سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیرو

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران ۰ بزباری 2 یکدی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیرو دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی دفتر استانداردها و معیارهای فنی وق نو و ونر وا + هه راما / بزه دزی معا واع ۱۸ اف واه اراد ارام ۱10( -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ جمزوری اسلامی ایران سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۳۹ هم 4 3 ۸ ۴ دم هد 7 هم 9 موم ناو ۲۳ و ۱۲۵ ۹ نشریه شداره ۲۸۱ سازدان مدیریت و برنامه ریزی کذور وزارت نیرو مناونت اهور فنی شرکت مدیریت منابع آب ایران دثتر تدوین صوایط و معیاردای فنی دثتر استانداردد) و معیاردای فنی انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۸۳/۰۰/۳۶ ۱۳۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی ضوابط عمومی طراحی شبکه‌های آبیاری و زهکشی / معاونت امور فنی.دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی ؛ وزارت نیرو.شرکت مدیریت منابع آب ایران. دفتر استانداردها و معیارهای فنی.- تهران: سازمان‌مدیریت و برنامه ریزی کشور. معاونت امور پشتیبانی مرکز مدارک علمی و انتشارات. ۱۳۸۳. ۶ ص.:جدول. - (سازمان‌مدیریت و برنامه ریزی کشور.دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی ؛ نشریه شماره ۲۸۱)(انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور:۸۳/۰۰/۳۶) 964-425-526-7 15 مربوط به بخشنامه شماره ۱۰۱/۴۲۵۶ مورخ ۱۳۸۳/۳/۱۶ کتابنامه:(ص.۶۶ ۱.ابیاری - کانالها و نهرها - استانداردها.۲. زهکشی - استانداردها.الف.شرکت مد یر یت منابع آب ایران. دفتر استانداردها و معیارهای فنی. بِ. سازمان مدیریت و ۳ ش.۲۸۱ ۲۴س/۳۶۸ 1۸ شابک ‏ ۹۶۴-۴۲۵-۵۲۶-۷ 964-425-526-7 1580 ضوابط عمومی طراحی سبکه‌های آبیاری و زهکشی چاپ اول: ۱۵۰۰ نسخه قیمت: ۰ ریال لیتوگر افی:قاسملو چاپ و صحافی: چاپ زحل همه حقوق برای ناشر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی ریاست جمهوری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور دفتر رئیس سازمان شماره: ۱۰۳۱۳۳۳۰ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مشاوران و پیمانکاران تاریخ: ۱۳۳۳/۲/۱۶ موضوع: ضوابط عمومی طراحی شبکه‌های آبیاری و زهکشی به استناد آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی موضوع ماده۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چهارچوب نظام فنی و اجرایی طرحهای عمرانی کشور (مصوبه شماره ۳۲۴۵۲۵/ت ۱۴۸۹۸ مورخ ۱۳۷۵/۴/۴ هیأت محترم وزیران )به پیوست. نشریه شماره ۲۸۱ دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی این سازمان با عنوان " ضوابط عمومی طراحی شبکه‌های آبیاری وزهکشی " از نوع گروه سومءابلاع می‌گردد. دستگاه‌های اجرایی . مهندسان مشاورپیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده نمایند و در صورتی که روشها. دستورالعمل‌ها و راهنماهای بهتری در اختبار داشته باشند. رعایت مفاد این نشریه الزامی نیست. عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستور العمل‌هاء روش‌ها یا راهنماهای جایگزین را برای دفتر امور فنی و تدوین معیبارهای این سازمان. ارسال دارند. معاون رییس جمهور و رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی : دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این دستورالعمل نموده و آنر! برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است . با وجود تلاش فراوان » این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهای مفهومی » فنی » ابهام » ایهام و اشکالات موضوعی نیست . از این‌رو ؛ از نسما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده ه رکونه ایراد و اشسکال فنی مراتب را بصورت | - نسماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید . ۳- ایراد مورد نظلر را بصورت خلاصه بیان دارید . ۳- در صورت امکان من اصلاح نسده را برای جایکزینی ارسال نمایید . ۴- نشانی خود را برای تماساحتمالی ذکر فرمایید . کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. نشانی برای مکاتبه : تهران, خیابان شیخ‌بهائی,» بالاتر از ملاصدراء کوچه لادن, شماره ۲۴ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور . دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی صندوق پستی ۴۵۴۸۱- ۱۹۹۱۷ ۱ فا موه هه -------- صفحهٔ بعد -------- ۰2 استفاده از ضوابط معبارها و استانداردها در مراحل تهیه («مطالعات امکان سنجی) مطالعه و طراحی. اجراء بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی بلحاظ توحجیه فنی و اقتصادی طرحها. کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیتی ویژه برخوردار می‌باشد. بکارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است. با توجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. امور آب وزارت نیرو برنامه‌ریزی کشور (دفتر امور فنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آب نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصصها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خحصوصی - استفاده از منابع و ماأخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی _ بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. - پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور تهیه کننده استاندارد ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورد این استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آت. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. بهار ۱۳۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته این نشریه با مشارکت اعضای کمیته فنی شماره ۳(آبیاری و زهکشی) تهیه و تدوین شده که اسامی ایشان بدین شرح است : آقای جواد پورصدرالله مهندسین مشاور ایران زمیک فوق‌لیسانس آبیاری و آبادانی آقای محمدعلی دهباری سازمان برنامه و بودجه فوق‌لیسانس آبیاری و آبادانی آقای محمدکاظم سیاهی ‏ مهندسین مشاور پندام فوق‌لیسانس مهند سی سیویل (منابع آب) آقای محمدحسن عبدالله ‏ مهندسین مشاور پژوهاب فوق‌لیسانس آبیاری و آبادانی شمشیرساز آقای منصور طهماسبی وزارت نیرو - سازمان تحقیقات منابع آب لیسانس راه و ساختمان آقای احمد قزل‌ایاغ مهندسین مشاور آبفن فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای محمدجواد مولانی ‏ وزارت نیرو - سازمان تحقیقات منابع آب لیسانس آبیاری و آبادانی ضمناً از همکاری آقایان : لطیف ارشادی. علی امینی. شهریار رحمانی. هادی بیژن قائم‌پناه و خانم بنفشه بهنام که در تهیه قسمت اولیه این پیش‌نویس (پیش‌نویس استاندارد شماره ۱۱۱ «ضوابط عمومی طراحی کانالها») همکاری کرده‌اند. تشکر می‌نماید. این نشریه در سالهای ۳۹ ۰ توسط آقایان محمدکاظم سیاهی. محمدحسن عبدالله شمشیرساز. منصور طهماسبی . احمد -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه ۱ تعاریف ۱-۱ تأسیسات آبیاری ۲-۱ شبکه آبیاری ۳-۱ کانالهای بدون پوشش ۴-۱ کانالهای دارای پوشش ۵-۱ کانالهای پیش ساخته ۶-۱ مجاری لوله‌ای ۷-۱ زهکشهای سطحی ۸-۱ زهکشهای عمقی ۹-۱ سایرموارد ۲ ضوابط عمومی طراحی شبکه‌های آبیاری و زهکشی ۱-۲ ملاحظات کلی ۲-۲ انتخاب مسیر کانالهای آبیاری و زهکشی ۳-۲ ظرفیت طراحی کانالهای آبیاری ۴-۲ نیاز آبی شبکه آبیاری ۵-۲ _ظرفیت طراحی زهکشهای روباز ۶-۲ حریم کانالهای آبیاری و زهکشی ۷-۲ حریم ابنیه فنی ۸-۲ ضوابط فنی نقشه‌های مبنا و برداشتهای صحرایی ۹-۲ نحوه ارائه نققشه‌ها و نیمرخهای طولی و عرضی کانالهای آبیاری پیوست ۱- علائم و اختصارات کانالهای آبیاری و زهکشی پیوست ۲- شمای گسترش کانالهای آبیاری پیوست ۳- حریم در کانالهای آبیاری و زهکشی پیوست ۴- علائم و اختصارات قوس در محل تغییر محور مسیر کانالها پیوست ۶- مهرهای نقشه‌های مهندسی پیوست ۷- جداول منابع و مأخذ مورد استفاده ۲ ۵ ۳۸ ۳۸ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۷ ۳۳ ۴۵ ۴۳۷ ها ۳ ۵۵ ۱ ۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه با توحه به اینکه هدف احداث شبکه‌های آبیاری فراهم آوردن امکان بهره‌وری حداکثر از منابع آب و خاک با ایحاد تأسیساتی است که در آنها اصول و ضوابط فنی و اقتصادی رعایت شود و در نتیجه حداقل تلفات و حداکتر بهره‌برداری را به همراه داشته باشد و در عین حال میزان سرمایه‌گذاری و طول زمان اجرا را نیز به حداقل ممکن کاهش دهد. لذا کمیته فنی شماره ۳ (آبیاری و زهکشی) به منظور تحقق اهداف فوق و به دلیل هماهنگ کردن ضوابط طراحی اقدام به تهیه این نشریه کرده است که در دو قسمت زیر : ۱- تعاریف شبکه‌های آبیاری و زهکشی ۲- ضوابط عمومی طراحی شبکه‌های آبیاری و زهکشی تنظیم و ارائه شده است. ۱- تعاریف به منظور هماهنگی میان دستگاههای اجرایی ذی‌ربط در ایجاد مفاهیم مشترک برای طراحی و اجرای شبکه‌های آبیاری و زهکشی. لزوم بیان تعاریف مشخص زیر برای شبکه‌های آبیاری و زهکشی ضروری است. ۱-۱ تأسیسات آبیاری مجموعه ساختمانهای انحراف آب و آبگیری و شبکه آبیاری. تأسیسات آبیاری نامیده می‌شود. شبکه آبیاری به مجموعه تأسیساتی که برای انتقال و توزیع آب و جمع‌آوری آبهای مازاد آبیاری و روان‌آبها احداث شبکه آبیاری به شبکه اصلی و شبکه مزرعه که به ترتیب نقش انتقال و توزیع آب تا سر مزارع و توزیع آب در داخل مزارع را بر عهده دارند. تفکیک می‌شود. شبکه اصلی شامل : کانالهای درجه ۱و ۲و شبکه فرعی شامل : کانالهای درجه ۳و ۴ مزارع (شبکه مزرعه) است. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- به مجموعه کانالها. مجاری و سازه‌های هیدرولیکی که به وسیله آنها آب از آبگیر اصلی تا آبگیرهای مزارع منتقل و توزیع می‌شود و مجموعاً برای بهره‌برداری شبکه مورد نیاز است. شبکه اصلی آبیاری گفته می‌شود و معمولاً شامل کلیه یا بعضی از اجزای زیر است : کانالها و مجاری بسته (لوله‌ها و تونلها). زهکشهای سطحی. سازه‌های هیدرولیکی. جاده‌های ارتباطی. و جاده‌های سرویس برای بهره‌برداری و نگهداری. - کانال آپرسان ! به کانالی که از دهانه آبگیر اصلی شروع و تا محل اولین انشعاب ادامه دارد. کانال آبرسان گفته می‌شود. - کانالهای اصلی درجه ۱و ۲ حریان دارد. الف - کانالهای درجه ۱ کانالهایی که آب را به کانالهای درجه دو و یا کانالهای درجه یک انشعابی دیگر انتقال می‌دهند. کانالهای درجه یک نامیده می‌شوند. در بعضی موارد ممکن است آبگیری مستفیم برای مزارع از کانالهای درحه یک نیرز انجام شود. در صورتی که کانال درجه یک وظیفه انتقال آب به جند کانال درجه یک دیگر را بر عهده داشته باشد برحسب مورد ممکن است به نام کانال اصلی " نامگذاری شود. ب - کانالهای درجه ۲ کانالهای درجه ۲ کانالهایی هستند که از کانال درجه یک منشعب می‌شوند و آب مورد نیاز اراضی یک روسا با محدوده زراعی راکه مساحت تحت پوشش آن معمولاً از حدود هزار هکتار بیشتر نیست. توزیع می‌کنند. این کانالها در مسیر خود دارای آبگیرهایی هستند که آب مورد نیاز واحدهای مزرعه به مساحت ۶۰ تا ۲۰۰ هکتار را تأمین - سازه‌های هیدرولیکی محموعه سازه‌هایی است که برای انتقال جریان. کنترل و تنظیم سطح آب. آبگیری و حفاظت شبکه به کار می‌رود. ( ۱. ۲ ) |6۵۳۵ ۱1۵۱۵ - 2 ( ۱.