ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ٠٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-٢-٢ حداقل برش پایه برای سازه های مشابه ساختمان، حداقل برش پایه مﻄابق بﺨش ٤-٠١-٢-١ است. در مورد سازه های نامشابه ساختمان، رابﻄه ی زیر جایگزین معادله ٤ ی-٣ می:شود ٧-١ 𝑉௠௜௡= 0.044𝑆஽ௌ𝐼𝑊≥0.03𝑊 در مورد مﺨازن و ظروف، چنانچه در نشریه مرجع مربوطه مقدار حداقل برش پایه بزرگ ی تر ذکر شده .باشد، ﻻزم است از مقدار مزبور استفاده شود به عﻼوه ، برای سازه های نامشابه ساختمان واقع در محلی که𝑆ଵ≥0.6 ، مقدار حداقل ذکر شده در معادله ٤-٤ :باید با رابﻄه زیر جایگزین شود ٧-٢ 𝐶௦= 0.8𝑆ଵ∕(𝑅𝐼௘ ⁄ ) ،در مورد مﺨازن و ظروف توان یم ضریب ٨/٠ را در رابﻄه ٧-٢ ٥ با/٠ .جایگزین کرد در روابط ٧-١ و ٧-٢ ، 𝐼௘ ضریب اهمیت است که مﻄابق بﺨش ٧-٢-٥ تعیین می شود. ٧-٢-٣ توزیع نیروی جانبی در ارتفاع توزیع نیروهای جانبی زلزله در ارتفاع سازه های غیرساختمانی باید بسته به مورد با استفاده از ضوابط بﺨش ٤-٠١-٤ ،٤-١١ یا مﻄابق با نشریه مرجع مربوط به سازه .ی غیرساختمانی مورد بحث تعیین شود در مورد سازه ها ی با سﺨتی یا جرم پیوسته توان یم از مدل سازی سه بعدی یا از تمرکز جرم در گره ها .یا ترازهای مشﺨص با تحلیل منﻄقی استفاده نمود ٧-٢-٤ مﻼحظات پیچش به شرط اینکه در تحلیل، موقعیت و مقدار جرم نقاط مﺨتلف سیستﻢ سازه و محتویات آن و هر سازه یا جزء غیر سازه ای متکی بر آن که در جرم یا سﺨتی سازه اصلی مشارکت دارد )شامل لوله ها، راه پل ه ها و ،سایر موارد( منظور شده باشد توان یم از پیچش تصادفی ذکر شده در بﺨش ٤-٠١-٦-١ در موارد زیر صرف نظر :کرد )الف( سازه های غیر ساختمانی صلب )رجوع شود به بﺨش ٧-٢-٦،ب( سازه های نامشابه ساختمان و طراحی شده با ضریب رفتاری کوچک تر یا مساوی ٥/٣، )پ( سازه های مشابه ساختمان که با ضریب رفتاری کوچک تر یا مساوی ٥/٣ طراحی شده اند به شرطی :که حداقل یکی از دو شرط زیر برقرار باشد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/١٥١ )١ ( مرکز صلبیت هر دیافراگﻢ در هر دو جهت اصلی فاصله ای بیشتر از ٥ درصد بعد پﻼن دیافراگﻢ در ،آن جهت از مرکز جرم دیافراگﻢ نداشته باشد )٢ ( سازه دارای نامنظمی پیچشی افقی نوع الف بنا به تعریف بﺨش ٤-٢ نبوده و حداقل دو محور مقاومت جانبی در هر یک از دو راستای اصلی متعامد داشته باشد. حداقل یکی از دو محور مقاومت جانبی باید در فاصله ای مساوی یا بیش از ٠٢ درصد بعد پﻼن سازه از مرکز جرم در هر یک از دو سوی م رکز جرم .قرار داشته باشد به عﻼوه ، سازه های طراحی شده مﻄابق این بﺨش باید به صورت سه بعدی مﻄابق با بﺨش ٤-٩ تحلیل .شوند ٧-٢-٥ ضریب اهمیت ،ضریب اهمیت𝐼 و گروه کاربری و خﻄرزایی سازه های غیر ساختمانی بر پایه ی خﻄر نسبی محتویات و عملکرد سازه ی مزبور تعیین می شود . مقدار𝐼 باید مساوی عدد بزرگ تر بین مقدار ذکر شده در فصول اختصاصی این آیین نامه و نشریه ی مرجع در صورت وجود و مقدار مربوطه در جدول ٤-٣ در نظر گرفته .شود درصورتیکه طبق بﺨش ٧-٢-٢١ دو یا چند سازه غیرساختمانی توسط اجزای سازه ای یا غیرسازه ای به هﻢ متصل بوده و این سازه ها همراه با هﻢ تحلیل شوند، از بزرگ نی تر ضریب اهمیت بین این سازه ها ب اید برای همه سازه های متصل استفاده شود. در مورد سازه هایی که مجاور هﻢ بوده ولی به هﻢ متصل نیستند اگر بتوان نشان داد که عدم عملکرد مﻄلوب یک سازه تحت بارهای لرزه ای باعث عملکرد نامﻄلوب سازه ی ها ،مجاور نیز خواهد شد ﻻزم است بزرگ نی تر ضریب اهمیت بین این سازه ها برای همه آن ها در نظر گرفته شود. در مورد سازه ها ی نگه دارنده تجهیزات و تجهیزات متکی بر این سازه ها ، ﻻزم است از بزرگترین ضریب اهمیت تجهیزات متکی و سازه نگه دارنده، برای طراحی سازه نگه دارنده و همه تجهیزات متکی بر آن .استفاده گردد ٧-٢-٦ سازه های غیر ساختمانی صلب سازه ،های غیر ساختمانی نامشابه ساختمان با زمان تناوب اصلیT ، کمتر از ٦٠/٠ ﺛانیه و مهارهای آن ها باید برای برش پایه حاصل از رابﻄه:ی زیر طراحی شوند ٧-٣ 𝑉= 0.3𝑆஽ௌ𝑊𝐼 -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :که در آن 𝑉 = برش پایه ی طرح سازه ی غیرساختمانی صلب 𝑆஽ௌ= شتاب طیفی طرح محل در زمان تناوب های کوتاه که طبق بﺨش ٣-٨ تعیین می شود، 𝑊 = وزن مؤﺛر لرزه ای طبق بند ٧-٢-٧ و 𝐼 = ضریب اهمیت تعیین شده طبق بﺨش ٧-٢-٥. این نیرو باید در امتداد ارتفاع سازه طبق بﺨش ٧-٢-٣ .توزیع شود ٧-٢-٧ وزن مﺆثر لرزه ای وزن مؤﺛر لرزه ،ای𝑊 ، برای سازه غیرساختمانی شامل بار مرده و درصدی از بار زنده مﻄابق با بﺨش ٤-٩-٤ است. در محاسبه𝑊 همچنین باید وزن کلیه ی محتویات معمولی در حین بهره برداری برای سازه هایی مانند مﺨازن، ظروف، قیـف ها، کنــدوها و لولــه ها در نظر .گرفته شود به عﻼوه ، هرگاه بار برف و یخ مساوی یا بیش از یک- سوم سایر بارهای تشکیل دهندهW باشد، باید در محاسبهW محسوب شود. به جز در مورد سازه ی ها با اهمیت بسیار زیاد، ﻻزم نیست مقدار بار برف و یخ از مجموع سایر بارهای تشکیل دهنده W بیشتر در نظر گرفته شود. ٧-٢-٨ زمان تناوب ،زمان تناوب اصلی𝑇 ، باید با استفاده از مشﺨصات سازه ای و تغییر شکلی عناصر مقاوم با انجام تحلیل بر اساس بﺨش ٤-٠١-٣ تعیین شود. به جای این کار، زمان تناوب اصلی را توان یم با استفاده از معادله :زیر نیز تعیین کرد ٧-٤ 𝑇= 2𝜋ඨ෌ 𝑤௜𝛿௜ ଶ ௡ ௜ୀଵ 𝑔∑ 𝑤௜𝛿௜ ௡ ௜ୀଵ که در آن𝑤௜ وزن بﺨش ها ی مﺨتلف سازه است که به طور متمرکز در نظر گرفته شده و𝛿௜ جابجایی جانبی نقﻄه اﺛر وزن𝑤௜ است با این فرض که سازه برای ایجاد جابجایی مجازی𝛿௜ ،٠٩ درجه دوران داده شده باشد. از معادﻻت ٤-٧ ٤ تا-٩ نباید برای محاسبه ی زمان تناوب سازه های غیرساختمانی استفاده.کرد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی / ۱۵۳ ۹-۲-۷ تغییر مکان نسبی و جابه‌جایی جانبی ۱۵-۴ لازم نیست. به شرطی که با داده‌های آزمایشگاهی یا تحلیل نشان داده شود که در صورت عدم رعایت محدودیت مزبورء اثرات نامطلوب در پایداری سازه یا تجهیزات متصل به آن و اجزایی مانند راه ۱-۲-۷ اثر ۲-۸ ۱-۲-۷ اثر موْلفه قائم و ترکیبات بار در طراحی مخازن. ظروف. سازه‌های آویزان و سازه‌های دارای طره‌های افقی باید مطابق بخش ۸-۴ اثر موْلفه قائم زلزله طرح در نظر گرفته شود. در مورد مخازن همچنین باید ضوابط بخش ۲-۸-۱-۱۲ یا ۶-۴-۲-۲ اعمال شود. برای سازه‌های آویزان و سازه‌های دارای طره‌های افقی. در صورت عدم محاسبه طبق بخش ۱۳-۳ در نظر گرفته شود. در صورت محاسبه زمان تناوب ارتعاش قائم. ریگ را می‌توان از طیف طرح قائم در بخش مزبور برحسب زمان تناوب محاسبه شده به دست آورد. ضریب رفتار برای استفاده در تحلیل تحت موْلفه قائم زلزله طرح باید مساوی یک در نظر گرفته شود. به استثنای هنگام تعیین نیروی حلقوی هیدرودینامیکی ناشی از زلزله‌ی قائم طرح در مخازن استوانه‌ای که باید سازگار با بخش ۲-۸-۱-۱۲ یا ۶-۴-۲-۱۲ باشد. برای تر کیب موْلفه‌های افقی و قائم. می‌توان با چرخاندن موْلفه افقی در صفحه افق از صفر تا ۱۸۰ درجه. هر بار به میزان ۱۵ درجه. اثرات طیف طرح زلزله افقی را با اثرات موْلفه قائم ترکیب کرد. در این ترکیب یک بار ضریب ۱۰۰/ برای موْلفه افقی و ضریب ۳۰/ برای موْلفه قائم و بار دیگر برعکس آن در نظر گرفته می‌شود. به جای این کار می‌توان از ترکیبات بار ساده‌تر زیر نیز برای یافتن بحرانی‌ترین حالت استفاده کرد: -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١- ،در مورد هریک از دو جهت اصلی افقی صد درصد ها رو ین ی ناشی از زلزله در یک جهت اصلی افق ی یس با درصد ن ی ها رو ی ناشی از زلزله در جهت افق ی متعامد یس و درصد ن ی ها رو ی ناشی از زلزله قائﻢ ترکیب شوند. برای یافتن بحرانی ترین اﺛر در هر مقﻄع، یک بار از عﻼم ت جمع و یک بار از عﻼمت منها .در هر جمله از ترکیب استفاده شود ٢- صد درصد ها رو ین ی ناشی از زلزله قائﻢ ب ا یس درصد ن ها رو ی ی ناشی از زلزله در کی جهت اصلی ی فق ا یس و درصد ن ی ها رو ی ناشی از زلزله در جهت افق ی متعامد ترکیب شده و یک بار از عﻼمت جمع و یک ،(بار از عﻼمت منها در هر جمله از ترکیب استفاده شود. در کنترل پایداری کلی سازه )واژگونی و لغزش .نیازی به استفاده از این ترکیب بار نیست ٧-٢-٢١ سازه ی ها متصل به هﻢ از طر قی اجزا ی ریغ سازه ای سازه ی ها متصل به هﻢ توسط اجزا ی ریغ ای زه سا، باید به طور توأم و یکپارچه مدل شده و به صورت هﻢ زمان تحلیل شوند، مگر در حاﻻت زیر که در آن ها :تحلیل مستقل هر سازه نیز مجاز است ١ ( نسبت زمان تناوب اصل ی دو سازه مجاور در حالت ریغ متصل در راستا ی زلزله، با احتساب وزن سهمیه هر سازه از جزء ریغ سازه ای ،متصل کننده بزرگ تر ٩ از/٠ و کوچک تر ١ از/١ .باشد ٢ ( نسبت زمان تناوب اصل ی دو سازه مجاور در حالت ریغ متصل در راستا ی ،زلزله بزرگ تر ٨ از/٠ و کوچک تر ٢ از/١ و نسبت وزن مؤ ﺛر لرزه ای آن ها بزرگ تر ٨ از/٠ و کوچک تر ٢ از/١ .باشد در این محاسبه باید وزن سهمیه هر س ازه از جزء ریغ سازه ای متصل کننده نیز در نظر .گرفته شده باشد ٣ ( نسبت سﺨت ی محوری جز ریغ ء سازه ای متصل کننده به سﺨتی جانبی هریک از دو سازه متصل به هﻢ در راستا ی ،موردنظر کوچک تر ٢ از/٠ .باشد ٤ (جز ریغ ء سازه ای با اتصاﻻت انعﻄاف پﺬیری که قادر به تحمل مجموع تغییرمکانهای جانبی سازه ها ی متصله در تراز جزء بوده یا با اتصاﻻت لغزشی طراحی شده بر همین اساس به سازه ها ی مجاور هﻢ متصل .شده باشد ء جز ریغ سازه ای متصل کننده دو سازه مجاور دی با با کل یهی ضوابط فصل ٨ و عﻼوه بر ا ین در مورد خط لوله با فصل مربوطه سازگار باشد. ٧-٢-٣١ سازه نامشابه ساختمان دارا ی سازه نگهدارنده هر گاه یک سازه نامشابه ساختمان بر سازه دیگری متکی بوده و خود بﺨش ی از س ی ستﻢ باربر زله زل ن ،باشد دی با :ضوابط زیر در مورد آن رعایت شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٥٥١ ١ ( در ی حالت که وزن یک سازه متکی بر سازه نگهدارنده کمتر از ٠٢ درصد وزن مؤﺛر لرزه ای کل ، شامل وزن مؤﺛر همه سازه ها ی متکی و سازه ی نگهدارنده آن ها ،باشد سازه متکی مربوطه به منزله یک جزء ریغ سازه ای بوده و باید از ضوابط فصل ٨ .پیروی نماید سازه ی نگهدارنده دی با بسته به مورد مﻄابق ضوابط فصل ٤ یا این فصل طراح ی شود. تبصره- هرگاه نسبت زمان تناوب اصل ی سازه ی متکی به زمان تناوب سازه ی نگهدارنده)که در مور د اخیر وزن سازه ها ی متکی نیز در نظر گرفته شده (بزرگ تر ٢ از ،باشد برای محاسبه سازه متکی در فصل ٨ توان یم آن را م تصل به کی تکیه گ اه صلب در نظر گرفت و از بزرگنمایی شتاب صرف نظر د کر. ٢ (در حالت ی که وزن سازه ی متک ی مساو ی ای بزرگ تر از ٠٢ درصد وزن مؤﺛر لرزه ای کل ، شامل وزن مؤﺛر سازه ها ی متکی و سازه ی نگهدارنده ،باشد هر دو سازه متکی و سازه نگهدارنده باید با هﻢ مدل ،سازی لی تحل و طراحی شوند. ضریب رفتار سی ستﻢ یبی ترک مساو ی مقدار کوچک تر بین بی ضرا رفتار سازه ی متکی و سازه ی نگهدارنده در نظر گرفته شود. تبصره- هرگاه نسبت زمان تناوب اصل ی یک سازه ی متکی به زمان تناوب سازه ی نگهدارنده)که در مورد اخیر وزن سازه ی متکی نیز در نظر گرفته شده (بزرگ تر ٢ از یا کوچک تر ٥ از/٠ باشد توان یم از مدل سازی توأم سازه متکی و سازه نگهدارنده صرف نظر کرد. در حالت اول سازه متکی واقع بر تکیه گاه صلب فرض شده و مﻄابق ضوابط این فصل طراحی می شود . در حالت دوم سازه متکی باید مﻄابق ضوابط فصل ٨ تحلیل و طرا حی گردد. در این دو حالت، سازه نگهدارنده باید طبق ضوابط این فصل طراحی شده و از سازه ها ی متکی می تواند تنها وزن آن ها در نظر .گرفته شود ٧-٢-٤١ مهار طراحی مهار به بتن باید مﻄابق فصل ٨١ از مبحث ٩ انجام شود. مهار به مصالح بنایی باید با ضوابط مبحث ٨ یا سایر مراجع معتبر سازگار باشد. طراحی مهار به مصالح بنایی باید به گونه ای انجام شود که رفتار حاکﻢ بر آن مانند تسلیﻢ کششی یا برشی یک جزء فوﻻدی شکل پﺬیر باشد. به جای آن، طراحی مهار می تواند با استفاده از ترکیبات بار زلزله تشدید یافته در بﺨش ٢-٢-٤ انجام شود. جایگزینی یک مهار از رده شکل پﺬیر با مهار دیگر با شکل پﺬیری کمتر در حین اجرا تنها با رعایت ضابﻄه اخیر مجاز .است -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-٢-٥١ شالوده واقع بر خاک روانگرا در صورتیکه خاک محل روانگرا باشد نباید از شالوده س ﻄحی استفاده شود مگر اینکه این شالوده به همراه سازه و سیستﻢ ،های متصل به آن برای تحمل شرایط از دست رفتن مقاومت خاک و گسترش جانبی تحت نشست.های کل و تفاضلی ناشی از بیشینه زلزله ممکن طراحی شوند ٧-٢-٦١ سازه های نگهبان خاک این بﺨش مربوط به کلیه ی سازه های نگهدارنده ی خاک است. فشار جانبی خاک ناشی از تکان ی ها ز مین در زلزله باید مﻄابق با فصل ٥ .تعیین شود گروه کاربری و خﻄرزایی باید بر مبنای میزان مجاورت سازه ی نگهدارنده ی خاک با سایر ساختمان ها و سازه ها تعیین شود. اگر گسیﺨتگی سازه ،ی نگهبان خاک ساختمـان یا سـازه ی مجـاور را تحـت ری تأﺛ قرار دهد یم ، گروه کاربری و خﻄرزایی نباید کمتر از آنچه به ساختمان یا سازه ی مجاور تعلق دارد در نظر گرفته شود. دیوار نگهبان خاک را توان یم برای بارهای لرزه ای به صورت لغزشی یا ریغ لغزش ی طراحی کرد که در حالت اول به آن اجازه لغزش محدود در زلزله د اده می شود . دیوارهای طره.ای باید به صورت لغزشی طراحی شوند ٧-٢-٧١ دیوارها یا حصار های طره ای متکی بر زمین دیوارها یا حصارهای طره ای متکی بر زمین با ارتفاع ٨/١ .متر یا بیشتر باید برای زلزله طراحی شوند ) استفاده از بتن غیرمسلح، بتن هوادار شده در اتوکﻼوAAC( و مصالح بنایی بـرای این اجـزا مجـاز .نیست ٧-٣ ضوابط اختصاصی برای سازه های مشابه ساختمان ٧-٣-١ قاب های نگهدارنده لوله) هاPipe rack ( قاب های تکیه گاهی لوله ها که بر سازه دیگری متکی نیستند باید با پیروی از بﺨش ٤-٠١ ٤ یا-١١ و با لحاظ کردن فصل ٣١ طراحی شوند. تغییرمکان جانبی قاب و احتمال ضربه لوله ها باید با استفاده از تغییرمکان واقعی که از ضرب تغییرمکان حاصل از روش های فوق در𝐶ௗ/𝐼௘ به دست می .آید کنترل شود در طراحی اتصاﻻت لوله ها باید ضوابط فصل ٣١ نیز رعایت شود. از اﺛر مثبت مقاومت اصﻄکاکی حاصل از وزن لوله.ها نباید در این محاسبات استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی / ۱۵۷ در نقاطی که خط لوله متکی بر ردیف قاب‌های نگهدارنده دیگر به خط لوله واقع بر قاب‌های تکیه گاهی موردنظر ملحق می‌شود. یا در جایی که امتداد قاب‌های موردنظر به دلیل تغییر مسیر لوله‌ها عوض می‌شود. باید به طور مناسب اثرات اندرکنشی در مدل سازی و اثر سه بعدی پاسخ لرزه‌ای در طراحی ۲-۳-۷ قفسه‌های فولادی انباری وزن موْثر لرزه‌ای برای محاسبه قفسه‌های انباری باید برابر با وزن اسکلت به علاوه بار کالاهای انبار شده برای هریک از دو حالت زیر در تعیین شرایط بحرانی لحاظ شود: الف) وزن کالا در همه ردیف‌ها وقتی هر ردیف به میزان دو-سوم ظرفیت وزنی خود بارگذاری شده باشد. ب) وزن کالا فقط در بالاترین ردیف وقتی این ردیف به میزان 7.۱۰۰ ظرفیت وزنی خود بارگذاری شده باشد. توزیع نیروهای زلزله در ارتفاع باید مطابق بخش ۴-۱۰-۳۴ انجام شده و نیروی جانبی در مرکز جرم هر تراز با توجه به مرکز جرم ردیف قفسه و مرکز جرم کالای انبار شده با لحاظ کردن ارتفاع آن. اثر داده شود. در این محاسبه. ضریب ۴ را در بخش ۴-۱۰-۳۴ می‌توان مساوی یک در نظر گرفت. سیستم سازه قفسه انباری باید قادر به تحمل تغییرمکان‌های جانبی لرزه‌ای خود باشد. برای جلوگیری از ضربه و اثر متقابل, حریم پیرامونی قفسه‌ها که در آن هیچ مانعی از قبیل لوله‌ها و کانال‌های تأسیساتی و کابل و موارد مشابه نباید موجود باشد. مساوی ۵ درصد ارتفاع کل سازه قفسه انباری از تراز پایه در نظر گرفته شود. ضرایب طراحی لرزه‌ای این سیستم بسته به مورد باید از جدول ۱-۷ برگرفته شود. ۳-۳-۷ سازه نگهدارنده مخازن و ظروف برای طراحی سازه نگهدارنده مخزن یا ظرف باید از ضوابط بخش ۱۳-۲-۷ پیروی شود. توزیع واکنش‌های قائم مخزن یا ظرف ناشی از وزن و لنگر واژگونی آن روی سازه‌ی نگهدارنده باید با احتساب سختی نسبی مخزن و اعضای سازه‌ای تکیه‌گاهی تعیین شود. درصورتیکه مخزن یا ظرف بر شبکه‌ای از تیرها متکی باشد. واکنش قائم باید برای طراحی تیرها و اجزای الحاقی حداقل ۲۰ درصد افزایش داده شود تا اثر غیریکنواختی تکیه‌گاه و تلاطم نامتقارن مایع داخل مخزن لحاظ شود. در تعیین فاصله‌ی آزاد لازم برای مخزن و ظرف به منظور جلوگیری از ضربه به سازه پیرامونی» باید تغییرمکان جانبی کل مخزن و سازه نگهدارنده با احتساب ضریب اصلاح ]/ 4 بر تغییرمکانهای ار تجاعی, به کار گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-٤ ضوابط اختصاصی برای سازه های نامشابه ساختمان ٧-٤-١ دودکش و سازه نگهدارنده آن دودکش ها در برابر زلزله باید مﻄابق ضوابط فصل ١١ طراحی شوند. به عﻼوه، در طراحی لرزه ای دودکش های دارای پوشش، باید اندرکنش دودکش با پوشش آن در نظر گرفته شود. حداقل فاصله ا ی باید بین پوشش و بدنه ی دودکش مساوی𝐶ௗ .برابر تغییر مکان نسبی ارتجاعی لحاظ شود ،سازه نگهدارنده پیرامونی دودکش در صورت وجود، هرگاه ب ا تعریف قاب مهار بندی شده مﻄابقت داشته باشد باید با استفاده از ضرایب لرزه ای جدول ٧-١ طراحی شود. درغیراینصورت، این سازه باید با استفاده از ضرایب ردیف برج خرپایی در جدول ٧-٢ .طراحی گردد ٧-٤-٢ سازه های سکویی بتنی مسلح برای تجهیزات چرخنده و ظروف و مخازن خط فرایند ٧-٤-٢-١ م قدمه از قاب های دال- ستونی می توان :به عنوان سازه نگهدارنده به شرط رعایت موارد زیر استفاده کرد )الف( ظرفیت خمشی هر ستون تحت کلیه ی ترکیبات بار، کمتر از دو سوم ظرفیت خمشی دال و کمتر از دو سوم ظرفیت خمشی شالوده،ی آن ستون باشد )ب( ضﺨامت دال کمتر از ٩/٠ متر،نباشد، و )پ( طراحی اعضای بتنی مسلح، ضوابط مبحث ٩ را به استثنای فصل ٠٢ .آن برآورده کند هریک از ضرایبu R جدول ٧-٢ می را توان با رعایت موارد زیر برای طراحی لرزه ای سازه های سکویی در نظر .گرفت ٧-٤-٢-٢ طراحی سازه های سکویی با ٢= u R در هنگام طراحی سازه سکویی با ٢= u R ، سازه باید حداقل متکی بر ٦ ستون بوده و جزئیات اجزای آن مﻄابق بﺨش ٩-٠٢-٣ از مبحث نهﻢ باشد. ٧-٤-٢-٣ طراحی سازه های سکویی با ٥/٢= u R در طراحی سازه های سکویی با ٥/٢= u R ، باید جزئیات مبحث نهﻢ برای قاب های خمشی معمولی رعایت شده و رعایت ضوابط بﺨش ٧-٤-٢-١ .این فصل ﻻزم نیست اگر کل سﻄح آرماتور قائﻢ در همه ستون ها -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی / ۱۵۹ (یا در هر ستون) از ۲ درصد سطح مقطع کل بتن ستون‌ها (یا هر ستون) بیشتر نباشد. بخسش ۳-۲۰۹ از مبحث نهم را می‌توان برآورده شده فرض کرد. اگر آرماتوری بیش از این در ستون موجود افقی برای طراحی اتصال دال به ستون باید با استفاده از مقاومت خمشی دال (یا تیر در صورت وجود) در طراحی سازه‌های سکویی با ۴<,)/ باید جزئیات مبحث نهم در بخش ‎۵-۲۰-٩۹‏ برای قاب‌های خمشی متوسط رعایت شده و رعایت ضوابط بخش ۱-۲-۴-۷ این فصل لازم نیست. ۱-۴-۷ مخازن ۱-۳-۴-۷ کلیات این بخش به کلیه‌ی محفظه‌هایی که مایعات. گازها و جامدات دانه‌ای را در خود ذخیره ساخته‌اند مربوط ساخته شوند. مخازن متکی بر سازه نگهدارنده باید از ضوابط بخش ۱۳-۲-۷ نیز پیروی نمایند. سایر ضوابط طراحی مخازن در فصل ۱۲ ارائه شده است. ۲-۳-۴-۷ مخازن کروی الزامات بندهای ۰۱-۲-۱۲ ۲-۲-۱۲ و ۴-۲-۱۲ در مورد کلیات. اجزای داخلی. استر نسوز و جرم مور لرزه‌ای برای مخازن کروی نیز باید رعایت گردد. برای مخزن کروی متکی بر ستون و مهاربند ضربدری باید: (الف) الزامات بخش ۵-۴-۱۳ رعایت گردد. (ب) تأثیر سخت‌کنندگی ناشی از پیش کشیده کردن مهاربندها در محاسبه زمان تناوب طبیعی در نظر (پ) جلوگیری از کمانش موضعی پوسته مخزن کروی در محل اتصال به هر ستون در طراحی لحاظ گردد. (ت) کمینه مقاومت اتصال هر مهاربند به مخزن ذخیره مایعات مساوی مقاومت تسلیم مهاربند و به مستقیم مهاربند به پوسته مخزن پرهیز گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :برای مﺨزن کروی متکی بر ساق باید )الف( الزامات بﺨش ٢١-٤-٦ .رعایت گردد )ب( از کمانش موضعی ساق تحت نیروی غشایی فشاری ناشی از وزن و لنگر واژگونی مﺨزن در طراحی .جلوگیری گردد )پ( بازشوهای ساق )از قبیل دریچه های بازدید، معبر لوله ها و غیره( چنان طراحی شوند که مقاومت .ساق در اطراف بازشو با حالت بدون بازشو یکسان باشد ٧-٤-٣-٣ مخازن کمکی سیستﻢ های مﺨازن کمکی مانند حوضچه ها و سد سر ریز مایعات باید برای تحمل اﺛرات بیشینه زلزله ی ممکن در حالت خالی و برای زلزله طرح در حالت پر با در نظر گرفتن کلیه ی نیروهای هیدرودینامیکی تعیین شده طبق بﺨش ٢١-٢-٤-٧ .طراحی شوند ٧-٤-٤ سازه های هیدرولیکی مستغرق در مایعات سازه های هیدرولیکی مستغرق، سازه هایی از قبیل دیوارهای جداکننده و دیوارهای موج گیر هستند که در درون مﺨازن و ظروف حاوی مایعات قرا ر دارند. این سازه ها در شرایط عادی بهره برداری در هر دوسوی دیواره ی خود در معرض مایعی با ارتفاع یکسان بوده و تنها در هنگام زلزله تحت نیرو های هیدرودینامی کی اضافی از یک سو قرار می.گیرند سازه های در معرض فشارهای هیدرودینامیکی ناشی از زلزله باید برای مؤلفه ای ه نیرو ناشی از بﺨش های صلب و متﻼطﻢ مایع و نیروی اینرسی بدنه ی خود طراحی شوند. ارتفاع تﻼطﻢ باید محاسبه شده و با ارتفاع آزاد دیواره ی سازه مقایسه شود. اجزای داخلی مانند موج گیر یا دیواره، ستون یا سایر اجزای تکیه گاهی سقف باید برای اﺛرات نیرو های نامتعادل.و تﻼطﻢ طراحی شوند ٧-٤-٥ دیگ های بخار و ظروف تحت فشار ٧-٤-٥-١ کلیات در طراحی لرزه ای دیگ بﺨار و ظرف تحت فشار باید ضـوابط بﺨـش ٧-٢-٣١ و بستـه به مـورد بﺨش ٧-٢-٢١ و نیز ضوابط فصل ٢١ رعایت شود. در طراحی سازه تکیه گاهی، باید بسته به مورد ضوابط بﺨش ٧-٤-٣-٢ .رعایت گردد بیشینه مقاومت مصالح طبق جدول ٧-٣ می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی / ۱۶۱ جدول ۳-۷ بیشینه مفاومت مصالح برای طراحی لرزه‌ای دیگ بخار و ظرف تحت قشار (درصد) حدیده‌شده (در صد)ا شکل‌پذیر (مانند فولاد. - ۳۳ 4 ۰ الومینیوم. مس) غیرشکل پذیر (مانند جدن. سرامیک. فایبر گلاس) الف. اتصالات حدیده‌شده به ظرف یا تکیه‌گاه. ب. حداقل ۲۰ ازدیاد طول طبق استاندارد مشخصات مصالح. ت. حداقل ۱۵:: آزدیاد طول طبق استاندارد مشخصات مصالح. ۲-۵-۴-۷ اجزای داخلی و آستر نسوز اجزای داخلی ظروف تحت فشار از قبیل آستر نسوز, سیکلون‌ها, سینی‌ها و غیره باید برای تحمل نیروهای زلزله تعیین‌شده در این آیین‌نامه طراحی شوند. رویکرد دیگر طراحی اجزای داخلی با مقاومتی کمتر از ظرف تحت فشار است طوریکه قبل از آسیب زدن به ظرف تحت فشار خراب شوند. مشروط به آنکه پیامد خرابی آن‌ها ظرف تحت فشار را با خطر روبرو نکند. در دیگ‌های بخار و ظروف تحت فشار حاوی مایعات, چنانچه احتمال برود که خرابی اجزای داخلی عملکرد ظرف تحت فشار را مختل نماید. لازم است اثر تلاطم مایع در زلزله روی اجزای داخلی بررسی گردد. ۳-۵-۴-۷ جرم موْثر در صورتی که طبق بخش ۲-۴-۲-۱۲ شرایط وقوع تلاطم موجود باشد. باید اثر آن در محاسبه جرم مور مواد ذخیره‌شده لحاظ گردد. تغییر وزن حجمی مواد در اثر فشار یا درجه حرارت باید مد نظر قرار ۴-۵-۴-۷ نگهدارنده‌ها و اجزای الحاقی اجزای الحاقی باید ضوابط فصل ۸ را برآورده نمایند. علاوه بر این. الزامات زیر را باید در خصوص اجزای الحاقی و نگهدارنده‌های دیگ‌های بخار و ظروف تحت فشار رعایت کرد: -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. )الف( اجزای الحاقی و نگهدارنده هایی که بارهای لرزه ای را منتقل می کنند باید با مصالحی شکل پ ﺬیر که برای کاربرد مورد نظر و شرایط محیﻄی مناسب ه.ستند ساخته شوند )ب( طراحی میل مهارها باید مﻄابق با بﺨش ٧-٢-٤١ .انجام شود )پ( طراحی اجزای الحاقی و نگهدارنده ها باید به نحوی انجام شود که به ازای همه دامنه ی ها بارها و تغییرمکانهای رفت و برگشتی لرزه ای، شکل.پﺬیر باقی بمانند )ت( در مورد اجزای الحاقی باید تأﺛیر بالقوه نایکسان بودن واکنش ی ها تکیه گاهی قائﻢ، متفاوت بود ن سﺨتی نسبی عضوهای تکیه گاهی، یکسان نبودن جزئیات ساخت، گُوِه گﺬاری غیریکنواخت در گاه هیکت ها ، و نامنظﻢ بودن گاه هی تک ها .بر ظرف تحت فشار و سازه نگهدارنده بررسی گردد ٧-٤-٦ ظروف ذخیره افقی با تکیه گاه ز ینی ٧-٤-٦-١ جرم مﺆثر اﺛر تغییرات وزن حجمی مواد ذخیره شده باید برای محاسبه جرم مؤﺛر در نظر گرفت. در محاسبه نگهدارنده ،ها گاه هی تک ی ها زینی و میل مهارها و در کنترل پی در برابر واژگونی ناشی از زلزله، باید مواد درون ظرف را به صورت جرم صلب و در مرکز ﺛقل هندسی مﺨزن فرض.کرد ٧-٤-٦-٢ طراحی ظرف :در تحلیل این ظروف )الف( در مورد ظروف تحت فشار با نسبت طول به قﻄر کمتر از ٦ باید اﺛر تغییرشکلهای برشی تیر عمیق .را در محاسبه زمان تناوب ارتعاش و توزیع تنش در نظر گرفت برای تﺨمین زمان تناوب طبیعی و لنگر ،واژگونی می توان در مورد ظرف افقی با نسبت طول به قﻄر برابر یا بیشتر از ٦ از روش های ،ساده شدهً مثﻼ تیر روی گاه هی تک ی ها .ساده زینی استفاده کرد )ب( اﺛر خمش و کمانش موضعی پوسته ظرف تحت فشار را در محل گاه هی تک ی ها زینی ناشی از بار زلزله باید بررسی کرد. لحاظ کردن تأﺛیر فشار.داخلی در افزایش ظرفیت کمانشی پوسته مجاز نیست )پ( اگر ظرف تحت فشارًتوأما برای ذخیره گاز و مایع مورد استفاده قرار می گیرد، طراحی ظرف و سازه .نگهدارنده را باید در دو حالت با فشار گاز و بدون آن )با فرض تﺨلیه اضﻄراری گاز( به انجام رساند -------- صفحهٔ بعد -------- 9 ۱ 8 ۰ مه اجزای یر سازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٨-١ کلیات ٨-١-١ گستره در این فصل ضوابط طراحی لرزه رد یا هزاسریغ یازجا یا تأسیسات صنعت نفت ارائه شده است. اگرچه این اجزا همراه با سازه تکیه گاهی مدل ن می شوند ، ممکن است در زلزله تحت نیروهای قابل توجهی قرار .گیرند در موارد ی که وزن کی جزء غ ی رسازه یا بزرگ تر ای مساو ی ٠٢ درصد وزن مؤﺛر لرزه ای جزء غی رسازه یا و سازه تکیه گاهی، W ،باشد، ﻻزم است برای برآورد نیروی لرزه ای و طراحی آن به فصل ٧ )سازه ها ی غیرساختمان .ی( مراجعه شود مثال هایی از تجهیزات مکانیکی و برقی در صنعت نفت عبارت اند از: پمپ، لوله کشی، کانال ی تأس ی سات ، پله برقی، تسمه نقاله، دودکش کوچک، آنتن ،، جرﺛقیل، رایانه صفحه کنترل ، ترانسفورماتور، سیس تﻢ برق اضﻄراری، سیستﻢ های مﺨابراتی و ارتباطی، سیستﻢ حفاظت در برابر حریق )شامل س یستﻢ اعﻼ م حریق ، دیتکتورها، سنسورها و شیرآﻻت(، ظرف جوشان، مبدل حرارتی، ماشین آﻻت دوار، مﺨازن و دودکش های کوچک )در صورتی که نسبت جرم آن ها به جرم سازه مﻄابق شرایط این فصل باشد(. نمونه هایی از اجزای معماری عبارت اند از: اجزای ر پله اه ، دیوار جداکننده، تیغه ی کوتاه و بلند، نمای پیش ساخته، تاب لو .و عﻼئﻢ، سیستﻢ روشنایی و سقف کاذب این فصل نیروهای مربوط به مهار اجزای غیر سازه ای و پایداری آن ها را ارائه می دهد. در تجهیزات صنعت نفت، نیروهای داخلی مورد نیاز برای طراحی تجهیز توسط سازن ده تعریف در طراحی آن بکار گرفته می شود. در طراحی این تجهیزات عﻼوه بر نیروهای داخلی باید نیروهای خارجی وارد بر آن ها مانند نیروهای لرزه ای، باد، اﺛرات دما و غیره نیز منظور شود. در کنار این امر رعایت ضوابط و ی ها بی ترک ب ار مندرج در فصل ٢ این آیین نامه الزامی .است طراحی لرزه ای اجزای غیر سازه ای با توجه به نوع حساسیت آن ها به شتاب یا حساس به شتاب و تغییر مکان، طبق تعاریف بند ٨-٢-٧ انجام می شود. بر این اساس، در طراحی اجزای غیر سازه ای و اتصاﻻت آن ها ، باید ظرفیت ﻻزم برای جزء و مهارهای آن ها در مقابل تقاضای لرز ه ای مﻄابق بند ٨-٣ تأمین .شود همچنین ضوابط خاص اجزای معماری طبق بند ٨-٦ و ضوابط خاص اجزای مکانیکی و برقی طبق بند ٨-٧ باید در طراحی این اجزا، رعایت شود. در طراحی اجزایی که در معرض جابجایی جانبی نسبی قرار دارند، باید ظرفیت کافی برای تحمل این جابجایی ها طبق بند ٨-٣-٤ .فراهﻢ شود -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٥٦١ در مواردی که از تکیه گاه های ویژه برای کنترل ارتعاش تجهیزات در زمان بهره برداری استفاده می ش ،ود ﻻزم است ظرفیت این تکیه گاه .ها برای حمل بارهای ناشی از زلزله مﻄابق الزامات این فصل محاسبه شود در صورتی که اجزای غیرسازه ای خارج از ساختمان قرار داشته باشند، طراحی پی این اجزا باید مﻄابق با الزامات فصل ٥ این آیین نامه انجام گیرد. در محاسبه نیروهای مبن دیاب یا هزاسریغ یازجا یحارط یا ترکیب انواع تﻼش های موجود در دوره بهره برداری مانند اﺛرات دما، فشار یا ارتعاش ذاتی دستگاه مبنای .عمل باشد در این آئین نامه منظور از اجزا ی ریغ سازه ا:ی، اجزایی با مشﺨصات زیر است ١. اجزا یی که در داخل سازه وجود دارند و ای سازه، هی تک گاه آن ها .است ٢. اجزا یی که در رون یب ) سازه قرار دارند به جز موارد ی که در گروه سازه ها ریغ ی ساختمان ی قرار رند یگیم ( و به صورت دائﻢ به یس ستﻢ های مکان یکی و الکتر یکی متصل هستند. ٣. اجزا یی که بﺨش ی از س ی ستﻢ خروج ی ک از ی سازه هستند. استثنا: *در صورت ی که نسبت دوره تناوب اصل ی جزء غ ی رسازه ای و اتصال آن )به سازه( به دوره تناوب ی اصل سازه تک ی گاه هی )شامل جرم متمرکز جزء یغ رسازه یا (کمتر از ٥/٠ ای شیب از ٢ باش ـــ،د توان یم سازه تکیه گاهی را مﻄابق الزامات فصل ٧ طراح ی .نمود *ضوابط طراح ی و محدود تی های خاص ی برا کش د دو ها، مﺨازن و لوله ها که با توجه به نسبت وزنی آن ها ،در محدوده شمول این فصل قرار ندارند به بی ترت در فصل ی ها ١١ ،٢١ ٣١ و ارائه شده است. * اجزای غیر سازه:ای زیر از اعمال مقررات این فصل مستثنی هستند ١- اجزای مکانیکی و برقی در گروه طراحی لرزه ای1 D .با ضریب اهمیت جزء برابر یک ٢- اجزای مکانیکی و برقی در سازه های گروه های طراحی لرزه ای2 D و3 D :با برقراری تمام شرایط زیر الف- .ضریب اهمیت جزء برابر یک باشد ب- اتصال جزء به کانال ها، لوله کشی و نظایر آن انعﻄاف:پﺬیر بوده و یکی از دو شرط زیر موجود باشد ب-١ ( وزن جزء ٠٠٨١ نیوتن یا کمتر بوده و مرکز جرم آن حداکثر ٠٢/١ متر باﻻتر از ترازی باشد ،که جزء بر آن متکی است ب-٢ ( وزن جزء حداکثر ٠٩ وتن ین یا در سیستﻢ های گسترده، وزن آن ٠٧ نیوتن بر متر یا کمتر .باشد ٨-١-٢ تعاریف تعار فی ریز در فصل اجزا ی ریغ سازه یا به کار رفته است: -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. اجزاء یغ رسازه یا: اجزای غیرسازه ای )تجهیزات مکانیکی، برقی و اجزای معماری(، اجزایی هستند که به سازه متصل بوده و جزء سیستﻢ سازه.ای باربر اصلی نیستند زلزله طرح: زلزله یا که شدت آن دو سوم نه یشیب زلزله مورد نظر سک یر محور ) R (MCE باشد. سی ستﻢ ی ها لرزه یا مشخﺺ شده: آن دسته از اجزا ی غی رسازه یا که دی با بر اساس ضوابط فصل ٨ نیا نامه ن یی آ طراح ی شوند و ب ری ض اهم تی جزء pI ی برا آن ها شیب از ١ باشد. یی تغ رمکان نسب ی طرح: یی تغ رمکان نسب ی طبقه در اﺛر زلزله طرح در نقﻄه یا مشﺨص در پﻼن سازه )مرکز جرم ای طی مح ساختمان( یی تغ رمکان نسب ی طبقه: یی تغ رمکان ی افق در ی باﻻ طبقه نسبت به ن یی پا آن در نقاط ی هک در ارتفاع در کی امتداد قرار دارند. نسبت یی تغ رمکان نسب ی طبقه: یی تغ رمکان نسب ی طبقه تقس ﻢی بر ارتفاع طبقه sx h گاه هی تک جزء: اعضا ی سازه یا، مجموعه یا از اعضا ای اعضا ی دی تول شده کارخانه یا شامل ،مهارها قاب ،ها هی پا،ها زها ی آو ای گاه هی تک ی ها ینیز که بارها ی یﺛقل و ی ات ی عمل را نیب جزء به سازه منتقل یم کنند. سازه ی ها گاه هی تک و عرشه تجه زات ی: مجموعه یا از اعضا ای اعضا ی ی تول دشده کارخانه یا به جز هی تک گاه ی ها ی کپارچه شامل و نه محدود به قاب های خمش ی، قاب های مهاربند ی ،شده عرشه ساخته شده از اعضا ی فوﻻد ی، ی ها هی پا با ارتفاع شیب از ٦/٠ متر ای ید وارها یی که کی ای چند جزء یغ رسازه یا نگه یم دارند. گاه هی تک یس ستﻢ توز عی: اعضا یی که ی برا یس ستﻢ های عی توز مت او مق لرزه یا قائﻢ ای ی افق فراهﻢ یم،کنند شامل و نه محدود به ی آو،زها ،مهارها پی پا رک ها و مجموعه گاه هی تک ی ها لوله ها اتصاﻻت انعطاف ری پذ: آن دسته از اتصاﻻت نیب تجه زات ی که اجازه حرکت دوران ی ای انتقال ی را بدو ن زوال عملکرد ی می دهند .اتصاﻻت ی ون ی،ورسال اتصاﻻت آکاردئون ی و شلنگ ی ها ی فلز انعﻄاف ری پﺬ نمونه یی ها از اتصاﻻت انعﻄاف ری پﺬ هستند. ی ها هریگ اصطکاک ی: یا له ی وس که ی برا مهار کی جزء یغ رسازه یا ی برا مقاومت در برابر بارها ی اعمال ی در کی جهت ای یب شتر به اصﻄکاک متکی باشد .در نیا ها ره یگ اصﻄکاک به صورت مکان یکی و نه به کمک بارها ی یﺛقل جاد یا یم شود. تراز نی زم :کی تراز مرجع ی افق که ی نما نده تراز تمام شده نی زم در محل تماس با ساختمان در هی کل دی وارها ی خارج ی باشد . سی ستﻢ ی ها مکان یکی و الکتر یکی مدوﻻر پ یش :ساخته مجموعه یا از اجزا ی مکان یکی و الک یکی تر شیپ ساخته و به طور کامل ای ی جزئ محصور. -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٧٦١ سازه یغ رساختمان ی: سازه یا ریغ از کی ساختمان که مﻄابق یکی از انواع معرف ی شده در فصل ٧ و بر اساس محدود ی ها تی فی تعر شده در آن فصل اجرا شده باشد. تراز باﻻتر از سطح نی زم: تراز ی که کف ای سقف ی رو آن تراز در هر نقﻄه یپ از رامون سازه شیب از ٨/١ متر باﻻتر از تراز نی زم قرار دارد . مقاومت طرح: مقاومت اسم ی ضرب در بی ضر کاهش مقاومت ϕ مقاومت اسم ی :مقاومت کی عضو ای سﻄح مقﻄع که بر اساس الزامات و فرض ات ی روش های طرح مقاومت ی در نیا نامه ن یی آ )ای کی مرجع گر ید (بدون در نظر گرفتن بی ضر کاهش مقاومت محاسبه یم شود. گاه هی تک: ،اعضا مجموعه یا از اعضا ای اعضا ی دی تول شده کارخانه یا شامل مهاربند ها ی، قاب،ها هی پا،ها ی آو،زها هی تک گاه ی ها ینیز ای ی ها هی پا مورب و بست ی ها مربوط که ی رو ین نیب اجزا ی غی رسازه ای و ملحقاتشان را به سازه منتقل یم کنند. جزء انعطاف ری پذ: جزء یغ رسازه یا که ود ی پر ی اصل آن شیب از ٦٠/٠ هیﺛان است. جزء صلب: جزء یغ رسازه یا که ود ی پر ی اصل آن کمتر ای برابر با ٦٠/٠ هیﺛان است. جزء :مستحکﻢ کی جزء غ ی رسازه ای که پس از وقوع زلزله طرح ای ی رو دادها ی لرزه یا بزرگ تر )بر اساس داده ی ها تجرب ی از زلزله ی ها گﺬشته ای آزمایش های لرزه ای گﺬشته( به طور پیوسته به خدمت رسانی .ادامه دهد طبقه ی بند کی جزء غ ری سازه ای به عنوان مستحکﻢ دی با بر اساس مقا سه ی جزء خاص با اجزا ی ی دارا مقاومت و سﺨت ی مشابه باشد. موتورها ی AC و کمپرسورها نمونه ای از اجزای مستحکﻢ .هستند ٨-١-٣ نمادها عﻼئﻢ و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترت یب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است a :ضریب بازتاب ai :بیشینه شتاب در تراز نصب جزء غیر سازه ایi ah :ضریب بزرگنمایی نیرو به صورت تابعی از ارتفاع سازه bp :عرض شیشه ی مستﻄیلی Cm :ضریب بزرگنمایی اصﻼح شده ی جزء غیر سازه ای Cp : ضریب بزرگنمایی برش پایه ی جزء غیر سازه ای C1 :میانگین فاصله آزاد دو لبه قائﻢ شیشه با قاب خود C2 :میانگین فاصله آزاد دو لبه افقی شیشه با قاب خود -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. d :قﻄر میله Dc :جابجایی نسبی سازه بین باﻻ و پایین شیشه که موجب تماس شیشه با قاب خود می .شود Dp : جابجایی نسبی بین نقاط اتصال جزء غیرسازه ای به سازه DpI :جابجایی نسبی طراحی لرزه ای D1,2,3 :گروه ی ها طراحی لرزه ای سازه1 D ، 2 D و3 D Ev :نیروی زلزله قائﻢ طرح Fp :نیروی طراحی لرزه ای Fpi : نیروی وارد بر مرکز جرم قسمتi جزء غیرسازه ای g :شتاب ﺛقل زمین h :ارتفاع متوسط سقف از تراز پایه hi : ارتفاع ترازi از تراز پایه hp :ارتفاع شیشه ی مستﻄیلی hav :میانگین ارتفاع نقاط اتصال جزء غیر سازه ای به سازه از تراز پایه I :ضریب اهمیت سازه Ip :ضریب اهمیت جزء غیر سازه ای kp :سﺨتی مجموعه ی جزء صنعتی و اتصال آن به سازه li :فاصله ی مرکز جرم قسمتi جزء غیر سازه ای از محل اتصال n :تعداد ترازها، طبقات، جرم های متمرکز یا جرم های جزء غیر سازه ای n :تعداد تقسیمات جزء غیرسازه ای Rpo : ضریب مقاومت جزء Ru , R :ضریب رفتار سازه نگهدارنده Rb :ضریب کاهش ناشی از شکل پﺬیری سازه Sa : شتاب طیفی سازه در زمان تناوب اصلی بر حسبg SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ﺛانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :زمان تناوب سازه Tp : زمان تناوب جزء Ta : زمان تناوب اصلی سازه تکیه گاهی Vp :برش پایه یا جمع برش های موجود در تکیه گاه های جزء غیرسازه ای W : وزن مؤﺛر لرزه ای سازه -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٩٦١ wi : وزن مؤﺛر لرزه ای طبقه، تراز یا قسمتi wp :وزن بهره برداری جزء wpi : وزن قسمتi جزء غیر سازه ای z :ارتفاع مهار نسبت به تراز پایه a :جابجایی جانبی نسبی مجاز طبقه f :جابجایی نسبی مجاز لرزه ای در دیوارهای نما و تیغه های داخلی دارای شیشه δj : تغییرمکان جانبی طرح سازه در ترازهایj µp :پارامتر شکل پﺬیری جزء eq :ضریب شکل پﺬیری معادل p :ضریب شکل پﺬیری جزء غیر سازه ای ρ : ضریب(افزونگی )نامعینی 0 :ضریب اضافه مقاومت ٨-١-٤ گروه های طراح ی لرزه ای ی برا اهداف ا ین ،فصل گروه طراح ی لرزه یا اجزا ی غی رسازه یا برابر با گروه طراحی لرزه ای سازه ی مربوط به آن ها قرار داده می شود . اگر جزء غیرسازه ای به طور هﻢ زمان مربوط به دو سازه ،ی مجاور باشد گروه طراحی لرزه ای باﻻتر باید برای جزء مورد نظر استفاده شود. برای تعیین گروه طراحی لرزه ای سازه مربوطه باید به فصل ٤ این آیین نامه .مراجعه شود ٨-١-٥ ضریب اهمیت اجزای غیر سازه ای ضریب اهمیت اجزای غیر سازه،ای PI ، برای تجهیزات زیر برابر با ٥/١ و در سایر موارد برا ١ بر :است - اجزایی که با توجه به ضرورت تأمین ایمنی جانی باید عملکردشان بعد از زلزله ادامه یابد مانند تجهیزات آتش ،نشانی ها ریش ی من یا ی خودکار .قﻄع جریان و پله فرار - اجزایی که حاوی مواد خﻄرناک، سمی، بسیار سمی، آتش زا یا منفجرشونده با احتمال آسیب به عموم و م حیط زیست می .باشند - اجزایی که کی در سازه با گروه کاربری و خﻄرزایی IV قرار داشته یا از طریق یک تکیه گاه به آن متصل هستند یا اجزایی که ی برا ادامه فعالیت بدون وقفه ی سازه ای از تأسیسات ضرور،ی مورد نیاز باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٧١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٨-١-٦ سی ستﻢ ی ها مکان یکی و الکتر یکی مدوﻻر پ یش ساخته مدول ی ها مکان یکی و الکتر یکی شیپ ساخته به ارتفاع ٨/١ متر و بلندتر که مﻄابق ضوابط این فصل از پیش صﻼح یت سنجی نشده اند و مدول هایی که ی حاو ای مهارکننده اجزا ی مکان یکی و الکتر یکی ه ستند ) مانند اتاقک یی ها ی حاو ای مهارکننده اجزا ی غی رسازه یا هستند(دی ، با مﻄابق با مقررات مربوط به سازه ی ها یغ رساختمان ی فصل ٧ طراح ی .شوند اجزا ی ریغ سازه ای موجود ای مهار شده در س ی ستﻢ های مدوﻻر با ید مﻄابق با فصل ٨ طراح ی .شوند ٨-١-٧ ضوابط اختصاصی سازنده هرگاه ضوابط اختصاصی ارائه شده توسط سازنده براساس تنش مجاز یا مقاومت مجاز بیان شده باش ،د نیروهای طراحی لرزه ای باید با سایر بارها طبق بند ٨-٢-٢ ترکیب و ضمن رعایت الزامات فصل ٢ با مقادیر مجاز مشﺨص شده در ضوابط اختصاصی کنترل شوند. در هر حال جزییات باید طبق ضوابط اختصاصی با مسئولیت سازندهًکامﻼ رعایت شود و با معیارهای شدت لرزه یا منﻄقه ساختگاه مﻄا بقت داشته باش د. به عﻼوه کنترل ضوابط این فصل به منظور تعیین حداقل نیروی ناشی از زلزله ی ،طرح بررسی اﺛرات اندرکنش جزء غیرسازه ای، کنترل جابجایی ها و طراحی مهارهای تکیه .گاهی الزامی است در صورتیکه مرجع طراحی جزء مبتن ی بر روش تنش مجاز باشد، ﻻزم است نیروی زلزله حاصل از بندهای ١-٣-٨ ،٢-٣-٨ ٨ یا-٣-٣ بسته به مورد، در ٧/٠ ضرب شده و به همراه آﺛار بارهای مرده، زنده و بهره.برداری در طراحی جزء به کار گرفته شود ٨-١-٨ کاربرد ضوابط اجزا ی غی رسازه یا ی برا سازه ی ها یغ رساختمان ی سازه ی ها یغ رساختمان ی )شامل قفسه ها و مﺨازن (که توسط ری سا سازه ها نگهدار ی می شوند دی با مﻄابق فصل ٧ نیا نامه ن یی آ طراح ی شوند .در صورت ی که مﻄابق ضوابط فصل ٧ محاسبه ی نی روها ی لرزه ای بر اساس فصل ٨ ﻻزم باشد و مقاد یر a و po R در جدول ٨-٢ یا ٨-٣ ،ارائه نشده باشد عبارت ൤ ௔ ோ೛೚൨ در رابﻄه ٨-١ دی با برابر باu /R٥/٢ در نظر گرفته شود .پارامتر u R در این رابﻄه ی برا سازه غ ی رساختمان ی از جداول ٧-١ به دست م یآید. -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/١٧١ ٨-٢ الزامات عمومی طراحی ٨-٢-١ مستندات اجرا در طراح ی اجزا ی غی رسازه یا ای گاه هی تک و اتصال آن ها باید جزئیات اشاره شده در جدول ٨-١ توسط طراح متﺨصص یذ صﻼح در مستندات اجرا که ی برا استفاده،مالک نهادها ی ئ مس ول، پ ی مانکاران و با زرسان تهیه یم شوند .، آورده شود جدول ٨-١ الزامات ی دارا کاربرد برا ی اجزا ی معمار ی، برق ،ی مکان یکی، گاه هی تک و اتصاﻻت جزء غی رسازه ای ،)جزء،اتصال گاه هی تک( الزامات عموم ی طراح ی )٨-١( الزامات و رو ین جابجا یی )بند ٨-٣( الزامات مهارها )بند ٨-٥( الزامات اجزا ی معمار ی )بند ٨-٦( الزامات اجزا ی مکان یکی و ی برق )بند ٨-٧( اجزا ی معمار ی و ،اتصاﻻت گاه هی تک ی ها مربوط به اجزا ی معمار ی * * * * اجزا ی مکان یکی و ی برق * * * * گاه هی تک ها و اتصاﻻت مربوط هب اجزا ی مکان یکی و ی برق * * * * :*الزامات ی دارا کاربرد برای جزء مورد نظر ٨-٢-٢ ترکیبات بار در طراحی اجزای غیرسازه ای، تکیه گاه و اتصاﻻت آن ها که در گستره مورد نظر این فصل قرار دارند باید اﺛرات ناشی از ترکیب های بار مندرج در فصل ٢ این نامه ن یی آ متناسب با نوع جزء در فصل یاد شده، در نظر گرفته شوند. در صورت استقرار جزء مکانیکی یا برقی روی جداساز لرزه ای، رعایت ضوابط مندرج د ر فصل ٠١ .الزامی است ٨-٢-٣ ضوابط اختصاصی سیستﻢ های نامتعارف در صورت استفاده از سیستﻢ ها ی زیر عملکرد آن ها باید توسط آزمایش های جداگانه تأیید شود. این آزمایش ها باید ظرفیت مورد نیاز مورد نظر این آیین نامه را در برابر سﻄوح لرزه ای تعریف شده بر اساس -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. روش های ،آزمایشگاهی معتبر نشان دهند. در صورت فقدان استاندارد مورد نیاز برای انجام این آزمایش شیوه ی انجام آزمایش باید بر اساس شرایط بار گﺬاری و انتظارات عملکردی سیستﻢ، توسط مهندس طراح تعریف گردد ١- سی ستﻢ هایی که استفاده از آن ها در تأسیسات و سازه های صنعت نفت در کشور نامتعارف .است ٢- سیستﻢ هایی که فاقد ضوابط کنترل طراحی لرزه.ای هستند ٣- سی ستﻢ هایی که در کشورها ی غی رلرزه ای دی تول و طراحی مﻄابق ضوابط آن ها انجام شده است. ٨-٢-٤ گواهی ویژه لرزه ای برای اجزای غیر سازه یا خاص برای اجزای غیرسازه ای در گروه طراح ی لرزه ای 2 D و3 D به شرح زیر به جز موارد استثنا در بند ٨-٧-٣ باید گواهی ویژه طراحی لرزه دروم درکلمع حﻄس و تیفرظ یا هزرل یحارط هژیو یهاوگ .دوش رداص یا انتظار جزء را بر اساس بارگﺬاری لرزه ای در سﻄوح اعﻼم شده نشان می دهد و باید توسط شرکت سازنده یا آزمایشگاه معتبر و مورد تأیید :کارفرما صادر شده باشد ١- اجزا ی فعال ای اجزایی که باید پس از زلزله ی طرح فعال باقی بمانند: ادامه ی فعالیت این اجزا پس از زلزله طرح باید توسط سازنده گواهی شود. صدور این گواهی باید تنها بر اساس انجام آزمایش میز لرزان یا مشاهدات تجربی سازگار با زلزله طرح طبق بند ٨-٢-٦ ،باشد مگر اینکه بتوان نشان داد جزء مربوطه از اجزای مشابه گواهی شده، مقاوم تر است. اجزای فعال عبارت اند از اجزایی که دارای قﻄعات دوار یا متحرک هستند یا به جریان انرژی از جمله برق متصل.اند ٢- اجزای حاوی مواد خطرناک که ضریب اهمیت آن ها، pI، برابر با ٥/١ است: حفظ محتویات این اجزا در حین و پس از زلزله طرح باید توسط سازنده گواهی شود. صدور این .گواهی باید بر اساس آزمایش میز لرزان یا تحلیل یا اطﻼعات تجربی سازگار با زلزله طرح باشد ٣- اجزا ی غی رفعال که حاو ی مواد خطرناک ن ی ستند: صدور گواه ی نامه لرزه یا ی برا نیا اجزا واند تیم تنها بر اساس تحل لی انجام گ رد ی . در روند طراح ی طبق بند ٨-٣-١ ، ضر یب ൤ ௔ ோ೛೚൨ دی با برابر با ٥/٢ در نظر گرفته شود. در صورت ی ،که زمان تناوب جزءp T ، کمتر ای مساو ی ٦٠/٠ هیﺛان باشد، ا نی بی ضر توان ی را م برابر با ١ در نظر گرفت. همچن نی ی برا اجزا ی باﻻتر از سﻄح ی زم،ن مقدارb R دی با برابر با ٣/١ .در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٣٧١ ٨-٢-٥ خرابی متوالی برای اجزای غیرسازه ای با ضریب اهمیت ٥/١ متصل به یک سازه ی ضروری، باید ارتباطات داخلی عملکردی و فیزیکی بین اجزای مﺨتلف یا تکیه گاه های آن ها و اﺛرات هریک بر دیگری بررسی شود، به نحوی که خرابی اجزای دیگر باعث اختﻼل در عملکرد جزء غیرسازه.