گرفته شوند. زندگی پرندگان باید در هر جز محیطزیست مطالعه شودء زیرا این حیوانات می‌توانند در هر چهار محیط
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۰۹
زیست دکر شده زندگی کنند. توجه ویژه‌ای باید به زندگی پرندگان در زیستگاه‌های تالابی داده شود. حفظ یک منطقه ضربه‌گیر بین
محل یک پروژه و مناطق حساس اکولوژیکی نزدیک آن بسیار مهم است.
۱- زیستگاه‌های خشکی (زمینی)
مرداب‌هاء تالاب‌هاء مناطق لانه‌سازی پرندگان, چراگاه‌هاء مناطق آبیاری و مسیرهای مهاجرت از موارد مورد توجه هستند.
۲- جوامع خشکی
جوامع گیاهی ویژه به‌خصوص آن‌هایی که در ارتفاعات هستند یا آن‌هایی که در محیطزیست تغییر یافته همچنان باقی مانده‌اند از
مورد قابل توجه هستند.
۳- زیستگاه‌های آبی» مصب و دریایی
مناطق تولید مثل و پرورش که معمولاً در نزدیکی خطساحل هستند مدنظر می‌باشند. در اینجا باز هم تالاب‌ها مهم هستند. زیان
وارده ممکن است ناشی از رسوباتی باشد که علت و منشا آن بسیار دورتر از محل تخریب است. آلاینده‌های شیمیایی, فیزیکی و
شنی برای تخم‌ریزی جانوران و احتمالاً از نظر منابع طرحهای مهندسی نیز مهم هستند. این ویژگی منحصر به فرد محیط زیست آب
شور/ مصب از آن جهت حایز اهمیت است که جنگل‌های مانگرو از زیستگاه‌های مهم مصب در مالزی هستند.
- جوامع آبی/ دریایی و مربوط به مصب
روابط موجود در زنجیره غذایی که شامل ماهیء بی‌مهرگان و گیاهان می‌باشد مهم هستند و باید شناخته و درک شوند. رسوبات و
آلودگی شیمیایی می‌توانند تعادل یا حیات یک جامعه را به‌شدت مختل نمایند. طرح پروژه باید با هدف دست‌نخورده ماندن جامعه و
حمایت از اجزا کلیدی جامعه مانند بی‌مهرگان باشد.
* انسانی
اثرات زیست‌محیطی برجوامع انسانی از اهمیت به‌سزایی برخوردارند.ء زیرا همیشه پیامدهای مستقیم دارند. بخش انسانی
محیطزیست به‌علت پیچیدگی و عدم ثبات عکس‌العمل‌های انسانی به‌سختی قابل پیش‌بینی یا جمع‌بندی هستند. در ارزیابی
پیامدهای زیست‌محیطی یک پروژه توسعه, اگر عکس‌العمل‌های انسان را به‌حساب نیاورند اساسی‌ترین ملاحظات در محیطزیست
انسانی که جامعه انسانی است نادیده گرفته شده است.
خطر و احتمال أسیب‌دیدگی انسان‌ها از موارد مهمی است که باید در نظر گرفته شود. بیشتر صنایع و پروژه‌های توسعه نطفه خطر
و احتمال بروز آن را در درون خود می‌پرورانند. آنچه که اینجا باید ارزیابی شود آن است که آیا سطح این خطر در حد قابل قبولی
است یا خیر. یکی از عواملی که در سطح پذیرش خطر موثر است آن است که آیا کسانی که در معرض خطر قرار دارند به اختیار خود
در این موقعیت قرار گرفته‌اند یا خیر (مانند کارکنان یک کارخانه مواد شیمیایی). عامل دیگر اقداماتی است که جمعیت در معرض
خطر در یک پروژه باید انجام دهند تا از خود محافظت نمایند. موضوع دیگری که باید ارزیابی شود آن است که صاحب پروژه چه
تمهیدات دیگری باید بیاندیشد تا خطری که مردم عادی را تهدید می‌کند به‌حداقل برسد.
مناطق حساس و حایز اهمیت در محیط طبیعی ایران در فصل دوم تشریح گردیده‌اند.
-------- صفحهٔ بعد --------
بش دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
۲- آسایش روانی
احساس آسایش رابطه نزدیکی با کیفیت محیطزیست فرد دارد. احساس یک تهدید چه واقعی یا خیالی میتواند پیامد روانی واقعی
برمردم داشته باشد.
۳- بیماری‌های انگلی
بیماری‌های انگلیء بیماری‌هایی مانند مالاریاء تب‌استخوانی و شیستوزمیازیس (بیلارزیوز) هستند که از ارگانیزم‌های انگلی به
وجود می‌آیند و از طریق یک ناقل مانند پشه و حلزون به افراد منتقل می‌شوند. کنترل یا ریشه‌کن کردن بیماری از طریق کنترل ناقل
بیماری انجام می‌شود. هر پروژه توسعه که زیستگاهی برای ناقل بیماری می‌شود یا به نوعی در ازدیاد آن کمک می‌نماید می‌کند
ابتلاء به بیماری را افزایش دهد.
۶- بیماری‌های واگیردار
بیماری‌های واگیردار میتواند در طول توسعه پروژه گسترش یابد. کارگران مهاجر یا خانواده‌هایشان می‌توانند بیماری‌های قابل
سرایت مانند تیفویید. وبا و بسیاری از بیماری‌های جنسی را ورد منطقه کنند. مردم بومی ممکن است در معرض بیماریی قرار بگیرند
که قبلاً برخوردی با آن نداشته‌اند و در مقابل آن بدن‌شان دفاع طبیعی ندارد.
۵- بیماری‌های فیزیولوزیکی
بسیاری از بیماری‌های فیزیولوژیکی به‌ویژه بیماری‌های سیستم گردش خون» تنفس و گوارش با شرایط زیست‌محیطی تحریک یا
تشدید می‌شوند. به‌نظر می‌آید رژیم غذایی نامناسب» فشار ذهنی, شیوه زندگی بی‌تحرک» کیفیت هواء آب و روند رفتارهای اجتماعی با
مسمومیت فلزات سنگین,» بیماری ناشی از اشعه و برخی آنواع سرطان در زمره این بیماری‌ها هستند.
ب- اجتماعی» اقتصادی
۱- اشتغال
ارزیابی نه تنها باید هر گونه تغییر در زمینه‌های اشتغال (در اثر انجام پروژه) را مورد توجه قرار دهد بلکه باید هر گونه تنوع در
زمینه اشتغال جدید را در طیف گسترده خود و این که آیا جمعیت موجود مهارت‌های لازم را برای انجام آنها دارند یا خیر مدنظر قرار
دهد. تشخیص تفاوت‌های موجود بین شغل‌های جدید ایحاد شده و انتقال زمینه‌های شغلی از یک صنعت به صنعت دیگر یا از یک
منطقه به منطقه دیگر بسیار مهم است.
۲- مسکن
در صورتی که به نیروی کار مهاجر زیادی برای اجرای یک پروژه نیاز باشد» وجود مسکن مناسب برای آنها را باید در نظر داشت.
مسکن تهیه شده باید سازگار با زمینه فرهنگی و اقتصادی اجتماعی کارگران باشد. پراکنش جغرافیایی واحدهای مسکونی در صورتی
۳- آموزش
نیروی کار مهاجر نیاز به وجود موسسات آموزشی را افزایش می‌دهد. افزایش دستاوردها در جامعه (در نتیجه توسعه) سطح تقاضا
نسبت به آموزش در سطوح بالاتر را ارتقا خواهد داد. جامعه‌ای با زمینه‌های اخلاقی, مذهبی و فرهنگی متفاوت احتیاجات خاصی در
سیستم آموزشی دارد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۱۱
2- تسهیلات
خدماتی مانند تامین آبء برق» گازء سیستم تصفیه فاضلاب (یا دیگر روشهای بهداشتی دفع مواد زاید)؛ جمع‌آوری زباله و دفع
آن. خدمات حمل و نقل عمومی, خدمات و امکانات پزشکی, خدمات و اجرای قوانین مربوط به حریق ممکن است در اثر اجرای یک
پروژه توسعه با محدودیت روبه‌رو شوند. این نوع خدمات عمومی برای رفع نیازهای هر جامعه‌ای متناسب با اندازه» ساختار و ترکیب
آنها باید رشد یابد.
۵- امکانات آسایش
توسعه پروژه گاهی دست‌آوردهای مثبت و جدیدی برای جامعه به ارمغان می‌آورد. این نوع دست‌آوردها همراه با افزایش جمعیت
(که مستقیماً به اجرای یک پروژه بستگی دارد) سطح تقاضا نسبت به امکانات آسایشی, اجتماعی» تفرجی, فرهنگی و مذهبی را
افزایش می‌دهد. در عین حال برای خدمات تجاری و زیرساخت‌های توسعه اقتصادی- اجتماعی (ناشی از اجرای یک پروژه) احساس
نیاز به تنوع بیشتری را در میان امکانات آسایشی به‌وجود می آورد. برای مثال- داشتن حق انتخاب بیشتر در شرکتهای بیمه با
بازی‌های ورزشی مختلف. برای تفرج» دسترسی به‌مناطق دست‌نخورده همان‌قدر مهم است که داشتن تسهیلات برای بازی‌های
نیازمند برنامه‌ریزی مانند فوتبال و بدمینتون.
۱- شکل‌زمین
تنوع شکل‌زمین در محیطزیست به رفع نیازهای انسان در رابطه با گوناگونی مناظر کمک کرده و سطح رضایت را افزایش
می‌دهد. ویژگیهای ظاهری زمین, دره‌ها » تنگه‌هاء خلیج‌هاء سواحل, دماغه‌هاء تختی‌های کوه‌هاء اشکال حاصل از انحلال سنگ‌های
آهکی, تراس‌ها و آبشارها همه کیفیت زیباشناختی دارند که از نظر جامعه با ارزش‌اند. این نوع اشکال زمین ممکن است اهمیت
فرهنگی یا علمی برای برخی مردم داشته باشند (از نظر چشم‌انداز و ترکیب).
۳- اقلیم
مجموعه زیستی,» پدیده‌های دست‌سازء مکان‌ها یا ساختارهای تاریخی و فرهنگی و دست‌نخوردگی رای گروهی از یک جامعه یا
برای تمام جامعه, پاره‌ای از اجزا و زیست‌محیطی از نظر زیباشناختی مهم هستند. از دست دادن چنین منابع زیست‌محیطی از کیفیت
زندگی در جامعه یا بخشی از آن که در رابطه با آن هستند می‌کاهد.
۳- کیفیت آب
عوامل مختلفی که کیفیت آب را کنترل می‌کنند (به‌ویژه شکل ظاهری آن را) از نظر زیباشناختی» اقتصادی» اکولوژیکی و
همین‌طور بهداشت عمومی حایز اهمیت هستند. با توجه به‌این که آب دایماً در معرض دید قرار دارد. پیامد زیباشناختی آبی که کیفیت
۶2- کیفیت هوا
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۱۳ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
۵- آرامش
رامش بخش بودن یک منطقه یک کیفیت مهم زیباشناختی است. زیرا کیفیتی است که مردم را به برخی مناطق شهری,
تفرجگاهی یا بخشهای دست‌نخورده می‌کشاند. این ویژگی مهم‌ترین جز بسیاری از مناطق فرهنگی و مذهبی است. هر نوع توسعه
که آرامش چنین مناطقی را از بین ببرد برای مردمی که از آنها استفاده می‌کنند پیامدهای عمده‌ای به‌وجود می‌آورد.
-٩ حس اجتماعی
حس اجتماعی, انعکاس وابستگی انسان نسبت به جامعه‌ای است که در آن زندگی می‌کند. این حس برآمده از درک شرایط
علایق و روح مشترک و همگانی است. حس اجتماعی میتواند از طریق شناخت جامعه با توجه به موقعیت» اخلاققی و فرهنگ خاص یا
آرای و نظریات سیاسی ویژه توانمند گردد.
۷- ساختار جامعه
رفاه جامعه به ثبات ساختار آن بستگی دارد. ساختار جامعه» ویژگیهای اقتصادی- اجتماعی, فرهنگی و مذهبی جامعه همراه با
سازمان‌های اجتماعی و سیستم حکومت آن را منعکس می‌کند. توسعه سریع فنی و اقتصاد میتواند براعتبار یا پذیرش ساختار یک
جامعه سنتی اثر بگذارد. در پاسخ به تغییرات اجتماعی در یک جامعه, ساختار موجود آن ممکن است برای جواب‌گویی به نیازهای
جدید تحول تدریجی یابد.
۸- چشم‌انداز/ منظر
چشم‌انداز تمام کیفیت قابل رویت سرزمین است. اثرات آن ناشی از کیفیت. ابعاد و پراکنش اجزا شکل‌زمین است. تغییرات هر یک
از این‌ها میتواند در ترکیب کیفی چشم‌انداز نقش داشته باشد و آن را بهبود دهد (مانند شکل و ترکیب زمین)
۷-۳- راهنمای انتخاب روشهای ارزیابی
در انتخاب روش ارزیابی پروژه‌ها عواملی نظیر ماهیت. کارکردء پیچیدگی پروژه» مدت زمان» بودجه. نیروی انسانی و کمیت و
کیفیت داده‌ها موثر هستند. یک روش به جامعیت. انعطاف پذیری,» نظام‌بندی» توان ساماندهی اطلاعات ساده‌سازی» کمی‌سازی؛
سادگی کاربرد. تجزیه و تحلیل, سنتز و توان پیش‌بینی و دستیابی به نتایج قانع کننده دارد. روشهای مذکور هریک در صورت
کاربرد در جای مناسب خود می‌توانند اهداف ارزیابی را برآورده سازند. بدیهی است هیچ یک از روش‌ها بی‌عیب و نقص نیستند و هر
یک دارای معایب و محاسنی هستند و هنر ارزیاب نیز با توجه به مجموعه عوامل موثر در ارزیابی» انتخاب موثرترین روش با توجه به
نوع» ابعاد توسعه»ء امکانات و مدت زمان ارزیابی است تا بتواند اهداف ارزیابی را برآورد سازد.
روشهای گوناگون در تحلیل اثرات و ارزیابی زیست‌محیطی اهداف مختلفی را مورد نظر قرار می‌دهند لیکن باید از محاسبات و هم
پوشانی کامل روش با پارامترهای محیطی متاثر و اثرات و پیامدهای فعالیتهای طرح اطمینان حاصل شود. یک ارزیاب معمولاً با
انبوهی از داده‌ها و آمار متنوع برای یه گزارش مواجه میگردد که انتخاب روش مناسب با رویکردی سیستماتیک تحلیل و
جمع‌بندی داده‌ها و توان‌مندی در شناخت و پیش‌بینی اثرات احتمالی طرح میتواند بسیار راهگشا باشد. انتخاب روشهای ارزیابی
زیست‌محیطی بستگی به پارامترهای ذیل دارد:
- نوع و اندازه و مقیاس پروژه
- تعدد گزینه‌های فنی و مکانی اجرا
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۳
- ماهیت پروژه و تنوع اثرات احتمالی
- دسترسی به اطلاعات مورد نیاز
- بودجه و زمان‌بندی مطالعات
- تخصیص و تجربه ارزیاب
- میزان مشارکت مردم در روند مطالعات و تصمیم‌گیری
- فن‌آوری و امکانات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری
برای انتخاب روش با در نظر گرفتن پارامترهای فوق باید قابلیت‌ها و محدودیتهای هر روش به‌شکل یک مجموعه پرسش‌ها که
در جدول شماره «۲-۳» طرح گردیده, مورد سنجش قرار گرفته و در نهایت روشهای مورد نظر انتخاب و برای استفاده اولویت‌بندی
شوند. در جدول شماره «۳-۳» برخی از روشهای ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی مورد ارزشیابی قرار گرفته است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۱
1
مرک
چشچجچجچجچگکککحححححح
جدول
ملحوظ داشتن نظرات
منابع داده‌ها و اطلاعات
شاخص‌های صریح و معین
ومطالعات محیطزیست و انرژء
دستورالعمل عموم ی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمایه
3333333333333333
ی ۰ ۰ ۱
۳-۳- پرسش‌های کلیدی برای انتخاب روش بهینه ارزیابی
یا این روش اهمیت اثرات را در سطح محلی, منطقه‌ای و ملی در نظر می‌گیرد؟
یا این روش برای تعیین اثرات به معیارها و مفروضاتی نیاز دارد؟
یا این روش تردید و با درجاتی از عدم اطمینان را در پیش‌بینی اثرات نشان می‌دهد؟
یا این روش برروی اثراتی که احتمال وقوع آنها کم ولی شدت اثرشان زیاد است تاکید می‌نماید؟
یا این روش راه‌هایی را برای مقایسه گزینه‌ها ارایه می‌کند؟
یا در این روش راهی برای ارتباط پیوسته اطلاعات و یا تفسیرها وجود دارد؟
یا این روش راه‌هایی را برای کسب نظرات مردم نسبت به اهمیت اثرات در محیطزیست آرایه می‌نماید؟
آیا این روش اجتماعات. گروه‌ها و دستحات مختلف مردم را در ارتباط با یکدیگر در نظر می‌گیرد؟
یا این روش به تشریح وضعیت موجود نیاز دارد؟
آیا این روش خلاصه مطالب را ارایه می‌کند؟
یا این روش راهی را برای برجسته کردن نکات و موارد کلیدی با اثرات مهم ارایه می‌نماید؟
یا این روش نظرات و خواسته‌های سازمان حفاظت محیطزیست را تاکید می‌نماید؟
یا این روش محدوده کامل اثرات را نشان می‌دهد؟
یا این روش راههای شناسایی اثرات خاص پروژه را ارایه می‌کند؟
یا در این روش اثرات مرحله ساختمانی در رابطه با اثرات مرحله بهره‌برداری نشان داده می‌شود؟
یا این روش به منابع اطلاعات زیادی نیاز دارد ؟
یا این روش برای برآورد و تعیین میزان اثرات. شاخص‌های معین را ارایه می‌نماید؟
یا در این روش به تعیین دامنه اثر نیاز است؟
دستورالعمل آرزیابی زیست‌محیطی طرحهای حمل و نقل ریلی؛ ۰۱۳۸۴
لداری
-------- صفحهٔ بعد --------
مندرج
۱ خا
ملل مت
سورالعمل ارزیابی پیامد
جدو
ویژگیها
جامع بودن
قابلیت ار تباط
موضوع (هدف‌دار)
پاسخ‌دار
کار کرد چندگانه
بعد زمانی
نیاز به داده‌ها
تطبیق گزینه‌ها
نیاز زمانی
نیاز به‌نیروی انسانی
هزینه‌ها
کلایم
با با نیاز کم به منابع
کامل یا با نیاز متوسط
با و غیرکامل یا با نیاز ی
مای تهیه گزارتر
ارزیابی پیامدهای ز,
ش ارزیابی اثرات زیس
رفنی
ع فعالیت
لت اجرا
/ راهنمای ارزیابی اثرات ز
انتشارات کتاب فرزانه» ۸۲
۱۱۵
(
همران
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۱1 دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذاری
- توجیه فنی» اقتصادی- اجتماعی» سیاسی و غیره
- گزینه‌های فنی و مکانی, زمان آغاز و خاتمه, اثرات مهم محیطزیست. گزینه نهایی
- برنامه‌های پیشگیری و کنترل آثار ناسازگار
۲- شرح پروژه
- عنوان
- مشخصات کارفرما
- علت و ضرورت‌ها جهت انجام پروژه و اهداف آن
- زمان و محل اجرا و رابطه آن با دیگر پروژه‌ها و طرح‌ها (روی نقشه منطقه مشخص شود)
- جایگاه پروژه در برنامه‌ها و سیاستهای مملکت
- قوانین» مقررات. ضوابط و استانداردها
- فازبندی کلی مراحل عملیاتی
- فرآیند و عملیات پیش‌بینی شده (خدمات, تولید و ...) و نمودار خط تولید
- تحهیزات و تاسیسات جانبی (احداث رأ» خدمات عمومی و ...)
