وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ۹ 4 را کم که هم متیر اف که تم تس ی ی ۳ مور اس پا یو پود یرب > ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز جمهوری اسلامی ایران وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی ۸ موم ۸ رم ۰ ۸ م۸ بارطره وان م‌ (م + ود شک 0 لد بای و و 3 ۸ مه ۸ جک ددم (۱۰) - ارتا‌ارددا و اازاحات د2م.دی ۶5 ]00110۲32 دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز 10 جمهوری اسلامی ایران وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی استانداردهای مهندسی, آمری ضروری است. بدین جهت وزارت بهداشت » درمان و آموزش پزشکی که متولی امر سلامت در کشور است با توجه به خلاء موجود در تعریف ضوابط و استانداردهای قابل استناد در زمینه طراحی و اجرای ابنیه‌ی درمانی» تدوین آن را امر گام نهاده است که کتاب پیش رو بخشی از تلاش‌های انجام شده است. این ضوابط با استفاده از منابع معتبر بین المللی و بومی و گردآوری تجربیات و نظرات متخصصین داخلی و لحاظ نمودن فرهنگ این مرز و بوم نگاشته شده که هدف از آن, تاکید بر اهمیت بناهای درمانی در کشور و تاثیر عمیق ساخت و عملکردشان بر سلامت انسان و جامعه است. چشم انداز این مجموعه, افزایش کیفیت طراحی و اجرای فضاهای فیزیکی و حذف اعمال نظرهای شخصی و در نتیجه کاهش هزینه‌های سنگین ناشی از عملکرد نامناسب بیمارستان می‌باشد. بی‌شک ارائه رهنمودهای خردمندانه صاحب‌نظران و آگاهان در زمینه بهداشت و درمان خود انگیزه‌ای جهت آدامه‌ی این روند و غنای هر چه بیش‌تر این مجموعه خواهد بود. امید است این کتاب منبعی ارزشمند برای جامعه‌ی متخصصین و مردم شریف کشور عزیزمان باشد از جمیع صاحب‌نظرانی که در تدوین این مجموعه ارزشمند وزارت بهداشت را یاری نمودند صمیمانه سپاسگزارم. وزیر بهداشت.درمان و آموزش پزشکی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز 10 جمهوری اسلامی ایران وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی سلامتی از شاخص‌های اصلی توسعه‌ی جوامع محسوب می‌شود و هر جامعه‌ای به اندازه‌ی اهمیت به مقوله‌ی سلامت. از برکات و نتایج آن نیز سود خواهد برد. از سویی» بیمارستان‌ها (خصوصی و دولتی) به‌عنوان سمبل پیشرفت اجتماعی یک جامعه و نیز به‌عنوان آرگان‌های حیاتی با ارائه‌ی خدمات فنی و تخصصی در مواقع عادی و اجرای نقش کلیدی در زمان بروز بحران از مهم‌ترین ابزارهای پشتیبانی از سلامت جامعه می‌باشند. داشتن بیمارستان‌های یمن یکی از ملزومات تمام جوامع است و اهمیت این موضوع در تدوین استراتژی‌های بین‌المللی به خوبی مشهود است. آن‌چه مسلم است این حقیقت است که سیستم درمانی باید بر مبنای اصول و استانداردهایی ساخته شود تا در شرایط متفاوت کارایی لازم را داشته باشد. برای محقق نمودن ایمنی بیمارستان‌ها باید از هر فرصتی برای افزایش اطلاع‌رسانی به دی‌ربطان و تبادل تجربیات خوب با سایر جوامع پیش‌رو در این زمینه بهره برد. به‌علاوه شناسایی و کاهش خطرپدیری و... درگیر کرد. دفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانی وزارت متبوع با همین دیدگاه موظف گردید تا استانداردهای فضاهای درمانی را تألیف و منتشر نماید. بدیهی است با توجه به پیشرفت‌های روزافزون پزشکی و مهندسی و بهره‌مندی از نظرات آهل فن و ذی‌نفعانی که ما را در این امر یاری می‌نمایند و در سایه‌ی الطاف بیکران الهی تغییرات مثبتی در ویرایش‌های دکتر سید عباس حسنی معاون توسعه مدیریت و منابع -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز جمهوری اسلامی ایران وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی بیمارستان از مهم‌ترین و حساس‌ترین بناها در یک شهر است. طراحی و اجرای آن به دلیل گستردگی روابط خدمات درمانی ارائه شده در این مراکز خواهد شدء بلکه مطلوبیت فضا بر کارایی و رضایت‌مندی پرسنل شاغل هر ساله در کشور ما ایران» مقادیر قابل توجهی از اعتبارات ملی صرف ساخت و توسعه‌ی بیمارستان‌ها می‌شود. بنابراین توجه به استانداردهای طراحی ساخت این بناها آمری ضروری است. با این که بیش از ۶۰ سال از ایجاد وزارت بهداشت و درمان می‌گذرد و علی‌رغم این‌که تلاش‌های قابل توجهی در تدوین ضوابط بیمارستانی به انجام رسیده استء تاکنون استاندارد قابل استنادی در این زمینه وجود نداشته است. کتاب حاضر یکی از مجلدات تهیه شده در زمینه استانداردسازی فضاهای بیمارستانی است. این کتاب حاصل تجربیات جمع کثیری از متخصصین در رشته‌های مهندسی و پزشکی و همچنین نتیجه‌ی بررسی استانداردهای ضمن پاس‌داشت خدمات تمامی همکارانم در این دفتر و قدردانی از زحمات کارشناسانی که ما را در ارائه‌ی این کتاب یاری نموده‌اند» امیدوارم مشاوران محترم طراح بیمارستان نیز به منظور ارتقاء کیفیت این اثر در ارائه‌ی ویرایش‌های بعدی ما را یاری نمایند. مهندس سید محمد مهدی کلانتریان مدیر کل دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۹ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز نیاز به پزشک و فضای درمانی» به هنگام بیماری و یا حوادث غیرمترقبه, از دیرباز آمری شناخته شده در جوامع انسانی بوده است. سابقه‌ی حضور و پیشرفت علم پزشکی در تاریخ ایران زمین را می‌توان از نشانه‌هایی در شهرسوخته مربوط به شش هزار سال پیش و سپس در هفده قرن پیش در دانشگاه جندی‌شاپور و پس از اسلام با جدیت بیشتر در نام‌هایی چون حکیم آبوعلی سینا و حکیم محمد زکریای رازی و بسیاری دیگر جست. در دوران معاصرء امر خطیر رسیدگی به امور پزشکی و درمانی برعهده‌ی وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی است که سابقه‌ای بالغ بر ۷۰ سال تلاش در این عرصه دارد. از آن‌جا که طراحی اصولی و صحیح معماری با رویکرد تعامل با گروه‌های تجهیزاتی و تأسیساتی» تأثیری غیرقابل انکار در عملکرد بیمارستان و تسریع در انجام عملیات درمان و بهبود بیماران داردء نیاز به تدوین اصول طراحی فضاهای بیمارستانی الزامی به نظر می‌رسد. در این راستاء در اواسط سال ۱۳۸۶ با تلاش و پیگیری جناب آقای مهندس سید محمد مهدی کلانتریان (مدیر کل محترم دفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانی) و متقاعد کردن مسئولین دیربط در زمینه‌ی نیاز به تدوین استاندارد فضاهای بیمارستان ایمن و همکاری جناب آقای دکتر بنی‌اردلان (معاونت محترم پژوهشی وقت دانشگاه هنر) به جریان افتاد و اکنون پس از پنج سال تلاش شبانه‌روزی» این مجلد با پشتیبانی مهندسین مشاور نقش پایدار به منظور بهره‌برداری مشاوران بیمارستان» وارد عرصه‌ی مهندسی مراکز درمانی کشور می‌گردد. این امر با زحمت فراوان گروه کارشناسی با مراجعه به منابع خارجی و داخلی» مصاحبه‌های فنی و پزشکی و بازدیدهای گوناگون از بیمارستان -‏ مدیر پروژه : مهندس بردیا معطر -‏ مشاور عالی پروژه : دکتر علیرضا طلوع کوروشی -‏ مولفین گروه معماری : مهندس آیدا صادقی مهندس سعید رحیم‌پور خوئی مهندس بردیا معطر - مولفین گروه تجهیزات :. دکتر علیرضا طلوع کوروشی ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز مقدمه ۳۹ فصل اول ی ری ی و ی ی ۱۵ حدود. دامنه. تعریف ۱005( -۹-۱٩‏ موضوع طرح ره ۲-۱- هدف و اهمیت طرح و و وم ۱۳ ۳-۹- دامنه‌ی کاربرد موم وه و موه و ویو وه موی وه وهی وهی موه موی ی موی مهو وهی جوو و وی هو هو وه وه و مهو مهو مهو مهو ۳۳ 2-۱- روس اجرای طرح :۱ ۳۹ ۰ فصل دوم دمم ۳۵ معماری و عملکرد فضاها 6 0 ۳۷۳۵۵۲۱ ۱-۲ -شناخت بیمارستان رد ۱-۱-۲- کلیات ی ۲-۱-۲- تعریف بیمارستان را ۳-۱-۲ اهداف و عملکرد بیمارستان یا ۱ ۱-۳-۱-۲- خدمات درمانی را ۲-۳-۱-۲- خدمات بهداشتی ۳۹ ۳-۳-۱-۲- خدمات آموزشی ۱۳۹ ۴-۳-۱-۲- خدمات پژوهشی ۳۹ ۴-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها چا ۱-۴-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از لحاظ مالکیت ۳ ۲-۴-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از لحاظ سطح, حجم و نوع خدمات هی ۳-۴-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از لحاظ تعداد تخت و حوزه تحت پوشش ۵ ۴-۴-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از منظر ماموریت و رسالت اصلی دی ۲-۲ مکانیابی و انتخاب سایت بیمارستان رز ۱-۲-۲- مراحل عمومی مکان‌یابی دم شا 0۴ ۲-۲-۲- شاخص‌ها و معیارهای موثر در مکان‌یابی و انتخاب سایت بیمارستان سس ۵۵ ۱۵ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۳-۲-۲-۲- طرح توسعه یا اصل زیادگی سس 8۹ ۵-۲-۲-۲-شاخص‌های اقتصادی و اصل برآورد هز یله شم م۶ ۱۱-۲-۲-۲-اتواع آلودگی سس 0 ۱-۱۱-۲-۲-۲- آلودگی صو ی سمخ ۲-۱۱-۲-۲-۲- آلودگی بصر ی مخ ۳-۱۱-۲-۲-۲- آلودگی زیست محیطی مخ ۱-۲-۳۲ معایر پیلاه سس ۱ ۱-۱-۲-۳-۲- پیاده ۵ ها ۱ ۲-۲-۲-۲ مسیرهای سوار ۵ ی ۱۹ ۱-۳-۳-۲- انواع پارکینگ در بیمارستان و نحوه محاسبه ی ۸۵ ۵-۱-۲-۲-۲- پار کینگ خودروهای متعلق به پیمار ستان ی ۸۸ ۱۶ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز ۲-۳-۳-۲- انواع روش‌های طراحی پار کینگ و موقعیت آن مه و ۱-۲-۲-۲-۲- احدات پارکینگ در فضای روباز (در محوطه بیمارستان) یه ۹۰ ۲-۲-۳-۳-۲- احداث پار کینگ در فضای بسته (پار کینگ تک طبقه و طبقاتی) ی ۳-۲-۲۳-۲- ضوابط طراحی پارکینگ ۳ ۱-۳-۲-۳-۲- ضوابط احداث پار کینگ در فضای باز (در محوطه بیمارستان) و یی 1۲ ۲-۳-۳-۳-۲- ضوابط احداث پارکینگ در فضای بسته (پارکینگ تک‌طبقه و طبقاتی).. عه ۴-۲۳-۲- ارتباط هوایی و هلی‌پد دم مشش ۱ ۱-۴-۳-۲- انواع هلی‌ید و موقعیت آن موم مشش ۱ ۲-۴-۳-۲-ضوابط طراحی هلی‌ید ی ی ۱۵ ۱-۲-۴-۳-۲- ضوابط احدات روی سطح رمین در محوطه و و ۱۵ ۲-۲-۴-۳-۲- ضوابط احداث سکوی کم ارتفاع در محوطه ری ۱ ۳-۲-۴-۳-۲- ضوابط احداث روی سطح بام ساختمان بیمارستان ۱ ۳-۴-۳-۲ مقایسه سه روش طراحی ۵ ۱۵ ۵-۳۲-۳- محوطه سازی و فضای سبز ی یر رو و ری ‎٩‏ ۱ ۱-۵-۳-۲- ویژگی‌ها و تأثیرات فضای سبز بر محیط اطراف ۱ ۱-۱-۵-۳-۲- زیباسازی محیط و ایجاد اثرات روانی مطلوب ۹۹ ۲-۱-۵-۳-۲- مقابله با آلودگی هوا ی ۱۹۱ ۳-۱-۵-۳-۲- مقابله با آلودگی صوتی ۱۹۵ ۴-۱-۵-۳-۲- مقابله با آلودگی‌های بصری یر ی ۱۹۲۸ ۵-۱-۵-۳-۲- تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش م۱۵ ۶-۱-۵-۳-۲- کاهش تشعشع و انعکاس‌های نور (سایه‌گستری) ۱ ۷-۱-۵-۲-۲- کنترل باد و جریان هوا (باد شکن) موم م۱ ۱-۵-۲-۲ -م۸- افزایش رطوبت و کنترل دما م۲٩ ۹-۱-۵-۳-۲- سایر خصوصیات و ویژگی‌ها ۱۹۲ ۲-۵-۳-۲ روش‌های طراحی فضای سبز ۱۵ ۱-۳-۵-۳-۲- فضای سبز در حباط باز یه ۵ ۱۵ ۲-۲-۵-۳-۲- فضای سبز در حیاط مرکزی ی ی ۱2 ۱ ۳-۲-۵-۳-۲- فضای سبز در حیاط سرپوشیده ۲ ۱ ۴-۲-۵-۳-۲- فضای سبز در بام ساختمان (بام سبز) ی ۱۹۷ ۵-۲-۵-۲-۲- فضای سبز در تراس (تراس سبز) م۱۱ ۶-۲-۵-۳-۲- فضای سبز بر دیوار ساختمان (دیوار سبز) ,۱۹۷ ۳-۵-۳-۲- ضوابط طراحی فضای سبز و محوطه‌سازی ۱۹ ۴-۵-۳-۲- طراحی فضای سبز و پدافند غیرعامل ۱۳۳ ۱-۴۳-۵-۳-۲- فریب دشمن و بر هم زدن سایه. شکل و فرم اشبا ۵ ۵ ۲ ۲-۴-۵-۳ استتار و اختفاء مراکز یرو ۵ ۵ ۳-۴-۵-۳-۲- کاهش اثرات مخرب بمباران ۳۳ ۱۷ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۲-۱-۱-۴-۲- پیکربندی قاچ ی ی ۱۵ ۵-۲-۱-۴-۲- الگوی شعاعی ی ی ۱۳۵ ۲-۳-۴-۲- تأثیر شرایط اقلیمی در برنامه‌ریزی فیزیکی بیمارستان سس ۱۴۶ ۳-۳-۴-۲- اصول طراحی معماری بیمارستان در مناطق اقلیمی چهار گانه ایران‌.. ۱۳۷ ۴-۲- ۱-۳-۳ طراحی بیمارستان در اقلیم در دمم ۱۳۸ ۴-۲- ۳-۳-۳ طراحی بیمارستان در اقلیم گرم 0 خشک رت ورین ۱۳۹ ۳-۴-۴-۲- ورودی درمانگاه ی ی ی ۱ ۱۸ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۴-۲- ۳-۵-۴ ورودی اداری و مدیریتی موم هم همم ۱۵۶ ۴-۵-۴-۴-۲- ورودی کارکنان یر ۱۱۸۱ ۵-۵0-۴۳۳۲ ورودی ملاقات کنندگان موم م۱ ۵-۳-۴۲ سرت ورودی آموزشی و پژوهشی (بیمارستان‌های آموزشی /پژوهشی) ۱۳۵ ۷-۵-۳-۴-۲- ورودی اسکان پزشکان و کار کنان یر ۱۳۸۵۱ ۸-۵-۴-۴-۲- ورودی اسکان خانواده و همراهان بیمار (هتل -بیمارستان) ۱ ۵-۴-۲- مدول‌های طراحی (از دیدگاه معماری, سازه و تحهیزات) ۱۳۸ ۵-۳۲- فضاهای داخلی بر ۱۳۸ ۱-۵-۲ زیربنای بیمارستان یی ۱۷۸ ۱-۱-۵-۲ تقسیم‌بندی سایت بر حسب نوع کاربری یا ۱۳۸۵ ۳-۱-۵-۲- نحوه تعیین سرانه و محاسبه زیربنای ساختمان بیمارستان م و ۱ ۲-۵-۲ -جانمایی و ارتباطات داخلی ۱1۳۸ ۱-۲-۵-۲- عوامل مور بر جانمایی او و و و ی م۱۵ ۱-۱-۲-۵-۲- سهولت ارتباطات میان حوزه‌های کار کردی با یکدیگر و با بیرون ۱5۶ ۳-۱-۲-۵-۲- ایمنی افراد و فضای فیزیکی ۱ ۳-۱-۲-۵-۲- رفاه آسایش و ارتباط با عناصر محیطی پیرامون ۱ ۴-۱-۲-۵-۲- کار کرد پس از بحران بر ۱ ۵-۱-۲-۵-۲- امکان گسترش آینده را ۱1 ۲-۲-۵-۲- جانمایی کلی بخش‌های اصلی بیمارستان عمومی ییا ۱-۲-۲-۵-۲- بخش اورژانس را ۱1 ۲-۲-۲-۵-۲- بخش درمانگاه ری یی ۱۹ ۳-۲-۲-۵-۲- بخش تصویربرداری پزشکی و ۱00 ۴-۲-۲-۵-۲- بخش آزمایشگاه تشخیص طبی ۱ ۵-۲-۲-۵-۲- بخش فیزیوتراپی ۱۹۱۵ ۶-۲-۲-۵-۲- بخش اعمال جراحی ری ۱۹۵ ۷-۲-۲-۵-۲- بخش زایمان یر ره ۱۹۷۵ ۸-۲-۲-۵-۲- انواع بخش‌های بستری ی ۵ ۱۵ ۹-۲-۲-۵-۲- انواع بخش‌های مراقبت‌های متوسط ی یا ۱۵ ۱۰-۲-۲-۵-۲- انواع بخش‌های مراقبت‌های ویژه ۱۲۵ ۱۱-۲-۲-۵-۲- بخش اداری و مدیریتی ۱ ۱۲-۲-۲-۵-۲- بخش‌های پشتیبانی ۱ ۱۳-۲-۲-۵-۲- سایر بخش‌ها ۱ ۳-۲-۵-۲- سایر الزامات چیدمان و9 روابط داخلی یر ۵ ۷ ۳-۵-۲- عناصر ارتباطی و تناسبات آن‌ها ۱ ۱-۳-۵-۲ عناصر ارتباطدهنده افقی ام ۱۹ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز ۱-۱-۳-۵-۲- راهروها و و و ۲-۱-۳-۵-۲- پیاده‌روهای متحرک و ۳-۱-۲۳۵۲ پیش‌ورودی‌های داخلی موم ۱-۲-۳-۵-۲ پلکار های داخلی دم وم شش ۲-۲-۳-۵-۲- پلکان فرار و ۲-۲-۲-۵-۲ پلکار برفی دمم موم و و موم موم ۴-۲-۳-۵-۲- سطوح شیب‌دار (رمپ) همم ۵-۲-۳-۵-۲- آسانسورهای عمومی و ۶-۲-۳-۵-۲- آسانسورهای خدماتی(لیفت) وم ۴-۵-۲- الزامات نا زک‌کاری موم ۱-۱-۳۴-۵-۲- انواع مصالح نازک‌کاری در کف فضاهای داخلی را ار را ار را زر رت رد یر ۲-۱-۴-۵-۲- ویژگی‌های مصالح نازک‌کاری کف ری رو یر ور ۱-۴-۵-۲ ۳- برخی الزامات اجرایی در نازک‌کاری کف موم ۲-۴-۵-۲-دیوار و و مهم و موم مهم مج هم مه مهم مهم مه ۱-۲-۴-۵-۲- انواع مصالح نازرک‌کاری در دیوار فضاهای داخلی و ۲-۲-۴-۵-۲- نحوه اجرای مصالح ناک کاری دیوار همم ۳-۲-۴-۵-۲- ویژگی‌های مصالح نا زک کاری دیوار دمم ۲-۴-۵-۲ ۴۳- الزامات اجرایی در نارک کاری دیوارهاً مم ام و ۱-۳-۴-۵-۲- انواع سقف‌های کاذب م و ۲-۳-۴-۵-۲- انواع مصالح نازک‌کاری در سقف‌ها یی رب ۳-۳-۴-۵-۲- ویژگی‌های مصالح نازک‌کاری سقف‌ها و ۴-۳-۴-۵-۲- الزامات اجرایی در نازک‌کاری سقف‌ها و ۵-۵-۲- الزامات بازشوها موم ۱-۱-۵-۵-۲- نواع در 9 موارد استفاده آن‌ها و و و و موم ۲-۱-۵-۵-۲- ابعاد درها و ۳۱-۵-۵۲ نواع دستگیره‌ها 9 زبانه‌های در رن مه ۴-۱-۵-۵-۲- انواع قفل‌های در و ۵-۱-۵-۵-۲- سایر ملحقات در و مه ۶-۱-۵-۵-۲- الزامات 0 ویژگی‌های درها همم مش ۲-۲-۵-۵-۲- ویژگی‌های پنجره‌ها وم ۳-۲-۵-۵-۲- الزامات پنجره‌ها وم ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۶-۵-۳- تور و9 روشنایی موم موم و و و و و و ما ۳۹ ۱-۶-۵-۲- نور طبیعی ب ی( ۲-۶-۵-۲ نور مصنوعی یر هخا ۱-۲-۶-۵-۲- انواع روشنایی مصنوعی و ۲-۲-۶-۵-۲- الزامات و ویژگی‌های روشنایی مصنوعی ۵اخ ۱ ۷-۵-۲- رنگ دم ۳۳ ۱-۷-۵-۲ اثر روانشناختی رنگ ام دا ۲-۷-۵-۳۲- انواع رنگ و تأثیرات فیزیکی 9 روانی آن هم ۲۷۵ ۵-۲-/۲-۷- ضوابط کار برد رنگ‌ها ری رت ری رت ار را ری را رک رد را ۲/۸۰ ۴-۷-۵-۲ دیگر کاربردهای رنگ و و و ۸-۵-۲- صدا ۱2۹ ۱-۸-۵-۲ منابع تولید» تشدید و انتقال صدا ‎۱۷٩ ۲-۸-۵-۲ الزامات و راه‌کارهای کنترل صدا ور ۹-۵-۲- ایمنی در فضاهای داخلی ۳۹ ۱-۹-۵-۲ ایمنی در مقابل لرزش ریا بر ۱-۱-۹-۵-۲- عناصر اصلی در ایمن‌سازی لرزش ری رو ۲ ۱ ۲-۱-۹-۵-۲- الزامات و ضوابط اجرایی مگ ۱۳ ۳۲-۹-۵-۲- ایمنی در برابر حریق موم ی و 0 ۳-۹-۵-۲ ۱- منطقه‌بندی آتش ۱ ۲-۹-۵-۲ ۲- راه خروج و تخلیه اضطراری دمم ۳۹۵ ۱۰-۵-۲- علائم و تابلوها یر ۵ ۱ ۱-۱۰-۵-۲- علائم راهنما و مسیریابی ۳ ۲-۱۰-۵-۲- علائم ایمنی ده ۳۱ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز تجهیزات بیمارستانی ۱۹1 |۱]۵۱م۲۱۵۹ ۱-۳ -کلیات. حدود و دامنه کاربرد ۵ ۱۵ ۱-۱-۳- آشنایی با تجهیزات پزشکی, ضوابط طبقه‌بندی‌ها و دستورالعمل‌ها ۵5 ۱-۱-۱-۳ وسیله پزشکی چیست؟ ۵ هو ۲-۱-۱-۳ ایمنی وسایل پزشکی و مدیریت ریسک ۱۵ ۳-۱-۱-۳ اثربخشی و عملکرد وسایل پزشکی ۵ ۱۵ ۴-۱-۱-۳ مراحل مختلف در دوره عمر یک وسیله پزشکی ناه ۵-۱-۱-۳- تضمین ایمنی وسایل پزشکی بر عهده کیست؟ ها ۶-۱-۱-۳- نقش دینفعان در حصول ایمنی و عملکرد ره ده ۷-۱-۱-۳- ایمنی و عملکرد وسیله پزشکی, یک مسئولیت مشترک ۳ ۸-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی یر ری هو ۱-۸-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی بر اساس ماهیت و نوع تماس با بدن ۳۹ ۲-۸-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی بر اساس تهاجمی یا غیرتهاجمی بودن ۳۳ ۳-۸-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی بر اساس مدت زمان تماس با بدن ی هه ۴-۸-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی بر اساس عملکرد و ساختار آن‌ها با ه هرا ۵-۸-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی بر مبنای ضوابط اداره کل تجهیزات پزشکی... ۲۲۲ ۹-۱-۱-۳- طبقه‌بندی وسایل پزشکی ۱۷0 اهر ۲-۱-۳- نقش استانداردها در آرزیابی وسایل پزشکی ۱۳۳۹ ۱-۲-۱-۳ استاندارد چیست؟ هر درا ۱-۱-۲-۱-۳- منظور از ویژگی‌ها در استانداردها چیست؟ ی یر هو ۲-۲-۱-۳ چرا به استانداردها نیازمندیم؟ ۳۳۳ ۳-۲-۱-۳ انواع استانداردها ری ری ار مره ۴-۲-۱-۳ استانداردهای اختیاری و اجباری ۳۳ ۵-۲-۱-۳-فرآیند توسعه استانداردها وج ۱۳۹۳۹۵ ۶-۲-۱-۳ ارزیابی انطباق به کمک استانداردها م۳۳ ۷-۲-۱-۳- استانداردهای ملی و بین المللی ۱۳۳ ۱-۷-۲-۱-۳-سازمان‌های ملی استاندارد اه دا ۲-۷-۲-۱-۳-سازمان‌های بین‌المللی منتشر کننده استاندارد با ۸-۲-۱-۳- شناسایی استانداردها در ۹-۲-۱-۳- کاربرد استانداردها در ضوابط وسایل پزشکی ید پا ۳-۱-۳- حدود و دامنه کاربرد دا ازهری ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز ۱-۲-۳- کلیات 2۸ و ۲-۲-۳- شاخص‌های کلی در برنامه‌ریزی خدمات پزشکی رد دا ۱-۲-۲-۳ تغییرات جمعیتی اد ها ۲-۲-۲-۳ وضعیت سلامت جامعه؛ بیماردهی؛ بیمارپذیری دا ۵ تی در در دا ینامرد هکبش جز نارامیب عاجرا -۳-۲-۲-۳ ۴-۲-۲-۳- کیفیت و کمیت نیروی آنسانی شاغل اد هرا ۵-۲-۲-۳- بررسی ساختارهای بهداشتی درمانی جایگزین بیمارستان ۳ ۶-۲-۲-۳ نیازهای درمانی آتی در ۷-۲-۲-۳ نوع, رسالت و فلسفه وجودی بیمارستان ی رن ۱ ۸-۲-۲-۳- برآورد هزینه‌های ساخت. تجهیز و راه‌اندازی ۱۳ ۹-۲-۲-۳ الزامات و سیاست‌های وزارت بهداشت و سایر مراجع قانونی اه دا ۳-۲-۳- محرومیت‌زدایی در زمینه خدمات بیمارستانی و و و ما۳۹ ۱-۳-۲-۳ مدل (متد) استانی محرومیت زدایی یا چا ۱-۱-۳-۲-۳- تعریف محرومیت ۵ ۱۳۹ ۲-۱-۳-۲-۳- عوامل موّثر در محرومیت مغ ۱۳ ۳-۱-۳-۲-۳- شناسایی شهرهای محروم در هر استان ی ۱۷۸ ۴۳-۱-۳-۲-۳- اولویت‌بندی شهرهاً برحسب محرومیت ی را ی رد ۷۸ ۲-۲۳-۲-۳۲- مدل (متد) اقلیمی محرومیت زدایی موم ما م۳۵ ۱-۲-۳-۲-۳- تعریف محرومیت ۳۱ ۲-۳- ۲-۲-۳ عوامل موْثر در محرومیت یر ی ۱۷۸۵ ۳-۲-۳-۲-۳- شناسایی شهرهای محروم در هر اقلیم ‎٩‏ ۱۳ ۴-۲-۳-۲-۳- اولویت‌بندی شهرها برحسب محرومیت رد ۵ ۷۸ ۳-۲-۲-۳ پارامترهای آساسی در مکان‌یابی و نیازسنحی عادلانه ۱ ۱-۳-۳-۲-۳- جمعیت. رشد و حرکات آن ۱۸ ۲-۳-۳-۲-۳- فاصله تا اولین سطح ارائه خدمات مشابه ری ۳-۳-۳-۳ شاخص تخت ور ی یور ۱۸۱ ۴-۳-۲-۳ اولویت در احداث بیمارستان یی ۱۸۱ ۵-۳-۲-۳ مبنای اعطای مجوز جهت ساخت و توسعه بیمارستان ۱۸۱ ۶-۳-۳۲-۳- جمع‌بندی ۳ ۳-۳ فهرست تجهیزات بیمارستانی بر اساس برنامه‌ریزی بالینی و ۱-۳-۳- کلیات و دامنه کاربرد با ری ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۲-۳-۳ انواع تحهیزات بیمارستانی باه بو ۳-۳-۳- ظرفیت‌سنجی تحهیزات در واحدهای خاص رد ۱-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی اکسیژن ۸زا ۲-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی 20 ۳ ۳-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی 002 با رد ۴-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی سیستم وکیوم دا ۵-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنجی سیستم هوای فشرده مدیکال ره ادا ۶-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی تحهیزات بخش استریل مرکزی (0550) اه ۷-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی تحهیزات رختشویخانه ۵اه ۸-۳-۳-۳- ظرفیت‌سنحی سیستم امحاء زباله‌های عفونی بیمارستان ۵ 2-۳ نقشه چیدمان تجهیزات پزشکی رب ۱-۴-۳- کلیات و دامنه کاربرد و ۲-۴-۳ مزیت‌های استفاده از نقشه چیدمان تحهیزات پزشکی ۵ ۳-۴-۳ تحهیزات قابل ارائه در نقشه چیدمان تحجهیزات پزشکی ۱ ۴-۴-۳ نمونه‌ای از چیدمان تحجهیزات در نقشه‌های معماری ی ۵-۳ مشسخصات فنی تجهیزات پزشکی بر اساس برنامه‌ریزی بالینی یه ‎۷٩ ۱-۵-۳- شاخص‌های عمومی در بررسی مشخصات فنی موم م۳ ۲-۵-۳ ایمنی و انواع آن ان ۱ ۵ [ ۱ ایمنی الکتریکی عمومی را رت یی ۳۸۹ ۲-۲-۵-۳ ایمنی در برابر اشعه یا ۱-۲-۲-۵-۳- کلیات ویو ها ی ۲-۲-۲-۵-۳- پارامترهای حفاظ گذاری ۵ ۱ ۳-۲-۲-۵-۳- اصول کاربردی در حفاظ گذاری را تا ار ری ری رن را رت ری ۳۹۴ ۴-۲-۲-۵-۳- استاندارد حفاظ گذاری در اتاق رادیولوژی ی ی ۸ 1-۳- تعامل با گروه‌های تخصصی (گروه‌های طراحی فضای فیزیکی) ۳ ۱-۶-۳ تعامل با گروه تخصصی معماری ای ۲-۶-۳ تعامل با گروه تخصصی تأسیسات مکانیکی ی ری ی ی ای ۳-۶-۳- تعامل با گروه تخصصی تأسیسات الکتریکی اد ۲۳۳۴ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز ۱-۷-۳ تعریف مدیریت خرید ی ۱ ۲-۷-۳ هدف مدیریت خرید و ۱ ۳-۷-۳-آمیزه خرید و و وم ۴ ۴-۷-۳ اهمیت خرید تحجهیزات پزشکی ۱ ۵-۷-۳- اصول اساسی در خرید تجهیزات پزشکی ی را مد ۱ ۱-۵-۷-۳ -کیفیت مطلوب ۸ ۱ ۲-۵-۷-۳- قیمت مناسب ۳ ۳-۵-۷-۳-مقدار مناسب 8 ۱۴ ۴-۵-۷-۳-منبع مناسب یم 8 ۱۴ ۵-۵-۷-۳-زمان مناسب ود ۱ ۷-۳-ع-فرآیند خرید موم و ۴ ۱-۶-۷-۳ مرحله اعلام نیاز کال را و ۲-۶-۷-۳ مرحله اولویت‌بندی درخواست‌ها ی ی رد ۱ ۳-۶-۷-۳- مرحله کارشناسی خرید مد ۱-۳-۶-۷-۳- قابلیت و کارآیی کالا ۱ ۲-۳-۶-۷-۳- کیفیت کال ی ۳-۳-۶-۷-۳- خدمات پس از فروش کال ی ۴-۳-۶-۷-۳- قیمت تمام شده کالا و خدمات 1۳ ۵-۳-۶-۷-۳- جداول مقایسه‌ای و نمره‌دهی چاه ۴-۶-۷-۳ مرحله خرید کالا ها ۷-۷-۳- خرید وسایل بازسازی‌شده 0( ۱-۷-۷-۳ مفهوم تحهیزات پزشکی بازسازی‌شده یه ۲-۷-۷-۳- توصیه‌های مهم در خرید تحهیزات پزشکی بازسازی‌شده رها ۸-۳-نصب و راه‌اندازی بهره‌برداری و آموزش :۱ ۱-۸-۳- نصب و راه‌اندازی :۱ ۲-۸-۳ تحویل نهایی و تست‌های پذیرش ما ۳ ۳-۸-۳- آموزش ود ۱-۳-۸-۳- آموزش کاربری و :۱ ۲-۳-۸-۳ اموزش فنی اه هچ ۴-۸-۳- قراردادهای سرویس و نگهداری ادخ ۳۵ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۱-۱-۵-۸-۳- آموز شم ۳۳ ۳- ۳-۱-۵-۸ مدیریت چرخه نصب و راه‌اندازی و تعمی رس ۳۳ ۴-۱-۵-۸-۳- نظارت بر آنبار طبی و انیا انسقاط ی ی ۳ ۶-۱-۵-۸-۳- کارشناسی و9 مشاوره خرید تحهیزات و وسایل ز سکیا ۳۲۷ ۸-۱-۵-۸-۳- نظارت بر اجرای استاندارد فضای درمانی مرتبط با تحهیزات پزشکی..... ۴۲۸ ۹-۱-۵-۸-۳- مستندسازی و نگهداری اطلاعات دستگاه پزشکی مشش ۴۲۸ ۳-۵-۸-۳ تأمین متایع ۳۹ ۱-۳-۵-۸-۳- تأمین نیروی انسانی متخصص سس ۳۹ ۲-۳-۵-۸-۳- تأمین فضا و امکانات لازم جهت واحد مهندسی پزشکی سس ۴۳۹ ۵-۵-۸-۳ انجام آزمون‌های کنترل کیقی سس ۳ ۱-۵-۵-۸-۳- آزمون های ایمتی سس ۳۳ ۲-۵-۵-۸-۳- آزمون‌های عملکر دس جع ۳-۵-۵-۸-۳- آزمون‌های کالییر اسیون ۳ ۱-۷-۸-۳- پازرسی وسایل ی ی ۳ ۸-۳-/۱-۱-۷- بازرسی و از ی ی ی ی ی ی ی و ۳۳۹ ۳-۱-۷-۸-۳- بازرسی مورد ی سس یم ۲-۷-۸-۳- بازرسی کار برد ی ۳۳۲ ۳۶ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز تاسیسات مکانیکی ۱۱۵۲۲۱۵۲۱۱۲۵۱ ۱-2- کلیات. حدود و دامنه کار برد ی راهچ ۳-2- الزامات عمومی یسک ۱-۲- ۴- رعایت مقررات و مشخصات فنی رد۱ ۲-۲-۴ اقتصادی بودن طرح ید۱ ۱-۲-۲-۴ انتخاب سیستم تأسیسات مکانیکی با ی دا ۲-۲-۲-۴- اثر اقلیم و ۱۳۳۹ ۳-۲-۲-۴- کاهش هزینه چا ۴-۲-۲-۴- کاهش اتلاف انرژی رد دا ۳-۲-۴- صرفه‌جویی در مصرف انرژی ۱ ۱-۳-۲-۴ شرایط هوای خارج کچ ۲-۲-۲-۴ شرایط هوای داخل ۴۴۹ ۳-۳-۲-۴ جدارهای ساختمان ۳۹ ۴-۳-۲-۴- سیستم‌های تأسیسات مکانیکی ده ۴-۲-۴ انعطاف‌پذیری رده ۵-۲-۴- پایداری کار کرد اد د دا ۶-۲-۴- کنترل عفونت یرد ۱-۶-۲-۴- کلیات ی 2 ۱ ۲-۶-۲-۴ انتشار عفونت از طریق جریان هوا 3 ‎۱٩ ۳-۶-۲-۴ انتشار عفونت از طریق آب و فاضلاب 2 چا ۷-۲-۴- صدای نامطلوب ید دا ۱-۷-۲-۴- کلیات اد دا ۲-۷-۲-۴- کنترل صدای نامطلوب از سیستم هوارسانی با ده ۳-۷-۲-۴- کنترل صدای نامطلوب از مکنده‌های تخلیه‌ی هوا ۳۳ ۴-۷-۲-۴- کنترل صدای جریان آب در لوازم بهداشتی و لوله کشی‌ها ی ۳-۶-ایمنی ی ۱۸۵ ۱-۳-۴- حفاظت در برابر لرزش ۱۸۵ ۲-۳-۴- حفاظت در برابر آتش و دود ۱۸۱ ۳۷ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۲-۲-۳-۴- منطقه بندی آتش مه ۱ ۳-۲-۳-۴- خاموش کردن آتش ی ی ی را ۸۱ ۱ ۴-۲-۳-۴- حفاظت در برابر دود ۱۸۱ ۳-۳-۴ گازهای طبی ۱۸۸ ۴-۳-۴- خطرات فیزیکی ۱۸ ۱-۴-۳-۴- تأسیسات گرمایی» تعویض هوا و تهویه‌ی مطبوع ۳ ۲-۴-۳-۴ تأسیسات بهداشتی ۱ ۱۴ ۶-2-تأسیسات گرمایی» تعویض هوا و تهویه‌ی مطبوع ا رح ۱۳ ۱-۴-۴- کلیات و مفاهیم ۱۸ ۱-۱-۴-۴- موقعیت اجتماعی و اقتصادی محل احداث بیمارستان ۳ ۲-۱-۴-۴- اقلیم محل احداث بیمارستان را ۲-۴-۴ شرایط هوای خارج ۱:۸۷ ۳-۴-۴ شرایط هوای داخل ی ری ری ری ری ری ۱ ۴-۴-۴ دمای هوا :۱ ۵-۴-۴- رطوبت هوا مه و۳ ۶-۴-۴- تعویض هوا و ۷-۴-۴ فشارهای نسبی هرد ۸-۴-۴- تصفیه‌ی هوا کرد ۹-۴-۴- انتخاب سیستم هرد ۱-۹-۴-۴- اقلیم محل ساختمان ماو ۲-۹-۴-۴ امکانات فنی وتکنولوژی درد ۳-۹-۴-۴ دستگاه هوارسان و ۱۳۹۹ ۴-۹-۴-۴- کانال کشی ماد ۵-4 تأسیسات بهداشتی مر ۱-۵-۴- کلیات مد ۲-۵-۴ توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی رد ۱-۲-۵-۴- لوازم مصرف کننده ار ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۲-۲-۵-۲ کیفیت آب مصرفی و و و ۳۹ ۳-۲-۵-۴ لوله کشی ۱2 ۴-۲-۵-۴ لوازم بهداشتی و دیگر مصرف‌کننده‌های آب 6 ۱ ۵-۲-۵-۴- آب گرم مصرفی سا ۳-۵-۴۳۴- دفع فاضلاب ی ری یر ۲۸ ان ۱ ۱-۲-۵-۴- کلیات یی یی یی ی ی ی پر ی ی ۲۸ ۱ ۲-۳-۵-۴ لوله کشی فاضلاب ی ۱2۲۸ ۳-۳-۵-۴ اتصال به لوازم بهداشتی ی ی ؟ ۱ ۴-۵-۴ لوله کشی گازهای طبی یر ‎٩‏ ۱ ۱-۴-۵-۴- کلیات یی ری ی ویر ویر ی ری ‎٩‏ 2 ۱ ۲-۴-۵-۴ مقدار و نقاط مصرف یر ‎٩‏ ۱ ۳-۴-۵-۴ لوله کشی ی را ۳۹ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز اک فصل پنجم ۳۹ تأسیسات الکتریکی 0 ۴۱۵۵۱۲۳۱۲۵۱ ۱- ۵- کلیات. حدود و دامنه‌ی کاربرد یا ۳-۵- الزاماتن عمومی م و ۳۹۴ ۳-۵ سیستم توزیع انرژزی الکتریکی :ان 2-۵- همبندی ادا ۵-۵- سیستم روشنایی ۳ 1-۵- سیستم پریزهای مصارف عمومی و اختصاصی برق ۵ ۱-۶-۵- پریزهای مصارف عمومی ۹ و 0 ۲-۶-۵- پریزهای مصارف اختصاصی یر ۵ ۹ ۳-۶-۵- الزامات عمومی پریزهای برق ار ۵ ۴-۶-۵- تغذیه‌ی تحهیزات م ی ۷-۵- سیم کشی و لوله کشی برق و ۱۹ 8 ۸-۵- برق رسانی به تأسیسات مکانیکی و تجهیزات ۵۷ ۹-۵- کابل و کابل کشی ی را ۱-۹-۵- انتخاب کابل های فشار ضعیف تا ولتاژ اسمی یک کیلو ولت ۳ ۲-۹-۵- انتخاب کابل های فشار متوسط ۵۱۳۹ ۳-۹-۵- انتخاب کابل های جریان ضعیف ۶ ۳۴-۹-۵- کابل کشی ۱ ۱۰-۵- تابلوهای برق و تجهیزات تامین نیروی الکتریکی ۵ ۱-۱۰-۵- کلیات و مفاهیم ۵ ۲-۱۰-۵- ترانسفورماتور و تحهیزات وابسته 3 ۱ ۳-۱۰-۵- دیزل ژنراتور و تحهیزات وابسته 0۴ ۴-۱۰-۵- برق ایمن و تجهیزات وابسته ۹ ۵-۱۰-۵- تابلوهای فشار ضعیف و تجهیزات وابسته وج ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز ۱۱-۵-سیستم اعلام حریق » ۵و3 و از 0 ۱۲-۵- سیستم صو یس و0 ۱۳-۵- سیستم کامییو ری ۵ ۱۶-۵- سیستم تاکسا ۵۹ ۱۵-۵- سیستم تصو یر ی ی 80 ۱۹1-۵- سیستم دوربین مدار متا 5 ۱۸-۵- سیستم احضار و ابر که 0 ۱۹-۵- سیستم مونیتورینگ علانم خی ی ۹ منابع و مأخذ (معماری, تجهیزات. تاسیسات مکانیکی, تاسیسات الکتریکی) مس م۵۹ ۳۱ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز شکل ۱-۲- ححجم مکعب ری یاه ۱۹ شکل ۲-۲- ححجم استوانه ی یی را ۱ شکل ۳-۲- ححجم منشور ای ی ی ی ی 2 شکل ۴-۲- قرارگیری احجام منتظم عمودی بر روی احجام افقی با ۹ ۸ ی ۱۳ شکل ۹-۲- الگوی حیاط مرکری ۱۳ شکل ۱۰-۲- الگوی شعاعی ۱۹ شکل ۱۱-۲- الگوی جزیره‌ای ۱۳ شکل ۱۳-۲- الگوی خوشه‌ای ی یب ی با ۱ شکل ۱۳-۲- الگوی ترکیبی پیوسته ۱ یا ۱ شکل ۱۴-۲- الگوی ترکیبی پیوسته ۲ ی ی ۱ شکل ۱۵-۲- الگوی ترکیبی گسسته ۱۹ شکل ۱۶-۲- مصادیق نادرست موقعیت ورودی اورژانس نسبت به ورودی اصلی بیمارستان ۱۱۱ شکل ۱۷-۲- انواع آرایش پله‌برقی وم ۱۹ شکل ۱-۳- مراحل اصلی در دوره عمر یک وسیله پزشکی ۱۵ شکل ۲-۳- افرادی که مستقیماً مراحل مختلف دوره عمر وسایل پزشکی را مدیریت می‌کنند ۱۳۱ شکل ۳-۳- نمایش تصویری افزایش سطح الزامات قانونی با افزایش ریسک وسایل پزشکی ۱۳۳ شکل ۴-۳- فرآیند توسعه استانداردها ما ۱ شکل ۵-۳- فلوچارت تعیین تعداد تخت بر اساس کتاب نظام تخصیص منابع ساختاری خدمات درمان بستری کشور....... ۳۵۵ شکل ۶-۳- پلان نمونه اتاق عمل سرپایی برای ۳۰ هزار پذیرش سالانه ۱۳۹۹ شکل ۷-۳- پلان نمونه اتاق زایمان به روش ۲0۳ برای ۴۰۰۰ زایمان سالانه بر شکل ۱-۵- نمودار ضوابط و الزامات طراحی و برنامه‌ریزی تأسیسات الکتریکی را شکل ۲-۵- استفاده از تابلوی ایزوله (سیستم ۱۲) ان شکل ۳-۵- استفاده از کلیدهای جریان باقیمانده ۳۹ شکل ۴-۵- پریزهای مصارف عمومی ۵ شکل ۵-۵- پریزهای مصارف اختصاصی ۵ ۵ شکل ۶-۵- رنگ پریزهای برق ر ۵ ۳۲ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز شکل ۸-۵- سیستم شعاعی ی ۲ شکل ۹-۵- تعیین سطح مقطع سیم‌ها و کابل‌ها بر اساس حداکثر افت ولتاز مجاز و۳ شکل ۱۰-۵- بلوک دیاگرام برق‌رسانی به تابلوهای اضطراری ۱ شکل ۱۱-۵- بلوک دیاگرام برق‌رسانی به تابلوهای برق در زمان استفاده از ۳5( مرکزی ۵ شکل ۱۲-۵-فاصله‌ی مجاز نصب هر دتکتور با درها ۵ شکل ۱۳-۵- حداقل فاصله‌ی محاز قرار گرفتن دتکتور از دریچه کولر ی ۱۵ ۳۳ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز فهرست جداول جدول ۲- ۱- سطوح بیمارستان بر اساس تعداد تخت مه جدول ۲- ۲- حداقل فاصله مراکز درمانی از همسایگی‌هایی با کاربری نامناسب ۵ جدول ۲- ۲- راهنمای روند دست‌یابی به حدود مساحت مورد نیاز جهت مراکز درمانی و بیمارستانی رد جدول ۲- ۴- حداقل ابعاد پیشنهادی زمین بیمارستان چا جدول ۵-۲- حداقل عرض معابر ۱ جدول ۶-۲- حداقل شعاع گردش در معابر بر اساس انواع خودروها 0 جدول ۷-۲- انواع پار کینگ در بیمارستان و نحوه محاسبه آن ۲ جدول ۸-۲- انواع آرایش پارکینگ و ابعاد مربوط به آن ان جدول ۹-۲- ویژگی‌ها و خصوصیات انواع هلی‌ید ۱ جدول ۱۰-۲- اصول رعایت شده در معماری بومی مناطق اقلیمی چهارگانه ایران ۱۳۸ جدول ۱۱-۲- سرانه ناخالص بیمارستان ۵ جدول ۱۳-۲- ضرایب تخت‌های بیمارستانی جهت تعیین تخت‌های محاسباتی یر خ ۱۳ جدول ۱۳-۲- راهنمای روند دستیابی به حدود مساحت مورد نیاز جهت مراکز درمانی و بیمارستانی 1 جدول ۱۴-۲- تعیین ظرفیت جابه‌جایی افراد در پله‌برقی ۱۷ جدول ۱۵-۲- مشخصات فنی آسانسور نفربر و جدول ۱۶-۲- مشخصات فنی آسانسور برانکاربر ری جدول ۱۷-۲- مشخصات فنی آسانسور تخت‌بر ره جدول ۱۸-۲- حداقل مساحت کابین متناسب با تعداد نفرات ۱ جدول ۱۹-۲- حداقل مساحت کابین متناسب با ظرفیت آسانسورها و جدول ۲۰-۲- حداقل عمق فضای مقابل انواع آسانسور ۱ جدول ۲۱-۲- مشخصات فنی آسانسور خدماتی ها جدول ۲۲-۲- حداکثر زمان واخنش در فضاهای داخلی بیمارستان و مراکز درمانی ۵ ۱۵ جدول ۲- ۲۳- حداقل شاخص کاهش صدای وزن یافته (۳۹۷۷) مورد نیاز برای جداکننده‌ها ۱2۲ جدول ۲۴-۲- رنگ‌های تعریف شده در مبحث ایمنی در برابر حریق چا جدول ۱-۳- سیستم طبقه‌بندی پیشنهادی وسایل پزشکی ۵ ۱۳۳ جدول ۲-۳- سیستم طبقه‌بندی عمومی پیشنهادی برای وسایل پزشکی ۱۷0 و ۱۳۳ جدول ۳-۲- طبقه‌بندی تحهیزات بیمارستانی بر اساس میزان ماندگاری و دفعات استفاده ۱۳ جدول ۴-۳- طبقه‌بندی تحهیزات بیمارستانی سرمایه‌ای بر اساس حوزه‌ی کاربرد رد۱ جدول ۵-۳- طبقه‌بندی تحهیزات بیمارستانی سرمایه‌ای بر اساس نوع قرارگیری در فضای معماری در ۳۳۴ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز جدول ۶-۲- نمونه‌ای از فهرست تجهیزات پزشکی؛ اتاق ایزوله بخش لا۴ا اد جدول ۷-۳- فهرست نمونه تحهیزات بیمارستانی بر اساس نوع دستگاه(86600) برای تعدادی از تحهیزات دس جدول ۸-۳- مقایسه روش‌های تأمین اکسیژن در بیمارستان یم وا جدول ۹-۲۳- قالب محاسبه ظرفیت گازهای طبی (اکسیژن, وکیومء هوای فشرده طبی) تسد جدول ۱۰-۲- نمونه‌ای از جدول مشخصات فنی برخی از تجهیزات پزشکی موجود در اتاق ایزوله ۳ جدول ۱۱-۳- مقادیر لایه‌های نیمه‌کننده و یک‌دهم‌کننده برای چند نوع ماده (بر حسب سانتی‌متر) هس جدول ۱۲-۲- مشخصات حفاظ گذاری برای اتاق‌های فلوروسکوپی و ماموگرافی یه ۱ جدول ۱۳-۳- مشخصات تأسیسات مکانیکی مورد نیاز برای برخی دستگاه‌های دارای پیش‌نیازهای تأسیساتی...... ۳۹۹ جدول ۱۴-۳- مشخصات تأسیسات مکانیکی مورد نیاز برای دستگاه‌های اتاق ایزوله ۱0۱ ۳ جدول ۱۵-۳- نیازمندی‌های تأسیساتی کنسول‌های دیواری و ستون‌های سقفی بیمارستان ۳ جدول ۱۶-۳ - اجزاء آمیزه خرید و۱ جدول ۱۷-۲۳ - فرم ارزیابی بخش خدمات پس از فروش موم ۴۹۳ جدول ۱-۴- مقادیر جریان و فشار گاز در خروجی ی ۱.۷ جدول ۱-۵- شدت روشنایی لازم برای قسمتهای مختلف بیمارستان بر حسب لوکس برابر استاندارد 1988 -5035 0۱۸ اد جدول ۲-۵- جدول درجه بندی مبزان تامین روشنائی از برق عادی یا اضطراری ری جدول ۳-۵- جدول پیشنهادی استفاده از پریزهای عمومی ۵ جدول ۴-۵- جدول پیشنهادی برای پریز- فیوز و سیم /کابل ۵ ۵ جدول ۵-۵- ارتفاع نصب پریزها ۵ جدول ۶-۵- حداقل سطح مقطع یا قطر هادی‌های مسی برای مدارهای مختلف الکتریکی 1 جدول ۷-۵- حداکثر تعداد مجاز هادی‌های روشنایی و نیرو در داخل لوله های پلاستیکی سخت یا فولادی ۵۹ جدول ۸-۵- سطح مقطع کابل انتخابی برای کنترل‌ها ویر یی رو ویر ییایور یریزو رو ۷ ۵ ۵ ۸ جدول ۹-۵- سطح مقطع سیم ها 9 کابل‌ها وم و ۵ جدول ۱۰-۵- تعیین سطح مقطع کابل‌ها با عایق ۳۷۵ بر اساس قابلیت بار مجاز در صورت تغییر درجه حرارت...... ۵۸۳۴ جدول ۱۱-۵- تعیین سطح مقطع کابل‌ها با عایق ۳۷2 بر اساس قابلیت بار مجاز در صورت افزایش تعداد کابل‌ها..... ۵۳۵ جدول ۱۲۳-۵- مقاومت مخصوص حرارتی خاک بر اساس استاندارد ۱۴287 اه برزم جدول ۱۳-۵- ضریب تصحیح مقاومت مخصوص حرارتی خاک ( مقدار متوسط) برای کابل‌های کشیده شده 0۳۵ جدول ۱۴-۵- ضریب تصحیح مقاومت مخصوص حرارتی خاک ( مقدار متوسط) برای کابلهای نصب شده در مجرا سس ۵۳۵ جدول ۱۵-۵- حداکثر افت ولتاژ محاز و و و مهو مهم مهم و۵۳ جدول ۱۶-۵- کابل‌های پیشنهادی در سیستم جریان ضعیف یر ۸ جدول ۱۷-۵- اصول و روشهای نصب کابل های هوائی ۱ جدول ۱۸-۵- اصول و روشهای نصب کابل بر روی دیوار و سقف دا جدول ۱۹-۵- اصول و روشهای نصب کابل‌های زمینی یر 3 ۳۵ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز جدول ۲۰-۵- جدول حداقل درجه حرارت کابل کشی بدون گرم کردن کابل ۸ جدول ۲۱-۵- استانداردهای آزمون‌ها مختلف مربوط به ترانسفورماتور و ۵ جدول ۲۲-۵- ضریب کاهش قدرت ترانسفورماتور همم واگ اه جدول ۲۳-۵- مشخصه های اصلی چند نوع ترانسفورماتور طبق 0۱۳ اد جدول ۲۴-۵- انتخاب برخی تحهیزات ترانسفورماتورها متناسب با توان های مختلف اد جدول ۲۵-۵ رله های پیشنهادی مورد استفاده در کنار هر ترانسفورماتور هه جدول ۲۶-۵- مشخصات فنی دو ترانس جریان با دقت های 5۳ و 10۳ که ۵8۵ جدول ۲۷-۵- مقایسه کلیدهای قدرت خلاء ۰ گازی و کم روغن ۵ جدول ۲۸-۵- درصد تغییرات ظرفیت موتور - ژنراتور نسبت به شرایط منطقه ای 8۵8 جدول ۲۹-۵- ابعاد حداقل برای اتاق مولد برق ۸ جدول ۳۰-۵- نحوه انتخاب فیوز های مینیاتوری با توجه به جریان قطع و عدم قطع مطابق با استاندارد (۷0۴641) ...... ۵۶۴ جدول ۳۱-۵- آمپراز کلیدهای مینیاتوری در درجه حرارت های متفاوت رد جدول ۳۲-۵- کاهش باردهی کلیدها ی مینیاتوری ناشی از همجواری آن‌ها ۳ جدول ۳۳-۵- زمان عملکرد کلیدهای مینیاتوری در مدل‌های مختلف ۸ جدول ۳۴-۵- ضریب کاهش ی ره ۸ جدول ۳۵-۵- ظرفیت بار ثابت شمشهای مسی تخت در حرارت ۳۰ درجه سانتیگراد بر حسب آمیر ۳ جدول ۳۶-۵- نحوه انتخاب فیوز مناسب برای بارهای موتوری تک فاز ما ۵ جدول ۳۷-۵-نحوه انتخاب وسایل فرمان و حفاظت تابلوهای سیستم موتورهای سه فاز برقی در راه‌اندازی مستقیم.... ۵۶۹ جدول ۳۸-۵- نحوه انتخاب وسایل فرمان و حفاظت تابلوهای سیستم موتورهای سه فاز برقی در راه‌اندازی ستاره مثلث... ۵۷۰ جدول ۳۹-۵- تعیین ضریب ۴ و محاسبه قدرت لازم (کیلو وار) برای اصلاح ضریب قدرت ۵ جدول ۴۰-۵- جدول موزم,۳ تضعیف ناشی از نویز که وابسته به محیط می باشد مه جدول ۴۱-۵- ووم۳ تضعیف ناشی از طول مسیر یی یی و ویو ییمیی یی یمییمیم ی ۹ جدول ۴۲-۵- اندازه مادر ساعت و ساعت‌های فرعی همهم ماگ۵ جدول ۴۲۳-۵- جدول پیشنهادی فضاهای تحت پوشش اینترکام در بیمارستان ۸ ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز شرمر ۰۰ دقن ها نقشه ۱-۲۳- دریجه با میله‌های موازی و عمود بر محور حرکت با ابعاد کمتر از ۲ سانتی‌متر و نقشه ۲-۲- دریجه مشبک باابعاد شبکه کمتر از ۲ سانتی‌متر ی نقشه ۳-۲- چرخش ‎٩۰‏ درجه در شیب‌راه یک‌طرفه مخصوص ویلجیر و افراد پیاده ی نقشه ۴-۲- چرخش ۱۸۰ درجه در شیب‌راه یک‌طرفه مخصوص ویلجیر و افراد پیاده ی نقشه ۵-۲- چرخش ‎٩۰‏ درجه در شیب‌راه دوطرفه مخصوص ویلجیر و افراد پیاده ی نقشه ۶-۲- چرخش ۱۸۰ درجه در شیب‌راه دوطرفه مخحصوص ویلجیر و افراد پیاده و اتصال پیاده‌رو 9 شیب‌راه یی نقشه ۸-۳۲- چرخش ۹۰ درجه در شیب‌راه یک‌طرفه مخحصوص برانکار و وم نقشه ۹-۲- چرخش ۱/۸۰ درجه در شیب‌راه یک‌طرفه مخحصوص برانکار را ار ار ری نقشه ۱۰-۲- چرخش ۰ درجه در شیب‌راه دو طرفه مخصوص برانکار دمم نقشه ۱۱-۲- چرخش ۱/۸۰ درجه در شیب‌راه دو طرفه مخصوص برانکار همم همم نقشه ۱۲-۲- حداقل شعاع گردش در شیب‌راه‌ها قوس دار در مسیر یک‌طرفه ی نقشه ۱۳-۲- حداقل شعاع گردش در شیب‌راه‌ها قوس دار در مسبر دوطرفه و موم وم و نقشه ۱۴-۲- انواع ارایش پار کینگ و ابعاد مربوط به ان دمم مهم نقشه ۱۵-۲- محوطه هلی‌ید در زمین مستطیلی ی ار در رید نقشه ۱۶-۲- محوطه هلی‌پد در رزمین غیر مستطیلی دوم وم وم همم نقشه ۱۷-۲- نقطه نشانه‌روی ی و نقشه ۱۸-۲- تعبیه علامت + و |۲۳ در مرکز هلی‌پد دم نقشه ۱۹-۲ دایره هلی‌ید موم همم همم مش نقشه ۲۰-۲- محدود پاک‌سازی شده اطراف هلی‌ید(فشار زیر پا) ی نقشه ۲۱-۲- پلان کریدور پاک‌سازی شده از موانع نقشه ۲۲-۲- برش از کریدور پاک‌سازی شده از موانع دمم نقشه ۲۳-۲- موقعیت قرارگیری نقطه نشانه‌روی و هلی‌پد در محوطه هلی‌پد م و نقشه ۲۴-۲- هلی‌پد در محوطه کوچک و نقشه ۲۵-۲- سکوی کم ارتفاع هلی‌پد در محوطه و و و و و وه نقشه ۲۶-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی احجام منتظم ی نقشه ۲۷-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی ۲ شکل و مه نقشه ۲۸-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی لا شکل هه نقشه ۲۹-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی ۲ شکل و ۳۷ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز نقشه ۳۰-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی خطی ی ۱۹۵ نقشه ۳۱-۲- برش از حیاط مرکزری مسقف ی ۷۸ ۱۹ نقشه ۳۲-۲- راهرو با عرض حداقل ۲ متر ی ید ۱۷۹ نقشه ۳۳-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۴ متر ۱۷ نقشه ۳۴-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۲ متر ۱۷۹ نقشه ۳۵-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۴ ۱۷۹ نقشه ۳۶-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۵ متر ۷۳ نقشه ۳۷-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۶ متر ۲ ۱۷ نقشه ۳۸-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۱ متر ب ۲ ۱۷ نقشه ۳۹-۲- راهرو با عرض حداقل ۱ متر ۱۷۲ نقشه ۴۰-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۴ متر ۱۷۲ نقشه ۴۱-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۸ متر ۲ ۱۷ نقشه ۴۲-۲- ایحاد تمهیداتی همجون ایحاد شکستگی در کنج ۲ ۱۷ نقشه ۴۳-۲- ایجاد تمهیداتی همجون استفاده از مصالح شفاف ۲ ۱۷ نقشه ۴۴-۲- راهروی با عرض حداقل ۱/۵ متر ۱۷۲ نقشه ۴۵-۲- راهروی با عرض حداقل ۲/۱ متر با امکان عبور و چرخش ‎٩۰‏ درجه تخت و برانکار ۱۷۹ نقشه ۴۶-۲- انواع دماغه پله در بیمارستان بر اساس حداکثر ایمنی در حرکت ۱۳۱ نقشه ۴۷-۲- مقطع عمودی و افقی چاه و موتورخانه در آسانسورهای الکتریکی کر نقشه ۴۸-۲- مقطع عمودی و افقی چاه و موتورخانه در آسانسورهای هیدورلیکی ۱۳6 نقشه ۴۹-۲- نحوه تعیین ابعاد جلوی آسانسورها در راهروهای غیر بن‌بست(بن‌باز) دا نقشه ۵۰-۲- نحوه تعیین ابعاد جلوی آسانسورها در راهروهای بن‌بست ی ۱ نقشه ۵۱-۲- آسانسور نفربر(با امکان حمل ویلجیر ( ۱۵ نقشه ۵۲-۲- حریم در ۸۵ ۱۷ ۳۸ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز - مولفین گروه تأسیسات مکانیکی : مهندس محمد عرفان مهندس ایمان یونسی سینکی مهندس سحر گودرزی - مولفین گروه تأسیسات الکتریکی : مهندس امیر آمینی‌نیا مهندس اکبر قجاوند -‏ مولفین گروه ایمنی و بحران : مهندس علی‌اکبر ستاره ممهندس سعید رحیم‌پور خوئی -‏ دیگر موْلفین گروه : مهندس نگار رادفر» مهندس آرمین پیریایی» مهندس حوریا شجری,» مهندس مهدی نیازی» مهندس لاله عنبری» مهندس مریم حسینی, مهندس آاحمد یاری» مهندس لیلی مهدی‌یار». مهندس محمد سیاحی, مهندس سمیرا رمضانی» مهندس شادی نقدی,» مهندس حامد یکی‌تاء مهندس پگاه بهروزی. از رهنمودهاء تجربیات و حمایت‌های اساتید ارجمند آقایان مهندس سید حسین صفویء مهندس رحیم صالحی, مهندس محمد طهماسبی» مهندس مهدی قائمیان» مهندس حشمت‌اله منصف» مهندس یوسف قلی‌زاده طیار مهندس پرویز سیداحمدی» دکتر محمدرضا شرافت. دکتر مهدی علیرضایی» دکتر بیژن شیخ‌الاسلامی, مهندس حمیدرضا پورسعید» مهندس علی‌اصغر ناظم بوشهری,» مهندس انوشیروان سلطانی» مهندس محمدرضا اردلانی, مهندس محمدرضا قدوسی‌زاده» مهندس مهدی صفایی جوان» خانم سیما مهران» مهندس پوریا یوسفی و تمام افرادی که به نحوی در تهیه‌ی این مجموعه ما را یاری نمودنده کمال تشکر را داریم. در آخر از از حمایت‌های جناب آقای دکتر کامیار یغمائیان(مشاور محترم معاونت و رئیس دفتر معاونت توسعه مدیریت و منابع)» سرکار خانم پریسا سلیمانی و سایر کارکنان دفتر معاونت توسعه مدیریت و منابع تشکر می‌گردد. همچنین از تلاش و کوشش تمامی مدیران» کارشناسان و اعضای محترم دفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانی در وزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکی از جمله (به ترتیب حروف الفبا) آقای مهندس قاسم پیروی ده‌سرخی, خانم مهندس نفیسه رادجهانبانی» آقای مهندس محسن سلیمی» خانم مهندس فاطمه ژیلا صفاری, آقای مهندس احمد عابدی» خانم مهندس جمیله فاخری» خانم مهندس مریم قنبر» خانم مهندس نیلوفر کشاورزء خانم مهندس فائزه نصوری و دیگر افرادی که درباره‌ی پیش‌نویس این مجلد اظهار نظر کرده‌اندء قدردانی می‌نماییم. ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز همچنین تشکر ویژه از جناب آقای مهندس امیر ساکی(سرپرست محترم دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی) گفتنی است کتاب‌های «استاندارد برنامه‌ریزی و9 طراحی بیمارستان ایمن» در ۱۰ محموعه گردآوری شده است که به منظور جلوگیری از پراکندگی مطالب تخصص‌های چهارگانه‌ی مرتبط با طراحی بخش‌ها و همچنین در راستای "برنامه‌ریزی و طراحی معماری" "برنامه‌ریزی تجهیزات بیمارستانی"» "برنامه‌ریزی و طراحی تأسیسات مکانیکی" و "برنامه‌ریزی و طراحی تأسیسات الکتریکی" می‌باشد که در یک جلد برای بهره‌برداری مشاورین و کارشناسان ارائه کمک شایانی در به حداقل رساندن اشکالات احتمالی موجود و کامل‌تر کردن ویرایش بعدی به‌شمار بیاید. در آخر کمال قدردانی و تشکر را از تمامی گروه‌هاء به‌خصوص شرکت مهندسین مشاور نقش پایدار با مدیریت آقای مهندس سیدحامد حسینی که ما را در انجام و پیشبرد این امر مهم یاری رسانده‌اندء ابراز می‌داریم. همجنین از همکاری جناب آقای دکتر کشن‌فلاح (ریاست محترم دانشگاه هنر) جناب آقای دکتر حسنایی (معاونت محترم پژوهشی وقت دانشگاه هنر» سرکار خانم رشیدی (مدیریت محترم پژوهشی دانشگاه هنر) و اساتید محترم دانشکده معماری و9 شهرسازی دانشگاه هنر کمال تشکر و9 قدردانی ر داریم. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رز «مهندسین مشاور نقش پایدار» لا نقش پایدار سلامتی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین نیازهای آنسان تلقی می‌گردد. بیمارستان‌ها و سایر مراکز درمانی به همراه پزشکان و پرستاران مهم‌ترین پایگاه و حامی مردم در مواقع بیماری و بروز خطرات و حوادث محسوب می‌شوند. اقدامات انجام شده در جمت بهبود وضعیت درمان» تلاشی مقدس و چند سویه است و ابعادی به گستردگی موضوعات موثر و مترتب دارد. بیمارستان‌ها و مراکز درمانی بخشی از موضوع ایمنی پایدار و بستر فرآیند درمان هستند. فرآیندی که با معاینه و آزمایش آغاز می‌گرددء با تجزیه و توصیه ادامه می‌یابد و با درمان و بهبود پایان می‌پذیرد. طراحی روابط خاص بین فضاها است. به‌کارگیری استانداردها و روابط مناسب بین عملکردها تاثیر مستقیم در ساخت بنا نیز با ارزش‌تر است. مجموعه‌ی حاضر تلاشی برای تطبیق طراحی علمی و فنی فضا متناسب با فرآیند درمان است. مجموعه‌ای منسجم» هدفمند و جهت‌دار که شرایط الزامات و زمینه‌های طراحی مهندسین مشاور نقش پایدار با ۱۷ سال سابقه در زمینه‌ی طراحی و نظارت بیش از ۱۳۰ پروژه‌ی معماری و شهرسازی و به خصوص طراحی مراکز درمانی» افتخار دارد که بدون چشم داشت» پشتیبان این مجموعه نفیس علمی و مهندسی باشد و به سهم خود آن را به جامعه مهندسی و درمانی کشور تقدیم نماید. مدیر عامل شرکت مهندسین مشاور نقش پایدار ۱۴ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز مقدمه مراکز درمانی به ویژه بیمارستان‌ها مکانی برای تعامل و هماهنگی دانش‌های گوناگون جهت مبارزه با ناسازگاری‌ها و بیماری‌هایی است که سرزندگی انسان‌ها را تهدید می‌کنند. طبیعتی مصنوع که باید بسترهای مناسب عملکردی را در آن به خوبی فراهم کرده و حتی از انجام اشتباهات عملکردی حداقلی نیز در طراحی اجتناب کرد. بنابراین» جهت رفع نواقص و عدم تکرار خطاهای گذشته و همچنین افزایش منابع اطلاعاتی مهندسین,» تدوین استاندارد برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان بسیار ضروری و حائز اهمیت است. مجموعه‌ی حاضر با بهره‌گیری از پژوهش‌های انجام شده‌ی معتبر در داخل و خارج از کشور و نقد و بررسی آن‌ها در جلسات و مصاحبه‌های تخصصی متعدد و نیز بهره‌گیری از دانش و تجربه‌ی چندین ساله‌ی پزشکان و کارشناسان, در راستای برطرف کردن این نیاز قدم برداشته است. به این امید که مرجعی مناسب برای استفاده‌ی همه‌ی کارشناسان و متخصصین امر ایجاد کند. تلاش این محموعه. فراهم کردن منابعی منطبق با آخرین اطلاعات روز و بومی‌سازی آن‌ها با توجه به نیازهای درمانی- بهداشتی کشورء امکانات و نقاط قوت. کمبودهاء فرهنگ و به‌طور کلی سیاست‌های کلی شبکه‌ی درمانی کشور می‌باشد که در ۱۰ مجلد اول زیر گردآوری شده است: - بخش بستری داخلی/جراحی عمومی - بخش مراقبت‌های ویژه (۱۴0۱) -‏ بخش مراقبت‌های ویژه‌ی قلب (1001) - بخش مراقبت‌های متوسط قلب (06۱ ۱1۵۲۰) -‏ بخش زایمان - بخش اورژانس - بخش‌های مراقبت‌های نوزادان (لا۱۱0۱1-۸156) - بخش اعمال جراحی - بخش استریل مرکزی (0550) ۷ - استانداردها و الزاماتن عمومی در طراحی بیمارستان ایمن (کتاب مرجع مجموعه) کتاب حاضر به ارائه‌ی استانداردها و الزامات عمومی در برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان پرداخته است. رئوس مطالب آن به شرح زیر است: - فصل اول به بررسی هدف, دامنه و تعاریف پرداخته و مفاهیم پایه را مطرح می‌کند. - فصل دوم شاخصه‌های عملکردی و معماری را تحلیل کرده و الزامات طراحی عمومی, الزامات طراحی اجزاء معماری و... را پیش رو قرار می‌دهد. - سه فصل بعدی به ترتیب موضوعات تجهیزات پزشکی, تأسیسات مکانیکی و تأسیسات الکتریکی را پوشش داده و ضمن بیان نکات طراحی, ابعاد ایمنی کار را نیز مد نظر قرار می‌دهند. لازم به ذکر است اصول مرتبط با ایمنی در زمان بحران در هر یک از چهار فصل تخصصی فوق‌الذ کر ارائه شده است. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- + ۹ م٩‏ چجچ ۲ ۹ ۳« ۹ ۲ # ۰ ۳ سک ‌ و ‌ اس ۶و ۹۴ ۶ 1 ۰ ۳« ۰« ی« 0 ها الا ار وله اقا ۲ ۹۳ ۴۷ چا م٩‏ ۹+۳ اه ی سک اه اف ۲ .۲ و ۹ ۲ ۸ ۲ ی ‌ ۰ ای 2 ۰ « ۲ ۰ ۳ و۶ ۹ خن ۹ .۳ ۹ ۳ ۷« ۰ 4 لاد خ ی" ۸ ات ۳ ۹ چا ۶« ۴۳ ۴۳ ۲ ۳ ۷ +« ‎٩ اه امه ۰ و مک ض ۰ «* ۰ ۹ ۲ «* ۰ ۹ ار اه ۸ لاه لها نت ها و ۳ و ۲۲۳۴ و ره مه تچ و خ ‌ و اه ۳ ۸ موه ۳۳۳ ۳۲ ۹ «* ۴ و۲ 3 ۰ ۹ ۹۰ تط 4 4 ۰ َ ‌ س ز ۹ ۶ ۷۹ ۹ ۹۶7۳۲ ۲ #۹۶۳۲ 4۰ 4 ‌ ۰ ۳ ۳ ۲ ۳ ۹ ما | ۲ ۳ ۷« وه اه هه اس اج | و خن .چم « یو را ۰ ۰ ز ۵ و ۳ اج کپ ‎٩‏ او م۲ ۷« ۰ ه 4 هچ ی 4 ۰ یچ اه ۰ ۹:۴ ۴۲ ۲ ۲ اکتشسشسع چ ۲ کچ ۲ و پم ی را ۲ 4 ار و وی مر ِ ۹و سا ‎٩‏ هچ ۲ ۰ هرا اه ۰ را او لاه 4 ۸ ۹ ۰« ۳ ۰ ۴« ۳ ۹ ۳ ۹ ۴ مس یسوم نت و مس ۳« ۹۰ ۰« ۳ ۴ ز چت وتو ‎٩۸ ز تا چا ی و یسح و ۰ مت که ۳ ۲-۹ ۴۹ چا( ۸۰ ۸ ۸ ۸ ۰ دا ۳ هم چم همم مع هم ‎٩ اق‌ 4 سک ۰ اس 4 ۸ * ۳ همم « ۰۳ ۴ وی همم موم ۰ ‌* ۰ ۸ ۰ ۳ ف + 4 ۰ ۲ [ ۸ ‌« ۳ « ۷ ۹ ۳ * ا ْ ان 4۰ ات ه 4 ۰ و ۰ ۳ ۰۳ ص چا ض | خی هه ۳ ادا ا لا ۵ ها الق ۸ ها الا ۸ ِ و و۶ ۹ ا ات [خ ۹ ۰ وا وی او ۹ ی را اه« 1 ۰« ۴۳۴ ۹ ۳ ۹ ۹۳ + « ه‌ اه ۰ خ «‌ هب ۰ ۳-4 + +« ۳ + ‌ همع .۰ ۸ ۸ 4 ۰« ۰ ۰ 7 ۸ ۵ سس ۰« + ها ۰« ۰ ۰« ۰« ۳ سا سس سح رس و سب سوت و یواست سس و صع ۰ ۰ سک ص > ط‌ ی ۳ | اه ۳ ۴۲۷ ۹ ۳ 97۳ ۰ ۰ بر ریم ره 2 و ۰ ار وه ۰« ۰ ۰ ۰ ۰ ۹۰ ۴« ها ال شم 4 ۸ 4 ۸ ۳ ار شا 4 ۴ ۹ ۹ ۳ «* ۳ ۹ ۳ ۷۲۳ ۰ ۰ 4 ۰ ۸ رد-۳ ْ ۰« ۰.۳ ۳ ۰ ۹۳ یو و ۰۳ ۳ ۳ ۳ ا آااا وهاظ‌ کی ‌‌ لا - « +« ۳ ۹ ۳ ۹ ۶ زج ۱ ۰ ۰ ‌ ای ۰ ۰ ی ومع یسیو وس ی سس چشسشسششسی۰ ی وا و رد او هه - ۹ چ و وچ ۳ | کح ۰ 4 ۳« ۴۳ ۹ ۳ ۹ > ۴۳ ۴« ۳ ۰ ۰ از ‌ + ۰ ۰« 1 ۰ سس ۰۰« ۰« ۰ ۰ ۳ بپ۷ و ال ل ‌ ۹ ‌ و ۵ ۰ ۹ +« ۴ ۹ ۰۰« ۴ ۱ زک ذ ‌ ر ۱9 ۰ ۱ ۰ ۲« ۲ ۹ ۳« ۳ اه ۰ ۲ 2 ۰ ۸ ۰ > ی سا ۳ زج ‌ ۹ 1 با ۱۵ 1۳ ‌ 4 ۸ ی 4۰ ۳ « ۳ ۹« ۹« >« ۳ ۱ ۰ ‌ ۸ + سک ۱9 ۰ 1 ۰۶ ا ‌ ۹ و ۹7 ۳ ۰ ۳ ۳۳ ۰ ۹9 +۹ ۰« ۶« ۳ ۹ ۰ ۷ ۷ 4 4 هه ۸ ۹ ۰ سک اس ۹ ۰ ۹ ۰.۰ ۴ ۲ ۰ لا ‌‌ ۰ 9 ‌ 4 ۹ ۹.۳ 6 ۹ ۹ اس 99 سس ‌ ۸ + 4 ۰ ۹ ۳ ۴ ۳ ۹ ۰« ۳« ۳ 4 ۰ اب ‌ 4 1 7 ۰ ۳ ۹ ۴ ۹ ۹ ۰۰ ۳ ۲ ۰ ل ل ‌‌ 19 ۸ 8 ۳ ۹ 1 ۹ ۰« ۴« ِ ۰ 3 > 4 ۰ ۰ سس .7 7۳ ۹۳ ۳ 7۷7 ‌ 1 ۳ ,۱۷۱ ۰ ‌ ۰« ۰ سک ۰ ۸ سک ۳ ۰ ۰« ۳ ۹ ۱8 ۳ ۱ ۰ ۸ ط‌ 3 ۰ ۱۰ 1 ۹ +« ۳ ۷۲ ۰ ۹ ۳ ۷ ۱ ا سه ۰ هت ی ر ۸ ۷۳ ۳ ۹ ۹ ۰« و ۳ ۲ ‌ از یت 9 ک ۳ « ۳ ۹ ۹ 9 ۳ ۱ ۰ 4 ۸ 4 له 4 ۰ ۰ ۱ ۰« ۳ ا ۰ 1 ۰« ۹۳ ۳ سک ‌ ای ۰ ۰ ۰ 4 ۰ 9 ۳« ۳« +۹ ۳ :۹ ۰ « ۱,۳ ای 4 ۰ غ‌ ‌ ۰ ۸ ۳ ۰ « ۳ ۹ > ۹ ۳ ۱ ۰ اب ‌ ۰ ۱ ‌ ۸ « ۳« ۰ ۰« ۹۰ ۰ ۳ و ‌ و لا ‌ فد ۹ ۳ ز ۳ ۹ 8۹ 1 ۳ ۳] ‌ ‌ ۰ ۰ ح‌ ۹ ‌ ۷ ۳« + ۶ ۱ فْ ۰ ان ۰« ۱9 ‌ 1 ٩. 7 ۳ ۹ ۴۳ «۳‏ چ ۸ وق ۸ ‌ ۸ ۸ ۰ ‌ ۸ ۰ +« ۰« ۰« ۰:۳ اس ل سک حاه ره اس 1 شنت رخا ی 2 ۰ ۰2 تا س ۰ با >« ۳ 7 ج‌ 7 ۳۳« ۹ ۳ ۰« ۸ و ‌ 3 8 ۳ ۰ ۴ ۹ ین از ۹۰ 8 ۴ ۲ نز ۰ و ها 4 ۰ ۱ ۲ «* ۳ ۹ ۳ ۹ > ۳« +« ۳ ۰ ۹ ۳ ۰ 4 4۰ ۰ ۹ ۰ ۳ ۰ ۰« +۰ ۳ > ۹۰ : لک ‌‌ ها ‌ و ۸ ۴ ۰« ۳« ۰ ۹ چا ۷ ا ‏ - 4 ْ ‌ 1 ۹( ۳ مس هو ۹ ۱۳ ۸ سف ۰ 4 2 ‌ ان ۰« ۳ ۰ ۹ 5 ۹۳ + فصل اول ۳۳5( -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱- موضوع طرح این مجلد با عنوان «استانداردها و الزامات عمومی در برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان ایمن» به‌عنوان دهمین جلد از مجموعه‌ی کتاب‌های استاندارد برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان ایمن»» استانداردها و راهنمایی‌های لازم را در طراحی کلی بیمارستان ارائه می‌دهد. دیدگاه اصلی این مجموعه عمدتاً بر روی بیمارستان‌های عمومی" از نوع دولتی غیرآموزشی و شامل مفهوم بیمارستان ایمن» فراتر از حفظ ساختارهای فیزیکی بیمارستان‌هاء شامل مواردی است که خدمات بهداشتی با حداکثر ظرفیت و بلافاصله پس از یک سانحه یا وضعیت اضطراری,» در دسترس و کارآمد باشند. ۲-۱- هدف و اهمیت طرح خدمات بهداشتی- درمانی یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های شهری هستند. برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان نیازمند فرآیند همه‌جانبه‌ای است که در آن فضاهای معماری» تجهیزات» تأسیسات مکانیکی و الکتریکی به‌صورت هم‌زمان و یک‌پارچه مورد توجه واقع شوند تا بتوان به انسجام عملکردی در بیمارستان دست یافت. اهمیت این امر زمانی دو چندان می‌شود که مباحث ایمنی نیز به این چهار بخش افزوده گردد. یک بیمارستان ایمن» بیمارستانی است که در زمان وقوع یک سانحه, در برایر بلایا تخریب نشود و بیماران و کارکنان متوجه کمترین آسیب گردند. در شرایط بحرانی که بیش از هر زمانی به بیمارستان نیاز است. بیمارستان ایمن می‌تواند به فعالیت خود ادامه دهد و خدمات بهداشتی را به‌عنوان تأسیسات جامعه - محور مهم» ارائه کند. هدف از طراحی بیمارستان ایمن» بالا بردن آگاهی و ایحاد تغییرات موثری است که با اطمینان از ساختار برگشت‌پذیر تأسیسات بهداشتی» از جان بیماران و کارکنان بهداشتی در برابر بلایا حفاظت کرده و کاهش خطرپذیری برای کارکنان و موْسسات بهداشتی را از طریق مدیریت بحران و اجرای طرح‌های پدافند غیرعامل تضمین کند. لازم به ذکر است این طرح زمانی می‌تواند کاملا موثر باشد که از ضمانت اجرایی لازم برخوردار بوده و در عرصه‌ی عمل به اجرا در آید. ۳-۱- دامنه‌ی کاربرد استانداردها و الزامات عمومی که در این مجلد ارائه شده است در برنامه‌ریزی و طراحی تمامی آنواع مراکز بهداشتی و درمانی قابل استفاده می‌باشد. جراکه اطلاعات ارائه شده در خصوص کلیات و الزامات عمومی در طراحی مراکز درمانی بوده و بخش خاصی را مورد مطالعه قرار نمی‌دهد. البته دیدگاه اصلی این مجموعه عمدتاً بر روی بیمارستان‌های عمومی از نوع دولتی 6006۲۵3 ۱ وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 2-۱- روش اجرای طرح ۱-2-۱- تدوین استاندارد شامل فعالیت‌های مربوط به ایجاد ضوابط و اصولی است که توسط یک مرجع یا منبع موثق با توافق عمومی, به‌عنوان پایه و اساسی برای سنجش و مقایسه به رسمیت شناخته شود. این اصول به‌واسطه‌ی داشتن ابعاد یا فرم مرسوم و همیشگی, فراگیرترین و یا عمومی‌ترین مورد از سایر انواع خود هستند. ۳-2-۱- استانداردسازی از طریق تهیه یک الگو و تثبیت آن انجام می‌گیرد؛ لیکن باید دارای انعطاف نیز باشد. یعنی بایستی بتواند به تناسب نیازها و تغییرات شرایط محیطی مورد استفاده قرار گرفته و برحسب ضرورت بازنگری و به روز ۱ انتخابء» بررسی و تأیید موضوع ۲ تعیین دبیر تدوین استاندارد و ابلاغ موضوع ۴ انتخاب اعضای کمیسیون اولیه و دعوت از آنان جهت همکاری ۵ تهیه‌ی پیش‌نویس اولیه‌ی استاندارد ۶ انتخاب اعضای کمیسیون فنی و بررسی پیش‌نویس اولیه‌ی استاندارد در این کمیسیون ۷ انتخاب اعضای کمیسیون نهایی و دعوت از آنان جهت بررسی پیش‌نویس اولیه و حضور در این کمیسیون ۸ بررسی پیش‌نویس نهایی استاندارد در کمیته‌ی بین‌المللی مربوطه 2-2-۱- مجموعه‌ی «استاندارد برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان ایمن» زیر نظر معاونت توسعه مدیریت و منابع به عنوان استاندارد وزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکی کشور با حمایت دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی تدوین گردیده است. بنابراین در این راستا نکات و الزامات ارائه شده باید مورد توجه مشاوران» پیمانکاران و کارشناسان محترم طراحی بیمارستان قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ی ای 2 ۸ ۰ و ۰ ب ۱ ۳ اص اس ۳ ت ۳ ۹ اب وچ ۲ ۵ 4۵ را ز ی ۰ و۴ 6 هو وچ مج خ 4 ۸ ۳ ۰ ما ۲ 4۸ از ان ۴ 4 ۰ - چ چا جح رت ای لد هه خ ۴ ی 7 4 ۰ ۹ ۳۲ رت ۹ ۹ ۴ زا ۳۰۶ چ#ه خه ۳ سک 46 ظ ان .۰ ۳ ۰ ۹ ۳ هط وچ ۲ چا ۳ + ۹ ۰۰ ۰ اص ای ۰ اش ۳ # ش4 ۸ ۳ ۹ یچ ۲ لحس کت ها ۹ ۶ ٩ ۰ 4 ی‎ 4:۳ چ هه ۰ ۹ ۳ 3 4 ۳ اب ض‎ ۹ نز << ۰ و‎ ۹ هظ چچ و لا اه ۰ ۹ ۰ 4 ۳ +۳۹ ۰ ‏ز 6 ۲ ‏چا ۰ ‏ی ی یس سس ۳ ۹ ۰ 4۰ ۳ ۰ ( 5 ‏فا ۴ «۹ نز ی اس ۰ 4 ی‎ ۹۰ ۰ 4 * ۰ 9 ۳ ۹ وا وا ۴ رک ۰ ۵ سا سس ۷۲ ۹ 4 ۰ ۴۹ از ام‎ + ۳ ز ی ۳ ۹ ۳ ۸. ‏چ لا ۳ تب ح ۰ ۴ 2 ۹ ۴ ۳ ۲۰۱۲۱۱۲7۱۵۸ ۸۶۱۵ ۸۳۲۱۲۴7۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳۲ سناخت بیمارستان ۱-۱-۲- کلیات نظر به این که بیمارستان‌ها بازوی مهم ارائه خدمات بهداشتی و درمانی با مسئولیت‌های معین و مشخص هستنده به عنوان مهم‌ترین مرکز بهداشتی-درمانی شناخته می‌شوند. بیمارستان‌ها همچون یک واحد صنعتی متشکل از عوامل تولید مانند سرمایه» نیروی انسانی» فن آوری و مدیریت هستند و با استفاده از تسهیلات ویژه, جهت تولید محصولی به نام "حفظء بازگشت و ارتقای سلامت جسمانی و روانی افراد جامعه و نیز انجام تحقیقات پزشکی وآموزش نیروهای ماهر مورد نیاز بخش بهداشت و درمان " نقش اساسی ایفا می‌کنند. بیمارستان‌هاء بخش اعظم هزینه‌های سلامت در اغلب کشورها را به خود اختصاص می‌دهند و شواهد حاکی از آن است که چشم‌انداز وسیعی برای ارتقاء و اعتلای این‌گونه منابع(مالی) وجود دارد. مطابق مطالعه وسیع و اساسی بانک جهانی در خصوص بیمارستان‌های دولتی» بین ۵۰ تا ۸۰ درصد منابع سلامت بخش دولتی در کشورهای در حال توسعه» توسط بیمارستان‌ها مصرف می شود. گزارش سازمان جهانی بهداشت نیز موّید همین امر بوده و سهم بیمارستان‌های کشورهای جهان سوم را از هزینه‌های جاری دولت در بخش بهداشت و درمان بین ۵۰ تا۸۰ درصد براورد می‌کند. این در حالی است که در بسیاری از کشورها بودجه‌ای که صرف خدمات بیمارستانی می‌گردد. هرگز با تولید و آرایه خدمات واقعی آنها متعادل و متناسب نیست. مطالب مذکور نشان‌دهنده این موضوع است که شناخت صحیح و جامع بیمارستان‌ها به عنوان مهم‌ترین واحد ارائه‌دهنده خدمات درمانی بسیار حائُز اهمیت بوده و تلاش برای بهبود سطح خدمات این گونه مراکز به خصوص از منظر فضای فیزیکی, تاثیر به‌سزایی در ارتقاء سطح کیفی خدمات در شبکه درمانی کشور خواهد داشت. در این خصوص در این بخش ابتدا مبانی شناخت بیمارستان ارائه شده است تا درک بهتری از انواع بیمارستان‌هاء دسته‌بندی آن‌ها بر اساس شاخص‌های گوناگون, اهداف و شرح وظایف هر یک به دست آید. در بخش‌های بعدی به ارائه الزامات برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان به صورت سیری از کل به جزء پرداخته شده است. وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانقی سس ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۲-تعریف بیمارستان منظور درمان و بهبود بیماران بستری و سرپایی خدمات‌رسانی می‌نماید. بیمارستان مهمترین واحد ارائه دهنده خدمات در شبکه درمانی کشور است و دارای حداقل ۳۲ تخت بستری می‌باشد. لازم به ذکر است به واحدهایی که تعداد تخت‌های ۳-۱-۲- اهداف و عملکرد بیمارستان‌ها آموزشی و خدمات پژوهشی قابل تقسیم می‌باشند: ۱-۳-۱-۲ خدمات درمانی هدف اصلی خدمات بیمارستان معاینه» تشخیص و درمان بیماران است. در اجرای این هدفء پزشکان, جراحان؛ تشخیص و درمان بیماری‌ها تلاش کرده و به صورت یک فعالیت اجتماعی در تامین مراقبت پزشکی, اقدام ۳-۳-۱-۲ خدمات بهداشستی در حال حاضر یکی از سیاست‌های کلان در شبکه درمانی هر کشوری این است که تدابیری اتخاد گردد که تا جای ممکن شخص بیمار نشود و در صورت ابتلاء به سرعت درمان شده و یا دوره بیماری وی به کمترین میزان برسد. هم‌چنین سعی می‌گردد بیمار به عوارض بیماری مبتلا نشده و یا این عوارض در صورت وقوع, به حداقل برسد. علاوه بر خدمات بهداشتی که در داخل بیمارستان انجام می‌شود باید توجه شود که این خدمات محدود به بیمارستان نمی‌باشدء بلکه گروه‌های تخصصی در خارج بیمارستان» به فعالیت‌های بهداشتی نظیر بررسی سیر تکامل و نحوه انتشار بیماری‌هاء پیش‌گیری بیماری‌هاء نیازمندی‌های بهداشتی و درمانی جامعه و غیره نیز می‌پردازند. بیمارستان با اتخاد تدابیری در ارتقای بهداشت جامعه شرکت می‌کند و با اقداماتی که برای نیل به این هدف انجام می‌دهد در تامین و حفظ سلامتی افراد جامعه دخیل و سهیم خواهد بود. آموزش بهداشت محیط تغذیه و بهداشت مادر و کودک و... از جمله مسائلی هستند که در ارتقای بهداشت جامعه موثرند و بیمارستان باید در برنامه‌ریزی‌های خود به آن توجه داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۱-۲ خدمات آموزشی آموزش کادر پزشکی و پیراپزشکی یکی دیگر از اهداف تاسیس بیمارستان است. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی» بیمارستان یک مرکز آموزش کارکنان بهداشتی و درمانی و آموزش بهداشت مردم می‌باشد. بیمارستان علاوه بر آموزش در این زمینه‌هاءه در آموزش دانشجویان علوم پزشکی» پزشکان متخصص, پرستاران» فیزیوتراپیست‌هاء تکنسین‌هاء رادیولوزیست‌ها و سایرین نیز سهم عمده‌ای دارد. البته با توجه به نوع بیمارستان ممکن است این خدمات در سطحی محدود و یا با توجه به رده‌های مختلف کارکنان ارائه گردد. 2-۳-۱-۲ خدمات پژوهشی با توجه به اینکه مسائل متعددی در علم پزشکی ناشناخته است و یا در صورت وجود شناخت کلی» راه حل عملی و صحیحی برای آن پیدا نشده؛ بنابراین در مراکز درمانی نیاز به تحقیق و توسعه این امر لازم می‌باشد. در این خصوص در هر بیمارستان با توجه به تسهیلات. تجهیزات و رسالت اصلی آن بیمارستان ممکن است انجام تحقیقات و طرح‌های پژوهشی در سطحی محدود یا وسیع برنامه‌ریزی شود. 2-۱-۲ دسته بندی بیمارستان‌ها بیمارستان‌ها را می‌توان از جنبه‌های مختلف و با توجه به شاخص‌های گوناگونی دسته‌بندی نمود که در ادامه برخی از این شاخص‌ها مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرند: ۱-2-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از لحاظ مالکیت ۱ بیمارستان دولّتی شامل هر نوع بیمارستانی است که ساختء نظارت و اداره آن بر عهده دولت و بر اساس بودجه دولتی می‌باشد. بیمارستان‌های تحت پوشش دانشگاه‌های علوم پزشکی» سازمان تأمین اجتماعی, ارتش» وزارت نفت و... در زمره بیمارستان‌های دولتی قرار دارند. ۲ بیمارستان خصوصی شامل هر نوع بیمارستانی است که یک شخص حقیقی یا حقوقی غیردولتی مالک آن است و آن را اداره می‌کند و نتیجه کار متعلق به شخص» شرکت یا سهام‌داران می‌باشد. البته نظارت و کنترل بر فعالیت‌های ان‌ها در سطح کلان بر عهده دولت است. ۳ بیمارستان غیرانتفاعی (خیریه) شامل هر نوع بیمارستانی است که شرکت. موْسسه, سازمان خیریه یا سایر سازمان‌ها مالک آن بوده و آن را اداره می‌کنند و هیچ بخشی از درأمد خالص أُن به طور قانونی متعلق به هیچ شخص یا سهام‌دار خصوصی نیست. این‌گونه بیمارستان‌ها ممکن است به دولت واگذار شده و یا اینکه توسط شخص حقیقی با حقوقی غیردولتی اداره شوند. وزارت بهداشست. درمان و آموزش پزشسکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۴۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-2-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از لحاظ سطح, حجم و نوع خدمات بیمارستان‌های عمومی که به عنوان بیمارستان‌های چند تخصصی نیز شناخته می‌شوند. ارائه‌دهنده طیف گسترده و متنوعی از خدمات تخصصی و فوق تخصصی می‌باشند و محدود به یک یا چند تخصص خاص نمی‌شوند. بیمارستان عمومی باید حداقل دارای بخش‌های بستری چهارگانه از جمله بخش بستری داخلی, بخش بستری جراحی» بخش بستری زنان- زایمان و بخش بستری اطفال با گروه پزشکان متخصص باشد" و بخش‌های آزمایشگاه داروخانه رادیولوژی» اورژانس و تغذیه نیز همگی اجزای لاینفک آن می‌باشند. بیمارستان تخصصی (تک تخصصی) بیمارستان‌های تخصصی که با عنوان بیمارستان‌های تک تخصصی نیز شناخته می‌شوند. ارائه دهنده خدمات تشخیصی» مراقبتی و درمانی به صورت تخصصی و جامع برای یک یا چند گروه خاص از بیماران می‌باشند. در واقع بیمارستان تخصصی تنها در یک یا چند رشته تخصصی یا فوق‌تخصصی پزشکی فعالیت خواهد نمود. ۳-2-۱-۲ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از لحاظ تعداد تخت و حوزه تحت پوسس سطح ۱: مراکز درمان‌بستر این مراکز از یک مرکز بهداشتی-درمانی» مرکز تسهیلات زایمان» آزمایشگاه و رادیولوژی» داروخانه و کلینیک تحصصی دوره‌ای تشکیل شده‌اند و مدیریت آن‌ها ید عهده پزشک عمومی می‌باشد. این مراکز با توجه به جمعیت و سیاست‌های منطقه‌ای امکان مراقبت و بستری بیماران به صورت موقت و برای حداکثر می‌شود. در شهرستان‌هایی که تعداد تخت‌های بستری مورد نیاز کمتر از ۳ تخت بوده و هیچ گونه تحت بستری در این شهرستان‌ها تامین نشده باشد. برای ارائه خدمات درمانی مورد نیازء مرکز درمان‌بستر ۱ در بیمارستان ۳۳ تختی با توجه به محدود بودن تعداد تخت‌هاء بخش بستری داخلی و بخش بستری جراحی با یکدیگر ادغام می‌شوند. همچنین بخش بستری زنان-زایمان و بخش بستری اطفال نیز با یکدیگر ترکیب می‌شوند. بنابراین در این‌گونه بیمارستان‌ها تنها ۲ بخش بستری ۱۶ تختی در نظر گرفته می‌شود که در هر بخش دارای دو نیم بخش می‌باشد. ۲ بیمارستان‌های عمومی موظفند در صورت نیاز دانشگاه/دانشکده‌ی مربوطه, ۱۰ درصد تخت های مصوب را به بخش سوختگی و ۱۰ درصد به بخش روان‌پزشکی اختصاص دهند که در این صورت رعایت ضوابط مربوطه الزامی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارت سطح ۲: بیمارستان شهرستان این بیمارستان‌ها اولین سطح دسترسی افراد به خدمات بستری می‌باشند و حداقل شامل چهار بخش سطح ۲: بیمارستان ناحیه‌ای این بیمارستان‌ها چهار تخصص اصلی بیمارستان‌های عمومی را پوشش می‌دهند. علاوه بر آن در مواقعی که در بیمارستان‌های شهرستان تعداد تخت در یک تخصص خاص جهت تاسیس بخش مستقل به حد نصاب نرسیده باشدء مجموع این تخت‌ها در بیمارستان ناحیه‌ای آن حوزه به عنوان یک بخش مستقل برنامه‌ریزی می‌گردد. هم‌چنین شهرستان‌هایی که خود علاوه بر چهار تحت اصلی دارای ظرفیت تحت برای دو تخصص دیگر از جمله نوزادان و اورژانس باشند نیز در شمار این نوع بیمارستان‌ها قرار می‌گیرد . سطح ۶: بیمارستان منطقه‌ای تخت‌های بخش‌هایی که در هیچ یک از نواحی تحت‌پوشش به حد نصاب نرسیده» تشکیل شده‌اند. معمولاً این بیمارستان‌ها در مراکز استان‌ها تأسیس می‌شوند. بوده که دارای خدمات فوق تحخصصیٍ مختلف می‌باشند و مسئول ارائه خدمات و پذیرش بیماران ارجاع شده از چند استان مجاور هستند. سطح 1: بیمارستان کسوری در جدول زیر سطح‌بندی بیمارستان‌ها با توجه به تعداد تخت‌های مورد نیاز هر بیمارستان بیان می‌گردد. جدول ۲- ۱- سطوح بیمارستان بر اساس تعداد تخت ت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ‏ سس ۵۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-2-۱-۳ دسته‌بندی بیمارستان‌ها از منظر ماموریت و رسالت اصلی ۱ بیمارستان آموزشی در این نوع بیمارستان علاوه بر درمان بیماران به آموزش متخصصین و دانشجویان علوم پزشکی این بیمارستان‌ها باید در نزدیکی دانشکده یا مراکز آموزشی عالی قرار گرفته و دارای حداقل ۱۵۰-۲۰۰ بیمار باشند. هم‌چنین این مراکز باید مجهز به کلاس, سالن نمایش» آمفی تئاتره سالن سمینار» رختکن و دفاتر لازم برای دانشجویان و استادان باشند. رادیولوزی مخصوص و کتابخانه طبی نیز باشند. تجمع اساتید و به عبارت دیگر نخبگان پزشکی هر منطقه در دانشگاه و هزینه پایین معالجات. عامل مهمی در جلب بیماران به این گونه مراکز است. با وجود اساتید متخصص و تجهیزات کامل‌ترء بسیاری از اعمال تشخیصی-درمانی که در سایر بیمارستان‌ها امکان‌پذیر نمی‌باشد در این مراکز انجام می‌گیرد. محاسبات حجم خدمات‌دهی بیمارستان‌های آموزشی بر مبنای تعداد دانشجو و برنامه آموزشی دانشکده پزشکی و دوره‌های پزشکی عمومی و تخصصی می‌باشد. ۲ بیمارستان‌های درمانی (غیرآموزشی) بیمارستان‌هایی هستند که تنها به معالجه و مراقبت از بیماران می‌پردازند و در امر آموزش دانشجویان پزشکی وارد نمی‌شوند. ححم عمده‌ای از بیمارستان‌های غیرآموزشی را بیمارستان‌های خصوصی تشکیل می‌دهند. 7[ ن ]رال ۳ ۱۷۵۵/۵۱ 2۳۵ ۲۵۵۱۱۳ ۵۲ ۱۸۱۳۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲- مکان یابی و انتخاب سایت بیمارستان استقرار هر عنصر شهری در موقعیت فضایی- کالبدی خاصی از سطح شهرء تابع اصول, قواعد و ساز و کارهای خاصی است که در صورت رعایت آن » موفقیت و کارایی عملکردی آن عنصر بیشتر خواهد شد. بنابراین دست‌یابی به تعادل در توزیع فضایی منابع و خدمات‌رسانی» هدف اصلی برنامه‌ریزان می‌باشد. در برنامه‌ریزی» توزیع متعادل مستلزم تعیین مکان, منابع و تسهیلات استء به‌گونه‌ای که افراد تحت پوشش بتوانند به سهولت از خدمات آن بهره‌مند شوند. از آن‌جا که مکان‌یابی بیمارستان تأثیر مستقیمی بر الگو و عملکرد آن خواهد داشتء توجه به آن در طرح‌ها و پروژه‌های مختلف حائز اهمیت است؛ به‌طوری که استقرار یک بیمارستان در نقاط نامناسب نه تنها به خودی خود کارایی مورد نظر را نخواهد داشت بلکه می‌تواند سبب تأثیرات منفی در شبکه درمان کشور شود. تا دو قرن پیش تنها عامل موْثْر در امر ساخت بیمارستان‌هاء عقاید مذهبی و دینی بوده است که آثار آن را تا به حال می‌توان در مراکز درمانی خیریه مشاهده نمود. بررسی بیمارستان‌های قرن نوزدهم فرانسه نشان می‌دهد که تنها تفاوت بیمارستان‌ها با کلیساها فقط در نام آنها بوده است. بنابراین در هر نقطه‌ای از شهر که از کمک‌های مردمی بیشتری برخوردار بوده استء بدون بررسی فاکتورهای مربوطه, چنین مراکزی ساخته شده‌اند. در ایران نیز برخی از بیمارستان‌ها بدون توجه به شرایط جامعه و سایر فاکتورهای تأثیرگذار در اماکنی که بانی خیر اراده می‌نمود» ساخته شده است که نتیجه آن برهم‌زدن سیستم توزیع منطقی تخت‌های بیمارستانی و عملکرد نامطلوب بیمارستان‌ها می‌باشد. پس از انقلاب صنعتی و اثرات عقاید جامعه‌شناسان آن زمان همچون"هاروارد"ء ساختمان بیمارستان از قلمرو مطلق دین و مذهب خارج و از یک موسسه خیریه عمومی به صورت مجموعه‌ای برای ارائه خدمات بهداشتی» درمانی و آموزشی تبدیل شد و در نهایت مسئولین به این نتیجه رسیدند که بیمارستان بنایی مجزا و ایزوله نیست و مکان‌یابی صحیح می‌تواند آن را به صورت یک محیط سالم برای آرامش روحی و جسمی در یک محیط اجتماعی جلوه‌گر نماید. با یک نگرش جامع به بیمارستان‌های موجود کشور مشخص می‌شود که برخی از آن‌ها با رعایت نکردن برخی اصول اساسی در مکان‌یابی» با مشکلاتی هم‌چون دسترسی سخت و نامناسب. عدم تامین نیازهای فضای تحت پوشش و... مواجه هستند. این امر عدم خدمات‌رسانی مطلوب و نارضایتی بیماران را به دنبال خواهد داشت. بنابراین شناخت و شناسایی شاخص‌ها و معیارهای اساسی در مکان‌یابی و تعیین محل احداث بیمارستان بسیار حائز اهمیت بوده و در برنامه‌ریزی بیمارستان باید به آن توجه نمود. وزارت بهداست. درمان و آموزس پزسکی دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی .۳( -------- صفحهٔ بعد -------- مکان‌یابی مراکز درمانی در مفهوم وسیع خود. دارای دو مرحله است: در این مرحله که با دیدگاه کلان به مبحث مکان‌یابی می‌پردازدء به طور کلی محل احداث بیمارستان بر اساس برای رده‌بندی و حوزه‌بندی خدمات تخصصی و تشکیل شبکه‌ی ارجاعی خدمات تخصصی در کشور از جمله عوامل تعیین کننده در مکان‌سنحی مراکز درمانی در این مرحله می‌باشد. مر حله دوم: این مرحله که به صورت جزئی‌تر به مقوله مکان‌یابی می‌پردازد. به انتخاب مکان دقیق احداث مرکز درمانی در محدوده تعیین شده در مرحله اول (تقسیمات کشوری) مربوط می‌شود. این مرحله در برگیرنده برنامه‌ریزی کالبدی است که با مقررات شهری و ضوابط منطقه‌بندی ارتباط دارد. در این مرحله معیارهای مربوط به خصوصیات مراکز و اثرات بیبرونی آن و ی مشخصات طبیعی و کالبدی اراضی شهر نقش تعیین کننده‌ای در انتخاب مکان مشخص برای سس << ی ۱ ۰.۰ 11 ۰ ۰ ی ۰ 1 ۰.۰ ۰ ۰ علاوه بر این مشخصات. ویژگی‌های شهری نیز فرایند مکان‌یابی این مراکز و نتایج حاصل از آن را تحت تأثیر از آن‌جا که مرحله اول در مکان‌یابی مراکز درمانی جز تصمیمات و سیاست‌های کلان نظام سلامت کشوری می‌باشد از دامنه این کتاب خارج بوده و در این بخش بیشتر به معیارهای و شاخص‌های اساسی مربوط به مرحله دوم مکان‌یابی پرداخته می‌شود: ۱ ویژگی‌های سهری که در مکان‌یابی این مراکز موثر است شامل موارد زیر اتس: آلف) اندازه شهر (مساحت فیزیکی و کالبدی شهر) ب) میزان فسردگی و تراکم بافت شهری (بافت‌های بسیار متراکم. متراکم» تراکم متوسط و کم تراکم) ج) فرم و ساختار کالبدی شهر و شبکه معابر آن (شکل شهر و نحوه توزیع فضایی. خطوط ارتباطی و...) د) ساختار سنی- جنسی جمعیت شهر به عنوان عامل تعیین‌کننده کمیت و کیفیت تقاضای خدمات 0۳ [] 603 ۳ |6103 ۱۷۱۵ 2۳0 ۳۵۵۱1۲ ۵۲ ۱۸۱۳1۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۲- شاخص‌ها و معیارهای موثر در مکان‌یابی و انتخاب سایت بیمارستان عوامل و شاخص‌های متعددی وجود دارد که در مکان‌یابی و تعیین محل احداث مراکز درمانی موثر می‌باشند و باید در مرحله مطالعات و برنامه‌ریزی به طور دقیق آن‌ها را مورد تحلیل و بررسی قرار داد و در طرح مرکز درمانی اعمال نمود. در ابتدا اساسی‌ترین شاخص‌ها و معیارها نام برده می‌شوند و سپس در مورد هر یک توضیحاتی ارائه خواهد شد: ۱ شبکه ارتباطی و دسترسی‌ها ۲ همسایگی و اصل هم‌جواری ۳ طرح توسعه و اصل زیادگی ۵. شاخص‌های اقتصادی و اصل برآورد هزینه ۶ شاخص‌های فرهنگی و روانشناسی اجتماعی ۷ موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های اقلیمی (خرد اقلیم) ۸. مشخصات کالبدی اراضی .٩‏ مساحت و ابعاد زمین ۱.انواع آلودگی و غیره. در این قسمت به ارأئه نکات و الزاماتی در مورد هر یک از این شاخص‌ها پرداخته می‌شود: ۱-۲-۲-۲ -سشبکه ار تباطی و دسترسی‌ها یکی از مهم‌ترین مسائلی که باید در مکان‌یابی بیمارستان توجه نمود نحوه دسترسی به آن است. در بسیاری از موارد عدم دقت در مکان‌یابی سبب شده تا حتی با وجود برنامه‌ریزری و تامین امکانات و تسهیلات در بیمارستان؛ امکان دسترسی به بیمارستان و به ویژه خدمات آورژانسی با مشکلات و تاخیر انجام شود. این موضوع به اندازه‌ای حائز اهمیت است که می‌تواند تاثیرات مخرب و نامطلوبی بر وضعیت فیزیکی یا روانی بیماران داشته باشد و یا حتی منجر به مرگ بیمار شود. بنابراین بررسی و تحلیل مسیرهای دسترسی و راه‌های ارتباطی به سایت و هم‌چنین بررسی حمل و نقل عمومی اطراف سایت و طرح‌های مصوب شهری در آن منطقهء از عوامل اصلی در تعیین مکان مراکز درمانی می‌باشند. در ادامه نکاتی در این زمینه ارائه شده است: وزارت بهداست. درمان و آموزنس بزشکی دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ظرفیت شبکه ارتباطی مرکز درمانی باید متناسب با حوزه تحت پوشش بیمارستان و منطبق با نوع» سطح و حجم خدمات برنامه‌ریزی شده باشد. بدین ترتیب تعیین انتظارات از خدمات‌رسانی مرکز مورد نظر بر اساس توان و قابلیت‌های مرکز و به شیوه منطقی صورت خواهد گرفت. باتوجه به اینکه هرچه سطح یک مرکز درمانی بالاتر باشد» تعداد تخت‌هاء نیروی انسانی و مراجعین آن نیز بیشتر خواهد بود.ء بنابراین برای پاسخ‌ گویی به این حجم از ترافیک حاصله, نیاز به برخورداری از معابر به نسبت عریض‌تری در پیرامون سایت بیمارستان می‌باشند. بدین ترتیب هرچه بیمارستان» دارای سطح و حجم خدمات بیشتری باشد بایستی معبر اصلی اطراف بیمارستان نیز عریض‌تر در نظر گرفته شود. ۲ امکان دسترسی سریع» آسان و نسبتاً یکسان از اقصی نقاط حوزه جغرافیایی تحت پوشش بیمارستان به آن باید وجود داشته باشد. در این خصوص بایستی از تمرکز مراکز درمانی در نقاط خاص و محدود شهری جلوگیری به عمل آید. این امر سبب خواهد شد تا اصل فاصله نیز در مکان‌یابی بیمارستان رعایت شود." ۳ در مکان‌یابی بیمارستان بایستی به شبکه‌های دسترسی و ارتباطی آینده که در طرح‌های فرادست از قبیل طرح جامع یا طرح تفصیلی پیش‌بینی شده است دقت شود و تاثیر آن در تعامل با بیمارستان بررسی گردد. ۴ امکان برقراری ارتباط مرکز درمانی با سایر نقاط شهر از طریق نزدیکی به بیش از یک مسیر دسترسی شهری و خطوط اصلی ترافیکی همانند بزرگراه‌ها و خیابان‌های اصلی مدنظر قرار گیرد. در غیر این صورت مرکز فوق قادر به خدمات‌رسانی به طور کامل نخواهد بود و به صورت یک مرکز ایزوله درخواهد آمد. ۵. مکان بیمارستان بهتر است در حاشیه یکی از خیابان‌های اصلی و عریض قرار گیرد. به گونه‌ای که گذر مجاور ضلع اصلی زمین که ورودی اصلی بیمارستان و ورودی اورژانس در آن قرار دارد حداقل ۲۵ متر عرض داشته باشد. هم‌چنین گذر بر فرعی زمین که به طور معمول ورودی تدارکات و پشتیبانی» پارکینگ کار کنان و ... در آن قرار می‌گیردء حداقل ۱۵ متر عرض داشته باشد. ۶ در صورت قرارگیری زمین بیمارستان در مجاورت شریان‌های اصلی و تندروء امکان ایجاد کنارگذر و ۷ مکانی که برای بیمارستان انتخاب می‌شود باید نزدیک به شبکه حمل و نقل عمومی باشد تا دسترسی تمامی گروه‌ها به آن به سهولت انجام پذیرد. از جمله آن می‌توان به شبکه خطوط متروء اتوبوس» تاکسی و... اشاره نمود. درصورتی که مکان بیمارستان در تعامل با این شبکه‌ها قرار نگیردء هزینه‌های زیادی بر بیماران» ملاقات‌کنندگان و کارکنان بیمارستان تحمیل خواهد شد. ۸ بر اساس بند قبلی امکان عبور خطوط حمل و نقل زیر زمینی از داخل یا مجاورت سایت و هم‌چنین دسترسی مناسب به شبکه حمل و نقل هوایی نیز می‌تواند در افزایش دسترسی و ارتباط با بیمارستان به خصوص در زمان‌های بحران کمک‌رسان باشد. البته اصل هم‌جواری نباید در این خصوص مختل گردد. .٩‏ بیمارستان‌ها به علت ماهیت فعالیت‌شان پس از بهره‌برداری» ترافیک سنگینی را در منطقه ایجاد می‌کنند. بنابراین عواملی همچون معابر اطراف بیمارستان» پیش‌بینی پارکینگ در سایت یا مجاورت آن» پیش‌بینی ۱. بررسی عامل فاصله در مکان‌یابی مراکزء بر مبنای حوزه نفوذ و استانه جمعیتی است. حوزه نفوذ تعیین کننده فاصله‌ای است که فرد حاضر است آن را طی کند تا به خدمات مورد نیاز دست یابد. هم‌چنین استانه به عنوان حداقل سطح تقاضای لازم برای تدارک و ارائه خدمتی خاص تعریف می‌شود. ۵۶ ۱۱۳۱۹۱۲۷ ٩۱ ۲۱۵۵۱۱۳ 200 ۱۵۵۱۲۵۱ 00 -------- صفحهٔ بعد -------- پارکینگ‌های طبقاتی» پتانسیل‌های سایت در تسهیل این ترافیک و... بایستی به طور دقیق مورد تحلیل و بررسی قرار گیرند. ۰ مسیر دسترسی به بیمارستان باید به دور از مکان‌ها و معابر پر ازدحام و هم‌چنین گره‌های ترافیکی شهری ۱ مسیر منتهی به بیمارستان باید به گونه‌ای انتخاب شود تا میزان عوامل مختل‌کننده و مسدودکننده آن به خصوص در زمان بحران به حداقل برسد. این عوامل می‌تواند شامل مواردی همچون قرارگیری در سایه تخریب ساختمان‌ها و مبلمان شهری» مراکز متراکم و پرجمعیت و... باشد. جدا از هم پیش‌بینی شوند تا بهترین سطح خدمات را بتوان ارائه کرد. پیش‌بینی مسیرهایی برای تداوم خدمات‌رسانی در شرایط بحران نیز اهمیت بالایی دارد. ۳.