ای مورد نظر نشود در موارد ی که نتایﺞ لی تحل ای آزما یش ، حالت دیگری را ﻻزم ندانسته باشد ، فاصله آزاد مورد ن از ی ی برا افشانه ی ها یس ستﻢ آبپاش نبا دی کمتر از موارد مشﺨ ص شده در بﺨش ٨-٢-٥-١ در نظر گرفته شود. ٨-٢-٥-١ فاصله آزاد نیب تجه ی،زات یس ستﻢ ی ها توز یع، گاه هی تک ها و افشانه ی ها یس ستﻢ ی ها آبپاش فاصله آزاد هر افشانه یا شاخه سی ستﻢ آبپاش با موارد ز ری دی با حداقل ٥/٧ متر ی سانت :باشد ١- تجه زات ی ﺛابت شامل گاه هی تک ها و مهار آن ها ٢- ری سا یس ستﻢ ی ها عی توز شامل گاه هی تک ها و مهار آن ها :استثنا در آبپاش یی ها که با استفاده از لنگ یش انعﻄاف ری پﺬ نصب یم شوند ی از ین به تی رعا الزام حداقل فاصله نی در ا بند ن ست ی. ٨-٢-٦ تعیین ظرفیت بر اساس آزمایش یا مشاهدات تجربی برای تعیین ظرفیت لرزه ای جزء غیرسازه ای و اتصاﻻت آن به جای استفاده از روابط مندرج در آیین نامه های مربوطه می توان از آزمایش جزء یا استفاده از نتایﺞ آزمایشگاهی بر روی نمونه های مشاب ه بهره برد. روش انجام آزمایش باید پیشاپیش به تأیید مراجع ذیصﻼح برسد. در هر حال ظرفیت حاصل از آزمایش نباید از مقادیر تقاضای لرزه ای محاسبه شده در بنـــدهای ٨-٣-١ الی ٨-٣-٣ و ٨-٣-٤ .)تغییر مکان نسبی( کمتر باشد ٨-٢-٧ مشخصات پاسخ لرزه ای جزء غیرسازه ای اجزای غیرسازه ای بر اساس پاسخ در دو امتداد اصلی عمود برهﻢ در راستای افق به شکل زیر دسته ب ندی می:شوند حساس به شتاب: اجزای غیرسازه ای مهارشده یا مستقر شده در طبقات که در معرض آسیب ناشی از نیروی اینرسی یا شتاب هستند باید به عنوان اجزای حساس به شتاب دسته .بندی شوند -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٧١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. حساس به شتاب-یی تغ رشکل: به اجزای غیرسازه ای که در معرض آسیب ناشی از شتاب یا نیروی اینرسی و به طور هﻢ زمان آسیب ناشی از تغییرشکل هستند، باید به عنوان حساس به شتاب-ت غییرشکل دسته.بندی شوند طراحی اجزای غیرسازه ای با توجه به حساسیت آن ها به شتاب یا به شتاب-تغییرمکان باید براساس یک ی از دو دیدگاه زیر ا نجام:شود ١. طراحی جزء غیرسازه ای برای تحمل شتاب در ترازی که جزء به سازه اصلی متصل است. این اجزای غیرسازه ای باید بر اساس بند ٨-٣ .طراحی شوند ٢. طراحی جزء غیرسازه.ای برای تحمل شتاب یا تغییرمکان جانبی مورد انتظار این اجزای غیرسازه ای باید بر اساس بند ٨-٣ طراحی.شوند ٨-٣ مقاد ری تقاضا ی لرزه یا در اجزا ی غی رسازه ای در این بند سه روش برای برآورد نیروی لرزه ای به اجزای غیرسازه .ای ارائه شده است» روش بار جانبی معادل « )بند ٨-٣-١ ( برای اجزای غیرسازه ای در گروه1 D و2 D طراحی لرزه) ای طبق بند ٨-١-٤ ( به کار برده می .شود»روش ان درکنشی تفصیلی « )بند ٨-٣-٢ ( برای اجزای غیرسازه ای در گروه3 D طراحی لرزه ای و»روش تحلیل دینامیکی غیرخﻄی « )بند ٨-٣-٤ ( برای کلیه اجزای غیرسازه ای قابل استفاده است. در به کارگیری»روش اندرکنشی تفصیلی « ﻻزم است مجموع بارهای به دست آمده بر جزء از بار حاصل از روش .بار جانبی معادل کمتر نباشد در غ یرا ی نصورت ﻻزم است بارها ی ی جانب در روش تفص یلی با حفظ تناسب طور ی اس ی مق گردند که مجموع آن ها حداقل مساو ی بار جانب ی در»روش بار جانب ی معادل« .باشد ٨-٣-١ روش بار جانبی معادل ی رو ین ی افق طراح ی لرزه ا ی جزء، p F ، باید به نسبت جرم جزء عی توز شود . ضر بی افزونگ ی، ρ، توان ی را م برابر با ١ در نظر گرفت. جهت ن ی رو ی p F دی با به گونه یا باشد که یب نی شتر اﺛر را بر جزء، ت اه گاه ه کی و اتصاﻻت آن وارد نما ید . ،در صورتی که جزء امتدادهای اصلی مشﺨصی داشته باشد به عنوان نی گز ی جا می توان ٠٠١ درصد ن ی رو ی p F را کی در امتداد اصلی ٠٣ و درصد آن را در امتداد متعامد وارد کرد، به نحوی که بیشترین نیاز لرزه ای در جزء ایجاد شود . ی رو ین ی افق طراح ی لرزه یا از رابﻄه ریز محاسبه یم شود: -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای عبر سازه‌ای/ ۱۷۵ ۱۸ 0 ۸ اش ال روم 0.45 > روط و ۳ ۳ از مقدار حاصل از رابطه‌ی ۲۳-۸ باشد. ۲-۸ من دا ۳۳۸ و را پم 0.35 بر در این روابط: «: نیروی طراحی لرزه‌ای + پارامتر شتاب طیف طراحی در دوره تناوب کوتاه مطابق تعریف فصل سوم. ۶ : ضریب اهمیت جزء مطابق بند ۳-۱-۸ وزن بهره‌برداری جزء که بیشینه وزن دوره بهره برداری است. 4۱ ضریب بزرگنمایی نیرو به صورت تابعی از ارتفاع در سازه مطابق بند ۱-۱-۳-۸ ۳ ضریب کاهش ناشی از شکل پذیری سازه مطابق بند ۲-۱-۲-۸ ۱-۱-۳-۸ ضریب بزرگنمابی با ارتفاع.2۳ محافظه کارانه از رابطه ۵-۸ تعیین نمود. ۴۸ 10 ر (ح) مه + (ح) به +1 > ب۷ه ۵-۸ اس 5 ک 0۱-177 0 < [*(.0.4/7) -۱] < ده در این روابط: 7 ارتفاع نقطه اتصال جزء از تراز پایه. در مواردی که جزء در زیر تراز پایه قرار داشته باشد. 7 باید برابر 2 ۰ م. زپ 4 ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ با صفر در نظر گرفته شود. مقدار - لازم نیست از ۱ بیشتر منظور شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٧١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. h: میانگین ارتفاع بام نسبت به تراز پایه و a T: زمان تناوب اصلی سازه ی تکیه گاهی که برابر مقدار کوچک تر برای ارتعاش جانبی در دو امتداد اصلی افقی سازه است. به جای آن می توان از زمان تناوب تجربی کوچک تر بین دو امتداد مزبور طبق فصل ٤ ای ٧ استفاده کرد. برای سازه با ترکیبی از سیستﻢ های باربر لرزه ای، باید سیستﻢ باربر لرزه ای که کوتاه ت رین دوره تناوبa T را ایجاد می.کند، در نظر گرفته شود در صورتی که سیستﻢ باربر لرزه ،ای ناشناخته باشدa T را می توان از رابﻄه ٧-٤ و با استفاده از پارامترهای مقدار تقریبی دوره تناوب برای»کلیه سیستﻢ های سازه ای دیگر« .تعیین نمود ٨-٣-١-٢ بی ضر کاهش ناش ی از شکل پذ یری ، سازهb R بی ضر کاهش ی ناش از شکل یری پﺬ سازهb R، بر اساس رابﻄه ٨-٦ محاسبه یم شود: ٨-٦ 𝑅௕= ൤1.1 𝑅௨ 𝐼௘. Ω଴ ൨ ଵ ଶ ≥1.3 در نیا رابﻄه: I= ضر بی اهم تی سازه تکیه گاهی جزء طبق فصل ٤ u R= ضر بی رفتار سازه تکیه گاهی جزء از جدول ٤-٥ ای ٧-٢ و 0 Ω =بی ضر اضافه مقاومت سازه تکیه گاهی جزء، مﻄابق جدول ٤-٥ یا ٧-٢ .است برای اجزای غیرسازه ای واقع در تراز پایه یا پایین تر از آن، مقدارb R باید برابر ١ در نظر گرفته شود. اگر سیستﻢ باربر لرزه ای سازه در جداول ٤-٥ ای ٧-٢ ،آورده نشده باشدb R برای اجزای باﻻتر از سﻄح زمین باید برابر ٣/١ در نظر گرفته شود، مگر آنکه پارامترهای طراحی لرزه ای برای سیستﻢ باربر لرزه ای ت وسط نهاد ذیصﻼح تأیید .شده باشد در صورتی که سیستﻢ باربر جانبی سازه تکیه گاهی مرکب از سیستﻢ های مﺨتلفی در ارتفاع باشد، ب اید کوچک تر ین مقدارb R بین سیستﻢ های مزبور در نظر گرفته شود. در مورد سازه های غیرساختمانی اگر طبق ٧-٢ ی برا کی یس ستﻢ ،خاص پارامترها ی طراح ی لرزه یا متفاوت ی بر اساس ارتفاع مجاز ارائه شده ،باشد می توان مقدارb R با را استفاده از مقادیرu R و0 Ω برای حالت»با افزایش ارتفاع مجاز « .تعیین کرد ٨-٣-١-٣ بی ضر ،بازتاب جزءa ضریب بازتاب جزء غیرسازه ای برای اجزای معماری مﻄابق جدول ٨-٢ و برای اجزای مکانیکی و برقی مﻄابق جدول ٨-٣ در نظر گرفته می شود. در این دو جدول مقادیر ضریب بازتاب جزءa برای دو موقعیت .ارتفاعی مﻄابق تعریف ذیل جداول یاد شده ارائه شده است -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٧٧١ برای اجزای مکانیکی و برقی که به واسﻄه یک عرشه روی سازه ی تکیه گاهی قرار داده می شوند، ضر یب بازتاب جزء باید از ردیف های مربوطه در جدول ٨-٣ استﺨراج شود. در مورد سازه ی عرشه باید ضوابط مربوط به سیستﻢ های باربر جانبی مورد نظر این آیین نامه مندرج در فصول ٤ و ٧ و بنــدها ی ٨-٧ و ٥-٧-٨ ،٦-٧-٨ و ٨-٧-٧ .رعایت شود در محاسبات ضریب بازتاب برای سیستﻢ های توزیع در جدول ٨-٣ ، دو دسته مقادیر یکی برای جزء غیرسازه ای )مانند لوله، داکت و کانال ها( و دیگری برای تکیه گاه های آن ارائه شده است. در مورد تکیه گاه های این سیستﻢ باید ضوابط بند ٨-٧-٧ و ٨-٧-٨ .نیز رعایت شود ٨-٣-١-٤ ضریب مقاومت جزء غیرسازه ای ، po R مقادیر ضریب مقاومت جزء غیرسازه ،ایpo R ، در جداول ٨-٢ و ٨-٣ .ارائه شده است ٨-٣-١-٥ ی رو ین لرزه یا قائﻢ جزء غیرسازه ای به همراه گاه ه کی ت ها و اتصاﻻت آن دی با به طور هﻢ زمان ی برا ی رو ین اﺛر زلزله ی قائﻢ طرح، v E، ن یی تع شده در فصل سوم ا نی نامه ن یی آ و نیروی افقیp F طراح ی شود. اعمال نیا رو ین ی برا طراح ی پانل ی ها سقف ای کف کاذب الزام ی ست ین. ٨-٣-١-٦ نیروهای ریغ لرزه ای در صورتی که نیروهای ریغ لرزه یا وارد بر جزء غیرسازه ای بزرگ تر ازp F باشند، باید از این نیروها برای طراحی جزء استفاده نمود، اما در عین حال ضوابط مربوط به جزییات و محدودیت های ارائه شده در این . فصل نیز باید رعایت شوند ٨-٣-٢ روش اندرکنشی تفصیلی در روش اندرکنشی ساده گستردگی جرم جزء غیرسا زه ای و انعﻄاف پﺬیری آن همانند شکل ٨-١ در نظر گرفته می شود. در این روش نیروهای داخلی باید بر اساس توزیع نیروی جانبی وارد بر جزء در بند ٨-٣-٣-١ محاسبه شده و در طراحی آن به کار برده می شود. همچنین ﻻزم است جزء غیرسازه ای برای جابجایی نسبی لرزه ای طبق بند ٨-٣-٤ ، همراه با تغییرمکان .های جانبی ناشی از سایر بارها، کنترل شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٧١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. الف ب شکل ٨-١ نمایش شکل مود اول فرضی اجزای غیرسازه ای با اتصال در یک یا دو نقطه ٨-٣-٢-١ نیروی جانبی معادل توزیع نیروی جانبی از رابﻄه ٨ ی-٧ بدست می:آید ٨-٧ 𝐹௣௜= 𝑤௣௜𝑙௜ ∑ 𝑤௣௜𝑙௜ ௡′ ௜ୀଵ 𝑉௣ :که در آن pi F : نیروی وارد بر مرکز جرم قسمتi جزء. تقسیﻢ بندی جزء بر اساس توزیع جرم در آن انجام می،شود pi w : وزن قسمتi جزء )مﻄابق با شکل ٨-١( il: فاصله ی مرکز جرم قسمتi جزء از نقﻄه ی اتصال در حالتی که تنها یک نقﻄه ی اتصال موجود باشد )شکل ٨-١- الف(، یا فاصله مرکز جرم قسمتi جزء از نقﻄه ی اتصال پایینی یا باﻻیی در حالتی که دو نقﻄه ی اتصال وجود داشته باشد )شکل ٨-١- ب( برای حالت اخیر، پس از تعیین محل جابجایی جانبی حداکثر جزء در اﺛر بار جانبی متناسب با وزن قسمت ،ها، برای نقاط باﻻتر از محل مزبورil برابر فاصله ی قسمتi از نقﻄه ی اتصال باﻻیی و برای سایر قسمت هاil برابر فاصله ی قسمتi از نقﻄه ی اتصال پایینی است )شکل ٨-١- (ب n’ : تعداد جرم های جزء که طبق شکل ٨-١ به صورت متمرکز در نظر گرفته شده اند و p V: برش پایه یا جمع مقادیر برش های موجود در تکیه گاه های جزء است که از رابﻄه ی٨-٨ محاسبه می.شود ٨-٨ p p p a p W C I S V   :که در آن -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازمه‌/ی/ ۱۷۹ ,: شتاب طیفی سازه در زمان تناوب اصلی بر حسب 8 (شتاب ثقل) طبق فصل سوم «ک: وزن بهره برداری جزء. پارامتری که از رابطه‌ی ۹-۸ بدست می‌آید: 5 < 7 ۸ 5 < 7 <0.5 | ,رل 2/ ۹-۸ <یم [- 337 َ 3 < 7 <0.125 (1-|1- رربر2 +۱ ۱۱ ۷2) رو 3 7 ۱ که در آن: 7 زمان تناوب طبیعی سازه و 1 ۱ راد اد رن که در آن: رن ضریب شکل‌پذیری سازه نگهدارنده طبق رابطه‌ی ۰۱۱-۸ رل : ضریب شکل‌پذیری جزء. 1 - ,2 و زمان تناوب جزءء .7 از رابطه‌ی ۲۱-۸ بدست می‌آید. تعداد طبقات سازه و تعداد تقسیمات جزء غیرسازه‌ای طبق شکل ۱-۸ است. 5 < 7 ی ۱۱-۸ < ال اه [(ز + رگ 0. 5 : )5 0 که در آن 9 و ,62 به ترتیب ضرایب رفتار و اضافه مقاومت سازه نگهدارنده هستند. ضریب بزرگنمایی ۲ در رابطه ۸-۸ عبارت است از: ۱2.54 > " !)۲ ۱۲-۸ 0.0025 1 ۱ 0 ۷ که در آن: وزن موْثر لرزه‌ای سازه و -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٨١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. 0: متغیری است که از رابﻄه ٨ ی-٣١ بدست می:آید ٨-٣١ 𝜑଴= 𝑊ℎ௔௩ ∑ 𝑤௜ℎ௜ ௡ ௜ୀଵ :که در آن ih : ارتفاع ترازi ،سازه از تراز پایه av h: میانگین ارتفاع نقاط اتصال جزء غیرسازه ای به سازه از تراز پایه و iw : وزن مؤﺛر لرزه ای ترازi .سازه است در مورد اجزای غیرسازه ای با بیش از دو نقﻄه ی اتصال، برای هر ناحیه ی بین دو نقﻄه ی اتصال مجاور می.توان از این روش استفاده کرد محدودیت های روابط ٨-٢ و ٨-٣ برای جمع کل نیروهایpi F .نیز برقرار است ٨-٣-٢-٢ ضریب بزرگنمایی اصﻼح شده ،در صورتی که زمان تناوب جزءP T، محاسبه شده یا معلوم باشد، به جای ضریب بزرگنماییP C طبق رابﻄه ٨ ی-٢١ ، که به طور محافظه کارانه با فرض تشدید بدست آمده، می توان از ضریب بزرگنمایی اصﻼح ی شدهm C ، حاصل از نمودار شکل ٨-٢ استفاده کرد. پارامترb در شکل ٨-٢ از رابﻄه ٨ ی-٤١ تعیین می .شود ٨-٤١ W W b p / 2 1 0   شکل ٨-٢ تغییرات ضریب بزرگنمایی اصﻼح شده با نسبت زمان های تناوب -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/١٨١ ٨-٣-٣ تحلیل دینامیکی غی رخط ی به جای نیروهای تعیین شده بر اساس بند ٨-٣-١ می توان از روش تحلیل دینامیکی غیرخﻄی فصل ٤ برای تعیین نیروی طراحی لرزه درک هدافتسا یا. هزاسریغ یازجا یا در این تحلیل اگر جزء غیرسازه ای به طور صریح همراه با سازه مدل نشود، نیروی طراحی لرزه ،ایp F ، باید از رابﻄه ٨ ی-٥١ :محاسبه شود ٨-٥١ 𝐹௣= 𝐼௣𝑊௣𝑎௜ቈ𝑎 𝑅௣௢ ቉ در نیا رابﻄهia نه یشیب شتاب در تراز نصب جزء غیرسازه ای(i) است که توسط لی تحل دینامیکی غی رخﻄ ی تحت مجموعه ای از حداقل ٧ زلزله سازگار با طیف .به دست آمده است مقدارia باید برابر با میانگین مقادیر بیشینه شتاب در محل نصب جزء، حاصل از تحلیل ها باشد. ﻻزم است مقادیر کران باﻻ و پایین نیرویp F با استفاده از روابط ٨-٢ و ٨-٣ .رعایت شود در صورت استقرار جزء مکانیکی یا برقی روی جداساز لرزه ای، رعایت ضوابط مندرج در فصل ٠١ الزامی .است -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٨١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٨-٢ ضرایب بازتاب و رفتار اجزای معماری Ω0p po R a اجزای معماری ** * ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ قاب های سبک با ارتفاع کمتر از ٣ متر ٢ ٥/١ ٤/١ ٤/١ قاب های سبک با ارتفاع بیشتر از ٣ متر ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ ساختمان با دیوار بنایی مسلح ٥/١ ٥/١ ٨/٢ ٢/٢ سایر دیوارها و دیوارجداکننده ١/٥٧ ١/٥ ٢/٢ ١/٨ طره ی مهار نشده یا مهارشده به سازه در زیر تراز مرکز جرم خود، مانند جان پناه، تیغه ی ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ طره ی مهار شده که در باﻻی تراز مرکز جرم خود به سازه مهار شده است مانند جان پناه ، دودکش، و دیوارهای غیرسازه.ای خارجی ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ دیوارها و اتصاﻻت داخلی پنل ها ٠/١ ٥/١ ٨/٢ ٢/٢ ادوات اتصال ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ نما با اعضاء و ملحقات دارای قابلیت تغییرشکل محدود و اتاق پشت بام )چنانچه جدا از اسکلت اصلی ساخته شده ٠/٢ ٠/٢ ٤/١ - سیستﻢ باربر جانبی با ضریب رفتار بیشتر از ٦ ٥٧/١ ٠/٢ ٢/٢ - سیستﻢ باربر جانبی با ضریب رفتار بین ٤ ٦ تا ٥/١ ٠/٢ ٨/٢ - سیستﻢ باربر جانبی با ضریب رفتار کمتر از ٤ ٥/١ ٥/١ ٨/٢ - سایر سیستﻢ ها ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ سقف کاذب ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ قفسه های قرار گرفته روی کف طبقات )مانند کتابخانه( با ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ تجهیزات آزمایشگاهی ٢ ٠/٢ ٠/١ ٠/١ کف کاذب ویژه ٥/١ ٥/١ ٨/٢ ٢/٢ سایر کف ی ها کاذب ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ ملحقات و قطعات تزیینی ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ عﻼئﻢ و تابلوهای اعﻼنات ٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ سایر اجزای صلب دیوارهای غیرسازه ای و دیوارجداکننده داخلی اعضای طره ای اجزای دیوار غیرسازه ای خارجی و اتصاﻻت آن کف کاذب سایر اجزای انعطاف پذیر -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سا با اعضا و اتصالات دارای قابلیت تغییرشکل زیاد ۴ ۱۴ | ۱۵ با اعضا و اتصالات دارای قابلیت تغییرشکل متوسط | ۱۱۸ ۲۲ | ۱۵ با اعضا و اتصالات دارای قابلیت تغییرشکل کم ۲۳۲ ۳۸ ۱۵ جدول ۳-۸ ضرایب با زتاب و رفتار نجهیزات مکانیکی و برقی نجهیزات مکانیکی و برقی سا ۱۹۳ سیستم تهویه‌ی مطبوع هوایی. دمنده. هواساز. دستگاه تهویه. جعبه‌ی توزیع هوا ۳ ۳ ۱ ۱ ۲۳۰ و سایر تجهیزات مکانیکی ساخته‌شده از ورق فولادی کولر. مبدل حرارتی خنک شونده با هواء واحدهای متراکم کننده, کولرهای خشک. رادیاتورهای مجزا و سایر اجزای مکانیکی نصب شده بر روی تکیه‌گاه‌های فولادی ۱ ۱۸ ۳۲ ۱۵ متصل به سازه موتورء توربین» پمپ. کمپرسور. و مخازن تحت فشاری که روی ساق فولادی قرار ۱ ۱ ۵ مخازن تحت فشار متکی بر ساق فولادی که مشمول ضوابط فصل هفتم نیستند. ِ ٍ ِ ٍ ۰ تجهیزات آسانسورها و بالابرها ٍ ۱۰ ٍ ۱۰ ٍ ۱۵ ژنراتورء باتری, مبدل, معکوس‌کننده. موتورء ترانسفورماتورء و سایر تجهیزات برقی ۱ ۱ ۵ ساخته شده از مصالح با قابلیت تغییرشکل زیاد تأسیسات کنترل موتورخانه. تابلو برق. جعبه‌ی ابزار دقیق. جعبه‌ی اتصال و سایر ۲۰۱۱۴۴ تجهیزات ساخته‌شده از ورق فلری تجهیزات. رایانه. ابزارآلات و کنترل کننده‌های مخابراتی ٍ ۱ ٍ ۱ ٍ ۱۵ دودکش روی سقف. برج خنک‌کن و دکل برق دارای مهار جانبی در ترازی پایین‌تر 9 ۵ از مرکز جرم خود دودکش سقفی. برج خنک‌کن و دکل برق دارای مهار جانبی در ترازی بالاتر از ۱ ۱ ۵ مرکز جرم خود تجهیزات و اتصالات روشنایی ٍ ۱۰ ٍ ۱۰ ٍ ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٨١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ تسمه ی ها نقاله ٥٧/١ ٣/١ ٢/٢ ٨/١ تجهیزات و سیستﻢ های جداسازی شده با استفاده از نئوپرن، و کف های جداسازی شده با نئوپرن دارای میراگرهای اﻻستومری یا ضربه گیرهای ارتجاعی پیرامونی ٥٧/١ ٣/١ ٢/٢ ٨/١ تجهیزات و سیستﻢ های جداسازی شده با استفاده از فنر، و کف های جداسازی شده دارای میراگرهای اﻻستومری یا ضربه گیرهای ارتجاعی پیرامونی ٥٧/١ ٣/١ ٢/٢ ٨/١ تجهیزات و سیستﻢ های به صورت داخلی جداسازی شده ٥٧/١ ٣/١ ٢/٢ ٨/١ تجهیزات جداسازی شده ی معلق شامل تجهیزات در مسیر داکت، و تجهیزات معلق به صورت داخلی جداسازی شده جدول ٨-٣ (ضرایب بازتاب و رفتار تجهیزات مکانیکی و برقی )ادامه Ω0p po R aتجهیزات مکانیکی و برقی ** * عرشه و سازه ها ی نگهدارنده تجهیزات ٠/٢ ٥/١ ٠/١ - عرشه و سازه ی نگهدارنده تجهیزات با ٢/٠< Tp/Ta یا ٦٠/٠ ≤ Tp ﺛانیه ٠/٢ ٥/١ ٤/١ ٤/١ سیستﻢ باربر لرزه ای با ضریب رفتار بزرگ تر ٣ از ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ سیستﻢ باربر لرزه ای با ضریب رفتار کمتر یا مساوی ٣ ٥/١ ٥/١ ٨/٢ ٢/٢ سایر سیستﻢ ها تکیه گاه ی ها سیستﻢ توزیع ٠/٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ اعضای کششی و کابل ها - مهاربندها ی صلب فوﻻدی سرد نورد شده- مهاربندها ی فوﻻدی نورد شده و سایر مهاربندهای صلب ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ مهارهای جانبی خمشی ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ تکیه گاه ی ها یا طره قائﻢ مانند یه پا های T شکل لوله یا قاب و های خمشی مهارشده توسط سقف یا کف سیستﻢ ها ی توزیع ٠/٢ ٠/٣ ٠/١ ٠/١ لوله کشی مﻄابق استانداردASME – B31، همراه با تجهیزات در مسیر با اتصاﻻت جوشی یا لحیمی ٠/٢ ٠/٢ ٠/١ ٠/١ لوله کشی مﻄابق استانداردASME – B31، همراه با تجهیزات در مسیر ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل زیاد یا محدود با اتصاﻻت رزوه ای ، چسبی، کوپلینگ فشاری یا شی اری ٠/٢ ٠/٢ ٠/١ ٠/١ لوله کشی یر غ مﻄابق با استانداردASME – B31، همراه با تجهیزات در مسیر ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل زیاد یا محدود با اتصاﻻت جوشی یا لحیمی تجهیزات و سیستﻢ های دارای جداساز ارتعاشات ١ -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٥٨١ ٥٧/١ ٠/٢ ٢/٢ ٨/١ لوله کشی یر غ مﻄابق با استانداردASME – B31، همراه با تجهیزات در مسیر ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل زیاد یا محدود با اتصاﻻت رزوه ای ، چسبی، کوپلینگ فش اری یا شیاری ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ لوله کشی ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل کﻢ مانند چدن، شیشه، و پﻼستیک غیرشکل پﺬیر ٠/٢ ٠/٢ ٠/١ ٠/١ کانال همراه با تجهیزات در مسیر ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل زیاد با اتصاﻻت جوشی یا لحیمی ٠/٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ کانال همراه با تجهیزات در مس یر ، ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل محدود یا زیاد، با اتصاﻻتی غیر از اتصاﻻت جوشی یا لحیمی ٥٧/١ ٥/١ ٢/٢ ٨/١ کانال همراه با تجهیزات در مسیر ساخته شده از مصالح دارای قابلیت تغییرشکل کﻢ مانند چدن، شیشه و پﻼستیک غیرشکل پﺬیر ٠/٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ لوله ی برق، سینی ها و کانال ی ها کابل ٠/٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ باس داکت ٠/٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ لوله ی فاضﻼب ٠/٢ ٥/١ ٠/١ ٠/١ سیستﻢ ها) ی انتقال بادیPneumatic (لوله ای ١ اجزای نصب شده بر روی جداساز ارتعاشات .باید در هر امتداد افقی دارای ادوات جاذب ارتعاش یا ضربه گیر باشند در صورتی که فاصله آزاد اسمی بین قاب تکیه گاهی تجهیز و مهار بیش از ٦ میلی متر باشد نیروی طرح باید برابر p 2F در نظر گرفته شود. در صورتی که فاصله آزاد اسمی بین قاب تکیه گاهی تجهیز و مهار در اسن اد اجرایی بیش ا ز ٦ میلی متر نباشد نیروی طرح را توان یم برابرp F در نظر گرفت. * مستقر در تراز زمین یا پایین تر از آن ** مستقر بر روی یک سازه در تراز باﻻتر از سﻄح زمین ٨-٣-٤ جابجایی نسبی اجزای غیرسازه ای مشمول این فصل باید برای جابجایی نسبی لرزه ،ای طرحpI D، ه مراه با تغییر مکان های .جانبی ناشی از سایر بارها، از نظر پایداری و مقاومت کنترل شوند جابجایی نسبی لرزه،ای طرحpl D ، از رابﻄه ٨-٦١ بدست می.آید ٨-٦١ 𝐷௣ூ= 𝐷௣× 𝐼௉ که در آنp D ، جابجایی نسبی بین نقاط اتصال جزء غیرسازه ای به سازه است که طبـق روابط ٨-٧١ الی ٨-٠٢ به دست می .آید اﺛرات یی تغ رمکان ی ها نسب ی لرزه یا دی با به نحو مناسب در بی ترک با یی تغ رمکان ی ها ی ناش از سا یر بارها منظور .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٨١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٨-٣-٤-١ تغییرمکان نسبی در یک سازه در حالتی که جزء غیرسازه ای در امتداد ارتفاع در نقاط متعددی به سازه متصل شده باشد، تغییر مکان ،نسبی آنp D ، در یک امتداد بین هر دو تراز اتصال متوالیj وj+1 به سازه طبق رابﻄه ٨ ی-٧١ محاسبه می:شود ٨-٧١ 𝐷௣= δ௝ାଵ−δ௝ به جای استفاده از رابﻄه ٨ ی-٧١ ، p D را می توان از رابﻄه ٨ ی-٨١ :نیز به دست آورد ٨-٨١ 𝐷௉= (ℎ௝ାଵ−ℎ௝) ∆௔ ℎ௦ jδ وj+1 δ : تغییرمکان جانبی طرح سازه در ترازهایj وj+1 طبق فصل ٤، jh وj+1 h :ارتفاع دو اتصال متوالی جزء به سازه در ترازهایj وj+1 ،نسبت به کف طبقه a  : جابجایی جانبی نسبی مجاز طبقه طبق فصل ٤ و sh: ارتفاع کف تا کف طبقه ای که جزء غیرسازه.ای به آن متصل است مقاد ری جابجا یی نسبی باﻻ باید برای طراحی جزء غیرسازه ای که از تراز جداسازی لرزه ای می گﺬرد نی ز منظور.شوند ٨-٣-٤-٢ تغییرمکان نسبی بین سازه ها برای اجزای غیرسازه ای متصل به دو سازهAوB ، یکی در ترازi و دیگری در ترازj ، جابجایی نسبی در یک امتداد بین دو نقﻄه ی اتصال جزء غیرسازه ،ای به دو سیستﻢ مزبورp D، از رابﻄه ٨ ی-٩١ تعیین می:شود ٨-٩١ 𝐷௉= |𝛿௜|஺+ ห𝛿௝ห஻ که در آنiδ وjδ تغییرمکان جانبی طرح دو سازه در ترازهایi وj .هستند به جای استفاده از رابﻄه ٨ ی-٩١ ، p D را می توان از رابﻄه ٨ ی-٠٢ :نیز به دست آورد ٨-٠٢ 𝐷௉= ൬ℎ௜∆௔ ℎ௦ ൰ ஺ + ቆℎ௝∆௔ ℎ௦ ቇ ஻ مقادیر جابجایی نسبی باﻻ باید برای طراحی جزء غیرسازه ای که از درز انقﻄاع سازه می گﺬرد نیز منظ ور .شوند -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٧٨١ ٨-٤ زمان تناوب جزء غیرسازه ای زمان تناوب اصلی جزء غیرسازه ای شامل تکیه گاه ها و اتصاﻻت آن به سازه بر اساس رابﻄه ٨-١٢ محاسبه می شود، مشروط بر اینکه جزء، تک گاه هی ها و اتصال آن را بتوان با یک سیستﻢ جرم و فنر یک درجه آزادی .مدل کرد ٨-١٢ 𝑇௣= 2𝜋ඨ 𝑊௣ 𝐾௣. 𝑔 :در این رابﻄه p T ،= زمان تناوب اصلی جزء p W= وزن بهره،برداری جزء g= شتاب جاذبه و p K= سﺨتی جانبی جزء غیرسازه ای در محل مرکز جرم آن با احتساب انعﻄاف پﺬیری تکیه گاه ها و اتصا ﻻت .آن است به عنوان روش جایگزین می ،توان زمان تناوب اصلیp T ، را بر اساس نتایﺞ آزمایش یا با انجام لی تحل مستدل و قابل صحت سنجی ن یی تع کرد. ٨-٥ مهار اجزای غیرسازه ای ٨-٥-١ ضوابط کلی مهار چنانچه اتصال جزء غیرسازه ای به تکیه گاه آن ی له ی وس به مهارهای منبسط شونده ی کوتاه، مهارهای شیمیایی کوتاه یا مهارهای درجا با انعﻄاف پﺬیری کﻢ انجام شود، ضریب رفتارpR در روابط ٨-١ و ٨-٧ حداکثر برابر با ٥/١ منظور می شود. مهارهای مدفون در بتن یا مصالح بنایی مسلح باید قادر به تحمل ،کمترین نیرو بین مقاومت اتصال ٣/١ برابر نیروی محاسبه شده ی اتصال و حداکثر نیرویی که می توان د از جزء به اتصال منتقل شود، باشد. در تعیین نیروی میل مهار اتصال باید شرایط نصب از جمله اﺛر برون محوری نیروها نیز منظور شود. توزیع نیرو در میل مهارهای اتصال باید با توجه به سﺨتی اتصال و نحوه باز توزی ع نیرو در میل مهارها پس از تسلیﻢ، انجام.شود اجزای غیرسازه ای باید به سازه ی تکیه گاهی خود طبق ضوابط فصل هجدهﻢ مبحث نهﻢ مقررات ملی ساختمان )مهار به بتن(، مبحث هشتﻢ مقررات ملی ساختمان ایران و سایر ضوابط فنی معتبر مانندACI -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٨١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. و TMS 402 .متصل یا مهار شده باشند اتصال جزء به سازه باید بدون استفاده از مقاومت اصﻄکاکی تأمین شده در اﺛر بار ﺛقلی، طراحی شود. بین جزء و سازه باید یک مسیر پیوسته برای انتقال نیرو با .مقاومت و سﺨتی کافی فراهﻢ شود هرگاه این نیروها برای اعضا یا اتصاﻻت سازه واقع در مسیر انتق ال نیرو کنترل کنند ه ،باشند این اعضا و اتصاﻻت باید برای نیروهای مزبور طراحی شوند. استفاده از مهار فشنگی )مهار پرچی( به بتن یا فوﻻد به منظور انتقال کشش و برای سازه ی بنای ی، منوط به ارائه گواهی مقاومت لرزه ای طبق بند ٨-٢-٣ .است استفاده از این مهارها در تکیه گاه صفحات عایق صدا یا پانل های کشویی سقف های کاذب یا اجزای طویلی که بار بهره برداری هریک از بست های اه آن به بتن از ٤/٠ کیلونیوتن و به فوﻻد از ١/١ .کیلونیوتن بیشتر نشود، مجاز است از گیره های اصﻄکاکی برای انتقال نیرویی عﻼوه بر زلزله نباید استفاده نمود. استفاده از گیره ه ایC شکل برای تیر ها یا اعضای بال پهن برای آویزها مجاز است به شرطی که برای جلوگیری از شل شدن اتصاﻻت رزوه ای، از بست های اضافی یا مهره.های قفلی استفاده شود مهار به مصالح بنایی باید به گونه ای انجام شود که ظرفیت اتصال جزء غیرسازه ای به مهار از ظرفی ت تسلیﻢ مهار بیشتر نباشد .در غیر این صورت نیروی طراحی مهار باید حداقل ٥/٢ برابر نیروی ضریب دار منتقل شده توسط اتصال در نظر گرفته شود. ٨-٥-٢ ضوابط طراحی مهار برای طراحی اتصاﻻت باید از نیرویp F و تغییر مکان نسبی مندرج در بند ٨-٣ استفاده شود. طراحی ات صاﻻت اجزای غیر سازه ای به بتن و مصالح بنایی باید طبق ضوابط فصل هجدهﻢ مبحث نهﻢ مقررات ملی ساختمان )مهار به بتن(، مبحث هشتﻢ مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط فنی معتبر مانندACI و TMS 402 .صورت گیرد در صورتی که بر اساس ضوابط یاد شده نیاز به استفاده از ضریب اضافه مقاومت باشد، باید از ضریب0P Ω مندرج در جدول ٨-٢ و ٨-٣ .استفاده شود ٨-٦ ضوابط خاص اجزای معماری ٨-٦-١ کلیات اجزای معماری به همراه تکیه گاه و اتصاﻻت آن ها باید عﻼوه بر بندهای قبلی، ضوابط این بند را نیز ت أمین .نمایند -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٩٨١ ٨-٦-٢ ضوابط خاص طراح ی ی برا اجزا ی ی آو خته اجزای آویﺨته با زنجیر یا معلق شامل سقف های کاذب معلق، سینی کابل برق، لوستر سقفی، پنکه سقفی و مانند آن است. برای این اجزاء، در صورت تأمین شرایط زیر، رعایت ضوابط بندهای ٨-٣ در مورد نیرو :و جابجایی ﻻزم نیست ١- نیروی طراحی این اجزاء ٤/١ برابر وزن بهره برداری آن ها و به سمت پایین در نظر گرفته شود و هﻢ زمان با آن نیروی جانبی مساوی با ٤/١ برابر وزن بهره برداری آن ها در راستایی افقی که بیشترین تأﺛیر .را دارد، اعمال شود ٢- اندرکنش آن با سازه و اجزای مجاور طبق بندهای ٨-٢-٥ در نظر .گرفته شود ٣- اتصال جزء معماری به سازه قابلیت چرخش ٠٦٣ درجه را در صفحه.ی افقی دارا باشد ٨-٦-٣ تغییر شکل قائﻢ ناشی از چرخش اتصاﻻت در صورت امکان چرخش اتصاﻻت اعضای سازه ی طره ای، تغییر شکل قائﻢ ناشی از آن باید در طراحی جزء معماری در نظر .گرفته شود ٨-٦-٤ دیوار غیرسازه ای خارجی و اتصاﻻت آن دیوار غیرسازه ای خارجی که به سازه متصل شده یا سازه را محصور کرده است، باید به نحوی طراحی شود که جابجایی های نسبی ذکر شده در بند ٨-٣-٤ و تغییرشکل های حرارتی را تحمل نماید. ا ین جزء باید به طور مستقیﻢ یا با استفاده از اتصاﻻت مکانیکی با قابلیت انتقال کشش به سازه، طبق ضوابط زیر :مهار شود ١- اتصاﻻت جزء باید قادر به تحمل جابجایی نسبی حاصل از بند ٨-٣-٤ یا ٥١ میلیمتر، هر کدام که .بیشتر است، باشد ٢- انعﻄاف پﺬیری اتصال برای پﺬیرش جاب جایی نسبی طبقه و حرکت دیوار در صفحه خود باید به کمک یکی از روش های مﺨتلف از قبیل استفاده از سوراخ لوبیایی، اجزای فوﻻدی انعﻄاف پﺬیر )خﻢ شونده( ی ا لغزشی با رعایت شرایط زیر تأمین :شود - عضو متصل شونده باید ظرفیت شکل پﺬیری و چرخشی ﻻزم را برای جلوگیری از شکس ت ترد .در ناحیه جوش داشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٩١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. - تمام ادوات اتصال مانند پیﭻ، میخ، مهار، جوش و بدنه ی اتصال باید برای سهﻢ خود از نیروی pF وارد بر مرکز جرم دیوار، طبق بند ٨-٣.، طرح شوند در صورتی که مهار توسط تسمه های فوﻻدی مدفون در بتن یا مصالح بنایی مسلح تأمین شده باش،د این تسمه ها باید به میلگردها متصل شده یا دور آن ها قﻼب شوند و به طور کلی به نحو مؤﺛر ی قادر به انت قال نیرو به میلگردها بوده یا اطمینان حاصل شود که اولین سازوکار خرابی، بیرون کشیده شدگی مهار ن ﺨواهد .بود وقتی اتصال دیوار به تکیه گاه ها از طریق میله های رزوه شده و سوراخ های لوبیایی صورت می گیرد، نس بت طول آزاد به قﻄر میله نباید از ٤ بیشتر باشد. اندازه سوراخ های لوبیایی باید به گونه ای تنظیﻢ شود که .ممانعتی برای تغییرمکان نسبی کل طبقه در امتداد صفحه دیوار را تحمل کند وقتی اتصال دیوار برای تحمل تغییرمکان نسبی طبقه از طریق خمش میله های رزوه شده تأمین یم ،شود باید رابﻄه ٨-٢٢ :برقرار باشد ٨-٢٢ (𝐿𝑑 ൗ)/𝐷௉ூ≥0. 24 :که در آن L ،: طول آزاد میله بر حسب میلی متر pI D: تغییرمکان نسبی لرزه ای طراحی بر حسب میلیمتر و d: قﻄر میله بر ح سب میلی.متر است ٨-٦-٥ خمش خارج از صفحه برای اجزای مسﻄح، باید تغییرشکل و خمش خارج از صفحه در اﺛر نیروهای حاصل از بند ٨-٣ نیز .ارزیابی شود. این مقادیر نباید از ظرفیت اجزاء تجاوز نمایند ٨-٦-٦ سقف کاذب سقف کاذب با مساحت کمتر از ٥١ متر مربع در صورتی که با اتصاﻻت و مهار ج انبی مناسب به سقف و دیوار پیرامون خود متصل باشد نیاز به تحلیل لرزه ای ندارد. همچنین سقف کاذب متشکل از صفحات گچی واقع در یک تراز که با پیﭻ یا میخ به پیرامون خود متصل شده و بین دیوارها یا قاب های افقی مهار شده به سقف باﻻیی قرار گرفته، نیاز به تحلیل در برابر .زلزله ندارد ،وزن سقف کاذبp W، برابر مجموع وزن شبکه بندی سقف، قﻄعات آن، سیستﻢ های روشنایی متصل به آن و سایر تجهیزاتی که توسط سقف نگهداری می ،شوند در نظر گرفته می شود. این مقدار نباید کمت ر از -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/١٩١ 2 kN/m ٢/٠ در نظر گرفته شود. نیروی لرزه ایp F باید توسط اتصاﻻت سقف کاذب به طور مﻄمئنی به سازه منتقل.شود به جای تعبیه سوراخ های بزرگ در اطراف آبفشان های سیستﻢ آتش نشانی سقف، می توان این سیست ﻢ را با شبکه .ی سقف کاذب به عنوان یک واحد یکپارچه طراحی نمود در مورد صفحات قی عا صوت یا پانل های کشویی سقف کاذب عﻼوه بر ضوابط سازنده ، رعایت موارد زیر :نیز الزامی است ١. عرض بال نبشی یا ناودانی محیﻄی صفحات نباید از ٠٥ میلی .متر کمتر باشد هرگاه از گیره های اضافی محیﻄی استفاده ،شود باید کاربرد آن ها با آزمایش تأیید شود. در هریک از دو جهت افقی متعامد، یک انتهای شبکه سقف باید به نبشی یا ناودانی محیﻄی متصل بوده و انتهای دیگر باید به اندازه ٠٢ میلی متر در امتداد افق تا دیوار فاصله آزاد داشته باشد تا بتواند آزادانه .روی عضو محیﻄی بلغزد ٢. در سقف های با مساحت بیش از ٠٣٢ مترم ربع، باید از درز انقﻄاع یا تیغه های تمام قد که سقف کاذب را قﻄع نموده و آن را به قﻄعات کوچک تر از ٠٣٢ مترمربع و با نسبت ابعادی کمتر از ٤ در پﻼن تقسیﻢ می کند، استفاده شود. مگر اینکه تحلیل دقیق سقف کاذب نشان دهد عرض آزاد پیش بینی شده روی اعضای محیﻄی، برای حر کات آزادانه .ی سقف کافی است هریک از قﻄعات تقسیﻢ شده باید شرایط ردیف ١ را تأمین .نمایند ٨-٦-٧ کف کاذب وزن مؤﺛر ،کف کاذبp W ،، برابر مجموع وزن سیستﻢ کف ٠٠١% وزن تجهیزاتی که به آن متصل شده اند ٥٢ و% وزن تجهیزاتی که روی آن قرار گرفته اما به آن متصل نیستند. نیروی لرزه ایp F باید از تراز روی کف کاذب به سازه ی نگهدارنده منتقل شود. اﺛر واژگونی تجهیزات متصل به کف کاذب نیز باید در طراحی آن در نظر گرفته شود. توانایی اتصاﻻت لغزشی روی ستونک ها برای تحمل اﺛرات واژگونی باید .بررسی شود برای بررس ی واژگونی هر ستونک، حداکثر بار محور ی هﻢ زمان دی نبا از سهﻢ Wp اختصاص داده شده به آن ستونک.تجاوز کند ٨-٦-٧-١ کف کاذب ویژه یک کف کاذب، ویژه نامیده می:شود هرگاه در طراحی آن ضوابط زیر رعایت شده باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٩١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١- اتصاﻻتی که برای تحمل نیروهای زلزله در نظر گرفته شده اند شا مل بست های مکانیکی و مهار در بتن طبق بند ٨-٥،، جوشی یا اتصال تماسی باشند ٢- در تحمل و انتقال نیروی زلزله از بست برقی ١١ یا فشنگی، چسب، یا اصﻄکاک ناشی از بار ﺛقلی ،ﺛقلی به تنهایی استفاده نشده باشد ٣- در طراحی مهاربندهای کف کاذب، اﺛر کمانش اعضای فشاری در نظر گرفته شده ب،اشد ٤- اعضای مهاربندی و ستونک ها از مقاطع استاندارد سازه ای یا مکانیکی با مشﺨصات مکانیکی معین باشند. استفاده از لوله.های برق برای این منظور مجاز نیست ٥- از پایه های زیر کف که برای تحمل نیروهای محوری ناشی از زلزله طراحی شده و به ستونک ای ه تکیه گاهی اتصال داده شده.اند، استفاده شده باشد ٨-٦-٨ تیغه ی جداکننده طراحی تیغه های جداکننده باید مﻄابق با ضوابط فصل ٦ استاندارد ٠٠٨٢ .انجام پﺬیرد غه یت ی ها متصل به سقف و هر تیغه ی با ارتفاع بیش از ٨/١ متر باید عمود بر صفحه خود، به سازه مهار شود. این مهاربن دی باید مستقل از مهاربندی جانبی سقف کاذب باشد. فاصله ی مهارها باید به گونه ای باشد که جابجای ی افقی باﻻی تیغه به ضوابط جابجایی مجاز سقف طبق فصول ٢ ،٤ ٧ و برای سقف های کاذب یا دیگر ضوابط این فصل برای سایر سقف.ها، محدود شود ضوابط این بند ﻻزم نیست در مورد تیغه:های واجد همه شرایط زیر رعایت شود ١- تیغه با ارتفاع کمتر یا مساوی ٧/٢ ،متر ٢- تیغه ای که وزن یک متر طول آن از حاصل ضرب daN٠٥ در ارتفاع تیغه )بر حسب متر( بیشتر ،نباشد ٣- تیغه ای که نیروی افقی لرزه ای وارد بر سﻄح آن از2 daN/m٥٢ .بیشتر نباشد ٨-٦-٩ نما و دیوار شیشه ای ش یشه در دیوارهای نما و تیغه های داخلی شیشه ای باید به گونه یا طراحی و نصب شود که بتواند تغییر مکان ی ها نسبی محاسبه شده در این بند را بدون شکستگی یا در رفتگی تحمل نماید. در صورتی که ١١ Power-actuated fasteners -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٣٩١ شیشه به قاب خود چسبیده باشد، ضوابط استانداردهای اختصاصی مربوطه مانندASTM-C1087 نیز .باید اعمال شود جابجایی نسبی لرزه ای در دیوارهای نما و تیغه های داخلی شیشه ای باید رابﻄه ٨ ی-٣٢ :را برآورده نماید ٨-٣٢ ) 15 , . 25 . 1 max( mm D I p f    :که در آن f : جابجایی نسبی لرزه ای که در آن فروپاشی شیشه در دیوارهای نما و تیغه های داخلی شیشه ای روی می دهد و می توان آن را طبق توصیهAAMA501.6 ،یا با تحلیل سازه تعیین کرد p D : جابجایی نسبی طراحی طبق بند ٨-٣-٤ که باید بین باﻻ و پایین جزء شیشه.ای محاسبه شود I : ضریب اهمیت سازه طبق فصل ٤ . :در موارد زیر رعایت ضوابط این بند ضروری نیست ١- شیشه با قاب دور خود فاصله ی آزاد کافی دارای داشته باشد به طوری که تماس شیشه با قاب حداقل تا جابجایی نسبی برابر باp D 25 .1 اتفاق نیفتد. جابجایی نسبی سازه بین باﻻ و پایین شیشه که موجب تماس شیشه با قاب خود می،شودc D، در مورد یک شیشه ی مستﻄیلی درون یک قاب دیواری مستﻄیلی، از رابﻄه ٨ ی-٤٢ بدست می:آید ٨-٤٢ 𝐷௖= 2𝑐ଵ(1 + ℎ௣𝑐ଶ 𝑝௣𝑐ଵ ) ≥1.25𝐷௉ூ :که در آن ph ،: ارتفاع شیشه مستﻄیلی pb : عرض شیشه،مستﻄیلی 1c : میانگین فاصله ی آزاد دو لبه ی قائﻢ شیشه با قاب خود و 2c: میانگین فاصله ی آزاد دو لبه.ی افقی شیشه با قاب خود است ٢- شیشه ی یکپارچه ی حرارت دیده ی کامل در گروه های کاربری و خﻄرزاییII تاIV که در ارتفاعی حداکثر برابر با ٣ متر از کف پیاده.رو قرار داشته باشد ٣- شیشه ی لمینیت حرارت دیده ٢١ که ضﺨامت ﻻیه های داخلی آن از ٥٧/٠ میلیمتر کمتر نباشد و درون یک قاب دیواری کشویی مهار شده باشد. برای مهارسازی شیشه بین دور تا دور محیط ٢١ Annealed or heat-strengthened laminated glass in single thickness -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٩١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. آن و قاب باید از نوار ﻻستیکی آب بندی که در عرض حداقل ٥١ میلیمتر با شیشه در تماس است یا از سیستﻢ مهاری تأیید شده.ی دیگر، استفاده شود ٨-٦-٠١ راه پله ها و رمپ های فرار در طراحی لرزه ای راه پله و رمپ فرار دو رویکرد مجاز است. در رویکرد اول، این اجزا جزئی از سازه اصلی در نظر گرفته شده و با آن مدل ازی س و تحلیل می شوند. در این حالت راه پله و رمپ فرار جزء غیرسازه ای محسوب نمی شوند. در رویکرد دوم، با استفاده از اتصاﻻت مناسب، از تحمیل نیرو از سازه اصلی به این اجزا تا حد امکان جلوگیری می.شود در رویکرد دوم، پله ها و رمپ های فرار باید طوری طراحی شوند که ب توانند تغییرمکان های نسبی لرزه ا ی pI D )بﺨش ٨-٣-٤ ( و تغییر شکل های دیافراگﻢ را تحمل کنند. این اجزاء باید به وسیله اتصاﻻت مناسب :با مشﺨصات زیر به سازه متصل شوند ١. اتصاﻻت لغزش ی با سوراخ کت یه هاگ ،قل ی یا شی را اراد ی اه ی ی ها لغزش ی با مانع محدودک ننده جابجا یی و اتصاﻻت ی که جابجا یی را با یی تغ رشکل اجزا ی ی فلز تأمین می کنند. این ا تصاﻻت دی با ی برا یی تغ رمکان pI D که از ٥١ متر یلیم هﻢ کمتر نباشد طراح ی دن شو . طراح ی دی با به گونه ای انجام شود که نیا جزء یغ رسازه ای گاه هی تک ﻻزم ی برا تحمل وزن خود را از دست ندهد ای از وقوع ضربه نیب آن و سازه اصل ی جلوگ یری شود. ٢. استفاده از تکیه گاه.های لغزشی بدون مانع محدودکننده جابجایی مجاز نیست ٣. گاه هی تک ی ها ی فلز مﺨصوص باید برای دوران نظیر تغییرمکان های نسبی لرزه ای برابر باpI D ٥/١ که از ٥٢ میلی متر کمتر نباشد، طراحی شوند. مقاومت این تکیه گاه های فلزی نباید با برش .پیﭻ، شکست جوش یا دیگر مدهای شکست تُرد محدود شود ٨-٦-١١ خرپشته و سازه های روی بام سازه های نصب شده روی بام که ادامه ی سیستﻢ سازه ای اصلی ساختمان نیستند باید مﻄابق این بند طراحی شوند. نیروی طراحی لرزه ،ای افقیp F ، باید مﻄابق بند ٨-٣ و با استفاده از ضرایب جدول ٨-٢ .محاسبه شود اگر سازه های روی بام با ادامه دادن سیستﻢ سازه ای اصلی ساختمان ایجاد شده باشد باید مﻄابق مفاد فصل ٤ نیا آیین نامه، همراه با سایر بﺨش .های ساختمان تحلیل و طراحی شود -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٥٩١ ٨-٦-١١-١ یس ستﻢ ی ها باربر لرزه ای برای سازه ها ی روی بام سی ستﻢ باربر لرزه یا سازه ی ها نصب شده ی رو بام دی با با یکی یس از ستﻢ ی ها معرف ی شده در جدول ٤-٥ ٧ یا-١ .تﻄابق داشته باشد یس در ستﻢ سازه ای به کار رفته دی با محدود ی ها تی ذکر شده در ول ا جد مﺬکور رعایت شود . ،برای کنترل محدودیت ارتفاعی ارتفاع سازه ی رو بام دی با از تراز بام تا ارتفاع نی انگ یم سقف سازه ی نصب شده ی رو بام در نظر گرفته شود. در صورتی که سازه ی نصب شده روی بام دارای سیستﻢ باربر از دسته ی»سایر سیستﻢ ها «در جداو ل فوق باشد، ارتفاع آن نباید از ٥/٨ .متر بیشتر شود ٨-٧ ضوابط خاص تجهیزات مکانیکی و برقی ٨-٧-١ کلیات در طراحی لرزه ای تجهیزات مکانیکی و برقی و تکیه گاه های آن ها ضوابط این بند باید منظور شود. طراحی اتصال این تجهیزات و تکیه گاه آن ها به سازه باید با رعایت ضوابط بند ٨-٥ و ٨-٧-٥ انجام .شود در صورت ی که جزء مکانیکی یا برقی روی جداگر ارتعاشی در راستا ی قائﻢ ی )برا طی شرا ب هره بردار ی (جزء قرار گرفته ،باشد ﻻزم است در مجاورت جزء در هر دو راستای افقی ضربه گیر نصب شود .چنانچه فاصله ی آزاد بین جزء غیرسازه ای یا تکیه گاه آن با ضربه گیر بیش از ٦ میلیمتر باشد، نیروی طراحی جزء غیرسازه ای باید بهp F 2 شی افزا داده ،شود در غیر این صورت نیروی طراحی را می توان برابر باp F فرض نمود. همچنین در مواردی ک ه امکان واژگونی تجهیز وجود دارد باید در محل تکیه .گاه آن از قیدهای قائﻢ استفاده شود غﻼف جداگر ارتعاشی و قیدهای جابجایی باید از مصالح شکل پﺬیر باشند. برای کاهش اﺛر ضربه بین ضربه گیر و تجهیزات می توان از بالشتک های ساخته شده از مصالح ویسکواﻻستیک یا مصالح مشابه با .ضﺨامت مناسب استفاده کرد برای تجهیزات سبک ،روشنایی عﻼئﻢ نورانی راهنما و پنکه های سقفی که به لوله یا کانال متصل ن بوده و به طریقی از سازه آویزان هستند، در صورت تأمین شرایط زیر رعایت ضوابط بند ٨-٧-٤ .ﻻزم نیست ١- جزء غیرسازه ای به طور هﻢ زمان برای نیروی جانبی و قائﻢ برابر با ٤/١ برابر وزن جزء طراحی شود. نیروی افقی باید در راستایی اﺛر داده شود که بحرانی.ترین شرایط را ایجاد نماید ٢- اﺛرات اندرکنش لرزه ای باید مﻄابق بند ٨-٣-٣ .در نظر گرفته شود ٣- اتصال جزء به سازه باید امکان چرخش ٠٦٣ درجه ا.ی را در صفحه افقی فراهﻢ سازد -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٩١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در طراحی لرزه ای تجهیزات مکانیکی و برقی باید به اﺛرات دینامیکی اجزاء و محتویات آن ها اتص و اﻻت .مربوطه توجه کرد ٨-٧-٢ تجهیزات مکانیکی در تجهیزات مکانیکی باp I بزرگ تر ١ از عﻼوه بر رعایت ضوابط نیرو و تغییر مکان نسبی در ب ند ٨-٣ باید تمهیداتی برای حﺬف ضربه ی ناشی از زلزله یا کاهش اﺛرات آن پیش بینی شود. حﺬف امکان ضربه برای تجهیزات ساخته شده از مصالح غیرشکل پﺬیر یا مصالحی که در شرایط بهره برداری )مانند دماهای زیر صفر( شکل پﺬیری آن ها کاهش می.یابد، الزامی است همچنین باید بارهای ناشی از سایر اجزای متصل به این تجهیزات یا بارهای ناشی از تغییرمکان ها ی نسبی متفاوت بین نقاط تکیه گاهی آن ها در نظر گرفته شود. در تجهیزات دارای جداسازی لرزه ای باید تغییر مکان نسبی بین نقاط طرفین سیستﻢ جداسازی لرزه.ای در طراحی منظور شود ٨-٧-٣ صدور گواهینامه لرزه ای برای سیستﻢ سرمایش، گرمایش و تهویه هوا ) HVACR ( صدور گواهینامه لرزه ای برای تجهیزات سیستﻢ سرمایش، گرمایش و تهویه هوا که با الزامات فصول ١ تا ٠١ استانداردANSI/AHRI-1270-1271 مﻄابقت داشته باشد، با رعایت ضوابط زیر صورت می :گیرد ١. برای تجهیزات فعال )تجهیزاتی که در هنگام کار دارای حرکت مکانیکی هستند یا در آن جریان برق وجود دارد( صدور گواهینامه منحصر اً با استفاده از آزمایش میز لرزان یا داده های تجربی مجاز است؛ ٢. در مورد اجزای غیرفعال صدور گواهینامه از طریق انجام مﻄالعه تحلیلی نیز مجاز است. در تحلیل این اجزا نیروی لرزه ،ای افقی طرحp F باید مﻄابق بند ٨-٣-١ با در نظر گرفتن൤ ௔ ோ೛బ൨ برابر با ٥/٢ محاسبه شود. مقدارb R برای اجزای غیرفعال باﻻتر از تراز پایه باید برابر با ٣/١ در نظر گرفته شود. در صورتی که زمان تناوب جزء غیرسازه ،ایp T ،کوچک تر یا مساوی ٦٠/٠ ،باشد൤ ௔ ோ೛బ൨ را می توان برابر ١ .در نظر گرفت ٣. اجزای غیر سازه را تفر هقباس هک یتازیهجت) ﻢکحتسم یا آن ها در زلزله های گﺬشته مناسب بوده مانند ها نی ماش ،تورب ها نی ، موتورهای برق، کمپرسورها و پمپ ها (تأیید شده تلقی می شوند .و نیازی به صدور گواهینامه ندارند -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه ای/٧٩١ ٨-٧-٤ تجهیزات برقی در تجهیزات برقی باp I بزرگ تر ١ از عﻼوه بر تی رعا ضوابط رو ین و تغییر مکان نسبی طبق بند ٨-٣ ، باید :ضوابط تکمیلی زیر نیز رعایت شود ١- برای جلوگیری از ضربه بین اجزای مجاور در اﺛر زلزله تمهیداتی در نظر ،گرفته شود ٢- در طراحی تجهیزاتی که خﻄوط خدماتی متصل به آن ها به سازه مجزای دیگری) غیر از سازه نگهدارنده تجهیز( نیز متصل هستند ﻻزم است بار وارده از جانب این خﻄوط به تجهیز مورد .