- معرفی گزینه‌های مختلف و تشریح ویژگیهای هر یک از گزینه‌های پیشنهادی شامل:
- تخمین کلی سرمایهگذاری ریالی و آرزی
- برآورد ظرفیت تولیدء نوع و میزان محصولات اصلی و جانبی
- برآورد نوع و میزان منابع مصرفی» موارد مصرفء, محل تامین و نحوه انتقال آنها
۳- تشریح وضعیت موجود محیطزیست منطقه
۱-۳- تعریف محدوده مطالعاتی و نمایش آن روی نقشه
۱-۲-۳- اقلیم و کیفیت هوا
۱-۱-۲-۳- اقلیم
- درجه حرارت
- بارندگی
- رطوبت نسبی
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۱۷۷
-. دوره یخ‌بندان
- خصوصیات باد
- تابش خورشید و ابرناکی
۲-۱-۲-۳ منابع آلاینده هوا
- تعیین وضعیت موجود آلودگی هوا براساس پارامترهای آلاینده در ایستگاه‌های مختلف نمونه‌برداری و انتشار آن در سطح
محدوده مطالعاتی
- مقایسه وضعیت موجود آلاینده‌های هوا با استانداردهای ملی و یا بین‌المللی
۲-۲-۳ صدا و ارتعاش
- شناسایی منابع عمده تولید صدا و ارتعاش
- وضعیت موجود آلودگی صوتی و ارتعاش در ایستگاه‌های نمونه‌برداری کردن آنها روی نقشه
- مقایسه وضعیت تراز صوتی و ارتعاش با استانداردهای ملی یا بین‌المللی موجود
۳-۲-۳ منابع آب و کیفیت آنها
۱-۳-۲-۳ آبهای سطحی
الف- آبهای جاری
- خصوصیات هیدرولوژیکی
- فیزیوگرافی
- سازه‌های آبی موجود و آتی الگوهای زهکشی, کانال و سیستم‌های آبیاری
استانداردهای ملی یا بین‌المللی
- منابع آلاینده آب
- خود پالایی رودخانه در ایستگاه‌ها
- کمیت و کیفیت پساب‌های ورودی و دیگر خروجی‌های آلاینده آب و مقایسه آنها با استانداردهای ملی یا بین‌المللی
ب- آبهای ساکن
- موقعیت و اهمیت در محدوده مطالعاتی
- مساحت و سطح حوضه» خصوصیات هیدرولوژیکی
- عرضه و تقاضا
- سازه‌های آبی موجود و آتی
- خصوصیات فیزیکی- شیمیایی, بیولوژیکی و لیمیولوژیکی آبهای ساکن و مقایسه آنها با استانداردهای ملی یا بین المللی
- منابع آلاینده
-------- صفحهٔ بعد --------
- کمیت و کیفیت پساب‌های ورودی و دیگر منابع آلاینده و مقایسه آنها با استانداردهای ملی یا بین‌المللی
۳-۳-۲-۳ آبهای زیرزمینی
- شناسایی میزان آبهای زیرزمینی در محدوده مطالعاتی
- ویژگیهای سفره‌های آب زیرزمینی
- مصارف مختلف و محدودیتهای توسعه برای برداشت و پتانسیل این منابع
- شناسایی کیفیت آبهای زیرزمینی براساس نمونه‌برداری‌ها و مقایسه با استانداردهای ملی و بین‌المللی چهمت مصارف
- منابع آلاینده آبهای زیرزمینی
- کمیت و کیفیت آلاینده‌های ورودی و مقایسه آنها با استانداردهای ملی یا بین‌المللی
۳-۳-۲-۳ اقیانوس‌شناسی
- مشخصات عمومی
- الگوهای هیدرودینامیکی
- جریانات ورودی و خصوصیات آنها
- مصارف و کاربری‌های مختلف آب
- منابع آلاینده
- کیفیت آب در محیط دریایی براساس خصوصیات فیزیکی, شیمیایی» بیولوژیکی و مقایسه آنها با استانداردهای ملی با
بین‌المللی
- کمیت و کیفیت آلاینده‌های ورودی و مقایسه آنها با استانداردهای ملی یا بین‌المللی
۴-۲-۳- زمین شناسی- تکتونیک و لرزه‌خیزی
- گسل‌هاء لرزه‌خیزی و سوابق زلزله
- فعالیتهای آتشفشانی
۵-۲-۳- خاک
- شناسایی و طبقه‌بندی انواع خاک‌ها
- قابلیت‌های و استعدادهای خاک برای کاربری مختلف
- محدودیتهای خاک
- منابع آلاینده خاک و میزان آلودگی آنها
- وضعیت و شرایط فرسایش و انواع آن
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۱۹
۶-۲-۳ توپوگرافی
- وضعیت توپوگرافی محدوده مطالعاتی
۳-۳- محیط بیولوژیکی
۱-۳-۳ رویش‌های گیاهی طبیعی
- وضعیت گذشته و موجود رویشگاه‌های طبیعی در منطقهء علل تخریب. روند ترمیم و اقدامات انجام شده
- جوامع و تیپ‌های گیاهی موجود
- گونه‌های گیاهی مختلف
- توزیع و پراکندگی جوامع و گونه‌ها
- گونه‌های گیاهی با ارزش‌های ژنتیکی» حمایت شده» دارویی» اکولوزیکی, حفاظتی و تعیین محل رویشگاه‌ها
- نقش گونه‌های گیاهی در زنجیره غذایی و اقتصاد منطق
۲-۳-۳- جانوران
- شناسایی و طبقه‌بندی انواع گونه‌های جانوری و پراکنش آنها
- جمعیت و جوامع جانوری
- گونه‌های جانوری با ارزش‌های مختلف, حمایت شده و حفاظتی برحسب جمعیت و تعیین محل زیستگاه آنها
- ویژگیهای زیستی و ارزش‌های اقتصادی- اکولوژیک- ژنتیک و حفاظتی جانوران و طبقه‌بندی آنها براساس راهنما و
ضوابط بین‌المللی
- نقش گونه‌های جانوری در زنجیره غذایی و اقتصاد منطقه
- علل و عوامل کاهش جمعیت جانوران و اقدامات انجام شده در زمینه بهبود شرایط
۳-۳-۳ مناطق ویژه زیستی
- طبقه‌بندی اکوسیستم‌هاء موقعیت و محل آنها
- ویژگیهای اقلیمی
- اهمیت زیستگاهی و ارزش‌های مختلف همراه با تعیین گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری
- سوابق حفاظتء تخریب و اقدامات انجام شده
- طبقه‌بندی زیستگاه‌های و مناطق براساس راهنما و ضوابط بین‌المللی
- . ارزش‌ها و اهمیت گونه‌های گیاهی و جانوری
- گونه‌های مهم گیاهی و جانوری (در فهرست 1994 111۳]1)
۴-۳- محیط اقتصادی- اجتماعی
۱-۴-۳- محیط اجتماعی
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۰ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
- توزیع و تراکم جمعیت
- ساختار جمعیت از لحاظ گروههای سنی- جنس- سواد و آموزش در سطح منطقه
- سکونت‌گاه‌های جمعیتی (شهری» روستایی» غیرساکن)
۲-۴-۳- محیط اقتصادی
- فعالیتهای اقتصادی
- الگوهای اشتغال یا بیکاری
- سطح درآمد و هزینه
- خدمات اجتماعی, بهداشتی و آموزشی
- مالکیت‌ها
- ارزش زمین و بناها
- زیرساخت‌ها
- کاربری اراضی
- طرحهای توسعه آتی
۵-۳- محیط فرهنگی
- سازمان‌هاء موسسات و گروههای مختلف اجتماعی
- مشارکت- سازگاری و همکاری گروههای مختلف اجتماعی
- شاخص‌های اجتماعی, بهداشتی» آموزشی» وقوع و شیوع امراض مهم
- عادات و سنن مذهبی مهم
-. توریسم
- ویژگیها و جایگاه‌های فرهنگی» باستانی» مذهبی» معماری» تاریخی,» توریستی» تفرجگاهی» چشم‌اندازها و مناظر
۴- پیش‌بینی اثرات زیست‌محیطی گزینه‌ها در مراحل مختلف ساختمانی» بهره‌بردرای و پس از عمر پروژه
- میزان و نوع آلاینده‌های هوا
- میزان و نوع آلاینده‌های آبهای سطحی و زیرزمینی منطقه
- میزان و نوع آلاینده‌های خاک و فرسایش منطقه
- اثرات فیزیولوژیکی- روانی سروصدا
۲-۳ محیط بیولوژیکی
- گونه‌های نادر»ء در معرض خطر انقراض و تهدید گیاهی و جانوری
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- دستورالعمل ارزیابی پیامدهای زیست محیطی طرحهای سرمایه گذاری ۱۳۱
- تنوع گونه‌ها
- تولیدات گیاهی و جانوری
- آشیانه‌سازی
- باروری سالیانه
۳-۴- محیط اقتصادی- اجتماعی
- خدمات اجتماعی, آموزشی» بهداشتی و غیره
- ارزش زمین, املاک و مستغلات
بیکاری و اشتغال
سطح درآمد
- کاربری زمین
- طرحهای توسعه آتی
۴-۴- محیط فرهنگی
- مراکز توریستی و تفریحی
۵ - آرزیابی گزینه‌ها
۱-۵- ارزیابی هر یک از گزینه‌ها در فازهای ساختمانی و بهره‌برداری
۲-۵- اثرات غیرقابل اجتناب و جبران‌ناپذیر برمنابع و محیطزیست
۳-۵- انتخاب گزینه نهایی
۳-۶ محبط اقتصادی- اجتماعی
۴-۶- محیط فرهنگی
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۳ دستورالعمل عمومی ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی طرحهای سرمای هگذداری
۱-۷- مراقبت و پایش
۳-۷- آموزش
۸- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
توصیح:
-------- صفحهٔ بعد --------
فهر ست
منانع
مراجع
-------- صفحهٔ بعد --------
۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۲ بهرام سلطانی» کامبیز- مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی؛ محیطزیست (دوجلد)» مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و
معماری ایرانء ۰.۱۳۸۷
۳۲ جزیره‌ای محمدحسین 9 مرتضی ابراهیمی رستاقی - جنگل‌شناسی زاگرس» انتشارات دانشگاه تهران» ۰۱۳۸۲
۵ راهنمای ارزیابی پیامدهای توسعه بر محیطزیست. دستورالعمل‌های آرزیابی طرحهای توسعه بخشی, ترجمه هنریک مجنونیان و
۸ محنونیان» هنریک و همکاران - راهنمای ارزیابی پی‌آمدهای توسعه بر محیطزیستء سازمان حفاظت محیط زیست؛:۱۳۸۶.
۰ نظام فنی و اجرایی کشورء معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست‌جمهوری» ۰۱۳۸۵
۱ استانداردها و ضوابط زیست‌محیطی, انتشارات سازمان حفاظت محیطزیست.ء تهران» ۰۱۳۷۷
۲۳ محموعه قوانین و مقررات حفاظت محیطزیست آیران, انتشارات سازمان حفاظت محیطزیست., ۰۱۳۸۴
]۳7۳ ۵10۳1۵11673 ]1 .71۷۳] ۳۷۵۱۵0۵ :(2004) 1 لآ لس ۷۷۵1۵ بااع ]1 ما اه دعل۵ط .۱3
,1۳
۰ 100106 :2002 ب0ع ۳ ن] ,3۵00۵ عمط و۲۵ امعم ددع۸ اعدا ۳۵۷۱۳۵۵۳۵۵۱ ۱4۰
71 ۷اظ ,۳۲۵۹ ۳7عل0 1۵ 112۹7 0۵ وا اما اه لها بر 1973 ۷۷۰۳۵۵۱۵۳۵۲ / ۴۰۳۵۵۳۳۵۵ ۱5۰
۲1۵۵8 ,1۸1۸ ۳۲ ۳۵۵۱۳۳7۳۷: ( 2002) انصسطا۲ لس اهنا من اندا‌داام0 مادنا ما0 ۱6۰
و دم
8 کتعدد۸۵ ۳۵۷۱۲۵۵۵ معا اک هد مدش اعدا ۳۵۷۱۲۵۵۵۵ :(۵00(4) ۱۳۳ ۱7۰
۸ ۹ ]۳۷1۳۵۵۵ ماگ5( 99[)عال 0.5 / بدا -(داد.ظ و اعد م۸ ادها ۵0
۳۷۵۱1۱۲۵۶ ۱۵۱۷م۲۵
1 11۳۵|08 ع مد ۳اه عزل اد ۷۷۵۵ ۱۵۰
-------- صفحهٔ بعد --------
خواننده گرامی
امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و
مطالعاتی خودء افزون بر پانصد عنوان نشریه تخصصی- فنی, در قالب آیین‌نامه ضابطه» معیار» دستورالعمل, مشخصات
فنی عمومی و مقاله» به صورت تالیف و ترجمه» تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه
شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیتهای عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات
منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 13622171121371.1۲ قابل دستیابی می‌باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
1512۳16 1۵۵۷۲ 0
۱۷1۵ ۳۹۱۵۲ 1۱۲ ۹۳۳۲:1۵21 ۳۱21۵6 20 5
7 6 ۷101611) [011072عی)
1( ۵۱۱121 ۲:۱۲1۲۵۲۱۱۳۱
8 10۳ ۸۹96۹۹1۵
۳1
۸۲۱۳۵ 9
)۱۳۵۲19(0۸ 1(
۹۲۳212۱0 1۵۲ 0111000110001
0 ۳:۵۷ [ 1000102 ا۵ 5۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
این نشریه
این نشریه بیانگر دستورالعمل‌های عمومی
ارزیابی پی‌آمدهای زیست‌محیطی طرحهای
سرمایهگذاری می‌باشد. ارزیابی پی‌آمدهای
زیست محیطی که در مراحل آغازین شکل‌گیری
طرحهای مذکور صورت می‌پذیرد میتواند به‌عنوان
یک ابزار قدرتمند برای دستیابی به توسعه پایدار
به کار گرفته شود. فرآیند ارزیابی پی‌آمدهای
زیست‌محیطی سامل مراحل تشریح پروزژه؛
غربال گری؛ تعیین محدوده کار؛ تشریح وضعیت
موجود محیط زیست؛ شناسایی و تحلیل پی‌آمدها؛
اقدامات کاهشی و مدیریتی انرات به گزارش
ارزیابی و تصمیم‌سازی می‌باشد.
در این نشریه سعی گردیده است که ضمن
معرفی و تشریح مبانی و مفاهیم فرآیند ارزیابی
زیست محیطی و با لحاظ نمودن مبانی حقوقی و
اجرایی ارزیابی زیست محیطی در ایران در خصوص
هریک از مراحل فرآیند ارزیابی پی‌آمدهای
زیست محیطی مواردی جهت راهنمایی ارایه گردیده
امید است این نشریه بتواند مورد استفاده سطوح
سرمایهگذاری کشور قرار گیرد.