به طور کلی زمینی برای بیمارستان‌سازی مناسب است که ورودی اصلی بیمارستان به صورت شاخص از همچون آمبولانس» خودروهای تدارکاتی و آتش نشانی به دور از هر نوع موانع مزاحم باشد. ۲-۲-۲-۲ همسایگی و اصل هم‌جواری اصل هم‌جواری بر مبنای دو نوع کاربری مناسب و کاربری نامناسب اراضی شهری تعریف و تشریح می‌شود و مکان‌یابی مراکز درمانی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در ادامه نکاتی در این زمینه ارائه شده است: ۱ مکان استقرار مرکز درمانی در نزدیکی نقاطی با احتمال تلفات بالا نظیر مراکز تجاری» مذهبی» آموزشی, مراکز پر جمعیت و فرسوده, جاده‌ها و... در نظر گرفته شود. البته این فاصله نباید به قدری نزدیک باشد که ۲ ترجیحاً زمین بیمارستان در مجاورت و یا نزدیکی پارک‌ها و فضای سبز قرار گرفته و چشم‌انداز مناسب به طبیعت و مناظر زیبا داشته باشد. ۳ در انتخاب موقعیت اجرای طرح, توزیع عادلانه سطوح بیمارستانی در سطح شهرء لحاظ گردد. هم‌چنین درمانی بوده و ارتباط مرکز با سایر مراکز درمانی دور و نزدیک از پیش تعیین شده باشد. توجه به این موضوع بر تعیین نوع بخش‌ها و خدمات مراقبتی و درمانی موردنیاز مرکز درمانی تأثیر گذار خواهد بود و انتظار خدمات‌رسانی و ارزیابی بر اساس توان و قابلیت‌های مرکز مورد نظر صورت خواهد گرفت. وزارت بهداشت. درمان و آموزش بزشکی. دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ی ۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ با توجه به اینکه در طرح‌های تفصیلی شهرهاء دقت و توجه زیادی اعمال گردیده و مطالعات پشتیبانی گسترده‌ای برای تصمیم‌گیری در مورد کاربری‌های مختلف وجود داردء لذا توجه به پیشنهادات طرح تفصیلی در خصوص انتخاب مکان مناسب برای تأسیس این مراکز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ۵. مکان احداث بیمارستان در مجاورت و نزدیکی کاربری‌های زیر قرار نگیرد و در صورت وجود محدودیت. حداقل فاصله‌ی اعلام شده رعایت گردد. لازم به ذکر است سایر کاربری‌های مزاحم به تشخیص گروه تخصصی باید شناسایی و مورد توجه قرار گیرد: داوس جدول ۲- ۲- حداقل فاصله مراکز درمانی از همسایگی‌هایی با کاربری نامناسب ۶ ضلع اصلی و ورودی بیمارستان نباید در مجاورت بافت مسکونی قرار گیرد. ۷ یک بیمارستان اگرچه به خودی خود نمی‌تواند به عنوان هدف بالقوه‌ای جهت حمله دشمن به حساب آیدء اما مجاورت آن به بناهای حساس مانند کاربری‌های حکومتی, دولتی و نظامی از منظر پدافند غیرعامل اهمیت بسیاری دارد. اهمیت این مورد زمانی دوچندان می‌شود که بایستی با مطالعات دقیق و حساب‌شده» فاصله بیمارستان را از بناهای حساس طوری تعیین کرد که از طرفی حملات مستقیم به آن بناهاء آسیبی را متوجه بیمارستان نکند و از طرف دیگر بتوان با حفظ فاصله مناسب, خدمات‌رسانی امدادی را در شرایط بحرانی به آن‌ها ارائه داد. ۸. بر اساس بند قبلی با اینکه در زمینه مصونیت بیمارستان‌ها در برابر حمله در زمان جنگ پروتکل‌های جهانی وجود دارد. ولی نزدیکی بسیار زیاد مراکز درمانی به بناهای حساس؛ موجب سوء استفاده دشمن برای حمله به مراکز درمانی خواهد شد. ۵۸ ۱۸۱۳۱۹۱۲۷ 0۲ ۲۵۵۱۱۳ 300 ۱۸۵۵۱۲۵۱ 0۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩‏ حتی‌المقدور از احداث این مراکز در مجاورت فضاهای بدون دفاع شهری پرهیز شود زیرا امکان بروز ناهنجاری را در این مکان‌ها افزایش می‌دهد. فضاهای بدون دفاع و غیر قابل دفاع, اماکن و فضاهایی هستند که به فرد حقیقی یا حقوقی تعلق ندارند و از آنها نگهداری نمی‌شود. این گونه فضاها از دیدها میانه (ساختار نهادی) و خرد (ساختار فیزیکی) هستند. ۰ وجود برخی کاربری‌های نامناسب در مجاورت و همجواری این مراکز» سبب کاهش کارایی این مراکز زباله» مراکر فاضلاب شهری, دامداری, محله‌های بدنام و... آشاره کرد. ۱ مکان‌یابی باید به‌گونه‌ای باشد که اصل آسایش و رفاه عمومی دچار خلل نشود. به عبارت دیگر عملکرد این مراکز نباید سبب اختلال در آسایش شهروندان و همسایگی شود. ۳-۲-۲-۲- طرح توسعه یا اصل زیادگی فراهم کند. به عبارت دیگر امکان پیش‌بینی فضای ذخیره برای گسترش آتی این مراکز مقدور باشد. تجربه ثابت باید اجازه هرگونه گسترش آتی را فراهم سازد. نکاتی در این زمینه در ادامه ارائه شده است: که بخشی از زمین مذکور به ساختمان‌سازی به منظور ایجاد مرکز درمانی اختصاص یابد. در حالت دوم بخشی از همسایگی‌های پیرامون سایت بیمارستان جهت گسترش ساختمان مرکز درمانی خریداری گشته و بدین منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این حصوص حالت اول در اولویت انتخاب است. ۲ چنانچه جهت توسعه نیاز به تصرف بخشی از پلاک‌های مجاور وجود داشته باشد. می‌بایست در زمان برنامه‌ریزی اولیه به کاربری همسایگی‌های جدید پس از توسعه توجه نمود تا با کاربری درمانی ناسازگاری ۳۲ در انتخاب محل بیمارستان زمین‌هایی که امکان گسترش شرقی- غربی را برای بنا فراهم می‌آورند از اولویت بیشتری برخوردارند. ۴ در ارزیابی مکان قرارگیری مرکز درمانی» مجاورت مرکز با یک فضای وسیع می‌تواند امکان توسعه فیزیکی و یا کارکردی محموعه در شرایط بحران را به همراه داشته باشد. به طوری‌که فضای کافی برای نصب سایبان‌ها و اتاقک‌های موقت جهت خدمات‌رسانی به بیماران فراهم گردد. ۵. در مکان‌یابی بیمارستان بایستی به کاربری آینده همسایگی‌ها که در طرح‌های فرادست از قبیل طرح جامع یا طرح تفصیلی پیش‌بینی شده است دقت شود تا امکان طرح توسعه بیمارستان با تصرف پلاک‌های مجاور وزارت بهداست. درمان و آموزنس بزشکی دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ در طرح توسعه باید به معیار جمعیتی توجه نمود. این شاخص یکی از شاخص‌های بسیار مهم در خصوص بیمارپذیری مرکز درمانی» نحوه توزیع و پراکندگی جمعیت در سطح شهر و... را شامل می‌شود. 5-۲-۲-۲ زیر ساخت‌ها و تاسیسات زیربنایی با توجه به حساسیت بیمارستان از نظر نوع کاربری» زیرساخت‌های شهری می‌توانند تأثیر به سزایی در تداوم عملکردی آن به ویژه در شرایط بحرانی داشته باشند که بایستی در این رابطه مطالعات شمری جامعی صورت گیرد. مکان‌یابی بیمارستان بایستی طوری نسبت به زیرساخت‌های شهری صورت گیرد که در صورت تخریب بخشی از تداوم خدمات‌رسانی بیمارستان وجود داشته باشد. از جمله این زیرساخت‌های اساسی به سیستم آب و فاضلاب, گاز, رادیویی» امکان برقراری ارتباط بی‌سیم و سیستم‌های ماهواره‌ای» دسترسی به آب برای مصارف صنعتی » امکان دفع در مکان‌یابی بیمارستان بایستی به تغییرات زیرساختی که در طرح‌های فرادست از قبیل طرح جامع یا طرح ۵-۲-۲-۲-شاخص‌های اقتصادی و اصل برآورد هزینه مکان گزینی این مراکز باید به‌گونه‌ای باشد که حداقل هزینه را برای سازمان‌ها و نهادهای مربوطه ایحاد کند. هزینه‌هایی چون هزینه تملک یا خریداری زمین و احداث ساختمان» هزینه تأسیسات و تجهیزات مرکزء هزینه نیروی انسانی» هزینه‌های نگهداشت و تعمیر و... باید به صورت بهینه و با برنامه‌ریزی جامع صورت پذیرد. از طرف دیگر شرایط اقتصادی جامعه تحت‌پوشش بیمارستان نیز در مکان‌یابی و برنامه‌ریزی بیمارستان موثر است. دانش روانشناسی به دلیل ماهیت کاربردی» در بررسی علل و انگیزه‌های رفتارهای اجتماعی و فردی شهروندان» این امر می‌تواند از طریق مطالعات میدانی و بر مبنای روش‌های مطالعاتی آن مانند تهیه و تکمیل پرسش‌نامه‌هاء انجام مصاحبه‌هاء برگزاری همایش‌ها و نشست‌هاء فراخوان پژوهشی و... انجام شود. ۷-۲-۲-۲ موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های اقلیمی (خرد اقلیم) موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های اقلیمی محل مورد نظر بایستی تأمین کننده کلیه نیازهای یک بیمارستان در شرایط عادی و بحرانی باشد. از طرف دیگر تاثیرات منفی آن نیز باید مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد و در برنامه‌ریزی مرکز درمانی به آن توجه شود. بنابراین توجه به مولفه‌های اصلی تابش, باد و بارش در این خصوص ۶ ۱۱۳۱۹۱۲۷ ٩۱ ۲۱۵۵۱۱۳ 200 ۱۵۵۱۲۵۱ 00 -------- صفحهٔ بعد -------- لازم به ذکر است در یک شهر ممکن است به واسطه وجود خرد اقلیم» شرایط آب و هوایی و مولفه‌های مذکور در مناطق مختلف آن متفاوت باشند. بنابراین از آن‌جا که تمرکز این بخش بر روی مرحله دوم مکان‌یابی است (بند ۱-۲-۲) باید به تاثیرات این خرد اقلیم در مکان‌یابی بیمارستان در یک منطقه توجه نمود. در ادامه نکاتی درباره هریک از مولفه‌های اصلی اقلیمی ارائه شده است: ۱-۷-۲-۲-۲- نور و تابش شرایط جغرافیایی و موقعیت بیمارستان عامل مهمی در تأمین نور مناسب بیمارستان به حساب می‌آید. عوامل دیگری نظیر فرم بیمارستان» جانمایی و سایر موارد مربوط به معماری هم می‌توانند در تامین نور مناسب موّئْر باشند. لذا کلیه موارد مربوطه بایستی طوری مورد بررسی قرار گیرند تا نور مناسب بیمارستان به صورت مطلوب تأمین شود. نور و روشنایی نقش مهمی در بهبود حال بیماران به عهده دارد. بنابراین به هنگام انتخاب مکان بیمارستان و طراحی آن باید ملاحظات لازم در این زمینه رعایت شود تا بخش‌های بیمارستان به خصوص بخش‌های بستری از حداکثر روشنایی و نور طبیعی بهره‌مند شوند. در این خصوص باید عواملی همچون جهت تابش خورشید در طول روزء تعداد روزهای آفتابیء تعداد روزهای یخ‌بندان و... در ریز اقلیم منطقه مورد بررسی قرار گیرد. به طور کلی در کشور توصیه می‌شود کشیدگی زمین غربی-شرقی باشد تا امکان دریافت حداکثر نور هم‌چنین در قسمت جنوبی زمین نباید هیچ نوع مانعی که سبب جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید شود و تامین نور طبیعی را مختل سازدء وجود داشته باشد. ۲-۷-۲-۲-۲- باد توجه به مسیر باد در مکان‌یابی بیمارستان به چند دلیل اهمیت خاصی دارد. اول آنکه عدم توجه به بادهای نامطلوبء مشکلاتی را از نظر مصرف انرژی در فضا ایجاد می‌کند و همچنین باعث ایجاد صداهای ناخواسته در فضاها می‌گردد. علاوه بر آن در صورتی که کاربری‌های آلوده‌کننده هوا و یا با بوهای نامطلوب در اطراف سایت وجود داشته باشند و بیمارستان در مسیر موافق باد قرار بگیردء درصد بالایی از آلودگی را دریافت خواهد کرد. از جمله این کاربری‌ها می‌توان به مراکز جمع‌آوری و دفع زباله, مراکز تصفیه فاضلاب, آشپزخانه‌های صنعتی» کارگاه‌های تولیدی و... اشاره کرد. به طور کلی توصیه می‌شود زمین بیمارستان در مکانی انتخاب شود که بوران‌های سرد زمستانی» بادهای گرد و غباری تابستانی نظیر بادهای ۱۲۰ روزه و... کمترین تاثیر منفی را بر آن داشته باشد. ۳-۷-۲-۲-۲-بارزش در خرد اقلیم‌های منطقه باید به میزان بارندگی» میزان بارش برف و... توجه نمودء چراکه این موارد می‌توانند بر عوامل دیگر همچون سرعت و سهولت در دسترسی, آسایش کارکنان و مراجعین» افزایش وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ( -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۲-۲-۲ مشخصات کالبدی اراضی توجه به مشخصات طبیعی و کالبدی اراضی جهت انتخاب سایت بیمارستان بسیار حائز اهمیت می‌باشد. چراکه برخی از این عوامل به عنوان پتانسیل‌های طراحی شناخته شده و برخی دیگر سبب ایجاد محدودیت‌هایی در طرح خواهد شد؛ از جمله این موارد می‌توان به عواملی هم‌چون جنس خاک» توپوگرافی زمین» واقع شدن در مسیر گسل‌ها و سیلاب‌های فصلی, قرارگیری در مسیر ریزش کوه یا بهمن» قرارگیری در حریم رودخانه» وجود عوارض طبیعی(تپه» درخت» نهرء دره) وجود عوارض مصنوعی(قنات)» سطح آب زیر زمینی و... اشاره کرد که باید هر یک از آن‌ها به دقت مورد مطالعه و بررسی قرار گیرند. علاوه بر مشخصات طبیعی عواملی انسان‌ساخت نیز وجود دارد که سبب محدودیت در مکان‌یابی بیمارستان خواهد شد. از جمله آن می‌توان به تداخل یا همجواری با تاسیسات زیرزمینی همچون لوله‌های اصلی گاز یا نفت. کانال‌های آب و فاضلاب, تداخل با خطوط حمل و نقل زیرزمینی همچون متروء تداخل یا همجواری با خطوط برق فشار قوی و... به عنوان عوامل بازدارنده در انتخاب سایت اشاره نمود. در این خصوص در صورت قرارگیری موارد مذکور در نزدیکی سایت باید حریم‌های اعلام شده از سوی مراجع ذیربط رعایت شود. ۹-۲-۲-۲ مساحت و ابعاد زمین زمینی برای بیمارستان‌سازی مناسب است که از نظر ابعاده مناسب با نیازهای آن باشد تا بتواند علاوه بر تأمین فضای کافی برای ساخت بیمارستان» با توجه به سرانه‌هاء فضاهای کافی برای سایر کاربری‌های خدماتی و رفاهی را برای گروه‌های مختلف داشته باشد. در ادامه نکاتی در این خصوص ارائه شده است: ۱ درتعیین مساحت مناسب زمین برای مرکز درمانی می‌بایست به ۶ عامل زیر توجه نمود: الف) سطح اشغال ساختمان اصلی ب) سطح اشغال ساختمان‌ها و تاسیسات جنبی ج) سطح اشغال راه‌ها و معابر ۰) سطح اشغال فضای سبز و) پیش‌بینی سطح آزاد جهت توسعه ۲ زمین باید وسعت کافی برای چرخش ساختمان و قرارگیری در بهترین جهت جغرافیایی را داشته باشد. ۳ حداقل عرصه پیشنهادی(مساحت زمین) مورد نیاز فضاهای درمانی و بیمارستانی به شرح جدول زیر پیشنهاد می‌گردد. لازم به ذکر است این ابعاد بیش‌تر در مراکز درمانی و بیمارستان‌های دولتی مدنظر س ۳ (/03][0ال۴0 ۸/60/03 200 ۲۵۵۱1۲ 01 ۱۱۲۱۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت 5 حداقل عرصه پیشنهادی جدول ۲- ۳- راهنمای روند دست‌یابی به حدود مساحت مورد نیاز جهت مراکز درمانی و بیمارستانی الف) در صورت آموزشی بودن بیمارستان» ۱۰ درصد به موارد فوق افزوده می‌گردد. ب) در خصوص بیمارستان‌های روانی با توجه به محدودیت طبقات» به حداقل عرصه پیشنهادی ۵۰/ افزوده می‌گردد. ج) در شرایط خاص و در صورت رعایت ضوابط شهرسازی» تعداد طبقات و مساحت زمین می‌تواند متفاوت ۴ حداقل حاشیه ضلع اصلی بیمارستان که ورودی اصلی و ورودی اورژانس از آن ضلع صورت می‌پذیرد. به شرح جدول زیر پیشنهاد می‌گردد. گفتنی است این ابعاد بیش‌تر در بیمارستان‌های دولتی مدنظر است. نوع بیمارستان ‏ طرح‌ها و بیمارستان‌های ایکا رد خودر اس ی ۳ طرفین ساختمان) جدول ۲- ۴- حداقل ابعاد پیشنهادی زمین بیمارستان ت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و موز زان سس ۶۲ -------- صفحهٔ بعد -------- الف) در شرایط خاص و در صورت رعایت ضوابط شهرسازی» ابعاد زمین می‌تواند متفاوت با مقادیر ب) در خصوص بیمارستان‌های روانی, با توجه به محدودیت تعداد طبقاتء به اضلاع پیشنهادی ۲۰ تا ۲۵ درصد افزوده می‌گردد. ۱۰-۲-۲-۲- هندسه زمین هندسه مناسب زمین بیش از همه در جهت تسهیل جانمایی مسیرهای ورود و خروج» موقعیت و نحوه قرارگیری نسبت به خیابان‌ها و گذرهای پیرامونی و نحوه قرارگیری فضاهای پر و خالی نسبت به یکدیگر تأثیرگذار خواهد بود. بدین ترتیب پاسخ‌گویی زمین مورد نظر به نیازمندی‌های فضایی, ارتباط میان بخش‌هاء اقتصادی نمودن پروژه و... موضوعات با اهمیتی هستند که به طور مثال یک زمین کشیده» باریک و بی‌تناسب به دشواری جواب‌گوی احتیاجات مورد نظر خواهد بود. در ادامه نکاتی در این زمینه ارائه شده است: ۱ در انتخاب محل بیمارستان زمین‌هایی که امکان گسترش شرقی-غربی را برای بنا فراهم می‌آورند از اولویت بیشتری برخوردارند. ۲ شکل هندسی زمین با توجه به شاخص‌های زیر بر مکان‌یابی مرکز درمانی موّثر خواهد بود. الف) نسبت ابعاد زمین (طول و عرض) ب) تعداد اضلاع زمین ج) زوایای زمین ۳ زمین‌های با شیب زیاد برای بیمارستان‌سازی مناسب نمی‌باشد. به دلیل ماهیت عملکرد بیمارستان بخش زیادی از مخاطبان این مراکز را کودکان» معلولان و بیمارانی با ناتوانی‌های جسمی-حرکتی تشکیل ۵. طول و عرض زمین با هم متناسب بوده و حداقل اندازه و مساحت پیشنهادی در آن رعایت گردد.(رجوع به ۶ امکان استخراج(محاط) زمین مربع یا مستطیل به ابعاد پیشنهادی در جدول ۴-۲ در زمین وجود داشته باشد. ۷ توصیه می‌شود شکل زمین تا حد ممکن به اشکال هندسی منتظم نزدیک باشد و اضلاع آن ترجیحاً کمتر از ۵ ضلع باشد. ۸ زوایای زمین ترجیحاً راست گوشه بوده و در سطح مفید مورد نیاز, نقصان و کاستی وجود نداشته باشد. 10/۲[ 03 ۳ ۱۷۵۵1038 20 ۳۵۵۱۱ ۵۲ ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۲-۲-۲-انواع آلودگی آلودگی دارای جنبه‌های متفاوتی است که باید در مکان‌یابی بیمارستان به آن توجه نمود. این موارد شامل آلودگی‌های صوتی» بصری» محیط زیستی و... می‌باشد که گاهاً به عنوان یک شاخص حذفی در مکان‌یابی مراکز درمانی موثر است چراکه مراکز درمانی علاوه بر خدمات تخصصی که ارائه می‌دهند. باید شرایط کامل آسایش و رامش بیماران را تامین نمایند. اهمیت این موضوع به اندازه‌ای است که طبق تحقیقات و مطالعات انجام شده» حفظ آسایش محیطی بیماران در سرعت روند بهبود بیماری آن‌ها نقش مستقیم داشته و از طرف دیگر سبب افزایش بازدهی و کارایی کارکنان خواهد شد. در ادامه انواع آلودگی‌ها مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرند: ۱-۱۱-۲-۲-۲- آلودگی صوتی آلودگی صوتی فاکتوری است که در اثر مکان‌یابی نادرست تشدید شده و کاربران را متأثر از تبعات خود می‌نماید. بخش اعظم این آلودگی‌های صوتی ناشی از همجواری‌های نامناسب و نزدیکی به خیابان‌های پرتردد می‌باشد. قرارگیری در موقعیت‌هایی از شهر که دارای آلودگی صدا در حد غیرمجاز برای بیمارستان هستندء می‌تواند منجر به بروز مشکلات آسایشی بیماران و پرسنل شود. تأثیراتی همچون خواب‌های نامنظم و پریشان» عدم تمرکز و دقت کافی بر فعالیت‌هاء افزایش فشارخون و ضربان قلب حاصل آلودگی نموده‌اند. ۲-۱۱-۲-۲-۲- آلودگی بصری یکی از پارامترهای کیفی در زمینه مکان‌یابی بیمارستان» توجه به دید و منظر آن می‌باشد. دید و منظر مطلوب برای بیماران و پرسنل بیمارستان می‌تواند ویژگی موّثری برای آن‌ها به حساب آید. در این رابطه بایستی حداکثر برخورداری از دید و منظر مطلوب با حفظ امنیت بیمارستان صورت پذیرد. لازم به دکر است از طرف دیگر طراحی بیمارستان نیز باید به گونه‌ای باشد که ساختمان بیمارستان و فضاهای جانبی آن نیز آلودگی بصری برای همسایگی‌ها به وجود نیاورد. دید و منظر می‌تواند رو به خیابان‌های مجاورء باغ یا فضای سبز طراحی شده در مجاور بیمارستان یا فضایی درون ساختمان بیمارستان به صورت حیاط مرکزی تعریف شود. در این خصوص استفاده از پوشش گیاهی چند مزیت را به همراه خواهد داشت. چراکه از یک طرف سبب زیبایی بصری و ایجاد منظر مناسب شده و از طرف دیگر سبب تصفیه هوا و کاهش انتقال آلودگی‌های صوتی خواهد شد. ۳-۱۱-۲-۲-۲- آلودگی زیست محیطی در مکان‌یابی بیمارستان توجه به آلودگی‌های زیست محیطی از دو دیدگاه مطرح می‌شود؛ به گونه‌ای که از یک طرف باید از ورود آلودگی‌هایی که سبب اختلال در عملکرد بیمارستان می‌شود جلوگیری به عمل آید و از طرف دیگر نیز باید آلودگی‌هایی که به واسطه بیمارستان محیط زیست را تهدید می‌نماید نیز کنترل نمود. این آلودگی‌ها شامل آلودگی هواء آلودگی آب و خاک می‌باشد که در ادامه نکاتی ارائه خواهد شد: وزارت بهداست. درمان و آموزنس بزشکی دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۶۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ یک بیمارستان به جهت برخورداری از سیستم‌های هواساز جهت کنترل عفونت‌های بیمارستانی» نیاز به هوای پاک دارد. اگرچه در نبود هوای پاک این سیستم‌ها قابلیت تصفیه آن را دارند. اما در دراز مدت باعث استهلاک این سیستم‌ها می‌شود. بنابراین لازم است در تعیین موقعیت بیمارستان» به موقعیت منابع تولید آلودگی در مجاورت بیمارستان توجه شود. هم‌چنین به توصیه پزشکان» صرف زمانی در طول روز برای بیماران بستری در فضای باز بسیار مفید بوده و سبب ایجاد تنوع, افزایش روحیه و افزایش سرعت بهبود آن‌ها خواهد شد. بنابراین آلودگی‌های هوا و حتی مزاحمت‌های صوتی در فضای باز بیمارستان نیز اهمیت پیدا خواهد کرد. ۲ علاوه بر این صرفاً دوری مراکز درمانی از منابع تولید آلودگی کافی نبوده و بایستی به جهت باد نیز در این خصوص دقت شود تا آلودگی‌هایی را که در فاصله‌ی دورتری قرار دارند توسط باد به سمت سایت بیمارستان در جریان نباشند. ۳ هر بیمارستانی» آلودگی‌های عفونی و غیرعفونی بسیاری دارد که در صورت عدم پیش‌بینی راهکارهای مناسب برای دفع آنهاء می‌تواند تهدیدی برای محیط زیست تلقی شود. در این رابطه بایستی روش‌های استاندارد مورد مطالعه قرار گیرد و راهکار مناسب برای جمع‌آوری و دفع زباله, دفع فاضلاب بیمارستانی؛ دفع گازهای مضر و هوای آلوده فضاهای درمانی و پشتیبانی و... انتخاب گردد. ۱۲-۲-۲۲ ایمنی و پدافند غیرعامل از جمله عوامل موّثر بر مکان‌یابی و تعیین محل استقرار مراکز درمانی» تامین پایداری مرکز درمانی در برابر بلایای طبیعی و انسان‌ساخت و توجه به ادامه حیات و خدمات‌رسانی آن پس از وقوع بحران می‌باشد تا بر این اساس ایمنی بیماران» کار کنان» مراجعین, تجهیزات و ساختمان بیمارستان تامین شود. یکی از اقدامات اساسی و عمده در بحث پدافند غیرعامل جهت مخفی ماندن و در تیررس نبودن مراکز مهم حیاتی» انتخاب محل مناسب برای آن‌ها می‌باشد. بنابراین باید از ایجاد تأسیسات مهم» حساس و حیاتی در دشت‌های مسطح یا نسبتاً هموار» کنار رودخانه‌هاء سواحل دریا و دریاچه‌ها و زمین‌های وسیع و باز اجتناب گردد. زیرا مراکز احداث شده در چنین محلی را نمی‌توان از دید دشمن مخفی نگه داشت و امکان تسلط بر آن به سهولت وجود دارد و در نتیجه بمباران آن از سوی تجهیزات افندی دشمن به آسانی امکان‌پذیر است. این گونه مراکز بایستی در مناطق شهری(فضاهای غیرحاشیه‌ای) و نهایتا در مکانی احداث گردند که به سهولت در معرض دید دشمن نبوده و امکان نزدیک‌شدن و هدف‌گیری آن‌ها به آسانی انجام نگیرد. 10.۶[ 2 ال ۴ ۱۵012 200 ۳۵3۱1۲ 01 ۱۸۱۱۹۱۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲- محوطه و فضاهای پیرامونی بیمارستان پس از پرداختن به مباحث مرتبط با مکان‌یابی بیمارستان و انتخاب زمین و سایت بیمارستان» گام بعدی, آشنایی با برنامه‌ریزی و طراحی در حوزه‌ی محوطه و فضاهای پیرامونی بیمارستان می‌باشد. به بیان دیگر در این مرحله نحوه سامان‌دهی, برنامه‌ریزی و استانداردسازی زمین انتخاب شده در مرحله قبلی صورت خواهد پذیرفت. در این خصوص در ابتدا می‌بایست اجزای تشکیل‌دهنده‌ی این فضاها شناخته و معرفی گردد و سپس به بیان استانداردهای لازم در این خصوص پرداخته شود. عناصر اصلی در فضای پیرامونی ساختمان اصلی بیمارستان شامل سردر و ورودی اصلی مرکز درمانی» مسیرها و معابر, ساختمان‌های جانبی و خدماتی» فضاهای سبز و پوشش گیاهی» پارکینگ‌هاء هلی‌پد و... می‌باشد. ۳-۳۲- ۱-ورودی‌های سایت بیمارستان: ورودی سایت بیمارستان به عنوان اولین مجرا در دسترسی به ساختمان بیمارستان» نقش مهمی دارد. در این خصوص به جهت افزایش سهولت. کاهش تداخل عملکردی و بالابردن کیفیت خدمات‌رسانی لازم است با حفظ نکات حفاظتی و امنیتی» ورودی‌های مجزا به حوزه‌های کارکردی متفاوت برای سایت بیمارستان در نظر گرفته شود. تعداد»ء موقعیت و ابعاد این ورودی‌ها بر اساس نیازهای مربوطه و حجم ارائه خدمات آن بیمارستان تعیین می‌شود. از جمله این ورودی‌های می‌توان به موارد زیر اشاره نمود. لازم به ذکر است ورودی‌های مذکور مربوط به سایت بیمارستان بوده و ارتباط بیرون سایت را با داخل آن و ساختمان بیمارستان تامین می‌نماید و نباید با ورودی‌های ساختمان بیمارستان اشتباه گرفته شود: ۱ ورودی اصلی بیمارستان: مهم‌ترین ورودی سایت که ارتباط اصلی بیمارستان را با فضای خارج از سایت تامین می‌نماید ورودی اصلی بیمارستان می‌باشد. تعبیه این ورودی در تمامی بیمارستان‌ها الزامی است. هم‌چنین ورودی اصلی بیمارستان الزاما دارای دو ورودی مجزا برای افراد پیاده و وسایل نقلیه می‌باشد. این ورودی ممکن است علاوه بر ایجاد دسترسی از بیرون سایت به ورودی اصلی ساختمان بیمارستان» با تمهید مسیرهایی» ارتباط بیرون مجموعه را با سایر ورودی‌های ساختمان بیمارستان مانند ورودی مستقل برخی فضاهای تشخیصی و درمانی (مانند درمانگاه» آزمایشگاه و...)» ورودی حوزه مدیریت و اداری» ورودی حوزه آموزشی(در بیمارستان‌های آموزشی)» ورودی‌های خدماتی» ورودی فضاهای اسکان و پاویون‌هاء. ورودی پارکینگ و... تامین نماید. لازم به ذکر است تنها ورودی اورژانس در سایت نمی‌تواند با ورودی اصلی بیمارستان ادغام گردد و باید به صورت کاملاً مجزا برنامه‌ریزی شود. البته با توجه به سطح و حجم خدمات قابل ارائه در بیمارستان ممکن است وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۶۷ -------- صفحهٔ بعد -------- به جز ورودی اصلی و اورژانس» ورودی‌های دیگری نیز در سایت بیمارستان در نظر گرفته شود که در ادامه توضیحاتی در مورد هر یک ارائه خواهد شد. شایان ذکر است است ابعاد این ورودی باید جهت رفت و آمد انواع خودروهای سبک و سنگین برنامه‌ریزی و طراحی شده باشد. ۲ ورودی اورژانس: همان‌طور که گفته شد در هر بیمارستانی علاوه بر ورودی اصلی بیمارستان» تعبیه ورودی اورژانس در سایت بیمارستان الزامی است. علاوه بر آن» مسیر دسترسی و ورودی به بخش اورژانس نیز باید از سایر ورودی‌ها و معابر به طور کامل تفکیک شود. این ورودی نیز الزاماً دارای دو ورودی مجزا برای افراد پیاده و وسایل نقلیه می‌باشد. ورودی به سایت بیمارستان جهت دسترسی به بخش اورژانس بایستی در موقعیتی از سایت بیمارستان پیش‌بینی شود که دسترسی مناسب از معابر اصلی اطراف سایت به آن تأمین شده باشد. موقعیت ورودی به سایت بیمارستان جهت دسترسی به بخش اورژانس» بایستی به دور از گره‌های ترافیکی» همسایگی‌های پرتردد. معابر کم‌عرض و هر عاملی که منجر به اختلال و تاخیر در ارائه خدمات فوریتی شود.ء تعیین گردد. هم‌چنین از آن‌جا که زایمان یک امر طبیعی می‌باشد و به عنوان بیماری به حساب نمی‌آید. جهت افزایش رامش و آسایش مادران و کاهش استرس ناشی از ورود به فضاهای بیمارستانی» ممکن است از سایت» ورودی مستقل در ساختمان بیمارستان برای این بخش در نظر گرفته شود. در این صورتء به دلیل ماهیت فوریتی بودن فرآیند زایمان» جهت دسترسی از بیرون سایت به آن نیز از ورودی و مسیر اورژانس باید استفاده شود. ۳ ورودی درمانگاه: در بیمارستان‌های منطقه‌ای» قطبی و کشور که حجم خدمات بیمارستان قابل توجه است. جهت جلوگیری از تداخل عملکردی و افزایش کارایی توصیه می‌شود از سایت بیمارستان» ورودی مجزا برای مجموعه درمانگاه‌ها در نظر گرفته شود. البته همانطور که گفته شد با توجه به حجم خدمات ممکن است از ورودی اصلی بیمارستان در سایت به این منظور استفاده گردد. این ورودی نیز الزاماً دارای دو ورودی مجرا برای افراد پیاده و وسایل ورودی پارکینگ: برنامه‌ریزی پارکینگ در بیمارستان‌های مختلف متفاوت می‌باشد.ء در برخی به دلیل محدودیت زمین پارکینگ تنها امکان خدمات‌رسانی به گروه‌های مدیریتی» پزشکی و اورژانسی را دارا می‌باشد و در بیمارستان‌هایی نیز ممکن است علاوه بر تامین پارکینگ برای رده‌های مختلف کارکنان بیمارستان» امکان خدمات‌رسانی به مراجعین و ملاقات‌کنندگان نیز وجود داشته باشد. در این راستا جهت جلوگیری از ازدحام و شلوغی به خصوص در زمان‌های ملاقات توصیه می‌شود ورودی پارکینگ از ورودی اصلی بیمارستان در سایت مجزا باشد. لازم به ذکر است ابعاد این ورودی‌ها باید جهت رفت و آمد انواع خودروهای سبک و سنگین برنامه‌ریزی شده باشد. ی 03:0 رن ۳ |03 0 ۱/۵ 2۳۱۵ 3۱1۷۱ ۳۱۵ 0۳ ۱۷۱۱۳۱۹81۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵. ورودی تدارکات و پشتیبانی: در بیمارستان‌های بزرگ بخش‌های خدماتی و پشتیبانی متعددی وجود دارد که دارای حجم زیادی از فعالیت‌های متنوع می‌باشند. از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به بخش‌های تاسیساتی و تجهیزاتی» انبارها بخش‌های تعمیر و نگهداری» جمع‌آوری و امحاء زباله» آشپزخانه, رخشویخانه و سایر بخش‌های پشتیبانی اشاره نمود. این امر سبب افزایش رفت و آمدهای داخلی و خارج سایتی با خودروهای سنگین و نیمه‌سنگین همچون, کامیون» وانت و... می‌شود. در این خصوص جهت تفکیک عملکردهاء افزایش ایمنی و آرامش در مسیرهای بیمارستانی» جلوگیری از ازدحام و تداخل عملکردی و... توصیه می‌شود ورودی مجزایی برای حوزه خدماتی و البته در بیمارستان‌های کوچک معمولا این ورودی با ورودی پارکینگ ادغام می‌گردد. البته در صورت عدم پیش‌بینی ورودی پارکینگ» از ورودی اصلی بیمارستان نیز می‌توان در بیمارستان‌های کوچک در این راستا استفاده نمود. لازم به ذکر است ابعاد این ورودی‌ها باید جهت رفت و آمد انواع خودروهای سبک و سنگین 3 ورودی اضطراری و امدادی: بیمارستان باید برای شرایط بحرانی نیز طراحی شود و در این شرایط خدمات خود را بدون وقفه ارائه نمایدء در این حالت ورودی‌های معمول می‌توانند در جهت یک هدف معین استفاده گردند. علاوه بر ورودی‌های معمول» تعبیه یک ورودی اضطراری نیز الزامی است تا محیط خارج سایت بیمارستان را به ساختمان بیمارستان متصل نماید. این مسیر باید بر اساس حداقل استانداردهای ایمنی برای شرایط بحرانی طراحی شود که در صورت آسیب‌دیدن سایر ارتباطات سایت در زمان بحران» این ورودی و مسیر مختص به آن بتواند دسترسی به سایت برای انتقال مجروحین به بخش‌های مربوطه را تامین نماید. هم‌چنین ورود خودروهای امدادی مانند آتش‌نشانی نیز از طریق این ورودی صورت می‌پذیرد. البته در هر صورت ورودی اورژانس نیز باید امکان رفت و آمد خودروهای امدادی را دارا باشد. لازم به ذکر است ابعاد این ورودی‌ها باید جهت رفت و آمد انواع خودروهای سبک و سنگین برنامه‌ریزی شده باشد. ۷ سایر ورودی‌ها: در طراحی بیمارستان‌ها ممکن است با توجه به شرایط خاص آن و به تشخیص گروه‌های متخصص ورودی‌های دیگری نیز برای سایت بیمارستان در نظر گرفته شود. موقعیت ورودی‌های سایت بیمارستان بر پایه دسترسی مطلوب به فضاهای مورد نظر تعیین می‌شود. با این حال باید دقت شود تا موقعیت ورودی‌های سایت محدود به یک ضلع از سایت نشود و حداقل در دو ضلع و بر پایه ایجاد ارتباط مستقیم با محل مورد نظر در داخل سایت پیش‌بینی شود. البته توجه به این نکته لازم است که افزایش تعداد ورودی‌ها می‌تواند امنیت سایت و بیمارستان را به خطر اندازدء لذا باید راه‌کارهای مناسب در این خصوص بر اساس فضای فیزیکی و نیروی وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۶۹ -------- صفحهٔ بعد -------- لازم به ذکر است در بیمارستان‌های خصوصی و بیمارستان‌های کوچک دولتی به دلیل محدودیت‌های ابعاد زمین و سطح اشغال ساختمان بیمارستان» فضای باز بیمارستان محدود بوده و ممکن است زمین بیمارستان به صورت کاملاً مجزا از فضای بیرون سایت جدا نشود که به تبع آن ورودی‌های مذکور نیز به صورت کاملاً مشخص از یکدیگر تفکیک نخواهند شد. البته گروه طراحی باید تا جای ممکن در تفکیک ورودی‌ها تلاش نماید. ۲-۳-۲ مسیرها و معابر مسیرها و معابر در فضاهای پیرامونی بیمارستان متشکل از دو دسته اصلی معابر پیاده و سواره می‌باشند که هر یک از آن‌ها شامل زیر گروه‌ها و الزامات مربوط بهه خود می‌باشد. ۱-۲-۳-۲ معابر پیاده مسیرهای پیاده در دو گروه پیاده‌راه‌ها و شیب‌راه‌ها (مسیرهای شیب‌دار) جای می‌گیرند که در ادامه نکاتی درباره هر یک از آن‌ها ارائه شده است: ۱-۱-۲-۳-۲- پیاده راه‌ها به دلیل ماهیت عملکرد بیمارستان بخش زیادی از مخاطبان این مراکز را کودکان» معلولان و بیمارانی با ناتوانی‌های جسمی-حرکتی تشکیل می‌دهند. بنابراین رعایت استانداردهای مرتبط با مشخصات فیزیکی شامل ادامه ضروری می‌باشد: ۱ حداقل یک مسییر بایستی از معابر اصلی,ء فضای پارکینگ.» پیاده‌رو اطراف سایت. ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی (مترو و اتوبوس) به ورودی اصلی ساختمان بیمارستان تأمین شده باشد. ۲ تمامی مسیرهای تردد پیاده بایستی در جهت ارتباط کلیه قسمت‌های سایت به یکدیگر با شرایط مسیرهای هموارء ایمن و با ابعاد مناسب طراحی شوند. در این خصوص باید امکان استفاده افراد برروی ویلچیر از تمامی مسیرها وجود داشته باشد. ۳ عرض مفید پیاده‌روها باید حداقل ۱/۲ متر باشد. این عرض برای پیاده‌روهایی که دارای ترافیک کم می‌باشد و نقل و انتقال تجهیزات متحرک در آن‌ها تنها به صورت محدود و موردی وجود دارد. کفایت می‌کند. ۴ عرض مفید پیاده‌روها برای مسیرهایی که دارای ترافیک متوسط می‌باشند و نقل و انتقال تحهیزات متحرک در آن‌ها تنها به صورت محدود و موردی وجود دارد, حداقل ۱/۶ متر پیش‌بینی شود. ۵ عرض مفید پیاده‌روها برای مسیرهایی که دارای ترافیک زیاد می‌باشند حداقل ۲/۱ متر پیش‌بینی شود. در این پیاده‌روها امکان نقل و انتقال تحهیزات متحرک مانند ویلجیرء ترولی» برانکار و... به راحتی وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارد ۶ در پیاده‌روهایی که حجم رفت و آمدهای ویلچیر قابل توجه است. باید امکان عبور دو ویلچیر به طور همزمان را از کنار یکدیگر در نظر گرفت. در این حالت حداقل عرض پیاده‌رو ۱/۸ متر باید باشد. ۷ در پیاده‌روهایی که حجم رفت و آمدهای برانکار قابل توجه است.ء باید امکان عبور دو برانکار به طور هم‌زمان را از کنار یکدیگر در نظر گرفت. در این حالت حداقل عرض پیاده‌رو ۲/۱ متر باید باشد. .٩‏ حداکثر شیب طولی پیاده‌رو کمتر از ۵ باشد. پیاده‌روهای با شیب ۵ و بیش‌تر ملزم به اجرای ضوابط سطح شیب‌دار خواهند بود. در هر صورت این شیب نباید از ۸ تجاوز نماید (رجوع به بند ۲-۱-۲-۳-۲). ۰ پیاده‌روهای با طول زیاد که دارای شیب هستندء باید تقریباً در هر ۵۰ متر محل استراحتی به صورت هموار و بدون شیب برای معلولان در نظر گرفته شود. ۱توصیه می‌شود تمامی پیاده‌روها مسقف طراحی شوند تا در شرایط جوی نامناسب آسایش و ایمنی کاربران تامین شود. البته در پیاده‌روهایی که رفت و امد برانکار در آن‌ها قابل توجه است تعبیه سقف برای آن الزامی می‌باشد. ۲۳ پیاده‌روهای مسقف باید حداقل ۲/۱ متر ارتفاع آزاد داشته باشند. در صورتی که در قسمت‌هایی از مسیر پیاده‌رو ارتفاع از ۲/۱ متر کمتر باشد.ء باید رنگ آن متضاد با محیط بوده و جهت اشخاص نابینا یک ۳جهت آسایش افراد روی ویلچیر باید تا حد ممکن از تغییر ناگهانی ارتفاع در سطوح اجتناب شود؛ ولی در موارد ضروری» تغییر در سطوح عمودی تا ۶ میلی‌متر بلامانع بوده و در این حالت نیازی به پرداخت لبه‌ها وجود ندارد. اگر تغییرات در سطوح بین ۶ تا ۲۰ میلی‌متر باشدء باید به‌وسیله‌ی یک شیب ملایم تغییر ارتفاع سطوح را از بین برد. در صورت ایجاد تغییرات بیش از ۲۰ میلی‌متر» ضوابط سطح شیب‌دار رعایت شود. (رجوع به بند ۲-۱-۲-۳-۲) ۳۴ اد جدول به ارتفاع حداقل ۵ سانتی‌متر به رنگ متضاد با محیط اطراف, بین پیاده‌رو با سواره‌ری باغچه یا جوی کنار پیاده‌رو الزامی است. ۵ هر نوع تغییر مسیر و یا انحراف در مسیر پیاده‌رو باید با تغییر در رنگ و بافت کف‌پوش پیاده‌رو اعلام گردد تا مشکلی برای کاربران به خصوص افراد نابینا یا کم‌بینا به وجود نیاید. ۶پوشش کف پیاده‌روها باید از مصالح سختء ثابت, غیر لغزنده و صاف باشد. ۷ حتی‌آلامکان از نصب هرگونه دریچه برای کانال‌های زیرزمینی در سطح پیاده‌رو جلوگیری شود. در صورت لزوم» اختلاف ارتفاع آن باید از ضوابط بند ۱۳ تبعیت نماید. هم‌چنین توصیه می‌شود دریچه آن به صورت غیرمشبک و سطوح صاف درنظر گرفته شود. ۸مطابق با بند قبلی در صورتی که از درهای مشبک استفاده شود جهت جلوگیری از گیرکردن و افتادن لاستیک تجهیزات نقل و انتقال و یا عصا در آن» باید ابعاد شبکه آن از ۲ سانتی‌متر کمتر باشد و در صورتی که از درهایی با میله‌های موازی استفاده گردد نیز باید فواصل بین میله‌ها کمتر از ۲ سانتی‌متر بوده و جهت آن عمود بر محور حرکت پیاده‌رو باشد. . درمان و آموزشس بزشکی. دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی . ۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲ ۸ ام سا هت و ۳ سانمی هن 4 8 سا اس 0 1 یک ۳ مماد‌ه ممودن محو اس نقشه ۱-۲- دریچه با میله‌های موازی و عمود بر محور حرکت با نقشه ۲-۲- دریچه مشبک با ابعاد کمتر از ۲ سانتی‌متر ابعاد شبکه کمتر از ۲ سانتی‌متر ۹در حریم معابر باید از کاشت گیاهانی که میوه یا صمغ آن‌ها موجب لغزندگی سطح معابر می‌شوند یا گستردگی شاخ و برگ آن‌هاء مانع حرکتی خواهد شدء خودداری شود. ۰مسیر پیاده‌رو به صورت مستقیم در بین نواحی که عبور و مرور در آنجا به صورت متداول و مستمر وجود دارد ساخته شود. در مواردی به دلیل عدم طراحی مناسب پیاده‌روهاء کاربران به طور ناخوداگاه از محدوده‌های فضای سبز و... عبور می‌کنند. این موضوع در بیمارستان به دلیل ماهیت عملکردی آن که همیشه همراه با سرعت و عجله می‌باشد دو چندان می‌شود. ۱ بر اساس بند قبلی» مسیرهای اصلی» به ویژه مسیرهای منتهی به بخش اورژانس باید به صورت خطی مستقیم و با عرض مناسب طراحی گردد تا سرعت‌عمل جهت دسترسی به خدمات فوریتی حفظ گردد. بنابراین استفاده از مسیرهای منحنی کم عرض و پر پیچ و خم در این راستا توصیه نمی‌شود. ۲.اگر مسیر پیاده‌رو با رنگ سبز پوشیده شود شفافیت و درخشندگی ناشی از برخورد نور آفتاب با سطح پیاده‌رو را کاهش می‌دهد. ۲۳عرض پیاده‌روها به اندازه‌ای باشد که یک صندلی چرخ‌دار به راحتی از آن مسیر عبور کندء هم‌چنین به نباید از کف‌پوش‌هایی با درز و شکاف عریض استفاده شود. ۴ پیش آمدگی اشیای نصب شده تا ارتفاع ۰/۷ متر باشد. ۵.پیش‌آمدگی اشیای نصب شده بر روی دیوار پیاده‌رو مانند تلفن‌های عمومی که لبه‌های خارجی آن‌ها در ارتفاع بین ۰/۷ تا ۲ متر از کف تمام شده قرار داشته باشند.ء نباید از ۰/۱ متر بیشتر باشد. حرکت فرد پیاده شده باشد.ء تا ۰/۳ متر مجاز است. ۷ در پیاده‌روهایی که به هر علت مانعی نصب می‌گردد.ء رعایت حداقل عرض مفید عبوری ۱/۲ متر اجباری است. در این خصوص باید نکات ارائه شده در بند ۱۵ رعایت شود. ۱۷۱۱۱۹۱۲۷ ۵۲۲۱۵2۵۱۱۲ ۵۵ ۱۷۵۵۱۲۵۱ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارد ۲-۱-۲-۳-۲- شیب‌راه‌ها (مسیرهای شیب‌دار پیاده) در طراحی اختلاف سطوح در محوطه مراکز درمانی باید محدودیت‌های بیماران مدنظر قرار گیرند. بنابراین رعایت استانداردهای مرتبط با مشخصات فیزیکی رمپ‌ها و سطوح شیب‌دار که اتصال‌دهنده سطوح با ترازهای متفاوت در محوطه مرکز می‌باشند. الزامی است. به طور کلی برای مسیرهای شیب‌دار پیاده ۳ دسته‌بندی اصلی وجود دارد که شامل شیب‌راه برای ویلچیر و افراد پیاده» شیب‌راه برای برانکار و تخت بیمارء شیب‌راه برای تجهیزات نقل و انتقال خدماتی می‌باشد که در ادامه الزاماتی در مورد هر یک ارائه شده است: دسته اول: سیب‌راه برای ویلچیر و افراد پیاده این شیب‌راه برای افرادی که دارای ناتوانی‌های جسمی-حرکتی می‌باشند و استفاده از پله برای آن‌ها با مشکلاتی همراه است. کاربرد دارد. هم‌چنین از این مورد جهت نقل و انتقال ویلجیر نیز استفاده می‌گردد: ۱ در صورتی که مسیر شیب‌راه رفت یا برگشستی (یک طرفه) باشد نکات زیر در مورد ابعاد آن باید رعایت شود: الف) حداقل عرض شیب‌راه یک‌طرفه برای ویلچیر و افراد با ناتوانی جسمی-حرکتی ۱/۲ متر باشد. برای سطوح شیب‌دار تا ۳ متر طول, حداکتر شیب ۸ درصد با عرض حداقل ۱/۲ متر باشد. در سطوح شیب‌دار بیش از ۳ متر طول (تا حد مجاز ‎٩‏ متر) به ازای هر متر افزایش طول ۵ سانتی‌متر به عرض مفید آن اضافه و ۰/۵ درصد از شیب آن کاسته شود. ج) بر اساس بند قبلی در صورتی که پس از محاسبه شیب بیشتر از ۶// تعیین شد. توصیه می‌شود طراح جهت سهولت نسبی در استفاده و کم‌بودن طول شیب‌راه» آن را به ۶/ کاهش دهد. د) همانطور که گفته شد حداکثر طول مجاز شیب‌راه ‎٩‏ متر است و در صورت افزایش این طول» پیش‌بینی یک پاگرد به ابعاد حداقل ۷۱/۵ ۱/۵ متر مابین شیب‌راه‌ها در مسیر مستقیم الزامی است. ۵) در صورت نیاز به هرگونه چرخش در سطح شیب‌دار باید پاگرد تعبیه شود. در چرخش تا ‎٩۰‏ درجه برای حداقل نقشه ۳-۲- چرخش ۰ درجه در شیب‌راه یک‌طرفه ۲( همر مخصوص ویلجیر و افراد پیاده - مقیاس ۱:۱۰۰ بهداست. درمان و آموزس پزسکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- و) در چرخش بیش از ۹۰ درجه تا ۱۸۰ درجه برای سطوح شیب‌دار یک‌طرفه ویلجیرء باید ابعاد پاگرد حداقل دارای ۱/۵ متر عمق بوده و طول پاگرد با توجه به عرض سطح شیب‌دار متفاوت خواهد بود. البته باید توجه نمود که حداقل ۰/۱ متر جهت فاصله مابین دو رمپ موازی نیاز می‌باشد. سس و سر خیش ۱۳ نش اج ] ۱ چا م نقشه ۴-۲- چرخش ۰ درجه در شیب‌راه یک‌طرفه ّ / / /4 را مخصوص ویلجیر و افراد پیاده - مقیاس ۱:۱۰۰ ۰ حداقل ۱,۵ متر شود. این شیب‌راه‌ها در صورتی که حجم نقل و انتقال ویلچیرها قابل توجه باشد و نیاز به عرض کافی برای عبور دو ویلچیر در یک زمان از کنار یکدیگر وجود داشته باشد. برنامه‌ریزی می شوند: برای سطوح شیب‌دار تا ۳ متر طول, حداکتر شیب ۸ درصد با عرض حداقل ۱/۸ متر باشد. در سطوح شیب‌دار بیش از ۳ متر طول (تا حد مجاز ‎٩‏ متر) به ازای هر متر افزایش طول ۵ سانتی‌متر به عرض مفید آن اضافه و ۰/۵ درصد از شیب آن کاسته شود. ج) بر اساس بند قبلی در صورتی که پس از محاسبه شیب بیشتر از ۶/ تعیین شد. توصیه می‌شود طراح جهت سهولت نسبی در استفاده و کم‌بودن طول شیب‌راه» آن را به ۶ کاهش دهد. د) همانطور که گفته شد حداکثر طول مجاز شیب‌راه ‎٩‏ متر است و در صورت افزایش این طول» پیش‌بینی یک پاگرد به ابعاد حداقل ۲/۱۳۲/۱ متر مابین شیب‌راه‌ها در مسیر مستقیم الزامی است. ۵) در صورت نیاز به هرگونه چرخش در سطح شیب‌دار باید پاگرد تعبیه شود. در چرخش تا ‎٩۰‏ درجه برای سطوح شیب‌دار دوطرفه ویلچیر ابعاد پاگرد حداقل ۲/۱۳۲/۱ متر در نظر گرفته شود. رس که 5 ۱ نقشه ۵-۲- چرخش ‎٩۰‏ درجه در شیب‌راه دوطرفه شّ 7/7 مر مخصوص ویلچیر و افراد پیاده - مقیاس ۱:۱۰۰ حدافل ۲,۱ هتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارد و) در چرخش بیش از ۹۰ درجه تا ۱۸۰ درجه, برای سطوح شیب‌دار دوطرفه ویلچیر باید ابعاد پاگرد حداقل دارای ۲/۱ متر عمق بوده و طول پاگرد با توجه به عرض سطح شیب‌دار متفاوت خواهد بود. البته باید توجه نمود که حداقل ۰/۱ متر جهت فاصله مابین دو رمپ موازی نیاز می‌باشد. نقشه ۶-۲- چرخش ۱۸۰ درجه در شیب‌راه دوطرفه متر 7 مخصوص ویلچیر و افراد پیاده - مقیاس ۱:۱۰۰ ی ۳ تعبیه این نوع شیب‌راه در تمامی نقاط با اختلاف تراز که احتمال رفت و آمد افراد برروی ویلجیر وجود دارد الزامی است. در این راستا در نقاط کم تردد. استفاده از بالابر (لیفت) می‌تواند جایگزین شیب‌راه گردد. ۴ در صورتی که در خارج از ساختمان بیمارستان شیب‌راه قرار داشته باشد باید آن را در مقابل بادء باران و ۵ سطح شیب‌دار نباید دارای شیب عرضی باشد. البته باید به طریقی طراحی گردد که از جمع شدن آب در آن جلوگیری شود. در این خصوص تعبیه شیارهایی کم‌عرض جهت هدایت آب به دو طرف توصیه می‌شود. این امر در غیر لغزنده بودن سطح شیب‌دار نیز موثر خواهد بود. ۶ در صورتی که سطح شیب‌دار ارتفاعی بیش از ۰/۲۵ متر را طی کند و طول افقی آن بیش از ۱/۸۵ متر باشد ۷ به طور کلی ارتفاع نرده برای افراد ایستاده ‎۰/٩‏ متر درنظر گرفته می‌شود؛ هم‌چنین این ارتفاع برای افراد برروی ویلچیر ۰/۸ تا ۰/۸۵ متر قابل قبول است. از آن‌جا که سطوح شیب‌دار برای استفاده هر دو گروه مذکور می‌باشد. لذا جهت استفاده بهینه و آسایش نسبی هر دو گروه» ارتفاع نرده‌های سطوح شیب‌دار ۰/۸۵ متر درنظر گرفته شود. البته در صورت امکان می‌توان در سطوح شیب‌دار از دو نرده برای افراد ایستاده و افراد برروی ویلچیر به صورت محزا استفاده نمود. در این حالت توصیه می‌شود نرده برای افراد ایستاده در ارتفاع ‎۰/٩‏ متر و نرده مخصوص افراد ویلچیری در ارتفاع ۰/۷ متر پیش‌بینی شود. ۸. قبل و بعد از سطوح شیب‌دار باید حداقل به عمق ۱/۲۵ متر کف‌سازی با بافت و رنگ متفاوتی اجرا گردد تا وجود سطح شیب‌دار برای تمامی اشخاص به خصوص افراد نابینا و نیمه‌بینا قابل تشخیص باشد. هم‌چنین استفاده از رنگ‌های مختلف در سطوح شیب‌دار نسبت به سطوح کف توصیه می‌شود. درمان و آموزس بزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمراتی ۱ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۶ اق۰ سیب ر زه پیاده‌ر و ال ۲۵را سر با رنگی متفاوت ار یبا 7 ۱ ر‌ منعاو زو زد حداقل ۵ مر اده‌ر و نم ۶ 4 ۳ب و کب کتک کف‌سازی با بافت کف‌ساری با با و ارنگ مختلف و ارنگ مختلف نقشه ۷-۲- تغییر بافت و رنگ کف‌سازی در محل اتصال .٩‏ در کناره‌های عرضی و پاگرد سطح شیب‌دار پیش‌بینی لبه محافظ حداقل به ارتفاع ۵ سانتی‌متر با رنگ متضاد با محیط به نحوی که مانع لغزش استفاده کننده گردد. الزامی است. ۰ توصیه می‌شود که جهت حفظ سرعت عمل و آسایش کاربران مسیر شیب‌راه به صورت مستقیم و بدون دسته دوم: شیب‌راه برای برانکار بیمار این شیب‌راه برای نقل و انتقال بیماران با برانکار بیمارستان استفاده می‌گردد و معمولا در ورودی بخش اورژانس» درمانگاه و... کاربرد دارد.ء البته از این موارد جهت استفاده افرادی که دارای ناتوانی‌های جسمی - حرکتی می‌باشند و استفاده از پله برای آن‌ها با مشکلاتی همراه است. کاربرد دارد. هم‌چنین از این شیب‌راه‌ها الف) حداقل عرض شیب‌راه یک‌طرفه برای برانکار ۱/۵ متر باشد. شیب‌دار بیش از ۳ متر طول (تا حد مجاز ‎٩‏ متر) به ازای هر متر افزایش طول ۵ سانتی‌متر به عرض مفید آن اضافه و ۰/۵ درصد از شیب آن کاسته شود. ج) بر اساس بند قبلی در صورتی که پس از محاسبه شیب بیشتر از ۶/ تعیین شدء توصیه می‌شود طراح جهت سهولت نسبی در استفاده و کم‌بودن طول شیب‌راه» آن را به ۶ کاهش دهد. پیش‌بینی یک پاگرد مشابه بد عرض ۱/۸ و عمق حداقل ۳/۱ متر مابین شیب‌راه‌ها در مسیر مستقیم ۰) در صورت نیاز به هرگونه چرخش در سطح شیب‌دار باید پاگرد تعبیه شود. در چرخش تا ۹۰ درجه برای سطوح شیب‌دار یک‌طرفه برانکارء ابعاد پاگرد حداقل ۲/۴۲/۳۴ متر در نظر گرفته شود. این ابعاد امکان قرارگیری بیماربر در پشت برانکار در پاگرد را میسر می‌سازد. ۱۷۱۱۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۲ ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارت بهد با آمکان فرار گیری رس بیماربر درپشت برانکار 5 نقشه ۸-۲- چرخش ‎٩۰‏ درجه در شیب‌راه حدافل : ۹ ۹ ۱۸/2۵ حدافل ۴ متر حداقل دارای ۲/۴ متر عمق بوده و طول پاگرد با توجه به عرض سطح شیب‌دار متفاوت خواهد بود. البته باید توجه نمود که حداقل ۰/۱ متر جهت فاصله مابین دو رمپ موازی نیاز می‌باشد. عمق ۲/۴ متری پاگرد. امکان قرارگیری بیماربر در پشت برانکار در پاگرد را میسر می‌سازد. حداقل ۱ ممر نقشه ۹-۲- چرخش ۱۸۰ درجه در شیب‌راه ان 7 حد یک‌طرفه مخصوص برانکار ۵ حدافل ۲۴ متر این شیب‌راه‌ها در صورتی که حجم نقل و انتقال برانکار قابل توجه باشد و نیاز به عرض کافی برای عبور دو برای سطوح شیب‌دار تا ۲ متر طول, حداکتر شیب ۸ درصد با عرض حداقل ۲/۱ متر باشد. در سطوح شیب‌دار بیش از ۳ متر طول (تا حد مجاز ‎٩‏ متر) به ازای هر متر افزایش طول ۵ سانتی‌متر به عرض مفید آن اضافه و ۰/۵ درصد از شیب آن کاسته شود. ج) بر اساس بند قبلی در صورتی که پس از محاسبه شیب بیشتر از ۶/ تعیین شد.ء توصیه می‌شود طراح جهت سهولت نسبی در استفاده و کم‌بودن طول شیب‌راه» آن را به ۶ کاهش دهد. است. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ د) همانطور که گفته شد حداکثر طول مجاز شیب‌راه ‎٩‏ متر است و در صورت افزایش این طول» پیش‌بینی یک پاگرد به ابعاد حداقل ۲/۴*۲/۴ متر مابین شیب‌راه‌ها در مسیر مستقیم الزامی است. ۵) در صورت نیاز به هرگونه چرخش در سطح شیب‌دار باید پاگرد تعبیه شود. در چرخش تا ۹۰ درجه برای سطوح شیب‌دار دوطرفه برانکار, ابعاد پاگرد حداقل ۲/۴۷۲/۴ متر در نظر گرفته شود. نقشه ۱۰-۲- چرخش ‎٩۰‏ درجه در شیب‌راه دو طرفه مخصوص برانکار و) در چرخش بیش از ۹۰ درجه تا ۱۸۰ درجه,ء برای سطوح شیب‌دار دوطرفه برانکارء باید ابعاد پاگرد حداقل دارای ۲/۴ متر عمق بوده و طول پاگرد با توجه به عرض سطح شیب‌دار متفاوت خواهد بود. البته باید توجه نمود که حداقل ۰/۱ متر جهت فاصله مابین دو رمپ موازی نیاز می‌باشد. سس چمر حسض بر * ۱ سس بیماربر ۵ ریش برانگار با امکان فرارگیری ْ ( هه حداقل ۷,۴ متر ۳ رعایت مفاد بندهای ۳ تا ۱۰ از دسته اولء در این قسمت نیز الزامی است. دسته سوم: شیب‌راه برای تجهیزات نقل و انتقال خدماتی این شیب‌راه برای دسترسی به حوزه‌های پشتیبانی و خدماتی و برای انتقال تجهیزات مربوط به آن‌ها پیش‌بینی می‌شود. نقل و انتقال انواع ترولی و سایر تجهیزات نقل و انتقال از طریق این شیب‌راه صورت می‌پذیرد. ۱۱۳۱۹۱۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۱۳ 230۵ ۱۵۵۱۲۵۱ 40 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱. حداقل عرض سطح شیب‌دار ۱/۲ متر باشد. ولی از آن‌جا که عرض دقیق شیب‌راه بر اساس ابعاد تجهیزات مربوطه تعیین می‌شودء امکان ارائه عدد دقیقی در این خصوص وجود ندارد و طراح باید عرض تجهیزات نقل و انتقال را محاسبه نموده و بر اساس آن عرض شیب‌راه را تعیین نماید. ۲ تمامی شیب‌راه‌ها از شیب حداقل ۸۵ تعریف می‌شوند و این عدد حداکثر می‌تواند تا ۸// افزایش یابد. برای سطوح شیب‌دار تا ۳ متر طول» حداکثر شیب ۸ درصد با عرض تعیین شده باشد. در سطوح شیب‌دار بیش از ۳ متر طول (تا حد مجاز ‎٩‏ متر) به ازای هر متر افزایش طول ۵ سانتی‌متر به عرض مفید آن اضافه و ۰/۵ درصد از شیب آن کاسته شود. ۲ بر اساس بند قبلی در صورتی که پس از محاسبه شیب بیشتر از ۶/ تعیین شدء توصیه می‌شود طراح جهت سهولت نسبی در استفاده و کم‌بودن طول شیب‌راه» آن را به 4۶ کاهش دهد. ۴ همانطور که گفته شد حداکثر طول مجاز شیب‌راه ‎٩‏ متر است و در صورت افزایش این طول» پیش‌بینی یک پاگرد مابین شیب‌راه‌ها در مسیر مستقیم الزامی است. ۵. در صورت نیاز به هرگونه چرخش در سطح شیب‌دار باید پاگرد تعبیه شود که ابعاد آن باید بر اساس ابعاد ۶ رعایت مفاد بندهای ۳ تا ۱۰ از دسته اول, در این قسمت نیز الزامی است. ۲-۲-۳-۲ مسیرهای سواره این مسیر جهت دسترسی خودروهای آمبولانس» پرسنل» مراجعه‌کنندگان» تاکسی» آتش‌نشانی و تدارکاتی پیش‌بینی می‌شود. البته در بعضی از موقعیت‌های سایت این مسیرها از هم تفکیک می‌شوند و بر اساس ویژگی‌های مورد نیاز هرکدام طراحی می‌شود. علاوه بر مسیرهای سواره عادی» شیب‌راه‌هایی نیز جهت دسترسی وسایل نقلیه بین دو فضا با اختلاف ارتفاع برنامه‌ریزی شده که جزء مسیرهای سواره به حساب می‌آیند که در ادامه هر یک از این موارد به تفصیل توضیح داده می‌شود: ۱-۲-۲-۳-۲- مسیرهای عادی سواره ۱ از آنجا که با توجه به عملکرد حوزه‌های مختلف, ساختمان بیمارستان می‌تواند چندین ورودی داشته باشد. لذا باید معابر و مسیرهای منتهی به هر یک از آن‌ها بر اساس نوع عملکرد و نیازهای مربوطه طراحی شود. از جمله این ورودی‌های می‌توان به ورودی اصلی بیمارستان» ورودی اورژانس» ورودی درمانگاه» ورودی مستقل برخی فضاهای تشخیصی و درمانی (مانند بلوک زایمان» آزمایشگاه و...)» ورودی فضاهای اسکان و پاویون‌هاء ورودی حوزه آموزشی (در بیمارستان‌های آموزشی)» ورودی حوزه مدیریت و اداری» ورودی‌های خدماتی و... اشاره کرد که با توجه به نوع بیمارستان ممکن است تمامی موارد مذکور و یا برخی از آن‌ها در طراحی درنظر گرفته شود. وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی .۷۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ در موارد ۵ در ۱۷۱۱۹۱۲۷ 0 11 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ وزارت ب .٩‏ بر اساس قوانین شهرساز تردد آن‌ها در بیمارستان نوع وسیله نقلیه خودروی سواری کوچک خودروی سواری خودروی سواری بزرگ کامیون زباله دو محوره کامیون ۱۶ تنی کامیون ۲۲-۲۶ تنی ۰ لام است در نقاط منتم مدت و گردش وسایل ند ۱.در طراحی مسیرهای دس ۲۳.در یک بیمارستان حداقل تا سبب اختلال و تاخیر (دوطرفه) در نظر گرفته شعاع گردش در معابر س انواع خودروها ض‌تر و دارای فضایی برای پارک. توقف و تداخل عملکردی جلوگیری به عمل آید خودروهای عمومی به ساختمان بیمارستا س از سایر مسیرها به طور کامل تفکیک این مسیر الزاماً باید به صورت رفت و بر ر وسایل نقلیه به سهولت انجام شود. ۳۲ شتسه ۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ خودروهای آمبولانس باشد. هم‌چنین در صورت تعبیه ورودی مستقل در سایت برای بلوک زایمان نیز باید این امکان فراهم شده باشد. ۴ امکان دسترسی خودروی آتش‌نشانی و سایر تجهیزات امدادرسان به تمامی قسمت‌های سایت و کلیه جداره‌های پیرامونی ساختمان بیمارستان باید وجود داشته باشد. در این راستا معبری به عرض حداقل ۵ متر به صورت حلقه در اطراف ساختمان و سایت بیمارستان لازم است. این معبر حداکثر می‌تواند ۱۰ متر از ۵.بیمارستان باید برای شرایط بحرانی نیز طراحی شود و در این شرایط خدمات خود را بدون وقفه ارائه نماید. در این حالت مسیرهای معمول می‌توانند در جهت یک هدف معین استفاده گردند. علاوه بر مسیرهای معمول» یک مسیر اضطراری هم بایستی پیش‌بینی شود تا محیط خارج سایت بیمارستان را به بخش اورژانس یا بخش بحرانی بیمارستان متصل نماید. این مسیر باید بر اساس حداقل استانداردهای ایمنی برای شرایط بحرانی طراحی شود که در صورت اسیب‌دیدن سایر ارتباطات سایت در زمان بحران» این مسیر بتواند بیماران و مجروحان را به آسانی به بخش اورژانس یا بخش بحرانی هدایت نماید. طراحی این مسیر ۶ مسیرهای دسترسی در سایت و راه‌های منتهی به ساختمان بهتر است عمود بر ضلع بنا باشد تا حتی‌الامکان از سیب ناشی از ریزش آوار در حوادث جلوگیری شود. ۷ مسیرهای دسترسی نباید تحت هیچ شرایطی» ریزش آوار موجب انسداد کامل مسیرهای دسترسی شود. این محدوده تابع نسبت ارتفاع توده به فضای باز بین آن‌ها است. در این خصوص توصیه می‌شود حداقل فاصله ایمنی مسیرهای دسترسی از ساختمان‌های اطراف برابر با یک‌سوم ارتفاع ساختمان باشد. ۸.به منظور عدم ایجاد اختلال در سرویس‌های خدمات‌رسانی و مسدود نشدن مسیرهای عبوری سواره حتی‌الامکان از طراحی مسیرهای سواره از زیر بنا خودداری شود. ۲-۲-۲-۳-۲- شیب راه‌ها (مسیرهای شیب‌دار سواره) ۱ مصالح استفاده شده در کف شیب‌راه‌ها باید از مصالح غیر لغزنده با امکان شستشو باشد. ناشی از فشار بر موتور خودروها و مشکلات تهویه هوا ء بعنوان یک نقطه منفی در سلامت پارکینگ‌ها محسوب می‌شوند. مگر آنکه شیبی نرم و طول و عرضی مناسب با امکان دید استاندارد داشته و با هوای آزاد ارتباط داشته باشند. ۳ ضوابط عرض خالص شیب‌راه به عواملی همچون نوع وسایل نقلیه استفادهکننده» شیب» نوع مسیر حرکت. حجم رفت و آمد و... بستگی دارد. ۱۷۱۱۱۹۱۲۷ ۵۲۲۱۵۵۱۱۲ ۵0 ۱۵۵۱۵۵۱ 00 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ حداکثر شیب در شیب‌راه‌های پارکینگ‌های خصوصی(کوچک) 7/۱۵ است. در پارکینگ‌های طبقاتی و عمومی(متوسط و بزرگ)" حداکثر شیب در شیب‌راه باید 1,۱۲ درنظر گرفته شود. لازم به ذکر است حداکثر شیب یک متر ابتدا و یک متر انتهای تمامی شیب‌راه‌ها باید کمتر یا مساوی ۱۰ باشد. ۵. عرض شیب‌راه مستقیم در پارکینگ‌های نوع کوچک و متوسط برای وسایل نقلیه سبک, حداقل ۳/۵ متر در نظر گرفته شود. برای پارکینگ‌های بزرگ نیز در صورتی که مسیر ورودی و خروجی مجزا باشند ۳/۵ متر و در صورتی که مجزا نباشند حداقل ۵ متر در نظر گرفته شود. ۶ در شیب‌راه‌های قوس‌دار در پارکینگ‌های کوچک و هم‌چنین مسیرهای یک طرفه در پارکینگ‌های متوسط و بزرگ برای وسائل نقلیه سبک» شعاع گردش رامپ حداقل ۶/۵ متر از أکس رمپ در نظر گرفته شود. به عبارت دیگر شعاع داخلی مسیر گردش تا لبه نوار مستحکم کنار معبر(جدول, نرده» دیوار و...) باید حداقل ۷ باشد. لازم به دکر است در این نوع شیب‌راه‌های قوس‌دار» عرض رمپ قوسی یک‌طرفه باید حداقل ۵ متر باشد. گفتنی است ابعاد ارائه شده جهت چرخش ‎٩۰‏ درجه تا ۳۶۰ درجه یکسان است. شعاع گردش رامپ حداقل ۸/۵ متر از آکس رمپ در نظر گرفته شود. به عبارت دیگر شعاع داخلی مسیر گردش تا لبه نوار مستحکم کنار معبر(جدول, نرده» دیوار و...) باید حداقل می‌شود(در این حالت شعاع گردش رامپ حداقل ۱۰/۵ متر از آکس رمپ خواهد شد). ۱ دسته‌بندی بارکینگ‌ها به شرح زیر است: ب) بارکینگ‌های متوسط: دارای ۴ تا حداکثر ۲۵ محل بارک ج) بارکینگ‌های بزرگ: دارای بیش از ۱۰۰۰ مترمربع با بیش از ۲۵ واحد بارکینگ وزارت بهداشست. درمان و آموزش بزشسکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ لازم به ذکر است در این نوع شیب‌راه‌های قوس‌دار» عرض رمپ قوسی دوطرفه باید حداقل ۷ متر درنظر گرفته شود. گفتنی است ابعاد ارائه شده جهت چرخش ‎٩۰‏ درجه تا ۳۶۰ درجه یکسان است. اه شماع داخلی مسیر گردش (6 لیه نوار مسنحکم در کنار س) نقشه ۱۳-۲- حداقل شعاع گردش در شیب‌راه‌ها قوس‌دار در مسیر دوطرفه ۸ توسعه شیب‌راه دسترسی پارکینگ به خارج از مرز قطعات(پلاک‌ها) بعد از رعایت بر(های) اصلاحی و در فضای عمومی هم‌جوار(فضای پیاده‌رو)؛ مطلقاً ممنوع است. ٩‏ استفاده از آینه‌های محدب در مسیرهای چرخش و مانور خودرو جهت تامین دید بهتر و جلوگیری از تصادف توصیه می‌شود. ۱۷۱۱۳۱۹۱۲۷ 0۲۲۱۵۵۱۱۲ 3۵ ۱۷۵۵۱۲۵۱ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۲- پارکینگ بیمارستان از جمله مراکزی است که به جهت مراجعه‌ی افراد بسیار به آن» نیاز به پیش‌بینی پارکینگ به میزان لازم دارد. در این مراکز باید اطمینان از تأمین استانداردهای فضای پارکینگ از نظر ابعادهء مکان قرارگیری» تعدادء تقسیم‌بندی و... مورد توجه قرار گیرد. لازم به ذکر است بر اساس ضابطه سطح پارکینگ در کاربری‌های بهداشتی و درمانی در اغلب طرح‌های جامع شهری» مساحت قابل اختصاص به پارکینگ, حداکثر ۳۰ مساحت کل عرصه می‌باشد. این در حالی است که ۳۰ نیز به فضای سبز و ۴۰,[ باقی‌مانده, مربوط به سطح اشغال ساختمان بیمارستان در طبقه همکف است. ۱-۳-۳-۲ انواع پار کینگ در بیمارستان و نحوه محاسبه آن با توجه به حضور افراد مختلف در بیمارستان باید جهت حفظ امنیت» برقراری نظم و حفظ اولویت دسترسی, پارکینگ‌ها در گروه‌های مختلف تقسیم‌بندی شوند. در زمینه برآورد تعداد پارکینگ‌هاء فرمول‌های مختلفی وجود دارد که از دیدگاه‌های مختلفی به این امر پرداخته شده است که گاهاً اختلافات زیادی در نتیجه آن‌ها به دست می‌آید. در این کتاب سعی شده است با بررسی و تحلیل فرمول‌های موجود. راه‌حل بینابینی برای محاسبه تعداد به طور کلی در یک بیمارستان عمومی می‌توان سرانه تعداد پارکینگ‌های مورد نیاز برای تمامی افراد و گروه‌ها را به ازای هر تخت بیمارستانی(اعم از تخت‌های بستری عادی» مراقبت‌های متوسط و مراقبت‌های ویژه)» مجموعاً در حدود ۲/۵ عدد تخمین زد که باید در داخل و خارج از سایت بیمارستان تعبیه نمود. در ادامه انواع پارگینگ‌ها و نحوه تخصیص تعداد پارکینگ مورد نیاز برای هر گروه و روش محاسبه دقیق آن‌ها ارائه شده است: ۱-۱-۳-۳-۲- پارکینگ پزشکان از آن‌جا که در بسیاری از موارد پزشکان به صورت دردسترس" در خارج از بیمارستان می‌باشند و باید جهت ارائه خدمات فوریتی به سرعت خود را به بیمارستان برسانند. لذا پارکینگ پزشکان باید به صورت مجزا و در کمترین فاصله نسبت به ورودی ساختمان بیمارستان در نظر گرفته شود. در این خصوص با توجه به اهمیت دسترسی سریع از پارکینگ پزشکان به بیمارستان» تعبیه یک پارکینگ برای هر ۱ پزشک در داخل سایت الزامی است. لازم به ذکر است مدیران و روسای پزشکی نیز که به نوعی جزء گروه پزشکی به حساب می‌آیند نیز از این پارکینگ استفاده می‌نمایند. ۱ ااد» 00 وزارت بهداشت. درمان و آموزس بزشکی. دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی سم -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۳-۳-۲- پارکینگ کار کنان (غیر پزشکان) کار کنان بیمارستان را طیف گسترده‌ای از افراد مختلف شامل می‌شود که دارای وظایف و فعالیت‌های مختلف می‌باشند. از جمله این افراد می‌توان به تکنیسین‌هاء پرستاران؛ کارکنان اداری» مالی» مهندسی و خدماتی اشاره کرد. با توجه به این موضوع که برخی از این افراد جهت رفت و آمد از وسایل نقلیه عمومی و یا سرویس‌های اختصاصی استفاده می‌نمایند. تعبیه یک پارکینگ برای هر ۲ نیرو کفایت می‌نماید. موقعیت این پارکینگ ترجیحاً در داخل سایت بیمارستان و در نزدیکی ورودی ساختمان در نظر گرفته شود ولی در صورتی که امکان برنامه‌ریزی آن در داخل سایت وجود نداشته باشد.ء باید در خارج از سایت تسهیلات لازم جهت پارک خودروهای این گروه تامین گردد. از جمله این تسهیلات می‌توان به فضای پارک مناسب در معابر مجاور بیمارستان » پارکینگ عمومی و... متناسب با ظرفیت مورد نیاز در فاصله حداکثر ۲۵۰ متر از ساختمان بیمارستان اشاره کرد. البته در بیمارستان‌های دولتی که عمدتا دارای عرصه زیادی می‌باشند تعبیه این پارکینگ ۳-۱-۳-۲ پا رکینگ خدمات بیماران سرپایی تعدادی از بیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان تنها نیازمند خدمات سرپایی و محدود بوده و پس از دریافت خدمات تشخیصی, درمانی و یا مراقبتی ظرف مدت چند ساعت (حداکثر ۲۴ ساعت) از بیمارستان خارج می‌شوند. از جمله این خدمات می‌توان به خدمات بخش‌های اورژانس» درمانگاه و آزمایشگاه فیزیولوزی» تصویربرداری پزشکی» آزمایشگاه تشخیص طبی» فیزیوتراپی و... اشاره کرد. در ادامه نحوه محاسبه هر یک از این بخش‌ها ارائه شده است. از آن‌جا که بخش اورژانس دارای حوزه‌های مختلف می‌باشد باید برای هر یک از آن‌ها به صورت جداگانه به شرح زیر برنامه‌ریزی نمود. لازم به ذکر است جهت حفظ سرعت‌عمل در دریافت خدمات فوریتی» آسایش بیمار و همراهان وی» تمامی پارکینگ‌های مربوط به بخش اورژانس باید در داخل سایت الف) به ازای هر ۱ تخت حاد ۱ یا ۲ در حوزه فوریت., بایستی حداقل یک پارکینگ در داخل سایت بیمارستان و در فاصله مناسب نسبت به بخش اورژانس پیش‌بینی شود. این تعداد پارکینگ برای استفاده بیماران و همراهان آن‌ها در حوزه تحت‌نظر اورژانس نیز کفایت می‌کند؛ دلیل این موضوع انتقال تعدادی از بیماران به واسطه امبولانس به اورژانس می‌باشد. بنابراین نیازی به در نظر گرفتن پارکینگ به تعداد تمامی تخت‌های حوزه فوریت و تحت‌نظر نیست. لازم به ذکر است جهت حفظ سرعت عمل در دریافت خدمات فوریتی و همچنین آسایش بیمارء ابتدا بیمار به اورژانس منتقل می‌شود و سپس خودروی موردنظر به پارکینگ مربوطه مراجعه می‌نماید. ۱ پارکینگ‌ها باید مجهز به پارکومتر بوده و در مجاورت ورودی بیمارستان واقع شود. .۳0۱021:07 ۵:22 ۱/۵ ۵۳۱۵ ۳۱۵۵۱1۷۱ 0۳ /۵1۳۷, ۱/۱۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ب) به ازای هر اتاق معاینه در حوزه بیماران سرپایی» بایستی دو آلی چهار پارکینگ در داخل سایت بیمارستان و در فاصله مناسب نسبت به بخش اورژانس پیش‌بینی شود. لازم به ذکر است جهت حفظ سرعت عمل در دریافت خدمات و همچنین اسایش بیمارء ابتدا بیمار به اورژانس منتقل می‌شود و سپس خودروی موردنظر به پارکینگ مربوطه مراجعه می‌نماید. ج) به ازای هر ۱۰ هزار پذیرش سالیانه اورژانس» بایستی یک فضای پارک موقت برای آمبولانس‌ها در داخل سایت و مقابل ورودی بخش پیش‌بینی شود که حتی برای اورژانس‌های با تعداد پذیرش کم پیش‌بینی حداقل دو پارکینگ الزامی می‌باشد. پس از انتقال بیمار به داخل اورژانس» آمبولانس تا زمان ترک بیمارستان» در پارکینگ موقت امبولانس توقف می‌کند. هم‌چنین در مواردی که بیماران بدحال توسط خودروی شخصی به بخش اورژانس آورده می‌شوند. از فضای پارک موقت آمبولانس استفاده می‌شود. پارکینگ موقت آمبولانس بایستی مسقف در نظر گرفته شود. د) یک پارکینگ اختصاصی برای خودرو پلیس بایستی در داخل سایت بیمارستان و در فاصله نزدیک نسبت به بخش اورژانس پیش‌بینی شود. پارکینگ پلیس بایستی مسقف باشد. ۲. درمانگاه و آزمایشگاه فیزیولوزی حجم عمده‌ای از بیماران سرپایی مربوط به بخش درمانگاه و آزمایشگاه فیزیولوژی می‌باشد. بنابراین تعبیه پارکینگ برای مراجعین این گروه لازم می‌باشد. در این راستا به ازای هر اتاق معاینه در بخش درمانگاه» بایستی دو الی چهار پارکینگ در داخل یا خارج از سایت بیمارستان با حداکثر ۲۵۰ متر فاصله از ساختمان بیمارستان پیش‌بینی شود. لازم به ذکر است جهت حفظ سرعت عمل در دریافت خدمات و همچنین آسایش بیمارء ابتدا بیمار به درمانگاه منتقل می‌شود و سپس خودروی موردنظر به پارکینگ مربوطه مراجعه می‌نماید. ۳ تصویربرداری پزشکی/آزمایشگاه و سایر بخش‌های ارائه دهنده خدمات به بیماران سرپایی در بسیاری از موارد بیماران سرپایی جهت دریافت خدمات تشخیصی و درمانی از مطب‌ها و یا سایر مراکز درمانی به بیمارستان‌ها ارجاع داده می‌شوند. از جمله این بخش‌ها می‌توان به تصویربرداری پزشکی/آزمایشگاه تشخیص طبی /فیزیوتراپی/دیالیز و سایر بخش‌های ارائه دهنده خدمات به بیماران سرپایی اشاره نمود. در مورد این بخش‌ها باید به تعداد حداکثر پذیرش بیماران سرپایی در زمانی برابر با متوسط مدت حضور بیماران آن بخش در بیمارستان» پارکینگ پیش‌بینی شود. لازم به ذکر است در محاسبه متوسط زمان حضور بیماران در بیمارستان» باید تنها روزهای غیرتعطیل درنظر گرفته شود. هم‌چنین باید توجه شود که این تعداد پارکینگ برای بیماران سرپایی که تنها جهت دریافت این خدمات به بیمارستان مراجعه می‌کنند و پس از آن بیمارستان را ترک می‌نمایند در نظر گرفته می‌شود. این پارکینگ در داخل یا خارج از سایت بیمارستان با حداکثر ۲۵۰ متر فاصله از ساختمان بیمارستان پیش‌بینی شود. لازم به ذکر است جهت آسایش بیماران» ابتدا بیمار به بخش‌های مورد نظر منتقل می‌شود و سپس خودرو به پارکینگ مربوطه مراجعه می‌نماید. وزارت بهداشت. درمان و آموزس بزشکی. دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی .۷۷ ,گم -------- صفحهٔ بعد -------- 2-۱-۳-۳ پارکینگ همراهان و عیادت کنندگان با توجه به اهمیت عیادت از بیماران در فرهنگ کشور و تأثیر مثبت این امر بر روحیه‌ی بیماران» حجم سنگینی از عیادت‌کنندگان در ساعات تعیین‌شده برای ملاقات وارد بیمارستان می‌شوند. این امر مسائلی از قبیل افزایش بار ترافیکی در محدوده‌ی اطراف بیمارستان» انتقال آلودگی‌های بیمارستانی از طریق عیادت‌کنندگان به خارج از بیمارستان و بالعکس, افزایش میزان رفت‌وآمد در ورودی» لابی» راهروها و آسانسورهای بیمارستان, افزایش آلودگی صوتی» استهلاک در بنای فیزیکی و تجهیزات. برهم‌خوردن آرامش بیماران» اختلال در فعالیت‌های کارکنان بیمارستانی و... را به دنبال دارد. بنابراین» به‌منظور به حداقل رساندن اثرات منفی و مخاطرات این عوامل, برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و فیزیکی بیمارستان در این رابطه الزامی است. در این لازم به ذکر است به طور کلی به نظر می‌رسد که تعداد پارکینگ موردنیاز برای این گروه بیشتر از عدد یادشده باشد ولی عوامل کاهنده‌ای وجود دارد که سبب می‌شود تعداد این سرانه به صورت مذکور برآورد شود. در زیر برخی از شرایط و عوامل کاهنده آمده است: ۳ برای برخی بیماران به دلیل محدودیت‌ها و یا طرح انطباق جنسیتی, امکان حضور همراه وجود ندارد. ۴ از آن‌جا که بیماران در زمان‌های مختلف پذیرش می‌شوند و عیادت از آن‌ها در روزهای اول بستری صورت موقعیت این پارکینگ ترجیحاً در داخل سایت بیمارستان و در نردیکی ورودی ساختمان در نظر گرفته شود ۵-۱-۳-۳-۲- پارکینگ خودروهای متعلق به بیمارستان هر بیمارستانی به فراخور نوع» سطح و حجم خدمات دارای وسایل نقلیه اختصاصی است. از جمله این موارد به تعداد وسایل نقلیه در داخل سایت بیمارستان در نظر گرفته شود که باید بر اساس نوع کاریری آن به حوزه 1-۱-۳-۳۲-۲- پارکینگ معلولین پارکینگ برای افراد معلول تنها برای بیماران نمی‌باشد و ممکن است برخی مراجعین و یا کارکنان بیمارستان نیز دچار معلولیت باشند. این پارکینگ‌ها باید الزاماً در داخل سایت و در نزدیک‌ترین فاصله نسبت به ورودی ساختمان بیمارستان در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- در صورتی که پارکینگ‌های داخا مورد نیاز بین این حوزه‌ها تقسیم شو لزامی است(رجوع به مورد ۲۳ از بند حداقل تعداد فضاهای پارکینگ گردد و سپس ۸۵ از مجموع آن پارک در ادامه جهت جمع‌بندی موضوع و سهوا نوع پارکینگ پارکینگ کار کنان 2 با کینگ ۵ أا 2 اورژانس ۱ 4 و و 2 1 فیزیولوژی سایر بخش‌های ارائه دهنده خدمات به بیماران سرپایی پار کینگ همراهان و عیادت کنندگان پارکینگ خودروهای متعلق به بیمارستان جدول ۷-۳۲ وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشسکی- دفتر توسعه منابع ذ سایت به چند حوز ۱۳-۳-۳۲ و مور کینگ‌های مورد نیا بنگ‌ها را به این گرو الزاماً داخل سایت الزاماً داخل سایت الزاماً داخل سایت الزاماً داخل سایت الزاماً داخل سایت الزاماً داخل سایت الزاماً داخل سایت - انواع پارکینگ در بیمارس بیپزیکی و امور عمرانی‌-- » عملکردی جداگانه تقسیم شده با بت تمامی ضوابط و الزامات طراح ۰ از بند ۲-۲-۲-۲-۲). [ از کل ظرفیت پارکینگ می‌باشا ر در بندهای ۱-۱-۲-۲-۲ تا ۲- ۰ اختصاص داد. تعداد پارکینگ‌های مورد نیاز بیما ۱ پارکینگ به ازای هر ۲ نیرو ۱ پارکینگ به ازای هر ۱ تخت حاد یک یا دو ۱ پارکینگ به ازای هر ۱ اتاق معاینه ۲ الی ۴ پارکینگ به ازای هر ۱۰ هزار پذیرش سالیانه اورژانس ۱ پارکینگ به ازای هر ۱ اتاق معاینه ۲ الی ۴ پارکینگ به تعداد حداکثر پذیرش بیماران سرپایی در زمانی برابر با متوسط مدت حضور بیماران آن بخش در بیمارستان در روزهای غیر تعطیل به ازای هر ۱ تخت بیمارستانی ۱ پارکینگ به تعداد خودروهای موجود پار کینگ‌ها را به این گروه اختصاص داده شود ان و نحوه محاسبه آن ۳ .. برای تعیین تعداد ۵-۱-۳-۰ محاسبه با فاصله حداکثر ۲۵۰ متر از ساختمان بیمارستان در داخل یا خارج از سایت با فاصله حداکثر ۲۵۰ متر داخل یا خارج از سایت ۸٩۹ 3333333333333333 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۳-۲ انواع روش‌های طراحی پارکینگ و موقعیت آن روش‌های مختلفی برای طراحی و برنامه‌ریزی پارکینگ‌ها وجود دارد ولی از لحاظ تعداد طبقات و موقعیت می‌توان پارکینگ‌ها را به دو روش احداث پارکینگ در فضای روباز و احداث پارکینگ در فضای بسته طراحی نمود. لازم به ذکر است منظور از پارکینگ در فضای باز و بسته» تعبیه و یا عدم تعبیه سقف برای پارکینگ نمی‌باشد و در واقع به موقعیت احداث پارکینگ در محوطه بیمارستان و یا در یک بنا اشاره دارد. در ادامه توضیحاتی در مورد هر یک از آن‌ها ارائه شده است: ۱-۲-۳-۳-۲- احداث پارکینگ در فضای باز (در محوطه بیمار ستان) طراحی این نوع پارکینگ در صورتی که تعداد پارکینگ‌های مورد نیاز محدود باشد و یا اینکه فضای کافی جهت تامین تمامی پارکینگ‌ها در سایت بیمارستان وجود داشته باشد. استفاده می‌گردد. این روش از لحاظ اقتصادی در مقایسه با روش پارکینگ در فضای بسته مقرون به صرفه‌تر است. در این روش پارکینگ‌ها در محدوده سایت و بدون استفاده از سیستم‌های پیچیده ساختمانی طراحی می‌شود. اغلب بیمارستان‌های دنیا پار کینگ‌های خود را با توجه به صرفه اقتصادی, از این نوع تامین می‌کنند. اما دلیل مهم استفاده از پارکینگ روباز به جهت انعطاف‌پذیری کاربری آن برای شرایط بحرانی می‌باشد. از فضای این پارکینگ در زمان بحرانی که تعداد بسیاری از مجروحان به بیمارستان مراجعه می‌کنند. می‌توان با نصب سازه‌های موقت در زمان کوتاه استفاده کرد. بدین وسیله فضای اورژانس در پارکینگ روباز توسعه داد می‌شود تا حجم ارائه خدمات درمانی تا حد مورد نیاز افزایش یابد. هم‌چنین از قسمتی از آن نیز می‌توان جهت اسکان همراهان بیمار نیز استفاده نمود. البته در این روش معایبی از جمله امکان دیده شدن خودروهاء محدودیت در گسترش فضای سبز محوطه. محدودیت در گسترش برخی فعالیت‌ها در سایت» کاهش احتمالی زیبایی بصری و... نیز وجود دارد. ۳-۲-۳-۳-۲- احداث پارکینگ در فضای بسته (پارکینگ تک طبقه و طبقاتی) در مواردی که نیاز به تعداد پارکینگ‌های زیادی می‌باشد و یا در مواقعی که مساحت سایت پاسخگوی تامین همه پارکینگ‌ها نمی‌باشد. از این روش استفاده می‌گردد. روند طراحی این نوع پارکینگ‌ها که به صورت تک طبقه یا طبقاتی برنامه‌ریزی می‌شوند.ء مشابه یک ساختمان است و باید ملاحظات سازه‌ای و تاسیساتی در طراحی معماری آن لحاظ گردد. این نوع پارکینگ‌ها که امکان پذیرش حجم قابل توجهی از خودروها را دارا می‌باشدء می‌تواند مشکلات ناشی از کمبود پارکینگ را رفع نموده و در کارایی و بازدهی فرآیندهای مدیریتی و درمانی موثر واقع شود. لازم به ذکر است در این گونه پارکینگ‌ها نیز امکان تغییر کاربری در زمان بحران وجود دارد. پارکینگ‌های تک طبقه و یا طبقاتی را به دو روش می‌توان طراحی و احداث نمود که هر یک از آن‌ها دارای مزایا و معایبی می‌باشد که در تصمیم‌گیری و طرح‌ریزی پارکینگ‌ها باید به آن‌ها توجه نمود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ احداث بر روی زمین: این روش به دلیل کاهش ححم خاک‌برداری و مسائل مربوط ساخت. از لحاظ اقتصادی در مقایسه با روش‌های احداث پارکینگ در زیرزمین مقرون به صرفه‌تر است. هم‌چنین دسترسی مناسب‌ترء تهویه طبیعی بهتر» سهولت و سرعت در اجرا و... از دیگر مزایای این روش است. در بسیاری از بیمارستان‌هاء با توجه به موارد ذکر شده پارکینگ‌های تک طبقه و یا طبقاتی را به صورت یک بنای ساختمانی بر روی زمین احداث ۲ احداث در زیر زمین: پارکینگ‌های تک طبقه و یا طبقاتی زیرزمینی می‌تواند در دو نقطه از جمله زیر سایت و یا زیر ساختمان بیمارستان احداث گردد که هر یک در ادامه آمده است: الف) قراگیری در زیر محوطه بیمارستان در مواقعی ممکن است به دلایلی همجون محدودیت زمین بیمارستان» افزایش فضای سبز در محوطه بیمارستان» جلوگیری از دیده‌شدن خودروهاء گسترش برخی فعالیت‌ها در محوطه و...» طراح پارکینگ را در زیر سایت بیمارستان برنامه‌ریزی نمایند. با وجود اینکه هزینه احداث این روش در مقابل روش احداث برروی زمین بیشتر می‌باشد» ولی از محاسن و ویژگی‌های قابل توجهی به خصوص در بیمارستان‌هایی با عرصه محدود برخوردار است. لازم به ذکر است تنها در ساختمان‌های ردیفی و متصل و یا ساختمان‌های مجزا و منفصل که محوطه بیمارستان احداث نمود. ب) قراگیری در زیر ساختمان بیمارستان خصوصیات این روش شباهت بسیاری با روش "*الف" دارد ولی با این تفاوت که محل قرارگیری آن پارکینگ برای عموم ممنوع می‌باشد و تنها می‌توان برای خودروهای گروه پزشکی» کارکنان و خودروهای متعلق به بیمارستان استفاده نمود. منظور از امنیت» حفظ جان افراد» حفاظت از وسایل و تجهیزات و هم‌چنین مقابله با حملات نظامی یا تروریستی می‌باشد. وزارت بهداشت. درمان ۳ آموزش پزشسکی دفتر توسعه منابع فیزیکی ز آمور عمرانی ‎٩۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۳-۲ ضوابط طراحی پار کینگ ۱ در تعیین موقعیت پارکینگ بیمارستان» می‌بایست عواملی همچون شرایط جوی, امنیت. انعطاف‌پذیری, دسترسی‌هاء نورپردازی و نگهداری را مدنظر قرار داد. ۲ در رابطه با شرایط جوی, باید توجه داشت که پارکینگ در موقعیتی قرار گیرد که برای اقلیم‌های سرد جهت جلوگیری از یخ‌زدگی» در برابر تابش آفتاب قرار داشته باشد و برای اقلیم‌های گرم تا حد ممکن از سایه ۳ دسترسی به پارکینگ باید به گونه‌ای در نظر گرفته شود که افراد مراجعه‌کننده به بیمارستان» پس از وارد شدن به سایت, به آسانی و با طی حداقل مسافت به پارکینگ دسترسی داشته باشند. هم‌چنین پس از توقف خودری از طریق مسیرهای پیاده» دسترسی مطلوب بد ورودی ساختمان داشته باشند. در این راستا توجه بد دسترسی افراد ناتوان و بیمار در طراحی مسیرهای دسترسی از پارکینگ به بیمارستان الزامی می‌باشد. ۴ مساحت پارکینگ در فضای باز نباید بیشتر از ۳۰ از مساحت کل زمین بیمارستان را اشغال نماید. ۵ پیش‌بینی در ورودی پارکینگ از داخل تقاطع دوگذر ممنوع است. ۶ از هر خیابان فقط یک راه ورودی پارکینگ مجاز خواهد بود. مگر اینکه طول بر زمین ۲۵ متر و بیشتر باشد ۰ س ۰ ۱ که در این صورت می‌توان از دو در ورودی پارکینگ استفاده نمود . ۷ مساحت مورد نیاز برای محل پارک خودروی سواری و مسر منتهی به آن» جهت تخمین و برآورد اولیه به ازای هر خودرو در حدود ۲۵ مترمربع درنظر گرفته می‌شود. ۸ برای فضای پارک یک خودروی سواری» حداقل عرض مورد نیاز ۲/۵ متر و حداقل طول آن ۵ متر است. البته در حالت‌های خاص با افزایش عرض معبر پشتٍ فضای پارک. امکان کاهش عرض به ۲/۳ متر نیز وجود دارد(رجوع به بند ۱۱). .٩‏ برای فضای پارک یک آمبولانس» حداقل عرض مورد نیاز ۲/۵ متر و حداقل طول آن ۶ متر است. ۱ لازم به ذکر است در برخی از ضوابط قوانین و طرح های تفضیلی, حداقل بر ۲۰ متر ذکر شده است و در پارکینگ‌ها عمومی و موارد تحمیع قطعات. حداقل بر ۱۴ متر درنظر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ نوع آرایش زاویه صفر درجه (موازی با معبر) ز در وزارت بهداشت. درمان چینش و قرارگیری واحدهای پارکینگ نسبت به معبر تعریف توجه به ویژگی‌های هر روش الزامی است: ویزژگی‌ها و توضیحات - در این نوع پارکینگ‌ها با توجه به کم عرض بودن معبرء توصیه می‌شود در هر طرف پارکینگ فضایی به عرض ۰/۷۵ جهت رفت و آمد افراد تعبیه شود. - فقط برای حرکت یک‌طرفه مناسب است(ورود از یک طرف و خروج از طرف دیگر). در صورتی که ورود و خروج از یک طرف مدنظر باشد» عرض معبر حداقل ۵/۵ متر باید باشد. - در این آرایش ورود و خروج به واحدهای پارکینگ با سختی همراه است. - فقط برای حرکت یک‌طرفه مناسب است(ورود از یک طرف و خروج از طرف دیگر). در صورتی که ورود و خروج از یک طرف مدنظر باشد». عرض معبر - در این آرایش ورود و خروج به واحدهای پارکینگ در مقایسه با زاویه صفر درجه راحت‌تر است ولی به طور کلی عرض بیش‌تری را اشغال می‌کند. - در طراحی پارکینگ‌ها از آرایش ۶۰ درجه بیش‌تر از ۳۰ و ۴۵ درجه استفاده می‌شود. - گردش ناگهانی و تیز برای ورود و خروج به واحدها مورد نیاز است. - در مقایسه با روش‌های دیگر عرض بیش‌تری را به خود اختصاص می‌دهد. - در روش اول زاویه ۹۰ درجه» دلیل کاهش عرض واحد پارکینگ از ۲/۵ به ۳ وجود عرض بیش‌تر در معبر می‌باشد. در پارکینگ‌های محدود و فشرده این روش طراحی ایده‌آل است. ارکینگ و ابعاد مربوط به آن ای از هر آرایش پارکینگ به صورت سماتیک ارائه -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ 2.30 0 ۵.50 4.00 0 3.50 2.00 1380 ۰ ر ادا 5 نوم 7.50 سوم 0.75 ۰ در حه 030 9 مد 5.00 مه 5,50 هه ۰-۹00 مد 5.00 مه 6.50 + ۰-500 50 م30 ۳ 550 ۹ هل 5 ک او 1۹50 - نقشه ۱۴-۲- آنواع آرایش پار کینگ و ابعاد مربوط به آن ۲۳.توصیه می‌شود که پارکینگ‌های احداث شده در فضای باز دارای سقف سبک بوده تا کاربران در برابر شرایط جوی نامساعد در زمان‌های عادی با بحرانی محافظت شوند. در این صورت از آن‌جا که جهت نگهداری خودروهای سواری حداقل ۲/۲ متر پیش‌بینی شود. هم‌چنین برای پارک آمبولانس از آنجا که ارتفاع آمبولانس‌های متداول مورد استفاده در کشور با تحهیزات جانبی همجون آلارم» چراغ و... حداکثر ۲/۸ متر اعلام گردد. ۴ محدود واحدهای پار کینگ, با خط زرد یا سفید با عرض ۰/۱ متر مشخص می‌شود. در مواردی که در جلوی واحدها دیوار باشدء برای دید بهتر این خطوط را می‌توان تا ارتفاع ۱ متر امتداد داد. هم‌چنین نرده‌های راهنما در کف و در امتداد واحدها نیز برای علامت‌گذاری حدود پارکینگ مناسب هستند و می‌توانند در حدود ۰/۵ تا ۰/۶ متر طول» ۰/۲ متر عرض و ۰/۱ متر ارتفاع داشته باشند. ۱۷۱۱۱۹۱۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۱۲ ۵۵ ۱۷۵۵۱۲۵۱ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵.در فضاهایی که خودروها در خطوط رو به دیوار یا حاشیه پارکینگ» در یک پارکینگ چند طبقه قرار می‌گیرندء باید سپرهاء میله‌های بازدارنده یا نرده‌هایی را تا ارتفاع محور خودرو تعبیه کرد تا مانع فراتر رفتن اتومبیل‌ها از لبه پارکینگ شوند. هم‌چنین در فضاهایی که خودروها رو در روی هم پارک می‌شوند.ء به عنوان سرحد دو واحد پارکینگ, از موانع با ارتفاع حدود ۰/۱ متر استفاده شود. ۶ار جنبه تأمین امنیت ساختمان در برابر آتش‌سوزی یا انفجار خودروهای موجود در پارکینگ روباز که ممکن است بر اثر عوامل طبیعی و یا حملات نظامی یا تروریستی صورت گیرد.ء بایستی فاصله ایمن بین پارکینگ روباز و ساختمان بیمارستان پیش‌بینی شده باشد. این فاصله که بر اساس پارامترهای بسیاری از قبیل حجم بیمارستان» تعداد طبقات» موقعیت و حجم بازشوهای بیمارستان» حجم پارکینگ و غیره تعیین می‌شود. بایستی حداقل ۱۰ متر باشد. در این بین بایستی از اجزای کندکننده سرایت حریق نیز بهره گرفت. ۷توصیه می‌شود با پیش‌بینی مسیرهای افراد پیاده در بین خودروهای پارک‌شده, امکان دسترسی فضای پارکینگ را به مسیرهای سایت میسر ساخت. طول مسیرهای تردد باید به اندازه طول خودروی پارک‌شده پیش‌بینی شوند. حداقل عرض این مسیر نیز ۰/۷ متر می‌باشد. ۸.مسیرهای تردد پیاده نباید با مسیرهای عبور خودرو همپوشانی داشته باشند. در مواردی خاصی که مسیر تردد افراد با مسیر عبور خودرو تداخل پیدا می‌کند. باید امنیت افراد پیاده و به ویژه افراد ناتوان جسمی ۹ مراکز درمانی کلیه مسیرهای تردد باید هم‌سطح فضای پارکینگ باشند و اختلاف سطح بین آنها مجاز نمی‌باشد. مگر آنکه با تمهید شیب‌راه دسترسی را برای افراد معلول و بیماران با ناتوانی‌های جسمی-حرکتی ۰ توصیه می شود جهت پرهیز از ازدحام در داخل ساختمان مرکز درمانی» فضای پارکینگ برای دسته‌بندی نمودن و تریاژ بیماران در مواقع بحرانی» مناسب‌سازی شود. ۱این پارکینگ که موقعیت آن بایستی به دقت و در ارتباط با بخش اورژانس یا بخش بحرانی تعیین شود.ء در مواقع بحرانی که تعداد مراجعه‌کنندگان به بیمارستان افزایش می‌یابده می‌تواند جهت بستری بیماران مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین حداقل نیازهای تأسیساتی برای معالجه و درمان بیماران در این پارکینگ باید پیش‌بینی شود. از جمله این موارد می‌توان به تعبیه خروجی‌های برق» لوله‌کشی آب و فاضلاب» روشنایی .یک انبار با مساحت کافی جهت نگهداری تخت‌های بیماران و برانکار جهت استفاده در شرایط بحرانی و هم‌سطح با این پارکینگ موردنیاز می‌باشد. ۳.ار آن‌جا که ممکن است برخی مراجعین و یا حتی کارکنان بیمارستان دچار معلولیت حرکتی باشند. لذا تعبیه پار کینگ برای این گروه الزامی است که بر اساس بند ۶-۱-۳-۳-۲ تعداد پارکینگ مورد نیاز برای معلولین برآورد و تعیین می‌گردد. در این خصوص استانداردهای مرتبط با مشخصات فیزیکی پارکینگ‌های قابل دسترس برای افراد معلول به شرح زیر می‌باشند: الف) تعداد پارکینگ‌های معلولین باید بین پارکینگ‌های گروه‌های مختلف تقسیم شود تا امکان استفاده برای تمامی گروه‌ها امکان‌پذیر باشد. وزارت بهداشت. درمان و آموزش بزشکی . دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی . ۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ ب) مسیر ارتباطی پارکینگ و ورودی ساختمان بایستی طوری طراحی شود که افراد معلول و ناتوان بتوانند به اسانی طی نمایند. در این راستا پارکینگ‌های پیش‌بینی شده برای مراجعه‌کنندگان معلول باید در نزدیک‌ترین فاصله نسبت به ورودی‌هاء خروجی‌ها و آسانسور پیش‌بینی شود. ج) پارکینگ معلولین باید با علائم مخصوص مشخص و از پارک سایر افراد در آن جلوگیری شود. ۰) توصیه می‌شود که پارکینگ‌های احداث شده معلولین در فضای باز دارای سقف سبک بوده تا کاربران در برابر شرایط جوی نامساعد در زمان‌های عادی یا بحرانی محافظت شوند. در این صورت از آن‌جا که جهت نگهداری سقف نیاز به عناصر سازه‌ای همچون تیر و ستون است» باید توجه نمود که عرض مفید محل پارک تامین شود. گفتنی است به علت وجود ویلچیر ارتفاع مفید سقف برای خودروهای سواری معلولین حداقل ۲/۴ متر پیش‌بینی شود. ۲-۳-۳-۳-۲- ضوابط احداث پارکینگ در فضای بسته (پارکینگ تک‌طبقه و طبقاتی) طراحی این پارکینگ‌ها شامل دو قسمت اصلی دسترسی‌ها افقی و عمودی و هم‌چنین محل پارک خودروها می‌باشد. یکی از مهمترین مسائل که در طراحی این فضا حائز اهمیت است و می‌تواند معماری آن را تحت تاثیر قرار دهدء نحوه چینش ستون‌ها و فاصله بین آن‌ها می‌باشد. در ادامه برخی نکات مهم در طراحی پارکینگ‌های احداث شده در فضای بسته که می‌تواند به صورت تک‌طبقه و یا طبقاتی برنامه‌ریزی شود.ء ارائه شده است. به طور کلی پارکینگ‌های خودرو با توجه به ظرفیت آن به سه گروه تقسیم می‌شود: پارکینگ‌های کوچک: دارای حداکثر ۳ محل پارک پار کینگ‌های متوسط: دارای ۴ تا حداکثر ۲۵ محل پارک پارکینگ‌های بزرگ: دارای بیش از ۱۰۰۰ مترمربع یا بیش از ۲۵ واحد پارکینگ در این خصوص از آنجا که تعداد پارکینگ‌های بیمارستان قابل توجه استء الزامات ارائه شده در زیر بر مبنای تعریف پارکینگ بزرگ و پارکینگ متوسط ارائه شده است: ۲ در پارکینگ‌های خودرو و مسیرهای ورود و خروج آن نباید دود» بوی نامطبوع و سروصدای ناشی از آن مزاحم آسایش و آرامش در ساختمان بیمارستان و اطراف آن شود. ۳۲ ابعاد یک واحد پارکینگ برای خودروهای سواری» محور به محور دو ستون عرضی ۳ متر و محور به محور دو ستون طولی آن ۵ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل پارک (دهانه داخلی) کمتر از ۲/۵ متر نباشد. در صورتی که دو طرف یک محل پارک دیوار باشد»ء عرض خالص محل پارک ۳ متر درنظر گرفته شود. ۱۷۱۱۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۲ ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ابعاد دو واحد پارکینگ برای خودروهای سواری» محور به محور دو ستون عرضی ۵ متر و محور به محور دو ستون طولی آن نیز ۵ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل پارک (دهانه داخلی) کمتر از ۴/۵ متر نباشد. ۵. در صورت افزایش تعداد خودروء باید به ازای هر خودرو ۲/۵ متر به عرض محور به محور ستون‌ها در بند قبلی افزوده شود. بنابراین ابعاد سه واحد پارکینگ برای خودروهای سواری» محور به محور دو ستون عرضی ۷/۵ متر و محور به محور دو ستون طولی آن نیز ۵ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل پارک (دهانه داخلی) کمتر از ۷ متر" نباشد. ۶ مسیرهای رفت و برگشتی مستقیم برای خودروهای سواری در پارکینگ‌های بزرگ و متوسطء محور به محور دو ستون عرضی حداقل ۵ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل عبور (دهانه داخلی) کمتر از ۴/۵ متر نباشد. به بیان دیگر عرض معبر حداقل ۵ متر و در محل ستون‌ها حداقل ۴/۵ متر درنظر گرفته شود. البته در صورتی که مسیرهای پارکینگ یک طرفه طراحی شود عرض این مسیر را می‌توان حداقل ۲/۵ متر درنظر گرفت. لازم به ذکر است ابعاد ارائه شده تنها برای مسیرهای مستقیم می‌باشد و عرض معبر در فضای گردش و مانور متفاوت است. ۷ عرض فضای چرخش و مانور خودروهای سواری در مسیرهای حرکت و پشت محل‌های پارک» محور به محور دو ستون عرضی حداقل ۵ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل مانور نباید کمتر از ۴/۵ متر باشد. این عرض جهت مانور خودروها و قرارگیری در محل پارک در مورد ۸ عرض در ورودی و خروجی در پارکینگ‌های بزرگ و متوسط نباید از ۵ متر کمتر باشد. مگر آنکه راه ورودی و خروجی از یکدیگر تفکیک شده باشند که در این صورت عرض در می‌تواند حداقل ۲/۵ متر باشد. بنابراین در هیچ نقطه از پارکینگ موانعی همجون عناصر سازه‌ایء تابلوهاء لوله‌هاء کانال‌های تاسیساتی و... بزرگ می‌تواند تا ۳ متر نیز افزایش یابد. ۰در صورتی که نیاز به ورود آمبولانس به داخل پارکینگ وجود داشته باشدء باید ارتفاع مفید بر اساس ارتفاع " این نوع خودروها محاسبه شود. در این خصوص ارتفاع مفید و خالص پارکینگ برای عبور أمبولانس حداقل ۳ متر درنظر گرفته شود. بنابراین مشابه بند قبلی در هیچ نقطه از پارکینگ موانعی همچون عناصر سازه‌ای, ۱ لازم به دکر است در برخی از ضوابط فوانین و طرح های تفضیلی, فاصله محور به محور دو ستون عرضی ۷ متر و عرض خالص محل بارک(دهانه داخلی) ۶/۵ متر عنوان شده است. بنابراین باید در این خصوص با توجه به فوانین و بخش‌نامه‌های محل احدات بیمارستان تصمیم‌گیری نمود. ۲ ارتفاع امبولانس‌های متداول مورد استفاده در کشور با تجهیزات جانبی همحون آلارم. جراغ و... حداکثر ۲/۸ متر است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۱بر اساس بند قبلی ارتفاع مفید در ورودی و خروجی پارکینگ‌هاء برای عبور خودروی سواری ۲/۱ متر می‌باشد و در صورتی که امبولانس نیز در پارکینگ تردد نمایدء ارتفاع در نباید از ۳ متر کمتر باشد. ۲۳در پارکینگ‌هاء به شرط عدم تزاحم برای سایر خودروهاء پیش‌بینی دو واحد محل پارک پشت سر هم بلامانع است. برای تأمین دو واحد پارکینگ به صورت مزاحم"ء محور به محور دو ستون عرضی ۳ متر و طول آن ۱۰ متر باشد. در هر صورت عرض محل پارک کمتر از ۲/۵ متر نباشد. ۳.اتصال حیاط یا معبر عمومی به پارکینگ. بسته به تراز قرارگیری پارکینگ در ساختمان» با رعایت ضوابط شهرسازی و با شیب‌راه به صورت بالارونده یا پایین‌رونده بلامانع است. در این راستا رعایت نکات شیب‌راه سواره (بند ۲-۲-۲-۳-۲) الزامی است. ۴ چیدمان محل پارک خودروها باید به گونه‌ای باشد که مزاحمتی برای باز شدن درها و استفاده از فضاهای خدماتی و تاسیساتی موجود در پارکینگ ایحاد نشود. ۵ .