نشریه شماره ۱۹۸- الف

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. و سازه‌های تغذیه مصنوعی نشریه شماره ۱۹۸- الف مرداد ماه ۱۳۸۵ وزارت یرو ۹ ۴ ا ۹ شرکت سچای مدبرهت منامع اب اپرلن ۳ ۵ ۲ ,۴ ۰ ۳ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری تاسیسات و سازه‌های تغذیه مصنوعی نشریه شماره ۱۹۸- الف مرداد ماه ۱۳۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- امروزه» نقش و اهمیت ضوابط معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی اجتماعی و زیست محیطی ناشی از به کارگیری مناسب و مستمر آنهاء در پیشرفت جوامع» تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر کرده است. با در نظر داشتن گستردگی دامنه علوم و فنون در جهان امروزء تهیه ضوابط معیارها و استانداردها در هر زمینه؛ به مجامع فنی - تخصصی واگذار شده است. با در نظر گرفتن موارد بالا و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران» تهیه استاندارد در بخش آبء از اهمیت ویژه ای برخوردار است و از این روء امور آب وزارت نیرو با همکاری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورء به تهیه استانداردهای مهندسی آب اقدام کرده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است : - استفاده از تخصص و تجربه های کارشناسان و صاحب‌نظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و مأخذ معتبر و استانداردهای بین المللی - بهره گیری از تجربه‌های دستگاه‌های اجرایی, سازمان‌هاء نهادهاء واحدهای صنعتی» واحدهای مطالعه. طراحی و - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجراء بهره برداری و ارزشیابی طرح‌ها - پرهیز از دوباره کاری‌ها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل موّسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات معتبر تهیه کننده استاندارد. امید است» مجریان و دست اندرکاران بخش آبء با به کارگیری استانداردهای یاد شده» برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیت‌های کشورء تلاش نموده و صاحب‌نظران و متخصصان نیز با اظهارنظرهای سازنده در تکامل این استانداردها همکاری کنند. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته اسامی اعضای گروه تغذیه مصنوعی کمیته فنی شماره ۱۳ طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور که در تهیه این استاندارد مشار کت داشته اند به شرح زیر است: خانم فیروزه امامی فوق لیسانس زمین شناسی آقای کامبیز تفوق فوق لیسانس مهندسی آب زیرزمینی آقای علی توانایی مروی فوق لیسانس مدیریت ساخت أقای محمدعلی ثنایی لیسانس زمین شناسی آقای محمدمهدی حاج زوار فوق لیسانس سیویل - هیدرولیک آقای احمد رجایی فوق لیسانس مهندسی هیدروژئولوژی أقای محمدهاشم عبایی فوق لیسانس مهندسی هیدرولوژی آقای ابوالفضل فروزنده لیسانس زمین شناسی أقای مهدی هاشمی بابکی لیسانس زمین شناسی و آب شناسی همچنین مطالب قسمت «کنترلهای زیست‌محیطی» این استاندارد توسط آقایان مجتبی کبودانیان اردستانی و علی‌اکبر پیرعزریزری تیه شده است. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان_. مقدمه ۱ تعاریف ۲- بهره‌برداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی ۱-۲ نصب تجهیزات ۲-۲ اندازه‌گیری» نمونه‌برداری و جمع‌آوری داده‌ها ۱-۲-۲ اندازه‌گیری و جمع‌آوری داده‌های آب سطحی ۲-۲-۲ اندازه گیری و جمع‌آوری داده‌های آب زیرزمینی ۳-۲-۲ نمونه‌برداری و تجزیه شیمیایی ۳-۲ تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده آب سطحی ۱-۳۲ تعیین بده ورودی و خروجی تأسیسات تغذیه ۲-۳-۲ برآورد حجم رسوب در تأسیسات تغذیه ۳۳۲ برورد آب قابل تغذیه در ماههای مختلف سال ۴-۲ تحلیل داده‌های آب زیرزمینی ۱-۴-۲ نقشه تراز آب و هم‌عمق ۲-۴-۲ نقشه تغییرات سطح آب (۸77) ۳-۴-۲ نقشه‌های کیفیت ۴-۴-۲ نمودار تغییرات سطح آب ۵-۴-۲ نمودار تغییرات آبدهی قناتها و چشمه‌ها ۶-۴-۲ نمودار سرعت نفود ۷-۴-۲ نیمرخ ۸-۳-۲ نمودار کیفی ۵-۲ برقراری رابطه بیلان سامانه تغذیه و بر آورد مقدار نفوذ ۶-۲ کنترل فرایندهای کورشدگی ۷-۲ کنترلهای زیست‌محیطی ۳ خدمات بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی ۱-۳ کنترل تأسیسات. سازه‌های وابسته و تجهیزات (خدمات بهره‌برداری) ۲-۳ وظایف اصلی واحد خدمات نگهداری 11 ۱۰ ۱۳۴ ۱۳ ۱۵ ۱۹ ۱۹ ۳ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۲۳۳۲ ۳۲ ۳۳ ۳۶ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳-۳ انواع خدمات نگهداری ۴-۳ تهیه برنامه اجرایی ۵-۳ بررسی فنی بخشهای مختلف ۱-۵-۳ بازرسی فنی سازه‌های انحراف ۲-۵-۳ بازرسی فنی سازه‌های انتقال ۳-۵-۳ بازرسی رسوبگیر و مخازن تنظیمی <- رسوبگیری ۴-۵-۳ بازرسی فنی تأسیسات تَغذیه ۵-۵۳ بازرسی فنی تجهزات مکانیکی» هیدرو مکانیکی و هیدروالکتریکی ۶-۵-۳ بازرسی فنی جاده ۷-۵-۳ بازرسی فنی سیل بندها و ابنیه حفاظتی ۶-۳ اجرای عملیات نگهداری ۱-۶-۳ تهیه گزارش کامل قسمتهای تخریب شده ۲-۶۳ تهیه دستور کار و نقشه‌های ترمیم ۳-۶-۳ تأمین نیروی انسانی» ماشینهاء لوازم و مصالح ۳-۶-۳ روش اجرا ۵-۶-۳ نظارت بر انجام عملیات ترمیم و تحویل کار ۳۴- تشکیلات سازمانی خدمات بهره‌برداری و نگهداری ۱-۳ سازمان و وظایف پرسنل مورد نیاز ۱-۱-۳۴ واحد مدیریت ۲-۱-۴ واحد خدمات ممهندسی ۳-۱-۴ وظایف واحد ماشین‌نویسی و امور دفتری ۴-۱-۴ واحد کارهای عمومی ۵ ثبت و برآورد هزینه‌ها و درآمدهای سالانه ۱-۵ هزینه‌های مستمر ۱-۱-۵ هزینه‌های نیروی انسانی ۲-۱-۵ هزینه‌های آزمایشگاهی ۳-۱-۵ هزینه‌های اداری و بالا سری ۲ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۳۲ ۳۲ ۳۲ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۶ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان_ ۵ هزینه‌های تعمیر و نگهداری (غیرمستمر) ۱-۳-۵ هزینه تعمیر و نگهداری تأسیسات ۲-۲-۵ هزینه تعمیر و نگهداری تجهیزات ۳-۲-۵ استهلاک سرمایه ۳-۵ هزینه‌های سرمایه‌ای ۱-۳-۵ هزینه‌های تکمیل و نوسازی تأسیسات و ساختمانهای بهره‌برداری ۲-۳-۵ هزینه‌های خرید ماشینها و تجهیزات ۴-۵ پیش‌بینی هزینه‌های آینده ۵-۵ قیمت تمام شده یک متر مکعب آب ۶-۵ پیش‌بینی در آمد سالانه ۶- گزارش سالانه ۱-۶ گزارش عملیات بهره‌برداری ۲-۶ گزارش عملیات نگهداری ۳-۶ گزارش هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری ۴-۶ گزارش عملکرد و آرزیابی طرح ۷ منابع و ماخذ ۷ ۴۳۴ ۴۳۴ ۴۳۴ ۴۳۴ ۴۶ ۴۶ ۴۶ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۴۳۹ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مگدمه آب» اکسیر زندگی است و بدون آن زندگی ناممکن است. اگرچه عوامل محیطی بسیاری» تراکم و توزیع پوشش گیاهی را تعیین می‌کند. اما مهم‌ترین آنهاء مقدار بارندگی است. آب و هواء شرایط اقلیمی و به ویژه پهنه‌های بیابانی که از صحرای آفریقا از طریق عربستان» ایران» هندء ترکستان تا مرتفع‌ترین فلاتهای آسیا گسترده شده» سبب پیدایش آبیاری مصنوعی به عنوان پایه کشاورزی این نواحی شده است. به گفته دیگرء نبود بارشهای منظم در طول سال و ریزشهای نامنظم در دوره‌های کوتاهی از سال, سبب می‌شود که سیلابهای جریان یافته, به سرعت از دسترس خارج شده و تنها بخش کوچکی از آن در زمین نفوذ یابد. با انباشته شدن تدریجی آب در فضای خالی سنگها یا آبرفتهاء مخازن دائمی آب تشکیل می‌شود. تلاش برای بهره‌برداری از سیلابها و آب انباشته شده در زیرزمین» روشها و راهکارهای بی‌همتایی را به وجود آورد که کارایی خود را در خلال چند هزار سال ثابت کرده است. تدوین ضوابط و قوانین برای بهره‌برداری و نگهداری این منابع و تأسیسات, و به‌هنگام کردن آنها با توجه به نیازهای هر دوره» ضرورتی بوده که دست کم از زمان حمورابی (۱۷۶۰پ -م) قدمت دارد. در سرزمین ما که بر بخش بزرگی از آن» شرایط اقلیمی نیمه‌خشک تا خشک حکمفرماست. گاه منابع آب زیرزمینی» تنها منبع آب در دسترس است. بهره‌برداری از این منابع» برای توسعه اقتصادی» به ویژه در چند دهه اخیر با پیشرفت تکنولوژی و استفاده از پمپ‌های قوی شدت یافتهء اما متأسفانه تجارب فراوان و پیشینه غنی در بهره‌گیری از امکانات محدود آب این سرزمین (که در طول سالیان دراز دچار رکود شده بود) همزمان با شدت یافتن بهره‌برداریها فعال نشد و رشد نکرد. ضعف برنامه‌ریزی و اعمال ضوابط از یک‌سو و جذابیت‌های توسعه اقتصادی از سوی دیگر» سبب شد که مرز میان توسعه پایدار و ناپایدار مخدوش شده و در جاهایی از بخش تجدیدناپذیر (حجم مرده) آبخوان بهره‌برداری شود. به هر حال, چه برای بازیابی بخش تهی شده آبخوان یا کاهش سرعت افت سطح آب زیرزمینی و چه برای افزایش حجم آبخوان و بهبود مدیریت منطقه‌ای منابع آب» مدیریت صنعت آب کشور از سالهای پیش به فکر افزایش تغذیه آبخوان از راههای مصنوعی افتاد. به دنبال آن, مطالعه و ساخت تأسیساتی که به روشهای گوناگون آب را به آبخوان نفوذ می‌دادء در گوشه و کنار کشور آغاز شد که تاکنون نیز ادامه دارد. بررسی نتایج و عملکرد بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی» بیانگر این واقعیت است که متأسفانه بیشتر این تأسیسات» به حال خود رها شده و مدیریت بهره‌برداری و نگهداری آنها با نارسایی همراه بوده است. مهم‌ترین دلایل بروز این نارساییها را می‌توان به ترتیب زیر خلاصه نمود: - نبودن پست سازمانی مستقل برای انجام خدمات بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی, - تخصیص ندادن اعتبار کافی برای این خدمات, - استفاده نکردن از همکاری و مشارکت مردمی, - کاستیهای آموزشی و آگاهی ندادن به مردم درباره مزایای اجرای طرح» - نارساییهای برنامه‌ریزی» تشکیلاتی و مدیریتی» و - ناهماهنگی در بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات و اصول پیش‌بینی شده در طراحیها. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- اکنون پس از سالها تجربه در بهره‌برداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی,» تردیدی باقی نمانده که برای بهره‌برداری بهینه از سرمایه گذاریهای انجام شده, حتماً باید ضوابط و دستورالعملهای مربوط به مطالعات قبل و بعد از اجرای پروژه‌ها تهیه و تدوین با این نگرش» طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشورء کار تهیه ضوابط و دستورالعملهای بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات و سازه‌های تغذیه مصنوعی را به عهده «کمیته تغذیه مصنوعی» گذاشت. این کمیته. در نشستهای مستمر» ضمن بررسی مشکلات و نارساییها در امر بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی در کشور» مجموعه حاضر با عنوان«دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات و سازه‌های تغذیه مصنوعی» را با توجه به امکانات کشور تهیه کرد. هدف این مجموعه» پیشگیری» کاهش یا رفع نارساییهای موجود و تعیین ضوابط مشخص است به‌گونه‌ای که خدمات مورد نیاز به طور هماهنگ با قابلیت و اطمینان کافی و با درنظر داشتن مسائل و نکاتی انجام شود که توجه به آنهاء بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات را با حداقل مشکلات روبرو کرده و در هر موردء راه حلهای لازم را ارائه کند. خاطر نشان می‌شود» همچنان که این استاندارد می‌تواند به عنوان دستورالعمل برای کارفرمایان و مسئولان بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی مورد توجه قرار گیرد. طراحان و مشاوران نیز برای تهیه طرحهای اجرایی می‌توانند از مندرجات آن استفاده کنند. توجه: علامت * در متن این استانداردء نمایانگر مواردی است که انجام آنها غیرالزامی (اختیاری) است. ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ تعاریف آب مورد نیاز: حجم آبی است که برای تغذیه آبخوان در طول سال مورد نیاز است. - آورد سالانه: حجم آبی است که در محدوده تأسیسات تغذیه مصنوعی در طول سال در دسترس باشد. با توجه به تعاریف بالاء حجم آب قابل تغذیه می‌تواند کمتر یا بیشتر از آب مورد نیاز تغذیه باشد. - خدمات بهره‌برداری: خدمات مستمری است که به منظور استفاده بهینه از سامانه‌های (سیستمهای) آبگیری, انتقال, رسوبگیری و تغذیه مصنوعی» برای افزایش ظرفیت بهره‌دهی آبخوان در طول عمر مفید پیش‌بینی شده تأسیسات صورت می‌گیرد. - تأسیسات تغذیه مصنوعی: تأسیسات تغذیه مصنوعی, بخشهایی از طرح است که منحصراً با هدف تغذیه آب به آبخوان احداث می‌شود. - سازه‌های وابسته: مجموعه سازه‌های انحراف آبء آبگیری,» انتقال, ذخیره‌سازی و رسوبگیری سازه‌های وابسته است. - سازه‌های انحراف آب و آبگیری : این سازه‌هاء در نقاط برداشت یا انحراف آب از یک منبع آبی (رودخانه یا مخزن) ساخته شده و شامل بندها و سدهای انحرافیء سازه‌های آبگیری» دریچه‌هاء ایستگاههای پمپاز و سایر ساختمانهای وابسته است. - تأسیسات انتقال (آبرسان): بخشی از طرح است که از دهانه آبگیر اصلی شروع, و به محل ذخیره‌سازی» حوضچه رسوبگیر یا تأسیسات تغدیه مصنوعی ختم می‌شود. - کانالهای بدون پوشش: این کانالهاء مجاری روبازی هستند که با خاکریزی یا خاکبرداری برای انتقال آب ساخته شده و روی بدنه و کف آنهاء به‌جز فرم دادن و کوبیدن به منظور تثبیت و تحکیم کانال, عملیات پوششی خاصی صورت نمی گیرد. - کانالهای پوشش شده: این کانالها مجاری روبازی هستند که با خاکبرداری و خاکریزی برای انتقال آب ساخته شده و بنا به دلایل فنی, اقتصادی, ملاحظات محلی, کاهش تلفات آب» کاهش هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری» افزایش سرعت وکوچک شدن مقطع و جلوگیری از تخریب ناشی از عوامل فیزیکی (شیمیایی و انسانی)» با مصالح مناسب» پوشش می‌شوند. - مجاری لوله‌ای: لوله‌ها عموماً به عنوان گزینه‌ای برای انتقال آب مطرح هستند. مجاری لوله‌ای, معمولاً به صورت کم فشار طراحی می‌شوند. لوله‌ها از نوع بتنی» فلزی» آزبست. فایبرگلاس و پلاستیکی می‌باشند و متداول‌ترین انواع آن» لوله‌ای بتنی و بتنی مسلح است که معمولاً به صورت پیش‌ساخته استفاده می‌شوند. - مخازن تنظیمی و رسوبگیری: مخازنی هستند که ضمن ذخیره‌سازی سیلاب. با راکد نگه‌داشتن آب» سبب ته‌نشینی مواد - حوضچه رسوبگیر: حوضچه‌ای است که آب در آن با سرعت کم حرکت می‌کند تا رسوبات موجود در آن ته‌نشین شود. |- 121۷0۲۹10۵ 5۲۳۵ 2-0۵66 ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲- بهره‌برداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی بهره‌برداری از یک سامانه تغذیه مصنوعی,» بسته به روش آن» به سطوح مختلفی از تخصص و تحربه نیاز خواهد داشت که با توجه به نوع تأسیسات و سازه‌های آن (مانند سازه‌های انحراف آبء آبگیری» ایستگاههای پمپاژ ابنیه فنی مهم مسیر انتقال و تأسیسات تغذیه) نیازمند نظارتهای گوناگون است. با توجه به اینکه اغلب سامانه‌های تغذیه مصنوعی در ایرانء بر اساس استفاده از سیلاب و در مناطق خشک طراحی شده و معمولاً در نواحی دور از مراکز مهم جمعیتی قرار دارندء بنابراین نکته اصلی در بازدهی سرمایه‌گذاری انجام شده در آنهاء توجه دقیق به امر بهره‌برداری است. به عنوان نمونه, اگر در یک سال آبی» که جزء دوره ترسالی محسوب می‌شود.ء عملکرد سامانه تغذیه مصنوعی با مشکل مواجه شود» به تعویق افتادن استفاده از طرح و عدم بهره‌برداری از آن در سالهای بعد از این دوره» زیان قابل توجهی را متوجه طرح و سرمایه‌گذاری‌ها خواهد نمود. بنابراین» حضور به‌موقع تخصصهای مختلف مورد نیاز و انجام دستورالعملهای مربوطء اعمال مدیریت تخصصی در زمان کارکرد طرح و کنترل آن» ضامن اصلی موفقیت طرح و بازدهی مطلوب از تأسیسات خواهد بود. ۱-۲ نصب تجهیزات برای برآورد جریانهای ورودی به سامانه تغذیه و خروجی از آن» با هدف برآورد مقدار نفوذ و آب ورودی به آبخوان» نصب تجهیزاتی برای اندازه‌گیری لازم خواهد بود. این تجهیزات شامل: دیتالاگرء لیمنیگراف, کنتور حجمی, پارشال فلوم» شیر فلکه و انواع دریچه‌ها است که بر حسب نیازء امکانات موجود و ویژگیهای محلء می‌توان از آنها استفاده کرد. - نصب تجهیزات اندازه‌گیری بده در دهانه آبگیر یا محل ورود به تأسیسات تغذیه. - نصب تجهیزات اندازه‌گیری بده در قسمت‌های خروجی تأسیسات. - در نقاط کنترل (ورودی به سامانه تغذیه و خروجی از آن ) که دارای تأسیسات ساخته شده و ثابت مانند سرزیر» پارشال فلوم بستر ساخته شده بتنی» روزنه و... است. نیازی به نصب تحهیزات اندازه‌گیری نیست. - نصب اشل: در صورتی که تغذیه با استفاده از استخرهای نفوذ باشدء برای اندازه‌گیری تغییرات سطح آب» نصب اشل در درون حوضچه‌ها لازم است. - به منظور حذف آثار بارندگی و تبخیر از حوضچه‌های تغذیه» در صورت نبود تجهیزات تبخیرسنجی در محدوده طرح, ۲-۲ اندازه‌گیری, نمونه‌برداری و جمع‌آوری داده‌ها ۱-۳-۲ اندازه‌گیری و جمع‌آوری داده‌ها ی آب سطحی برای شناخت کار کرد تأسیسات تغذیه مصنوعی و بررسی آثار آن بر آبخوان در طول دوره آبگیری و پس از قطع آن» اندازه گیری, قرائت و ثبت داده‌ها به ترتیب زیر در جدول‌های مربوط لازم است: - قرائت اشل و ثبت داده در نقاط آبگیری» ورودی به سامانه تغذیه و خروجی از آن به صورت روزانه (صبح و عصر) (جدول شماره ۱) . ۱- اگر دامنه نوسانهای آبدهی ورودی زیاد باشدء ممکن است قرائت اشل‌های صبح و عصر پاسخگوی دقت محاسبات نباشد بنا براین لازم است با توجه به این نوسانها دوره زمانی قرائت اشل‌ها برای محاسبه بده را کاهش داد. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- - اندازه‌گیری سرعت جریان و محاسبه آبدهی در محل آبگیری از منبع تأمین آب در دوره‌های با نوسانهای کم آبدهی به صورت هفتگی و در زمانهای سیلابی با توجه به دامنه نوسانها در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر» به صورتی که نمایانگر نوسانهای آبدهی باشد." در نقاط کنترل (ورودی به سامانه تغذیه و خروجی از آن) که دارای تأسیسات ساخته شده و ثابت مانند سرریزء پارشال فلوم؛ بستر ساخته شده بتنی» روزنه و غیره می‌باشد» ممکن است به اندازه‌گیری با ترتیب بالا نیاز نباشدء بنابراین محاسبه آبدهی با استفاده از روابط مربوط انجام می‌شود. - تکمیل جدول خلاصه اندازه‌گیری بده و اشلهای ثبت شده (جدول شماره ۲). - قرائت و ثبت اشل حوضچه پس از قطع جریان ورودی و کنترل افت سطح آب با توجه به سرعت نفوذ طبق جدول شماره ۳. - ثبت داده‌های تبخیر و بارندگی در دوره‌های آبگیری و تغذیه طبق جدول شماره ۴. - نمونه‌برداری از آب در محل آبگیری از منبع تأمین آب. به منظور برآورد حجم مواد معلق در دوره آبگیری. برای محاسبه حجم رسوب ورودی به تأسیسات تغذیه, لازم است که نمونه‌برداری از آب» در نقاط کنترل ورودیها انجام شود. از آنجا که نوسانهای مقدار رسوب حمل شده توسط جریان آب بسیار زیاد استء باید فراوانی نمونه‌گیریها را به واحدهای زمانی کوچک افزایش داد. چنانچه غلظت رسوب جریان کم باشد. در این صورت می‌توأن تعداد نمونه‌برداری را فقط همزمان با قرائت اشلها انجام داد. وزن رسوب نمونه‌ها بر اساس استاندارد مربوط"ء در آزمایشگاه اندازه‌گیری می‌شود. ۱- برای آگاهی بیشتر از شیوه اندازه‌گیری» می‌توان به پیش‌نویس استاندارد شماره ۲۴۲- الف طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور «دستورالعمل آماربرداری از منابع آب (وسایل و روش‌های اندازه‌گیری)» مراجعه کرد. ۲- نشریه راهنمای تعیین غلظت نمونه‌های رسوبات معلق رودخانه‌ها (شماره ۲۰۵) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت نیرو سازمان یا شر ۱ رور ۱- حجم آبگیری - ۲- وزن رسوب روز جدول ۱- جدول قرائت ال و محاسباند کت آب منطفقه‌ای مش حوصه ابریز و ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ص عصر صبح عصر ۰ ماع آیگ ۷ (۸ +۷) ۲ ی ساعتهای آبگیری (۱۰+۱۱) ۲ آبدهی و حجم رسوب روزهای آبگیری آبدهی حجتم آبگیری" رسوب (مترمکعب بر ثانیه) (مترمکعب) (کیلوگرم بر ثانیه) ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱ صبح ‏ عصر رصح عصر عِ ۰ ۰.1۰ ۲ ورن رسوب روزانه (کیلوگرم) ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲- جدول خلاصه اندازه‌گیری وزارت نیرو سازمان یا شرکت آب منطقه‌ای ی خوضه آپریز مشش ایستگاهشمشمشمشششششمششی سال یی شش ۱ ۲ بده 5 . ات - ان ۶ اندازه‌گیری | (سانتی‌متر) ‏ (متر) ‏ (مترمریع) 7۳۹ (مترمکعب بر تازیه اک را ید اقلا شیفت ‏ بده اشل ۱ شماره آن ۱ اندازه‌گیر 1-5 2-5 5 - 3 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳- جدول قرائت اسل و محاسبه سرعت نفوذ در حوضچه‌های تغذیه پس از قطع جریان ورودی ی ۹ ۲ ۳ ۳۴ ۵ مساحت 5 ۱ : ۱ ساعت قرائت ارتفاع اشل مساحت متناظر مدت زمان ارتفاع ال * : حجم آب معلال نفوذ یافته سرعت نفوذ : ریخ ابگیری ره ۳ (ققه سامت (ساتی‌متر) ‏ حوضچه (هکتار) | (دقیقه ساعت) 1 (سانتی‌متر) ۱ مانگین (هکار (متر مکمب) (سانتی‌متر بر دقیقه) ۱7 2 3-۸ رح را 4 5-1 ۹ ۸+ ۸ : ی ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۶- جدول ثبت داده های تبخیر و بارندگی در حوضچه های تغذیه و محاسبه حجم آب نفوذیافته درف تاریخ مجموع آبدهی ورودی به ‏ مجموع آبدهی خروجی از تیخیر بارندگی حجم آب نفوذیافته در ردیف 5 1 [ ۱ : ۲ ۲ تاسیسات (مترمکعب) تاسیسات (مترمکعب) ارتفاع (میلی‌متر) ۱ حجم! (مترمکعب) ارتفاع (میلی‌متر) ‏ حجم(مترمکعب) روز" (مترمکمب) 0 ‌ )۸۷۶( ۵۴۳( ۲( 0۱) ِ ‌ ‏جمع (مترمربع) مساحت تأسیسات تغذیه * ارتفاع تبخیر (میلی‌متر) (مترمربع) مساحت مور تأسیسات تغذیه * ارتفاع باران (میلی‌متر) ۲- حجم باران (مترمکعب) < ۱ )٩(-)۳(+)۸(-)۴(-)۶( ۳ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -‏ نمونه‌برداری از رسوبات در سامانه تغدیه به منظور اندازه‌گیری وزن مخصوص آن. - اندازه‌گیری تراز سطح رسوب در حوضچه‌های رسوبگیر و تأسیسات تغذیه مصنوعی در پایان دوره آبگیری و پس از نفوذ کامل آب در تأسیسات تغذیه. ممکن است اندازه‌گیری ضخامت رسوب, با استفاده از اشلهای نصب شده در تأسیسات تغذیه انجام شود. در صورتی که سطح رسوب در حوضچه‌ها و تأسیسات تغذیه در یک تراز نباشد.» در این صورت» تغییرات تراز رسوب با نقشه‌برداری تعیین ۳-۳-۲ اندازه‌گیری و جمع‌آوری داده‌ها ی آب زیرزمینی اندازه‌گیری سطح ایستابی آب زیرزمینی در چاههای پیزومتر به منظور بررسی آثار اجرای طرح» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از سوی دیگرء کنترل تغییرات آبدهی منابع آب ناشی از اجرای طرح و افزایش آبدهی چاههاء چشمه‌ها و قناتهاء مبین میزان تأثیر اجرای پروژه و موفقیت آن است. مقایسه تغییرات سطح آب و میزان آبدهی منابع آب (چاه» چشمه و قنات) در دو مقطع قبل و بعد از اجرای طرح» نشانگر عملکرد طرح خواهد بود. ۱-۲-۲-۲ اندازه‌گیری سطح آب زیرزمینی و فشار پیزومتر در چاهها به صورت ماهانه و در صورت نیاز» ۱۵ روز یک‌بار براساس جدول شماره ۶ در حالتی که تجهیزات اندازه‌گیری و ثبات (دیتالاگر) وجود داشته باشد. اندازه‌گیری به صورت خودکار انجام می‌شود (تهیه نمودار شماره ۱). ۲-۲-۲-۲ اندازه‌گیری ماهانه یا ۱۵روز یک‌بار آبدهی قناتها وچشمه‌های محدوده طرح (تهیه نمودار شماره ۱). ۳-۳-۳ نمونه‌برداری و تجزیه سیمیایی این نمونه‌برداریها به منظور بررسی کیفیت شیمیایی آب زیرزمینی و تغییرات ناشی از عملکرد سامانه تغذیه مصنوعی انجام ۱-۳-۳-۳ نمونه‌برداری ! - نمونه‌برداری از آب سطحی در نقاط آبگیری به منظور تعیین کیفیت شیمیایی آب و ثبت نتایج همراه با تاریخ و محل نمونه‌برداری طبق جدول ۰۷ - نمونه‌برداری از جاههای مشاهده‌ای با پیزومتر پیرامون تأسیسات تغذیه مصنوعی. - نمونه‌برداری از چند حلقه چاه بهره‌برداری انتخابی در جهت جریان آب زیرزمینی. ۱ برای آگاهی بیشتر در مورد نمونه‌برداری از منابع آب زیرزمینی» می‌توان از پیش‌نویس استاندارد شماره ۸۰- الف و در مورد نمونه‌برداری در طول مدت تغدیه مصنوعی از نشریه شماره ۱۴۱-ن طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور استفاده کرد. ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۵- نتایج نمونه وزارت نیرو تاریخ غلظت میانگین نمونه‌ها (روز) (میلی گرم بر لیتر) )0۱ ۳( واحد اقدام کر نام وامضای تهیه کل 0 ۱ رداریهای رسوب را ار ی را رت ری سسکا ۵ ی سال ابی رت یی بده همزمان بده رسوب (مترمکعب بر ثانیه) (کیلوگرم بر روز) )۳۴( تاریخ تهیه سس نام و امضای کنترل کننده ی -------- صفحهٔ بعد -------- جدو ل 1 نوسانات در وزارت نیرو سازمان یا شرکت آب منطقه ای : 3 رک سا 0 3 > وا ۱ 3 عمق عمق عمق عمق بت روز رور رور رور واحد اقدام کن ند ۵ اه و9 امضای تهیه کل 0 طح آب چاههای مشاهده ای روز روز روز روز روز ۱۲ ِ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۱- تغییرات آبدهی قنات» چشمه یا جاه آرتزین انتخابی وزارت نیرو سازمان یا شرکت آب منطقه ای : نام محدوده مطالعانی... ی کد محدوده مطالعاتی مش نام دشت‌ممممممممممشمشممشمششششش مختصات منبع رک نوع منبع آب و نام منبع ی نام محل مس نام مالک ی آدرس محل اندازه گیری دمم و و طر بقه اندازه گیری بده (لیتر بر ثانیه) 6 ۵ ۵ ۵ ۵ 8۵ ۵ ۵ 6۵ ۵ 8۵ ۵8 ا۵ ا۵ق ۵ ا۵ 8۵ 6۵ 6۵ 6 68 6 8۵ ۵ د ق ق ۵ ۵ ۵ 8۵ ۵ 8۵ 8۵ ۵ ۵ 8۵ 8۵ 8۵ 8۵ ۵ ۵ 8۵ ۵ ۵ 8۵ 8۵ 8 ۵ 7 ق ق ۵ ۵ ۵ 8۵ ۵ 8۵ 8۵ ۵ ۵ 8۵ 8۵ 8۵ 8۵ ۵ ۵ 8۵ ۵ ۵ 8۵ 8۵ 8 ۵ 2 2 ق ق ۵ ۵8 ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵8 ۵ ازج رور ۲ مج مر که مج با ی جع کج کچ بر ۲ ۱۱ با ۳ ۳ سال 2 کلرور (میلی گرم بر لیتر) (میکروزیمنس بر سانتی‌متر) واحد اقدام کنند‌ششششششمممی نام وامضای تهیه کننده‌شششششششششممممممم تاریخ تهیهممممممشمممم نام و امضای کنترل کننده و ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- * ۳-۳-۳-۲ دوره نمونه‌برداریها در صورتی که برای اندازه‌گیری پارامترهای هیدروشیمیایی» دستگاه دیتالاگر مجهز به ابزار اندازه‌ گیری آنیوزها و کاتیونها نصب شده باشندء اندازه‌گیریها به‌طور روزانه انجام می‌شودء در غیر این صورت نمونه‌برداریها هر ۱۵ روز یک‌بار انجام خواهد شد. علاوه بر نمونه‌برداریهای دوره‌ای» پس از هر آبگیری نیز یک نمونه برداشت می‌شود. در صورتی که پس از چند بار آبگیری تأسیسات تغذیه مصنوعی» تغییرات کیفی نمونه‌ها ناچیز باشد» می‌توان طول دوره نمونه‌برداریها را به ۱ تا حداکثر ۳ ماه افزایش داد. * ۳-۳-۳-۳ تجزیه سیمیایی [ اندازه‌گیری پارامترهای سیمیایی ) نمونه‌های آب برداشت شده» برای تجزیه کامل شیمیایی باید بلافاصله به آزمایشگاه ارسال شود. نمونه‌برداریها به منظور بررسی کیفیت شیمیایی آب زیرزمینی و تغییرات ناشی از عملکرد سامانه تغذیه مصنوعی انجام می‌شود. 5-۳-۳-۲ نیت داده‌ها نتایج اندازه‌گیری دما و تجزیه شیمیایی آبها به منظور تعبیر و تفسیرهای مورد نیاز در جدول ۷ ثبت می‌شود. هنگام پرکردن جدول ۷ باید توجه داشت. چون تعداد عوامل شیمیایی کمیاب ( عناصر فرعی) و گازها بسیار زیاد است. برحسب نیاز پروژه های مختلف» تعدادی از این عوامل انتخاب و اندازه گیری می شوند و به همین دلیل نام آنها در جدول صفحه ۱۷ درج نشده است تا بر حسب نیاز هر پروژه به طور جداگانه مشخص و نوشته شوند. ۲-۲ تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده آب سطحی ۱-۳-۲ تعیین بده ورودی و خروجی تأسیسات تغذیه برآورد آبدهی و حجم آب ورودی و خروجی سامانه تغذیه دارای فرآیند زیر است: محاسبه آبدهی در تأسیسات ساخته شده با اندازه‌گیری پارامترهای هر یک از تجهیزات و استفاده از روابط مربوط به آنها (سرزیرء پارشال فلوم» بستر ساخته شده» روزنه و...) انجام می‌شود. - در نقاط کنترل که دارای تأسیسات ساخته شده نیستء با استفاده از داده‌های تراز سطح آب (اشل) و اندازه گیریهایی که در بند ۲-۲ گفته شدء آبدهی به ترتیب زیر محاسبه می‌شود: ۹ تهیه و ترسیم منحنی بده - اشل با استفاده از جدول شماره ۲ * " تکمیل جدول بده - اشل مطابق جدول شماره ۸ ۹ محاسبه شیفت اشل با توجه به اندازه‌گیریهای بده و منحنی بده - اشل, * تصحیح اشلها با توجه به شیفت اشل (در صورت نیاز)» ۹ استخراج بده از منحنی بده - اشل با توجه به اشلهای تصحیح شده ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- محاسبه حجم آبدهی ۲۴ ساعته. تکمیل جدول‌های شماره ۱ و شماره ۴ * اندازه‌گیری آبدهی‌های دوره‌ای؛ *‏ ترسیم منحنی بده - اشلء و تهیه منحنی بده - اشل دائمی با توجه به شرایط هیدرولیکی نقطه کنترل به صورت نمودار. در این صورت» محاسبه بده روزانه فقط با قرائت و ثبت پارامترهای هر یک از تجهیزات و استفاده از نمودار مربوط انجام توضیح: با توجه به تغییرات بالادست بسترء باید اندازه‌گیریهایی به منظور ثبت و بررسی تغییرات هیدرولیکی نقاط کنترل انجام گرفته و در صورت نیاز» جدول و نمودار بده - اشل تصحیح و تجدیدنظر شود. - محاسبه حجم آب برای دوره‌های آبگیری,» در نقاط ورودی به سامانه تغذیه و خروجی از آن و تکمیل جدولهای شماره ۴۱ - محاسبه حجم تبخیر برای دوره‌های آبگیری در گستره تأسیسات تغذیه به منظور برآورد تلفات آب و تکمیل جدول شماره ۰۴ و - محاسبه حجم بارندگی برای دوره‌های آبگیری در گستره تأسیسات تغذیه به منظور برآورد حجم ریزشهای جوی و تکمیل جدول شماره ۴. ۳-۳-۲ برآورد حجم رسوب در تأسیسات تغذیه حجم رسوب ورودی و خروجی تأسیسات تغذیه. با استفاده از نتایج نمونه‌برداری آب در نقاط کنترل ورودی‌ها به شرح زیر محاسبه می‌شود: - مقدار بده رسوب از ضرب غلظت رسوب در بده آب» به دست می‌آید. - ثبت نتایج محاسبات رسوب ورودی به تأسیسات تغدیه در جدول شماره ۱ء - حجم رسوب از تفاوت حجم رسوب ورودی و خروجی محاسبه می‌شود. - محاسبه حجم رسوب در سامانه تغذیه با تقسیم وزن رسوبات به وزن مخصوص آن, - محاسبه حجم رسوبات با استفاده از نتایج اندازه‌گیری ضخامت رسوبات و نقشه برداریهای انجام شده» و - مقایسه حجم رسوب محاسبه شده از دو روش بالا. ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۷- نتایج تجزیه کامل شیمیایی منابع آب (عناصر اصلی) وزارت نیرو یت ی میلی اکی والان بر لیتر ۱ 1 اسان را وس رسای 20 (میتم ۳ و ید مد : ی ْ : ۲۵۹ بولیتر] 7۳ 700۲ 0 ۹50۴ ی 3 ۶ :8ا۲ چا کی 5 ان با ما ال ی ال لا ال با اب با یا اب الا ام با یا اب با ِ ی ای ِ ای ٍ ی ی 1 ای ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت نیرو ادامه جدول ۷- نتایج تجزیه کامل شیمیایی منابع آب (عناصر اصلی) ۱۷ سازمان یا شرکت آب منطقه‌ای ی ی نام محدوده مطالعا نی ممممممممممممم کد محدوده مطالعاتی سم نام دشت ی عوامل فیزیکی عوامل شیمیایی گازها ردیف مختصات منبع آب درجه حرارت ملاحظات کدورت مزه ‏ رنگ ۱ بو سانتی گراد واحد اقذام کل 0 نام و امضای تهیه کننده ی تاریخ یه و نام و امضای کنترل کننده ری -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۸- بده 7 اشل وزارت نیرو سازمان یا شرکت آب منطقه‌ای‌ششششششششششممششی خوضه آیرپزششمششمشمشمشششمش ‏ سال آبی ی لش رودخات شمش ایستگاهش شش ها شماره ی این جدول از تاریخ سس اقا تاریخ سس قابل استفاده است. اختلاف ‎۰/٩‏ ۸ یز ۶ ۵ ۴ ۳ رش ۵ 7 0 ۲/900 ممکاج ممکلج ممکلم که که ممکلاه ممکاه م۹6۵۸ ۰/۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ /۹ ۰/۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ /۸ /۹ واحد اقدام کننده... نام و امضای تهیه کننده... تاریخ تهیه.. نام و امضای کنترل کننده ی ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۲ برآورد آب قابل نغذیه در ماههای مختلف سال با توجه به کمبود اطلاعات در دوره مطالعه, به منظور تکمیل آن و بهینه کردن بهره‌برداری» از طریق جمع‌آوری اندازه گیریهای جدید و تحلیل آنهاء می‌توان اطلاعات مورد نیاز را بهبود بخشید. پیش‌بینی آب موجود و مورد نیاز برای تغذیه در سال آبیء به دقت و محاسبات نسبتاً پیچیده‌ای نیاز دارد. این برآوردها به عاملهای چندی مانند شرایط اقلیمی (مقدار بارندگی» دماء نم و...)» مقدار جریانهای سطحی» چگونگی توزیع آنهاء. دقت و درجه اطمینان آمار در دسترس, نیازها و حقابه‌های پایین‌دست بستگی دارد. نکته مهم در این برآوردهاء با هر روشی که انجام شود به شمار آوردن حالتهای ممکن و متناسب با نوسانهای زمانی هیدرو کلیماتولوژی منطقه است. ساده‌ترین حالت. برآورد آب قابل تغذیه از منابع یا مخازنی است که در آن آب دائم و بیش از مقدار مورد نیاز وجود داشته باشد. در این مواردء برآوردها فقط به آب مورد نیاز پایین‌دست بستگی خواهد داشت. بنابراین مدیریت بهره‌برداری با به کارگیری آمار موجود هیدرو کلیماتولوژی می‌تواند مقدار آب موجود در حوضه آبریز طرح و توزیع زمانی آن را به‌هنگام کرده و بر پایه نیازهای پایین‌دست مقدار آبگیری را تعیین کند. در اغلب محلهاء امکان بهره‌برداری از جریان دائم وجود ندارد. در این مواردء برآوردها با بهره‌گیری از داده‌ها و آمار در دسترس و استفاده از روشهای آماری پیچیده‌تر انجام شده و با تقریب بیشتر همراه است. در هر حال, برای دستیابی به این هدفهاء انجام کارهای زیر لازم است: - گردآوری و کنترل اطلاعات و آمار لازم قبل از شروع عملیات بهره‌برداری سالانه, - کنترل و به هنگام کردن بر آوردهای آبدهی دوره‌های مختلف, با توجه به داده‌های تکمیلی, - برآورد حجم آب موجود ماهانه, جریان پایه و تواتر آن, - کنترل و به‌هنگام کردن مشخصه‌های سیلابها در دوره‌های مختلف و با احتمالات معین در محل آبگیری طرح» - برآورد نیازهاء حقابه‌ها و برداشتهای ماهانه پایین‌دست. - برآورد حجم آب مازاد قابل تغذیه در ماههای مختلف و رژیم آن» و - گردآوری آمار بارندگی روزانه در دوره بهره‌برداری به منظور ارزیابی عملکرد طرح. 2-۲ تحلیل داده‌های آب زبرزمینی اگرچه در کشور ما تغذیه مصنوعی در درجه اول برای جبران کاهش ظرفیت آبخوان انجام می‌شودء اما به موازت آن می‌تواند به تغییرات در نقشه‌هاء نمودارها و نیمرخهایی همسنگ با اطلاعات قابل دسترسی از منطقه ارائه خواهد شد و به عبارتی دیگرء تحلیل داده‌های آب زیرزمینی به صورت نقشه‌ها و نمودارها ارائه می‌شود. - در صورتی که در کل دشت., که طرح در قسمتی از آن اجرا شده است. منابع اطلاعاتی مانند شبکه‌های پیزومتر, چاههای مشاهده‌ای و نمونه‌برداری در اختیار باشد. می‌توان نقشه‌ها و نمودارها و نیمرخهای کیفی» کمی و تغییرات آنها را با استفاده از کلیه اطلاعات به دست آمده تهیه کرد. ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - اگر منابع اطلاعاتی منحصر به چاههای پیزومتر حفر شده در محدوده طرح تغذیه مصنوعی بوده و منابع اطلاعاتی دیگری در اختیار نباشدء در این حال می‌توان نمودارهای ستونی یا خطی تغییرات کیفی نمونه‌های برداشت شده از چاهها و پیزومترهای محدوده طرح را تهیه و تغییرات آنها را در قبل و بعد از آبگیری برای هر چاه به طور جداگانه نشان داد. با جمع‌آوری اطلاعات از چاهها در جهت حرکت آب زیرزمینی» با یک مقطع انتخابی و تهیه نیمرخهای مربوط می‌توان تغییرات کیفی و کمی ناشی از اجرای طرح را بررسی کرد. تغییرات کمی در این مرحله» شامل بررسی تغییرات سطح آب در پیزومترها و دیگر منابع آب در یک‌راستا خواهد بود که با تهیه نقشه‌هاء نمودارها و نیمرخهاء سرعت حرکت آب تعیین خواهد شد و از آن برای برنامه‌ریزی و تغییر احتمالی در بهره‌برداری از آب استفاده خواهد شد. به طوری که گفته شد.ء نقشه‌های مورد نیاز عملکرد طرح در حالتی تهیه می‌شود که اطلاعات کافی از تمامی دشت در دسترس باشد. در این حالت می‌توان با تهیه نقشه‌های کمی و کیفی» وضعیت آبخوان را به صورت دو بعدی مورد بررسی قرار داد. اگر تعداد منابع آب موجود برای اندازه‌گیری و نمونه‌برداری منحصر به پیرامون طرح باشد و یا هدفء» تهیه نیمرخ تغییرات کیفی و کمی در جهت جریان آب زیرزمینی یا یک مقطع انتخابی باشد. می‌توان آثار اجرای طرح و شعاع عملکرد آن را به صورت نمودارها و نیمرخها نشان داد. برای دستیابی به اهداف بالاء می‌توان نقشه‌ها و نمودارهای زیر را تهیه کرد. ۱-2-۲ نقشه ترا زآب و هم‌عمق این نقشه‌ها از ابزارهای مطالعاتی آبهای زیرزمینی است که با اندازه‌گیری مستمر یا دوره‌ای» سطح آب چاههای مشاهده‌ای از مبنای ثابت به‌نام «نقطه نشانه» تهیه می‌شود. سپس با بهره‌گیری از ارتفاع مطلق نقطه نشانه که از روش ترازیابی مشخحص می‌شود.ء ارتفاع سطح آب زیرزمینی نسبت به سطح دریای آزاد در هر چاه مشاهده‌ای تعیین می‌شود. با انتقال این ارقام در محلهای تعیین شده روی نقشه و درون‌یابی» می‌توان نقشه‌های مورد نظر را تهیه کرد. با استفاده از نقشه تراز آب» جبهه‌های ورودی» خروجی» جهت کلی جریان» شیب آب زیرزمینی» تبادلات آبی با جریانهای سطحی و به طور عمومی شرایط هیدروژئولوزژیکی حاکم بر آبخوان مشخص می‌شود. علاوه بر نقشه تراز آبء با استفاده از ارقام عمق سطح آب زیرزمینی می‌توان نقشه منحنی‌های هم‌ارزش مربوط را نیز تهیه کرد که معرف عمق سطح آب زیرزمینی در نواحی مختلف آبخوان و پهنه‌های تبخیری است. برای تهیه این نقشه‌هاء کارهای زیر انجام می‌شود: - تعیین موقعیت چاههای مشاهده‌ای روی نقشه مبنا ( مادر)» - نوشتن ارقام مربوط به سطح یا تراز آب در کنار موقعیت چاههاء - اختلاف رقوم و ارتفاع برای منحنی‌های تراز آب در کنار موقعیت چاههاء - اختلاف رقوم و ارتفاع برای منحنی‌های تراز و هم‌عمق ۵ یا ۱۰ متر توصیه شده و در مناطق تبخیری رسم منحنی‌های تا ۳۲متر ضروری است. . ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - درون‌یابی بین نقاطء اتصال نقاط هم‌آرزش به یکدیگر و تهیه نقشه مربوطء و - رسم‌خطوط جریان به منظور تعیین‌جبهه‌های تغذیه, تخلیه وچگونگی تبادلات آبی بین جریانهای سطحی وآبخوان و... در صورتی که تعداد جاههای مشاهده‌ای کافی نباشد.ء می‌توان از اطلاعات چاههای بهره‌برداری نیز استفاده کرد. ۲-۶-۲ نقضه تغییرات سط حآب (۸(7) این نقشه» تغییراتی که در اثر اجرای طرح در پتانسیل هیدرولیکی آبخوان ایجاد می‌شود را نشان می‌دهد که با استفاده از اندازه‌گیری سطح ایستابی در چاههای پیزومتر یا مشاهده‌ای و درصورت لزوم چاههای بهره‌برداری موجود در منطقه تهیه خواهد شد. برای تهیه نقشه بالاء کارهای زیر انجام خواهد شد: - تهیه نقشه تراز یا سطح آب برای قبل و بعد از دوره آبگیری سالانه. - تهیه نقشه از درون‌یابی نقاط به دست آمده. بهتر است که دو نقشه بالاء برای یک دوره مشخص (حداکثر یا حداقل) پا یک ماه مشخص تهیه شود. ۳-۶-۲ نقشه‌های کیفیت نقشه‌های کیفیت نیز همچون کمیت. از ابزارهای مطالعات آبهای زیرزمینی است که با انتقال ویژگیهای هیدروژئوشیمیایی منابع ابهای زیرزمینی به صورت مقادیر کمی روی محلهای تعیین شده روی نقشه و با به‌کارگیری روش درون‌یابی می‌توان به تهیه نقشه‌های مورد نظر برای دو دوره قبل و بعد از آبگیری اقدام کرد و آثار تغذیه بر آبخوان را مورد بررسی قرار داد. در یک سامانه رفتارسنجی با هدف مشخص» شاید نیازی به سنجش تمام پارامترهای شیمیایی و تهیه نقشه‌های متعدد نباشد. در پاره‌ای از موارد, فقط اندازه‌گیری پارامتر هدایت الکتریکی که تقریباً متناسب با غلظت مجموع مواد محلول است, کافی به نظر می‌رسد. در حقیقت» عامل اصلی در تعیین پارامترهایی که باید اندازه‌گیری شود به هدف طرح بستگی دارد. مثلاً در مناطقی که مدیریت آبء مسائل مربوط به افزایش تدریجی نمک و استفاده از راهکار تغذیه مصنوعی را به منظور بهبودبخشی کیفی مورد توجه قرار می‌دهد. اندازه‌گیری پارامترهای باقی‌مانده خشک (7.1. 5) و قابلیت هدایت الکتریکی (۳. ۳) و تهیه نقشه" آنها می‌تواند جوابگوی خواسته‌ها باشد. اما هنگامی که تغذیه پسابها موردنظر باشد, سنجش یونها و پارامترهای بیشتری ضروری خواهد بود. 5-2-۳ نمودار تغییرات سط ح آب به منظور بررسی تغییرات سطح آب در چاههای پیرامون تأسیسات تغذیه و بررسی آثار اجرای طرح» می‌توان به روش زیر عمل کرد: - استفاده از ارقام اندازه‌گیری شده تراز آبء و - تعیین نقاط با استفاده از زمان اندازه‌گیری روی فرم و رسم آبنگاشت به طور مستمر. ۹ برای تهیه این نقشه‌هاً می‌توان از دستورالعمل تهیه نقشه‌های هیدروزئوشیمیایی (نشریه شماره ۱۳۷-- ن طرح تهیه استانداردهای ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- با توجه به اینکه هدف از رسم نمودار» پیگیری آثار اجرای طرح بر ذخیره آبخوان است. باید زمان آبگیری حوضچه‌های تغدیه و میزان بارندگی نیز روی نمودارمشخص شود (جدول شماره ۳ و نمودار شماره ۲). ۲-- نمودار تغییرات آبدهی قناتها و چشمه‌ها به منظور بررسی آثار بر آبدهی منابع آب می‌توان نسبت به رسم نمودار تغییرات آبدهی چشمه‌ها یا قناتهایی که در نزدیکی محل تأسیسات تغذیه یا در مقطعی انتخابی» آبدهی آنها اندازه‌گیری و ثبت شده استء به صورت زیر اقدام کرد: - استفاده از ارقام اندازه‌گیری آبدهی» و - تعیین نقاط با استفاده از آبدهی و زمان اندازه‌گیری روی نمودار شماره ۱ و رسم نمودار تغییرات آبدهی. با توجه به این که هدف از رسم نمودار بالاء دستیابی به آثار تغذیه مصنوعی بر ذخیره آبخوان استء باید میزان بارندگی و زمان آبگیری حوضچه نیز روی نمودار مشخص شود. 1-2-۲ نمودار سرعت نفوذ با استفاده از نتایج اندازه‌گیری جدول شماره ۳ می‌توان نموداری تهیه کرد که در یک محور سرعت نفودپذیری بر حسب سانتی‌متر بر دقیقه و محور دیگر آن بر حسب روز باشد. ۷-۶-۲ نیمرخ با استفاده از چند چاه در جهت حرکت آب زیر زمینی یا مقاطع انتخابی دیگرء می‌توان شعاع عملکرد آثار تغذیه» شیب و سرعت حرکت آب زیرزمینی را پیگیری کرد. برای دستیابی به موارد بالا طی مراحل زیر ضروری است: - انتخاب چند چاه در جهت حرکت آب زیر زمینی یا جهات دیگر و تعیین فواصل آن با استفاده از نقشه منابع آب, - انتقال نقاط محل چاههای منتخب روی محور افقی با توجه به مقیاس نقشه و درج شماره چاه» و - انتقال ارقام اندازه‌گیری شده سطح ایستابی یا پیزومتری برای یک دوره مشخص. تعیین زمان آبگیری حوضچه برای پیگیری اهداف بالا ضروری است. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۲- تغییرات سطح آب زیرزمینی در چاه وزارت نیرو سازمان یا شرکت آب منطقه‌ای ع نام محل سس تام مالک مشاهده پروژه مطالعات متطقه سس چا سس شمارمسسسسسی. ‏ ارتقاع مطلق تقطه تشائه ی هر پیزومتر کل منطقه مس اختلاف ار تفاع نقطه نشانه تا سطح زمین * مشش متر عمق سطح آب از نقطه نشانه (متر) ارتفاع مطلق سطح آب (متر) و و و و و 0 0 0 0000000000000000 ۹ و و و و و و و و و 0 0 000000 0 و و و و و وس 2 رازن و و و و و ۵ و ۵ و و ۵ و و و و و و و و و و و و و و 8 ۵ ۵ و۵ و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 و8 8 8۵ 8۵ ۵ ۵ مشچ همه ما۲ نز :+ تردن ند رین یر ری ییی نها ]+ :+ . [ مهم یم میم منم نیم میم نم منم میم محمحمحجا ز 2 [‏ چم ما : 2 ی هم که اه که هک دن کا دا کا کا کا ها ع ‏ ها ‏٩کاآ 3 ۳ ۳ سال ‎٩ ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- * ۸-4-۲ نمودا رکیفی یکی دیگر از روشهای بررسی و تحلیل کیفیت شیمیایی آبهاء استفاده از جدول نتایج آزمایش شیمیایی ونمودارها است. اولین روش ترسیمی ارائه شده» تعیین غلظت هر یک از کاتیونها و آنیونها با رنگ یا طرحهای مشخص بوده که به مرور زمان روشهای دیگری نیز به آن افزوده شده است. در زیر به دو نوع نمودار شولر " و کالینز "اشاره می‌شود. * ۱-۸-2-۳ نمودار تسولر این نمودارء لگاریتمی بوده و شامل ۱۰ اشل مطابق نمودار شماره ۲ است. به منظور تهیه تصویری از تحولات شیمیایی آب در طول خط جریان» در امتداد مقطعی انتخابی یا در اعماق لایه آبدار برای یک دوره مشخص یا برای یک چاه در زمانزهای متفاوت. از بین نمونه‌های موجود تعدادی انتخاب می‌شوند. برای تهیه نمودار کارهای زیر انجام می‌شود: - اگر نتایج آزمایش بر حسب میلی‌گرم بر لیتر باشد. ارقام مستقیماً روی اشل منتقل می‌شوند؛ در صورتی که بر حسب میلی‌اکی‌والان باشد از دو اشل طرفین نمودار استفاده خواهد شد. - اتصال نقاط مشخص شده یک نمونه توسط خطوط یا علائم مشخص. با استفاده از بالاترین رقم آنیونها و کاتیونهاء تیپ و رخساره آبها مشخص می‌شود. از این نمودارء علاوه بر مطالعات کیفی آب, برای طبقه‌بندی آب از نظر شرب نیز استفاده می‌شود. در این راستاء نمودار شولر به شش طبقه تقسیم می‌شود ضمناً عوامل موّثر در تأمین کیفیت آب مشروبء 01 ۰3127 | و ,50 نیز هستند. * ۳-۸-2-۳ نمودا رکالینز این نمودار که به نمودار ستونی نیز معروف است. همانند شولر به منظور بررسی تحولات و تغییرات شیمیایی آبها به کار می‌رود. این نمودار» از دو ستون به‌هم پیوسته تشکیل شده که ستون سمت چپ آن مربوط به کاتیونها و ستون سمت راست به آنیونها تعلق دارد. در کناره آن» اشلی بر حسب میلی‌اکی‌والان بر لیتر قرار دارد. برای رسم این نمودار» به روش زیر عمل می‌شود: - مقادیر اکی‌والان بر لیتر کاتیونها و آنیونها از پایین به بالا به صورت تجمعی, با علائم مربوط یا رنگها مشخص می‌شود. - ترتیب قرار گرفتن کاتیونها از پایین به بالاء کلسیم» منیزیم و مجموع سدیم و پتاسیم است. - برای آنیونها این ترتیب به صورت مجموع بی‌کربنات و کربنات, سولفات و کلر خواهد بود. - بالاترین رقم آنیونهاء معرف تیپ و بالاترین رقم کاتیونها نشانگر رخساره نمونه است. لاس5 - ۱ 2-۹ ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۳- نمودار شولر از نظر تیپ و طبقه‌بندی آب شرب وزارت نیرو مختصات منبع آب ‏ شکل نمودار تاریخ الکتر یکی 5۰ 5.۸.