12531307130813121320133013311333133413351336133713381339134013411342134313441346134713481349136013611362136313641365136613671369139113921393193119891992199319941995199620212149215121592160216521682175223522372251229823042307230923122319232623282330234323462351235323912443246324912502250725222523252425252530253125352538254225442545254625572558256025612563256425652566256725682569257125752576259826132615261626202621262226232624262526262627262826292630263126322634265926602661266226632665266626672668266926712682268326852686268727022706270727102712272027212725272727282729273027662841284228432844284528462847284828492850285128522853285428552856285728582859286028622863286428652866286828692870287128722873287428752877287828792880288128822883288428852886288728882889289028912892289328942895289628972898289929002901290229032904290529062907290829092910291129122913291429152916291729182919292029212922292329242925292629272928292929302931293229332934293529362937293829392940294129422943294429452946294729482949295029512953295429552956295729582959296029612962296329642965296629672968296929702971297229732974297529762983298429852986299430093010303230563082308430893090313631373138313931403142314731513152316131733177320132133237324232463248325132543255325632573284329933163318331933203323333733413348335233553356335733723373337433783384339433973398340334263428342934523453345434553456345734663467346834823483348434853486348834893490349634983500350535213524352535283530353135533554356335643566357136183619362036213622362436253626362736283630363236353636363836393640364336443646364736563658366336643681368237193725373037313732373337343743374437463748377337873793379938153821383438383843386438653866386738683872388038813882388338843885388638873888389038913892389338943896389738983899390039013902390439053906390739083909391239163917391839193922392339253926392939313932393339343935393739383940394239443945394739493953395539563959396139633964396539663967396839703971397239743975397639783980398739933994401240154017401940224023402440254026402783168317833983418368836984028407842784498452845384748582858485858594861086248638863986438644955695699570957695779578958095819582958396029605963796399640964196469647964896539698970097019719973297409759976497659780979797999809982998349933993599409948996199639982998399879988999099959997999899991000010004100071000810010100241004010048100571006010069101261014810152101581017910180101931019610197102071021310223102251022810243102471025510261102671028810292103051030610329103361033810341103421039910410104141044410446104481045010459104601046210465104921049310501105101052910565105671058210586105881058910591105951059710598106121061810620106241062510628106331063410638106391064010644106451064610648106491065510656106571066110673106761069010692107091071010711107131071510717107181071910720107211074610755107561076010762107701077510778107791079010793107981079910800108041081110812108161081710818108191082010821108271083210844108451084610849108511086510872108751089610908109121093510936109541095810959109701097110972109731097410975109761098210985109871099010992109931099410997109981099911003110081100911010110111101311021110271103111035110391104211043110451104611047110491105111052110531105711060110611106211063110641106511067110681107411075110771107911081110851108611087110881108911090110911109311095110961109711099111001110211105111061110711108111091111111112111161111711120111221112411125111261113111132111331113411136111381113911140111481114911150111511115211153111541115711159111601116111162111631116811170111731117711178111791118311190112091121111212112131121411218112221123111232112331123411236112381124611248112491125411256112571125811263112641126511267112681126911270112711127311276112781128111285112891129211293112951129611300113011130511307113091131311314113151131711318113201132211332113331133411335113361133911341113431134411345113461134711352113551135611357113591136011363113661136711370113771137811379113811142211431114331143411436114391144011441114421145311455114571146411465114661146811469114761147911484114851148911496114981149911500115011150311508115121151711523115241152811533115341154011541115431154411553115541155711566115681156911570115771157911582115861158911590115941159711600116031160411609116251163011635116401164111651116551165711660116621166711668116781168311684116851168611687116881168911690116911169311694116951169611697116981169911700117011170211703117041170511706117071170811709117101171711720117221173911755117651176611767117741177711778118181181911824118251182611832118411184311844118461185711858118591186011861118651187611877118811189111895118961189711898119171191911920119211192411927119291193311934119391195211953119631196411972119741197511977119781198011983119851198711995119961199912003120041200512007120081202412035120381204012041120431204612050120571206212064120671207812106121081211012111121121211312114121151211612117121181211912120121211212212123121241212512126121271212812129121301213112132121341213512136121371213812139121401214112142121541215512164121651216812170121731217412182121891219412195122161221712218122201222312224122261224212243122601226112264122651226612267122681226912270122721227612279122911229212296123111232012323123301233112333123371233912342123431234712368123691237012373"با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد"!"با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمند""با صلوات بر محمد وآل محمد"*"با صلوات برمحمد و آل محمد""تامین کالا و تجهیزات. ساختمان"رک اسلا یا راب"یا صلوات بر محمد و آل محمد"#صیه هایی در مدیریت منایع آبهای زیرزمینی| موضوع مصوبه: مقررأت تامین برق مراکز استخراج رمزارزها« بخشنامه به کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری »« ما لرا ری رای ولیر»«اصلاحیه سوم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحتات«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد؛«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات پر محمد و ال محمد:«فهرست مصادیق خدمات بیمه های زندگی و درمان»آئین نامه تشکیلات و طبقه بندی مشاغل دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درآئین نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها و مْسسات آموزش عالی,آب تصفیه شده برای صنایعآبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸)آبین‌نامه طرح هندسی تقاطع‌هاآبین‌نامه طرح پاهای راه و راه آهن در برابر زلزلهآح را رجا مر و رمع کی ماو رهم وی رال مورآسیب‌شناسی و ارزیابی وضع موجودآسیب‌های وارد بر اتصالات بتنی به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شود:آشنایی با سازمان ملی استاندارد ابرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با موْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ابرانآصو با مرت وزبرانآصو با مرت وزهرانآماده سازی لجن حاصل از تصفیه فاضلابآمور مالباتی شهر و استان تهرانآن برای ادامه مطالعات و انجام طراحی تفصیلی انجام می‌شود. هرگاه مشاور نظری در مورد تکمیل, بآنها در پیشرفت جوامع » تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذ یر ساخته است . نظر به وسعآوقاء زایه زروانه اشتخال به کار تاردافیآیین نامه اجرای بند ۵ ماده ۱۳ قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۶/۰۵)آیین نامه اجرایی ماده ۱۹۳ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی اآیین نامه اجرایی ماده (۷) قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۳/۱۷)آیین نامه اجرایی موضوع ماده59آیین نامه اجرایی موضوع ماده219آیین نامه اجرایی موضوع ماده 79 قانون تامینآیین نامه استخدامی سازمان بیمه های احتماعی مصوب 13/12/1348 (قانون سازمان بیمه هایآیین نامه جدید استخدامی سازمان مصوب 28/12/1386آیین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدماتآیین نامه معاملات شهرداری تهران - مصوب ۱۳۵۵/۱/۲۵ با اصلاحات فصل اول - نصاب معاملاتآیین‌نامه اجرانی ماده 46 آیین‌نامه استخدامی سازمانآیین‌نامه اجرایی بند ۷ ماده واحده قانون تسریع در امر تخلیه و بارگیری کشتیها در بنادر ٍآیین‌نامه طرح هندسی راههای ایرانآییین نامیه اجرایی میمیور مامییات ارزد امیواا و ارایی هیاک انتتیاا یاوتیه بیه شیریتا قانون اصلاح ماده (۵) قانون بیمه‌های اجتماعی کار گران ساختمانیاا اک هس۲۱ اوه هک مش ازاب بر فسات فهاج ۳ هی اتعقتضصااصیابالغ ارزش معامالتی امالال منالاط22ابعاد فلانج ها در اتصالات خطوط لوله برایابلاغ 71 جبران بار مالی ناشی از کرونا _ ابلاغ اولابلاغ شیوه نامه اصلاحی موضوع بند (1-3) ماده (3) اصلاحی آیین نامه اجرایی تبصره (2) مادهابلاغ صورتجلسه شورای عالی مالیاتی درخصوص مرور زمان مالیاتی جرایم موضوع ماده 169ات ی ارم ریم را ان نز او مراتاق دارو و کار تمیز (در مراکز سطح ۲-در مراکز سطح ۳ به صورت مجزا در منطقه مراقبت متوسط و ماثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه های حفاظت سطحی ۱۹۶اجتماعی و زیست محیطی (۶۱)اجتماعی» ارزش گذاری و توجیهاجراغ اعلان به هوابیما - اضافه بها برای طول بیش از ۵۰ متراجرای کامل مقررات نظام درآمداجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناح نا و اس اد سسکا دج بدااحتراماًء به استناد مصوبات پنجاه و ششمی ین جلسه شورای عالی فنی شهرداری ت تهران به تار ریخاحتراها با توجه به بررسیهای به عمل آمده وضرورت بازنگری مدارک و شرایط تاسیس موسساتاحداث ساختمان استاندار بهااحمدی, محمد رضا. ۱۲۳۷۶. هرس سازگار با طبیعت درختان. موسسه علمی- فرهنگی «نص».احکام مالیاتی قانون بودجه سال1404اختراما؛ با غنایت به نامگذاری سال ٩۶ به عنوان سال اقتصاد مقاومتی» ولید و اشتغال» در اجرااختیارات هیأت امناء در تصویب بودجه تفصیلی دانشگاههااخیر|۱" مشاهده میگردد که واحدهای حساب انفرادی و نامنویسی بدون رعایت مفاداد وم سور ی اسا یا رایادارات کل امور مالیاتی شمال و جنوب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شمال. جنوب . شرق و غرب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امورمالیاتی شهر و استان تهراناداری با موضوع ابطال نامه وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی به شماره 100/18 مورخ 1401/01/2ادامه بیمه به تور اختیاری با بیمه اجباری ..ادامه جدول پ ۵-۲ شدت روشنابی اماکن بر حسب اوادحع اه شاب که یه هل مهادعمای بمردین‌هاری و کن‌هاری ازادور فننام فنی سازمان رادداری و حدل و نثل جاددایادچار ۱ را تون ۳۹اذرلسو لیر در یویر ال زرف رام ْار از اداره کل هما هنگی نی و عمرانی مناطق و سازما نها تاش 2 یی وش ویار موضوع: ایجاد تسهیلات برای کارفرمایان ,ار کر ار را را خر اراک هر نارای السا کرومارت بس مت در لاورارت مت را ناورارتباط با فصل مالیات بر درآمد حقوقارزش افزوده مصوب 0 اعمال معافیت مالیاتی در خصوص مواد خوراکی بند (الف) ماده یاد شده» منوط بارزش مطبوعیت زیست محیطی (مثل چشم‌انداز) در قیمت دارایی‌ها منعکس می‌شود. این روش بر پایه ایارسال قانون الحاق یک بند به تبصره (6) قانون بودجه سال 1402 کل کشورارسال قانون تفسیر ماده18) قانون مالیات های مستقیمارهانن مرا و نوی ورارو وافا ی کی ام وتو مس اس و ایاز ۹ / رات . ایا رای ایا را ییا ریاس ساسا یت کشا اسآ کیرش ایساز 9 دای ول صنایماز ۲۹ رد زنط و اوعد کار سر ان سل ووداز آنجا که زمینهاز تأسیسات نمک زدایی ( آب شیرین کن)از تصغضه خانه آب / فاضلاباز تصفیه خانه های آب / فاضلاباز دیدش کگ مات ار ات در نی یاز لحاظ اداراز ورقهای فلزی در شکل ۲۹-۵ نشان داده شده است.از وهای مایماس ا! ایکا سر ات را ارتاست. از محدودیتهای مندرج در ماده (۱) این قانون مستثنی می‌باشند و کلیه امتیازات مندرج دراست. برای اءعرا ابلاغ می گردد. ۰استاندارد ۱۹۲۸۱ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران)استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای خود کفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای پیشرفت و ترقی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهایاستانداردها از پایه‌های صنعت می‌باشند و در جهت نیل به خودکفانی در هر صنعت باید به تهیه استاستانداردها از پایه‌های صنعت هستند. برای خودکفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستان‌هاء دستگاههای اجرایی پیمانکاران و مهندسان مشاور سراسر کشور یاستفاده از برق نرمال دراستفاده از پساب‌های شهری برای مصارفاسر ریاد راوس از ره راررهداسناد همسان بیمان تعمیرات اساسی دراشت. درمان و آموزش پزشکاشل رودخانه با استفاده از روشاصالحیه آیین نامه اجرایی موضوع تبصره5اصالحیه دستورالعمل اجرایی موضوع ماده39) قانون احکام دائمیی ررنامیهاصلاح آیین نامه اجرایی ماده ۸ قانونی تشکیل وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی (۱۳۶۶/۱۱/۲۸)اصلاح آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون تشکیل وزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکی (۱۳۹۱/۰۷/۲۳)اصلاح و الحاق یک بند (به‌عنوان بند ۷۲) بخشنامه تنقیح و تلخیص ضوابط بیمه‌ای مقاطعه کاراناصلاحیه مصوبه تعیین وظایف سورای عالی فنی سهرداری تهران ابلاغی بهاصلی‌ترین شیوهٌ جابه جایی درون‌شهری و مناسبترین شیوه برای سفرهای کوتاه و متوسطاصمفی ودرآس دیوان عدالت اذاری مورکاصو رب با مرت وزراناصول و تحلیل سیاستهای مدیریت آباصول و مبانی برنامه ریزی بخش آباضافه بها به ردیف های بتن پاشی در تونل هرگاه فاصله از تهیه بتن و بتن پاشی جداره تونل با بتاطالعات پولی و مالی واصله از جمله تراکنش های بانکی، با توجه به آرای متعدد صادره از سوی شعباعتراض به رأی کمیسیون پزشکی بدویاعلام ارزش انواع ماشین آلات راهسازی و کشاورزی (اعم از تولید داخل یا وارداتی)افراد موضوع این تبصره چنانچه از همسر دوم خود طلاق بگیرند یا همسر دوم آناناقلا را رمارد زدال موی الا یاران شماره: رش هد داالا تسد را همست یتالحاق سه بند به فصل هفتم بخشنامه تنفیح و تلخیص بازنشستگی با موضوعات اشتغال بکارمحدد و اعادالحاق یک تبصره به بند " الف " ماده (۳) آیین نامه اجرایی بند ۵۲" ماده (۱۳) قانون بیمه همگانالزامات اساسی (اصول ایمنی و عملگرد) وسایل پزشکیالف - به منظور زمینه‌سازی برای تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد. دانش‌مدارء خلاق والف) فضای اداری و کارکنان شامل اتاق های زیر است :الف- طول مورد نیاز برای سرریزاللهم صل علی محمد و آل محمداللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهمالینه مدنی استکه رابطه نعمیمیافنه 148011 که از عدد پایداری استفاده می‌کند [رابطه /۲۰-۵)) بام آیین‌نامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره مادهام سای مور ی اسلای‌ا را پیوستاماالی ساان ااری و ایوراماده سازی و تمیزکاری سداوح کاریامر وزه نقش و اهمیت ضوابط معبارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامروزه نقش و اهمیت ضوابط معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مامروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامس وزارت ادن کار و فاد ای ۷۳ /۸/ ۱۳۰۲امن داریا یام و لووی ور وت نداردامه افتی و درآمد استان تهران اسامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تامکان اتصال قطعات پوسته به یکدیگر و نیز جوشنها فراهم باشد. وزن یک قطعه پوسته فلزی حدود ۱۳۰امکانات خدماتی(باجه. رختکن. سایه‌بان و...) در حریم ساحل نباید دید به دریا را مختل نماید.ان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان یه زوا استقال به تاو توذافیاند / نویه و برآینده ار ارم صرح زد اماندازه گیری جریان نشتی زمین و جریان دراندها باید طوری انتخاب و طراحی شوند که حداقل برای ۲۰ سال شبکه را حفاظت نمایند و پس از گذشتانفورماتیکی پیمانکاران، مشاوران و شرکتهای ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهاه و ام ماه مه تمهاوفقاء ده زروافه اشتخال به کار کاردانیاونان محترم شهردار تهراناونین محترم شهردار تهراناپ ۱۱اه تا دار هک هااک هم با شورای عالی رفاه و تامین‌اجتماعی)اکتشاف متایج هشبدر 9 کر پنی در صتنیت ذمشتاگر ما بتوانیم تولید داخلی را رونق ببخشیم مساله تورم حل خواهد شد.(مقام معظم رهبرری)اگرمه را هه ۷ زرهاگرمه را هه ۷ زرهای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شمارهای فرم درخواست احتساب مدت خدمت نظام وظیفه و حضور در جبهه :ایران. ریاست جمهوری. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی. دفتر نظام فنی اجراییایعاد بیرون‌رفتگی ایستگاه برای راههای شریاتی درجه ۲ به شرح زیر تعیین می‌شود: :.ایمنی در برپا کردن اسکلت فلزیاین حالت‌ها در ارتباط با ظرفیت باربری حداکثر ساختمان تعریف شده که گذر از آنها باعثاین دستورالعمل در اجرای ماده۲۲ قانون پیش‌فروش ساختمان مصوب ۱۳۸۹ و بند «د» ماده (۱)این دستورالعمل در راستای یکسان‌سازی و ایجاد وحدت رویه در تدوین لایحه تأخیرات پیمان‌هاء کاهاین سند از تاریخ تصویب معتبر و از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا است.این صفحه توسط کمیته تحقیقات و توسعه فناوری نیروگاه تکمیل می‌شود.این فصل از آییناین مدرک تحت کنترل مدیریت طرح و برنامه و بودجه قرار دارد و در هنگام به کارگیری این مستند.این نامه دبیرخانه ار زیابی فناوری سلامت درمورد تجییزات بپزشگیاین نوع نرده که نمونهٌ آن رادر شکل ٩ می‌بینید. از پروفیل فوطی شکل ساخته می‌شود.این نوع کلاس کارایی برای مجموعه مولدی کاربرد دارد که در تجهیزات متصل, تقاضاهای شدیدی در موب) گسترش عدالت اجتماعی با:با : سازه بردازی ایرانبا استفاده از شناسایی ارگانهای ذی‌مدخل دولتی و غیر دولتی (بخشهای ۱-۱-۲-۸و ۲-۱-۲-۸ استانداربا استناد به مادهبا بسچرب لمعلاروتسد 9 بابا توجه به اجرایی شدن قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان و فراخوان اجرای این قانونبا توجه به استقبال مودیان محترم مالیاتی از افزایش میزان تسهیلات بخشودگی جرایم در نظر گرفتهبا توجه به اطالعات واصله، برخی از دستگاهبا توجه به اینکه رعایت قوانین و مقررات توسط سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک سازمانبا توجه به بررسی های به عمل آمده و اطالعات دریافتی از سااماههبا توجه به سوالات و ابهامات مطرح شده و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص چگونگیبا توجه به عدم انطباق تاریخ الزم االجرا شدن قاانون ماییااب بار ارزف ادازوده م او1400با توجه به مصوبه اخیر مراجع قانونی، واردات طال، پالتین و نقره بههبا توجه به مفاد بندد2با توجه به موضوعات مطروحه توسط مودیان محترم مالیاتی در زمان برپایی میز خدمت، در بررسی هاابا توجه به نقش صنعت آب و برق به عنوان یک صنعت زیربنایی در توسعه کشور و اهمیت عنصربا درخواست مرکز دانشگاهی وموجود بودن کالای ارز حمایتی از فرم حواله به شماره 1۳-۳0-09 استفابا درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران تهیه استاندبا روش پبزومتریبا ری مبه رستشبا زان احرای وست:با سای مورک اسی‌اران 9با سلام و دعای خبربا صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمدهبا عنابت به أن خ که معطابق بند (ت) ماده (۶) آپینن امه اجرابی موضوع ماده (۹۵) اصادحی فانونبا عنایت به اینکه آراء هیأت های حل اختلاف مالیاتی بلافاصله پس از صدور در سامانه های سازمانبا عنایت به بخشنامه شماره39با عنایت به تعطیلی روز شنبه موورخ20با عنایت به سوالات و ابهامات مطروحه در خصوص اجرای مقررات تبصره (3( ماده )17( قانون مالیاتبا عنایت به مت و تلاش بحدانه کلیه عوامل دست اندر کار » مقدمات و پیش نیازهای لازم جهت ارائهبا عنایت به مجوز مراجع قانونی» مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی صاحبان مشاغل و پرداخت مالیات مبا عنایت به مفاد ماده1با عنایت به مفاد ماده237) قانون مالیاتبا عنایت به مفاد ماده (4) آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان» «با عنایت به نامه شماره 1401/300/58170 مورخ 1401/12/24 سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین ابلابا قطعات اتصالی و متعلقات آنها برای خطوط آبرسانی تحت فشاربا محوربت ماشینهای دواربا معاونت محترم نیروی انسانئی ستاد کل نیروهای مسلح , احتساب مدت حضور داوطلیانه دربا موضوع ارسال فهرست برخی از مودیان صاحبانبا نام و یاد خداباذکشهای متالمات ری ۵ بن دای ازباران اداری واعرای لور بت داردباز کردت, تحلیه. نرمیم و بستن مش هاباس تک و رک را ۱۳۹۹۰بانک اطلاعاتی موجود در انجمن شرکتهای برق کانادا که با استفاده از داده‌های واحدهای تولیدیباه تصاویر سرپرسات محتارک ووارت اماور اقتصااد و دارایاا و وویار محتارک داد،ساتر رسایده اساببلا تناکک هیک و یلاکشا اجه فمرهاد هام اداوزئلنیبتن خودتراکم بتنی است که تحت وزن خود جاری شده و بدون نیاز به هرگونه تراکم خارجی به طور کامبتنی که در پانل‌های پیش‌ساخته به کار می‌رود باید حداقل دارای مقاومت ۲۸ روزه‌ای معادل ۱/۳۵بخش اول: قانون تأمین اجتماعی و آیین‌نامه‌های آن (۳۲- آیین‌نامه‌ها) ۹ ۲۰۱بخش شیمی‌درمانی به‌صورت یک بخش مستقل بیمارستانی استبخش چهارم: قانون برنامه پنجم توسعه؛ فصل سوم 2 ۴۰۱بخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاه های اجرابیمهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی و مهندسان مشاوربخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی؛ مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجراییء مهندسان مشاور و پیمانکاران ۱۰ 1بخشنامه به دسنگه‌های اجرایی, میندسان فشاور و بیممگارانبخشنامه به مراجع قضایی سراسر کشوربخشنامه به کارفر مایان. تامین کنندگان و بذ برندکا,.بخشنامه به کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) فانون مدیریت خدمات کشوریبخغش چهارم مجموعه مقررات ارزی و در راستای اهرای ماده یک قانون برنامهبدین وسیله فهرست انواع گوشت و فرآورده های گوشتی موضوع جزء (4-5) بند (الف) ماده (9) قانون مبدینوسیله اعلام می‌دارد بند. ۱-۱۷-۲ مندرج در پیوست ۱ (دستورالعمل تجهیز بر چیدن کارگاه)بر آورد اعتببر اساس تحلیل با مقاطع ترک‌خوردهبر رز اسارمر, ایرارهبر ری اسلا ان ری ۱۳/۵بر زرز اساریر ایرانبر زرز اسانیر ایراربر فامه ریزی و محئالحعات بریثه‌سازیبر ژوهشکده مطالعات فناوریبراساس ماده (۳۴) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچهبرای بررسی‌ای اقتصادیبرای دوره طراحی ۲۰ ساله ۲ دوره طراحی ۴۰ سالهبرای زدگش‌دای زیرژزمنبشیبرای کارهای دج‌تدسی رو‌دخانهبرحسب سرعت طرح این راهپاء در تجدول ۹ تعیین شده است. این حداکثر برای تقاطعپایبررسی اندازه سازگاری پروژه ها بابررسی و تحلیل نتایج آزمون‌های آتش و آتش سوزی‌های واقعی, مبنایی را برای برآورد چهار نرخ رشدبررسی وضعیت کلرزنی اب مشروب در کشوربرنامه ار تقای سلامت و کاهش آلاینده های محصولات مهمبرنامه ارایه خدمات رفاهی به دانشجویانبرنامه‌ریزی درست (اقتصادی)» مال اندک را افزایش می‌دهد وبرنامه‌ریزی شده باشد معقول و منطقی نیست زیرا تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت بوده و دائماًبسته‌بندی» دارای دو درب در طرفین با دستگیره ازبسمه‌تعالی فرماندهی کل قوا بربقل به دعس و کگازبقل یه بت و داربلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شکهبمهره‌برداری اولیه از واحدهای نیروگاه‌هایبند (د) تبصره (19) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 کل کشورء برای اجرا ارسال می گردد.به : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محخترم نیروبه : وزیر محترم نیروبه استناد بند ۵-۱-۳-۴ از ضوابط مدیریت امور بیمه‌ای وزارت نیرو منضم به بخشنامه شماره ۵۴۹۹۶/به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شمارهبه اطلاع می‌رساند:به تعداد کافی و با رنگ‌های غیر محرک جهتبه شرح زیر تصویب کرد:به شماره ۳۲۳به مناسبت فرا رسیدن دهه مبارک فجر و تکریم مودیان محترم مالیاتی» با رعایت مقررات ماده 191 قبه منظور ارتقای سالمت اداری در کلیه فرایندها و فعالیت ها بوویهه ف ،راینودهای مربووب بوه رربه منظور تسهیل فرایند اجرایی حکم بند (ذ) تبصره (6) قانون بودجه سال 1401 کل کشور مبنی بر «کبه منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور قدردانی از خدمات کارکنان شاغل در شرکتهای وابسته (غیردولتی) و در اجرایبه منظور کمک به صنعت. تولید. رونق کسب و کار تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی و مساعدت با کارفربه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیین نامه اجرایی ماده )4( قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق. موضوع تصویب نبه پیوست تصویر آیین نامه حمایت از تولید. دانش‌بنیان و اشتغال آفرین در حوزه اقتصاد و اصلاحیبه پیوست تصویر آیین‌نامه حمایت از نخبگان ایرانی موضوع تصویب نامه شماره 235461/ت 60421ه موربه پیوست تصویر اصالحیه بند3به پیوست تصویر اصالحیه های بند3) ضوابط اجرایی موض وع ماده172به پیوست تصویر اصلاحیه بند (3) ضوابط اجرایی موضوع ماده 172 قانون مالیات های مستقیم که به ابه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویب نامه شمماره139211/ت58962به پیوست تصویر تصویبنامه شماره 137057/ت61217ه- مورخ 1402/08/03 هینت محترم وزیران با موضوعبه پیوست تصویر نامه شماره73403به پیوست تصویر نامه شماره 11/105938 مورخ 1402/05/04 نانب رئیس محترم شورای راهبری فناوری هابه پیوست دستورالعمل اجرایی موضوع بند (3) تصویب نامه شماره 83877/ت60021ه مورخ 1401/05/19 هیبه پیوست دستورالعمل انتشار صکوک اجاره لریالی و ارزی] در سیستم بانکی؛ که در تاریخبه پیوست شیوه‌نامه "" تشخیص و تفکیک اسرار دولتی از اطلاعات عمومی ""مصوب کمیسیون انتشاربه پیوست شیوه‌نامه "شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست شیوه‌نامه "شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست صور تجلسه شماره 201-9 مورحخ 120 شورای عالی مالیاتی در خصوص «ابهامات در نحوهبه پیوست. تصویر دادنامه شماره 140109970905810073 مورخ 1401/01/16 هیأت عمومی دیوانبه پیوست. تصویر نامه شماره 122/142676 مورخ 1402/09/22 سازمان بورس و اوراق بهادار شامل فهرسبه پیوست، تصویر تصویببه پیوسه هررسه وهاهدفاآ ههروورآ مهوهد م هدمو به به موهه مامه شهماره352673به کلیه شر کتهای آب منطقه‌ای. توسعه منابع آب و نیروی ایرات توسمه آپ و خاک میرستانبه. شه رداران محترم مناطق ۲۲ گکانه شهرداری نهرانبه: جناب آقای سید محمدعلی افشانیبه: جناب آقای پیروز حناچیبه: شهرداران محترم مناطق ۳۳ کانه شهرداری تهرانبه: شهرداران محتن رم مناطق ۳۲ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳ گانه شهرداری نهرانبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانه شهرداری نهرانبه: مدیراآن مخت ر مکل سنادیبه: مشاوران محت رم شهردا رتهرانبه: مشاوران محترم شهردار تهرانبه: مشاوران محن رم شهردار نهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محنرم شهردار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شه ر دار تهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مجت رم شهر دار نهرانبه: معاونین محت رم شهردا ر تهرانبه: معاونین محترمبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتوم شهردار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار تهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهردار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: مماو تین مخظرم وزارت نتبهتر است فاصله حدود ۲ متر بین منبع نور و دوربین در نظر گرفته شود. چون حشرات در مناطق خاصیبپشریر ۵ هر خانال هاق روبالبیر و دستورا لعملها ی ها دره‌درا رتباط با مدا رک لزم جهت صدور دفترچهبیس نامه طراحی و اجرای معابر درونبیمه شدگان / مستمری بگیران و افراد تحت تکلفل آنانت- تاثیر امتداد و شیب ناییوستگی بر تونلسازی (شیبها. شیب ظاهری در امتداد محور تونل می‌باشندتاج ما کل دا ی ما در مکی یامد واگ استاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ با موضوع جبران آثار ناشی از شیوع بیماری کرونا ۱تاریخ ارسال پرونده تأخیرات و درخواست تشکیل اولین جلسه کارگروه تاخیرات :تاریخ جلسه شماره پیمان موضوع پیمانتاریی‌چه مدلمهای کاهیدگی و معیارهاییتاسیسات برقی سال ۱۴۰۲تاسیسات ففتی میاذین ففتی غرب ککارون در برابر سیلابتاسیسات و سازه‌های صنمت نفتتاسیسات گرمایی» تعویض هوا و تهویه مطبوعتال «مقررات زدایی و وحدت رویه»تبصره ۱- پزشکان روانپزشک و فوق تخصص در صورتی میتواند از تعرفه‌های مذکور استفادهتبصره ۱- کلیه اختیارات و وظایف قانونی وزارت جهاد سازندگی (سازمان دامپزشکی کشور) و وزارت کشتبصره ۲ ماده ۳۵ آیین نامه اداری استخدامی کار کنان غیر هیات علمی دانشگاهتبصره (2) ماده (119) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعهتبصره ماده (۷۶) قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده (۷۶) مصوب ۱۳۷۱تجح رام و یس ره کهتجدید نظر اولتحریک انتخاب و اعلام گردد. این ترانسفورماتور باید قابلیت تحمل شرایط جریان نامی تحریک و ولتتحقیقات صنعتی ایران. مصوب بهمن ماه ۱۳۷۱ تنها مرجع رسمی کشور است که وظیفه تعیین. تدوین 9 نشتحلیلیهای اقتصادی طرحهای آب در سطح ملیتخر به فمارد ۷۸۱ معالونمت مبنه‌سی,» جزژوهشی و فناوریتدوین و9 ارائه سیاست‌هاءتعیین خط مشی‌ها 9 نیز برنامه‌ریزی برای فعالیتهای مربوط به تربیت نتر کیب با ر گذاری نیروها برسازه هایتشر به شما ۱۶۰تشرید شندارد زارد معاونمت همبشدسی» وژوهش و خناوریتصشه‌خانه‌های در دست ساخت و در حال بیره‌برداری)تصن ید به اس 1 مبد‌فیتصو بری از وضعیت کنونی شرکتهای بهره برداریتصویب نامه در خصوص تعیین تکلیف اراضی مازاد بر نیاز دانشگاههاتصویب نامه شورای عائی اجرای سیاستهای یتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب کننده | مدیر کل تجهیزات پزشکی دکتر رضا مسائلی در ۳تصویر 13۷1 با اعمال حد آستانهتعاون ،کار و رافه اجتماعیتعرفه قیمت مطالعات شناسایی تأسیسات و عوارض زیر سطحی بهتعیین عمق مورد نیاز در ارزیابی پتانسیل روانگراییتمدید مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی واحد های حقیقی و حقوقیتمدید مهلتت اتتتراب بته اوراا مالیتاتی و راأ یتیت تاأ اختتف مالیتاتی کته انیضتاأ مهلتت ن دتمدیود ملتوا ترتورته بوه تورتل ماییواتر و رتته وهست کاس را را هکتهیه و تنظیم: دفتر قوانین و مقررات معاونت حقوقی وامور مجلس سازمان تاأمین اجتماعیتهیه کننده: سازمان طرح تهیهٌ آیین‌نامهتوان از خاموت یا گل میخ سردار و یا کالهک برشی استفاده کرد و مطابق با فصل هشتم آیینتوجه : این فرم به عنوان نمونه بارگذاری شده است. پژوهشگران باید برای اخذ فرمتوجه اصلی طراح تاسیسات مکانیکی باید به فضاهای حساس بخش (اتاق های عمل, فضای ریکاوری, فضایتوزیح آن در مدعازن سد4 ۱۵جات اس اک اما سا مار با و انجدول ۱-۳- انواع ترکیبات عایقی به همراه علائم اختصاریجدول ۷-۷- ضریب معادل وسیله نقلیه سبک برای وسایل نقلیه تفریحی در سربالاییجدول ۱۴-۱۵- بر آورد هزینه استهلاک خودروی شخصی به ازای یک خودرو -کیلومترجدول شماره ۳- در آمدجزء (1) بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبجمهوری اسلا می‌ابران تاریخ:جمهوری اسلامی ایران شماره :۹۲/۴۲۰/۷۷۰۷۲/دجمهوری اسلامی ایران شماره :۱۴۴۳۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران شماره :۱۷۰۴۷/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۲۸۱۳/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۷۰۴۲/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۱/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۸/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۶۵/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۴۹۱۷۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران, ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۹ کل کشور را به شرح زیر تصویب کرد: ۱جناب آتقای دکتر رحمانی فضلی - وزبر محترم کشورجناب آثای دکنر رحمانی فضلی-وزبر محترم گشورجناب آفای ممندسا بر مدیر غامل محترم شرکت ملی حشاری ابرانجناب آقای دکتر خجسته‌مهر. معاون محترم وزیر و مدبرعامل شرکت ملی نفت ابرانجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر محمود احمدی نژاد-ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانجناب آقای صالح آبادی مدیرعامل محترم بانک توسعه صادرات ابرانجناب آقای مهندس امانی مدیر کل محترم هماهنگی فنی و عمرانی سازمان ها و مناطیجناب آقای مهندس جوانبخت-معاون محترم آب و آبفاءرئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت مدیریتجناب آقای مهندس خیرخواه مدیر عامل محترم سازمان مشاور ثُنی و مهندسی شهر تهرانجناب آقای نظر پورجناب آقلی مهری مدیرعامل محترم بانگ صنعت و معدنجناجه حسب شرایط و ویژگی های پیمان. گزارش واصله از کارگروه رسیدگی بهجهت دسته‌بندی سطح تمیزی هوا براساس ترکیب شیمیایی آن ۱ باید به استاندارد 14644-8 150 ارجاعحجم سنگدانه‌ی بیشتر.ء ضمن حفظ خصوصیات بتن خودتراکم تازه» استفاده نمود. با این وجود در اغلحد آستانه به کار گرفته شده برای استخراج پوشش گیاهی. ۰/۸ می‌باشد.