فصل هفتم - اصول فنی و مراحل ساخت آیشکن‌ها ۸۳

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. فصل هفتم - اصول فنی و مراحل ساخت آیشکن‌ها ۸۳ پایش و نظارت فنی در هر مرحله از پروژه ضروری بوده و علاوه بر کنترل کیفی اجرای کار و مشخصات فنی طرحء می‌توان اطلاعات خوبی را در مورد طراحی و اجرا و یا مشکلات و نقایص کار به‌دست آورد. کنترل اجرا و احتمال اصلاحات لازم در طرح موارد پایش و ابزار و روش‌های پایش در طرح آبشکن‌های رودخانه‌ای به تفصیل در فصل (۸) ارائه شده است. در مرحله ساخت (به‌ویژه در شرایطی که از رویکرد مرحله‌ای استفاده شده و یا زمان‌بندی طرح بیش از یکسال است)» پایش فنی در موارد زیر ضروری در تمام مراحل ساخت. توصیه‌های فنی و اجرایی مکتوب در شرح خدمات فنی پروژه» در پیمان خصوصی و بر روی نقشه‌های اجرایی (در محموعه اسناد مناقصه) باید توسط پیمانکار اجرا و توسط دستگاه نظارت کنترل و تایید گردد. هرگونه تغبیر و یا اصلاح لازم در مراحل اجرا باید با تایید نظر مشاور و کارفرما صورت یاید. ۳-۱۱-۷- کنترل دانه‌بندی و تراکم مصالح بدنه, فیلتر و روکش آبشکن» و روش اجرا عدم توجه به کیفیت کار منشا مشکلاتی نظیر نشست. ترک و ناپایداری شیب آبشکن خواهد بود. وجود این مشکلات. در عین حال تاثیر عوامل و ناکاستی های دیگر را در ارزیابی نهایی اجرا تحت الشعاع قرار می‌دهد. ۳-۱۱-۷- کنترل نشست بدنه آبشکن‌ها نشست بدنه ناشی از مقاومت کم بستر و یا تراکم ناکافی بدنه آبشکو بوده و سبب آیجاد و توسعه ترک‌های کششی در تاج و بدنه ۳-۱۱-۷- کنترل پایداری شیب آبشکن پایداری شیب متاثر از نوع و کیفیت مصالح» روش ساخت هسته اصلی بدنهء طرح فیلتر و روکش حفاظتی» شیب دیواره‌ها و یا ۵-۱۱-۷- کنترل آبشستگم ارزیابی عمق و گستره آبشستگی پنجه آبشکن در محل دماغه و وجوه بالادست و پایین‌دست. در اثر جریان و یا وقوع سیل»ء برای کنترل پایداری آیشکن ضروری خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای - جذب رسوبات ارزیابی عمق و گستره رسوب‌گذاری در میدان کارکرد آبشکن‌های احدائی» در اثر جریان و یا وقوع سیل» برای کنترل کارایی در پایان مرحله ساخت, ابزار پایش مطابق با راهنمای ارائه شده در فصل (۸) برای ارزیابی کارکرد آبشکن‌ها در مرحله بهره‌برداری و نگهداری نصب می‌گردد. در طرح ساماندهی رودخانه» مجموعه اسناد مناقصه (شامل نقشه‌های اجرایی» متره و براورد» زمان‌بندی اجرای کار و پیمان عمومی و خصوصی) از سوی مشاور به کارفرما جهت تایید ارائه می‌گردد. مراحل و برنامه اجرای پروژه با توجه به ایمنی طرح» اتمام به‌موقع کار و با توجه به شرایط رودخانه» وضعیت اقلیمی حوضه, مصالح و تکنولوزی کار و محدودیت‌هاء باید از قبل تعیین و دقیق گردد. فعالیت های لازم جهت اجرا و تکمیل پروژه» برنامه زمان‌بندی اجرای کار توسط مشاور تهیه و اقدامات ماقبل و مابعد آن پیش‌بینی می‌گردد. جزییات اجرایی مراحل کار باید در اسناد مناقصه و شرایط پیمان خصوصی ارائه گردیده و به تایید کارفرما برسد. پس از انتخاب پیمانکار و شروع عملیات اجرایی» پیمانکار با توجه به امکانات و شرایط موجود مبادرت به اصلاح و تکمیل جدول زمان‌بندی و یا روند اجرا نموده» و برنامه کنترل پروژه را به‌صورت برنامه مسیر بحرانی (۳۸1-)) تهیه و جهت تصویب به کارفرما ارائه خواهد نمود. در صورت لزوم مهندسی ارزش نیز می‌تواند در بهینه‌سازی طرح اجرایی (کاهش زمان اجرا و هزینه‌های پروژه) و یا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ مدبریت کار کرد و نگهداری آبشکن‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - مدیریت کارکرد و نگهدار یآبشکن‌ها ۷ ۱-۸- کلیات پس از ساخت و اجرای سامانه آبشکن‌ها و دیگر گزینه‌های تکمیلی در طرح ساماندهی بازه مورد نظر» پایش و ارزیابی کارکرد آبشکن‌هاء پاسخ‌گویی طرح به اهداف مورد نظر» کنترل معیارهای طراحی» برنامه نگهداری و راهکارهای مناسب اصلاح و یا ترمیم؛ برای ایمنی و تداوم کار کرد سامانه آبشکن‌ها لازم و ضروری خواهد بود. ارزیابی اولیه طرح ساماندهی, متعاقب وقوع اولین سیل بزرگ و یا بعد از دو سیل متوسط و یا با گذشت دو سال از اجرای طرح باید مورد نظر قرار گیرد. تناوب زمانی آرزیابی‌های بعدی نیز بر همین اساس و یا با توجه به نتایج حاصل از آرزیابی اولیه و متعاقب اقدامات احتمالی انجام یافته, می‌تواند برنامه‌ریزی گردد. برای این منظور پایش سامانه رودخانه» روش‌ها و ابزار لازم باید در طرح جامع ساماندهی رودخانه پیش‌بینی شده باشد. در این فصل» موارد مهم در طرح و برنامه پایش و نگهداری سامانه آبشکن‌های رودخانه‌ای به‌ترتیب زیر مورد بررسی قرار می گیرد: - آسیب‌ها و خطرات احتمالی در سامانه آبشکن‌ها - روش‌ها و ابزار پایش آبشکن‌ها - ارزیابی کار کرد آبشکن‌ها - مدیریت نگهداری آبشکن‌ها شامل راهکارهای اساسی و اقدامات اضطراری - مدیریت استقرار پوشش گیاهی در میدان آبشکن‌ها و در حریم رودخانه ۲-۸- آسیب‌ها و خطرات احتمالی با گذشت دوره زمانی ارزیابی (متعاقب یک سیل بزرگ یا دو سیل متوسط و بعد از دو سال)» شناسایی آسیب‌های وارد به بازه بازبینی و ارزیابی شرایط رودخانه را می‌توان به چهار بخش بستر اصلی رودخانهء دیواره‌های رودخانه» سامانه آپشکن‌ها و ساختار سازه‌ای آبشکن, به‌شرح زیر تفکیک نمود. ۱-۲-۸- بستر اصلی رودخانه ۱-۱-۳-۸ مارپیچی شدن جریان اصلی احداث آبشکن‌ها سبب افزایش توان جریان ثانویه شده به‌ویژه در پیچ‌ها جریان حلزونی را توسعه می‌بخشد (شکل ۱-۸). از اثرهای احتمالی کارکرد آبشکن‌ها در مراحل اولیه مارپیجی شدن ناخواسته بستر اصلی جریان» مطابق شکل (۲-۸) است. دلایل احتمالی وقوع این پدیده ممکن است عدم کفایت طول و فاصله بین آبشکن‌هاء راستای مستقیم و طولانی بازه» پیچ رودخانه» عدم تقارن آرایش آبشکن‌ها در دو سمت رودخانه و اجرای الگوی یک در میان به‌ویژه الگوی زیگزاگی آبشکن‌ها باشد. مارپیچی شدن بستر اصلی جریان ممکن است مانع از تثبیت رسوبات در میدان آبشکن‌ها شده و برای کشتیرانی خطرساز باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای ۳-۱-۲-۸ توسعه بارها و جزایر رسوبی مارپیچی شدن ناخواسته جریان باعث توسعه بارهای رسوبی در بستر اصلی رودخانه» مطابق شکل (۲-۸) می‌گردد. علاوه بر عوامل مذکور در بند قبل» توسعه و تدوام زمانی جریان‌های ثانویه باعث گسترش تدریجی بارهای رسوبی و تثبیت آنها به‌صورت جزایر در میانه بستر خواهد شد. ۳-۱-۲-۸ حمله جریان به میدان آبشکن‌ها مارپیچی شدن ناخواسته جریان به‌ویژه در مواقع سیلابی مطابق شکل (۲-۸) باعث هدایت و حمله جریان به میدان آبشکن‌ها و دیواره تخریب شده که نشانگر عدم کارایی آبشکن‌ها است. ۴-۱-۲-۸ هندسه نامناسب جریان تغییرات توپوگرافی بستر رودخانه باعث تغییر در توزیع عمق, سرعت و عرض سطح آب در طول و عرض بازه گردیده و ممکن است سبب حمله جریان به مواضع جدید گردد. تاثیر این تغییرات به‌نوبه خود ممکن است در بازه پایین‌دست به‌صورت رسوب‌گذاری و یا فرسایش‌های جدید مشاهده گردد. تاثیرات ریخت‌شناسی آبشکن‌ها بر روی هندسه جریان به تفصیل در فصل ( ۴) ارائه شده است. میک ی سس سا سور 0 با و شکل ۱-۸- توسعه جریان حلزونی در بستر اصلی رودخانه بعد از احداث آبشکن‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسنم - مدیریت کارکرد و نگهدار یآبشکن‌ها ۸۹ شکل ۲-۸- توسعه جریان مارپیچی و بارهای رسوبی در بستر اصلی رودخانه بعد از احداث آبشکن‌ها ۲-۲-۸- دیواره رودخانه موقعیت‌های مختلف دیواره رودخانه به‌تر تیب زیر ممکن است که در معرض فرسایش و تخریب قرار گیرند. ۱-۲-۲-۸ فرسایش دیواره در سمت آبشکن‌ها - در محدوده احداث آبشکن فرسایش دیواره در امتداد کارگذاری آبشکن‌ها نشانگر عدم کفایت جانمایی و آرایش آبشکن‌ها بوده که سرانحام به ناپایداری آپشکن‌ها و خطر مضاعف رودخانه‌ای منحر خواهد شد. این عارضه در محل پیچ خارجی خطرسازتر خواهد بود. - بعد از آخرین آبشکن تغییر هندسه رودخانه و جریان همچنین بازگشت خط جدایی جریان به کناره رودخانه از عوامل احتمالی فرسایش دیواره پایین‌دست سامانه آبشکن‌ها به‌شمار می‌رود (شکل ۳-۸). در اثر طول زیاد آبشکن و یا عرض کم رودخانه و نیز در ناحیه خروجی پیچ رودخانه, انحراف جریان به سمت ساحل مقابل می‌تواند باعث فرسایش شدید در ساحل روبرو گردد. ۳-۲-۸- سامانه آبشکن‌ها سامانه آبشکن‌ها بر اثر عوامل متعدد ممکن است کارایی موثر را نداشته باشند. از آن جمله می‌توان به دو مورد اشاره کرد: ۱-۳-۲-۸ فقدان رسوب ‌گذاری مورد انتظار در میدان آبشکن‌ها با وقوع اولین سیل بزرگ و یا بعد از دو سیل متوسط و یا با گذشت دو سال از اجرای طرح ساماندهی توسعه رسوبات در بالادست -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای آپشکن‌های برای یکنواختی شدت رسوب‌گذاری در میدان آبشکن‌های متوالی مناسب نبوده است ۸۲ و ۳ 8 ۲-۳-۲-۸- شستشوی رسوبات از میدان آبشکن‌ها حمله جریان بر میدان آبشکو ها و یا استغراق آبشکو باعث شستشوی رسوبات ته نشست پیشین می‌گردد. استغراق آبشکو در نتیجه عدم کفایت ارتفاع آبشکن, نشست آبشکن و یا وقوع سیل بزرگ‌تر از انتظار طرح پدید می‌آید. در این صورت» شرایط مشابه جریان ریزشی از سرریز تخت بوده و حمله جریان متلاطم شدید به میدان آبشکن‌ها باعث شستشو رسوبات از میدان آبشکن» توسعه اس جریان ۱ تخریب دیواره پایین دست آبشکن ها شکل ۳-۸- تخریب دیواره رودخانه در پایین‌دست سامانه آیشکن‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هنستم - مدیریت کارکرد و نگهدار ی آبنسکن‌ها 1۹ ۴-۲-۸ ساختار سازه‌ای آبشکن‌ها نیروهای جریان و پدیده آبشستگی و ضعف ساختار اولیه از عوامل مهم ناپایداری آبشکن‌ها بوده که می‌تواند منجر به تخریب سازه آبشکن گردد. ناپایداری آبشکن‌ها را می‌توان در چهار بخش زیر جستجو نمود: ۱-۴-۲-۸ نشست تاج آبشکن انعطاف‌پذیری سازه آبشکن (به‌عنوان عامل طبیعی)» مقاومت ناکافی بسترء تراکم و قفل‌شدگی نامناسب مصالح ساخت بدنه آبشکن, ناپایداری شیب جانبی و آبشستگی (به‌عنوان عوامل طرح) از عوامل نشست و یا ایجاد ترک‌ها در تاج آبشکن هستند.ء که باید مورد بازبینی قرار گیرند. در شرایط صلب بودن سازه, نشست تاج به‌مفهوم تخریب کل آبشکن به‌حساب می‌آید. ۲-۴-۲-۸ تخریب پنجه و دماغه آبشکن گردیده و بخش ضعیف‌تر بدنه را در معرض حمله اصلی جریان قرار می‌دهد. از این‌رو با تخریب دماغه آبشکن, انتظار تداوم روند تخریبی کل آبشکن و حمله جریان به دیواره رودخانه را باید داشت (شکل ۵-۸). ۹ حٍ ۹ ۴ ‌ ری * کَ هی سا س‌ ۱ رسد ی سا چ : ی وس و سوه مه ی س و چا که هب ی [ ی - هه کی شکل ۵-۸- توسعه آبشستگی موضعی و تخریب پنجه آبشکن کیسه‌ای, رودخانه سرخس [۴۵] ۳-۴-۲-۸ ناپایداری بدنه و شیب‌های جانبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۳ راهنمای طراحی,» ساخت و نگهداری ابنسکن‌های رودخانه‌ای ۴-۴-۲-۸ آسیب ریشه آبشکن موقعیت نامناسب اولین آبشکن, ناپایداری و ارتفاع ناکافی دیواره رودخانه در بالادست» عدم اتصال و قفل‌شدگی آبشکن به دیواره از عوامل تخریب ریشه آبشکن هستند. آسیب ریشه منجر به تخریب بدنه آبشکن و شستشوی رسوبات کناره‌ای می‌گردد (شکل ۶-۸). حضور و تراوش آب از نهرهای آبیاری در ساحل بالای رودخانه, تردد ماشین‌آلات و دام و ورود آبراهه‌های فرعی از ۰ را ۰ ۰ ۳ هس میا ی . ی :و رو رز ۳ ۰ یس مه سم م۳ + وه و ۰ ۰ میت بو ای ۸ اس ۰ مد چا ۰ ی ۰ وه اد کو ی ما ۰ ۰ ط > نیو ؟ اس مس ع ها که چا 3 سر سم ۱ رم << گر روم ۱ با سا ۹ تین ۹ ۰ لیا مش و مر 7 اس اس ی مریه ۴ + ی س 2 اس شا ۰ مهد ۱:۳ ده 9 8 ی > رک سوم اد یه س و مکی مس ری وه << و ریت ها ی ر رها ‌ِ ۲ ره 0 ۱ ۳ نس ۳ ‌ جد .۶ مس وت اس شکل ۶-۸- تخریب ریشه آبشکن در اثر انحراف سیلاب اسفند ۰۱۳۶۵ رودخانه حله» برازجان [۴۵] ۳-۸- پایش سامانه آبشکن‌ها طرح پایش و ارزیایی کار کرد سامانه آشکن‌ها برای ایمنی طرح ضروری است. اهداف و ابزار اصلی طرح پاش به‌طور خلاصه شامل موارد زیر می‌باشد. _ ارزیابی کار کرد آبشکن‌ها متناسب با اهداف مورد نظر, عمر مفید پروژه» 9 ریسک مورد انتظار طرح - کنترل مبانی و ضوابط طراحی آبشکن‌ها و اثرهای ریخت‌شناسی» زیستی و اجتماعی طرح - بهبود و اصلاح ضوابط و استانداردهای طراحی - تامین اطلاعات لازم جهت واسنجی و تایید مدل فیزیکی و یا مدل‌های ریاضی بازه مورد نظر موارد» مراحل» روش‌ها و ابزار پایش در طرح ساماندهی رودخانه با آبشکن‌ها به‌طور خلاصه در زیر ارائه می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسنم - مدیریت کارکرد و نگهدار یآبشکن‌ها ۱۹۳ قبل از این که بازه اصلاح شده مورد پایش و بررسی قرار گیرد. لازم است تا نقشه‌هاء عکس‌ها و مشخصات عمومی رودخانه قبل از طرح ساماندهی جمع‌آوری گردد. این اطلاعات مبنای بررسی تاثیرات ریخت‌شناسی» هیدرولیکی و زیستی احداث آبشکن‌ها بر سامانه رودخانه و ارزیابی درجه دستیابی به اهداف طرح می‌باشد. ۳-۲-۸- بررسی میدانی بازه ساماندهی شده ارزیابی کار کرد آبشکن‌ها متناسب با اهداف مورد نظرء عمر مفید پروژه و ریسک مورد انتظار طرح نیاز به بررسی میدانی و برداشت داده‌ها از طریق بازدیدهای ادواری و تهیه گزارش‌های مستند و عکس می‌باشد. بازدیدها پس از رخداد هر سیل, متعاقب گزارش‌های محلی و در هرحال با تناوب مناسب (فصلی یا سالانه)» باید صورت گیرد. در این بازدیدها باید شرایط پایداری بستر و دیواره‌های رودخانه» تغییرات جدید در بستر و موقعیت توسعه بارها و جزایر رسوبی, وضعیت پایداری آبشکن‌ها و دیگر موارد آسیب‌پذیر مذکور در بند (۲-۸) به‌طور کیفی و مستند گزارش گردد. همچنین» ابزاربندی پایش به‌صورت نصب وسایل اندازه‌گیری» اندازه‌گیری‌های ادواری از الگوی جریان در میدان تاثیر آبشکن‌ها و روش مناسب پایش (متناسب با شرایط محل و هماهنگ با شورای محلی) و غیره باید براساس بررسی محلی برنامه‌ریزی گردد. ۳-۳-۸- نصب وسایل اندازه گیری گام اول, ایجاد شبکه کنترل ارتفاعی و احداث نقاط کنترل مطمئن و دایمی در نزدیکی رودخانه است. برای این منظورء محور راه‌های آسفالته؛ تیر و دکل خطوط حیاتی و ساختمان‌های دایمی در محل, مطمئن‌ترین کنترل‌ها به‌شمار می‌روند. ابزاربندی طرح پایش به‌صورت نصب وسایل اندازه‌گیری برای ارتفاع سطح آب» عمق فرسایش و رسوب‌گذاری در میدان تاثیر آبشکن‌ها و شدت تخریب ساحل رودخانه می‌تواند تجهیز گردد. اشل‌های معمولی برای اندازه‌گیری هم‌زمان سطح آب و کف بستر در بالادست بازه» در میدان آبشکن‌ها و در پایین‌دست بازه نصب می‌گردند. با نصب میل‌های مهاری شاخص در ساحل بالا می‌توان تغییرات دیواره اصلی رودخانه را در آینده پایش نمود. برای اطلاعات بده جریان آب و انتقال رسوب, احداث ایستگاه آب‌سنجی عموما به تنهایی توجیه‌پذیر نیست. تا حد امکان باید با کاربرد روش‌های ساده و ممکن, اندازه‌گیری و یا برآورد بده و بار رسوبی انجام یابد. ارتباط این نتایج با نتایج نظیر از نزدیک‌ترین ایستگاه‌های آب‌سنجی» برای بسط اطلاعات مفید است. اخیرا توسعه ابزار دقیق برای اندازه‌گیری در مقیاس رودخانه‌ها مورد نظر قرار گرفته» که نمونه آن دستگاه فراصوتی برای آندازه‌گیری بار معلق رودخانه است | ۱۱۰۰. ۴۳-۳۸- نقشه‌برداری تناوبی ساده‌ترین و عملی‌ترین روش ارزیابی» نقشه‌برداری از بستر بازه رودخانه و تهیه نقشه توپوگرافی در دوره‌های زمانی مختلف است. مقایسه نقشه‌های متناوب» شکل و گستره عرضی و عمقی تغییرات بستر (رسوب‌گذاری و یا فرسایش)» نحوه رسوب‌گذاری و فرسایش در میدان آبشکن‌هاء درجه کارایی آبشکن‌ها و یا مخاطرات جدید را نشان خواهد داد [۱۱۱]. دوره‌های زمانی مناسب شامل زمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۴ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار یآبشسکن‌های رودخانه‌ای اجرای طرح آبشکن‌ها قبل و بعد از سیلاب‌های شاخص و تناوب مناسب (سالانه یا چند سالانه) می‌باشد. شکل (۷-۸) تغییرات زمانی بستر و تاثیرات درازمدت آبشکن‌ها را با مقایسه هفت نقشه توپوگرافی متوالی» در یک دوره سه ساله نشان می‌دهد. آبنگاری کف بستر رودخانه‌های بزرگ و با جریان دایمی نیز مشابه عملیات آبنگاری کف مخازن سدها با استفاده از سامانه قایقء 00۳5 و عمق سنج‌های فراصوتی» امروزه در ایران به‌راحتی قابل انجام است. دساهیر ۹۹ * آگوست ۲۰۰۰ اس سس زانویه ۳۲: ۹۱ : توامپر ۲۰۰۱ شکل ۷-۸- تغییرات بستر در بازه آبشکن‌ها براساس نقشه‌های توپوگرافی متناوب [۱۱۱] ۵-۳-۸- بررسی الگوی جریان در مجرای اصلی رودخانه بررسی الگوی جریان در مجرای اصلی راهنمای خوبی برای تعیین راستای خطالقعر و مسیر اصلی جریان» مواضع حمله جریان به میدان آبشکن‌هاء حضور و گستره جریان‌های گردابه‌ای و موقعیت و گستره بارهای رسوبی در بازه رودخانه است. برای این منظور از مواد رنگی» گوی‌های شناور گرد و کوچک و یا از ذرات کاه می‌توان استفاده نمود. با استفاده از قایق» این مواد از بالادست بازه آبشکن‌ها به‌طور نسبتا یکنواخت در چند نوار عرضی منتشر شده و نحوه انتشار مواد از طریق مشاهده و عکسبرداری قابل ردیابی می‌باشد. استفاده از روش و مواد مشابهء راهکار مناسبی برای بررسی تغییرات الگوی جریان در میدان تاثیر آبشکن‌ها است. کاربرد سرعت سنج صحرایی سه بعدی (با مکانیزم فراصوتی) و دستگاه فراصوتی برای اندازه‌گیری توزیع بار معلق در گستره رودخانه در رودخانه البی (آلمان) مورد آزمون قرار گرفته است [۱۱۹]. از این وسایل برای بررسی اثر کشتیرانی بر ساختار جریان و ۶-۳-۸- ارزیابی پایداری بازه اصلاح شده پایداری بازه اصلاح شده با استفاده از داده‌های به‌دست آمده از برنامه پایش و با کاربرد روش‌های تجربی و نیمه‌تجربی ارائه شده در فصل (۴) قابل ارزیابی است. علاوه بر آن» داده‌های اندازه‌گیری شده از برنامه پایش بازه رودخانه (مانند ارتفاع سطح آب» عمق و گستره رسوب‌گذاری و یا فرسایش, الگوی جریان» مواضع حمله جریان» شدت جریان و بار رسوبی) به‌عنوان شواهد تجربی می‌تواند برای مدل‌سازی فیزیکی و ریاضی و واسنجی و تایید این مدل‌ها استفاده گردد. در این‌صورت می‌توان سناریوهای مختلف (نظیر شرایط رودخانه قبل و بعد از ساماندهی در زمان‌های مختلف تحول بستر رودخانه و تاثیر اقدامات احتمالی) را در مدل بررسی و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - مدیریت کا کرد و نگهداری آبشکن‌ها ۱۹۵ ۷-۳-۸- ارزیابی پایداری سازه آبشکن کنترل ادواری پایداری سازه آبشکن و مقایسه ابعاد هندسی موجود با ابعاد نظیر آن در مرحله ساخت ضروری است. این ابعاد شامل طول آبشکن» عرض و ارتفاع تاج آبشکن» شیب جانبی در وجوه بالادست. پایین‌دست و دماغه آبشکن و همچنین عمق آبشستگی در پنجه و پای دیواره آبشکن می‌باشد. وسایل اندازه‌گیری ساده بوده و شامل متر» شاخص, شابلون تعیین شیب و دوربین نقشه‌برداری است. وضعیت پایداری روکش حفاظتی آبشکن تابع مصالح و روش ساخت. ارتفاع آبشکن, شیب جانبی در جریان‌های وقوع یافته است. ارزیابی پایداری سطحی آبشکن به‌صورت ادواری ضروری است. به‌طور مثال برای روکش سنگ‌ریزه‌ای» تغییر در شیب کارگذاری, تغییر در اندازه و دانه‌بندی سنگ‌های پوششی, درجه قفل‌شدگی سنگ‌ها و وجود لغزش لایه‌ای سنگ‌ریزه‌ها و با غلطش منفرد سنگ‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. برای کنترل دانه‌بندی در سطح نمونه روکش» از روش صحرایی شمارش سنگ‌ها و اندازه متوسط سه بعدی هر یک از سنگ‌ها استفاده می‌گردد. این روش مشابه دانه‌بندی لایه سطحی بستر رودخانه‌های درشت‌دانه است که در بند (۲-۲-۵- ۵) تشریح گردیده است. ۸-۳-۸- ارزیابی کارایی آبشکن‌ها برای ارزیابی کارایی آبشکن‌هاء باید پایش و اندازه‌گیری‌های دقیقء متناوب و مطمئنی داشت که این امر پایه و اساس مدیریت نگهداری از آپشکن‌ها و دستیابی به اهداف طرح به‌حساب می‌آید. ایمنی سازه آبشکن در برابر آبشستگی و حمله جریان, توسعه رسوبات در حد فاصل آبشکن‌ها و رویش طبیعی گیاهان در کناره‌ها بهترین شواهد کارایی موثر آبشکن‌ها در حفاظت دیواره‌های رودخانه هستند. تامین عمق آب کافی, هدایت خطالقعر و مسیر جریان اصلی در میانه بستر و عدم حضور بارهای رسوبی میانی» بیانگر کارایی آپشکن‌ها در بهبود قابلیت کشتیرانی رودخانه است. توسعه جامعه گیاهی مطلوبء تنوع حیات آبزیان شاخص و افزایش ظرفیت خود پالایی آب و غلظت اکسیژن محلول, بهترین شواهد در کارایی زیستی آبشکن‌ها به‌شمار می‌آیند. دستیابی به اهداف طرح با گذشت حداقل دو سیل متناوب و یا با گذشت حدود دو سال مورد انتظار است در غیر این‌صورتء جانمایی و کارایی موثر طرح مورد سوآل خواهد بود. ۹-۳-۸- ارزیابی دیواره و حریم رودخانه مقایسه شرایط دیواره‌های رودخانه قبل و بعد از ساماندهی و در دوره‌های زمانی مختلف ضروری است. موارد مهم در ارزیابی وضعیت دیواره و حریم رودخانه (در بازه بالادست در محدوده سامانه آبشکن‌هاء در بازه پایین‌دست و در دو سمت رودخانه) به این ۱-۹-۳-۸ شیب دیواره شیب کم‌تر دیواره, ته نشست رسوبات در پای شیب و رویش گیاهی روی دیواره» نشان دهنده حداقل کارایی آبشکن‌ها است. جریان کم آبی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۶ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار یآبشسکن‌های رودخانه‌ای ۳-۹-۳-۸ رویش گیاهان ۳-۹-۳-۸- وضعیت حریم رودخانه تغییر کاربری اراضی در نوار ساحلی رودخانه» نزدیکی و تراوش آب از نهرهای سنتی آبیاری و تردد دام و ماشین‌آلات از عوامل تخریب و تجاوز به حریم رودخانه به‌شمار می‌روند. در ایران» به بهانه آزاد سازی اراضی ساحلی پس از احداث آبشکن‌ها شدت تاثیر این عوامل بر حریم و حتی بستر طبیعی و قانونی رودخانه افزایش می‌یابد به طوری که ریشه و حتی بدنه آبشکن آسیب‌پذیر می‌گردد. ۱۰-۲-۸- بررسی شرایط زیست بوم رودخانه ارزیابی تاثیرات زیست محیطی طرح ساماندهی و مقایسه آن با شرایط پیشین ضروری است. برای این منظور» شاخص‌های طبیعی (نظیر تنوع گونه‌های گیاهی» وسعت پوشش گیاهی رودخانه نوع و تعداد ماهیان) و نیز شاخص‌های فیزیکی (نظیر غلظت رسوب» غلظت املاح و مهم‌تر از همه غلظت اکسیژن محلول در آب) به‌طور هم‌زمان در بازه بالادست. در بازه اصلاح شده و در بازه پایین‌دست رودخانه اندازه‌گیری و ارزیابی می‌گردد. مقایسه این داده‌ها در هر دوره زمانی» ماتریس ارزیابی آرزش زیستی رودخانه را فراهم می‌سازد. نمونه بررسی وضعیت زیست بوم در رودخانه ناتیکوک (امریکا) انجام یافته که تغییرات حیات ماهیان و پوشش گیاهی رودخانه پایش گردیده است | ۸۵|. اطلاعات بیش‌تر در مراجع شماره ‎»٩[‏ ۸۵ ۱۰۰ ۱۲۲ و ۱۲۳| ارائه شده است. ۳-۸- بهره‌برداری و نگهداری از آبشکن‌ها