پارکینگ‌های بزرگ و متوسط باید حداقل دو راه خروج افراد پیاده داشته باشند. که الزاماً یکی از آن‌ها باید پارکینگ‌های بدون دیوار داخلی و یا پارتیشن‌های اضافی که دارای نور طبیعی یا مصنوعی کافی می‌باشند. از ایحاد فضایی بسته» نامطبوع و استرس‌زا جلوگیری نموده و سبب انبساط خاطر کاربران خواهد شد. تهویه هوا در هر ساعت برای آن وجود داشته باشد. در بسیاری از پارکینگ‌ها به دلیل عدم توجه به این موضوع و هم‌چنین محدودیت در مساحت و ارتفاع» متاسفانه تامین هوای کافی و نیز سیرکولاسیون هوا دچار مشکل است. بیماری‌های گوناگون نگهبانان و راهنمایان پارکینگ‌های طبقاتی (به خصوص طبقات منفی) موید نادیده گرفتن این تهدید و قربانی شدن سلامتی انسان در مقابل این سهل انگاری می‌باشد. ۸ چگونگی ورود هوای تازه مهمترین شرط سلامتی پارکینگ محسوب می‌شود. پارکینگ‌هایی که در طبقات روی زمین قرار دارند و از دو یا سه طرف باز باشند پارکینگ های قابل اعتمادتری از نظررعایت سلامت هستند . البته به شرط آنکه در زمان احداث آنها به بادهای اقلیمی محل توجه لازم شده باشد . لازم به ذکر است زمان» سرعت و حجم بادها در نقاط مختلف یک شهر یکسان نیست و عواملی همچون جهت قرارگیری ساختمان (شرقی-غربی یا شمالی-جنوبی)» ارتفاع و حجم ساختمان‌های مجاور در این امر تاثیر ۹ خطرات ناشی از برخورد خودروها و بارهای حجیم آنها با سقف کاذب پارکینگ‌ها همواره وجود دارد . در این رابطه میبایستی از چگونگی عبور تاسیسات از بالای سقف کاذب و ایمن‌سازی سقف‌های کاذب در ۱ دوواحد بارکینگ به صورت مزاحم یعنی برای خروج خودروی عقبی. بایستی اول خودروی جلوبی خارج شود. ۱۷۱۱۳۱۹۱۲۷ 0۲۲۱۵۵۱۱۲ 3۵ ۱۷۵۵۱۲۵۱ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- آزها شده باشد. کف‌ها باشد. ۳در پارکینگ‌های بزرگ و متوسطء ستون‌های فلزی و بتنی باید مطابق با مباحث مربوطه در برابر حریق ۴در صورتی که طبقات پارکینگ به وسیله پله به یک‌دیگر دسترسی داشته باشند. باید بین فضای پلکان و پار کینگ یک در جداگانه و یا فضای واسط محصور درنظر گرفته شود. ۵در پارکینگ‌های بزرگ و متوسط باید تدابیری جهت جلوگیری از برخورد خودروها با ستون‌ها پیش‌بینی و ۶ استفاده از آینه‌های محدب در مسیرهای چرخش و مانور خودرو جهت تامین دید بهتر و جلوگیری از تصادف توصیه می‌شود. ۷تنها در ساختمان‌های ردیفی و متصل و یا ساختمان‌های مجزا و منفصل که تعداد طبقات آن بیش از ۴ طبقه استء می‌توان پارکینگ‌هایی که بیش از یک طبقه دارند را در زیر محوطه بیمارستان احداث نمود. ۸.ار آن‌جا که ممکن است برخی مراجعین و یا حتی کارکنان بیمارستان دچار معلولیت حرکتی باشند. لذا تعبیه پارکینگ برای این گروه الزامی است که بر اساس بند ۶-۱-۳-۳-۲ تعداد پارکینگ مورد نیاز برای معلولین برآورد و تعیین می‌گردد. در این خصوص استانداردهای مرتبط با مشخصات فیزیکی پارکینگ‌های قابل دسترس برای افراد معلول به شرح زیر می‌باشند: الف) ابعاد یک واحد پارکینگ برای خودروهای سواری معلولین» محور به محور دو ستون عرضی ۴ متر و محور به محور دو ستون طولی آن ۵ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل پارک(دهانه داخلی) کمتر از ۳/۵ متر نباشد. در صورتی که دو طرف یک محل پارک دیوار باشد. عرض خالص محل پارک ۴ متر درنظر گرفته شود. ب) در صورت افزایش تعداد محل پارک» باید به ازای هر خودرو ۳ متر به عرض محل پارک در بند قبلی افزوده شود. بنابراین عرض محور به محور دو ستون در محل پارک برای دو و سه واحد پارکینگ. به ترتیب حداقل ۷و ۱۰ متر است. در هر صورت پس از اجرا و بهره‌برداری عرض خالص محل پارک(دهانه داخلی) به ترتیب نباید کمتر از ۶/۵ و ۹/۵ متر باشد. ج) به علت وجود ویلچیرء ارتفاع مفید سقف برای خودروهای سواری معلولین حداقل ۲/۴ متر باشد. د) رعایت مفاد موردهای "الف", آب", "ج" ۰۳" "و" از استانداردها و ضوابط طراحی پارکینگ معلولین در فضای باز (بند ۲۳ از ۱-۳-۳-۲-۲) در پارکینگ‌های احداث شده در فضای بسته نیز الزامی است. ۹موارد ۵ ۷ ۱۴ ۵۵ ۵۱۸ ۱۹ ۲۱و ۲۲ از ضوابط احداث پارکینگ در فضای باز (بند ۱-۳-۳-۳-۲) در این نوع پارکینگ‌ها نیز باید رعایت گردند. وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 2-۳-۲ ارتباط هوایی و هلی‌پد اورژانس‌های هوایی از جمله مهمترین راهکارهایی است که در شرایط بحران می‌تواند در تسریع خدمات فوریتی موثر باشد. ارتباط هوایی به طور معمول به واسطه بالگرد صورت می‌گیرد و در صورتی که در بیمارستان, استفاده از ارتباط هوایی برنامه‌ریزی گردد. لازم است که تسهیلات مربوطه تامین و ضوابط خاص آن رعایت گردد. از جمله این تسهیلات می‌توان به محل نشست و برخاست بالگرد(هلی‌ید)» مسیرهای دسترسی» کارکنان پرواز(گروه پروازء گروه مراقبت پرواز» گروه خدمات پرواز) » فضاهای فیزیکی خدماتی و پشتیبانی و... اشاره کرد. در این راستا طراحی درست و مناسب هلی‌پد بسیار حائز اهمیت است. در بسیاری از موارد رعایت نکردن ضوابط مربوطه و عدم تعیین موقعیت مناسب هلی‌پد سبب گردیده است که در زمان بهره‌برداری منجر به حادثه گردد و یا نتوان از آن‌ها استفاده کرد؛ بنابراین برخی از الزامات و ضوابط هلی‌ید در ادامه ارائه شده است. لازم به ذکر است مسیرهای ارتباطی در بند ۲-۲-۲-۲ توضیح داده شده است و فضاهای فیزیکی خدماتی و پشتیبانی مربوطه نیز از دامنه کاربرد این کتاب خارج است. ۱-4-۳-۲ انواع هلی‌پد و موقعیت آن: با توجه به امکانات و شرایط بیمارستان و نوع کارکرد مورد انتظار از مرکز درمانی» سه گزینه برای محل استقرار هلی‌پد در محوطه‌ی مرکز درمانی قابل تصور است که عبارت است از: ۱.روی سطح زمین در محوطه: یکی از متداول‌ترین روش‌ها در تعبیه هلی‌پد. احداث آن بر روی سطح زمین در محوطه بیمارستان می‌باشد. چراکه این روش به دلیل عدم استفاده از سیستم‌های پیجیده ساختمانی» سهولت و سرعت در اجرا و... از نظر اقتصادی در مقایسه با سایر روش‌ها مقرون به صرفه‌تر است. انتقال بیمار از هلی‌پد به ساختمان بیمارستان» در صورتی که فاصله بین آن‌ها زیاد باشد از طریق آمبولانس و در صورتی که کم باشد با تعبیه مسیر سرپوشیده به وسیله برانکار یا ویلچیر صورت می‌پذیرد. طراحی و برنامه‌ریزی هلی‌ید در سطح زمین به دو روش امکان پذیر است: الف) احداث در محوطه وسیع: در بیمارستان‌هایی که حجم انتقال بیماران از طریق راه هوایی زیاد است و دارای ترافیک هوایی می‌باشد از این روش استفاده می‌شود. مراکزی همچون بیمارستان‌های مرجع» مراکز تروما و... از جمله این موارد است. البته زمانی می‌توان از این روش بهره گرفت که بیمارستان دارای محوطه با مساحت زیاد باشد. زمینی به طول حداقل ۲۰۰ متر و عرض حداقل ۳۰ متر به این منظور مورد نیاز است. در بیمارستان‌هایی که محوطه آن دارای مساحت محدود می‌باشد. می‌توان از این روش جهت احداث هلی‌پد استفاده نمود. در این حالت در محوطه بیمارستان مربعی به ضلع حداقل ۸۵ متر و یا دایره‌ای به قطر حداقل ۹۵ متر مورد نیاز است. این ابعاد شامل هلی‌ید و محوطه پاک‌سازی شده اطراف آن است. -------- صفحهٔ بعد -------- وزارد ۲.روی سکوی کم‌ارتفاع در محوطه: سکوهای کم‌ارتفاع جهت تعبیه هلی‌پد. یکی دیگر از روش‌هایی می‌باشد که در بیمارستان‌هایی با فضای بسیار محدود در محوطه استفاده می‌شود. این نوع سکوها می‌تواند به صورت سازه‌های بتنی» فلزی» خاکریز و... طراحی گردد و یا از یک تیه طبیعی در سایت به عنوان سکو استفاده شود. انتقال بیمار از سکو به ساختمان بیمارستان» در صورتی که فاصله بین آن‌ها زیاد باشد از طریق آمبولانس و در صورتی که کم باشد با تعبیه مسیر سرپوشیده به وسیله برانکار یا ویلچیر صورت می‌پذیرد. سکوها از نظر ارتفاعی به ۲ گروه تقسیم می‌شوند که ضوابط طراحی در مورد هر یک متفاوت خواهد بود: الف) سکوها با ارتفاع کمتر از ۳ متر: در این گونه سکوها به دلیل نزدیکی به سطح زمین» باید محدوده پاکسازی شده و حریم اطراف هلی‌پد بیشتر در نظر گرفته شود. در این راستا در محوطه بیمارستان مربعی به ضلع حداقل ۸۵ متر و یا دایره‌ای به قطر حداقل ۹۵ متر مورد نیاز است. این ابعاد شامل ابعاد هلی‌پد و محوطه پاک‌سازی شده ب) سکوها با ارتفاع بیش‌تر از ۳ متر: در برخی از بیمارستان‌ها که طراح به دلیل محدودیت سایتء نیاز دارد حداکثر استفاده را از فضای آن ببردء از سکوهایی با ارتفاع بیشتر از ۳ متر استفاده می‌کنند. این سکوها سبب می‌شوند تا محوطه مورد نیاز برای هلی‌پد کمتر بوده و هم‌چنین از فضای زیر سکو برای کاربری‌های مختلف همچون پارکینگ.» فضاهای خدماتی و... استفاده گردد. در این حالت در محوطه بیمارستان مربعصی به ضلع حداقل ۲۵ متر و یا دایره‌ای به قطر حداقل ۳۵ متر جهت احداث سکو مورد نیاز است. ۳.روی سطح بام ساختمان بیمارستان: گزینه احداث هلی‌پد روی بام» به دلیل عدم وجود محدودیت‌هایی که ساخت و ساز آینده ایجاد می‌نماید و خطوط هوایی عاری از موانع فیزیکی, از تاثیرات محیطی بر مرکز درمانی و همسایگان آن می‌کاهد. یکی دیگر از مزایای این روش در مقایسه با دو روش قبلی» دسترسی مناسب و سریع به خدمات بیمارستانی می‌باشد؛ چراکه فاصله بین هلی‌پد و مسیرهای ارتباطی افقی و عمودی بیمارستان مختصر می‌باشد. به طور کلی قرارگیری هلی‌ید بر روی بام بخش اورژانس جهت کوتاه نمودن مسیر ایده‌آل است. در این روش در بام ساختمان بیمارستان مربعی به ضلع حداقل ۲۵ متر و یا دایره‌ای به قطر حداقل ۲۵ متر جمت احداث هلی‌پد مورد نیاز است. ۲-2-۳-۲ -ضوابط طراحی هلی‌ید: با توجه به مطالب ذکر شده در مورد انواع هلی‌پد و موقعیت قرارگیری آن در ادامه ضوابط اختصاصی و عمومی هر یک نکاتی ارائه شده است: ۱-۲-24-۳-۲- ضوابط احداث روی سطح زمین در محوطه: همانطور که گفته شد احداث هلی‌پد بر روی سطح زمین در محوطه‌های وسیع و کوچک امکان‌پذیر است بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۱۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۳۲ ۵ نوع اول: احداث در محوطه وسیع: ۱ قرادادن هلی‌پد در زمین‌های وسیع به منطقه‌ای با مساحت زیادی نیاز دارد که به آن محوطه هلی‌ید گفته می‌شود و شامل خصوصیات زیر است: الف) محوطه هلی‌ید باید دارای حداقل ۲۰۰ متر طول و حداقل ۳۰ متر عرض باشد. ب) جانمایی باید به گونه‌ای صورت پذیرد که از عوامل مخرب باد غالب به دور باشد. ج) محوطه باید از فضای سبز و یا پارک خودرو پاک‌سازی شود. د) شیب کلی محوطه نباید از ۳,/ و شیب موضعی آن نیز نباید از ۵ بیشتر باشد. ۵) باید مرز محوطه هلی‌پد مشخص شود. در صورتی که مرز این مستطیل مشخص نباشد باید با نشانه‌هایی به شکل خطوط سفید رنگ با طول ‎٩‏ متر و پهنای ۱ متر با فواصل حداکثر ۵۰ متر از یکدیگر در نظر گرفته شود. در هر صورت باید در هر ضلع حداقل سه نشانه و در هر کنج زمین یک نشانه در نظر گرفته شود. ۰ حدا" قل ۰ متر ۰ ۰ ۹ سا عصعحت اس ۳ ۰ مت مرزهای محدو ده هلی ید ۱ 1 حداقا خطوط سفبد با طول ‎٩‏ متر و بهنای ۱ متر ۰ متر با نور خیره کننده سفید در محوطه‌های هلی‌پد که به شکل مستطیل نیستندء در هر ضلع به حداقل ۵ نشانه با فواصل حداکثر ۱۰ متر و در هر کنج به یک نشانه نیاز است. حداکثر ۱۰ متر خطوط سفید با طول ‎٩‏ متر و بهنای ۱ متر ۱ #0 ۳۰ مبر ۳ ۹ ۰ حداقل ۲۰۰ مر ۰ و) در راستای مورد قبلی» جهت پیدا کردن محدوده هلی‌پد در شب توسط خلبان» باید چراغ‌هایی با نور در صورتی که ۲۰ درازای ضلع از عدد ‎٩‏ متر کمتر باشد. طراح باید آن را انتخاب نماید. ۱۷۱۱۳۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۱۳ 20 ۱۵۵۱۵۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ در زمین‌های وسیع به منظور پیداکردن محدوده هلی‌پد توسط خلبان» باید از نقطه نشانه‌روی استفاده نمود. این نقطه دارای شرایط زیر است: الف) این نقطه در مرکز محوطه هلی‌پد به صورت مثلث متساوی‌الاضلاعی سفید رنگ به ضلع ‎٩‏ متر با پهنای خطوط ۱ متر در کف‌سازی در نظر گرفته شود. ب) این مثلث باید دارای چراغ‌هایی با نور خیره‌کننده و درخشنده سفید باشد تا امکان مسیریابی و یافتن محوطه هلی‌پد از دور به خوبی وجود داشته باشد. در این خصوص در وسط هر ضلع این مثلث یک چراغ و در هر کنج آن نیز یک چراغ درنظر گرفته شود. یکی از دلایل تعبیه این مثلث علاوه بر نقطه نشست(هلی‌یپد) چراغ‌های مذکور می‌باشند» چراکه در صورت تعبیه این چراغ‌ها در محل هلی‌پد.ء به دلیل نور شدید آن‌ها سبب اختلال در فعالیت خلبان خواهد شد. م ۱ ۱ ج‌ ۱ [ 1 ن م و 31 ممر تور بر دار ی سید نا درو صسد ی بابسا نقشه ۱۷-۲- نقطه نشانه‌روی ۳ خصوصیات هلی‌ید (نقطه نشست) در محوطه‌های وسیع به شرح زیر می‌باشد: ب) در جانمایی هلی‌ید باید به اثرات آلودگی صوتی ناشی از نشست و برخاست بالگرد بر کار کرد فضاهای پیرامونی توجه نمود. اعمال راهکارهای دیگر همجون استفاده از سیستم‌های أآکوستیک. مصالح مناسب ج) شکل هلی‌پد در محوطه‌های وسیع به صورت دایره می‌باشد. قطر این دایره ۱۸ متر در نظر گرفته شود. د) سیستم آب سرد و گرم برای خاموش نمودن آتش و شستشوی سطح هلی‌پد در نظر گرفته شود. مورد نیاز در کلیه جهات نباید از ۸۲/ بیشتر باشد. و) مصالح کف هلی‌پد باید مقاوم در برابر لغزش, ضربه و سایش باشد. ز) به منظور مشخص کردن محدوده هلی‌ید باید از یک خط سفید در پیرامون هلی‌ید استفاده شود. این حرف به طور اختصار معرف کلمه هلی‌پد می‌باشد. این حرف باید به رنگ قرمز باشد تا از فاصله وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۱۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۴ دور قابل مشاهده بوده و جلب توجه نماید. طول کلی آن ۳ متر و عرض آن ۱/۸ متر باید باشد. هم‌چنین پهنای خطوط آن ۰/۴ متر درنظر گرفته شود.(رجوع به نقشه ۱۸-۲) ل) علاوه بر حرف ۴ که معرف هلی‌ید می‌باشد» جهت اینکه مشخص گردد هلی‌پد مربوط به یک مرکز درمانی است باید از شکل *# در مرکز هلی‌ید استفاده گردد. این شکل به رنگ سفید بوده و دارای طول و عرض کلی ‎٩‏ متر و پهنای خطوط ۳ متر می‌باشد. در واقع حرف |۴۳ در مرکز این شکل قرار نقشه ۱۸-۲- تعبیه علامت + و |۲ در مرکز هلی‌پد م) دایره هلی‌پد در محوطه وسیع باید دارای ۱۸ چراغ برجسته به رنگ سبز باشد. این چراغ‌ها باید برروی شش ضلعی محیطی دایره مذکور قرار گیرند. به گونه‌ای که در هر راس آن یک چراغ و در هر ضلع آن دو چراغ با فاصله‌های مساوی درنظر گرفته شود. ن) ارتفاع چراغ‌ها و سایر تجهیزات نباید از ۲۵ سانتی‌متر در داخل فضای هلی‌پد تجاوز نماید. ۱ 5 قطر ۱۸ مهمتر نقشه ۱۹-۲- دایره هلی‌پد ۴ زمانی که بالگرد به هلی‌پد نزدیک می‌شود.ء فشار بادی را به سمت پایین ایجاد می‌نماید که می‌تواند سبب حرکت دادن موانع سبک, نخاله و... شود. هم‌چنین ممکن است موجب آسیب‌رساندن به افراد نزدیک به هلی‌یدء تجهیزات و ساختمان‌ها شود. بنابراین باید فاصله‌ای از پیرامون هلی‌پد را از موانع سبک و حتی حضور انسان پاک‌سازی کرد. این منطقه را به اصطلاح محدوده فشار باد رو به پایین (باد زیرپا) می‌نامند. در این راستا نکات زیر باید رعایت گردد: ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ 0۲۲۱۵۵۱۱۲ 3۵ ۱۷۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- الف) فاصله‌ای به طول حداقل ۲۰ متر از اطراف هلی‌ید باید از موانع سبک پاک‌سازی شود. ب) شکل این محدوده از شکل هلی‌ید تبعیت می‌نماید. به طوری که در محوطه وسیع به شکل دایره و در سایر موارد که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهد شد به شکل دایره یا مربع خواهد بود. ج) استفاده از نرده و یا هر مانع دیگر که از ورود افراد متفرقه به داخل محدوده پاک‌سازی شده جلوگیری آلودگی‌های انسان‌ساز مانند زباله و... در داخل محدوده جلوگیری خواهد کرد. استفاده از نرده در اطراف منطفه باکساری شده حهت ممانعت از ورود افراد متفر قه نقشه ۲۰-۲- محدود پاک‌سازی شده اطراف هلی‌پد(فشار زیر پا) ۵. مسیر هوایی منتمی به هلی‌ید باید به‌ گونه‌ای انتخاب شود که از تمامی موانع و عناصری که سبب اختلال در پرواز می‌شود. عاری باشد تا مسیری ایمن را جهت رفت و آمد بالگرد تامین نماید. از جمله این عناصر درختان بلنده ساختمان‌های بلندمرتبهء دکل‌های مخابراتی و... می‌باشد . این مسیر ایمن که با نام کریدور نیز شناخته می‌شود دارای شرایط زیر می‌باشند: ب) لبه مسیر ایمن با عرض حداقل ۳۰ متر از لبه هلی‌پد آغاز می‌شود و با زاویه ‎٩‏ درجه(۴/ ۸:) تا ۵۰۰ متر ادامه پیدا می‌کنند. پس از آن دو ضلع موازی یکدیگر شده و تا مسافت ۱۸۷۵ متر پیش می‌روند. در صورت محدودیت در ایجاد مسیر مستقیم برای مسیر ایمن» چرخش تا ۱۳۰ درجه در آن مجاز است. ج) در صورت نیاز جهت راهنمایی بیشتر خلبان و سهولت در مسیریابی» می‌توان از چراغ‌های هدایت‌کننده استفاده نمود. این چراغ‌ها می‌تواند مسیر فرود را مشخص کرده و یا در نقاطی که کمبود دید وجود دارد.ء به تشخیص خلبان کمک نماید. ۱ در هلی‌پدهای واقع در بام به توجه به ارتفاع ساختمان بیمارستان ارتفاع موارد مذکور از تأثیر کمتری برخوردار خواهد بود. وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۱۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶ حداقل دو کریدور پاکسازی شده از موانع ۵ متراسش۳۳ی۳ی محدوده ۳۰ منری باک سازی شده از موانع سسکک و انسان نقشه ۲۱-۲- پلان کریدور پاک‌سازی شده از موانع د) جهت ایمنی و کارایی بیشتر باید برای ۲۰۰ متر اول مسیر ایمن در بالای خط فرضی با شیب ۸/ هیچ‌گونه مانع سخت و سنگینی وجود نداشته باشد. لازم به ذکر است مبنای تراز صفرء سطح ۴/۸ در جه یا امخ/مخ ه/مخ /خ همخ خ رخ خم خر ها هه که ها که هرکه شا که هرکه شه هرکه هک کرک خم خاک خام حک هه حک هه ده کم هه که خر هک خاک هک هرکه خر هرکه هک هرکه خر خاک شا خاک هک هک هه که که که نقشه ۲۲-۲- برش از کریدور پاک‌سازی شده از موانع ۶ همانطور که گفته شد در صورتی که فاصله هلی‌ید تا ساختمان بیمارستان زیاد باشد بیمار را با آمبولانس منتقل می‌کنند. در این راستا رعایت نکات مربوط بده مسیرهای سواره الزامی است (رجوع بد بند ۲-۲-۳-۲). در صورتی که فاصله هلی‌ید از ساختمان بیمارستان کم باشد از طریق یک مسیر سرپوشیده به وسیله برانکار یا ویلچیر منتقل می‌شود. در هر صورت مسیر دسترسی از بالگرد به آمبولانس یا بیمارستان باید از هرگونه مانع و یا عناصر معماری که در حرکت برانکارهاء تجهیزات درمانی» کپسول‌های گاز طبی و غیره اخلال ایجاد می‌کنند.ء پاکسازی شود. در این خصوص باید مسیرها صاف و در صورت وجود اختلاف ارتفاع, به شرایط جوی, لرزش, ضربه, سایش» خوردگی و... منطبق باشند. هم‌چنین جلوگیری از لشزش کاربران و ایجاد سطوح قابل تشخیص در هنگام شب و روز از اهمیت بسیاری برخوردار است. ۸. جهت‌یابی باد در پرواز خلبان در زمان نشست و برخاست موثر است. بنابراین تعبیه بادنما در نردیکی هلی‌پد لازم می‌باشد. این بادنما باید در شب نیز قابل رویت باشد بنابراین باید به وسیله چراغ آشکار و نمایان باشد. البته نور آن نباید سبب خیرگی خلبان گردد. .٩‏ هر نوع مانعی در مسر هلی‌ید از قبیل درختان, ساختمان‌هاء دکل‌هاء دودکش‌های بلند و... که می‌توان خطری را برای پرواز بالگرد به وجود آوردء بایستی به وسیله روشنایی قابل روْیت باشد. هم‌چنین بایستی در بالای سازه‌ها از چراغ چشمک‌زن قرمز جهت هشدار استفاده گردد. ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۱۳ 3۵ ۱۵۵۱۲۵۱ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ وزارد ۰ مورد آتش‌سوزی از آنجا که در این روش دسترسی نیروها و ماشین‌آلات آتش‌نشانی به هلی‌پد با سهولت اطفاء حریق در محدوده هلی‌ید الزامی نمی‌باشد و در صورت تشخیص گروه ایمنی تعبیه می‌گردد. در ادامه جهت درک بهتر از نحوه چینش عناصر مذکور و طراحی آن» به صورت شماتیک طراحی هلی‌ید در حدا قل ۰ متر ٍ سر | حدا قل ۱ متر ۵ ۱ ۱ مسور ۱ تا ات ات مت تا تست با نقشه ۲۳-۲- موقعیت قرارگیری نقطه نشانه‌روی و هلی‌پد در محوطه هلی‌پد نوع دوم: احداث در محوطه کوچک: ۱ خصوصیات هلی‌ید در روش احداث در محوطه کوچک به شرح زیر می‌باشد: الف) شکل هلی‌پد به صورت مربعی به ضلع حداقل ۲۵ متر و یا دایره‌ای به قطر ۳۵/۳ متر پیش‌بینی شود. ب) علاوه بر اعمال نکات "ک". "ل" از مورد ۲ از بند ۱-۲-۴-۳-۲ باید در پیرامون نشانه‌های ۹۶ و ۲ دایره‌ای زرد رنگ به پهنای ۰/۵ متر در نظر گرفته شود. ج) جهت مشخص بودن هلی‌پد در شب باید ۲۴ چراغ با نور سبز به صورت برجسته در پیرامون هلی‌پد د) محل قرارگیری چراغ‌ها در فاصله حداکثر ۱/۵ متری از لبه هلی‌پد به گونه‌ای درنظر گرفته شود که در هر راس مربع یک چراغ و در بین آن‌ها در هر ضلع ۵ چراغ با فواصل مساوی قرار گیرد. فاصله این چراغ‌ها نباید از ۵ متر بیشتر شود. در صورتی که طراح شکل دایره را برگزیند. نحوه چیدمان آن مشابه نکات "م", "ن" از مورد ۳ از بند ۱-۲-۴-۳-۲ (نوع اول) می‌باشد. ۲ بیشتر خصوصیات و ویژگی‌های طراحی در بند ۱-۲-۴-۲-۲ (نوع اول) توضیح داده شده است. لذا یت آگاهی از وجود یا عدم وجود این ویژگی‌ها در این روش ابتدا مطالب بند مذکور مطالعه گردد و سپس به جدول شماره ۹-۲ رجوع شود. ت. درمان و آموزش پزشسکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۱۰۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۰۸ ۳۵ ممر حدا کثر ۱/۵ متر ه وه کج که کج که که ۵ منر نقشه ۲۴-۲- هلی‌پد در محوطه کوچک ۲-۲-2-۲ ضوابط احداث سکوی کم ارتفاع در محوطه: همان‌طور که گفته شد سکوهای کم ارتفاع به دو گروه» سکوهای با ارتفاع کمتر از ۳ متر و سکوهای با ارتفاع بیشتر از ۳ متر تقسیم‌بندی شده‌اند که در ادامه الزامات مربوطه ارائه شده است: ۱ خصوصیات هلی‌ید در این روش به شرح زیر است: الف) ویژگی‌های هلی‌ید در این روش شباهت‌های زیادی به روش احداث بر روی زمین کوچک دارد. بنابراین رعایت مفاد مورد ۱ از بند ۱-۲-۴-۲-۲ (نوع دوم) الزامی است. در این حالت جمت تعبیه چراغ‌های سبز رنگ هم‌تراز با هلی‌ید» پس از خط سفید محدوده هلی‌پد. می‌توان تا حدود ۱/۵ متر به ابعاد سکو اضافه کرد. ب) در زمانی که بالگرد نیاز به توقف طولانی مدت دارد و خطر وزش باد شدید و عدم مقاومت بالگرد وجود داشته باشد. لازم است از نقاط مهار استفاده گردد. در این خصوص باید ۶ نقطه مهار بالگرد به فواصل مساوی برروی محیط داخلی دایره زرد رنگ (نقشه ۲۵-۲) درنظر گرفته شود. ج) با توجه به طراحی این روش به صورت سکوء به منظور جلوگیری از افتادن یا پرتاب شدن افراد از روی آن» باید شبکه حفاظتی پیرامون هلی‌پد تعبیه گردد. در این راستا باید از شبکه توری با مواد غیر قابل اشتعال به طول ۱/۵ متر در پیرامون سکو استفاده گردد. هم‌چنین در محل‌های اتصال مسیرهای دسترسی یا رمپ به هلی‌ید نیز باید مورد استفاده قرار گیرد. لازم به ذکر است از آنجا که ارتفاع هیچ وسیله‌ای در داخل هلی‌ید نباید از ۲۵ سانتی‌متر بیش‌تر باشد.ء د) در روش سکو با ارتفاع بیش از ۳ متر باید نام مرکز درمانی و علامت هشدار حداکثر وزن قابل تحمل سکو به صورت خوانا و بزرگ بر روی هلی‌پد نوشته شود تا خلبان در هنگام نزدیک شدن به هلی‌پد بتواند به راحتی آن را مشاهده نماید. ۱۷۱۱۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۲ ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۵ ضمه نقشه ۲۵-۲- سکوی کم ارتفاع هلی‌پد در محوطه ۲ بیشتر خصوصیات و ویژگی‌های طراحی در بند ۱-۲-۳-۳-۲ (نوع اول) توضیح داده شده است. لذا جچمست آگاهی از وجود یا عدم وجود این ویژگی‌ها در این روش ابتدا مطالب بند مذکور مطالعه گردد و سپس به جدول شماره ۹-۲ رجوع شود. ۳-۲-2-۳-۲- ضوابط احداث روی سطح بام ساختمان بیمارستان ۱ احداث هلی‌ید بر روی بام» مشابه روش احداث سکوی کم ارتفاع در محوطه (با بیش از ۳ متر) می‌باشد. آگاهی از وجود یا عدم وجود این ویژگی‌ها در این روش؛ ابتدا مطالب بند مذکور مطالعه گردد و سپس به جدول شماره ۹-۲ رجوع شود. با توجه به تعاریف دکر شده در رابطه با عناصر و ویژگی‌های مورد نیاز در طراحی هلی‌پدء در جدول زیر خلاصه ویژگی‌ها و موارد لازم‌الاجرا برای سه روش مذکور معرفی شده است. لازم به ذکر است مطالب جدول به صورت مختصر ارائه شده است و طراح باید ابتدا به طور کامل مطالب بند ۴-۳-۲ را مطالعه و سپس جهت بررسی ویژگی‌های موجود در هر روش به این جدول رجوع نماید: وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی ۱۰۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عناصر و ویژگی‌های نشانگر مرزهای محوطه هلی‌ید نقطه نشانه‌روی ابعاد هلی‌ید جنس مصالح کف محدوده پاک‌سازی‌شده از موانع سبک در پیرامون هلی‌پد (فشار باد رو به پایین) (کریدورهای دسترسی) نشانه ۳ سفید. ۲۷ قرمز و خطوط سفید پیرامونی دایره زرد رنگ پیرامون ۲ بادنما نورپردازی هدایت کننده نورپردازی نقطه نشانه‌روی نورپردازی هلی‌پد روشنایی بادنما و موانع احتمالی نقاط مهار نام مرکز درمانی و علامت هشدار حداکثر وزن قابل تحمل تجهیزات اطفاء حریق ۱۱۰ سطح روی بام مورد نیاز نیست مورد نیاز است مورد نیاز است مورد نیاز است مورد نیاز است در صورت نیاز مورد نیاز است مورد نیاز است مورد نیاز است مورد نیاز است مورد نیاز است ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ 0۲ ۲۱۵۵۱۱۲۱ 0 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-2-۳-۲ مقایسه سه روش طراحی: لازم به ذکر است طی تحقیقات انجام شده» این سه روش از لحاظ شاخص‌های متعددی با یکدیگر مورد در این تحقیق می‌توان به ایمنی, امکان پاک‌سازی سطح زمین از موانع» امکان پاک‌سازی خطوط هوایی از موانع» بر طرح‌های توسعهء هزینه ساخت» هزینه کارکرد. تامین تجهیزات فرار و اطفاء حریقء تامین نیروی انسانی و... روش قرارگیری بر بام ساختمان > روش سکوی کم ارتفاع > روش قرارگیری برروی زمین -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۲- محوطه‌سازی ۲ فضای سبز انرژی و سلامت انسان تا حد زیادی بستگی به تاثیرات مستقیم محیطی دارد که در آن زندگی می‌کند. در یک مرکز درمانی» توجه به زیبایی محوطه بسیار حائز آهمیت است و می‌تواند سبب افزایش کارایی کارکنان» کاهش استرس و افزایش سرعت بهبود بیماران گردد. مجموعه‌ای از فضاهای سبزء پیاده‌راه‌ها و سواره‌روهای زیباسازی شده با مصالح مناسب., نیمکت‌هاء تابلوهای راهنماء کیوسک‌های اطلاعاتی و خدماتی» سایبان‌هاء آب‌نماء نورپردازی و... از جمله راه‌کارهای اولیه جهت زیباسازی محوطه مرکز درمانی می‌باشد. در این خصوص یکی از عناصر بسیار مهم در محوطه‌سازی مراکز درمانی فضای سبز می‌باشد. امروزه داده‌های علمی ثابت می‌کنند که گیاهان علاوه بر نقش زیباسازی محیط به عنوان راه‌کاری مناسب برای حل بسیاری از مشکلات محیطی ایفای نقش می‌نمایند. بنابراین شناخت انواع گیاهان و روش به کارگیری آن‌ها در محوطه‌سازی مراکز درمانی ضروری می‌باشد. در این خصوص ابتدا ویژگی‌ها و تاثیرات فضای سبز را بر محوطه‌سازی و محیط اطراف آن بررسی نموده و روش‌های به کارگیری متداول آن ارائه می‌گردد: ۱-۵-۳-۲ ویزژگی‌ها و تاثیراتن فضای سبز بر محیط اطراف: فضای سبز تاثیرات شگرفی بر محیط اطراف گذاشته که از آن جمله می‌توان به زیباسازی محیطء ایجاد اثرات روانی مطلوب. مقابله با آلودگی هواء مقابله با آلودگی صوتی» مقابله با آلودگی بصری, افزایش رطوبت, کاهش دماء کنترل بادء سایه گستری و... اشاره کرد که در ادامه به آن‌ها پرداخته شده است: ۱-۱-۵-۳-۲- زیباسازی محیط و ایجاد اثرات روانی مطلوب رون انسان به گونه‌ای است که همواره احتیاج دارد با ید طبیعت در تماس باشد. فضای سبز علاوه بر می‌تواند تصاویر درک شده از راه بینایی را تشدید کرده یا تخفیف دهند. در ادامه برخی از این تاثیرات آرائه شده است: ۱ گیاهان از لحاظ بصری بسیار چشم نواز بوده و به واسطه فرم» طرح و رنگ‌های متنوع می‌تواند تاثیرات بسیار مطلوبی بر انسان بگذارد. ۲ درختان با رنگ‌آمیزی برگ» تنه, گل, در فصول مختلف به زیبایی محیط می افزایند و اثری آرام‌بخش بر روان انسان باقی می گذارند. رنگ سبز از نظر روان‌شناسی» اصولا رنگ آرام‌یخشی است و می‌تواند فضا را از نظر روانی برای انبوه افرادی که در این مراکز تجمع دارنده مطبوع‌تر نماید. درمانی را از یک فضای بی‌روح و نامطلوب به یک مکان مطبوع تبدیل می‌کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ فضای سبز سبب وارد شدن پرندگان به محیط شده و آن را از حالت ساکن و بی‌روح خارج می‌کنند. در این راستا آواز پرندگان نیز می‌تواند سبب افزایش امید و شادابی بیماران و کارکنان شود. ۵. فضای سبز سبب کاهش عواملی مضر و افزایش شاخص‌هایی خواهد شد که در ایحاد آسایش روانی و محیطی کاربران تاثیر مثبتی دارد. از جمله آن‌ها می‌توان به کاهش آلودگی های صوتی» بصری» هوا و هم‌چنین افزایش رطوبت در مناطق خشک. کاهش دما در فصول گرمء کنترل هوا و باده سایه‌گستری و... اشاره کرد که در بندهای بعدی توضیحاتی در مورد هر یک از این موارد ارائه شده است. ۲-۱-۵-۳-۲- مقابله با آلودگی هوا فضای سبز شهرها ریه‌های تنفسی شهرنشینان به شمار می‌آیند. به همین دلیل فقدان آن به معنای عدم وجود سلامتی و تندرستی در شهرها محسوب می شود. گیاهان نقش مهمی را در حفظ محیط زیست و امر آلودگی‌زدایی در زندگی شهرنشینی ایفا می‌کنند و هر یک از انواع گیاهان و قسمت‌های مختلف آن‌ها تاثیر خاصی در این امر دارد که در ادامه چندی از این تاثیرات ارائه شده است: ۱ تولید اکسیژن: درختان با تولید اکسیژن نقش موّثری در بهبود شرایط زیست محیطی ایفا می‌کنند. توازن اکسیژنی زمین که شرایط زیست را برای انسان مهیا کرده است از طریق تولید اکسیژن گیاهان و به ویژه درختان فراهم شده است. در واقع تولید اکسیژن با رقیق کردن هوای آلوده نقش مهمی در مقابله با آلودگی ایفا می‌کند. ۲ جذب دی‌اکسیدکرین: دیاکسیدکربن عامل عمده ایجاد لایه‌ای به نام دام حرارتی زمین محسوب می‌شود. این لایه همانند سپری عمل می‌کند که تشعشعات حرارت‌زای خورشید را از خود عبور می‌دهد ولی از برگشت آن به فضا جلوگیری می‌کند و در نتیجه گرمای متوسط زمین را بالا می برد. این پدیده را اثر گلخانه‌ای گویند که مهمی دارند. درست است که دی‌اکسیدکرین یک گاز آلوده‌کننده هوا نیست ولی همواره به عنوان یک عامل مهم در بررسی کیفیت هوا مورد توجه قرار گرفته است و به عنوان شاخص کیفیت هوا لحاظ می‌شود. افرادی که در معرض این هوا قرار می‌گیرند. دچار خستگی» عدم رضایت و عدم تمرکز می‌گردند. درختان و گیاهان با جذب دی‌اکسیدکرین از مشکلات ناشی از آن جلوگیری به عمل می‌آورند. لازم به دکر است کاهش پوشش سبز زمین و جنگل‌ها نه تنها توازن اکسیژّنی زمین را بر هم می‌زند بلکه موجب انباشته شدن دیاکسیدکربن شده و خطر تغییرات وسیع آب و هوایی را تشدید می‌کند. ۳ جذب گرد و غبار گیاهان در بهبود آب و هوای یک شهر و پالایش گرد و غبار نقش بسیار موْْری دارند به طوری که توده گرد و غباری که به وسیله باد حمل می شود. در اثر برخورد با درختان به دلیل تقلیل سرعت باد و کاهش نیروی حمل توسط درختان رسوب داده می‌شود. تأثیر فضای سبز در تقابل گرد و غبار در حدی است که می توان آن را ریه‌های تنفسی شهرها نامید. در این خصوص برگ‌های کرک‌دار .شاخه‌ها و تنه با پوسته‌ی وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی سح ۱۳( -------- صفحهٔ بعد -------- خشن درختان» ناخالصی‌های هوا مانند گرد و خاک. گرده‌ی گیاهان» دود بخارها و... را به خود می‌گیرند و سبب کاهش و رقیق شدن آلودگی هوا می‌گردند. . جذب بوهای نامطبوع مشابه مورد قبلی» برگ‌های کرک‌دار ,شاخه‌ها و تنه با پوسته‌ی خشن درختان» ناخالصی‌های هوا مانند بخارها و بوهای ناخوشایند را به خود می‌گیرند و با ایجاد رایحه مطبوع می‌توانند مستقیماً در خننی کردن بخارات بد بوی هوا مساعدت کنند. ۵. جذب آلایندهای هوا (ذرات جامد و گازها) گیاهان نقش مهمی در جذب برخی از آلاینده‌های هوا که به صورت ذرات جامد و گاز می‌باشند. ایفا می‌نمایند. ذرات معلق در هوا بر برگ‌ها و شاخه‌های درختان نشسته و بخش‌های زیرین را تمیز نگه می‌دارند. از جمله این ذرات جامد می‌توان به سرب اشاره کرد سرب از عمده موادی است که از طریق فعالیت های انسان به مقدار زیادی وارد هوا می گردد.ء به طوری که میزان آن در هوای محاور جاده ها و منابع تولید آن بسیار بالاتر است. رسوب سرب در بدن انسان چه از طریق تنفسی و چه از طریق دستگاه گوارش» باعث مسمومیت. کم خونی» اختلالات تنفسی و عصبی می گردد. درختان نقش موّثری در جذب سرب هوای آلوده شهرها دارند و می‌توانند مناطق مسکونی و کانون‌های تمرکز انسانی را در برابر آن حفظ کنند. فضای سبز در مناطق بادخیز و هم‌چنین در مناطق صنعتی از نظر پالایش ذرات معلّق در هوا نقش بسیار موّنری دارند و نسبت به سایر روش‌های تصفیه فنی درات معلق در هوا که توسط کارخانجات و یا به طور طبیعی به وجود می‌آیند کاملاً برتری دارند. هم‌چنین برگ‌ها برخی از آلاینده‌های هوا را که به صورت گاز می‌باشد مانند آزن جذب نموده که در کاهش آلودگی موثر هستند. اگرچه یکی از ویژگی‌های بهره‌گیری از فضای سبزء مقابله با آلودگی هوا قلمداد می‌گردد. لیکن با توجه به وسعت فضای سبز در سایت یک بیمارستان تاثیر قابل ملاحظه‌ای در پاکسازی هوا از آن انتظار نمی‌رود ولی وجود آن در تلطیف هوای پیرامون مراکز درمانی موردنیاز می‌باشد. ۳-۱-۵-۳-۲- مقابله با آلودگی صوتی افزایش صداهای ناهنجار و شدید موضوع مهم مناطق شهری است و امروزه نیز به سطحی رسیده که زندگی عادی مردم را مختل کرده است. صدا دارای دو تأثیر فیزیکی و روانی است. تأثیر فیزیکی آن مربوط به انتشار و انتقال صدا و تأثیر روانی آن در رابطه با انسان است. درختان به عنوان عامل تقلیل صدا در شهرها نقش بسیار با اهمیتی دارند که به صورت مختلف از شدت صوت می‌کاهند. ۱. شدت صداء نسبت به مسافت کاهش پیدا می‌کند و درختان در ایحاد بعد مسافت می توانند موّْثر باشند. استفاده‌ی صرف از گیاهان, عمدتاً درخت‌ها و درختچه‌هاء یکی از روش‌های معمول در کاهش بار صوتی محیط خصوصاً آلودگی صوتی ناشی از ترافیک خیابانی می‌باشد. در این ارتباط حتی یک زمین چمن هم به عنوان سطحی نرم در مقایسه با سطوح سخت آسفالت, سنگ‌فرش, بتن و... هرچند به میزان اندک ولی قادر است از شدت تاثیر امواج صوتی بکاهد. ٩و‏ سس ۴۶0021:00 ۱۱۵۵/02 200 ۱۵۵۱۱۷ ۵۲ ۱۱۳۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ایجاد اصطکاک :کاهش انرژی و جذب امواج صوتی به وسیله برگ‌ها و شاخه‌های درختان نیز یکی از عوامل کاهش آلودگی صوتی خواهد بود. ۳ گیاهان باعث انکسار و انحراف صدا می‌شوند که این خاصیت به علت قابلیت انعطافء نرمش و صاف بودن شاخ و برگ آن‌ها می‌باشد. با کاشت کمربندهای سبز بین منابع صدا و ساختمان بیمارستان می‌توان از انتشار صداهای آلوده جلوگیری کرد. ۴. وجود فضای سبز در مقیاس کلان می‌تواند سبب تغییراتی در ویژگی‌های خرد اقلیم منطقه شود که این امر در کاهش سرعت باد موثر است. از آنجا که بخشی از آلودگی‌های صوتی از بادهای شدید منطقه ناشی می‌شود. به دنبال این امر می‌توان از ایجاد چنین آلودگی‌هایی جلوگیری به عمل آورد. میزان کاهش صدا حتی در شرایط ایده‌آل» یعنی در وضعیتی که فضای سبز متشکل از درختان» درختچه‌ها و بوته‌ها باشدء محدود است. بنابراین نباید تصور نمود با کاشتن یک یا دو ردیف درخت و احداث یک نوار پرچین در حاشیه خیابان‌ها اقدامی جدی و تاثیرگذار در جهت کاهش آلودگی صوتی صورت گرفته است. در این راستا طی محاسبات انجام شده» تاثیر صوت‌شکن‌های گیاهی که در آن‌ها فقط گیاه نقش مقابله با اصوات مزاحم را دارد. کمتر از بازدهی روش‌های تلفیقی نظیر خاک‌ریز سبز و پا روش‌های صرفاً فنی مانند دیوارهای صوت‌شکن می‌باشد. البته باید به این نکته توجه داشت که ارزش تکنیک‌های فضای سبز فقط بر اساس دسی‌بل‌های کاسته شده نباید سنجیده شود بلکه ارزش‌های وجودی باندهای سبزء فراتر از نقش آن تنها برای کاهش بار صوتی محیط است. به گونه‌ای که به طور مثال وجود باندهای سبز کنار گذرگاه‌ها. عبور یک عابر پیاده را از یک محدوده‌ی پر سر و صدای شهری سهل‌تر می‌کند. 2-۱-۵-۳-۲- مقابله با آلودگی‌های بصری گیاهان از طریق پوشاندن مناطق پرتحرک» معابر پر ازدحام و مناظر ناخوشایندی که در دیدرس قرار دارند و چشم» گوش و روان انسان را می‌آزارند. نقش حائل بصری را ایفا می‌کنند. هم‌چنین از طریق کاشت درختان به سادگی می‌توان یک‌نواختی خسته‌کننده برخی چشم اندازها را اصلاح و یا مناظر نازیبا را از معرض دید خارج نمود. ۵-۱-0-۳ تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش یا از دست رفتن خاک های رویی(۲۵-۳۰ سانتی‌متر خاک سطحی) توسط آب و باد است. خاک‌های خشک و عاری از پوشش گیاهی که در معرض باد قرار می‌گیرند. از سطح رویی جداشده و به صورت گرد و خاک جا به جا می‌گردند. فرسایش بادی بیشتر در مناطق خشک و نیمه خشک جهان صورت می‌گیرد و عامل عمده تخریب خاک‌هاست .در ایران شهرهای جنوبی و حاشیه کویر بیشتر با مشکل فرسایش خاک و به تبع آن بادهای شنی روبرو هستند. آب نیز معمول‌ترین عامل فرسایش خاک است. قطره‌های باران که بر سطح خاک عاری از پوشش گیاهی برخورد کند با مقداری از خاک سطح مخلوط شده و به صورت آب جاری باعث شسته شدن و جابه جایی خاک بیشتری می‌گردند. لازم به ذکر است وجود پوشش گیاهی می‌تواند از ایجاد سیل در سطحی وسیع نیز جلوگیری نماید. وزارت بهداست. درمان و آموزس بزشکی. دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی 60 ۱( -------- صفحهٔ بعد -------- 1-۱-۵-۳-۲- کاهش تشعشع و انعکاس‌های نور (سایه‌گستری) از مزایای استفاده از گیاهان در مراکز درمانی» خاصیت کاهش تشعشع می‌باشد؛ زیر همانطور که در برخی ساختمان‌ها می‌شود. هم‌چنین با کاشت گیاهان در مقابل سطوح صافی که منعکس‌کننده نور می‌باشند. می‌تواند از نور انعکاسی این سطوح که سبب مزاحمت برای افراد می‌شود. جلوگیری نمود. لازم به دکر است از موّئرترین خاصیت گیاهان در روزهای گرم و آفتابی» اثر سایه‌گستری است که می‌تواند آسایش کاربران را در این مواقع تا حدود زیادی تامین نماید. ۷-۱-0-۳-۲- کنترل باد و جریان هوا (باد شکن) جریان‌های باد تاثیر مستقیم بر میزان تحمل درجه حرارت و رطوبت در محیط زیست انسان دارده نسیم ملایم در روزهای گرم و مرطوب تابستانی لذت‌بخش است. ولی بادهای شدید و دائمی محیطی نامطلوب ایجاد می‌کند. در این خصوص گیاهان موجب شکسته شدن» تقسیم شدن و یا تقلیل یافتن باد می‌شوند و از اثرات مخرب آن می‌کاهند. بنابراین طراح می‌تواند از آن‌ها به عنوان بادشکن و برای کاستن شدت باد استفاده کند. ۸-۱-۵-۳-۲- افزایش رطوبت و کنترل دما گیاهان در حال رشد مقدار متناسبی آب به محیط می‌افزایند. افزایش این مقدار رطوبت سبب تلطیف هوا و محیط اطراف می‌گردد. گیاهان به ویژه درختان در طول روز علاوه بر ایحاد سایهء به دلیل اینکه رطوبت را وارد کاهش می‌دهند» محیطی را شکل می‌دهند که دست‌یابی به شاخص‌های آسایش محیطی در آن سهل‌تر می‌باشد. از طرف دیگر درختان در طول شب مقدار زیادی از حرارت را باز پس داده و باعث گرم شدن هوا می‌شوند. چنین اقداماتی در فصل گرما خصوصاً در اقلیم گرم و خشک اهمیت فراوان دارد. هم‌چنین فضاهای سبز از تغییرات زیاد درجه حرارت داخل ساختمان‌ها جلوگیری می‌کند و به عبارت دیگر مانع از تباال گرمایی می‌شود. به همین دلیل دیوارها و حفاظت‌های درختی می‌توانند در تابستان از نفوذ حرارت و در زمستان از نفوذ سرما به داخل ساختمان‌ها تا حدودی جلوگیری کنند. موارد ذکر شده در بندهای قبلی از جمله ویژگی‌های فضای سبز می‌باشد که در مراکز درمانی می‌توان از آن بهره جست. علاوه بر آن خصوصیات دیگری نیز در استفاده از گیاهان وجود دارد که در مراکز درمانی به دلیل از جمله این موارد می‌توان به گسترش صنعت توریسمء» افزایش اوقات فراغت., توسعه صنعت کشاورزی» مقابله با آلودگی‌های آب" و... اشاره نمود. ۱ درون سطوح داخلی یک توده درخت دمای هوا دو تا سه درجه از فضای اطراف کمتر است. ۲ یکی از روش‌های کمک‌رسان در تصفیه آب. ایجاد تالاب‌های مصنوعی در شهر است. در این تالاب‌ها گیاهان, آب را صاف. مواد غذایی را جذب و بسیاری از ترکیبات شیمیایی مضر را به عناصر بی‌خطر تبدیل می‌کنند و از بسیاری از آلودگی‌های زیست محیطی جلوگیری می‌کنند. امتیاز برتر تالاب‌های مصنوعی از جنبه ارزش زیبا شناختی آن‌ها و نیز ایجاد زیست‌بوم برای حیات شهری است. شایان ذکر است با توجه به محدود بودن فضای سبز در مراکز درمانی, نمی‌توان از این نوع ویژگی فضای سبز در این مراکز به صورت قابل توجهی بهره جست. ۶ ت۳۳ ]۳۴0۱03110 |۱/60103 210 ۲1۵2|1۱ 0۲ ۱۷۱۱۱۱51۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵-۳-۳ روش‌های طراحی فضای سبز با توجه به مطالب دکر شده» اهمیت و ضرورت تمهید فضای سبز در مراکز درمانی به وضوح مشخص گردید. در این خصوص راه‌کارهای متعددی جهت طراحی و به کارگیری فضای سبز در این مراکز وجود دارد که در ادامه به برخی از این روش‌ها آشاره می‌شود: ۱-۲-۵-۳-۲- فضای سبز در حیاط باز ایجاد فضای سبز در محوطه اطراف ساختمان بیمارستان متداول‌ترین راهکار در بهره‌مندی از فضای سبز بوده که تمامی مراجعین و گروه‌های حاضر در بیمارستان می‌توانند از آن استفاده نمایند. این نوع حیاط را می‌توان در موقعیت‌های مختلفی نسبت به ساختمان بیمارستان طراحی نمود و کیفیت‌های مختلف فضایی را در آن به وجود آورد. حیاط باز می‌تواند در جلو» پشت یا کنار ساختمان و یا حدفاصل دو ساختمان بیمارستان درنظر گرفته شود. لازم به دکر است این حیاطها می‌تواند به صورت سرپوشیده نیز طراحی شود تا از شرایط جوی نامساعد به دور باشد. در صورتی که فضای باز بیمارستان قابل توجه باشد و یا در مراکز درمانی همچون دهکده‌های سلامت. مراکز پژوهشی-درمانی و...» این حیاطها را می‌توان در سطح وسیع‌تری نیز طرح‌ریزی نمود و با ایجاد فضاهای سبز گسترده در سطح باغ تنوع فضایی را برای استفاده افراد و یا آنجام فعالیت‌های خاص ایجاد نمود. از جمله این باغ‌ها می‌توان به باغ گیاهان زینتی» باغ گیاهان دارویی و درمانی» باغ میوه و... اشاره کرد. ۲-۲-0-۳-۲- فضای سبز در حیاط مرکزی احاطه شدن فضای سبز به واسطه ساختمان‌های مرکز درمانی سبب تبدیل آن به یک حیاط مرکزی می‌گردد. این حیاط‌ها به صورت فضای نیمه خصوصی و امن بوده که علاوه بر اینکه امکان دید از داخل فضاهای پیرامونی به آن وجود دارد.