حداقل دو چراغ راهنماء از فاصله‌هایی که در جدول ۸ تعیین شده» باید در داخل مخروط دیذحدول ۳-۴- لیست توابع مختص رده‌های بهره‌وری انرژی در اتوماسیون ساختمان (ادامه)حذف واژه "خوک" از ردیف (2-1) فهرست پیوست بخشنامه های شماره 31091 مورخحسب مصوبه مراجع اعانون واردات طع،، پ،تعیو و نهعرهحسب مصوبه مراجع قانونی، احکام ذیل جهت اطالع و اقدام مقتضی ابالغ میحضشیش هر آهشحقوقی ارتباط تنگاتننگ داشته و قوانین و راهکارهای آیین‌نامه‌های اجرایی یکی از ابزارهای اعماحمایت مالی از هسته‌های دوره پیش‌رشدحور" موضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص جامعه اس رلحوزه ... موضوع: نحوه اجرای آئین نامه بیمه اختیاری مصوب بخشنامه شماره ۶۵۱حوزه تلخیص دستور العملها و ضوابط نحوه رسید گی به ادعای افرادحوزه ستادی وزارت نیرو و شرکتهای تابعه (دولتی) مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری به شرححوزه فنی و درآمد موضوع: تمدید کسر حق بیمه تگمیلیحوزه مشترک معاونت‌های حقوقفی» مجلس و آمور بین‌المئل و بیمه‌ایحوزه معاونت بیمه ای و درمانحوزه معاونت فنی و موضوع: ارسال پیام گوتاه به مستمری بگیرانحوزه موضوع: بازنشستگی مشمولینحوزه موضوع: دستورالدمل اجرائی بخشودگی 1 دستور اداریحوزه: بیمه آی و درمانحوزه: بیمه ای و درمانحوزه: درمان و بیمه ایحوزه: مشترک حقوقی و معاونت بیمه ایحوزه: مشترک درمان و بیمه ایحوزه: معاونت بیمه ای و معاونت برنامه ریزی» مالی و پشتیبانیحوضه‌های آبریز و دفاتر مستقل شرکت مدیریت منابع آب ایرانحوطاسوت ار موضوع: ضوابتط اجرائیحیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی وخازن های موازی در پست های فشار قویخازن های موازی در پست های فشار قویخاکب‌ای شور و ددیدی در آیرانخر رح کلعر یاهع وا له دح درخر روا او را امه اهخزانه دار محترم کل کشورخم که منطبق بر ضوابطخمهوری سا ین ایران تاریخ؛ ۹ رزخمینی ( ره ) که کمتر از ۵۰ سال سن داشته و مشمول مقررات حمایتی خاص دیگری قرار نداشتهخن الاسلام و اتمملهین چناب آقای لیسی اون اول محترم قوه قسالیهخود مالک مشمول یارانه .بافندگان فرش وضاغلان صنایع دستی شناسه دار و..) درقالبخوزه بخ موضوع: بیمه اعضاء انجمن صنفی بخشنامر انخی و ار تال ,کار وراه احّی پوت دارد7۵ در اسمش هر رشتد- پایداری در برابر عوامل جویدار تبرت در لا رندار تبرت درل دردارآن محترم مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهراندارح‌های آب 9 کاضصلاب در در حله تقصیلیدارم از ۲ ید ری زارت ارداز وسانی به صنایمدتم رالحدل اجرایی خدمات بر هدب رداریدختران، پسران، مردان و زنان بالیای طبیعی را به اشکال متفاوتددماید دراحی سارهدهای اتحال ودر ااهرا مرهرراتدر اجراء اصل یکصلد و بیست و سوم (۱۳۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی‌ایراندر اجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست «قانون موافقتنامهدر اجرای بخشنامه شماره ۷۹۳۳ مورخ ۱۳۹۹/۱/۲۶ وزارت تعاون کار و زفاه اجتماعی و دستورالعماندر اجرای بخشنامه شماره ۲۵۱۱۹۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ وزارت تعاون. کار و رفاه اجتماعی.در اجرای بند (ب) ماده (۲۸) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگیدر اجرای بند «۱» هزارو دهمین جلسه هبأت مدیره مورخ ۸۶/۷/۲۳ مقرر گردید تا اعحضاء شرکت تعاونیدر اجرای ماده ۲۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۰۱۳۷۴در اجرای ماده «۴» قانون حمایت از صنعت برق کشور مصوب ۱۳۹۴ و به موجب ابلاغیه شمارهدر اجرای مفاد تبصره (11) ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده و با عنایت به مفاد قانون اصدر اجرای مفاد دستورالعمل شماره200/1401/530در اجرای مقررات تبصره (1) ماده (123) اصلاحی قانون ثبت (موضوع ماده 10 قانون الحاقدر ارتباط با رسیدگی هاا و بررسای هاان ان ااه شادهدر این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:در این بخش برآوردی از توانایی و قابلیت ایجاد خوردگی داخلی انجام خواهد شد. خوردگی داخلی. کادر این بخش فرض می‌شود که ۶۵ درصد از مسافرین ساعت اوج در ۳۰ دقیقه اوج به بازرسی گمرک وارد مدر این دستگاه تشعشعات خورشید از طریق یک کره شیشه‌ای شفاف که بر روی پایه‌ای متصل است با متمدر این فصل ضوابط ارزیابی و بهسازی اعضا و اتصالات بتنی مربوط به سیستم‌های مقاوم در برابر بادر این فصل مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های صوتی و کاربرد آنها در طراحی و اجرای پروژه‌در بسیاری موارد. جمع کننده جدید در امتداد خط یک تیر یا شاه‌تیر قرار می‌گیرد. معمولاً این مدر تصفبه خانه‌های فاضلاب و بردازش آندر جهت گردش کاری مناسبء نحوه وارد شدن به اتاق احیا و خارج شدن از آن به دو روش امکان‌پذیردر دی خدمات محالحاتشدر راستای اجرای بودجه مصوبه سالیانه شهرداری تهران و با هدف شفاف سازی و اصلاحدر راستای اجرای سیاستهای کلی نظام اداری مصوب ۱۳۸۹ و قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مبارزدر راستای بهینه‌سازی و بهبود مستمر فرآیندهای اجرائی, از تاریخ صدور این دستور اداری. تغییرادر راستای تنقٌیح, تجمیع و تلخیص بخشنامه ها و دستورهای آداری. شفاف سازی مقررات. تسهبل در اردر راستای تنقیح» تجمیم وتلخیص بخشنامه ها ودستورهای آداری» شفاف سازی مقررات. تسهیل دردر راستای تکریم مودیان محترم مالیاتی میزان بخشودگی جرائم موضوع ماده22در رال نادٌذ‌اری و حشاریدر رت خمان درحاه فنادایی رایدر رست خددات دتاالحاتدر رست مرس( رل رسدر رسی بتانسیل لنذزش دردر صنایع مرتبط بادر صورت استفاده از تابلوی ایزوله کلیه کلیدهای خطوط خروجی آن از نوع دو پل انتخاب شوند.در صورت لزوم می توان برای عبور این جریان هواء ازکانال |[ اشکل در داخل سقف کاذب بادر صورت نیازدر صورت پیش‌بینی این واحد. در نظر گرفتن هراسه‌ی این فضاهادر صورتی که قفل نمودن درپوش‌های سیستم لوله ایستاده خشک مورد نظر باشد. این کار منوط به تأییدر صورتی که نرخ رشد دستمزد اعلام شده کارگران در دو سال آخر خدمت آنها بیش از نرخ رشد طبیعیدر صورتی‌که طول راهروی مستقیمی از ۲۲ متر بیشتر باشد.ء بهتر است با ایجاد تغییراتی شامل تغیدر قراردادهای صنعت‌نفتدر نامه ریژزی ازمایشی‌ای رد ویدر وت و اس نقص در جوش (موجود)در ورد خدار زمین ذرزهدر وردعش کی ماش دم !النافتشدر پاسخ به استعالم های به عمل آمده بدینوسیله تصریح میدر پایین سپرء فشار مقاوم از راست به‌چپ برابر است با :در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنهدر یرم سّدی...دراجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست « قانون موافقتنامسهدراجرای بند " ۴" یک هزار و پانصد وهفتادونهمین جلسه‌هیات مدیره محترم سازمان» مصوب ۹۴/۱/۲۶ ددرادن ,یسو یا یا یاناسدرامد در موارد زیر اصلاح و جایگزین میگردد:درجه‌بندی بیمارستانها بر حسب امتیازات مکتسبه بیمارستانهای عمومیدرخصوص اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02درخواست. اعلام و بهره برداری از سوابق بیمه شدگان همچنین حذف مکاتبات دستی و تشکیلدرزهای باز: این درزها باید با فروکردن و سپس درآوردن نوار چوبی» صفحه فلزی یا سایر قطعات موردزمان ام و پوو سوردزمان بنادو و تشتیرا دردستمرالحم, فموئه بر داری |دسته رالحمل حذر و تجیزدستو رالعمل محاسه حریم حاه و ثناتدستور العمل نحوه تشویق گزارشگران فرار مالیاتی موضوع ماده (37) اصلاحیه آیین نامه اجراییدستورائدمل حفانلت از دارایی مشتریدستورالحمل حفاذلت و ایمنئی دردستورالع مل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل اجرائی آن به شماره ۸۰۵۵ مورخ ۱۳۹۷/۱/۲۹ (تصویر پیوست) و بر اساس طرح طبقه‌بندیدستورالعمل اجرایی آن به شماره ۲۶۵۳۷۹ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۸ و بر اساس طرح طبقه‌بندی و ارزشیابیدستورالعمل اجرایی شورای حفغ حقوق بیت‌المال در آمور اراضی و منابع طبیعی کشوردستورالعمل احجام و اوزان قانون بودجه سالانه کشورء به منظور تبیین حیطه مسئولیت‌هایدستورالعمل بررسی ویژگیهای عمومی آندستورالعمل تعیین مناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکاریدستورالعمل ثبت کشتیها به صورت اجاره کاملدستورالعمل شستشو و گندزدایی شبکه‌های آپرسانیدستورالعمل صخور پروافه اشتغال به کار آموزشدستورالعمل ضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای آسفالت دردستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارض دریافتی از خریداران کالاها و خدمات معاف از مالیات ودستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارضص پرداختی سفارتخانه ها مأموریت های دیپلماتیک. پستدستورالعمل نحوه تکمیل و تنظیم اسناد همسان پیمان‌های پژوهشی میدان /اکتشافی محور بالادستیدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل و ضوابط تعیین مشاغل حاکمیتی در موسسهدستگاه های اجرایی،مهندسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاه های اجرایی،مهنذسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاههای اجرایی, مشاورین و پیمانکاراندستگاههای اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران بخشنامه بهدسذم رالحدل در هدر داری ودسهء رالعمل در ه‌برداری ودشریه هار رد مسااروندت مبنتسمی, رپژوهش و ضاورقدعاد را دبس رودخاده‌ها 9 دخازن مرهادفتر آدور مقررات ملی ساختمان پبوست. :دفتر امور فنی » تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایراندفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور مقررات ملّی ساختماندفتر توسعه مدیریت و تحول اداریدفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانیدفتر مدیریت منابع فیزیکی و مجری طرح های عمرانیدفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مهندسی و معارهای فنیدفتر مهندسی و معیارهای فنندفتر مهندسی و معیارهای فنیدفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفترنظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فدقد یاه دفت و دارده از نظر طول تیرء قدرت |ده مه و همم ام هممدوابنا فعالیت شرکتهای ثالث ارائه دهنده خدمات پس از فروشدوب در ساماندمی رودشاده۵۵)دوخت به پشت (اتصال بار جانبیی)دومین جلسه مورخ ۸۷/۸/۱۴ هیات محترم مدیره " زفان خانه دار" با رعایت شرایط مقرر دربیمه صاحبادون پا ره آیین نامه شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده 18دکتر سید‌حسن امامی رضوی و دکتر محمودرضا محققدیافراگم باید از اتصال مناسب جهت انتقال بار به قاب فولادی مهاربندی شده یا قاب‌های فولادی بدیران کل محترم امور مالیاتیدیزل ژنراتورهای اضطراری دردیزل ژنراتورهای اضطراری دردین مقدس اسلام بعنوان مکتبی اجتماعی و انسان سازء اصل مشارکت و مسئولیت همگانی در پیشبرد اهدذکر این نکته ضروری است که استفاده از این منحنی‌ها و تعریف فشار آب منفذی مورد استفاده در نمرآهنمای مشار کت مردمی در طرح های اب 9 خاکرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس منترم دانشگاه عاوم پزشگی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشوررئیس هیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمیرا تممو ری امامت ۱۳۳۳۶۸را خنمای واگذاری از نشعاب فاضااب بهرا سار وتمارت ارو ی حرات لا مات رو پنسا اشرا مت ۷وری «ست ۲9 صفحهرا معاونت امور فنیرا نام یا ی رد یرواف« ورک رس علواعمرا یا هارو راک نواعا ترازو یرات عاولی ,کار و راد ای وت وارورات مموری وه راراخنمای یننه‌بندی سبل و تتیین حد بسترراد اندازی و نحوه استفاده از نرم افزارهایرادنثمای کار برد ددل‌های تجچربی و نذاریرادننمای بررسی پیشروی آبهای شور دررافتمای برّره برداری دبدرولیگی ازرال مو ریاس ی‌ارالی شماره: ۹۹/۲۱۷۰۸/۵۰۰رامئثمای را بار دل راسدحب رودخاده 15رامنمای بر. رد در داری وذن.داریرانئها ی کار برد اشنماد مرشد‌دی درراه جانبی سه خطه یک طرفه در دو سمت آزادراهراهخنمای باز رسی در دسدک‌های بزرفراهعتمای بر داشت مصالح رودخادئه‌ایراهنمای ار زیابی ایمنی و اقدامات اضطراری در سدها و سازه‌های وابستهراهنمای ارزیابی و بهسازی لوزه‌ای شریانهای حیاتی سامانه گازرسانیراهنمای انتخاب مشاور به روش بودجه ثابتراهنمای انتخاب مشاور به روش تعرفهراهنمای انتخاب مشاور به روش تک گزینه‌ایراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیتراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیت و قیمتراهنمای انتخاب گباهان در فضای سبزراهنمای برنامه‌ریزی و طراحی معماری بخش مراقبت ویژه جراحی قلب ۲516راهنمای جامع مطالعات طرح» بهره‌برداری و نگهداری سامانه پیش‌بینی و هشدار سیلراهنمای طرا حی» ساخت و نگهذاری کو ره‌هاراهنمای فعالیتهای دارای ۵ درراهنمای فنی پایش وضعیت درراهنمای فنی پایش وضعیت در سیستمراهنمای مطالعات خیدروژ نو شیمیایی درراهنمای مطالعات ژئوفیزیک در آهای زیرزمینیراهنمای نمونه‌برداری از آب زیرزمینیراهنمای نگهداری و تعمیرات تصفیه خانه‌های آبراهنمای کاربرد مدلهای ریاضی درراکب سهامی ابر یت اینراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکنمای دز ردق در سازه‌های ازرای ال داب ری ور یمال ! مل سب‌شمرای عالی فنی شهرداریرباص تموری ب وست راربر ردیابی در کشوررت‌ساان سازمانع اداری واسیرای لوررخنمودهایی در سیاستگذاری مدیریت آبرخواران به صورت همزمان انجام شده و کمردیف سواالت با توجه به شرایط و محدودیترس یا واتر را, نلااخا بسرارورسای موْسسات دولتی باگستره کشوری حداکثر(۳) پست در سقف پستهای مصوبرسد کید مد را ما مه یچ اصرضایت کارکنان قراردادی کارگاههای پیمانکاری» از تاریخ اجرای نصب اولین نگارش پائیزهرعایت ضوابط فاصله تکیه‌گاه‌ها در کانال‌ها مطابق با 5۸1۸۳1۸رفع ابهام از قسمت اخیر بند1رل بر رت را ری ا۵ ای اب اراس ۱۴۰۳/۰۴/۱۹رم این ۲۷۳ ما۹۵رم هر ام اما وا را رم مت تر مت ی کت ی رو تو اپ ارد تا ار تب تومن ۷رنگ خاک-رنگ زمینه خاک را با سامانه علائم مانسل (هیوء ولیو و کروما) مشخص نمائید. به عنوان مرنگینه‌های زرد شامل اکسید کرومء اکسید روی و اکسید کادمیومرنیس کل محترم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایرانره تما زد که امه که ری خی روصتره شطی کر چا شماره سا اسرو ارور نا از نره نا اد او ۹ هر ۶۸ موجرو و ریا سا اهاط داح باروش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود. عبارت است از مدل کردن قاب دال -ستونی,روش های اکتشاف در زمین های کارستیروش های جلو کیری از خوردکیروشای الکذریکی مقاومت ویژه و لر زه‌ایرول بازکن همراه با دستگاهرک به را اره ۲۸۵رگا : ضریب زلزله جانبی اصلاح شدهری * توان مورد نیاز در خروجی موتور (اسب بخار یا کیلووات)ری اسلا ی اران راز باری اطای رای اس ۱۳۹۲/۱/۱۷ری در فاصم مویارم و خصشرریاس یاران ده ریا راریاست جمهوری بسمه تعالیریاست محترام تأمین اجتماعیریاست محترر جموروری بره سیوسرت«ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایران :ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران ِریاست محترم شعبهریز اقلام مشمول و غیر مشمول پیوست یازدهم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحقات آزئوشیزیک و نقش آن در مهندسی آبزئوفیزیک و نقش آن در ممهندسی آبزئوفیزیک و نقشس آن در ممهندسی آبزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیزان اداری راکو راعت: ۱۱:۲زان باه و لوور ورزان رام و وج تورزب عح کا را هکیت لس سَنَ سرزدوفیزیک ونتش آن در مندسی آب,زرد رل فدمام رشرت لجرانت ن ریت در سرزشگندی و بعازی خای برای دشترایی کهزمینه‌های بروز فساد و با هدف استفاده بهینه از ظرفیت‌های پیمانکاران. مشاوران و تأمین‌کنشدگازهکشسی 9 بسازی خاک برای دشتهایی کهزک کا. کار را ان نت ۳ ۴ رز ها ملظسأدان بر مت و یاه رک سور رت نداردسا ری ولذارت را وی حراشت الا مات رو ای " ,سا مان "امن احای ۱ صاوو ساب غرم و بو مر مت جما وی » بوست: نداردسا یا ورا جیب یر سا دا اه دیر اور اسم ۳5 راساختمان‌های با اسکلت فلزی (جوشی یا پیچ و مهره‌ای) معمولا به لحاظ الکتریکی پیوسته هستند و دساختمان‌های حغالت در مقابلسادالش ان یلگ با سین وآروسار ماه رس در رم ارساران "انا ای راساربان اداری وا کدی سور را نداردسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورساز ان مور و وربا ورویساز مان برنامه و بودجه کشورساز مان بناهدر و دریانوردیسازدان ارنامه و (ءدجه تَدْ ورسازمان آب و برق خوزستانسازمان آدرای و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان ام و لووجر سورسازمان امور اداری و استخدامی کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه -وزسازمان برنامه و بودجه -وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه آبرانسازمان برنامه و بودجه ابرانسازمان برنامه و بودجه وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه- وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه- وزارت یروسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودحجه کشورسازمان ربانمه و بودجه کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - سازمان ملی استاندارد آبرانسازمان مد بربت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ربزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفاهه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیربت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برفامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه‌رپزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌رپزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان میراث فرهنگی. صنایع دستی و گردشگریسازمان ها و دستگاه های زیر مجموعه وزارت امور اقتصادی و داراییسازمان یام و لووم ورسازممان مد بریت و برفاهه‌ریزی کشورسازه و تمامی اجزای آن باید در برابر گسیختگی در زمان رویداد نهایی مانند زلزله طراحی شوند.سازیازه نادار دسا یور و تداردسامان با و لوو لورسامان با و لوو لورسامانه سرمایش ایستا درجه حرارت فضای داخل را به استفاده از پدیده حرارت طبیعی تنظیم می‌کند.سای در شود ترادسخصی افراد باید از پرده یا سایر روش‌ها استفاده نمود.