پس از ساخت و اجرای سامانه آبشکن‌ها (و یا دیگر گزینه‌های تکمیلی) در بازه مورد نظرء برنامه پایش متناوب و مطمئن و برنامه و مدیریت نگهداری از این سامانه برای کارایی مناسب آبشکن‌ها لازم است. اقدامات ضروری برای بهره‌برداری و نگهداری آبشکن‌ها به‌طور خلاصه شامل موارد زیر می‌باشد: تخریب‌های موضعی آبشکن‌ها گردد. انجام پاکسازی قبل از فصل سیلابی رودخانه و بعد از هر سیلاب ضروری بوده و برای اولین ۲-۳-۸- بهسازی بستر بعد از سیلاب» به‌طور ناخواسته ممکن است جزایر و بارهای رسوبی در بازه آبشکن‌ها (در میانه بازه و به‌ویژه در سمت ساحل بلکه ممکن است اثرهای منفی بر کار کرد آبشکن‌ها (به‌صورت انحراف حمله جریان به میدان آبشکن‌ها) و نیز حمله جریان به سمت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - مدیریت کارکرد و نگهدار یآبشکن‌ها ۱۹۷ دیواره‌های رودخانه در مواضع دیگر داشته باشند. بهسازی بستر در قبل از فصل سیلابی رودخانه» در صورت نیاز می‌تواند از شدت ۳-۳-۸ ترمیم و بازسازی موضعی بعد از سیلاب» تخریب‌های موضعی بر روی آبشکن‌ها (ریشه, پنجه» تاج» شیب جانبی و روکش بدنه) و در دیواره‌های رودخانه (به‌ویژه در بالادست و پایین‌دست سامانه آبشکن‌ها) باید ترمیم و در صورت لزوم مقاوم‌سازی گردد. ۳-۳-۸ بهسازی طرح آبشکن‌ها کارایی سامانه آبشکن‌ها بعد از وقوع چند سیل متناوب (حداقل ۲ سیل) و یا با گذشت دو تا چهار سال و همچنین بعد از یک سیل در صورت لزوم از گزینه‌های حفاظت تکمیلی برای هدایت جریان و پایداری بازه استفاده گردد. موارد اصلی در بهسازی آرایش و طرح آبشکن‌ها به ترتیب در زیر ارائه شده است. ۱-۴-۴-۸ ساخت آبشکن میانی دماغه کوتاه شده باشد.ء احداتث آبشکن‌های میانی می‌تواند راه حل مناسبی باشد. ارزیابی الگوی جریان و گستره رسوب‌گذاری و با فرسایش بهترین راهنما برای جانمایی آبشکن‌های میانی است. همچنین درصورتی که الگوی ساخت یک در میان آبشکن‌ها در مرحله اول اجرا شده باشدء لزوم ساخت آبشکن‌های میانی در مرحله دوم ساخت می‌تواند بررسی گردد. ۲-۴-۴-۸ اصلاح دماغه آبشکن درصورتی که دماغه آبشکن در اثر جریان آسیب دیده باشد یا هدایت و انحراف جریان از میدان آبشکن‌ها بهک خوبی صورت نگیرد. اصلاح دماغه از نظر شکل (از فرم مستقیم به فرم با یا [ شکل) و شیب جانبی و نیز مصالح مقاوم‌تر» می‌تواند مورد نظر قرار گیرد. این گزینه در عمل ساده‌تر و اقتصادی‌تر از احداث آبشکن‌های میانی می‌تواند باشد. ۳-۴-۴-۸ تغییر طول آبشکن تغییر طول شامل کاهش و یا افزایش طول آبشکن می‌باشد. در موارد زیر طول آبشکن باید اصلاح گردد: - درصورتی که رسوب‌گذاری در میدان آبشکن‌ها در حد مورد انتظار نباشد و یا انحراف و هدایت جریان به خوبی صورت نگیرد, گزینه افزایش طول می‌تواند مطرح گردد. این گزینه به عنوان جایگزین هر یک از دو گزینه قبلی و یا در ترکیب با آنها می‌تواند مورد نظر باشد. در هر حال, طول آبشکن‌ها در راستای بازه باید به طور یکنواخت افزایش یابد تا از تغییرات سریع در هندسه جریان و تلاطم زیاد جلوگیری گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار ی آبشکن‌های رودخانه‌ای - درصورتی که شدت آبشستگی در مجرای اصلی زیاد باشد و یا حمله جریان متوجه دیواره مقابل گردد. ممکن است طول آبشکن کوتاه‌تر شود. در این‌صورت مقاوم‌سازی پنجه و دماغه آبشکن در برابر آبشستگی باید مورد نظر قرار گیرد. - اگر طول آبشکن در اثر تخریب‌های متوالی کاهش یابد, مقاوم‌سازی پنجه و دماغه و نیز روکش بدنه آبشکن نیاز خواهد بود. ۴-۴-۴-۸ اصلاح تراز تاج آبشکن درصورتی که تراز تاج آبشکن کم بوده و مشکلات ناشی از استغراق در سیلاب‌های متناوب و محتمل وجود داشته باشد. افزایش تراز تاج مورد نظر قرار گیرد. در این‌صورت» نیاز به افزایش تراز دیواره ساحلی رودخانه (برای جلوگیری از دور زدن آب و تخریب ریشه ابشکن) و تعدیل شیب جانبی (برای پایداری آبشکن) باید مورد بررسی قرار گیرد. از سوی دیگر ممکن است برای افزایش ظرفیت انتقال سیلاب رودخانه» تراز تاج آبشکن کاهش داده شود و به سمت رودخانه شیب‌دار یا پلکانی گردد. در این حالت» ریسک استغراق ۵-۴-۳-۸ اصلاح شیب جانبی آبشکن درصورتی که شیب جانبی در دماغه و در امتداد وجوه بالادست و پایین‌دست بدنه آبشکن ناپایدار گردد» تعدیل شیب و درصورت لزوم اصلاح شیب همراه با مقاوم‌سازی روکش بدنه آبشکن ضروری خواهد بود. ۶-۴-۴-۸ حفاظت‌های موضعی و خاص حفاظت‌های موضعی لازم حداقل در سه مورد زیر باید مورد نظر قرار گیرد: - دیواره بالا و حریم رودخانه: درصورتی که اثرهای فرسایش پیشرونده در ساحل بالا و حریم رودخانه‌ایمنی آبشکن‌ها را تهدید کندء حفاظت حریم رودخانه ضروری خواهد بود. حفاظت ممکن است به‌صورت افزایش تراز دیواره ساحلی» تثبیت زیستی حریم و دیواره (با کاشت گیاهان علفی و درختان)» احداث موانع فیزیکی (سیم خاردار و نرده‌کشی) و هدایت زه آب‌ها (با احداث زهکش سطحی در نوار بالای رودخانه) باشد. جزییات طرح حفاظت دیواره‌ها و حریم رودخانه در فصل (۳- ۶) ارائه شده است. - موقعیت ورود یا انشعاب آبراهه جانبی: درصورتی که تخریب آبشکن‌ها و یا عدم کارایی آن‌ها متاثر از آبراهه‌های جانبی ورودی به رودخانه و یا آبگیرهای مستقیم رودخانه باشدء اصلاح مسیر آبراهه و حفاظت دیواره‌های آن ضروری است. برای این منظور هدایت جریان از طریق احداث دیواره‌های هادی و باله‌ای شکل و مقاوم‌سازی بستر و دیواره آبراه‌ها می‌تواند مورد نظر باشد. - موقعیت سازه‌های موجود در رودخانه: درصورتی که اثرهای سازه‌های آبی و تقاطعی در رودخانه (نظیر پل» خطوط حیاتی» رمپ قایق» سرریز» سیفون و غیره) بر کارکرد آبشکن‌ها منفی باشد. اقدامات حفاظتی ضروری است. این اقدامات به طور مثال شامل تثبیت کف بستر در پایین‌دست سرریز و حفاظت دیواره در بالادست سرریز است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - مدیریت کارکرد و نگهدار یآبنشسکن‌ها ۱۹۹ ۵-۳-۸- ارزیابی خصوصیات جریان و توپوگرافی بستر داده‌های اندازه‌گیری شده از برنامه پایش بازه رودخانه (نظیر تراز سطح آب» عمق و گستره رسوب‌گذاری و یا فرسایش, الگوی جریان» مواضع حمله جریان» شدت جریان و بار رسوبی) به‌عنوان شواهد تجربی برای مدل‌سازی فیزیکی و ریاضی و واسنجی و تایید این مدل‌ها استفاده می‌گردند. در این‌صورت می‌توان سناریوهای مختلف در اصلاح و یا تکمیل طرح ساماندهی را در مدل بررسی و ۶-۴۳-۸- کارهای اضطراری در شرایط وقوع غیرمترقبه سیل (یا پیش‌بینی وقوع سیلاب بزرگ) اقدامات اضطراری و سریع باید در جهت کاهش خسارت جانی و مالی صورت پذیرد. این اقدامات شامل آماده‌سازی مواد و مصالح لازم و کافی در نزدیکی رودخانه» تجهیز سریع ماشین‌آلات مورد نیازه مدیریت هماهنگ بحران در منطقه و روش‌های مناسب کار می‌باشد. کاهش تخریب دیواره‌هاء جلوگیری از انحراف جریان رودخانه و ترمیم و بازسازی آبشکن‌هاء ممکن است در روزهای تعطیل و یا در طول شب ضروری باشد. بعد از وقوع سیل و فروکش نمودن شدت سیلاب» عکسل‌العمل وقوع یافته در دیواره رودخانه و آبشکن‌هاء ضروری است. در اندام بیرونی گیاهان در حفاظت سطحی و ریشه آنها در تسلیح خاک و رسوبات نقش مهمی در تثبیت طبیعی و پایداری دارند. است. جزییات حفاظت زیستی و طبیعی در سامانه رودخانه در بند (۳-۶) ارائه شده است. مدیریت ایحاد و استقرار پوشش گیاهی در چهار بخش زیر می‌تواند اعمال گردد: ۱-۵-۸- تسهیل رسوب‌گذاری در میدان آبشکن‌ها استقرار و توسعه پوشش گیاهی در میدان آبشکن‌ها از شستشوی رسوبات ته نشست شده جلوگیری کرده و مقاومت بیش‌تری برای تله اندازی رسوبات در کناره‌ها فراهم می‌سازد. در فضای حد فاصل بین آبشکن‌هاء کاشت گیاهان سازگار با شرایط غرقابی از نوع علفی با تراکم زیاد و ریشه افشان و عمیق (نظیر مرغ و ارزن وحشی) و از نوع درختچه‌های کوتاه با ریشه بسیار عمیق و با تاج افشان و انعطاف پذیر (نظیرگز و خرزهره) مناسب بوده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۰ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار ی آبشکن‌های رودخانه‌ای ۳-۵-۸- حفاظت تاج آبشکن برای جلوگیری از فرسایش تدریجی تاج آبشکن در اثر امواج» عبور سیل و عوامل فیزیکی, ایجاد پوشش گیاهی بر روی تاج آبشکد موثر بوده است. ۳ همجنین از استقرار پوشش گیاهی به عنوان یک راهکار طبیع برای افزایش تدریحی‌تراز تاج یشک استفاده ۳-۵-۸- تثبیت دیواره بالا و حریم رودخانه متنوع (برای حفاظت سطحی) و درختچه و درختان با ریشه عمیق و اندام بیرونی انعطاف‌پذیر (برای تسلیح خاک) مناسب است. انواع ۳-۵-۸- ارزش زیست محیطی و زیباشناسی طرح امروزه توجه به ارزش‌های زیست محیطی برای توسعه حیات پایدار و زیباسازی رودخانه» از مبانی کارهای رودخانه‌ای به شمار می‌آید. توسعه پوشش گیاهی در بازه رودخانه» افزون بر افزایش کارایی و پایداری آبشکن‌هاء از نظر ارزش‌های اکولوژیکی و حیاتی برای مجموعه ساکنین سامانه رودخانه (آبزیان» جانوران نوار ساحلی و وابسته و انسان) و نیز زیباشناسی باید مورد توجه قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩ ‏فصل مدل‌های رو دخانه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - مدل‌های رودخانه‌ای ۳.۳ -۱-۹٩‏ کلیات مطالعات رودخانه‌ای و بررسی پدیده‌های جریان در شرایط طبیعی و موجود و نیز در شرایط اصلاح و ساماندهی رودخانه بسیار پیچیده» زمان‌بر و پرهزینه است. به طورکلی چهار روش زیر در کارهای رودخانه‌ای متداول می‌باشد | ۵۲: - استفاده از دانش فنی و تجربه در پروژه‌های اجرا شده رودخانه‌ای» که روشی سنتی و ریسک‌پذیر است. - ساخت و مطالعه بر روی مدل فیزیکی رودخانه با مقیاس مناسب برای تعمیم نتایج بررسی به رودخانه اصلیء که امکان‌پذیر و مطمئن‌تر بوده ولی زمان‌بر و پرهزینه است. - کاربرد مدل‌های ریاضی در شبیه‌سازی جریان رودخانه, که ساده‌تر ارزان‌تر ولی نامطمئن‌تر می‌باشد. - کاربرد ترکیبی مدل‌های ریاضی و فیزیکی برای بهینه‌سازی مطالعات رودخانه‌ای. در روش چهارم» ابتدا با استفاده از مدل ریاضی طرح اولیه در ساخت مدل فیزیکی رودخانه تهیه گردیده, سپس با واسنجی و تایید کار کرد مدل فیزیکی و درجه انطباق آن با مدل ریاضی» گزینه‌های دیگر با استفاده از مدل ریاضی ارزیابی می‌گردد و سرانجام نتایج حاصل از مدل‌سازی به رودخانه تعمیم داده می‌شود |۳۴ و ۵۲| دانش علمی و فنی در مهندسی رودخانه هنوز به حدی تکامل نیافته که مدل‌های ریاضی پاسخگوی مطمئن برای طرح‌های رودخانه‌ای باشند. از این‌رو» هنوز کاربرد مدل‌های فیزیکی مطمئن‌ترین راهکار در مهندسی رودخانه به شمار می رود |1۱۴۸ ۲-۹- مدل‌های فیزیکی رودخانه مدل‌سازی فیزیکی رودخانه, بررسی یک پدیده و یا پیش‌بینی رفتار رودخانه از طریق ساخت یک مدل مشابه کوچک‌تر و مطالعه آن در مدل است. مدل‌های رودخانه‌ای از نظر اهداف و کاربرد به گروه‌های زیر تقسیم می‌گردند |۳۴ - از نظر نوع مدل»ء به دو گروه بستر ثابت و بستر متحرک - از نظر مقیاس» به دو گروه تغییر فرم نیافته و تغییر فرم یافته - از نظر رژیم جریان» به دو گروه جریان پایدار (با بده ثابت) و جریان ناپایدار (با بده متغیر) - از نظر انتقال رسوبء به دو گروه جریان آب (بدون بار رسوبی) و جریان آب و رسوب در مدل, تشابه هیدرولیکی (هندسی» سینماتیکی و یا دینامیکی) تا حد