۴ ا ‏ ۱ الا ِ ِ ِ ِ ی ِ ِ ۳ کی ایا ِ ِ ِ ِ ۹ ِ ِ ِ ا ا ِ ِ ِ ۱ ِ ِ 3 لا ی را شش را ال وا الا وا ِ اد ِ ِ ِ ۱ ِ ِ ال اد ِ 3 ِ ِ الاک اک الا اا ا ا ِ ِ 2 ِ ِ ِ ِ ِ در ال ال ی ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- با مقایسه نتایج آزمایش نمونه‌ها در یک‌راستا (عمودی یا افقی)» می‌توان روند تغییرات کیفی آب را پیگیری کرد. در صورتی که تعداد منابع آب محدود به اطراف تأسیسات تغذیه باشدء می‌توان با انتقال آزمایش شیمیایی نمونه آبها در قبل از آبگیری روی نمودار شماره ۴ء آثار تغذیه مصنوعی را بر تغییرات کیفی آبخوان بررسی کرد (یک نمونه پرشده از نمودار ۴ در پیوست ۱ آمده ۵-۲ برقراری رابطه بیلان سامانه تغذیه و بر آورد مقدار نفوذ رابطه بیلان در هر دوره آبگیری با جمع جبری ورودی‌ها و خروجی‌های هر سامانه در همان دوره برقرار می‌شود. با برقراری بیلان» پاسخ سامانه (عملکرد سامانه که برآًورد مقدار نفوذ است) تعیین خواهد شد. - ورودیهای سامانه عبارتند از آبدهیهای ورودی و بارندگی در سطح تأسیسات تغذیه؛ و - خروجیهای سامانه عبارتند از تبخیر از سطح تأسیسات تغذیه و جریانهای خروجی از طریق سرریز. حاصل جمع جبری ورودیها و خروجیهاء مقدار نفوذ در گستره تأسیسات تغذیه (پاسخ سامانه) را به دست خواهد داد. رابطه بیلان را می‌توان به صورت رابطه ۱-۲ نوشت : ]-۳۷ ۸+00 ۸ )۱-۲( که در آن: ۳ - ارتفاع بارندگی در یک دوره معین. ۸ - مساحت تأسیسات تغذیه» ,0 حجم آب ورودی در یک دوره معین حجم آب خروجی در یک دوره معین, 5 ارتفاع تبخیراز سطح آزاد و ]1 - حجم آب نفوذ یافته در آبخوان. با تقسیم ] به ۸ ارتفاع نفوذ قابل محاسبه است. محاسبه سرعت نفود در حوضچه‌های تغدیه» پس از قطع جریان ورودی مطابق جدول شماره۳ انجام می‌شود. توصیح: - در صورت بارندگی, اندازه گیریها انجام نخواهد شد. - به علت کوتاه بودن زمان اندازه‌گیری نفودء از تاثیر تبخیر در محاسبات صرف‌نظر می‌شود. ۲۶ -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت 1 ۷ 3 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۲ کنترل فرایندهای کورشدگی کورشدگی تأسیسات نفوذ ممکن است ناشی از ته‌نشست مواد معلق, ترکیب شیمیایی آبء فعالیت جلبکها یا باکتریها باشد. بنابراین تشحیص عامل غالب در کورشدگی و تعیین راههای رفع علائم آزها برای اجراء به عمده واحد بهره‌برداری از تأسیسات تعیین کورشدگی تأسیسات با اندازه‌گیری ظرفیت تأسیسات بیان می‌شود که عبارت از ارتفاع آب نفوذ یافته بر روز است. این واحدء اگر چه از جنس سرعت است ولی معنای فیزیکی آن در واقع بیان کننده بده لازم (به صورت ارتفاع آب) برای ثابت نگه‌داشتن سطح آب در تأسیسات نفوذ است. به این منظورء واحد بهره‌برداری» نمودارها را کنترل کرده و پیش از رسیدن به حد غیر اقتصادی شدن عملیات» که در بررسیهای فنی - اقتصادی تعیین شده است» کار تأسیسات را متوقف و چگونگی رفع ۷-۲ کنترلهای زیست‌محیطی ۱-۷-۲ پایش آثار زیست‌محیطی و کیفی مرحله اجرای طرح در شرایط بهره‌برداری (در صورتی که با پیش‌بینیهای قبلی تطابق داشت.ء نیاز به انجام موارد مندرج در بند بعدی نیست)» ۲-۷-۲ بررسی راهکارهای اجرایی کاهش آثار (مشکلات و موانع) و ارتقای روشهای بالاء ۳-۷-۲ به هنگام سازی و بهبود راهکارهای پایش آثارء ۴-۷-۲ ممیزی ویژگیهای نهادی - بنیادی و تعیین مشکلات و موانع بهره‌برداری با توجه به اهداف طرح, ۵-۷-۲ تدقیق ممیزی و ویژگیهای نهادی - بنیادی با ضوابط و دستورالعملهای ملی و بین المللی ۶-۷-۲ ارائه روشهای اجرایی برای مقابله با مشکلات زیست‌محیطی شرایط بهره‌برداری» ارائه گزارش مدیریت زیست‌محیطی و در صورت نیازء بازنگری در برنامه بهره‌برداری طرحهای تغذیه مصنوعی و حذف موانع اجرایی. ۳ خدمات بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی بهره‌مندی مطلوب از سرمایه‌گذاری انجام شده در یک طرح تغدیه مصنوعی» مستلزم انجام به‌موقع و دقیق خدمات بهره‌برداری و نگهداری است.ء زیرا کاستیهای خدمات بهره‌برداری به ایجاد خرابیهای جزیی در طرح منجر شده و عدم ترمیم به‌موقع این خرابی‌ها که ناشی از عدم توجه به امر نگهداری است» باعث تشدید آنها در مراحل بعدی بهره‌برداری می‌شود؛ ادامه این روندء به از کار افتادن سامانه منحر خواهد شد. نکته اساسی که در مقدمه عنوان شده» نتیجه درک ارتباط نزدیک عملیات بهره‌برداری و نگهداری است. به‌طوری که تفکیک این دوء عملاً امکان‌پذیر نخواهد بود و این موضوع نباید نادیده گرفته شود که بهره‌برداری از یک سامانه تغذیه مصنوعی بسته به روش آن» به ترازهای مختلفی از تخصص و تجربه نیاز خواهد داشت و بنا به مورد و با توجه به نوع تأسیسات و سازه‌هاء مانند سازه‌های انحراف» آبگیری, ایستگاههای پمپاژ ابنیه فنی مهم مسر انتقال و تأسیسات تغذیهء نیازمند نظارتهای گوناگون است. علاوه بر آنء با توجه به پیامدهای منفی ناشی از عدم بهره‌برداری و نگهداری صحیح در ابعاد مختلف, وجود دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری ضروری بوده و عمل به آن» عامل مهمی در بهبود عملکرد سامانه ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- به‌طور خلاصه» بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات تغذیه مصنوعی شامل سه قسمت کنترلء بازرسی فنی و انجام تعمیرات است که سالانه به صورت دوره‌ای و فصلی» پس از هر آبگیری و به خصوص در پایان دوره آبگیری» از تأسیسات بازدید شده و نواقص و خرابیهای آنها به صورتی که توضیح داده خواهد شدء ثبت می‌شود. اگر خسارتها و خرابیهای ایجاد شده جزیی باشندء باید فوراً ‏ به ترمیم آن اقدام کرد. اما در صورتی که خسارتها کلی باشد. باید تا حد امکان بدون توقف بهره‌برداری نسبت به ترمیم آن اقدام کرد و در غیر این صورتء باید این کار به فصل خشک موکول شود. در هر صورت» ترمیم خسارتها باید قبل از آغاز فصل بارندگی بعدی انجام گیرد. همان‌طور که گفته شدء نگهداری از یک طرح تغذیه مصنوعی, مخصوصاً در امور مربوط به سازه‌ها و تأسیسات و تجهیزات آن» ارتباط نزدیکی با بهره‌برداری داردء بنابراین معمولاً مدیریت واحدی به نام بهره‌برداری و نگهداری, عهده‌دار انجام خدمات مربوط به آن است. * ۱-۳ کنترل تأسیسات» سازه‌های وابسته و تجهیزات (خدمات بهره‌برداری) مهم‌ترین کارهایی که برای کنترل سامانه پیش از آغاز فصل بهره‌برداری» پس از هر سیلاب یا کنترل‌های دوره‌ای با فاصله‌های زمانی ۳ تا ۶ ماه یک‌بار باید انجام شودء به شرح زیر است: ۱-۱-۳ کنترل کار کرد سازه انحراف موقت یا دائم آبء ۲-۱-۳ بررسی و کنترل عملکرد دریچه شستشوی رسوب و باز یا بسته کردن آن بر پایه دستور العمل بهره‌برداری, ۲-۱-۳ بررسی و ثبت تغییرات ایحاد شده در بستر تثبیت شده جلو دهانه آبگیر در اثر سیلایهاء و ۴-۱-۳ بررسی انباشتگی رسوب در بالا دست سازه انحراف. ۲-۳ وظایف اصلی واحد خدمات نگمهداری مسئولیت کلی در امر نگهداری تأسیسات تغذیه مصنوعی و سازه‌های وابستهء به صورتی که بهره‌برداری مناسب و پیوسته از آن امکان‌پذیر باشد.ء به عهده واحد خدمات نگهداری است. وظایف اصلی این واحدء عبارت است از: - ایحاد هماهنگی واحد بهره‌برداری و برنامه‌ریزی عملیات نگهداری» - تأمین اعتبار لازم» پیش‌بینی هزینه‌های هر فعالیت در بودجه و تجهیز گروههای عملیاتی, - اجرای عملیات نگهداری برنامه‌ریزی شده به طور منظم و ترمیم خرابیهای غیر قابل پیش‌بینی که در برنامه منظور نشده است» - بازرسی و نظارت بر اجرای دقیق عملیات یاد شده» - پیش‌بینی و برنامه‌ریزی فعالیت‌های عملیات نگهداری و تعمیرات که باید در سال بعد انجام شود.ء و - تهیه گزارشهای توجیهی برای انجام خدمات نگهداری و تعمیرات در موقع تهیه و تنظیم بودجه و نشان دادن عواقب انجام ندادن این خدمات برای مدیریت. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- خدمات نگهداری» به آمار و اطلاعات صحیح و دقیق که بر مبنای بازرسی و نظارت مستمر تهیه شده باشد نیاز دارد و این کار» بدون داشتن اطلاع از هزینه‌های واقعی برای اجرای کار و نیز عملکرد ماشینها و نیروی انسانی آمکان‌پدیر نخواهد بود. در جدول ۱۱ عملکرد ماشینها و نیروی انسانی ارائه شده است تا در مواقعی که دسترسی به ارقام واقعی امکان‌پذیر نمی‌باشد.ء بتوان با احتیاط از آزها استفاده کرد. اما برای هر طرح باید ارقام واقعی مورد نیاز را برای شرایط خاص آن جمع‌آوری کرد. ۲-۳ انواع خدمات نگمهداری به طور کلی, نگهداری هر طرح تغذیه مصنوعی به سه دسته عملیات نیاز دارد که عبارتند از: - عملیات نگهداری منظم یا پیوسته: این عملیات به‌طور مستمر در طول سال و برای بهره‌برداری رضایت‌بخش از تأسیسات تغذیه مصنوعی و سازه‌های وابسته آن انجام می‌شود. - عملیات نگهداری خاص: شامل جبران خسارتهای ناشی از حوادث غیر مترقبه مانند سیل» زمین‌لرزه و توفان. گرچه پیش‌بینی این حوادث کار ساده ای نیستء با وجود این» در طرحهایی که در معرض خطر این گونه حوادث و به ویژه سیل قرار دارند, باید پیش‌بینیهای لازم برای خروج سیلاب و نیز تأمین اعتبار ویژه‌ای برای این منظور و به صورت ذخیره به عمل آید. - عملیات نگهداری متفرقه: شامل هر گونه عملیات لازم برای جلوگیری از تلفات آب در سازه‌های انتقالء حفظ ظرفیت و کارایی آنها و همچنین حفظ ظرفیت و کارایی رسوبگیرها و مخازن تنظیمی و رسوبگیری» سازه‌های فنی و تأسیسات تغذیه در حد پیش‌بینی‌های طرح. در این بخش, بیشتر به عملیات نگهداری مستمر و اندکی هم به عملیات نگهداری متفرقه پرداخته خواهد شد. تغذیه مصنوعی و سازه‌های وابسته نوع ماشینها حداقل عملکرد بولدوزر به قدرت ۱۳۰ - ۱۵۰ اسب ۰ مترمکعب بر روز گریدر ۰ متر بر روز کامیون کمپرسی ۰ مترمکعب بر روز لودر با بیل مکانیکی به ظرفیت ۱/۲ متر مکعب ۰ مترمکعب بر روز اسکرپتر ( با ظرفیت ۲۳-۱۲/۵ متر مکعب ) بیش از ۱۱۰۰ مترمکعب بر روز غلتک بیش از ۱۱۰۰ مترمکعب بر روز غلتک معمولی یا پاچه‌بزری ۰ مر بر روز ماشینهای آب‌پاش ۰ مترمکعب بر روز بیل مکانیکی بک هپ" بیش از ۱۱۰۰ مترمکعب بر روز |- -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ ترهیه برنامه اجرایی برنامه عملیات نگهداری باید به صورتی تهیه و تنظیم شود که در بهره‌برداری» وقفه‌ای پیش نیاید و با توجه به شرایط منطقه قابل اجرا باشد. به منظور برنامه‌ریزی متناسب برای عملیات نگهداری, ضرورت دارد که امکانات از نظر تأمین نیروی انسانی, ماشینهاء لوازم و مصالح و امکانات فنی یا اقتصادی لازم بر آورد شده و برنامه‌ریزی کارهای اجرایی بر اساس آن تدوین شود. بدیهی است که قبل از تنظیم عملیات نگهداری, باید نقشه‌های چون ساخت » تأسیسات و سازه‌های وابسته به دقت مطالعه به‌منظور مقایسه و تطبیق مشخصات فنی وضع موجود تأسیسات و سازه‌های وابسته با وضعیت اجرا شده اولیهء بازرسیهای فنی به شرح زیر خواهد بود: ۱-۵-۳ بازرسی فنی سازه‌های انحراف با توجه به اینکه جریان شدید آب در محل اتصال مصالح ناهمگن می‌تواند نقطه شروع خرابیها باشدء بنابراین سازه‌های انحراف به شرح زیر مورد بازرسی قرار می‌گیرد: - محل اتصال دستگاههاء دیوارهای حایل و پایین‌دست حوضچه آرامش با زمین طبیعی, - محل اتصال بخشهای مختلف سازه‌ها ازمصالح متفاوت» با یکدیگر و با زمین طبیعی, - پایداری سازه‌های خاکی و شیبهای بالادست و پایین‌دست. - دریچه‌ها و تجهیزات مکانیکی و هیدروالکتریکی مطابق آنچه در بند مربوط بیان می‌شود. و - خرابیهای قسمتهای دیگر مانند سازه‌های بتنی» سنگ و سیمان و.... ناشی از جریان شدید آب و یا برخورد آشیای سنگین غوطه‌ور در آن و یا در اثر پدیده خلاءزایی. ۳-۵-۳ بازرسی فنی سازه‌های انتقال این بازرسی شامل موارد زیر است: - شیب کف. شیروانی و جانبی کانالهای خاکی و شیب جانبی کانالها - رسوب‌گذاری و میزان رویش علفهای هرز وس - شکستگیهاء نشستهاء درزهای انبساط و انقباض کانالهای بتنی» - مقایسه مقطع کانالها با وضعیت اولیه, - دریجه‌ها و سامانه‌های آبگیری و خروجی کانال, ۱- ۸1 ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- - تأسیسات حفاظتی مانند سرریزهای اضطراری؛ - ابنیه ایمنی مانند آشغالگیرها. ۳-۵-۳ بازرسی رسوبگیر و مخازن تنظیمی - رسوبگیری بازرسی این سازه‌ها شامل موارد زیر است: - نشست.