ء امکان کنترل بادء کاهش آلودگی‌های صوتی» کنترل دماء تثبیت خاک, سایه‌گستری و... نیز در آن‌ها به میزان بیش‌تری تامین می‌شود. حیاط‌های مرکزی محیط نورگیری فضاهای بیمارستان را افزایش داده و منظر مناسبی را می‌تواند برای آن‌ها به وجود آورد. البته باید به راهکارهای مناسب در خصوص رفع محدودیت‌ها و مشکلات این نوع طراحی توجه نمود. از جمله این موارد می‌توان به میزان سایه‌اندازی» یخ‌بندان» میزان نورگیری و... اشاره نمود. این روش طراحی معمولا در اقلیم‌های گرم و خشک قابل برنامه‌ریزی می‌باشد. لازم به دکر است این حیاط‌ها می‌تواند به صورت سرپوشیده نیز طراحی شود تا از شرایط جوی نامساعد به دور باشد. ۳-۲-۵-۳-۲- فضای سبز در حیاط سرپوشیده برخی مراکز درمانی به دلیل هزینه و مساحت محدود. فضای سبز کوچکی را در داخل و یا مجاور بنا ایجاد می‌کنند. در این‌گونه فضاها بر خلاف دو روش قبلء امکان قدم زدن و یا نشستن در آن وجود ندارد و تنها از داخل ساختمان و یا فضاهای مجاور آن قابل مشاهده می‌باشد که می‌تواند موجب نشاطء طراوت روح و روان بیماران و سایر افراد حاضر در بیمارستان گردد. وزارت بهداست. درمان و آموزشس بزسکی دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی .۱۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶4-۲-0۵-۳-۲- فضای سبز در بام ساختمان (بام سبز) در صورت محدود بودن مساحت محوطه جهت ایجاد فضای سبز و منظره‌پردازی» گزینه ایجاد فضای سبز برروی بام با قابلیت ایجاد دید گسترده مناسب می‌باشد. در این صورت دسترسی مناسب و وضوح بخشی به آن جهت اطلاع کاربران از وجود چنین فضایی بر بام باید فراهم گردد. هم‌چنین اعمال نکات و ضوابط مربوطه همچون ایمنی کاربران» کنترل عفونت. تعبیه تاسیسات مورد نیاز, حذف عناصر و صداهای مزاحم» کنترل و هدایت آب. عایق‌کاری رطوبتی و... لازم می‌باشد. ۵-۳-0-۳-۳- فضای سبز در تراس (تراس سبز) بر خلاف بام سبز که بر بالاترین سطح بنا قرار دارد و یا اغلب از همه جهات باز است. تراس سبز فضای قابل دسترسی بیرونی است که از چند جهت به واسطه بنا محدود می‌شود. این تراس‌ها به صورت یک فضای خصوصی و امن بوده و معمولاا به شکل یک بالکن باریک و طویل طراحی می‌شوند. گیاهانی که در این تراس‌ها کشت می‌شوند را می‌توان به‌گونه‌ای انتخاب نمود که سبب ایجاد نمایی سبز در ساختمان بیمارستان گردد. 1-۲-۵-۳-۲- فضای سبز بر دیوار ساختمان (دیوار سبز) یکی از روش‌های جدیدی که در معماری پایدار نیز بسیار مورد توجه قرار گرفته است» دیوارهای سبز می‌باشد که به باغ‌های عمودی نیز معروف است. این روش به دو گروه نماهای سبز و دیوارهای اکسیژن‌ساز تقسیم می‌شوند و هر کدام دارای ویژگی‌های خاصی می‌باشند که در طراحی مراکز درمانی می‌توان بر اساس اهداف و خواسته‌های طرح از آن‌ها استفاده نمود. دیوارهای سبز در مقایسه با سایر روش‌هاء تاثیر بیش‌تری بر محیط اطراف خود به ویژه ساختمان بیمارستان خواهد گذاشت. از جمله این موارد می‌توان به تصفیه هواء عایق حرارتی ساختمان» کنترل دماء افزایش رطوبت, کاهش جذب آنرژی خورشیدی و اشعات منعکس شده» کاهش آلودگی آب و... اشاره کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵-۳-۲- ضوابط طراحی فضای سبز و محوطه‌سازی با توجه به مطالب دکر شده» در طراحی فضای سبز و محوطه‌سازی در مراکز درمانی باید نکات زیر مورد توجه قرار گیرد: ۱ بایستی ملاحظات زیبایی‌شناسی در طراحی محوطه مورد توجه قرار گیرد. توصیه می‌شود در طراحی محوطهء کیفیات حسی از طریق تحت تاثیر قرار دادن حواس پنج گانه‌ی کاربران با استفاده از عناصری متنوع» نورپردازی و... مدنظر قرار گیرند. ۲ بهره‌گیری از مکان‌های مناسب و به دور از ازدحام مسیرهای عبوری» فرصت برقراری تعاملات اجتماعی در محوطه را ایجاد می‌نماید. لذا در طراحی محوطه این نکته بایستی مورد توجه قرار گیرد. ۳ توصیه می شود خلوت مورد نیاز کاربران (بیماران» کارکنان, ملاقات کنندگان) با ایجاد حیاط‌های خصوصی ۴ سطح حیاط باید به نحوی باشد که از سطح تراز انحراف نداشته و آب در آن‌جا جمع نشود. تخلیه شوند. این نوع تخلیه باید به گونه‌ای باشد که از نشست. چکه و تراوش به داخل طبقات زیرین جلوگیری کند. ۶ ایجاد سیستم تولید گرما در زیر سطح ماشین رو موجب می‌شود در هنگام یخبندان نیاز به برف‌روبی نباشد. کاربران حداکثر استفاده را از پتاسیل‌ها و ویژگی‌های فضای سبز ببرند. ۸. باید در نگهداری فضای سبز و محوطه پیرامونی مراکز درمانی توجه شود تا محیط شادابی برای بیماران و سایر مراجعان به بیمارستان به وجود آید. .٩‏ در طراحی محوطه مصونیت از عوامل نامساعد اقلیمی از طریق ایجاد خرداقلیم توسط فضای سبز و عناصر توسط گیاهان پرهیز نمود. نورپردازی کافی و مناسب نیز به ایجاد حس امنیت در محیط کمک می‌نماید. ۱ جهت امکان بهره‌برداری از محوطه بیمارستان پس از وقوع بحران لازم است در طراحی محوطه. دقت لازم به عمل آید. یکی از این راه‌کارهاء پیش بینی محل استقرار سریع سایبان‌های سبک برای اسکان موقت بیماران و آسیب‌دیدگان است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ۲وع گیاهان و هم‌چنین محل کاشت آن‌ها باید به گونه‌ای باشد که سبب پوشاندن چراغ‌های روشنایی و علایم راهنمایی در محوطه بیمارستان نشود. در این خصوص باید رشد گیاهان در سال‌های آتی نیز مورد توجه قرار گیرد. ۳ چمن‌زارها باید تا حد ممکن کوتاه باشند تا اتلاف آب جذب شده توسط گیاه و در نتیجه میزان آبیاری ۴ در صورتی که چمن‌زارها با شیب ملایم نسبت به دیواره‌های ساختمان بیمارستان قرار گیرند. موجب دفع ۵.پیشنهاد می‌شود جهت حصول نمود بصری بیشترء باغچه دارای آنواع گل با رنگ‌های متنوع باشد. در این خصوص می‌توان از گل‌هایی با رایحه مطبوع استفاده نمود. ۶ فضای زیر بوته‌هاء محل مناسبی برای جمع‌شدن آشغال است در حالی که درختان تنه‌دار این گونه نیستند. تهیه و نصب سطل‌های آشغالی که به طور مداوم تخلیه شوند. می‌تواند گزینه مناسبی برای ارتقاء کیفی مراقبت از فضاهای سبز باشد. ۷ در نیم‌کره‌ی شمالی, تابش نور خورشید در زمستان لازم بوده و به گرمازایی ساختمان کمک می‌کند. ولی در تابستان ممکن است نور خورشید و گرمای دریافتی از آن ایجاد مزاحمت کند. لذا توصیه می‌شود در این گونه مواقع از گیاهان و درختان خزان‌پذیر در ضلع جنوبی ساختمان استفاده گردد تا در تابستان تا حدودی سبب کاهش تشعشع نور خورشید شود و در زمستان دریافت نور خورشید به دلیل ریزش برگ‌های درختان در ۸ کاشت گیاهان در مقابل سطوح صافی که منعکس‌کننده نور می‌باشند. می‌توان از نور آنعکاسی این سطوح که سبب مزاحمت برای کارکنان می‌شود.ء جلوگیری نمود. ۹ج درختان از جمله سطوحی است که دارای کم‌ترین مقدار اشعه انعکاسی بوده و بیشترین مقدار اشعه تابشی را جذب می‌کند. تشعشعات خورشیدی چه به طور تابش مستقیم یا اشعه منعکس شده با ایجاد حائل‌هایی از نوع گیاهان قابل کنترل هستند. ۰ از گیاهان با برگ‌هایی با تراکم کم می‌توان در نقاطی که نیاز به نور فیلتر شده خورشید باشد.ء استفاده نمود. ۱در جهت کنترل عبور و مرور و ممانعت نامحسوس از عبور افراد از برخی نقاطء می‌توان از گیاهان با شاخه‌های تیغ‌دار استفاده نمود. البته در آین خصوص ایمنی مراجعین نیز باید مورد توجه قرار گیرد. ۲ موثرترین خاصیت گیاهان در روزهای گرم و آفتابی اثر سایه‌گستری است. لذا اگر سایبان وسیعی مورد نیاز باشد می‌توان از درختانی با برگ انبوه بهره جست. در این خصوص استفاده از درختان پهن‌برگ توصیه می‌شود. هم‌چنین در صورتی که نیاز به سایه‌گستری اندک وجود داشته باشد. می‌توان از گیاهانی با تاج باز و نه چندان بزرگ استفاده نمود. ۳همان‌طور که گفته شد یکی از ویژگی‌های فضای سبز کاهش باد مزاحم می‌باشد. کاشت مناسب گیاهان به منظور بادشکن می‌تواند ۷۵ تا ۸۵ درصد از سرعت باد را تقلیل دهد. ۱۷۱۱۱۹۱۲۷ ۵۲۲۱۵۵۱۱۲ ۵0 ۱۵۵۱۵۵۱ 00 -------- صفحهٔ بعد -------- گیاه م‌همترین عامل تعیین کننده میزان حفاظت است. گیاهان بادشکن) بالاترین درجه از کاهش باد را به وجود می‌اورد. بعد از این فاصلهء به طور تدریجی میزان کاهش شدت باد کمتر شده و در مسافت ۳۰ برابر ارتفاع بادشکن, حفاظ بسیار مختصری باقی خواهد ماند. ۶.بادشکن‌های با عرض کم به خوبی بادشکن‌های عریض عمل می‌کنند ولی کشت فقط یک ردیف درخت برای جلوگیری از وزش باد زیاد موّثُر نبوده و تراکم مورد نیاز را برآورده نمی‌کند. ۷ برای جلوگیری از فرسایش خاک که توسط باد صورت می‌پذیرد. باید درخچه‌های کوتاه و پرشاخ و برگ که با شرایط اقلیمی منطقه سازگاری فراوانی دارند کشت شود تا بدین وسیله خاک اراضی تثبیت گردد. در این خصوص استفاده از گیاهان با ریشه‌های افشان و سطحی در اولویت انتخاب است. ۸.گیاهان خزان پذیر به دلیل پهن بودن برگ‌ها بیشتر از گیاهان همیشه سبز (کاج‌ها و سوزنی برگ‌ها) از فرسایش آبی جلوگیری می‌کنند و بهترین گیاهان برای کنترل این نوع فرسایش, گیاهان با ریشه‌های کم عمق گسترده در خاک می باشند. ۹ جهت نیل به کاهش آلودگی صوتی با استفاده از گیاهان» دو شیوه‌ی طراحی وجود دارد: الف) طراحی فضای سبز به صورت جنگل چند اشکوبه‌ای و متراکم که در نهایت شکل باندی سبزء عریض و پیوسته به خود می‌گیرد. ب) طراحی فضای سبز به صورت باندهای موازی با هم که در این حالت امکانات متنوعی وجود دارد. استفاده از این روش مستلزم وجود زمین به وسعت زیاد می‌باشد. ۰ مواردی که از گیاهان برای کاهش آلودگی صوتی استفاده می‌گرددء باید محاسبات دقیق در جهت افت صدا و رسیدن به محدوده قابل قبول انجام شود. در این خصوص می‌توان به ازای هر ۱۰ متر عرض باند سبزء بر حسب مورد بین ۰/۲ تا ۱/۵ دسی‌بل افت بار صوتی را متوقع بود. ۱بر اساس بند قبل در شرایط ایده‌آل» یعنی در وضعیتی که فضای سبز متشکل از درختان» درختچه‌ها و بوته‌ها بوده و از عرض حداقلی ۱۰۰ متر برخوردار باشدء افت بار صوتی تا حداکثر ۱۰ دسی‌بل به وقوع خواهد پیوست. در شرایطی که کاربری حفاظت‌شده در سمت باد مستقر بوده و سازه‌ی گیاهی عمود بر جهت باد طراحی شده باشدء میزان این افت می‌تواند به ۱۵ دسی‌بل برسد.ء بنابراین نباید تصور نمود با کاشتن یک یا دو ردیف درخت و احداث یک نوار پرچین در حاشیه خیابان‌ها اقدامی در جهت کاهش آلودگی صوتی صورت گرفته است. در این خصوص استفاده از راه‌کارهای تلفیقی مانند خاک‌ریز سبزء دیوار ۱ کاهش الودگی صوتی توسط گیاهان در فرکانس بالاتر از ۴۰۰۰ هرتز درحدود ۷/۵ دسی‌بل در ازای ۳۰ متر عرض فضای سبز و برای فرکانس های ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ هرتز تنها حدود ۳ دسی‌بل در ازای ۳۰ متر عرض می‌باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که فضای سبز در مقابل فرکانس‌های بایین تقریباً بی‌اثر است و بیشترین تأثیر فضای سبزء در محدوده اصواتی است که دارای فر کانس ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ هرتر هستند(گوش انسان تنها نوار محدودی از فرکانس‌ها را می‌شنود که این نوار ۱۶ تا ۱۰۰۰ هرتز است). -------- صفحهٔ بعد -------- این راستا فضای سبز باید از سطح زمین شروع و به صورت انبوه و متراکم تا تاج درختان ادامه یاید. ۳ علاوه بر نوع چینش» میزان عرض باند سبز و تراکم گیاهان, مهم‌ترین عامل در بازدهی سازه‌های گیاهی صوت‌شکن, گونه‌های گیاهی به کار رفته در آن است. بنابراین می‌بایست گیاهان انتخاب شده از حیث قابلیت استفاده در سازه‌های گیاهی صوت‌شکن مورد ارزیابی قرار گیرند چراکه در این ارتباط بازدهی گیاهان مختلف. بسیار متفاوت است. به طور کلی گونه‌های گیاهی که دارای ویژگی‌های زیر باشند از قابلیت استفاده در سازه‌های صوت‌شکن برخوردار می‌باشند: ب) در جریان عبور امواج صوتی اصطکاک شدید ایجاد کند. ج) آمواج صوتی را تا حد ممکن منحرف نموده و از رسیدن به کاربری مورد حفاظت., باز دارد. د) تاثیر منعکس‌کننده و منکسرکننده بر امواج صوتی اعمال نماید. بر اساس بند قبلی؛ به طور کلی گیاهانی که دارای ویژگی‌های ذکر شده در بند قبلی هستند شامل موارد زیر الف) گیاهان با برگ‌های بزرگ و پر برگ. ب) گیاهان با برگ‌های ضخیم و گوشتی. چ( درخت و درختجه‌هایی که تراکم برگ در آن‌ها در فضاهای درونی زیاد باشد. د) درختان همیشه سبز به خصوص در صورتی که پهن برگ باشند. ۰) درختانی که در دوره‌ی رکود گیاه» برگ‌های خشک خود را روی شاخه حفظ می‌کنند. 2-۵-۳-۲ طراحی فضای سبز و پدافند غیرعامل از آن‌جا که مراکز درمانی از منظر پدافند غیر عامل به عنوان مراکز حساس و حیاتی در کاربری‌های شهری محسوب می‌شود. لذا توجه به ضوابط و راه‌کارهای پدافندی در طراحی آن الزامی است. یکی از این راهکارها بهره‌گیری از پوشش گیاهی در بیمارستان می‌باشد. استفاده از پوشش گیاهی در بیمارستان از این دیدگاه نیاز به نظر علمی و کارشناسی متخصص فضای سبز و آشنایی وی به دانش پدافند غیرعامل دارد. با اینکه بیمارستان‌ها طبق پروتکل‌های جهانی از حمله در زمان جنگ مصون است. ولی تجربه جنگ‌های گذشته حاکی از آن است که دشمن در بسیاری از موارد مراکز درمانی را مورد هدف قرار داده است. فضای سبز در وحله اول از شناسایی دقیق مراکز درمانی جلوگیری کرده و در نهایت سبب کاهش آسیب‌ها و خطرات ناشی از حملات دشمن می شود. استفاده از پوشش گیاهی در بیمارستان در راستای تأمین اهداف پدافندی به صورت زیر می‌باشد: ۲ پستسووتن۳۳ ۴۵۱031101 ۱60103 210 ۲۱۵3|11 آ0 ۱۱۲۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارد ۱-5-0-۳-۲- فریب دشمن و بر هم زدن سایه شکل و فرم اشیا امروزه آسمان و فضا در اختیار یک کشور نیست و کشورهای پیشرفته دیگر قادرند با بهره‌گیری از علم طیف‌های الکترومغناطیسی» اهداف را در کوتاه‌ترین زمان با توجه به نوع پوشش گیاهی و تغییرات حاصله در طیف بازتابی پدیده‌های سطح زمین» شناسایی و کشف نمایند. لذا از همین نقطه‌قوت دشمن باید بهره‌مند شد. به گونه‌ای که با توجه به تجربیات گذشته و پیشرفت‌های آینده آن‌هاء نسبت به بهره‌گیری کامل از فضای سبز در فریب ماهواره‌ها اقدام نمود. در این خصوص بر هم زدن شکل و فرم به وسیله به هم زدن خطوط مستقیم و منظم اشیا و تغییر آن به شکلی نامنظم به وسیله استفاده از پوشش گیاهی و فضای سبزء یکی از مهم‌ترین مواد قابل استفاده از اقلام دیربط و یک عمل ماهرانه و هنرمندانه است. برهم زدن و شکستن خطوط و شکل سایه‌های ساختمان‌ها نیز با استفاده از سایه درختان می تواند در عدم شناسایی دقیق مرکز کمک‌رسان باشد. هم‌چنین استفاده از پوشش گیاهی می تواند سبب جلوگیری از دیده شدن تمامی ساختمان‌های بیمارستان شود و در تشخیص مقیاس ساختمان و حجم خدمات قابل آرائه دشمن را فریب داده و مرکز درمانی را کوچک و کم اهمیت جلوه دهد. این موضوع در زمان بمباران می‌تواند سبب اشتباه گرفتن ساختمان اصلی بیمارستان گردد. در نهایت با افزایش همگانی و متناسب پوشش‌های گیاهی در بیمارستان» بهره‌گیری از تورهای طیفی جلوگیری کننده از حرارت» رنگ‌آمیزی همگون, استفاده از عناصر مشابه با بافت‌های زمین و پوشش گیاهی و... می‌توان بر کاهش آثرات دید و تیر مستقیم دشمن موّثر واقع شد. ۲-2-0-۳-۲- استتار و اختفاء مراکز یکی از مهم‌ترین کاربردهای فضای سبزء کاربرد آن در اختفا اماکن و استتار محیط‌های حیاتی از دید افراد غیرنظامی و دشمن می‌باشد. بافت و قابلیت تطبیق درختان» درختچه‌ها و عناصر گیاهی با ساختمان بیمارستان به دلیل داشتن تنوع ابعادی» دارا بودن انواع برگ‌ها و شکل‌های مختلف رویشی و پوششی» تنوع شاخه‌ها و ساقه‌ها و... جهت بهره‌برداری در طرح‌های پدافندی بسیار مفید خواهد بود. با توجه به اینکه هر گیاهی دارای فصل رویش» خاک. اقلیم و سازگاری اکولوژیکی خاصی در محیط می‌باشدء باید بر اساس طرح مورد نظرء نحوه کاربری و استقرار گیاهان مناسب برای استتار و اختفاء مراکز مشخص شوند. ۳-24-0-۳-۲- کاهش اثرات مخرب بمباران در زمان بمباران به جزء اصابت مستقیم بمب» در موارد اصابت غیرمستقیم» دو عامل می‌تواند سبب آسیب و تخریب شود که شامل موج انفجار و ترکش های ناشی از بمب می باشد. پوشش‌های گیاه به عنوان یک حائل در کاهش خطرات ناشی از این موارد موثر است. نکات زیر در طراحی پوشش گیاهی باید مورد توجه قرار گیرد: ۱ شناخت گونه‌های متنوع گیاهی موجود در منطقه جهت استفاده مفید در طرح مورد نظر ۲ رعایت فاصله کاشت گونه‌های گیاهی از یکدیگر جهت دست‌یابی به حداقل اثرات تخریبی بمباران ۳ استفاده از درختان جهت بهره‌گیری از قطر تنه و شاخه‌های تنومند آن در کنار ساختمان‌ها و معابر ۴ ایحاد محوطه‌ی فضای سبز در کنار معابر پیاده و سواره ۶ احداث فضای سبز در محوطه‌های فاقد کاربری در کنار خیابان‌هاء معابر و ساختمان‌های مختلف -------- صفحهٔ بعد -------- 2-۳۲ ساختمان بیمارستان پس از پرداختن به مباحث مرتبط با برنامه‌ریزی و طراحی در حوزه‌ی مکان‌یابی» محوطه و فضاهای پیرامونی بیمارستان» گام بعدی, اشنایی با ساختمان بیمارستان می‌باشد. برای بررسی ساختمان بیمارستان ابتدا گونه‌شناسی بیمارستان از نظر فرم تعیین شده سپس به انواع فرم‌های رایج ساختمان بیمارستان به همراه معایب و مزایای هر کدام پرداخته شده است. پس از آن عوامل موّثر در نحوه قرارگیری و شکل‌گیری ساختمان بیمارستان از جمله اقلیم» مدول‌بندی سازه‌ای ساختمان» نحوه چینش و قرارگیری ورودی‌ها و... مورد بررسی قرار می‌گیرد. ۱-2-۳ فرم و پیکربندی ساختمان بیمارستان: در این قسمت» هدف بر این است که مطالعه‌ای بر روی فرم‌ها و احجام بیمارستانی صورت گیرد. پیکربندی مناسب و انتخاب فرم حجمی در طراحی» تابع عوامل متعددی نظیر اندازهٌ بیمارستان» سطح و نوع خدمات» شکل زمین, مسائل اقتصادی, ملاحظات فنی» ضوابط معماری و شهرسازی,» مسائل امنیتی» اقلیم و هم‌چنین عوامل روانشناختی» زیبایی شناختی و سلایق شخصی گروه طراحی است. در این بخش, فرم‌های مختلف بیمارستان از نظر دسترسی» عملکرد و انعطاف پذیری آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته و مزایا و معایب هر کدام ذکر می‌گردد: ۱-۱-2-۲ -پیکربندی ساختمان یکی از عوامل موْئْر بر طرح معماری که به نوبه خود کارایی ساختمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پیکربندی ساختمان می‌باشد. هم‌چنین در زمانی که مقاومت در برابر بلایا و بحران‌ها به عنوان هدف سازه‌ای ساختمان مطرح می‌شود. پیکربندی ساختمان نقش مهمی را در نحوه کارکرد ساختمان در برابر بلایا ایفا می‌کند. پیکربندی که عبارت است از انداز» شکل و نسبت‌های ابعاد ساختمان, به دو صورت پیکربندی افقی و قائم بیان می‌گردد. در ادامه توضیحاتی درباره هر یک از انواع پیکربندی ارائه شده است. ۱-۱-۱-2-7- پیکربندی افقی پیکربندی افقی ساختمان برای احداث بیمارستان در زمین‌های گسترده و بیمارستان‌هایی با ابعاد متوسط مناسب است. در این رابطه موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: ۱ با توجه به اینکه در این روش اکثر فضاهای بیمارستانی در سطح برنامه‌ریزی می‌شوندء تأمین ارتباط مطلوب بین همه بخش‌های بیمارستان حائز اهمیت خواهد بود و باید در طراحی به آن توجه شود. در بیمارستان‌های بالای ۱۰۰ تخت. در صورتی که تمامی فضاهای بیمارستان به صورت افقی در یک طبقه برنامه‌ریزی شوند. امکان تامین ار تباط مناسب بین تمامی بخش‌ها به سختی صورت می‌پذیرد. بنابراین در صورت استفاده از پیکربندی افقی در این‌گونه بیمارستان‌ها باید این بخش‌ها در چند طبقه طراحی گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ توجه به امکان گسترش ساختمان بیمارستان در آینده در این روش لازم می‌باشد. به طور کلی امکان گسترش ساختمان در اینده در صورتی که زمین محدود نباشد در این نوع پیکربندی در مقایسه با ۷ اء لا و.. هستند که به صورت یکپارچه طراحی می‌گردند. این شکل پلان‌ها سبب تمرکز نیرو و نیز پیجش در این ساختمان‌ها در زمان بحران‌هایی مانند زلزله می‌گردد. در صورت استفاده از این‌گونه فرم‌ها می‌توان با تعبیه درز انقطاعء این اشکال را به فرم‌های ساده تبدیل کرد. ۴ مطابق با بند قبلی استفاده از پلان‌ها و احجام افقی طویل نیز مناسب نمی‌باشد. مگر آنکه از درزهای انقطاع جهت کاهش طول ساختمان و تبدیل به چند حجم با طول کمتر استفاده نمود. ۵. مشکلات تاسیساتی مانند تامین فشار آب در طبقات بالایی که در ساختمان‌های عمودی دیده می‌شود در این گونه پیکربندی وجود ندارد. ۶ در صورتی که قسمتی از بیمارستان دچار بحران‌هایی همچون آتش‌سوزی شود با ایجاد تمهیداتی می‌توان سایر فضاها را از این مسئله مصون نگه داشت. در واقع به منظور محدود نمودن تاثیر خطرات احتمالی و افزایش ایمنی افراد» تجهیزات؛ فضاها و نقاط با اهمیتء آن‌ها را در سطح توزیع می‌کنند. ۷ در پیکربندی افقی» به دلیل اینکه امکان تعبیه‌ی خروجی‌های اضطراری متعدد در نقاط مختلف وجود دارد. تخلیه اضطراری با سرعت بیش‌تری صورت خواهد گرفت. هم‌چنین دسترسی به فضاهای مختلف و کمک‌رسانی به افراد در زمان بحران نیز با سهولت بیشتری انجام می‌شود. ۸. حرکت انواع تجهیزات سیار پزشکی و تجهیزات نقل و انتقال بین بخش‌های بیمارستان در مقایسه با پیکربندی عمودی با سهولت بیشتری انجام می‌شود. البته معمولاً طول مسیرهای افقی در این روش بیش‌تر خواهد بود و زمان بیش‌تری جهت رفت و آمد و نقل و انتقال بیماران و تجهیزات لازم است. .٩‏ مدت زمان احداث بیمارستان‌ها با پیکربندی افقی در مقایسه با روش عمودی کمتر می‌باشد و امکان بهره‌برداری بیمارستان در چند فاز بیشتر وجود دارد. ۲-۱-۱-2-۲- پیکربندی قائم دیگر رویکرد طراحی ساختمان پیکربندی قائم است. این روش مناسب زمین‌های محدود و متراکم است که امکان احداث ساختمان بیمارستان به صورت گسترده در سطوح افقی وجود ندارد. در مورد پیکربندی قائم ساختمان موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: ۱ تنوع حجم پردازی معماری در این مدل بیشتر بوده و می‌توان با این روش بنای بیمارستان را شاخص نمود. ۲ در رابطه با پیکربندی قائم توجه به موقعیت قرارگیری سیستم ارتباط عمودی مانند آسانسورهاء پلکان‌ها و... باید مدنظر قرار گیرد. ۲ گسترش آینده‌ی این سیستم از پیکربندی افقی دشوارتر می‌باشد. ۴ از دیدگاه سازه‌ای, ویژگی‌های یک ساختمان منظم در ارتفاع با توجه به نحوه توزیع جرم در ارتفاع ساختمان, میزان سختی جانبی و میزان مقاومت جانبی خلاصه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵. در این روش» امکان خروج اضطراری و کمک‌رسانی در زمان بحران در مقایسه با روش افقی سخت‌تر انجام می‌شود.ء لذا باید به راه‌کارهای افزایش ایمنی و خدمات‌رسانی در این روش توجه بیش‌تری نمود. ۶ در این نوع بناها به دلیل متراکم بودن ساختمان» در صورت ایجاد بحرانی همچون آتش‌سوزی در یک نقطه از ساختمان, احتمال اسیب دیدن بخش وسیعی از نماهاء سازه‌ها و فضاهای داخلی وجود دارد. حتی در این روش اسیب‌های فاجعه بار و یا متلاشی شدن بنا نیز محتمل است. این امر ایمنی افراد و تجهیزات را نیز تحت شعاع خود قرار می‌دهد. ۷ هزینه ساخت» تعمیرات. نگهداری به ازای هر متر مربع در هر طبقه در مقایسه با شکل افقی کاهش می‌یاید. ۸ ارتباط کارکنان با یکدیگر در پیکربندی عمودی آسان‌تر است و نقل و انتقالات در زمان کمتری صورت می‌پذیرد. بنابراین نیروی انسانی مورد نیاز جهت نقل و انتقال بیماران» وسایل و... کمتر خواهد بود. ۲-۱-2-۲ الگوهای فرمی مهم‌ترین نکته در رابطه با طراحی فرم بیمارستان» توجه همزمان به عملکردء زیبایی و سازه آن می‌باشد» به طوری که عدم توجه یکسان به هر کدام از این موارد منجر به مشکلات جبران ناپذیری در روند طراحی خواهد شد. الگوهای متنوعی در طراحی فرم بیمارستان وجود دارد که از جمله رایج ترین آن ها می توان به الگوی احجام منتظم» الگوی حروف لاتین» الگوی خطی, الگوی مرکزی, الگوی شعاعی,» الگوی جزیره‌ای» الگوی خوشه‌ای, الگوی ترکیبی پیوسته, الگوی ترکیبی گسسته و... اشاره کرد. در ادامه توضیحاتی در مورد هر یک از الگوهای مذکور ارائه شده و معایب و مزایای آن‌ها آورده شده است. ۱-۲-۱-2 الگوی احجام منتظم یکی از ساده‌ترین الگوهای مورد استفاده در بیمارستان» الگوی احجام منتظم است که از جمله آن‌ها می‌توان به مکعب. استوانه و منشور آشاره کرد. به طور معمول در چنین الگویی به سهولت می‌توان عملکرد و گردش کاری مناسب را تامین نمود. هم‌چنین طراحی و محاسبات سازه‌ای این نوع الگوها متداول و آسان می باشد اما به طور کلی عدم جذابیت فرمی آن و مشکلات موجود در تامین نور طبیعصی در قسمت مرکزی آن از جمله نوع اول: مکعب الگوی مکعب. الگویی ساده و قدیمی است که در زمان‌های گذشته بیشتر مورد توجه طراحان بیمارستان بوده است و به دلیل اینکه اکثر زمین‌هایی که مراکز درمانی در آن‌ها احداث می‌شوند به شکل مربع یا مستطیل است. از این الگوی استفاده زیادی می‌شود. برخی از مزایا و معایت این روش در ادامه ارائه شده است: ۱ این الگو در زمین‌های محدود و متراکم کارایی بیشتری دارد. ۳ حداکثر استفاده از جبهه نورگیر به خصوص جنوب در این فرم امکان‌پذیر نمی‌باشد و تنها در حدود یک چهارم از فضاها از نور این جبهه بهره می‌برند. در این صورت توصیه می‌شود از احجام مکعب مستطیل که کشیدگی بیشتری به سمت غرب و شرق دارند استفاده گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ در صورت استفاده از این الگو باید بهترین زاویه قرارگیری ساختمان برای استفاده از نور مناسب طبیعی و کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. / شمال زاویه ساختمان جهت استفاده بهینه از نور طبیمی و مقابله با بادهای مراحم بر اساس نقشه ۲۶-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی احجام منتظم ۵. طراحی حجم واحد مکعب برای بیمارستان دارای جذابیت فرمی,» تنوع در پرسپکتیوهای حجمی و... نمی‌باشد. بنابراین استفاده واحد از حجم مکعب برای بیمارستان توصیه نمی‌شود. ۶ تامین نور طبیعی و تهویه طبیعی در حوزه مرکزی آن به دلیل صلبیت و فشردگی حجم امکان‌پذیر نیست. بنابراین در استفاده از این روش باید دقت شود که شعاع و یا طول اضلاع آن بیش از حد بزرگ نشود تا تأمین نور در قسمت مرکزی حجم با مشکل همراه نشود. نوع دوم: استوانه این الگو که از لحاظ عملکردی تفاوت چندانی با الگوی مکعب ندارد می‌تواند به صورت واحد یا به صورت تر کیب احجام دیگر مورد استفاده قرار گیرد. ۱ این الگو به لحاظ رعایت تقارن در پلان و ارتفاع از لحاظ سازه‌ای نیز می‌تواند استحکام بیشتری داشته باشد. ۲ در مقایسه با فرم مکعبی, در این الگو امکان استفاده از جبهه نورگیر به خصوص جنوب بیشتر است. ۳ فرم مدور در استوانه باعث شکل‌گیری دیدهای متنوع به سمت بیرون می‌شود. ۴ تامین نور طبیعی و تهویه طبیعی در حوزه مرکزی آن به دلیل صلبیت و فشردگی حجم امکان‌پذیر نیست. بنابراین در استفاده از این روش باید دقت شود که شعاع آن بیش از حد بزرگ نشود تا تامین نور در قسمت مرکزی حجم با مشکل همراه نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵. در صورتی که شعاع این استوانه بیش از حد کوچک باشد.ء طراحی فضاهای داخلی با گوشه‌های غیر قائم است با مشکلاتی همراه شود. بنابراین با توجه به مفاد بند قبلی و این بند باید شعاع استفاده به صورت بهینه محاسبه و اعمال گردد. ۶ گزینش الگوی استوانه‌ای» ممکن است محدودیت‌هایی را در توسعه و گسترش ساختمان با خود به همراه شکل ۲-۲- ححم استوانه نوع سوم: منشور ۲ در مقایسه با فرم مکعب و استوانه» در این الگو امکان استفاده از جبهه نورگیر مخصوصاً جنوب بیشتر است. ۳ تامین نور طبیعی و تهویه طبیعی در حوزه مرکزی آن به دلیل صلبیت و فشردگی حجم امکان‌پذیر نیست. بنابراین در استفاده از این روش باید دقت شود که طول ضلع آن بیش از حد بزرگ نشود تا تامین نور در بنابراین باید در طراحی معماری دقت شود تا از پرت فضایی جلوگیری به عمل آید. لازم به ذکر است در این الگوها ممکن است ححمی افقی را در طبقات زیرین حجم عمودی قرار دهند. این الگو به لحاظ برخورداری از حجمی ساده و گاهی ارتفاع بلند. یکی از انواع شاخص فرم‌های بیمارستانی محسوب می‌شود. قرارگیری یک حجم عمودی بر روی حجم افقی به جذابیت فرم می‌افزاید و امکان ۸ ۴0۲31101 ۱۷۵۵/۲۵2۱ 200 ۲1۵2۱1۲ ۵۲ ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- قرارگیری فضاهای بیشتری را در طبقه همکف ممکن می‌سازد. این موضوع در مراکز درمانی که امکان قرارگیری فضاهای پشتیبانی در طبقه‌های زیرزمین وجود ندارد بسیار مناسب خواهد بود. شکل ۴-۲- قرارگیری احجام منتظم عمودی بر روی احجام افقی ۲-۲-۱-4-۲- الگوی حروف لاتین برخی از فرم ها را به دلیل شباهت به حروف لاتین می‌توان در این گروه قرار داد. هدف اصلی در استفاده از این فرم هاء کاهش صلبیت احجام و تامین نور طبیعی, تهویه طبیعی و برخورداری از منظرهای متنوع در فضاهای داخلی می‌باشد. هم‌چنین در این فرم‌ها حیاط‌های نیمه خصوصی وجود دارد که پتاسیل‌هایی را در نوع اول: ۱ شکل این فرم از جمله الگوهای رایج در بیمارستان‌سازی می‌باشند که دارای شرایط زیر است: کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. ۲ برخورداری از نور طبیعی و تهویه طبیعی در بخش‌های مختلف از مزایای این طرح است. در این خصوص توصیه می‌شود بال بزرگتر دارای کشیدگی غربی -شرقی باشد تا امکان استفاده از جبهه نورگیر جنوبی به میزان قابل قبولی وجود داشته باشد. در این حالت بهتر است بال کوچک‌تر نیز در قسمت غرب بال بزرگتر و جنوب آن قرار گیرد تا از طرفی حیاط خصوصی بین دو بال از نور جنوب بهره برده تا در فصول سرد خطر یخ‌بندان و مشکلات ناشی از آن به حداقل رسیده و از طرف دیگر باد مزاحم غرب تاثیر مخربی بر این حیاط نگذارد. خهت. استفاده حداکتری از نور چیوت ‌ قرار گیری بال کوچکیر در ضمت غربی و خنوبی یال بزرگتر خ ی 1 با و ۰ بال بررکنر دارای کشیدکی غربی- شرفی است حهت حلوگیری ار ثراب محرب باد مراحم و ۸ ۳ ی رآویه ساخممان هت سا ٩‏ بهینه از تور موفصت حمراآهبایی ساخنمان وافلیم محل احدات تعنس می‌شود نقشه ۲۷-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی ]| شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ۳۲ امکان استفاده از منظرهای مختلف از اکثر فضاهای داخلی در این روش وجود دارد. ۴ امکان طراحی مناسب داخلی با توجه به روابط بین بخشی و عملکرد آن‌ها از ویژگی‌های این الگو است. ۵. امکان تفکیک مناسب ورودی بخش اورژانس و درمانگاه و در عین حال امکان ارتباط هر دو این بخش‌ها با بخش‌های تشخیصی و فیزیوتراپی در طبقه همکف نیز یکی دیگر از ویژگی‌های این الگو است. ۶ به طور کلی سیستم ارتباط عمودی در الگوی | در فصل مشترک دو بال اصلی شکل می‌گیرد. در این حالت باید توجه ویژه‌ای به میزان حداکثر فاصله آن با دورترین نقطه هر بخش معطوف شود. ۷ در این روش ارتباط بین بخش‌های قرارگرفته در آنتهای هر یک از بال‌ها با یک‌دیگر به سهولت انجام نمی‌پذیرد. چراکه فاصله افقی بین آن‌ها قابل توجه است. بنابراین باید بخش‌هایی که نیاز به ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر دارند در این موقعیت‌ها نسبت به یکدیگر قرار نگیرند. ۸. در طراحی احجام پیچیده و فرم‌های ترکیبی مانند این فرم‌ها باید درز انقطاع در فواصل و مکان‌های مناسب لحاظ گردد. چراکه این پلان‌ها سبب بروز تمرکز نیروها و نیز پیچش در ساختمان در زمان بحران مانند زلزله می‌شوند. .٩‏ امکان توسعه آینده این نوع از بیمارستان‌ها با توجه به شرایط زمین امکان پذیر می‌باشد. شکل ۵-۲- حجم ۲ شکل نوع دوم: لا شکل این فرم نیز مشابه فرم ا از جمله الگوهای رایج در بیمارستان‌سازی می‌باشند که در بسیاری از موارد دارای شرایطی مشابه فرم ] می‌باشد: ۱. در صورت استفاده از این الگو باید بهترین زاویه قرارگیری ساختمان برای استفاده از نور مناسب طبیعی و کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. ۳ برخورداری از نور طبیعی و تهویه طبیعی در بخش‌های مختلف از مزایای این طرح است. در این خصوص توصیه می‌شود دو بال موازی دارای کشیدگی غربی-شرقی باشد تا امکان استفاده از جبهه نورگیر جنوبی به میزان قابل قبولی وجود داشته باشد. در این حالت بهتر است بال مشترک نیز در قسمت غرب دو بال قرار گیرد تا باد مزاحم غرب تاثیر مخربی بر این حباط نگذارد. ۱۷۱۱۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۲ ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- بال‌های مرازی دارای کشیدگی غربی- شرفی حهت استفاده حدآکثری از نور حنوب فرارگیری بال مشترک در قسمت غربی جهت جلوگیری از "ثرات مخرب باد مراحم غرب زاوبه ساحتمان حهت استفاده بهننه از نور طنعی و مقابله با بادهای مزاحم بر اساس / موقعیت جغرافبانی ساختمان واقلیم محل احدات تعیین می‌شود شمال نقشه ۲۸-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی لا شکل ۴ جهت تامین نور جنوب برای بال شمالی باید حداقل فاصله بین دو بال بیش از ۱/۵ برابر ارتفاع بال جنوبی از سطح زمین باشد. هرچه این فاصله بیشتر باشد خطر یخ‌بندان و مشکلات ناشی از آن در فصول سرد در حیاط خصوصی به حداقل خواهد رسید و از این حیاط استفاده بیشتری خواهد شد. ۵. امکان استفاده از منظرهای مختلف از اکثر فضاهای داخلی در این روش وجود دارد. ۶ امکان طراحی مناسب داخلی با توجه به روابط بین بخشی و عملکرد آن‌ها از ویژگی‌های این الگو است. ۷ مشابه روش اء امکان تفکیک مناسب ورودی بخش اورژانس و درمانگاه و در عین حال امکان ارتباط هر دو این بخش‌ها با بخش‌های تشخیصی و فیزیوتراپی در طبقه همکف نیز یکی از ویژگی‌های این الگو است. ۸ به طور کلی سیستم ارتباط عمودی در الگوی لا در بال مشترک دو بال موازی شکل می‌گیرد. در این حالت باید توجه ویژه‌ای به میزان حداکثر فاصله آن با دورترین نقطه هر بخش معطوف شود. .٩‏ در این روش ارتباط بین بخش‌های قرارگرفته در انتهای هر یک از بالاهای موازی با یکدیگر به سهولت انجام نمی‌پذیرد» چراکه فاصله افقی بین آن‌ها قابل توجه است. بنابراین باید بخش‌هایی که نیاز به ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر دارند در این موقعیت‌ها نسبت به یکدیگر قرار نگیرند. در این خصوص ممکن است از ۰در طراحی احجام پیچیده و فرم‌های مرکب مانند این فرم‌ها باید درز انقطاع در فواصل و مکان‌های مناسب استفاده گردد. چراکه این پلان‌ها سبب بروز تمرکز نیروها و نیز پیچش در ساختمان در زمان زلزله می‌شوند. ۱مکان توسعه آینده این نوع از بیمارستان‌ها با توجه به شرایط زمین امکان پذیر می‌باشد. 1 شکل ۶-۲- حجم لا شکل -------- صفحهٔ بعد -------- نوع سوم: ۲ شکل این الگو نیز همچون سایر الگوهای حروف لاتین در بیمارستان سازی رایج و متداول می‌باشد و در قرن بیستم بیمارستان‌های بسیاری بر اساس این فرم طراحی و ساخته شده‌اند. این الگو در بیمارستان‌هایی که توسعه افقی حائز اهمیت است و از تعداد بخش‌های بیشتری برخوردار هستندء بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد. ۱. در صورت استفاده از این الگو باید بهترین زاویه قرارگیری ساختمان برای استفاده از نور مناسب طبیعی و کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. ۲ این الگو به لحاظ رعایت تقارن در پلان و ارتفاع از لحاظ سازه‌ای نیز می‌تواند استحکام بیشتری داشته باشد. توصیه می‌شود دو بال موازی دارای کشیدگی غربی-شرقی باشد تا امکان استفاده از جبهه نورگیر جنوبی به فاصله دو با حداقا بل ل ۵ ترآ بر ارتعاع تال جموبی باشد. .. ۱ بال‌های موازی دارای کشیدگی غربی- شرقی حهت استفاده حداگثری 9 تور حنوب ل زاوبه ساختمان حهت استفاده بهمته از نور طمیعی و مقابله با بادهای مزاحم بر آساس ر موقعیت حغفْرافیایی ساختمان واقلیم محل احداث تعیس می‌شود نقشه ۲۹-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی ۲ شکل ۴ جهت تامین نور جنوب برای بال شمالی باید حداقل فاصله بین دو بال بیش از ۱/۵ برابر ارتفاع بال جنوبی از سطح زمین باشد. هرچه این فاصله بیشتر باشد خطر یخ‌بندان و مشکلات ناشی از آن در فصول سرد در حیاط خصوصی به حداقل خواهد رسید و از این حیاط استفاده بیشتری خواهد شد. ۵. امکان استفاده از منظرهای مختلف از اکثر فضاهای داخلی در این روش وجود دارد. ۶ از ویژگی‌های بارز این فرم می‌توان به نحوه تفکیک مناسب بخش‌ها در هر طبقه از ساختمان؛ تأمین ارتباطات مناسب داخلی اشاره نمود. ۷ در طراحی احجام پیچیده و فرم‌های ترکیبی مانند این فرم‌ها باید درز انقطاع در فواصل و مکان‌های مناسب لحاظ گردد. چراکه این پلان‌ها سبب بروز تمرکز نیروها و نیز پیچش در ساختمان در زمان بحران مانند زلزله می‌شوند. ۸. به جهت برخورداری از سطح نمای بیشتر امکان توسعه آینده بخش‌های آن نیز فراهم می‌باشد. .٩‏ چنانچه ارتباطات عمودی اصلی در بال مرکزی ساختمان قرار گیرند. امکان ارتباط بهتر بخش‌های مختلف فراهم می‌گردد. با توجه به موقعیت مناسب سیستم ارتباط عمودی, در صورت برخورداری از ابعاد بزرگتر نیز نیازی به پیش‌بینی سیستم ارتباط عمودی بیشتر نخواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فضای بیشتری را جهت قرارگیری بخش‌های مربوطه تامین نمود. ۳-۲-۱-2-۲- الگوی خطی یکی از قدیمی‌ترین و متداول‌ترین روش‌ها در فرم بیمارستان الگوی خطی می‌باشد. این روش نیز دارای مزایا و معایب مختلفی می‌باشد که در ادامه ارائه شده است: ۱ در صورت استفاده از این الگو باید بهترین زاویه قرارگیری ساختمان برای استفاده از نور مناسب طبیعی و کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. در این روش به سهولت می‌توان با جهت‌گیری مناسب ساختمان, از تاثیرات منفی عوامل مزاحم انسانی و طبیسی برای کلیه فضاهای بیمارستانی جلوگیری نمود. ۲ در این روش امکان استفاده از نور طبیعی و منظر مناسب در اکثر فضای بیمارستانی به طور مساوی و یکسان به وجود خواهد آمد. در این خصوص توصیه می‌شود کشیدگی ساختمان غربی-شرقی باشد تا امکان استفاده از جبهه نورگیر جنوبی به میزان قابل قبولی وجود داشته باشد. حهت استفاده حداگنری از ور حنوب بال بزرگتر دارای کشیدگی غربی - شرفی است ۱8| ب ص زاوبه ساختمان حهت "سنفاده بهیبه ۳ نور طبیعی و مغابله با بادهای مراحم بر آساس موفعبت جغرافبایی ساختمان واقلم محل احداث تعبین می‌شود نقشه ۳۰-۲- نحوه جهت‌گیری ساختمان‌های طراحی شده با الگوی خطی ۳۲ الگوی خطی جهت پاسخ دادن به نیازهای داخلی, طراح را دچار مشکل می‌کند. زیرا مسیرهای دسترسی به بخش‌ها را طولانی نموده و امکان تفکیک مناسب بخش‌های واقع در یک منطقه و هم‌چنین چیدمان فضاهای داخلی یک بخش را با سختی همراه می‌سازد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ این الگو می‌تواند دارای انحنا نیز باشد که تنها منجر به زیبایی بیش‌تر و ایجاد چشم اندازهای متنوع به بیرون خواهد شد. البته باید از ایجاد فضاهای ناکارآمد به واسطه طراحی منحنی جلوگیری نمود. ۵. از آن‌جا که ساختمان‌های طویل در معرض پیجش‌های ناشی از حرکات زمین در هنگام وقوع زلزله هستنده توصیه می‌شود طول ساختمان از ۳ برابر عرض آن تجاوز نکند؛ در غیر اینصورت اعمال راه‌کارهای سازه‌ای همجچون درز انقطاع الزامی خواهد شد. ۶ با توجه به معایب ذکر شده» در هر صورت استفاده از این الگو در بیمارستان‌های بزرگ توصیه نمی‌شود. عمودی» فضای بیشتری را جهت قرارگیری بخش‌های مربوطه تامین نمود. الگوی مرکزی در وأقع اصلاح شده الگوی احجام منتظم است. چراأکه در الگوی احجام منتظم, فضاهای قسمت مرکزی ساختمان از نور و تهویه طبیعی و هم‌چنین منظر مناسب برخوردار نمی‌باشند. در حالی که در این روش با ایجاد حیاط مرکزی این مشکل تا حدود زیادی حل خواهد شد. فضای حیاط تنها جهت ارائه برخی خدمات رفاهی همچون بوفه, فضای بازی کودکان» فضای پیاده‌روی و استفاده از فضای سبز و... در فصول مناسب قابل برنامه‌ریزی می‌باشد. جلوگیری از انتقال سروصدا بین طبقات مشرف به این حیاط تمهید گردد. در این خصوص راه‌کارهای الف) فضاهای مشرف به حیاط در طبقات با پنحره از فضای حیاط جدا گردد تا امکان انتقال سروصدا ب) از قرار دادن فضاهایی پرتنش که همراه با سروصدا و ازدحام می‌باشد در فضاهای مشرف به حیاط و هم‌چنین در فضای حیاط جلوگیری شود. از جمله این فضاها می‌توان به لابی ورودی, فضاهای انتظار -------- صفحهٔ بعد -------- وزارض استفاده از حد" کننده های ی شغفاف همچون دنحره در فضاهای مشرف به حیاط مرکزری جهت جلوگیری از انتقال صدا عدم قرا رگیری فضاهای بر از از دحام در حباط مرکزی بیمار ستان نقشه ۳۱-۲- برش از حیاط مرکزی مسقف ۳ این الگو تمامی خصوصیات الگوی احجام منتظم را دارا می‌باشد و علاوه بر آن؛ نورء تهویه طبیعی و شکل ۹-۲- الگوی حیاط مرکزی ۵-۲-۱-4 الگوی شعاعی یکی از الگوهایی که سبب می‌شود تا بخش اعظمی از فضاهای بیمارستانی دارای نور طبیعی» تهویه طبیعی و منظر مناسب باشند.