ممکن باید فراهم گردیده و شرایط مرزی (هندسه بستر آبراهه و دیواره‌های جانبی و تاسیسات و موانع موجود) و شرایط جریان بالادست تا پایین‌دست بازه رودخانه مورد نظر با روش مناسب مقیاس شوند [1۵۲ در فرآیند مدل‌سازی فیزیکی چهار مرحله وجود دارد: طراحی و ساخت مدلء واسنجی مدل براساس اطلاعات موجودء آرزیابی و تایید مدل براساس اطلاعات موجود و کاربرد مدل برای شرایط دیگر |۳۴ و ۵۲| ۱-۲-۹ مدل‌های تغییر فرم نیافته در مدل‌های فیزیکی تغییر فرم نیافته از مقیاس طبیعی استفاده می‌گردد که در آن مقیاس هندسی در سطح افق (:,]) و در سطح قائم ,(:آ) یکسان است |۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای (۱-۹) با < 7 1)- ) 1( شمع‌کوب) و نیز سازه‌های هیدرولیکی در محیط رودخانه (مانند سرریزهاء دریچه‌هاء سدهای انحرافی و یا مخزنی و سازه‌های وابسته) در مدل تغییر فرم نیافته صورت می‌گیرد. به طورمثال, بررسی ساختار جریان چرخشی پیرامون آبشکن‌ها در مدل بستر ثابت و مطالعه آبشستگی در پیرامون آبشکن‌ها در مدل بستر متحرک با مقیاس طبیعی امکان‌پذیر است [۵۲]. مدل‌های رودخانه‌ای لزوما از نوع تغییر فرم یافته هستند. عموما نسبت طول و عرض رودخانه به عمق آب و نیز به ارتفاع زبری و فرم بستری در رودخانه بسیار زیاد است. بنابراین ساخت مدل با مقیاس طبیعی از نظر فضای کار امکان‌پذیر نبوده و یا از دقت هیدرولیکی لازم برخوردار نخواهد بود |۳۴|. در مدل تغییر فرم یافته» مقیاس افقی و قائم متفاوت است. در مدل‌های رودخانه‌ای هر چند جریان با سطح آزاد است ولی علاوه بر نیروی ثقل, نیروی لزجت و یا جریان متلاطم کامل رودخانه باید شبیه‌سازی گردد. ازاین‌رو نسبت مقیاس قائْم به مقیاس افقی (ع) لزوما از یک بزرگ‌تر بوده و متناسب با اهداف و نوع رودخانه ممکن است در محدوده ۳ تا ۱۲ انتخاب گردد | ۵۲| (۲-۹) 1<[,(سا)/,(ساآ)]<ه ,(را)<,(1) بررسی تاثیر طرح ساماندهی و سازه‌های حفاظتی (مانند آبشکن‌ها) بر روی جریان و پتانسیل تغییرات در بازه طولانی‌تر رودخانه در مدل بستر ثابت و تغییر فرم یافته و بر روی انتقال رسوب و تغییرات ریخت‌شناسی در بستر و راستای بازه رودخانه در مدل بستر ۳-۲-۹- مدل‌های فیزیکی بستر ثابت رودخانه برای اندازه‌گیری عوامل جریان (مانند برآورد عمق آب» توزیع سرعت» تنش برشی و فشار) ارزیابی کمی نیمرخ سطح آب در جریان‌های مختلف» تشخیص مواضع بحرانی و فرسایشی و خطرآفرین» بررسی امکان تغییرات احتمالی در سامانه رودخانه در نتیجه ساماندهی رودخانه, احداث پل سد و یا سازه‌های حفاظتی» و نیز طراحی مدل مناسب بستر متحرک رودخانه به کار می‌آید [۱۰۲]. از مزایای مدل‌های بستر ثابت. می‌توان به سادگی ساخت و مطالعه, سهولت کنترل و تغییر هندسه مدل, ارزیابی کمی عوامل جریان, زمان کم‌تر در هر مرحله ارزیابی و دقت آن اشاره نمود [۵۲]. ۱-۳-۲-۹ اصول طراحی مدل بستر ثابت اصول طراحی مدل رودخانه‌ای با بستر ثابت و تغییر فرم یافته به ترتیب زیر خلاصه می‌گردد | ۵۲): - برقراری تشابه فرودی - اطمینان از برقراری جریان متلاطم کاملا زبر در مدل به عنوان شرط لازم در رفع خطای تاثیر مقیاس - انتخاب مقیاس مناسب افقی براساس محدودیت‌های فیزیکی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - مدل‌های رودخانه‌ای ۳۵ - انتخاب مقیاس مناسب قائم براساس جریان متلاطم کامل و دقت کاربرد وسایل اندازه‌گیری - مدل کردن زبری و مقاومت جریان براساس اطلاعات شاهد از نیمرخ سطح آب در رودخانه جریان در رودخانه‌ها عموما متلاطم کامل و زبر است. برای اطمینان از وقوع جریان متلاطم کامل در مدل و اجتناب از خطای تاثیر مقیاس؛ معیارهای متفاوتی توسط دانشمندان مختلف در جدول (۱-۹) ارائه شده است. جدول ۱-۹- معیارهای جریان متلاطم کامل در مجاری روباز [ ۵۲]. ۷ ۷ ۹۷1 دی -راد _ راسل 0 جع یج ۷ 0 0 و کج ۷ 1 ۶۶0 لا ۷ 0 0 دشن ۷ +: شعاع هیدرولیکی, م): عدد رینولدز م +ا: عدد رینولدز بسترء 5: شیب انرژی,» «: عمق آب. ۲-۳-۲-۹ مقیاس مدل بستر ثابت مقیاس افقی مدل رودخانه‌ای ,(::]) براساس محدودیت‌های فیزیکی (فضای مدل‌سازی» ظرفیت تامین آب برای پمپاژ و غیره) انتخاب می‌گردد. مقیاس قائم مدل :(:]) براساس ضوابط جدول (۱-۹) و به‌ویژه معیار پیشنهادی هندرسون (جهت اطمینان از وقوع جریان متلاطم کامل در مدل دقت اندازه‌گیری‌ها در مدل, دقت مورد نظر در طرح. نسبت‌های پیشنهادی تغییر فرم مدل ((1) /,(: 1) <) از مطالعات پیشین (نسبت مقیاس افقی به مقیاس قائم) و با قضاوت مهندسی انتخاب می‌گردد [۳۴ و ۱۰۴]. برای مدل بستر ثابت رودخانه‌های معمولی و غیر جذر و مدی مقیاس افقی در محدوده (۱:۱۰۰۰ تا ۱:۱۰۰) و عموما (۱:۵۰۰ تا ۰) مقیاس قائم در محدوده (۱:۱۰۰ تا ۱: ۲۰)» نسبت تغییر فرم مدل در محدوده (۲ تا ۱۰) وعموما (۳ تا ۶) پیشنهاد شده است. برای مدل بستر ثابت رودخانه‌های ساحلی و مصب رودخانه‌ها به دلیل عرض بسیار زیاد و عمق خیلی کم مقیاس افقی در محدوده (۱:۲۵۰۰ تا ۱:۳۰۰)» مقیاس قائم در محدوده (۱:۱۵۰ تا ۱: ۵۰) و نسبت تغییر فرم مدل در محدوده (۶ تا ۱۰) پیشنهاد شده است [۳۶ و ۴۴]. همجنین در انتخاب نهایی مقیاس» رعایت حداقل عرض مدل معادل ۰/۶ مترء حداقل عمق آب در مدل معادل ۲۰ میلی‌مترء دقت اندازه گیری ارتفاع سطح آب در حد ۸۲ و دقت اندازه‌گیری دیگرعوامل جریان تا ۵ پیشنهاد شده است [۴۴ و ۵۲]. براساس تشابه فرودی (۲۲)» مقیاس سرعت ( ۷)» مقیاس زمان (1)» مقیاس بده (0)) و مقیاس ضریب زبری مانینگ (4)1 به‌صورت زیر تعریف می‌شوند. (۴ -[ )۳-۹( -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای 1 (۳-۹) 2) < 70 (۵-۹) (۲) ۴ سآ)- 0( (۶-۹) (آ) ۳ پآ )< 7( (۷-۹) 5 1( ۳ پآ )< 2 که در این روابط .7 نسبت عامل در مدل به رودخانه است. رابطه ‎)۷-٩(‏ نشان می‌دهد که بستر مدل زبرتر از بستر رودخانه خواهد بود. از نظر فیزیکی عموما مدل کردن زبری بستر با مقیاس رابطه (۷-۹) مناسب نبوده و شدت و توزیع زبری در بستر مدل از طریق واسنجی مدل با اطلاعات شاهد از نیمرخ سطح آب در رودخانه تعیین می‌گردد. در عمل برای زبر کردن بستر مدل فیزیکی از شن» قلوه‌سنگ» تورسیمی و یا عناصر مقاومت دیگر استفاده ۴-۲-۹- مدل‌های فیزیکی بستر متحرک مدل‌های فیزیکی رودخانه‌ای با بستر متحرک برای مطالعه تاثیر متقابل خصوصیات جریان و قابلیت تغییر هندسه فیزیکی محرای جریان در اثر فرسایش یا رسوب‌گذاری در شرایط رژیم طبیعی رودخانه یا تحت تاثیر سازه‌های ساماندهی به کار می‌روند. از موارد کاربرد این مدل‌ها می‌توان به تغییرات ریخت‌شناسی در راستا و بستر رودخانه» ارزیابی مواضع فرسایشی» رسوب‌گذاری و آبشستگی در کف و دیواره‌ها و ارزیابی گزینه‌های ساماندهی رودخانه و تاثیر سازه‌های حفاظتی بر بسترء دیواره‌ها و در سیلابدشت رودخانه اشاره ۱-۴-۲-۹ اصول طراحی مدل بستر متحرک مدل بستر متحرک علاوه بر اصول طراحی مدل بستر ثابت در بند (۱-۳-۲-۹) باید قابلیت شبیه‌سازی هم‌زمان جریان رودخانه» حرکت مواد بستری و انتقال رسوب را داشته باشد. دراین‌صورت مقیاس مدل» شیب بستر» شیب دیواره‌ها و نوع مواد بستری (اندازه و وزن مخصوص) باید به گونه‌ای باشد تا قابلیت حرکت و انتقال مواد رسوبی را فراهم نماید. از این‌روء مدل‌های بستر متحرک نه تنها تغییر فرم یافته هستند بلکه ممکن است مقیاس شیب و مواد بستری آنها از مقیاس هندسی مدل متفاوت باشد. به‌هرحال,» انتخاب نوع و مقیاس مواد بستری از مشکلات اساسی مدل‌های بستر متحرک است. به همین دلیل, تشابه کامل هندسی و تشابه فرودی بین مدل و رودخانه امکان‌پذیر نیست |۵۲ و ۱۱۰۲ با وجود عدم حصول تشابه کامل, کاربرد رابطه تشابه فرودی (۳-۹) اجتناب‌ناپذیر است. نتایج تجربی نشان می‌دهد که در اعداد فرود کم (در محدوده ۰/۲ تا ۰/۴)» خطای حاصل از عدم تساوی عدد فرود در مدل و رودخانه قابل قبول است |۱۰۲]|. اصول تشابه انتقال رسوب در مدل بستر متحرک با مقطع عریض رودخانه» با روابط زیر تبیین می‌گردد |۵۲ و ۱۱۰۲ (۸-۹) ۱2۵۱ م2 (ما) *(سا)عه 2۴ در «|ا- 2 * ود« ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - مدل‌های رودخانه‌ای ۳.۷ (۱۰-۹) اعو 2.0 که در این روابط: تابع بدون بعد شیلازء , 1: عدد رینولدز بسترء ۰: بار رسوبی در واحد عرض» [: اندازه مواد بستری, (1 -,۸<)5: چگالی نسبی مستغرق مواد بستری» ,5: چگالی نسبی مواد بستری,» ,(:۸]): مقیاس افقی» ,(:]): مقیاس قائم و ۸ نسبت عامل در مدل به رودخانه در مدل بستر متحرک, عدم حصول تشابه کامل هندسی و تشابه فرودی» همراه با محدودیت اندازه‌گیری دقیق عوامل جریان در حال تحول و تغییر فرم بستر سبب می‌گردد تا ارزیابی نتایج مدل بیش‌تر به‌صورت کیفی بوده و یا در شرایط تعادل دینامیکی بستر میسر باشد. از این‌رو مدل بستر متحرک عموما در تکمیل مطالعات و همگام با مدل بستر ثابت رودخانه ساخته می‌شود |۵۷ و ۱۰۲|. همچنین طرحء ساخت و کار کرد مدل بستر متحرک لزوما با آزمون و خطا همراه بوده و زمان‌بر و پرهزینه می‌باشد. ۲-۴-۲-۹ مقیاس مدل بستر متحرک به‌طورکلی انتخاب مقیاس در مدل بستر متحرک تابع ضوابط و معیارهای مدل بستر ثابت و تغییر فرم یافته در بند(۱-۳-۲-۹) قابلیت انتقال رسوب بستری, و روابط (۱۱-۹) و (۱۵-۹) است. به‌طور خاص» برای مدل بستر متحرک یک بازه طولانی رودخانه مقیاس افقی در محدوده (۱:۱۰۰۰ تا ۱:۱۰۰) و عموما (۱:۵۰۰ تا ۱:۱۰۰)» مقیاس عمودی در محدوده (۱:۱۰۰ تا ۱: ۲۰)» نسبت تغییر فرم مدل در محدوده (۱ تا ‎)٩‏ و عموما کم‌تر از ۵ پیشنهاد شده است |۳۴ و ۵۲]. برای ارزیابی کار کرد آبشکن‌هاء مدل با نسبت تغییر فرم کم‌تر از ۳ یا ۵ و برای بررسی عوارض موضعی نظیر آبشستگی پیرامون آبشکن‌هاء مدل با نسبت تغییر فرم در محدوده (۱ تا ۲) پیشنهاد شده است |۳۴ ۵۲ و ۹۸]|. براساس تشابه فرودی,» و تشابه انتقال رسوب در روابط (۸-۹) تا (۱۰-۹)» مقیاس عوامل مهم در مدل بستر متحرک به‌صورت زیر تعریف می‌شوند |۳۴ و ۱۰۲ (۱۱-۹) و( (۱۳-۹) 7 )5 و 2 (۱۳-۹) ( و ۸ (۱۴-۹) دایز ,(ررا) (۱۵-۹) ارهز < ,(ا) (۱۶-۹) 1 پسا) - 2۷ (۱۷-۹) 0 - 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۸ راهنمای طراحی, ساخت و نگهداری آبشکن‌های رودخانه‌ای ,۰ عدد فرودء «آ: زمان جریان آب» ,آ: زمان انتقال رسوب و 1 نسبت عامل در مدل به رودخانه است. دیگر عوامل قبلا تعریف شده است. رابطه (۱۱-۹) بیانگر ارتباط میان اندازه مواد بستری (4) با شاخص نوع مواد بستری در مدل (1- ,0۳8) است. از این‌رو می‌توان در مدل رودخانه‌های با بستر ریزدانه و ماسه‌ای از مواد درشت‌تر ولی سبک‌تر و در مدل رودخانه‌های با بستر درشت‌دانه از مواد ریزتر ولی سنگین‌تر استفاده نمود. مواد مختلف در مدل‌سازی بستر رودخانه استفاده می‌گردد ولی باید به سایش و انحلال مقاوم بوده و چگالی نسبی آن (پ5) برای غلبه به کشش سطحی دداقل ۱/۱ باشد [۷۱]. منحنی دانه‌بندی مواد بستری در مدل نیز تا حد ممکن باید موازی با منحنی دانه‌بندی مواد بستری رودخانه باشد. برای اصول مدل‌سازی بستر متحرک به مراجع |۳۴ ۵۲۰۷۱ ۹۸ و ۱۰۴] مراجعه گردد. ۳-۹- مدل‌های ریاضی رودخانه‌ای مدل‌های ریاضی با استفاده از روابط ریاضی و عموما با روش حل عددی,» تحت شرایط اولیه و مرزی معین» قابلیت بررسی جریان رودخانه‌ای را دارند. بررسی قابلیت مدل‌های مختلف برای شبیه‌سازی خصوصیات جریان در یک بازه