توجه قرار گیرد، ٣- باتری های مستقر بر قفسه ها با استفاده از قیدهای دورپیﭻ برای اطمینان از عدم سقوط ها نآ ، مهار شوند. برای جلوگیری از آسیب دیدن جعبه های باتری، ﻻزم است جداکننده هایی بین مهارها و باتری تعبیه شود. قفسه،ها باید ظرفیت کافی برای باربری جانبی را داشته باشند ٤- سیﻢ پیﭻ های داخلی ترانسفورماتورهای نوع خشک باید به تکیه گاه خود در داخل ترانسفورماتو ر ،اتصال مقاوم در برابر کشش داشته باشند ٥- جعبه کنترل، تجهیزات رایانه و سایر تجهیزاتی که امکان حرکت روی ریل دارن د، باید به رمز ت تثبیت کننده .مجهز باشند ٦- جعبه برق باید از استانداردهای معتبر مرتبط تبعیت نماید. جزئیات اتصال جعبه برق به سازه تکیه گاهی یا دیوار باید برای تحمل نیروهای لرزه ای طراحی شده و انجام آن ًصرفا بر عهده .مجری گﺬاشته نشود ٧- در صورتی که مشﺨصات مربوطه ت وسط سازنده ارائه نشده باشد، طراحی لرزه ای اتصاﻻت تجهیزات الحاقی به جزء غیرسازه ای با وزن بیش ازkg٥٤ .باید انجام گیرد ٨- کانال، سینی کابل یا سایر اجزای مشابه در سیستﻢ توزیع برق که هﻢ زمان به سازه هایی متصل هستند که می توانند نسبت به هﻢ جابجا شوند و یا به طرف ین تراز جداسازی لرزه ای اتصال دارند، باید بتوانند تغییرمکان های نسبی لرزه ای ذکر شده در بند ٨-٣-٤ .را تحمل کنند ٨-٧-٥ تکیه گاه تجهیزات ی برا طراح ی تکیه گاه های تجه زات ی مکان یکی و ی برق عﻼوه بر رعا تی ضوابط ن رو ی و جابجا یی د بن ٨-٣ ، دی با ضوابط اضاف ی ریز زین تی رعا شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٩١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١- در مورد تکیه گاه هایی که توسط تولیدکننده تجهیز به همراه آن عرضه می شود، باید مدارکی که نشاندهنده ی کفایت لرزه ای این تکیه گاه از طریق آزمایش توسط سازنده تجهیز است، ارائه شود. در غیر این صورت این تکیه گاه ها هﻢ باید تحت نیروها و جابجایی های ذکر شده در این فصل ارزیابی .شوند ٢- ی برا تجه زات ی با5 . 1  P I، اﺛرات موضع ی عی توز تنش در ادوات اتصال دی با بررس ی شود. ٣- در مورد تجهیزاتی که ادوات اتصال با تجهیزات به صورت یکپارچه ساخته شده اند ، در صورتی که مدارک و مشﺨصات فنی نشان دهنده کفایت این ادوات در برابر زلزله باشد، به استثنای تجهیزات با5 . 1  P I ، نیازی به کنترل مجدد آن ها طبق ضوابط این آیین نامه نیست. ٤- در صورتی که جزء مورد نظر بیش از یک نقﻄه تکیه گاهی داشته باشد، باید تغییرم کان های ن سبی بین .این نقاط در طراحی جزء در نظر گرفته شده باشد ٥- ،مصالح مورد استفاده برای اتصال جزء و ادوات آن باید با شرایط کاری جزءًمثﻼ ،کار در دماهای پایین .تﻄابق داشته باشد ٦- گاه هی تک لرزه ای دی با به گونه یا ساخته شود که همواره به جزء متصل ی باق بماند. ٧- ی ها تی تقو ﻻزم مانند استفاده از سﺨت کننده ها و واشرها ی مﺨصوص )مﺨروط ی(٣١ در اتصاﻻت پیچی روی ورق های فوﻻدی باید برای انتقال نیروهای لرزه ای از جزء به سازه انجام شود . هرگاه جزء مورد نظر دارای گواهینامه لرزه ای باشد، ادوات اتصال باید مﻄابق با گواهینامه مزبور طبق مﻼحظات سازن ده نصب شوند. در صورتی که جزء مورد نظر فاقد گواهینامه لرزه ای باشد، این استحکامات باید طراحی .شوند ٨- هرگاه اجزا روی جداساز ارتعاشی قرار داشته باشند، باید برای مقید کردن آن ها در برابر تغییرمکان های بزرگ، از قیودی در دو راستای افقی و در صورت نیاز به جلوگیری از واژگونی، در راستای قائﻢ استفاده شود. برای کاهش اﺛرات ضربه بین جزء و قیود تغییرمکانی باید از بالشتک های ویسکواﻻستیک استفاده شود. محفظه جداسازها و ادوات مقیدکننده باید از مصالح شکل.پﺬیر ساخته شده باشد ٨-٧-٦ سازه ی ها گاه هی تک و عرشه تجه زات ی عرشه و ازه س ی ها گاه هی تک تجه زات ی دی با مﻄابق مفاد ا نی بند طرح شوند. ن ی رو ی طراح ی لرزه یا ی افق، p F، دی با مﻄابق بند ٨-٣-١ ٨ تا-٣-٣ و با استفاده از ضرا یب ارائه شده در جدول ٨-٣ ن یی تع شود . ٣١ Belleville washers -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازهای/ ۱۹۹ سیستم‌های باربر لرزه‌ای برای عرشه‌ها و سازه‌های تکیه‌گاهی باید با یکی از سیستم‌های معرفی شده در جدول ۳-۸ و محدودیت‌های ذکر شده در آن تطابق داشته باشند. لازم است طراحی و جزییات اجرایی سیستم باربر لرزه‌ای مذکور مطابق با الزامات مشخص‌شده در مراجع یا مدارک مربوط به آن سیستم در صورتی که ۰/۲ ۰]/م] یا ۰/۰۶ ک م] باشد.ء عرشه و سازه‌ی نگهدارنده تجهیزات که بر روی یک ساختمان یا سازه‌ی غیرساختمانی قرار دارند را می‌توان با در نظر گرفتن 2-۱ و ۰-۱/۵م11 و 20-۲؟ طراحی نمود. در برآورد مقدار و7 برای عرشه یا سازه نگهدارنده تجهیزات باید اثرات جرم و سختی اجزای ۷-۷-۸ نکیه‌گاه‌های سیستم نوزیع به تکیه‌گاه‌های سیستم توزیع بر اساس نوع سیستم تکیه گاه از جدول ۳-۸ یک ضریب کاهش ناشی از تکیه‌گاه آویز دوزنقه‌ای, باید برای نیروی لرزه‌ای و تغییرمکان‌های نسبی لرزه‌ای معرفی شسده در بند ۲-۸ طراحی شوند. به جز در مواردی که در ادامه ذکر شده باشد. سیستم‌های توزیع باید برای مقاومت در برابر نیروهای لرزه‌ای قائْم, جانبی و طولی مهار شوند. سهم نیروی لرزه‌ای تکیه‌گاه‌های سیستم های توزیع و سیستم‌های تکیه‌گاه آویز دوزنقه‌ای باید بر اساس وزن سیستم توزیع اختصاص داده شده به آن‌هاء تعیین شود. سهم هر تکیه‌گاه از وزن سیستم توزیع باید شامل وزن اتصالات و تجهیزات بین ۸-۷-۸ سیستم‌های توزیع در سیستم‌های توزیع برقی و مکانیکی باید علاوه بر رعایت ضوابط نیرو و تغییر مکان نس_بی طبق بند ۰۳-۸ ضوابط تکمیلی زیر نیز رعایت شود. در مواردی که سیستم‌های توزیع برقی و مکانیکی بر تکیه‌گاه‌های مشترکی تکیه دارند. لازم است از سخت گیرانه‌ترین ضوابط زیر برای طراحی این تکیه‌گاه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٠٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٨-٧-٩ سیستﻢ های توزیع برق مجراهای کابل با بعد کوچک تر از ٥٦ میلی متر ﻻزم نیست برای نیرو و تغییرمکان های بند ٨-٣ طراحی شود. در حالتی که=1.5 pI باشد، در محل عبور از درزهای انقﻄاع سازه باید تمهیدات مناسب برای تحمل تغییرمکان های نسبی لرزه ای در نظر .گرفته شود مجاری کابل با قﻄر بزرگ تر از ٥٦ میلی متر و متصل به تابلو، جعبه برق یا سایر تجهیزات در معرض تغییرمکان نسبی لرزه ،ایpI D، باید مجهز به اتصاﻻت انعﻄاف پﺬیر بوده یا برای نیروها و تغییرمکان ه ای نسبی لرزه ای ذکر شده بند ٨-٣ .طراحی شوند ٨-٧-٠١ کانال ها کانال های تهویه مﻄبوع و سایر کانال ها بای د برای نیرو و تغییر مکان نسبی مقرر شده در بند ٨-٣ طراحی .شوند کانال هایی که حمل کننده مواد سمی یا گازهای قابل اشتعال نبوده و برای کنترل دود به کار نمی روند در صورت احراز کلیه شرایط زیر نیازی به طراحی لرزه :ای ندارند الف- تمهیدات ﻻزم برای اجتناب از ضربه با دیگر کانال ها یا اجزای مکانیکی اندیشیده شده ،و یا محافظت کافی از این اجزا در صورت وقوع ضربه فراهﻢ شده باشد ب- ،اتصال سیستﻢ توزیع به سازه قابلیت انتقال کشش داشته باشد ج- سﻄح مقﻄع کانال کمتر از ٦٥/٠ مترمربع باشد و د- وزن کانال مساوی یا کمتر از ٠٠٣ .نیوتن بر متر باشد اجزایی که در مسیر کانال واقع شده اند و وزن آن ها از ٠٣٣ وتن ین بیشتر است )مانند پنکه، مبدل های حرارتی و مرطوب کننده(، باید به طور مستقل از کانال در جهت جانبی مهار شده باشند. این مهارها باید برای نیروهای ذکر شده در بند ٨-٣ طراحی شوند. در طراحی این مهارها وزن ملحقات سیستﻢ .کانال نیز در صورت وجود باید در نظر گرفته شود در صورتی که وزن اجزای واقع در مسیر کانال از ٠٣٣ نیوتن کمتر باشد و این اجزا دارای مهار جانبی مستقل نباشند، باید توسط مهار مکانیکی با قابلیت ان تقال کشش به کانال ها متصل شده باش.ند لوله و کانال متصل به این اجزا باید دارای انعﻄاف پﺬیری کافی برای تحمل تغییرمکان های نسبی لرزه ای ذکر شده در بند ٨-٣-٤ .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- اجزای غیر سازه‌ای/ ۲۰۱ ۱-۷-۸ لوله‌ها برای طراحی لرزه‌ای لوله‌ها لازم است به ضوابط و مفاد فصل ۱۳ این آیین‌نامه مراجعه گردد. ۱-۷-۸ خطوط خدماتی در فاصله بین سازه‌های مجاور یا بخش‌هایی از یک سازه که امکان حرکت مستقل دارند. خطوط خدماتی گسست خطوط خدماتی در سازه‌ها با گروه کاربری و خطرزایی ۷] باید مورد بررسی قرار گیرد. آسیب‌پذیری خطوط خدماتی زیرزمینی و محل خروج آن‌ها از سطح زمین در خاک نوع ۴ (طبق استاندارد ۲۸۰۰) و ساختگاه با 0.33 < ب 5 باید مورد بررسی دقیق قرار گیرد. ۳-۷-۸ ۱ بالابرها و پله‌های برقی اسکلت نگهدارنده بالابر و پله برقی و تجهیزات جانبی آن‌ها باید الزامات نیرو و تغییرمکان بند ۳-۸ را برآورده سازد. بالابرهایی که سرعت بهره برداری آن‌ها از ۴۵ متر در دقیقه بیشتر است. باید به کلید لرزه‌ای مجهز باشند. کلیدهای لرزه‌ای باید مطابق با الزامات ۸۱7.1 :۸۹۲/۲ باشند. هرگاه نصب کلید لرزه‌ای در مجاورت یک ستون امکان پذیر نباشد. کلید موردنظر باید دارای حسگر در دو امتداد افقی متعامد بوده و شتاب آستانه به کار افتادن آن در حالت نصب در محدوده تراز پایه‌ی ساختمان روی ۰/۲8 و در بقیه حالات روی ۰/۵ تنظیم شده باشد. در تأسیساتی که از کار انداختن بالابر موجب به خطر افتادن ایمنی جانی افراد خواهد شد. استفاده از بالایر پس از به کار افتادن کلید لرزه‌ای تنها باید به شرطی انجام شود که: ۱- سرعت بالابر از سرعت بهره‌برداری آن بیشتر نباشد. ۲- پیش از سوارشدن افراد. بالابر یک بار از بالا به پایین و سپس از پایین به بالای مسیر خود حر کت داده شود تا از قابل استفاده بودن آن اطمینان حاصل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۲ یبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱۴-۷۸ سایر تجهیزات برقی و مکانیکی در طراحی تجهیزات مکانیکی حاوی مواد خطرناک و با ضریب اهمیت ۱:۵ و ظروف جوشان و مخازن تحت فشار به روش تنش مجازء باید از مشخصات مکانیکی زیر استفاده شود: ۱- برای تجهیزات ساخته شده از مصالح شکل‌پذیرء مانند فولاد. آلومینیوم یا مس. ۹۰ درصد ۲- برای تجهیزات ساخته شده از مصالح شکل پذیر و با اتصالات رزوه‌ای. ۷۰ درصد حداقل تنش برای تجهیزات ساخته شده از مصالح غیرشکل‌پذیر و با اتصالات رزوه‌ای. ۸ درصد حداقل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نیهم سازه‌های دارای حداساز لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٠٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٩-١ کلیات هـر سـازه ی جداسـازی شـده و هـر قسـمتی از آن بایـد مﻄـابق بـا الزامـات ایـن بﺨـش و الزامـات کاربردی این آیین.نامه، طراحی و سـاخته شـود کلیـه مـدارک و گـزارش هـای مـرتبط بـا ایـن فصـل می بایست توسـط گروهـی کـه خبرگـی آنهـا توسـط کارفرمـا بـه تأئیـد رسـیده اسـت، در چـارچوب قـانون و مقـررات کشـور و همچنـین آئـین نامـه هـای ابﻼغـی وزارت نفـت، مـورد ارزیـابی و بـازنگری .قرار گیرد ٩-١-١ تعاریف تعـاریف زیـر فقـط در مـورد سـازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه ای، موضـ ،بﺨـش ایـن ِمقـررات ِوع قابل کاربرد است که مفاد آن در کنار تعاریف فصل ی ها ٢ ،٣ ٤ و قرار می.گیرد .تراز پایه اولین کف سازه ی جداسازی شده که در باﻻی تراز جداسازی قرار می .گیرد .تراز جداسازی مـرز میـان بﺨـش بـاﻻیی سـازه، کـه جداسـازی شـده، و بﺨـش پـایینی سـازه، کـه به صورت صلب با زمین حرکت می .کند .تغییرمکـان نسـبی طبقـه تفاضـل مقـدار جابجـایی تـراز سـقف یـک طبقـه از مقـدار جابجـایی .تراز کف همان طبقه .جابجــایی بیشــینه بیشــینه جابجــایی جــانبی کــه بــرای طراحــی ســامانه ی ج داســازی مــورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد. ایـن کمیـت، مـوارد جابجـایی هـای افـزوده ی ناشـی از پـیچش واقعـی و پـیچش تصـادفی را در بـر نمـی گیـرد. جابجـایی بیشـینه بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای خصوصـیات .کران باﻻ و خصوصیات کران پایین محاسبه گردد جابجــایی بیشــینه.ی کــل بیشـنه جابجـایی جـانبی کـل، شـامل جابجـایی افـزوده ی ناشـی از پــیچش واقعــی و پــیچش تصــادفی، کــه بــرای صــحت ســنجی پایــداری ســامانه ی جداســازی یــا اعضــای آن، طراحــی فاصــله هــای آزاد ســازه، و آزمــایش بــار قــائﻢ نمونــه هــای اولیــه ی دســتگاه جداساز، مورد نیاز اسـت. جابجـایی بیشـینه ی کـل بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای خصو صـیات کـران .باﻻ و خصوصیات کران پایین محاسبه گردد .دستگاه جداسـاز یـک عضـو سـازه ای از سـامانه ی جداسـازی کـه در راسـتای جـانبی انعﻄـاف پـﺬیر و در راستای قـائﻢ بسـیار سـﺨت اسـت و امکـان وقـوع تغییرشـکل هـای جـانبی بـزرگ تحـت بارهـای -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٥٠٢ طراحی لرزه ای را فـراهﻢ مـی کنـد. یـک دسـتگاه جداسـاز مـی توانـد بـه عنـوان بﺨشـی از سـامانه ی .انتقال وزن سازه یا به عنوان عضوی اضافه بر آن مورد استفاده قرار گیرد زوال برگشت. پـذیر عامـل کـاهش خصوصـیات سـﺨتی در حـین بارگـﺬاری چرخـه ای یـا کـارکرد محصــوﻻت ﻻســتیکی، از جملــه جداســازهای اﻻســتومری، اســت. بﺨشــی از ایــن زوال بــه مــرور زمان، بازیابی می .شود سـامانه.ی جداسـازی مجموعـه ای از اعضـا کـه تمـامی دسـتگاه هـای مسـتقل جداسـازی، تمـامی اعضایی که نیـروی بـین اعضـای سـامانه ی جداسـازی را انتقـال مـی دهـد، و تمـامی اتصـال هـای بـه دیگـر اعضـای سـازه ای را در بـر مـی گیـرد. هـﻢ چنـین، سـامانه ی جداسـازی، شـامل سـامانه ی مهـار در برابر باد و دسـتگاه هـای اتـﻼف انـرژی نیـز مـی شـود. در صـورتی کـه بـرای رعایـت الزامـاتِ ایـن بﺨش، از سـامانه هـا و دسـتگاه هـای مهـار جابجـایی نیـز اسـتفاده شـده باشـد، ایـن مـوارد نیـز جـزو سامانه ی جداسازی محسوب می.گردد سامانه.ی مهـار جابجـایی مجموعـه ای از اعضـا ی سـازه ای کـه در هنگـام زلزلـه ی نـادر )بیشـینه زلزله(ی مورد نظر جابجایی جانبی سازه های جداسازی شده را محدود می.کند سامانه.ی مهار در برابـر بـاد مجموعـه ای از اعضـای سـازه ای کـه مهـار سـازه ی جداسـازی شـده ی لرزه ای در برابـر بارهـای بـاد را فـراهﻢ مـی کنـد. سـامانه ی مهـار در برابـر بـاد هـﻢ مـی توانـد بﺨشـی جدایی ناپﺬیر از دستگاه.های جداسازی و هﻢ یک دستگاه مستقل باشد سختی مﺆثر. مقـدار نیـروی جـانبی ایجـاد شـده در سـامانه ،ی جداسـازی، یـا در هـر عضـوی از آن .تقسیﻢ بر جابجایی متناظر با آن میرایـی مـﺆثر. مقـدار میرایـی ویسـکوز معـادل، متنـاظر بـا انـرژی اتـﻼف شـده در حـین پاسـخ چرخه ای سامانه.ی جداسازی است ٩-١-٢ نمادها :نمادهای بکار رفته در این فصل به شرح زیر هستند b :کوتاه نی تر بُعد پﻼن سازه )میلی متر( که عمود برdاندازه گیری می شود BM :ضریب عددی ارائه شده در جدول ٩-١ متناظر با نسبت میرایی مؤﺛر سامانه ی جداسازیM β Cvx :ضریب توزیع در ارتفاع d :بلندترین بُعد پﻼن سازه )میلی متر( که عمود برbاندازه گیری می شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) : 12 : جابه‌جایی بیشینه (میلی‌متر) در مرکز سختی سامانه‌ی جداسازی در راستای مورد بررسی که با رابطه ‎٩‏ ۵ تعیین می‌شود ۷ : جابه‌جایی بیشینه (میلی‌متر) در مرکز سختی سامانه‌ی جداسازی در راستای مورد بررسی که با رابطه ‎٩‏ ۱۶ تعیین می‌شود سختی و موْلفه‌ی جابه جایی ناشی از پیچشی در راستای مورد بررسی که با رابطه ۷۰۹ تعیین می‌شود : خروج از مرکزیت واقعی اندازه‌گیری شده (میلی‌متر) در پلان» بین مرکز جرم سازه‌ی بالای سطح جداسازی و مرکز سختی سامانه‌ی جداسازی, به علاوه‌ی خروج از مرکزیت تصادفی (میلی‌متر) که 7۵ بلندترین بعد پلان سازه در راستای عمود بر راستای اعمال نیروی مورد دروم انرژی اتلاف‌شده (171111-[1۳) در یک دستگاه جداساز در حین یک جرخه‌ی کامل بارگذاری در محدوده‌ی تغییرمکان آزمایش بین ۸ تا ۵ که به عنوان محیط بسته‌ی جرخه‌ی منحنی نیرو. تغییرمکان اندازه گیری می‌شود ۳ نیروی بیشینه‌ی مثبت ([۳۸)) در یک دستگاه جداساز در حین یک تک چرخه‌ی آزمایش ۳ : نیروی بیشینه‌ی منفی (ا) در یک دستگاه جداساز در حین یک تک چرخه‌ی آزمایش نمونه‌ی اولیه در دامنه‌ی جابجایی نظیر ۸ : نیروی لرزه‌ای جانبی ([])1) در طبقه یا تراز * که با رابطه ‎٩‏ ۱۳ تعیین می‌شود + ۱/ 8۸ : ارتفاع (متر) بالای تراز جداسازی مربوط به طبقه یا تراز آ / یا 7 6 : سختی موْنر (۷۳۷/۱۲) یک دستگاه جداساز که با رابطه‌ی ‎٩‏ ۱۷ تعیین می‌شود ۷ : سختی موْثر (1)31/1112) سامانه‌ی جداسازی در راستای افقی مورد بررسی : اثر بار زنده در فصل ‎٩ ۸ : تعداد دستگاه‌های جداسازی 7 : نسبت دوره‌ی تناوب موْثر انتقالی سامانه‌ی جداسازی به دوره‌ی تناوب موْثر پیجشی سامانه‌ی جداسازی که از تحلیل دینامیکی یا از رابطه ‎٩‏ ۸ به دست آمده. و نباید کمتر از ۱/۰ در نظر 1 : ضریب عددی مربوط به نوع سامانه‌ی مقاوم لرزه‌ای قرار گرفته در بالای سامانه‌ی جداسازی ۸ : اولین دوره‌ی تناوب (ثانیه) سازه‌ی بالای تراز جداسازی که با فرض شرایط گیرداری پایه محاسبه می‌شود ۷ : دوره‌ی تناوب موْثر (ثانیه) سازه‌ی جداسازی شده‌ی لرزه‌ای در جابجایی بیشینه /72۱ در راستای مورد نظر که با رابطه ‎٩‏ ۷ تعیین می‌شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای جداساز لرزه‌ای/ ۲۰۷ ۸ : نیرو یا برش کل جانبی لرزه‌ای طراحی ((1) سامانه‌ی جداسازی و اعضای قرار گرفته در زیر سامانه‌ی جداسازی که با رابطه ‎۹-۹٩‏ تعیین می‌شود ۰ : نیرو یا برش کل جانبی لرزه‌ای طراحی ([1۴) وارده بر اعضای قرار گرفته در بالای تراز پایه که با رابطه ‎۹-۹٩‏ و محدودیت‌های بند ۳-۳-۵-۹ تعیین می‌شود ۷ : نیرو یا برش کل کاهش نیافته‌ی جانبی لرزه‌ای طراحی ((]6) وارده بر اعضای قرار گرفته در بالای تراز پایه که با رابطه ۱۱-۹ تعیین می‌شود 7 : وزن موْثر لرزه‌ای ((6) سازه‌ی بالای سطح جداسازی که در بند ۴-۹-۴ تعیین می‌شود ۰ : وزن موْثر لرزه‌ای ((16) سازه‌ی بالای سطح جداسازی که در بند ۴-۹-۴ تعیین شده و وزن موْْر لرزه‌ای ([168) تراز پایه از آن کسر شده است ۷۷ ,۷۷ : بخشی از وزن موْثر لرزه‌ای ([)1) که به تراز 7 / یا 7 اختصاص داده شده است : 5 : فاصله‌های افقی (میلی‌متر) از مرکز جرم تا دستگاه جداساز ‏ 1/م در هر دو راستای محورهای افقی سامانه‌ی جداسازی از : فاصله‌ی (میلی‌متر) بین مرکز سختی سامانه‌ی جداسازی و عضو موردنظر که در راستای عمود بر راستای بارگذاری لرزه‌ای مورد بررسی اندازه‌گیری می‌شود : نسبت میرایی موْثر سامانه‌ی جداسازی که با رابطه ۱۸-۹ تعیین می‌شود : نسبت میرایی موْثر سامانه‌ی جداسازی در جابجایی /2۸/ که با رابطه ۴-۹ تعیین می‌شود : جابجایی بیشینه‌ی مثبت (میلی‌متر) در دستگاه جداساز طی هر چرخه‌ی آزمایش نمونه اولیه 4 : جابجایی بیشینه‌ی منفی (میلی‌متر) در دستگاه جداساز طی هر چرخه‌ی آزمایش نمونه اولیه : ضریب اصلاح خصیصه برای محاسبه‌ی مقدار بیشینه‌ی خصیصه‌ی مورد نظر در جداسازء برای منظور نمودن تمامی عوامل ایجاد تغییر در خصیصه‌ی جداساز که در بند ۴-۸-۲-۹ تعیین شده است « : ضریب اصلاح خصیصه برای محاسبه‌ی کمینه مقدار خصیصه‌ی مورد نظر در جداساز. برای منظور نمودن تمامی عوامل ایجاد تغییر در خصیصه‌ی جداساز که در بند ۴-۸-۲-۹ تعیین شده است 2000۵ : ضریب اصلاح خصیصه برای محاسبه‌ی بیشینه مقدار خصیصه‌ی مورد نظر در جداسازء برای منظور نمودن آثرات عمر بالا و شرایط محیطی که در بند ۴-۸-۲-۹ تعیین شده است («ورم/ : ضریب اصلاح خصیصه برای محاسبه‌ی کمینه مقدار خصیصه‌ی مورد نظر در جداسازء برای منظور نمودن آثرات عمر بالا و شرایط محیطی که در بند ۴-۸-۲-۹ تعیین شده است مهد ضریب اصلاح خصیصه برای محاسبه‌ی بیشینه مقدار خصیصه‌ی مورد نظر در جداساز. برای منظور نمودن تغییرات مجاز در هنگام تولید بر روی خصوصیات میانگین یک مجموعه از جداسازهای با ابعاد یکسان که در بند ۴-۸-۲-۹ تعیین شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٠٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. λ(spec,min) :بی ضر اصﻼح خص صه ی ی برا محاسبه نه یشیب ی مقدار خص ی صه ی مورد نظر در جداساز، برا ی منظور نمودن تغییرات مجاز در هنگام تولید بر روی خصوصیات میانگین یک مجموعه از جداسازهای با ابعاد یکسان که در بند ٩-٢-٨-٤ تعیین شده است λ(test,max) :بی ضر اصﻼح خص صه ی ی برا محاسبه نه یشیب ی مقدار خص ی صه ی مورد نظر در جداساز، برا ی منظور نمودن شی افزا دما، نرخ بارگﺬار ی، و زوالِ برگشت ر پﺬی که در بند ٩-٢-٨-٤ تعیین شده است λ(test,min) :بی ضر اصﻼح خص صه ی ی برا محاسبه نه یشیب ی مقدار خص ی صه ی مورد نظر در جداساز، برا ی منظور نمودن شی افزا دما، نرخ بارگﺬار ی، و زوالِ برگشت ر پﺬی که در بند ٩-٢-٨-٤ تعیین شده است ∑𝐸ெ :کل انرژی اتﻼف شده) kN-mm (در سامانه ی جداسازی طی یک چرخه ی کامل پاسخ در ،جابجایی بیشینه DM ෍|𝐹஽ ା|௠௔௫ :مجموع قدرمﻄلق) مقدار نیروkN (،بر روی تمام دستگاه های جداساز، در یک جابجایی مثبت برابر با DM ෍|𝐹஽ି|௠௔௫ :مجموع قدرمﻄلق مقدار) نیروkN (،بر روی تمام دستگاه های جداساز، در یک جابجایی منفی برابر با DM ٩-٢ الزامات عمومی طراحی ٩-٢-١ ضریب اهمیت به کلیه ی قسـمت هـای ،سـازه از جملـه سـازه ی بـاﻻی سـامانه،ی جداسـازی طبـق جـدل ٤-٣ یـک رده ی ریسـک اختصـاص داده مـی شـود . ضـریب ،اهمیـت eI، بـرای سـازه ی جداسـازی شـده ی لـرزه،ای صرف نظر از رده ی ریسک تﺨصیص ،داده شده ٠/١ در نظر گرفته می شود. ٩-٢-٢ پیکربندی هـر سـازه ی جداسـازی شـده کـه ترکیـب بنـدی سـازه ای آن در بـاﻻی سـامانه ی جداسـازی، طبـق جدول ٤-٢ ) نـامنظﻢ پیچشـی )الـف( بـا نسـبت نـامنظمی پیچشـیTIR (بزرگ تـر ٤ از/١ باشـد، یـا طبــق مــوارد تعریــف شــده در جــدول ٤-١ دارای نــامنظمی در ارتفــاع از نــوع الــف، ب، ج یــا چ باشد، نامنظﻢ سازه ای تلقی می.گردد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٩٠٢ ٩-٢-٣ ضریب افزونگی بــر اســاس الزامــات بنــد ٤-٧ ، یــک ضــریب ،افزونگــیρ، بــه ســازه ی بــاﻻی ســامانه ی جداســازی اختصاص مـی یابـد . بـرای سـازه هـای جداسـا زی شـده ی لـرزه ای کـه مﻄـابق بنـد ٩-٢-٢ نـامنظمی سازه ای ،ندارد، ضریب افزونگیρ، می تواند برابر ٠/١ .در نظر گرفته شود ٩-٢-٤ سامانه ی جداسازی ٩-٢-٤-١ شرایط محیطی عــﻼوه بــر الزامــات مربــوط بــه بارهــای قــائﻢ و بارهــای جــانبی ناشــی از بــاد و ،زلزلــه ســامانه ی جداســازی بایــد مشﺨصــه هـای ﻻزم بــرای مقابلــه بــا ســایر شــرایط محیﻄــی .را نیــز دارا باشــد از جمله ی این عوامل می توان بـه اﺛـرات ،عمـر بـاﻻ، خـزش ،خسـتگی افـزایش دمـای ،حـین کـارکرد و قرار گرفتن در معرض رطوبت یا مواد آسیب .زا، اشاره نمود ٩-٢-٤-٢ نیروهای باد ســازه هــای جداســازی شــده بایــد بتوانــد در تمــامی ترازهــای بــاﻻتر از تــراز جداســازی، در برابــر بارهـای طراحـی ،بـاد مقاومـت کنـد .در تـراز جداسـازی، بایـد از یـک سـامانه ی مهـار در برابـر بـاد استفاده شود تـا مقـدار جابجـایی جـانبی در سـامانه ی جداسـازی را بـه مقـداری معـادل تغییرمکـان نسبی طبقات در سازه ی باﻻی تراز جداسازی، مﻄابق بند ٩-٥-٦.، محدود نماید ٩-٢-٤-٣ مقابله با آتش مقاومـت سـامانه ی جداسـازی در مقابـل آتـش حـداقل بایـد به انـدازه ی میـزان حفاظـت مـورد نیـاز برای ستون،هـا ،دیوارهـا یـا سـایر اعضـای بـاربر ﺛقلـی، در همـان محـدوده از سـازه، بـرای مقابلـه بـا آتش باشد. ٩-٢-٤-٤ نیروی جانبی بازگرداننده پیکربندی سامانه ی جداسازی بایـد بـه گونـه ای باشـد کـه بتوانـد در جابجـایی بیشـینه، بـه ازای هـر دو خصوصــیات کــران بــاﻻ و کــران پــایین ســامانه ی جداســازی، نیــروی جــانبی بازگرداننــده ای حــداقل بــه مقــدار0.025W بیشــتر از مقــدار نیــروی جــانبی در ٠٥% جابجــایی بیشــینه، ایجــاد .نماید -------- صفحهٔ بعد -------- ٠١٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٩-٢-٤-٥ مهار جابجایی در پیکرب نـدی سـامانه ی جداسـاز ی د یـ نبا مـانعی وجـود داشـته باشـد تـا جابجـا یی جـانب ی ناشـی از جنبش ی ها زلزله ی نـادر بـه مقـدار ی کمتـر از جابجـا یی ی نه ی شـ یب کـل، TM D، محـدود گـردد؛ مگـر نکه یا تمام ی ی مع ارها ی زیر در طراح ی سازه ی جداساز ی شده ی لرزه ا ی، منظور شده باشد: ١. پاسخ سـازه در برابـر زلزلـه ی ،نـادر مﻄـابق بـا الزامـات تحل ل یـ ید نـام یکی بنـد ٩-٦، بـا در نظــر گــرفتن صــر حی مشﺨصــه ی هــا یغ رخﻄــ ی ســامانه ی جداســاز ی و ســازه ی بــاﻻ ی سامانه ی جداساز.ی محاسبه شود ٢. تی ظرف نهـا یی سـامانه ی جداسـاز ی و اعضـا ی قـرار گرفتـه در ر یـ ز تـراز جداسـ از،ی فراتـر از مقاومت و جابجا یی مورد نیاز برای پاسخ سازه در زلزله ی نادر باشد. ٣. ی دار ی پا و شـکل یری پـﺬ مـورد از یـ ن بـرای سـازه ی بـاﻻ ی تـراز جداسـاز ی در برابـر زلزلـه ی ،نادر بررس ی و تأمین شد ه باشد. ٤. هــیﭻ مهــار جابجـایی، نبایــد شی پــ از رســ دن ی ســامانه ی جداســازی بــه مقــدارTM 0.6D عمل نماید. ٩-٢-٤-٦ پایداری در برابر بارهای قائﻢ هـر عضـو از سـامانه ی جداسـازی بایـد بـه گونـه ای طراحـی شـود کـه تحـت بـار قـائﻢ طراحـی، در جابجـایی افقـی معـادل جابجـایی بیشـینه ی کـل، پایـدار باشـد . بـار ،قـائﻢ طراحـی بـرای بـار قـائﻢ بیشـینه از ترکیـب بـار ٢ بنـد ٩-٢-٧-، و ١ بـرای بـار قـائﻢ کمینـه از ترکیـب بـار ٣ بنـد ٩-٢-٧-١ ، محاسبه می شود. ٩-٢-٤-٧ واژگونی ضـریب ایمنـی بـرای واژگـونی ،کلـی سـازه نسـبت بـه تـراز جداسـازی بـرای ترکیـب بارهـای مـورد ،نیاز نبایـد ٠ از/١ کمتـر باشـد .تمـامی شـرایط بارگـﺬاری ﺛقلـی و لـرزه ای بایـد مـورد بررسـی قـرار گیـرد. نیروهـای لـرزه ای بـرای محاسـبات واژگـونی بـر اسـاس جنـبش هـای زلزلـه ی نـادر محاسـبه گردد، و برای نیروی بازگرداننده ی قائﻢ ازW استفاده شود. برکنش موضعی در هیﭻ یـک از اعضـا مجـاز نیسـت، مگـر اینکـه نشـان داده شـود، تغییرشـکل هـای به وجود آمده باعـث افـزایش تـنش یـا ایجـاد ناپایـداری در دسـتگاه هـای جداسـاز یـا سـایر اعضـای سازه نمی .گردد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/١١٢ ٩-٢-٤-٨ بازبین ی و جایگزینی کلیــه ی مــوارد ،زیــر بایــد بــه عنــوان بﺨشــی از برنامــه ی بازرســی طــوﻻنی مــدت و جــایگزینی :محسوب گردد ١. برای بازرسی و ،جـایگزینی بایـد دسترسـی بـه تمـامی اجـزای سـامانه ی جداسـازی فـراهﻢ باشد. ٢. پـیش از صـدور مجـوز بهـره بـرداری از سـازه ی جداسـازی شـده ی لـرزه ای، بایـد مجموعـه ی کــاملی از بازدیــدهای نهــایی توســط یــک کارشــناس طــراح ذیصــﻼح از قســمت هــای جداسازی شـده ی سـازه و اجزائـی کـه بـا تـراز جداسـازی تﻼقـی دارد، انجـام پـﺬیرد. ایـن بازدیدها بایـد شـرایط حرکـت آزادانـه و بـدون ممانعـت سـازه تـا مقـدار جابجـایی بیشـینه ی کل، و برای اجزاء تﻼقی کنند ه بـا تـراز جداسـازی، امکـان همـراه شـدن بـا ایـن حرکـت تـا رسیدن به جابجایی بیشینه ی کل را مورد تأیید .قرار دهد ٣. برنامــه ی پــایش، بازرســی و نگهــداری از ســامانه ی جداســازی بایــد توســط کارشــناس طراح ذیصﻼحی که مسئول طراحی سامانه ی جداسازی .است، تدوین گردد ٤. ایجـاد هرگونـه تغییـر در سـازه، و انجـام تعمیـر یـا بهسـازی در تـراز سـامانه ی جداسـازی از جمله اجزاء تﻼقی کننـده بـا تـراز جداسـازی، بایـد تحـت نظـارت یـک کارشـناس طـراح ذیصﻼح انجام پﺬیرد. ٩-٢-٤-٩ کنترل کیفیت برنامــه ی آزمــایش کنتــرل کیفیــت بــرای دســتگاه های جداســاز بایــد توســط کارشــناس طــراح ذیصﻼحی کـه م سـئول طراحـی سـازه اسـت تـدوین گـردد، بـه گونـه ای کـه دربرگیرنـده ی الزامـات آزمایش های تولید در بند ٩-٨-٥ .باشد ٩-٢-٥ سامانه ی سازه ای ٩-٢-٥-١ توزیع افقی نیرو بـا اسـتفاده از یـک دیـافراگﻢ افقـی یـا اعضـای سـازه ای دیگـر بایـد ارتبـاط اعضـای بـاﻻی تـراز جداسـازی بـه گونـه ای تـأمین گـردد کـه مقاومـت و شـکل پـﺬیری مناسـب بـرای انتقـال نیروهـا از یک قسمت سازه به قسمت های دیگر .آن وجود داشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٢١٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٩-٢-٥-٢ کمینه فاصله های آزاد ساختمان نـه ی کم فاصـله هـای آزاد نی بـ سـازه ی جداسـاز ی شـده و ید وارهـا ی حائـل ا یـ ری سـا موانـع دائمـی اطراف ساختمان دی نبا کمتر از جابجایی بیشینه ی کل باشد. ٩-٢-٥-٣ سازه های غیرساختمانی طراح ی لرزه ای و سـاخت سـازه ی هـا یغ رسـاختمان ی د یـ با بق اﻄـ م بـا الزامـات فصـل ٧ بـا اسـتفاده از نی روهـا و جابجــا یی ی هــا طراحـ ی کــه طبـق بنـد ی هــا ٩-٥ ا یــ ٩-٦ محاسـبه شـده باشـد، انجـام پﺬیر د . ٩-٢-٥-٤ قاب های فوﻻدی معمولی با مهاربند هﻢ گرا قاب هـای فـوﻻدی معمـولی دارای مهاربنـد هـﻢ مرکـز مـی توانـد در سـازه هـای جداسـازی لـرزه ای شـده بـه عنـوان سـامانه ی بـاربر لـرزه ای در گـروه طراحـی لـرزه ای1 D تـا بیشـینه ارتفـاع ٠٥ متـر مورد استفاده قرار گیرد، با این شرط که تمامی الزامات طراحی زیر رعایت گردد: ١. مقدار I R که در بند ٩-٥-٤ تعریف شده است، برابر ٠/١ منظور گردد. ٢. مقدار جابجـایی بیشـینه ی کـل ) TM D ( کـه در رابﻄـه ٩-٧ تعیـین شـده اسـت، بـا ضـریب ٢/١ افزایش داده شود. ٩-٢-٥-٥ اتصال های سامانه ی جداسازی برای طراحی اتصال های بـا انتقـال لنگـر در اعضـای سـازه ی فـوﻻدی سـامانه ی جداسـاز لـرزه ای کـه در ترازی پـای ین تـر از تـراز پایـه قـرار دارد، اسـتفاده از الزامـات قاب هـای خمشـی فـوﻻدی معمـولی .مجاز است ٩-٢-٦ اعضای سازه ها و اجزای غیرسازه ای قسـمت هـا یـا بﺨـش هـایی از یـک سـازه ی ،جداسـازی شـده اجـزای غیرسـازه ای دائمـی و قﻄعـات الحاقی آن ها، و قﻄعات الحاقی تجهیـزات دائمـی کـه متکـی بـه یـک سـازه اسـت، بایـد بـرای مقابلـه بــا نیروهــا و جابجــایی هــای لــرزه ای تعیــین شــده در ایــن فصــل و الزامــات مــرتبط از فصــل ٨ ، طراحی شود . -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٣١٢ ٩-٢-٦-١ اجزاء در تراز جداسازی یا باﻻی آن اعضـای سـازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه ای و اعضـای اجـزای غیرسـازه ای یـا بﺨـش ،هـایی از آن که در تـراز جداسـازی یـا بـ اﻻتر از آن قـرار گرفتـه، بایـد بـرای مقابلـه بـا بیشـینه پاسـخ دینـامیکی آن اعضا یا اجزای مورد نظر که از تحلیل تاریﺨچه زمانی محاسبه شده است، طراحی گردد. استثنا :اعضای سـازه هـای جداسـازی لـرزه ای شـده و اعضـای اجـزای غیرسـازه ای یـا بﺨـش هـایی از آن، که متناسب با مبـانی متعـارف طراحـی سـازه هـا یـا فصـل ٨ بـرای مقابلـه بـا نیروهـا و جابجـایی هـای لرزه ای طراحی شده است، نیازی به رعایت این . بند ندارد ٩-٢-٦-٢ اجزای تﻼقی کننده با تراز جداسازی اعضای سازه هـای جداسـازی شـده و اعضـای اجـزای غیرسـازه ای یـا بﺨـش هـایی از ،آن کـه بـا تـراز جداســازی ،تﻼقــی دارد بایــد بــه گونــه ای طراحــی شــود کــه بتوانــد جابجــایی بیشــینه ی کــل را تحمل نموده، و در طوﻻنی مدت با هرگونه جابجایی ماندگار دائمی .سازگار گردد ٩-٢-٦-٣ اجزای زیر تراز جداسازی اعضای سازه های جداسازی شـده و اعضـای اجـزای غیرسـازه ای یـا بﺨـش هـایی از آن، کـه پـایین تـر از تراز جداسازی قـرار دارد، بایـد مﻄـابق بـا الزامـات طراحـی متعـارف سـازه هـا فصـل ٨ طراحـی و .ساخته شود ٩-٢-٧ اثرات بار لرزه ای و ترکیب های بار تمامی عضـوهای سـازه ی جداسـازی ،شـده از جملـه آن یی هـا کـه بﺨشـی از سـامانه ی بـاربر لـرزه ای ،نیست بایـد بـا اسـتفاده از اﺛـرات بـار لـرزه ای بنـد ٢ -٢ -٣ و ترکیـب بارهـای اضـافه ی بنـد ٩ -٢ -٧ -١، بـرای طراحـی سـامانه ی جداسـازی و هـﻢ چنـین بـرای آزمـایش دسـتگاه های جداسـاز نمونـه اولیـه .طراحی شود ٩-٢-٧-١ ترکیب های بار قائﻢ دستگاه جداساز بارهای ،قـائﻢ میـانگین بیشـینه و کمینـه بـرای هـر نـوع دسـتگاه ،جداسـازی بایـد از طریـق اعمـال نیروهای لـرزه ای ،افقـی E Q، ناشـی از جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی نـادر و ترکیـب هـای کـاربردی بار قائﻢ در زیر محاسبه شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ٤١٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١. بار قائﻢ میانگین: بار قائﻢ میانگین از ترکیب بار زیر به دست می آید؛ 1.0D + 0.5L که در آنD بار مرده، وL بار زنده مﻄابق تعریف استاندارد ٠٠٨٢ است؛ ٢. بار قـائﻢ بیشـینه: بـار قـائﻢ بیشـینه از ترکیـب بـار زیـر بـه دسـت مـی آیـد کـه در آن بـار لرزه ای متشکل از بار لرزه ی افقی و بار لرزه ی قائﻢ مﻄابق رابﻄه ی زیر است؛ 1.2D + Ev + Eh + L + 0.15S که در آنS ،بار بـرفh E بـار افقـی لـرزه ای، وv E اﺛـر بـار قـائﻢ لـرزه ی اسـت کـه از رابﻄـه ی زیر تعیین می:گردد Ev = 0.12 SMS D وMS S کمیــت شــتاب طیفــی در زلزلــه ی نــادر )برحســبsec - g (، بــرای نســبت میرایــی ٥% در دوره ی تناوب کوتاه معادل ٢/٠ .ﺛانیه است ٣. بار قائﻢ کمینه: بار قائﻢ کمینـه از ترکیـب بـار زیـر بـه دسـت مـی آیـد کـه در آن بـار لـرزه ای متشکل از بار لرزه ی افقی و بار لرزه ی قائﻢ مﻄابق رابﻄه ی زیر است؛ 0.9D - Ev + Eh که در آن اﺛر بار قائﻢ لرزه ی همان رابﻄه ی ارائه شده در همین بند، مورد ٢ می.باشد ٩-٢-٨ خصوصیات سامانه ی جداسازی ٩-٢-٨-١ انواع اجزای سامانه ی جداسازی تمـامی اجـزای سـامانه ی جداسـازی بایـد از نظـر مشـابهت در نـوع و انـدازه ی دسـتگاه ،جداسـاز و مشـابهت در نــوع و انـدازه ی دسـتگاه میراگـر مکمـل آن، در صــورتی کــه ایــن دســتگاه هـا نیــز از اجزای سامانه ی جداسازی باشد، طبقه بندی و گروه بندی .شود ٩-٢-٨-٢ خصوصیات اسمی دستگاه جداساز خصوصــیات اســمی دســتگاه جداســاز بایــد بــر اســاس خصوصــیات میــانگین در ســه چرخــه ی آزمـایش نمونــه ی اولیــه کــه در مــورد ٢ در بنــد ٩-٨-٢-٢ مشــﺨص شــده اســت، تعیــین گــردد . مـی تـوان تغییـر در خصوصـیات دسـتگاه جداسـاز بـه دلیـل حضـور بـار قـائﻢ را از طریـق میـانگینِگیـری ِ خصوصیات محاسبه شـده بـا اسـتفاده از سـه ترکیـب بـار ،قـائﻢ تعریـ ف شـده در بنـد ٩-٢-٧-١ ، بـر -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٥١٢ اسـاس یـک الگـوی تـک چرخـه،ی تغییرشـکل بـرای هـر مقـدار جابجـایی، در الـزام وجـود ِصـورت بند ٩-٨-٢-٢.، تعیین نمود اســتثنا: در صــورتی کــه مقــادیر انــدازه گیــری شــده ی ســﺨتی و میرایــی مــؤﺛر بــرای دســتگاه جداسـاز در ترکیــب بــار ١ از بنــد ٩-٢-٧-١ بــا مقــادیر حاصــل از ِمیــانگین مقــادیر انــدازه گیــری شـده بـرای ســه ترکیـب بـار قـائﻢ در بنــد ٩-٢-٧-١ ، کمتــر از ٥١% تفـاوت داشـته باشـد، آنگــاه خصوصـیات اسـمی طراحـی مـی توانـد فقـط بـر اسـاس ترکیـب بـار ١ از بنـد ٩-٢-٧-١ محاسـبه شود. ٩-٢-٨-٣ کرانه ی خصوصیات اجزای سامانه ی جداسازی کرانـه ی خصوصــیات اجـزای سـامانه ی جداســازی بایـد بــرای تمـامی انــواع دســتگاه های تشـکیل دهنــده ی ســامانه ی جداســازی تعیــین شــود .کرانــه،ی خصوصــیات بایــد تغییــر در کلیــه ی خصوصیات اجزاء اشاره شده در ذیل را در بر گیرد: ١. ارزیــابی تغییــر در خصوصــیات دســتگاه نمونــه ی جداســاز از طریــق آزمــایش نمونــه ی ،اولیــه مــو رد ٢ از بنــد ٩-٨-٢-٢، ناشــی از تغییــرات ﻻزم در ِبــار قــائﻢ ،آزمــایش نــرخ بارگــﺬاری یــا تــأﺛ یر ،ســرعت در آزمــایش اﺛــر افــزایش دمــا ِحــین حرکــت چرخــه،ای تاریﺨچــه ی ،بارگــﺬاری ِزوال برگشــت پﺬیر )ِافــت مــوقتی خصوصــیات مکــانیکی طــی چرخه های پیـاپی(، و سـایر عوامـل بـالقوه ی تغییـرات کـه توسـط آزمـایش نمونـه ی اولیـه قابل اندازه گیری ،است ٢. بر اسـاس میـزانِ رواداری مجـاز در مشﺨصـه هـای تولیـد، کـه طبـقِ الزامـات بنـد ٩-٨-٥ ، سازنده برای قابل پﺬیرش بودن تولید دستگاه های جداساز ارائه نموده است، و ٣. مـواردی ماننـد عمـر بـاﻻ و اﺛـرات ،محیﻄـی از جملـه ،خـزش ،خسـتگی ،آلـودگی ِافـزایش دمای حینِ کـارکرد و مـدت زمـان قـرار گـرفتن در معـرض آن دمـا و فرسـودگی در طـول عمر .سازه، را شامل گردد ٩-٢-٨-٤ ضریب های اصﻼح خصیصه بایــد از ضــریب هــای بیشــینه و کمینــه ی اصــﻼح خصیصــه) λ (بــرای منظــور نمــودن تغییــر در پارامترهای اسـمی طراحـی بـرای هـر نـوع دسـتگاه جداسـا ز، بـرای در نظـر گـرفتن اﺛـرات ناشـی از گـرم شـدن در حـینِ حرکـت چرخـه ای دینـامیکی، سـرعت و نحـوه ی بارگـﺬاری، زوالِ برگشـت پـﺬیر و ،بازیــابی ،تغییــر نمــودن خصوصــیات بــاربری محصــول، دمــا عمــر بــاﻻ، قــرار داشــتن در معــرض -------- صفحهٔ بعد -------- ٦١٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. محــیط، و ،آلــودگی اســتفاده نمــود. هنگــامی کــه اطﻼعــات ِمﺨــتص ِآزمــایش کیفیــت توســط ،تولیدکننـده مﻄـابق بـا بنـد ٩-٨، مـورد تائیـد کارشـناس طـراح ذیصـﻼح قـرار ،گرفـت می تـوان از این داده ها برای تعیـین ضـریب های اصـﻼح خصیصـه اسـتفاده ،نمـود و نیـازی بـه اعمـال کران هـای بیشــینه و کمینــه ی رابﻄــه هــای ٩-١ ٩ و-٢ نیســت .هنگــامی کــه اطﻼعــات ِمﺨــتص ِآزمــایش کیفیـت مﻄـابق بـا بنـد ٩-٨ ، توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح مـورد تأییـد ،قـرار نگیـرد اعمـال کران های بیشینه و کمینه ی رابﻄه های ٩-١ ٩ و-٢ الزامی است. ضـریب هـای اصـﻼح خصیصـه ) λ(، بایـد بـرای هـر نـوع دسـتگاه جداسـاز تعیـین گـردد، و هنگـامی کــه بــر روی پارامترهــای اســمی طراحــی اعمــال مــی،شــود در دامنــه ی جابجــایی مــورد نیــاز از M 0.5D ± تا ،مقدار جابجایی بیشـینه M D ± کـه شـامل خـود جابجـایی بیشـینه نیـز مـی شـود، پاسـخ هیســترتیک ســازه بایــد کــامﻼً پوشــش داده شــود. ضــریب هــای اصــﻼح خصیصــه بــرای شــرایط ،محیﻄـی مـی توانـد از اطﻼعـاتی کـه در ًلزومـا آن هـا الزامـات مشـابهت در ب نـد ٩-٨-٢-٧ رعایـت .نشده است، نیز به دست آید برای هـر نـوع دسـتگاه ،جداسـاز بـا منظـور نمـودنِ ضـریب هـای اصـﻼح خصیصـه، بیشـینه ضـریب اصﻼح ،خصیصهmax λ، و کمینـه ضـریب اصـﻼح ،خصیصـه min λ، بایـد بـه ترتیـب مﻄـابق رابﻄـه هـای ٩-١ ٩ و-٢ تعیین :گردد ٩-١ 𝜆௠௔௫= ቆ1 + ൬0.75 × ቀ𝜆(௔௘,௠௔௫) −1ቁ൰ቇ× 𝜆(௧௘௦௧,௠௔௫) × 𝜆(௦௣௘௖,௠௔௫) ≥1.8 ٩-٢ 𝜆௠௜௡= ቆ1 −൬0.75 × ቀ1 −𝜆(௔௘,௠௜௡)ቁ൰ቇ× 𝜆(௧௘௦௧,௠௜௡) × 𝜆(௦௣௘௖,௠௜௡) ≤0.6 که (ae,max) λ و(ae,min) λ ضـریب اصـﻼح خصیصـه بـه ترتیـب بـرای محاسـبه ی بیشـینه و کمینـه مقـدار خصیصه ی مورد نظر در جداساز، برای منظور نمودن اﺛرات عمر باﻻ و شرایط محیﻄی است؛ (test,max) λ و(test,min) λ ضـریب اصـﻼح خصیصـه بـه ترتیـب بـرای محاسـبه ی بیشـینه و کمینـه مقـدار خصیصــه ی مــورد نظــر در جداســاز، بــرای منظــور نمــودن ِافــزایش دمــا، نــرخ بارگــﺬاری، و زوال برگشت پﺬیر است؛ (spec,max) λ و(spec,min) λ ضـــریب اصـــﻼح خصیصـــه بـــرای محاســـبه ی بیشـــینه و کمینـــه مقـــدار خصیصـه ی مـورد نظـر در ،جداسـاز بـرای منظـور نمـودن تغییـرات مجـاز در هنگـام تولیـد بـر روی خصوصیات میانگین یک مجموعه از جداسازهای با ابعاد یکسان است؛ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای جداساز لرزهی/ ۲۱۷ استثنا: اگر آزمایش نمونه‌ی اولیه بر روی نمونه‌ای با مقیاس کامل انجام شود که شرایط آزمایش دینامیکی در بند ۳-۲-۸-۹ را برآورده می‌سازد. آنگاه مقادیر ضریب‌های اصلاح خصیصه باید بر اساس داده‌های آزمایش تعیین گردد. و نیازی به اعمال کران‌های بیشینه و کمینه‌ی رابطه‌های ‎۱-٩۹‏ و ‎۲-٩۹‏ نیست. ۵-۸-۲-۹ کران بالا و کران پایین رفتار نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی برای هر نوع از اجزای سامانه‌ی جداسازی باید یک مدل ریاضی از کران بالای رفتار (چرخه‌ای) نیرو-تغییرمکان تدوین گردد. رفتار کران بالای نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی که اساساً دستگاه‌های هیسترتیک است (برای نمونه, دستگاه‌های جداساز) باید با استفاده از مقادیر بیشینه‌ی خصوصیات جداساز که بر اساس ضریب‌های اصلاح خصیصه در بند ۴-۸-۲-۹ محاسبه شده. مدل گردد. رفتار کران بالای نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی که اساسا دستگاه‌های ویسکوز (لزج) هستند (برای نمونه. میراگرهای ویسکوز مکمل) باید برای هر نوع از اجزای سامانه‌ی جداسازی باید یک مدل ریاضی از کران پایین رفتار (چرخه‌ای) نیرو-تغییرمکان تدوین گردد. رفتار کران پایین نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی که اساساً دستگاه‌های هیسترتیک است (برای نمونه, دستگاه‌های جداساز) باید با استفاده از مقادیر کمینه‌ی خصوصیات جداساز که بر اساس ضریب‌های اصلاح خصیصه در بند ۴-۸-۲-۹ محاسبه شده. مدل گردد. رفتار کران پایین نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی که اساسا دستگاه‌های ویسکوز (لزج) هستند (برای نمونه. میراگرهای ویسکوز مکمل) باید ۶-۸-۲-۹ خصوصیات سامانه‌ی جداسازی در جابجایی‌های بیشینه برای محاسبه‌ی سختی مور / سامانه‌ی جداسازی در جابجایی بیشینه. ,(ل/ باید با منظور نمودن هر دو رفتار کران بالا و کران پایین نیرو- جابجایی برای تمامی دستگاه‌های جداساز, از رابطه ‎۳-٩۹‏ استفاده شود: | 2۱۳۸ +۳۸۱ان2 ۳-۹ سر 1 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٨١٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. بــرای محاســبه ی میرایــی مــؤﺛر، M β، ســامانه،ی جداســازی در جابجــایی بیشــینه M D، برحســب میلـی،متـر بایـد بـا منظـور نمـودن هـر دو رفتـار کـران بـاﻻ و کـران پـایین نیـرو- جابجـایی بـرای تمامی دستگاه های جداساز، از رابﻄه ٩-٤ :استفاده شود ٩-٤ 𝛽ெ= ∑𝐸ெ 2𝜋𝑘ெ𝐷ெ ଶ که ∑𝐸ெ = کــل انــرژی اتــﻼف شــده در ســامانه،ی جداســازی طــی یــک چرخــه ی کامــل پاســخ در ،جابجایی بیشینه M D؛ ∑𝐹ெ ା = مجمـوع قـدر مﻄلـق مقـدار نیـرو، بـر روی تمـام دسـتگاه های جداسـاز، در یـک جابجـایی مثبت برابر با M D؛ ∑𝐹ெି = مجمـوع قـدر مﻄلـق ،مقـدار نیـرو بـر روی تمـام دسـتگاه های جداسـاز، در یـک جابجـایی منفی برابر با M D. ٩-٢-٨-٧ کران باﻻ و کران پایین خصوصیات سامانه ی جداسازی در بیشینه جابجایی تحلیــل ســامانه ی جداســازی و ســازه بایــد بــه طــور جداگانــه بــرای کــران بــاﻻ و کــران پــایین ،خصوصـیات انجـام شـود و بایـد مقـدار غالـب بـرای هـر پـارامتر پاسـخ مـورد نظـر بـرای ،طراحـی مورد استفاده ،قرار گیرد. عﻼوه بر این تحلیل باید با تمامی موارد زیر مﻄابقت داشته باشد: ١. برای روش نیروی جانبی ،معـادل و بـه منظـور تعیـین کمینـه نیروهـا و جابجـایی هـا بـرای تحلیل ،دینامیکی متغیرهـای زیـر بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای کـران بـاﻻ و کـران پـایین خصوصــیات ســامانه ی جداســازی محاســبه شــود: M k و M β در بنــد ٩ -٢ -٨ -٦ )رابﻄــه هــای ٩-٣ و ٩-٤ ،( M D در بنـــد ٩ -٥ -٣ -١ )رابﻄـــه ٩ -٥،( M T در بنـــد ٩ -٥ -٣ -٢ )رابﻄـــه ٩ -٦ ،( TM D در بنـــد ٩-٥-٣-٣ )رابﻄـــه ٩-٧ ،( b V در بنـــد ٩-٥-٤-١ )رابﻄـــه ٩-(، و ٩ s V وst V در بند ٩-٥-٤-٢ )رابﻄه های ٩-٠١ ٩ و-١١ .( ٢. محـدودیت هـایs V کــه در بنـد ٩-٥-٤-٣ تعیـین شــده اسـت، بایـد بــه طـور جداگانـه بـرای هـر دو کـران بـاﻻ و کـران پـایین خصوصـیات سـامان ه ی جداسـازی ارزیـابی شـود، و باید بحرانی .ترین مقادیر مورد نیاز، مﻼک قرار گیرد ٣. برای روش نیروی جانبی معـادل و بـه منظـور تعیـین کمینـه نیروهـای بـرش طبقـه بـرای تحلیـل طیفـی، توزیـع بـار در ارتفـاع سـازه در بنـد ٩-٥-٥ ، بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای کـران بـاﻻ و کـران پـایین خصوصـیات سـامانه،ی جداسـازی محاسـبه شـود .ایـن ارزیـابی -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٩١٢ نیازمنـد محاسـبه ی مسـتقل 1 F، x F، vx C و k بـه ترتیـب در رابﻄـه هـای ٩-٢١ تـا ٩-٥١ .است ٩-٣ خطر لرزه ای ٩-٣-١ کمیت های پاسخ شتاب طیفی و طیف پاسخ کمیـت هـای پاسـخ شـتاب طیفـی در زلزلـه) ی نـادرMS S وM1 S( و طیـف پاسـخ زلزلـه ی نـادر بایـد مﻄابق با الزامات فصل ٣ .تعیین گردد ٩-٣-٢ جنبش های زمین برای تحلیل تاریخچه زمانی در مـواردی کـه مﻄـابق بنـد ٩-٦-٣-٤ از تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی پاسـخ بـرای طراحـی سـازه هـای جداسازی لرزه ای شـده اسـتفاده مـی،شـود بایـد مفـاد بنـد ٣-٠١ ٤ و-٢١-٢ اعمـال ،گـردد بـا ایـن تفاوت که دامنه ی زمان تناوب باید مﻄابق موارد زیر تعیین :گردد بایـد محـدوده ی دوره ی تنـاوب، متنـاظر بـا دوره ی تنـاوب ارتعـاش سـازه بـه گونـه ای تعیـین گـردد که به طـور مـؤﺛر ی در پاسـخ دینـامیکی جـانبی سـازه نقـش داشـته باشـد. کـران بـاﻻی محـدوده ی دوره،ی تنــاوب بایــد بزرگ تــر یــا مســاوی M .25T 1 کــه بــا اســتفاده از خصوصــیات کــران پــایین سـامانه ی جداسـازی تعیـین شـده اسـت، باشـد. کـران پـایین محـدوده ی دوره ی تنـاوب، بایـد بـه گونـه ای تعیـین شـود کـه کمینـه تعــداد مودهـای ﻻزم بـرای دسـتیابی بـه ٠٩ درصـد مشـارکت جرمـی در هـر راسـتای اصـلی افقـی را شـامل گـردد، و نیـز نبایـد از fb T فراتـر رود. هنگـامی کـه در تحلیل ها پاسخ قـائﻢ مـد نظـر ،قـرار گیـرد کـران پـایین محـدوده ی دوره ی تنـاوب کـه بـرای اصـﻼح مؤلفه ی ها قائﻢ جنـبش زمـین مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد، نبایـد از هـیﭻ کـدام از دو مقـدار ذیـل کمتـر :باشـد ١/٠ ﺛانیـه، و کمتـرین دوره ی تنـاوبی کـه در آن مشـارکت جرمـی مـؤﺛر در راسـتای قائﻢ اتفاق می.