ء لغزش, درزه» آب‌شستگی و پایداری شیبها در سراب و پایاب سازه‌های خاکی, - سر ریزهای بتنی» سنگی و تورسنگی" مطابق آنجه در بند ۱-۵-۳ گفته شد. - دریچه و تجهیزات مکانیکی و هیدرو الکتریکی مطابق آنچه در بند ۵-۵-۳ بیان می‌شود.ء و - وضعیت رویش علفهای هرز و آبی. * 6-۵-۳ بازرسی فنی تأسیسات تغذیه معمولاً مهم‌ترین مشکلی که در تأسیسات تغذیه به وجود می‌آید, ناشی از کاهش نفوذ پذیری و در نهایت کورشدگی بستر تغذیه است که در بخش نگهداری, چگونگی برخورد با آن بیان شده است (بند۴-۲-۶-۳). شیب و پایداری خاکریزها و اشکالات سرریزها مانند آنچه درمورد رسوبگیر و مخازن تنظیمی - رسوبگیری گفته شدء باید بازرسی شده و وضعیت آن ثبت شود. اگر گزارش بهره‌برداری» حاکی از نیاز تا سیسات تغذیه به عملیات تر میمی باشد.ء در این صورت باید برنامه ترمیم یا توسعه تهیه شود. * ,0-۵-۳ بازرسی فنی تجهزات مکانیکی» هیدرو مکانیکی و هیدروالکتریکی بازرسی این تجهیزات. براساس دفترچه‌های راهنمای آن که به وسیله سازندگان دستگاهها به بهره‌بردار ارائه می‌شود. صورت می‌گیرد. * 1-0-۳ بازرسی فنی جحاده این بازرسی» شامل موارد زیر است: -‏ وضعیت روسازی و زیرسازی جاده‌های سرویس و دسترسی, - شانه‌هاء شیب خاکریزها و زهکشهای جانبی, -‏ ورودی و خروجی سازه‌های آبگذر و پلهاء - تأسیسات حفاظتی, آب نماها و...» و - تابلوهای راهنمای جاده‌ها و علایم. | - 0 ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- * ,۷-۵-۳ بازرسی فنی سیل بندها و ابنیه حفاظتی هنگام بارندگیهای شدید و جاری شدن سیلء ممکن است به بناهای حفاظتی و سیل‌بندها خسارتهای شدیدی وارد شودء چون پیش‌بینی این حوادث مقدور نیست. عملیات نگهداری از سیل‌بندها باید پس از وقوع سیلاب انجام شود تا حداکثر پیشگیری از خسارت در زمان بارندگیهای شدید سیلابهای آینده به عمل آید. ۶ 1-۳ اجرای عملیات نگهداری پس از بازدید و بازرسیهای فنی و ثبت وضعیت بخشهای مختلف تأسیسات تغدیه مصنوعی و سازه‌های وابستهء کارهای زیر به ترتیب انجام می‌شود: .۱-1-۳ نهیه گزارئس کامل قسمتهای تخریب سده - تدوین اطلاعات جمع‌آوری شده از وضعیت تأسیسات و سازه‌های وابسته به وسیله گروه بازبینی فنی, - پیشنهاد عملیات نقشه‌برداری از موارد لازم به شرح زیر: * تهیه پروفیل طولی و مقطعهای عرضی با فواصل خواسته شده از کانالهای انتقال» بندهای خاکی» حوضچه‌هاء مخازن و جاده سرویس و مقایسه آن با نقشه‌هایی چون ساخت " به منظور عملیات لازم» و * تهیه نقشه موقعیت و جزییات خرابیها با مقیاس نقشه اولیه. ۳-1-۳ تنهیه دستو ر کار و نفشه‌های ترمیم با توجه به تنوع شکل خرابیهای سازه‌ای و اشکالهای تجهیزات در تأسیسات تغذیه مصنوعی و سازه‌های وابسته, کارشناس بخش نگهداری» پس از بررسی گزارش و نقشه‌های تهیه شده از بخشهای آسیب‌دیده, چگونگی ترمیم آنها را بررسی و نقشه‌های اجرایی لازم را تهیه خواهد کرد. بخشی از کارها در اجرای سامانه تغذیه مصنوعی جنبه مستمر دارد. این کارها برای هر کدام از بخشها به شرح زیر است. ۱-۳-3-۳ سازه‌های انحواف - زنگ‌زدایی و رنگ زدن دریچه‌ها به منظور جلوگیری از پوسیدگی آنها و تعویض قسمتهای پوسیده شده - پاکسازی و خارج کردن آشغالهاء و ۲-۲-۲-۳ سازه‌های انتقال - تعمیر کانالهای با پوشش بتنی شامل ترمیم ملات درز ساختمانی تخریب شده» تعویض بلوکهای بتنی شکسته» ترمیم زهکشهای مربوط خارج کردن رسوبات و تعمیر خاکریزهاء ۱-۸٩ 8۷ ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - ترمیم کانالهای بدون پوشش شامل رسوب‌برداری» از بین بردن علفهای هرزء ترمیم محلهای نشت آب و بازسازی قسمتهای فرسایش یافته بدنه» و - خارج کردن رسوبات یا زنگ‌زدایی و رنگ‌آمیزی سازه‌های هیدرولیکی مانند دریچه‌هاء سرریزهاء سیفونهاء شیب‌شکنها و .... چنانچه سازه‌های کوچک از بتن ساخته شده باشند. به خارج کردن رسوبات آنها محدود می‌شود و سازه‌های فلزی محتاج زنگ‌زدایی و رنگ‌آمیزی بوده و قسمتهای متحرک آنها نیازمند گریس‌کاری مستمر است. ۳-۳-1-۳ رسوبگیرها و مخازن تنظیمی - رسوبگیری - خارج کردن اجسام شناور در آب مانند تنه درختان» - رسوب‌برداری و علف‌زدایی برای بازیابی حجم اولیه آنهاء - برای تخمین حجم عملیات رسوب‌برداری» می‌توان با برداشت یک پروفیل طولی با مقطع عرضی با فاصله ۵۰ تا ۰ متر (بسته به دقت مورد نیاز) از رابطه ۱-۳ استفاده کرد: (۱-۳) ۹ ۷ ۷ < حجم رسوبات در طول نا متر (1۰)» ۲ * سطح مقطع رسوبات در دو مقطع (131)» و 1 فاصله میان دو مقطع ,۸ و۸ (۲). -‏ سرویس به هنگام و تعمیرات ضروری سازه‌ها. 2-۲-7-۳ تأسیسات تغذیه مهم‌ترین عملیات نگهداری از تأسیسات تغذیه کاهش پدیده کورشدگی و مقابله با بروز آن است که روشهای اصلی برای مقابله با این پدیده را می‌توان در سه گروه به شرح زیر دسته‌بندی کرد: الف ) روشهای پالایش مکانیکی این روشها که برای بهبود وضعیت کیفی و فیزیکی آب و خاک در تأسیسات تغذیه مصنوعی به کار می روند» عبارتند از: - پالایش مکانیکی آب: در مواردی که مواد معلق در آب رودخانه زیاد باشد.ء باید آن را برای حذف کدورتء به مخازن تنظیمی و رسوبگیری هدایت کرد. - پالایش مکانیکی خاک: درصورتی که در استخرها از صافی شنی استفاده نشده باشد» برای افزایش نفوذپذیری خاک می‌توان از خیش» تیغ و دیسک زدن استفاده کرد. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- * آب ) روشهای پالایش شیمیایی می‌شود. می‌توان از نمکهای کلسیم و منیزیم برای ایجاد لخته‌های پایدار استفاده کرد. ج) روشهای پالایش بیولوزیک - پالایش بیولوژیک آب: در این روش» می‌توان از تناوب آبگیری به جای افزودن مواد شیمیایی برای از میان بردن جلبکها یا جلوگیری از تکثیر پشه مالاریاء پشه خاکی یا دیگر حشرات زیان‌آور استفاده کرد. برای مثال, این تناوب در تابستان می‌تواند سه هفته مرطوب و یک هفته خشک و در زمستان» سه هفته مرطوب و سه هفته خشک باشد. به هر حال, مدت بهینه دوره‌های تر و خشک به ویژگیهای خاک. مواد جامد معلق آب. مواد غذایی موجود در آب و اقلیم بستگی دارد. در مناطق خشک, تأسیسات فقط در دوره‌های بارانی و سیلابی کار می‌کند». در حالی که در مناطق مرطوب ممکن است دوره آبگیری با عوامل دیگری مانند تخم‌ریزی حشرات. بو و ... کنترل شود. دوره‌های خشک گذاردن» باید پیش از رسیدن سرعت نفود به مقادیر کم انجام شود. - پالایش بیولوژیک خاک: افزودن مواد آلی به خاک مانند خاک آره» یونجه, غوزه پنبه و... سبب افزایش فعالیت میکروبیولوژیکی می‌شود. سلولهای میکروبیولوژیکی و جسم جامد مواد آلی» کشش ذرات به سوی یکدیگر را افزایش داده و سبب تجمع آنها می‌شود و در ضمن پوشش کم و بیش پایداری را در اطراف ذرات بزرگ‌تر ایجاد می‌نماید. - برای پیشگیری از کورشدگی چاههای تزریق» علاوه بر روشهای بالاء می‌توان از پیستون زدن یا پمپاز نیز استفاده کرد. برای این کارء باید چنان عمل کرد که در تمام مدت پمپاژ هوا به لایه آبدار وارد شود. در مواردی که پمپاز پیوسته لازم باشد» پمپ به طور دایم در چاه نصب می‌شود. در این حالت., تغدیه از فضای میان لوله پمپ و جدار چاه یا از راه لوله آبکشی پمپ با نصب دریچه‌های یک‌طرفه برای جلوگیری از برگشت آب انجام می‌شود. مدت پمپاژ برای رفع گرفتگی به مشخصات زمین و آب تغذیه بستگی دارد که ممکن است از چند ساعت تا چند روز و با تواتر مختلف انجام شود. - از به کارگیری روشهایی که از هوای فشرده استفاده می‌شود. به علت در بر داشتن نتایج نامطلوب و حتی امکان ایجاد کورشدگی اضافی باید خودداری کرد. - استفاده از هگزا متافسفات سدیم و اسیدها برای از میان بردن چسبندگی درات کلوییدی. - کلرزنی برای از میان بردن باکتریهای آهن‌خوار. - تهیه گزارش اشکالهاء نقصها و کمبودهاء راههای جبران یا برطرف کردن آنها و ارائه آنها به سرپرستی. انجام عملیات ترمیم یا توسعه» طبق برنامه تهیه شده به ترتیب بند ۲-۶-۳ انجام می‌شود. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۲-۳ تنجهیزات هیدرومکانیک و هیدروالکنریک دستگاههای الکتریکی و مکانیکی بندهای ذخیره و رسوبگیر» سازه‌های انحراف» آبگیری, انتقال و تجهیزات سایر قسمتهای تأسیسات تغذیه مصنوعی باید طبق دستورالعملهای تعمیر و نگهداری که به وسیله سازندگان تهیه و در اختیار بهره‌بردار قرار * 7-۳-7-۳ راههای ارتباطی و سرویس - خارج کردن مصالح سست. پر کردن حفره‌ها و گودالها با مصالح مناسب و کوبیدن» - ترمیم لایه روسازی بر حسب نوع جاده» و - پاکسازی آبروها و زهکشهای کنار جاده. در مرحله نگهداری» حجم عملیات نقشه‌برداری درحدی نیست که به استقرار دائم یک گروه نقشه‌بردار در تشکیلات نیاز باشد. مشخص بودن چگونگی دسترسی به خدمات نقشه‌برداری کافی است تا در زمان نیاز بتوان از آن استفاده کرد. این عملیات می‌تواند در شرایط مناسب (فصل خشک) و به ترتیب زیر انجام شود: - تهیه پروفیل طولی و مقاطع عرضی با فاصله‌های مناسب از کانالهای انتقال, بندهای خاکی, مخازن» تأسیسات و جاده‌ها و مقایسه آنها با نقشه‌هایی چون ساخت برای عملیات لازمء - کنترل تراز سازه‌های هیدرولیکی (دریچه‌هاء ورودیهاء. خروجیهاء سرریز و....) همزمان با تعمیرات اساسی یا تعویض - کنترل تراز صفر اشلهای نصب شده در سامانه نسبت به تراز مبنا و تهیه مقاطع عرضی از محل نصب اشلها و مقایسه با مقاطع اولیه برای اصلاحات لازم در منحنی بده - اشل. ۳-۲-۳ تأمین نیروی انسانی؛ مانسینهاء لوازم و مصالح - برآورد نیروی انسانی مورد نیاز, - تعیین نوع و برآورد تعداد»ء قدرت و ظرفیت ماشینهای مورد نیاز, - پیش‌بینی تجهیزات مورد نیاز برای عملیات نگهداری» سرویس و تعویض قطعات و غیره» - برآورد و تهیه مصالح ساختمانی, - برآورد کل هزینه سالانه - چگونگی اجرای کارء - جلب مشارکت مردمی: در صورتی که قسمتی از وظایف نگهداری تأسیسات به عهده مردم منطقه باشدء برگزاری جلسات با آنها برای راهنمایی» تشویق و جلب مشارکت بیشتر و انجام به موقع کار در امر نگهداری بسیار موّنْر است. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- - در مواردی که انجام کار به عهده مدیریت نگهداری و بهره‌برداری است و حجم کارها بیش از ظرفیت کار دائم کارکنان بوده یا امکان انجام کار به صورت امانی نباشدء از نظر صرفه‌جویی در وقت و هزینه به صلاح مدیریت است که آن کار را به پیمانکاران واگذار کند. * 4-1-۳ روئس ا/جرا ۱-۳-۶-۳ مشارکت مردمی: در صورتی که بتوان قسمتی از وظایف نگهداری تأسیسات را به عهدهٌ بهره‌برداران خصوصی قرار دادء جلسات با آنان برای راهنمایی» تشویق و جلب مشارکت بیشتر و انجام به موقع کار در امر نگهداری ۲-۴-۶-۳ روش انحام امانی: جنانجه حجم کارها در حد ظرفیت کاری کارکنان دایم بوده و امکانات انجام در اختیار باشد.ء عملیات تعمیر و نگهداری از تأسیسات به صورت امانی و به شرح زیر انجام می‌شود: - تأمین نیروی انسانی مورد نیاز, - بر آورد دقیق مصالح و تهیه آن» - فراهم کردن ماشینها و تجهیز اکیپ امانی, - برآورد اعتبار لازم» و - اجرای عملیات ترمیم. ۲-۳-۶-۳ درغیر از حالتهای بالاء از نظر صرفه‌جویی در وقت و هزینه با صلاحدید مدیریت» انجام کار به صورت پیمانی» به نگهداری و بهره‌برداری است. * ۵-1-۳ نظارت بر انجام عملیات ترمیم و تحویل کار 4 تشکیلات سازمانی خدمات بهره‌برداری و نگمهداری برای بهره‌برداری از سامانه‌های تغذیه مصنوعی» وجود تشکیلاتی مناسب با امکانات کافیء برنامه‌ریزی منظم با به‌کارگیری دستورالعملهای مربوطء امری اساسی و الزامی به شمار می‌آید. بدون وجود این تشکیلات با مدیریت کار آمد در سطح پروژه نه تنها تأمین اهداف طرح عملی نمی‌شود.