رودخانه‌ای مانند عمق» سرعت و تنش برشی در کناره‌های رودخانه از نیازهای اساسی در طرح‌های مهندسی رودخانه است. با این وجود از نظر کاربردی» نیاز حداقل به اطلاعات صحرایی» حجم محاسباتی اندک و درجه اعتماد کاربرد مدل‌های ریاضی در شرایط رودخانه‌های طبیعی اهمیت دارد. ۱-۳-۹ محاسن مدل‌های ریاضی - انعطاف‌پذیری در انطباق با شرایط مرزی و هندسه طبیعی رودخانه (پوشش شبکه محاسباتی) - قابلیت ایجاد شرایط متنوعی از جریان در رودخانه (تعدد آزمون سیلاب‌ها) - قابلیت ایجاد شرایط متنوعی از گزینه‌های ساماندهی و تاثیر حضور سازه‌های مختلف - عدم تاثیر مقیاس در طراحی مدل برخلاف مدل‌های فیزیکی - دقت کافی در مواردی که مدل سابقه کاربردی و جهانی داشته باشد - سرعت بالا و کاهش هزینه در شبیه‌سازی جریان ۲-۲-۹- محدودیت‌های مدل‌های ریاضی - معادلات حاکم برای شرایط مختلف جریان (نظیر جریانات متلاطم» گردابی» ثانویه و...) هنوز کاملا توسعه نیافته است. - حل ریاضی برخی معادلات دیفرانسیل اصلی هنوز توسعه نیافته است. - نیازمند مهارت زیاد در روش حل عددی, پایداری حل و اندازه بهینه شبکه محاسباتی و انطباق آن با هندسه مرزی رودخانه و سازه‌های وابسته است. - جهت توسعه مدل, واسنجی و تایید و ارزیابی کارکرد آن» هنوز نیازمند شواهد فیزیکی مستند و دقیق از رودخانه‌ها و با مدل‌سازی فیزیکی است. مدل‌های ریاضی رودخانه‌ای از نظر اهداف و کاربرد به گروه‌های زیر تقسیم می‌گردند |۵۲ و ۱۰۴]): -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - مدل‌های رودخانه‌ای ۳۹ الف- از نظر بعد به پنج گروه: - مدل یک بعدی (معادلات جریان یک بعدی در راستای اصلی جریان حل شده و متوسط عوامل جریان در هر مقطع عرضی محاسبه گردیده و توزیع عرضی یا عمقی سرعت در نظر گرفته نمی‌شود.) - مدل شبه دو بعدی (محدوده عرضی راستای اصلی جریان به تعدادی از لوله‌های جریان و به موازات یکدیگر تقسیم می‌گردد. معادللات یک بعدی در راستای لوله‌های جریان حل شده و متوسط عوامل جریان در هر مقطع در جهت عرضی نیز محاسبه می‌گردد.) - مدل دو بعدی (معادلات دبفرانسیل دو بعدی در سامانه مختصات اف با قائم با استقرار شبکه عدد و بعدی یفراسسیل دو بعدی در فق , تم با استقرار ی می‌گردد) - مدل سه بعدی (معادلات دیفرانسیل سه بعدی در سامانه مختصات » عودّ و با استقرار شبکه عدد ی بفر ی در عرص و عمق با استقرار ی می‌گردد) - مدل شبه سه بعدی (معادللات دیفرانسیل دو بعدی با مختصات طول و عرض در سطوح متوالی افقی در امتداد عمق با استقرار شبکه عددی حل می‌گردد) ب- از نظر انتقال رسوب به دو گروه: - مدل جریان یا مدل بستر ثابت (بستر ثابت یا بستر پایدار - حل معادلات جریان آب) - مدل بستر متحرک یا مدل ریخت‌شناسی (بستر قابل فرسایش- حل معادلات جریان آب و انتقال رسوب) چ- از نظر رزیم جریان به سه گروه: - مدل جریان پایدار (با بده ثابت و منفرد- حل معادلات پایدار) - جریان ناپایدار (با بده متغیر یا آبنگار جریان- حل معادلات ناپایدار) - مدل جریان شبه پایدار (آبنگار جریان به گام‌های زمانی متوالی» با بده ثابت در هر گام تبدیل شده - حل معادلات پایدار جریان و یا معادلات ناپایدار رسوب برای بده‌های ثابت متوالی) ۱-۲-۳-۹ مدل‌های یک بعدی مدل‌های یک بعدی خصوصیات جریان را فقط در راستای عمومی جریان بررسی می‌کنند. این مدل‌ها با بهره‌گیری از حداقل اطلاعات صحرایی و حجم محاسباتی اندک, در بیش‌تر موارد کاربردی نتایج قابل اعتمادی را از متوسط خصوصیات جریان در مقاطع اندرکنش بین نواحی کم‌عمق و عمیق از رودخانه را شبیه‌سازی کنند. لذا کاربرد این مدل‌ها برای رودخانه‌های سیلابدشتی به‌ویژه در نوار تداخل جریان بین مجرای اصلی و بستر سیلابی دقیق نخواهد بود. هنوز درجه اعتماد کاربرد مدل‌های ریاضی پیچیده‌تر در رودخانه‌های طبیعی در مقایسه با مدل‌های یک بعدی مورد سوال می‌باشد | ۱۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای برخی مدل‌های یک بعدی با کاربرد عمومی در مهندسی رودخانه در زیر معرفی و توصیه می‌گردد. - مدل ۲1۳۲-11۸5 مدل 11۳2-1۹۸5 مدل یک بعدی است که توسط مرکز مهندسی هیدرولوژی انجمن مهندسی ارتش آمریکا (:15۸)1]) توسعه یافته و در طرح‌های مهندسی رودخانه در سطح جهان از اعتبار و اطمینان کافی برخوردار است. مدل 1۸۹-ع1۳] در سال ۱۹۹۳ ۴ مدل (4.0 ۲1۳60-11۸5]) فراهم می‌باشد. در این مدل معادلات در حالت جریان پایدار به روش استاندارد گام به گام و در حالت ناپایدار به روش تفاضل‌های محدود ضمنی حل می‌گردند. مدل می‌تواند در جریان زیر بحرانی» فوق بحرانی و یا ترکیبی» عوامل جریان و نیمرخ سطح آب را محاسبه کند. این مدل توانایی تحلیل هیدرولیکی پل کالورت» سرریزء دیواره‌های ساحلی و سازه‌های متقاطع دیگرء همجنین قابلیت محاسبات آبشستگی پایه‌ها و تکیه‌گاه‌های پل و دیگرسازه‌ها را دارد [۱۳۳]. بخش انتقال رسوب مدل ۲1۳۲-۶5 از ماه نوامبر ۲۰۰۶ فعال شده و از ماه می ۲۰۰۷ به طور آزمایشی در اختیار عموم قرار گرفته است. مدل آزمایشی قابلیت محاسبه ظرفیت انتقال رسوب را از شش روش مختلف هیدرولیکی و براساس متوسط خصوصیات جریان در هر زیر بازه دارد. نسخه کامل این مدل با قابلیت ارزیابی شدت فرسایش و رسوب‌گذاری و شبیه‌سازی یک بعدی تغییرات فرم بستری به‌زودی فراهم خواهد گردید. عمومیت کاربرد مدل 71۳-1۸5 درجه اعتماد به نتایج آن» سادگی کاربری مدل, ارزانی و سهولت دسترسی به مدل و راهنمای کاربری آن» از امتیازات این مدل است. برای کارایی بهتر توصیه می‌گردد که در بازه‌های مارپیچ رودخانه» مقاطع عرضی باید به هم نزدیک باشند تا پلان بازه در مدل واقعی‌تر معرفی شده» و دقت محاسبات مدل افزایش یابد. در شرایط حضور آپشکن‌ها در رودخانه» خط کنترل ساحلی منطبق بر راستای دماغه آبشکن‌ها (همانند دیواره ساحلی طولی) به مدل معرفی می‌گردد. دراین‌صورت.» متوسط خصوصیات جریان انحراف یافته به بستر اصلی رودخانه محاسبه می‌گردد. - مدل 11-:۱111۳1 مدل یک بعدی ۱112۳-1۱1 توسط انستیتو هیدرولیک دانمارک (11آ1) جهت شبیه‌سازی جریان آب و انتقال رسوب در رودخانه‌ها و مجاری آبرفتی توسعه یافته است. این مدل برای جریان پایدار و ناپایدار» برای جریان‌های زیر بحرانی» فوق بحرانی و ترکیبی و شرایط بستر ثابت و متحرک می‌تواند به‌کار رود [۶۱|. مدل با وجودی که یک بعدی است. در رودخانه‌های سیلابدشتی با مقطع مرکب به‌صورت شبه دو بعدی عوامل هیدرولیکی را محاسبه می‌نماید. مدل همچنین قادر است محاسبات انتقال رسوبات چسبنده و غیرچسبنده را انجام داده» و اثرهای سازه‌های مختلف در مسیر آبراهه را در نظر گیرد |۶۱]. سابقه کاربری و درجه اعتماد عمومی به مدل خوب» ولی نسخه اصلی آن بسیار گران است. - مدل ۲1۳-6 مدل یک بعدی جریان آب و انتقال رسوب 71۳-6 توسط انجمن مهندسی ارتش آمریکا (:75۸61]) توسعه یافته است. این مدل تغییرات بستر رودخانه‌ها و مخازن سدها را در دراز مدت یا در جریان یک سیل منفرد چند ساعته یا چند روزه» در شرایط جریان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - مدل‌های رودخانه‌ای )۲۱ جریان پایدار یا ناپایدار شبیه‌سازی می‌کند. جریان ناپایدار در مدل به روش شبه پایدار در هر گام زمانی از آبنگار حل می‌گردد. ۳-۲-۳-۹ مدل‌های شبه دو بعدی مفهوم شبه دو بعدی» کاربرد و حل معادلات یک بعدی انرژی و اندازه حرکت و یا معادلات پیوستگی رسوب یک بعدی با استفاده از فرضیه استقرار لوله‌های جریان (به موازات و همسایگی یکدیگر) در گستره عرضی رودخانه است. در این‌صورت خصوصیات جریان و انتقال رسوب برای هر یک از لوله‌های جریان در عرض رودخانه محاسبه می‌شود | ۱۳۷]. ازاین‌رو» توزیع عرضی عوامل جریان و رسوب را می‌توان ارزیابی نمود. مهم‌ترین مدل شبه دو بعدی با کاربرد عمومی در مهندسی رودخانه مدل ۸1[45 11-51[ است که در ادامه معرفی می‌گردد. - مدل 13131-57۸15 مدل 1381-57۸15 مدل شبه دوبعدی و شبه پایدار جریان آب و انتقال رسوب است که توسط سازمان فدرال بزرگراه‌های آمریکا (۳]1۷۷۸) در سال ۲۰۰۰ توسعه یافته است. نسخه اول این مدل به نام 087۸۹8 در سال ۱۹۸۶ برای اداره عمران اراضی آمریکا (15181]) تهیه گردید. سپس نسخه جدیدتر آَن با قابلیت شبیه‌سازی تغییرات ریخت‌شناسی رودخانه با نام 057۸752/0 توسط پانگ و همکاران در سال ۱۹۹۸ ارائه گردید. سرانجام این مدل در سال ۲۰۰۰ تحت محیط ۷۷1۵40۷/5 با قابلیت‌های گرافیکی و تکمیل معادلات (از جمله آبشستگی) تحت نام 3131-57۸1485 توسط ۳11۷۷۸ ارائه گردید [۱۳۷]. اصول نظری و قابلیت‌های نسخه (3.3 57۸1۹5-]1311) با نسخه جدیدتر مدل (3.0 057۸145) مشابه استء ولی کاربرد مدل 1311-57۸5 در مدل 1311-87۸1۹85 از معادلات یک بعدی انرژی و اندازه حرکت مشابه مدل 118-۸5 و معادلات پیوستگی رسوب یک بعدی و روابط مختلف بار رسوبی مواد چسبنده و غیرچسبنده استفاده شده است. مدل می‌تواند محاسبات نیمرخ سطح آب را در شرایط جریان‌های زیر بحرانی» فوق بحرانی و ترکیبی بدون گسستگی انجام دهد. از تئوری لوله جریان برای محاسبات هیدرولیکی به روش شبه دو بعدی استفاده شده است. به طوریکه با استفاده از فرضیه استقرار لوله‌های جریان در عرض رودخانه, قابلیت محاسبه خصوصیات جریان را در چند زیر مقطع عرضی برای شرایط جریان پایدار یا ناپایدار (با روش تحلیل شبه پایدار) دارد. این مدل همچنین بار رسوبی» تغییرات نیمرخ طولی بستر در اثر فرسایش یا رسوب‌گذاری» تغییرات عرضی رودخانه, هیدرولیک پل و آبشستگی موضعی را محاسبه می‌کند |[۱۳۷|. 3۳1-5 یک مدل ریخت‌شناسی ساده با انعطاف‌پذیری زیاد است. با یک لوله جریان» مدل تبدیل به یک مدل یک بعدی می‌شود. هنگامی که از زیر برنامه روندیابی رسوب استفاده نشودء مدل محاسبات هیدرولیکی را برای بستر ثابت انجام می‌دهد. هنگامی که از زیر برنامه توان حداقل رودخانه استفاده نشودء مدل محاسبات جریان و یا تغییرات کف بستر را برای رودخانه با عرض ثابت انجام می‌دهد. شبیه‌سازی فرآیندهای رسوب‌گذاری و آبشستگی موضعی با این مدل در رودخانه می‌سی‌سی‌پی در نزدیکی سنت لوئیز موفقیت آمیز گزارش شده است [۱۳۷]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای توسعه کاربرد مدل» درجه اعتماد نسبی به نتایج آن» سادگی کاربری» سهولت دسترسی و راهنمای کاربری آن؛ و محاسبه توزیع عرضی عوامل جریان آب و رسوب رودخانه از امتیازات مدل 1711-57۸15 است. با این وجود نتایج مطالعات مستقل نشان می‌دهد که برخلاف مدل 115۲-۸5 مدل 13111-97۸85 در حصول به پایداری حل ریاضی نسبت به موقعیت و فاصله مقاطع عرضی (به‌ویژه که مدل قابلیت میان یابی مقاطع را ندارد)» نسبت به انتخاب اندازه مناسب گام زمانی آبنگار (در روش تحلیل شبه پایدار)» نسبت به شدت غیریکنواختی جریان» نسبت به انتخاب تعداد لوله‌های جریان (در شرایط تحلیلی بستر متحرک) نسبت به شدت بار رسوبی ورودی به بازه و نسبت به انتخاب روابط بار رسوبی بسیار حساس است. براساس این مطالعات» برای ارزیابی بار رسوبی کم‌تر از پنج لوله جریان» برای بررسی تغییرات کف بستر حداکثر سه لوله و برای تغییرات عرضی بستر انتخاب یک لوله جریان مناسب‌تر ۳-۲-۳-۹ مدل‌های دو بعدی در مدل دو بعدی» معادلات دو بعدی جریان نظیر معادلات ناویر- استوکس به کار رفته که علاوه بر سرعت عرضی و تلاطم جریان اثرهای اصطکاک و مقاومت