افتد ٩-٤ انتخاب روش تحلیل طراحـی سـازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه،ای بـه جـز آن یی هـا کـه در بنـد ٩-٤-١ تعریـف شـده اســت، بایــد بــا اســتفاده از روش هــای دینــامیکی بنــد ٩-٦ انجــام شــود .در مــواردی کــه از -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٢٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. میراگرهـای ویسـکوز مکمـل اسـتفاده مـی،شـود بایـد از روش هـای تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی در بند ٩ -٤ -٢ -٢ استفاده گردد. ٩-٤-١ روش نیروی جانبی معادل بـرای طراحـی سـازه ی جداسـازی شـده ی لـرزه ای، اسـتفاده از روش نیـروی جـانبی معـادل در بند ٩ -٥ مجاز است مشروط بر اینکه تمـامی مـوارد زیـر بـرآورده گـردد. ایـن الزامـات بایـد بـه طـور جداگا نه برای خصوصیات کـران بـاﻻ و کـران پـایین سـامانه ی جداسـازی مـورد ارزیـابی قـرار ،گیـرد و الزامات محدود کننده تر .باید مﻼک عمل قرار گیرد ١. سازه در ساختگاه ی با زمین هایی از نوعI ، II وIII .قرار گرفته باشد ٢. دوره ی تنــاوب مــؤﺛر ســازه ی جداســازی شــده در ،جابجــایی بیشــینه M D، کمتــر یــا مساوی ٠/٥ ﺛانیه باشد. ٣. سازه ی باﻻی تـراز جداسـازی دارای چهـار طبقـه یـا کمتـر باشـد، یـا ارتفـاع سـازه از تـراز پایه کمتر از ٠٢ متر باشد. استثنا: در صـورتی کـه در جداسـازها، هـیﭻ گونـه کشـش یـا نیـروی برکنشـی بـه وجـود نیاید، می توان از این محدوده.ها فراتر رفت ٤. میرایــی مــؤﺛر ســامانه ی جداســازی در ،جابجــایی بیشــینه M D، کمتــر یــا مســاوی ٠٣% باشد. ٥. دوره ی تنـاوب مـؤﺛر سـازه ی جداسـازی ،شـده M T، کـه بـا یـک تحلیـل مـودی منﻄقـی محاسبه شده اسـت، بـیش از سـه برابـر دوره ی تنـاوب اﻻسـتیک سـازه ی بـاﻻی سـامانه ی جداسازی با فرض پایه ی .ﺛابت باشد ٦. ســازه ی بــاﻻی ســامانه ی جداســازی، مﻄــابق بنــد ٩-٢-٢ ، نــامنظمی ســازه ای نداشــته باشد. ٧. سامانه ی جداسازی تمامی معیارهای زیر را دارا باشد: آ .سﺨتی مـؤﺛر سـامانه ی جداسـازی در ،جابجـایی بیشـینه بزرگ تـر از یـک سـوم سـﺨتی مؤﺛر در ٠٢% جابجایی بیشینه باشد. .ب ســامانه،ی جداســازی توا نــایی تولیــد نیــروی بازگشــتی، مﻄــابق بنــد ٩-٢-٤-، را ٤ داشته باشد. .ج ســامانه،ی جداســازی جابجــایی بیشــینه ی حاصــل از زلزلــه را بــه مقــداری کمتــر از جابجایی بیشینه،ی کل TM D، محدود نکند. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/١٢٢ ٩-٤-٢ روش های دینامیکی مـی تـوان از روش هـای دینـامیکی در بنـد ٩-٦ ، بـه گونـه ای کـه در ایـن بنـد ،مشـﺨص شـده اسـت استفاده .نمود ٩-٤-٢-١ روش تحلیل طیفی فقـط در صـورتی اسـتفاده از روش تحلیـل طیفـی بـرای طراحـی یـک سـازه ی جداسـازی شـده ی لــرزه،ای مجــاز اســت کــه ســازه ســاختگاه و ســامانه ی جداســازی مــوارد ١، ٢، ٣، ٤ و ٦ از معیارهای بند ٩-٤-١ را داشته باشد. ٩-٤-٢-٢ روش تحلیل تاریخچه زمانی از روش تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی مـی تـوان بـرای طراحـی هـر سـازه ی جداسـازی شـده ی لـرزه ای استفاده نمود. برای طراحـی تمـامی سـازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه ای کـه بـا معیارهـای بنـد ٩ -٤ -٢ -١، مﻄابقت ندارد، باید از این روش استفاده نمود . -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٢٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٩-٥ روش نیروی جانبی معادل ٩-٥-١ کلیات در مواردی که بـرای طراحـی سـازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه ای، از روش نیـروی جـانبی معـادل استفاده شود، باید الزامات این بند اعمال گردد. ٩-٥-٢ مشخصه های تغییرشکل سامانه ی جداسازی کمینـه جابجــایی هـا و نیروهـای جـانبی طراحـی در برابـر زلزلــه، بایــد بـر اســاس مشﺨصــه هـای تغییرشکلی سامانه ی جداسازی تعیـین گـردد .در صـورتی کـه بـرای رعایـت الزامـات ایـن آئـین نامـه از ســامانه ،ی مهــار در برابــر بــاد اســتفاده شــده باشــد تــأﺛ رات ی ســامانه ی مهــار در برابــر بــاد در مشﺨصـه هـای تغییرشـکلی سـامانه ی جداسـازی منظـور شـود. مشﺨصـه هـای تغییرشـکل سـامانه ی جداسازی بایـد بـر اسـاس آزمایش هـای نمونـه ی اولیـه ای کـه مﻄـابق بـا بنـد ٩-٨ انجـام مـی،شـود به درســت ی تعیــین گــردد، و بایــد ضــریب های اصــﻼح ،خصیصــه مﻄــابق بنــد ٩-٢-٨-٤ بــرای آن .محاسبه شود تحلیل سـامانه ی جداسـازی و سـازه، بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای خصوصـیات کـران بـاﻻ و کـران پایین انجام ،شود و باید شـرایط بحرانـی تـر حـاکﻢ بـر هـر پـارامتر پاسـخ ،مـورد نظـر بـرای طراحـی مورد استفاده قرار گیرد. ٩-٥-٣ کمینه جابجایی های جانبی مورد نیاز برای طراحی ٩-٥-٣-١ جابجایی بیشینه سـامانه ی جداسـازی بایـد بـه گونـه ای طراحـی و سـاخته شـود تـا در بحرانـی تـرین راسـتای پاسـخ ،افقـی، حـداقل تـاب تحمـل جابجـایی بیشـینه M D کـه از رابﻄـه ٩-٥ بـا خصوصـیات کـران بـاﻻ و کران پایین محاسبه می،شود :را داشته باشد ٩-٥ 𝐷ெ= 𝑔𝑆ெଵ𝑇ெ 4𝜋ଶ𝐵ெ که g =شــتاب ) ﺛقــل برحســب2 mm/s ( ،در صــورتی کــه جابجــایی بیشــینه M D ، برحســب) mm ( محاسبه شود؛ -------- صفحهٔ بعد -------- سازههای دارای جداساز لرزه‌ای/ ۲۲۳ 1 - کمیت شتاب طیفی در زلزله‌ی نادر (برحسب 8-860) برای نسبت میرایی ۵/ در دوره‌ی تناوب ۱ ثانیه که در فصل ۲ تعیین می‌شود؛ ۷ - دوره‌ی تناوب موْثر سازه‌ی جداسازی شده‌ی لرزه‌ای (برحسب 66) در جابجایی بیشینه. /۱(/ در راستای مورد بررسی که با رابطه ‎۶-٩‏ تعیین می‌شود؛ و ۷( < ضریب عددی آرائه شده در جدول ‎۱-۹٩‏ برای نسبت میرایی موْثر سامانه‌ی جداسازی ۲-۳-۵-۹ دوره‌ی تناوب موّثر در جابجایی بیشینه دوره‌ی تناوب موْتر سازه‌ی جداسازی شده. 1 در جابجایی بیشینه. 9 باید با استفاده از ۷ ۶-۹ و _ 9 7 << رآ که 7[ < وزن موْثر لرزه‌ای سازه‌ی بالای تراز جداسازی, که در بند ۴-۹-۴ تعریف شده است؛ ۷ - سختی مور سامانه‌ی جداسازی (برحسب 1 در جابجایی بیشینه ۷( که در رابطه ‎۳-٩۹‏ تعیین شده است؛ و 8 < شتاب ثقل, برحسب (*1717/۹) در صورتی که /۸/ برحسب (۳/1۱۱) است. جدول ‎۱-٩‏ ضریب عددی متناسب با نسبت میرایی مونر در جایجایی بیشینه نسبت میرایی موْثْر. /۳۸ ضریب کاهش دامنه‌ی طیف طراحی. 5۱۸ ۲ ۸ ۵ ۰ ۱ ۱۲ .۲ ۱۵ .۳ ۱۷ ۴ ۱/۹ سا ۳ برآورد گردد. ب) ضریب میرایی, برای مقادیر نسبت میرایی موْْری که در جدول نیامده است. بر اساس درون‌یابی خطی تعیین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٢٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٩-٥-٣-٣ جابجایی بیشینه ی کل جابجــایی بیشــینه،ی کــل TM D، بــرای اعضــای سـامانه ی جداســازی بــا منظــور نمــودن جابجــایی افــزوده ی ناشـی از پــیچش واقعـی و پــیچش تصـادفی، بـر اســاس توزیــع مکــانی سـﺨتی جـانبی سـامانه ی جداسـازی و نامناسـب تـرین موقعیـت خـروج از مرکزیـت جرمـی تعیـین مـی گـردد. بـرای اعضـای یـک سـامانه،ی جداسـازی جابجـایی بیشـینه،ی کـل TM D، نبایـد کمتـر از مقـدار تعیـین شده در رابﻄه ٩-٧ ، در نظر گرفته شود: ٩-٧ 𝐷்ெ= 𝐷ெቈ1 + ቆ𝑦 𝑃்ଶቇ 12𝑒 𝑏ଶ+ 𝑑ଶ቉ که M D =جابجـایی بیشـینه در مرکـز سـﺨتی سـامانه ی جداسـاز ی در راسـتای مـورد بررسـی، کـه بـا رابﻄه ٩-٥ تعیین می گردد؛ y =فاصـله ی بـین مرکـز سـﺨتی سـامانه ی جداسـازی و عضـو مـورد نظـر) برحسـبmm ( کـه در راستای عمود بر راستای بار لرزه ای مورد بررسی اندازه گیری می ؛ شود e =خـروج از مرکزیـت واقعـی انـدازه گیـری شـده در پـﻼن، بـین مرکـز جـرم سـازه ی بـاﻻی تـراز جداسازی و مرکـز سـﺨتی سـامانه،ی جداسـازی بـه عـﻼوه ی خـروج از مرکزیـت تصـادفی کـه برابـر ٥ با% بلندترین بُعد پﻼن سـازه در راسـتای عمـود بـر راسـتای نیـروی مـورد بررسـی در نظـر گرفتـه می شود )برحسبmm(؛ b =کوتاه نی تر بُعد پﻼن سازه )برحسبmm ( که در راستای عمود بر d اندازه گیری می شود؛ d =بلندترین بُعد پﻼن سازه )برحسبmm(؛ و T P =نســبت دوره ی تنــاوب مــؤﺛر انتقــالی ســامانه ی جداســازی بــه دوره ی تنــاوب مــؤﺛر پیچشــی سـامانه ی جداسـازی کـه از طریـق تحلیـل دینـامیکی محاسـبه شـده یـا از رابﻄـه ٩-٨ بـه دسـت آمده است، و نباید کمتر ٠ از/١ .در نظر گرفته شود ٩-٨ 𝑃்= 1 𝑟ଵ ඨ∑ (𝑥௜ ଶ+ 𝑦௜ ଶ) ௜ୀଵ ே 𝑁 که xi ، yi =فاصله هـای افقـی )برحسـبmm ( از مرکـز جـرم تـا دسـتگاه جداسـاز i ام در راسـتای هـر دو محور افقی سامانه ی جداسازی؛ N =تعداد دستگاه های جداساز؛ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٥٢٢ Ir =شــعاع ژیراســیون ســامانه ی جداســازی )برحســبmm ( کــه بــرای ســامانه های جداســازی بــا ابعاد پﻼن مستﻄیل شکلb×d، برابر است با. جابجایی بیشینه،ی کل TM D ، نباید از M 1.15D کمتر .در نظر گرفته شود ٩-٥-٤ کمینه نیروهای جانبی موردنیاز برای طراحی ٩-٥-٤-١ سامانه ی جداسازی و اعضای سازه ای قرار گفته در زیر ِتراز پایه سامانه ی ،جداسازی پـی، و کلیـه ی اعضـای سـازه ای قـرار گرفتـه در زیـر ِتـراز پایـه بایـد بـا منظـور نمودنِ کلیه ی ضوابط طراحـی بـرای یـک سـازه ی جداسـازی نشـده، بـه گونـه ای طراحـی و سـاخته شود کـه ایسـتادگی ﻻزم در برابـر کمینـه نیـروی جـانبی لـرزه ،ایb V ، را داشـته باشـد. ایـن نیـرو از رابﻄه ٩-٩ بـا اسـتفاده از خصوصـیات هـر دو کـران بـاﻻ و کـران پـایین بـرای سـامانه ،ی جداسـازی تعیین می:گردد ٩-٩ 𝑉௕= 𝐾௠𝐷ெ که M k =سـﺨتی مـؤﺛر سـامانه ی جداسـازی در جابجـاییM D )برحسـبkN/mm ( ، طبـق رابﻄـه ٩-٣ ؛ و M D =جابجــایی بیشــینه در مرکــز ســﺨتی ســامانه ی جداســازی در راســتای مــورد بررســی )برحسبmm ( طبق رابﻄه ٩-٥. مقـدار b V نبایـد کمتـر از بیشـینه ی نیـروی ایجـاد شـده در سـامانه ی جداسـازی در هـر موقعیـت جابجـایی، از جابـه ،جـایی صـفر تـا خـود مقـدار جابجـایی بیشـینهM D ، طبـق تعریـف بنـد ٩-٥-٣ ، .در نظر گرفته شود بارهـای واژگـونی بـر روی اعضـای سـاما نه،ی جداسـازی پـی و اعضـای سـازه ای قـرار گرفتـه در زیـر تراز ،پایه ناشـی از نیـروی جـانبی لـرزه ایb V بایـد بـر اسـاس توزیـع نیـرو در ارتفـاع مﻄـابق بنـد ٩ -٥ -٥ تعیـین گـردد، بـا ایـن تفـاوت کـه در رابﻄـه ٩ -٣١ بـه جـای s V بایـد از نیـروی جـانبی کـاهش نیافتـه ی طراحی لرزه،ای st V، استفاده .گردد ٩-٥-٤-٢ اعضای سازه ای قرار گرفته باﻻتر از تراز پایه سـازه ی بـاﻻی تـراز پایــه بایـد بـا منظــور نمـودن کلیــه ی الزامـات کـاربردی بـرای یـک سـازه ی جداسـازی نشـده، بـرای کمینـه نیـروی ،بـرشs V ، طراحـی و سـاخته شـود. ایـن نیـرو مﻄـابق -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٢٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. رابﻄــه ٩ -٠١ بــا اســتفاده از خصوصــیات هــر دو کــران بــاﻻ و کــران پــایین بــرای ســامانه ی جداسازی، تعیین می:گردد ٩-٠١ 𝑉௦= 𝑉௦௧ 𝑅ଵ که I R =ضـریب عـددی متناسـب بـا نـوع سـامانه ی بـاربر لـرزه ای کـه در بـاﻻی سـامانه ی جداسـازی قرار گرفته است؛ و st V =کل نیرو یا بـرش کـاهش نیافتـه ی جـانبی طراحـی لـرزه ای اعضـای بـاﻻتر از تـراز ،پایـه کـه از رابﻄه ٩-١١ تعیین می .گردد ضریب I R بر اساس نوع سـامانه ی بـاربر لـرزه ای سـازه ی بـاﻻی تـراز پایـه در راسـتای مـورد نظـر بـه صـورت سـه هشـتﻢ مقـدار R ارائـه شـده در جـدول ٤-٥ بـرای همـین سـامانه ی بـاربر جـانبی بـا پایه ی ﺛابت تعیین می گردد، اما نباید بزرگ تر ٠ از/٢ یا کوچک تر ٠ از/١ .در نظر گرفته شود استثنا: اسـتفاده از مقـدار I R بـیش ٠ از/٢ مجـاز اسـت، مشـروط بـر اینکـه در راسـتای مـورد نظـر مقـدار مقاومـت سـازه ی بـاﻻی تـراز پایـه کـه بـر اسـاس محاسـبات تحلیـل اسـتاتیکی غیرخﻄـی تعیین شـده، در مقـدار جابجـایی بـام متنـاظر بـا بیشـینه تغی یرمکـان نسـبی طبقـه، از b 1.1V کمتـر نباشد. بیشـینه تغییرمکـان نسـبی طبقـه، بایـد از هـر دو مقـدار، تغییرمکـان نسـبی طبقـه ناشـی از زلزله ی نادر و مقدارsx 0.015h .کمتر باشد کـل نیـرو یـا بـرش کـاهش نیافتـه ی جـانبی لـرزه ای بـر روی اعضـای بـاﻻتر از تـراز ،پایـه بایـد بـا اسـتفاده از خصوصـیات کـران بـاﻻ و کـران پـایین سـامانه،ی جداسـازی طبـق رابﻄـه ٩-١١ تعیـین :گردد ٩-١١ 𝑉௦௧= 𝑉௕൬𝑊௦ 𝑊൰ (ଵିଶ.ହఉ௠) که W = وزن مؤﺛر لرزه ای سازه ی باﻻی تراز جداسازی )برحسبkN ،( طبق تعریف بند ٤ -٩ -٤؛ و s W = وزن مـؤﺛر لـرزه ای سـازه ی بـاﻻی تـراز جداسـازی )برحسـبkN ،( طبـق تعریـف بنـد ٤ -٩ -٤ کـه وزن مؤﺛر لرزه ای ) kN (تراز پایه از آن کسر شده است. ِ هنگامی که میانگین فاصـله ی بـاﻻی جداسـازها تـا زیـر طبقـه ی تـراز پایـه کـه در بـاﻻی جداسـازها قـرار دارد، از ٠٩ سـانتی متـر بیشـتر باشـد، بایـد وزن مـؤﺛر لـرزه ای s W در رابﻄـه ٩-١١ ، برابـر بـا W در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٧٢٢ اســتثنا: در سـامانه های جداسـازی کـه رفتـار هیسـترتیک آن هـا در انتقـال از مرحلـه ی پـیش از تسـلیﻢ یـا پـیش از لغـزش بـه مرحلـه ی پـس از تسـلیﻢ یـا پـس از لغـزش، بـا یـک تغییـر ناگهـانی همــراه اســت، در رابﻄــه ٩-١١ ) عبــارت نمــاییM β 2.5 – 1( بایــد ) بــا عبــارتM β 3.5 – 1 ( جــایگزین شود. ٩-٥-٤-٣ محدودیت هایs V مقدار s V نباید کمتر از هیﭻ کدام از موارد زیر اختیار شود: ١. نیروی جانبی لرزه ای مورد نیاز بـر اسـاس بنـد ٤-٠١-٤ بـرای سـازه ای بـا پایـه ی ﺛابـت بـا همــان وزن مــؤﺛر لــرزه ،ایs W ، و دوره ی تنــاوبی برابــر بــا دوره ی تنــاوب ســامانه ی ،جداسازی M T، که با خصوصیات کران باﻻ محاسبه شده است؛ ٢. برش پایه متناظر با بار باد ضریب دار طراحی؛ و ٣. نیــروی جــانبی لــرزه ،ایst V، کــه از رابﻄــه ٩-١١ محاســبه شــده و در آنb V معــادل نیـروی ﻻزم بـرای فعـال سـازی کامـل سـامانه ی جداسـازی اسـت. مقـدارb V بـزرگ تـرین مقدار حاصل از خصوصیات کران باﻻ یا موارد ذیل، هر کدام که بزرگ تر بود، می:باشد a( ٥/١ برابر خصوصیات اسمی برای سﻄح تسلیﻢ یک سامانه ی نرم شونده، b( ظرفیت نهایی سامانه ی مهار ،در برابر باد c( نیروی اصﻄکاک آغاز به حرکت در یک سامانه،ی لغزشی یا d( نیرو در جابجـایی صـفر یـک سـامانه ی لغزشـی، در پـی حرکـت دینـامیکی طـی یک چرخه ی کامل تا M D. ٩-٥-٥ توزیع قائﻢ نیرو نیـروی جـانبی لـرزه ایVs ، محاسـبه شـده بـا اسـتفاده از خصوصـیات کـران بـاﻻ و کـران پـایین سامانه ی جداسازی، باید در ترازهـای بـاﻻتر از تـراز پایـه، در ارتفـاع سـازه بـا اسـتفاده از روابـط زیـر توزیع :گردد ٩-٢١ 𝐹ଵ= (𝑉௕−𝑉௦௧) 𝑅ଵ ٩-٣١ 𝐹௫= 𝐶௩௫𝑉௦ ٩-٤١ 𝐶௩௫= 𝑤௫ℎ௫ ௞ ∑ 𝑤௜ℎ௜ ௞ ௡ ௜ୀଶ ٩-٥١ 𝑘= 14𝛽ெ𝑇௙௕ -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٢٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. که 1 F =نیروی جانبی لرزه ای وارده در تراز ١، یعنی تراز پایه؛ x F =نیروی جانبی لرزه ای وارده در ترازx، که x> 1؛ vx C =ضریب توزیع قائﻢ؛ s V =کل نیرو یا بـرش جـانبی طراحـی لـرزه ای اعضـای بـاﻻتر از تـراز پایـه کـه توسـط رابﻄـه ٩-٠١ با رعایت محدودیت های بند ٩-٥-٤-٣ تعیین شده است؛ x w i w =بﺨشی از s W که در تراز i یا x قرار دارد یا به آن اختصاص یافته است؛ xh ih =ارتفاع تراز i یا x از تراز جداسازی؛ و fb T =دوره ی تنـاوب اصـلی سـازه ی بـاﻻی تـراز جداسـازی )برحسـبsec ( کـه بـا اسـتفاده از یـک تحلیل ،مودی منﻄقی با فرض شرایط پایه ی ﺛابت محاسبه شده باشد. استثنا: می تـوان بـرای محاسـبه ی نیـروی جـانبی لـرزه ایx F، بـه جـای اسـتفاده از معـادﻻت ٩ -٠١ و ٩ -٣١، از تحلیــل تاریﺨچــه زمــانی مــدل متعــارف تیــر- ســتون بــرای ســازه و توصــیف متمرکــز سـامانه ی جداسـازی، نتـایﺞ میـانگین نیـرو در تــرازx در راسـتای مــوردنظر را بـه دسـت آورد، بـا این شرط که مقدار برش پایه در تراز پایه به مقدارI /R b V .مقیاس شده باشد ٩-٥-٦ محدودیت های تغییرمکان نسبی طبقه بیشــینه تغییرمکــان نســبی طبقــه بــرای ســازه ی بــاﻻی ســامانه ی ج داســازی نبایــد از مقــدار sx 0.015h فراتـر رود. تغییرمکـان نسـبی طبقـه بایـد از طریـق رابﻄـه ٤-٦١ محاسـبه شـود کـه در آن d C بـرای سـازه ی جداسـازی شـده برابـر بـاI R منظـور مـی شـود کـه در بنـد ٩-٥-٤-٢ تعریـف .شده است ٩-٦ روش های تحلیل دینامیکی ٩-٦-١ کلیات در مواردی کـه از تحلیـل دینـامیکی بـرای طراحـی سـازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه،ای اسـتفاده می،شود باید الزامات این بند اعمال گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٩٢٢ ٩-٦-٢ مدل سازی مدل های ریاضـی بـرای سـازه ی جداسـازی ،شـده شـامل سـامانه ی ،جداسـازی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای، و سـایر اعضـای سـازه،ای بایـد بـا بنـد ٤ -٩ و هـﻢ چنـین الزامـات بنـدهای ٩ -٦ -٢ -١ ٩ و -٦ -٢ -٢ مﻄابقـت داشته باشد. ٩-٦-٢-١ سامانه ی جداسازی سـامانه ی جداسـازی بایـد مﻄـابق بـا بنـد ٩ -٢ -٨ ، بـا اسـتفاده از مشﺨصـه هـای تغییرشـکلی مدل سـازی شود .جابجـایی هـا و نیروهـای جـانبی بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای خصوصـیات کـران بـاﻻ و کـران پـایین سـامانه ی جداسـازی کـه در بنـد ٩-٢-٨-٥ تعریـف شـده ،اسـت محاسـبه شـود. سـامانه ی جداسازی باید با جزئیات کافی مدل سازی شود تا بتواند تمامی موارد زیر را :در نظر بگیرد ١. توزیع مکانی دستگاه های جداسازی؛ ٢. حرکـت در هـر دو ،راســتای افقـی و پــیچش ســازه ی بـاﻻی تــراز جداسـازی بـا منظــور نمودن نامناسب ترین موقعیت برای خروج از مرکزیت جرم؛ ٣. نیروهای واژگونی و برکنش بر روی هر کدام از دستگاه های جداساز؛ و ٤. اﺛـرات بـار قـائﻢ، بـار دوجهتـه ، و در صـورتی کـه خصوصـیات نیـرو- تغییرمکـان سـامانه ی جداسازی به یک یا چند مورد از ها نیا وابسته .باشد، نرخ بارگﺬاری را جابجـایی بیشـینه ی ،کـل TM D، در تـرا ز سـامانه ی جداسـازی بایـد بـا اسـتفاده از مـدلی از سـازه ی جداسـازی شـده محاسـبه گـردد کـه مشﺨصـه هـای نیـرو- تغییرشـکل غیرخﻄـی اعضـای سـامانه ی جداسازی و سامانه ی باربر لرزه ای در آن منظور شده است. ٩-٦-٢-٢ سازه ی جداسازی شده مـی تــوان بــرای محاسـبه ی بیشــینه جابجــایی هـر ،طبقــه و نیروهـا و جابجــایی هـای طراحــی در اعضــای ســامانه ی بــاربر لــرزه،ای از یــک مــدل اﻻســتیک خﻄــی بــرای ســازه ی جداســازی شــده استفاده نمود، مشروط بـر ایـن کـه تمـامی اعضـای سـامانه ی بـاربر لـرزه ای سـازه ی بـاﻻی سـامانه ی ،جداسازی به طور کامل اﻻستیک باقی بماند. نیروی جانبی طراحی برای سامانه هـای بـاربر لـرزه ای بـا اعضـای بـه طـور کامـل اﻻسـتیک از جملـه سامانه هـای مـنظﻢ سـازه ای، کـه البتـه بـه ایـن محـدود نمـی شـود، نبایـد کمتـر از ٠٠١% مقـدارs V باشد که مﻄابق بندهای ٩-٥-٤-٢ ٩ و-٥-٤-٣ محاسبه .شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٣٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. تحلیـل سـازه و سـامانه ی جداسـازی بایـد بـه طـور جداگانـه بـرای خصوصـیات کـران بـاﻻ و کـران پایین انجام ،شود و باید شـرایط بحرانـی تـر حـاکﻢ بـر هـر پـارامتر پاسـخ ،مـورد نظـر بـرای طراحـی مورد استفاده قرار گیرد. ٩-٦-٣ توصیف روش ها ٩-٦-٣-١ کلیات تحلیل طیفـی بایـد مﻄـابق بـا بنـد ٤ -١١ و الزامـات بنـد ٩ -٦ -٣ -٣ انجـام شـود .تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی باید مﻄابق با الزامات ب ٩ ند-٦-٣-٤ انجام شود . ٩-٦-٣-٢ جنبش های زمین در زلزله ی نادر جنبش هـای زمـین در زلزلـه ی نـادر در بنـد ٩-٣ ، بایـد بـرای محاسـبه ی مـوارد زیـر مـورد اسـتفاده قــرار گیــرد: نیروهــا و جابجــایی هــای جــانبی ســازه ی جداســازی شـده، جابجــایی بیشــینه ی کــل ســامانه ی جداســازی، و نیروهــای هــر دســتگاه جداســاز، اتصــال هــای دســتگاه جداســاز، و قــاب نگهدارنـده ای کـه بـرای مقابلـه بـا نیازهـایP-Δ جداسـاز درسـت در بـاﻻ و پـایین دسـتگاه هـای جداسازی تعبیه می شود. ٩-٦-٣-٣ روش تحلیل طیفی تحلیل طیفـی بایـد بـا اسـتفاده از یـک مقـدار نسـبت میرایـی مـودی بـرای مـود اصـلی در راسـتای مورد نظر کـه نبایـد از دو مقـدار نسـبت میرایـی مـؤﺛر سـامانه ی جداسـازی و ٠٣% میرایـی بحرانـی ،بیشـتر باشـد انجـام شـود. مقـادیر نسـبت میرایـی مـودی بـرای مودهـای بـاﻻتر بایـد بـه گونـه ای انتﺨاب شـود کـه بـرای تحلیـل طیفـی سـازه ی بـاﻻی سـامانه ی جداسـازی بـا فـرض پایـه ی ،ﺛابـت .مناسب باشد برای تعیـ ین جابجـایی بیشـینه ی کـل در تحلیـل طیفـی، مـدل تحلیلـی سـاخته شـده بایـد تحـت تحریــک هﻢ زمــان ٠٠١% جنــبش زمــین در راســتای افقــی بحرانــی، و ٠٣% جنــبش زمــین در راســتای افقــی عمــود بــر آن، قــرار داده شــود. جابجــایی بیشــینه ی ســامانه ی جداســازی بایــد از طریق جمع برداری دو جابجایی متعامد محاسبه گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/١٣٢ ٩-٦-٣-٤ روش تحلیل تاریخچه زمانی تحلیل تاریﺨچه زمـانی بایـد بـرای مجموعـه ای از زوج جنـبش هـای زمـین کـه مﻄـابق بنـد ٩-٣-٢ ، انتﺨــاب و مقیــاس شــده اســت، انجــام پــﺬیرد. هــر زوج از جنــبش،هــای زمــین در حــالی کــه نامناسـب تـرین موقعیـت قرارگیـری خـروج از مرکزیـت بـرای جـرم در نظـر گرفتـه ،شـده اسـت بـه طــور هﻢ زمــان ،بــه مــدل تحلیلــی سـاخته شــده اعمــال مــی گــردد .بیشــینه جابجــایی ســامانه ی جداسازی باید برای هر گام زمانی، از طریق جمع برداری دو جابجایی متعامد محاسبه شود . پارامترهـای پاسـخ مـورد نظـر بایـد بـرای هـر جنـبش زمـین در تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی، محاسـبه ،گردد و مقدار میانگین برای طراحی پارامتر پاسخ ،مورد نظر مورد استفاده .قرار گیرد ٩-٦-٣-٤-١ خروج از مرکزیت تصادفی جرم پاسخ پیچشی ناشـی از عـدم تقـارن در جـرم و سـﺨتی بایـد در تحلیـل هـا منظـور گـردد. عـﻼوه بـر ،این خـروج از مرکزیـت تصـادفی نیـز بایـد بـه طـور جداگانـه در هـر یـک از دو راسـتا ی متعامـد در تراز مورد بررسی، شـامل جابجـا نمـودن مرکـز جـرم از موقعیـت محاسـبه شـده بـه میـزان ٥% عـدُب .دیافراگﻢ در نظر گرفته شود بـرای محاسـبه ی اﺛـرات خـروج از مرکزیـت تصـادفی مـی،تـوان بـر روی مقـادیر نیروهـا تغییرمکـان هـای نســبی طبقــات، و تغییرشــکل هــای محاســبه شــده از تحلیلــی کــه ،در آن تنهــا از مرکــز جــرم محاسـباتی اسـتفاده شـده، از ضـریب هـای بـزرگ نمـایی اسـتفاده نمـود، مشـروط بـر اینکـه نشـان داده شود، ایـن ضـریب هـای بـزرگ نمـایی تمـامی حالـت هـای خـروج از مرکزیـت جرمـی را پوشـش می .دهد ٩-٦-٤ کمینه جابجایی ها و نیروهای جانبی ٩-٦-٤-١ سامانه ی جداسازی و اعضای سازه یا قرار گرفته در زیر تراز پایه سامانه ی ،جداسازی پی، و تمـامی اعضـای سـازه ای قـرار گرفتـه در زیـر تـراز ،پایـه بایـد بـا اسـتفاده از تمـامی الزامـات کـاربردی بـرای یـک سـازه ی جداسـازی نشـده و نیروهـای بـه دسـت آمـده از تحلیل دینـامیکی بـدون ،اعمـال ضـریب کاهشـی طراحـی ،شـود امـا نیـروی جـانبی طراحـی نبایـد کمتر از ٠٩% مقدارb V محاسبه شده از رابﻄه ٩-٩ .در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٣٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. بیشـینه جابجـایی کـل سـامانه ی جداسـازی نبایـد کمتـر از ٠٨% مقـدارTM D ، کـه در بنـد ٩ -٥ -٣ -٣ ،تعیین شده اسـت، در نظـر گرفتـه شـود مگـر اینکـه اجـازه داده شـود تـا M D' بـه جـای M D مـورد استفاده قرار گیرد که ٩-٦١ 𝐷ெ ᇱ= 𝐷ெ ට1 + (𝑇𝑇ெ) ⁄ ଶ و M D =جابجـایی بیشـینه در مرکـز سـﺨتی سـامانه ی جداسـازی در راسـتای مـورد بررسـی )برحسـب mm( طبق رابﻄه ٩-٥ است؛ T =دوره ی تنــاوب اﻻســتیک ســازه ی بــاﻻی ســامانه ی جداســازی بــا احتســاب پایــه ی ﺛابــت )برحســبsec( اســت. بــرای محاســبه ی دوره ی تنــاوب اصــلی می تــوان از فرمــول هــای تقریبــی دوره ی تنــاوب، همــان طور کــه در بنــد ٤-٠١-٣ بــا احتســاب ضــریبu C ،محاســبه شــده اســت استفاده نمود؛ و M T =دوره ی تنــاوب موﺛرســازه ی جداســازی شــده ی لــرزه ای، در جابجــاییM D در راســتای مــورد بررسی )برحسبsec ( طبق رابﻄه ٩-٦ .است ٩-٦-٤-٢ اعضای سازه ای قرار گرفته در باﻻی تراز پایه با توجه بـه روش و محـدودیت هـای خـاص ایـن ،بنـد اعضـای سـازه ای کـه بـاﻻتر از تـراز پایـه قـرار گرفته است، بایـد بـا اسـتفاده از الزامـات کـاربردی بـرای یـک سـازه ی جداسـازی نشـده و نیروهـای بـه دسـت آمـده از تحلیـل دینـامیکی کـاهش یافتـه بـا ضـریب I R ، محاسـبه شـده طبـق بنـد ٩ -٥ -٤ -٢، .طراحی گردد برای ،تحلیـل طیفـی بـرش طراحـی در هـر طبقـه، نبایـد کمتـر از بـرش طبقـه ی حاصـل از اعمـال نیروهای محاسبه شده با رابﻄـه ٩-٣١ اختیـار گـردد کـه مقـدار b V برابـر بـا بـرش پایـه ی بـه دسـت آمده از تحلیل طیفی در .راستای مورد نظر است بـرای تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی سـازه هـای مـنظﻢ، مقـدار b V نبایـد کمتـر از ٠٨% مقـدار تعیـین شـده طبـق بنـد ٩ -٥ -٤ -، و ١ مقـدار s V نبایـد کمتـر از ٠٠١% محـدودیت هـای تعیـین شـده در بند ٩ -٥ -٤ -٣ .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٣٣٢ برای تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی سـازه هـای ،نـامنظﻢ مقـدار b V نبایـد کمتـر از ٠٠١% مقـدار تعیـین شـده طبـق بنـد ٩ -٥ -٤ -، و ١ مقـدار s V نبایـد کمتـر از ٠٠١% محـدودیت هـای تعیـین شـده در بند ٩ -٥ -٤ -٣ .باشد ٩-٦-٤-٣ مقیاس سازی نتایج در صــورتی کــه نیــروی برشــی جـانبی ضــریب دار اعمــال شــده بــر روی اعضــای ســازه ای کــه بــا اســتفاده از روش طیــف پاســخ یــا روش تاریﺨچــه زمــانی ،محاســبه شــده اســت کمتــر از کمینــه مقــدارهای تعیــین شــده در بنــدهای ٩-٦-٤-١ ٩ و-٦-٤-٢ باشــد، تمــامی پارامترهــای طراحــی باید .به طور متناسب افزایش داده شود ٩-٦-٤-٤ محدودیت های تغییرمکان نسبی طبقه بیشـینه تغییرمکـان نسـبی طبقـه متنـاظر بـا نیـروی جـانبی ،طراحـی از جملـه جابجـایی ناشـی از تغییرشـکل قـائﻢ سـامانه ی ،جداسـازی بایـد بـا هـر یـک از محـدودیت هـای زیـر مﻄابقـت داشـته باشد: ١. در مـواردی کـه تحلیـل طیفـی مـورد اسـتفاده ،قـرار گیـرد مقـدار بیشـینه تغییرمکـان نسبی طبقه در سازه ی باﻻی سامانه ی جداسازی نباید از sx 0.015h .فراتر رود ٢. در مواردی که تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی بـر اسـاس مشﺨصـه هـای غیرخﻄـی نیـرو - تغییرمکـان اعضای سامانه ی بـاربر لـرزه ای مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد، مقـدار بیشـینه تغییرمکـان نسبی طبقه ی سازه ی باﻻی سامانه ی جداسازی نباید ازsx 0.02h فراتر رود. تغییرمکــان نســبی طبقــه بایــد بــا رابﻄــه ٤-٦١ محاســبه شــود کــه در آنd C بــرای ســازه ی جداسازی شده برابر با I R منظور می شود که در بند ٩-٥-٤-٢ تعریف شده است. اگـر نسـبت ) تغییرمکـان نسـبی طبقـه از مقـدارI 0.01/R( فراتـر رود، بایـد اﺛـرات ﺛانویـه ی بیشـینه جابجـایی جـانبی سـازه ی بـاﻻی سـامانه ی جداسـازی در ترکیـب بـا نیروهـای ،ﺛقلـی مـورد بررسـی قرار گیرد . ٩-٧ بازبینی مستقل طراحی بـازبینی طراحـی سـامانه ی جداسـازی و برنامـه هـای آزمـایش مربـوط بـه آن بایـد بـه طـور مسـتقل توسط یـک یـا چنـد فـرد دارای آگـاهی از مـوارد ،زیـر کـه حـداقل یکـی از آن هـا کارشـناس طـراح -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٣٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ذیصـﻼح باشـد، انجـام پـﺬیرد . بـازبینی طراحـی سـامانه ی جداسـازی بایـد شـامل مـوارد زیـر ،باشـد اما به آن ها محدود نمی شود: ١. معیارهـای طراحـی ،پـروژه شـامل طیـف هـای ویـژه ی سـاختگاه و تاریﺨچـه هـای زمـانی جنبش زمین. ٢. طراحــی ،اولیــه شــامل انتﺨــاب دســتگاه هــای جداســازی، تعیــین ،جابجــایی بیشــینه جابجایی بیشینه،ی کل و مقدار نیروی جانبی. ٣. بازبینی اطﻼعـات صـﻼحیت و ضـریب هـای اصـﻼح خصیصـه ی مناسـب بـرای تولیدکننـده و دستگاه جداسازی انتﺨاب شده. ٤. برنامه آزمایش نمونه ی اولیه ) بند ٩-٨-٢.( ٥. طراحـی نهـایی کـل سـامانه ی سـازه ای و تمـامی تحلیـل هـای تکمیلـی، از جملـه مدل سـازی جداسازها برای ،تحلیل تاریﺨچه زمانی در صورتی که انجام شده باشد. ٦. برنامه آزمایش تولید محصول دستگاه جداساز ) بند ٩-٨-٥.( ٩-٨ انجام آزمایش ٩-٨-١ کلیات مشﺨصــه هــای تغ ر ییــ فــرم و مقــادیر میرایــی ســامانه ی جداســازی مــورد اســتفاده در طراحــی و تحلیل سازه هـای جداسـازی شـده ی لـرزه ای بایـد پـیش از سـاخت، براسـاس آزمایش هـای نمونـه هـای انتﺨـابی از ،اجـزا طبـق،مـوارد بیـان شـده در ایـن بنـد تعیـین گـردد. در صـورتی کـه در هنگـام طراحی از سامانه ی مهـار در برابـر بـاد اسـتفاده شـده باشـد، اجـزای سـامانه ی جداسـازی کـه مـورد آزمایش قرار می گیرد باید شامل سامانه ی مهار در برابر باد باشد . آزمایش هـای مشـﺨص شـده در ایـن بنـد بـرای ایجـاد و اعتبـار بﺨشـیدن بـه خصوصـیات آزمایشـی دســتگاه های جداســاز و ســامانه ی جداســازی اســت کــه مﻄــابق بنــد ٩-٢-٨ بــرای تعیــین خصوصیات طراحی سامانه ی جداسازی مورد استفاده قرار می گیرد. ٩-٨-١-١ آزمایش های صﻼحیت تولیدکننـدگان دسـتگاه جداسـازی بایـد نتـایﺞ آزمایش هـای صـﻼحیت، تحلیـل اطﻼعـات،آزمـایش و مﻄالعــات علمــی تکمیلــی کــه امکــان تعیــین کمّــی اﺛــرات ناشــی از افــزایش دمــای ناشــی از چرخــه ی حرکــت دینــامیکی، ســرعت بارگــﺬاری، زوال برگشــت پــﺬیر، تنــوع و عــدم قﻄعیــت در -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٥٣٢ خصوصـیات بـاربری محصـول، دمـا، عمـر بـاﻻ، قرارگیـری در معـرض محـیط زیسـت، و آلـودگی را فـراهﻢ مـی سـازد، تحویـل نماینـد. آزمـایش صـﻼحیت بایـد بـرای انـواع ،اجـزاء مـدل،هـا ،مصـالح و ابعـادی کـه بـرای سـاخت اسـتفاده مـی شـود، قابـل انجـام باشـد .آزمـایش صـﻼحیت بایـد بـر روی اجـزای سـاخته شـده توسـط همـان تولیدکننـده ای کـه اجـزای مـورد اسـتفاده در سـاخت را فـراهﻢ می،کند انجـام شـده باشـد . در صـورت اسـتفاده از نمونـه هـای مقیـاس شـده در آزمـایش ،صـﻼحیت باید از اصول مقیاس سازی و مشابه سازی برای تفسیر اطﻼعات استفاده شود. ٩-٨-٢ آزمایش های نمونه اولیه آزمایش های نمونه اولیه بایـد بـه طـور جداگانـه بـر روی دو نمونـه ی بـا ابعـاد کامـل )یـا مجموعـه ای از نمونــه،هــا در صــورت لــزوم (از هــر نــوع و انــدازه ی غالــب دســتگاه جداســاز در ســامانه ی ،جداســازی انجــام شــود .در صــورت اســتفاده از ســامانه ی ،مهــار در برابــر بــاد در هنگـام طراحــی نمونه های آزمایش باید شامل چنین سامانه ی مهار در برابر باد باشد. نمونه هـای آزمـایش شـده نبایـد در اجـرا مـورد اسـتفاده قـرار گیـرد، مگـر اینکـه توسـط کارشـناس طراح ذیصﻼح که مسئول طراحی سازه .است، مورد پﺬیرش قرار گرفته باشد ٩-٨-٢-١ ثبت برای هر چرخه از هر ،آزمایش باید رفتار نیرو- تغییرمکان نمونه،ی آزمایش ﺛبت شود . ٩-٨-٢-٢ توالی و چرخه ها هر یک از توالی آزمایش هـای زیـر بایـد بـرای تعـداد چرخـه هـای ،توصـیه شـده در حضـور یـک بـار قائﻢ برابر با میانگین بار مـرده بـه عـﻼوه نصـف اﺛـرات ناشـی از بـار زنـده بـر روی تمـام دسـتگاه های جداسـاز از یـک نـوع و ،ابعـاد مشـابه انجـام شـود . پـیش از انجـام ایـن آزمـایش،هـا بایـد مجموعـه آزمایش های تولید، مشﺨص شده در بند ٩-٨-٥ ، بر روی هر جداساز انجام شود: ١. بیســت چرخــه ی بارگــﺬاری کامــل رفــت و برگشــتی تحــت نیــروی جــانبی متنــاظر بــا نیروی طراحی باد. ٢. توالی مورد )الف( یا مورد )ب( اشاره شده در زیر باید اجرا شود: أ( سـه چرخـه ی کامـل بارگـﺬاری رفـت و برگشـتی در هـر یـک از جابجـایی هـای فزاینـــده ی زیـــر : M 0.25D ، M 0.5D ، M 0.67D ، وM 1.0D کـــه در آنM D در بند ٩ -٥ -٣ -١ یا بند ٩-٦ ، هر کدام که مرتبط بود، تعیین شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٣٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ب( تــوالی ،زیــر بــه صــورت دینــامیکی در دوره ی تنــاوب مــؤﺛر ، M T، اجــرا شــود : بارگــﺬاری پیوســته یــک چرخــه ی کامــل رفــت و برگشــتی در هــر یــک از جابجـــایی هـــای افزایشـــی زیـــر : M 1.0D ، M 0.67D ، M 0.5D ، وM 0.25D، و بـــه دنبــال آن بارگــﺬاری پیوســته ی یــک چرخــه ی کامــل رفــت و برگشــتی در M 0.25D ، M 0.5D ، M 0.67D ، وM 1.0D . یــک زمــان توقــف بــین ایــن دو تــوالی بارگﺬاری مجاز است. ٣. سه چرخه ی کامل بارگﺬاری رفت و برگشتی در ،بیشینه جابجایی M 1.0D . ٤. توالی مورد )الف( یا مورد )ب( اشاره شده د ر زیر باید اجرا شود: (الف) M B MS S /( M1 S٠٣ بـار، امـا نـه کمتـر از ٠١ ،بـار اجـرای چرخـه ی بارگـﺬاری کامل رفت و برگشتی در ٥٧/٠ برابر ،بیشینه جابجاییM 0.75D . ب( انجـام آزمـایش مـورد )الـف(، بـه صـورت دینـامیکی در دوره ی تنـاوب مـؤﺛر، M T .این آزمایش ممکـن اسـت متشـکل از مجموعـه هـای جداگانـه ای باشـد کـه تعـداد چرخـه هـای پیوسـته ی بارگـﺬاری در هـر کـدام از آن هـا کمتـر از پـنﺞ چرخه نباشد. اگر یک دستگاه ،جداساز یک عضـو از سـامانه ی انتقـال بـار قـائﻢ نیـز باشـد، آنگـاه مـورد ٣ از تـوالی آزمایش هـای چرخـه ای مشـﺨص شـده در ،بـاﻻ بایـد بـرای دو مـورد بـار قـائﻢ اضـافه تـر، مشـﺨص شـده در بنـد ٩-٢-٧-١ ، نیـز انجـام شـود .مقـدار بـار افزایشـی حاصـل از اﺛـر واژگـونی ،زلزلـه E Q، بایـد برابـر یـا بیشـتر از بیشـینه پاسـخ نیـروی ناشـی از اوج زلزلـه ی قـائﻢ در آن مقـدار جابجـایی باشـد کـه آزمـایش در آن انجـام مـی شـود. در ایـن آزمـایش،هـا بـار قـائﻢ ترکیبـی بایـد بـر اسـاس نیـروی متعـارف یـا میـانگین رو بـه پـایین اعمـال شـده بـر روی تمـام دسـتگاه های جداسـاز از یـک نـوع بـا ابعـاد مشـابه، در نظـر گرفتـه شـود .مقـادیر بـار قـائﻢ و جابجـایی بـرای هـر آزمـایش بایـد بزرگ تـر از مقـادیری باشـد کـه از طریـق تحلیـل بـا اسـتفاده از مقـادیر کـران بـاﻻ و کـران پـایین خصوصــیات ســامانه ی ،جداســازی مﻄــابق بــا بنــد ٩-٢-٨-٥ تعیــین شــده اســت .دوره ی تنــاوب مؤﺛر M T باید مقـدار کمتـر از دو دوره ی تنـاوبی باشـد کـه توسـط تحلیـل بـا اسـتفاده از خصیصـه هـای کران باﻻ و کران پایین تعیین شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/٧٣٢ ٩-٨-٢-٣ آزمایش دینامیکی آزمایش هـای مشـﺨص شـده در بنـد ٩-٨-٢-٢ بایـد بـه صـورت دینـامیکی در دوره ی تنـاوب مـؤﺛر، M T که مقدار کمتـر بـه دسـت آمـده بـا اسـتفاده از خصیصـه هـای کـران بـاﻻ و ،کـران پـایین اسـت .انجام شود در صورتی که آزمـایش نمونـه اولیـه بـر روی جداسـازهای هـﻢ انـدازه کـه الزامـات بنـد ٩-٨-٢-٧ در آن هـا مراعـات شـده، بـه صـورت دینـامیکی انجـام شـده باشـد و آزمـایش در بارهـای مشـابه انجـام شـده و در آن اﺛـرات ،سـرعت دامنـه ی ،جابجـایی و اﺛـرات افـزایش دمـا منظـور شـده باشـد، نیـازی بـه انجـام آزمـایش دینـامیکی نﺨواهـد بـود. اطﻼعـات آزمـایش دینـامیکی پیشـینی بـر روی نمونـه اولیه باید برای تعیـین ضـریب هـای تنظـیﻢ م قـادیر میـانگین سـه چرخـه یdk و loop E بـرای در نظـر گـرفتن اخـتﻼف در سـرعت انجـام آزمـایش و اﺛـرات افـزایش دمـا، مـورد اسـتفاده قـرار گیـرد کـه ضریب های(test,min) λ و(test,max) λ را تعیین می کند. تنها در صورتی که آزمـایش در مقیـاس کامـل امکـان پـﺬیر ،نباشـد مـی تـوان از نمونـه هـای اولیـه بـا مقیاس کاهش یافتـه بـرای تعیـین ـیّکم خصوصـیات وابسـته بـه سـرعت جداسـازها اسـتفاده نمـود . نمونـه هـای اولیـه ی بـا مقیـاس کـاهش یافتـه بایـد از همـان نـوع و ،مصـالح باشـد و بـا فراینـدها و کیفیت مشابه نمونه هـای اولیـه ی بـا مقیـاس ،کامـل سـاخته شـود، و بایـد بـا فرکانسـی کـه نشـان دهنـده نرخ بارگﺬاری نمونه اولیه در مقیاس کامل است آزمایش شود. ٩-٨-٢-٤ دستگاه های جداساز وابسته به بار دوجهته اگـر خصوصـیات نیـرو- تغییرمکـان دسـتگاه های جداسـاز نشـانگر وابسـتگی بـه بـار دوجهتـه ،باشـد باید گـام هـای افزایشـی ضـریب بیشـینه ر یی تغ مکـان ، M D ، در دو راسـتای متعامـد بـه شـرح زیـر بـه آزمایش هــای تعیــین شــده در بنــد ٩-٨-٢-٢ و بنــد ٩-٨-٢-٣ ) :افــزوده گــردد ٥٢/٠ و ٠/١ ،٥/٠ ٠ و/١) ،(٧٦/٠ ٠ و/١) ( و ٠/١ و ٠/١.( اگر از نمونه هـای اولیـه بـا مقیـاس کـاهش یافتـه بـرای تعیـین خصوصـیات وابسـته بـه بـار دوجهتـه اســتفاده مــی،شــود بایــد الزامــات بنــد ٩-٨-٢-٧ بــرآورده گــردد؛ نمونــه هــای اولیــه بــا مقیــاس کاهش یافته بایـد از همـان نـوع و مصـالح بـوده و بـا همـان فراینـدها و کیفیـت نمونـه هـای اولیـه در مقیاس ،کامل تولید شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٣٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. اگـر سـﺨتی مـؤﺛر یـک دسـتگاه جداسـاز تحـت بارگـﺬاری دوجهتـه بـیش از ٥١% بـا سـﺨتی مـؤﺛر آن تحــت بارگــﺬاری یک جهتــه متفــاوت باشــد، بایــد خصوصــیات نیــرو- تغییرمکــان آن دســتگاه .جداساز را وابسته به بار دوجهته در نظر گرفت ٩-٨-٢-٥ بیشینه و کمینه بار قائﻢ دستگاه های جداسازی که بـار قـائﻢ را انتقـال مـی،دهـد بایـد تحـت یـک چرخـه ی کامـل بارگـﺬاری رفت و برگشتی در جابجـایی بیشـینه ،ی کـلTM D، بـا هـر یـک از بارهـای قـائﻢ بیشـینه و کمینـه ی رو به پـایین، تعیـین شـده در بنـد ٩-٢-٧-١، کـه امکـان اعمـال بـر روی هـر کـدام از جداسـازهای ،با نـوع و ابعـاد مشـابه را دارد قـرار گیـرد .مقـادیر بـار محـوری و جابجـایی بـرای هـر آزمـایش بایـد مقـادیر بزرگ تــر محاســبه شـده از طریــق تحلیــل بـا اســتفاده از خصوصــیات کـران بــاﻻ و کــران پایین سامانه ی جداسازی، طبق بند ٩-٢-٨-٥ .، باشد :استثنا به جـای اینکـه یـک آزمـایش بـا اسـتفاده از مقـادیر پـوش انجـام شـود، انجـام دو ،آزمـایش هـر یـک بـرای ترکیبـی از بـار قـائﻢ و جابجـایی افقـی کـه بـه ترتیـب از تحلیـل مبتنـی بـر مقـادیر کـران بـاﻻ و کـران پـایین خصوصـیات سـامانه ی ،جداسـازی مﻄـابق بنـد ٩ -٢ -٨ -٥،، بـه دسـت آمـده اسـت قابل قبول می باشد. ٩-٨-٢-٦ سامانه های مهار در برابر باد اگـر قـرار اسـت از سـامانه ی مهـار در برابـر بـاد اسـتفاده ،شـود ظرفیـت نهـایی آن بایـد از طریـق آزمایش تعیین گردد. ٩-٨-٢-٧ آزمایش دستگاه های جداساز مشابه در صورتی که یک دستگاه ،جداسـاز بـا یـک دسـتگاه دیگـر جداسـاز کـه آزمـایش شـده اسـت قابـل ،مقایسه باشد اگـر تمـامی معیارهـای زیـر رعایـت شـده باشـد نیـازی بـه انجـام آزمایش هـای نمونـه اولیه برای آن دستگاه :جداساز نیست ١. طراحـی جداسـاز از نظـر ابعـاد حـاکﻢ بـر ،دسـتگاه بـیش از ٥١% بزرگ تـر و بـیش از ٠٣% کوچک تر از نمونه اولیه ی آزمایش شده ی پیشین نباشد؛ ٢. طراحی دستگاه جداساز از همان نوع و مصالح باشد؛ ٣. انـرژی اتـﻼف شـده در هـر ،چرخـه loop E، بـرای دسـتگاه جداسـاز طراحـی شـده، کمتـر از ٥٨% مقدار برای دستگاه جداساز آزمایش شده ی پیشین نباشد؛ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای جداساز لرزه‌ای/ ۲۳۹ ۴ دستگاه جداساز طراحی شده توسط همان تولیدکننده با استفاده از روش‌های مشابه یا سخت گیرانه‌تر ثبت‌شده برای تولید و کنترل کیفیت. ساخته شده باشد؛ ۵ برای جداسازهای از نوع لاستیکی, نباید دستگاه جداساز طراحی شده نه تحت کرنش برشی بزرگ‌تر و نه تنش قائم بزرگ‌تری نسبت به مقادیر نمونه اولیه‌ی آزمایش شده‌ی پیشین قرار گیرد؛ و قائم یا سرعت لغزش بزرگ‌تری نسبت به مقادیر نمونه اولیه‌ی آزمایش شده‌ی پیشین با مصالح لغزشی مشابه قرار گیرد. هنگامی که نتایج آزمایش‌های دستگاه‌های جداساز مشابه برای تبیین خصوصیات دینامیکی. مبتنی بر بند ۳-۲-۸-۹ مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر موارد ۲ تا ۴ فوق, معیارهای دهنده‌ی سرعت بارگذاری در مقیاس کامل است. مورد آزمایش قرار گیرد. ۸ ضریب مقیاس آبعادی برای ساخت نمونه‌های با مقیاس کاهش‌یافته نباید بزرگ‌تر از نمونه‌های اولیه‌ی جداساز طبق بند ۲-۸-۹ تعیین گردد. در صورت لزوم» سختی موْثر یک دستگاه جداسازء 4,7 باید برای هر چرخه‌ی بارگذاری طبق رابطه ۰۱۷-۹ محاسبه شود: ۹ ای ۷۱ ۱۸*۱۳ که ۲و "ال به ترتیب نیروهای مثبت و منفی در بیشینه جابجایی مثبت *۸ و بیشینه در صورت لزوم میرایی موْثرء (.] یک دستگاه جداساز باید برای هر چرخه‌ی بارگذاری توسط رابطه ۱۸-۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) زر ری : 3 + |*۸ا) را ‎٩۶۰ ۱۸-۹ که انرژی اتلاف شده در هر چرخه‌ی بارگذاری, ممءاتل و سختی مور (./ باید بر اساس در صورت لزوم, باید سختی پس از تسلیم. // برای هر دستگاه جداساز برای هر چرخه‌ی بارگذاری با استفاده از مفروضات زیر محاسبه شود: ۱ باید فرض شود که یک چرخه‌ی آزمایش دارای مشخصه‌های هیسترتیک دو خطی با مقادیر رل بل (ل 4 27 و ما همان‌طور که در شکل ‎۱-۹٩‏ نشان داده شده» انرژی در هر چرخه‌ی بارگذاری» م,مرتل مشابه چرخه‌ی آزمایش را داشته باشد. دستگاه جداساز در حین باربرداری, بلافاصله پس از /((/ل داشته باشد. استفاده از روش‌های متفاوت برای برازش این چرخه مجاز است. برای نمونه. برازش یک خط راست به طور مستقیم بر روی منحنی هیسترزیس برای // و ادامه‌ی آن تا 0۸/ و سپس ۴-۸-۹ کفایت نمونه‌ی آزمایش در صورتی که تمامی شرایط زیر برآورده شود. کارایی نمونه‌های آزمایش باید مناسب تلقی گردد: -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای جداساز لرزه ای/١٤٢ ١. ظرفیـت مقاومـت در برابـر نیـرو در نمودارهـای نیـرو - تغییرمکـان بـرای تمـامی آزمایش هـای تعیین شده در بند ٩-٨-٢ ، مثبت افزایشی باشد. ٢. میـانگین سـﺨتی ،پـس از تسـلیﻢ dk، و انـرژی اتـﻼف شـده در ،چرخـهloop E، بـرای سـه چرخـه ی آزمـایش مشـﺨص شـده در مـورد ٣، بنـد ٩-٨-٢-٢ ، بـرای یـک بـار قـائﻢ برابـر بـا میـانگین بـار مـرده بـه عـﻼوه نیمـی از اﺛـرات بـار زنـده، شـامل اﺛـرات افـزایش دمـا و ســرعت بارگــﺬاری، مﻄــابق بنــد ٩-٢-٨-٣ ، بایــد در محــدوده ی مقــادیر اســمی طراحــی قـرار گیـرد. ایـن محـدوده ی مقـادیر اسـمی طراحـی بـر اسـاس محـدوده ی مجـاز بـرای جداســاز مســتقل تعریــف مــی شــود و بــه طــور معمــول ٥% ± بزرگ تــر از محــدوده ی (spec,min) λ و(spec,max) λ برای میانگین تمامی جداسازها در نظر گرفته می .شود ٣. بـرای هـر گـام از آزمـایش در جابجـایی هـای M 0.67D و M 1.0D، کـه در مـورد ٢ و مـورد ٣ در بنـد ٩-٨-٢-٢ مشـﺨص شـده و بـرای هـر مقـدار بـار قـائﻢ کـه در بنـد ٩-٨-٢-٢ مشﺨص ،شـده مقـدار سـﺨتی ،پـس از تسـلیﻢdk، در هـر یـک از چرخـه هـای آزمـایش بـا یـک جابجـایی یکسـان، بایـد در محـدوده ی تعریـف شـده توسـط مقـدار اسـمی سـﺨتی پس از تسلیﻢ که در ضریب های(test,min) λ و(test,max) λ ضرب شده باشد، قرار گیرد. ٤. بـرای هـر ،نمونـه تغییـری بـیش از ٠٢% در سـﺨتی مـؤﺛر اولیـه در چرخـه هـای آزمـایش که در مورد ٤ در بند ٩-٨-٢-٢ مشﺨص ،شده .رخ ندهد ٥. بـرای هـر نمونـه ،آزمـایش مقـدار سـﺨتی ،پـس از تسـلیﻢdk، و انـرژی اتـﻼف شـده در ،چرخــهloop E، بــرای هــر چرخــه ِاز آزمـایش مــورد ٤ )الــف( در بنــد ٩-٨-٢-٢ ، بایــد در محــدوده ی مقــادیر اســمی طراحــی، تعریــف شــده توســط(test,min) λ و(test,max) λ، قــرار .گیرد ٦. بـرای هـر ،نمونـه در میرایـی مـؤﺛر ،اولیـه کاهشـی بـیش از ٠٢% در چرخـه هـای آزمـایش که در مورد ٤ بند ٩-٨-٢-٢ مشﺨص ،شده رخ ندهد. ٧. تمـامی نمونـه هـای اعضـای بـاربر قـائﻢ سـامانه ی جداسـازی هنگـامی کـه مﻄـابق بنـد ٩ -٨ -٢ -٥ آزمایش می .شود، پایداری خود را حفظ کند اسـتثناء: کارشـناس طـراح ذیصـﻼح اجـازه دارد محـدوده ی مـورد ٣ ، مـورد ٤، و مـورد ٦ را بـرای در نظــر گــرفتن ضـریب هــای تغییـر خصوصــیات در بنـد ٩-٢-٨-٤ کــه بــرای طراحــی ســامانه ی جداسازی استفاده می،شود تنظیﻢ کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٤٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٩-٨-٥ آزمایش های تولید کارشــناس طــراح ذیصــﻼح بایــد یــک برنامــه ی آزمــایش بــرای دســتگاه های جداســازی کــه در ســاخت و اجــرای ســازه مــورد اســتفاده قــرار مــی،گیــرد تنظــیﻢ نمایــد .