سر فصل‌های نمونه برای خلاصهسر کتهای حفاری و پمپازسرا زا تسیا کم را وی بو دنل وسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امورمالیاتی شهر و استان تهرانسرپناه ایستگاه های اتوبوس و اتوبوسسری یا موانعیسس وزارت «فاع و سای سروا یم بیوست:سسط ست سار هگا رک وسشورای ی سهرداری دیهان درسل فقروردین ماه ۱۳۹۸ در استان‌هاسلامت کارکنان صنعت آب و برق و با عنایت به موافقت سازمان تأمین اجتماعی و مجوز بیمه مرکزیسم رک ست ی اهر وی اک اه یا ویک وج یهسنا تابن بای دج موب درا است. ام سم رممری دود العان)» ریک نداردسند 3292سند 3360سند 3361سند 3362سند 3363سند 3364سند 3365سند 3367سند 3368سند 3369سند 3370سند 3371سند 3448سند 3451سند 3506سند 3515سند 4007سند 4059سند 4102سند 4209سند 4503سند 4504سند 4628سند 4914سند 5012سند 5015سند 5023سند 5025سند 5027سند 5029سند 5053سند 5060سند 5088سند 5096سند 5098سند 5099سند 5103سند 5104سند 5119سند 5120سند 5139سند 5141سند 5146سند 5149سند 5150سند 5151سند 5154سند 5155سند 5156سند 5159سند 5161سند 5162سند 5163سند 5167سند 5170سند 5171سند 5176سند 5178سند 5179سند 5184سند 5197سند 5199سند 5200سند 5211سند 5215سند 5223سند 5227سند 5230سند 5231سند 5233سند 5235سند 5236سند 5251سند 5253سند 5255سند 5256سند 5257سند 5260سند 5262سند 5263سند 5276سند 5299سند 5302سند 5303سند 5305سند 5306سند 5311سند 5330سند 5333سند 5335سند 5338سند 5339سند 5340سند 5348سند 5352سند 5389سند 5402سند 5436سند 5437سند 5439سند 5553سند 5568سند 5681سند 5719سند 5721سند 5733سند 5745سند 5750سند 5762سند 5864سند 5893سند 6001سند 6007سند 6010سند 6013سند 6018سند 6032سنف ملی توسعه بخش بهداشت و دره‌انسنگ مصرفی از هر گونه که باشد باید تمیر محکم. بادوام» متجانس و بدون رگه بوده و عاری ازسوزن تا ابتدای قوس قائم با ۰/2 در نظر گرفته شود. در صورت عدم وجود فضای کافی, حداقل فضای بیسیستم های کنترل و اتوماسیون در پست های فشار قویسیم از ال در اثرازنسیون آمور زیربنایی؛ صنمت و محیط زبست در جلسه مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۱۹ بنا به پیشنهادشاخ صه‌های مرحله‌بندی کار در رودخانه. امکان پذ بری اجراء زمان‌بندی مراحل کار و سرعتشبوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات « قراردادها»شده دوره ها با اولو یشده مرام من گروه از مودیان اشخاص حیحا (صا مان مشاغل) که مورام ممکرورد وال1401شر کتهای مادر تخصصی و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرایط عمومی بیمه تمام خطر نصبشرایط عمومی قراردادشرایط مدیریتی و اجرایی اندازه‌گیریشرت سیهامی مد بر پت سابع ۸شرح ردیف : لوله فولادی سیاه درز دار به قطر نامی ۱۵ (یک دوم اینچ). رستّه ؛ ساختمان و ساخ<شرح عمومی خدماتشرهنگ فنی آبیاری و زهکشیشرکت تأمین اندیش ایرانیان به موجب دادخواستی اعلام کرده اند که :شرکت سهامی مد بر بت منامن آب ابرانشرکت سهای مذبریت این اب ۲شرکت مادر تخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی و توسعه نفت وزارت نفت هندسه پارس هندسه پارس کاوششرکتهای زیرمجموعه در صورت عدم اجرای چارچوب قرارداد ضمیمه با شرکتهای بیمه‌گرشرکتهای ماک بیس سی مشاأور در طرحهیای دیشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, سازمان‌ها و موسسات تایعهشرکت‌های مادر تخصصی,. ساتبا. موسسات و مراکز آموزشی و پژوهشیشر‌رداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شفاره: شرا ار باشماره ۲۱۰۶۹ 0۵0۵3( روزنامه رسمیشماره ۱۸۵۴۲۱ ۱۳شماره نشرد شر به ۰۵ ۰شماره ویزه نامه ۱۰۵۲شماره ویزه نامه ۱۱۱۹شماره ویزه نامه: ۹۸۵شماره ویزه نامه: ۱۰۱۰شماره ویزژه نامه: ۲۱۱۶۷شماره ویژه نامهشماره ویژه نامه: ۱۰۰۰شماره ویژه نامه: ۱۰۲۵شماره ویژه نامه: ۱۰۳۴شماره: ۹۵-۵۰۰ تاریخ: ۱۳۹۴ پیوست:شماره: تشاد هرهبشماره: وفرفدرب مهشماره: یرف در رده هرشهر دارآان محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهر دارآن محترم مناطق ۲۲ کانهشهردار محترم تهرانشهردارآان محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهردارآن محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداراآان محترم مناطق ۱ الی ۲۳۲شهرداران محترم مناطق ۱ آلی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۳ کانه شهرداری تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهرداران محترم مناطق 22 گانه شهرداری تهرانشهرداران محنرم مناطق ۲۳ کانه شهرداری تهرانشهرست و شناسنامه نرم افزارهایشهفرست خدمات مطالعان مر حله دوم( تشریحی) وشورای اقتصاد در جلسه مورخ 13شورای عالی فناوری اطلاعات و در راستای آیجاد وحدت رویه در اجرای فعالیت های مرتبط با توسعه فشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی فنی شهرداری تهران (شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران ؟شورای عالی فنی شهرداری تهران رشورای عالی فنی شهرداری تهران رزشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی کار با حضور نمایندگان سه کروه (دولت .کارفرمایان و کار گران ) در جلسه مورخ ۱۳۹۷/شورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری نهرو ی ینشورای ملی توسعه و نظارت بر مراکز پذیره‌نویسی اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز و بانکهای خونشورای‌عالی اجرای سباستهای کلی اصل ۴۴ ثانون اساسیشویا و پاسوخیای ایجاد شوده در اعضوای سواختمان را می توان به دو رروهشکل ۰-۱۸-۱۰ اشکال مختلف برای مهار تجهیزاتشکل ۸-۶- نحوه اجرا با یک رول پیوستهشکل ۲۳-۳: مفصل نوع یا راشکل ۳۷-۱۲- نمایی از آسیب دیدگی سگمنت در حین پیشروی ۲881شکل ۳۹ تقرس مرکب حداقل برای رابط چنبری خروجی (مرعت طرح رابط ۳۰ کیلومتر در ساعت)شیرهای سولنوییدی در مدار هیدرولیکیشین لیسی فهرروی و دیش میت نان وت ۹ در ایصاحبان حرف و مشاغل آزاد در این آئین‌نامه به افرادی اطلاق می‌شود که برای انجام حرفه و شغل مصفحه پوششی شماره ویرایش:صلی دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانصنفی نمایندگان شرکت بیمه معلم از تاریخ ۸۷/۳/۱ مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی قرارصوس با رخست «ارانضای کارگروه تخصصی و عمومی و ویژه تدوین دستورالعمل نحوه رسیدگی به تأخیرات پیمان در وزارت نفضریب ریالی سال ۱۴۰۱ به میزان ۳۳۵۳ ریال تعیین شده است. به استناد ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عضوابتدٌ نصب و راه اندازی» جایگزینی (استان) و جابجایی تجهیزات پزشکی سرمایه‌ایضوابط خدمات پس از فروش شرکت های تجهیزات پزشگیضوابط و معیارهای انتخاب سامانهضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای عملیات اجرایضوابط کلی پذیرش طرح‌ها به منغظور اجرایی‌سازی شمضوع مقررات ناظر بر جرانم موضوع ماده 169 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوبطبق ضوابط قیمت گذاری کلیه کالاها (تجهیزات پزشکی ) که با ارز آزاد وارد کشور می شوند ومتقاضیطراحی بناهای در(طول موج‌های کوتاه‌تر نور به شکل شدیدتری توسط جو پراکنده می‌شوند و بنابراین بر کار رصد تاثیع مصوبه: ابلاغ نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاکعا موضوع: اصلاح نحوه محاسبه مستمریعبارت زیر به عنوان تبصره به بخشنامه شماره 200/1400/65 مورخ 1400/10/01 الحاقعرضه کنندگان تجهیزات و ملزومات پزشکی سراسر کشورعطف به نامه شماره ۱۱۰۳۷۹ مورخ ۱۶۰۰/۹/۲۱ در اجرای اصل یکصدعملیات خاک‌ریزی و تراکم آن پس از لوله‌گذاریعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای ضوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصفهای شوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصلهای ضوره های آموزشی برایعنوان دوره: الزامات عمومی تأسیسات برقیعنوان ضابطه حمابت از تولیدعنوان فرم درخواست. ثبت وسابل پزشکی ۱عون دستورالعمل ثبت تجهپزات وملزومات پزشکی (تولید داخل و وارداتی) ٍعون نی و جهز ایغیر مخرب اسکت که با اسکتفاده از خاصکیت موئینگی برای آشککارفراخوان بکارگیری کارشناسان واجد شرایط برای همکاری کارشناسی با شورای عالی فنیفرسایش رسوب در آبخیزهافرسایش شدید سواحل دریا در محل مصب گردیده و کف کنی زیادی در پایین‌دست آن به وجود آمده» ضمنفرم انصراف از درخواست انتقال کسور بازنشستگی از سایر صندوقها به سازمان تامین اجتماعیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفصل تسنسم - جداسازی لرزه ای در بهسازی سازه‌ها ۳۹فصل دهم : الزامات کاب لکنسی منوازن و فیبر نوری ۱۹۷فصل دهم: سازه با میراگر109فصل سوم- دستورالعمل طراحی و کنترل لرزهفصل سوم- طراحی و ساخت منظرراه ۳۶( ۵۸۳فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ ۱۷۹فصل شم الزامات طراحی سیستم‌های سازه‌ای با عملکرد برتر ۱۴۰۳/۰۶/۱۵ ۱۵۵فصل مالیات بر درآمد حقوقفصل نهم- رونسنایی پل‌هاء راههای مرنفع و تفاطع‌های غیر هم‌سطح )۱۳فصل هفتم - اصول فنی و مراحل ساخت آیشکن‌ها ۸۳فصل هفتم- شرح تحولات پیش رو و تحولات تولید در طول زمان 133فصل چهاردهم - قیر در راهسازی ۳۹۵فصل چهارم: مالیات بر درآمد مشاغل ی ۳۱فعالیتهای خدمات‌رسانی مرتبط با سامانه‌هایفلاش تانک)- تعیین معیار مصرف آب وفنی و زیربنایی پژوهشگاه نیروفنی‌و درآمد و درمان سیستم جامع کمیسیون های پزشگی «فهر ست و شناسنامه نرم افزارهای مهندسی آنفهرست برخی از مودیان مالیاتی که نسببت ببه ارسبا س اسبتردادظ انهارنامبه دوره مالیباتی (هبارفهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۳فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۵فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نص تلمیبه خانه های نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب تلمبه خانه هاک نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب تلمبه خانه های نفت و انبارهاکی نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌هاکی تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای سرجچاهی نفت و گاز و چجند راهه ها - سال ۱۳۹۳فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۴۰۰فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوفق توزیع نیروی برق سال ۱۳۰۲فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوق توزیم نیروی برق سال ۱۴۰۰فهرست خدمات مرحله بهره‌برداری و نگهداری سدهافهرست خدمات مرحلهه شناسایی رسوب‌سنجی و رسوب شناسیفهرست دانشگاههای دولتی دارای حداقل یکی از رشته های مهندسیقابلیت تنظیم درجه حرارت بدن نوزاد از ۳۴ تا ۳۸قانم‌مقام محترم وزیر ات۳ 2قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنقانون برنامه پنحم توسعهقانون بودجه سال ۱۳۸۹ کل کشورقانون تأمین اجتماعی مصوبت ۱۳۹۵۴ و الحاقی دو تبصره به ماده (۷۶)مصوب ۹۳۱ مصوبه بواره اه موصوقانون تدوین و تشیح قوانین و مقررات کشور که با عنوان طرح به مجلسس‌شورای اسلامیقانون جهش تولید دانش بنیان- مواد 1055-147-148قانون جهش تولید مسکن سقانون راجع به اصلاح ماده ۲۱ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و داروبی و مواد خوردنی و آشامقانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی (مصوب ۱۳۸۳/۰۲/۱۲)قانون مالئیات های مستقیمقانون مالیات برقانون مالیات بر ارزش افزودهقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1387قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400/03/02قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مصوب 1400قانون مالیات هایقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیم (به شماره6978قانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مربوط به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص ترکیبقانون نغلام مهندسی و کنترلی ساختمانقانون پایانه های فروشگاهی وقانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری، صنعتی موادقانون کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دربایی دربای خزرقرارداد شماره یدقعمرات اساسی. خرید تجهیزات وقنک آب‌ها و قأسیسات پایانه‌ای استباایکقچء ست نات مک کت ده که نفورکیملا وزارت امور اقتصادی و دارایی مدالاه ی رای کا سو وی ها رای زکلغو ماده (۷) آیین نامه اجرایی قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۸/۰۶/۱۰)لوسر هس وکا 7 حمایت تأمین‌اجتماعی از حادثه‌دیده ناشی از کار مشروطلوله یا قوطی با قطر یا بعد کوچکتر و مساوی177لوله‌کشی آب سرد و آب گرم مصرفیل‌سا ان نارمان یام و نووی آسور بومت: تاردما ّ ,کت صوییم هیا و مهن کی سم اس طسقما یر پیش را شیمماده۱) این دستورالعمل با توجه به مشکلات موجود در عدم استفاده مجدد از کاشتنیهای ارتوپدی درماده11) قانون مالیات بر ارزش افزودهماده17) قانون جهش تولید مسکنماده 1 تعریف: نظام مهندسی و کنترل ساختمان عبارت است از محموعه قانون» مقررات, آئین‌نامه‌هاءماده ۱- سرپرستی کودکان و نوجوانان فاقد سرپرست به منظور تأمین نیازهای مادی و معنوی آنان, باماده ۱۵- رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان مکلف است کل هزینه واحدهایماده ۱۹ - کلیه دستگاههای مشمول این قانون موظفند با مرخصی استعلاجیماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی» آشامیمارا ن "ان بای برمارا ن "ان بای برمالیاتی به سود تقسیم نشده شرکتماما رام و وود ورماما مار و لو ورماما ناران رام و لووی سورمان باه و لووجرم ورمان نامه وود ازمان یام و لوویز سورماندان "نی ور ارت عاولن کار و رداه اتا 59 موست: اروماوت اس ری بر و فاوری مور یسلا امران ۱ ۳۶ ۱۶ماوت ای رای سمه تعالیماولی) مار کی) رد «فاوری مور ی اسلای ان ۲ به به۵م۱مبالغ به میلیون ریالمبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های جمع آوریمبحث یازدهم مقررات ملی ساختمانمبند‌سی در دروزه‌های مدندسی آتمتاون محترم وزیر ورئیس شورای قدوین مقررات ملی ساختمانمتاونت برنامه‌ریزی و فنأرت راهبردی رییس جه: ورمتقاضی انذرادی (انعقاد پیمان با موسسه و پژوهنده)متقاضی انفرادی (انعقاد بیمان با بژوهنده)متمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتناسب با سنوات پرداخت حق بیمهمجلس شورای اسلاسی یلا پدوسسش ومجموع خارج از قضور با آهنسات همپوشانی هامجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناء ۳۷مجموعه قوانین و مقررات حوزه سازمان بیمه سلامت ایرانمحاول سم ری زر ولو فاوری در ی املّی اران ۱7۸۳محاون مرن رک رو و او دی ای این ۲ب رحمحاونن در ری ور (1) ومد ۳۹۳محترم شهردار تهرانمحدوده نوسانات ولتاژٌ در نقطه اتصالمحص و اس هس حطر, وممحمصصصی ۹ که اس امس سر در موم متاممحو مت مر ی ول وفاوری در ی اسّای امانمحورهای بلند و کوتاه با روابط زیر بیان می‌شوند:مختلف اعم از خریدء مناقصه» مزایده» سرمایهگذاری» مشارکت یا ترک تشریفات» توافق‌نامه یا تفاهمخلوط کن (از جمله کامیونهایمدا این ای رت داردمدارهای برق‌رسانی و کنترل به نحو رضایت‌بخشی نصب شده‌اندمدب رآن عامل شرکتهای اصلی و فرعیمدبران کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدریان کل محترم مستقل ستادیمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدیبران و روسای محترم واحدهای ستادیمدیر کل محترم امو... ر مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی استانمدیر کل محترم دفتر روابط عمومی و فرهنگ‌سازی مالیاتیمدیران عامل محترم بانکهای دولتی، غیر دولتی، شرکت دولتی پستمدیران محترم دادرسی سراسر کشورمدیران محترم دادرسی مالیاتیمدیران محترم دادرسی مالیاتی استان ها /شهر و استان تهرانمدیران محترم شرکت های پذیرفته شده در بورس و فرابورسمدیران محترم واحدهای تابعهمدیران کل محترم ادارات امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتی ...مدیران کل محترم واحدهای ستادی ِمدیران کل و روْسای محترم واحدهای مستقل ستادیمدیران/ سرپرست های محترم دادرسی مالیاتیمدیرعامل محترم بانک ملی ایرانمدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشورمدیرعامل محترم شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامینمدیرکل محترم/معاون محترم حسابرسی/مسئول محترم حوزه حسابرسی اداره کل امور مالیاتیمدیریت تعار الزام شهرداری تهران به تهیه و ارائه لایحه برنامه عملیاتی واکنش اضطراریمدیریت محترم مهندسی 9 طرحهای شرکت ملی گاز آبرانمر در یرم مرومر عم جتماعی و فرهنگیمراحل کلی ثبت تا شناسه گذاری وسبله پزشکگی دار اداره کل تحهیزات و ملزومات بپزشکی سازمان غد)مرت وک بای را چا مکمرروی بر تجربیات برنامه ریزی آبمروری بر ضوابط 9 استانداردهای انتخابمرکز تحقیقات را» مسکن و شهرسازیمس وا مرا 7 را سا اندمشارکت مارون کاران و مهندسی و خدمات چاه سی لندمشاعصات ثنی عمومی و اجراییمشاور مختلف خارجی در طول سالیان متمادی, پایگاه سست و ضعیفی را برای نظام برنامه‌ریزی فراهممشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشتدل بر :سار جدد)مشخصات عمومی ساختمان در فرم ارزیابی سریع با مشاهده از بیرون ساختمان تکمیل می‌شود.