جریان نیز در نظر گرفته می‌شود. در مدل‌های دوبعدی سطح افق (متوسط عمقی)» از توزیع سرعت در جهت قائم و شتاب‌های عمودی صرفنظر می‌شود. آزاین‌رو اثرهای جریان‌های ثانویه حلزونی در فرسایش بستر و دیواره‌ها نادیده گرفته می‌شود. اما جهت شبیه‌سازی جریان در رودخانه‌های مارپیچی و سیلابدشتی (با مقطع مرکب) قابلیت انطباق بهتری دارند | ۱۳۰ برخی مدل‌های دو بعدی با کاربرد عمومی در مهندسی رودخانه در زیر معرفی و توصیه می‌گردد. - مدل ۲۸۹7-20 مدل دوبعدی سطح افق ۲۸۹۲-21 در موسسه هیدرومکانیک دانشگاه کارلسروهه آلمان توسعه یافته و با داده‌های تجربی در آزمایش‌های بستر ثابت و بستر متحرک و نیز شرایط رودخانه‌ای مورد آزمون قرار گرفته است. این مدل به زبان برنامه‌نویسی فرترن ۷ نوشته شده است و قابلیت اجرا با نسخه‌های جدید فرترن را نیز دارد |۱۵۱]. ویژگی‌های اصلی انتخاب مدل ۳۸57-210 عبارت است از: * برنامه ۳۸57-21 برای حل معادلات حاکم بر جریان از طریق روش حجم محدود همراه با شبکه‌بندی بازه مورد مطالعه با خطوط منحنی الخطء استفاده می‌کند. لذا برای رودخانه‌های طبیعی با شکل هندسی پیچیده و با حضور سازه‌های هیدرولیکی و به‌ویژه آبشکن‌ها به سهولت قابل انطباق است. * این مدل معادلات بیضوی را با مدل تلاطم استاندارد 1۳-۶ به‌کار می‌گیرد که برای تحلیل جریان‌های چرخشی اطراف سازه‌های هیدرولیکی و به‌ویژه آبشکن‌ها ضروری است. * ۳۸۹7-21 برنامه‌ای است انعطاف‌پذیر به زبان فرترن» که قابلیت اصلاح و تطبیق با وضعیت‌های مختلف جریان پایدار و ناپایدار را دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - مدل‌های رودخانه‌ای ۳۳ * مدل دوبعدی 1۳۸87-210 در مدل‌های فیزیکی رودخانه‌ای در شرایط بستر ثابت و بستر متحرک توسط یاسی (۱۹۹۷) مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصله نشان داد که مدل اصلاح شده ۳۸۹7-210 قابلیت لازم برای محاسبه خصوصیات جریان پیرامون آبشکن‌ها در بستر تخت و یا بستر ناهموار را با حضور آیشکن‌ها دارد [۱۴۷]. * کاربرد این مدل برای دامنه وسیعی از جریانات رودخانه راین (با حضور آبشکن‌ها و دیگر سازه‌های رودخانه‌ای) رضایت بخش بوده است |۱۴۱۱ و ۱۱۴۲ * مقایسه نتایج محاسبات عوامل مشترک جریان (مانند عمق متوسط. سرعت متوسطء تنش برشی متوسط و عدد فرود) از مدل یک بعدی 11۳-۸8 و مدل دو بعدی ۳۸۹7-210 در شرایط فیزیکی یکسان در رودخانه نازلو (ارومیه) نشان داد که: الف- هر چه تغییرات جریان در طول بازه رودخانه کم‌تر باشدء نتایج دو مدل ۳۸۹7-210 و 182-۸5] مطابقت بیش‌تری با هم دارند»ء ب- درصد نسبی تفاوت برآورد دو مدل در بده‌های بالاء کم‌تر از بده‌های پایین استء ج- ارتفاع سطح آب محاسبه شده با مدل ۳۸57-210 نسبت به مدل 11۳-۸5 کم‌ترین خطا را در مقایسه با عوامل دیگر دارد و د- مدل ۳۸87-210 تمامی عوامل هیدرولیکی (غیر از ارتفاع سطح آب) را به‌طور متوسط ۱۸ درصد کم‌تر از مدل 11۳۲-۸5 برآورد می‌کند [۲۸]. نتایج اندازه‌گیری و تحلیل عوامل مشترک جریان در مدل فیزیکی رودخانه نازلو با نتایج نظیر شبیه‌سازی شده از مدل ۳۸5-1 در شرایط اولیه و مرزی مشترک و در مقیاس طبیعی رودخانه مورد مقایسه و بررسی قرار گرفت. متوسط خطای نسبی برآورد مدل ۳۸۹7-210 برای ارتفاع سطح آب ۵/۵ درصد و برای سرعت متوسط ۱۶ درصد بود [۲۵ و ۴۴]. - مدل ۲۴15۷1۸۲ مدل ریاضی دو بعدی سطح افق (7۳1-1۸/۸۳21» از سال ۲۰۰۰ توسط آزمایشگاه ملی هیدرولیک و زیست محیطی- وزارت نیرو فرانسه (31115-10۳.]) توسعه یافته و به‌تدریج توسط سازمان فدرال پژوهش و مهندسی رودخانه آلمان (/13۸۷) آلمان تکمیل گردیده و به‌طور گسترده‌ای در مطالعات رودخانه‌ای استفاده می‌گردد | ۸۶|. در این مدل, معادلات متوسط عمقی سنت ونانت با فرض جریان کم عمق, شیب کم و توزیع هیدرواستاتیکی فشار به روش اجزای محدود به‌صورت عددی حل می‌گردد. شرایط مرزی رودخانه طبیعی با پیچیدگی‌های توپوگرافی و نیز هندسه سازه‌های رودخانه‌ای با انطباق و تغییر اندازه شبکه نامنظم مغلنی قابل معرفی به مدل می‌باشد. نتایج کاربرد و انطباق این مدل ریاضی با مدل‌های فیزیکی بازه‌های مختلف رودخانه فرا مرزی راین و شاخه‌های اصلی آن در اروپا (برای شبیه‌سازی شرایط کشتیرانی» کنترل سیلاب و به‌ویژه کارکرد آیشکن‌ها) مناسب گزارش شده است اضما - مدل (7۸15) 11۱1۸2 مدل دو بعدی سطح افق جریان پایدار و ناپایدار است که توسط گروه مهندسان ارتش آمریکا (18۸215]) توسعه یافته است. این مدل اثرهای دینامیکی بادء اصطکاک بستر و تلاطم را در نظر می‌گیرد. کاربرد این مدل به‌ویژه در رودخانه‌های سیلابدشتی با مقطع مرکب بسیار مناسب گزارش شده است |[۱۳۱]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار یآبشکن‌های رودخانه‌ای - مدل 111۷1121 111۷1-210 مدل دوبعدی جریان است که توسط گروه مهندسان ارتش آمریکا (:15۸21]) توسعه یافته است. این مدل قابلیت ارزیابی جریان پایدار را تحت شرایط زیر بحرانی» فوق بحرانی و یا ترکیبی دارد. کاربرد مدل برای شبیه‌سازی جریان در مجاری با - مدل 21 :۱111 مدل دو بعدی ۱41۳-21 توسعه نسخه یک بعدی ۱/11-11 است که برای شبیه‌سازی سامانه رودخانه‌های سیلابدشتی, دریاجه‌ها 9 سواحل و نیز بررسی تاثیرات لایروبی رودخانه‌ها 9 به‌ویزه ناحیه مصب رودخانه‌ها مناسب گزارش شده است |۶۱ این مدل که توسط انستیتو هیدرولیک دانمارک (0111]) توسعه یافته است» قادر است محاسبات انتقال رسوبات چسبنده و غیرچسبنده را انجام داده و اثرهای سازه‌های مختلف در مسیر آبراهه را در نظر گیرد. سابقه کاربری و درجه اعتماد عمومی به مدل خوبء ولی نسخه اصلی آن بسیار گران است. ۴-۲-۳-۹ مدل‌های سه بعدی مدل‌های سه بعدی با کاربری عمومی و قابل اعتماد در رودخانه‌هاء بسیار اندک هستند. از این میان» می‌توان از سه مدل جریان سه بعدی 2778-30 ۳۴10۷/310 و ۴].178217 نام برد. نتایج بررسی مستقل نشان داد که قابلیت شبیه‌سازی مشخصات ناحیه جریان چرخشی در پیرامون آبشکن‌ها با مدل سه بعدی ۲211۳-317 بهتر از مدل دو بعدی ۳۸۹7-21 نبوده است |۱۴۷]. توصیه کاربرد مدل‌های دیگر سه بعدی برای شرایط حضور سازه‌هایی نظیر آبشکن‌ها در رودخانه» نیاز به ارزیابی بیش‌تر و انتشار مطالعات قابل اعتماد جهانی دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۵ منابع و مراجع ۱- استاندارد مهندسی آب کشور ۱۱۳ (۱۳۷۷)» "فرهنگ مهندسی رودخانه ", نشریه استاندارد شماره ۱۱۳ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۲ استاندارد مهندسی آب کشور ۲۱۴ (۰)۱۳۸۰ "راهنمای طراحی, ساخت و نگهداری گوره‌ها"» نشریه استاندارد شماره ۲۱۴ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۳ استاندارد مهندسی آب کشور ۲۴۲ (۱۳۸۰) » راهنمای مهار سیلاب رودخانه (روش‌های سازه‌ای)» نشریه استاندارد شماره ۲ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۴- استاندارد مهندسی آب کشور ۲۴۸ (۱۳۸۱)» "فرسایش و رسوب‌گذاری در محدوده آبشکن‌ها", نشریه استاندارد شماره ۸ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۵- استاندارد مهندسی آب کشور ۲۶۷ (۰)۱۳۸۲ "راهنمای مهار فرسایش و حفاظت رودخانه‌ها"» نشریه استاندارد شماره ۲۶۷- الف. دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۶ استاندارد مهندسی آب کشور ۳۰۷ (۱۳۸۴) » "راهنمای پهنه بندی سیل و تعیین حد بستر و حریم رودخانه"» نشریه استاندارد شماره ۳۰۷ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۷ استاندارد مهندسی آب کشور ۳۳۲ (۱۳۸۴) » "راهنمای طراحی» ساخت و نگهداری پوشش‌ها درکارهای مهندسی رودخانه"» نشریه استاندارد شماره ۳۳۲ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۸- استاندارد مهندسی آب کشور ۳۳۶ (۱۳۸۴) ۰ "راهنمای برداشت مصالح رودخانه‌ای " نشریه استاندارد شماره ۳۳۶ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران, انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۹- استاندارد مهندسی آب کشور ۸۰ (۱۳۷۹) » "دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرح‌های مهندسی رودخانه" نشریه استاندارد شماره ۸۰ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۰- استاندارد مهندسی آب کشور ۱۰ (۱۳۷۱) » "راهنمای مطالعات طرح‌های کنترل سیلاب"» کتاب شماره ۱۰ دفتر استانداردها و معیارهای فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران» انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۱- بهرامی» ا» (۱۳۸۳) ۰" بررسی صحرایی پدیده آبشستگی در اطراف آبشکن‌های رودخانه‌ای"» پایان نامه کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبی» بخش مهندسی آبء دانشکده کشاورزی» دانشگاه شیرازء شیراز. ۲۳- بیگی» ح. (۱۳۸۵) ۰ "دیواره‌های شمع کوب در رودخانه‌ها"» سمینار کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبی» تحت راهنمایی دکتر مهدی یاسی, دانشگاه ارومیه آرومیه. ۳- تلوری» ع» (۱۳۸۳) » "اصول مقدماتی مهندسی و ساماندهی رودخانه"» انتشارات وزارت جهاد کشاورزی» پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری» تهران. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار ی آبشکن‌های رودخانه‌ای ۴- جوان» م. و همکاران, (۱۳۶۹) » "طرح و آنالیز و اجرای سازه‌های توری‌سنگی (گابیون)"» دفتر مطالعات آب حاسب کرجی» معاونت امور آب وزارت جهاد سازندگی» ایرانء ۷۰۲ ص. ۵- حبیبی» م. و حسینی اء» (۱۳۸۰) » "معیارهای طراحی آبشکن‌ها براساس آخرین تحقیقات انجام شده"» نخستین همایش ملی سازه‌های کنترل فرسایش و باز یافت اراضی در رودخانه‌ها و مسیل‌هاء خرم آباد. ۶- حسنلو م.ر» وفاخواه» م. و رابط ع.» (۱۳۸۱) ۰ بررسی عملکرد اپی های احداثی بر روی رودخانه زنجان‌رود"» ششمین سمینار بین‌المللی مهندسی رودخانه ایران» دانشگاه شهید چمران اهوازء اهواز. ۷- حسینی او حبیبی» م» (۱۳۸۴) ۰ "ارزیابی فنی آبشکن‌های احداث شده برای حفاظت از اراضی سواحل زنجان رود"» پنجمین کنفرانس هیدرولیک ایران, دانشگاه کرمان, کرمان. ۸- رزمجوء م.ق» (۱۳۸۱) ۰ "تاثیر فاصله آبشکن‌های باز بر روی آبشستگی"ء پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی عمران- آب. دانشکده فنی» دانشگاه تربیت مدرس,» تهران. ۹- زندنیاء ف» (۱۳۸۳)» "مقایسه خصوصیات جریان در شرایط بستر ثابت با دو مدل (5 118-۸ و 3141-97۸5) و ارزیابی تغییرات بستر با مدل (111-57۸145) در رودخانه‌های با بستر درشت‌دانه". پایان نامه کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبیء تحت راهنمایی دکتر مهدی یاسی» دانشگاه ارومیه ارومیه. ۰- سپهوندء ک.