۳. ۲ ) |0۵0۵ ۳۵۵۵۵۶ ۱/۵۱۵ -| ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۱ شبکه فرعی آبیاری (کانالهای درجه ۳و ۴) مجموعه کانالهایی که آب در آنها بر حسب برنامه آبیاری و به طور متناوب جریان دارد وآب را در داخل مزررعه توزیع می‌کند. شبکه فرعی آبیاری نامیده می‌شود. - کانال درجه ۳ کانال درجه ۳ از آبگیر مزرعه شروع و کانالهای درجه ۴ را تغذیه می‌کند. - کانال درجه ۱۴ معمولاً به صورت غیردائمی است. ولی بر حسب ضرورت ممکن است به صورت دائمی ساخته شود. ۳-۱ کانالهای بدون پوسس کانالهای بدون پوشش مجاری روبازی هستند که در خاکبرداریها و خاکریزیها برای انتقال آب ساخته می‌شوند و روی بدنه و کف آنها جز شکل دادن و یا کوبیدن خاک به منظور تثبیت و تحکیم کانال عملیات پوششی صورت نمی‌گیرد. ۴-۱ کانالهای دارای پوشش " کانالهای دارای پوشش. مجاری روبازی می‌باشند که در خاکبرداری. خاکریزی و یا خاکبرداری و خاکریزی توام برای انتقال آب ساخته می‌شوند و بنا به دلایل فنی - اقتصادی و ملاحظات محلی (از جمله : کاهش تلفات آب. کاهش هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری. افزایش سرعت آب و کوچک شدن مقطع. جلوگیری از تخریب ناشی از عوامل فیزیکی و شیمیایی) با مصالح مناسب پوشیده می‌شوند. | - ۳۵۳۷۱ 1 2 - ]1 ۸11۵۵ )۵۵[5 3 - ]1۳6۵ )۵۵[ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- کانالهای پیش‌ساخته عموماً دارای مقاطع نیم‌دایره و یا نیم بیضی‌اند. در بعضی موارد به لحاظ فنی و اقتصادی ممکن است و بر روی زمین نصب می‌شود. ۶-۱ مجاری لوله‌ای لوله‌ها عموماً به عنوان نوعی پوشش طبقه‌بندی نمی‌شوند. لیکن به عنوان گزینه‌ای در مقابل کانالهای دارای پوشش پ ا - 2 ۱ 3 روت 1 ار در شبکه‌های آبیاری. مجاری لوله‌ای معمولا به صورت کم فشار طرح می‌شوند . لوله‌های ابیاری از نوع بتن. بتن زهکشهای سطحی مجموعه مجاری روبازی که هرزآبهای آبیاری و روان‌آبهای ناشی از رگبارها را در شبکه آبیاری جمع آوری. هدایت و تخلیه می‌کند. شبکه زهکشی سطحی نامیده می‌شود که حزیی از شبکه آبیاری‌اند. الف - زهکش درجه ۴ زهکشهای درجه ۴ به مجاری روبازی گفته می‌شود که رواناب سطحی ناشی از بارندگی و یا آب مازاد آبیاری قطعات ب - زهکش درجه ۳ زهکشهای درجه ۳ به مجاری روبازی گفته می‌شود که در پایین دست اراضی زیر پوشش کانالهای درجه ۳ آبیاری طراحی می‌شوند و عموماً زهکشهای درجه ۴ به آنها تخلیه می‌شود. 60 10۷ - | #* البته به جزء مواردی که به لحاظ استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار در مزارع فشار کار لازم از طریق سیستم انتقال و 0 ۹۲۲۵006 -2 ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پ‌- زهکش درجه ۲ زهکشهای درجه ۲ به مجاری روبازی گفته می‌شود که در پایین دست اراضی زیر پوشش کانالهای درجه ۲ آبیاری طراحی می‌شوند و زهکشهای درجه ۳ به آنها تخلیه می‌شود. ت- زهکش درجه ۱ زهکشهای درجه ۱ به مجاری روبازی گفته می‌شود که آب زهکشهای درجه ۲ را جمع آوری می‌کند و به زهکشهای ث - زهکش اصلی زهکشهای اصلی به مجاری روباز ساخته شده و یا مسیلهای طبیعی گفته می‌شود که عموماً آب زهکشهای درجه ۱. ۲و یا در پاره‌ای از موارد مستفیما اب زهکشهای مزارع به ان تخلیه و به خروجی نهایی هدایت می‌شود. چ - خروجی نهایی منظور از خروجی نهایی مسیل. رودخانه. مرداب. دریاجچه است که زهکشهای اصلی طرح به آن تخلیه می‌شوند. ۸-۱ زهکشسپای عمقی : وس د ۲۳ زهکشهای روباز یا روبسته‌ای‌اند که در عمق و فاصله لازم به منظور کنترل سطح آب زیرزمینی و برای مناطقی احداث می‌شوند که منبع تغذیه آنها نفوذ عمقی آب حاصل از بارندگی و آب آبیاری است و شیب سطح سفره آب زیرزمینی امکان جریان آب زیرزمینی را به اندازه کافی فراهم نمی‌کند. ومد ۳ زهکشهای روباز یا روبسته‌ای‌اند که عموماً عمود بر جهت جریان آب زیرزمینی و به منظور جلوگیری از ورود آب سفره‌های سطحی به مناطق پست احداث می‌شوند. ۳۸۵۱۵۴۲۴ - 2 01 - | 0 116۳06010۴ - 3 ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پ - زهکش جمعکننده " زهکشهای روباز یا روبسته‌ای‌اند که جریان زهکشهای فرعی زیرزمینی یا زهکشهای حائل را جمع آوری می‌کنند و به زهکش درجه ۲. درجه ۱و یا زهکش اصلی می‌رسانند. زهکشهای جمع‌کننده روباز می‌توانند هرزآبهای سطحی را نیز برای انتقال به خروجی دریافت کند. 5 ۰ 4 ی ۲ ت - زهکش فرعی زیرزمینی زهکشهایی هستند که مستقیماً آب اضافی داخل مزرعه را جمع آوری و به زهکشهای جمع کننده تخلیه می‌کنند. این زهکشها معمولاً به صورت لوله‌های زیرزمینی طرح می‌شوند. الف - قطعه زراعی ا" محدوده‌ای است که به وسیله کانالهای درحه ۴ آبیاری می‌شود و سطح آن معمولاً بین ۶ تا ۱۳۲ ۴ 7 ‌ 7 ب‌- مزرعه محدوده اراضی به مساحت ۶۰ تا ۲۰۰ هکتار که دارای ابگیر مستقل (ابگیر مزرعه) از کانال درجه ۲ و با از کانال درحه ۱ باشد. مزرعه نامیده می‌شود. کانالهای آبیاری درحه ۳و ۴ آب را در این محدو ده توزیع پ - نیاز آبی گیاه مقدار آب موردنیاز برای تبخیر و تعرق گیاه برای جلوگیری از بروز تنش آبی نامطلوب در فصل ت‌- مدول آبیاری ۵ مدول آبیاری. دبی فرضی دائمی است که در سر مزرعه برای تأمین احتیاج آبیاری واحد سطح زیر کشت در دوره‌ای | - 0116010۲ 2 - |1۵] 3- ۳۱۵[۵ 4 - [۶ا۱10۵ 1۳۳12۵1101 - 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ثْ - الگوی کشت پیش‌بینی شده است. ج - تراکم کشت سالانه ۲ منظور از تراکم کشت سالانه. مجموع اراضی زیرکشت آبی محصولات مختلف (بر حسب درصد) در محدوده شبکه آبیاری برای یک سال زراعی است. : ۳ چ - تراکم کشت ماهانه, فصلی و سالانه منظور از تراکم کشت ماهانه. فصلی یا سالانه درصدی از سطح کل اراضی محدوده شبکه آبیاری است که در ماه یا ۲- ضوابط عمومی طراحی سبکه‌های آبیاری و زهکشی ۱-۱-۲ مبانی پایه نهایی به عنوان مبانی طراحی مورد استفاده وافع شود. حفاظت شبکه آبیاری مورد توجه قرار گیرد و براساس داده‌های به دست آمده و رعایت ضوابط طراحی. ظرفیت مجاری و تأسیسات موردنیاز برای جمع آوری و تخلیه روان‌آبهای سطحی و هرزآبهای آبیاری تعیین 1 ع 0۳۵0۱۳ |۸۸۵۵ - 2 0 0۳۵0۱۳8 - | 10 ۲۳۵0۱۳۶ |۸۵۳۵ ۵۳ اه ددع5 ۵۳ |۱۸۵۵ - 3 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ناحیه طرح از نظر موقعیت جغرافیایی. عوارض توپوگرافی. سطح اراضی زیرکشت. روشهای فعلی آبیاری. سطح تحت آبیاری و چگونگی توزیع آن. طبقه‌بندی اراضی و مشخصات خاکها مورد توجه قرار گیرد و آثار محدوده جغرافیایی دهستانهای ایران. عموماً یک حوضه آبریز کوچک است و به طورکلی توزیع جغرافیایی دهات از سیستم حوضه آبریز تبعیت می‌کند و در نتیجه تقسیم و توزیع آب حوضه برای آبیاری در اراضی. الگوی مالکیتها. شکل زمین و پراکندگی آن تأثیر تعیین کننده‌ای داشته است. بنابراین در طراحی شبکه آبیاری بایستی خصوصیات اجتماعی و فرهنگی محدوده طرح. محدوده اراضی روستاها. نحوه قطعه‌بندی اراضی. نظام بهره‌برداری موجود. شرایط توپوگرافی. موقعیت زهکشها و سایر عوامل طبیعی. نحوه استقرار انهار سنتی و تأسیسات موحود مورد توجه قرار گیرد و درصورت امکان اراضی آبخور هر کانال درجه ۲. یک محدوده مستقل و منطبق با محدوده مالکیت روستا و نظام بهره‌برداری زراعی سنتی باشد. در تهیه طرح شبکه آبیاری بایستی کلیه رودخانه‌ها. مسیلها. آبراهه‌ها و کانالهای موجود. خطوط انتقال نیروی نفت و گاز و غیره که شبکه موردنظر را قطع خواهند کرد. مورد بررسی قرار گیرد و ابنیه تقاطعی لازم پیش‌بینی و طرح شوند و همچنین جمع آوری و هدایت آبهای اضافی به خارج از محدوده طرح نیز مورد توجه قرار گیرد. تخصیص منابع آب و اولویت اراضی برای طرح آبیاری با توجه به عوامل محدودکننده بایستی ابتدا به اراضی زیرکشت آبی موجود در محدوده آبخور منابع تأمین کننده آب داده شود و سپس برای گسترش کشاورزی از اراضی مناسب دیگر استفاده شود. بنابراین در طراحی دقت شود که با اجرای طرح. قطعاتی از اراضی که قبلاً دارای حقابه بوده‌اند حذف نشود. مگر آنکه به ترتیب دیگری برای تأمین آب این گونه اراضی اقدام شود. در مواردی که تلفیق شبکه انهار سنتی و شبکه جدید در طراحی پیش بینی شده باشد. باید نکات زیر رعایت برای عمل یکپارجگی اراضی و زراعت گروهی و حرکت ماشین آللات در آینده محدودیتی خاص به وحود نیاید. تا در بلندمدت احداث مزارع مکانیزه و یکپارچه امکان‌پذیر شود. حتی المقدور شرایط تلفیق و تطبیق شبکه جدید با شبکه موجود (اعم از سنتی و مدرن) را به نحوی فراهم کرد. تا جایگزینی شبکه سنتی با شبکه جدید به تدریج و در فرصت معقول انجام شود. امکان استفاده از جاده‌های موجود به عنوان جاده‌های ارتباطی در طرح مورد توجه قرار گیرد. جلوگیری از بروز مشکلات ماندابی. شوری و باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی با توجه به مسائل مربوط به سفره زیرسطحی منطقه و سایر عوامل مورد بررسی کامل قرار گیرد و در صورت نیاز پیش ‌بینی‌های لازم منظور شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -‏ شبکه کانالهای آبیاری درجه ۱و ۲ لازم است به صورت پوشش دار و با توجه به مصالح مناسب موجود در منطّه طرح شود. مگر در مواردی که پوشش کانالها دارای توجیه فنی و اقتصادی کافی نباشد. در توجیه این امر باید کلیه عاملهای ذی‌ربط از قبیل : میزان تراوش در حالت وجود یا عدم وجود پوشش. مقّدار آب صرفه جویی شده. هزینه‌ها و مشکلات بهره‌برداری و نگهداری. هزینه‌های زهکشی یا ارزش زمینهایی که به علت تراوش از رده زمین زراعتی خارج می‌شوند. اندازه کانال. حجم استخرها و مخازن ذخیره ! آب موردنیاز احتمالی تَغذ یه شبکه. حریمها و هزینه‌های ابنیه فنی در ارتباط با انواع مختلف پوشش کانال و یا لوله با توجه به سایر عوامل ذی‌ربط مورد بررسی کامل قرار گیرد. این بررسی همچنین باید شامل منافع غیرملموس که جزء لاینفک هر پروژه‌ای است نیز باشد و ارزش این منافع نیز در بررسیها مورد توجه قرار گیرد. -‏ برای انتخاب نهایی نوع پوشش کانالهای شبکه آبیاری با توجه به نتایج مطالعات انجام شده. بررسی موارد الف - مصالح موجود و قابل تأمین در منطقه ب - تأثیر پوشش در قیمت آب و عمری که برای شبکه درنظر گرفته می‌شود. ضروری است. -‏ مشخصات و موقعیت زمینهای زیرکشت. تأسیسات صنعتی و مسکونی, خطوط انتقال نیرو. آب. نفت. گاز و خطوط تلفن و تلگراف همچنین شبکه کانالهای سنتی و جاده‌ها و غیره که در مسیر کانالها قرار می‌گیرند تهیه و میزان خسارت وارده برآورد شود و پیش‌بینیهای لازم برای دوره ساختمان صورت گیرد. در این رابطه با توجه به مشخصات مستحدئات و موقعیت اراضی زیرکشت. موارد زیر مورد توجه قرار گیرد : الف - حتی المقدور سعی شود که برخورد مسیر کانالها با تأسیسات و مستحدثات به حداقل ممکن برسد. ب - طرح تملک اراضی مسیر و حریم کانالها با توجه به مسائل اجتماعی محلی تهیه و ارائه شود. ج - جابه‌جایی تأسیسات موجود در صورت لزوم پیش بینی و هزینه آن برآورد شود. -‏ به منظور فراهم آوردن امکان آبیاری مزارع در فاصله زمانی بین اتمام ساختمان شبکه کانالهای درجه ۱و ۲و شبکه کانالهای درجه ۳ و۴ باید امکان آبرسانی به شبکه سنتی از آبگیرهای شبکه او ۲ با حداقل هزینه فراهم و در حد لزوم آبگیرهای اضافی در مسیر کانالها پیش‌بینی شود. ۲-۱-۲ ملاحظات طراحی - برای تأسیسات مهم آبیاری نظیر : تأسیسات آبگیری از منبع تأمین آب و ساختمان عبور کانال از رودخانه بایستی ضوابط و مبانی انتخاب محل و همچنین مبانی طراحی با جزئیات کافی در گزارش مرحله طراحی منظور شود. مه ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - طراحی سیستمهای آبگیری و انتقال آب به‌منظور بهره‌برداری زمینهای زیرکشت در طول اجرای کار به ترتییی درنظر گرفته شود که حتی‌الامکان و در صورت نیاز قسمتهای تکمیل یافته پروژه بتواند به‌طورمستقل و قبل از اتمام کلیه عملیات اجرایی طرح آماده بهره‌برداری شود. - در طراحی شبکه نحوه تأمین آب برای زمینهای زیرکشت آبی در زمان عملیات اجرایی مشخص شود. به نحوی که آبیاری اراضی در دوره اجرا مختل نشود. - طراحی با توجه به شرایط زیست محیطی انجام گیرد و مسئله آلودگی آبها و محیط زیست مورد توجه قرار گیرد. - در طراحی شبکه آبیاری گزینه سیستم آبیاری تحت فشار مورد بررسی قرار گیرد و توجیه برای اقتصاد طرح در شرایط آبیاری ثقلی و تحت فشار مقایسه شود. تنظیم سطح آب در کانالها حتی‌الامکان با انتخاب سرریز ثابت و یا وسایل هیدرومکانیکی خودکار صورت گیرد. - در طراحی شبکه تا حد امکان باید از ابنیه فنی تیپ چه در مسیر کانالها و چه در آبروهای متقاطع با شبکه استفاده شود و از طراحی ابلیه فنی متنوع که کار اجرا را مشکل و هزینه طرح را افزایش می‌دهد و در نتیجه عملیات اجرایی را با تأخیر مواجه می‌کند. اجتناب شود. - امکان بهره‌گیری از نیروی برق آبی به صورت واحدهای کوچک و با استفاده از انرژی آب در تندابها و آبشارهای مسیر کانالها ضمن رعایت مسائل فنی و اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد. - در طراحی باید مسائل مربوط به عبور و مرور موقت حین اجرای کار در محدوده طرح مدنظر قرار گیرد. - طرح موردنظر منطبق با روشهای اجرایی متداول تهیه شود. مگر آنکه برتری فنی. اقتصادی و شرایط بهره‌برداری روش پیشنهادی نسبت به روشهای معمول شاخص باشد. - طراحی به نحوی انجام شود که کلیه عوامل طرح هماهنگ و مکمل یکدیگر باشند. - در طراحی بایستی کلیه ضوابط و استانداردهای ذی‌ربط منتشر شده از طرف وزارت نیرو و سازمان مدیریت برنامه‌ریزی کشور مورد توجه و استفاده قرار گیرد. - در طراحی امکان بهره‌برداری و نگهداری مناسب از شبکه برای شرایط منطمّه طرح و امکان توزیع بهینه آب مورد توجه قرار گیرد. - به منظور سهولت بهره‌برداری و نگهداری حتی المقدور سعی شود که از تنوع در سیستم و ابعاد ابنیه فنی اجتناب شود و تأسیسات ساده و با ابعاد مناسب و با جزئیات کافی به کار گرفته شود. به‌طوری‌که ساخت و نصب آنها با امکانات فنی کشور امکان‌پذیر باشد و تعمیرات تأسیسات در محل با مشکل مواجه نشود تا بتوان هزینه‌های تعمیرات و نگهداری سالیانه را به حداقل رساند. در این راستا امکان به‌کارگیری تجهیزات خودکار کنترل و اندازه‌گیری جریان در شبکه مورد توجه قرار گیرد. - تعداد و نوع ماشین آلات موردنیاز برای طرح متناسب با اجرای کاربرآورد شود و در مدارک پیمان منظور شود و حتی المقدور سعی شود که عملیات اجرایی با تنوع کمتر ماشین آلات امکان‌پذیر باشد. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- - امکان تأمین نیروی انسانی به‌ویژه کارگر ماهر و غیرماهر برای اجرای کار و در دوران بهره‌برداری با توجه به شرایط منطمّه مورد توجه قرار گیرد. - در طراحی ساختمانهای بهره‌برداری و نگهداری. حتی‌الامکان اصول معماری محلی مورد توجه قرار گیرد. - به‌طورکلی شناخت و استفاده از کلیه امکانات به منظور بهره‌برداری کامل از سرمایه گذاریها در جهت افزایش سطح تولید فراورده‌های کشاورزی و در نتیجه افزایش سطح اشتغال به عمل آید. - برنامه بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات آبیاری شامل : پرسنل, ماشین آلات و آموزش کادر فنی در گزارش طرح ارائه و دستورالعملهای تکمیلی لازم تهیه شود. - برنامه زمان‌بندی اجرای کار با توجه به فصول کاشت. داشت و برداشت و همچنین فصل مساعد کار متناسب با شرایط اقلیمی منطقه تهیه و همراه با برنامه مالی و نیروی انسانی. مصالح و ماشین آلات مورنیاز و متناسب با برنامه زمان‌بندی احرای کار ارائه شود. - ضرورت احداث مزرعه آزمایشی برای بررسی عملکرد سیستمهای انتخابی شبکه آبیاری مورد بررسی قرار گیرد و در صورت نیاز طرح مزرعه آزمایشی و نحوه ارزیابی عملکرد اجزاء آن ارائه شود. ۲-۱-۲ مالکیتها و بهره‌برداری چون جابه‌جایی مالکیتها و تغییر شکل قطعات و نظام بهره‌برداری در بدوامر عموماً با مشکلات اجتماعی مواجه می‌شود. بنابراین در طراحی شبکه آبیاری می‌توان مساحت واحدهای مزرعه را حدود ۶۰ تا ۲۰۰ هکتار انتخاب کرد تا حتی المقدور از مشکلات بر خاسته از کوچکی و پراکندگی مالکیتهای متفرق و غیرهندسی و خردشدن بیش از حد اراضی جلوگیری شود و از طرف دیگر مشکلات ناشی از تملک مسیر کانالها و همجنین تلفات اراضی به حداقل ممکن برسد. - مسیر کانالهای اصلی و محل آبگیرهای مزارع حتی المقدور به‌ترتیبی انتخاب شود که از نظر رقوم سطح آب کانال و همجنین فاصله آنها از یکدیگر بتوان آب را در بلندترین نقطه مناسب از نظر فنی و اقتصادی و سایر ملاحظات به مزارع با مساحت ۶۰ تا ۲۰۰ هکتار تحویل داد. به نحوی که حداقل تغییرات ممکن در محدوده‌های بهره‌برداری زراعی ایجاد شود و همچنین حجم عملیات تسطیح تا حد ممکن کاهش یابد. در عین حال شبکه طرح شده به صورتی باشد که در آینده امکان تغییر و اصلاح شکل قطعات و تغییر نظام بهره‌برداری به منظور حصول به یک بهره‌برداری مکانیزه امکان‌پذیر شود. - در طراحی باید کلیه پروژه‌های در دست بهره‌برداری. اجرا و آتی سایر سازمانها و موسسات در محدوده طرح مورد بررسی قرار گیرد و هماهنگی لازم به عمل آید. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲ انتخاب مسیر کانالهای آبیاری و زهکشی ۱-۱-۲-۲ ملاحظات کلی مسیر کانالهای آبیاری اصولاً بستگی به توپوگرافی و محل آبگیری و موقعیت اراضی قابل آبیاری دارد و عوامل و شرایط فنی و اقتصادی در طراحی آن موثر است. به‌طورکلی مسیر کانالها باید به نحوی انتخاب شود که شرایط زیر را دربرداشته باشد : - حداکثر اراضی پیشنهادی پروژه را زیرپوشش آبیاری قرار دهد. - در مقایسه با سایر گزینه‌ها به لحاظ سهولت اجرا و نیز مدت اجرای کار دارای اولویت باشد. - هزینه احرای گزینه انتخابی مسیر با احتساب هزینه‌های اجرایی ابنیه فنی حتی الامکان کمترین مقدار را داشته باشد. الف - مسیر در خطالرآس در این حالت کانال به اراضی دو طرف خطالرأس سوار است و به دلیل عدم تقاطع و یا تقاطع محدود با مسیر سیلابروها و زهکشهای محدوده طرح. هزینه‌ای برای احداث ابنیه تقاطعی وجود ندارد و یا به حداقل خواهد رسید. در مواردی که شهر یا دهکده و با به طورکلی مستحدئاتی در خطالرأس قرار دارد که باعث شوند مسیر کانال نتواند از خطالراس عبور کند. در این حالت نیز محاسبات اقتصادی ممایسه‌ای برای انتخاب بهترین مسیر موضعی با درنظر گرفتن هزینه کلیه ابنیه لازم در هر حالت باید انجام شود. ب - مسیر موازی با خطوط تراز در این حالت کانال. اراضی یک طرف مسیر را می تواند آبیاری کند و اراضی طرف بالادست به دلیل ار تفاع بیشتر بدون پمپاژ نمی‌تواند از کانال آب دریافت کند. در مسیرهایی که موازی خطوط تراز انتخاب می‌شوند. طبعاً به لحاظ ایجاد شیب لازم برای جریان آب. مسیر کانال همواره نمی‌تواند موازی یک خط تراز باشد و متناسب با شیب کف ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- خطوط تراز متعددی را قطع خواهد کرد. در این حالت برای کوتاه کردن مسیر معمولاً در برخورد با خطالراسها و خط القعرها. کانال به صورت مستقیم عبور داده می‌شود که در نتیجه عمق ترانشه در خطالراسها و ارتفاع خاکریز در خط القعرها و دفعات عبور از دره‌ها زیاد می‌شود و برای اجتناب از عمق خیلی زیاد ترانشه و جلوگیری از ارتفاع بیش از اندازه خاکریز, می‌توان کانال را به ترتیب به صورت مجرای بسته " و به صورت ناو پایه‌دار ساخت. به هر ترتیب این حالت با توجه به اینکه عموماً در تقاطع با سیلابروها. تپه‌ها. دره‌های واقع در مسیر است. پیش بینیهای لازم در خصوص ساختمان ابنیه تقاطعی کانال و همچنین پلهای جاده‌های سرویس و دسترسی ملحوظ می‌شود و هزینه این تجهیزات در مقایسه اقتصادی راه حلهای مختلف مسیر در نظر گرفته می‌شود. پ - مسیر متقاطع با خطوط تراز در این حالت مسیر کانالها تقریباً موازی سیلابروها و زهکشهای اصلی محدوده پروژه خواهد بود و تقاطع آنها با مسیلها و زهکشها به حداقل خواهد رسید. ولی به لحاظ شیب زیاد مسیر و تفاوت آن با شیب کف کانال. پیش‌بینی ساختمانهای آبشار متعدد ضروری خواهد بود و یا اینکه کانال به صورت تندآب طراحی شود. می‌توان در این حالت احداث کانال روباز را همراه با مجرای تحت فشار که به لحاظ افت زیاد انرژی مسئله شیب مسیر را برطرف می‌کند نیز مقایسه کرد. ۲-۱-۲-۲ معیارهای عمده انتخاب مسیر با توجه به مطالبی که در فوق بیان شد. به طورکلی در انتخاب مسیر رعایت موارد زیر ضروری است : - مسیر کانالها باید به نحوی انتخاب شود که اقتصادی‌ترین راه حل انتقال و توزیع آب در اراضی منطقه باشد و بیشترین سطح اراضی مناسب پروژه را تحت پوشش قرار دهد و حداقل ابنیه فنی متقاطع را دارا باشد. - انتخاب مسیر در خطالراس اگر اقتصادیترین راه حل باشد بهتر است. زیرا در این حالت با کانال شبکه توزیع می‌توان قسمت عمده اراضی محدوده پروژه را آبیاری کرد. - طول کانال آبرسان شبکه یعنی از محل آبگیر تا اولین نقطه توزیع و تقسیم آب باید حداقل ممکن باشد. - در حالتی که بهترین مسیر حالت موازی با خط تراز باشد. مسیر باید در راه حلهای مناسب ممکن تحت بررسی قرار گیرد و مسیری که در شرایط مساوی و مشابه حداقل ابنیه تقاطعی را دارد. انتخاب شود. در انتخاب مسیر باید از تقاطع با شهرها. دهکده‌ها. جاده‌ها (حتی الامکان). اماکن عمومی. آثار باستانی. گورستانها. بناهای مذهبی و سایر مستحدئثات با ارزش خصوصاً ارزشهای معنوی اجتناب شود. ۵۳۵۱ 105۵0 - ۱ ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - مسیر انتخابی حتی الامکان از عمق متعادل کننده خاکبرداری و خاکریزی (در صورت مناسب بودن مصالح خاکی مسیر) با رعایت ضرایب تورم خاکریز برخوردار باشد و حتی‌المقدور حمل خاک از محل قرضه به حداقل ممکن بر سد. - تعداد قوسهای مسیر کانال به حداقل برسد و حتی‌الامکان از احداث قوسهای مرکب اجتناب شود. - مسیر کانال از نظر زمین‌شناسی و ژئوتکنیک به منظور شناخت محدودیتهای گچ. آهکهای فعال. شوری. ماسه بادی و غیره مورد توجه قرار گیرد و خصوصیات ژئوتکنیکی مسیر نظیر : دانه‌بندی. قابلیت نفوذ. تخلخل, میزان نشست. ظرفیت باربری و همچنین وضعیت آب زیرزمینی مورد بررسی قرار گیرد. - در طراحی مسیر ملاحظات اقتصادی در چارچوب طرح موردنظر با بررسی گزینه‌های مختلف و نحوه سرمایه‌ گذاری در دوره اجرا مورد توجه قرار گیرد و گزینه‌ها براساس برآوردهای مبتنی بر اصول و مبانی و ۲-۲-۲ مسیر زهکشها ۱-۲-۲-۲ ملاحظات کلی یکی از مسائل مهمی که در طراحی زهکشها باید به آن توجه شود. دقت در انتخاب موقعیت مسیر با در نظر گرفتن کلیه عوامل موْثر در آن و مقایسه اقتصادی مسیرهای قابل بررسی است. در تحلیل اقتصادی انتخاب مسیر ضروری است. همه هزینه‌ها نظیر : احداث زهکش, خرید حریم. پلهای لازم در طول مسیر. هزینه‌های مربوط به تثبیت مسیر و نگهداری آن مورد توجه قرار گیرد. از عواملی که در تعیین مسیر زهکش مژْئرند می‌توان: توپوگرافی. اندازه و ابعاد مقطع. مسیر زهکش موجود. محل اتصال شاخه‌های فرعی به زهکش, شرایط زمین شناسی مسر پایداری مفقطع. وضعیت حریم پلهای موجود و قابل استفاده در مسیر. پیش بینیهای ضروری برای تثبیت مسیر وضعیت حدود ۲-۲-۲-۲ نکات فنی لازم در انتخاب مسیر در بعضی موارد مسیر زهکشهای موحود در محدوده مطالعاتی ممکن است با تغییرات جزیی قابل استفاده و رضایتبخش باشند. ولی نباید در مسیرهای پیچ و خم‌دار انتخاب مسیر مناسب. تحت الشعاع استفاده حداکثر از طول ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مسیر قدیمی موجود قرار گیرد. در صورت توجیه اقتصادی می‌توان مسیر زهکش را طوری انتخاب کرد. که از پلها و بناهای موجود در طول راهها در صورتی که ازنظر فنی قابل قبول و از عمر آنها نیز سالهای زیادی باقیمانده باشد استفاده کرد. تأمین کرد. ولی احتمال دارد همه مسائل دیگر مربوط به طرح زهکش را دربر نگیرد و محدودیتهای خاصی را در مورد سایر شرایط فیزیکی لازم ایجاد کند. به‌عنوان مثال. کوتاهترین مسیر در طراحی زهکشها و در زمینهای هموار در صورتی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد که شرایط زمین شناسی مسیر و مشخصات فیزیکی اطراف آن نیز مناسب باشد. در مسیرهایی که با توجه به شرایط زمین‌شناسی مسائلی از نظر پایداری را مطرح می‌کنند. لازم است مسیرهای دیگری نیزبه‌عنوان گزینه مورد توجه و بررسی قرار گیرند. بدیهی است در صورتی که مسیرهای مختلف مورد بررسی در طرح زهکش هیچ کدام اطمینانهای لازم در مورد پایداری مسیر را دربرنداشته باشند. پیش بینی ساختمانهای تثبیت مسیر در طراحی ضروری خواهد بود. در انتخاب مسیرهای جدید زهکشی باید در حد امکان سعی شودکه تفسیم مزارع به قسمتهای جدا از هم به حداقل برسد. ولی در هر صورت انتخاب مسیر مناسب نباید تحت الشعاع تبعیت دقیق مسیر از مرز و حدود مزارع شود. ضمناً باید سعی شود که بیشترین طول مسیر در قسمتهای پست اراضی محدوده مطالعاتی قرار گیرد به خصوص در مواردی که زهکشی عمقی مزارع نیز مورد توجه باشد. ۳-۲ ظرفیت طراحی کانالهای آبیاری به منظور طرح سیستم آبیاری مناسب ابتدا بایستی مقدار جریان موردنیاز قسمتهای مختلف محدوده شبکه آبیاری را تعیین کرد. تا به‌عنوان دبی پایه در طراحی ظرفیت تأسیسات آبگیری و انتقال و توزیع آب مورد استفاده قرار گیرد. به طور کلی برای تعیین ظرفیت طراحی کانالهای آبیاری. ابتدا بایستی احتیاجات آبگیرهای انشعابی را براساس مدول آبیاری و مساحت خالص تحت آبیاری مشخص کرد و با احتساب مجموعه این نیازها و احتیاجات غیرزراعی ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- طرح تا محل آبگیری از منبع تغذیه و منظور کردن تلفات انتقال و بهره‌برداری و ضرایب انعطاف‌پذیری مناسب. ظرفیت طراحی کانالها را مشخص کرد. ظرفیت طراحی کانالهای آبیاری بایستی به میزانی باشد که نیاز آبی قسمتهای مختلف مسیر کانال را در دوره حداکثر ۰ ‌ 7 ۵۱ عملکرد محصول وارد کند و یا در مواردی باعث از بین رفتن قسمتی از تولیدات کشاورزی طرح شود). لذا در جهت تأمین اهداف بهره‌برداری زراعی و تطبیق مقدار جریان کانالها با شرایط عملی آبیاری مزارع لازم است ضرایب انعطاف پذیری مناسب در انتخاب ظرفیت طراحی آنها به شرحی که خواهد آمد مدنظر قرار گیرد. ظرفیت طراحی کانالهای آبیاری عموماً بر پایه عوامل زیر تعیین می‌شود : - مساحت خالص تحت آبیاری کانال - نحوه توزیع آب در شبکه آبیاری - نیاز آبیاری براساس نیاز آبی الگوی زراعی با درنظر گرفتن امکان تغییر کشت در آینده در حد مناسب و منظور نمودن تلفات آبیاری مزرعه (شامل: تلفات کانالهای درجه ۳و ۴. تلفات نفوذ عمیق و هرزاب آبیاری) - احتیاجات آبشویی خاکهای شور " - تلفات انتقال