برنامــه ی ،آزمــایش بایــد سـازگاری مقـادیر انـدازه گیـری شـده ی خصوصـیات اسـمی دسـتگاه جداسـاز را بـا انجـام آزمـایش ٠٠١% جداسـازها در ترکیـب فشـار و بــرش، در مقـدار جابجـایی نــه کمتـر از دو- سـوم جابجـایی ،بیشینهM D .، که با استفاده از خصوصیات کران پایین محاسبه شده است، ارزیابی نماید میـانگین نتـایﺞ تمـامی آزمـایش هـا بایـد در محـدوده ی مقـادیر تعریـف شـده توسـط(spec,max) λ و (spec,min) λ کـه در بنـد ٩-٢-٨-٤ تبیـین ،شـده اسـت قـرار گیـرد .اسـتفاده از محـدوده ی متفـاوت از مقـادیر بـرای دسـتگاه های جداسـاز جداگانـه و بـرای مقـدار میـانگین تمـامی دسـتگاه های جداسـاز از یک نوع مشﺨص مجاز است، مشـروط بـر ایـن کـه تفـاوت هـا در محـدوده هـای مقـادیر در هنگـام طراحـی هـر عضـو سـامانه ی ،جداسـازی همـان گونـه کـه در بنـد ٩-٢-٨-٤ توصـیف شـده ،اسـت .منظور گردد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم سازه‌های دارای مبراگر -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-١ کلیات هـر سـازه ی دارای سـامانه ی میرایـی و متعلقـات آن بایـد مﻄـابق بـا الزامـات ایـن آئــین نامـه و اصـﻼحات خواسـته شـده در ایـن فصـل طراحـی و سـاخته شــود. در موقعیــت هـایی کــه در یــک سازه ی جداسازی شـده ی لـرزه ای، در تـراز جداسـازی ،میراگـر نصـب شـده باشـد، مقـادیر جابجـایی سرعت و شتاب در این تـراز بایـد مﻄـابق بـا فصـل ٩ ایـن آئـین نامـه تعیـین گـردد. کلیـه مـدارک و گزارش های مرتبط بـا ایـن فصـل مـی بایسـت توسـط گروهـی کـه خبرگـی آنهـا توسـط کارفرمـا بـه تأئیــد رســیده اســت، در چــارچوب قــانون و مقــررات کشــو ر و همچنــین آئــین نامــه هــای ابﻼغــی .وزارت نفت، مورد ارزیابی و بازنگری قرار گیرد ٠١-١-١ تعاریف تعـاریف زیـر فقـط در مـورد سـازه هـای دارای سـامانه ی میرایـی کـاربرد دارد کـه مفـاد آن در کنـار تعاریف فصل های ٢ ،٣ ٤ و قرار می.گیرد اعضا ی رو ین کنتـرل: اعضـایی کـه ظرف ت یـ تغ ر ییـ فـرم ر یـ غ اﻻسـت کی قابـل رش ی پـﺬ در آن هـا بـا کاهش قابل مﻼحظه ی مقاومت همراه است. دسـتگاه میرایـی یـک عضـو سـازه ای تغییرشـکل پـﺬیر از سـامانه ی میرایـی اسـت کـه در هنگـام وقوع حرکـت نسـبی در هـر یـک از دو انتهـای ،آن انـرژی مسـتهلک مـی کنـد. ایـن دسـتگاه شـامل تمــامی قﻄعــات، از جملــه پین،هـا پیﭻ،هـا صــفحات ،اتصـال قســمت هــای افـزوده،ی مهاربنــدها و سایر اجزای متصـل کننـده ی آن بـه سـازه مـی باشـد .دسـتگاه های میرایـی مـی توانـد در فـرم خﻄـی یا غیرخﻄـی عمـل نمایـد، و مـی تـوان آن هـا را بـر اسـاس وابسـتگی بـه جابـه جایی یـا وابسـتگی بـه سرعت، یا ترکیبی از آن دو دسته بندی نمود. دســتگاه میرایــی وابســته بــه جابجــایی: پاسـخ نیرویـی یــک دسـتگاه میرایـی وابسـته بــه جابجایی به طـور اصـولی، تـابعی از جابجـایی نسـبی بـین دو انتهـای دسـتگاه اسـت . ،بـه طـور کلـی پاسخ دستگاه میرایی مستقل از سرعت نسبی دو انتهای دستگاه، یا فرکانس تحریک است. دستگاه میرایی وابسـته بـه سـرعت: رابﻄـه نیـرو-جابجـایی بـرای دسـتگاه میرایـی وابسـته بـه سرعت به طور اصـولی تـابعی از سـرعت نسـبی بـین دو انتهـای دسـتگاه ،اسـت و هـﻢ چنـین مـی توانـد تابعی از جابجایی نسبی بین دو انتهای دستگاه نیز باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٥٤٢ سامانه ی میرایی مجموعـه ای از اعضـای سـازه ای اسـت کـه شـامل دسـتگاه هـای ،میرایـی مسـتقل تمامی اعضای سازه ای یا مهاربنـدهای موردنیـاز بـرای انتقـال نیـرو بـه پایـه ی سـازه یـا بـه سـامانه ی باربر لرزه ای می باشد . ٠١-١-٢ نمادها :نمادهای بکار رفته در این فصل به شرح زیر هستند B1D : ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر باmD  برای مود نوسان اصلی و زمان تناوب سازه برابر با1D T باشد B1E : ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر با V  + I و زمان تناوب سازه برابر با1 T باشد B1M : ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر باmM  برای مود نوسان اصلی و زمان تناوب سازه برابر با1M T باشد BmD : ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر باmD  و زمان تناوب سازه برابر باm T باشد BmM : ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر باmM  و زمان تناوب سازه برابر باm T باشد BR : ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر باR  و زمان تناوب سازه برابر باR T باشد BV+I :ضریب عددی، مشﺨص شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر متناظر با مجموع میرایی ،ویسکوز مود نوسان اصلی سازه در راستای مورد نظرVm  ،برای مود اول به اضافه ی ،میرایی ذاتی I ، و زمان تناوب سازه برابر با1 T باشد CmFD :ضریب نیرو ، مشﺨص شده در جدول ٠١-٢ CmFV :ضریب نیرو مشﺨص شده در جدول ٠١-٣ Cs1 :ضریب پاسخ لرزه ای مود نوسـان اصـلی سازه در راستای مورد نظر، برای مود اول بند ٠١-٧-١-٢-٤ یا ٠١-٧-٢-٢-٤ Csm :ضریب پاسخ لرزه ای مود نوسانmام سـازه در راستـای مورد نظـر، برای مـود اول بند ٠١-٧-١-٢-٤ یا برای مودهای باﻻتر بند ٠١-٧-١-٢-٦ CSR :ضریب پاسخ لرزه ای باقی مودهای نوسان سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٢-٨ D1D :جابجایی مرکز سﺨتی تراز بام سازه ناشی از زلزله ی طرح در مود نوسان اصلی در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣-٢ -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٤٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. D1M :جابجایی مرکز سﺨتی تراز بام سازه ناشی از زلزله ی نادر در مود نوسان اصلی در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣-٥ DmD :جابجایی مرکز سﺨتی تراز بام سازه ناشی از زلزله ی طرح در مود نوسانmام در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-١-٣-٢ DmM :جابجایی مرکز سﺨتی تراز بام سازه ناشی از زلزله ی نادر در مود نوسانm ،ام در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-١-٣-٥ DRD :جابجایی مرکز سﺨتی تراز بام سازه ناشی از زلزله ی طرح در باقی مودهای نوسانی در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣-٢ DRM :جابجایی مرکز سﺨتی تراز بام سازه ناشی از زلزله ی نادر در باقی مودهای نوسانی در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣-٥ DY :جابجایی در مرکز سﺨتی تراز بام سازه در لحظه ی تسلیﻢ موﺛر سامانه ی باربر لرزه ای، بند ٠١-٧-٣-٣. Eloop :سﻄح یک چرخه ی هیسترزیس بار-جابجایی، بند ٠١-٦-٢-٥ fi :نیروی جانـبی در تـرازiسـازه به طور تقریبـی مﻄابـق بند ٤-٠١-٤،توزیع شده است بند ٠١-٧-٢-٢-٣ Fi1 :نیـروی اینرسـی در ترازi)یا جرم متمرکزi ،( در مــود نوسان اصلی سازه در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٢-٩ im F :نیروی اینرسی در تـرازi)یا جرم متمرکزi( در مــود نوسـانm ،ام سازه در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-١-٢-٧ iR F :نیروی اینرسی در ترازi)یا جرم متمرکزi ،( در باقی مودهای نوسانی سازه در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٢-٩ ih :ارتفاع ترازiاز تراز پایه، بند ٠١-٧-٢-٢-٣ n h :ارتفاع سازه ی ساختمان، بند ٠١-٧-٢-٢-٣ eI :ضریب اهمیت لرزه ای که طبق بند ٤-٣ تعیین شده است H q :ضریب تنظیﻢ چرخه ی،هیسترزیس طبق تعریف بند ٠١-٧-٣-٢-٢-١ DSD Q :نیروی مورد نیاز در یک عضو سامانه ی میرایی برای مقابله با نیروهای طراحی لرزه ایِ دستگاه های میرایی وابسته به جابجایی، بند ٠١-٧-٤-٥. E Q :نیروی طراحی لرزه ای در هر عضو از سامانه ی میرایی ، بند ٠١-٧-٤-٥ mDSV Q :نیروی مورد نیاز یک در عضو از سامانه ی میرایی برای مقابله با نیروهای طراحی لرزه ایِ دستگاه ای ه میرایی وابسته به سرعت، ناشی از مود نوسانm ام سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٤-٥. mSFRS Q :نیرو در یک عضو از سامانه ی باربر لرزه ای برابر با نیروی لرزه ای طراحی در مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٤-٥. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٧٤٢ D1 S :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg( در زمان تناوب یک ﺛانیه در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% DS S :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ﺛانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% M1 S :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg( در زمان تناوب یک ﺛانیه در زلزله ی نادر، با نسبت میرایی ٥% MS S :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( در زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ﺛانیه( در زلزله ی نادر، با نسبت میرایی ٥% 0 T :ضریب وابسته به نوع خاک از جنس زمان،تناوب ٠٢%نسبت دامنه ی شتاب طیفی ١ ﺛانیه به دامنه) ی شتاب طیفی پریود کوتاهDS S/ D1 S٢/٠( ، بند ٠١-٧-٣-١. 1 T :زمان تناوب مود اصلی در راستای مورد نظر. 1D T : زمان تناوب مؤﺛر مود نوسان اصلی سازه )برحسب ﺛانیه( در جابجایی ناشی از زلزله ی طرح در راستای مورد نظر، طبق تعریف بند ٠١-٧-١-٢-٥ یا ٠١-٧-٢-٢-٥ 1M T :زمان تناوب مؤﺛر مود نوسان اصلی سازه )برحسب ﺛانیه( در جابجایی ناشی از زلزله ی نادر در راستای مورد نظر، طبق تعریف بند ٠١-٧-١-٢-٥ یا ٠١-٧-٢-٢-٥ m T : زمان تناوب مؤﺛر مود نوسانm ،ام سازه )برحسب ﺛانیه( در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-١-٢-٦ R T :زمان تناوب باقی مودهای نوسانی سازه )برحسب ﺛانیه( در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٢-٧ S T :ضریب وابسته به نوع خاک از جنس زمان،تناوب نسبت دامنه ی شتاب طیفی ١ ﺛانیه به دامنه ی ) شتاب طیفی پریود کوتاهDS S/ D1 S(، بند های ٠١-٧-١-٢-٤ ،٠١-٧-١-٢-٦ ،٠١-٧-٢-٢-٤ ، ٠١-٧-٣-٢-٢-١ و ٠١-٧-٣-٤. V :نیروی برش لرزه ای در راستای مورد نظر، بند ٠١-٢-١-١ 1 V :مقدار نیروی برش طراحی لرزه ای برای مود نوسان اصلی سازه در راستای مورد نظر، که در بند ٠١-٧-٢-٢-١ یا بند ٠١-٧-٢-٢-٢ تعیین شده است m V :مقدار نیروی برش طراحی برای مود نوسانmام سازه در راستـای مورد نظر، بند ٠١-٧-١-٢-٢ min V :مقدار کمینه ی مجاز برش پایه که می تواند برای طراحی سامانه ی باربر لرزه ای سازه در راستای مورد نظر مورد استفاده قرار گیرد، بند ٠١-٢-١-١ R V :مقدار نیروی برش طراحی لرزه ای برای باقی مودهای نوسانی سازه در راستای مورد نظر، که در بند ٠١-٧-٢-٢-٦ تعیین شده است i w :وزن مؤﺛر لرزه ای کفiام سازه، بند ٨١-٧-١-٢-٢ 𝑊ഥଵ :وزن مؤﺛر لرزه ای مود نوسان اصلی سازه، که با رابﻄه ٠١-٦-ب برای مود اول تعیین شده است 𝑊ഥ௠ :وزن مؤﺛر لرزه ای مود نوسانmام سازه، بند ٠١-٧-١-٢-٢ -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٤٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. m W : بیشینه انرژی کرنشی مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر در جابجایی ،های مودیim  ، بند ٠١-٧-٣-٢-٢-١ mj W :کار انجام شده در دستگاه میراییiام در یک چرخه ی کامل پاسخ دینامیکی متناظر با مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر در جابجایی ،های مودیim  ، بند ٠١-٧-٣-٢-٢-١ 𝑊ഥோ :وزن مؤﺛر لرزه ای باقی مودهای نوسانی سازه، که با رابﻄه ٠١-٤٣ تعیین شده است α :ضریب توان سرعت که نیروی دستگاه میرایی را به سرعت دستگاه میرایی مرتبط می د کن HD  :بﺨشی از نسبت میرایی مؤﺛر سازه در راستای مورد نظر ناشی از رفتار هیسترتیک پس از تس لیﻢ سامانه ی باربر لرزه ای و اعضای سامانه ی میرایی در تقاضای شکل پﺬیری مؤﺛر، D μ ، بند ٠١-٧-٣-٢-٢ HM  :بﺨشی از نسبت میرایی مؤﺛر سازه در راستای مورد نظر ناشی از رفتار هیسترتیک پس تس از لیﻢ سامانه ی باربر لرزه ای و اعضای سامانه ی میرایی در تقاضای شکل پﺬیری مؤﺛر، M μ ، بند ٠١-٧-٣-٢-٢ I :بﺨشی از نسبت میرایی مؤﺛر سازه ناشی از اتﻼف انرژی ذاتی توسط اعضای،سازه ج در ابجایی تسلیﻢ مؤﺛر سامانه ی باربر لرزه ای یا در موقعیتی بسیار نزدیک به آن ، بند ٠١-٧-٣-٢-١ mD  :میرایی مؤﺛر کل مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر در جابجایی ناشی از زلزله،ی طرح بند ٠١-٧-٣-٢ mM  :میرایی مؤﺛر کل مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر در جابجایی ناشی از زلزله ی نادر، بند ٠١-٧-٣-٢ R  :میرایی مؤﺛر کل باقی مودهای نوسانی سازه در راستای مورد نظر، که طبق بند ٠١-٧-٣-٢ )با استفاده ٠ از/١ = D μ و ٠/١= M μ( تعیین شده است Vm  :بﺨشی از نسبت میرایی مؤﺛر مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر ناشی از اتﻼف انرژی ویسکوز توسط سامانه ی ،میرایی در جابجایی تسلیﻢ مؤﺛر سامانه ی باربر لرزه ای یا در موق عیتی بسیار نزدیک به آن ، بند ٠١-٧-٣-٢-٣ 1  :ضریب مشارکت مود نوسان اصلی سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-١-٢-یا ٣ ٠١-٧-٢-٢-٣ برای مود اول m  :ضریب مشارکت مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-١-٢-٣ R  :ضریب مشارکت باقی مودهای نوسانی سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٢-٧ i :تغییرشکل اﻻستیک ترازiسازه ناشی از نیروی جانبی،اعمال شدهif، بند ٠١-٧-٢-٢-٣ i1D  :تغییرشکل مرکز سﺨتی ترازiدر مود اصلی سازه ناشی از زلزله ی طرح در راستای،مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٣-١ iD  :تغییرشکل کلی مرکز سﺨتی ترازiدر مود اصلی سازه ناشی از زلزله ی طرح در راستای،مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٣ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٩٤٢ iM  :تغییرشکل کلی مرکز سﺨتی ترازiدر مود اصلی سازه ناشی از زلزله ی نادر در راستای،مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٣ im  :تغییرشکل مرکز سﺨــتی ترازiدر مود نوسانmام سازه در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٣-٢-٣ imD  :تغییرشکل مرکز سﺨتی ترازiدر مود نوسانmام سازه ناشی از زلزله ی طرح در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-١-٣-١ iRD  :تغییرشکل مرکز سﺨتی ترازiدر باقی مودهای نوسانی سازه ناشی از زلزله ی طرح در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣-١ 1D  :تغییرمکان نسبی طبقه در مـود اصـلی سـازه ناشـی از زلزلـه ی طـرح در راسـتای ،مـورد نظـر بند ٠١-٧-٢-٣-٣ D  : ،تغییرمکان نسبی کل ناشی از زلزله ی طرح در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣-٣ M  : ،تغییرمکان نسبی کل ناشی از زلزله ی نادر در راستای،مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٣ mD  :تغییرمکان نسبی طبقه در مود نوسانیmام سازه ناشی از زلزله ی طرح در راستای،مورد نظر بند ٠١-٧-١-٣-٣ RD  :تغییرمکان نسبی طبقه در باقی مودهای نوسانی سازه ناشی از زلزله ی طرح در راستای مور،د نظر بند ٠١-٧-٢-٣-٣ (ae,max) λ :ضریب درنظرگرفتن تغییرات احتمالی خصوصیات میراگر به مقادیری باﻻتر از مقادیر اسمی، ناشی از اﺛرات پدیده ی عمر طوﻻنی و محیط؛ این ضریب، از حاصل ضرب تمامی اﺛرات جداگانه ی پدیده ی عمر طوﻻنی و محیط به دست می آید؛ بند ٠١-٢-٤-٥ (ae,min) λ :ضریب درنظرگرفتن تغییرات احتمالی خصوصیات میراگر به مقادیری پایین تر از مقادیر اس،می ناشی از اﺛرات پدیده ی عمر طوﻻنی و محیط؛ این ضریب، از حاصل ضرب تمامی اﺛرات جداگانه ی پدیده ی عمر طوﻻنی و محیط به دست می آید، بند ٠١-٢-٤-٥ max  :ضریب درنظرگرفتن تمامی تغییرات احتمالی خصوصیات میراگر به مقادیری باﻻتر از مقادیر ا،سمی بند ٠١-٢-٤-٥ min  :ضریب درنظرگرفتن تمامی تغییرات احتمالی خصوصیات میراگر به مقادیری پایین تر از مقادیر اسمی، بند ٠١-٢-٤-٥ (spec,max) λ :ضریب منظور نمودن تغییرات مجاز خصوصیات میراگر در هنگام تولید، به مقادیری باﻻتر از م قادیر اسمی، که توسط کارشناس طراح ذیصﻼح تعیین می گردد، بند ٠١-٢-٤-٥ (spec,min) λ :ضریب منظور نمودن تغییرات مجاز خصوصیات میراگر در هنگام تولید، به مقادیری پایین تر از مقادیر اسمی، که توسط کارشناس طراح ذیصﻼح تعیین می گردد، بند ٠١-٢-٤-٥ (test,max) λ :ضریب درنظرگرفتن تمامی تغییرات احتمالی خصوصیات میراگر به مقادیری باﻻتر از مقادیر اسمی که از آزمایش های نمونه اولیه به دست آمده، و حاصل ضرب تمامی اﺛرات ناشی از آزمایش ،ها است بند ٠١-٢-٤-٥ -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٥٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. (test,min) λ :ضریب درنظرگرفتن تمامی تغییرات احتمالی خصوصیات میراگر به مقادیری پایین تر از مقادیر اسمی که از آزمایش های نمونه اولیه به دست آمده؛ و حاصل ضرب تمامی اﺛرات ناشی از آزمایش ه ا است، بند ٠١-٢-٤-٥  :تقاضای شکل پﺬیری مؤﺛر سامانه ی باربر لرزه ای در راستای مورد نظر D  :تقاضای شکل پﺬیری مؤﺛر سامانه ی باربر لرزه ای در راستای مورد نظر ناشی از جنبش های زمی ن در زلزله ی طرح، بند ٠١-٧-٣-٣ M  :تقاضای شکل پﺬیری مؤﺛر سامانه ی باربر لرزه ای در راستای مورد نظر ناشی از جنبش های زمی ن در زلزله ی نادر، بند ٠١-٧-٣-٣ max  :مقدار بیشینه ی مجاز تقاضای شکل پﺬیری مؤﺛر سامانه ی باربر لرزه ای در راستای مورد نظر ناشی از جنبش های زمین در زلزله ی طرح، بند ٠١-٧-٣-٤ i1  :دامنه ی جابجایی در ترازiدر مود نوسان اصلی سازه در راستای مورد نظر که در تراز بام به مقدار واحد مقیاس شده است، بند ٠١-٧-٢-٢-٣ im  :دامنه ی جابجایی در ترازiدر مود نوسانیmام سازه در راستای مورد نظر که در تراز بام به مقدار واحد مقیاس شده است، بند ٠١-٧-١-٢-٢ iR  :دامنه ی جابجایی در ترازiدر باقی مودهای نوسانی سازه در راستای مورد نظر که در تراز بام به مقدار واحد مقیاس شده است، بند ٠١-٧-٢-٢-٧ 1D  :سرعت طبقه ناشی از مود نوســان اصلی ســازه در زلــزله،ی طــرح در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٣-٤ D  :سرعت کل طبقه در زلزله ی طرح در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-١-٣-٤ M  :سرعت کل طبقه در زلزله ی نادر در راستای مورد نظر، بند ٠١-٧-٢-٣ mD  :سرعت طبقه ناشــی از مــود نوســانیmام سازه در زلزله،ی طــرح در راستــای مورد نــظر بند ٠١-٧-١-٣-٤ RD  :سرعت طبقه ناشی از باقی مـــودهای نوسانی ســـازه در زلــزله،ی طرح در راستای مورد نظر بند ٠١-٧-٢-٣-٤ } -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای میراگر/ ۲۵۱ جدول ۱-۱۰ ضریب میرایی. (+ء 0( ۶( ۰ رد( وت بدوت] (هنگامی که زمان نناوب سازه بزرگ‌نر با مساوی 70 باشد) نسبت میرایی موْثر. [] ضریب کاهش دامنه‌ی طیف طراحی. ۶ سر ۰/۸ ۵ ۱۰ ۱۰ ۱1۲ ۳۰ ۱/۵ ۳۰ ۱/۸ ۴۰ ۳/۱ ۵۰ از ۶۰ ۳/۷ ۷۰ ۳/۰ ۸۰ ۳/۳ ۹۰ ۳/۶ ۱۰۰ ۴/۰ ۲-۰ الزامات کلی طراحی ۱-۲-۰ الزامات سامانه‌ی باربر لرزه‌ای و سامانه‌ی میرایی در طراحی سازه. باید الزامات اصلی برای سامانه‌ی باربر لرزه‌ای و سامانه‌ی میرایی» مطابق آنچه در بندهای بعدی تعریف شده است. در نظر گرفته شود. سامانه‌ی باربر لرزه‌ای باید مقاومت لازم برای پاسخگویی به نیروهای تعریف شده در بند ۱۱-۲-۱۰ را داشته باشد. می‌توان برای کنترل تغییرمکان نسبی طبقه از سامانه‌ی میرایی در کنار سامانه‌ی باربر لرزه‌ای استفاده نمود. ۱-۱-۲-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای سازه‌های دارای سامانه‌ی میرایی. باید در هر راستای جانبی دارای یک سامانه‌ی باربر لرزه‌ای باشد که با یکی از انواع سامانه‌های ارائه شده در استاندارد ۰۲۸۰۰ مطابقت داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٥٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. طراحـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای در هـر راسـتا بایـد بـه گونـه ای انجـام پـﺬیرد کـه ضـابﻄه ی بـرش پایـه ی کمینـه در ایـن بنـد و بسـته بـه روش تحلیـل انتﺨـاب شـده، یکـی از مـوارد زیـر را بـرآورده :نماید الف( در صورت استفاده از روش تاریﺨچه ی زمانی پاسخ غیرخﻄی )بند ٠١-٣ (، رعایت الزامات بند ٠١-٤ ؛ یا ب( در صورت استفاده از روش طیف پاسخ )بند ٠١-٧-١ (، یا روش نیروی جانبی ) معادل ٠١- ٧-٢ (، رعای ت الزامات بند ٠١-٧-٤. بــرش پایــه ی لـرزه ای مـورد اسـتفاده بـرای طراحـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای نبایـد کمتـر از min V ،باشد که در آن min V مقدار بزرگ تر به دست آمده از رابﻄه های ٠١-١ ٠١ و-٢ است: ٠١-١ ٠١-٢ که در آن V برش پایه ی لرزه ای در راستای مورد نظر مﻄابق با بند ٤-٠١ تعیین می گردد، وV+I B، ضریب عددی ارائه شده در جدول ٠١-١ است. برای تعیین این ضریب، نسبت میرایی مؤﺛر برابر با مجموع نسبت میرایی ویسکوز مود اصلی سازه در ،راستای مورد نظر Vm β )برای مود اول(، به اضافه ی نسبت میرایی ،ذاتی Iβ، و زمان تناوب سازه برابر اب 1 T .است اســتثنا: در صــورت وجــود هــر یــک از شــرایط زیــر، بــرش پایــه ی لــرزه ای کــه بــرای طراحــی سامانه ی باربر لرزه ای مورد استفاده قرار می گیرد نباید کمتر از V در نظر گرفته شود: ١. در راســتای ،مــورد نظــر در پیکربنــدی دســتگاه هــای ســامانه ی میرایــی بــرای تحمــل پیچش در هر طبقه کمتر از دو دستگاه .میرایی استفاده شده باشد ٢. ســامانه ی بــاربر لــرزه،ای دارای نســبت نــامنظمی ) پیچشــیTIR (بزرگ تــر ٤ از/١ ، یــا نامنظمی در ارتفاع از نوع )ب( در جدول ٤-١ .است ٠١-٢-١-٢ سامانه ی میرایی دستگاه های میرایی و تمامی اجزای ﻻزم برای اتصال دستگاه های میرایی به اعضای دیگر سازه به گ ونه ای طراحی شود که در مقابل بارهای ناشی از زلزله ی نادر، اﻻستیک باقی بماند .اعضای دیگر سامانه ی میرایی می تواند در زلزله ی نادر پاسخ غیراﻻستیک داشته باشد، در صورتی که از طریق تحلیل یا انجام آزمایش نشان داده شود که پاسخ غیراﻻستیک این اعضا بر روی عملکرد سامانه ی میرایی تأﺛیر منفی ن دارد. در -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٣٥٢ این صورت، چه از روش تحلیل طیفی در بند ٠١-٧-١ یا روش نیروی جانبی معادل در بند ٠١-٧-٢ استفاده شده باشد، پاسخ غیراﻻستیک باید مﻄابق با الزامات بند ٠١-٧-٤-٦ محدود گردد. اعضای نیروکنترل در سامانه ی میرایی برای نیر وهای لرزه ای که ٠٢% نسبت به مقادیر به دست آمده از میانگین پاسخ جنبش های زمین در زلزله ی نادر افزایش داده شده، طراحی .گردد ٠١-٢-٢ خطر لرزه ای ٠١-٢-٢-١ کمیت های شتاب طیفی و طیف زلزله کمیــت هــای شــتاب طیفــی، یعنــی DS S ، D1 S در ســﻄح زلزلــه ی طــرح، و MS S وM1 S در ســﻄح زلزله ی نادر، و هﻢ چنین طیـف هـای زلزلـه ی طـرح و زلزلـه ی نـادر بایـد مﻄـابق بـا الزامـات فصـل ٣ ، تعیین شود. ٠١-٢-٢-٢ جنبش های زمین برای تحلیل های تاریخچه ی زمانی در مـواردی کـه بـرای طراحـی سـازه های دارای سـامانه ی میرایـی از تحلیـل تاریﺨچـه زمـانی پاسـخ مﻄابق بـا بنـد ٠١-٣ اسـتفاده ،شـود مفـاد بنـد ٣-٠١ ٤ و-٢١-٢ اعمـال مـی،گـردد بـا ایـن تفـاوت کــه بـرای تعیـین دامنــه ی زمـان تنـاوب بـرای مقیـاس سـازی یـا انﻄبـاق، از خصوصـیات اسـمی دسـتگاه های میرایـی در سـﻄح زلزلـه ی نـادر، بﺨـش ٠١-٢-٤-٤ ، اسـتفاده مـی گـردد .جنـبش هـای زمین برای زلزله ی طرح برابر با دو سوم جنبش های زمین در زلزله ی نادر در نظر گرفته می شود. ٠١-٢-٣ انتخاب روش تحلیل تحلیــل و طراحــی ســازه هــایی کــه در آن هــا بــرای تــأمین مقاومــت لــرزه ای از ســامانه ی میرایــی ،اســتفاده شــده اســت بایــد از روش تحلیـل تاریﺨچــه ی زمــانی غیرخﻄــی در بنــد ٠١-٣ اســتفاده .شود استثناء: بـرای تحلیـل و طراحـی ایـن سـازه هـا اسـتف اده از روش تحلیـل طیفـی در بنـد ٠١-٧-١، مشـروط بـه رعایـت تمـامی محـدودیت هـای بنـد ٠١-٢-٣-١ ، یـا روش نیـروی جـانبی معـادل در بند ٠١-٧-٢ ، مشروط به رعایت تمامی محدودیت های بند ٠١-٢-٣-٢ .، مجاز است -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٥٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٢-٣-١ روش تحلیل طیفی اسـتفاده از روش تحلیـل طیفـی در بنـد ٠١-٧-١ بـرای تحلیـل و طراحـی مجـاز اسـت، مشـروط بر اینکه تمامی شرایط زیر رعایت گردد: ١. سامانه ی میرایـی در هـر راسـتای ،اصـلی حـداقل دارای دو دسـتگاه میرایـی در هـر طبقـه برای مقابله با پیچش .باشد ٢. نسبت میرایی مؤﺛر ،کـل بـرای مـود اصـلی سـازهmD β ،بـرای مـود اول در راسـتای مـورد نظر بیش از ٥٣% .نباشد ٠١-٢-٣-٢ روش نیروی جانبی معادل اســتفاده از روش نیــروی جــانبی معــادل در بنــد ٠١-٧-٢ بــرای تحلیــل و طراحــی مجــاز ،اســت مشروط بر اینکه تمامی شرایط زیر رعایت گردد: ١. ســامانه ی میرایــی در هــر راســتای ،اصــلی دارای حــداقل دو دســتگاه میرایــی در هــر طبقه .برای تحمل پیچش باشد ٢. نسبت میرایی مؤﺛر ،کـل بـرای مـود اصـلی سـازهmD β ،بـرای مـود اول در راسـتای مـورد نظر بیش از ٥٣% .نباشد ٣. سـامانه ی بـاربر لـرزه ای دارای نـامنظمی در ارتفـاع از نـوع )الـف( یـا )ب( طبـق جـدول ٤ -١، یا نامنظمی در پﻼن از نوع )الف( یا )ب( طبق جدول ٤-٢ .نباشد ٤. دیافراگﻢ کف،طبقات طبق تعریف بند ٤-٣١ ، صلب باشد. ٥. ارتفاع سازه ی باﻻی تراز پایه از ٠٣ متر فراتر نرود. ٠١-٢-٤ سامانه ی میرایی ٠١-٢-٤-١ طراحی دستگاه میرایی ،طراحی تولید و نصب دستگاه های میرایـی بایـد بـر مبنـای پاسـخ گـویی بـه جنـبش هـای زمـین در زلزله ی نادر و هﻢ چنین بررسی تمامی موارد زیر انجام شود: ١. افت چرخه ی کﻢ تعداد ناشی از جابجایی های بزرگ در اﺛر بارهای لرزه .ای ٢. افت چرخه ی پُـر تعـداد ناشـی از جابجـایی،هـای کوچـک در اﺛـر بـار بـاد بارهـای حرارتـی یا دیگر بارهای چرخه.ای -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٥٥٢ ٣. نیروها یا جابجایی های ناشی از بارهای .ﺛقلی ۴ . چسـبیدگی در بﺨـش،هـایی از دسـتگاه بـه دلیـل خـوردگی یـا ،سـایش تﺨریـب ،زیسـتی ،رطوبت یا قرار گرفتن در معرض مواد .شیمیایی ۵ . قـرار گـرفتن در معـرض شـرایط ،محیﻄـی ،بـرای نمونـه، دمـا ،نـﻢ، رطوبـت تـابش ) ماننـد نور ماوراء بنفش(، و مواد واکنش زا یا خورنده )مانند آب شور( .و موارد دیگر در سـامانه ی میرایـی نبایـد از دسـتگا ه هـای دارای سـﻄح تمـاس دو فلـز کـه احتمـال وقـوع جـوش سرد در سﻄح لغزش آن ها .وجود دارد، استفاده گردد دسـتگاه هـای میرایـی کـه در معـرض خرابـی ناشـی از خسـتگی در چرخـه ی کـﻢ تعـداد قـرار دارد باید بتواند بدون ،لغـزش حرکـت یـا رفتـار چرخـه ی غیراﻻسـتیک در برابـر نیروهـای بـاد ایسـتادگی کند. دسـتگاه ِطراحـی های میرایـی بایـد بـه گونـه ای باشـد کـه در بـر گیرنـده ی اﺛـرات ناشـی از دامنـه ی شـرایط ،دمـایی سـایش ،دسـتگاه رواداری،هـای سـاخت و سـایر اﺛراتـی باشـد کـه مﻄـابق بـا بنـد ٠١-٢-٤-٤ ، مـی توانـد باعـث تغییـر خصوصـیات دسـتگاه در طـول عمـر طراحـی آن گـردد. دمـای محـیط بایـد دمـای متعـارف خـدمت رسـانی دسـتگاه .میرایـی باشـد دامنـه ی دمـای طراحـی بایـد محدوده ی دمای خدمت رسانیِ کمینه و بیشینه ی ساﻻنه ی دستگاه .میرایی را پوشش دهد ٠١-٢-٤-٢ حرکت چند محوره محـل هـای اتصـال دسـتگاه هـای میرایـی بایـد انعﻄـاف ﻻزم بـرای وفـق یـافتن بـا جابجـایی هـای هﻢ زمان ،در راستاهای مﺨتلف طولی جانبی و قائﻢ سامانه ی میرایی را داشته باشد. ٠١-٢-٤-٣ بازرسی و آزمایش دوره ای باید دسترسـی ﻻزم بـرای بازرسـی و حـﺬف کلیـه ی دسـتگاه هـای میرایـی فـراهﻢ باشـد . کارشـناس طـراح ذیصـﻼح کـه مسـئول طراحـی سـازه اسـت، بایـد بـرای حصـول اطمینـان از پاسـخ مﻄلـوب دستگاه های میرایـی در طـول عمـر طراحـی، برنامـه ی ،بازرسـی نگهـداری و آزمـایش بـرای هـر نـوع دسـتگاه میرایـی را تـدوین نمایـد. سـﻄح بازرسـی و آزمـایش بایـد بـر اسـاس تاریﺨچـه ی خـدمت رسـانی دستگاه های میرایی و احتمال بروز تغییر در خصوصیات در طول عمر دستگاه تنظیﻢ شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۴-۴-۲-۰ خصوصیات اسمی طراحی خصوصیات اسمی طراحی برای دسگاه‌های اتلاف انرژی باید از اطلاعات آزمایش نمونه اولیه‌ی مختص پروژه یا آزمایش‌های نمونه اولیه‌ی پیشین که بر روی دسگگاه‌هایی با نوع و اندازه‌ی مشابه انجام شده» به دست آید. خصوصیات اسمی طراحی, طبق بند ۴-۲-۶-۱۰ (۲) بر اساس اطلاعات حاصل از آزمایش‌های نمونه اولیه که در بند ۲-۲-۶-۱ (۲) مشخص شدهه» تعیین می‌شود. لازم است این خصوصیات اسمی طراحی همان‌طور که در بند ۵-۳-۳۲-۱۰ اشاره شده است. با ضرایب تغییر خصیصه یا ضرایب لاندا اصلاح شود. ۵-۴-۳-۰ بیشینه و کمینه‌ی خصوصیات میراگر برای در نظر گرفتن تغییر در کمیت‌های اسمی طراحی برای هر نوع دستگاه میرایی» برای منظور نمودن اثرات گرمایش ناشی از حرکت دینامیکی چرخه‌ای. سرعت بارگذاری. مدت دوام بارگذاری لررزه‌ای و باد. تغییرپذیری و عدم‌قطعیت در خصوصیات دسگاه در هنگام تولید. دمای عملیاتی» پدیده‌ی عمر طولانی و قرار گرفتن در معصرض محیط و آلودگی. از ضرایب بیشینه و کمینه‌ی اصلاح خصیصه استفاده می‌شود. برای توسعه‌ی ضرایب اصلاح خصیصه لازم است از اطلاعات آزمایش صلاحیت تولید کننده» مطابق با بند ۱-۱-۶-۱۰ و اطلاعات آزمایش نمونه اولیه. مطابق با بند ۲-۶-۱۰ استفاده شود. مقادیر بیشینه و کمینه‌ی ضرایب اصلاح خصیصه (4) برای هر دستگاه. مطابق با رابطه‌های ۰ ۳الف و ۳- ۱۰-ب. توسط کارشناس طراح ذیصلاح تعیین می‌شود. و برای منظور می‌گیرد. ۳-۰-الف 2 < وروی 2 * و2 * (((1 ممم1) * 375" + ۱( ۳ ۳-۰-ب 5 گ وروی 2 * و2 * (((سمم1 -1) ۷« 75" ( 2 که مقادیر اسمی, ناشی از ارات پدیده‌ی عمر طولانی و محیط؛ این ضریب. از حاصل‌ضرب تمامی اثرات جداگانه‌ی پدیده‌ی عمر طولانی و محیط به دست می‌آید؛ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٧٥٢ (ae,min) λ = ضـریب درنظرگـرفتن تغییـرات احتمـالی خصوصـیات میراگـر بـه مقـادیری پـایین تـر از مقــادیر اســمی، ناشــی از اﺛــرات پدیــده ی عمــر طــوﻻنی و محــیط؛ ایــن ضــریب، از حاصل ضــرب تمامی اﺛرات جداگانه ی پدیده ی عمر طوﻻنی و محیط به دست می آید؛ (test,max) λ = ضــریب درنظرگــرفتن تمــامی تغییــرات احتمــالی خصوصــیات میراگــر بــه مقــادیری بـاﻻتر از مقـادیر اسـمی کـه از آزمایش هـای نمونـه اولیـه بـه دسـت آمـده؛ و حاصل ضـرب تمـامی اﺛرات ناشی از آزمایش ها است؛ (test,min) λ = ضــریب درنظرگــرفتن تمــامی تغییــرات احتمــالی خصوصــیات میراگــر بــه مقــادیری پایین تـر از مقـادیر اسـمی کـه از آزمایش هـای نمونـه اولیـه بـه دسـت آمـده؛ و حاصل ضـرب تمـامی اﺛرات ناشی از آزمایش ها است؛ (spec,max) λ = ضــریب منظــور نمــودن تغییــرات مجــاز خصوصــیات میراگــر در هنگــام تولیــد، بــه مقادیری باﻻتر از مقادیر اسمی، که توسط کارشناس طراح ذیصﻼح تعیین می گردد؛ و (spec,min) λ = ضــریب منظــور نمــودن تغییــرات مجــاز خصوصــیات میراگــر در هنگــام تولیــد، بــه مقادیری پایین تر از مقادیر اسمی، که توسط کارشناس طراح ذیصﻼح تعیین می.گردد اسـتثنا: در صـورتی کـه اطﻼعـات بـه دسـت آمـده از آزمـایش، توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح بررسـی دقیـق شـد ه و مـورد پـﺬیرش قـرار گیـرد، اسـتفاده از مقـادیر کوچـک تر ٢ از/١ بـرای max λ و مقادیر بزرگ تر از ٥٨/٠ برای min λ مجاز است. بــرای تحلیــل و طراحــی هــر دســتگاه، خصوصــیات بیشــینه و کمینــه ی کمیــت هــای هــر مــدل تحلیلی به ترتیب مﻄابق با رابﻄه ٠١-٤- الف و رابﻄه ٠١-٤-ب به شرح زیر تعیین می:شود ٠١-٤-الف max λ × خصوصیات اسمی طراحی = خصوصیات بیشینه طراحی ٠١-٤-ب min λ × خصوصیات اسمی طراحی = خصوصیات کمینه طراحی بــرای تحلیــل و ،طراحــی مقــادیر بیشــینه و کمینــه ی خصیصــه بــرای هــر کمیــت ﻻزم در مــدل تحلیلی، متناسب بـا روش انتﺨـابی بـرای تحلیـل تعیـین مـی گـردد. بـرای حالـت تحلیـل و طراحـی بیشینه، بایـد تمـامی مقـادیر بیشـینه ی ضـرایب ،سـرعت ،سـﺨتی ،مقاومـت و اتـﻼف انـرژی در نظـر ،گرفتــه شــود و بــرای حالــت تحلیــل و طراحــی کمینــه، بایــد تمــامی مقــادیر کمینــه ی ضــرایب ،سرعت ،مقاومت سﺨتی و اتﻼف انرژی در نظر گرفته شود. ﻻزم اســت مقــادیر بیشــینه و کمینــه ی ،خصوصــیات بــرای بارهــا و جابــه جایی های متنــاظر بــا شرایط زلزله ی طرح و زلزله ی نادر به طور جداگانه تعیین گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٥٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٢-٤-٦ نامعینی در سامانه ی میرایی اگر در هـر طبقـه از سـاختمان در دو راسـتای اصـلی، کمتـر از چهـار دسـتگاه اتـﻼف انـرژی نصـب ،شـده باشـد یـا در دو سـمت مرکـز سـﺨتی هـر طبقـه در هـر راسـتای ،اصـلی کمتـر از دو دسـتگاه ،قرار داده شده باشـد تمـامی دسـتگاه های اتـﻼف انـرژی بایـد بتوانـد جابجـایی هـایی برابـر بـا ٠٣١% بیشینه جابجـایی محاسـبه شـده بـرای ،آن دسـتگاه تحـت زلزلـه ی نـادر را تحمـل کنـد. دسـتگاه هـای وابسته به سرعت بایـد بتوانـد نیـرو و جابجـایی متنـاظر بـا سـرعتی برابـر بـا ٠٣١% بیشـینه سـرعت محاسبه شده برای آن ،دستگاه تحت زلزله ی نادر را تحمل کند. ٠١-٣ روش تحلیل تاریخچه ی زمانی غیرخطی خصوصـیات سـﺨتی و میرایـی دسـتگاه های میرایـی کـه در مـدل هـای تحلیلـی مـورد اسـتفاده قـرار می گیرد، باید مبتنـی بـر آزمـایش دسـتگاه های میرایـی، مشـﺨص شـده در بنـد ٠١-٦ باشـد، یـا بـر اسـاس نتـایﺞ آن هــا مــورد تأییــد قــرار گیــرد. در صــورت لــزوم، بــرای منظــور نمــودن وابســتگی دســتگاه بــه ،فرکــانس دامنــه و مــدت دوام بارگــﺬاری لــرزه ای، ﻻزم اســت مشﺨصــات غیرخﻄی نیرو - سرعت - جابجایی دستگاه های میرایی به صراحت مد .ل شود در تحلیــل تاریﺨچــه ی زمــانی غیرخﻄــی بــرای ســامانه ی بــاربر لــرزه ای و ســامانه ی میرایــی می بایست از مدل هـای ریاضـی مناسـب کـه در ایـن بنـد بیـان شـده ،اسـت اسـتفاده نمـود. چنـین مــدلی بایــد بــه صــراحت رفتــار هیســترتیک غیرخﻄــی تمــامی اعضــا و اتصــاﻻتی کــه رفتــار غیراﻻسـتیک دارد را بـه شـیوه ای منﻄبـق بـا ،اطﻼعـات در دسـترس از نتـایﺞ آزمایشـگاهی در نظـر گیرد .اطﻼعات آزمایشـی نبایـد بـه محـدوده هـایی فراتـر از سـﻄوح تغییرشـکل هـای آزمـایش ،شـده تعمیﻢ داده شود .اگر نتایﺞ تحلیـل هـا نشـان دهـد کـه امکـان وقـوع کـاهش در سـﺨتی یـا مقاومـت عضو وجود دارد، مدل های هیسترتیک باید این اﺛرات را .منظور کند اسـتثنا: اگـر بـا انتﺨـاب مقـدار ٠/١ بـرای ضـریب کـاهش ،مقاومـت φ، نیـروی محاسـبه شـده در عضــوی از ســامانه ی بــاربر لــرزه ای یــا ســامانه ی میرایــی ٥ از/١ برابــر مقاومــت مــورد انتظــار آن تجاوز ،نکند آن عضو می تواند به صورت خﻄی مدل شود. نسـبت میرایـی ذاتـی سـازه نبایـد بیشـتر ٣ از% میرایـی بحرانـی در نظـر گرفتـه ،شـود مگـر اینکـه اطﻼعات آزمـایش در سـﻄح تغییرشـکل متنـاظر بـا جابجـایی مـؤﺛر تسـلیﻢ در سـامانه ی بـاربر لـرزه ای یـا در موقعیتی بسیار نزدیک به آن از مقادیر باﻻتری پشتیبانی کند. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٩٥٢ تحلیل باید برای هر دو سـﻄح زلزلـه ی طـرح و زلزلـه ی نـادر انجـام شـود .در تحلیـل زلزلـه ی طـرح نیازی به منظـور نمـودن اﺛـرات خـروج از مرکزیـت تصـادفی نیسـت .نتـایﺞ حاصـل از تحلیـل سـازه در مقابل زلزله ی طرح بـرای طراحـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد. نتـایﺞ حاصـل از تحلیـل سـازه بـرای زلزلـه ی نـادر بـرای طراحـی سـامانه ی میرایـی مـورد اسـتفاده قـرار می .گیرد ٠١-٣-١ مدل رفتاری دستگاه میرایی مــدل های ریاضــی دســتگاه های میرایــی وابســته بــه جابجــایی بایــد شــامل رفتــار هیســترتیک دسـتگاه،ها متنـاظر بـا اطﻼعـات آزمـایش ،باشـد و تمـامی تغییـرات مـؤﺛر در سـﺨتی، مقاومـت، و حتــی شــکل چر خــه هــای هیســترتیک را در نظــر گیــرد . مــدل های ریاضــی دســتگاه های میرایــی وابسته به سرعت بایـد شـامل ضـریب سـرعت متنـاظر بـا اطﻼعـات آزمـایش باشـد .اگـر خصوصـیات دستگاه میرایی با زمان یـا دمـا، یـا هـر دوی آن هـا، تغییـر ،کنـد ایـن رفتـار بایـد بـه صـراحت مـدل شـود .اعضـای انعﻄاف پـﺬیر دسـتگاه های میرایـی کـه واحـدهای میراگـر را بـه سـازه متصـل می کنـد باید در مدل منظور شود. اسـتثنا: اگـر انتظـار مـی رود کـه در طـول تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی، خصوصـیات دسـتگاه هـای میرایــی تغییــر مــی،کنــد پاســخ دینـامیکی را مــی تــوان بــر اســاس پــوش حاصــل از خصوصــیات بیشـینه و کمینـه ی ،دسـتگاه مبتنـی بـر بنـد ٠١-٢-٤-٥ ، تعیـین نمـود. تمـامی ایـن مـوارد حـدی حاصـل از تغییـر در خصوصـیات دسـتگاه بایـد همـان شـرایط متنـاظر بـا مدل سـازی صـریح رفتـار وابسته به زمان دستگاه ها را .پوشش دهد ٠١-٣-٢ خروج از مرکزیت تصادفی جرم خـروج از مرکزیـت ذاتـی ناشـی از عـدم تقـارن در جـرم و سـﺨتی بایـد در تحلیـل بـرای زلزلـه ی نادر در نظر گرفتـه شـود . عـﻼوه بـر ،ایـن در هنگـام تحلیـل بایـد خـروج از مرکزیـت تصـادفی در دو راسـتای مسـتقل متعامـد در تـراز هـر دیـافراگﻢ شـامل انتقـال مرکـز جـرم از محـل محاسـبه شـده به اندازه ی ٥% بُعد .دیافراگﻢ در هر راستا منظور گردد اســتثنا: مـی تـوان اﺛـرات خـروج از مرکزیـت تصـادفی را از طریـق تعیـین ضـرایب بزرگنمـایی و اعمــال آن هــا بــر روی نیروهــا، تغییرمکــان نســبی طبقــات، و تغییرشــکل هــا منظــور نمــود. ایــن -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٦٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ضـرایب اجـازه مـی دهـد نتـایﺞ بـه دسـت آمـده از یـک تحلیـل بـا پیکربنـدی خـروج از مرکزیـت محاسباتی، مقادیر پوش حاصل از ت .مامی حاﻻت خروج از مرکزیت جرم، را در بر گیرد ٠١-٣-٣ کمیت های پاسخ بیشـینه مقـادیر هـر کمیـت پاسـخ مـورد نظـر بایـد بـرای هریـک از جنـبش هـای زمـین کـه بـرای تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی مـورد اسـتفاده قـرار گرفتـه، محاسـبه شـود .کمیـت هـای پاسـخ بایـد ،شامل نیروهـا جابجـایی هـا و سـرعت هـا )در مـورد دسـتگاه هـای وابسـته بـه سـرعت ( بـرای تمـامی دسـتگاه هـای میرایـی باشـد. مـی بایسـت مقـدار متوسـط هـر کمیـت پاسـخ مـورد نظـر، حاصـل از نتــایﺞ مجموعــه ی جنــبش هــای زمــین در زلزلــه ی طــرح یــا مجموعــه ی جنــبش هــای زمــین در زلزله .ی نادر، برای طراحی مورد استفاده قرار گیرد ٠١-٤ شرایط بار لرزه ای و معیارهای پذیرش برای روش تاریخچه ی زمانی غیرخطی بـرای روش تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی غیرخﻄـی در بنـد ٠١-٣ ، سـامانه ی بـاربر لـرزه،ای سـامانه ی ،میرایـی شــرایط ،بارگــﺬاری و معیارهــای پــﺬیرش بــرای کمیــت هــای پاســخ مــورد نظــر بایــد بــا الزامات زیربند های زیر مﻄابقت داشته باشد. ٠١-٤-١ سامانه ی باربر لرزه ای سامانه ی باربر لـرزه ای بایـد الزامـات مربـوط بـه مقاومـت در بنـد ٤-٥ را بـا اسـتفاده از هـر دو مـورد زیر برآورده :کند ١. برش پایه ی لرزه،ای min V، همان طور که در بند ٠١-٢-١-١ ارائه شده ،است و ٢. تقاضاهای حاصل از تحلیل تاریﺨچه ی زمانی غیرخﻄی تحت زلزله ی طرح. تغییرمکـان نسـبی طبقـات بایـد بـا اسـتفاده از مـدل ترکیبـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای و سـامانه ی میرایی تحت جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی نـادر محاسـبه شـود . خـروج از مرکزیـت تصـادفی نیـز باید .منظور گردد بیشـینه تغییرمکــان نســبی طبقــه در زلزلــه ی نـادر نبایـد ٣ از%، و هــﻢ چنــین از محــدودیت هـای تغییرمکــان نســبی طبقــات در جــدول ٤-٠١ ، کــه در ضــریبd 1.5R/C یــا ٩/١ ، هــر کــدام کــه -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/١٦٢ کوچــک تر اســت، ضــرب شــده باشــد، فراتــر رود. مقــادیرd C و R بــرای قــاب ســاختمانی تحــت بررسی باید از جدول ٤-٥ ، گرفته شود. ٠١-٤-٢ سامانه ی میرایی دستگاه های میرایی و اتصـاﻻت آن هـا بایـد از لحـاظ ظرفیـت و انـدازه بـه گونـه ای باشـد کـه تحمـل ،نیروها جابجایی ها و سـرعت هـای ناشـی از جنـبش زمـین در زلزلـه ی نـادر را داشـته باشـد. اعضـای نیرو-کنتـرل در سـامانه ی میرایـی بایـد بـرای نیروهـای لـرزه ای ٠٢% بزرگ تـر از میـانگین نیروهـای پاسخ در برابر جنبش های زمین در زلزله .ی نادر طراحی شود ٠١-٤-٣ ترکیب اثرات بار اﺛرات ناشـی از بارهـای ﺛقلـی و نیروهـای لـرزه ای بـر روی سـامانه ی میرایـی بایـد مﻄـابق بـا بنـد ٢ -٢ -٣ ، با اﺛر نیروهای افقـی لـرزه ای E Q ترکیـب ،شـود بـا ایـن تفـاوت کـه E Q بایـد از تحلیـل زلزلـه ی نـادر محاسـبه شـود .هنگـامی کـه از ترکیـب بارهـایی اسـتفاده می شـود کـه شـامل بـار زنـده اسـت، مـی تـوان بــرای تحلیــل تاریﺨچــه ی زمــانی غیرخﻄــی از ضــریب بــار ٥٢% بــرای بــار زنــده .اســتفاده نمــود ضــریب ،نــامعینی ρ، بــرای تمــامی مــوارد بایــد برابــر ٠/١ باشــد، و نیــازی نیســت بــرای طراحــی سامانه ی میرایی اﺛر بار لرزه ای شامل اضافه مقاومت بند ٢-٢-٤ اعمال گردد. ٠١-٤-٤ معیارهای پذیرش برای کمیت های پاسخ مورد نظر اجـزای سـامانه ی میرایـی بایـد بـا معیارهـای طراحـی مقاومـت ایـن راهنمـا بـا اسـتفاده از نیروهـای لـرزه ای و شـرایط بارگـﺬاری لـرزه ای محاسـبه شـده از روش تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی غیرخﻄـی در برابر زلز له ی نادر و انتﺨاب مقدار ٠/١ برای ضریب کاهش ،مقاومتφ، ارزیابی شود. ٠١-٥ بازبینی طراحی بازبینی مستقل طراحی سامانه ی میرایی و برنامه ی آزمایش های مربوطه باید توسط یک یا چند ف رد مستقل که دانش ﻻزم در موارد زیر را داشته باشند، انجام ،پﺬیرد؛ حداقل یکی از مرورگران باید مهندس طراح ذیصﻼح باشد .بازبینی طراحی سامانه ی میرایی باید به عنوانِ حداقل، شامل تمامی موارد ر زی باشد: ١. معیارهــای طراحــی پــروژه شــامل طیــف هــا و تاریﺨچــه ی زمــانی جنــبش هــای زمــین مﺨتص ساختگاه؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٦٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢. طراحی مقـدماتی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای و سـامانه ی ،میرایـی شـامل انتﺨـاب دسـتگاه هـا و کمیت های طراحی آن ؛ ها ٣. مــرور داده هــای آزمــایش تولیدکننــده و ضــرایب اصــﻼح خصیصــه بــرای تولیدکننــده و دستگاه انتﺨاب شده؛ ٤. برنامه ی آزمایش نمونه ی اولیه )بند ٠١-٦-٢(؛ ٥. طراحــی نهــایی کــل ســامانه ی ســازه ای و تحلیــل هــای ،پشــتیبان شــامل مدل ســازی دستگاه هـای میرایـی بـرای تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی پاسـخ، در صـورتی کـه انجـام شـده باشد؛ و ٦. برنامه ی آزمایش مربوط به تولید دستگاه میرایی )بند ٠١-٦-٣.( ٠١-٦ آزمایش ٠١-٦-١ کلیات رابﻄــه ی نیــرو- ســرعت- جابجــایی و خصوصــیات ،میرایــی کــه در بنــد ٠١-٢-٤-٤ بــه عنــوان خصیصه های اسـمی طراحـی دسـتگاه میرایـی منظـور شـد، یـا بایـد توسـط آزمایش هـای مﻄـابق بـا بنـد ٠١-٦-٢ ،تأییـد شـود، یـا مبتنـی بـر آزمایش هـای پیشـین دسـتگاه هـایی باشـد کـه الزامـات مشابهت بند ٠١-٦-٢-٣ .را دارد برای تأیید خصوصـیات نیـرو- سـرعت- جابجـایی دسـتگاه های میرایـی کـه بـرای تحلیـل و طراحـی ،فـرض شـده اسـت هـﻢ چنـین بـرای نشـان دادن عم لکـرد پایـدار تمـامی دسـتگاه ها تحـت تحریـک لــرزه،ای بایــد آزمایش هــای نمونــه ی اولیــه، تعیــین شــده در بنــد ٠١-٦-٢ ، انجــام پــﺬیرد .ایــن آزمایش ها باید پیش از تولید دستگاه ها انجام پﺬیرد. الزامات آزمایش برای تولید در بند ٠١-٦-٣ تعیین شده است. خصوصیات اسمی دسـتگاه کـه از آزمـایش نمونـه ی اولیـه ،تعیـین شـده بایـد بـا معیارهـای پـﺬیرش مبتنــی بــر(spec,max) λ و(spec,min) λ از بنــد ٠١-٢-٤-٥ ، مﻄابقــت داشــته باشــد .ایــن معیارهــا بایــد تغییرات احتمالی در خصوصیات مصالح را در نظر گیرد. خصوصـیات اسـمی دسـتگاه کـه از آزمـایش تولیـد محصـول، در بنـد ٠١-٦-٣، تعیـین شـده، بایـد بــا معیارهــای پــﺬیرش مبتنــی بــر(spec,max) λ و(spec,min) λ از بنــد ٠١-٢-٤-٥ ، مﻄابقــت داشــته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٣٦٢ روش های ساخت و کنترل کیفیـت بایـد بـرای تمـام نمونـه هـای اولیـه و دسـتگاه هـای ،تولیـد شـده مشابه هﻢ باشد. ایـن روش هـا پـیش از سـاخت دسـتگاه هـای نمونـه ی اولیـه بایـد توسـط کارشـناس طراح ذیصﻼح مورد تأیید .قرار گیرد ٠١-٦-١-١ آزمایش های صﻼحیت تولیدکننـدگان دســتگاه میرایـی، بـرای دریافـت تأییـد از کارشـناس طـراح ذیصـﻼح، بایـد نتـایﺞ آزمایش هـای صـﻼحیت، تحلیـل اطﻼعـات ،آزمـایش و مﻄالعـات پشـتیبان کـه بـرای تعیـین ـیّکم اﺛـرات گرمـایش ناشــی از حرکـت دینـامیکی چرخــه ای، ســرعت ،بارگــﺬاری مـدت دوام بارگـﺬاری لـرزه ای و ،بـاد تغییرپـﺬیری و عـدم قﻄعیـت در خصوصـیات دسـتگاه ،تولیـد شـده دمـای ،عملیـاتی عمر طوﻻنی، قـرار گـرفتن در معـرض محـیط و آلـودگی، مـورد اسـتفاده قـرار گرفتـه اسـت را ارائـه کنند .