خ» (۱۳۸۱)» "بررسی تاثیر اپی بر حاشیه رودخانه سزار"» ششمین سمینار بین‌المللی مهندسی رودخانه ایران؛ دانشگاه شهید چمران اهواز. ۱- شریفی منش» ح» (۱۳۷۳) » "بررسی و مقایسه میزان آبشستگی اطراف آبشکن‌های باز با استفاده از مدل هیدرولیکی"» پایان نامه کارشناسی ارشد رشته آبیاری و زهکشی, دانشکده کشاورزی» دانشگاه تربیت مدرس» تهران. ۲- طالب بیدختیء ن» (۱۳۸۰) » "ساماندهی رفتار رودخانه و بررسی روش‌های مختلف حفاظت سواحل رودخانه"» بخش مهندسی راه و ساختمان, دانشکده مهندسی دانشگاه شیرازء شیراز. ۳- طالب بیدختیء ن. و همکاران» (۱۳۸۲) ۰" فرهنگ تخصصی فرسایش و رسوب"ء انگلیسی- فارسی» کمیته تخصصی فرسایش و رسوب, دفتر مطالعات و ارزیابی آبریزهاء معاونت آبخیزداری, سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشورء تهران. ۴- عباسی, ع. ا. و همکاران, (۱۳۷۵) ۰ "بررسی تاثیر طولء فاصله و شکل آبشکن گابیونی در حفاظت سواحل رودخانه‌ها"» گزارش نهایی طرح تحقیقاتی» مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری» تهران. ۵- عزیزپناه» ب» (۱۳۸۴) ۰ "مقایسه خصوصیات جریان در مدل فیزیکی با نتایج مدل‌های ریاضی یک بعدی» شبه دوبعدی و دوبعدی در یک بازه رودخانه"ء پایان نامه کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبی» تحت راهنمایی دکتر مهدی یاسی» دانشگاه ارومیه» ارومیه. ۶- فتحی, اء (۱۳۷۱)» "بررسی میزان آبشستگی در اطراف اپی"ء پایان نامه کارشناسی ارشد» دانشگاه تربیت مدرس» تهران. ۷- کمان به‌دستان» ا. ع» (۱۳۸۱) ۰ "ارزیابی عملکرد چند طرح اجرا شده آبشکن جهت حفاظت سواحل به‌وسیله آبشکن‌های احداث شده در رودخانه‌های کرخه» کشکان و زهره"» پایان نامه کارشناسی ارشد رشته تاسیسات آبیاری؛ گروه آبیاری» دانشکده کشاورزی» دانشگاه شهید چمران اهواز, اهواز. -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۷ ۸- ماجدی, م» (۱۳۸۴) ۰ "مقایسه نتایج شبیه‌سازی خصوصیات جریان پایدار با مدل یک بعدی 11۳-1۸5 و مدل دوبعدی ۸۹-0 در بازه رودخانه نازلو"ء پایان نامه کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبی» تحت راهنمایی دکتر مهدی یاسی؛ دانشگاه ارومیه, ارومیه. ۹- محمدی» ص. و پاسی, م» (۱۳۸۲) » "ارزیابی روش‌های برآورد اندازه شاخص سنگ در حفاظت سنگ‌ریزه‌ای دیواره رودخانه"» دومین کنفرانس دانشجویی منابع آب و خاک, بخش آبیاری» دانشگاه شیرازء شیراز. ۰- مهندسین مشاور سازه پردازی» (۱۳۸۰) ۰ راهنمای طراحی و ساخت دیواره‌های مهار سیلاب (گوره‌ها)"» انتشارات آوای نور» تهران» ۲۲۸ ص. ۱- مهندسین مشاور یکم» (۱۳۶۵) ۰ "طرح تثبیت دیواره رودخانه حله"ء گزارش مطالعاتی سازمان آب منطقه‌ای فارس. ۳- میری, م» (۱۳۷۸) » "بررسی و مقایسه عملکرد آبشکن‌های بسته و باز یک ردیفه و دو ردیفه با استفاده از مدل هیدرولیکی "» دومین کنفرانس هیدرولیک ایران» دانشگاه علم و صنعت» تهران. ۳- نصرالهی, ع» (۱۳۸۰) ۰" بررسی اثر درصد بازشدگی روی آبشستگی اطراف آبشکن‌های باز"ء پایان نامه کارشناسی ارشد م‌هندسی عمران - آب» دانشکده فنیء دانشگاه تربیت مدرس,» تهران. ۴- نیک صفتء غ» (۱۳۸۰) ۰ "تئوری و کاربرد مدل‌های هیدرولیکی در طراحی سازه‌های آبی"ء نشریه شماره ۴۰ انتشارات کمیته ملی سدهای بزرگ ایران. ۵- نیک محضری, رء (۱۳۷۹) ۰ "کاربرد مدل یک بعدی واسنجی شده ۲1۳2-11۸5 در محاسبات نیمرخ سطح آب رودخانه نازلو"ء پایان نامه کارشناسی ارشد تاسیسات آبیاری» تحت راهنمایی دکتر مهدی یاسی» دانشگاه ارومیه» ارومیه. ۶- ولی زاده, م» (۱۳۸۵) ۰ "بررسی ساختار جریان و مطالعه آبشستگی در اطراف آبشکن‌ها در حالت مستغرق در کانال مرکب"؛ پایان نامه کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبی» بخش مهندسی آبء» دانشکده کشاورزی» دانشگاه شیرازء شیراز. ۷- یاسی» م.» (۱۳۶۷) ۰ "اصلاح مسیر و حفاظت دیواره‌های رودخانه‌های سیلابی با روش‌های طبیعی- ساختمانی" پایان نامه کارشناسی ارشد رشته آبیاری» دانشگاه شیرازء شیراز. ۸- پاسی» م.» (۱۳۶۸)» "اصلاح مسیر و حفاظت دیواره رودخانه فهلیان". گزارش نهایی» کمیته آب جهاد فارس» وزارت جهاد سازندگی» شیراز. ۹- یاسی» م» (۱۳۷۷) ۰ "بررسی خصوصیات جریان و توپوگرافی کف بستر پیرامون یک آبشکن"ء پنجمین سمینار مهندسی رودخانه‌ایران» دانشگاه شهید چمران اهوازء اهواز. ۰- پاسی» م» (۱۳۷۷) » "مدل ریاضی جریان چرخشی پیرامون آبشکن‌های رودخانه‌ای "ء پنجمین سمینار مهندسی رودخانه ایران "» دانشگاه شهید چمران اهواز, اهواز. ۱- یاسی» م.» (۱۳۷۸) » "ارزیابی محاسبه توزیع تنش برشی بستر در ناحیه جریان چرخشی"» دومین کنفرانس هیدرولیک ایران. دانشگاه علم و صنعت» تهران» تهران. ۲- یاسی» م» (۱۳۸۳) » "روش‌های طبیعی- سازه‌ای در ساماندهی رودخانه‌ها"ء اولین کارگاه علمی- تخصصی روش‌های بیومهندسی در ساماندهی رودخانه‌هاء مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری» وزارت جهاد کشاورزی» تهران» ایران. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای طراحی؛ ساخت و نگهدار ی آبشکن‌های رودخانه‌ای ۳- یاسی» م» (۱۳۸۴) » "دیدگاه نوین در مهندسی رودخانه". ششمین همایش مدیران مهندسی رودخانه شرکت های آب منطقه‌ای سراسر کشورء وزارت نیروء تهران» ایران. ۴- یاسی» م. (۱۳۸۴) ۰" طراحی, ساخت و مطالعه مدل فیزیکی طرح ساماندهی رودخانه نازلو- در بازه پل نازلو- با استفاده از سازه آبشکن"» گزارش نهایی طرح پژوهشی ۸۲/ک/۵. معاونت پژوهشی, دانشگاه ارومیه ارومیهء ایران. ۵- پاسی, م. (۱۳۸۵)» "مهندسی رودخانه پیشرفته"» مطالب درسی کارشناسی ارشد رشته سازه‌های آبی» گروه مهندسی آب» دانشگاه ارومیه, ارومیه. ایران. ۶- یاسی, م» خواجه ای» ا. و خانی, چ.» (۱۳۸۰)» "مقایسه خصوصیات جریان در بستر طبیعی و بستر اصلاح شده در بازه پل نازلو- رودخانه نازل"وء اولین کنفرانس پژوهشی منابع آب و خاک استان آذریایجان غربی» دانشگاه ارومیه ایران. ۷- یاسی,» م. و عزیزپناه» ب» (۱۳۸۵)» "مقایسه خصوصیات جریان در مدل فیزیکی با نتایج مدل‌های ریاضی یک بعدی» شبه دوبعدی و دوبعدی در یک بازه رودخانه» محله تحقیقات منابع آب ایران ", جلد ۶ شماره ۳ ص ۷۸-۸۹ ۸- ب- منابع خارجی 40 ۳۵۱۲1۵۶ ]0۳۵1۵10۴۲1۷ ۵۵ ۱۵۳ کسمد او زوم هه ع دمک م(1 195 ۵ مممها۸ -0( 256-۰ |۸۲ 300 :۹1۵۰172-7174 :۲۵۷1۵۲۰1۵۵۵0۵ ۷۷۵۶۴ ۳۵۱۵ 1 ۹/11۹۵ ۳۳۵۰۰ کال ۲اه اه ۳۵۱۵۵۳ مه معتحعل زن کاص هام۳ (3 3195 مدش -50 145-۰ ,311۵013 110۵01۵ آ۵ بانک 110 ۳۵ 0۷0 ۲۷۵۵۵۱ ٩0۳۵ ۹/23 ۳۵0۹01۲۲‏ 200 ۵۹ ر0 0۲ ,(2005) ناه 1۳۵۹00 هام۸۱ -ا5 آ۵ 120101100 1۳۵ 1۵۳ 8۲0105 0عع اناد ام عک 1۳۵ ( 19080 11 1300 وف ناش ص۸0 -52 ]310۷۵ ان هک ۵00 1۵۱۵ ۸۷۵۳ درز ک0اط۳۳ اس مکی 21۱0۵ 1-۰ .۷00 ۳]022 اخ 20 8 ا 005 رگ نک او حصعلی ۸ 0 300۳۲5 200 دا۵ 1120 )۸5 حادم مد دامع داا0۵ ۳1۵۳۵۵۱6 (2000) که 53 ۰ ۷1۵11۵ (۸5)0۳) ۳۵۱1۵۲۵۵ از اه نوک م۸ 97 ۸0 ما۳ ع ددع۲۳ 5410 6 ۵۲ 100 ۸10۵ ۵ وه فاد 1۵۳ ک 0110۵1100 ما0 بر975ل عم ملمااط 54 ۳010 101۷1۹100 کمک 1۵ ۳۷۱۳۵۵۲۵۲۵ ام 5 ۲۵0۵۲ ز1 کلع ۵0 هاگ -حلمط 0 اماصمه الک م0975 0 ما ص50۵ -ک55 ۳7 54 310 ۳۵0۵ 3۳۵۱۳۵۵ 0۵ کاو0ط مد کا۵۵/ ۸۹5۲۳ ۳۳۵۱۵۵۳۵۵۰ ناهام الک زو 0 1۳۵۹00۳۲ 5001113601 1۵۲۵۷1۵ ۷۵۲ ,(1996) امن ۵ ۵00 ۴۵۳۳۵۵۵۰ ۳ ۸ ۳ مع اه +56 ع ۲1۷۵۲010 ۸۵۳۷۵ ۲۷۳۹ ۳۳۵۵۵۵ ۵ معا لهنعموام ۷۵۳۵۹۶۳۵۵۳ 1۳۵۱۵۱۵۵ ۹۷۵۱۰ 113,110. 10, 129-6 -------- صفحهٔ بعد -------- منایع و مراجع ۳۹ 01 23 7عام ۲ ۲۱۷۳۹۵ 60 -1ع 82 ۵ 1۳۵۵۵ 200 112۵100 زطاهاد ۳۱۷۵۲ (1982) ۳۵ مصمااحدط) +57 اکآ کمک 00 ما۷۷ مط0ل له هب۲۶ .۸ بط ۲۵۵۵ م۷ ۸۵0 لسن 575 ٩۳۵0۳ ۵060 2065 5‏ ۱۵ 110۳۵ 2۳21100 0عک 110۳10۵ (1997) 5 1۵۵ 0صم ۳ معط -56 215-0 1530۰ ۹۷۵۱۰ ۳۳۵۱۵1۵۰ ۲۵۵۵۱۱۶ وه ۳1۷۵۳۵۹۵6 اه امد ول حعانل سید ۳1۵6 [۵ 30 0اه [ع00 1 1عع0[0 0 ۳۵۳۳۵۱12۵1100 ۸۷۵۲ الهک (1985) له اه ۲.۳ مصعط -59 226۰ 11100 |۷۵ )۸۹5 10۷1۵100 ع6عز[ا 71۵۵0 کال ام ع درک کع 0 ۳) ام ۵۵06 (1983) ۴۸ بط ام -60 311515 ۳8 با اک ۷1 هاگ ۳۳۵۵۳۱۵۵ ۷۷۵۱۵۳۵۶۵ ۳۵۵۱۵۵۵۵ حصر۸ کنا ٩۱۵5 2‏ 211۵0 ۳اکا۸ ۱۵۳ آها0 ۲۵01۱۱۵100 ۸ (0998) م۳۵۵۱ امصطاه) ۱۵۳ کل -6۱ ۲۰ ۹0/۵۹۳ ۳۵۱۵۵۲۱۵۰ |۳1۷1 ۵ 1002 .له اه تسوا با بط ۵۵ا ۴۵ محعوی ۷۵۱ ۰ 550 ۸۹1۳۵112 0 006111۳8 ۵۹00 ابا 31۳00 ۷0060۵ 11۱ از اه ۷120۵ 11۵۵۶ ,(01992) 10۳ -62 ۰ مم(1111) 1۹06 ۲1۷۵۲۵۵۱16 120۹ کاع ۵ 200 ۱۷۵۳۹ 10۳ 00۵ ۵۲ ۲۵۷۱۵۷ ۲۵۵101۵110۸ ۹۳۵۵۵ 1۵۲ کع ونم 831000210128 (1995) 3 00۵ -63 ([۹ظ اه نز11۹ 20 30۰ ۵۵۵ ۳۳۵۵۵ ۵۹۱0۵110 ماد ۷۷ حادم م۳۵ 2 40 ۵۳۵801۳1 11000 11۵01۷۵ 1۵۲ دراد ماد 100حنمعل ۸ (2000) ۸۷۳۵ موه 0۹55 64۳ 6 ۲۹۱۷۵۲۹۰ ععجماآ 1۵۲ (055) ایوگ نگ 100100 + کید م۷6 ها عداممقام ۸6| 01 770 معلسع معاعل ش کمم1ک 00 ۹۷۵۲ بر 2001 0 و۵۳۵ هه ج ما۳ -65 ۰ 16 ]۵0۰ م1101 ۳۵۳1۹۱۵۵ 10110۵0 ۲1۵۵۲۵۲۹۶۷۰۳۵۵۵۹ 0 6 1۷۵۳۲۱ ۷۵۲ ۵ کاعالن ۹/۵۳۵۱ (0992 ما با ۳۹۳۵۲۳ -66 ۰ [] ۷۷۵۱۱۱۵10۵0 300,11 5 210۰ ۵00۲۱ 0۳0۵۵۳۹ ,359 ما5 30 00ع ۳ ۳۱۷۵5 هل 1۵0۹001 اعد ۵ ۹/۵0۹ (1995) عبط کا م۳۹ 67 7۰ ۷۷/۵۱1۱۵10۵ ۵ اه امد 0۳ 2 م00 2۹12 وال م۷ مه کرو (1989) یک هام۳ -68 224۰ شآ 0۲1۵05 ما۵ لا کش ۸‏ ع ۳۵ عزاس۵ ۳۷۵ 0۵ ماو امدم0اه ۳۵۰۹ 5۳۳ 2۳0۵0 0۳ع5 ان ولیک( 961 ل 0 ۲۵0۳0۵0 200 ۴۰ م2 م۵ ۵ ناک معلجدن0 -69 ۲63-۰ ۷۵۱8700 لکش 12۷1۹100 ۲1۵۵۵۱6 300۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای طراحی» ساخت و نگهداری آبنسکن‌های رودخانه‌ای 11۷1۹10۳5 ۲1۷۵۳۵۵۱۱۶ امد ول ال سای مسونه کلعط ممحد ان ۳۳۵۹0۵ (1972) ۸۵ الز0) -70 1587-7۰ ,۲۷9 98۳0۵۰ .|۷۵ 7 6 [ 00 00ذ00 ۵00 0۲01100 عمماه امعنمطا- 50 (1982) بش ما ۵۵۵ ۵۳ 0 -ا7 0۵۵۵۱۷ ۵۱۳۵۵ 110۹۱۳۵۵۵ ۰ 10۷۷ 60002 120111۵0 110۳1۵ اعمممد 0000 (1966) ۳۵ ۲1000 -72 م80 [ 2۵ 0۲عک (1997) ۲3 [۵۱ ۷۵۳۳ 00 ک ۲0 ۲۵۵۵۹ -73 1 200 ۵1۵۵1100 110۷ 0۵ کعماال عازم اه دامااط (1991) ما هد اه 1 1۵۵5 74 1459-8۰ 11 ۱۱1700 |۷۵ ۸۵50 ۳۵۱۳۳۵ ۳۵۵۵۱۶ 1۳۵۵۹00۳0 قاز ۵۵ ۲۱۷۵۳۹ 1۵ ۵۳05100 ۵۵۴ اه کعزلو ای 1۳0۳۵ 20 ها ۳۳ ,(1991) له اه 0 10 -75 بآ ۲1۷0۳۵116 دال۳ را ۸۳0 5 ۲۵.320 ۲۵۵0۶ ۳۳۵۵ کم 10۳-0 ۷ط 0۳۷۵۵۵ 311۵00 :110۹01۵ آ0 بانک 1۵۷ 2110۷1۵ 0-02 1۳ 681018 1۷6 له معا ۳ (79 09 ماما ۳.۳۵۰ 130 -76 10.۰ ۳۵۵۷۱1۹۳۱۵۵ 48 م۹0۴۲ ۵ ۵۲ ۱1۵۳ ا۵ 21100 ای هی 310 ,(1993) 3 ۷۷۵۵۵۹55 ۵00 ۷۰ 1۵ -77 50-۰ 121 |۷۵ ۳8100018 200 ۲1۷۵0-۹0066 ۱۵ 1 8020 |6۵ ۵۱۱۵ 300 [00 ۳۵۷۱۵۲ 3۱۷۵۳ 0۵0 [۵ ۹/۵0 (1971) 10۷ ماع 10 -78 ۰ 60 0۰[ ۳۵۳۱1۵110 ۳۵۷۷۵۵ 200 1۳1۵2110 4 200 1 |۷۵ 00810018 0۵۵86 عع اه اه ۹/30۵ (984 1 7100 2۹00 ۵0۹8۵۰ -70 ۰ ۸۳۳۵۹1۵۳۵ ۳۹۵۷۵۲ ۷( ۹1۵0111701100 51۵۵0 ۵۹0 11۷۵۲ 16 ۷۷۶۱10 ۳ (760 19 ال ما8۵ ۳۲۵۵۵ مصمه ۳۱ -80 00۷۵|15 17۷0۹۰ عاهاگ 0ع 0 ما1 اما سوم ۵۳ ۷۷ مه آهساد 1 1۹۸ 831003 8300 ۲۰‏ خناعط ومع ۱۵ عدمعاه 10 (1994) ۳۵ ۳۵۳ -اظ ۰ 0۳۱086 ۵00 کال بای ۵۳00 رک (2001) ب۲گ۴ مسر۹۵ هع ۴۵ 00 ع7] مسد ۴۵ -82 4367 .39010 ۵|۰ ۹۵۵۳۰1۸7۷ ۲1۷۵۵۵۱۱۶ [۵ 10۳ 40 66| اعد لآ بجاع 0ع0 (999ل) ۲[ ۳ محل ناک ۷۵00 ممحصواخ مش علاط -83 97 12530 ۷۵۱۰ )۳۵۱۵۳۱۳۵۸5 ۲1۷۵۵۵۱۱۶ ندنل مس از ۸80 از 0ع21 که اعد م1 ,(2002) 7۲ ۳3 للع ناگ 200 ۷ واه مش معاصطسطط 84۳ 1087-0۰ 12 12800 ۷۹۱ )۸5 ۳۵۵۱۵ عزا۵ ۲1۷۵۵ مه 30 کعمانل سا 860 ۵ 12۹۳۵۹ 110۳ 20 #سا0عی ما1 (0994) ۵.۷۷ ۹۵۱۷6 ۵۵۵ ۲۳ ۳۵۵ -85 566-۰ .32210 |۷۵ ۳۵۹۵۵۰1۸1۹ ۲1۵۵۵16 |0۵ حا ما 3 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ر۳۳ 0 ]0۲ 28568361 ۷۵۲۵۵۱1۵ عاهند ۵0 (2004) سک اطمط ول ما۵۵ ۷۷ مها -۵6 .|۲70۵ ۸۹00121100 وا ععاد ۷۷ م۸ 1۳۵ اه ۸ 0[ ۵۱۳۵0۵ اهازطاهط۳ ماه 631-64[ 0 ۳۱۷۵۳۰16 1۵۵ ۱0۷۵۳ ۳۵ اه عدزاعلمی امعصعله -عانصا ن(2 (2003) لها جک عهما -87 02۳1-0۳10 310 0۷۹11100 ۷۷۵] 2030. 