آب (تلفات تراوش و تبخیر) در مسیر کانالهای درجه ۱و ۲ - تلفات بهره‌برداری از شبکه آبیاری درجه ۱و ۲ - مصارف غیرآبیاری پیش‌بینی شده در طرح ۱-۳-۲ مساحت خالص تحت آبیاری مساحت خالص اراضی مورد آبیاری کانال در هرقسمت مسیر براساس مجموع مساحت خالص مزارع تحت پوشش 1 مع۶ع ۳ 6201] دازمگ 501106 - 2 4 ۷۷۵۵۲ ۳۵۲۵۵ ۳۵۵ - | ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۲ نحوه توزیع آب در شبکه آبیاری " انتخاب روش توزیع آب در شبکه‌های آبیاری بایستی منطبق با امکانات منابع آب. شرایط محلی و شرایط بهره‌برداری زراعی باشد. عموماً توزیع و کنترل آب در شبکه‌های آبیاری به یکی از سه روش زیر و یا ترکیبی از آنها صورت می‌گیرد: الف - توزیع براساس تقاضای قبلی مصرف‌کنندگان " در این روش. کنترل آب در دست مصرف‌کنندگان و کشاورزان است و آنها می‌توانند در هر زمان و به هر میزان که نیاز داشته باشند از آب استفاده کنند و دور آبیاری. میزان آب برداشتی و زمان آبیاری را بدلخواه انتخاب کنند و تنها توافقی که در این روش بین مصرف‌کننده و تأمین‌کننده آب صورت می‌گیرد در میزان برداشت ماکزیمم آب خواهد بود. در این روش دریچه‌های آبگیری به‌صورت باز یا بسته است و به سیستم ارتباطی قوی بین مصرف‌کنندگان و سازمان تأمین‌کننده آب نیاز نیست. از جمله روشهای تعدیل شده این روش توزیع و تحویل آب. موارد زیر را می‌توان نام بر د. ۳ الف -۱- تحویل براساس تقاضای محدود در این روش میزان دبی. دور آبیاری. مدت زمان آبیاری طبق نظر مصرف‌کننده است. ولی در برداشت ماکزیمم حریان محدودیت وجود دارد. این روش برای مصرف‌کنندگان به‌طور قابل ملاحظه‌ای انعطاف پذیر و عملی است. ۴ الف -۲- تحوبل براساس تقاضای تنظیم شده این روش محدودیت بیشتری را در زمان تحویل آب و شروع آبیاری ایجاد می‌کند. ولی پس از شروع آبیاری ب - تحویل آب براساس برنامه از قبل تعیین شده" این روش محدودترین روش تحویل آب است و در آن میزان آب برداشتی. دور آبیاری. زمان آبیاری ثابت و براساس ع[با 506 16:۵0 0 -2 0 1611۷6۷ ۷۷۵۵۲ 1۳۳1۵22100 -| اباجاع5 ۵6۳۵۵ ۳۳۵۵۵۵۵۲۷ ۸۳۳۵۳۵۵0 -4 ۵ [ 6 50 060۵0 6ا۲۵ 11۳1۵0 -3 ع[ا60 5۵ ۲۵1۵110 -5 ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- سیاستهای سازمان آب مربوط تعیین می‌ شود و در طول یک دوره مشخص تغییری نمی‌کند. این روش در کشورهای جهان سوم که کشاورزان از دانش آبیاری بالایی برخوردار نیستند و همچنین در نقاطی که سیستم اداری دارای کنترل ضعیفی است. کاربرد بیشتری دارد. در این روش بهره‌برداران باید برنامه کشت و آبیاری خود را براساس سیاست سازمان تنظیم کنند. از جمله زیر روشهای آن می‌توان موارد زیر را نام برد: 8 ۱ ب -۱- توزیع آب دائمی در شبکه در این روش مدت آبیاری در طول فصل ثابت و دور آبیاری یک بار در سال تنظیم می‌شود. ولی میزان جریان براساس نیاز محصولات در دوره رشد می‌تواند تغییر کرد. در حالتی که آب دائمی در شبکه وجود دارد. ب -۲- توزیع آب به‌طورگردش در شبکه " در این روش دور ابیاری متغیر است و در طول دوره رشد با توجه به نیاز محصولات تنظیم می‌شود. ولی مدت و میزان آب ثابت خواهد بود. مثلاً در زمان حداکثر نیاز. دور آبیاری ۲ برابر می‌شود و در ابتدا و انتهای فصل رویش. دور معمولی در نظر گرفته می‌شود. 8 ‌ ۳۳ ج - تحوبل آب براساس توافق در این روش میزان آب برداشتی. دور آبیاری و زمان آبیاری بین مصرف‌کنندگان و سازمان مربوط مورد توافق و برنامه‌ریزی قرار می‌گیرد. این روش برای مناطق محدود کاربرد بیشتری دارد. از جمله زیر روشهای آن را می‌توان به‌صورت زیر ارائه کرد: ۴ ج -۱- تحویل براساس میزان برداشت محدود آب این روش که قابلیت انعطاف نسبتاً خوبی دارد. تنها محدودیت در میزان آب برداشتی برای مصرف‌کنندگان ایجاد می‌کنند. به‌طوری‌که دور آبیاری و زمان آبیاری براساس احتیاجات مصرف‌کنندگان برنامه‌ریزی می شود. 5 ۰ . ۵ 2 -۲- تحویل براساس برنامه مشخص بدون تغیبر سک ع[ 50160 ۲۵1۵11۵ ۳۳۵۵۵۵۷ ۹۷۵۷1۵0 -2 50160۷ ۳1۵۷ 001۵۵۵ -| ع(با501160 27۳۵08260 ۲۵۱6 1(160] -4 (۸۳۲۵۲۵۵۵) 6ا 506 06۵00 ز 50 -3 5- ۳۵۵۵۵ ۵۳۳۵۵۵0 5060| ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ی ۱ ج -۳- تحویل براساس دوره ثابت آبیاری در این روش دوره آبیاری ثابت است و در طول دوره رشد گیاه تغییری نمی‌کند. ولی روی سایر پارامترها می‌توان - : ۲ ج -۴- تحوبل براساس میزان ثابت آبیاری در این روش میزان آب برداشتی در طول دوره‌آبیاری ثابت است و سایر پارامترها قابل برنامه‌ریزی و توافق خواهد بو د. د- سیستم برنامه‌ریزی مرکزی " این روش راکه دفتر فنی عمران آمریکا ؟ ارائه کرده است. پیش‌بینی قابلیت پروژه در تعیین نیازهای آبیاری را چند روز قبل از موعد انجام می‌دهد. بنابراین از خطاهای ممکن در انحراف آب جلوگیری می‌شود و مصرف‌کنندگان می‌توانند آب مورد نیاز خود را به موقع دریافت کنند. کارایی این روش مئوط به ارائه اطلاعات صحیح از طرف مصرف‌کنندگان به سیستم مرکزی است. این روش برای مزارع بزرگ و یا تعاونیهای زارعان مناسب است و تصمیم‌گیری جمعی در آن نقش به سزایی دارد. در شرایط فعلی در کشورهای جهان سوم به دلیل نبودن تکنولوژی مناسب کاربرد محدودی دارد. روش مورد توصیه روش مورد توصیه در شبکه‌های آبیاری متوسط به صورت انتقال و توزیع آب به صورت دایم با دبی جریان متناسب با نیاز سیستم بهره‌برداری زراعی در شبکه کانالهای درجه ۱و ۲و توزیع آب به صورت تناوبی در داخل شبکه ۳و ۴ است. با اعمال این روش طبق برنامه بهره‌برداری تنظیمی برای هر آبگیر مزرعه و در هر زمان که نیاز به آبیاری مزرعه مربوط باشد. آب از طریق کانال تغذیه کننده در دسترس قرار می‌گیرد. آب هدایت شده به مزرعه از طریق آبگیر به‌صورت تناوبی در کانالهای درجه ۳و ۴ توزیع و به مصرف آبیاری قطعات زراعی می‌رسد. ع[با60 501 27۳۵08260 ۲۵۱۵ ۳۷۸۵۵ -2 |5060 2۳۳۵260 00۳۵110۵ ۳۲۵۵ -| یآ 8۳6۵۷ کنا] -4 ع[با501160 551600 |06۳۵ -3 ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- تحویل آب براساس برنامه از قبل تعیین شده تحویل آب براساس توافق سیستم برنامه‌ریزی مرکزی جدول خلاصه چگونگی روشهای تحو - تحویل براساس تقاضای تنظیم‌شده - توزیع آب دائمی در شبکه َ توزیع آب به‌صورت‌گردشی درشب محدود آب بدون تغییر - تحویل براساس دوره ثابت آبیاری - تحویل براساس میزان ثابت آبیار ۳ بل آب و محاسن و معایب آنها کارایی و مزایای روشها - راندمان آبیاری بالا - بهره‌برداری آسان - آزادی عمل در انتخاب واریانتهای - عدم‌نیازبه سیستم‌ارتباطی قوی‌بین مصرف‌کنندگان و مدیریت تأٌمین آب - عدم نیاز به دانش بالای - آزادی عمل مدیریت تأمین آب در نحوه توزیع - عدم نیاز به کنترل وارتباط زیادبین مصرف‌کنندگان و مدیریت تأٌمین آب - راندمان آبیاری متوسط - هزینه احداث شبکه متوسط - آزادی نسبی مصرف‌کنندگان در - تحویل ساده و مناسب برای سطو < محدود - مناسب برای سطوح بزرگ و تعاونیهای زارعان - انعطاف پذیری نسبتاً خوب ضعفها و محدودیت روشها - هزینه بالای احداث شبکه‌ها - نیازبه مهارت‌بالای مصرف‌کنندگان به لحاظ استفاده از آب - غیرقابل‌انعطاف‌بودن برای مصرف‌کنندگان -عدم آزادی‌عمل بر ای‌مصرف‌کنندگان در انتخاب گزینه‌های مختلف کشت - راندمان کم‌آبیاری - نیاز به سیستم ارتباطی وی بین مصرف‌کنندگان و مدیریت تأمین آب - محدودیت در انتخاب گزینه‌های دلخواه - عدم کارایی برای سطوح بزرگ و پروژه - عدم‌کارایی درکشورهای جهان‌سوم و مدیریت تأمین آب -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۲ نیاز آبیاری واحدهای مزرعه نیاز آبیاری واحدهای مزرعه با توجه به موارد زیر تعیین می شود : - سطح خالص براساس موقعیت مسیر کانالهای آبیاری و محدوده مزارع که با توجه به شرایط توپوگرافی. مالکیتها و طبمه‌بندی اراضی انتخاب شده محاسبه می‌شود. توضیح اینکه مساحت خالص تحت آبیاری باید بعد از طرح نهایی مسیر انهار کنترل وارسی شود : (مساحت اشغال شده (سطح دهکده و شهرک) - به‌وسیله کانالهای در حه - (سطح کل مزرعه) - مساحت خالص تحت آبیاری مزرعه ۳و ۴وجاده‌های سرویس و سابرمستحدثاث ۴-۲-۲ مدول آبیاری مدول آبیاری یا نیاز آبی واحد سطح خالص تحت آبیاری براساس نیاز آبی دوره حداکثر مصرف و منظور کردن تلفات آب در مزرعه با توجه به نتایج مطالعات مرحله اول طرح تعیین و محاسبه می‌شود. نیاز آبی متوسط دوره حداکثر مصرف ,لآ که در طول دوره کوتاهی از ماه حداکثر مصرف رخ می‌دهد. معمولاً حدود ۰ تا ۲۰ درصد از متوسط روزانه ماه حداکثر مصرف بیشتر است. لذا به منظور تأمین نیاز آبی مزارع در دوره حداکثر مصرف ظرفیت طراحی کانال مزرعه بایستی براساس تأمین این نیاز استوار باشد. با توجه به رقم ارتفاع خالص آبیاری. متناسب با نوع خاک و نبات که براساس عمق توسعه ریشه و ظرفیت نگهداری رطوبت قابل دسترس ! نبات در این عمق خاک تعیین می‌شود. می‌توان نیاز آبی دوره حداکثر مصرف نبات را براساس نیاز ماه حداکثر مصرف با فرمول زیر تعیین کرد : ]۱ مرل] ۰/۰۳۴ متا بآ - نیاز آبی نبات در ماه حداکثر (میلیمتر در ماه) )۲ ۱1۵111۳08 ۱۷۵۱۹۵۳۵ 6ا ما۸ | ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ - ارتفاع خالص آبیاری (میلیمتر) لآ - نیاز آبی متوسط دوره حداکثر (میلیمتر در روز) به عنوان مثال اگر در ماه حداکثر نیاز آبی ۲۷۰ -بم[] میلیمتر و ۱۰۰-] میلیمتر باشد. در این صورت ۱۰ - ولآ میلیمتر در روز خواهد بود. نحوه محاسبه مدول آبیاری به طور خلاصه به ترتیب زیر است : - براساس الگوی زراعی و تراکم کشت نیاز آبی ماهانه مهم هر محصول در ماه حداکثر مصرف آب مشخص می‌گردد. عموماً تراکم سطح کشت در الگوی زراعی چند کشتی برای ماه حداکثر مصرف. در مورد واحدهای مزرعه (قطعات ۶۰ تا ۲۰۰ هکتار) و واحدهای بهره‌بردار بزرگ (بیش از ۱۰۰۰ هکتار) در شرایط زراعت فشرده با تراکم سطح کشت بیش از ۱۰۰ درصد در سال متفاوت در نظر گرفته می‌شود. بدین ترتیب که پیش‌بینی می‌شود در ماه حداکثر مصرف برای واحد مزرعه امکان تراکم سطح کشت به میزان ۱۰۰ درصد (بدون آیش) فراهم و عملی است. ولی برای واحدهای بزرگ حدود ۱۰۰۰ هکتار و بیشتر. تراکم سطح کشت عموماً کمتر از ۰ درصد و با توجه به شرایط بهره‌برداری زراعی (حتی در صورت نبود محدودیت منابع آب و مساعد بودن شرایط اقلیمی) تراکم کشت بین ۸۵تا ۱۰۰ درصد می‌تواند متغیر باشد. زیرا فرض تراکم سطح کشت ۱۰۰درصد درماه حداکثر مصرف. در واحدهای به مساحت بیشتر از ۱۰۰۰ هکتار عموماً قابل حصول نیست. - نیاز آبی هر محصول با توجه به درصد کشت اختصاص یافته به آن در تراکم کشت طرح و ارتفاع تبخیر - تعرق برآورد شده برای محصول. طبق روش مناسب منطقه مشخص می‌گردد. - نیازآبی دوره حداکثر مصرف م [آ برای هر محصول براساس ۱۰ تا ۱۵ درصد اضافه بر متوسط روزانه ماه حداکثر نیاز تعیین می‌شود و با دردست داشتن پارامتر | مقدار ملآ طبق فرمول ذکر شده بالاا محاسبه می‌شود. - براساس درصد سطح کشت هر نبات و نیاز آبی آن در دوره حداکثر مصرف. معدل وزنی نیاز آبی مربوط به هر نبات در الگوی زراعی طرح مشخص می‌شود. میزان نیاز آبیاری دوره حداکثر مصرف براساس راندمان آبیاری سطحی از مزرعه که با توجه به کیفیت آب. میزان آب در دسترس. روش آبیاری مزرعه. کارا یی زارعان و شرایط خاک می‌تواند برای طراحی شبکه‌های آبیاری حدود ۵۰ تا ۰ درصد باشد. تعیین می‌شود. در مواردی که استفاده از روشهای پیشرفته آبیاری (بارانی - قطره‌ای - زیرزمینی) در قسمتی و یا تمام منطقه قابل توصیه باشد. راندمان آبیاری مزرعه به منظور طراحی کانالهای شبکه برحسب مورد می‌تواند حدود ۷۵ تا ۸۵ درصد درنظر گرفته شود. ۲۲ -------- صفحهٔ بعد -------- براساس ساعات آبیاری در شبانه روز که عموماً به لحاظ اقتصادی و به منظور پایین نگهداشتن ظرفیت طراحی کانالهای درجه ۱و ۲. ۲۴ ساعته انتخاب می‌شود. مقدار هیدرومدول آبیاری بر حسب لیتر بر ثانیه بر هکتار تعیین می‌شود. ۵-۳-۲ ضریب انعطاف‌پذیری ظرفیت کانال ۱( چا ) به منظور فراهم‌آوردن امکان عبور دبی جریان بزرگتر از حد ظرفیت نرمال طراحی کانال " در جهت تأمین توزیع مناسب آب در شرایط نظیر : - افزایش در میزان آب پیش‌بینی شده برای طرح و در نتیجه امکان تغییر در الگوی زراعی و تراکم کشتها متناسب با این افزایش - به‌کار گرفتن همزمان تعدادی از مزارع تحت پوشش یک کانال برای کشت تک محصولی بر حسب ضرورت بهره‌برداری - عدم تمکین زارعان به الگوی زراعی پیش‌بینی شده برای طرح و تمایل به کشتهای با نیاز آبی بیشتر. - تأمین آب کافی مورد نیاز آبیاری مزارع در مواردی که به علت عدم آشنایی زارعان. راندمان آبیاری کمتر از میزان پیش‌بینی شده در طراحی کانالهای آبیاری باشد. - تغییر ساعات آبیاری در شبانه‌روز. ساعات آبیاری پیش‌بینی شده در محاسبه هیدرومدول طرح. به‌طورکلی ضرایب انعطاف پذیری طراحی کانالها و آبگیر مزرعه با توجه به مبانی زیر تعیین می شود : ضریب انعطاف پذیری برای مساحتهای تحت آبیاری در واحدهای مزرعه (مساحت ۶۰ تا ۲۰۰ هکتار) بر حسب مورد به ترتیب زیر خواهد بود : ِ ۳ 2 : - برای الگوی زراعی تک کشتی ضریب انعطاف پذیری کانال مزرعه (کانال درجه ۳) بین ۱ تا ۲ برابر مدول ابیاری 7 |۳1۵۳ مدمه اقمم) - | ۲- منظور از ظرفیت نرمال کانال دبی محاسسه شده برای طراحی کاناز براساس سطح خالص تحت آبیاری کانال و ۳- در مورد هیدرومدول الگوهای زراعی تک کشتی خاص نظیر برنج هیدرومدول طرح که با توجه به ضرایب انعطاف پذیری انتخابی تعیین شده است. بایستی با مدول آبیاری دوره آماده سازی ۰ 1 1 ۰ ۰ ۰ : ۰ انعطاف پذیری در مورد آن اعمال نمی‌شود) مقایسه و هرکدام بیشتر بود ملاک عمل قرار گیرد. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- و برای الگوی زراعی چند کشتی ضریب انعطاف پذیری کانال مزرعه بین ۱/۵ تا ۳ برابر هیدرومدول آبیاری - ظرفیت آبگیر مزرعه برای الگوی زراعی تک کشتی بین ۱/۵ تا ۲ برابر مدول آبیاری و ظرفیت آبگیر مزرعه برای الگوی زراعی چند کشتی بین ۲ تا ۳ برابر هیدرومدول طرح خواهد بود. بدیهی است در شرایط الگوی زراعی چندکشتی. ضرایب انعطاف پذیری انتخابی باید به میزانی باشد. که مدول آبیاری تعیین شده حداقل معادل هیدرومدول کشت تک محصولی تا حداکثر نیاز آبی در الگوی زراعی باشد. ۲-۵-۳-۲ اراضی زیر پوشش کانالهای درجه یک - ضریب انعطاف پذیری برای تعیین ظرفیت کانالهای درجه یک با مساحت تحت پوشش آبیاری بیش از ۰ کار (در شبکه‌های آبیاری به مساحت ۵۰۰۰ هکتار و کمتر) معادل ۱ تا ۱/۱ برابر مدول آبیاری - در مورد شبکه‌های آبیاری با الگوی زراعی چندکشتی و تراکم کشت ۰ درصد و بیشتر و مساحت بیش از ۰ هکتار ضریب انعطاف پذیری از ۰/۸۵ تا ۱ برابر مدول آبیاری بر حسب مورد ۲-۵-۳-۲ اراضی زیرپوشش کانالهای درجه دو ضریب انعطاف پذیری برای کانالهای درجه ۲ با مساحت زیرپوشش آبیاری کمتر از ۱۰۰۰ هکتار (اراضی زیرپوشش بیش از یک واحد مزرعه تا ۱۰۰۰ هکتار) براساس تغییرات خطی یا منحنی ( * ۲.۸ < ما ) بین ضریب انعطاف پذیری ۱/۱ و ضریب انعطاف پذیری انتخابی برای کانال مزرعه تعیین می‌شود. در رابطه فوق : 2 < ضریب انعطاف پذیری ۸ - مساحت تحت پوشش آبیاری بر حسب کیلومتر مربع ۲و 2 - ضرایب ثابتی هستند که با توجه به مقادیر ضرایب انعطاف پذیری حداقل و حداکثر برای هر طرح محاسبه ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۳-۲ تلفات انتقال و توزیع آب در کانالهای آبیاری درجه یک و دو ۱ الف - تلفات تراوش منظور از تلفات تراوش در شبکه آبیاری تلفات نفوذ در حین انتقال و توزیع آب به وسیله کانالهای درجه ۱و ۲ است. که از بدنه و کف کانالها صورت می‌گیرد ". ساحت تیک کانالهای دارای پوشش بتنی کانالهای دارای پوشش با مصالح بنایی و ملات ماسه سیمان تلفات تراوش عموماً بر حسب متر مکعب بر متر مربع سطح خیس شده کانال در مدت ۴ ساعت بیان می‌شود. تلفات تراوش یک کانال رامی توان با اندازه‌گیری میزان کاهش عمق آب در طول مسیر مشخصی که دارای شب و اصولاً تعیین دقّیق میزان تلفات تراوش آب در شبکه کانالهای آبیاری مشکل و نتایج برآورد آن در اغلب موارد نامطمئن است. در هر صورت بهترین روش تعیین میزان تلفات تراوش اندازه‌گیری مستقیم در طول مسیر کانالهای ساخته شده مشابه (تشابه جنس مصالح. ابعاد کانال و نوع پوشش درصورت وجود) با مورد طرح است. عموماً میزان تلفات تراوش در شبکه کانالهای آبیاری بدون پوشش بین ۱۵ تا ۲۵ درصد (برای تمام طول کانال) و برای شبکه کانالهای دارای پوشش بین ۵ تا ۱۵ درصد گزارش شده است. در حالت عدم دسترسی به ارقام اندازه گیری مستقیم برای طرحهای مشابه. در طراحی کانالهای درجه ۱و ۲ دارای پوشش می‌توان مقادیر جدول بالا را در محاسبه ظرفیت کانالها درنظر گرفت. 65 5060226 -| آبیاری و غیره) حمعا به نام تلفات آب در مزرعه نامیده می‌شود. 4 ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- نتایج اندازه‌گیری تلفات در شبکه‌های آبیاری بدون پوشش (کانالهای خاکی) در سطح جهان نشان می‌دهد. که عملاً مقدار تلفات آب در شبکه کانالهای بدون پوشش از مقادیر به دست آمده در فرمولهای تجربی بیشتر است (پیوست ۷ جدول شماره ۱). لذا توصیه می‌ شود که در موارد خاصی که به لحاظ شرایط احتماعی - اقتصادی. محدودیت مصالح. فراوانی آب نسبت به زمین و عدم وجود محدودیتهای فنی (بالا بودن سطح آب زیرزمینی در اراضی مسیر. جنس مصالح خاکی مسیر از لحاظ شیمیایی و فیزیکی) کاربرد کانالهای خاکی بدون پوشش ممکن است قابل توجیه باشد. در این صورت جدول بالا و (پیوست شماره ۷) برای انتخاب میزان تلفات تراوش بر حسب مورد و شرایط محلی مورد توجه قرار گیرد. تلفات ناشی از تبخیر در مسیر کانالهای درجه ۱و ۲ در مقایسه با تلفات تراوش و بهره‌برداری به حدی اندک است. که عملاً می‌توان در طراحی ظرفیت کانالها از آن صرف‌نظر کرد. در مواردی که به لحاظ ضرورت پروژه مخازن ذخیره آب در مسیر کانالها و یا محدوده طرح منظور شده باشد. بایستی ظرفیت طراحی کانالها با توجه به تلفات تبخیر از این مقدار تبخیر از سطح مخازن را می‌توان براساس ارتفاع تبخیر از مخزن (معادل ۶۵ تا ۸۰ درصد تبخیر از طشتک کلاس ۸ با توجه به شرایط اقلیمی نظیر: سرعت باد و رطوبت نسبی هواو موقعیت استقرار طشتک) و سطح مخزن ج - ثتلغات بهره‌برداری تلفات بهره‌برداری از شبکه آبیاری درجه ۱و ۲ که در چرخه انتقال. کنترل (وارسی) و توزیع آب تا سرمزارع رخ می‌دهد. عموماً به تحهیزات شبکه. شرایط نگهداری از شبکه. مهارت کادر بهره‌برداری و امکانات انجام دادن تلفات حین بهره‌برداری عموماً ناشی از نشت یا فرار آب در محل شکستگیهای موضعی مسیر کانالها. سرریزی چپ آبها و سرریزهای جانبی. تلفات تراوش در محل ابنیه فنی توزیع و کنترل (وارسی) آب یا بر اثر شکستگی یا نقص آببندی تجهیزات هیدرومکانیکی ابنیه و بالاخره جریان اضافی از انتهای کانالهای شبکه است. برای مقاصد طراحی ظرفیت کانالهای آبیاری درجه ۱و ۲ در صورت عدم دسترسی به آمار و اطلاعات از شبکه‌های آبیاری تحت بهره‌برداری و نگهداری صحیح در سطح کشور. میزان تلفات بهره‌برداری با توجه به مدیریت ۲۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- بهره‌برداری مورد انتظار. مساحت شبکه ونوع تجهیزات کنترل (وارسی) و توزیع آب برای کانالهای آبیاری با پوشش بتنی ۵ تا ۰ درصد و برای سایر انواع پوشش ۰ تا ۱۵ درصد برحسب مورد (مصالح سنگی تا خاکی) توصیه ۷-۳-۲ سایر مصارف پیش‌بینی شده ظرفیت کانالها. حداکثر نیاز توام آبیاری و مصارف فوق‌الذکر را در ماههای مختلف تکافو کند. ۸-۳-۲ نتیجه‌گیری با توحه به موارد یاد شده. رابطه کلی تعیین ظرفیت طراحی هر قسمت از مسیر کانالهای درحه او ۲ را می‌توان به - ظرفیت طراحی برای قطعه مشخص از مسیر کانال بر حسب لیتر بر ثانیه » ۱ ) - مجموع مساحت خالص مزارع زیرپوشش آبیاری قطعه مذکور برحسب هکتار <مدول آبیاری برحسب لیتر بر ثانیه بر هکتار < ضریب انعطاف پذیری متناسب با مساحت اراضی زیرپوشش قطعه مذکور 0 - دبی موردنیاز هریک از مصارف غیرکشاورزی در دوره حداکثر نیاز آبیاری (شرب. صنعت. پرورش ماهی و غیره) که از قطعه موردنظر تأمین می‌شود. 0 ماه <دبی موردنیاز مجموعه مصارف غیرکشاورزی بر حسب لیتر بر ثانیه - راندمان انتقال آب در شبکه بر حسب درصد ۰ - راندمان بهره‌برداری از شبکه بر حسب درصد حداول پیوست شماره ۷ اطلاعات کلی در مورد تلفات آب در کانالهای آبیاری را ارائه می‌دهد. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲ نیاز آبی شبکه آبیاری نیاز آبی شبکه آبیاری با توجه به برنامه نهایی توسعه کشاورزی " براساس موارد زیر تعیین می‌شود: - الگوی زراعی و تراکم کشتها در گزینه نهایی طرح توسعه کشاورزی - تبخیر - تعرق پتانسیل (م 1: 7) نباتات الگوی زراعی در دوره آبیاری براساس استنتاج از روشهای چهارگانه. تبخیر از طشتک. بلانی کریدل. پنمن - مانتیس و تشعشع طبق نشریات شماره ۲۴. ۴۶و ۳۴۹ فائو آ - اعمال ضرائب دوره رشد (م1۳) نباتات الگوی زراعی در دوره آبیاری برای تعیین تبخیر - تعرق واقعی حداکثر (م ۳) - اعمال ضریب کاهش مصرف آب (,) متناسب با درصد کاهش محصول (در مواردی که میزان تولید قابل حصول هریک از نباتات الگوی زراعی از مقادیر تولید حداکثر متناظر با ضریب م1 کمتر باشد) برای تعیین میزان تبخیر - تعرق واقعی محصولات (, ]]) در برنامه توسعه کشاورزی درصد کاهش محصول جز در موارد خاصی که قابل توجیه باشد نبایستی بیشتر از ۲۵/ درنظر گرفته شود. - بارندگی موْثر (م 1۹) ماهانه در طول دوره آبیاری نباتات الگوی زراعی براساس روش توصیه شده فائو - راندمان آبیاری مزرعه با توجه به نوع آبیاری سطحی (نواری. کرتی و نشتی). بارانی و قطره‌ای با توجه به نوع خاک و شرایط اقلیمی براساس توصیه‌های فائو یا مقادیر اندازه‌گیری شده در مزارع آزمایشی در مناطق مشابه ناحیه طرح - تعیین ارتفاع خالص. دفعات و فواصل آبیاری هر محصول در ماههای مختلف دوره رشد با توجه به مشخصات گیاهی دوره رشد و مشخصات فیزیکی خاک که از مطالعات خاک‌شناسی نیمه‌تفصیلی دقیق " خاکهای محدوده شبکه آبیاری استنتاج می‌گردد - تعیین نیاز آبی ناخالص هر هکتار محصول در ماههای دوره رشد براساس موارد فوق - محاسبه نیاز آبی ناخالص ماههای دوره آبیاری برای مساحت تحت پوشش کلی شبکه با توجه به نیاز آبی هر محصول و ترکیب کشتها در برنامه توسعه کشاورزی ۱- منظور از برنامه نهایی توسعه کشاورزی مصوب مرحله یک و یا برنامه بهنگام شده توسعه کشاورزی براساس مطالعات تکمیلی مرحله یک (توجیهی) و بازنگری سیمای طرح توسعه است. که برحسب ضرورت طبق شرح خدمات صورت‌می‌گیرد. 2-0 ۳- مطالعات خاک شناسی نیمه‌تفصیلی دقیق بایستی درقالب مرحله اول مطالعات طرح و براساس شرح خدمات مندرج در نشریه شماره ۴۱- الف و دستورالعملها و ضوابط مژسسه تحقیقات خاک و آب انجام گیرد. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- تعیین نیاز آبی دوره حداکثر مصرف (م1) با توجه به خصوصیات خاک و ارتفاع آب آبیاری (به روش 5.)5) و با با اعمال ضریب غیریکنواختی مصرف ! در طول ماه حداکثر نیاز آبی ۵-۳ ظرفیت طراحی زهکشسهای روباز اصولا" ظرفیت طراحی سیستم زهکشی روباز باید به صورتی باشد که امکان تخلیه آبهای مازاد (روان آبهاء هرزآبها) را فراهم سازد. بدون اینکه آسیبی به تأسیسات آبیاری و نباتات زراعی وارد شود. براین اساس زهکشهای روباز باید کشش تخلیه دبی جریان روان آبهای با تناوب وقوع مشخص و همچنین هرزآبها را در یک مدت معینی داشته باشند که این دبی را ظرفیت طراحی زهکش می‌نامند. ۱-۵-۲ زهکشهای سطحی اج اه ۰ : ۰ 1۰ ۰ هم ۲ ۰ ۰ ۰ ۰ دبی جریان ناشی از هرزآبهای آبیاری در ظرفیت طراحی به لحاظ آنکه دبی ناشی از سیلاب نسبت به دبی هرزآبهای ابیاری به مراتب بیشتر است. صرف نظر می‌شود. معمولا" ظرفیت طراحی زهکشهای روباز سطحی براساس دبی رواناب با تناوب وقوع ۵ ساله تعیین می‌شود. مع‌هذا بر حسب اهمیت پروژه. شرایط هیدروکلیماتولوژی ناحیه طرح و درجه حساسیت محصولات کشاورزی به شرایط غرقابی موقت می‌توان دبی سیلاب با تناوب وقوع ۱۰ ساله را بر حسب مورد برای تعیین ظرفیت طراحی منظور کرد. در عمل به لحاظ صرفه‌جوئی در هزینه عملیات ساختمانی زهکشهای روباز سطحی اراضی کشاورزی. مسئله غرقابی موقت مزارع برای مدت محدود و مشخصی که با توجه به حساسیت نباتات الگوی زراعی طرح به شرایط غرقابی تعیین می‌شود. مورد توجه قرار می‌گیرد. ر جحدول مربوط برای مرحله شناسایی و یا به منظور کنترل و با ۱- استفاده از ضرایب یکنواختی مصرف مندرج ( ارزیا ارقام محاسبه شده به روش 55 در مراحل بعل است. ی 2 - ۹۱۵۳۱ ۲۹۱-۴ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- : و 7 فا اد 2 ِ 0 ۹ : ۱ مدت غرقابی موقت برای روان‌ابهای ناشی از رگبارهای با تناوب وقوع ۵ ساله. معمولا برای زراعتهای متعارف رگبارهای ۲۴ ساعته با تناوب ۵ ساله را داشته باشند. در مواردی که رگبارهای با تناوب ۵ ساله ملاک عمل قرار می‌گیرد. بایستی امکان تخلیه روان آبهای ناشی از رگبار ۶ساعته و یا ۴۸ ساعته با تناوب وقوع ۱۰ ساله نیز مورد بررسی قرار گیرد و نتایج حاصله با ضریب زهکشی رگبار ۴ ساعته با تناوب وقوع ۵ ساله مقایسه شود و با توجه به اهمیت طرح رقم نهایی ضریب زهکشی به وسیله مهندس در مواردی که زهکش سطحی به منظور انحراف روان‌آبها برای حفاظت کانالها و تأسیسات آبیاری به کار گرفته می‌شود. ظرفیت طراحی آن براساس مقدار روان‌آبهای ناشی از رگبار ۲۴ ساعته با تناوب وقوع ۱۰ ساله و برحسب در مورد زهکشهای داخل محدوده شبکه که جریان سیلابروهای متقاطع با کانالهای آپیاری حاشیه‌ای را جمع آوری و هدایت می‌کنند. ظرفیت طراحی مقطع براساس دبی حداکثر سیلاب ناشی از رگبار با تناوب وقوع ۱۰ یا ۲۵ ساله (متناسب با زمان تمرکز حوضه آبریز سیلابرو) صورت می‌گیرد. ۲-۵-۲ زهکشهای حایل روباز ظرفیت طراحی زهکشهای حایل روباز که در درجه اول برای قطع جریان و کنترل سطح آب زیرزمینی در حاشیه محدوده شبکه پیش بینی می‌شوند. براساس دبی ورودی جریان آب زیرزمینی و روان‌ابهای سطحی ورودی ناشی از رگبارها در اراضی بالادست و هرز بهای آبیاری (پر حسب مورد) طرح می‌شود. مقطع طراحی شده برای زهکشهای مذکور باید به صورتی باشد. که در شرایط عبور جریان نرمال (دبی جریان آب زیرزمینی و هرزابهای آبیاری) سطح آب در مقطع مساوی یا پایین‌تر از تراز موردنظر. برای تنظیم سطح آب زیرزمینی زراعی که به این زهکشها وارد می‌شوند. معمولاً در طراحی آنها منظور نمی‌شود. مگر آنکه مسئله پایداری این زهکشها ۹۵ ]|00۲۵ - | ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مطرح باشد. زیرا اغلب روان ابهای ورودی مورد بحث ازنظر مقدار و مدت جریان به صورتی نیستند که تاثیر ۳-۵-۲ زهکشهای جمع‌کننده روباز طراحی مقطع زهکشهای جمع‌کننده روباز (کلکتور) باید به صورتی باشد که ظرفیت عبور مقدار جریان ورودی از طریق زهکشی زیرزمینی. هرزآبهای آبیاری و روان‌آبهای ناشی از رگبارها و برحسب مورد جریان ورودی از طریق زهکشهای حایل را داشته باشد. : ه ی ۷ ۰ یا یک ۰.