ء بلکه احتمالاً عملکرد طرح با آثار نامطلوبی همراه خواهد شد. تشکیلات مورد نیاز طرحهای تغذیه مصنوعی به مشخصات طرح و شرایط منطقه بستگی دارد که لزوماً با گذشت زمان و کسب تجربه برای انطباق با شرایط طرح و امکانات موجود باید به هنگام شود. خدمات نگهداری و بهره‌برداری با توجه به محموع اطلاعات و شرایط سامانه صورت می‌گیرد. این خدمات» شامل استفاده بهینه از منابع آب در دسترس و نگهداری سامانه برای جلوگیری از استهلاک نامتعارف است. نقش سرپرست در بهره‌برداری و نگهداری سامانه برای جلوگیری از استهلاک نامتعارف است. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- همچنین نقش سرپرست در بهره‌برداری و نگهداری و اعمال مدیریت کارامد دارای اهمیت است. بهره‌گیری مناسب از پرسنل محلی از طریق آموزش» تشویق و تنبیه» پاداش و جریمه» تصمیم‌گیریهای به‌موقع برای رفع مشکلات کشاورزان و ترغیب زارعین در همکاری برای نگهداری و محافظت از سامانه‌ها ضروری است. انعکاس مسائل با ارائه راه حلهای منطقی به رده‌های بالاتره تنظیم گزارش بهبودبخشی کیفی آبخوان و توسعه فعالیتهای کشاورزی در اثر ارتقای کمیت و کیفیت آبهای زیر زمینی همراه با ارائه طریق برای رفع نارساییها از وظایف سرپرست است. در مجموع, سرپرستی کلیه امور جاری و خدماتی طرح به عهده نامبرده است. لازم به یادآوری است که خدمات بهره‌برداری با شروع بهره‌برداری و تغییر شرایط باید مورد ارزیابی قرار گرفته و به هنگام شود. * ۱-۶ سازمان و وظایف پرسئل مورد نیاز برنامه‌ریزی و اداره آمور ادرای و مالی طرح, بسته به سیاستهای سازمان متبوع» می‌تواند متنوع باشد. به طور کلی سازمان مورد نیاز و وظایف پرسنلی بر اساس تقسیم‌بندی واحدهای زیر و شرح وظایف تعیین شده آنها خواهد بود: - واحد مدیریت. - واحد خدمات مهندسی؛ - واحد دفتری و پشتیبانی» و - واحد کارهای عمومی. جایگاه تشکیلات طرح از نظر سازمانی» به حفاظت و امور مطالعات سازمان یا شرکت های آب منطقه‌ای وابسته است. به علت خودکار بودن بیشتر این امور» ساختار تشکیلاتی» مفصل و پیچیده نیست. معمولاً این تشکیلات, یک طرح را اداره نکرده و می‌تواند طرحهای مختلف را سرپرستی و هدایت کند. مدیر این تشکیلات. در مواقع لزوم با برنامه‌ریزی صحیح از تخصصهای مورد نیاز به طور پاره وقت استفاده خواهد کرد. مسئولیت کلیه امور بهره‌برداری سامانه از جمله آماربرداریهاء کنترل» نگهداری, تحلیل و تفسیر نتایج و نهایتاً ارائه عملکرد طرح و نیز ارتباط و هماهنگی با سایر سازمانهایی که به نوعی در این امر دخالت دارند. به عهده مدیر تشکیلات است. 7 ۱-۱-42 واحد مدیریت * 48-(-۱-۱ وظایف مدیر - برنامه‌ریزی اجرای فعالیتها و نظارت بر اجرای درست و به موقع برنامه کار و رفع نارساییهاء - تهیه و تدوین برنامه بهره‌برداری با همکاری دیگر مسئولان» - تهیه برنامه تفصیلی کار در چارچوب هدفهای مورد نظر و بر آورد اعتبارات و تجهیزات مورد نیاز, - پیش‌بینی دوره‌های آموزشی و بازآموزی و به کارگیری تدابیر لازم برای افزایش کارایی کار کنان, - ابلاغ برنامه کار به کار کنان مربوط و ایجاد هماهنگیهای لازم؛ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- - سیاست‌گذاری برای جلب همکاری مردم در نگهداری سامانه تغدیه مصنوعی, - تشکیل نشستهای هماهنگی باکارشناسان فنی و نگهداری طرح, - بررسی و تحلیل گزارشهای کارشناسان» تلفیق و هماهنگی آنهاء - بررسی امکان تلفیق عملیات بهره‌برداری و نگهداری برای بهره‌گیری هر چه بیشتر از امکانات موجود. - تهیه و تدوین گزارشهای سالانه مالی و بر حسب مورد دوره‌ای» و - ارزیابی مسائل و مشکلات و ارائه راه حلهای قابل اجرا . ۳-۱-۱-5 شسرایط احراز مدیر دانش و تجربه لازم در رشته‌های زمین‌شناسی با گرایش آب یا آبیاری درحد کارشناسی - درک روابط هیدرولیکی و تحلیلهای مربوط - ۵ سال سابقه خدمت در آمور مطالعات منابع آب» و - ابتکار لازم در مدیریت. ۳-۱-2 واحد خدمات مهندسی ۱-۳-۱-2 وظایف کارشناس بهره‌برداری - دریافت آمار بهره‌برداری طرح و بررسی آنهاء - بازبینی گزارشها و نقشه‌هاء مقایسه آنها با شرایط موجود و بررسی عملکرد کمی و کیفی سامانه. - تهیه دستورالعملهای فنی موردی برای عملیات بهره‌برداری و اندازه‌گیریهای لازم؛ - بازرسیهای موردی و بررسی مسائل بهره‌برداری از سامانه؛ - تحلیل آمار و اطلاعات دریافت شده و تهیه نقشه‌ها و نمودارهای لازم؛ - انجام آزمایشهای مورد نیاز برای حفظ کارایی و بهبود فرایند بهره‌برداری از تأسیسات؛ - برنامه‌ریزی و تعیین نیروی انسانی مورد نیاز برای انجام و تداوم بهره‌برداری» - اعمال سیاستهای ضروری برای جلب همکاری مردم در نگهداری تأسیسات و سازه‌های وابسته, - کنترل کمی و کیفی کارهای انجام شده و گزارش آن به مدیر تشکیلات, - امکانیابی گسترش سامانه با توجه به معیارها و مبانی طراحی و یافته‌های کار کرد سامانه؛ - تهیه گزارشهای دوره‌ای و سالانه از کار کرد سامانه؛ - نظارت بر چگونگی کارء بهره‌برداری و ارزیابی کار کنان» و ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- شرایط احراز: - داشتن مدرک کارشناسی؛ - سابقه کار در واحدهای مطالعاتی» و - داشتن ابتکار و قدرت رهبری. ۳-۳-۱-5 وظایف کارشناس خدمات نگهداری کارشناس خدمات نگهداری در یک سامانه تغذیه مصنوعی, عهده‌دار وظیفه‌های زیر خواهد بود: - بررسی اطلاعات دریافت شده از وضع موجود در سامانه» رسیدگی به آنها و تعیین اولویتهاء - بازرسیهای موردی» بررسی مشکلات و تعیین کارهای تعمیراتی و ساختمانی, - بازبینی نقشه‌هاء مشخصات فنی و ضوابط طراحی در بخشهای مختلف و مقایسه آنها با شرایط موجود و عملکرد آنها: - بازبینی کتابچه راهنما و دستورالعملها و توصیه‌های موْسسات سازنده تجهیزات. و در صورت نیاز تماس با آنهاء - تدوین برنامه عملیات نگهداری و نوسازی با هماهنگی مسئولان دیگر, - تهیه طرحهای اجرایی تعمیرات و نوسازی» مشخصات فنی» برآورد هزینه‌های نگهداری و تعمیرات که به‌وسیله پیمانکار یا به طور امانی انجام خواهد شد. - برآورد و تنظیم فهرست مصالح مورد نیاز و کنترل کیفی آنهاء - برنامه‌ریزی تهیه وسایل, تجهیزات و ماشینهای لازم - نظارت و کنترل پیشرفت تعمیرات و نوسازی بخشهای مختلف سامانه؛ - بررسی و تایید صورت وضعیت پیمانکاران» - تهیه گزارش از پیشرفت عملیات نگهداری و نوسازی سامانه» و - انجام دیگر وظیفه‌های محول شده. شرایط احراز: - سابقه در کارهای عمرانی, و - داشتن قدرت مدیریت و رهبری کارکنان. ۳-۳-۱-5 وظایف نکنسینها یآمار برداری و خدمات نگهداری در یک واحد تغذیه مصنوعی, این افراد, بازرسی, اندازهگیری» کنترل ابزارها و وسایل و تماس با ساکنان منطقه و جلب همکاری آنها در نگهداری سامانه را به عهده دارند. بنابراین درجه کاردانی» کارآیی» اعتقاد آنها به طرح و درستی کار» نقش تعیین کننده‌ای در درستی تحلیلها از کار کرد طرح, تصمیم‌گیری دربارهٌ بهبود آن و هزینه‌های سالانه طرح خواهد داشت. در پاره‌های موارد. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ممکن است تنها یک‌نفر نیز بتواند این خدمات را زیر نظر کارشناسان خدمات نگهداری و بهره‌برداری انجام دهد. به هر حال؛ نتیجه کار بنا به مورد به کارشناسان مربوط گزارش خواهد شد. مهم‌ترین وظایف این رده شغلی عبارتند از: - اندازه‌گیری بده جریان تنظیمی در رودخانه بده ورودی تأسیسات یا چاههای تغذیه آب خروجی از تأسیسات و ثبت داده‌هاء - نمونه‌برداری از آب وارد شده به سامانه برای تعیین کیفیت و رسوب آن؛ - اندازه‌گیری سطح آب در تأسیسات و دمای آن» -‏ گزارش اندازه‌گیریها و وضعیت بهره‌برداری به کارشناس مربوط - بازدید از دستگاههای اندازه‌گیری, رفع نقصهای جزیی و تهیه گزارش نقصها و کمبودهای کلی, رأههای سرویس و ...» - روغنکاری» تنظیم و تعمیرات جزیی بخشهای مکانیکی یا الکتریکی سامانه؛ - تهیه گزارش مربوط به کمبودها و نقصها و کارهای انجام شده به کارشناس مربوط و - سرپرستی تعمیرکاران. شرایط احراز: - برخورداری از سلامتی» توان جسمی و داشتن سن مناسب. و - تجربه لازم در امر اندازه گیریها و کار با دستگاههای اندازه‌گیری. ۳-۱-2 وظایف واحد مانشسین‌نویسی و امور دفتری - تایپ گزارشهاء مقاله‌های فنی و نامه‌های اداری مربوط به طرح - ایجاد ارتباط و هماهنگی لازم بین دست‌اندرکاران قسمتهای مختلف طرح با مدیریت طرح» - نگهداری اسناد مدارک فنی و نقشه‌های طرح» و - ثبت و بایگانی نامه‌های اداری مربوط به طرح. شرایط احراز: - داشتن دیپلم و آشنایی با امور دفتری و ماشین نویسی ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-2-۱-8 قسمت تدا رکات انجام امور زیر در واحد بهره‌برداری و نگهداری سامانه تغذیه مصنوعی به عهده مسئول تدار کات است: - خرید اقلام مورد نیازء و - انجام آمور اعم از ثبت و ضبط کالاهای مورد نیاز خریداری و مصرف شده. شرایط احراز: مسئول امور تدارکات باید حداقل مدرک دیپلم و آشنا به قوانین و مقررات مالی شرکتهای دولتی به خصوص قانون محاسبات البته در مواردی که کار طرح زیاد نباشد.ء این کار می‌تواند در قسمت مربوط سازمان متبوع انجام شود. رسم کلیه نقشه‌هاً و نمودارهای مربوط به طرح با مقیاس خواسته شده که اطلاعات آن از طرف کارشناسان مربوط داده می‌شود. شرایط احراز: دیپلم و دارای مدرک نقشه‌ کشی, آشنا به نقشه‌کشی سازه‌های آبی (نقشه‌ کش ساختمان پا نقشه‌کش کارهای راهسازی می‌تواند با کسب آموزشهای لازم از عهده این کار بر آید). ۳-8-۱-5 قسمت نقلیه و مانسینها - وظایف مسئول نقلیه "و ماشینها شرح وظایف نقلیه در سامانه بهره‌برداری و نگهداری تغدیه مصنوعی به شرح زیر است: تأمین وسیله نقلیه, و نقل و انتقال دست اندر کاران برای بازدید از طرحء آماربرداری و یا مراکز دیگر مربوط به آن؛ ۰ انجام کلیه امور نگهداری از وسایل نقلیه در دسترس از قبیل تأمین سوخت» تعویض روغن و تعمیرات لازم. ۰ تأمین ابزار لازم برای انجام این امور با نظر مدیریت طرح» و *‏ پیش‌بینی وسایل نقلیه و لوازم مورد نیاز جدید و شماره خرید آنها به مدیریت طرح. ۱ بسته به نیاز طرح, این قسمت می‌تواند از طریق سازمان متبوع تأمین شود. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- - توضیح *‏ برنامه استفاده از ماشینهای سنگین از نظر نوع, زمان و مدت لازم متفاوت بوده و توسط کارشناس نگهداری تنظیم و از طریق مدیریت ابلاغ می‌شود. * برنامه عملیات نگهداری دوره‌ای معمولاً به وسیله مشاور طرح در گزارش مطالعات مرحله دوم طرح ارائه می‌شود. در این حالت تهیه برنامه تفصیلی و به هنگام کردن آن به عهده کارشناس نگهداری خواهد بود. در صورتی که این کار انجام نشده باشد.ء کارشناس نگهداری» این برنامه را تهیه خواهد کرد و * در مورد دستورالعمل تعمیر و نگهداری ماشینهای سنگین» به نشریه دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری از ماشین‌آلات مورد نیاز شبکه‌های آبیاری و زهکشی (نشریه شماره ۱۵۷) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مراجعه شود. شرایط احراز: -‏ گذراندن دوره‌های تعمیر و نگهداری ماشینها در مراکز معتبر آموزش حرفه‌ای, -‏ سه سال تجربه مفید در این امرء و هزینه‌های سالانه عملیات بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات تغذیه مصنوعی و سازه‌های وابستهء باید با تایید و نظارت مدیر طرح و به طور روشن انجام شده و به تفکیک سرفصلها و اقلام ثبت شود. اقلام هزینه» سرفصلها و چگونگی محاسبه و تحلیل هزینه‌ها به شرح زیر است: ۱-۵ هزینه‌های مستمر این هزینه‌ها موارد زیر را در بر می‌گیرد: ۱-۱-۵ هزینه‌های نیروی انساتی این هزینه‌ها شامل حقوق» مزایاء ماموریت. اضافه کاری و بیمه بیکاری» مرخصی و ... است. ۳-۱-۵ هزینه‌ها ی آزمایشگاهی خرید مواد شیمیایی»؛ مواد شیمیایی لخته کننده رسوب., مواد شیمیایی شستشوی چاههای تغذیه و ... است. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۵ هزینه‌های اداری و بالا سری این هزینه‌ها شامل سرمایه‌گذاری یا اجاره دفتر در محل تأسیسات یا مرکز اداری و انباره خرید نوشت‌افزار و وسایل نقشه‌کشی, ۲-۵ هزینه‌های تعمیر و نگهداری (غیرمستمر) این هزینه‌ها به دو صورت امانی و پیمانی انجام می‌شود. در صورتی که بخشی از تعمیرات یا تمام آن به صورت امانی انجام شود دستگاه بهره‌برداری و نگهداری» کلیه عملیات را به وسیله نیروی فنی خود انجام داده و هزینه‌های مربوط را رأساً پرداخت می‌کند. اما اگر تعمیراتی به پیمانکار واگذار شودء هزینه‌ها براساس صورت‌وضعیتها پرداخت خواهد شد. هزینه‌های مربوط به این بخش عبارتند از: این هزینه شامل تعمیرات سازه‌هاء جمع‌آوری رسوبات انباشته شده در مسیر کانالما و حوضچجه‌هاء تعویض صافیهای تأسیسات تغدیه» رفع کدرشدگی وسله‌بندی» تلمبه‌زنی چاههای تغدیه, از بین بردن رستنیها در کانالها و رسوبگیرهاء تنظیم شیب خاکریزهاء ۳-۳-۵ هزینه تعمیر و نگهداری تجهیزات این هزینه‌ها شامل: خرید لوازم یدکی» تهیه سوخت و روغن» دستمزد تعمیرات. خرید لوازم و قطعات برای تعمیر تجهیزاتی مانند ۳-۳-۵ استبهلاک سرمایه برای محاسبه استهلاک سرمایه. مجموع ارزش حال کلیه هزینه‌های سرمایه‌ای طرح اعم از سرمایه‌گذاری اولیه. نگهداری و بهره‌برداری» جایگزینی و ارزش اسقاط تأسیسات و سازه‌ها بر پایه سال مبنا محاسبه شده و سپس میزان استهلاک سالانه برای محاسبه ارزش حال هزینه‌ها از گذشته به سال مبناء که شامل هزینه‌های مطالعات و اجرای طرح تا مقطع بهره‌برداری است از رابطه ۱-۵ استفاده می‌شود: ۳.۷۷. - ۳0.۷۷.۱ + )۱-۵( ۷۰ > ارزش حال هزینه‌های سالهای قبل, ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- [ < نرخ بهره (درصد)» < فاصله سال وقوع هزینه با سال مبنا » و ۰ > ارزش در سال وقوع هزینه. برای محاسبه ارزش حال هزینه‌های سالهای آینده که شامل هزینه‌های بهره‌برداری» نگهداری» جایگزینی و اسقاط است از رابطه ۲-۵ استفاده می شود: )۲-۵( که در آن: ۰ > برآورد هزینه در سال وقوع هزینه > ارزش حال هزینه‌های سالهای آینده سپس برای محاسبه هزینه‌های سالانه طرحء از روش معادل سالانه یا فاکتور بازگشت سرمایه با به کارگیری رابطه ۳-۵ استفاده می شود: +1۱ (۳-۵) ۳ ال ۱ "(۱+1) که در آن: ۳.۰ <* نرخ بازیافت سرمایه (نرخ برابر ساز سالانه)» | < نرخ بهره» و ]7 < سال‌های بهره‌برداری. و هزینه سالانه کل برابر است با: (۴-۵) ۰ )1۸ لح > هزینه سرمایه‌گذاری اولیه» > هزینه بهره‌برداری و نگهداری و تعمیرات سالانه» و 1۸ - هزینه سالانه کل. ۱- منظورء سال پایان احدات ساختمان,؛ تأسیسات و سازه‌های وابسته و شروع بهره‌برداری است. 20 ۷1۵116266 00621100 - 2 1 |۸۶۷۵ لها10 - 3 ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵ هزینه‌های سرمایه‌ای این هزینه‌ها موارد زیر را در بر می‌گیرد: ۱-۳-۵ هزینه‌های تکمیل و نوسازی تأسیسات و ساختمانهای بهره‌برداری این هزینه‌ها شامل هزینه‌های انجام شده برای تکمیل تأسیسات» بازسازی یا جایگزینی قسمتهایی که عمر مفید کمتری دارند. ۳۵ هزینه‌های خرید ماشینها و تجهیزات این هزینه‌ها شامل خرید خودروهاء ماشین علف‌کنی» ماشینهای لایروبی و رسوب‌برداری» تجهیزات آزمایشگاهی» پمپهای آب. برای مقایسه هزینه‌های سالانه پیش‌بینی شده» می‌توان آنها را در جدول ۱۱ خلاصه کرد. جدول ۱۱- مقایسه هزینه‌های سالانه 1 سس توضیح ۱-۱ هزینه‌های نیروی انسانی ۲-۱ هزینه‌های آزمایشگاهی ۳-۱ هزینه‌های اداری و بالاسری ۲ هزینه‌های تعمیر و نگهداری (غیر مستمر) امانی ۱-۲ هزینه‌های سرمایه‌ای شامل: ۱-۱-۲ هزینه‌های تعمیر و نگهداری تأسیسات ۲-۱-۲ هزینه‌های تعمیر و نگهداری تجهیزات ۲-۲ هزینه‌های سرمایه ای شامل: ۱-۲-۲ تکمیل و نوسازی تأسیسات و ساختمانها ۲-۲-۲ خرید ماشینها و تحهیزات ۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۵ پیش‌بینی هزینه‌های آینده در صورتی که عملکرد سامانه به‌گونه‌ای باشد که در طراحیها پیش‌بینی شده است و تغدیه مصنوعی به روال عادی جریان داشته باشدء هزینه‌های سال بعد نیز مانند سال قبل خواهد بود. اما درصورت مشاهده ناهماهنگی در عملکرد آنء باید هزینه‌های لازم برای اصلاح یا نوسازی پیش‌بینی شود. مقدار این هزینه‌ها که در چارچوب هزینه‌های نگهداری قرار می‌گیرد. متناسب با شرایط تغییر می‌کند. به این ترتیب» مراحل پیش‌بینی هزینه‌های سال آینده به ترتیب زیر است: ۱-۴-۵ به‌روز کردن هزینه سالهای گذشته بخشهای مختلف. ۲-۴-۵ محاسبه میانگین هزینه‌های به‌روز شده» و ۵-۵ قیمت تمام شده یک متر مکعب آب قیمت تمام شده ۱ مترمکعب آبء نشان‌دهنده قیمت تمام شده یک واحد آب نفوذ یافته با توجه به هزینه‌های سالانه است که برای برآورد قیمت فروش آب و پیش‌بینی درآمدهای سالهای آتی استفاده شده و با استفاده از رابطه ۵-۵ محاسبه می‌شود: : )۵-۵( ۸.۰ << هزینه سالانه کل (ریال - سال)» و 7 کل حجم آب سالانه نفوذ یافته در آبخوان (متر مکعب بر سال). ۹-۵ پیش‌بینی در آمد سالانه این درآمدهاء به هدف طرح تغذیه مصنوعی بستگی دارد. در صورتی که تَغذیه مصنوعی به منظور توسعه بهره‌برداری از آبخوان برای مصارف کشاورزی یا تأمین آب شهری یا صنعتی باشد.ء می‌توان با اجرای قوانین و مقررات فروش آب یا حق حفر» حق کف‌شکنی, حق افزایش بهره‌برداری و ... بخشی یا تمامی هزینه‌های طرح را تأمین کرد. برای برآورد درآمد سالانه طرح, می‌توان به ترتیب زیر عمل کرد: ۱-۶-۵ برآورد مقدار آب قابل بازیافت با توجه به آمار هواشناسی و هیدرولوژی منطقه, ۲-۶-۵ تخمین مقدار آب قابل فروش با توجه به میزان تولید و مصرف سال قبل, ۳-۶-۵ برآورد در آمد فروش آب که بر اساس آخرین نرخهای مصوب و قانون توزیع عادلانه آب تعیین و ابلاغ شده است» و ۴-۶-۵ ارائه راه حلهای اصلاحی برای کاهش هزینه‌ها و افزایش در آمدها . ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩‏ گزارش سالانه گزارش سالانه طرح که توسط مدیر نگهداری و بهره‌برداری طرح» تدوین و ارائه می‌شودء باید حاوی تمام اطلاعات مربوط به عملیات بهره‌برداری و نگهداری به‌خصوص عملکرد سالانه طرح باشد. علاوه بر آن» این گزارش باید ضمن نشان دادن تصویر کاملی از هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری, تحلیلی از روند این هزینه‌ها را در بر داشته باشد. بدیمی است مقایسه هزینه‌های انجام شده با هزینه نگهداری و بهره‌برداری پیش‌بینی شده در مطالعات و نتیجه‌گیری از آن» از مندرجات اصلی گزارش خواهد همچنین نکات فنی و تحربیات به دست آمده قابل استفاده برای طرحهای دیگر, باید به طور برجسته‌ای در گزارش آمده باشد. جزییات مطالب گزارش به تفکیک موارد به شرح زیر است: ۱-۹ گزارش عملیات بهره‌برداری این قسمت از گزارش» به وسیله کارشناس بهره‌برداری تهیه شده و شامل موارد زیر است: - نتایج بازدیدهای کنترل تأسیسات و چگونگی عملکرد قسمتهای مختلف طرح, - عملیات نوبتی و دوره‌ای انجام یافته برای هر قسمت از تأسیسات و در صورت امکان ارائه راه حلهای مناسب برای کاهش یا افزایش این فعالیتها به منظور بهبود بازدهی طرح» و - مشکلات. پیشنهادهاء تحربه‌ها و نکات فنی. ۲-۹ گزارش عملیات نگهداری این گزارش به وسیله کارشناس نگهداری تهیه شده و برای تدوین گزارش سالانه عملکرد تأسیسات به مدیریت طرح ارائه می‌شود. مهم‌ترین عنوانهای این گزارش عبارتند از: - نتایج بازدیدها و بازرسیهای فنی با بیان علل آسیب‌دیدگیها و چگونگی پیشگیری و برخورد با آن و نقشه‌های مربوط به -‏ طراحی و عملیات انجام شده برای بازسازی و نگهداری تأسیسات همراه با نقشه‌های اجرایی مربوط - هزینه‌های نگهداری طرح, - اصلاح آسیب‌دیدگیهای کلی برای پیش‌بینی عملیات ترمیم و مسائل تأمین بودجه. و - پیشنهاد برای بهبود بهره‌وری سامانه و تجربیات فنی به‌دست آمده. ۳-۹ گزارش هزینه‌های بهره‌برداری و نگمهداری این بخش از گزارش, وضعیت عملیات نگهداری و بهره‌برداری را از نظر مالی بیان می‌کند. با تحمیل هزینه‌ها و در آمدهای برآورد شده» می‌توان بازدهی اقتصادی پروژه را در طول عمر مفید آن تعیین کرد؛ این بخش باید موارد زیر را شامل باشد: - هزینه‌های مستمر, - هزینه‌های تعمیر و نگهداری, ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- - هزینه‌های سرمایه‌ای؛ - پیش‌بینی هزینه‌ها و در آمدهای سال آتی, محاسبه قیمت تمام شده ۱ متر مکعب آب., - تحلیل و نتیجه‌گیری وضعیت مالی پروژه و - پیشنهادهاء اشکالها و تجربه‌ها. 2-۹ گزارش عملکرد و ارزیابی طرح این بخش, مهم‌ترین قسمت گزارش بوده و مفید بودن فعالیت‌های قسمتهای دیگر را مشخص می‌کند. این بخش از گزارش باید موارد زیر را در بر داشته باشد: - عملکرد تجهیزات اندازه‌گیری» چگونگی کار کرد آنهاء چگونگی ثبت داده‌های ورودی و خروجی و آماربرداریهاء - مقدار کل جریان ورودی به سامانه و توزیع زمانی آن و مقایسه با عوامل پیش‌بینی شده در طراحی, - وضعیت رسوب‌گذری در تأسیسات تغذیه و رسوب‌زدایی این تأسیسات دردوره‌های بهره‌برداری و چگونگی تاثیر آن بر - تاثیر تغذیه در پتانسیل آبخوان با توجه به نتایج اندازه‌گیری سطح ایستایی و اندازه‌گیریهای منابع آب زیرزمینی و ارزیابی عمل تغدیه پس از اجرای طرح, - مقایسه تغییرات کیفیت شیمیایی آب تغذیه شده با آب موجود آبخوان و تغییرات کیفی آب آبخوان پس از اجرای طرح» - نتیجه‌گیری کلی از آبگیری» ذخیره» رسوب و تغذیه» و - اشکالهاء پیشنهادهاء نکته‌ها و تحربه‌های فنی. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸8[ -------- صفحهٔ بعد -------- واحد تاریح پیوست ۱ - نمونه پر شده نمودار سنّو ارت یرو ۴ فاریا اس ری با با ی مد وک وی و رر باق 50 ۲۱ مکننده آداره کل آبهای زیرزمینی تماب 4 ۱۳۹۳ منابع آب برای سه دشت حیر وم ی 8 02 0 آمضای تهیه کننده مهدی ها » و امضای کنترل‌کننده هر 1۳ اب1۱ ۱۴ ۱۲ ۹۱۰ ۸ ۱ رهگ ٩م زا ید 1 ۶ ۴ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۱- دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری از ماشین‌آلات موردنیاز شبکه‌های آبیاری و زهکشی (نشریه شماره ۱۵۷) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۲- تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیر زمینی ترجمه جلال حیدرپورء مرکز نشر دانشگاهی, چاپ اول, ۰.۱۳۶۹ 0 برع5 , 0۳۵[ ۹۵۳۲۵۵ ۷۷۵۵۳ 00۵۳۵۵۲ ۳۳۵۵۶۵ -3 ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- 40 0۵7۵]707) 07 :7:۲/0 ۸۲1/۲۲۵ 7۵/۱۷۵/۵۲۰ |[ ۸1077107۵7۱۲۵ 5 2 7007111166 0۶6 هل ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- این ۰ به با عنوان «دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات و سازه‌های تغذیه مصنوعی» و با هدفهای - تعیین دستورالعملی برای بررسی عملکرد بهره‌برداری در سالهای آینده - استفاده از نتایج بررسیها در طراحی بهینه پروژه‌های در دست مطالعه استفاده از این نشریه برای کارشناسان رشته‌های مختلف آب به ویژه کارشناسان شاغل در نهادهاء سازمانهای دولتی و دستگاههای اجرایی و مهندسان مشاور توصیه می‌شود تا با بهره‌گیری از محتوای آن امکان نگهداری و بهره‌برداری بهتر از تأسیسات موجود یا آنجه که ساخته خواهد شد.ء فراهم آید.