2 29-۰ 40 ع 13۳2061 ۵10600 02116۹ ۳۵0061 ۷۵۲ 01957 ۵60 ۷۹۵۱۵۵ فهه ظبا م1 -868 . ع-2802 310۰ 5۳۷۵۰۳۵0۵۲ 060 ‎٩۳۵۱۵2۳۱۰] 0 0 کل5ر[2 20 ۷۵۳۵۵11۵ 300 مزع 010 مومع 1۳6 (1982) 0.8 کم زک ۵۵0 ۵ نا -89 58 200 ۷۷:1۵ 00[ .له ۲16 1.1 بط 0عا۵ط م۷ 0عظ [۵ ۳۵۷ اه 15 غامد صن 5۳۵۹ ۰ 675 ۳21200 0.۲1016 ]1 ۰ 301082 5.۳۸۵۰ 011106 ۹/۵ ۷۵۵۲0۵ ۳۵۱۵۵8 ۹۱۷۵۳ (2004) اه -90 ۰ ما0۷ 200 ۵۱۵0۵8 ۵ طلعع ۲ اه نامز اممد عطا ۳۵۵۵۵ 0998 کاب -91 .۲10 15۹6 ۳۵۵۵۵ ۲۹۵ [5102 1۳-0116 8 ۵۲ ۹۷/۵۳۱1۵110 ,0995 هنک ق۷۷۵۵ ۵۵۵0 ۳۵ 100 عبط معا -92 ۲1۵۵۵ ۵ 70 کعانل اد اه وان منز عط) ۵ 110۳ عط) اه ماه اند اعلمح 1۳۵ 243-۰ 2 .33010 ۷۷۵|۰ 1۸11 890 ع0) ۵۲ ۳۳۵۵85 8عازل امک 200 کع دوع ۵۲ معن 1 ,(0989) مش نت۸1۷ ۵7۵ -935 296-1۰ 16 -14 ]کاع ۸ 1202 1م] کصقع 0 بعا۸ ۳۵ عزاسد ۲۵ ۵ ععص ی ا م۲ [۵ 11300 ۳۵108۹5 ۲1۷۵۳۵06 هم نکاما 20 ۳۵26 اه ومع ما ,(1992) ۰۰ ۷۷.ظ ۱۵1۷:1۱۵۰ -94 615-1۰ 4 .1180۸0 .|۷۵ ۲10۳۵6 10۵ 306۹ 000۵0 10 30۵ 866ل ۰۵۳ (1995) بط ۱۵۱۱6 -95 ۰ .121010 ]۳۵۱۵۳1۵۸۹5۲۳۰۷۹۵ ۲1۷0۳۵6 [۵ 10۳ 200۲026 1122160 5۲0۲ 201601 200 ۳6۳ (0997) ۷۷.ظ ۱۵1۱ -96 ۰ .12301010 ۳۵۱1۵۳1۵۸۹5۳۳۷۵۰ 1 ۳۳۲۵۵۵۵5 0۳0100 2۵6 1۵۳ کسمد او عدناعلومه حرط۳۲ (0983 له اع ۵6 ۱:۱ -97 ۰( 996-1 15۸] 001۳۵۰ 83 ۲۸۷۵۲۹ ۰ 8331100 ۳۵ 00 165100 200 2۵1100 نز دصق ۲ (1983) ۳۵ ۲۵ مه سک م0500 -98 3327۰ 10900 |۷۵ ۸۹50 1۷13100 ۲1۷۵۳۵۵۱۱۶ 10۳۵ 8006 ۳1۵۵ 60816618 ۷۵۵۵6 از کاع00 ۹ (982 0 .7 ملع هه ۱10۷۳۰ -99 106 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار یآبنسکن‌های رودخانه‌ای 1و 17101۷۵۳۹۷ ۵ ما 0۳60160 دلزکعط) ]۳1۷۵۲۹۳۳۸۰ 10 2۲0065 اه مان عط 1 (09660) .بش انقسم۵ 100-۳ ۱ 1 ناگ ۵26 ۵ ۱00 101۳60 30۳ ۸ (2005) مش معط هم 101-۳۵۷۵۵۵۱۰ -5[3 4 .9200 ۷۷۵۰ ۳۵1۵1۵ 810۹۹165 6 ۳۳۵۵۳۵ ۵۵0۵۵ ۸۱۷۵۲ جح 00۵0 520 ]] .ددع1 ۹.5۰ 60816618۰ لقاحدم از 065 ر0ع 00060 ۵۱ م۸ 2002 11 1۰ 102-۳۵۵0 010111۷۹۷ ۰ 103-۳۹6 ۹/5 0 9860( [۷۵۳ 60810018 ۳۳110-11311 ۳۵10000 01115 3 [۰ ۱۷ 0۳۵11۵0 ۲۵۵5 ۷۱۱۳۵ ۳۱۷۵۳۹ رز بامعک م10 200 معا ۵560 ,0995 بط ممادزو 104-۳۳70 25۰ 3300 |۷۵ ۵۵1۸111 11۷۵۵۵16 .اه 0 فرع 1۳۵11۶86 ۷6۲( (1995) ۷۷ ۳:۱۵ هط ناک تقاط بط لا در۵ 105-۳۳7۵۵ 6 011۵ ۵ |83 .۸۵.۸ 1۵1100 م۸ فص معنح اهام ص۳۵ 0۵[ ۹1۳1۹ 80-166 62 ۳۱0۳ (1983) ببش۵ظ 3۳۵۳۵۳۵ 200 ۸۷ 106-۳۵۵۵۵ 3463-0۰ .109110 ۹۷/۵|۰ ۸۹50۳ ۳۵11۵ ۲۷۵۵۵۱۱۵ 40 ۰۲1۷۵۲۵۵۱۱1۵ ۵۷1۳۵۵۲۰ ۲1۷۵۴ 1۳6 ۵ ۲1۵2۳۵۷۹5 (01975) ماه ۵ 3۳۷ ۱07-۸۵00۵ 1 160271601 بکل] |۵۵ معنفعل 0ص 1۵02 100 حدم مصعنفعل 6۷10۵۵ 1.6۰ ۷۷۵۹1810 ۸001015121100 ۲112۳۵ ۳۵0۵ 1۳۵۹0۵1100 10۳ 500۳8 0۲ معنفعل 1۳6 (5 097 08 منک هه ۵۵۰ ماک ۳۷ مصمکل 108-۴ 236۰ |۷۵ ا هط 1۸17۹ ککعع 0 ۱6۵ 1۳۵۱۱۵۵۶۳۲۵۵۰ ۰ 50۴ 202160 ۳1۲ 2۹2160 اعد اما (2002) .10 ۳[ کل ماک 00 معامطاگل بش۸ 109-۳۴۵۵۳ ۰ 1280110 .|۷۵ ۳۵1۳1۵۸۹5۲0۳ ۲1۷۵۲۵۵۱۵ 10۳۳۵۰ ۸۷۵ 870۷۹۹۱۷۵۲ 051 10۷۷ 2دک 32006 0۷۳-۳1۵60 20 اه 10۳۵۵ (1997) 110-۴۳۲ 6 1۹10۳۵0 11۷۵۲ ۳۵ اط معطدزاط۳ کع 1610 ۹۱0۳۵10 ۱۷۵۲ اه [۵ ۱200 اه 3 عامقسش ۶۰ ۳ (۲) 5۹5 ۲۵0۳۵۱0 ۲1۹-۷۷۵۱۱1۵۲ ۷۵۹۰ اعصصقط مد 3۵۳ (1998) 3 مهن 11۱1-۹۵ ۰ 245 110.100۰17۴۰ ۵۵ط۹ز۱ط۳۵ 10110۲۵ 1 ۳35001 ۹۵300 200 2001100 50۳۵1106 2006 0 ک 0 مگ .۸ 0ص 10 کل 112-5۳00 ۰ لماحم ۲ 01۳0 عع 8:50 ۸۳۵۳۹ 0۲ ۳ عطا ۵۹۱06 ماع 6 ۷۵0018۲010۵00 ۱۷۵۲ 0۵ 0050 رک عمط ام 0 اعمصعط 1984 مشک 113-5[ 17۵1۷۹۷۰۳۵۲۲ 6011۹۲۰ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع مزر ۵ 5۳۲۳۳۵0 1۵00۲۲ 01ع[۲۵م ش۸ فانک امد اعد بر انعم 6اه هک (1984) 3۴ امک -14 | ۰ ]0۳80 60۷۵1115 17101۷۹1۷ عاهاک 00ع ۳۵1۵۵0۲ زا ام ام ۱۳۵ ۰ ۳00۲۲ ۷۷۵/۱۱۵10۳0 1 نام اعصصقط 0ص عصنص ۳۷۵۳ م0991 0 ۱۱5-560 ع ۳ ۷1200۳1۵6۲۲0 ۳۷۵۲ 0۵ 0۹100 رک همم معاماه مه م۷ (1984) 31.۷۷ ۱16-50 0111۹۲۰ ۰۳۵۲۲ 71۷۹[1۷] 51۵16 [ ۲۳۹10۳۵11010۳۵ ۹1۳۳۵ 1۵ ۳0۵۲1۵1 ,(1995) مانمگ یک بک 000 ۵۰ باعل ۳۰۵ کل[ع 11۱7-55 ۰ 121010 |۷۵ ۳۵1۳1۵۸50۳ 0۱۲۲1۵۲۵۵۱۱۵ 4 ۷۷۵۱۰ 0۳۵018ع1 11۷۵۲ 20 +عام) منامام 0 لهمی 06ههد ۷۵۳( 1 97ل) 108 ۱1۱۵-50۵۹ 0111۹۲۰ 5۳6۰۳۵۲ ۲1.۷۷۰ ۶ ۳۵۱۱۵۵ ۷۵۷۰ ۸50۳ 11۷15100 ۲1۵۲۵0۱16 0۲ ۵۰ 1۵۳۵ ۱۷۵۲ ( ۹0-000110۳0 (1975) له اه 3۸۵ 1۱19-5۱ 3557-6۰ .10[0 101[ 06 2 1۵ 115101105 560601 20 110۳ ادعا 0 ۹0 عکم) 2004 له اه بش +ماملمط 120-5 ۰ 1300310 |۷۵ ۳۵۱0۵۵۸50۳ ۲1۵۵۵۱1۵ اه 11100۳۵ ۱21-520 ‏ما ,(1987) .0 ۲۵۵۵ 200 ۵ 16 کل‎ ۵۵ ۲۵۳۳۵ 2700 2 50165 0 ٩0- کک ید00 20011 ۳۳۵۵۰ کاعممصقطل لهز الم 1۵ کعل0‎ 1۸11 ۵۹۵63 16-۰ ب ۹5۳۳ .30 00۲1ع |۳۵ کع ای کا0 ۹/1113 (2005) 1۳۹ ۱۷۵۵ ۱22-5۳۵۵ ۱۵1۵1 2002116 0۲ 0010001 200 ۹/1221 (0989) سا ما۲ مد بل ۱23-101 آ با[د 1701۷ 01560-050 0۰ ۳۳۵[۵0 212 0۰ بط ۵۵ ۷۷۳۲ مدید ععممنمل عس ان اعد ۳890-11۰ .111 177۳0202 1111001۹ |131۵ 0۲ 60۵110 20۵1 3۵ ۵0۳1۵ 1۵۲ 111۵0۲5 ما0 ۰ (2004) ۷۷ ۸ 124-11060 |10۲۵ ۷۵1۳۹۵۵ 11۷۵۲ ۲10006 ک 1010 ۵۶ صمناهزاممه صه کل اه هل هام۵ 227-۰ 1010310۹ آهزع۳۵|0 ,۲0۲1۵1100 110۷ 0ع6عه01-0عل 2-10 (0990) میک ۵۳۵۵0 200 با هط ۱25-11220 1716۰ 116030 |۷۵ ۸۹50 ۳۵1۵ ۲1۷۵۳۵۵۱۱۵ ۵ 8۲0۵0 40 ع 1۳۵11۳ 3۱۷۵۲ (1953) ما۵۹ ۳۵۶ 1۳۵ 20 دزک۸ 1۵۳ ۲۵۹۹00 ۳۵۵۵۵۶ ک ۲000 مان ]۱26-1 380 4 20۰ کعزعک |۵۵۵0 ۳۱00۵ امن هه ۰ ]1110-2-1913 30۰ |۵۵ 10۷6۳۵101۵ اه ناکم 200 معزف 1 ,(78 09 ۱27-15۸0۳ ۰ 136 15۸ 1.6 ۱۷۷/۵۹12100 15۸0۳(۰) ۳۵۵۱۵۵۲۹ اه دمم و۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای طراحی» ساخت و نگهدار یآبشسکن‌های رودخانه‌ای 56 28685161 [۵ 601۳0 200 0۵۱ 110۵۵ 1۵۳ 00 هزوم لمعانما 1 ,(080ل0 ۱28-5۸۲ دماعع۸ دمآ ۳۸۵۱1۲5 آه دمم و۸ کن] مها ما ناه) ام ۷۵۵۳۵ ۳۵۱۱۵۳۵۰ اه امین 1۹ 4 0۲ اع۸ 000۹۲۳۵10 20 0۷31۵0 امادم نکم 6اه 500 ۲۳۵ رال مشهشکنا-129 ۵ 1001 |۳1۵۵ (15۸0]) م۳۵۱0 ام کم روش کن] 93-251 ما عزاطاس 32 دمناعع5 اک 3/151 ۲2 ۷19 00 هاگ ۳۵601 ک ۵ ۷۷/۵۳ مکع نع 0 10۰ 20 ۷۷۵5 ۱/1۵۵۰ 1۵۵۵۵110۵۳۵۱۵۵ عازم او نف ,(1 199 ۱30-11715۸6۳ ۰ ] ۵0۵ 86۲ل] 11۳۲-6۰ 1۵۷۵۲۹ 200 ۷05 رز جمناندومعل 0ص مک م(991ل0) ما هکن]-۱31 11551551 ۷۷1۹8 00 هاگ ا معط ‎۵٩‏ ۹۱۳ ۷۷ م م۳۵۱0 ام حمم) ۸ ۲و 00۳۵05 و۸ .]1416 -10-2 210.11 20۵ ۳۵۱۵۵۵2 مکعزا۵ ۷۵۵ 1۷۵۲ (993ل ۱32-115۸0 ۱76-۰ .۸00 5ل] 10.6 ۰۷۷/۵۹۳۱۵0۵ (۸0۳کن1) کممعصع۲۳ [۵ ۱12 ۳۵۵۰ ۳۳۵(۵۵ |0۵ ۳۵۵۵ 1۵۶ مکش لاناک اعصصقط). ,(ر994ل ما ه ۱33-5 48-1 .00 1.615۸ ۷۷/۵۹20 ۰ (115۸0۳]) نع او حمم0 بجصوس۸ مک ]8 11۱10-2-141| 10.6 1۵10 ۷۷۵۹ 3.1۳۰ ۳۸۹ -11۳۲ او [0۵ 3120 ۳۵۱۳۲۵ زا1۵۵۵ (2002) 134-15۸0۳ ).011۵۵۰۷۷۵۹۳۱۵101 3.1.1 ۲1۳-۳۸۹ او ۱۵ ماع (2003) ۱35-115۸۳ ۰ ]10106121100 200 مغ افعل مکعد۹۹ ۳۳۵ ۲۳۵1111100 اعصمهشا (999 ۲ ۱36-115۸۳۳۳۹ ۰ ام دزد دز یس۷۱۵ ۸۳-۳۳ کن]) معاه۲ 001000 مد ایا ص۳۵۵ جحع۸ ۰ 2000 0 ۹120111731100 ۹12206 200 1۵۷۹221100 ۹۳۵ ۷۷۳۹5 1۳۵ (997 ۳۹ /۳-۷۷ ۱37-175۸ ۰ ]3115۹1۹100 ۷1۵۵ (۳۹ ۸۳-۷۷ کن]) هاگ عمط کرد اد ۷۷ م۳۵۵۱ جصه۸ کنا ۰ 340 1۷۵۲ [۸||۷1۵ ۱۵۳ اع۱00 106 اک ۰۵۵۵6 5۹1-51۸۹ (2000) ۳۲۸۵- ۱38-17501 ۲110233۷۵۷ |۳۵0۵ 1130500۲1۵1100 آ0 1020 .]۱2۳۵۱۰ ‎٩‏ نا ۰ م0 110۷۵۷ 101 ۳10۰ غامد عع1 8 0 080 ۳۵۳ (0993) معل ۰ 139-۷65 ۰ ۳۵1661816 |00 اه بیا۵: ۲۳ ۰ ۸113016 1۵۳۵۵ معممیه او عع 100 ع۵طا 8 0۵0 (2006) لها ۵ بش ال ۱۹0-۷۷ 40 0۳08۲۹5 0۳۳۵۲ 1۳13000 200 ۳۴۱۳۵00۵ معاندنا ۳۵ او دعزم ادا 200 ۲۳۵۳۹۵ هن سا مقعاهد مصاه5 1201-120 5016066 ۱1۵7106 0۲ اه ول 1۲۳5 مک عم ۵۵۳۵ 1۵۳ 1۳0۹۵00۹5 200 معفعل ۳۳۵۵۵ ۲۳۳۵111۵110 آعممهس) مر999ل له اه کت ماه ۱41-۷۷ 1155151 ۲۷1508 60616 61 106100 وه امه مزع نشکا -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع مر |0۳۳۵ 11000 ۷11۳۵ ۳۵65 ۲۱۷۵۲ 1۵ 110۷۷ آ0 وهای هد - م1 ,(1991) له اه بط 142-۷۷۵۵ 127-۰ 100/۵0۵0 1۸11۹ ددع0 20۷ ۳۲۵۵ کع با اد نمی ۵00 1 110۷۷ آ0 2100 ابا 10001-00800 ,(1993) ۳ ۲۵۵ ۵۵۵ ۷۷ ۲۵۵۵ ط1 ما۵ ۱43-۷۷ ۰ م 0۵5 ۷ ۳۲کس شاد مدای اعد فص آمعای ۱1۵۵۵ طازه حعط ۲۵ 156-۰ 100012020 60۲0۲۲ ۷۷۵۲۱۵۵ ۱۳۵ ۷ ۳۲۵۵۵۲۵۵ ۷۷۵۱۵۵ 8 1۵0111710: 1۱۵۳ کم ملاس (1991) 144-۷۷۷۷۵ 40 3۱۷۲5 0۵ 006 ما0 ناگ ۱۵۶ ۵۵طاط۳۵ (۷۷۷۷/۹) ۱۷1۵۵۵20۵ ۷۷۱۳۷۵۷ ۰ 301 ۸0۹1۵11۵ ۷10۲۵ ۷10۳1۵ ۵ د0ز 00 ۷۷/۵۱۵۳ لوط کام ماه 0 ۲۳۵1181316131۰ 200 1۵۱۵۱۵۵ ۱۷۵۲ ۱۵ امماک ۹۵ ۱۳۷۵۳ عطا اه عحمومحم 1982 ما85 با 145-۷۷ ]| کدوک 200 ۷۷:۱۷ صط0ل له اه بو .۸ 0۷ ۳۵۵۵ ۵۷۵۵ هط اعسو0 اه 24 ماما ۰ 575 ۳۵1۵0 اد 0۳ 00 ۵ 2008 ۱۵۷۵۵ عر00ع ام کاعااه آه ۹10۳۵۱۵۵ (2005) ۲۶۵۳۵۵ ۵۱ ۵- ]146-۷۷ 0303106 10۰ ۳۵00۲1 ۱۵| ۱1۵۵۵۵۰۷۷۲۰۵۱۱۳۵ 000۳8 0 00۲ع ۳۹ 200011108 3-10 300 2-10 ۳۵۲ 1011۵110 0۵066 م(2001) 0 147-۷۷۳۵۳ ۰ لگ ۸800 ۳۵۷۱۳۵۱۵۱ 13۵ 30 ۷۷۵۱۱۳۵۶0۲۵ ۲1 10۲ 1 160۵160 مکاکع 1۳ ب۳.1 عر 600 ۵ 00طط مدع 100 ل0عطظ مد ۳۱۵۹۶۶ (1997) 3 زد 148-۷ ۰ 10[ ۸۹1۳۵ 0 3/0100 171۷0۹11 ۵/0۵۹۵ ۳۵۵۱۵۳۵۵۰ لسن 4۵ 110۷۷ 10۲1۵118 0 0۷0101100 060 اه زک ۳۵ رز کعنانها 1 (2006) 3 ۹۹۱ 149-۷ ۳ 173۵۹۵010 (1ک175) رع 100۱0 مد نگ آه امم ول محلم ۳ عم ومع لفط 171۷0۹ 851۹۳۱۳۵7 300310۰ ۷۵۱۰ ۵ 6۳1۵ 010۷۵110۳ 0۵۵0 ۵ 0۳۵1110 1۳۵ 1۵ کعنانها منم ۹/۵0۲ ,(1998) 7 بط ما۳ ۵00 3۰ زد ۱۹0-۷ م۵۵05 ۷۷۵۵۶ جرز ک00ط هناهام م6 0 ععص ما0 [۵ 13۱۵0 120 + ومع ۱9985535-۰ عسالممعععن0 71۷ ]|10 1۷1۷/۰ ۲1۷۵۳۹11۳۵1۳۵ 00 8۲0065 اه امعااه عط ی (۵002 151-۷۵۵۵۵۵۳۷ ۰ 03-03-041۵ 310۰ ۳۵۵ +عاکا0 1۵11 10۱0۵۰ 0۱ |510۵ 7ع1۷/۵-۵[11 0۵۲ 5۱0121100 [۵ ۵۵۳۲ 1۵۲ 0۲082۵۵ عنام 0 ۳۸۵۹1-21۸( 1991 1۱52-727 6۰ ما0 1701۷۵۹ 690 ۵0۰ ۳۵00۲۲ ۷۵۵۵ جعامصهم لاه ک110 عاطانک 100 .)66 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- دفترنظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقاله» به صورت تألیف و ترجمه., تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه پیوست در راستای موارد یاد شده تهیه شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بمبود فعالیت‌های ۶۳ لقابل دستیابی می‌باشد. دفترنظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- 15۱2016 3۳۵۱۱۲ 0۶ ۷1۵ 0۳:82 ۲۵۳ ۹۳21 ۳12۳6 200 59 0 ۵0۳] عوزاع نی 6 20 0۱۹1۲۷۱۵۵) 5 1۲۳[ آ0 0.516 ۷( ]0۲ ۹/1۵1۹ 5067۷15100 51۳۵1216 ۱۵۲ م1 او 01116 1660162 200 ۳۵16۲1۵8 اه ۲۲۵۲ 0 ۳۳۱۱۵۵ [6۵ 160001 اه ۲۵۲۵۲ 7 0 ۷۷۵۱۲ 1۵۳۲ 0011671۵8 1 (۳۳ 2010 -------- صفحهٔ بعد -------- نگهداری آبشکن‌های رودخانه‌ای» با هدف تجمیع دانش علمی و فنی کاربرد آبشکن‌ها در ساماندهی رودخانه‌ها تیه گشته. همجنین در دستاوردهای پژوهشی و کاربردی ایران و مجامع معتبر جهمانی استفاده شده است. در فقصول مختلف این راهنماء به موضوعاتی مانند اهداف و روش‌های ساماندهی رودخانه‌هاء گزینه‌های أآیشکن‌هاء تاثیرات ریخت‌شناسی سامانه آبشکن‌هاء مبانی جانمایی و ضوابط طراحی آبشکن‌هاء اصول فنی و روش‌های ساختء پایش و همچنین به‌عنوان دستورالعمل فنی برای شرکت‌های مهندسان مشاور و پیمانکاران مورد استفاده قرار می‌گیرد.