۰ ۱ ۰ ۰ ۰ ات ۰.۰ ۰ ظرفیت طراحی مقطع زهکشهای تخلیه‌کننده که جریان ورودی از زهکشهای جمع‌کننده و یا زهکشهای سطحی (بر حسب مورد) را هدایت می‌کنند. باید به نحوی باشد که کفایت تخلیه جریان ورودی از زهکشهای مذکور را داشته باشد. در مواردی که هرزآبهای خروجی از کاناله آ به زهکشهای طرح وارد می‌شود. مقطع زهکش روباز باید کشش عبور جریان وارده از این طریق را داشته باشد. البته در تعیین ظرفیت طراحی زهکش. فرض همزمانی وقوع سیلاب طراحی و هرزآبهای خروجی کانال ضرورت ندارد؛ با این حال ظرفیت مقّطع باید به صورتی باشد که کشش عبور مجموع جریان نرمال زهکش و جریان هرزآبهای خروجی از کانال را با ملحوظ کردن ارتفاع آزاد مقطع داشته باشد. هرگاه دو زهکش به‌هم بپیوندد. ظرفیت طراحی زهکش در پایین دست محل اتصال آنها براساس قانون ۲۰- ۴۰ به شرح زیر تعیین می‌شود : الف - اگر سطح تحت زهکشی یکی از دو زهکش کمتر از ۲۰ درصد مجموع کل مساحت تحت زهکشی در محل تقاطع باشد. مجموع مساحت تحت زهکشی در محل تفاطع ملاک تعیین ظرفیت طراحی خواهد بود. ب - درصورتی که سطح تحت زهکشی یکی از دو زهکش بیش از ۴۰ درصد مجموع مساحت دو زهکش باشد. مجموع دبی این دو زهکش در تعیین ظرفیت طراحی مسیر پایین دست تقاطع ملاک عمل قرار می‌گیرد. ج - درمواردی که مساحت تحت زهکشی یکی از زهکشها بین ۲۰ تا ۴۰ درصد مجموع سطح تحت زهکشی در محل اتصال باشد. در این صورت ظرفیت طراحی زهکش از محل اتصال به طرف پایین دست با روش میانیابی از ممادیر دبی محاسبه شده به روش الف و ب فوق الذکر تعیین می‌شود. ۱۷۷۵۷ عاحه ۷۷ 50111۵۷ -2 58 01166 006 -| 3 ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۰ ۶-۲ حریم کانالهای آبیاری و زهکشی منظور از حریم در شبکه آبیاری. نواری از زمین در امتداد مسیر کانالهای شبکه و تأسیسات وابسته است. که برای اجرای عملیات ساختمانی و بهره‌برداری و نگهداری شبکه ضرورت دارد و باید همراه با نقشه‌ها. مدارک و گزارش طرح نهایی به کارفرما تحویل شود تا براساس برنامه زمانی نسبت به استملاک آن طبق قوانین جاری اقدام شود. حریم کانالها شامل دو قسمت است : - حریم دوره ساختمان - حریم دوره بهره‌برداری و نگهداری ۱-۶-۲ حریم دوره ساختمان این حریم نواری از زمین در مسیر کانالهای آبیاری و زهکشی است که برای حرکت و مانور ماشینهای سنگین در دوره ساختمان ضرورت دارد. حریم دوره ساختمان معمولا دارای عرض بیشتر از حریم دوره بهره‌برداری و نگهداری است و بر حسب نوع کار و ماشینهای مورد نیاز دوره اجرا تعیین می‌شود. به‌طورکلی این اضافه عرض نسبت به حریم دوره بهره‌برداری به طور موفت در اختیار گرفته شده و مجددا به صاحبان اصلی عودت داده می‌شود. ۲-۶-۲ حریم دوره بهره‌برداری و نگهداری این حریم. نواری از زمین در مسیر کانال و یا زهکش است. که به‌طور دائم به استملاک درمی آید و مقدار آن اضافه بر عرض کلی کانال و زهکش بسته به مورد شامل: عرض بالای مقطع در خاکبرداری یا خاکریزی. عرض جاده سرویس خاکریزهای جانبی. محل دپوی خاکهای اضافی و عرض مقطع زهکشهای حفاظتی و زهکشهای سطحی مجاور (در مورد کانالهای آبیاری) به شرح زیر است : - برای کانالهای آبیاری با ظرفیت تا ۲ مترمکعب برثانیه برحسب نیاز طرح. به عرض ۲ تا ۴ متر از آخرین حد لبه ۱- منظور حریمی است که به لحاظ فنی رعایت آن الزامی است. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- - برای کانالهای آبیاری با ظرفیت از ۲ تا ۵ متر مکعب بر ثانیه. در طرفی که جاده سرویس ساخته می‌شود ۴متر و در طرف دیگر برحسب نیاز طرح به عرض ۲ تا ۴ متر - برای کانالهای آبیاری با ظرفیت بیشتر از ۵ مترمکعب بر ثانیه در طرفی که جاده سرویس ساخته می‌شود ۶متر و در طرف دیگر برحسب نیاز فنی طرح به عرض ۴ تا ۶ متر - در صورتی که جاده سرویس روی بازوی کانال ساخته شود. حریم مجاور آن از پاشنه خاکریز ۴ متر خواهد بود. - برای زهکشهای روباز حریم از هر طرف بسته به خاک‌برداری یا پاشنه خاکریز جاده و خاکریز حفاظتی و یا دپوی خاک اضافی ۲ تا ۴ متر برحسب نیاز فنی طرح در نظر گرفته می‌شود. در طراحی کانالهای آبیاری و زهکشی ضروری است. حریم جاده‌های عمومی. راه آهن. لوله‌های آب. گاز و نفت و غیره و خطوط برق‌رسانی. خطوط تلفن و تلگراف و سایر مستحدثاتی که دارای حریم‌اند. با توجه به مقررات و ضوابط مربوط به آنها مورد بررسی و توجه کامل قرار گیرد. - در شرایط خاص در مورد کانالهای با ظرفیت بیش از ۵ مترمکعب برثانیه با توجه به محدودیتها و نیازهای طرح. می‌توان عرض حریم متفاوت با مقادیر پیشنهاد شده در این استاندارد را با توجیه فنی انتخاب کرد. - برای کانالهای آبیاری و زهکشی که مجاور و موازی هم هستند. یک حریم باید منظور شود. نمونه عرض حریم دوره بهره‌برداری و نگهداری (حریم دائم) در پیوست شماره ۳ارائه شده است. ۷-۲ حریم ابنیه فنی حریم ابنیه فنی کانالهای آبیاری و زهکشی به ترتیب زیر در نظر گرفته می‌شود : - برای ساختمانهای هیدرولیکی با ظرفیت طراحی کمتر یا مساوی ۵ مترمکعب بر ثانیه. حریم به فاصله ۴ متری از دورترین حد پاشنه خاکریز یا خاکبرداری اطراف ساختمان پیش‌بینی می‌شود. - برای ساختمانهای هیدرولیکی با ظرفیت طراحی بیش از ۵ مترمکعب بر ثانیه و یا ساختمانهای همیدرولیکی مجهز به تأسیسات هیدرومکانیکی و یا الکترومکانیکی مهم با هر ظرفیت (نظیر ایستگاه پمپاژ) حریم تا فاصله ۶متری دورترین حد پاشنه خاکریز یا خاکبرداری اطراف ساختمان در نظر گرفته می‌شود. در مواردی که زهکش یا کانال آبیاری به موازات ساختمان هیدرولیکی درنظر گرفته شده باشد. در این صورت حریم ساختمانهای هیدرولیکی در مجاورت کانال یا زهکش باید با توجه به حد حریم کانال یا زهکش (پاشنه خاکریز کانال یا خاکبرداری زهکش) منظور شود. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۲ ضوابط فنی نقشه‌های مبنا و برداشستهای صحرایی به منظور هماهنگی در تهیه نقشه‌های توپوگرافی مبنا برای طراحی شبکه‌های آبیاری ضوابط زیر ارائه می‌شود. این ۱ نشانه‌های مبنا و نشانه‌های اصلی و عوامل طبیعی است. ۱-۸-۲ مقیاس نقشه‌ها و فواصل خطوط تراز مقیاس نقشه‌های توپوگرافی مبنا برای طراحی نهایی کانالهای در جه او ۲ آبیاری (شبکه اصلی) عموماً ۰ و با خطوط تراز به فاصله ۵۰ سانتیمتر در شیبهای بیش از ۰/۵ در هزار و با خطوط تراز ۲۵ سانتیمتری در اراضی با شیب مساوی و یا کمتر از ۰/۵ درهزار است. در مواردی که مساحت نقشه‌برداری موردنظر برای طراحی کمتر از هه هکتار باشد و طراحی شبکه کانالهای مزرعه و یا زهکشی زیرزمینی نیز در قالب پروژه در آینده موردنظر باشد و یا در موارد دیگر با ارائه توجیه فنی. نقَشههُ ۰سانتیمتری برای شیبهای بیش از یک در هزار و یا ۲۵ سانتیمتری در شیبهای کمتر از یک در هزار پیشنهاد کند. علاوه بر نقشه‌های توپوگرافی مبنا به مقیاس ۰۱:۵۰:۰۰ در مسیر کانالها با ظرفیت بیش از ده متر مکعب بر ثانیه و با شیب نسبتاً زیاد مسیر به منظور تعیین مسیرفنی و اقتصادی بهینه و کنترل (وارسی) دقیق عملیات خاکی تهیه نقشه توپوگرافی نواری به عرض ۰ تا ۰ متر از هر طرف محور مسیر کانال طراحی شده بر روی نقشه ۰ با مقیاس ۱:۲۰:۰۰ و خطوط تراز ۲۵ سانتیمتری توصیه می‌شود. ۲-۸-۲ زمان سفارش نقشه‌های مبنا به منظور تسریع در طراحی شبکه کانالهای آبیاری توصیه می‌شود که در پایان مطالعات مرحله توجیهی درصورتی که طرح از نظر فنی و اقتصادی توجیه شده باشد. دستور تهیه نقشه‌های مبنا (طبق مشخصات این استاندارد) از محدوده طرح آبیاری مطابق گزینه مصوب. درخواست و از سوی دستگاه اجرایی مربوط سفارش داده شود. |- 3010111۵65 ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۸-۲ نحوه نقشه‌برداری توصیه می‌ شود که تهیه نقشه‌های توپوگرافی مبنا برای محدوده‌های طرح بیش از ۰ هکار با استفاده از عکسهای هوایی به مقیاس تقریبی ۱:۶۵۰۰و تهیه نقشه‌های توپوگرافی به طریقه فتوگرامتری انجام پذیرد. برای محدوده کمتر از ۰ هکتار بر حسب مورد و ضرورت زمانی و مطالعات طرح. نقشه‌ برداری می‌تواند به طریق ۴-۸-۲ مختصات نقشه‌های توپوگرافی مبنا با مفیاس (۱:۵۰۰۰و با ۱:۲۰۰۰) باید دارای شبکه مختصات استاندارد سازمان ۰ : ۰ ۰ ۰ ۱ نقشه‌برداری کشور در سیستم مختصات بین‌المللی جغرافیایی باشد. بدیهی است در صورتی که برای شبکه‌های آبیاری کوجچک از مختصات محلی و با سیستم دیگری جز ۷1 ] استفاده شود. باید از توجیه کافی برخوردار باشد و قبلاً به تأیید کارفرما برسد. ۵-۸-۲ رقومها رقومها باید به مترو سانتیمتر و نسبت به | ارقع متوسط سطلح دریا (113.5. 1) ارائه شود. در خطای مجاز رلوم هریگ از (وارسی) )یی رو نقه بویوگرانی رال شود سچنین در تقشه‌های تویوگرانی ب تهیه شده با برداشت زمینی نیز نقاط برداشت شت شده با رقوم مربوط ارائه شود. فاصله نقاط برداشت در روش تهیه نقشه‌های توپوگرافی به طریقه زمینی. برای مقیاس ۱:۵۰۰۰ حدود هر ۵۰ متر یک نقطه در هر جهت و برای مقیاس ۱:۲۰۰۰ فاصله نقاط برداشت رقوم نقاط حدود هر ۰ متر یک نقطه در هر جحهت خواهد بود. در روش تهیه نقشه با استفاده از عکسهای هوایی. در کنترل (وارسی) زمینی فاصله نقاط برداشت. باید با توجه به شرایط توپوگرافی زمین و مطابق استاندارد سازمان نقشه‌برداری کشور باشد. |[۵۷۵] 5۵۵ ۱16۵۳0 -2 1۳۵۹۷۵۲۹۵ |[۹۵ 110 -| ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸-۲ نشانه‌ها و نشانه‌های اصلی الف - نقاط مثلث‌بندی : نقاط مثلث بندی محدوده نقشه برداری بایستی دارای روم و مختصات اففی در سیستم ۱0 به فواصل ۳تاا ۵کیلومتر باشند و حتی‌الامکان در روی تبه‌ها یا سایر بلندیهای قابل رویت تأسیسات و محلهایی که در معرض تهدید تخریب نباشند قرار گیرد و نیز خطای مجاز آنها منطبق با استاندارد سازمان نقشه‌برداری کشور باشد. ب - نشانه‌های رئوس شبکه نقشه‌برداری فواصل نشانه‌های رئوس شبکه نقشه‌برداری باید از همدیگر در هر جهت یک کیلومتر است و در قالب رئنوس شبکه‌های چهارگوش یک در یک کیلومتری. منطبق با رئوس تقّاطع خطوط مختصاتی نقشه در سیستم 1710 نصب شود. این نشانه‌ها بایستی به صورت بلوک بتنی که در زمین مستحکم و شماره‌گذاری شده‌اند و ابعاد آن براساس استانداردهای سازمان نقشه‌برداری کشور است. ایجاد شده باشند. در مجاورت هر نشانه. دپو خاکی با علامت گچ ج - نشانه‌های اصلی شبکه نقشه‌برداری به منظور اطمینان از تثبیت نشانه‌های رئوس شبکه نقشه‌برداری. باید نشانه‌هایی در هر ۵ کیلومتر رئنوس شبکه به عنوان نشانه‌های اصلی که امکان از بین رفتن آن نباشد. ایجاد شود. این نشانه‌ها باید حداقل ۵۰ سانتیمتر از سطح زمین بالاتر باشد و با استفاده از مصالح بتنی و با ابعاد مناسب ساخته و شماره‌گذاری شود. ۷-۸-۲ عوامل طبیعی و ساخته شده نقشه‌های توپوگرافی مبنا برای طرح شبکه‌های آبیاری بایستی کلیه عوامسل طبیعی و ساخته شده موجود نظیر: رودخانه‌ها. مسیلها و زهکشهای طبیعی منطقه. انهار سنتی و ساخته شده. جاده‌های آسفالته و شنی و خاکی موجود. محدوده باغها و روستاها. محدوده کارخانه‌ها و کارگاهها و سایر ساختمانهای مشخص و منفرد خارج از محدوده روستاها. لوله‌های آب. گاز. نفت. خطوط انتقال نیرو و محل پایه‌ها. خطوط تلفن و تلگراف. محدوده باتلاقها و ماندابها. محدوده نواحی حفاظت شده و حصارکشی شده و غیره را نشان دهد. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۲ نحوه ارائه نقشه‌ها و نیمرخهای طولی و عرضی کانالهای آبیاری این ضابطه به منظور یکنواخت کردن نحوه تهیه و ارائه نقشه‌های اجرایی کانالهای آبیاری درجه ۱و ۲ تهیه می‌شود و مشتمل بر موارد زیر است : ۱-۹-۲ مشخصات عمومی نحوه تمیه نقشه‌ها - اندازه تمام نقشه‌های اجرایی پروژه باید یکسان باشد و در برگهای که با ابعاد برش ۸۴۱۵۹۴ میلیمتر (۸۱) و کادر مفید ۸۰۱۷۵۷۴ (۸۱) میلیمتر تهیه شود. مگر آنکه برای نقشه‌های مختلف پروژه‌ای خاص اندازه‌های متفاوتی به وسیله کارفرما تصویب شده باشد. - عنوان نقشه در گوشه و پایین سمت راست منظور شود و در قسمت بالای آن به اندازه کافی جای خالی برای یادداشتها و تذکرات. مقیباس خطی. مهر و شماره نقشه‌هایی که به آنها رجوع داده می‌شود. پیش‌بینی شود. - توضیحات تکمیلی و راهنمای نقشه تر جیحاً در بالای عنوان آن نوشته شود. - عنوان نقشه باید مطابق فرم پیوست شماره ۵ ارائه شود. - ترکیب نقشه باید ساده باشد و از تداخل جزئیات و مقاطع خودداری شود و جزئیات آن با نظم صحیح ارائه شود. به عبارت دیگر برگهای هر نقشه به تعداد کافی ارائه شود تا ضمن نشان دادن جزئیات طراحی از شلوغ بودن نقشه‌ها احتناب شود. - برای کلیه جزئیات و مقاطع یک جهت اصلی تعیین شود. جزئیات. یادداشتها و اندازه‌ها طوری نوشته شود که از جهت پایین یا طرف راست نقشه به آسانی خوانده شود. نقشه باید طوری تنظیم گردد که علامت جهت شمال حتی‌الامکان بالای صفحه و در سمت راست به موازات و امتداد عرض نقشه قرار گیرد. پلانهای مختلف مربوط به یک نقشه باید با هم هماهنگ باشد و در یک جهت ارائه شود. - در مواردی که مقاطع یا پلان یک نقشه در چند برگ نشان داده می‌شود. بایستی خطوط تطابق و نحوه اتصال آنها - مقیاس نقشه باید در عنوان نقشه در محلی که به این منظور اختصاص داده شده است. درج شود. در صورتی که مقیاس مقاطع و جزئیات نشان داده شده روی یک نقشه مختلف باشد. مقیاس هر مقطع باید در زیر آن نوشته شود. - واحدهای به کاربرده شده در نقشه‌ها باید منحصراً در سیستم متریک باشد. - کلیه مهرهای مورد استفاده از نقشه‌ها باید مطابق مهرهای نشان داده شده در این نشریه باشد. استفاده از سایر مهرها برای مواردی که در اینجا به آن اشاره نشده. تنها در صورتی که قبلاً تصویب شده باشد امکان‌پذیر است. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۹-۲ نحوه ارائه نقشه‌های شبکه‌های آبیاری موقعیت طرح. نقشه پلان عمومی طرح. پلان طرح شبکه آبیاری. پلان و پروفیل مسیر کانالها. مقاطع عرضی کانالها همراه با زهکشی زیر پوشش کانال (در مواردی که احتمال بالا آمدن سطح آب زیرزمینی متصور است). درزهای انبساط و نردبان ایمنی و سایر جزئیات مربوط به مقطع خواهد بود. ۱-۲-۹-۲ نقشه موقعیت طرح ! این نقشه بایستی موقعیت جغرافیایی محل طرح را در محدوده تقسیمات کشوری بر روی نقشه ایران به مفیاس ۲ ۰ به عنوان راهنما و همچنین موقعیت محدوده طرح را در قالب نقشه استان شامل : مسیر راههای اسفالته و شوسه. فرودگاهها. مرکز استان و شهرستانهای مجاور محل پروژه‌ها با مفیاس ۰ وبا ۰ بر حسب مورد و توام با نقشه راهنما نشان دهد. ۳ ۲-۲-۹-۲ پلان عمومی طرح پلان عمومی طرح شامل : محدوده شبکه آبیاری. مسیر کلیه کانالهای آبیاری و زهکشی با ذکر نام هریک. جاده‌های موجود. جاده‌های طرح با ذکر نام عوامل طبیعی و تأسیسات ساخته شده مهم واقع در محدوده شبکه است و با مقیاس متناسب با مساحت شبکه مورد طراحی (۰۱:۲۰.۰۰۰ ۱:۲۵۰۰۰ و ۱:۵۰۰۰۰) به نحوی که کل محدوده شبکه را در یک برگ نشان دهد. تهیه و ارائه می‌شود. نام و شماره‌گذاری کانالها و علائم ترسیمی, باید مطابق پیوست این نقشه حاوی جدول مشخصات مهم طرح از قبیل : طول کانال آبرسان. طول کانالهای درجه ۱و ۲ به تفکیک هر تعداد تلمبه‌خانه‌ها و ظرفیت و ارتفاع پمپاژز هریک و مشخصات سایر تأسیسات مهم طراحی شده است. بر روی این نقشه شبکه مختصات بایستی نشان داده شود. 0۳ برع - 2 ۳ 10021100 - | 3 - )761 ۵۲۵] ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۹-۲ پلان طرح شبکه آبیاری " این پلان باید شامل : مسیر کانالهای آبیاری و زهکشی با ارائه محلهای ابنیه فنی در طول مسیر کانالها. کیلومترگذاری مسیر و کیلومتر انتهای کانالها. مسیر جاده‌های سرویس و ارتباطی با محل ابنیه فنی مربوط و کیلومترگذاری مسیر باشد. علاوه بر آن کلیه مستحدئثات نظیر : محدوده باغها و روستاها. جاده‌های موجود. تأسیسات ساخته شده (چاهها. قنوات و چشمه‌ها. لوله آب و نفت و گاز و خط انتقال نیرو. خطوط تلفن و تلگراف. کار خانجات. کارگاهها و غیره...) مسیر رودخانه‌ها. زهکشهای طبیعی. اراضی سیل‌گیر و مردابی و اراضی حفاظت شده و غیره که در نقشه‌های توپوگرافی مبنا موجودند و یا تا زمان طراحی نهایی در محدوده طرح ایجاد شده‌اند و همچنین تأسیسات و جاده‌هایی که در محدوده طرح در دست مطالعه‌اند نیز باید ارائه شود. مقیاس ارائه پلان طرح برای مساحتهای تا حدود ۲۰.۰۰۰ هکتار معادل ‏ :۱:۱۰:۰۰ و برای مساحتهای بیش از ۰ مهکتار معادل ۱:۲۰:۰۰ خواهد بود. پلان شبکه باید روی نقشه‌های توپوگرافی مبنابه مقیاس ۱:۵۰۰۰ یا ۰ طراحی شود و سپس برای استفاده در قالب اسناد طرح نهایی به مقیاسهای فوق‌الذکر ارائه شود. بر روی این نقشه بایستی شبکه‌بندی سیستم مختصات نشان داده شود. پلان طرح باید محدوده کل مزارع و محل موردنظر ارائه شود. ۴-۲-۹-۲ نحوه ارائه پلان و پروفیل کانالهای آبیاری پلان و پروفیل کانالهای آبیاری مشخصات زیر را باید شامل شود : الف - مشخصات کلی پلان و پروفیل مسیر هر کانال باید تواماً در یک نقشه ارائه شود. هر برگ نقّشه استاندارد باید حدود ۳/۵ کیلومتر از قسمتی از مسیر کانال دیگر در نقشه جداگانه‌ای ارائه کرد. | - ۳۲۵[00) ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ب - پلان مسیر پلان مسیر کانالها با مقیاس ۰ با ۰ در مورد کانالهای با ظرفیت بیش از ۱۰ مترمکعب بر ثانیه بر حسب ۹ ۰ 2 ۰ ۱ ۰ ۰ ۰.۰ ۰ ً مورد و شامل: نواری توپوگرافی با خطوط تراز نیم متری یا ۲۵ سانتیمتری به عرض جمعا حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر بر حسب ضرورت خواهد بود. این پلان باید دارای شبکه مختصات باشد. در روی پلان. محور مسیر کانال. کیلومتر نقطه آبگیری و مختصات آن (از کانال آبرسان یا کانال درجه ۱) کیلومترگذاری مسیر و کیلومتر انتهای مسیر ارائه شود. در نفقاط تغییر امتداد محور مسیر کانال " باید قوسهای مسیر با شعاع متناسب طبق استاندارد ضوابط هیدرولیکی شروع (۳۳) و کیلومتر انتهای قوس (۳7) باشد. در روی پلان مسیر کانال. محل دقیق ابنیه فنی و جاده سرویس. محور زهکشها و جاده‌های متقاطع با کانال (اسفالته. خاکی. شوسه) با ذکر نام آنها. محل گمانه‌های مکانیک خاک و همجنین محدوده باغها و روستاها. قنوات. انهار سنتی و مسیر لوله‌های آب. نفت. گاز خطو ط انتقال نیرو خطو ط تلفن و تلگراف و سایر مستحدئثات مهم ارائه شده است. کلیه توضیحات و تذکرات عمومی مربوط به پلان و پروفیل کانالها بر روی برگ اول نمَششهٌ پلان و پروفیل کانالها ذکر پ - پروفیل طولی مسیر پروفیل طولی مسیر کانال با مقیاس ۱:۵۰:۰۰ یا ۱:۲۰:۰۰ در افق (فاصله‌ها) و ۱:۵۰ با ۰ در قائم (ارتفاعات) ارائه می‌شود. این پروفیل بایستی شامل: خط زمین طبیعی. خط کف کانال. خط تراز خاکریز بازوی کانال باشد. این رقومها باید در شروع و پایان کانال. در محلهای تغییر شیب و محل ابنیه فنی (شروع و انتهای هر ساختمان) ارائه دقت ار تفاعات کف کانال بایستی تا یک سانتیمتر باشد. شیب کف کانال به صورت متر بر متر و برای هر قسمت مسیر در زیر خط کف کانال نشان داده می‌شود. ( ]۳ ) 116۳۹6۵110۵ ۵۲ دا۵ز۳۵ - 2 0 - | ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- نام و محل دقیق ابنیه فنی در روی پروفیل نشان داده شود و در مواردی نظیر: آبگیرها. چپ آبها و سمت قرار گرفتن آن نسبت به محور کانال (راست یا چپ) در روی پروفیل ذکر شود. نیمرخ عمقی گمانه‌های مکانیک خاک با ذکر شماره (مثال 6 1۳) و مشخصات کلی خاک در اعماق مختلف. شامل: مشخصات مکانیکی خاک (دانه‌بندی. حد روانی و حد خمیری. طبقه‌بندی خاک. مفماومت فشاری و ...) و مشخصات شیمیایی (درصد گچ و آهک فعال و...) در پایین پروفیل کانال و یا در نقشه‌ای حداگانه برای کلیه گمانه‌ها ارائه شود. در جدول‌بندی زیر پروفیل کانال کیلومترگذاری مسیر ارائه می‌شود. همچنین در پایین پروفیل مسیر کانال در دو جدول اطلاعاتی. یکی مشخصات طرح هیدرولیکی مقطع کانال و دیگری مشخصات ساختمانی مقطع کانال نشان داده شود. جدول مشخصات طرح هیدرولیکی مقطع کانال ظرفیت طراحی کانال (دبی کانال) عرض کف. شیب کف. شیب بدنه داخلی. عمق آب. سرعت جریان. ضریب زبری جدار و نسبت سرعت طراحی به سرعت نظیر عمق بحرانی (- ,)را 0 برای قطعات مختلف مسیر در هر مورد که تغبیر کند. ارائه می‌کند. ارتفاع بازوی خاکی. ضخامت پوشش کانال. عر ض حاده سرویس و فاصله محور جاده از محور کانال و سمت آن را در فواصل مختلف مسیر کانال ارائه می‌دهد. ت - نحوه ارانهه نیمرخهای عرضی نیمرخهای عرضی کانالهای آبیاری باید به صورت تیپ و در نقشه‌هایی که حاوی اطلاعات زیر باشد. ارائه شود : -‏ عرض سکو و عرض کف منشور خاکی ارتفاع آزاد کانال در قسمت خاکی - عرض بازوی خاکی کانال در قسمت خاکریزی در حالتی که جاده سرویس بر روی آن قرار دارد. و یا فاقد جاده - عرض و ضخامت شن‌ریزی جاده سرویس کنار کانال و فاصله دو طرف جاده تا لبه بالای کانال و کناره خاکریز - شیب شیروانی خارجی خاکریزها ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- - ابعاد نهرچه زهکش در قسمت بالای کانال در حالتی که مقطع کانال در خاک‌برداری باشد - ضخامت پوشش کانال - جزئیات مقطع در مواردی که کانال از زمینهای سست. گچ‌دار. سنگی و ... عبور می‌کند. -‏ جزئیات درزهای انقباض طولی و عرضی شامل : ابعاد. فواصل و مصالح پرکننده آنها 5 مشخصات فیلتر شنی زیرپوشش بدنه یاکف کانال در مقاطع عبور کانال از زمینهای زه‌دار ۳ ۱ - مشخصات و فواصل سوراخهای هدایت زه‌آاب به داخل کانال ث - نحوه ارائه نیمرخهای عرضی زهکشها نیمرخهای عرضی زهکشها باید به صورت تیپ برای زهکشهای طراحی شود. یا به صورت مقّاطع مختلف مسیر برای اصلاح مقطع زهکشهای موجود یا زهکشهای طبیعی ارائه گردد و حاوی اطلاعات زیر باشد: - عرض کف. شیب شیروانیهای داخلی. عمق آب نرمال. ارتفاع کل مقطع - عرض سکوی خاکبرداری و سکوی مجاور خاکریز حفاظتی - عرض بازوی خاکریز حفاظتی. موقعیت محل دپو و مشخصات کلی آن - عرض جاده سرویس و موقعیت آن - شیب خاکریز حفاظتی فاصله محور جاده سرویس و خاکریز حفاظتی از محور زهکش |- ۷۷۵۵۵0۵ ۴۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست « ۵۱ علائم و اختصارات کانالهای آبیاری و زهکشی ۴۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- کانالها : ۱ کانال آبآور " و کانال اصلی ۲ کانال در جه یک ۴ کانال درحه دو : ۵ کانال درحه سه کانال درجه چهار " ی ۳ ام ار ۷ ۸ زهکش حفاظتی با زهکش انحرافی (11) و زهکش اصلی زهکش درجه یی! ۱۰ زهکش درجه دو ۱۱ زهکش درجه سه ۱۲ زهکش درجه چهار 2- ۱1۵۱۵ ۵۵| )۱۸( (50) اهصق) 56002 -4 (0)) |۵۵ 0۵۲1۵۲۵۹۲ -6 ((]۱41) 1۳۵۱ ۱/1۵۱ -۵ 10- 560004۵ 10۲۵ )51( ۱2- 0۵۲1۵۲۵۷ 1۲۵۱۵ ))01( ۴۳۴ پر سس :۶ چسح ۶ جچجهستجه چسیحح و چجست ۶ چکستسه کرک یت که مت ار ی هه هه یروا کر ره اه ۱- ۸۵۱۵ ۳۵007 )00۵[ )۱۳)( 3- 3۲۵0۵ )0۳۵| )0( 5- 10۲11۵۲۷ 6۵۳۵| )7( 7- 121۳۵۲۵۱۵ 12۲۵۱0 )1(1(( ((381) 12۲۵ جا 3۲۵ -9 |1- 1011۵ 10۳۵ )11(( -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست «۳۲» شمای گسترش کانالهای آبیاری ۴۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 1 أ 1 : ه : ا ۱ 1 ا ا ا 1 : : 1 ُ ز یا اب با با با ۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست «۳» حریم در کانالهای آبیاری و زهکشی ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- 28 د و < ۳ 1 ۹ 1 ۹ ِ [ ۹ ی 2 ی 2 اس ۳ سساد, 2 ۱ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست « ۴» ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- رم |0۱ ۵ زا آَ ۳ اً ۳ اصلاحات به کار برده شده در مورد قوس کانالها مختصات شمالی (در سیستم ن]) 10۳1۵ > با مختصات شرقی بیع ۳ نقطه تغییر مسیر 0 0۴۲ ۳۵۱۵۲ < ]۲ شعاع قوس 1۵۵۶۵ > ما نقطه شروع قوس ) ۵۴ 8۳01۵۲ < ۲0 نقطه انتهای قوس 607 م0 ۳۹۵۱۵۲ > ]۲ طول قوس 6 0۴ ۳اع۳م] <با طول مماس 1 << ]1 زاویه انحراف ۸80 1001106010 < ۸ فاصله ]۲ تا وسط قوس ۵۲ 11512066 ۳۳۵۳۵۵ ۶ ]۲ ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مم مممم ممموخممومممووممووجموووومووموموججوو مه جو جم جم جمممممممممم مس سم سم 2 پا ها یم ۰ ۰ ۰ ای : 2 شا سر 5 # : :1 006 : ها پچ ال ۹ سس سس سوه ی 6 ۰ 2 و / ۰ 1 ‌ ۰ ۹ - رای ی ز ی پر 2ج ی 9 رس ما / پ یط ی 7 2 اد / ۰ پم ۰ ایس ۰ / پم ره ر 2 ۸ دا 9 ۹ ج 2 1 رم - ۱۱ ۰ ۰ ایک کی زد وج ۳ج دهم ۹ سر ۳ : 0 ‌ 1۳ 2 ۹ #7 + ب نگ 8 مک - ار وه ۰ ,۳ _ کت بر را با ۴ ۰ 2 مم همه ۳ ۳ لب ۰ ل 7 + ۰ ۰ یپک دقع وه * ۳ 7 کم 3 - 5 // 24 عددد ی ۵ 3 واه ۰ ۹ ی بخ منمتدا ز موی ور : ار 4 وه ی 2 ۱ + اتمه ۰ 7۳ ۰ ۱ را ]۵ ۰7 9 اس در 4۸ یه نم ای ر۶ ۱۶۹۸+ پم و رنه نما شتا ۳ ی اس ۷ نی س لو ی مت ز ی هی زح ِ ۱ د ی مه ۱ پس ‎٩‏ ی ی 2 ۱ ۰ نم ی ۰ یچ یم اس ۰ - نو ۰ ر ۰ اب ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست «( ۵ )» 5۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 8 زمیا ان یی أ 0۰ سح ۹ ها 3 1 ها اما ۳ ۱ ْ وا ف ۱ طّ 3 ۵5۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست « ۶» ممهرهای نقشه‌های م‌هندسی ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مهر شماره ۱ این مهر در مواردی استفاده می‌شود که نقشه‌های کارگاهی ارائه شده از طریق پیمانکار از طرف دستگاه نظارت کنترل (وارسی) شده و اصلاحات لازم در آن صورت گرفته باشد. این نقشه تصحیح شده برای تکمیل و تهیه نقشه نهایی کارگاهی به پیمانکار بازگشت داده می‌شود. مهر شماره ۲ کرده باشد. مع هذا اصلاحات جزیی موردنظر دستگاه نظارت نیز درآن منظور شده که پیمانکار موظف است نقشه‌های کارگاهی را با توجه به این اصلاحات احرا کند. مهر شماره ۳ مهر شماره ۳ این مهر در مورد نقشه‌هایی به کار می‌رود که براساس آن تا سیسات مربوط در محل ساخته شده باشد. نقشه احراشده یا همان نقشه کارگاهی مصوب. یا نقشه کارگاهی است که در حین اجرا با توجه به شرایط زمین و مصالح با تأیید کتبی دستگاه نظارت اصلاحاتی در آن صورت گرفته باشد. مهر شماره ۵ این مهر در مواردی که نقشه اجرایی دیگری به‌جای نقشه قبلی از طرف دستگاه نظارت به کارفرما یا پیمانکار ابلاغ می‌شود. به کار می‌رود. مهر شماره ۶ این مهر در مواردی که یک نمّشه اجرایی یاکارگاهی معین از طرف دستگاه نظارت باطل اعلام و به پیمانکار یا کارفرما ابلاع می‌شود. به کار می‌رود. ۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مهر شماره ۷ قیمت از سوی پیمانکار. از طرف دستگاه نظارت ابلاغ می‌شود. مهر شماره ۸ این مهر در مورد نفشه‌هایی به کار می‌رود که تنها برای انجام دادن مناقصه تهیه شده است و جنبه اجرایی ندارد. لذا مهر شماره ‎٩ این مهر عموماً در دفاتر فنی و مهندسان مشاور در مورد نقشه‌هایی به کار می‌رود که جنبه پیش نویس دارد و لازم است. بررسیهای مجدد یا نهایی در مورد آنها صورت گیرد. مهر شماره ۱۰ این مهر در مورد نمشه‌هایی که باید بایگانی شود. به کار می‌رود. مهر شماره ۱۱ این مهر در مورد نقشه‌های مقدماتی (مرحله اول) و با نقشه‌های ممّدماتی اجرایی که برای بررسی و اظهارنظر به مهر شماره ۱۳ این مهر در مورد نقشه‌هایی به کار می‌رود که برای بررسی و اظهارنظر کارفرما از طرف دستگاه نظارت ارائه می‌شود. تبصره : مهرهای شماره ۰ ۱و ۲ می‌توان برای گزارشهای فنی طرح نیز در مراحل مختلف مطالعات مورد استفاده قرار داد. ۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۲ ۸۳۲۲۲۵ مهر شماره ۱ 05 یک برگشت برای اصلاحات مندرج 0 ۷/۲71۲ ۸۳۳0۷۴0 مهر شماره ۲ 5 نک ۸1۲۲00۷/۳] ۳0۲ 0051۳] مهر شماره ۳ تصویب برای اجرا مهر شماره ۴ 7اآآنتاظ - ‎۸٩ مهر شماره ۵ | جایگزین نقشه قبلی 51۳۳5 ۵۸ -------- صفحهٔ بعد -------- مهر شماره ۶ اباطل شده ۲۴۲ 1۸1 :۱۷ مهر شماره ۷ 00۹571۳671 ۲0۳ ۲01 برای اجرا نیست :1۸1۳ :89۱۷ مهر شماره ۸ 0۳۲۷ 78۵۳۵۵۸ ۳۵۲ فقط برای مناقصه 1۸1۳ :۷ مهر شماره ‎٩‏ | برای کنترل 7 ۲11 :12۸1۳ :8۷ مهر شماره ۱۱۰ نسخه بایگانی 0۷ ۲۳۴ 1۸1۳ :۷ ۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مهر شماره ۱۱۱ نقشه‌های مقدماتی ۱۷۷ ]1۳۳۱۹۷ مهر شماره ۱۲ ۷ ]0۳۲ ۲0۵۴ برای بررسی و اظهارنظر کارفرما ۶۰ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست «۷» جداول ۶۱ -------- صفحهٔ بعد -------- حدول شماره۱- ماد یر بر مربوط به ۶ پروژه آبیاری و شامل : تلفات تبخیر و تلفات به وسیله روشهای طبیعی مسیر انهار متوسط مجموع تلفات انتقال انهار اصلی و درجه ۱ انهار درجه ۲ انهار درجه ۳ خاکهای کم نفود خاکهای با نفوذپذیری بیشتر تلفات کم به علت نفوذ سیلت آب نیل در بدنه انهار نهار اصلی و فرعی انهار اصلی و درجه ۱ انهار درجه ۲ انهار درجه ۳ مجموع تلفات تراوشی # اعداد داده‌شده در جدول نظیر (۸)12 اشاره دارد - جدول ۱و ۲ از مرجع فوق‌الذکر اقتباس گرد ررد تلفات اب در سس تلفات آب (بر حسب درصدی ازمیزان‌کل آب انحراف یافته از منبع) ۳۸۶ (متوسط ۴۰) ۱۸-۴۴ ۳۵ ۳۰ ۳۱ ۴۳۷ ۲۶ ۳۵-۰ ۴۰ ۳۰ ۸-۰ ۵۰ ۲۰-۵ ۱۵ ۳۲ ۴۳۴ به منابعم مورد استفاده د ذه است. ۶۲ تم انتقال و توزیع با کانالهای بل نام پروژه و کشور مر بوطه ۶ پروژه آبیاری در آمریکا حزه رودخانه ایندوس نهر «باری دوآب» ترکیه - کنیا - دشت کومرا ترکیه - جلگه فندمن مصر - دلتای نیل مصر - انهار جدید در هندوستان (کانال گنگ) ر کتاب مرجم : 110.1 ۵۵1105 004 ون پوشش ۶۳ 11.5.8۳۵۶ ۸)12(1 11110 (۳6) 1۱۵۵۵۲ ۰ ب۱/]2251210 (۳340) ۲۳۳۵۷ (۳.)۸3 ,۵۲0۳۵۰ (1].10.)82 ,106 ۰ ,12۳1176 (ط1 ۲) (۳7) ۸۰.], 5۳۵۲۵۷ (۸3). ,5۵1 7 - ۷۷۵16۲ یک ها ,۲۸۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه جدول شماره۱- مقمّادیر مجموع تلفات تراوشی انهار اصلی انهار درجه ۲ انهار درجه ۳ مجموع تلفات تراوشی نهر با ۲۵ کیلومتر طول و ظرفیت حدود یک متر مکعب بر ثانیه متوسط در سال اول بهره‌برداری تلفات در سالهای بعد به لحاظ بالا آمدن سطح آب زیرزمینی کاهش یافته است. متوسط تلفات در کانال حفر شده در خاک ماسه‌ای متوسط تلفات در ۴۴۰۰۰ شاخه نهر درجه ۳معادل ۷۰۰۰ میلیون متر مکعب جریان در سال رصدی ازمیزان‌کل آب انحراف یافته از منبع) ماگزیمم ۳۰/ سال ۵/۷ ۶۳ یستم انتقال و توزیع با کانالهای نام پروژه و کشور مربوطه پاکستان. ناحیه کوشیتا مربوط به سیستم آبیاری گنگ -کوباداک پروژه آبیاری دشت گرمسار پروژه دره هواسکو در شیلی شوروی (سابق) : کانال قره‌قوم در ۴۰۰ کیلومتر طول ماسه‌ای الجزایر - ال ار جیان پاکستان استان پنجاب بدون پوشش 9 م۲0 ۹۵۵۲ ۲۵ (1340) ۱962 7۰ || باعلا]] 1۶ 01۲ ۱۷1۱۱۹۹ از ۷/۵۲۵ (۸5) 10-10 (۸5) 12-10 7۲ لع20 1۲۳16۵1100 1۱۱۳ (110) 1۵۴ هس۲۳ -------- صفحهٔ بعد -------- حدول شماره ۲- مقادیر تلفات در کانالهای بدون پوشش و دارای پوشش ۰/۳ مغ ۰/۲ تلفات تراوشی برحسب فوت مکمب بر فوث مربع محیط خیس شده طی ۲۴ ات ۵ ۱/۴ مرو هب ۱/۱ ۱ ۹/۹ هم بزه وب وب ۶۴ 1۳ ۷ ۰/۱ سی لیمونی نفودناپذدیر ۰/۳۵ - ۸۵0/۲۵ قشر رسی لیمونی متوسط با لاه غیرقابل نغوذ در ی ۳۵-۵ گ چ قشر رسی لیمونی معمولی, سیلیت با لایه خاکستری آشفشانی ۰/6۰/۷۵ ۸۵۹۵۵۵۵۵۵ قشر رسی لیمونی سنگربزه‌ای یا لیمونی شنی. شن و رس ۱/۰ - ۷۵/ اج »>>> فتریبوی نی ۱/۵۰ یی خاک بسیار درشت دانه ۶/۰ ۳/۰ یی ۹ هه ی قشر ای متراکم با قشر شنی لیمونی نغوذناپذیر ۰/۲۴ ۹ مور و ۹/۱ مج مسج , مک و پچ ۱ در خاهستر تشندانی مخلرغ با شن ۹۹۹/۸۸ یی تفای شش ومع ای دا ی هگن قشر اک شنی مخخلوط با سنگ ۱/۶۸ کمک 737772773( یی هگ نگ ۹ رز یگ مک توس او 7 0 رو متوسط همق آب ۰۳۰/۰۵۹ مترسط همق آب ۳ 5 میزان متوسط از زمایش ۵گماته مه ۲ آزمایش متوسط مق مت ایک وت + بشن به ضخامت ۲ اینج. ۰/۳۷۳ سر 2 ع قطمه کانال پوشش نشده (محبط خیس شده ۲۸/۴ فوث)) قسمت ۳ میم8ظ رک س و ی ی ۳۰ سس بلاداصنه پس از سب مامت ۳ اینچ کانال پشنی فیرمسنج 0 ۵سال پس از نصب ۰/7۷ 6 سال ی از نصب شکانهای بزرگ ۱ اینچ بشن فشاری قیرمسلع, بدون منغذ خسروج وا کانال۸ 61 5۷ کشور کانادا ۰/۳۵ ضغامت ۲ اینج با ۱۵/۵]/ یمان ۳ ۶ ص ضخامت ۳اینچ با ۸۱۱ سپمان ۰/۱۴ ۸/۰ فخامت. ۴ اینچ با ۱۷/۵/ سیمان ۰/۹۷ کانال خرس به شماره ۱۹/۵ فرح ۷.۴۰ اوستین - اکلاهما ۹/. یک نطمه کانای پوشش نشف ۹۷۰/۹۵ پس از ساخت (سال ۱۹۵۷] پکسال بعد ۱ 0۰ با ۵/۲ سیمان | مخلوط خاک - سپمان استاندارد پس از ساخت رسال ۱۹۵۷) ۶ (مخلوط بدون آب) یکسال بعد ۰/۴۴ ۱ با ۸۹/۴ سیمان ۰/7۵ قبل از پوشش بدنه ۰/۷۲ تایه تا سر و ۷ سال تست سل ۰/۹۲ شن. کانال اصلی ۳۷۲۲۵۳۱ خی ۶۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه حدول شماره ۲ مقادیر تلفات در کانالهای بدون پوشش و دارای پوشش تففارت تراوشی برحسب مترمکمب بر مرمریع محیط خیس شده طی ۲۶ ساهت 001011111110 0005 یی ییا کب ۴ر۱ رو برد هه ها هرد ره هرد کر جرد کب ۸۱ 1 2 ۰ 1 پکسال پی از ساخت ۹ 9 کاتال :۱۵ ۳و۷۹گ طرح 8040 ابائت آیدامر غشای, در مال پس از ماخمد ۶/۲۴ راز . : : سهسال پس از ساخت ۰/۵۷ | آسفالی پیش‌ساخته با الیاف آلی برای استحکام پوشش ۹ چهار سال ی از ماغخت ۰/۵۲ ۱ سا ۱ 2 جک ۹ 4 1 ِ معطاخیس شد. ‎٩‏ وت مین س ات ۳ یسنان پسی از ماخ ملد کانکل ها سم 8004 ابالت آینامر ‎٩/۱۶‏ اب فدای ۹ ۹ سال پس از ساخت ۰/۷۹ 77( که ی گت 0 چ شش کشرل (وارسی) کز پوشش رخاکهای شنی) ۲/۲۸ هه ۹ >>> شوت اه که ۸ شغاست ۸ میلیستر ۹۶۹۷ بل ان برش ۲/۳۱ و 00 . هه ستقما پس از (جرای پوشش, رودخانه ۷۷ رس ترم و شن و ی و اجرای وش پوشی رس تراک وی پوشش خن و سنگریزه ۹ ۰ اه دی بررجری رسک نگ گگگ هه ی پس از اجمرای پوشش ۹/۱۰ و ید ۰ ؟ مخ پس از اجرای پوششی ۰/۲۵ اروی کی و سنگویره پوشت ۹ یوجر کانی ۲۳ عام ۸13 نسست ۰ مج بعد از اجرای پوشش ۰/۱۳ یت کی ۱۸۳۱ تا ِا 930 بل از اجوای پوکش ۱/۹۶ کیک 2 ۵ پوشش خاکی 93 1۹ شش سال بمد از اجرای پوشش ۰/۴۴ ی ح رس ی سم مش یی از آببتدی ترسط بتونیت ۹/۴ ] ره پسس از آبیندی وسیله پتتونیتی ۱/2۶ قسمت 6۱06۵ورمم دش رس حوز؛ ینوریا سح هن کبل از آبیندی ترسط پتتونیی ۱/2۸ 1 داکرتای جنوی. مق آب ۲/۵ فوت کی سم ال ی ار مایب 7 - ۰ جح ۸۵ ۰ ماه بعد از پوشش ۱/۳۷ مه 3333 ۴ ماه بط از پرششی ۹۸ هن چم جحن ش 33 هه تشن ۹ ٩/۴ ۱/۶ ۵‏ رس ۹ زد ‎۰/٩‏ هرد بر مب ورد ال جرد از ده فاوت لرلوشی برحسب مثرمکب بر مترمریع مبعیط خیی شده ی ۴ات تلفات تراوشی برحسب فرت مکعب بر فوت سربع محیط خیس ده ی ۲۴ ماهت کمن جمول مقادیر دازه‌گهری شده با محاسیه شده میرن تلم ترلرشی در گانالهای مختلف داراق پوشش و دوه ماخز: (:.و۲۷ ومزرمو رو برد ظ مسا ,7۸3) ۶۵ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مأخذ مورد استفاده ,قا ۳۵۹۱1۳۵۱ ۷/310 م0 ,۱1.24 ۲۳ ععد 02 که 1۳۵0 ,۳۸۵۵ -ا 2 ۲۸۵, 1۳۵۵0۵ ۶ ۵۵۵6 ۳ 0.33, ۷۵10 ۲۵۳۵۹۵ ۵ ۷۷۵1, ۰ 0 0۴ 0060721100 یک ما10 ,10.44 +۳206 هه 031 ک 1۲۳۵2۵1100 ,۳۸۵0۵ -د3 8۰ ,۵01/۵۵ 10131۳1۵۵ 7۲ 3۳۳۵۵۲۵۲۱ 00107 ۸ :0101۷/۸۵1 ,210.46 3۵00۶ 1۵۵۵26 ک 1۳۳12۵10 ۲۸۵0 4 ۰ با ۱۷۵۵00036 ک 11200108 1۳۳1۵2۵110 5 ۲۸۵, 1۳۳۵۵10۵ ۶ 0۵۵۵6 ۳۵ ۱1.49, 0113/۷۷/۸ 1۵۲ 00۷۷/۸ ۰ 6 1۸۱, 131۵0۵ 1۹۷6 1۵۶ 1۵00 ۹۵1۵۵1100 ۶ 10۵۷۵ 1۳11021100 ۰ 19, 0۵ 1۳۳12۵1100 ۳۲۱1۵۵۵ ۳۵۵۶۳۸۱ ۳۵۱1۵, 4 0 آازم5 ۳۵ | بز 01۸ 371601 60 175.10 30.21 عحهع1 ۸ [ 100001۵ گنک سل ,50106 بل ۸3۲۳۵۰ ,50731121 ۳۳۵01100۵ 1۳۳1221100 ۵ 0010 ۸ جزهش۸ طا مگ 300 ۳۵۵1 6-۲0 .1۱9006 ۶, ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- 40 0۲ ۲12۵ 1۳۵ 1 0 0 ۱۱۵ م۳۳ ۹126 01 0 ۱۷111۹1۲۹۷ 0۰ ]۷10280:61 1۵۵0۲6۹ ۷۷/۵۱۵۲ 11۵۵ 0 0 1۶ 4۵ [ 12031۵ 20 512020 آن 0116 40 17718017070[ 7110710) 09182( |/۵۲۵م۲) 4 727077080 81 .۳0 ۳۵۳۷11۵110 -------- صفحهٔ بعد -------- این نشریه ضدابش عه‌ومی فراحی شبتکه‌ضای آبیاری 59 زسکشی است 7 که شامل تعاریف انواعم کاناْلضا و زشکشها 9 ضوابم عدوومی شراحی شبکه‌های آبیاری و زهکشی از جمله انتخاب هددور و فرفیت فراحی کانانجسا دز سکگشها دحریم ۳۹۸ اه زشکشهضا و ابنیه نی » ضدابگش انتخاب نقشه‌های مبنا و ندوه ارائه نقشه‌ها ونیه‌رخ‌های طولی و عرضی کاناْنُها و زخکشها را همراه باسایر مشخصه‌های عمومی فراحی شبکه‌ها ارائه می‌نماید.این نشریه می‌تواند راأشنمای مناسبی برای مشندسیی فراح و مدیران بضره برداری از شبکه‌های آبیاری باشد و در یکنواختی تعاریف و ضوابش عه‌ومی شراحی این شبکه ها دوثر داقم کردد. معاونت امور پشتییانی ۱ 44 5 ۱ ۱ 4 ا ٍ ۹ ۱ ٍ