آزمایش هـای صـﻼحیت بایـد بـرای ع نـو هـا، مصـالح، و پاسـخ نیـرو- سـرعت- جابجـایی اجـزاء که در فرآیند ساخت پیشنهادی مورد استفاده قرار گرفته است، مناسب و اجرایی باشد. ٠١-٦-٢ آزمایش های نمونه ی اولیه آزمایش های زیر باید بـه طـور جداگانـه بـر روی دو دسـتگاه میرایـی بـا مقیـاس کامـل از هـر نـوع و هر اندازه که در فرآیند طراحـی از آن هـا اسـتفاده ،شـده اسـت بـه ترتیـب ذکـر شـده در زیـر، انجـام شود. استفاده از نمونـه هـای نماینـده بـا ابعـاد و انـدازه هـای مﺨتلـف بـرای هـر نـوع دسـتگاه، در آزمـایش نمونه ی اولیه مجاز است، مشروط بر اینکه هر دو شرط زیر رعایت شود: ١. روش های ساخت و کنترل کیفی بـرای تمـامی نـوع هـا و انـدازه هـای دسـتگاه هـایی کـه در سازه استفاده می .شود، مشابه باشد ٢. آزمایش نمونه های نماینـده بـا ابعـاد و انـدازه هـای مﺨتلـف، مـورد تأییـد کارشـناس طـراح ذیصﻼح که مسئول طراحی ،سازه است قرار گیرد. نمونه های آزمایشـی نبایـد در سـازه مـورد اسـتفاده ،قـرار گیـرد مگـر اینکـه مـورد تأییـد کارشـناس طـراح ذیصـﻼح کـه مسـئول طراحـی سـازه اسـت، قـرار گرفتـه و الزامـات مربـوط بـه آزمایش هـای نمونه ی اولیه و آزمایش های تولید را برآورده کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٦٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٦-٢-١ ثبت داده ها رابﻄه نیرو- تغییرمکان برای هر چرخه در هر آزمایش باید به صورت الکترونیکی ﺛبت شود. ٠١-٦-٢-٢ توالی و چرخه های آزمایش بـرای تمــامی تـوالی هــای آزمـایش ،در زیــر هــر دســتگاه میرایــی بایـد تحــت اﺛـرات بــار ﺛقلــی و محـیط هـای دمـایی باشـد کـه معـرف شـرایط نصـب شـده ی دسـتگاه اسـت. در آزمـایش لـرزه،ای برای جابجایی دستگاه هـا بایـد از مقـدار محاسـبه شـده در جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی نـادر کـه در اینجا بیشینه جابجایی دستگاه نامیده می شود، استفاده گردد. پـیش از انجـام تـوالی آزمایش هـای نمونـه ی ،اولیـه تعریـف شـده در ایـن ،بنـد بایـد یـک آزمـایش ،تولیـد محصـول مﻄـابق بـا بنـد ٠١-٦-٣، انجـام ،شـود و داده هـای ایـن آزمـایش بایـد بـه عنـوان مبنا برای مقایسه با آزمایش های بعدی بر روی میراگرهای تولیدی مورد استفاده .قرار گیرد ١. هر دستگاه میرایـی بایـد در معـرض تعـداد چرخـه هـای مـورد انتظـار در بـار بـاد طراحـی قـرار گیـرد، کـه کمتـر از ٠٠٠٢ چرخـه ی پیوسـته ی بـار بـاد بـا برگشـت کامـل نباشـد . دامنه ی بار باد بایـد در دامنـه هـای مـورد انتظـار در طوفـان بـاد طراحـی ،باشـد و بایـد در فرکانسی برابر با معکوس ،زمان تناوب سازه1 T /١ اعمال شود. استفاده از پروتکل های بارگﺬاری جـایگزین کـه معـرف بـار بـاد طراحـی بـه گونـه ای باشـد کـه جابجـایی کـل بـاد را بـه اجـزاء مـورد انتظـار ،اسـتاتیکی شـبه اسـتاتیکی و دینـامیکی آن تقسیﻢ کند، مجاز است. استثنا: اگر دسـتگاه های میرایـی تحـت تـأﺛیر نیروهـا یـا جابجایی هـای ناشـی از بـاد قـرار ،نگیـرد یـا اگـر نیـروی بـاد طراحـی کمتـر از نیـروی تسـلیﻢ یـا نیـروی لغـزش دسـتگاه ،باشد نیازی به انجام این آزمایش ها .نیست ٢. هر دستگاه میرایی بایـد بـه دمـای محـیط برسـد و بـا سـری زیـر متشـکل از چرخـه هـای سینوسی با برگشت کامل، در فرکانسی برابر با1 T /٧٦,٠ بارگﺬاری شود. )الف (ده چرخه ی جابجـایی بـا برگشـت کامـل در دسـتگاه اتـﻼف انـرژی، بـا جابجـایی معادل ٣٣/٠ برابر جابجایی دستگاه در زلزله ی نادر؛ )ب (پنﺞ چرخه ی جابجـایی بـا برگشـت کامـل در دسـ تگاه اتـﻼف ،انـرژی بـا جابجـایی معادل ٧٦/٠ برابر جابجایی دستگاه در زلزله ی نادر؛ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٥٦٢ )پ (سه چرخه ی جابجـایی بـا برگشـت کامـل در دسـتگاه اتـﻼف ،انـرژی بـا جابجـایی برابر جابجایی دستگاه در زلزله ی نادر؛ و )ت (در صـورتی کـه در آزمـایش )پ(، نیـروی ایجـاد شـده در دسـتگاه اتـﻼف انـرژی کمتـر از نیـروی حاصـل از تحلیـل تحـت زلزلـه ی نـادر باشـد، بایـد آزمـایش )پ (در فرکانسی تکـرار شـود کـه نیرویـی برابـر یـا بیشـتر از نیـروی تحلیلـی در زلزلـه ی نـادر ایجاد نماید. ٣. در مـواردی کـه خصوصـیات دسـتگاه میرایـی بـا دمـای کـارکردی تغییـر می،کنـد بایـد آزمایش هــای بنــد ٠١-٦-٢-٢ مــوارد ٢ )الــف( تــا ٢ )ت(، حــداقل بــر روی یــک ،دســتگاه در حــداقل دو دمــای دیگــر )شــامل دمــای کمینــه و دمــای بیشــینه( ، انجــام شــود، بــه طوری که کل دامنه.ی تغییرات دمای طراحی را در بر گیرد اســتثناء: اسـتفاده از روش هـای جـایگزین بـرای آزمـایش دسـتگاه هـای میرایـی مجـاز است، مشر وط بر اینکه تمامی شرایط زیر رعایت شود: )الــف (روش هــای جـایگزین ،آزمــایش معــادل الزامــات آزمــایش چرخــه ای ایــن بنــد باشد؛ )ب (روش هـای ،جـایگزین مـوارد وابسـتگی پاسـخ دسـتگاه میرایـی بـه دمـای ،محـیط فرکانس بارگﺬاری و افزایش دما در طول آزمایش را در بر گیرد؛ )ج (روش هـای جـایگزین مـورد تأییـد کارشـناس طـراح ذیصـﻼح کـه مسـئول طراحـی سازه است، قرار گیرد. ٤. اگــر خــواص نیــرو- تغییرشــکل دســتگاه میرایــی بــرای تغییــر فرکــانس آزمــایش از 1 T /٧٦/٠ بـه 1 T /٥/٢ در هـر جابجـایی کمتـر یـا مسـاوی بـا بیشـینه جابجـایی ،دسـتگاه بـیش از ٥١% تغییـر ،کنـد آنگـاه آزمـایش هـای پیشـین)٢)الـف (الـی ٢)پ ((نیـز بایـد در فرکانس هایی برابر با 1 T /٠/١ و 1 T /٥/٢ انجام شود. اســتثنا: هنگــامی کــه بــه دلیــل محــدودیت های دســتگاه آزمــایش، انجــام آزمــایش دینـامیکی در مقیـاس کامـل امکان پـﺬیر ،نباشـد اسـتفاده از نمونـه های اولیـه بـا مقیـاس کاهش یافتــه بــرای تعیــین خصوصــیات وابســته بــه ســرعت دســتگاه های میرایــی مجــاز است، مشـروط بـر اینکـه از اصـول مقیاس سـازی و مشـابهت در طراحـی پروتکـل آزمـایش و دستگاه های با مقیاس کاهش یافته استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٦٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٦-٢-٣ آزمایش دستگاه های مشابه اگـر بـرای یـک دسـتگاه میرایـی بـه خصـوص، یـک واحـد آزمـایش شـده ی پیشـین وجـود داشـته باشـد، در صـورتی کـه تمـامی شـرایط زیـر بـرآورده ،شـود نیـازی بـه انجـام آزمایش هـای نمونـه ی اولیه بر روی این دستگاه نیست: ١. دارای مشﺨصــات ،ابعــادی ســاختار داخلــی و فشــارهای داخلــی اســتاتیکی و دینــامیکی )در صورت وجود (مشابه دستگاه میرایی مورد نظر است؛ و ٢. از همان نوع و مصالح دستگاه میرایی مورد نظر است؛ و ٣. بـا همـان روش هـای سـاخت مسـتند و کنتـرل کیفیتـی سـاخته شـده اسـت کـه بـرای دستگاه میرایی مورد نظر منظور شده است؛ و ٤. تحــت همــان بیشــینه دامنــه ی جابجــایی و نیروهــای ﻻزم بـرای دســتگاه میرایـی مــورد نظر آزمایش شده است. ٠١-٦-٢-٤ تعیین مشخصه های نیرو- س رعت- جابجایی خصوصــیات نیــرو- ســرعت- جابجــایی دســتگاه میرایــی نمونــه بایــد بــر اســاس آزمایش هــای جابجایی چرخه ای که در بند ٠١-٦-٢-٢ ،مشﺨص شده و تمامی الزامات زیر باشد: ١. مقـادیر بیشـینه نیـرو و کمینـه نیـرو در جابجـایی ،صـفر بیشـینه نیـرو و کمینـه نیـرو در بیشــینه جابجــایی ،دســتگاه و مســاحت چرخــه ی هیســترزیس ) loop E (بایــد بــرای هــر چرخـه ی تغییرشـکلی محاسـبه گـردد .در صـورت ،لـزوم سـﺨتی مـؤﺛر دسـتگاه میرایـی باید برای هر چرخه ی تغییرشکلی با استفاده از رابﻄه ٩-٧١ محاسبه شود. ٢. خصوصـیات اسـمی حاصـل از آزمـایش دسـتگاه میرایـی بـرای تحلیـل و طراحـی بایـد بـر اسـاس مقـدار ِمتوسـط سـه سـیکل اول آزمـایش در یـک جابجـایی ،معـین .تعیـین گـردد برای هر چرخـه در هـر ،آزمـایش ضـرایب ﻻنـدا ) test λ (مربـوط بـه اﺛـرات چرخـه ای بایـد از مقایسه ی خصوصیات اسمی و خصوصیات هر چرخه تعیین گردد. ٣. هنگـامی کــه داده هـای آزمـایش نمونـه ی اولیـه در مقیـاس کامـل در دسـترس ،اسـت ضرایب ﻻندا ) λ (بـرای سـرعت و ،دمـا بایـد بـه طـور هﻢ زمـان بـا ضـرایب اﺛـرات چرخـه ای محاسـبه گـردد. در مـواردی کـه ایـن اﺛـرات یـا اﺛـرات مشـابه از آزمایش هـای جداگانـه ای به دسـت آمـده باشـد، ضـرایب ﻻنـدا بایـد از مقایسـه ی میـان خصوصـیات محاسـبه شـده -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٧٦٢ تحــت شــرایط آزمــایش نمونــه ی او لیــه و خصوصــیات متنــاظر محاســبه شــده تحــت محدوده ی شرایط آزمایشی قابل اعمال برای کمیت تغییر ،خصیصه تعیین شود. ٠١-٦-٢-٥ بسندگی دستگاه اگـر تمـامی شـرایط ذکـر شـده در زیـر بـرآورده ،شـود بایـد عملکـرد یـک نمونـه ی اولیـه دسـتگاه میرایی مناسب تلقی شـود .محـدودیت هـای اشـاره شـده در مـوارد زیـر مـی توانـد توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح، کـه مسـئول طراحـی سـازه اسـت، تـا ٥١% افـزایش یابـد، مشـروط بـر اینکـه بـا اسـتفاده از تحلیـل نشـان داده شـود، افـزایش ،ایـن محـدودیت تـأﺛیر منفـی بـر پاسـخ سـازه نمی.گﺬارد ٠١-٦-٢-٥-١ دستگاه های میرایی وابسته به جابجایی در صــورتی کــه تمــامی شــرایط زیــر، بــر اســاس آزمایش هــای تعیــین شــده در بنــد ٠١-٦-٢-٢ بـرآورده گـردد، بایـد عملکـرد دسـتگاه های میرایـی نمونـه اولیـه ی وابسـته بـه ،جابجـایی مناسـب تلقی :گردد ١. در آزمـایش ١، هـیﭻ نشـانه ای از ،آسـیب از جملــه ،نشـت ،تسـلیﻢ یــا شکسـتگی وجـود نداشته باشد. ٢. برای یک دسـتگاه ،میرایـی بیشـینه نیـرو و کمینـه نیـرو در جابجـایی صـفر در هـر یـک از چرخــه های آزمایش هــای ٢، ٣ و ٤ نبایــد بــیش از ٥١% بــا میــانگین بیشـینه و کمینــه ی نیــرو در جابجــایی ،صــفر کــه از میــانگین تمــامی چرخــه هــا در آن آزمــایش در یــک فرکانس و دمای مشﺨص به دست آمده، تفاوت داشته .باشد ٣. برای یک دستگاه ،میرایـی بیشـینه نیـرو و کمینـه نیـرو در جابجـایی بیشـینه در هـر یـک از چرخــه های آزمایش هــای ٢، ٣ و ٤ نبایــد بــیش از ٥١% بــا میــانگین بیشــینه و کمینــه ی نیــرو در جابجــایی ،بیشــینه کــه از میــانگین تمــامی چرخــه هــا در آن آزمــایش در یــک فرکانس و دمای مشﺨص به دست.آمده، تفاوت داشته باشد ٤. بــرای یــک دســتگاه ،میرایــی مســاحت چرخــه) ی هیســترزیسloop E( در هــر یــک از چرخــه های آزمایش هــای ٢، ٣، و ٤ نبایــد بــیش از ٥١% بــا میــانگین ســﻄح چرخــه ی هیسـترزیس، کـه از میـانگین تمـامی چرخـه هـا در آن آزمـایش در یـک فرکـانس و دمـای مشﺨص به دست آمده، تفاوت.داشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٦٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥. میـانگین بیشـینه و کمینـه ی نیروهـا در جابجـایی صـفر و جابجـایی ،بیشـینه و میـانگین مســـاحت چرخـــه ی هیســـترزیس ) loop E (کـــه در هـــر آزمـــایش از طریـــق تـــوالی آزمایش هـای ٢، ٣ و ٤ بـه دسـت مـی آیـد، نبایـد بـیش از ٥١% بـا مقـادیر هـدف، تعیـین شـده توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح کـه مسـئول طراحـی ایـن سـازه اسـت، تفـاوت .داشته باشد ٦. میـانگین بیشـینه و کمینـه ی نیروهـا در جابجـایی صـفر و ،جابجـایی بیشـینه و میـانگین مسـاحت چرخـه ی هیسـترزیس) loop E(، همـان گونـه کـه در آزمـایش ٢)پ ( تعیـین شـده ،است باید در محـدوده هـای مشـﺨص شـده توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح، بـه طـوری کــه در بنــد ٠١-٢-٤-٥ بــر اســاس خصوصــیات اســمی و ضــریب ﻻنــدا بــرای رواداری ) مشﺨصات(spec,max) λ و (spec,min) λ (توصیف شده است، قرار .گیرد ٧. ضرایب ﻻنـدای آزمـایش بـرای واحـدهای ،میرایـی کـه بـر اسـاس بنـد ٠١-٦-٢-٤ تعیـین شده اسـت، نبایـد از مقـادیر مشـﺨص شـده توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح، مﻄـابق بـا بند ٠١-٢-٤-٥ ، افزون تر گردد. ٠١-٦-٢-٥-٢ دستگاه های میرایی وابسته به سرعت اگــر تمــامی شــرایط ،زیــر بــر اســاس آزمایش هــای مشﺨص شــده در بنــد ٠١-٦-٢-٢ بــرآورده ،گردد باید عملکرد دستگاه های میرایی نمونه اولیه ی وابسته به سرعت مناسب تلقی :گردد ١. رد آزمـایش ١، هـیﭻ نشـانه ای از ،آسـیب از جملــه ،نشـت ،تسـلیﻢ یــا شکسـتگی وجـود نداشته باشد. ٢. برای دستگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت دارای سـﺨتی، سـﺨتی مـؤﺛر یـک دسـتگاه میرایــی در هــر چرخــه از آزمایش هــای ٢، ٣ و ٤ نبایــد بــیش از ٥١% بــا میــانگین سﺨتی مـؤﺛر کـه از میـانگین تمـامی چرخـه هـا در آن آزمـایش در یـک فرکـانس و دمـای مشﺨص به دست ،آمده تفاوت داشته باشد. ٣. برای یک دسـتگاه ،میرایـی بیشـینه نیـرو و کمینـه نیـرو در جابجـایی صـفر در هـر یـک از چرخــه هــای آزمایش هــای ٢، ٣ و ٤ نبایــد بــیش از ٥١% بــا میــانگین بیشــینه و کمینــه نیرو در جابجایی صـفر کـه از تمـامی چرخـه هـا در آن آزمـایش در یـک فرکـانس و دمـای مشﺨص به دست آمده، تفاوت داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٩٦٢ ٤. بــرای یــک دســتگاه ،میرایــی مســاحت چرخــه ی هیســترزیس) loop E (در هــر یــک از چرخــه های آزمایش هــای ٢، ٣ و ٤ نبایــد بــیش از ٥١% بــا میــانگین مســاحت چرخــه ی هیسـترزیس کـه از تمـامی چرخـه هـا در آن آزمـایش در یـک فرکـانس و دمـای مشـﺨص .به دست آمده، تفاوت داشته باشد ٥. میــانگین بیشــینه و کمینــه ی نیروهــا در جابجــایی ،صــفر ســﺨتی مــؤﺛر )فقــط بــرای دســتگاه هــای میرایــی دارای ســﺨتی(، و مســاحت میــانگین چرخــه ی هیســترزیس ) loop E( کـه در آزمـایش ٢)پ( ،تعیـین شـده اسـت بایـد در محـدوده هـای مشـﺨص شـده توســط کارشــناس طــراح ذیصــﻼح، بــه طــوری کــه در بنــد ٠١-٢-٤-٥ بــر اســاس خصوصــیات اســمی و ضــریب ﻻنــدا بــرای ) رواداری مشﺨصــات(spec,max) λ و (spec,min) λ ( توصیف شده است، قرار .گیرد ٦. ضرایب ﻻنـدای آزمـایش بـرای واحـدهای ،میرایـی کـه بـر اسـاس بنـد ٠١-٦-٢-٤ تعیـین شده اسـت، نبایـد از مقـادیر مشـﺨص شـده توسـط کار شـناس طـراح ذیصـﻼح، مﻄـابق بـا بند ٠١-٢-٤-٥ ، افزون تر گردد. ٠١-٦-٣ آزمایش های محصول دستگاه های میرایی پیش از نصب در ،ساختمان باید مﻄابق با الزامات این بند آزمایش شود. برنامـه ی انجـام آزمـایش بـرای تولیـد دسـتگاه هـای میرایـی بایـد توسـط کارشـناس طـراح ذیصـﻼح مشـﺨص شــود .در برنامـه ی آزمـایش بایـد خصوصــیات اسـمی از طریـق انجـام آزمـایش بـر روی تمــامی دســتگاه ها بــرای ســه چرخــه در ٧٦/٠ برابــر دامنــه ی جابجــایی در زلزلــه ی نــادر در فرکانسـی برابـر1 T 0.67/، اعتبارسـنجی شـود. مقـادیر انـدازه گیـری شـده بـرای خصوصـیات اسـمی باید در محدوده هـای ارائـه شـده در مشﺨصـات پـروژه باشـد .ایـن محـدوده هـا بایـد بـا رواداری هـای مشﺨصـات، مربـوط بـه خصوصـیات اسـمی طراحـی کـه در بنـد ٠١-٢-٤-٥ تعیـین شـده، مﻄابقـت داشته باشد. اســتثناء: در صــورتی کــه بتــوان از طریــق هــای دیگــری نشــان داد کــه خصوصــیات محصــول دسـتگاه های میرایـی بـا الزامـات مشﺨصـات پـروژه مﻄابقـت ،دارد نیـازی بـه انجـام ایـن برنامـه ی آزمــایش نیســت. در چنــین مــواردی، کارشــناس طــراح ذیصــﻼح بــرای اطمینــان از کیفیــت دسـتگاه هـای میرایـی نصـب شـده، بایـد برنامـه ی جـایگزینی ارائـه نمایـد. ایـن برنامـه ی جـایگزین بایـد شـامل آزمـایش تولیـد محصـول بـرای کمینـه یـک دسـتگاه از هـر نـوع و انـدازه باشـ،د مگـر -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٧٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. اینکه آزمایش های نمونـه اولیـه ی پـروژه بـر روی همـان نـوع و انـدازه ی دسـتگاه انجـام شـده باشـد . دسـتگاه هـایی کـه در آن هـا رفتـار غیراﻻسـتیک مشـاهده مـی،شـود یـا بـه طریقـی در طـی ایـن آزمایش آسیب می بیند، نباید در ساخت سازه .مورد استفاده قرار گیرد ٠١-٧ روش های جایگزین و معیارهای پذیرش متناظر سازه هـایی کـه بـا اسـتفاده از روش تحلیـل طیفـی تحلیـل مـی شـود، بایـد الزامـات بنـد های ٠١ -٧ -١، ٠١-٧-٣ ، و ٠١-٧-٤ را بــرآورده کنــد. ســازه هایی کــه بــا اســتفاده از روش نیــروی جــانبی معــادل تحلیل می،شود باید الزامات بند های ٠١-٧-٢ ،٠١-٧-٣ ، و ٠١-٧-٤ را برآورده کند. ٠١-٧-١ روش تحلیل طیفی در مواردی کـه از روش تحلیـل طیفـی بـرای تحلیـل یـک سـازه ی دارای سـامانه ی میرایـی اسـتفاده می،شود الزامات این بند باید اعمال شود. ٠١-٧-١-١ مدل سازی باید یـک مـدل تحلیلـی کـه نشـان دهنـده ی توزیـع ،مکـانی جـرم سـﺨتی و میرایـی تمـامی سـازه باشـد بـرای سـامانه ی بـاربر لـرزه ای و سـامانه ی میرایـی تـدوین گـردد . الزامـات بنـد ٤-١١ بایـد بـرای مـدل کـردن و تحلیـل سـامانه ی بـاربر لـرزه ای و الزامـات ایـن بنـد بایـد بـرای مـدل کـردن و تحلیـل سـامانه ی میرایـی مـورد اسـتفاده قـرار گیـرد. خصوصـیات سـﺨتی و میرایـی دسـتگاه هـای میرایی که در مـدل هـای تحلیلـی از آن هـا اسـتفاده مـی شـود، یـا بایـد مبتنـی بـر آزمـایش دسـتگاه هـای میرایی، مشﺨص شده در بند ٠١-٦ ، یا بر اساس نتایﺞ آن ها مورد تأیید قرار گیرد. سـﺨتی اﻻسـتیک اعضـای سـامانه ی ،میرایـی غیـر از خـود دسـتگاه هـای ،میرایـی بایـد بـه صـراحت در مدل تعریف شـده باشـد . سـﺨتی دسـتگاه هـای میرایـی بایـد بسـته بـه نـوع دسـتگاه میرایـی بـه صورت زیر مدل شود: ١. بــرای دســتگاه های میرایــی وابســته بــه جابجــایی :دســتگاه های میرایــی وابســته بــه جابجـایی بایـد بـا سـﺨتی مـؤﺛری مـدل شـود کـه متنـاظر بـا نیـروی دسـتگاه میرایـی در پاسـخ جابجـایی مـورد نظـر) ،بـرای نمونـه تغییرمکـان نسـبی طراحـی طبقـه( اسـت . هـﻢ چنـین، در روش تحلیـل طیفـی، حـﺬف نمــودن سـﺨتی دســتگاه هـای هیسـترتیک و اصـﻄکاکی مجـاز اسـت، مشـروط بـر اینکـه نیروهـای طراحـی ایجـاد شـده در دسـتگاه های میرایـی -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/١٧٢ وابسـته بـه ،جابجـایی DSD Q، بـه عنـوان بارهـای خـارجی بـه مـدل تحلیلـی اعمـال گـردد ) بند ٠١-٧-٤-٥ .( ٢. برای دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت :دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت کـــه دارای یـــک مؤلفـــه ی ســـﺨتی اســـت )بـــرای نمونـــه، دســـتگاه هـــای میرایـــی ویسکواﻻسـتیک (بایـد بـا سـﺨتی مـؤﺛری متنـاظر بـا دامنـه و فرکـانس مـورد نظـر مـدل گردد. ٠١-٧-١-٢ سامانه ی باربر لرزه ای ٠١-٧-١-٢-١ برش پایه لرزه ای برش پایه لرزه،ای V، سـازه در یـک راسـتای مشـﺨص، بایـد بـه صـورت ترکیبـی از اجـزای ،مـودی m V، با رعایت محدودیت های رابﻄه ٠١-٥ تعیین شود: ٠١-٥ بـرش پایـه لـرزه،ای V، سـازه بایـد بـا اسـتفاده از روش ریشـه ی دوم مجمـوع مربعـات ) SRSS (یـا روش ترکیب درجه دوم ) کاملCQC ( اجزای برش پایه ،مودی m V محاسبه شود. ٠١-٧-١-٢-٢ برش پایه مودی بــرش پایــه مــودی مربــوط بــه مــود نوســانm ،ام m V، ســازه در راســتای مــورد نظــر بایــد طبــق رابﻄه های ٠١-٦- الف و ٠١-٦- :ب محاسبه گردد ٠١-٦-الف ٠١-٦-ب که Sm C =ضریب پاسخ لرزه ای مـود نوسـانmام سـازه در راسـتای ،مـورد نظـر کـه بـرای مـود اول سـازه از بند ٠١-٧-١-٢-٤ و برای مودهای باﻻتر سازه از بند ٠١-٧-١-٢-٦ تعیین می گردد؛ =وزن مؤﺛر لرزه ای برای مود نوسانmام سازه؛ و im ϕ =دامنـه ی جابجـایی در تـراز iام ،سـازه در مـود نوسـانm ،ام در راسـتای مـورد نظـر کـه نسـبت به مقدار واحد در طبقه.ی بام، نرمال شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٧-١-٢-٣ ضریب مشارکت مودی ضریب مشارکت مـودی بـرای مـود نوسـانm ،امm Γ، سـازه در راسـتای مـورد نظـر بـا رابﻄـه ٠١-٧ تعیین می:گردد ٠١-٧ ٠١-٧-١-٢-٤ ضریب پاسخ لرزه ای مود اصلی ضــریب پاســخ لــرزه ای مــود اصــلی)بــرای مــود اول( ، S1 C، در راســتای مــورد نظــر بایــد طبــق رابﻄه های ٠١-٨ ٠١ و-٩ محاسبه :گردد برای S T < 1D T، ٠١-٨ برای S T ≥ 1D T، که DS S = کمیت شتاب طیفی طراحی در محدوده ی زمان تناوب ،کوتاه D1 S = کمیت شتاب طیفی طراحی در زمان تناوب ١ ﺛانیه؛ Ts = نسبت دامنه ی شتاب طیفی ١ ﺛانیه به دامنه ی شتاب طیفی پریود کوتاه؛ و 1D B = ضــریب عــددی ارائـه شــده در جــدول ٠١-٧-١ ، بــرای نســبت میرایــی مــوﺛر معــادلmD β )برای مود اول( و زمان تناوب سازه برابر با 1D T. ٠١-٧-١-٢-٥ تعیین زمان تناوب مﺆثر مود اصلی زمـان تنـاوب مـؤﺛر مـود اصـلی )بـرای مـود اول( تحـت جنـبش زمـین در زلزلـه ،ی طـرح1D T ، و تحـت جنـبش زمـین در زلزلــه ،ی نـادر1M T ، بایـد مبتنـی بــر منظـور نمـودن صــریح مشﺨصـات نیرو- تغییرشکل پس از تسلیﻢ سازه باشد، یا طبق رابﻄه های ٠١-٠١ ٠١ و-١١ تعیین :شود ٠١-٠١ ٠١-١١ ٠١-٩ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٣٧٢ ٠١-٧-١-٢-٦ ضریب پاسخ لرزه ای مود باﻻتر ضــریب پاســخ لــرزه ،ایSm C ، مــود بــاﻻتر ) m>1 ( مربــوط بــه مــود نوســانm ) ام>1 m ( ســازه در راستای مورد نظر باید طبق رابﻄه های ٠١-٢١ ٠١ و-٣١ محاسبه گردد: برای S T < m T، ٠١-٢١ برای S T ≥ m T، ٠١-٣١ که m T = زمان،تناوب برحسب ﺛانیه، مود نوسان mام سازه در راستای ،مورد نظر و mD B =ضـریب ،عـددی ارائـه شـده در جـدول ٠١ -١ ، بـرای میرایـی مـؤﺛر ی معـادل mD β و زمـان تنـاوب سازه برابر با m T. ٠١-٧-١-٢-٧ نیروی جانبی طراحی نیـروی جـانبی طراحـی در تـراز i ناشـی از مـود نوسـانmام، im F، سـازه در راسـتای مـورد نظـر باید طبق رابﻄه ٠١-٤١ محاسبه گردد: ٠١-٤١ نیروهای طراحـی در اعضـای سـامانه ی بـاربر لـرزه،ای بایـد بـا ترکیـب نیروهـای طراحـی مـودی، بـا استفاده از روش SRSS یا روشCQC .تعیین شود ٠١-٧-١-٣ سامانه ی میرایی نیروهــای طراحــی در دســتگاه هــای میرایــی و ســایر اعضــای ســامانه ی میرایــی بایــد بــر اســاس کمیـت هـای پاسـخ تغییرشـکل تـراز طبقـه، تغییرمکـان نسـبی طبقـه و سـرعت طبقـه کـه در بنـد هـای زیر بیـان شـده ،اسـت محاسـبه گـردد. بـرای جابجـایی هـا و سـرعت هـای مـورد اسـتفاده در تعیـین بیشـینه نیروهـا در دســتگاه هــای میرایـی در هــر ،طبقـه بایـد زاویــه ی قرارگیــری هـر دســتگاه از سـﻄح افـق را محسـوب نمـوده و اﺛـرات افـزایش پاسـخ ناشـی از پـیچش مـورد نیـاز بـرای طراحـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای را در نظـر گرفـت .تغییرشـکل هـای تـراز طبقـه یi، iD δ و iM δ، تغییرمکـان هـای -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٧٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ،نســبی طبقــه D Δ و M Δ، و ســرعت هــای ،طبقــه D ∇ و M ∇، بایــد بــرای هــر دو جنــبش زمــین در زلزله ی طرح و جنبش زمین در زلزله ی نادر، مﻄابق با این بند محاسبه شود. ٠١-٧-١-٣-١ تغییرشکل تراز طبقه در زلزله ی طرح تغییرشـکل سـازه ناشـی از جنـبش زمـین در زلزلـه ی طـرح در تـرازi در مـود نوسـانm ،امimD δ، سازه در راستای مورد نظر باید طبق رابﻄه ٠١-٥١ :تعیین شود ٠١-٥١ تغییرشـکل طراحـی کـل، در هـر طبقـه ی سـازه بایـد بـا ترکیـب تغییرشـکل هـای مـودی حاصـل از زلزله ی طرح، با استفاده از روشSRSS یا روشCQC .محاسبه گردد ٠١-٧-١-٣-٢ جابجایی بام در زلزله ی طرح جابجــایی هــای بــام در مــود اصــلی) m=1 (و مودهــای بــاﻻتر ) m>1 (ناشــی از جنــبش زمــین در زلزلـه ی ،طـرح 1D D و mD D، سـازه در راسـتای مـورد نظـر بایـد طبـق رابﻄـه های ٠١-٦١ ٠١ و-٧١ :تعیین شود برای m=1 ، ٠١-٦١-الف ٠١-٦١-ب برای m>1 ، ٠١-٧١ ٠١-٧-١-٣-٣ تغییرمکان نسبی طبقه در زلزله ی طرح تغییرمکـان نسـبی طبقـه ،ی طراحـی در مـود اصـلی1D Δ، و مودهـای ،بـاﻻتر (m> 1) mD Δ، سـازه در راستای مورد نظـر بایـد بـا اسـتفاده از جابجـایی هـای مـودی بـام در بنـد ٠١-٧-١-٣-٢ ، مﻄـابق با بند ٤-٠١-٨ محاسبه گردد. ،تغییرمکان نسـبی طراحـی کـل طبقـهD Δ، بایـد بـا ترکیـب تغییرمکـان هـای نسـبی مـودی حاصـل از زلزله ی طرح، با استفاده از روشSRSS یا روش CQC تعیین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٥٧٢ ٠١-٧-١-٣-٤ سرعت طبقه در زلزله ی طرح سـرعت طراحـی طبقـه در ،مـود اصـلی1D ∇، و مودهـای ،بـاﻻتر(m > 1) mD ∇، سـازه در راسـتای مورد نظر باید طبق رابﻄه های ٠١-٨١ ٠١ و-٩١ :محاسبه گردد ٠١-٨١ ٠١-٩١ سـرعت طراحـی ،کـل طبقـهD ∇، بایـد بـا ترکیـب سـرعت هـای طراحـی مـودی بـا اسـتفاده از روش SRSS یا روشCQC .تعیین شود ٠١-٧-١-٣-٥ پاسخ تحت زلزله ی نادر کــل تغییرشــکل بیشــینه ی مــودی تــرازi، مقــادیر تغییرمکــان نســبی طبقــه در زلزلــه ی نــادر، و مقــادیر ســرعت طبقــه در زلزلـه ی نـادر، بـه ترتیـب براسـاس بنــد های ٠١ -٧ -١ -٣ -١ ،٠١ -٧ -١ -٣ -٣ و ٠١-٧-١-٣-٤ مشــﺨص مـی گـردد، بـا ایـن تفـاوت کـه بایـد جابجـایی بـام در زلزلـه ی طـرح بـا جابجـایی بـام در زلزلـه ی نـادر جـایگزین شـود .جابجـایی بـام سـازه در زلزلـه ی نـادر در راسـتای مورد نظر باید طبق رابﻄه های ٠١-٠٢ ٠١ و-١٢ :محاسبه گردد برای m=1 ، ٠١-٠٢-الف ٠١-٠٢-ب برایm>1 ، ٠١-١٢ که در آن mM B ضریب عددی ارائه شده در جدول ٠١-١، برای میرایی مؤﺛر معادل mM β، و زمان تناوب سازه برابر با m T است. ٠١-٧-٢ روش نیروی جانبی معادل در صــورتی کــه بــرای طراحــی ســازه ی دارای ســامانه ی میرایــی از روش نیــروی جــانبی معــادل استفاده ،شود باید الزامات این بند اعمال گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٧٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٧-٢-١ مدل سازی اعضای سامانه ی باربر لـرزه ای بایـد بـه روشـی مﻄـابق بـا الزامـات بنـد ٤-٩ مدل سـازی شـود . بـرای ،اهداف تحلیل پای سازه بایـد تکیـه گـاه ﺛابـت در نظـر گرفتـه شـود .اعضـای سـامانه ی میرایـی بایـد مﻄــابق بــا نیــاز، جهــت تعیــین نیروهــای طراحـی ،انتقــالی از دســتگاه هــای میرایــی بــه زمــین و سـامانه ی بـاربر لـرزه ای، مـدل . شـود سـﺨتی مـؤﺛر دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت بایـد مدل شود. در صـورتی کـه محاسـبه ی میرایـی مـؤﺛر مﻄـابق بـا روش هـای بنـد ٠١-٧-٤ انجـام پـﺬیرد، و از آن بــرای اصــﻼح پاســخ موردنیــاز در بنــد هــای ٠١-٧-٢-٢ ٠١ و-٧-٢-٣ اســتفاده گــردد، نیــازی بــه مدل سازی صریح دستگاه های میرایی .نیست خصوصـیات سـﺨتی و میرایـی دسـتگاه هـای میرایـی کـه در مـدل هـای تحلیلـی از آن هـا اسـتفاده می شود، باید مبتنـی بـر آزمـایش دسـتگاه هـای میرایـی مشـﺨص شـده در بنـد ٠١-٦ باشـد، یـا بـر اساس نتایﺞ آن ها مورد تأیید قرار گیرد. ٠١-٧-٢-٢ سامانه ی باربر لرزه ای ٠١-٧-٢-٢-١ برش پایه ی لرزه ای بـرش پایـه ی لـرزه ،ایV، سـامانه ی بـاربر لـرزه ای در یـک راسـتای مشـﺨص، بـا ترکیـب دو جـزء ،مودی 1 V و R V، طبق رابﻄه ٠١-٢٢ محاسبه می شود: ٠١-٢٢ که 1 V =مقـدار بـرش پایـه ی لــرزه ای طراحــی بـرای مـود اصــلی در راســتای مشــﺨص، کـه در بند ٠١ -٧ -٢ -٢ -٢ تعیین شده است؛ R V =مقـدار بــرش پایـه لــرزه ای طراحــی بـرای باقــی مودهـا در راسـتای مشـﺨص کـه در بند ٠١ -٧ -٢ -٢ -٦ تعیین شده است؛ و min V =حـداقل مقـدار مجـاز بـرای بـرش پایـه ی طراحـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای سـازه در راسـتای ،مورد نظر که در بند ٠١-٢-١-١ تعیین شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای میراگر / ۲۷۷ ۲-۲-۲-۷-۰ برش پایه‌ی مود اصلی برش پایه‌ی مود اصلی, ۱ء طبق رابطه ۲۳-۱۰ محاسبه می‌شود: هه ارو ی که - ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی, که در بند ۴-۲-۲-۷-۱۰ محاسبه شده است. و < وزن موْثر لرزه‌ای مود اصلی. شامل بخش‌هایی از بار زنده, طبق تعریف رابطه ۶-۱۰-ب برای مود اول. ۳۲-۲-۲-۷-۰ خصوصیات مود اصلی شکل مود اصلی, ,0 و ضریب مشارکت مود اصلی, ۱ ]ء از تحلیل دینامیکی با استفاده از رابطه‌های ۲۴-۱۰ و ۲۵-۱۰ تعیین می گردد: ۲۴۰ رو 12 ۸ ۵ اب ] 2 1 که < ارتفاع تراز 7 از بالای تراز پایه است؛ ۶ - ارتفاع سازه. طبق تعریف از تراز پایه تا بالاترین نقطه‌ی سامانه‌ی باربر جانبی سازه؛ و - بخشی از کل وزن موْئر لرزه‌ای ء که در تراز / واقع شده یا به آن اختصاص داده شده زمان تناوب اصلی, ,7 از تحلیل دینامیکی با استفاده از خصوصیات الاستیک ساه‌ای و می‌شود: رد 9 ۱ ر2ه ۱ زو که نیروی جانبی در تراز 7 ام سازه‌ای است که مطابق با بند ۴-۱۰-۴۳ توزیع شده است؛ و -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٧٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. iδ = تغییرشکل اﻻستیک در ترازi ام سازه،ای ناشی از اعمال نیروهای جانبی if .است ٠١-٧-٢-٢-٤ ضریب پاسخ لرزه ای مود اصلی ضریب پاسخ لرزه ای ،مود اصلیS1 C، با استفاده از رابﻄه های ٠١ -٧٢ یا ٠١ -٨٢ تعیین می:شود برای ST < 1D T، ٠١-٧٢ برای S T ≥ 1D T، ٠١-٨٢ که DS S =کمیت شتاب طیفی طراحی در محدوده ی زمان تناوب ،کوتاه D1 S =کمیت شتاب طیفی طراحی در زمان تناوب ١ ﺛانیه؛ و s T = نسبت دامنه ی شتاب طیفی ١ ﺛانیه به دامنه ی شتاب طیفی پریود کوتاه؛ و 1D B =ضریب عددی ارائه شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر معادلmD β )برای مود اول( و زمان تناوب سازه برابر با 1D T. ٠١-٧-٢-٢-٥ تعیین زمان تناوب مﺆثر مود اصلی زمـان تنـاوب مـؤﺛر مـود اصـلی در زلزلـه ی ،طـرح 1D T، و در زلزلـه ،ی نـادر1M T، بـا منظـور نمـودن صـریح مشﺨصـات نیـرو- تغییرشـکل پـس از تسـلیﻢ ،سـازه یـا بـا اسـتفاده از رابﻄـه های ٠١-٩٢ و ٠١-٠٣ تعیین می:شود ٠١-٩٢ ٠١-٠٣ ٠١-٧-٢-٢-٦ برش پایه ی باقی مودها برش پایه ،ی باقی مودهاR V، طبق رابﻄه ٠١-١٣ تعیین می شود: ٠١-١٣ که SR C = ضریب پاسخ لرزه ای باقی مودها که در بند ٠١-٧-٢-٢-٨ تعیین،شده است و -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٩٧٢ =وزن مؤﺛر باقی مودهای نوسانی سازه که با استفاده از رابﻄه ٠١-٤٣ تعیین شده است . ٠١-٧-٢-٢-٧ خصوصیات باقی مودها شــکل ،مــود iR φ، ضــریب ،مشــارکت R Γ، وزن مــؤﺛر لــرزه،ای𝑊ഥோ ، زمــان تنــاوب مــؤﺛر، R T، بــاقی مودهای نوسانی، باید با استفاده از رابﻄه های ٠١-٢٣ الی ٠١-٥٣ :تعیین شود ٠١-٢٣ ٠١-٣٣ ٠١-٤٣ ٠١-٥٣ ٠١-٧-٢-٢-٨ ضریب پاسخ لرزه ای باقی مودهای نوسانی ضریب پاسخ لرزه ای ،باقی مودهای نوسانیSR C، طبق رابﻄه ٠١-٦٣ تعیین می:شود ٠١-٦٣ که در آن R B ضریب ،عددی ارائه شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر معادلR β، و زمان تناوب سازه برابر با R T است. ٠١-٧-٢-٢-٩ نیروی جانبی طراحی نیروی جـانبی طراحـی در اعضـای سـامانه ی بـاربر لـرزه ای در تـرازi ام ناشـی از پاسـخ مـود اصـلی ،سـازهi1 F، و ،پاسـخ بـاقی مودهـای نوسـانیiR F، در راسـتای مـورد نظـر طبـق رابﻄـه های ٠١-٧٣ ٠١ و-٨٣ محاسبه می:شود ٠١-٧٣ ٠١-٨٣ نیروهـای طراحـی در اعضـای سـامانه ی بـاربر لـرزه ای بـا ترکیـب نیروهـای ناشـی از مـود اصـلی و باقی مودهای نوسانی با استفاده از روشSRSS ، محاسبه می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٨٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٧-٢-٣ سامانه ی میرایی نیروهای طراحـی در دسـتگاه هـای میرایـی و سـایر اعضـای سـامانه ی میرایـی بـر اسـاس کمیـت هـای پاسخ تغییرشکل،تراز طبقـه ،تغییرمکـان نسـبی طبقـه و سـرعت طبقـه کـه در بنـد هـای زیـر بیـان ،شده است محاسبه می گردد. برای جابجایی هـا و سـرعت هـای مـورد اسـتفاده در تعیـین بیشـینه نیروهـا در دسـتگاه هـای میرایـی در هـر ،طبقـه بایـد زاویـه قرارگیـری هـر دسـتگاه از سـﻄح افـق را محسـوب نمـوده و هـﻢ چنـین اﺛـرات افـزایش پاسـخ ناشـی از پـیچش مـورد نیـاز بـرای طراحـی سـامانه ی بـاربر لـرزه ای را نیـز در نظر گرفت . تغییرشــکل هــای تــرازi ام، iD δ و iM δ، تغییرمکــان،هــای نســبی طبقــه D Δ و M Δ، و ســرعت هــای ،طبقـه D ∇ و M ∇، بـه ترتیـب، بـرای هـر دو جنـبش زمـین در زلزلـه ی طـرح و جنـبش زمـین در زلزله ی نادر مﻄابق با بند های زیر محاسبه می شود. ٠١-٧-٢-٣-١ تغییرشکل تراز طبقه در زلزله ی طرح تغییرشکل کـل طراحـی در هـر طبقـه ی سـازه در راسـتای مـورد نظـر بـا ترکیـب تغییرشـکل هـای تــراز طبقــه در مــود اصــلی و بــاقی مودهــای نوســانی از طریــق روشSRSS محاســبه مــی شــود . تغییرشـکل هـای تـراز طبقـه در مـود اصـلی و بـاقی مودهـای نوسـانی، ناشـی از جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ،ی طـرحi1D δ و iRD δ در مرکـز سـﺨتی تـرازi ام سـازه در راسـتای مـورد نظـر بـا اسـتفاده از رابﻄه های ٠١-٩٣ ٠١ و-٠٤ تعیین می شود: ٠١-٩٣ ٠١-٠٤ که 1D D = جابجــایی طراحــی مــود اصــلی در مرکــز ســﺨتی بــام ســازه در راســتای ،مــورد بررســی بند ٠١-٧-٢-٣-٣، و RD D = جابجــایی طراحــی بــاقی مودهــای نوســانی در مرکــز ســﺨتی بــام ســازه در راســتای مــورد بررسی، بند ٠١-٧-٢-٣-٢. ٠١-٧-٢-٣-٢ جابجایی بام در زلزله ی طرح جابجایی های مـود اصـلی و بـاقی مودهـای نوسـانی ناشـی از جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی ،طـرح -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/١٨٢ 1D D و 1R D، در مرکـز سـﺨتی بـام سـازه در راسـتای مـورد نظـر بـا اسـتفاده از رابﻄـه های ٠١-١٤ و ٠١-٢٤ تعیین می:شود ٠١-١٤-الف ٠١-١٤-ب ٠١-٢٤ ٠١-٧-٢-٣-٣ تغییرمکان نسبی طبقه در زلزله ی طرح تغییرمکـان ،هـای نسـبی طراحـی طبقـهD Δ، در راسـتای مـورد نظـر بـا اسـتفاده از رابﻄـه ٠١-٣٤ تعیین می:شود ٠١-٣٤ که 1D Δ = تغییرمکان نسـبی طراحـی طبقـه ناشـی از مـود نوسـان اصـلی سـازه در راسـتای ،مـورد نظـر و RD Δ = تغییرمکـان نسـبی طراحـی طبقـه ناشـی از بـاقی مودهـای نوسـانی سـازه در راسـتای مـورد نظر. تغییرمکان ،هـای نسـبی طراحـی مـودی طبقـه1D Δ و RD Δ، بـا محاسـبه ی اخـتﻼف تغییرشـکل هـای باﻻ و پایین طبقـه ی مـورد بررسـی بـا اسـتفاده از تغییرشـکل هـای تـراز طبقـات از بنـد ٠١ -٧ -٢ -٣ -١ تعیین می شود. ٠١-٧-٢-٣-٤ سرعت طبقه در زلزله ی طرح ســرعت ،هـای طراحــی طبقـهD ∇، در راســتای مــورد نظــر طبــق رابﻄــه های ٠١-٤٤ الــی ٠١-٦٤ تعیین می:شود ٠١-٤٤ ٠١-٥٤ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٨٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٠١-٦٤ که 1D ∇ = سرعت طراحی طبقه ناشی از مود نوسان اصلی سازه در راستای ،مورد نظر و RD ∇ = سرعت طراحی طبقه ناشی از باقی مودهای نوسانی سازه در راستای مورد نظر. ٠١-٧-٢-٣-٥ پاسخ در سطح زلزله ی نادر کل تغییرشـکل هـای مـودی طبقـه در تـراز i ام، بیشـینه تغییرمکـان،هـای نسـبی طبقـه و بیشـینه سرعت های ،طبقه در سـﻄح زلزلـه ی نـادر بـه ترتیـب بـر اسـاس رابﻄـه هـای بنـد هـای ٠١ -٧ -٢ -٣ -١، ٠١-٧-٢-٣-٣ ، و ٠١-٧-٢-٣-٤ تعیــین مـی گــردد، بــه جـز ایــن کــه بایـد جابجـایی هـای بــام در زلزله ی طرح بـا جابجـایی هـای بـام در زلزلـه ی نـادر جـایگزین شـود .جابجـایی هـای بـام در زلزلـه ی نادر طبق رابﻄه های ٠١-٧٤ ٠١ و-٨٤ تعیین می:شود ٠١-٧٤-الف ٠١-٧٤-ب ٠١-٨٤ که M1 S = کمیـت پاسـخ شـتاب طیفـی در زلزلـه ی نـادر بـرای نسـبت میرایـی ٥% کـه بـرای اﺛـرات ی رده ساختگاه، طبق تعریف الزامات فصل ٣ ، برای زمان تناوب ١ ﺛانیه تنظیﻢ شده است؛ MS S = کمیـت پاسـخ شـتاب طیفـی در زلزلـه ی نـادر بـرای نسـبت میرایـی ٥% کـه بـرای اﺛـرات رده ی ساختگاه، طبق تعریف الزامات فصل ٣ ، برای زمان تناوب های کوتاه تنظیﻢ شده است؛ و 1M B =ضریب عددی ، ارائه شده در جدول ٠١-١ ، برای نسبت میرایی مؤﺛر معادلmM β برای مود اول و زمان تناوب سازه برابر با 1M T. ٠١-٧-٣ اصﻼح پاسخ میرا برای منظور نمـودن ری تـأﺛ سـامانه ی میرایـی در رفتـار سـازه، همـان طـور کـه در بنـد هـای ٠١-٧-١ ٠١ و-٧-٢ خواسته شده است، باید پاسخ سازه اصﻼح شود. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای میراگر / ۲۸۳ ۱-۳-۷-۰ ضریب میرایی در مواردی که زمان تناوب سازه بزرگ‌تر یا مساوی 70 باشد. ضریب میرایی باید مطابق مقادیر مشخص شده در جدول ۱-۱۰ باشد. در مواردی که زمان تناوب سازه کمتر از 70 باشد. ضریب میرایی باید به صورت خطی بین مقدار ۱/۰ برای زمان تناوب صفر ثانیه برای تمامی میرایی‌های موْئرء و مقدار ضریب میرایی متناظر با زمان تناوب 70 از جدول ۱-۱۰ درون‌یابی خطی شود. ۲-۳-۷-۰ میرابی مور میرایی موْثر در جابجایی طراحی, .0 و در جابجایی ناشی از زلزله‌ی نادرء /0.۸ مربوط به مود نوسان ۱(ام سازه در راستای مورد نظر با استفاده از رابطه‌های ۳۴۹-۱۰ و ۵۰-۱۰ تعیسین می‌شود: ۴۹-۰ مبر] + م امین ۵ + ر6] ک موتا ۵۰-۰ ۳+ با مرن( + ]> رثا که از تسلیم سامانه‌ی باربر لرزه‌ای و اعضای سامانه‌ی میرایی در تقاضای شکل‌پذیری موْثرء ۵ ۷ - جزئی از نسبت میرایی موْثر سازه در راستای مورد نظر ناشی از رفتار هیسترتیک پس از تسلیم سامانه‌ی باربر لرزه‌ای و اعضای سامانه‌ی میرایی در تقاضای شکل‌پذیری موْثرء ۹1۷۱ 8 - جزئی از نسبت میرایی موثر سازه ناشی از اتلاف انرژی ذاتی توسط اعضای سازه. در جابجایی تسلیم موْثر سامانه‌ی باربر لرزه‌ای یا در موقعیتی بسیار نزدیک به آن؛ - جزئی از نسبت میرایی موْئثر مود نوسان ام سازه در راستای مورد نظر ناشی از اتلاف انرژی ویسکوز توسط سامانه‌ی میرایی, در جابجایی تسلیم موْثر سامانه‌ی باربر لرزه‌ای یا در موقعیتی بسیار نزدیک به آن؛ ۵ < شکل‌پذیری موْثر مورد نیاز سامانه‌ی باربر لرزه‌ای در راستای مورد نظر در مقابسل جنبش‌های زمین در زلزله‌ی طرح؛ و الار < شکل‌پذیری موْثر مورد نیاز سامانه‌ی باربر لرزه‌ای در راستای مورد نظر در مقابل جنبش‌های زمین در زلزله‌ی نادر. تقاضای شکل‌پذیری مور برای مودهای بالاتر نوسان سازه در راستای مورد نظر ۱/۰ در نظر -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٨٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. گرفته می شود، مگر اینکه اطﻼعات تحلیلی یا آزمایشی از مقادیر دیگری پشتیبانی کند. ٠١-٧-٣-٢-١ نسبت میرایی ذاتی نسبت میرایی ،ذاتـی Iβ، کـه بـر اسـاس نـوع ،مصـالح ،پیکربنـدی و پاسـخ دینـامیکی اجـزای سـازه ای و غیرســازه ای در لحظــه ی تســلیﻢ سـامانه ی بــاربر لــرزه ای یــا در وضـعیتی بســیار نزدیـک بــه آن تعیین می گـردد. بـرای نسـبت میرایـی ذاتـی تمـامی مودهـای نوسـانی، نبایـد مقـداری بـیش ٣ از% نسبت میرایـی بحرانـی در نظـر گرفتـه شـود، مگـر اینکـه اطﻼعـات تحلیلـی یـا آزمایشـی از مقـادیر ذاتی دیگری پشتیبانی .کند ٠١-٧-٣-٢-٢ نسبت میرایی هیسترتیک نسبت میرایی هیسـترتیک سـامانه ی بـاربر لـرزه ای و اعضـای سـامانه ی میرایـی بـر اسـاس آزمـایش یا تحلیل مشﺨص می شود، یا می تواند با استفاده از رابﻄه های ٠١-١٥ ٠١ و-٢٥ تعیین شود: ٠١-١٥ ٠١-٢٥ که H q =ضریب تنظیﻢ چرخه ی ،هیسترزیس طبق تعریف بند ٠١-٧-٣-٢-٢-؛١ D μ =شــکل پــﺬیری مــؤﺛر مــورد نیــاز ســامانه ی بــاربر لــرزه ای در راســتای مــورد نظــر در مقابــل جنبش های زمین در زلزله ی طرح؛ و M μ =شــکل پــﺬیری مــؤﺛر مــورد نیــاز ســامانه ی بــاربر لــرزه ای در راســتای مــورد نظــر در مقابــل جنبش های زمین در زلزله.ی نادر نســبت میرایـی هیسـترتیک مودهــای بــاﻻتر نوســان ســازه در راســتای مــورد نظـر صــفر در نظــر گرفته می،شود مگر اینکه اطﻼعات تحلیلی یا آزمایشی از مقادیر دیگری پشتیبانی کند. ٠١-٧-٣-٢-٢-١ ضریب تنظیﻢ چرخه ی هیسترزیس در محاسـبه ی نســبت میرایـی هیسـترتیک ســامانه ی بــاربر لــرزه ای و اعضــای سـامانه ی ،میرایـی اﺛرات باریک شدگی و سـایر مـواردی کـه مسـاحت چرخـه ی هیسـترزیس را طـی چرخـه هـای مکـرر تقاضـای لـرزه ای کـاهش مـی ،دهـد در نظـر گرفتـه مـی شـود . تـا زمـانی کـه اطﻼعـات تحلیلـی یـا -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٥٨٢ آزمایشــی از مقــادیر دیگــری پشــتیبانی ،کنــد قســمتی از مســاحت کامــل چرخــه ی هیســترتیک سامانه ی باربر لرزه ای کـه بـرای طراحـی مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد، مـی توانـد برابـر بـا ضـریب H q، طبق رابﻄه ٠١-٣٥ ، در نظر گرفته :شود ٠١-٣٥ که s T = نسبت دامنه ی شتاب طیفی ١ ﺛانیه به دامنه ی شتاب طیفی پریود کوتاه؛ و 1 T = زمان تناوب مود نوسان اصلی سازه در راستای مورد نظر است . مقـدار H q نبایـد بیشـتر ٠ از/١ در نظـر گرفتـه شـود و نیـازی نیسـت کمتـر ٥ از/٠ در نظـر گرفتـه شود. ٠١-٧-٣-٢-٣ نسبت میرایی ویسکوز نسـبت میرایـی ویسـکوز مـود نوسـان m ،ام سـازه Vm β، بـا اسـتفاده از رابﻄـه های ٠١-٤٥ ٠١ و-٥٥ تعیین می:شود ٠١-٤٥ ٠١-٥٥ که mj W =کــار انجــام شــده توســط دســتگاه میرایــی jام در یــک چرخــه ی کامــل پاســخ دینــامیکی متناظر با مود نوسان mام سازه در راستای مورد نظر در جابجایی های ،مودی im δ؛ m W =بیشـینه انـرژی کرنشـی در مـود نوسـان mام سـازه در راسـتای مـورد نظـر در جابجـایی هـای ،مودی im δ؛ im F =نیروی اینرسی مود نوسان mام در ترازi ؛ ام و im δ =تغییرشکل ترازi ام در مود نوسان mام در مرکز سﺨتی سازه در راستای مورد نظر. نسـبت میرایـی مـودی ویسـکوز دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه ،جابجـایی در دامنـه ی پاسـﺨی برابر با مقدار جابجایی تسلیﻢ مؤﺛر سازه مشﺨص می شود . در محاسبه ی کار مستقل انجام شده توسط هر کدام از دستگاه های میرایی، باید راستای قرارگیری و میزان مشارکت آن دستگاه در مود نوسانی ،مورد نظر .در نظر گرفته شود در صورت لزوم، برای محسوب -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٨٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. نمودن انعﻄاف پﺬیری اعضا، شامل پین،ها پیﭻ،ها صفحات اتصال، قسمت های افزوده،ی مهاربندها و ر سای اجزایی که دستگاه های میرایی را به اعضای دیگر سازه متصل می کند، ﻻزم است کار مستقل انجام ده ش توسط هر کدام از دستگاه های .میرایی، کاهش داده شود ٠١-٧-٣-٣ شکل پذیری مﺆثر مورد نیا ز شـکل پﺬیری مـؤﺛر مـورد نیـاز سـامانه ی بـاربر لـرزه ای در مقابـل جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی ،طـرح D μ، و در مقابـل جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ،ی نـادرM μ، بـا اسـتفاده از رابﻄـه های ٠١-٦٥ الی ٠١-٨٥ تعیین می شود: ٠١-٦٥ ٠١-٧٥ ٠١-٨٥ که 1D D =جابجـایی طراحــی مـود اصـلی در مرکـز سـﺨتی سـﻄح بـام سـازه در راسـتای ،مـورد نظـر بند ٠١-٧-١-٣-٢ یا ٠١-٧-٢-٣-٢ ؛ 1M D =بیشـینه جابجــایی مـود اصـلی در مرکـز سـﺨتی سـﻄح بـام سـازه در راسـتای ،مـورد نظـر بند ٠١-٧-١-٣-٥ یا ٠١-٧-٢-٣-٥ ؛ Y D = جابجایی در مرکز سﺨتی تراز بام سازه در لحظه ی تسلیﻢ موﺛر سامانه ی باربر لرزه،ای R =ضریب اصﻼح پاسخ از جدول ٤-٥ ؛ d C =ضریب افزایش تغییرشکل از جدول ٤-٥ ؛ 0 Ω =ضریب اضافه مقاومت از جدول ٤-٥؛ 1 Γ =ضـریب مشـارکت مـود نوسـان اصـلی سـازه در راسـتای ،مـورد نظـر بنـد ٠١ -٧ -١ -٢ -٣ یـا ٠١ -٧ -٢ -٢ -٣ )برای مود اول(؛ S1 C =ضریب پاسخ لـرزه ای مـود نوسـان اصـلی سـازه در راسـتای ،مـورد نظـر بنـد ٠١-٧-١-٢-٤ یـا ٠١-٧-٢-٢-٤ )برای مود اول(؛ و 1 T = زمان تناوب مود اصلی نوسان سازه در راستای مورد نظر. شکل پﺬیری ،مـورد نیـاز طراحـی D μ، نبایـد از بیشـینه مقـدار شـکل پـﺬیری مـورد نیـاز مـؤﺛر، max μ، -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٧٨٢ ارائه شده در بند ٠١-٧-٣-٤ .فراتر رود اسـتثنا: اسـتفاده از مدل سـازی ،غیرخﻄـی در بنـد ٠١-٣ ، بـرای تعیـین منحنـی نیـرو- جابجـایی )منحنـی بـارافزون (بـرای سـامانه ی بـاربر لــرزه ای مجـاز اسـت .اجـازه داده مـی شـود کـه از ایـن منحنـی بـه جـای جابجـایی مـؤﺛر ،تسـلیﻢ Y D، رابﻄـه ٠١-٨٥ ، بـرای تعیـین شـکل پـﺬیری مـؤﺛر مورد نیـاز بـرای جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی ،طـرح D μ، در رابﻄـه ٠١-٦٥ ، و بـرای جنـبش هـای زمـین در زلزلـه ی ،نـادرM μ، در رابﻄـه ٠١-٧٥ ، اسـتفاده شـود. در ایـن ،حالـت بایـد بـرای عبـارت ) d C / R (در رابﻄه های ٠١-٨ ،٠١-٩ ،٠١-٢١ ، و ٠١-٣١ ، مقدار ٠,١ در نظر گرفته شود . ٠١-٧-٣-٤ بیشینه شکل پذیری مﺆثر مورد نیاز بـرای تعیـین ضـریب تنظـیﻢ چرخـه ی هیسـترزیس، نسـبت میرایـی ،هیسـترتیک و سـایر کمیـت،هـا بیشـینه مقــدار شــکل پــﺬیری مــؤﺛر ،مــورد نیـاز max μ، بـا اسـتفاده از رابﻄــه های ٠١-٩٥ ٠١ و-٠٦ محاسبه می:شود برای S T ≤ 1D T، ٠١-٩٥ برای S T ≥ 1D T، ٠١-٠٦ که eI = ضریب اهمیت لرزه ای است که طبق بند ٤-٣ تعیین می شود، و s T = نسبت دامنه ی شتاب طیفی ١ ﺛانیه به دامنه ی شتاب طیفی پریود کوتاه؛ و 1D T = زمـان تنـاوب مـؤﺛر مـود نوسـان اصـلی سـازه در جابجـایی طراحـی در راسـتای مـورد نظـر است. بـرای 1D T < S T < 1 T، max μ از طریــق درون یــابی خﻄـی بــین مقــادیر رابﻄــه های ٠١-٩٥ ٠١ و- ٠٦ تعیین می شود. ٠١-٧-٤ شرایط بار لرزه ای و معیارهای پذیرش برای روش های تحلیل طیفی و نیروی جانبی معادل نیروها و جابجـایی هـای طراحـی کـه مﻄـابق بـا روش تحلیـل طیفـی بنـد ٠١-٧-١ ، یـا روش نیـروی جـانبی معـادل بنـد ٠١-٧-٢ ، محاسـبه شـده اسـت، بایـد بـا اسـتفاده از معیارهـای طراحـی مبتنـی -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٨٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. (بر مقاومت )ظرفیت این آیین نامه و شرایط بارگﺬاری لرزه ای بند ٠١-٧-٤-٣ .