ء الگوی شعاعی می‌باشد. ۱ دراین روش فضاهای خدماتی و پشتیبانی و هم‌چنین کانال‌های ارتباطی عمودی در فصل مشترک بال‌ها (هسته مرکزی حجم) قرار گرفته تا خدمات‌رسانی و دسترسی به تمامی بخش‌ها به طور مناسب و یکسان تامین شود. بخش‌های درمانی و تشخیصی نیز در بال‌های منشعب شده از مرکز چیدمان می‌شوند. ۲ در صورت استفاده از این الگو باید بهترین زاویه قرارگیری بال‌های ساختمان برای استفاده از نور مناسب طبیعی و کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. ۲ در این الگو با توجه به زاویه هر یک از بال‌هاء دید و منظر متنوعی را برای هر بال ایجاد خواهد کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵. در این الگوء ترکیب ساده و در عین حال فرم شاخص آن برای دست‌یابی به اهداف عملکردی یک بیمارستان می‌تواند مناسب باشد. ۶ در این الگو برخورداری از یک سیستم ارتباط عمودی به جهت موقعیت مرکزی آن و فاصله تقریباً یکسان آن با بخش‌های مختلف, امکان پاسخ گوبی به بیمارستان‌های بزرگ با تعداد تخت‌های بیش‌تر را نیز دارد. ۷ امکان طراحی مناسب داخلی با توجه به روابط بین بخشی و عملکرد آن‌ها از ویژگی‌های این الگو است. ۸. امکان تفکیک مناسب ورودی بخش اورژانس و درمانگاه و در عین حال امکان ارتباط هر دو این بخش‌ها با بخش‌های تشخیصی و فیزیوتراپی در طبقه همکف نیز از ویژگی‌های این الگو محسوب می‌شوند. ٩‏ امکان توسعه آینده این نوع از بیمارستان‌ها با توجه به شرایط زمین امکان پذیر می‌باشد. شکل ۱۰-۲- الگوی شعاعی ۰ مشابه الگوی احجام منتظم.» در این الگو نیز می‌توان با قراردادن حجم افقی در طبقه همکف این ححم عمودی, فضای بیشتری را جهت قرارگیری بخش‌های مربوطه تامین نمود. ۹-۲-۱-۲ الگوی جزیره‌ای الگوی جزیره‌ای نوعی از الگوی شعاعی بوده که برای بیمارستان‌های بزرگ با زمین‌های وسیع مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش بیمارستان دارای چند ساختمان بوده که بال‌ها مذکور در روش شعاعی به عنوان شریان‌های ارتباطی بین ساختمان اصلی (هسته مرکزی) و ساختمان‌های جانبی عمل خواهد کرد. در این الگ و هسته مرکزی شامل فضاهای تشخیصی, خدماتی و پشتیبانی می‌باشد که به طور مشترک به فضاهای مراقبتی و درمانی که در ساختمان‌های جانبی می‌باشندء خدمات‌رسانی می‌نماید. لازم به ذکر است الگوی جزیره‌ای دارای تمامی خصوصیات الگوی شعاعی می‌باشد. , ی ۱ ۸ ی ۱۳ ۹ ها ۹ ۱ . ۰ شکل ۱۱-۲- الگوی جزیره‌ای ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ا وزارد ۷-۲-۱-2-۲- الگوی خوشه‌ای این روش که به الگوی ستون فقرات نیز مشهور است به نوعی ترکیبی از چند الگوی |۲۳ به حساب می‌آید و در بیمارستان‌های بزرگ و آموزشی از زمان‌های گذشته کاربرد داشته است. در این الگو یک حجم کلی و به صورت خطی بین بقیه حجم‌هایی که به صورت منظم با فاصله‌های تقریبا یکسان قرار گرفته‌اند. نقش ارتباطی ۱ در این فرم عملکرد بیمارستان در کانون توجه طراح قرار می‌گیرد و امکان بهره‌مندی از نور طبیعی برای همه فضاهای داخلی وجود دارد. ۲ در صورت استفاده از این الگو باید بهترین زاویه قرارگیری ساختمان برای استفاده از نور مناسب طبیعی و کاهش اثرات مخرب بادهای مزاحم با توجه به اقلیم منطقه و موقعیت جغرافیایی آن تعیین شود. ۳ برخورداری از نور طبیعی و تهویه طبیعی در بخش‌های مختلف از مزایای این طرح است. در این خصوص در صورتی که طول بال‌ها از فاصله بین آن‌ها کمتر باشد توصیه می‌شود نوار مرکزی دارای کشیدگی غربی-شرقی باشد تا امکان استفاده از جبهه نورگیر جنوبی به میزان قابل قبولی وجود داشته باشد. این امر اثرات مخرب بادهای مزاحم را به میزان قابل توجهی کاهش خواهد داد. لازم به ذکر است جهت تامین نور شرقی برای تمامی بال‌هاء باید حداقل فاصله بین دو بال بیش از ۰/۵ برابر ارتفاع بال شرقی باشد. ۴ بر اساس بند قبلی در صورتی که طول بال‌ها از فاصله بین آن‌ها بیشتر باشد» جهت بهره‌مندی حداکثر از نور بهتر است نوار مرکزی دارای کشیدگی شمالی -جنوبی باشد. در این حالت جهت تامین نور جنوب برای بال‌های شمالی باید حداقل فاصله بین هر دو بال بیش از ۱/۵ برابر ارتفاع بال جنوبی از سطح زمین باشد. هرچه این فاصله بیشتر باشد خطر یخ‌بندان و مشکلات ناشی از آن در فصول سرد در حیاط خصوصی به حداقل خواهد رسید و از این حیاط استفاده بیشتری خواهد شد. (رجوع به نقشه ۲۸-۲) ۵. این الگو می‌تواند دارای انحنا نیز باشد که تنها منجر به زیبایی بیش‌تر و ایجاد چشم اندازهای متنوع به بیرون خواهد شد. البته باید از ایجاد فضاهای ناکارآمد به واسطه طراحی منحنی جلوگیری نمود. ۶ توصیه می‌شود طول ساختمان از ۳ برابر عرض آن تجاوز نکند. در غیر این‌صورت اعمال راه‌کارهای سازه‌ای همچون درز انقطاع الزامی خواهد شد. علاوه بر این طول زیاد نوار مرکزی ارتبطاط بین بخشی و دسترسی به فضاهای مختلف را دچار مشکل خواهد کرد. ۷ از ویژگی‌های بارز این فرم می‌توان به نحوه تفکیک مناسب بخش‌ها در هر طبقه از ساختمان و تأمین ارتباطات مناسب داخلی اشاره نمود. ۸ چنانچه ارتباطات عمودی اصلی در نوار مرکزی ساختمان قرار گیرند. امکان ارتباط بهتر بخش‌های مختلف فراهم می‌گردد. با توجه به موقعیت مناسب سیستم ارتباط عمودی» در صورت برخورداری از ابعاد بزرگتر نیز نیازی به پیش‌بینی سیستم ارتباط عمودی بیشتر نخواهد بود. .٩‏ اگرچه در این الگو مقیاس بیمارستان بزرگ می‌باشد. اما طراحی سازه و تعیین تعداد و موقعیت سیستم‌های ارتباط عمودی آن مشکلی برای طراح در بر نخواهد داشت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ از دیگر ویژگی‌های این الگو امکان توسعه آینده آن می‌باشد که به ویژه در زمین‌های باز امکان آن وجود دارد. با این حال در توسعه آن توجه به ارتباطات افقی و عمودی بخش‌های جدید از حساسیت بالایی برخوردار می‌باشد. ر و شکل ۱۲-۲- الگوی خوشه‌ای ۱مشابه الگوی احجام منتظم.» در این الگو نیز می‌توان با قراردادن حجمی افقی در طبقه همکف این حجحم عمودی» فضای بیشتری را جهت قرارگیری بخش‌های مربوطه تامین نمود. ۸-۲-۱-2-۲- الگوی ترکیبی پیوسته بیمارستان دارای بخش‌های مختلفی می‌باشد که هر کدام با توجه به عملکرد و نیازها دارای ابعاد و مساحت مطلوب برای کلیه نیازهای بیمارستان به سادگی امکان پذیر نباشد. بنابراین طراحان جهمت دست‌یابی به عملکرد دقیق با ترکیب چند الگو (الگوهای ذکر شده) به حجم مورد نظر دست می‌پابند. این الگو پتانسیل ایجاد حجم‌پردازی‌های خلاقانه و هماهنگ با عملکرد بیمارستان را دارا بوده و طراحی یک بیمارستان کارآمد را ممکن می‌سازد. هم‌چنین با توجه به انعطاف‌پذیری این الگو تأمین مناسب نورء منظر و جلوگیری از اثرات منفی عوامل جوی میسر می‌گردد. نکته مهم در رابطه با این الگو توجه به موقعیت قرارگیری سیستم ارتباط عمودی و تأمین ارتباط مطلوب بخش‌های بیمارستان نیز وجود دارد. در ادامه مثال‌هایی از این الگو ارائه شده است. ۰ ۱ و و شکل ۱۳-۲- الگوی ترکیبی پیوسته ۱ شکل ۱۴-۲- الگوی ترکیبی پیوسته ۲ (الگوی احجام منتظم» الگوی حیاط مرکزی,» الگوی خطی) (الگوی ۲ الگوی احجام منتظم و الگوی حیاط مرکزی) -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۲-۱-2-۲- الگوی ترکیبی گسسته در این روش از چند الگو (الگوهای دکر شده) به صورت گسسته و با فاصله از یکدیگر استفاده می‌شود. در واقع تفاوت این الگو با الگوهای ترکیبی قبلی را می‌توان وجود فاصله بین ساختمان‌های بیمارستان مشاهده کرد. این الگو را می‌توان در بیمارستان‌های آموزشی و مراکز تحقیقاتی بزرگ که ساختمان‌ها نسبتاً مستقل از یکدیگر فعالیت می‌کنند. به کار برد. با این حال پیش‌بینی مسیرهای دسترسی مطلوب برای افراد پیاده و سواره از اهمیت بسیاری برخوردار است. به طور کلی استفاده از این الگو مستلزم برخورداری از سایتی با مساحت قابل توجه می‌باشد. از منظر پدافندی این الگو می‌تواند مورد توجه بسیاری واقع شود. چرا که وجود فاصله بین ساختمان‌ها باعث می‌شود که حمله مستقیم به بیمارستان در اولویت‌های بعدی دشمن قرار گیرد. زیرا امکان تخریب کامل آن به واسطه یک حمله امکان‌پذیر نخواهد بود. اگرچه فواصل ساختمان‌ها برای یک بیمارستان واحد ممکن است مشکلات عملکردی در دسترسی داخلی ایجاد نماید» اما با تقسیم عملکردهای بیمارستان در چند ساختمان و یا جداسازی بخش‌های نسبتاً مستقل همچون درمانگاه» بخش‌های تشخیصی و اداری از ساختمان اصلی» می‌توان ضریب امنیت ساختمان را برای شرایط بحرانی و جنگ بالا برد. ساختمان‌های گسسته که فواصلی در حدود ۴۰ تا ۶۰ متر از یکدیگر دارند. با استفاده از مسیرهای اختصاصی رو زمینی و زیر زمینی به یکدیگر متصل می‌شوند. علاوه بر این امکان ساخت و بهره‌برداری بیمارستان در چند فاز وجود خواهد داشت و در صورت اسیب رسیدن به هرکدام از ساختمان‌هاء فرایندهای بیمارستانی و بازسازی به صورت کاملاً مستقل از یکدیگر صورت خواهند گرفت. شکل ۱۵-۲- الگوی ترکیبی گسسته با توجه به مطالب و نکات دکر شده در خصوص هر یک از فرم‌های بیمارستانی» گروه طراحی باید بر اساس نیازهاء نقاط قوت و محدودیت‌های موجود. فرم مناسب را انتخاب نماید در این راستا نکاتی تکمیلی در خصوص رعایت ایمنی در فرم و نمای بیمارستان ارائه شده است که باید به آن‌ها نیز توجه نمود: ۱ پیش آمدگی و عقب نشینی در ارتفاع ساختمان به طور ناگهانی نباید صورت پذیرد (این امر سبب تغییرات سریع در سختی و جرم سازه می‌شود و تمرکز نیروها را در اعضای ساختمان به وجود می‌آورد). وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی___ ‏ |۱۳( -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ استفاده از نماهای پلکانی در کاهش أسیب پذیری بیمارستان بر اثر ریزش آوار مور است. ۳ طراحی ساختمان با تعداد طبقات کم و سطح اشغال زیاد در مقایسه با بناهای مرتفع با سطح اشغال کم ۴ حدالامکان نباید از الحاقات غیرضروری در نمای ساختمان بیمارستان استفاده شود. بزرگ‌نمایی غیرضروری ساختمان بیمارستان جلوگیری شود. ۶ مصالح به کار رفته در نمای ساختمان بیمارستان» نباید طوری انتخاب شوند که مواجهه با هرگونه انفجاری, منجر به تهدید افراد منطقه پوشش شود. ۷ ایجاد تناسب منطقی و مناسب میان سطح اشغال ساختمان اصلی, ساختمان‌های فرعی و جنبی با ابعاد ۰ سس ۳۵۱۲3110 |32ع۱۸601 2110 ۲1۵2۱1۲۱ 01 ۱۱۱۱۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-4-۲ انعطاف پذیری و طرح توسعه بیمارستان یکی از مسائلی که در بیمارستان هم در زمان طراحی و برنامه‌ریزی و هم در زمان بهره‌برداری اهمیت دارد. مبحث انعطاف‌پذیری و به دنبال آن امکان طرح توسعه بیمارستان است. عواملی همچون رشد جمعیت. افزایش حجم بیماران؛ افزایش متوسط سن جمعیت» شناخته‌شدن بیمارستان و بسیاری دلایل دیگر اهمیت توجه به کارآیی عملکردی و انعطاف‌پذیری بیمارستان را دو چندان می‌کند. در واقع ساختمان غیرانعطاف‌پذیرء مانع از امکان اعمال تغییرات در فضاهای داخلی می‌شود که این امر سبب کاهش کارایی بیمارستان در ارائه خدمات می‌گردد. بنابراین بایستی امکان انعطاف‌پذیری و توسعه آتی را بر اساس نیازهای مقتضی, در برنامه‌ریزی و طراحی آن میسر ساخت. ۱-۲-2-۲ دسته‌بندی تغییرات و طرح توسعه نیاز به اعمال تغییرات و توسعه فیزیکی بیمارستان به دو گروه اصلی تقسیم می‌شود که در هرکدام به اقتضای شرایط مربوطهء ویژگی‌های متفاوتی در نحوه انعطاف‌پذیری و توسعه را دنبال می‌کند. در ادامه به معرفی این دو گروه اصلی و ویژگی‌های کلی آزها پرداخته شده است: ۱ تغییرات کوتاه مدت و موقت این گروه از تغییرات. در شرایط بحرانی متأثر از عوامل طبیعی" یا انسانی" مورد توجه قرار می‌گیرد." بیمارستان در شرایط بحرانی» یکی از حساس‌ترین و حیاتی‌ترین نقش را در کنترل بحران ایفا می‌کند. با توجه به افزایش چندبرابری میزان پذیرش در شرایط بحرانی و به صورت مقطعی که حتی در مواردی ممکن است تا چندین برابر میزان پذیرش در شرایط عادی نیز برسد. لزوم تغییرات کوتاه‌مدت و موقت مورد توجه قرار می‌گیرد. ۲. تغییرات بلند مدت و دائمی عوامل متعددی وجود دارد که سبب می‌شود پس از چند سال از بهره‌برداری بیمارستان» اقدامات لازم جهت طرح توسعه آن صورت پذیرد. در این خصوص عامل اصلی که نیاز به انعطاف‌پذیری و گسترش را ملزم می‌سازدء تغییراتی است که در میزان پذیرش سالیانه بیمارستان صورت می‌گیرد. در واقع از آن‌جا که افزایش ۱ زلزله» سیل, طوفان» زمین لغزش و ... ۲ جنگ آلودگی هسته‌ای یا شیمیایی» بیماری‌های آپیدمی و ... ۳ بخش‌هایی که در ارتباط مستقیم با خدمات ارائه‌دهنده به اسیب‌دیدگان در شرایط بحرانی هستند. شامل بخش اورژانس, بخش اعمال جراحیء بخش‌های مراقبت ویژه» بخش تصویربرداری پزشکی, داروخانه و آزمایشگاه تشخیص طبی می‌باشند. سیستم‌های مدیریت بحران نیز شامل تجهیزات آب و برق, سیستم تهویه, ارتباطات. انفورماتیک و بخش کنترل/فرمان مرکزی است. پیش‌بینی این بخش‌ها و سیستم‌های مدیریتی» در جهت تداوم فعالیت‌های مرکز درمانی در شرایط بحرانی موّثر می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- پذدیرش سالیانه اجتناب ناپذیر است. لذا موضوع طرح گسترش بخش اورژانس امری طبیعی است که باید به جد به آن توجه نمود. در ادامه برخی از عواملی که سبب طرح توسعه بیمارستان به صورت بلند مدت می‌گردد آورده شده است: الف) عدم تطابق حجم» نوع و سطح خدمات با نیاز حوزه تحت پوشش: در مواردی ممکن است نوع و سطح خدمات تخصصی بیمارستان و یا میزان تخمین و برآورد پذیرش بیمارستان در زمان برنامه‌ریزی از آنچه که در زمان بهره‌برداری با آن مواجه می‌شوند متفاوت باشد که این امر سبب می‌شود تا گروه تخصصی بهره‌برداری گام‌هایی جهت تغییرات یا گسترش خدمات بیمارستان منطبق با نیاز زمان بهره‌برداری بردارد. مواردی چون عدم برنامه‌ریزی جامع و همه‌جانبه و یا فاصله‌ی زمانی زیاد مابین طراحی و بهره‌برداری و یا هر عامل غیر قابل پیش‌بینی دیگر می‌تواند ب) افزایش تدریجی پذیرش سالیانه: آمارها نشان داده است که به طور متوسط و متعارف سالیانه مقداری به میزان پذیرش بیمارستان افزوده می‌شود. این امر متأثر از عواملی همچون رشد جمعیت محدوده تحت پوشش, افزایش سوانح و اتفاقات موّثُر از روش زندگی, شناخته شدن بیشتر بیمارستان از زمان بهره‌برداری و... می‌باشد که نیاز به گسترش بیمارستان را لازم می‌سازد. بر این اساس هر بیمارستانی باید هر ۵-۶ سال یک‌بار بازبینی جزئی شده و هر ۱۵-۲۵ سال یک‌بار نیز به صورت قابل توجهی برنامه‌ریزی مجدد شده و توسعه یاید. با توجه به اینکه روند برنامه‌ریزی فیزیکی بیمارستان بر اساس تعداد پذیرش سالیانه آن صورت می‌گیردء بنابراین در صورت عدم در نظر گرفتن روند افزایش تعداد پذیرش سالیانه در جهت توسعه آینده اورژانس» می‌تواند منجر به تنزل کیفیت خدمات اورژانسی در سال‌های پس از بهره‌برداری با اتلاف سرمایه شود. ۳-۲-2-۲- نکات کلی طراحی با رویکرد انعطاف‌پذیری و طرح توسعه از عواملی که در مرحله برنامه‌ریزی و طراحی جهت انعطاف‌پذیری و توسعه آینده بیمارستان باید به آن توجه شود.ء می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱ توسعه فیزیکی بیمارستان به طور کلی به دو روش زیر انجام می‌پذیرد: الف) توسعه عمودی: در بیمارستان‌هایی که مساحت سایت آن‌ها با محدودیت همراه است می‌توان از توسعه عمودی استفاده نمود. در این روش در بالاترین طبقه بیمارستان ممکن است به فراخور برنامه توسعه یک یا چند طبقه به بیمارستان اضافه شود. در این راستا در زمان طراحی باید محاسبات سازه‌ای و الزامات تاسیساتی در این خصوص صورت پذیرد. لازم به ذکر است توسعه عمودی بیشتر در فضاهای مراقبتی و بخش‌های بستری انجام می‌گردد. ۴00021:00 ۱۷۵۵۱02۱ ۵۳۵ ۳۱۵۵۱۱۳ ۵۲ ۱/۱۳۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ب) توسعه افقی: در بیمارستان‌های با مساحت سایت زیاد.ء توسعه از نوع افقی صورت می‌گیرد. این موضوع بخش‌هایی که در طبقه همکف قرار می‌گیرند قابل استفاده است از جمله این موارد می‌توان به ۲ زیرساخت‌های مربوط به توسعه آینده بیمارستان در مرحله برنامه‌ریزی و طراحی در نظر گرفته شود. خواهد بودء در توسعه بلند مدت باید به حفظ تعادل و تناسب خدمات در بین بخش‌های مرتبط با یکدیگر بیمارستان تاثیر گذاشته و سبب کاهش بازدهی و بهره‌وری آن‌ها گردد. ۳۴ استفاده از سیستم‌های انعطاف‌پذ یر مدولار همجچنون جداکننده‌های سبک و پارتیشن در طراحی و اجرای فضاهای داخلی بیشترین امکان را برای توسعه آینده فراهم می‌کند. در ادامه به خلاصه‌ای از مزایای این ب) امکان باز نمودن اجزای سیستم انعطاف‌پذیر به صورت مکرر و به منظور ضدعفونی نمودن سطوح آن وجود دارد. ج) به اجزای تشکیل‌دهنده این سیستم بر حسب نیاز و در هر زمان می‌توان افزود. د) هزینه‌های اولیه سیستم انعطاف‌پذیر مدولار به دلایل زیر اغلب کمتر از سیستم غیرانعطاف‌پذیر * عمر مفید این سیستم طولانی می‌باشد. * هزینه‌های کمتری برای نگهداری آن مورد نیاز می‌باشد. * امکان استفاده مجدد برای اعمال تغییرات یا عملکردهای جدید وجود دارد. به بیماران جلوگیری کرد. ۵ علاوه بر سیستم‌های انعطاف‌پذیر که در بند قبلی بهه آن‌ها اشاره شد. توصیه می‌شود تا جای ممکن از تحهیزات سیار و مبلمان انعطاف‌پذیر استفاده گردد تا در زمان توسعه موقت یا دائمی امکان ایحاد تغییرات به سهولت انجام پذیرد. ۶ با توجه به این که فضاهای بیمارستانی در شرایط اضطرار شاهد هجوم بیماران با انواع مختلف بیماری و نیز همراهان آنان می‌باشدء توجه به موضوع انعطاف‌پذیری در برنامه‌ریزی عملکردی و فضای بیمارستانی امن و لزوم پاسخگویی بیمارستان در شرایط بحران» نیازمندی به فراهم آوردن هر چه بیشتر امکان استفاده‌های داشتن تحهیزات مورد نیاز قابلیت پاسخگویی در شرایط مختلف را داشته باشندء اهمیت می‌یابد. از این گونه -------- صفحهٔ بعد -------- فضاها می‌توان به آن دسته فضاها اشاره نمود که قابلیت تغییر عملکرد به فضاهای بستری را به هنگام الف) فضاهایی که به هنگام وقوع بحران به دلیل نوع کارکرد مورد نیاز نمی‌باشند. ب) فضاهایی که در شرایط عادی فاقد تجهیزات خاص و سنگین می‌باشند. ج) فضاهایی که می‌توانند در شرایط بحران عرصه‌ای باز را در اختیار مراجعه کنندگان قرار دهند. ۷ ابعاد در نظر گرفته شده برای فضاهای بستری در بخش‌های مراقبتی باید به گونه‌ای باشد که در زمان‌های بحرانی که نیاز به توسعه موقت استء امکان اضافه نمودن حداقل یک تخت در آن‌ها وجود داشته باشد تا بیمارستان آمادگی لازم را جهت ارائه خدمات درمانی بیشتر دارا باشد. این امکان حتی باید در راهروهای این بخش‌ها نیز در نظر گرفته شود. علاوه بر فضای فیزیکی باید امکانات و نیازهای تاسیساتی و تجهیزاتی نیز قابلیت اضافه نمودن یک تخت برای هرکدام از فضاهای مراقبتی در شرایط بحرانی وجود دارد. بنابراین توصیه اکید می‌شود به منظور بهره‌برداری مناسب از بخش‌های بیمارستان در شرایط بحرانی» این فضاها بر اساس ابعاد ارائه‌شده طراحی و اجرا شوند. ۸. در طراحی باید همواره به این نکته توجه داشت که فضاهایی را که در ارائه خدمات اورژانسی اولیه مور هستند. از بخش‌های پشتیبان همچون آتاق مدیر و عوامل اجرایی» اتاق استراحت و غیره که به عنوان بستر شرایط بحرانی شناخته نمی‌شوند. تفکیک نمود. .٩‏ در شرایط بحرانی متناسب با افزایش میزان پذیرش» تعداد آمبولانس‌ها و خودروهای مراجعه‌کننده به بیمارستان نیز افزایش یافته و حتی ممکن است منجر به ایجاد ازدحام و سد معبر در ورودی‌های بیمارستان شود. بنابراین بایستی در برنامه‌ریزی و طراحی محدوده ورودی به این موضوع توجه شود. ۰ در شرایط بحرانی بایستی امکان تبدیل بخشی از تخت‌های بستری عمومی به تخت‌های مراقبت ویژه وجود داشته باشد. در این راستا پیش‌بینی امکانات لازم به منظور نصب تحهیزات مانیتورینگ و وسایل مربوط به مراقبت‌های ویژه قابل توجه می‌باشد. ۱ یکی از فضاهایی که در زمان بحران, از کارکرد بالایی برخوردار است بخش جراحی است. مکان بخش جراحی باید جایی باشد که بتوان بیماران را با کمترین جابجایی از سایر بخش‌های بیمارستان به بخش جراحی منتقل کرد. ۲۳ به منظور تسهیل و تسریع انتقال بیماران به بخش جراحی و اتاق‌های عملء توصیه می‌شود بخش جراحی در دسترسی مناسب و سریع با بخش اورژانس قرار گیرد. ۳ امکان تغییر کاربری فضاهای پارکینگ در مقابل ورودی اورژانس به کاربری تریاز و ارائه خدمات اورژانس سرپایی قابل پیش‌بینی باشد. ۴۳۴ پیش‌بینی نیازمندی به ایزوله نمودن تعداد زیادی از مراجعین در مواقع بحران در مراکز درمانی, جداسازی فضاها از یکدیگر را ایحاب می‌نماید. لذا توصیه می‌شود امکان ایزوله نمودن و جداسازی بخش‌های بستری از یکدیگر و از سایر بخش‌ها در طراحی پیش‌بینی شود. ی ۳00010 |03 :۱/۵ ۵۳۵ ۵۱1۹ ۳۷۵ 0۳ ۱۷۱۳۹51۳۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- بخش‌های مرکز درمانی و نیز جدا نمودن بخش مراقبت سریایی از سایر فضاها توصیه می‌شود. در این راستا باید امکان تبدیل یک بخش مراقبتی به عنوان بخش ایزولاسیون در بیمارستان وجود داشته باشد. تبدیل اتاق‌های بستری جهت تأمین فشار منفی و هم‌چنین تامین سیستم‌های تهویه مطبوع» سرمایش و ۶ در صورت آموزشی بودن بیمارستان سالن آمفی‌تئاتره کلاس‌های آموزشی» پاویون‌ها و هم‌چنین سالن می‌شود تجهیز فضاها با سیستم تهویه مطبوع مناسب» خروجی‌های گاز طبی و غیره به منظور قرار دادن ۷ توصیه می‌شود تغییر کار کرد بخش درمانگاه و گسترش بخش اورژانس به داخل آن در طراحی مدنظر قرار گیرد. در واقع در شرایط بحران بخش درمانگاه خدمات معمول خود را به عموم ارائه نخواهد کرد و لذا انتظار مراجعین» مطب‌های پزشکان, اتاق تزریق واکسیناسیون در این بخش با نزدیکی به پیش ورودی اصلی ساختمان به عنوان بخش مراقبت آورژانس در شرایط بحران مورد استفاده قرار گیرند. بدین ترتیب در طراحی فضاهای مراقبت اورژانس علاوه بر امکان گسترش به داخل فضاهای باز خارجی,» گسترش به ۸ بایستی سازه بیمارستان از انعطاف‌پذیری لازم برخوردار باشد تا هرگونه توسعه یا تخریب محدود در آینده» -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-2-۲ اقلیم اهمیت تاثیر اقلیم بر معماری, انجام مطالعات و پژوهش‌های جامعی را در این زمینه ایجاب می‌کند. به ویژه در کشور ما که تنوع شرایط اقلیمی در آن کاملاً مشهود است. انجام تحقیقات گسترده در این زمینه امری اجتناب ناپذیر خواهد بود. در شرایطی که محدودیت‌های طراحی کم باشد.ء می‌توان مناسب‌ترین فرم‌ها را برای یک ساختمان کوچک با در نظر گرفتن تأثیر عوامل اقلیمی تعیین نمود. اما در مورد ساختمان‌های بزرگ از آن‌جا که تعداد مولفه‌های تاثیر گذار در طراحی و برنامه‌ریزی بیمارستان قابل توجه است. پاسخ‌گویی به تمامی این موارد به سختی صورت می‌پذیرد و ممکن است طراحی کاملاً منطبق بر شرایط اقلیمی منطقه انجام نشود. با این حال طراح باید تمامی تلاش خود را در جهت تامین این موضوع اعمال نماید. توجه به ویژگی‌های اقلیمی و تأثیری که این ویژگی‌ها در شکل‌گیری ساختمان می‌گذارند. از نظر افزایش عمر مفید ساختمان, بالا بردن سطح کیفی آسایش و بهداشت در فضاهای داخلی و هم‌چنین از نظر صرفه‌جویی در مصرف آنرژی جهت کنترل شرایط محیطی این فضاهاء حائز اهمیت فراوان است. ۱-۳-2-۲ تقسیمات اقلیمی چهار گانه ایران یکی از تقسیم‌بندی‌های اقلیمی که بر اساس آن معماری اقلیمی برنامه‌ریزی شده است. تقسیم‌بندی چهارگانه افلیم ایران می‌باشد که بر اساس تقسیم‌یندی کوپن و با کمی تغییر و با توجه به عوارض جغرافیایی کشور به شرح زیر می‌باشد: ۱ اقلیم معتدل و مرطوب (سواحل جنوبی دریای خزر) ۲ اقلیم سرد (کوهستان‌های غربی) ۳ اقلیم گرم و خشک (فلات مرکزی) 2. اقلیم گرم و مرطوب (سواحل جنوبی) ۲-۳-2-۲ تأثیر شرایط اقلیمی در برنامه‌ریزی فیزیکی بیمارستان فرم کالبدی و سازماندهی پلان ساختمان به نوعی در مقدار زیر بنای به دست آمده یا طراحی شده برای فعالیتی خاص تأثیر می‌گذارد. به طور معمولء فرم یا پلان‌های پراکنده و گسترش‌یافته در سطح, نسبت به فرم یا پلان‌های فشرده و متراکم» زیر بنای ناخالص بیشتری را برای تأمین نیازهایی مشابه ایجاد می‌کند. به طور مثال تأمین ۱۰۰ متر مربع زیر بنای خالص برای چندین فضای کارکردی در پلانی ۲ شکل یا لا شکل نسبت به پلانی مربع شکل, زیر بنای ناخالص بیشتری ایجاد می‌کند. بنابراین از آن‌جا که در شرایط آب و هوایی گوناگون» فرم‌های کالبدی متفاوتی مناسب استء زیر بنای ناخالص به‌دست آمده برای بیمارستان‌های با تیپ‌های مختلف در اقلیم‌های مختلف. متفاوت خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- به طور کلی فضاهای بیمارستان‌های درمانی را می‌توان به ۴ گروه متفاوت به شرح زیر تقسیم نمود که هر یک از این گروه‌ها با توجه به عملکرد آن‌ها از اقلیم منطقه تاثیر می‌پذیرند: ۱ بخش‌های مراقبتی و بستری: فضاهای مراقبتی و بستری که شامل اتاق‌های بستری است. بیشترین تأثیرپذیری از شرایط اقلیمی را دارد. فضاهای داخلی این بخش‌ها به طور عمده عملکردی مانند فضاهای مسکونی دارد. به عبارت دیگر با توجه به مقیاس و عملکرد فضاهای بستری, تأثیر شرایط آب و هوایی محیط بر شکل‌گیری این بخش از بیمارستان مانند تأثیر شرایط آب و هوایی بر شکل‌گیری ساختمان‌های مسکونی است. بخش‌های درمانی, مانند اتاق‌های عمل, به لحاظ مقیاس» پیجیدگی و اهمیت فوق‌العاده زیادی که در عملکرد دارند. کمترین تأثیرپذیری از شرایط اقلیمی را دارند و در طراحی آن‌ها نمی‌توان بدون توجه به اثرات طراحی در عملکرد خاص این فضاهاء شرایط اقلیمی را دخیل کرد. به عبارت دیگر در طراحی این بخش از بیمارستان لازم است در درجه اول به اصول عملکردی این بخش‌ها توجه داشت. ۳ بخش‌های تشخیصی بخش‌های تشخیصی, از لحاظ عملکرد و توجه به شرایط آب و هوایی در طراحی» حد واسط بین دو بخش یاد شده هستند. قسمت‌هایی از این بخش‌ها که دارای عملکرد تشخیصی هستند و وابسته به دستگاه یا دیگر از این بخش که مربوط به مراجعه‌کنندگان و امور اداری بخش می‌شود. می‌تواند متأثر از شرایط آب و 2. بخش‌های اداری. خدماتی و پشتیبانی این بخش‌ها نیز به لحاظ عملکرد و نحوه استفاده از آن, از نظر تأثیرپذیری فرم و طرح معماری از شرایط شده در طراحی اقلیمی ساختمان‌های مسکونی را در آن‌ها اعمال کرد. ۳-۳-2-۲ اصول طراحی معماری بیمارستان در مناطق اقلیمی چهار گانه ایران طراحی مناسب و کارآأمد جهت بهره‌برداری حداکثری از پتانسیل‌های آب و هوایی منطقه و کاهش اثرات منفی آن باید بر اساس شاخص‌های اقلیمی صورت پذیرد. این شاخص‌ها در نهایت بر روی مولفه‌هایی همچون نوع مصالح, نوع پلان» جهت‌گیری ساختمان» سطح و تعداد بازشوهاء میزان تهویه طبیعی» تراکم بافت مجموعه.ء نوع رنگ خارجی ساختمان و... تاثیر گذار خواهد بود. در ادامه هر یک اصول طراحی معماری بیمارستان در اقلیم‌های چهارگانه ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳-۳-2-۲- طراحی بیمارستان در اقلیم سرد عمده‌ترین اهداف طراحی اقلیمی در اقلیم سرد شامل سه مولفه کاهش اتلاف حرارت ساختمان» کاهش تأثیر باد در اتلاف حرارت ساختمان و هم‌چنین بهره‌گیری از انرژی خورشیدی در گرمایش ساختمان می‌باشد. است: ۱ استفاده از فرم‌های فشرده و متراکم جهت جلوگیری از اتلاف انرژی از یک طرف و گسترش پلان ساختمان در جهت محور شرقی-غربی» به منظور دریافت انرژی خورشیدی از طرف دیگر توصیه می‌شود. اداری و سایر بخش‌هایی که امکان گسترش پلان آن‌ها وجود دارد را به صورت پلان‌های کشیده شرقی- غربی و سایر بخش‌ها را به صورت پلان فشرده طراحی نمود. ۲ بافت مجموعه باید به صورت متراکم یا نیمه متراکم پیش‌بینی شود. ۳ دراین اقلیم مصالح استفاده شده در ساختمان باید دارای ظرفیت و مقاومت حرارتی زیاد باشد. ۴ در نمای ساختمان جهت جذب حداکثری گرمای خورشید باید از رنگ‌های تیره استفاده شود. ۵. در این اقلیم امکان احداث چندین طبقه در زیر زمین وجود دارد. این امر در کاهش اتلاف انرژی و صرفه‌جویی در آن موثر خواهد بود. البته باید امکان استفاده از نور» منظر و تهویه طبیعی در فضاهای موجود ۶ جهت جلوگیری از اتلاف انرژی در این اقلیم توصیه می‌شود تعداد پنجره‌ها و مساحت آن کم و محدود باشد. پنجره‌های دو یا سه جداره که در کاهش اتلاف انرژی نقش به سزایی دارد» سبب می‌شود تا طراح بتواند در مواردی از عدد ذکر شده تحاوز نماید. و محافظت ساختمان در برابر بارندگی, کاهش تأثیر باد در اتلاف حرارت ساختمان و هم‌چنین ایجاد کوران در فضاهای داخلی می‌باشد. برای تحقق بخشیدن به این موارد باید نکات زیر رعایت شود: ۱ ساختمان باید دارای پلان گسترده و فرم‌های پراکنده و غیر فشرده بوده و دارای جلوآمدگی بام یا بالا رفتن سطح دسترسی‌ها و مشاعات ساختمان می‌گردد. ۳ بافت مجموعه باید به صورت پراکنده و غیرمتراکم پیش‌بینی شود. ۴ در این اقلیم مصالح استفاده شده در ساختمان باید دارای ظرفیت و مقاومت حرارتی کم باشد. ۵. استفاده از رنگ نما از لحاظ اقلیمی در این حوزه آزاد می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ در این اقلیم به دلیل وجود رطوبت زیاد و بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی» امکان احداث چندین طبقه در زیر زمین وجود ندارد. ۷ توصیه می‌شود با توجه به رطوبت موجود در این اقلیم» میزان استفاده از تهویه طبیعی زیاد باشد. در این صرفه‌جویی در مصرف انرژی» صرفه اقتصادی و... توصیه می‌شود سطح پنجره کمتر از ۳۰./ سطح دیوار خارجی باشد. لازم به ذکر است وجود پنجره‌های دو یا سه جداره که در کاهش اتلاف انرژی نقش به سزایی دارد» سبب می‌شود تا طراح بتواند در مواردی از عدد ذکر شده تجاوز نماید. ۳-۳-۳-2-۲- طراحی بیمارستان در اقلیم گرم و خشک مهم‌ترین موارد پیشنهاد شده از نظر کلیت طراحی اقلیمی ساختمان در مناطق گرم وخشک برای استفاده در بیمارستان شامل محافظت ساختمان در برابر تابش آفتاب و محافظت ساختمان در برابر هوای گرم خارج و هم‌چنین بهره‌گیری از انرزی خورشیدی در گرمایش ساختمان در فصول سرد است. برای تحقق بخشیدن به ۱ در این اقلیم پلان ساختمان باید به صورت فشرده پیش‌بینی شود. اما جهت محافظت ساختمان در برابر هوای گرم و نامناسب خارج, فرم ساختمان می‌تواند فضای آزاد کنترل شده‌ای را ایجاد کند که فضاهای ساختمان به آن مشرف شود. سایبان‌های بالای پنجره و در حد مطلوب» طراحی ایوان‌های سر پوشیده اطراف ساختمان و... را درنظر ۳ بافت مجموعه باید به صورت متراکم یا نیمه متراکم پیش‌بینی شود. ۴ در این اقلیم مصالح استفاده شده در ساختمان باید دارای ظرفیت حرارتی زیاد باشد. ۵. در نمای ساختمان جهت جلوگیری از جذب گرمای خورشید باید از رنگ‌های روشن استفاده شود. ۶ در این اقلیم امکان احداث چندین طبقه در زیر زمین وجود دارد. این امر در کاهش اتلاف انرژی و صرفه جویی در آن موثر خواهد بود. البته باید امکان استفاده از نور» منظر و تهویه طبیعی در فضاهای موجود در در این حالت توصیه می‌شود در این اقلیم سطح پنجره کمتر از ۲۰/ سطح دیوار خارجی باشد. وجود ریزگردهای معلق در هوا در برخی از مناطق این اقلیم» اهمیت این موضوع را دوچندان خواهد کرد. البته وجود پنجره‌های دو یا سه جداره که در کاهش اتلاف انرژی نقش به سزایی دارده سبب می‌شود تا طراح بتواند در مواردی از عدد ذکر شده تجاوز نماید. ۸. با توجه به مطالب ذکر شده در بند قبلی, استفاده از تهویه طبیعی در این اقلیم توصیه نمی‌شود و در اکثر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۰ 2-۳-۳-2-۲- طراحی بیمارستان در اقلیم گرم و مرطوب روش‌هایی که برای دست‌یابی به این اهداف در طراحی بیمارستان قابل استفاده است. شامل موارد زیر است: ۱. فرم ساختمان بیمارستان باید در جهت محور شرقی-غربی کشیدگی داشته باشد و سطوح خارجی به طور کامل و با استفاده از سایبان‌های عریض یا راهروهای سرپوشیده در مقابل تابش آفتاب محافظت شود. ۲ ساختمان باید دارای پلان گسترده و فرم‌های پراکنده و غیر فشرده بوده و دارای جلوآمدگی بام یا ایوان‌های سر پوشیده باشد. بدین منظور پراکندگی و کشیدگی ساختمان بیمارستان در این منطقه» موجب بالا رفتن سطح دسترسی‌ها و مشاعات ساختمان می‌گردد. ۳ بافت مجموعه باید به صورت پراکنده و غیرمتراکم پیش‌بینی شود. ۴ در این اقلیم مصالح استفاده شده در ساختمان باید دارای ظرفیت حرارتی کم باشد. ۵. در نمای ساختمان جهت جلوگیری از جذب گرمای خورشید باید از رنگ‌های روشن استفاده شود. ۶ به دلیل رطوبت زیاد و بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی» احداث چندین طبقه در زیر زمین ممکن نیست. ۷ رطوبت موجود در این اقلیم از یک طرف و تابش شدید آفتاب از طرف دیگر سبب می‌گردد تا استفاده از تهویه طبیعی در سطحی متوسط توصیه شود. در این راستا پیش‌بینی تعداد پنجره و مساحت آن در سطحی می‌شود سطح پنجره کمتر از ۳۰// سطح دیوار خارجی باشد. گفتنی است وجود پنحره‌های چند جداره که در ۱۷۱۱۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۲ ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ساختمان هر بیمارستان باید دارای حداقل چهار ورودی مستقل شامل ورودی اصلی,» اورژانس» درمانگاه و ورودی‌های پشتیبانی باشد. در برخی از مراکز درمانی به بیمارستان‌های بزرگ ممکن است تعداد این ورودی‌ها افزایش یابد. جداسازی ورودی‌ها به دلیل تفاوت در ماهیت عملکرد هر بخش و جلوگیری از تداخل این فعالیت‌ها می‌باشد. در رابطه با بیمارستان که باید امکان ارائه خدمات بدون وقفه در شرایط بحرانی و جنگ را داشته باشد. تعیین تعداد ورودی‌های سایتء نیاز به بررسی‌های جامعی دارد. از طرفی تعداد کم ورودی‌ها منجر به تأمین بهتر امنیت بیمارستان می‌شود و از طرف دیگر تعداد بیشتر ورودی‌ها می‌تواند در مواقع بحرانی و جنگ و درصورت بروز حادثه در قسمت‌هایی از سایت. دسترسی به ساختمان بیمارستان را جهت دریافت فوریت‌های پزشکی میسر سازد. در ساختمان بیمارستان ورودی‌های مختلف می‌تواند به طور مناسب نسبت به عملکردهای مختلف قرار گیرند. ۱-2-2-۲- ورودی اصلی ساختمان بیمارستان به طور کلی ورودی اصلی بیمارستان که معمولاً در شاخص‌ترین نمای بیمارستان و به سمت خیابان قرار دارده محل ورود بیماران برای پذیرش» خانواده‌هاء عیادت‌کنندگان» مراجعین و کادر بیمارستان می‌باشد. ضوابط و معیارهای طراحی ورودی اصلی ساختمان به شرح زیر است: ۱ ورودی بیمارستان باید به گونه ای طراحی شود که از فاصله دور قابل تشخیص باشد زیرا یکی از شاخصه‌های امتیازدهی به کیفیت طراحی بیمارستان توجه معمار به دعوت‌کنندگی ورودی می‌باشد. ۲ طراحی باید به گونه‌ای صورت پذیرد که گروه‌های مختلف بتواند به راحتی وارد لابی اصلی بیمارستان می‌شود. در این راستا نکات مربوطه به معابر و شیب‌راه‌ها الزامی است (رجوع به بند ۲-۳-۲). ۳ امکان انتقال بیمار سرپایی با خودرو تا نزدیکی ورودی اصلی باید میسر باشد. ۴ ورودی اصلی بیمارستان باید نزدیک به بخش اورژانس و درمانگاه های سرپایی باشد. ۵. ورود به بیمارستان باید از طریق پیش ورودی(ایرلاک) صورت پذیرد تا از تبادل هوایی بین فضای داخلی و بیرونی جلوگیری شود. ۶ اندازه‌ی در ورودی باید به اندازه‌ی کافی بزرگ باشد تا عبور برانکار» ترولی و صندلی چرخ‌دار به آسانی انجام شود. فاصله بین دو در باید به گونه‌ای باشد که در زمان باز بودن در اولء در دوم بسته باشد و بالعکس تا از تبادل هوایی جلوگیری به عمل آید. این فاصله باید بر مبنای بزرگ‌ترین وسیله نقل و انتقال(برانکار) محاسبه گردد. در این راستا حداقل فاصله ۴ متر پیش‌بینی شود. بهتر است هر دو در ورودی» درب‌های ۷ ورودی ساختمان بایستی به صورت مسقف و سرپوشیده باشد تا از ورود و خروج گرما یا سرما جلوگیری شود و در عین حال ورودی را از گزند بادء باران» آفتاب و گرد و غبار حفظ کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-4-2-۲ ورودی اورزانس اولین و مهم‌ترین فاکتور در طراحی اورژانس پیش‌بینی ورودی مناسب و مستقل در ساختمان بیمارستان معیارهای کلی طراحی ورودی اورژانس ارائه شده است: ۱. رعایت نکات مذکور در خصوص ورودی اصلی بیمارستان در مورد این ورودی نیز الزامی است. ۲ تعبیه ورودی‌های اورژانس در هر مرکز درمانی الزامی است. ورودی‌های اورژانس بایستی کاملا از ورودی ۳ ورودی به سایت بیمارستان جهت دسترسی به بخش اورژانس بایستی در موقعیتی از سایت بیمارستان سایت بیمارستان جهت دسترسی به بخش اورژانس» بایستی به دور از گره‌های ترافیکی, همسایگی‌های پرتردد, معابر کم‌عرض و هر عاملی که منجر به کندی در دسترسی به اورژانس شود. تعیین گردد. ۴ ورود بیمار مربوط به اورژانس توسط وسایل نقلیه مختلفی همچون آمبولانس مرکز اورژانس» آمبولانس لازم به توضیح است در صورت پیش‌بینی دسترسی هوایی به بیمارستان» امکان انتقال بیمار توسط بالگرد نیز بایستی در نظر گرفته شود. ۵. بیماران مراجعه کننده به بخش اورژانس اعم از پیاده یا سواره بایستی امکان دسترسی آسان به هرکدام از ورودی اورژانس را داشته باشند. ۶ جهت سهولت در مسیریابی همه افراد مراجعه کننده» بایستی در مسیرهای دسترسی به بخش اورژانس و در ۷ در سایت مسیرهای منتهی به اورژانس نباید در معرض سایه تخریب ساختمان‌های مجاور قرار داشته باشد. ۸ بایستی دقت شود تداخلی در روند حرکتی افراد مراجعه کننده به اورژانس با سایر افراد مراجعه‌کننده به بیمارستان به وجود نیاید. این موضوع در مواقعی همچون زمان‌های ملاقات بسیار حائز اهمیت است. در این راستا تعیین موقعیت ورودی اصلی بیمارستان و اورژانس باید به‌گونه‌ای باشد که در زمان نزدیک‌شدن مراجعین از معبر اصلی به ساختمان بیمارستان» امکان مشاهده همزمان دو ورودی و انتخاب ورودی مورد نظر وجود داشته باشد. در صورتی که این موضوع رعایت نگردد می‌تواند سبب سردرگمی مراجعین و تداخل عملکردی شود. به طوری که اگر تنها ورودی اورژانس در وهله اول دیده شود.ء بسیاری از مراجعات غیر اورژانسی به آن صورت می‌گیرد و سبب ازدحام و شلوغی آن می‌گردد. از طرف دیگر در صورت مشاهده ورودی اصلی بیمارستان در وهله اول ممکن است بیماران اورژانسی به آن مراجعه کرده و حتی در مواردی سبب به خطر افتادن وضعیت بیمار به دلیل اتلاف زمان و سردرگمی آن‌ها شود. شایان ذکر است این -------- صفحهٔ بعد -------- موضوع به دلیل استرس همراهان بیمار بدحال جهت رساندن بیمار به اورژانس می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد. در ادامه جهت درک بهتر موضوع ۲ نمونه نادرست از نحوه قرارگیری ورودی اورژانس نسبت به ورودی بیمارستان ارائه شده است: 3 ۰ مع صلی , (۰ ۸ اعنما سنا ) ۶ اضا ی (۰ در ی مان هار سنان ) م۵ صلمی (د سر به ساحنما تسا ( شکل ۱۶-۲- مصادیق نادرست موقعیت ورودی اورژانس نسبت به ورودی اصلی بیمارستان ٩‏ جهت تحقق مطالب ذکر شده توصیه می‌شود دو ورودی در دو جبهه مجاور یکدیگر با امکان دید همزمان به آن‌ها در نظر گرفته شود. هم‌چنین می‌توان ورودی‌های اورژانس و ورودی اصلی بیمارستان را در یک جبهه از ساختمان بیمارستان قرار داد. در این صورت فاصله بین این دو بایستی در حدی باشد که موجب تداخل عملکردی» تضییع هویت اصلی هرکدام از آنهاء انتقال سروصدا و ایجاد سردرگمی و ازدحام در محل ورودی‌ها نگردد. در این راستا توصیه می‌شود حداقل فاصله بین این دو ورودی ۲۰ متر درنظر گرفته شود. گفتنی است دسترسی از معبر اصلی به ورودی اورژانس در مقایسه با ورودی بیمارستان در اولویت است. ۰ علاوه بر ورودی اصلی بیمارستان» در صورتی که احتمال انتخاب نادرست و اشتباه گرفتن ورودی اورژانس با سایر ورودی‌های بیمارستان وجود داشته باشد.ء باید راه‌کارهای گفته شده در مورد آن‌ها نیز اعمال شود. هم‌چنین توصیه می‌شود از قرارگیری ورودی‌های غیرمهم و خدماتی در جبهه اصلی ساختمان اجتناب شود. ۱ همان‌طور که گفته شد بخش اورژانس دارای دو ورودی مستقل سرپایی و فوریت می‌باشد. جهت اطلاع از موقعیت ورودی‌های اورژانس نسبت به یکدیگر و سایر ضوابط طراحی ورودی اورژانس به بند ۱-۳-۲ از کتاب ششم این مجموعه با عنوان استاندارد برنامه‌ریزی و طراحی بخش اورژانس رجوع گردد. ۳-2-2-۲ ورودی درمانگاه یکی از پرترددترین بخش‌های یک بیمارستان» درمانگاه ان محسوب می‌شود. در این خصوص تعبیه یک ورودی مستقل در بیمارستان‌های باللای ۱۰۰ تختی الزامی است. تعبیه این ورودی سبب دسترسی راحت بیماران سرپایی به فضاهای درمانگاهی می‌گردد و از تداخل عملکردی و ایجاد شلوغی و ازدحام در فضاهای بیمارستانی جلوگیری می‌نماید. لازم به دکر است در بیمارستان‌های کمتر از ۱۰۰ تخت به دلیل محدود بودن شمار پذیرش بخش درمانگاه» ممکن است این ورودی تعبیه نگردد و جهت دسترسی به درمانگاه از ورودی اصلی بیمارستان استفاده گردد. البته در این سطوح نیز توصیه می‌شود درمانگاه ورودی جداگانه داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 5-5-2-۳ ورودی‌های بخشس پشتیبانی ورودی‌های بخش‌های پشتیبانی به چندین گروه تقسیم می‌شود که در مورد هر یک نکاتی ارائه شده است: ۱ انبارها: در بیمارستان انبارهای متعددی از جمله انبار مرکزی» انبار آشپزخانه و... وجود دارد. یکی از نکات بسیار مهم در طراحی و موقعیت‌سنجی این انبارها امکان قرارگیری خودروهای بار در نزدیک‌ترین فاصله از ورودی این انبارها می‌باشد تا نقل و انتقال تجهیزات و وسایل با سهولت انجام شده و حداقل آسیب احتمالی را به همراه داشته باشد. مسیر دسترسی به بارانداز باید جچهت رفت و آمد انواع خودروهای باری سنگین و نیمه‌سنگین برنامه‌ریزی شده باشد و باید شرایط لازم جهت دسترسی آسان, متناسب با وسایل نقلیه باری در کلیه شرایط جوی در نظر گرفته شود. ورودی این فضا ممکن است در طبقه همکف و به صورت مستقل در تعبیه ورودی‌های مختلف آنبارها به یکی از روش‌های مذکور الزامی است. تأسیسات نیز مانند انبار بایستی دارای ورودی مستقل باشد. این ورودی در وهله اول جمت راه‌اندازی سیستم‌های تاسیساتی و سپس جهت تعمیر و نگهداری آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این قسمت نیز باید شرایط لازم جهت دسترسی آسان» متناسب با وسایل نقلیه مربوطه به ورودی تاسیسات در نظر گرفته شود. ورودی این فضا ممکن است در طبقه همکف و به صورت مستقل در جداره خارجی ساختمان پیش‌بینی شود و یا اینکه در طبقات زیرین از طریق شیب‌راه (رمپ) تامین شود. در هر صورت تعبیه ورودی به یکی از روش‌های مدکور الزامی است. مورگ به سردخانه نگهداری موقت بیمار فوت شده اطلاق می‌شود. موضوع مهم در ارتباط تعیین موقعیت دقیق بخش مورگ. توجه به ارتباطات برون‌بخشی و امکان دسترسی آسان اتومبیل حمل جسد به خروجی این بخش می‌باشد. از نظر روان‌شناسی جسد بیمار نباید در دید عمومی قرار گیرد و خارج نمودن آن از طریق ورودی اصلی و یا سایر ورودی‌ها به هیچ عنوان جایز نمی‌باشد. جسد بیمار معمولاً از طریق خروجی اختصاصی مورگ خارج و به وسیله‌ی آمبولانس یا اتومبیل حمل جسد منتقل می‌شود. در طراحی مسیر منتهی به خروجی مورگ توجه به فضای نیمه باز پارک اتومبیل حمل جسد و مسیر آنتقال جسد از بخش مورگ به داخل اتومبیل اهمیت بسیار دارد. ورودی این فضا ممکن است در طبقه همکف و به صورت مستقل در جداره خارجی ساختمان پیش‌بینی شود و یا اینکه در طبقات زیرین از طریق شیب‌راه (رمپ) تاأمین شود. در هر صورت تعبیه ورودی به یکی از روش‌های مدکور آلزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶. جمع آوری و امحاء زباله: یکی از مسائل مهم در بیمارستان خروج زباله از بیمارستان بدون تداخل عملکردی و با بالاترین سطح ایمنی و کنترل عفونت می‌باشد. در این راستا پیش‌بینی ورودی مستقل به گونه‌ای که امکان دسترسی به واسطه مستقل در جداره خارجی ساختمان پیش‌بینی شود و یا اینکه در طبقات زیرین از طریقی شیب‌راه (رمپ) تامین شود. در هر صورت تعبیه ورودی به یکی از روش‌های مذکور الزامی است. ۰ تعمیر 9 نگهداری: بخش تعمیر و نگهداری به خصوص در بیمارستان‌های بزرگ به دلیل نوع عملک‌ردش با فضای خارج از بیمارستان ارتباط تنگاتنگی دارد. این واحد ممکن است دارای فضاهای فنی و کارگاه‌های تعمیر مختلفی ممکن است در همکف و به صورت مستقل در جداره خارجی ساختمان پیش‌بینی شود و یا در طبقات زیرین از طریق شیب‌راه (رمپ) تامین شود. در هر صورت تعبیه ورودی به یکی از روش‌های مذکور الزامی است. ٩‏ پارکینگ: ۰۰ .