مشخصات فنی تهیه، نصب، نگهداری و تعمیر چراغمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری تابلوهای ترافیکیمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری حفاظ هامشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی جریان ضعیف ساختمانمشخصات فنی و اجرایی روسازی مسیر اتوبوس های تندرومشخصه‌های حرکت زمین در حین وقوع زلزله از طریق لرزه‌نگاری در نقاط نصب لرزه‌نگارها به‌صورت تمشموئین ماده ۹۵ قانون تأمین اجتماعیمصالح و فر آورده‌های ساختمانیمصرح در این قانون از جمله قانون تخصیص سهمیه برای زنان در پذیرش دستیاریمصوبه شورای عالی اداری در مورد واگذاری امور پشتیبانی دستگاههای اجرایی به بخش غیر دولتیمضخصات فنی عمومی راهمعا و مت اس ری ار لو ناوری مسر ی اسلّمی امرانن رامعاد لیس مود و دسا ایمعالونت برفامه‌ریزی و تغظارت راهبردی ریس جمهورمعالونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعاوئت حقوقی و آمور مجلسمعاوئین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اسلیمعاودت فنی و عمرانی پل ۳۳معاودت فنی و عمرانی پوسمعاودت فنی و عمرانی پوسمعاوست فنی و عمرانی نمیمعاوشت دی رایمعاول اس ری دس وفاوری در ی الم مان ۲ب ,۱۳۹۸معاول در ای راست مموری سم ۳۴۴۲معاولی ر ور سارمالش ام و لو وجلور پوت نداردمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهورمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم علمی, فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور منضم به فهرست اطلاعات (1098)معاون محترم منابع انسانی و تحقیقات شرکت توانیرمعاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایرانمعاون وزبر و رئیس سازمان فدمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهران ۱معاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار نهرانمعاونان محترم وزبر نفتمعاونان محترم وزبر و مدیران عاسل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیرمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفت ۱معاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران‌عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران‌عامل شرکتهای اصلیمعاونان محضرم هر دار تهرانمعاونت آمور آب و آبفامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و ابفامعاونت آمور مهندسی و فناوریمعاونت آمورمسکن و ساختمان عادیمعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و ابفامعاونت امور مسکن و ساختماد رهمعاونت بر نامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برفامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌رپزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جه‌وورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرومعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جممهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمیورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جموورمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریاست جه‌موریمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهورمعاونت علمی و فناوری ریبیس جمهورمعاونت فنی و عمراتی ماشمعاونت فنی و عمرانی را شوهمعاونت فنی و عمرانی را وهمعاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران رامعاونت فنی و عمرانی شوهمعاونت فنی و عمرانی وال۳۳معاونت فنی و عمرانی وسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرست:معاونت فنی و عمرانی پیوسس,معاونت فنی و عمرانی یرسمعاونت فنی. آمور زیربنایی و تولیدی وزارت راه و شهرسازیمعاونت فنی. امور زیربنایی و تولیدی سازمان نقشه‌برداری کشورمعاونت فنی، امور زیربنایی ومعاونت فنی، زیربنایی و تولیدی سازمان نقشهمعاونت قوانین؛ بررسی و اظهارنظر نمایید.معاونت مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهرانمعاونت مهندسی, پژزوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی و ساخت داحلمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مور آب و آبقامعاونت نظارت راهبردی وزارت تهرو ۱ 1 ۱ تبدیل های نوع سوم و چهارم تنها در ورودی سازه بکار میمعاونت پژوهش و مطالعات پایهمعاونسن محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا رتهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم فنی و عمرانی مناطق بیست و دو گانهمعاونین محترم وزبرمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیبرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیر و مدبران عامل شر کتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیرآن عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عأمل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزبر و مدبران عامل شرکت های اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چیار شرکت اصلیمعاونین و مشاورین وزیرء دفاتر مستقل حوزه ستادیمعبرهایی که برای لولهمعطوف به پروژه نشانمعلونت بر نامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و ارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفاهه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفنامه‌ریزی و تغارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جموورمعلونت برنامه‌ریزی و نغلارت راهبردی رییس جمهورمعلونت فنی و توسعه آمور زیر بناییمعمول‌ترین روش آب‌بندی بامها و سایر قسمتهای ساختمان, استفاده از قیر و گونی است که درمعوون مهندیی ووه و هعوریمعیارهای اجباری, برای تأمین هدف‌های طراحی مورد نیاز است. چنین معیارهایی مانند این بند با حمفاونان محترم شهردار تفرانمقررات زدایی و وحدت رویهمقررات فصل نهم باب چهارم قانون مالیات های مستقیممقررات ملی ساختمان ابرانملاع مک سیخ بامماوران محترم شهردار تهرانممعال «بخشنامه تلخس شماره ۲۲ مور بسبه‌شدگان »من ررض در ایرارنمنابع آب زیر زمینی ومناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکارمناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع, تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌نا پذیر کرده است.مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذ پر کرده است.مناوزن و سرفصامای دوره‌دای آدوزشی برایمناونان محترم شهردار تهرانمنظور متمرکز نمودن کلیۀ ضوابط کفالت، نحوه بررسی وچگونگی احراز شرایط ومنمم فرهنگ فنی آبیاری و زهکشیمننوررش در امرانمننیررش در ایرانمننیوررش در امرانمهاونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهرودن هی و جهز ایمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی رسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ربیسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نخارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهندسان مشاور شرکت های انفورماتیک و،دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و پیمانکاران ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهمهندسی و توسعه نفت :ان نف شرکت مهندسین مشاور سازهمواد مرتبط قانون برنامه ششم توسعه با سازمان تأمینموارد استاندارد ایمنی آزمایشگاهی را هنگام استفاده از گازهای فشرده رعایت نمائید. کپسولهای گمواردی که باید در راه‌اندازی دستگاه رعایت شود:موافقتنامه حاغره همراه پا اسناد و مذارک موضوع ماده ۲ آن» که محم‌وعه‌ای غیر قابلموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شاموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شامور ۱ امراله را را رت را ار ار رل ارمور املای ارانن هر ام ۹۴مور ای ومقررات سال ۱۳۸۸مور خ 1401/03/11 هیات محترم وزیران منضم به فهرست شهرستان های غیر برخوردار از اشتغال درمور ی اسلا یرال رایمور ی املایارران از رتمور یاملای‌ارانی شماره : ۸۹۵ اس ,۲۸مور یلا یاهمان ارو بر رت رامور یلا یاهمان را را را ارمور یلایامان ی را ار ایک یر ریمورا یسایس را لکمورک اسلا ار۱ تاره . را ی ای ار رامورک اسلا ی امران رامورک اسلا یا رال سرمورک اسلا یاران در : ۱۳۹۹۳مورک ام م‌اران تا ۱۳۹۷۳۶موری اسلا یاران باره وموری املایاران باره رای ار را رک را رهموز مطاوات موضوع: قانون حمایت خانواده بخشنامه شمارهموز کار (در صورت استفاده)موس ؛ دارد یمس هر کمن ری اسلای رایموسسات آموزش عالی و پژوهشیموسسه استاندارد و تحقیقات صنئعتی امرانموسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مْموضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته تأسیسات مکانیکی سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته ترمیم و بازسازی نوار حفاری در معابر شهری سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته خطوط هوایی انتقال و فوق توزیع نیروی برق سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ گهرست‌بهای واحد پایه رسته خطوط زمینی انتقال و قوق توزیع ثیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : بیمه اعضاء انعمن صنفی نمایندگانموضوع : تداوم برداخت حق بیمه کارگران فصلیموضوع : تعیین مزد سال ۱۴۰۲ مشمولین قانون کارموضوع : تغییر در حداقل شرایط اختصاصی و ظرفیت شرکتهای پیمانکاری آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیصموضوع : درمان بیمه شدگان حرف‌ومشاغل آزادو اختیاریموضوع : دستورالعمل تعدبل حق‌الزحمه خدمات تهمیه طرحهای توسعه و عمران. حوزه نفوذ و تفصیلی شموضوع : دستورالعمل تعدیل حق‌الزحمه خدمات تهیه طرح توسعه و عمران (جامع) ناحیهموضوع : دستورالعمل تعدیل حق‌الزحمه خدمات تهیه طرحهای هادی روستاییموضوع : ماخذ احتساب حق بیمه فراردادهای مکانیزهموضوع : کاهش دعاوی قراردادی و خسارات ناشیه (از طریق بهسازی فرایند مناقصات و قراردادهای عموموضوع استرداد اضافه پرداختی بابت مالیات بر درآمد حقوقموضوع حذف شرط "تازه بودن" محصوالت کشاورزی از کلیه فهرست های کاالموضوع راه اندازی سامانه صدور برخط گواهی عدم بدهی مالیاتی بین المللیموضوع صدور گواهی اقامت مالیاتی از طریق سامانه برخطموضوع عدم امکان مطالبه جرایم (با ماهیت تاخیری) شخص ورشکسته پس از تاریخ توقفموضوع ماده (۱۰) قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتیموضوع مصوبه: تصویب نمونه قراردادهای تضمین خرید آب/پساب از تصفیه‌خانه‌های آب/فاضلابموضوع مصوبه: تعرفه‌های آب. خدمات دقع فاضلاب و شرایط عمومی آنهاموضوع مصوبه: تعرفه‌های برق و شرایط عمومی آنهاموضوع نحوه اجرای احکام مالیاتی مرتبط با قانون الزام به ثبت رسمی معامالت اموال غیرمنقولموضوع: ابطال مصوبه صد و سیزدهمین جلسه مورخ 1397/10/9 شورای اسلامی شهر کرج درموضوع: ابلاغ آیین نامه ضوابط فعالیت واحد بیماران بین الملل درموسسات پزشکیموضوع: ابلاغ تعرفه خدمات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح سال ۱۴۰۱موضوع: ابلاغ مشاغل حوره فناوری اطلاعاتموضوع: اجرای بند ج تبصره ۱۱ قانونموضوع: اجرای قانون بازنشستگی پیش از کوبموضوع: اجرای ماده ۴۰ فانون رفع موانع تولیدموضوع: ارایه خدمات برقراری غیرحضوری مستمری بازماندگان و تعهدنامه غیرحضوری فرزندان اناث بازموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح و تلخیص بازنشستگی به شماره ۱۰۰۰/۹۷/۱۳۱۹۶ مورخموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح» تلخیص و تجمیع بخشنامه ها و دستورهای آداری بیمهموضوع: اصلاح بند (۱۱) بخشنامه شماره ۱۲ مشترک فنی و د رآمدموضوع: اصلاح بندهای ۲۹ و ۳۰ بخشنامه شماره ۱۷ امور فنی بیمه شدگانموضوع: اصلاح سقف سنی جهت پذیرشموضوع: اصلاح شیوه پرداخت مستمس‌ی بازماندگانموضوع: اصلاح مبنای محاسبه حق بیمهموضوع: اصلاح موضوع پرداخت حق‌بیمه توسط بازماندگان متوفی مندرج در بخشنامه شماره ۲۲ امور بیمموضوع: افزایش مستمری و کمک‌های جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۴ (بخشنامه شماره ۸۱ مستموضوع: افزایش مستمری و کمگ‌های جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۲ (بخشنامه شماره ۸۰ مستموضوع: الحاق اصلاحیه ماده (۱۱) آئین نامه هیات‌های تشخیص مطالباتموضوع: الحاق بخش نهم و دهم به بخشنامه تنقیج» تلخیص و تجمیع بخشنامه بازرسی کارگاهیموضوع: الحاق بخش هشتم " بازرسی از کارگاههای دارای نیروی کار خارجی"موضوع: الحاق بندهای (۴۷) و (۴۸) به بخشنامه شماره ۱۶ اآمور فنی بیمه شدگانموضوع: الحاق یک جزء به بند (۴-۷) بخشنامه تلخیص و تجمیع بخشنامه‌هاء دستورالعمل‌ها و دستورهاموضوع: امهال حق بیمه قراردادهای مهندسین مشاور و پیمانگاران مشمول ضوابط طرح های تملگ داراییموضوع: انتتال مکانیزه اطلاغاتموضوع: انتقال عملیات وصول و اقدامات اجرائی پرونده های مهم به اداره کل مبارزه با فرار مالیاموضوع: بازنشستگی کارگنانموضوع: بخشودگی جرائم کارفرمایان خوش حساب وموضوع: بخشودگی جرایمموضوع: بیمه شدگان ادامه بیمه به طور اختیاری سس اداریموضوع: بیمه پدید آورندگان» بخشنامهموضوع: تجدید محاسبه مستمری مشمولین بخشنامه شمارهموضوع: تصویب دستورالعمل کنترل و بازرسی در اجرای مقاوثه‌نامه دریایی ۲۰۰۶موضوع: تعرفه های تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۱موضوع: تعرفه‌های خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۴۰۳موضوع: تعرفه‌های خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۲موضوع: تَقسیط بدهی مستمری بگیران 1موضوع: حق‌بیمه ساختمانی پروژه‌های مسکن مهرموضوع: دستمزد مبنای کسر حق‌بیمه در سال ۱۳۰۳موضوع: دستورالدمل طرح کارورزی دانش آموختگان دانشگاهیموضوع: دستورالعمل اجرایی صدور گواهینامه حداقل پرسنل ایمن شناورموضوع: دستورالعمل نحوه محاسبه تفاوت بهای گرموضوع: رفع برخی محدودیتهای فرزند یا فرزندان چهارم باهموضوع: ساماندهی و شعال کردن پروئده‌هایموضوع: سامانه استعلام پروانه میارت فنیموضوع: سوابق اشتغال پزشکان سازمان به صورتموضوع: شاخص‌های تعدیل مربوط به دوره‌های سه‌ماهه اول و دوم سال ۱۶۰۳موضوع: قانون نقل و انتقال سوابق بیمه با کسور بازنشستگی بین صندوق های بازنشستگیموضوع: مبنای پرداخت حق بیمه بخشنامه ۶۸۶/۱موضوع: متناسب‌سازی حقوق مستمری‌یگیران در قانون برنامه هفتم پیشرفتموضوع: میزان حق سرانه درمان سال ٩۹۸ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۳۰۳ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۴۰۲ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۴۰۴ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: نحوه آجرای قانون بیمه های اجتماعی کارگران ...*موضوع: نحوه اجرای ماده ۳۱ قانون برنامه پنجمموضوع: نحوه احتساب اضافه کارموضوع: نحوه احرای ماده ٩٩ آئین نامهموضوع: نحوه استعلام و در یافت اسنحقاق درمانموضوع: نحوه انجام هزینهموضوع: نحوه بازرسی و تغقارت بر پوششموضوع: نحوه دریافت مستندات قیزیگی در فرایند تشخیص صلاحیت سرکبای مهندسان مشاور و پیمانگارانموضوع: نحوه معرفی مشمولین قانون بیمه اجباریموضوع: نحوهء اجرای قانون موافقتنامه تأمین اجتماعی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوموضوع: نظارت دادستانی انتظامی مالیاتی بر فرآیندحسابرسی مالیاتی عملکرد سال1400موضوع: واگذاری بخشی از فرآیند ۰موضوع: پذیرش سنوات ارفائی کار کنانموضوع: پرداخت عیدی پایان سال ۱۴۰۲ مستمری‌بگیرانموضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص شماره ۱۰موضوع: چگونگی اجرای بخشودگی جرایمموضوع: چگونگی پرداخت حق الزحمه همکاران فعال در طرح پرونده الکترونیکموضوع: کمک هزینه مسکن کارگران مشمول قانون کار در سال ۱۳۰۲موضوع: یکنواخت سازی گواهیموم یا رب ورا راموْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایرانموْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مموی املای ان و رورممکدبسی و سید : مکدیسی و سید منحنی طیف تشدید شتاب زمین در بدنه سد را مطابق شکل (پ۴-۴) ارائهمکرر قانون اجرای سیاستمکرر قانون مالیاتهاینأییر یسات و سازه های صتد صنمت نفئتنار و ادیتان سر ایرزاننارا نیام و لووزر سورناربالن اداری و یرای ور ادناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور مورنازمان ام و اووم لورنازمان ام و لووم لورنام فنی و اجرایی شررداری تزراننام فنی و اجرایی شرّرداری تّران رانام فنی و اجرایی شهرداری تیراننام قنی و اجرایی شررداری ترراننامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنان "من احّشی و ول کار ور ای موست: ارونانان۴ااحتای ور ارس عاون کار ورفاهز تا موست: ینحوه اجرای مقررات تبصره (1) ماده (146) مکرر قانون مالیات های مستقیم در خصوصنحوه اعمال بخشودگی جرایم مالیات بر ارزش افزوده قطعی شدده در اجدرام مفداد بندد (ت) تبصدره 6نحوه ثبت و رسیدگی به اعتراض بیمه شدگاننحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطالعات و اطالعیه های خرید و فروش و بارنامه در فرآیننحوه نگهداری و استفاده از فرم مفاصاحسابنحوه پذ برش مدت خدمت نظام وظیفه و حضور .