کنترل شود سامانه ی بـاربر لـرزه،ای سـامانه ی ،میرایـی شـرایط بارگـﺬاری لـرزه،ای و معیارهـای پـﺬیرش بایـد بـا زیربند های زیر مﻄابقت داشته باشد. ٠١-٧-٤-١ س امانه ی باربر لرزه ای سـامانه ی بـاربر لـرزه ای بایـد الزامـات بنـد ٤-٥ را بـا اسـتفاده از بـرش پایـه ی لـرزه ای و نیروهـای طراحی که مﻄابق با بند ٠١-٧-١-٢ یا ٠١-٧-٢-٢ تعیین ،شده است برآورده سازد . ،تغییرمکــان نســبی طراحــی طبقــه D Δ، مشــﺨص شــده در بنــد ٠١-٧-١-٣-٣ یــا ٠١-٧-٢-٣-٣ ، نبایـد از ،مقـدار تغییرمکـان نسـبی مجـاز طبقـه از جـدول ٤-٠١ بـا احتسـاب اﺛـرات پـیچش طبـق خواسته ی بند ٤-٥١ ، که در عبارت) d C / R ( .ضرب شده است، فراتر رود ٠١-٧-٤-٢ سامانه ی میرایی سامانه ی میرایی بایـد بـرای نیروهـای لـرزه ای طراحـی ، الزامـات بنـد ٤-٥، و بـرای تعیـین شـرایط بارگـﺬاری لـرزه،ای الزامـات بنـد ٠١-٧-٤-٣ ، را بـرآورده سـازد .اعضـای نیـرو-کنتـرل در سـامانه ی میرایــی بایــد بــرای نیروهــای لــرزه ای کــه ٠٢% نســبت بــه مقــادیر نیروهــای میــانگین پاســخ در زلزله ی نادر افزایش ،داده شده است طراحی .شود ٠١-٧-٤-٣ ترکیب اثرات بار اﺛـرات ناشـی از بارهـای ﺛقلـی و نیروهـای لـرزه ای بـر روی سـامانه ی میرایـی و اجـزای ،آن بایـد بـا استفاده از اﺛـر نیروهـای لـرزه ای ،افقـی E Q، کـه طبـق بنـد ٠١-٧-٤-٥ تعیـین شـده اسـت، مﻄـابق با بند ٢-٢-٣ ترکیب شـود . ضـریب ،افزونگـی ρ، بایـد در تمـامی مـوارد برابـر بـا ٠/در ١ نظـر گرفتـه ،شـود و بـرای طراحـی سـامانه ی میرایـی نیـازی بـه اعمـال اﺛـر بـار لـرزه ای شـامل ضـریب اضـافه مقاومت بند ٢-٢-٤ .نیست ٠١-٧-٤-٤ نیروهای طراحی مودی سامانه ی میرایی نیروهـای طراحـی مـودی سـامانه ی میرایـی بـر اسـاس نـوع دسـتگاه هـای میرایـی و جابجـایی هـا و سـرعت هـای طراحـی مـودی کـه مﻄـابق بـا بنـد ٠١-٧-١-٣ یـا ٠١-٧-٢-٣ ،تعیـین شـده اسـت محاسبه می گردد . در مـواردی کـه ﻻزم اسـت پاسـخ بیشـینه بـا نتـایﺞ تحلیـل تاریﺨچـه ی زمـانی مـورد تأییـد قـرار -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های دارای میراگر/٩٨٢ گیـرد، بایـد مقـادیر جابجایی هـا و سـرعت های مـودی طراحـی طبقـه بـه انـدازه ای افـزایش داده شـود تا مقادیر جابجایی ها و سـرعت های کـل طراحـی طبقـه کـه طبـق بنـد ٠١-٣ ،محاسـبه شـده اسـت .را پوشش دهد بـرای دسـتگاه های میرایـی وابسـته بـه جابجـایی :نیـروی لـرزه ای طراحـی در دسـتگاه های میرایـی وابسـته بـه جابجـایی بایـد بـر اسـاس بیشـینه نیـروی تولیـد شـده در آن دسـتگاه تـا رسـیدن بـه جابجایی ،متناظر با تغییرمکان نسبی طراحی طبقهD Δ ،تعیین گردد . بـرای دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت :نیـروی لـرزه ای طراحـی در هـر مـود نوسـانی در دستگاه های میرایی وابسـته بـه سـرعت بایـد بـر اسـاس بیشـینه نیـروی تولیـد شـده در آن دسـتگاه در سرعت های .مﺨتلف تا رسیدن به سرعت طراحی طبقه در آن مود مورد نظر، تعیین گردد جابجـایی هـا و سـرعت هـایی کـه بـرای تعیـین نیروهـای طراحـی در دسـتگاه هـای میرایـی در هـر طبقـه مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیـرد، بایـد زاویـه ی قرارگیـری دسـتگاه میرایـی نسـبت بـه افـق و اﺛرات افزایش پاسخ در تراز مورد نظر ناشی از حرکت های پیچشی را در نظر گیرد. ٠١-٧-٤-٥ شرایط بار لرزه ای و ترکیب پاسخ های مودی نیـروی لـرزه،ای طراحـی E Q، هـر عضـو از سـامانه ی میرایـی برابـر بـا مقـدار نیـروی بیشـینه بـه دست آمده از سه حالت بارگﺬاری ارائه شده در زیر، در نظر گرفته می:شود ١. مرحلــه ی جابجــایی بیشــینه :نیــروی طراحــی لــرزه ای در مرحلــه ی جابجــایی بیشــینه طبق رابﻄه ٠١-١٦ محاسبه می:شود ٠١-١٦ که mSFRS Q =نیرو در یـک عضـو از سـامانه ی بـاربر لـرزه ای برابـر بـا نیـروی لـرزه ای طراحـی در مود نوسان mام سازه در راستای ،مورد نظر و DSD Q =نیــروی مـورد نیـاز در یــک عضــو ســامانه ی میرایـی بــرای مقابلـه بـا نیروهـای طراحی لرزه دستگاه ِای های میرایی وابسته به جابجایی. نیروهــای لــرزه ای در اعضــای ســامانه ی ،میرایــی DSD Q، از طریــق اعمــال نیروهــای طراحی دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه جابجـایی بـر روی سـامانه ی ،میرایـی بـه عنـوان نیروهــای شــبه اســتاتیک، تعیــین مــی گــردد .نیروهــای لــرزه ای طراحــی دســتگاه هــای -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٩٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. میرایــی وابســته بــه جابجــایی در هــر دو راســتای مثبــت و منفــی در موقعیــت بیشــینه جابجایی ،سازه اعمال می شود. ٢. مرحلـه ی سـرعتِ بیشـینه :نیـروی طراحـی لـرزه ای در مرحلـه ی سـرعت بیشـینه طبـق رابﻄه ٠١-٢٦ محاسبه می:شود ٠١-٢٦ که mDSV Q =نیـروی مـورد نیـاز در یـک عضـو از سـامانه ی میرایـی بـرای مقابلـه بـا نیروهـای طراحی لرزه ایِ دستگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت، ناشـی از مـود نوسـانm ام سـازه در راستای مورد نظر. نیروهـای طراحـی لـرزه ای مـودی در اعضـای سـامانه ی ،میرایـی mDSV Q، از طریـق اعمـال نیروهـای طراحــی مــودی دســتگاه هــای وابســته بــه ســرعت بــر روی ســامانه ی میرایــی تغییرشــکل ،نیافتــه بــه عنــوان نیروهــای شــبه اســتاتیک، تعیــین مــی گــردد. نیروهــای طراحی لرزه ای مودی باید در راسـتاهایی اعمـال شـود کـه بـا تغییرشـکل مـود مـورد نظـر هـﻢ خـوانی داشـته باشـد .در هـر تـراز طبقـه iام از سـامانه ی میرایـی تغییرشـکل ،نیافتـه هﻢ زمان با نیروهـای طراحـی در دسـتگاه هـای میرایـی وابسـته بـه سـرعت، بایـد نیروهـای مقاوم افقی نیز طوری اعمال شـود کـه تغییرمکـان افقـی در هـر تـراز از سـازه صـفر باشـد . نیروهــای مقــاوم در تــراز طبقــه i ،ام بایــد متناســب بــا هــر جــرم متمرکــز بــوده و در موقعیت قرارگیری آن اعمال شود. ٣. مرحلــه ی شــتاب بیشــینه :نیــروی طراحــی لــرزه ای در مرحلــه ی شــتاب بیشــینه طبــق رابﻄه ٠١-٣٦ محاسبه می:شود ٠١-٣٦ ضــرایب ،نیــرو mFD C و mFV C، بــه ترتیــب از جــداول ٠١-٢ ٠١ و-٣ ، بــا اســتفاده از مقــادیر نســبت میرایی مؤﺛر مﻄابق با الزامات زیر تعیین می شود: بـرای پاسـخ مـود اصـلی)مـود اول (در راسـتای ،مـورد نظـر ضـرایب 1FD C و 1FV C بایـد بـر اسـاس ضــریب تــوان ،ســرعت α، کــه نیــروی دســتگاه میرایــی را بــه ســرعت دســتگاه میرایــی مــرتبط می کند، مشﺨص شود. نسبت میرایی مؤﺛر مـود اصـلی بایـد برابـر بـا کـل نسـبت میرایـی مـؤﺛر مـود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای میراگر / ۲۹۱ اصلی منهای موْلفه‌ی نسبت مبرایی هیستر تیک (0//0-,] یا ۵/۸-/0,۱) در سطح پاسخ مورد نظر («ی ۱ یا ,۳۸ )) در نظر گرفته شود. برای مودهای بالاتر (1 <)) یا پاسخ باقی مودهای نوسانی در راستای مورد نظرء ضرایب ۲/۵ و ۳۳۳۲ بر اساس مقدار » برابر با ۱/۰ تعیین می‌شود. نسبت میرایی موثر مودی برابر با کل نسبت میرایی موْثر مود مورد نظر (/.0 یا /0. ۸) در نظر گرفته می‌شود. برای تعیین ضریب 6.۸ شکل‌پذیری مورد نیاز برابر با مقدار شکل‌پذیری مود اصلی (۲ ۳ یا /۲7۰۸) ۶-۳-۷-۰ محدودیت‌های پاسخ غیرار تجاعی نیروی اعضای سامانه‌ی میرایی می‌تواند از حدود مقاومت لازم برای بارهای طراحی فراتر رود. مشروط بر اینکه با تحلیل یا آزمایش نشان داده شود که تمامی شرایط زیر برآورده می‌شود: ۱( پاسخ غیرالاستیک بر عملکرد سامانه‌ی میرایی تأثیر نامطلوبی نمی‌گذارد. ۲ نیروهای عضو که طبق بند ۵۴-۷-۱۰ با احتساب مقدار ۱/۰ برای ,2 محاسبه شده از مقاومت مورد نیاز برای پاسخ‌گویی به ترکیب بارهای بند ۳-۲-۲ فراتر نمی‌رود. -------- صفحهٔ بعد -------- آیین‌نامه طراحی لرزهای تا مور می‌شود. مگر ضرایب ارائه : پ- برای مقا در جدول. ض جدول ۳-۱۰ ضرایب نیروء اس ۱/۰ ۰/۲۵ < ۰ نیرو (/۶) برای سامانه‌های ویسکوالاس تیک برابر ۱/۰ در زد ۱/۰ دیری از ضریب توان سرعت. 4 و شکل‌پذیری مورد نیاز. ۸ که د شده قرار می‌گیرد. از درون‌یابی خطی استفاده می‌شود. دیر شکل‌پذیری مورد نیاز. ۸ بزرگ‌تر یا مساوی با مقادیر نشان د ریب (/۲.۶ برابر با ۱/۰ در نظر گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- سازه‌های دارای میراگ ر/ ۲۹۳ جدول ۳-۱۰ ضرایب نیروء ۲۳۷ الف- ضرییب نیرو 1/..) برای سامانه‌های ویسکوالاس تیک ۱/۰ در نظر ب- برای مقادیری از ضریب توان سرعت. ۷ که در میانه‌ی اعداد ارائشه شده قرار می‌گیرد. باید از درون‌یابی خطی استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بازدهم دودکش و فلر -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٩٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١١-١ مﻼحظات کلی در این فصل، ضوابط تحلیل و طراحی لرزه ای سازه ی دودکش ها و سایر سازه های مشابه مانند فلرها ار ائه می .شود دودکش ها و فلرها از لحاظ ایستایی به دو نوع خودایستا و مهارشده تقسیﻢ می .شوند دودکش ها و فل رهایی که وزن پوسته و پوشش داخلی آن ها تا روی پی کمتر از ٠٢ درصد وزن کل سازه )وزن دودکش به اضافه وزن سازه نگهدارنده آن( باشد، در گروه اجزای غیرسازه ای جای گرفته و باید بر اساس ضوابط مندرج در فصل هشتﻢ طراحی شوند. طراحی لرزه ای دودکش برای سﻄح خﻄر دوم، بند ٣-٥-٢ ، انجام می.شود در طراحی دودکش برای سایر بارها به استاندارد ملی"دودکش های صنعتی– طراحی، اجرا و ویژگی های مصالح" .مراجعه شود ١١-١-١ فهرست تعاریف :پوشش داخلی دودکش ﻻیه محافظ در مقابل حرارت های زیاد، فرسایش و خوردگی برای پوسته ی دودکش است که عملکرد سازه.ای ندارد :پوسته دودکش به بﺨش سازه ای دودکش گفته می شود که کلیه ،ی بارهای وارده از قبیل مرده، زنده زلزله و باد را تحمل می.کند :دودکش مجرایی با مقﻄع دایره یا مربع است که محصوﻻت احتراق را به محیط خارج هدایت می کند. دودکش ها از بتن مسلح، فوﻻد ی ا دیگر مصالح مناسب ساخته می شوند و دارای دو بﺨش اصلی پوسته و پوشش داخلی می.باشند فلر: دودکش ی است که در تأسیسات و چاه های نفتی، پاﻻیشگاه ها، پتروشیمی ها و غیره جهت سوزاند ن گازها استفاده می شوند. ١١-١-٢ نمادها نمادها :و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده است A : سﻄح مقﻄع پوسته ی دودکش یا فلر در تراز روی شالوده ) 2 (m d C :ضریب بزرگنمایی جابجایی مﻄابق با جدول ٧-٢ T C : ضریب اصﻼح زمان تناوب متناسب با ﻻغری دودکش یا فلر مﻄابق با جدول ١١-١ u C : ضریب زلزله مﻄابق با رابﻄه ١١-٢ -------- صفحهٔ بعد -------- دودکش و فلر/ ۲۹۷ : ضریب اصلاح نیروی برشی متناسب با لاغری دودکش یا فلر مطابق با جدول ۱۱ ۱ (] : بار مرده دٍد۸/ : ارتفاع مجاز سازه برای گروه‌های طراحی لرزه‌ای (173) مطابق با جدول ۷ ۲ : ضریب توزیع لنگر خمشی برای فاصله 2 از رأس دودکش یا فلر مطابق با جدول ۱۱ ۳ : ضریب توزیع نیروی برشی برای فاصله 2 از رأس دودکش یا فلر مطابق با جدول ۳۰۱۱ : بار زلزله : مدول ارتجاعی مصالح پوسته (*۱1/1) 7 : ضریب آهمیت دودکش یا فلر 7 : فاصله رأس مخروط تا تراز کف دودکش یا فلر با شکل مخروط ناقص (۲3) . 4 : لنگر خمشی در ارتفاع به فاصله 2 از رأس دودکش : ضریب رفتار سازه مطابق با جدول ۲-۷ 5 پارامتر شتاب طیفی (بر حسب ) ,7 : زمان تناوب اصلی دودکش یا فلر متکی به پایه 7 : اثرات ناشی از دمای بهره‌برداری دودکش : مقدار برش پایه : نیروی برشی در ارتفاع به فاصله 2 از رأس دودکش : وزن متمرکز المان 1-ام در دودکش : وزن کل دودکش یا فلر شامل وزن سازه و پوشش از روی تراز پایه : فاصله رأس مخروط تا تراز بالای دودکش یا فلر با شکل مخروط ناقص (111) : شتاب گرانش زمین (*۲/۹) 7 : ارتفاع دودکش یا فلر از تراز پایه (10) پ2/ * ارتفاع مرکز جرم دودکش یا فلر از تراز پایه : ضریب اصلاح شکل برای دودکش یا فلرهای با شکل مخروط ناقص مطابق با جدول ۰۱۱ ۲ 1 : تعداد المان‌های با جرم متمرکز در مدل‌سازی دودکش یا فلر مر : شعاع ژیراسیون مقطع پوسته‌ی دودکش با فلر در تراز روی شالوده (130) ی حداکثر جابجایی ارتجاعی جانبی در بالاترین نقطه‌ی دودکش یا فلر (111) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸ ۵ : تغییر مکان استاتیکی جانبی المان 1 ام تحت اثر وزن متمرکز المان‌ها و[ * ضریب محاسبه زمان تناوب دودکش ۲-۱ مدل‌سازی مدل تحلیلی دودکش و فلر باید به اندازه کافی دقیق باشد به طوری که تغییرات جرم و سختی پوسته و پوشش داخلی دودکش و همچنین شرایط پی در مدل لحاظ شود. در مدل‌سازی, ارتفاع دودکش باید حداقل به ۱۰ قطعه تقسیم شود و حداقل ۲ المان در طول هر نیم موج بالاترین مود مورد استفاده در تحلیل مودال قرار گیرد. با توجه به تغییرات جرم. سختی یا شرایط تکیه گاهی پوشش داخلی. ممکن است المان‌های بیشتری مورد نیاز باشد. خصوصیات سختی دودکش یا سازه‌های دودکش مانند بتنی باید بر اساس مقطع ترک نخورده مدل‌سازی شود. در نظر گرفتن آندرکنش سازه و خاک علاوه بر مواردی که طبق فصل پنجم الزامی دانسته شده است. در صورتی که دودکش یا فلر با ارتفاع زیاد (ارتفاع بیش از پنج برابر قطر ماکزیمم پایه) بر روی خاک نرم (نوع زمین چهار) ساخته شود. به دلیل افزایش قابل ملاحظه اثرات ثانویه. الزامی است. در صورتی که پوشش داخلی دودکش. در هر نقطه از دودکش بر پوسته متکی باشد. مدل‌سازی باید شامل پوسته و پوشش داخلی باشد و اثر اندرکنش پوسته و پوشش در مدل لحاظ شود. در صورتی که جرم پوشش داخلی در مقایسه با پوسته سازه‌ای دودکش یا فلر کم باشد. اثر پوشش داخلی را می‌توان به صورت جرم متمرکز در محل‌های اتصال جانبی با پوسته دودکش یا فلر مدل‌سازی نمود و یا می‌توان پوشش داخلی را به صورت المان تیر مدل‌سازی کرد؛ به طوری که المان‌های مربوطه به نحو مناسبی در تکیه گاه‌های قائم و جانبی در ارتفاع دودکش متصل شده باشند. چنانچه دودکش یا فلر دارای سیستم مهار جانبی اعم از کابل یا قاب نگهدارنده باشد. اثرات اندرکنشی سیستم مهار جانبی در مدل‌سازی, تحلیل و طراحی سازه باید در نظر گرفته شود. در دودکش یا سازه‌های دودکش‌مانند بتنی اثر ۳-۸ بین بارهای قائم و تغییر مکان جانبی لرزه‌ای باید -------- صفحهٔ بعد -------- دودکش و فلر/٩٩٢ ١١-٣ روش های تحلیل در این فصل، سه روش تحلیل بار جانبی معادل )روش ساده شده(، طیفی و تاریﺨچه زمانی برای تحلیل لرزه ای دودکش یا فلر ارائه شده است. در صورت استفاده از مرجع معتبر دیگر که روش های غیرارتجاعی اس تاتیکی و یا دینامیکی را مجاز می داند، ضوابط طراحی آن مرجع باید مورد استفاده قرار گیرد و طراحی نیز باید توسط گروه کارشناسی مستقل صﻼحیت دار تأیید شود. روش بار جانبی معادل فقط برای تﺨمی ن اولیه مشﺨصات سازه ای دودکش یا فلر متکی به زمین که جرم و سﺨتی آن ها تقری باً به صورت یکنو اخت در ارتفاع توزیع شده است، می تواند مورد استفاده قرار گیرد. به هر حال انجام یکی از روش های تحلیل .دینامیکی الزامی است در دودکش ها و فلرهای با مقﻄع دایره، مؤلفه افقی زلزله می ،تواند به تنهایی و در یک راستا اعمال شود ولی در دودکش ها و فلره ای با مقﻄع غیر مدور، در تحلیل تاریﺨچه زمانی اﺛر مؤلفه افقی زلزله باید با استفاده از زوج شتاب نگاشت و در دو راستای متعامد با هﻢ در نظر گرفته شود و در روش طیفی، از ترکیبSRSS .نتایﺞ تحلیلی دو امتداد متعامد با یکدیگر استفاده شود در نظر گرفتن اﺛر مؤلفه قائﻢ زلزله در تحلیل و طراحی دودکش ها و فلرها الزامی نمی باشد. در صورت در نظر گرفتن مؤلفه قائﻢ، مقدار ضریب زلزله مؤلفه قائﻢ را می توان ଶ ଷ .ضریب زلزله مؤلفه افقی در نظر گرفت در دودکش ها و فلرهای با ارتفاع بیش از ٠٨ متر که در مناطق با خﻄر لرزه ای بسیار زیاد قرار دارند، در نظر گرفتن مؤلفه دورانی زلزله در تحلیل مدل توصیه می شود. در این حالت نیازی به در نظر گرفتن اﺛر مؤلفه قائﻢ زلزله و مؤلفه دورانی زلزله به طور هﻢ زمان در ترکیب بارها نمی.باشد ١١-٣-١ (روش بار جانبی معادل )روش ساده شده ١١-٣-١-١ برش پایه ،مقدار برش پایهu V، از رابﻄه ١١ ی-١ محاسبه می:شود ١١-١ t u v u W C C V  :که در آن v C: ضریب اصﻼح نیروی برشی متناسب با ﻻغری دودکش یا فلر طبق جدول ١١-١ u C: ضریب زلزله طبق رابﻄه ١١ ی-٢ t W: وزن کل دودکش یا فلر شامل وزن سازه و پوشش از روی تراز پایه(N) -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) 5/1 ۲۱ لکد ۸ که در آن: ضوابط اختصاصی ارائه شده توسط سازنده اعداد بزرگ‌تری ارائه شود. ضریب رفتار سازه طبق جدول ۲-۷ ضریب زلزله ر. نباید از مقادیر رابطه‌ی ۵-۷-الف و در دودکش یا فلر واقع در منطقه‌ای با 0.6 < ,5 از رابطه‌ی ۵-۷-ب کمتر منظور شود. زمان تناوب اصلی دودکش یا فلر استوانه‌ای متکی به پایه. ,رل را می‌توان از رابطه‌ی ۳-۱۱ و یا از رابطه‌ی ۴-۱ محاسبه نمود. رابطه ۲-۱۱ نسبت به رابطه ۴-۱۱ دارای دقت بالاتری است. در صورت وجود. زمان تناوب اندازه گیری شده واقعی بر روی سازه با شرایط خاک و شالوده مشابه مورد پذیرش می‌باشد. ۳-۱ یه < 7 که در آن: ارتفاع دود کش یا فلر از تراز پایه (۵) 4 مدول ارتجاعی مصالح پوسته (۱/۳3) 4 : سطح مقطع پوسته‌ی دودکش یا فلر در تراز روی شالوده (*:۱) 8 : شتاب گرانش زمین ‎)۱:/٩*( ه شعاع زیراسیون مقطع پوسته‌ی دودکش یا فلر در تراز روی شالوده (1) ضریب اصلاح شکل برای دودکش یا فلرهای با شکل مخروط ناقص طبق جدول ۲-۱۱ فاصله رأس مخروط تا تراز بالای دودکش یا فلر با شکل مخروط ناقص (:) ,: فاصله رأس مخروط تا تراز کف دودکش یا فلر با شکل مخروط ناقص (:۲) 27 ۴-۱ -الف سس << 7 «٩/8. -------- صفحهٔ بعد -------- دودکش و فلر/١٠٣ ١١-٤-ب       n i i i n i i i W W 1 2 1 . .    :که در آن i W : وزن متمرکز المانi- ام که به صورت نیروی افقی و هﻢ زمان اعمال می گردد i : تغییر مکان استاتیکی جانبی المانi – ام تحت اﺛر وزن متمرکز المان ها n: تعداد المان های با جرم متمرکز )حداقل تعداد جرم های متمرکز باید ٠١ (.عدد باشد g : شتاب گرانش زمین) 2 (m/s جدول ١١-١ مقادیر ضرایبT C و v C ٠٥ و بیشتر ٥٤ ٠٤ ٥٣ ٠٣ ٥٢ ٠٢ ٥١ ٠١ ٥ er h ) e (h/r ٨/١ ٨/٢٨ ٨/٣٧ ٠/٥٦ ٠/٦٥ ٢/٧٤ ٤/٨٣ ٦/٩٢ ٢/١٢ ٤/٤١ T C ٠٥/١ ٧٤/١ ٣٤/١ ٩٣/١ ٥٣/١ ٠٣/١ ٥٢/١ ٩١/١ ٢١/١ ٢٠/١ v C جدول ١١-٢ مقدار ضر یب اصﻼحk ٠/١ ٨/٠ ٦/٠ ٤/٠ L a ٠/١ ٥٩/٠ ٤٨/٠ ٢٧/٠ k ١١-٣-١-٢ توزیع نیروی برشی و لنگر خمشی توزیع نیروی برشی و لنگر خمشی در ارتفاع به فاصلهz از رأس دودکش یا فلر به ترتیب از روابط ١١-٥ و ١١-٦ بدست می.آید ١١-٥ v t u v z D W C C V  ١١-٦ m g t u z D h W C M  :که در آن v D : ضریب توزیع نیروی برشی برای فاصلهz از رأس دودکش یا فلر طبق جدول ١١-٣ m D : ضریب توزیع لنگر خمشی برای فاصلهz از رأس دودکش یا فلر طبق جدول ١١-٣ gh: ارتفاع مرکز جرم دودکش یا فلر از تراز پایه -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٠٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١١-٣-٢ تحلیل دینامیکی تحلیل دینامیکی به دو روش تحلیل طیفی و تاریﺨچه زمانی با رعایت ضوابط فصل چهارم و با فرض نسبت میرایی مناسب انجام می شود. مقدار نسبت میرایی مناسب برای پوسته ی بتنی ٥% و فوﻻدی ٢% در نظر گرفته می .شود جدول ١١-٣ ضرایب توزیع نیروی برشی و گشتاور خمشی v D m D شرایط پی 0. 1 9. 0 75 . 0 1.1 4 5.0                      h z h z h z 4 5.0 6. 0 4. 0              h z h z پایه غیرشمع گیردار بر روی خاک سﺨت 4 5.0 54 .0 20 .0 66 .0                     h z h z h z 4 5.0 5. 0 5. 0              h z h z فونداسیون شمع نیازی به هﻢ پایه کردن روش تحلیل طیفی با برش پایه حاصل از روش استاتیکی معادل نیست. برای تعیین طیف با نسبت میرایی ،بر حسب درصد می توان مقاد یر نظیر ط یف ٥% را در ضر یب sD طبق رابﻄه ١١ ی-٧ ضرب .نمود ١١-٧ ) 20 ( 100 Ln Ln Ds          ١١-٣-٢-١ تحلیل طیفی تحلیل طیفی با استفاده از ضوابط فصل سوم و فصل چهارم این آیین نامه انجام می .شود برای بدست آوردن پاسخ دینامیکی دودکش یا فلر، در هر یک از دو امتداد متعامد اصلی سازه، تعداد مودهای نوسان باید به گونه ای مد نظر قرار گیرد که مجموع جرم های مؤﺛر مودی از ٠٩ درصد جرم کل .سازه کمتر نباشد ١١-٣-٢-٢ تحلیل تاریخچه زمانی در صورت استفاده از روش تاریﺨچه زمانی ، ضوابط بند ٠١-٤ .باید رعایت شود -------- صفحهٔ بعد -------- دودکش و فلر/٣٠٣ ١١-٤ ضوابط طراحی ١١-٤-١ کنترل واژگونی حداقل ضریب اطمینان در مقابل واژگونی با در نظر گرفتن بارهای بدون ضریب، برای پوسته دودکش یا فلر به تنهایی ٥/١ ،و برای کل دودکش یا فلر با شالوده ٢ .است ١١-٤-٢ کنترل جابجایی حداکثر جابجایی ارتجاعی جانبی در باﻻترین نقﻄه ،ی دودکش یا فلرmax y )بر حسب متر(، بدون اعمال ضرایب بار، نباید از مقدار حاصل از رابﻄه ١١ ی-٨ .بیشتر باشد ١١-٨ h y 0033 . 0 max  در محاسبه ،ی جابجایی نسبی دودکش یا فلر بتنی در نظر گرفتن ترک خوردگی ﻻزم نبوده و فرض می شود که پایه.ی دودکش یا فلر صلب است حداقل جداسازی بین دودکش یا فلر با پوشش از حاصل ضرب d C در تغییر مکان جانبی نسبی المان ها به دست می .آید ١١-٤-٣ ترکیب های بارگذاری برای طراحی دودکش یا فلر به روش مقاومت، از ترکیب های بارگﺬاری شامل اﺛر بار زلزله، روابط ١١-٩ ، استفاده می:شود ١١-٩-الف h E T D   2. 1 2. 1 ١١-٩-ب h E T D   2. 1 9 . 0 برای طراحی دودکش یا فلر به روش تنش مجاز، از ترکیب های بارگﺬاری شامل اﺛر بار زلزله، روابط ١١-٠١، استفاده می شود. حداقل ضریب اطمینان در ا ین روش برای ترکیبات بار لرزه ای ٥/١ می باشد. ١١-٠١-الف ) 7.0( 75 .0 9.0 h E T D   ١١-٠١-ب h E D 7.0  ١١-٠١-پ h E T D 7 . 0 9 . 0 6. 0   :که در آن T : اﺛرات ناشی از دمای بهره برداری دودکش -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٠٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. D : بار مرده h E : بار زلزله ١١-٤-٤ ضوابط و جزئیات طراحی به طور کلی ابعاد دودکش یا فلر بر اساس شرایط بهره ،برداری مسائل زیست محیﻄی، موقعیت سازه های مجاور و نظایر آن تعیین می شود و با استفاده از آیین نامه و استانداردهای مربوطه طراحی می گردد. در .هر حال رعایت ضوابط این بﺨش به عنوان حداقل نیاز طراحی ﻻزم است ١١-٤-٤-١ جزئیات طراحی دودکش و فلرهای بتنی دودکش و فلرهای بتنی باید طبق ضوابط آیین نامهACI 307 طراحی شوند با این تفاوت که مقدار برش پایه و ضرایب مربوطه، از بند ١١-٣-١ این فصل تعیین می شود. همچنین در بازشوها، ضوابط زیر باید .مدنظر قرار گیرد وصله ی آرماتورهای قائﻢ باید به نحوی انجام شود که در هر مقﻄع بیش از ٠٥% آرماتورها وصله نشده باشند. بعﻼوه چنانچه سﻄح مقﻄع بازشو بیش از ٠١% سﻄح مقﻄع کل باشد، مقاطع در محل بازشو باید برای کلیه ی نیروهای قائﻢ، برشی و لنگر خمشی در راستای قائﻢ بر اساس مقﻄع مؤﺛر و با درنظرگ رفتن ضریب اضافه مقاومتی برابر ٥/١ طراحی شوند. محدوده ای که این ضریب اضافه مقاومت اعمال می ،شود در قسمت باﻻ و پایین بازشو و با فاصله ی برابر نصف عرض بزرگ نی تر بازشو در ناحیه ی مورد ب ررسی است. در این محدوده، آرماتورگﺬاری مناسب و با لحاظ طول مهار ی کافی در خارج از آن باید در نظر .گرفته شود جزئیات نواحی طرفین بازشو باید بر اساس جزییات مربوط به ستون ها، طبق آیین نامه یACI318 طراحی شوند. جزئیات یاد شده باید در راستای عرضی حداقل به اندازه ی دو برابر ضﺨامت پوسته و در راستای طولی حداقل به اندازه ی دو بر ابر ضﺨامت پوسته در باﻻ و پایین محل بازشو، به شرطی که کمتر .از طول مهار آرماتورهای طولی نباشد، رعایت شود درصورت وجود بازشو در نزدیکی پی به نحوی که امکان رعایت جزییات فوق در بﺨش تحتانی بازشدگی وجود نداشته باشد، آرماتورهای نواحی طرفین بازشدگی باید داخل پی اد امه یابند. درصد آرماتورهای طولی در این محدوده طبق ضوابطACI318 برای اعضای فشاری تعیین می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- دودکش و فلر/ ۳۰۵ ۲-۴-۴-۱ ضوابط طراحی دودکش و فلرهای فولادی دودکش یا فلر خودایستای فولادی با ارتفاع بیش از ۴۰ مترء به منظور حفظ پایداری نیازمند افزایش قطر در محل تراز پایه است. به این بخش اصطلاحاً ساق گفته می‌شود که حداقل ارتفاع آن یک سوم ارتفاع کل دودکش یا فلر است. در دودکش یا فلر بدون لایه‌ی عایق. قطر خارجی دودکش یا فلر در بالاترین تراز باید حداقل یک بیستم ارتفاع بخش استوانه‌ای آن باشد. در مورد دودکش یا فلر دارای لایه‌ی عایق, قطر خارجی دودکش یا فلر باید حداقل یک بیست و پنجم ارتفاع بخش استوانه‌ای دودکش یا فلر باشد. حداقل قطر خارجی دودکش یا فلر در تراز پایه باید ۱:۶ برابر قطر خارجی دودکش یا فلر در بالاترین تراز آن باشد. ضخامت پوسته باید بر اساس تلاش‌ها و جابجایی جانبی دودکش یا فلر تعیین شود. لازم است مقادیر خوردگی مجاز طبق استاندارد مربوطه به ضخامت محاسباتی پوسته افزوده شود. ضخامت پوسته با افزودن خوردگی مجاز نباید در هیچ حالتی کمتر از ۶ میلیمتر و -لْحٍ قطر خارجی پوسته در نقطه‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم -------- صفحهٔ بعد -------- ۸آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۲۳ ملاحظات کلی این فصل, الزامات حداقل برای طراحی لرزه‌ای مخازن را ارائه می‌کند. تعریف زلزله طرح برابر با فصل سوم است. در به کار بردن الزامات این فصل, باید ملاحظات کلی را رعایت کرد. این بخش فرضیات, انتظارات. عوامل موْثر و نکات بنیادی تحلیل و طراحی لرزه‌ای مخازن را قبل از پرداختن به ضوابط مخازن مختلف در بخش‌های بعدی, بیان می‌کند. ۱-۱-۲ تعاریف اثر پی -دلتا 011001 )۲۳-1001 اثرات مرتبه دوم در نیروهای داخلی سازه که در حالت حضور هم‌زمان بارهای محوری قائم و تغییرمکان جانبی ایجاد می‌شود. این اثر در مخازن هوایی اهمیت پیدا می‌کند. پشت‌بند ۳201۲8 مطلوب جوش می‌شود. خوردگی مجاز 2110۷2۵ ۰۲۲۵۹۱۵۲۱ ضخامتی است که از بابت خوردگی در طول عمر بهره‌برداری مخزن به ضخامت محاسباتی اجزای آن صفحه حلقوی 01216 2711112۲ طراحی به روش تنش مجاز 469180 ۹1۳۵۶5 2110۷2016 در این روش طراحی, اجزای سازه به نحوی طراحی می‌شوند که تنش‌های الاستیک ناشی از بارهای اسمی از تنش‌های مجاز فراتر نروند. طراحی به روش مقاومت 469181 ‎٩۳۵81۱ در این روش طراحی, اجزای سازه به نحوی طراحی می‌شوند که نیروهای داخلی عضوها ناشی از بارهای ضریب دار از مقاومت طراحی آن‌ها فراتر نروند. فلز پایه ۱۵۲۵۱ ۲2۹6 فلز یا آلیاژی است که آن را جوش می‌کنند یا می‌برند. -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/٩٠٣ کاربریoccupancy کاربری سازه یا تأسیسات یعنی اینکه برای چه منظوری ساخته شده یا مورد استفاده قرار می گی.رد کارفرماpurchaser عبارت است از صاحب کار یا نماینده.رسمی وی که ممکن است شﺨص حقیقی یا حقوقی باشد کرسی حلقویringwall یک فونداسیون نواریًمعموﻻ از جنس بتن آرمه است که صفحه حلقوی بر آن تکیه م ی کند و مهارهای مکانیکی مﺨزن در آن کار گﺬاشته می.شوند مخزن با مهار مکانیکیmechanically-anchored tank مﺨزنی است که با استفاده از میل ،مهار.تسمه، یا هر وسیله مکانیکی دیگر به فونداسیون، مهار شده باشد مخزن خویش مهار self-anchored tank مﺨزنی است که در برابر لنگر واژگونی پایدار است بدون آنکه برای مقابله با برکنش به مهار مکانیکی نیاز .داشته باشد مخزن روبازopen-top tank .مﺨزنی است که سقف یا درپوش اعﻢ از ﺛابت یا شناور، درپوش نگهدارنده گاز یا گنبد نداشته باشد مرجع ذی صﻼحauthority having jurisdiction سازمان، نها د یا فردی است که متولی اجرا یا نظارت بر اجرای الزامات این استاندارد یا غیر آن در محدوده ای.که در این استاندارد تعیین شده است باشد وزن مخصوص طراحیdesign specific gravity حداکثر وزن مﺨصوص مایع درون مﺨزن در دمای طراحی. در صورتی که مﺨزن برای ذخیره چند سیال س ،اخته شود بزرگ نی تر مقدار آن ها .خواهد بود نمادها تعریف نمادهای به کاررفته در این فصل و یکای اندازه گیری آن ها :به شرح زیر است A : شتاب مبنای طرح )بر حسب نسبتg( Ac : ضریب بازتاب زلزله برای مود پاسخ مواج )بر حسب نسبتg( Ai : ضریب بازتاب زلزله برای مود پاسخ سﺨت )بر حسب نسبتg( Av : ضریب بازتاب زلزله در راستای قائﻢ برابر با2 3 ൗ× 0.7 × 𝑆஽ௌ= 0.47𝑆஽ௌ )بر حسب نسبتg( -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ب, خوردگی مجاز (131171) 4 : ضریب بزرگنمایی تغییرمکان جانبی برابر با ۲ برای مخزن خویش‌مهار و ۲/۵ برای مخزن با مهار مکانیکی ب ضریب بی‌بعد برای تعیین زمان تناوب مخزن در مود حرکت سخت / قطر اسمی مخزن (111) , عرض لایه ام جداره مخزن, ترتیب از پایین به بالا (133) ب, مدول ارتجاعی مصالح مخزن (۱/17۳۵) : نیروی جانبی معادل برای طراحی لرزه‌ای ب تنش مجاز فشاری قائم جدارذ مخزن (۱/1۳۵) :ب تنش تسلیم هرلایه جداره مخزن (۱1۳۵) 8 , شتاب ثقل زمین (*۱31/۹) 07 : وزن مخصوص طراحی (بدون بعد) : وزن مخصوص موْثْر با احتساب اثر موْلفه قائم زلزله > (ی 0.4۸ - 1) 6 7 . ارتفاع حداکتر مایع مخزن ( 11) , ارتفاع مرکز اثر نیروی لرزه‌ای جانبی مربوط به مایع مواج برای محاسبه لنگر واژگونی کرسی حلقوی از زیر جداره مخزن (111) ۰ : ارتفاع مرکز اثر تیروی لرزه‌ای جانبی مربوط به مایع مواج برای محاسبه لنگر واژگونی تاوه‌ای از زیر جداره مخزن (1) : ارتفاع مرکز اثر نیروی لرزه‌ای جانبی مربوط به مایع سخت برای محاسبه لنگر واژگونی کرسی حلقوی از زیر جداره مخزن (1) ۰ : ارتفاع مرکز اثر نیروی لرزه‌ای جانبی مربوط به مایع سخت برای محاسبهٌ لنگر واژگونی تاوه‌ای از زیر جداره مخزن (1) ۶ : ارتفاع از زیر جداره مخزن تا مرکز ثقل سقف و ملحقات آن (۲) ٩‏ ب ارتفاع از زیر جداره مخزن تا مرکز ثقل جداره (11) ] : ضریب اهمیت که بر اساس نوع کاربری لرزه‌ای مخزن تعیین می‌شود نسبت مهارشدگی : ضریب تبدیل طیف شتاب با نسبت میرایی ۵ درصد به نسبت میرایی ۰/۵ درصد که برابر است با ۱/۵ مگر آنکه مقدار دیگری تصریح شده باشد. چنانجه از طیف با نسبت میرایی ۰/۵ به کار رود این ضریب یک فرض شود. 1 , حداقل عرض مورد نیاز صفحه حلقوی زیر جداره با ضخامت افزایش‌یافته در سمت داخل مخزن که از بر داخلی جداره آندازه‌گیری می‌شود ((1۳) -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۱۱ : جزئی از عرض صفحه حلقوی زیر جدار که از بر داخلی جداره اندازه گیری می‌شود و مایع روی آن در مقابله با واژگونی در مخازن خویش‌مهار مشارکت می‌کند (17) ۸1 النگر کرسی حلقوی که پاره‌ای است از لنگر واژگونی کل که در پیرامون قاعده جداره مخزن اثر می‌کند -۱۷) (111 ۰ : لنگر واژگونی تاوه‌ای که برای طراحی پی گسترده و سرشمع مورد استفاده قرار می‌گیرد (۱1-1) 1 , تعداد لایه‌های جدارهٌ مخزن که تنها در محدوده ارتفاع مرطوب مخزن محاسبه می‌شود :, نیروی حلقوی هیدرودینامیکی در واحد ارتفاع جداره مخزن حاصل از حرکت مایع مواج (17/1171) ۸ : نیروی حلقوی هیدرواستاتیکی مخزن در واحد ارتفاع جداره (17/11171) : ۷ : نیروی حلقوی هیدرودینامیکی در واحد ارتفاع جداره مخزن حاصل از حرکت مایع سخت (۷/117 ۶ ب نیروی حلقوی کل در واحد ارتفاع جدارهُ مخزن (۱/13170) ۲ : نیروی فشاری وارد بر واحد طول شالوده نواری حلقوی برای طراحی شالوده مخزن به روش مقاومت (۱1/10) 2 : ضریب مقیاس کردن برای تبدیل طیف شتاب زلزله نادر به زلزله طرح و برابر 1/2 است ۸ : ضریب رفتار برای مود حرکت قائم در حالت استفاده از روش تنش مجاز رک ضریب رفتار برای مود حرکت مواج در حالت استفاده از روش تنش مجاز 1 ضریب رفتار برای مود حرکت غیرمواج در حالت استفاده از روش تنش مجاز 1 : پارامتر شتاب طیفی برای زلزله نادر در زمان تناوب یک ثانیه به ازای نسبت میرایی ۵/ (بر حسب نسبت 8) 4 : پارامتر شتاب طیفی طراحی به ازای نسبت میرایی 7۵ (بر حسب نسبت 8) : پارامتر شتاب طیفی طراحی برای موْلفه قائم زلزله به ازای نسبت میرایی 7۵ (بر حسب نسبت 8) 57 : پارامتر شتاب طیفی طراحی در زمان تناوب یک ثانیه به ازای نسبت میرایی ۵/ و برابر است با (5:/ (بر 5 : پارامتر شتاب طیفی طراحی در زمان‌های تناوب کوتاه (0.2 7 ]" ثانیه) به ازای نسبت میرایی ۵/ و برابر است با وگ ی/ 0 (بر حسب نسبت 8) 5 : پارامتر شتاب طیفی برای زلزله نادر در زمان‌های تناوب کوتاه (0.2 < ] ثانیه) (بر حسب نسبت 8) [ : ضخامت جداره در محل محاسبهٌ تنش حلقوی یا لایه مورد نظر جدارهٌ مخزن منهای خوردگی مجاز (1110) : ضخامت صفحه حلقوی زیر جداره بدون احتساب خوردگی مجاز که برای مقابله با واژژگونی مخزن خویش‌مهار مورد نیاز است (171111). صفحه حلقوی با این ضخامت باید حداقل به طول أا از بر داخلی به سمت داخل مخزن گسترش یابد. این پارامتر تنها برای مخزن خویش‌مهار کاربرد دارد. ۸ : ضخامت ورق کف مخزن (11117) : زمان تناوب ارتعاش طبیعی مایع مواج (ثانیه) 7 : زمان تناوب ارتعاش طبیعی مود حرکت غیرمواج (ثانیه) -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) : 1 : ضخامت لایه لام از جداره مخزن. ترتیب از پایین به بالا (171171) : زمان تناوب گذار به دامنه زمان تناوب بلند (ثانیه). به فصل سوم رجوع شود. 8 : ضخامت پایین‌ترین لایه جداره پس از کسر خوردگی مجاز (111171) : ضخامت یکنواخت معادل جدارهٌ مخزن در ارتفاع مرطوب آن (1313) ۸ : زمان تناوب ارتعاش طبیعی مخزن در مود حرکت قائم (ثانیه) | , برش پایه کل طراحی (ل1) ب برش پایه طراحی ناشی از وزن مایع مواج مخزن (۸) : برش پایه طراحی ناشی از وزن موْثُر مخزن و مایع غیرمواج (۱1) ۶۵۶ : مقدار حداکثر برش موضعی در واحد طول محیط در محل اتصال جداره به کف (۳[/1) : نیروی مقاوم در برابر برکنش در ناحیه حلقوی کف مخزن در واحد طول محیط (۱۷/11) ۰ : وزن موْثر قسمت مواج مایع (۱۷) : وزن موْثر در پاسخ لرزه‌ای (۱۳) ۶ ب وزن کف مخزن (۱) : وزن کل شالوده مخزن ([۱) : وزن خاکی که مستقیم روی شالوده مخزن قرار دارد ([۱) : وزن موْثر قسمت سخت (غیرمواج) مایع (۱۳) ۷۷ : نیروی برکنش محاسبه‌شده ناشی از فشار داخلی طراحی مخزن در واحد طول محیط (۱۷/1) رک : وزن کل مایع داخل مخزن بر مبنای وزن مخصوص طراحی (۱) 1 در مخزن خویش‌مهار در محاسبات برکنش و بلندشدگی, وزن مایعی که روی بخشی از کف مخزن که هنوز با زمین در تماس است (دایره‌ای به شعاع ۲) واقع شده است (۱) ۶ : وزن سقف مخزن با سقف ثابت شامل قاب‌بندی و ملحقات دائمی آن به اضافه ده درصد بار برف متوازن (17) ور[ : بار وارد از سقف بر جداره مخزن شامل ده درصد بار برف متوازن (۱) بر , بار وارد از سقف بر جداره مخزن شامل ده درصد بار برف متوازن. در واحد طول محیط جداره (۱۷/1) : وزن کل جداره مخزن و ملحقات آن (۱) : در مخزن خویش‌مهار در محاسبات برکنش و بلندشدگی. عکس‌العمل فشاری در قاعده ورق جداره مخزن (۱) 7 : وزن کل مخزن شامل جداره. سقف. کف. قاب‌بندی. قطعات متصل و ملحقات آن. محتویات مخزن و ده درصد بار برف متوازن (1۷) ۲ : وزن بدنه و سقف مخزن که در قاعده جداره اثر می‌کند. در واحد طول محیط جداره (۱۷1/111) -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۱۳ 7[ , فاصله قائم از سطح مایع تا نقطهٌ مورد نظر در مخزن. جهت مثبت به سمت پایین (11) . فاصله مرکز لایه ام جداره مخزن تا سطح آزاد مایع. ترتیب از پایین به بالا (111) : بلندشدگی ارتجاعی کف مخزن خویش‌مهار (۱3: 33) (2گ : ضریب اضافه مقاومت 1 : وزن واحد حجم مایع (*۲7/11) : ضریب اصطکاک بین کف مخزن و شالوده . جرم حجمی مایع (*8/13) : حداکثر تنش قائم فشاری در جداره (۱1]۲۵) 2 : تنش حلقوی ناشی از نیروی هیدرواستاتیکی (۱1۳۵) : تنش حلقوی ناشی از مایع ذخیره‌شده در مودهای مواج و غیرمواج در اثر زلزله (۱1۳۵) : تنش حلقوی کل حاصل از ترکیب تنش حلقوی استاتیکی و دینامیکی (۱1]۳۵) ۳-۱-۲۳ حدود کاربرد مخازن ذخیره سیالات مانند مخازن استوانه‌ای فولادی روزمینی با سقف ثابت یا شناور» مخازن بتنی زمینی» مخازن هوایی فولادی یا بتن‌آرمه. برج‌هاء ستون‌هاء ظروف افقی تحت فشار و مخازن کروی, باید طبق الزامات این فصل یا مراجع معرفی‌شده برای مقاومت در برابر زلزله طراحی شوند. در طراحی پی‌های کرسی حلقوی یا پی‌های خاکی مخازن و همچنین تمهیدات مهارسازی ثانویه برای مقابله با ریزش محتویات مخزن باید الزامات این فصل را رعایت کرد. مخازن ذخیره فولادی پیچ‌ومهره‌ای برای ذخیره آب یا فرآورده‌های نفتی از حدود کاربرد این آیین‌نامه خارج هستند. مخازن ذخیره غیرسیالات (مثل مواد دانه‌ای) خارج از حدود کاربرد این آیین‌نامه قرار دارد. ۴-۱-۲ اهداف عملکردی هدف عملکردی کلان در طراحی لرزه‌ای مخازن بر اساس الزامات این فصل, جلوگیری از تلفات جانی و خرابی کلی مخزن است و به کار بردن آن به معنای آسیب ندیدن مخزن و متعلقات آن در رویداد زلزله برای مخازن ذخیره سبالات سرد. تعاریف تکمیلی در بند ۲-۷-۹-۱۲ آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵-۱-۲ عوامل موّثر ۱-۵-۱-۲ شکل مخزن تأثیر شکل مخزن اعم از اینکه مدور یا غیرمدورء مستطیلی, استوانه‌ای, کروی.... باشد باید در تحلیل و ۲-۵-۱-۳ قائم بودن جداره لزامات این فصل برای کاربرد در طراحی مخازن با جداره قائم تدوین شده است. چنانچه محور با جداره‌های مخزن غیرقائم باشد. تأثیرات آن باید توسط طراح بررسی و محاسبه گردد. ۳-۵-۱-۲ مصالح بدنه تأثیر مصالح بدنه مخزن باید در تحلیل و طراحی لرزه‌ای مد نظر قرار گیرد. در این فصل الزامات طراحی لرزه‌ای مخازن فولادی, بتنی پیش‌تنیده یا معمولی. مرکب. ورق موجدارء ۳ یا 113۳ ارائه شده است. ۴-۵-۱-۲ تراز کف مخزن ۱-۴-۵-۱-۲ مخزن زمینی الزامات طراحی لرزه‌ای مخازن فولادی متکی بر زمین در بخش ۲-۱۳ و الزامات مخازن بتنی در بخش ۳-۲ ارائه شده است. ۲-۴-۵-۱ مخزن هوایی الزامات طراحی لرزه‌ای مخازن هوایی در بخش ۴-۱۲ ارائه شده است و الزامات ظروف افقی یا تحت قشار دیگ‌های بخار و مخازن کروی در بحش ۵-۳ مورد اشاره قرار گرفته است. ۲-۴-۵-۱-۲ مخزن مدفون الزامات ویژه مخازن مدفون در بخش ۳-۹-۱۲ ارائه شده است. ۵-۵-۱-۲ مهارشدگی کف الزامات مهارشدگی کف در بندهای ۳-۱۱-۱-۱۲ و ۱۵-۲-۱۲ و ۱-۹-۱۲ آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۱۵ ۶-۵-۱-۳ سقف ثابت با شناور به جز سقف شناورء سایر الزامات طراحی که در این فصل آمده است برای مخازن با سقف ثابت. با سقف شناور یا روباز حاکم است. این آیین‌نامه الزاماتی برای طراحی لرزه‌ای «سقف شناور» ارائه نمی‌کند اما طراح باید اثر تلاطم ناشی از تحریک لرزه‌ای را به روشی جامع و استوار که بتواند پاسخ لرزه‌ای سقف ۷-۵-۱-۲ تراز مایع تاثیر شرایط عملیاتی اعم از توپر یا سرخالی بودن مخزن باید در تحلیل و طراحی بدنه و سقف مخزن مد نظر قرار گیرد. برای مخازن با سقف ثابت. رویکرد الزامات این فصل, تأمین ارتفاع آزاد کافی روی سطح مایع است به نحوی که از برخورد موج سیال به سقف در اثر تحریک لرزه‌ای جلوگیری شود. در لازم است کارفرماء در سفارش خود. نوع مخزن و درجه اهمیت آن را تعیین کند لیکن نباید از مقدار ضریب اهمیت هر نوع مخزن در جدول ۱-۱۲ آمده و تعریف آن به شرح زیر است: ذخیره آب آتش‌نشانی و مخازن خطرزا با کاربری مرتبط با تولیدء فرآورش, مدیریت. انبارء بهره‌برداری یا امحای سوخت. مواد شیمیایی. ضایعات خطرزا یا مواد منفجره که دارای مقدار زیادی از مواد یادشده باشند به طوری که رها شدن این مواد موجب خطر خیلی زیاد (وضعیت اضطراری) برای عموم شود. مخازن مهم. مخازن سرویس‌دهنده به تأسیساتی که خرابی آن‌ها موجب تلفات زیاد می‌شود و مخازن خطررا یا مواد منفجره که دارای مقدار کافی از مواد یادشده باشند به طوری که رها شدن این مواد موجب خطر برای کارکنان شاغل در محل شود. مخازن معمولی. مخازنی هستند که در تعریف مخازن ضروری یا مهم نگنجند. برای مخازنی که به چند منظور مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. باید رده با بالاترین درجه اهمیت -------- صفحهٔ بعد -------- ۶بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) جدول ۱-۱۳۲ ضریب اهمیت لرزه‌ای مخازن مخزن ضروری ۱۵۰ نسبت میرایی, بر برای مود حرکت مواج باید ۵, درصد در نظر گرفته شود. مود مواج ۰,۵ درصد فرض می‌شود. ۸-۱-۷۲ روش تحلیل نیروهای لرزه‌ای باید به روش‌های تعیین‌شده در این فصل محاسبه شوند. در حالتی که روش محاسبه داده نشده است. باید طبق مرجع معرفی‌شده عمل شود و در غیر این صورت. اتخاذ یک روش تحلیل سنجیده و استوار طبق مراجع معتبر طراحی در برابر زلزله به عهده طراح است ۱-۸-۱-۳ ترکیب مودها اگر زمان تناوب مودها از هم فاصله داشته باشند. موْلفه‌های حرکت سخت و مواج باید به روش جمع مستقیم یا جذر مجموع مربعات (51655) با هم ترکیب شوند. ۲-۸-۱-۳ اثر موْلفه قائم اثر موْلفه قائم زلزله باید طبق مراجع معتبر محاسبه شود. اثر موْلفه قائم برای مخازنی که در مراجع معتبر موجود نباشند. به شرح زیر تعریف می‌شود: ۱ نیروهای قائم و جانبی هیدرودینامیکی در مخازن غیراستوانه‌ای: افزایش فشار هیدرواستاتیکی مایع در اثر موْلفه قائم برابر است با افزایش موْثر وزن واحد حجم» .1/ به میزان 5۰:1۱ 0.4 که بیشینه شتاب طیف پاسخ قائم است. وزن واحد حجم مایع ذخیره شده. -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۱۷ ۲ نیروهای حلفوی هیدرودینامیکی در مخازن استوانه‌ای: طبق بند ۷-۳-۲-۱۲. ۳ نیروهای اینرسی قائم در جداره‌های مخاز ناستوانه‌ای یا مستطیلی: نیروهای اینرسی قائم ناشی از شتاب قائم خود سازه برابر است با 5,۷۷ 0.4 که .,5 مقدار بیشینه طیف پاسخ قائم طبق تعریف فصل سوم است. ۳-۸-۱-۳ روش محاسبه و توزیع بار جانبی طراحی مخازن استوانه‌ای فولادی روزمینی در این فصل مبتنی بر روش تنش مجاز و بار جانبی معادل است که نیروهای استاتیکی معادل را بر مدل ریاضی مخزن با فرض رفتار خطی, جداره صلب و پایه گیردار اعمال می‌کند. ترکیبات بارگذاری در بند ۱-۱۱-۱-۱۲ داده شده است. این روش بر پایه تحلیل طیفی با در نظر گرفتن دو مود پاسخ سیستم مخزن و محتویات آن - سخت و مواج - استوار است. نیروهای جانبی و لنگر واژگونی ناشی از پاسخ جرم‌ها به حرکت زلزله. محاسبه و تمهیداتی برای اطمینان از پایداری جدارهٌ مخزن در برابر واژگونی و جلوگیری از کمانش جدارهٌ مخزن در اثر تنش فشاری قائم مد نظر قرار می‌گیرد. برای مخازن استوانه‌ای فولادی روزمینی» استفاده از روش تحلیل دینامیکی با محاسبه اندرکنش سیال-سازه و خاک-سازه با تأیید کارفرما جایز است به شرطی که ایمنی جزئیات طراحی و ساخت. کمتر از تمهیدات مخازن با کف تخت متکی بر زمین باید به یکی از روش‌های زیر در برابر نیروهای زلزله طراحی شوند: برای مخازن و ظروف تحت فشار ذخیره مایعات با قطر یا پهنای کمتر یا برابر ۱,۵ مترء برش پایه و لنگر واژگونی را باید با این فرض که مخزن و تمام محتویات آن به مثابه یک جرم تکانه‌ای رفتار می‌کنند محاسبه کرد. جرم مواج را باید صفر در نظر گرفت. توزیع نیروی جانبی باید طبق استاندارد مرجع طراحی مخزن انجام شود. ب. در طراحی مخازن و ظروف تحت فشار ذخیره مایعات با قطر یا پهنای بزرگ‌تر از ۱,۵ مترء باید به کار بردن روش تشریح شده 350.3-06 ]۸ برای توزیع نیروهای هیدرودینامیکی و اینرسی افقی و عمودی در جداره مخازن استوانه‌ای و مستطیلی مجاز است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۹-۱-۲ طیف ویژه ساختگاه اگر مخزن روی خاک با شرایط زیر ساخته شود - با قید استثناهای مشخص‌شده - تهیه طیف ویزه ساختگاه الزامی است: لایه‌های زمین حاوی خاک‌هایی باشد که احتمال ناپایداری آن‌ها تحت اثر زلزله برود مثل خاک‌های روانگرا. خاک‌های رس روان و فوق‌حساس و خاک‌های رمبنده با سیمانتاسیون ضعیف. اما چنانچه زمان تناوب اصلی سازه از ۰/۵ ثانیه بیشتر نباشد. تهیه طیف ویژه در مورد خاک‌های روانگرا الزامی نیست و می‌توان از طیف طرح آیین‌نامه استفاده کرد. ٩‏ لایه‌های زمین حاوی پیت و یا خاک‌های رس آلی به ضخامت بیش از ۳ متر باشد. *_لایه‌های زمین حاوی رس‌های با شاخص خمیری بالاتر از ۷۵ به ضخامت بیش از ۷/۶ متر باشد. اما برای مخازن معمولی یا مهم در پهنه‌هایی که 500.33 و 501>0.133 یا مخازن ضروری در پهنه‌هایی که 500.167 و 5۱0.067 باشد. تهیه طیف ویژه ساختگاه الزامی *_لایه‌های زمین حاوی خاک‌های رس نرم یا نیمه‌سفت به ضخامت بیش از ۳۷ متر و .5 کمتر از ۵۰ کیلوپاسکال باشد. اما برای مخازن معمولی یا مهم در پهنه‌هایی که 50:>0.33 و ۳3 یا مخازن ضروری در پهنه‌هایی که 50:0.167 و 5010.067 باشد. تهیه طیف ویژه ساختگاه الزامی نیست. برای مخازن ذخیره سیالات سرد. واقع در پهنه‌هایی که شتاب مبنای طرح از 0.158 یا .5 از 0.38 بیشتر باشد تهیه طیف ویژه ساختگاه الزامی است. در شرایط زیر تهیه طیف ویژه ساختگاه توصیه می‌شود: مخزن در فاصله کمتر از ۱۰ کیلومتر از یک گسل فعال شناخته‌شده واقع باشد. از سیستم‌های جداسازی پایه یا میراگر استفاده شود. اهداف عملکردی مد نظر کارفرما با اهداف تعریف شده در این فصل متفاوت باشد. طیف طرح ویژه ساختگاه هرگز نباید از ۸۰ درصد طیف طرح آیین‌نامه کمتر باشد. در حالتی که طیف ویزه ساختگاه تهیه شود. پارامترهای شتاب طیفی مودهای حرکت سخت (تکانه‌ای) و مواج به ترتیب زیر محاسبه می‌شود: ۱۲ 2.5050 ۸۶ رکه یا با استفاده از زمان تناوب مود حرکت سخت یا فرض کردن زمان تناوب برابر ۰,۲ ثانیه از رابطه زیر: -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۱۹ ۲۲ ) , ( 5 > ۸ برای مخازن با کف تخت. اگر 11/1 کوچک‌تر یا مساوی ۰.