۷نداشت. درمان و آموزس بزسنذنصب پالایشگاه های زه نغت و کازنرتسو ترا و با زر اس سیدنرخ عوامل موثر در فهرست‌های بهای واحد پایه سال ۱۳۹۹ - نرخنشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری تزراننشام فنی و اجرایی شرّرداری قرراننشریه سماره ۱۷۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شمارزه ۱۹۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲/۲۸۰- الف مرداد ماه ۱۳۸۹نشریه شماره ۳۷ - ازینشریه شماره ۴۳ - الف یرما ۳۳نشریه شماره ۵۲عغنشریه شماره ۶۶- الفنشریه شماره ۷۳- اننشریه شماره ۹۹ اننشریه شماره ۱۱۹-ن شروردین ماه ۱۳۷۷نشریه شماره ۱۴۹-ن دی ماه ۱۳۸۲نشریه شماره ۱۵۳ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۵۵ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۶۰نشریه شماره ۱۶۲نشریه شماره ۱۶۵نشریه شماره ۱۷۷ دفتر آامور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۷ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۰ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸- الفنشریه شماره ۱۹۹ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارنضانشریه شماره ۲۰۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۶ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۸ - الفنشریه شماره ۲۲۵نشریه شماره ۲۲۶نشریه شماره ۲۲۷نشریه شماره ۲۳۶نشریه شماره ۲۵۹نشریه شماره ۲۶۵نشریه شماره ۲۶۶نشریه شماره ۲۶۸نشریه شماره ۲۶۹نشریه شماره ۳۱۲ الفی خرداد ماه ۱۳۸۶نشریه شماره ۳۳۷ - الفنشریه شماره ۳۳۸- الف اسفندماه ۱۳۸۷نشریه شماره ۶۷۷نشریه شماره ۶۷۸نشریه شماره ۱۲۳۷ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۲۳۰۹نشریه شماره ۱۴۶۳۲نشریه شماره غ۶۶عنشریه شماره ۸٩ (تجدیدنظر اول) معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردینشریه شمازره ۲۱۲۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانصب ثتلمبه خانه‌های نفت و کازنضام فنی و اجرایی شررداری ترراننظام فنی و اجرایی سهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شررداری تزراننظام فنی و اجرایی شهردارینظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظر به این که هیأت محترم وزیران با توجه به نرخ تورم اعلامی از سوی مرکز آمار ایران در اجراینظر به اینکه اقدامات سازمان در دریافت حق بیمه ساختمانی مربوط به سه ماهه اول سال ۹۲/۱/۱(۹۲نظر به اینکه تنظیم لیست (صورت مزد با حقوق) بیمه شدگان مستلزم شناسایی کامل کارگاه ونظر به اینکه حسب بند3نظر به اینکه واحدهای اجرائی در برخی موارد پیرامون نحوه تشخیص دستگاهها و کارگاههای مشمول قنقطه با اختلاف دماینم کون شا میب و کحنمی ا رای وزرا ت ماو کار وراه احّی وت اروننام فنی و اجرایی شدرداری تزرانننام فنی و اجرایی شررداری تررانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شهرداری ترزرانننثام فنی و اجرایی شدرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شدّرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شررداری تررانننثام فنی و اجرایی ش‌رداری تررانننلام فنی و اجرایی شیرداری تیراننهاد بازرسی: شخص حقوقی یا بخشی از شخص حقوقی است کهنو ری اسلا یا رالنوس نی و هر امینون اجرای سیاست هی اصل ۴۴نگهداری وسرویس ماشینهای همودیالیز و دستگاههای تصفیه آب ( در سال ۱۳۸۵)نی زرش در ایراننیرو نامه شماره ۰ مورخ ۳ به بیوست بخشنامه شماره ۳۲۳۸ مورخنیروی انسانی در تصفیه خانه های آب و مراقبتنیروی برشی ستون در بالای چشمهٌ اتصالنیروی مفاوم افقی: نیروی اصطکاک کف. تفاوت بین فشار خاک محرک و مقاومنیز تصمیمات متخذه در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۱۲/۲۴ شورایعالی کارء میزان افزایش مستمری و کیکهای جنیه۶ ۵۸۵۴ تا هد مممم ممه مکن تمبر هر یار ی السا یره ۲۲۴۰۶ تا ۹۹۳۳۷۱ راه را هر مور ی‌اسوی‌ارانه مراحل تواتری مرتبط با عملیات زهکشی زیرزمینیه) به طور کلی بر اساس بند قبلی» آسانسورها می‌توانند به صورت گروهی در کنار یکدیگر و یا روبرها اک یرم ور وه موش مد دا ات ی کی اه مک وها بر اساس عملکردها بر سکس : یه ان وا سیگ سر : جراهای اجرایی ملی و استانیهای برای طراحی لرزههای برای طراحی لرزههای تقاضای حمل و نقلهای سرمایش متداول در ایرانهای عمومی شارژ خودرو و موتورسیکلت برقیهای قطار شهری و حومههای مستقیم مصوب ۰1380 به پیوست اصلاحیه حکم قسمت صدر جزء 3 بند (د) آیین نامه اجرایی مذکور کهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹های واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۴۰۱هبأت وزیران در حلسه مورخ ۱۳۹۹/۹//۸ نا به پیشنهاد شماره .۱هبئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۳/۵ بنابه پیشنهاد مشترک وزارت آموراقتهادی و دارایی.هبات وزیران» دستگاه های اجرایی می توانند نست به ارائه امکاناتهت را ااشسن نج زرلسای خن که سیک یت مه ساهدف: تأیید توانایی مزرعه بادی در راه‌اندازی و خاموشی مطلوب مورد نظر است. این تست برای تطابهر ایراشم دوره ام هر جورهر تغذیه‌کننده مواد شیمیایی خشک باید مجهز به محلول‌ساز با حداقل زمان ماند پنج دقیقه در حداهر ست یمای اختصاصیهر ست یهای ااختصاهر ست یهای ااختصاهر ست یهای اختصاهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ماک نود وتهر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گوبی همه مردم را زنضذه کرده است.هر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است.هریک از غلتک‌های سه‌چرخ یا ردیف دوچرخ و سه‌چرخ باید هنگام کار باری معادل ۴۵ الی ۶۵هزینه بالاسری, به طور کلی به هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کارء به شرح زیر تفکیک می‌هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۹/۱۱ مقرر گردید. اعضاء سازمان نظام کاردانی ساختمان از تاریخ اجرای اینهعا ًٍت بر ًاه َْرهفتاد و هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۶/۲۰ مقرر گردید اعضاء سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعیهمان گونه که واقفید به موجب احکام قوانین بودجه سنوات1398همانطو رکه در عنوا ن آگیننامه‌قیدگر دیده استفا ده از مقررات آئیننامه‌مصوب شورایعالی‌سازمانهمانطور که در شکل (۱۷-۱۰) نشان داده شده است برای اجتناب از ایجاد ترک در پایه بتنی اغلب ازهمسران بیمه شدگان متوفی که مجدداً ازدواج دایم کرده‌اند و به تبع آن مستمری آنها قطع شده استهمه رت با وکا ۳ ها کرهنارت و انا ری او ردانهناوون و سرفصامای دوره های آموزشی برایهناگی دا روص ۱ رو ار ولد ری که یو اد هرهه کد ی درد رام اتش رم شش ی کارا یر تک بت تک هر تا یا ساهی ااتجام رمکلات رو سک رای ام اسهی ته نقشه و اطالعات مکانهی نگیدآری» تعمیرات (۱1) در صنعت نفت ابرانهیأت نظارت سازمان تأمین اجتماعی که در این آیین‌نامه هیأت نامیده خواهد شد. لااقل هفته‌ای یکهیئت وزبرآأن در جلسسه ۱۳۹۹/۲/۳ به پیشنیاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیرآن در جلسه ۱۴۰۱/۳/۱۶ به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۳/۲/۱۰ به پیشنهاد مشترک وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی وهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۶/۵ به پیشنهاد مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت ملی نفت ایران وهیئست وزیران در جلسسه ۱۳۹۴/۲/۶بسه پیش نهاد مش ترک وزارتخانه‌هایهیئشت وزیرآان در جلسه ۱۳۰۵/۲/۲۷ به پیشنهاد وزارت آمور اقتصادی و دارایی و به اسستنادهیئشت وزیران در حجلسه ۱۳۳۳/۳/۸ بسه پیشنهاد وزارت علسوم. تحقیقات 9 فناوری (با همکاریهیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۱۲/۲۷ بنا به پیشنهاد شماره ۶۲۷۸ ام /الف مورخ ۱۳۷۶/۸/۱۱ وزارتهیات‌وزیران» این نظامنامه در چارچوب اصول اخلاق حرفه‌ایهیشت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۲/۷به پیش نهاد مشترک وزارتخانه‌هایهیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۱/۱۸ به پیشنهاد شماره ۳۸۰۶۴ مورخ ۱۳۹۹/۴/۱هیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۴/۲۰ به پیشنهاد شماره ۳۹۹۰۷۳ مورخ ۱۳۹۹/۷/۲۷و۵ جدبد در آمدو اداره گل هماهنگی فنی وعمر انی مناطق وسازما نها تاریخ ۱۳۹و ارت عاو ,کار وراه ایو ارت مهداست, درمان پبوست:و با توجه به ابهامات مطرح شده، به اطالع می رساندو با یو زمر امه بو بدون استوانه فو لادیو رات موری تم ۳۰و زمینی دو واضی قحت آبیارهو سایر کارهای مشابه است. با احداث چاه عمیق یا نیمه عمیق و پرداخت هزینه‌های برداشست آبت. تعو مدیران اشخاص حقوقی غیردولتیو مه یمه کیت کل بدا سکو موازی در طول تونل برای تامین هد مورد نیاز مورد استفاده قرار گیرند.و پیمانکاران مهندسان مشاور ،دستگاههای اجرایی بخشنامه بهواحد مددکاری اجتماعی توسط افراد واجد صالحیت و باتجربه و برمبنای شرح وظایف مشخصیوان محترم شهردار تهرانواهنمدای دما جات با رام هم ار تافص اووت اس ری ردو ری در ی ای ان و سور هدنود 11 ونان سا راردا این راون اور انم موز نم مهن ما و جاح سر مس ناوشا ب کش بای نها ای بش باور ار ست‌یاواه, کار و رف و۱۴ور ارس بادن بهار و ربا ایور املای اران تاریخ: ۱۳۹۶/۹/۱وران محترم شهردار تهرانوریاسلای اراان راوزارت آمور اقتصادی و داراییوزارت آمور اقتصادی و دارایی- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت اطلاعات- وزارت دادگستری - سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت امور اقتحکدی و دار ابیوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و دارایی-وزارت امور اقتصادی و دارایی- بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایرانوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفت- وزارت نیرووزارت امور اقنصادی و داراییوزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقررات قنی ۹ قواعد مربوط بهوزارت اون ,کار و رفاه احای وتوزارت اون ,کار و رفاو ایوزارت اون کار و را ایوزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ۲۶۵وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی و تأیید وزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقرراوزارت راه و شهرسازی- وزارت تنعاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی- وزارت کشور- وزارت نفتوزارت صنعت» معدن و تجارتوزارت علوم, تحقیقات و فناوری- وزارت کشوروزارت مسکن و شهر سازیوزارت نبرو شماره : فدوزارت نفت- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت نیرو - معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوروزارت نیرو- وزارت تهاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت گار و آمور اجتماعی- وزارت هلوم» تحقیقات و فناوری- وزارت آموزش و پرورش- معاونتوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزیر محترم امور اقتصادی و دارایی در صصیووزیر محترم تعاون» کار و رفاه اجتماعیوزیر محترم کشوروزیر محترم کشوروزیران عضو کمیسیون لوایح در جلسه ۱۳۹۹/۱/۳۰ به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و به استنادوزیران» با موضوع آیین نامه اجرایی بند (ت) ماده (99) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامیوسیله‌ای که کار یک کنتاکتور را با استفاده از یک جزء نیمه هادی قطع و وصل کننده انجام می‌دهدوش‌های مختلفی برای طرح مخلوط بوصول مالیات عوارض سبز موضوع ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02 از واحدهوفیزیک و نقش آن در مونوله بین نی ار ان با و ادون با ای جوسای بایونان محترم شهر دار تمرآانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانوه دا : وهی بر اس ای بسا اس مس ووه را اوه ۶۲۹۶۷وچ ویو او کوک ارو وِ از تاسیسات فمک زدایی (آب شیرین کن)ِ حوزه موضوع: بخشودگی جرائم رفرمایان خوش از مشاه ۱ْ ونین محترم شهردار تهرانپا ان توا و هم مد ین مج رک سای نیپالایشگاه هاء تاسیسات و خطوط لوله در صنعتپانل‌ها و سازه‌های شامل قاب فولادیپایان مهلت ایفای تعهدات ارزی حاصل از صاادرات ااال1402پس از فروش شرکتهای فعال در زمینه تجهیزات پزشکی و بر اساس ضوابط خدمات پس از فروشپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شبکهپوششی جدار (وله‌ها و اتصالات دولادیپی های تجپیزات در پست های فشار قویپیرو ابلاغ آیین‌نامه نیازسنجی تأمین و ساماندهی تیروی انسانی شرکتهای وابسته (غیردولتی) بهپیرو بخشنامه شماره 200/56944/د مورخ 1402/08/21 با موضوع اصلاح مفاد بخشامه تفویضصپیرو بخشنامه شماره 210/99/42 مورخ 1399/04/21 مبنی بر ابلاغ رای موضوع دادنامه شمارهپیرو بخشنامه شماره 281/1400/1482369 مورخ 1400/10/29 درخصوص نحوه اقدام در ارتباط با معافیتپیرو بخشنامه های ۶۹/0 و 1۹/۹ مستمری‌ها وبا عنایت به اینکه بعضاً عدم پرداخت به موقعپیرو دستورالعمل شماره ۱) ساماندهی ودر راستای ضابطه مند نمودن آمور جاری و ایجاد وحدت رویه وپیرو نامه شماره ۱/۲۰۶۲۲۰ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۲۵ بدین وسیله متن اصلاحیه مصویهپیرو نامه شماره 200/12234/ص مورخ 1400/10/26 به پیوست فهرست شرکتهای دارای پروانهپیرو نامه شماره 200/15519/ص مورخ 1401/07/27 به پیوست فهرست شرکت های دارای پروانه بهرهپیرو نامه شماره 200/69314/د مورخ 1403/09/14 با موضوع بلامانع بودن محاسبه و اخذ برخی از مناپیش نویس ضوابط مدیریت نگهداشت وسایل و تجهیزات پزشکی نگارش |پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیش‌نیازهای لازم برای استفاده از طیف آسیب‌پذیریپیمانکار باید در تدوین برنامه زمانی» کنترل کیفی و انتخاب تجهیزات اجرای کارء اصل اجرای هر چپیوست ۱ مشخصات مصالح و فر آورده‌های ساختمانی مصرفی در برخی سیستم‌های ساختمانیپیوست ۱- تسناسنامه حفاری جاه‌های عمیق و نیمه عمیق ۸۵پیوست ۵ - میزان کردن دریچه‌های تنظیمی توربین» پس از مونتاز مجدد ۳۸۱پیوست ٩ - تعاریف مربوط به عملیات نمونه‌برداری و انواع نمونه‌برداری از آبهای سطحی ۸۵چا با شما ره: ۱۳۷۷۴۹۴/۷۰چراغ‌های راهنمایی و رانندگی شهر تهرانچم تمه له و وچ ۶و ۶ ۳۹ نج مت ۳۹ چم ۳۹ نج تمه ۲۹ (چ تمسچکیده برحخی از استانداردهایژئوفبزیک و نقش آن در مهندسی آبژتوفیز یک و تفش آن در ممهندسی آبژدوفیزیک و نقش آن در مندسی آبکا رگزاری های رسمی سازمان تأمین اجتمامی و موسسات حساپرسی عضو جامعه حسابداران رسمیکابرد لوله و فیتینگ پلی‌وینیل کلرایدکار «وسان , به صنایمکاربردهای پشتیبانی‌شده در کابل کشی متوازنکانالای آبباری و زهکشی‌ای روبازکاهش خطر پذیری ناشی از رلزله «فتر استانداردها و معیارهای فنیکاهش خطر پذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای قنیکته در لسسته نس تو روه رشارشت به متورکر اد بو دنر بر او رای باکر یکس رو اچ تر هر بوک دمو راس ور دا شم ها هر دن یو ۰ ۱ ۱کس سم تهی در هر مک او وکار سه رخ موس یارکشور و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص اعمال معافیت/نرخ صفر مالیاتی موضوع بند (ط)کظ ّر ابالغ گردیده اشت. براشاس ای ً دشج ّرانعیم صدور گ ّا ُی که ّنی ج ِت ىجلاضیان اخذ پرواکل را ی‌سلای شماره چاپ:کلیه استانداران محترم و رؤسای محترم سازمان برنامه و بودجه استانهاکلیه دیوارهای برشی نوع 11 باید در ابتدا و انتها به قطعات دیوار برشی با نسبت ارتفاع به عرضکلیه شرکتهای آب منطلقه آیء سازمان آب و برقی خوزستان و شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایرانکلیه کارفرمایان و کارگاههای مشمول قانون کارکلیه‌ی تجهیزات تغذیه مواد شیمیایی و تاسیسات ذخیره سازی باید از مصالحی ساخته شوند که در مقاکمترین قیمت متناسب در مناقصات وزارت نفتکمربندی, تغذیه و شبکه گازکمیته تخصصی سلامت و علوم زیستیکمیسیون اقتصادی سازمان مقل برای ارویا (1۲:۳۲۴)) یکی از ۵ کمیسیونکنترل نظارتی و حمع آوریکنترل و بازرسی از شناوران مشروط / ممنوع ال ورود ورود الکه با مخزن متکیکه مکی ای راتکه ویک را رم را هچ دوز رجا او وت ور وان ار چا را دمن چا که وا 9 و و ازریم را خر چاو داد ماکیفیت زهکشی در این آئین‌نامه برای مصالح غیر أسفالتی روسازی (زیراساس و اساس تثبیت نشده) برگام هام اه ابش شماره : ۱۳۳۳۴۲گاه هاء احا سا مش شماره : ۱۳۳۱۳۴۶گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۴۷گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۱۳۱۳۵گراردان عهمسان دمن ونصب ابزار دگق بیدها اقرازداد با نیجانکار ساخنت‌یی:گروه برنامه ریزی راهبردی- تنظیم: مجری طرح تدوین سند چشم اندازگزارش ارزیابی کمی ایمنی سد معمولا به صورت سالانه توسط بهره‌بردار یا مهندس مشاور وی تهیه وگزارش تجزیه بهای ردیف های موثر درگزارش نهائی کمیسیون تلفیقگنوی اسا یا راگواهی‌های صادر شده باید هرگونه تغییراتی که با استانداردهای مربوط یا ضوابط و معیارهای مندرجی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فرآیندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیالی سس دج ۲۱ ما و رهطم یک مورک ون برسی ود چا چیه تک وگ مک اش ان موی تور مر و لارام هه کی ۵ او را مه هر اه 1 2 وری وزارت ناونع ,کار و رفاه! سای لت ۹۹ هه ندی یز انم (بگ راییا خر با کر انا ۲۸۳۱ هام نمهبیا مس 3 اه امد ماس نتیا نا ار و ۳ تا ایا هه زیر یومیا وزارت ماد کار رزاد ای ۵/۲۱/ ۱۳۲یا پایین آمدن) خود را متوقف کنند تا به رشته مخالف اجازه ادامه دهند. از طرفی با توجه به باریا گید بخار و ظرف تحت فشاریام کار را رد و مس وه زر رایت از ییا ۱۲ ۲۷۷ اریت را وا که مس 1 4 سای ۳۳ ناتیت یی نم و تدم آمییت یی نم و تدم آمییر پیش را شیمیر یر یا نیک یکی ایا ای یا وا یا ویا وا یا ری ی را یا ی ار ایا اب نا ابا وا ایا از اس ایایراق آلات در پست های فشار قوییراق آلات در پست های فشار قوییرای اتساعی و ریست محرلی کی وتویط کار برای پروژهای معابر شهرییل مروت و مامت کلیچ وس را اعد + هاچیک لیست از پزشکان، متخصصان یا مشاوره‌دهندگان آنکال یا مقیم که در موارد اورژانس بتوان با 4-یکصد و سی و هشتم فانون اساسی جمهوری اسلامی آیران آیین‌نامه اجرایی ماده پادشده رایکپارچه عملیات حفاری چاه‌های نفت و گازیکپارچه عملیات حفاری چاه‌های نفت و گازیکی از امتیازهای پایه و همه ]۳۸1 های قابل اعمال با توجه به پهنه‌بندی خطرنسبی زلزله انتخابیی شهرداری تهرانیی شهرداری تهران اجتماعی کارگران ساختمانی با موضوع قانون تفسیر ماده (۵) قانون بیمه های اجتماعی کارگران سا ماس مها اج که رسمیشود. باید با نمونه کاملاً مطابقت داشته باشند.پ: به ازای هر ۱۹۰۹۰۰ متر مکعب مصالح ریزدانه مصرفی یکبار آزمایش دانه‌بندی» حدود روانی و