۸ و مخزن خویش‌مهار باشد و یا مخزن مهارشده مکانیکی با میل‌مهارهای معمولی به ارتفاع حداقل ۴۵۰ میلیمتر که به جز این. ممانعتی برای برای مخازن سیالات سرد نباید این محدودیت را اعمال کرد. برای مود حرکت مواج: / ۳۲ ۸ (س) ,05 < م۸ عس ۱۰-۱-۴۳ اندرکنش خاک -سازه بهره‌گیری از تأثیر اندرکنش خاک-سازه در شرایطی که در این فصل مجاز دانسته شده است. برابر ۱۱-۱-۲۳ روش طراحی در طراحی اعضای سازه‌ای که جزئی از سیستم باربر لرزه‌ای هستند باید الزامات زیر را رعایت کرد. ۱-۱۱-۱۲ ترکیب بارهای طراحی در طراحی مخازن به روش تنش مجازء ترکیب‌های بار پایه برای بارهای زلزله تل مرده (] و زنده با چنین + ۴۱۲ ۵-۳ + را +( هرگاه طراحی مخازن و فونداسیون آن‌ها به روش تنش مجاز انجام پذیرد. در حالتی که بار زلزله با سایر تصریح شده باشد. ۲-۱۱-۱۲ اتصالات اتصالات عناصر سیستم باربر لرزه‌ای, به غیر از میل‌مهارهای جاگذاری‌شده در بتن, باید طبق الزامات بند ۴-۶-۲-۲ طراحی شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳-۱-۱-۲ میل‌مهارها ۱. طراحی مخازن متکی بر زمین بدون مهارشدگی, هنگامی مجاز است که الزامات مخازن خویش‌مهار طبق مدارک مرجع رعایت شود. مخازن متکی بر برج‌های سازه‌ای یا سازه‌های ساختمانی بالاتر از سطح زمین. باید به سازه نگهدارنده مهار شوند. ۲ برای مهار مخازن یا ظروف تحت فشار فولادی با قطر یا عرض بیش از ۱,۵ متر یا ارتفاع بیش ضروری در پهنه‌هایی که 504>0.167 و 500.067 باشد. طراحی میل‌مهار باید مطابق با فصل هفدهم استاندارد 318 ۸۲1 انجام شود. ۳ برای مخازن یا ظروف تحت فشار با قطر یا عرض بیش از ۱.۵ متر یا ارتفاع بیش از ۳ مترء به در پهنه‌هایی که 0.167>و50 و 50۱>0.067 باشد. باید تمامی الزامات ویژه طراحی زیر اعمال در طراحی ابزار مهار کردن. تعیین طول جاگذاری میل‌مهار در بتن باید بر مبنای توسعه مقاومت میل‌مهار فولادی در کشش مطابق با استاندارد 318 ۸ بخش (17.10.5.3)2 رابطه 17.6.1.2 انجام شود و یا اینکه با استفاده از آرماتور مهار به یاید. ب. حداقل طول سنجه میل‌مهارء یعنی طولی که ازدیاد طول در آن رخ می‌دهد هشت ج. به کار بردن مهار کاشتنی طبق استاندارد 318 )۸ مجاز است به شرطی که طول د. در صورت رعایت الزامات ویژه این بخش, به کار بردن ترکیبات بار شامل اضافه‌مقاومت. لازم نیست. طراحی میل‌مهارها برای مخازن یا ظروف تحت فشار فولادی با قطر یا عرض کمتر یا برایر ۱:۵ متر و ارتفاع کمتر یا برابر ۳ مترء باید مطابق با استاندارد 318 ۸۲1 انجام شود. ۱۴ ۸۵۵۲ ۳۵11 -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۲۱ علاوه بر این طراحی اتصال میل‌مهار به مخزن باید بر مبنای مقاومت کششی میل‌مهار طبق ۸۳۱650 یا 12100 ۸۷۷/۷۷۸ یا نیروی محاسباتی لرزه‌ای با احتساب اضافه‌مقاومت طبق الزامات فصل‌های دوم و فصل هفتم در طراحی دیوارهای مخازن. شامل دیوارهای داخلی. اعمال نمی‌شود. ۴-۱۱-۱۲ لوله کشی 9 سابر احجزای متصل انعطاف پذیری لوله‌های متصل به مخازن باید مطابق با بند ۳-۶-۲-۱۲ باشد. دیگر اجزای بیرونی متصل به مخزن از قبیل تجهیزات. پلکان و غیره باید چنان طراحی شوند که ۵-۱۱-۱۲ ار تفاع آزاد (تلاطم) الزامات ارتفاع آزاد تلاطم در مخازن طبق بند ۲-۶-۲-۱۲ است. برای مخازن مستطیلی در رابطه داده‌شده بند ۲-۶-۲-۱۲ به جای ] باید بعد بلندتر مخزن را جایگزین کرد. برای مخازن روباز با تأمین شرایط زیرء رعایت حداقل ارتفاع آزاد الزامی نیست: ۲ یک برنامه ویژه ساختگاه برای پیشگیری, مهار و مقابله با سرریزء تدوین شده و از نظر کفایت برای مدیریت سرریزها به تصویب مرجع ذی‌صلاح رسیده باشد. در آن برنامه باید جمع‌آوری جریان‌های سطحی, نفوذ. زیرشستگی پی و حفاظت از تاسیسات مجاور در برابر پاشیدن ۶-۱۱-۱۲ پایداآری لغزشی الزامات پایداری لغزشی مخازن مطابق با بند ۶-۶-۲-۱۲ است. ۷-۱۱-۱۲ انتقال برش موضعی الزامات انتقال برش موضعی مطابق با بند ۷-۶-۲-۱۲ است. ۸-۱۱-۱۲ تعمیر. اصلاح با بازسازی تعمیر اصلاح یا بازسازی (به معنای تکه‌تکه 9 برپا کردن دوباره) مخازن 5 ظروف تحت فشار می‌بایست برابر رویه اجرایی متعارف در صنعت نفت علاوه بر این آیین‌نامه انجام شود. در صورت جابه جایی محل مخزن. لازم است مطابق با شرایط محل جدید ارزیابی لرزه‌ای مجدد روی مخزن انجام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٢٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢١-٢ مخازن استوانه ای فوﻻدی روزمینی زمان تناوب ارتعاش روش تحلیل مورد استفاده در اینجا بر تعریف زمان تناوب ارتعاش طبیعی سازه و محتوی ات آن به ش رح .زیر استوار است ٢١-٢-١-١ زمان تناوب مود حرکت غیرمواج )سخت، تکانه(ای زمان تناوب اصلی سازه مﺨزن همراه با مایع سﺨت )جرم سﺨت(، بر حسب ﺛانیه، از رابﻄه ٢١-٦ به دست می:آید ٢١-٦                    E D t H C T u i i  2000 1 که در آنi C ضریبی بی بعد است که با استفاده از شکل ٢١-١ به دست می آید. به عنوان یک روش جایگزین می توان از جدول ٢١-٢ برای محاسبه این ضریب استفاده کرد. در این صورت می توان برای محاسبهi C نظیر مقادیر𝐻𝐷 ൗ که در جدول وجود ندارند از درون یابی .خﻄی استفاده کرد شکل ٢١-١ یی تغ رات بی ضر i C بر حسب HÚD -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۲۳ ضخامت یکنواخت معادل جداره مخزن با توجه به تغییرات جنس, ضخامت و تنش قائم جداره تعیین می‌شود. برای جداره با جنس یکنواخت. می‌توان ضخامت یکنواخت معادل را از رابطه ۷-۱۲ محاسبه کرد: 24:7 ۷-۳۲ 12 / 5410 [<] زمان تناوب مود مایع مواج بر حسب ثانیه از رابطه ۸-۱۲ قابل محاسبه است: ۸۲ 0 << .7 ۰ ضریب تلاطم نام دارد و از رابطه ۹-۱۲ محاسبه می‌شود. 0.578 ۹-۲ > وخ ۹ 7 3.68 ) 7 اش جدول ۳-۱۲ ضریب :) برای محاسبه زمان تناوب مود حرکت غیرمواج ۰/۳۵ ۰/۳۵ ۰/۱۵ ۶۹۷ ۷/۷۴ ۹/۳۸ طیف طرح برای مخازن با کف تخت و متکی بر زمین. با متغیرهای زیر تعریف می‌شود. ۱-۲-۲-۲ ضریب زلزله جرم سخت 1 1 زر ۷1 و باید 0.007 < :4 1 1 ۱۱-۲ (سج) ,06255 - ( زر ۷۹1 ۸: < 55 ( -------- صفحهٔ بعد -------- ۴بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۲-۲-۲-۳ ضریب زلزلهٌ جرم مواج ضریب زلزلهٌ جرم مواج. 4 از رابطه ۱۲-۱۲ به دست می‌آید: ۱۳-۲ -الف هرگاه 7 > .1 1 7 1 1 > (سج) رک 2.5۳050 - (س) ) بوک < م۸ ۱۳-۲۳-ب هرگاه 7 < .7: 1 711 1 1 > (سج) (5۶) 2.500 - (سج) ریٌ) وگ < م۸ ۳-۲-۳ ضریب‌های طراحی ۱-۳-۲-۲ ضریب زلزله نیروی جانبی معادل برای طراحی لرزه‌ای از رابطه عمومی ۸۰۷۷۵۲۲ < ۲ محاسبه می‌شود که در آن ۸ ضریب شتاب جانبی (ضریب زلزله) بر حسب درصد شتاب ثقل و ۷۷۰ وزن موْثر است. برای طراحی به روش تنش مجاز»ه ضریب رفتار مخزن استوانه‌ای فولادی بسته به شرایط مهار مخزن نباید بزرگ‌تر از مقدارهای جدول ۳-۱۲ اختیار شود. جدول ۳-۱۳ ضریب رفتار مخازن زمینی اسنوانه‌ای فولادی ۲-۳-۲-۲ ضریب اهمیت ضریب اهمیت بر اساس نوع مخزن و درجه اهمیت از جدول ۱-۱۲ تعیین می‌شود. ۴-۲-۲ طراحی ۱-۴-۲-۲ نیروهای طراحی طراحی مخازن با کف تخت متکی بر زمین باید با در نظر گرفتن جرم موْثر و نیروهای هیدرودینامیکی -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۲۵ معادل جانبی مایع مواج از حاصل‌ضرب وزن مایع مواج در ضریب زلزله‌ی ,م. طبق بند ۲-۲-۲-۱۲. برش پایه کل طراحی, ۰۴ برابر با جذر مجموع مربعات موْلفه حرکت سخت و حرکت مواج است و از رابطهٌ ۱۳-۱۲ به دست می‌آید: ۱۳-۲ ۷ لد - ۷ ۱۴۲ 7[ + , 7۲[ + 7[ + 7 ,۸ - ,۷ ۱۵-۲ 1 > ۲-۴-۲-۲ وزن موّثر مایع سخت و مابع مواج وزن مایع سخت.)[. و مایع مواج. ]۰1 را می‌توان بر حسب وزن کل مایع. ,۰1۷ از روابط ۱۶-۱۲ و ۱۷-۱۲ ۱ در ۳۱ 6 )130۱ ۱۶-۲ -الف برای ‎٩‏ دم را 3 0۹66 7 4 (7 18 ۶-۲اسب برای مگ 1( 10-0218 ۱- ( 3 17 77 77 )7 ۱۷-۲ 1 0 -0.230< | 8 77 ۳-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروهای جانبی مور برای محاسبات لنگر وازژگونی. نقطه اثر نیروهای جانبی معادل ناشی از مایع. به شرح روابط زیر نسبت به کف مخزن تعریف می‌شود. نقطه اثر بار جانبی معادل در موّلفه حرکت غیرمواج برای جداره. سقف و سار اجزای مخزن در مرکز ثقل هر جزء فرض می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٢٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢١-٢-٤-٤ حلقوی رسیُک واژگونی لنگر تعیین برای نیروها اثر نقطه ،لنگر واژگونی کرسی حلقویrw M، جزئی از لنگر واژگونی کل است که در پای جداره مﺨزن و در محیط آن اﺛر می کند. از این لنگر برای تعیین بارهای وارد بر پی های از نوع کرسی حلقوی و مهاری ها استف اده می شود . همچنین برای کنترل تنش فشاری قائﻢ در جداره مﺨزن از این لنگر استفاده می.شود محل اﺛر نیروی جانبی هیدرودینامیکی مربوط به مایع سﺨت و مایع مواج از پای جداره مﺨزن به ترتیب از روابط ٢١-٨١ ٢١ و-٩١ به دست می آید. ٢١-٨١-الف برای 3 4 375 .0   H D H hi ٢١-٨١-ب برای 3 4 094 .0 500 .0        H D H H D hi ٢١-٩١ H D H D H D H hc                        67 .3 sinh 67 .3 1 67 .3 cosh 0.1 ٢١-٢-٤-٥ نقطه اثر نیروها برای تعیین لنگر واژگونی تاوه ای لنگر واژگونی تاوه ،ایs M، لنگر واژگونی کل است که در تمام سﻄح کف مﺨزن عمل می کند. این لنگر برای طراحی پی های از نوع دال )تاوه( یا سرشمع به کار می.رود محل اﺛر ن ی رو ی ی جانب یه درود یکی نام ی مربوط به ما عی سﺨت و ما یع مواج برای محاسبه لنگر واژگونی نسبت به زیر کف ب ه ترت بی از روابط ٢١-٠٢ و ٢١-١٢ به دست می آید. ٢١-٠٢-الف برای 3 4 0.1 866 .0 tanh 866 .0 333 .1 .1 375 .0                                   H D H H D H D o his ٢١-٠٢-ب برای 3 4 060 .0 500 .0        H D H H D his ٢١-١٢ H D H D H D H hcs                            67 .3 sinh 67 .3 937 .1 67 .3 cosh 0. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۲۷ ۶-۴-۲-۲ موْلفه قائم زلزله اثر موْلفه قائم زلزله باید در دو جهت رو به بالا و رو به پایین محاسبه و به روش جذر مجموع مربعات با ۷-۴-۲-۳ محاسبه شود. به جز موارد تصریح‌شده در این فصل, لازم نیست اثر شتاب قائم را به طور هم‌زمان برای تعیین نیروی واژگونی و مقاومت جداره مخزن در برابر آن در نظر گرفت. ضریب زلزله در راستای قائم ,ل. از رابطهٌ ۲۲-۱۲ به دست می‌آید: ۲۲-۲ و0.4750 > و۸ نیروی موْلفه قائم زلزله از رابطه کلی زیر به دست می‌آید: ۲۳-۲ ۳ را در موارد زیر منظور داشتن موْلفهٌ قائم ضروری است: الف- محاسبهٌ تنش حلقوی جداره مخزن طبق بند ۷-۳-۲-۱۲. ب- محاسبه نیروی فشاری قائم در جداره مخزن طبق بند ۳- ۳-۲-۵-۲ پ- طراحی میل‌مهار طبق بند ۲-۱-۵-۲-۱۳. ث- محاسبهُ لغزش مخزن طبق ۶-۶-۲-۱۲. ج- طراحی پی طبق بند ۳۵-۲-۱۲ ۷-۴-۲-۲ نیروهای حلقوی هیدرودینامیکی در جدارهٌ مخزن نیروهای حلقوی هیدرودینامیکی حاصل از حرکت مایع سخت در واحد ارتفاع جداره استوانه‌ای, :/ و مایع مواج..//۰ بر حسب ۸/۲۳۱ از روابط ۲۴-۱۲ و ۲۵-۱۲ به دست می‌آید. 4 12 : ۳۴-۲الف . برای دک تا ماس ۷-7 173 7 1 1 ۲ب برای 0.750 7 وگمظ ۱ ات رس 713 0.7570 0.7570 ۴۲پ برای (/0.75< 7 و کچ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸یبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ۳ 2 حادم ۸,00۶ 1.85 ۲۵-۲ برای کلیه مقادیر ‏ خل ‏ ط 0[ رک 7 ا ۱ 77 خ ۰ س ‏ ولوی 8 نیروی حلقوی کل زلزله در واحد ارتفاع جداره از رابطه ۲۶-۱۲ به دست می‌آید: ۲۶-۱۲ 2 ۵) + ۸2 + ۸ < ,۸ تنش حلقوی ناشی از زلزله, ۷,/4/< ۰0 با استفاده از رابطه ۲۷-۱۳ با تنش حلقوی ناشی از نیروی ۲۷-۲ 4 - و0 > +0 در روابط فوق ۸ نیروی حلقوی هیدرواستاتیکی در واحد ارتفاع بر حسب 1۷/8010 است. این نیرو را می‌توان از «روش یک‌فوتی»*" طبق رابطه (0.3 - 8/2)7م0. 5 - ,۸۷ یا سایر روش‌های محاسباتی به دست آورد. ۸-۴-۲-۲ لنگر واژگونی لنگر واژگونی در کف مخزن باید با ترکیب آثار موْلفه‌های حرکت سخت و مواج به روش جذر مجموع مقدار لنگر واژگونی کرسی حلقوی یا پای جداره»,./. از رابطهٌ ۲۸-۱۲ به دست می‌آید: مقدار لنگر وازگونی تاوه‌ای یا زیر کف.)[. از رابطه ۲۹-۱۲ محاسبه می‌شود. به منظور محاسبه نیروهای داخلی در تراز زیر ورق هر لایه از جدارهٌ مخزن و در نبود یک روش دقیق‌تر. باید بر مبنای توزیع تقریبی خطی به شرح زیر عمل کرد: ۱ در مخازن با سقف ثابت. برش و لنگر واژگونی تکانه‌ای آن (مولفه حر کت سخت)» در تراز بالای ۲ برش و لنگر وازژگونی تکانه‌ای (موْلفه حرکت سخت) برای هر لایه از جدارهٌ مخزن» بر مبنای وزن آن لایه. محاسبه و در مرکز هندسی آن اعمال می‌شود. 40 06-1001 ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۲۹ ۳ لنگر واژگونی ناشی از مایع به روش خطی از مقدار لنگر کرسی حلقوی, ۸4 در تراز زیر جداره تا مقدار صفر در بالاترین تراز مایعء توزیع می‌شود. ۹-۴-۲-۲ اند رکنش خاک -سازه در صورتی که محاسبه اندرکنش خاک-سازه مد نظر کارفرما باشد. می‌توان آن را مطابق ضوابط فصل پنجم در نظر گرفت. چنانچه از ضوابط فصل پنجم برای در نظر گرفتن آندرکنش خاک-سازه استفاده شود مخزن باید دارای شالوده نواری (کرسی حلقوی) یا گسترده بتن‌آرمه متکی بر زمین باشد و به طور مکانیکی به شالوده مهار شود و نسبت میرایی موْثر برای سیستم سازه-شالوده نباید بیشتر از ۰,۲ در نظر محاسبه اندرکنش خاک-سازه برای مخازن متکی بر پی‌های خاکی یا شمعی. خارج از حدود کاربرد این ۵-۲-۳۲ کنترل‌های طراحی طراحی مخازن فولادی بر اساس روش تنش مجاز انجام خواهد شد. در حالت محاسبه بار زلزله. افزایش تنش مجاز به میزان ۳۳/ جایز است. مگر آنکه خلاف آن تصریح شده باشد. ۱-۵-۲-۲ مهار کردن کف لنگر مقاوم در برابر واژگونی کرسی حلقوی (پای جداره) می‌تواند توسط یکی از مجموعهه عوامل زیر تأمین - وزن جداره مخزن. نیروی عکس‌العمل وزن سقف روی جدارهٌ مخزن و وزن مایع مجاور جداره در مخازن خویش‌مهار. ساخت مخازن خویش‌مهار با رعایت الزامات بند ۱-۱-۵-۲-۱۲ مجاز است. - ابزار مهار مکانیکی. ۱-۱-۵-۲ مخزن خویش‌مهار مقابله با لنگر وازگونی در تراز پای جداره در مخزن خویش‌مهارء ۱1,۰ طبق رابطه ۰۲۸-۱۲ توسط لنگر ناشی از وزن جدارهٌ مخزن. وزن سقف روی جداره مخزن و وزن مایع مجاور جداره تاأمین می‌شود. وزن مایع مجاور جداره مخزن را که قابلیت مقابله با واژگونی دارد برای طول واحد جداره بر حسب ۱۷/18 می‌توان از رابطه ۲۰-۱۲ تخمین زد: ۳۰-۲-الف زر ام باس رت ,99 > ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳۰-۲-ب ( 0. 4۸ - )6 < ,6 رابطه ۳۰- ۱۲-الف در هر دو صورت. خواه صفحه حلقوی! با ضخامت افزوده وجود داشته باشد. خواه نه. حاکم است. در صورتی که ,۷۷ از حد 201.10,1117 بزرگ‌تر شود. حداقل عرض صفحه حلقوی کف از بر داخلی جداره مخزن, .اء باید برابر با 0.03510 و مقدار ,۷۷ برابر با 201.101110 گرفته شود. استفاده از مقدار رآ کوچک‌تری نسبت به مقدار حاصل از رابطه ۳۳-۱۲ که به نام ما تعریف می‌شود. مجاز است. ولی در این صورت باید مقدار کاهش‌یافته ۷۷۰ از رابطه زیر به کار رود: ۳۱-۲ و176 5742 > م۷ مخزن را می‌توان خویش‌مهار دانست به شرطی که الزامات زیر برقرار باشد: ۱ نیروی مقاوم برای پایداری مخزن کافی باشد (نسبت مهارشدگی, 1.54 /). ۲ عرض صفحه حلقوی که در تعیین نیروی مقاوم مورد استفاده قرار می‌گیرد. از ۳,۵ درصد قطر ۳ تنش فشاری وارد بر ورق جداره. طبق روابط بند ۲-۵-۲-۱۲ محاسبه شده باشد. ۲ "ضخامت لازم برای صفحه حلقوی, از ضخامت ورق پایین‌ترین لایه جداره, تجاوز نکند. ۵ الزامات انعطاف‌پذیری لوله‌های متصل به مخزن رعایت شده باشد. ۱-۱-۱-۵-۲-۲ نسبت مهارشدگی نسبت مهارشدگی [ از رابطهٌ ۳۲-۱۲ به دست می‌آید و الزامات آن برابر جدول ۴-۱۲ است. 1 ۳۲-۲-الف اش << |[ [ یر - و۷ + ( 0.4۸ - 0) ]02 ۸7 ۳۲-۲-ب را + ۵ ۷۷ ۰ وزن مایع مجاور جداره مخزن بر حسب 7/0 که تنها برای مخزن خویش‌مهار لحاظ می‌شود. برای مخزن خویش‌مهارء که مخزن از کف بلند می‌شود. باید ضوابط مربوط به انعطاف لوله‌ها و قطعات متصل به مخزن طبق بندهای ۳-۶-۲-۱۲ و ۵-۶-۲-۱۲ رعایت شود. ع ار ۸1۵۲ " -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۳۱ جدول ۴-۱۲ الزامات نسبت مهارشدگی 4 [ > 0.785 مخزن برکنش دارد اما تحت بار طراحی, پایدار است مشروط به اینکه جنانجه شرط (/0.035 > با حاکم نشده است. ابعاد صفحه حلقوی را ۲-۱-۱-۵-۲-۲ الزامات صفحه حلقوی زیر جداره موقعیت نسبی و ابعاد ورق جداره, ورق کف و صفحه حلقوی در شکل شماتیک ۲-۱۳۲ نمایش داده شده نیست؛ برعکس, در اینجا هدف. اعمال محدودیت روی ضخامت صفحه حلقوی با توجه به ضخامت ورق جداره است. ۱ ضخامت ,) متناظر با ,۷۷ نهایی, نباید از ضخامت ورق پایین‌ترین لایه جداره (پس از کسر ۲ همچنین ضخامت ,] نباید از ضخامت واقعی صفحه حلقوی زیر جداره» منهای خوردگی مجاز ۳ هرگاه صفحه حلقوی از بقیه ورق کف مخزن ضخیم‌تر باشد. حداقل پهنای گسترش آن به سمت داخل مخزن, .اء نباید از ۰,۴۵ متر یا مقدار حاصل از رابطه زیر کمتر باشد. در هر حال لازم نیست .آ از (0.0351 بیشتر شود. 2 ِ ۳۳-۱۲ 340 << با ت " ][ 11 -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٣٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شکل ٢١-٢ ابعاد ورق های بدنه و کف مخزن ٢١-٢-٥-١-١-٣ الزامات جوشکار ی صفحه حلقو ی ریز جداره برای مﺨازن ضروری که در مناطقی با=0.5g DS S یا باﻻتر قرار دارند ﻻزم است جوش اتصال صفحه حلقوی به جداره از نوع شیاری با نفوذ کامل باشد. عﻼوه بر این در صورتی که ضﺨامت صفحه حلقوی از ٠١ میلیمتر بیشتر باشد ﻻزم است جوش مورد نظر از نوع شیا ری با نفوذ کامل باشد. این جوش باید .تحمل نیروی برکنش طراحی را داشته باشد ٢١-٢-٥-١-٢ مخزن با مهار مکان یکی طراحی جزئیات اتصال مهارها به مﺨزن باید مﻄابق با استانداردهای مرتبط رشته مهندسی مکانیک شاملAPI 650 و الزامات تکمیلی آن در استاندارد نفت ایران(IPS-G-ME-100) انجام شود. استفاده از میل مهارهای قﻼب دار )به شکلL یاJ ( و نظایر آن کهًمنحصرا بر مبنای چسبندگی به بتن و اصﻄکاک عمل می کنند برای مقابله با زلزله جایز نیست. استفاده از مهار کاشتنی مجاز است مشروط بر آنکه قابلیت مهار برای توسعه تسلیﻢ تحت بار رفت وبرگشتی در بتن ت رک خورده با آزمایش طبق استانداردهای معتب ر تأیید .شود از ورق انتهایی می توان برای تأمین مقاومت مورد نیاز میل مهار یا تسمه.مهار در بتن استفاده کرد ٢١-٢-٥-٢ حداکثر تنش فشار ی قائﻢ در جداره ٢١-٢-٥-٢-١ مخزن خویش مهار حداکثر تنش قائﻢ فشاری حاصل از زلزله در مﺨزن خویش مهار در پایین جداره در حالتی که برکنش ،محاسباتی وجود نداشته باشد𝐽≤0.785 ، از رابﻄه ٢١-٤٣-الف به دست می:آید ٢١-٤٣-الف 𝜎௖= ൤𝑤௧(1 + 0.4𝐴௩) + 4𝑀௥௪ 𝜋𝐷ଶ൨ 1 1000𝑡௦ ورق دیواره ورق کف -------- صفحهٔ بعد -------- مخزرن/ ۳۳۳ و در حالتی که برکنش محاسباتی وجود داشته باشد. 0.785 < ل از رابطه ۲۴-۱۲-ب: 1 + ( ,0.4۸ + )۷ ۳۴-۲-ب بر متخاس را : 23[ ]] 0.18667 - ۱0.607 ۹ ۲-۲-۵-۲-۲ مخزن مهارشده با مهار مکانیکی می‌شود: 1 [برم/(4 ۳۵-۲ اس 4[ 702 + ( ,0.4۸ + ۷,)1| ک م0 ۳-۲-۵-۲-۲ تنش مجاز فشاری قائم جداره حداکثر تنش فشاری قائم در روش تنش مجازء رابطه ۳۴-۱۲ یا ۳۵-۱۲ باید از مقدار تنش مجازء .۰/7 با زلزله در این روابط نهفته است و نباید به شکل مضاعف اعمال شود): ۳۶-۲-الف اگر 44< مسلت ,لا 7[ 1 8 ۱ ۳۶-۲-ب گر 44> ۳ 0 ,0.5 7.5017 و ۳ اگر ضخامت ورق جداره در پایین‌ترین لایه, محاسبه شده برای لنگر واژگونی زلزله, بیشتر از ضخامت براساس فشار هیدرواستاتیک را برای هر یک از لایه‌های بالایی نیز به همان نسبت (نسبت ضخامت پایین‌ترین لایه, محاسبه شده با در نظر گرفتن لنگر واژگونی به ضخامت محاسبه شده فقط برای فشار هیدرواستاتیکی) افزایش داد. مگر آنکه لنگر واژگونی و تنش‌های متناظر آن در زیر هر لایه جداره, با ۳-۵-۲-۲ پی (شالوده) شالودهٌ مخزن با مهار مکانیکی باید بتواند نیروی برکنش حداکثر رو به بالای مهار و فشار حداکثر رو به پایین ناشی از واژگونی را تحمل کند. از وزن مایع و خاکی که مستقیم روی کرسی حلقوی یا شالوده قرار دارد. برای مقابله با کشش رو به بالای وارده از میل‌مهار به شالوده می‌توان استفاده کرد به شرط آنکه اثر خروج از مرکز آن‌ها در نظر گرفته شود. از وزن مایع برای کاهش نیروی مهار نباید استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) در صورت استفاده از وزن مایعی که مستقیم روی شالوده نشسته است برای مقابله با کشش رو به بالای مهار وارد بر شالوده, لازم است اثر مولفه قائم زلزله به‌صورت اعمال ضریب (,0.4۸ - 1) در فشار مایع منظور شود. در طرح شالوده باید بار خارج از مرکز در دو حالت با و بدون اثر موْلفهٌ قائم زلزله در نظر ضرب خواهد شد و لازم است اثر خروج از مرکز فشار وارده برای دو حالت با و بدون اثر موْلفهُ قائم زلزله شرط رابطهٌ ۳۷-۱۲ برای ضریب پایداری در واژگونی مخزن با مهار مکانیکی, بدون در نظر گرفتن اثر ( | + ر لا + ,4ا)(/0.5 1 شالودهٌ حلقوی برای مخزن خویش‌مهار باید برای تحمل نیروی فشاری قائم حداکثر در پای جداره مخزن. ۶ طبق رابطه ۳۸-۱۲ که شامل فشار ناشی از لنگر واژگونی لرزه‌ای و نیروی قائم ناشی از وزن وارد از جداره. ۰۲۹۸ بر واحد طول شالوده‌ی نواری حلقوی است. طراحی شود. ۳۸-۱۲ (ر,0.48۸ + 1) ,۷ + < 0 ۲۷-۲ ری ۸ 4 7702 ۴-۵-۲-۲ تنش حلقوی مجاز > م۲۳ حداکثر تنش کششی حلقوی حاصل از زلزله طبق بند ۷-۴-۲-۱۲. پس از ترکیب با تنش حلقوی فشار هیدرواستاتیک. نباید از تنش مجاز ورق جداره (با اعمال افزایش ۲۳ درصدی) و یا از ,0.9 ضرب در اساس مشخصات فنی ۲ است. ۶-۲-۲ طراحی جزئیات ۱-۶-۲-۲ تکیه‌گاه حداره مخزن خویش‌مهار متکی بر کرسی حلقوی یا دال بتنی. باید دارای یک صفحه حلقوی با تکیه‌گاه یکنواخت زیر جداره باشد. تکیه‌گاه حلقوی یکنواخت را باید به کمک یکی از روش‌های زیر ایجاد کرد: * ۳۷۵60 ۷1610 1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/٥٣٣ الف- استفاده از ورقه های پرکننده و گروت ریزی زیر صفحه حلقوی زیر جداره ب- استفاده از ورقه های فیبری یا بالشتک های مناسب دیگر پ- استفاده از صفحات تکیه گاهی یا حلقوی با جوش شیاری دوطرفه زیر جداره که مستقیﻢ بر شالوده اتکا می کنند. برای ص فحات تکیه گاهی یا حلقوی زیر جداره، استفاده از میلگرد پشت بند جوش، م جاز است به شرطی که روی سﻄح پی را شیاری کنند تا میلگرد پشت. بند روی پی تکیه نکند ت- استفاده از ورقه های تراز پرکننده با فواصل نزدیک بدون گروت ریزی، به شرط آنکه اﺛر بار متمرکز در جداره مﺨزن ا ز لحاظ کمانش موضعی و در پی از نظر خردشدگی بتن در نظر .گرفته شود در روش های ب، پ و ت ﻻزم است که رواداری تراز روی شالوده کمتر از رواداری مجاز طبق استانداردهای .معتبر باشد مﺨزن با مهار مکانیکی باید به کمک ورقه های تراز پرکننده و گروت ریزی، ترازبندی و نصب د شو. ٢١-٢-٦-٢ ارتفاع آزاد سطح مایع اﺛر تﻼطﻢ مایع باید با تعیین ارتفاع آزاد از سﻄح مایع براساس حداکثر ارتفاع موج و مشﺨصات سازه مد نظر قرار گیرد. حداقل ارتفاع آزاد باید طبق جدول ٢١-٥ ،رعایت شود. حداکثر ارتفاع موجS ، روی تراز ،طراحی مایعL H ، طبق رابﻄه ٢١-٩٣ تﺨمین زده می:شود ٢١-٩٣ 𝛿௦= 0.42 𝐷𝐴௙ برای مﺨازن معمولی و مهﻢ: ٢١-٠٤-الف برایsec 4  C T 𝐴௙= 𝐾𝑆஽ଵ𝐼൬1 𝑇௖ ൰= 2.5𝐾𝑄𝐹௔𝑆଴𝐼൬𝑇ௌ 𝑇஼ ൰ ٢١-٠٤-ب برایsec 4  C T 𝐴௙= 𝐾𝑆஽ଵ𝐼ቆ4 𝑇஼ ଶቇ= 2.5𝐾𝑄𝐹௔𝑆଴𝐼ቆ4𝑇஼ 𝑇஼ ଶቇ ،و برای مﺨازن ضروری به شرح زیر است. در محاسبه ارتفاع آزاد سﻄح مایع برای مﺨازن ضروری ضریب اهمیت برابر یک گرفته می.شود ٢١-٠٤-پ برایL C T T  𝐴௙= 𝐾𝑆஽ଵ൬1 𝑇௖ ൰= 2.5𝐾𝑄𝐹௔𝑆଴൬𝑇ௌ 𝑇஼ ൰ ٢١-٠٤-ت برایL C T T  𝐴௙= 𝐾𝑆஽ଵቆ4 𝑇஼ ଶቇ= 2.5𝐾𝑄𝐹௔𝑆଴ቆ𝑇஼𝑇௅ 𝑇஼ ଶቇ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نقت (نشریه شماره ۰۳۸) جدول ۵-۱۲ الزامات ارنفاع آزاد از سطح مایع توضیحات: الف- الزامی به تأمین ارتفاع آزاد نیست. ولی رعایت ارتفاع آزاد ,0.7۵ برای ملاحظات اقتصادی توصیه می‌شود. ب- تأمین ارتفاع آزاد ,0.7۵ الزامی است مگر آنکه یکی از شرایط زیر به عنوان جایگزین فراهم گردد: ۱ تمهیدات مهار ثانویه برای جلوگیری از سرریز محتویات. ۲ _طراحی سقف و بدنه مخزن به نحوی که بتوانند تلاطم مایع را تحمل و مهار کنند. پ- تأمین ارتفاع آزاد ,ی الزامی است مگر آنکه یکی از شرایط زیر به عنوان جایگزین فراهم گردد: ۱ تمهیدات مهار ثانویه برای جلوگیری از سرریز محتویات. ۲ _طراحی سقف و بدنه مخزن به نحوی که بتوانند تلاطم مایع را تحمل و مهار کنند. ۳-۶-۲-۲ انعطاف پذ بری لوله کشی در طراحی سیستم لوله‌کشی متصل به مخزن. انعطاف پذیری کافی برای تحمل جابه‌جایی نقاط اتصال متصل به مخزن نباید بار قابل توجهی به قطعات متصل به جدارهٌ مخزن وارد سازد. نیروهای موضعی در محل اتصالات لوله در طراحی جدارهٌ مخزن باید در نظر گرفته شود. ادوات مکانیکی افزاینده انعطاف مانند اتصال آکاردئونی و مفصل انبساط را می‌توان در طراحی منظور داشت. به جز حالتی که تغییرمکانهای سامانه لوله کشی محاسبه شوند. طراحی این سامانه باید چنان باشد که بتواند حداقل جابه‌جایی‌های جدول ۶-۱۲ را تحت بارهای طراحی به روش تنش مجاز (با افزایش ۳ درصدی تنش مجاز تحت ترکیب بارهای شامل بار زلزله) در لوله‌ها, تکیه‌گاه‌ها و اتصالات. تحمل کند. همجنین سیستم لوله کشی و اتصالات به مخزن باید قادر باشند ,ل)۱.4 برابر جابه‌جایی‌های داده‌شده در جدول ۶-۱۲ را بدون شکست تحمل کنند. اگرچه تغییرشکلهای دائمی و غیرالاستیک در تکیه گاه‌های لوله‌ها و جدارهُ مخزن قابل پذیرش خواهد بود. مقدار بح در مخازن دارای مهار مکانیکی ۲,۵ و در مخازن -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/٧٣٣ اگر محل اتصال لوله باﻻتر از تراز کف باشد، به مقادیر جدول ٢١-٦ باید مقادیر جابه (جایی نسبی )افقی .محل اتصال نسبت به کف مﺨزن تحت بار جانبی نیز اضافه شود در مقادیر جدول ٢١-٦ ، حرکت نسبی سامانه لوله کشی و فونداسیون ناشی از جابه جایی های پی )به دل یل حرکت ناشی از زلزله یا نشست پی( لحاظ نشده است. این حرکت نسبی، باید در طراحی سیستﻢ لوله کشی به مﺨزن در نظر .گرفته شود چنانچه<0.1 DS S باشد، می توان جابه جایی جدول ٢١-٦ را به ٠٧% .مقادیر ذکر شده کاهش داد جدول ٢١-٦ جابه جایی ارتجاعی طرح پایین جداره مخزن نسبت به تک یه گاه یا شالوده نوع مﺨزن جابه جایی ارتجاعی طرح(mm) مﺨزن با مهار مکانیکی جابه جایی قائﻢ رو به باﻻ نسبت به تکیه گاه یا پی ٥٢ جابه جایی قائﻢ رو به پایین نسبت به تکیه گاه یا پی ٣١ دامنه جابه جایی افقی )شعاعی و مماسی( نسبت به تکیه گاه ی ا پی ٣١ مﺨزن خویش مهار جابه جایی قائﻢ رو به باﻻ نسبت به تکیه گاه یا پی نسبت مهارشدگی کمتر از یا برابر با ٥٨٧,٠ ٥٢ نسبت مهارشدگی بیشتر از ٥٨٧,٠ ٠٠١ جابه جایی قائﻢ رو به پایین نسبت به تکیه گاه یا پی مﺨزن با شالوده کرسی حلقوی یا دال گسترده ٣١ مﺨزن متکی بر پی خاکی ٥٢ دامنه جابه جایی افقی )شعاعی و مماسی( نسبت به تکیه گاه ی ا پی ٠٥ ٢١-٢-٦-٣-١ روش تخم نی تی ظرف بلندشدگ ی کف مقدار بلندشدگی ارتجاعی کف مﺨزن خویش مهاری را که الزامات صفحه حلقوی در آن رعایت شده باشد، می توان به طور تقریبی از رابﻄه ٢١-١٤ بر حسبmm :به دست آورد ٢١-١٤ . . 1. 12 2 A C t L F y b y u   bt .ضﺨامت ورق کف است -------- صفحهٔ بعد -------- ۸آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۰ - ۸[10۷/266 6001۳۵۹100 خوردگی مجاز. ۴-۶-۲-۲ اتصالات اتصالات اعضا یا اجزایی که در تحمل بار جانبی مشارکت می‌کنند باید برای تحمل ظرفیت تسلیم عضو (بر اساس تنش تسلیم اسمی در کشش مستقیم یا لنگر خمشی پلاستیک) و یا برای ۴ برابر نیروهای حاصل از تحلیل. طراحی شوند. اتصال لوله به کف مخزن خویش‌مهار. لازم است محل لبه اتصال حداقل به اندازه ربا (طبق بند ۲-۱-۱-۵-۲-۱۲) به اضافه ۳۰۰ میلیمتر از داخل جداره فاصله داشته باشد. ۵-۶-۲-۲ اجزای داخلی اجزای داخلی, قطعات یا تکیه‌گاه‌هایی که به جداره, کف یا سقف مخزن یا ظرف اصلی نگهدارنده مایع متصل هستند باید علاوه بر نیروی اینرسی زلزله. برای اثر مایع مواج طرح شوند. برای اثر مایع مواج. می‌توان از روابط توزیع فشار ساده‌شده از مراجع معتبر استفاده کرد. کارفرما باید نیاز به طراحی لرزه‌ای قاب سقف و ستون‌هاء مقدار بار زنده و مولفه شتاب قائم زلزله برای طراحی سقف را تعیین کند. در طراحی ستون داخلی و اتصالات آن,. لازم است اثر نیروهای هیدرودینامیکی طبق اطلاعات کارفرما در نظر گرفته شود. طراحی این تیرها و ستونها را باید بر اساس الزامات استاندارد 360 ن)۸1]5 انجام داد. ستون‌های داخلی حتی در مواردی که سقف برای نیروی زلزله طراحی نمی‌شود. باید دارای پایداری کافی برابر نیروهای جانبی باشد. این شرط باید حتی در مخازنی که الزامی برای طراحی لرزه‌ای ندارند ۶-۶-۲-۳ پایداری لغزشی انتقال نیروی برشی جانبی بین مخزن و زمین تکیه گاه باید مورد بررسی قرار گیرد. در مخزن فولادی خویش‌مهارء مقابله با لغزش توسط اصطکاک بین کف مخزن و شالوده یا زمین تکیه گاه -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۳۹ شود. مقدار برش پایه (رابطه ۸-۱۲) نباید از مقدار ,!أ طبق رابطدٌ ۴۲-۱۲ بیشتر شود. ۴۲۲ (0.4۸ - 1)(م/۷ + ۷ + با + )۸ < با در صورت استفاده از غشای نشت‌یاب یا مصالح دیگری که موجب کاهش اصطکاک می‌شود. باید مقدار کمتری برای ۸/4 در نظر گرفت. برای مخزن فولادی با مهار مکانیکی, کنترل لغزش لازم نیست. اگرچه لغزش در حدود ۲۵ میلیمتر محتمل است. مخازن با شرایط کف ویژه (نظیر مخازن با شیب کف زیاد و ۷-۶-۲-۲ انتقال برش موضعی امکان انتقال برش از سقف به جداره و از جداره به کف باید تأمین شود. برای مخازن استوانه‌ای مقدار حداکثر برش موضعی در واحد طول محیط. از رابطه ۴۲۳-۱۲ به دست می‌آید: ۴۳-۱۲ 2۴ کچ ]7 ۰ این برش باید توسط جوش از جداره به کف منتقل شود. تنش حاصل از ۹ در جوش نباید از ۰/۸ برابر تنش تسلیم جوش یا فلز پایه, بیشتر شود. ۴ برش پایه زلزله است. این شیوه انتقال برش برای مخازنی که طبق این آیین‌نامه طراحی شده و 1.00 > ورک باشد پذیرفتنی به نظر می‌رسد. ۸-۶-۲-۲ اتصال به سازه مجاور تجهیزات. لوله‌هاء پلکان‌ها و سایر قطعات متصل بین مخزن و سازه‌های مجاور باید طوری طراحی شوند که پذدیرای جابه‌جایی الاستیک مخزن با اعمال ضریب تشدید ۳ به علاوه جابه‌جایی سازه مجاور - که چنانچه پلکان به ورق جدارهٌ مخزن متصل شود. تیرهای حمال پلکان نباید به زمین متصل باشند تا از ایجاد آسیب موضعی در جداره مخزن به هنگام زلزله جلوگیری شود. ۳-۲ مخازن بتنی زمینی در مخازن بتنی» نباید اجازه داد برای تامین شکل‌پذیری و اتلاف آنرژزی سیستم تحت بارهای بدون ضریب. تغییرشکلهای غیرالاستیک به حدی برسند که قابلیت بهره‌برداری سازه به خطر افتد. کاهش -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) سختی و اتلاف انرژی سیستم را باید یا با ایجاد ریزتر کها؟ یا سازوکارهای باربر جانبی که بدون سیب ۱-۳-۲ مخازن با جداره‌های صلب تحلیل و طراحی لرزه‌ای مخازن ذخیره بتنارمه روزمینی, نیمه‌مدفون یا مدفون باید برابر الزامات فصل سوم ضابطه شماره ۱۳۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء ضوابط و معیارهای طرح و محاسبه مخازن آب زمینی (تجدید نظر اول) و با اعمال اصلاحات زیر انجام شود: طیف زلزله طرح طبق تعریف فصل سوم این آیین‌نامه (نشریه ۰۳۸) مورد استفاده قرار گیرد. ب. ضریب اهمیت طبق الزامات این آیین‌نامه (نشریه ۰۳۸) تعیین شود. ۲-۳-۲۳ مخازن مدور بتنی پیش تنیده با سیم سیم بافته با تاندون تحلیل و طراحی لرزه‌ای مخازن مدور بتنی پیش‌تنیده با سیم سیم بافته یا تاندون باید برابر الزامات فصل هجدهم یا پیوست 0 استاندارد 350 ۸۲7 با اعمال اصلاحات زیر انجام پذیرد: طیف طرح زلزله باید طبق این آیین‌نامه (نشریه ۰۳۸) محاسبه شود. ب. نوع و درجه اهمیت مخزن طبق الزامات این آیین‌نامه (نشریه ۰۳۸) تعیین شود. چ. از آنجا که روش طراحی مخازن پیش‌تنیده در دو سطح مقاومت (تحت بارهای ضریبدار) و بهره‌برداری (تحت بارهای بدون ضریب) انجام می‌پذیرد. طراح می‌بایست در انتخاب مقدار پارامترها و روابط مورد استفاده. دقت کافی را صرف نماید. * 1۳۵۳۵5 -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۴۱ ۴-۲ مخازن هوابی ۱-۴-۲ مقاومت و شکل پذ بری برج‌های نگهدارنده مخازن و ظروف تحت فشار, هرگاه برج با مخزن یا ظرف یکپارچه باشد. با مهاربندی نامنظم. دهانه‌های فاقد مهاربند. مهاربندی نامتقارن, یا جرم‌های متمرکز. باید برابر الزامات سازه‌های نامنظم طبق تعریف فصل چهارم طراحی شوند. برج‌های نگهدارنده با مهاربند شورون یا واگرا باید طبق الزامات این استاندارد طراحی شوند. برج‌های نگهدارنده با مهاربند فقط کششی باید چنان طراحی شوند که تمام سطح مقطع عرضی عضو کششی تحت اضافه‌بار تسلیم شود. در برج‌های نگهدارنده مخازن و ظروف تحت فشارء هرگاه برج با مخزن یا ظرف. یکپارچه باشد. اعضای سختی ظرف تحت فشار نسبت به مجموعه نگهدارنده (پی, برج نگهدارنده. دامنواره" و غیره) باید در محاسبه نیروها در ظرف تحت فشار, اعضای مقاومت کننده. و اتصالات مد نظر قرار گیرد. ۲-۴-۲ کلیات الزامات این بخش برای مخازنی است که کف آن‌ها در ترازی بالاتر از سطح زمین است و برج نگهدارنده جزئی یکپارچه از سازه است. مخازن و ظروف تحت فشار متکی بر سازه دیگر به منزله تجهیزات مکانیکی قلمداد می‌شوند و باید برابر الزامات فصل هفتم (سازه‌های غیرساختمانی) طراحی شوند. طراحی مخازن هوایی باید طبق الزامات طراحی برای نیرو و تغییرمکان صورت پذیرد. ۲-۴-۲ جرم موْتر در طراحی برج نگهدارنده, ستون‌پایه. مهار کف. و پی در برابر واژگونی» باید فرض کرد که محتویات مخزن مثل یک جرم صلب در مرکز ثقل حجمی عمل می‌کند. در نظر گرفتن اثر اندرکنش سیال-سازه در تعیین نیروهاء زمان تناوب موْثر» و مرکز هندسی جرم مجموعه جایز است به شرطی که: زمان تناوب تلاطم, :7 از 37 بزرگ‌تر باشد و 7 عبارت است از زمان تناوب طبیعی مخزن با مایع محصورشده (جرم صلب) و سازه نگهدارنده. و ۵ [1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٤٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ب. سازوکار تﻼطﻢ )یعنی درصد و مرکز هندسی جرم مواج( متناسب با شکل و هندسه خاص سیال اندرکنش لّمفص تحلیل یک با مﺨزن-سازه یا آزمایش تعیین ش.ود بهره بردن از اﺛر اندرکنش خاک- سازه در محاسبهT با رعایت الزامات فصل پنجﻢ )اندرکنش سازه- (خاک .مجاز است اثر پی-دلتا :تغییر مکان جانبی نسبی مﺨزن هوایی باید به ترتیب زیر محاسبه شود أ. به منظور محاسبه بار اضافه در سازه نگهدارنده، باید تغییر مکان نسبی طراحی حاصل ا ز یک آنالیز اﻻستیک را با اعمال ضریبe /I d C .افزایش داد ب. .پایه مﺨزن، باید هﻢ در جهت انتقالی و هﻢ در جهت دورانی، گیردار فرض شود ج. اﺛر تغییرشکل های ناشی از خمش، کشش محوری و فشار باید محاسبه شود. برای مﺨازن متکی بر ستون پایه ٦ ، با نسبت ارتفاع به قﻄر کوچکتر از ٥ ،ﻻزم است اﺛر تغییرشکل برشی ستون.پایه نیز محاسبه شود د. اﺛر بار مرده تجهیزات یا سکوهای دسترسی نصب شده روی سقف باید در تحلیل مد نظر قرار .گیرد ه. اگر رواداری های مجازی بودن سازه در مرحله اجرا مراعات شوند، نیازی به در نظر گ رفتن نای اولیه در تحلیل پی- .دلتا نیست انتقال نیروهای جانبی به برج نگهدارنده برای مﺨازن و ظروف متکی بر ستون ی ها :تک با مهاربندی ضربدری أ. مهاربندی باید به نحوی انجام شود که مقاومت در برابر بار جانبی، یکنواخت باشد )برای مثال با پیش کشیده کردن یا یکدست کردن .(کشیدگی، به نحوی که افت مهاربندها یکسان باشد ب. اﺛر بار اضافی وارد بر مهاربند ناشی از خروج از مرکز اتصال ستون ی ها تک به مﺨزن نسبت به .خط اﺛر مهاربند، باید در محاسبات دیده شود ج. اﺛر خروج از مرکز عضوهای فشاری )اعضایی که کشش ناشی از مهاربندهای کششی را جبران ک می.نند( نسبت به نقﻄه اتصال باید در تحلیل در نظر گرفته شود ٦ Pedestal -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/٣٤٣ د. اتصال ستون های تک به پی باید به نحوی طراحی شود که بتواند هﻢ مؤلفه قائﻢ و هﻢ مؤلفه افقی ناشی از تسلیﻢ شدن مهاربند را تحمل کند، و بار جانبی در جهتی فرض شود که بیشترین برش جانبی را در فصل مشترک ستون و پی ایجاد کند. در حالتی که چند مهاربند به یک نقﻄه متصل شوند، میل مهارها باید برای تحمل بار کششی تمام مهاربندهای همرس طراحی .شوند سازه های مستعد کمانش هر جا محاسبات نشان دهد که مود خرابی حاکﻢ، کمانش سازه نگهدارنده است، باید الزامات زیر را در :طراحی رعایت کرد أ. د ر محاسبه ضریب پاسخ لرزه ای طبق فصل چهارم، نسبتI/R برابر ٠,١ گرفته شود. بهره بردن از اندرکنش خاک-سازه و سیال-سازه در محاسبه پاسخ سازه مجاز است. نیازی به در نظر گرفتن اﺛر مرکب مؤلفه قائﻢ یا مؤلفه.های متعامد نیست ب. مقاومت سازه عبارت است از مقاومت کمانش بحرانی عضو، یعنی ضریب اطمینان برابر ٠,١ .گرفته شود مخازن هوایی آب مﺨازن هوایی آب باید طبق الزامات طراحی لرزه ایAWWA D100 با رعایت محدودیت ارتفاع طبق .الزامات فصل هفتﻢ ساخته شوند مخازن هوایی بر ستون(پایه بتنی )مرکب مﺨازن هوایی آب بر ستون پایه بتنی )مرکب( باید ط بق الزامات طراحی لرزه ایAWWA D107 ساخته .شوند ٢١-٥ ظروف افقی یا تحت فشار، دیگ های بخار و مخازن کروی برای الزامات ظروف افقی یا تحت فشار، دیگ های بﺨار و مﺨازن کروی به فصل هفتﻢ.رجوع کنید ٢١-٦ پایداری واژگونی و لغزشی الزامات پایداری واژگونی و لغزشی در بندهای ٢١-٢-٥-٣ ٢١ و-٢-٦-٦ ٢١ و-٨-٣ ارائه .شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢١-٧ پی مخازن کلیات الزامات عمومی طراحی و اجرای پی مﺨازن ذخیره از دامنه این فصل خارج است و در این خصوص باید به استانداردهای مرتبط رجوع شود. شالوده باید مقاومت ﻻزم را برای تحمل نیروهای لرزه ای این فصل حاصل از پاسخ لرزه ای مﺨزن داشته باشد. همچنین باید پایداری مﺨزن را در برابر واژگونی و لغزش تأمین .کند ترکیب بارهای بند ٢١-١-١١-١ باید در طراحی پی مﺨازن مﻼک عمل قرار گیرد. الزامات طراحی شالوده مﺨازن فوﻻدی استوانه ای در بند ٢١-٢-٥-٣ آمده است. طراحی پی مﺨازن هوایی باید طبق الزامات فصل هفتﻢ )سازه.های غیرساختمانی( انجام شود نیروهای طراحی شالوده مخزن فوﻻدی استوانه ای برای مﺨازن فوﻻدی، لنگر واژگونی ناشی از زلزله روی پی حلقوی و پی گسترده طبق بند ٢١-٢-٤-٨ محاسبه می.شود مقابله با لغزش در مخزن فوﻻدی با کف تخت الزامات مورد نظر در بند ٢١-٢-٦-٦ .آمده است شالوده با مصالح خاکی بدون کرسی حلقوی برای مﺨازن کﻢ ارتفاع و با اهمیت پایین، در صورتی که باربری زمین مناسب بوده، نشست خاک زیاد نباشد، استفاده از ترکیب مصالح سنگی و خاک به عنوان پی مﺨ زن بدون ایجاد کرسی حلقوی مجاز .است شالوده با مصالح خاکی با کرسی حلقوی ﻻزم است که عرض کرسی حلقوی به نحوی طرح و اجرا شود تا نشست نسبی مابین نواحی میانی و .کناری کف مﺨزن محدود بماند .کرسی حلقوی باید بتواند خمش، پیچش و برش حاصل از بارهای جانبی را تحمل کند -------- صفحهٔ بعد -------- مخزرن/ ۳۴۵ ۶-۷-۳ پی گسترده بتنی برای مخزن زمینی برای خاک‌های با مقاومت کم یا با نشست زیاد. از کف بتنی می‌توان استفاده کرد. در زیر کف در صورت نیاز از شمع جهت انتقال بار به لایه‌های پایین‌تر استفاده می‌شود. در تحلیل کف‌های بتنی می‌توان از مدل ورق روی بستر ارتجاعی استفاده و به کمک نرم افزارهای رایج. محاسبات را انجام داد. در صورت استفاده از روش بار جانبی معادل, از رابطه ۲۹-۱۲ برای محاسبه لنگر خمشی انتقال یافته به کف بتنی استفاده می‌شود. ۸-۲ مهارسازی ثانویه ۱-۸-۲ نیاز مخازن ذخیره مواد سمی, بسیار سمی (طبق تعریف ۸ ۸۳0۵۲۵1۷ 1910.1200 0۳1۹ 29) یا منفجره را می‌توان از نوع معمولی (با ضریب اهمیت ۱,۰ طبق بخش ۶-۱-۱۲) محسوب کرد به شرطی که با تأیید مرجع ذی‌صلاح و بر مبنای مطالعات آرزیابی خطر معلوم شود که در صورت رها شدن, حجم مواد سمی. بسیار سمی یا منفجره به اندازه‌ای نیست که موجب هدید عمومی شود. به کار گرفتن تمهیدات مهارسازی ثانویه مواد سمی, بسیار سمی یا منفجره - شامل اما غیرمحدود به مخازن دوجداره» دیواره سرریزبند با ابعاد کافی, یا سایر تمهیداتی که دامنه گسترش مواد سرریزشده را به مرز تأسیسات محدود کند و مانع از انتشار مقادیر غیرمجاز مواد آلاینده به هواء خاک. آب‌های ۲-۸-۲ کلیات در خصوص تمهیدات مهارسازی ثانویه اعم از دیواره‌های سرریزبند یا جداره‌هاء باید الزامات استانداردهای حاکم مخازن یا ظروف تحت فشار را رعایت کرد وسایل مهارسازی ثانویه را باید برای تحمل زلزله سطح خطر سوم (نادر) در حالت خالی و برای تحمل زلزله سطح خطر دوم (دو-سوم زلزله سطح خطر سوم) در حالت پر با احتساب کلیه نیروهای هیدرودینامیکی, طراحی کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ یبیننامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) اگر بر مبنای مطالعات خطر زلزله یا بنا به نظر مرجع ذی‌صلاح, ساختگاه در معرض پسلرزه‌هایی به همان بزرگای زلزله سطح خطر سوم باشد. آنگاه وسایل مهارسازی ثانویه ر باید برای تحمل زلزله سطح خطر سوم در حالت پر با احتساب کلیه نیروهای هیدرودینامیکی طراحی کرد. ۳-۸-۲ ارتفاع آزاد سطح مایع در تعیین ارتفاع محوطه مهارسازی تانویه باید اثر تلاطم مایع را در نظر گرفت. هرگاه مخزن ذخیره اصلی اهمیت) شده باشد. تأمین ار تفاع آزاد به میزانی که باید با استفاده از رابطه داده‌شده در بند ۲-۶-۲-۱۲ محاسبه شود. مورد نیاز است. جنانجه محوطه مهارسازی ثانویه. دایره‌ای باشد. (8| برابر با قطر محوطه 9 ۹-۲۳ ملاحظات دیگر ۱-۹-۲ مخازن خویش‌مهار ۱-۱-۹-۲ بارگذاری در مخازن خویش‌مهارء علاوه بر توزیع نیروی هیدرودینامیکی بر کف. توزیع و مقدار نیروها بر ورق کف دارای اهمیت است. در شکل ۲-۱۲ توزیع نیروهای هیدرودینامیکی روی کف مخزن نشان داده شده است. این اضافه‌فشار (علاوه بر فشار هیدرواستاتیک سیال درون مخزن) عمدتاً ناشی از نوسان جرم مواج است. با فرض حداکتر ارتفاع موج سیال برابر پرمب2» این فشار قابل محاسبه است. رم در 7) : ۸۸ یم ِ ۸ و۸۸ بوسته کف محرن : ۸ شکل ۳-۱۳ نوزبع نیروهای هیدرود پنامیکی رو ی کف مخزن -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۴۷ ۲-۱-۹-۲ مدل‌سازی در مدل‌سازی مخازن خویش‌مهارء نیاز است عدم اتصال کف مخزن به فونداسیون در مدل منظور شود. در صورتی که از روش اجزای محدود استفاده شود.ء یک راه ساده. مدل‌سازی ورق کف و قرار دادن فنرهایی در زیر آن به صورت تنها-فشاری" است. این فنرها دارای رفتاری دوخطه هستند که در فشار, ۲-۹-۲ تعیین میزان بلندشدگی مخازن خویش‌مهار (غیراجباری) در این بخش نحوه تعیین مقدار بلندشدگی ورق کف مخازن خویش‌مهار ارائه شده است. در بخش اول رابطه‌ای تقریبی ارائه شده که در تعیین میزان انعطاف و جابه‌جایی سیستم‌های لوله‌کشی متصل به مخزن در طرح اولیه قابل استفاده است. سپس روشی مبتنی بر روابط تحلیلی برای تعیین بلندشدگی و می‌شود. ارائه شده است. مقدار حداکثر بلندشدگی (راز) و عرض صفحه حلقوی کف مخزن (ا) که در روابط بخش ۱-۳-۲-۹-۱۲ مورد استفاده قرار می‌گیرند بر اساس حداکثر مقدار به دست آمده از بخش ۹-۱۲- ۱-۲ و ۲-۲-۹-۱۲ تعیین می‌شوند. البته مطابق توضیحات و روابط ارائه‌شده در بخش ۱-۳-۲-۹-۱۲ این مقدار ممکن است به دلیل بیشتر بودن از حد مجاز. کاهش داده شود. ۱-۳-۹-۲ روش تقریبی مقدار بلندشدگی ارتجاعی کف مخزن خویش‌مهارء رل را بر حسب میلیمتر می‌توان به طور تقریبی از رابطه ۴۴-۱۲ به دست آورد: ار 12.1 سورع 0 ۴۵-۲ 1 ورل/ ۱ 0.01723 < با ۲-۲-۹-۲ روش تحلیلی نیروهای وارد بر کف مخزن خویش‌مهار پس از بلندشدگی در شکل‌های ۴-۱۲ و ۵-۱۲ نمایش داده شده است. برای مخازن دایره‌ای. حداکثر مقدار بلندشدگی. نز در محل اتصال جداره به کف مطابق رابطه ۴۶-۳ در نظر گرفته می‌شود. ۴۳-۱۲ * 0010۳699101 -01[ ۷۷ 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۴۶-۲ ک ! 5 ۳ ک (رنز1 0.00 + )0.001 یکی از اثرات مهم بلندشدگی افزایش نیروی محوری در جداره است. علاوه بر این اعوجاج جداره و نیروهای محوری در ورق کف می‌بایست مورد توجه واقع شوند. رر »۱ / / مر ۹ ۴۷-۲ ( - 0. 50) ,و۷۷ + 0.51 م۸ ۶ : وزن مایعی که روی بخشی از کف مخزن که هنوز با زمین در تماس است (دایره‌ای به شعاع ۲) واقع شده است (۷۲) - ۸ + ۲ + ما < با : عکس‌العمل فشاری در قاعده جداره مخزن * : نصف راویه کمانی از ورق کف که پس از بلندشدگی با فونداسیون در تماس است. لنگر مقاوم ۸4 مطابق مراحل زیر محاسبه می‌شود: 27۲ ۰ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مخزن/ ۳۴۹ ۲ ۴۸-۲ 7 تن ۵7 گام سوم- محاسبه ۱6 مطابق رابطه زیر: ۴۹-۲ 97 دم - لیگ - گام چهارم- محاسبه م۸1 مطابق رابطه زیر: ۵۰-۲ (۳3 - 0-0۳2 + (9 تک + 051 و۸ شکل ۵-۱۳ نمایش نیروها در مخزن خوبش‌مهار پس از بلندشدگی گام پنجم- تکرار مراحل یکم تا چهارم تا زمانی که ج۸4 * م۸4 5 1۱۳۶ ۵۱-۲ 05( ۳ بط ۲۲+ هه > رل( پر120 را ابرلا6 |۲۱ که در این رابطه: را تنش تسلیم ورق کف مخزن اگم ک بر (چ-0)1 با