ُ ۷ سایر فضاهای پشتیبانی: از ساختمان باشند. نکته مهم: در طراحی می‌توان دسترسی به ورودی‌های انواع فضاهای پشتیبانی را از یک مسیر تامین نمود. به طور مثال در صورتی که فضاهای پشتیبانی در طبقه زیرزمین باشد می‌توان مسیر دسترسی تمامی آن‌ها را از طریق یک ۵-2-2-۲ سایر ورودی‌ها در هر مرکز درمانی با توجه به نوع, حجم و سطح خدمات قابل ارائه ممکن است برنامه‌ریزی‌های خاصی در فضای فیزیکی صورت پذیرد. این موضوع قطعا بر روی نحوه دسترسی و طراحی ورودی‌ها تاثیر خواهد گذاشت که در ادامه به آن‌ها پرداخته شده است: ۱-۵-2-۲ ورودی بلوک زایمان رویکرد جدید در طراحی بلوک زایمان بر این نکته تاکید دارد که زایمان یک امر طبیعی است. بیشتر مادران و نوزادانی که زمانی را در بلوک زایمان سپری می‌کنند. به‌طور کلی از سلامتی برخوردار هستند. بنابراین روبه‌رو -------- صفحهٔ بعد -------- شدن با طبیعت زایمان و تولد نباید به همان شکل برخورد با بیماری باشد. این امر تا حدی اهمیت دارد که امروزه تاکید می‌شود که مادر را به عنوان بیمار خطاب نکنند. مادران و نوزادان نسبت به عوامل محیطی و بیماری‌زا حساسیت زیادی دارند و برخی از مادران نخستین تجربه‌ی حضور در یک بیمارستان را از سر می‌گذرانندء به همین علت بخش‌های مرتبط با زایمان در بیمارستان باید به گونه‌ای طراحی شوند که بالاترین سطح ایمنی و آسایش روانی و هم‌چنین محیطی کنترل‌شده از جچمت عفونت را برای مادر و نوزادان فراهم کنند. امروزه بخش‌های زایمان بیشتر به یک هتل شبیه است و تمامی امکانات رفاهی و آسایشی در آن‌ها فراهم می‌شود. در طراحی این فضاها تا جای ممکن سعی می‌شود تا عوامل استرس‌زا و مختل‌کننده آسایش مادر را کاهش دهند. یکی از این موارد روبرو شدن مادر با بیماران و فضای پرتنش بیمارستانی می‌باشد که در جچمست حل این موضوع در برخی بیمارستان‌ها ورودی جداگانه‌ای را برای بلوک زایمان در ساختمان بیمارستان درنظر می‌گیرند. با این روش بلوک زایمان در عین حفظ ارتباط با سایر بخش‌های بیمارستانی» به عنوان یک فضای نیمه مستقل عمل کرده و بسیاری از عوامل مخرب را کاهش خواهد داد. ۲-۵-4-4-۲- ورودی سایر بخش‌ها در برخی بیمارستان‌ها به دلیل حجم زیاد بیماران برخی بخش‌ها ممکن است ورودی مستقلی را در ساختمان بیمارستان برای دسترسی به آن درنظر بگیرند. این امر در کاهش رفت و آمدهای غیرضروری داخل بیمارستانی موثر بوده و در نهایت ازدحام» شلوغی و تداخل عملکردی را کاهش خواهد داد. از جمله این بخش‌ها می‌توان به داروخانه» بخش‌های تشخیصی (تصویربرداری» آزمایشگاه تشخیص طبی) و... اشاره کرد. لازم به دکر است این موضوع بیشتر در بیمارستان‌های بزرگ کاربرد دارد و باید به مسائل اقتصادی و امنیتی ناشی از تعدد ورودی‌ها توجه نمود. لازم به دکر است در بیمارستان‌های کوچک این ارتباط از طریق ورودی اصلی ۳-۵-24-2-۲- ورودی اداری و مدیریتی در برخی بیمارستان‌ها جهت کاهش رفت و آمدهای غیرضروری در داخل بیمارستان ممکن است ورودی مستقلی را برای فضاهای اداری و مدیریتی درنظر گرفت. چراکه بسیاری از مراجعات به قسمت اداری از خارج بیمارستان مستقل از فضاهای درمانی بیمارستان بوده و این موضوع در کاهش تداخل عملکردی موثر خواهد بود. در بیمارستان‌های کوچک این ارتباط از طریق ورودی اصلی بیمارستان تامین می‌شود. 5-0-2-2 ورودی کار کنان در برخی از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی بزرگ یک ورودی جدا برای کارکنان در نظر گرفته می‌شود. این امر سبب می‌شود که ورود و خروج رده‌های مختلف کارکنان کنترل بیشتر شود و از رفت و آمدهای غیر ضروری در ورودی اصلی بیمارستان و لابی ورودی جلوگیری شود. از دیگر مزایای این روش دسترسی آسان کار کنان به فضاهای خدماتی همجون رختکن‌ها و فضاهای استراحت در یک منطقه متمرکز می‌باشد. در صورت کوچک بودن بیمارستان می‌توان از همان ورودی اصلی یا از ورودی اداری جهت رفت و آمد کارکنان استفاده نمود. یی ۳00310 |00 ۱۷۵ 3۳۵ ۳۱۵2۱1۱۱ 0۳ 1۳۷ ۱/۱۳۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۵-24-24-۳- ورودی ملاقات‌کنندگان در فرهنگ کشور ماء توجه به بیماران و عیادت از آن‌ها در زمان بیماری از اهمیت خاصی برخوردار است. از این سو در زمان ملاقات حجم زیادی از خویشاوندان و نزدیکان بیمار به بیمارستان مراجعه می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که در صورت عدم توجه به این امر در طراحی بیمارستان» عواقبی همچون ازدحام» شلوغی و تداخل عملکردی را در بر خواهد داشت. در این خصوص در طراحی بیمارستان باید به قرارگیری بخش‌های بستری» نحوه دسترسی به آن‌هاء ابعاد راهروهاو فضاهای مشاعء روش‌های برنامه‌ریزی فضاهای انتظارء مدیریت صف و... توجه نمود. یکی از راه‌کارهای موثر در این خصوص در نظر گرفتن ورودی مجزا برای ملاقات‌کنندگان است تا از حضور این افراد در فضاهای بیمارستانی جلوگیری شود. معمولاً این ورودی به یک لابی اختصاصی متصل است که در آن شریان‌های ارتباطی افقی و عمودی جهت دسترسی به بخش‌های بستری موجود است. 1-0-4-2-۲- ورودی آموزشی و پژوهشی (بیمارستان‌های آموزشی /پژوهشی) در بیمارستان‌های آموزشی و مراکز پژوهشی-تحقیقاتی به دلیل وجود فضاهای خاص ممکن است ورودی جداگانه‌ای برای دسترسی به آن‌ها در نظر گرفته شود تا از رفت و آمدهای غیرضروری و شلوغی در فضاهای داخل بیمارستانی جلوگیری شود. از جمله این فضاها می‌توان به کلاس‌های آموزشی» کتابخانه, سالن کنفرانس و اجتماعات و... اشاره کرد. ۷-۵-24-2-۳- ورودی اسکان پزشکان و کار کنان در برخی مراکز درمانی بزرگ به خصوص بیمارستان‌های آموزشی ممکن است ساختمان اسکان پزشکان دردسترس و مقیم در مجاورت ساختمان بیمارستان با امکان دسترسی باشد. در این مراکز ممکن است ورودی ۸-۵-24-2-۲- ورودی اسکان خانواده و همراهان بیمار (هتل-بیمارستان) در رویکرد جدید طراحی مراکز درمانی» توجه به توریسم سلامت بسیار حائز اهمیت است. در این خصوص باید زیرساخت‌های آن در مرکز درمانی فراهم آید. یکی از این موارد پیش‌بینی فضای اسکان برای همراهان بیمارانی است که از استان‌های دیگر به آن مرکز رجوع کرده‌اند. تامین محل اسکان به صورت هتل-بیمارستان سبب خواهد شد که خانواده بیمار در روند درمان در کنار بیمار خود اسکان یابد و از نزدیک شاهد فرآیند درمان باشد. این دیدگاه در خصوص درمان‌های چند مرحله‌ای بسیار مثمر ثمر خواهد بود. در مراکزی که ساختمان اسکان همراهان بیمار وجود دارد باید ورودی مجزا برای آن درنظر گرفته شود. ااد60 00 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-2-۳- مدول‌های طراحی (از دیدگاه معماری؛ سازه و9 تحهیزات) انتخاب مدول طراحی برای معماری بیمارستان بسیار با اهمیت می‌باشد. برای انتخاب مدولی که تمامی بخش‌ها را در بر می‌گیرد مطالعات زیادی صورت پذیرفته است. اما با توجه به تنوع فضاها این مدول‌بندی‌ها در همه قسمت‌های فضاها وجود فضاهای غیر متعارف مانند رادیولوژی, اتاقق‌های معاینه و فضاهای تخصصی خاص انتخاب مدول‌های طراحی را با مشکل مواجه کرده است اما به طور کلی می‌توان گفت که مدول ۱۳۰ سانتی‌متری بهترین مدول برای طراحی بیمارستان محسوب می‌شود. این مدول امکان قرارگیری ستون‌ها با فاصله ۶ متر و یا ۷/۲ متر را در فضاهی بستری مهیا می‌نماید. از نظر معماری مدولی ایده‌ال است که طرح با کمبود فضا و یا پرت فضا مواجه نشود. در بررسی‌های انجام شده برروی سه مدول ۵۰ ۶۰و ۷۰ سانتیمتری» مدول ۶۰ سانتی‌متری به عنوان مدول بهینه انتخاب گردیده است. برخی از دلایل این انتخاب شامل موارد زیر است: در مدول‌های ۶۰ سانتی‌متری طراحی بسیاری از فضاها با درنظر گرفتن تحهیزات» گردش کاری» حجم رفت و آمدها و... به صورت معقول و بهینه صورت می‌پذیرد. از جمله این موارد می‌توان به ابعاد بازشوهاء چگونگی استقرار و مدول‌بندی است که در مدول‌های ۵۰ یا ۷۰ سانتی‌متری» ابعاد موارد مذکور کمتر و یا بیشتر از ابعاد مورد نیاز بدست خواهد آمد. ۲. سازه: از نظر سازه‌ای أکس‌بندی ستون‌ها باید به نحوی صورت پذیرد که در طراحی داخلی فضاها از لحاظ چیدمان معماری مشکل نداشته و محل فرارگیری ستون بیشتر در داخل تیغه‌ها باشد و تحهیز کردن فضاها به علت وجود عناصر سازه‌ای دچار مشکل نشود. دست‌یابی به این نکات در مدول‌های ۶۰ سانتی‌متری تا حدود زیادی قابل وصول می‌باشد. علاوه بر موارد ذکر شده طراحی جانمایی ستون‌ها باید به گونه‌ای باشد که امکان حداکثر کارایی فضاها را فراهم نماید. نحوه استقرار و اتصال دیوار و ستون به شکلی که نمای داخلی دیوارهای خارجی و ستون‌ها به صورت هم‌باد طراحی شوند.ء بسیار ایده‌آل می‌باشد. این اصل باید در مورد فصل مشترک ستون‌ها و دیوارها در فضاهایی با اهمیت زیاد و هم‌چنین راهروهای اصلی و فرعی ارتباطی بخش‌ها نیز رعایت گردد. در غیر این‌صورت زائده‌های به وجود آمده می‌تواند در بررسی‌های انجام شده در رابطه با قرارگیری و چیدمان تجهیزات پزشکی مدرن» با توجه به اندازه و ابعاد این رسید. این در حالی است که در مدول‌های ۵۰ با ۷۰ سانتی‌متری» ابعاد بدست آمده از مدول‌ها کمتر از ابعاد مورد نیاز و یا بیشتر از آن خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲- فضاهای داخلی نظر به اینکه انسان‌ها بخش عمده‌ای از زمان خود را در فضاهای سربسته می‌گذرانند. لذا توجه به طراحی و معماری در فضاهای تشکیل‌دهنده یک مکان بسیار حائز اهمیت می‌باشد. به عبارت دیگر اصلی‌ترین بخش از هر مکانی از دیدگاه معماری؛ بهره‌وری و بازدهی خدمات موثر بوده و روند بهبود بیماران را تسریع بخشد. بنابراین توجه به مقوله طراحی فضاهای داخلی در رابطه با مباحث مرتبط با فضاهای داخلی در مراکز درمانی می‌توان به مواردی همچون زیربنای بیمارستان» جانمایی و ارتباطات داخلیء ابعاد و تناسبات داخلیء عناصر و اجزای ارتباطی, الزامات نازک کاری, الزامات بازشوهاء نور و روشنایی» رنگ؛ الزامات عایق‌بندی و تنظیم صداء کنترل عفونت» ایمنی در فضاهای داخلی و الزامات معلولین در فضاهای داخلی و... اشاره نمود. در ادامه در خصوص هر یک از این موارد نکاتی ارائه خواهد شد. ۱-۵-۳ زیربنای بیمارستان: در هر کشوری بر اساس سیاست‌های شبکه درمانی کشورء امکانات» محدودیت‌ها و... قواعدی جهت محاسبه مساحت مورد نیاز فضاهای بیمارستان درنظر گرفته می‌شود. در این خصوص نکات کلی درباره تقسیم‌بندی سایت» نحوه محاسبه همان‌طور که گفته شد سه حوزه اصلی شامل سطح اشغال ساختمان بیمارستان» پارکینگ و فضای سبز در سایت بیمارستان مورد توجه است که باید حداقل مساحت مناسب را به آن‌ها اختصاص داد: حداکثر ۴۰ درصد مساحت عرصه اعلام گردیده است . مساحت عرصه اعلام گردیده است. ۳ بر اساس ضوابط اغلب طرح‌های جامع شهری در خصوص فضای سبز در کاربری‌های بهداشتی» درمانی و مراکر دانشگاهی, حداقل مساحت فضای سبز ۳۰ درصد مساحت عرصه تعیین گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ ۳-۱-۵-۲ نحوه تعیین سرانه و محاسبه زیربنای ساختمان بیمارستان ۰ زیر بنای بیمارستان شامل تمامی فضاهای موجود در ساختمان اصلی بیمارستان از جمله بخش‌های مختلف. راهروها و مشاعات و حتی سطح اشغال شده به واسطه عناصر سازه‌ای» دیوارهاء آسانسورهاء راه‌پله‌هاء کانال‌های تاسیساتی و... می‌باشد. در واقع زیر بنای بیمارستان» همان مساحت کلی ناخالص ساختمان اصلی بیمارستان است. محاسبه زیربنای بیمارستان در مرحله برنامه‌ریزی و امکان‌سنجی بیمارستان بسیار حائز اهمیت است. در این ۱ مبنای محاسبه زیر بنای بیمارستان, تعداد تخت‌های مراقبتی آن می‌باشد؛ به گونه‌ای که بر حسب ظرفیت بیمارستان سرانه ساختمان تعیین شده و بر اساس نوع تخت‌ها زیر بنای کلی بیمارستان محاسبه می‌شود. در واقع این سرانه نشان‌دهنده این است که هر تخت بیمارستانی چه سهمی از کلیه فضاهای بیمارستانی را مانند بخش‌های تشخیصی, رخشویخانه» آشپزخانه, تاسیسات, مشاعات و... به خود اختصاص می‌دهد. ۲ در اعلام مساحت بیمارستان» زیربنای ساختمان‌های اصلی بیمارستان را بایستی در نظر گرفت و مساحت ۳ در تعیین سرانه و محاسبه زیربنا باید به نوع بیمارستان(آموزشی» غیر آموزشی)» نوع تخت(ویژه» متوسطء بستری» اورژانس» نوزادان و...)» ظرفیت بیمارستان(تعداد تخت‌ها) و... توجه نمود. تخت‌های بیمارستان‌های عمومی از نوع درمانی(غیر آموزشی)» به تناسب ظرفیت بیمارستان‌ها(تعداد تخت) حدود ۶۸ تا ۸۸ متر مربع اعلام گردیده است که جزئیات آن به شرح زیر است: گفتنی است در خصوص تخت‌های بیمارستانی تعاریف متعددی" وجود دارد که در این قسمت منظور از ۱ برخی از تعاریف مهم تخت‌های بیمارستانی به شرح زیر است: تعداد تخت‌هایی که بر اساس موافقت اصولی وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی و بر مبنای شاخص‌های متعددی جهت تاسیس یک بیمارستان تعیین و ابلاغ می‌گردد. لازم به ذکر است به طور مثال اطلاق نام "بیمارستان ۹۶ تختی" به یک بیمارستان به معنای تعداد تخت‌های بستری (بستری عادی و متوسط) می‌باشد و شامل تخت‌های ویژه نمی‌باشد. تعداد تخت‌های قابل استفاده که مجهز به امکانات تخصصی, تجهیزات و نیروی انسانی, امکان تشخیص بیماری, درمان و اعاده سلامت بیمار باشد را تخت‌های فعال می‌نامند. به عبارت دیگر تعداد تخت‌های اشغال شده یا اشغال نشده بیمارستانی که قابل استفاده برای بیماران بستری در هر روز است را تخت فعال گویند. ج) تخت‌های اسمی: تعداد تخت‌های مصوب که به صورت گرد شده اعلام می‌گردد را تخت‌های اسمی گویند. به طور مثال بیمارستان ۹۶ تختی مصوب که بیمارستان ۱۰۰ تختی معرفی می‌شود. لازم به ذکر است همان‌طور که گفته شد در شمارش تعداد تخت‌ها تنها تعداد تخت‌های بستری (بستری عادی و متوسط) مدنظر قرار می‌گیرد و شامل تخت‌های ویژه نمی‌شود. د) تخت‌های محاسباتی: کلیه تخت‌های بیمارستان که بر اساس امکانات و فضای مورد نیاز به صورت وزن‌دار شده محاسبه می‌گردد و جهت تعیین زیر بنای بیمارستان و تعیین سرانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر شاخصی است جهت معادل‌سازی تخت‌های بیمارستانی بر اساس تخت بستری که به عنوان شاخص مبنا تعبین می‌شود. جهت محاسبه این شاخص ضرایبی برای تخت‌های بیمارستانی در بخش‌های مختلف در نظر گرفته می‌شود. لازم به ذکر است تخت‌های بررسی شده در این گروه شامل تخت‌های بستری عادی, تخت‌های مراقبت‌های متوسط (لاع| ۳۵۶۹1 ,لاح۴ ۳۵۶). تخت‌های مراقبت‌های ویژه(ل1ع۱لا ,لاحح ,لاع۱)» تخت‌های نوزادان(گهواره‌های خارج از [۱۴۱|ل٩)‏ و بخش اورژانس است. ۱۱۱۹1۲۷ ٩۲ ۲۱۵۵۱1 ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- وزار طور کامل توضیح داده شده است. انه ناخالص بیمارستار انه ناخالص بیمارستار تعداد کل تخت‌های بیمارستان سر لص بیمارستان سر لص بیمارستان عمومی (ظرفیت کل) عمومی غیرآموزشی غیرآموزشی در شرایط خاص (سرانه تخت‌های بستری عادی) (سرانه تخت‌های بستری عادی) تخت‌های بستری غاد ۵ مترمربع درنظر گرفته شود. دارده ضمن ارائه دلایل قابل قبول و موافقت کارفرماء سرانه بیمارستان حداکثر تا ۳ قابل افزایش خواهد بود. ۷ در صورت نیاز به بخش‌های درمانی خاص[نظیر بخش‌های دیالیز, زه سوختگی ادیوترابی شیمی درمانی ۸ در صورت آموزشی بودن بیمارستان» با توجه به وجود فضاهایی از قبیل کلاس‌های آموزشی» آمفی تئاتر, کتابخانه» کمیته‌های تحقیقاتی و... ۱۰ درصد به زیربنای ساختمان اصلی بیمارستان افزوده می‌گردد. ۹٩‏ از آن جا که ارزش و وزن تخت‌های مختلف بیمارستانی از نظر نیاز به فضای فیزیکی» تجهیزات» نیروی انسانی و وابستگی به بخش‌های پشتیبانی و خدمات درمانی یکسان نیست. در نتیجه جهت به دست آوردن شاخصی جهت معادل‌سازی ارزش و وزن تخت‌های مختلف. لازم است ضرایبی برای تخت‌های مختلف در نظر گرفت. این ضرایب به شرح زیر می‌باشد. لازم به ذکر است سرانه اعلام شده در جدول قبلی بر اساس تخت بخش‌های بستری عادی می‌باشد. بنابراین ضریب این تخت‌ها همواره یک خواهد بود. ۱۳۱ مت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ط ۲- نوع تخت انواع تخت‌های بستری عادی انواع تخت‌های مراقبت‌های متوسط (...,۱ع۱ ۳۵۹۶۲ اقزع سک ,لاع۱ ۳۵۹۶۲ ا۸۸۵۵۱۵) لاعا ۲۵۶۵ تخت‌های مراقبت‌های متوسط قلبی (لاع 0۵۹۲) انواع تخت‌های مراقبت‌های ویژه (...رلاعاک ر,لاعا) لاعا تخت‌های مراقبت‌های ویژه قلبی (۲00) )٩۱ع/۸5ع۱ل( تخت‌های نوزادان تخت‌های اورزانس فوق, باید تعداد تخت‌های وزن‌دار اب بیمار ستان(تعداد تخت) ضرب نمود. ء نوع عمومی» غیرآموزشی و دولتی می‌با در ادامه جهت درک بهتر موضوع مثالی آراژ تخت‌های محاسباتی و زیر بنای ناخالص س الف) ۱۶۸ تخت بستری عادی ب) ۱۲ تخت لاع۳۱ ج) ۱۲ تخت لاع۲۲ د( ۶ تخت لامعا (شامل تمامی انواع بخش‌ها: شامل انواع بخش‌های مراقبت‌های متوسط در مراقبت‌های متوسط نوزادان. مراقبت‌های ویژه نوزادان. در صورتی که در بخش بستری اطفال» تخت نوزادان درنظر گرفته شود نیز باید بر اساس این ضریب محاسبه نمود. شامل گهواره‌های خارج از لاع|ل۷ا و ۸15۳۱ که در بخش بستری زایمان قرار دارد (گهواره‌های موجود در اتاق‌های بستری زایمان و اتاق نرسری می‌باشد) اطفال ای محاسباتی) را در سرانه منطبق با ظرذ زیربنای ناخالص ساختمان اصلی بیمارستان, غیرآموزشی» با فرض تخت‌هایی به تعداد زیر : ویژه) سس ۴۳۵031101 |۱/۵۵/۲۵ ۲۱3210 ۳ ۱۷۱۳۱۱۹۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- وزار م) ۶ تخت اع۲ و) ۸ انکوباتور ۷۱2۱ ز) ۱۸ گهواره نوزاد سالم (در بخش بستری زایمان در اتاق‌های بستری و اتاق نرسری) ح( ۳ تخت اورژانس (مجموع تخت‌های حاد ۱ و۲- تخت‌های تحت‌نظر ۱و ۲ اعم از عادی و ایزوله) جواب: تخت‌های محاسباتی ۲۷۵/۵ -۱۲۱/۲+۱۶۱/۶+۱۶۷۱/۵+۱۸۰/۴۵+۸۱/۲۵+۲۲۸۰/۵+ ۱۶۸۱۱۲۱/۲ زیربنای ناخالص ساختمان اصلی بیمارستان (مترمربع) ۱۸۸۰۰ ۲۷۵/۵۶۸/۵ ۰.بر اساس بند قبلی به طور کی تم تعیین تخت‌های محاسبانی و و یا به عبارت در مبلال سازی کلیه تخت- دارد لف) جنبه طراحی و برنامه‌ریزی: در تعیین میزان اعتباراتی که به ازای هر تخت برای بیمارستان‌ها در نظر گرفته می‌شود. ج) جنبه نیروی انسانی: در تعیین تعداد نیروی انسانی که به ازای هر تخت برای بیمارستان‌ها لازم است. ۰.۰9 ۱ با در نظر داشتن سوابق و تجارب وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی در طراحی و تعیین تعداد طبقات بیمارستان‌ها و نیز لحاظ موارد مذکور» حدود زیر بنای کل ساختمان‌هاء متوسط تعداد طبقات و متوسط مساحت همکف(سطح اشغال) در بیمارستان عمومی غیر آموزشی به شرح زیر پیشنهاد می‌گردد: فضا متوسط تعداد طبقات بیمارستان ۶۴ مد اس ِ ۰ ر ۰ ۳ ۰ ۲۰ مترمربع سه تا چهار طبقه + زیرزمین ۰ ۰ مترمربع ۱۳۳ ت. درمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۳ در بیمارستان‌های بالای ۲۰۰ تختی, تعداد طبقات و متوسط مساحت همکف افزایش خواهد یافت. لازم به ذدکر است بخش‌های بستری بیمارستان‌ها به خصوص در بیمارستان‌های بزرگ می‌تواند به صورت برج‌های بستری چندین طبقه طراحی گردند. ۳.در خصوص بیمارستان‌های روانی با توجه به محدودیت طبقات» مساحت پیشنهادی تغبیر خواهد کرد. ۴ در شرایط خاص و در صورت رعایت ضوابط شهرسازی,» تعداد طبقات و متوسط مساحت همکف می‌تواند -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۲ -جانمایی و ار تباطات داخلی یکی از مقولات مهم در رابطه با فضاهای داخلیء جانمایی و ارتباطات داخلی بخش‌ها است. در اثر یک جانمایی مناسب است که فضاهای یک مرکز درمانی به صورت کارآمد در کنار یکدیگر قرار گرفته و ارتباط فضایی مناسب بین آن‌ها پدید می‌آید. در این ارتباط توجه به عواملی که بر جانمایی حوزه‌های کارکردی در مراکز درمانی مور می‌باشد بسیار مهم است. در این راستا جچهت دست‌یابی به ارتباط مناسب بین این فضاهاء لازم است ابتدا شناخت کافی از بخش‌های تشکیل‌دهنده‌ی یک مرکز درمانی حاصل گردد. ۱-۲-0-۲- عوامل موْثر بر جانمایی عواملی که بر جانمایی حوزه‌های کارکردی در مراکز درمانی تأثیرگذار هستند عبارتند از : ۱ سهولت ارتباطات میان حوزه‌های کارکردی با یکدیگر و با بیرون از مجموعه ۳ رفاه آسایش و ارتباط با عناصر محیطی پیرامون ۴ کارکرد پس از بحران ۵. امکان توسعه و گسترش آینده در ادامه در خصوص هر یک از این عوامل نکاتی ارائه خواهد شد. لازم به ذکر است رعایت موارد مرتبط با جانمایی در هر یک از بخش‌های بیمارستانی بر اساس این عوامل ضروری است. ۱-۱-۳-۵-۲- سهولت ار تباطات میان حوزه‌های کارکردی با یکدیگر و با بیرون مهم‌ترین عامل در جانمایی بخش‌ها تامین ارتباط مناسب کارکردی بین بخش‌های بیمارستان است. حوزه‌های کار کردی در مراکز درمانی می‌بایست با یکدیگر در ارتباط متقابل بوده و به گونه‌ای سازماندهی گردند که از قرارگیری مناسب این فضاها در کنار هم بتوان به بالاترین سطح بهره‌وری و خدمات‌رسانی دست یافت. از آن‌جا که آگاهی از ارتباط دقیق هر بخش با سایر فضاهای بیمارستان نیاز به مطالعه و بررسی اطلاعات وسیع تخصصی داردء از درج آن‌ها در این کتاب خودداری شده است؛ بنابراین طراح جهت شناخت ارتباطات بین بخشی باید به کتاب‌های مربوط به هر بخش(جلد یکم تا نهم این مجموعه) رجوع نماید. در این قسمت تنها نکاتی کلی در این خصوص ارائه شده است: ۱ ارتباط میان بخش‌های مراقبتی» درمانی و تشخیصی در بیمارستان باید با توجه به حجم, نوع و سطح خدمات تعاملی بین بخشی, فرآیند متداول ارائه خدمات به بیماران در بیمارستان» شرایط بحرانی درمان, ۲ توجه به تامین ارتباط مناسب مابین بخش‌های حیاتی و حساس بیمارستان از جمله بخش اورژانس؛ انواع بخش‌های جراحی, آنواع بخش‌های مراقبت‌های ویژه» بخش زایمان, بخش تصویربرداری پزشکی, -------- صفحهٔ بعد -------- است و ممکن است عدم توجه به این شاخص وضعیت بیماران را به خطر اندازد و حتی منجر به مرگ آن‌ها شود. پس از تامین این ارتباط می‌توان به سایر شاخص‌های دیگر نیز در جهت بالا بردن سطح خدمات توجه نمود. ۳ تامین ارتباط مناسب و دسترسی یکسان از بخش‌های پشتیبانی» خدماتی و رفاهی به بخش‌های درمانی و تشخیصی باید مورد توجه قرار گیرد. ۴ موقعیت بخش‌های تاسیساتی و گازهای طبی باید به گونه‌ای در ساختمان باشد که اتلاف انرژی و طولانی‌شدن عناصر تاسیساتی مانند لوله کشی‌هاء کانال کشی‌هاء سیم کشی‌ها و... به حداقل برسد. در این ۳-۱-۲-۵-۳- ایمنی افراد و فضای فیزیکی یکی از عوامل دیگری که جانمایی حوزه‌های عملکردی را تحت تأثیر قرار می‌دهد مبحث ایمنی است. ایمنی می‌تواند شامل حفاظت افراد(بیماران» کارکنان و مراجعین) و هم‌چنین حفاظت از فضای فیزیکی(ساختمان» تجهیزات و تاسیسات) شود که در مورد هر یک از این موارد ضوابطی را باید مورد توجه قرار داد. در بخش ۹-۵-۲ به تفضیل به موارد مرتبط با ایمنی پرداخته می‌شود. ۳-۱-۲-۵-۲- رفاه» آسایش و ارتباط با عناصر محیطی پیرامون تعامل با محیط بیرون و برقراری ارتباط با محیط طبیعی» چه به صورت فیزیکی و چه به صورت بصری, در مراکز درمانی بر بهبود شرایط جسمی و روانی بیماران بسیار تأثیرگذار می‌باشد. لذا طراح بیمارستانی باید به این نکته توجه نماید که ارتباط هر یک از فضاهای بیمارستانی با محیط طبیعی بسیار مهم قلمداد می‌شود. در این راستاء مواردی که می‌توان بدان اشاره نمود به قرار زیر است: ۱ به دلیل تأثیر مثبت ارتباط با فضای سبز در شرایط بیماران توصیه می‌شود در جانمایی فضاهای داخلی خصوصاً فضاهای بستری, ارتباط با فضای سبز طبیعی مدنظر قرار گیرد. ارتباط با محیط طبیعی بر شرایط روحی کارکنان و کادر درمانی نیز تأثیرگذار است و چنان‌چه طراحی به گونه‌ای باشد که کارکنان نیز بتوانند در ارتباط با محیط طبیعی باشند بازده کاری در بخش‌های مختلف بیش‌تر خواهد بود. لذا توصیه می‌گردد این مهم نیز در طراحی مدنظر قرار گیرد. ۲ ایجاد دید و منظر مناسب نیز برای فضاهای داخلی به خصوص فضاهای مراقبتی و بستری توصیه می‌شود. ۳ در تمامی فضاهای بستری و هم‌چنین فضاهایی که افراد به صورت بلند مدت در آن حضور دارند.ء لازم است که از نور طبیعی استفاده شود. در خصوص بخش‌های بستری چیدمان باید به گونه‌ای انجام شود که حتی الامکان از نور جنوب» شرق و یا شمال برای این فضاها استفاده گردد. لازم به ذکر است افتاب مستقیم در هیچ یک از فضاهای بیمارستان به خصوص بخش‌های مراقبتی نباید وارد فضا شود و باید از راهکارهای معماری در این خصوص استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ جانمایی ساختمان به خصوص بخش‌های بستری باید به گونه‌ای باشد که بازشوها در جهت باد غالب مزاحم قرار نگیرند. هم‌چنین فضاهای داخلی باید از عوامل جوی نامساعد در امان باشد. ۵. به جهت منحرف کردن هوای نامطبوع تولید شده در بخش‌هایی چون آشپزخانه» جمع‌آوری زباله» موتورخانه و... لازم است در طراحی به جهت قرارگیری این حوزه‌ها نسبت به جهت وزش باد توجه نمود. ۶ فضاهای درمانی به خصوص بخش‌های مراقبتی و بستری باید از هرگونه آلودگی‌های صوتی به دور باشند. این آلودگی‌ها ممکن است مربوط به فضاهای داخل بیمارستانی(به ویژه تاسیساتی)» همسایگی‌های اطراف؛ معابر و خیابان‌ها و... باشد. در این خصوص چیدمان و جانمایی بخش‌ها بسیار کمک‌رسان و حائز اهمیت 2-۱-۲-۵-۲- کار کرد پس از بحران یکی از موْلفه‌هایی که در جانمایی حوزه‌های کارکردی در مراکز درمانی مهم است» توجه به عملکرد آن بخش در حین بحران و پس از وقوع بحران می‌باشد. لذا می‌بایست در جانمایی فضاها و درنظرگرفتن مجاورت‌ها به این مسأله نیز توجه نمود. در این خصوص نکات کلی در زمینه تغییرات کوتاه مدت که مربوط به زمان‌های بحران از جمله حوادث انسان‌ساخت یا طبیعی می‌باشد در بند ۲-۴-۲ ارائه شده است. ۵-۱-۲-۵-۲- امکان گسترش آینده در صورت برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت بخش‌های مراقبتی و درمانی در آینده توصیه می‌شود در جانمایی فضاهاء پیش‌بینی توسعه آتی مدنظر قرار گیرد. بدین منظور می‌بایست زمین موردنظر دارای پتانسیل توسعه در آینده باشد. اما نکته‌ای که باید بدان توجه داشت این است که این توسعه» محیط طبیعی و پس از توسعه» سطح ارائه خدمات, آسایش بیماران و کارکنان و به طور کلی بهره‌وری و بازدهی بیمارستان در این راستا نکاتی در بند ۲-۴-۲ جهت انعطاف‌پذیری طراحی بیمارستان و طرح توسعه آینده ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۵-۲ جانمایی کلی بخش‌های اصلی بیمارستان عمومی در یک بیمارستان عمومی ارائه گردد. در این راستا ابتدا تعریف کلی از عملکرد هر بخش آورده شده است و پس از آن به برخی الزامات جانمایی و ارتباط بین بخشی پرداخته شده است: اورژانس یکی از بخش‌های مهم و اصلی بیمارستان می‌باشد که نقش حیاتی در ارائه خدمات فوریتی پزشکی به بیماران نیازمند دارد. این بیماران اکثراً به‌صورت پیش‌بینی نشده به اورژانس مراجعه می‌نمایند. بنابراین بخش اورژانس باید امکان آرائه خدمات پزشکی اولیه برای طیف وسیعی از انواع بیماران را به صورت شرایط منطقه تعیین می‌شود. جهت جانمایی اورژانس در مراکز درمانی» در نظر گرفتن موارد زیر لازم است. ۱ اولین و مهم‌ترین فاکتور در طراحی آورژانس وجود دسترسی مستقل به بخش اورژانس از سایت بیمارستان می‌باشد. این موضوع در بیمارستان‌های بالای ۱۰ هزار پذیرش سالیانه با تعبیه دو ورودی (ورودی فوریتی و ورودی سرپایی) برنامه‌ریزی می‌شود. در این راستا به طور کلی بخش اورژانس در طبقه همکف قرار می‌گیرد. البته در مواقعی ممکن است جهت برقراری ارتباط نزدیک به بخش‌های جراحی و مراقیت‌های ویژه» بخش اورژانس در طبقه اول قرار گیرد؛ در این صورت باید دسترسی به اورژانس ار طریق شیب‌راه در فضای بیرونی صورت گیرد. ابعاد این شیب‌راه باید به گونه‌ای باشد که امکان رفت و آمد افراد پیاده» بر روی ویلچیر و برانکار و هم‌چنین وسایل نقلیه وجود داشته باشد. ۲ پیش‌بینی ورودی مستقل اورژانس از بیرون سایت به داخل سایت بیمارستان الزامی است. ۴ در نظر گرفتن تعداد محدودی پارکینگ نیمه باز برای برخی از مراجعین اورژانس الزامی می‌باشد. برای آمبولانس‌ها به تعداد مورد نیاز خودروی پزشکان کشیک اورژانس» خودروی پلیس و سایر خودروهایی که به ۵ اورژانس به دنبال فعالیت‌های حیاتی خود. با بعضی از بخش‌های بیمارستان نیز ارتباط مستقیم دارد که می‌تواند در نحوه ارائه خدمات سریع به نیازمندان نقش حیاتی داشته باشد. از همین رو نوع ارتباط با بخش‌های مختلف درمانی» تشخیصی و پشتیبانی باید مورد توجه قرار گیرد. انواع بخش‌های جراحی و بخش تصویربرداری پزشکی از مهم‌ترین بخش‌هایی می‌باشد که باید با بخش اورژانس در ارتباط نزدیک باشند؛ پس از آن بختر زایمان؛ انواع بخش‌های مراقبت‌های ویژه» دیالیز درمانگاه» آزما ین بشگاه تش‌خیص طبی» مورگ و... از اهمیت زیادی برخوردار است. در این راستا جهت اطلاعات دقیق‌تر به جلد ششم از این مجموعه با عنوان بخش اورژانس مراجعه شود. ۸ (]3][0 ۳0 |32ع[۱۷60 20 ۲۵۵۱1۲ ۵۲ ۱۸۱۳۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۲-۵-۲- بخش درمانگاه طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی, درمانگاه جزئی از یک نظام ارائه خدمات بهداشتی و درمانی است که در خانه‌های بهداشت. مراکز بهداشتی- درمانی و بیمارستان‌ها پیش‌بینی می‌شود. درمانگاه‌های بیمارستانی» صرفاً به ارائه خدمات تخصصی درمانی می‌پردازند. تخصص‌های اصلی تشکیل‌دهنده یک درمانگاه» براساس تخصص‌های بخش‌های بستری آن بیمارستان شکل می‌گیرند. با این‌حال برخی از تخصص‌های دیگر هم در کنار این تخصص‌های اصلی می‌توانند در نظر گرفته شوند. توجه به موارد زیر در جانمایی بخش درمانگاه در بیمارستان حائز اهمیت می‌باشد. ۱ درمانگاه یکی از پرترددترین فضاهای یک بیمارستان می‌باشد. با توجه به عملکرد این فضا بهترین محل قرارگیری این بخش در طبقه همکف است. مهم‌ترین اصل در طراحی درمانگاه در نظر گرفتن یک ورودی مستقل از سایت به این بخش می‌باشد به طوری که بیماران سرپایی از ورودی اصلی وارد نشده و تداخلی با ۲ در صورتی که درمانگاه در طبقات در نظر گرفته شود باید ارتباط عمودی مستقلی برای آن طراحی شود. اهمیت این موضوع در مورد اتاق‌های معاینه‌ای که بیماران مراجعه کننده به آن دچار ناتوانی‌های جسمی- ۳ از آن‌جا که در موارد بسیاری درمانگاه با آزمایشگاه فیزیولوژی ادغام می‌گردد باید در ارتباط بین بخشی هر دوی این عملکردها مورد بررسی قرار گیرند. ۴ درمانگاه و آزمایشگاه فیزیولوژی را بیشتر در حوزه بخش‌های تشخیصی مانند بخش تصویربرداری پزشکی, بخش‌های اورژانس» بخش‌های جراحی(به خصوص جراحی سرپایی)» بخش‌های بستری و... نیز اهمیت زیادی دارد. ۵. عبور و مرور در مسیر دسترسی کادر از بیمارستان به درمانگاه باید تحت کنترل باشد تا هیچ بیمار و همراهی به واسطه این مسیر به سایر بخش‌های بیمارستان ارتباط نیاید. ۳-۲-۲-۵-۳- بخش تصویربرداری پزشکی پزشکان در راستای تشخیص بیماری و یا دسترسی به اطلاعات بیشتر در رابطه با نوع بیماری» محل آن, تعیین نوع ضایعه و یا میزان آن» از روش‌های تصویربرداری تشخیصی استفاده می‌نمایند. عملکرد این بخش. درمانی نیست و صرفا جهت تشخیص از آن بهره گرفته می‌شود. البته امروزه با پیشرفت تکنولوژی از برخی از این روش‌ها در درمان‌های غیرتهاجمی نیز بهره گرفته می‌شود. به منظور جانمایی بخش تصویربرداری پزشکی. توجه به موارد زیر راه‌گشای طراحان مراکز درمانی خواهد بود. ۱ با توجه به نوع عملکرد این بخش, تعداد زیادی از بیماران مراجعه کننده به آن دارای ناتوانی‌های جسمی- حرکتی هستند. بنابراین راهروها و مسیرهای منتهی به این بخش باید دارای حداقل طول و چرخش باشند و دسترسی به آن به سهولت انجام پذیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۰ ۲ معمولاً بهتر است این بخش در طبقه همکف و در نزدیکی بخش اورژانس و یا در طبقات زیرین قرار گیرد. از دلایل قرار گرفتن این بخش در طبقات پایین‌تر می‌توان به وزن بالای دستگاه‌های آن و روابط عملکردی آن با سایر بخش‌ها اشاره کرد. هم‌چنین از آنجا که برخی از دستگاه‌های موجود در این بخش با استفاده از اشعه ایکس کار می‌کننده جهت افزایش ایمنی افراد توصیه می‌شود موقعیت این بخش هم‌جوار با فضاهایی با رفت و آمد کم و یا مجاور خاک باشد. در این راستا بهتر است که بخش تصویربرداری در بال‌های انتهایی بنای درمانی و یا در طبقات زیرزمین(هم‌جوار با خاک) قرار گیرد. این کار حفاظت در برایر اشعه را به حداکثر می‌رساند و دیگر نیازی به سرب‌کوبی و ایمن‌سازی دیوارهای خارجی وجود ندارند. ۳ حتی‌الامکان باید از قرار دادن اتاق تصویربرداری در سمت نمای ساختمان پرهیز شود تا امواج مغناطیسی خارجی و وسایل فلزی به دستگاه‌ها آسیب نرسانند. ۴ بخش اورژانس و درمانگاه از مهم‌ترین بخش‌هایی هستند که باید دسترسی آن‌ها به بخش تصویربرداری به راحتی میسر باشد. به جهت این که بخش اورژانس و درمانگاه در همکف قرار می‌گیرند بهتر است بخش تصویربرداری پزشکی نیز در همین تراز طراحی شود و یا اگر در طبقات زیرین قرار می‌گیرد ارتباط مطلوب آن‌ها به واسطه آسانسور تأمین گردد. ۵. به جهت اینکه بیماران بستری در برخی موارد به دستور پزشک جهت انجام تصویربرداری به این بخش منتقل می‌شوند. بخش‌های بستری و انواع بخش‌های مراقبت ویژه نیز باید به واسطه ارتباطات عمودی, ارتباط مناسب با این بخش را داشته باشند. 24-۲-۲-۵-۲- بخشس آزما ین یشگاه تشخیص طبی اطلاعات بسیار ارزشمندی از بررسی و مطالعه نمونه‌های دریافتی از بدن انسان در راستای کمک به تشخیص پزشکان در مورد بیماری» به دست می‌آید. تنوع در خدمات آزمایشگاهی و روند تخصصی‌تر شدن پررنگ‌تر می‌نماید. به منظور چیدمان فضایی مناسب و تأمین ارتباطات مناسب بخش آزمایشگاه تشخیص طبی با سایر فضاهاء توجه به نکات زیر ضروری می‌باشد. ۱ موقعیت قرارگیری آزمایشگاه در طراحی بیمارستان باید طوری در نظر گرفته شود که ایده‌آل‌ترین روابط با ۲ بهترین محل قرارگیری آزمایشگاه طبقه همکف و یا زیرزمین می‌باشد. از آن‌جا که تعداد زیادی از بیماران این بخش جزء بیماران سرپایی محسوب می‌شوند و از بیرون بیمارستان مراجعه می‌کنند». محل قرارگیری وضعیت بیمار و حفظ آسایش وی» بیمار به بخش آزمایشگاه رجوع نمی‌کند و تنها نمونه به آزمایشگاه منتقل می‌گردد و نتیجه آن نیز ارسال می‌گردد. از جمله این بخش‌ها می‌توان به بخش جراحی, زایمان» انواع ۱۱۱۹1۲۷ ٩۲ ۲۱۵۵۱1 ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- بخش‌های مراقبت‌های ویژه انواع بخش‌های بستری و... اشاره نمود؛ در این حالت وجود ارتباط نزدیک بین آ. + اح مه ۷ ۰ .۰ ۰.۰ ۱ مه ۰ 2 ازمایشگاه و بخش‌های مذکور نیاز نیست . اما در بخش‌هایی همچون بخش اورژانس(بیماران سرپایی) بخش درمانگاه» مراجعین بیرون از بیمارستان و...» به طور معمول بیمار به بخش آزمایشگاه تشخیص طبی مراجعه می‌نماید که در این صورت ارتباط نزدیک بین آن‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. ۴ تعداد بسیاری از تجهیزات مورد نیاز در انواع تخصص‌های آزمایشگاه به صورت مشترک استفاده می‌شوند. از این رو بهتر است که فضاهای آزمایشگاهی به صورت باز در یک سالن در قالب مدول‌ها طراحی شوند. در این صورت آزمایشگاه میکروبیولوژی و آزمایشگاه پاتولوژی که در فضاهای بسته طراحی می‌شوند در انتهای ۵-۲-۲-۵-۲- بخش فیزیوترایی فیزیوتراپی ارائه دهنده خدمات به افرادی است که از لحاظ فیزیکی» عضوی از آن‌ها دچار آسیب یا از کارافتادگی شده است. در این درمان از دارو استفاده نمی‌شود و از عناصر غیر دارویی و طبیعی برای درمان ضایعه بهره گرفته می‌شود. به طورکلی فیزیوتراپی بر درمان استخوان‌بندی و عضلانی متمرکز می‌باشد و هدف آن بهبودی و بازیافتن توانایی حرکتی و چرخشی و دست یافتن به تعادل و تناسب حرکتی می‌باشد. برای تعیین محل این بخش و برقراری ارتباطات آن» رعایت نکات زیر از الزامات می‌باشد. ۱ بخش فیزیوتراپی باید در طبقه همکف قرار گیرد. چراکه حجم قابل توجهی از بیماران این بخش را مراجعین سرپایی از بیرون بیمارستان شامل می‌شوند. بنابراین باید امکان دسترسی بدون تداخل حرکتی و عملکردی با سایر بخش‌ها میسر باشد. به جهت اینکه مراجعین به این بخش ممکن است دچار ناتوانی‌های فیزیکی باشندء دسترسی راحت به فضاهای مختلف در اولویت قرار دارد. در این راستا مسیرهای دسترسی به بخش فیزیوتراپی باید دارای کم‌ترین مسافت و حداقل چرخش باشد. ۲ معمولاً حجم زیادی از بیماران این بخش از بیرون بیمارستان و یا از بخش درمانگاه به این بخش مراجعه می‌کنند. بنابراین به دلیل تسهیل حرکت و حوزه بندی فضایی» مناسب است این بخش در کنار بخش تشخیصی بیمارستان قرار گیرد. هم‌چنین این بخش باید به راحتی با بخش‌های بستری ارتباط داشته باشد تا بیمار با آسانسور به این بخش منتقل شود. لازم به ذکر است در خصوص بخش‌های مراقبت‌های ویژه به دلیل وضعیت وخیم بیماران» فیزیوتراپیست‌ها جهت انجام خدمات مربوطه به بخش‌ها مراجعه می‌کنند. لذا ارتباط بین بخشی از اهمیت کمتری برخوردار است. ۳ از آن‌جایی که معمولاً بخش فیزیوتراپی در حوزه تشخیصی بیمارستان قرار می‌گیرد بهتر است بین فضای فیزیوتراپی و تصویربرداری فاصله وجود داشته باشد. دلیل این موضوع به جهت تداخلی است که ممکن است بین دستگاه‌های بخش تصویربرداری و تجهیزات الکتریکی واحد برق درمانی فیزیوتراپی ایجاد شود. ۱ البته این موضوع به برنامه‌ریزی آزمایشگاه اورژانس نیز وابسته است؛ زیرا در مواردی که آزمایشگاه اورژانس را در داخل آزمایشگاه مرکزی پیش‌بینی نموده و یا سیستم نئوماتیک(۳75) وجود نداشته باشدء بخش‌های مذکور باید در ارتباط نزدیک با بخش ازمایشگاه قرار داشته باشد. ۱۷۱ وزارت بهداشست. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی -------- صفحهٔ بعد -------- 1-۲-۲-۵-۲- بخش اعمال جراحی طراحی بخش اعمال جراحی که یکی از حوزه‌های مهم یک بیمارستان می‌باشد.ء از پیچیده‌ترین بخش‌های معماری یک مرکز درمانی به حساب می‌آید. پیشرفت‌های تکنولوژیکی به طور متناوب باعث تولید سیستم‌های جدید جراحی می‌شوند که این امر منجر به افزایش روزافزون آسایش بیمارء امنیت و دقت در جراحی می‌شود. بنابراین برای تحلیل و برنامه‌ریزی اولیه قبل از طراحی باید از نظرات پزشکان جراح» متخصصان بیهوشی, پرستاران جراحی» مسئولان بخش‌های پشتیبانی و خدمات, استفاده و آن‌ها را در روند طراحی به‌روز این بخش سهیم نمود تا بتوان نیازهای جامعه پزشکی, بیماران و خانواده‌های آن‌ها را تأمین کرد. برنامه‌ریزی برای قرارگیری مناسب بخش اعمال جراحی در بیمارستان نیازمند آشنایی کافی از ارتباطات اصلی این بخش با سایر ۱ بهترین محل برای بخش جراحی در طبقات بالای همکف و در منطقه کنترل شده می‌باشد. ۲ مجاورت بخش جراحی با بخش زایمان در صورتی که واحد سزارین در بخش جراحی پیش‌بینی شده باشد الزامی است. ۳ ارتباط نزدیک و سریع بخش‌های اورژانس» بخش‌های مراقبت‌های ویژه و... با بخش جراحی الزامی است. بیشتر به جلد هشتم از این مجموعه با عنوان بخش جراحی رجوع شود. ۷-۲-۲-۵-۲- بخش زایمان بخش اعمال زایمان یکی از مهم‌ترین بخش‌های بیمارستان‌های عمومی می‌باشد که امکانات و شرایط ایده‌آل و امنی را برای زنان باردار فراهم می‌آورد تا بتوانند در یک محیط سالم و آرام زایمان طبیعی نمایند. پرستاران و سایر پرسنل بیمارستان تأثیر عمده داشته باشد. در جانمایی ن بح زایمان؛ توجه به موارد زیر توصیه می‌شود: ۱ برنامه‌ریزی برای قرارگیری مناسب بخش اعمال زایمان در بیمارستان به نحوه طراحی ارتباطات اصلی این ۲ بهترین محل برای این بخش در طبقات باللای همکف و در منطقه کنترل شده می‌باشد. ۳ مجاورت بخش جراحی با بخش زایمان در صورتی که واحد سزارین در بخش جراحی پیش‌بینی شده باشد الزامی است. هم‌چنین مجاورت بخش مراقبت‌های نوزادان(مراقبت‌های ویژه و متوسط) با بخش زایمان نیز در هر صورت مورد نیاز است. ویژه» بخش استریل مرکزی, آزمایشگاه و... با بخش زایمان الزامی است. جمت اطلاعات بیشتر به جلد پنجم از این مجموعه با عنوان بخش زایمان رجوع شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ در رویکرد نوین طراحی بلوک زایمان» از آن‌جاکه فرآیند زایمان یک امر طبیعی است و بیماری محسوب نمی‌شودء سعی می‌شود تا فضای بلوک زایمان را از سایر بیمارستان تفکیک نموده و با حفظ ارتباطات بین بخشی» ورودی مستقلی را از سایت بیمارستان به بلوک زایمان پیش‌بینی نمایند. ۸-۲-۲-۵-۲- انواع بخش‌های بستری بدون شک اصلی‌ترین هسته هر بیمارستان را بخش‌های بستری آن تشکیل می‌دهد و از جهت مساحت نیزء بیشترین میزان زیربنای هر بیمارستان متعلق به بخش‌های بستری آن می‌باشد به گونه‌ای که در حدود ۲۵ از مساحت یک بیمارستان را به خود اختصاص می‌دهد. ساختار اصلی برنامه‌ریزی و طراحی یک بیمارستان را تعداد تخت‌های بستری آن تعیین می‌کند و تمامی عملکردهای درمانی» تشخیصی و پشتیبانی یک بیمارستان حول این بخش‌ها شکل می‌گیرند. لازم به دکر است نوعء سطح و حجم خدمات بخش‌های بستری» در راستای برنامه‌ریزی بیمارستان تعیین می‌شوند. به منظور تعیین محل بخش بستری در مراکز درمانی» بایستی به موارد زیر توجه نمود. ۱ به طور کلی بخش‌های بستری در قالب یک و یا چند بلوک طراحی می‌شوند که اغلب به صورت طبقات بر روی هم قرار می‌گیرند. ۲ توصیه می‌شود بخش‌های بستری در طبقات بالایی قرار گیرند. این امر سبب می‌شود تا بخش‌های بستری از رفت و آمد و شلوغی طبقات همکف به دور باشد و آرامش بیماران بستری مختل نشود. از طرف دیگر قرارگیری بخش‌های بستری در طبقات بالا سبب استفاده بهتر از نور طبیعی و منظر مناسب می‌گردد. ۳ اجتناب از قرارگیری بخش‌های بستری در سمت غرب به دلیل وجود نور و باد مزاحم که می‌تواند سبب سلب آسایش بیماران شود» لازم است. ۴ در طراحی باید سعی شود این بخش‌ها با توجه به شباهت زیاد فضای فیزیکی به صورت تیپ طراحی شوند تا از نظر مباحث اقتصادی مقرون به صرفه‌تر بوده و طراحی و اجرای معماری, سازه تاسیسات و چیدمان ۵. با توجه به این که در بخش‌های بستری علاوه بر پرسنل» بیماران و همراهان, عیادت کنندگان نیز رفشت و آمد دارند از پرترددترین بخش‌های بیمارستان محسوب می‌شوند و باید مسیرهای ارتباطی به آن‌ها با دقت بسیاری طراحی شوند تا علاوه بر کنترل تردد در این بخش‌هاء امکان دسترسی آسان مراجعین نیز میسر باشد. در این خصوص یک یا چند دستگاه پله و آسانسور وظیفه ارتباط این بخش‌ها با بخش‌های دیگر بیمارستان را بر عهده می‌گیرند. ۶ بهترین حالت طراحی دو بخش بستری به صورت همجوار می‌باشد. به صورتی که ایستگاه‌های پرستاری هر بخش در مسافت نزدیکی از دو بخش قرار گیرند و یک هال این دو بخش را به یکدیگر متصل نماید. این دو بخش بستری کاملا از یکدیگر مستقل هستند و هر یک دارای ورودی و پله فرار جداگانه می‌باشند. این هم‌جواری مزایایی را در بر دارد که به آن‌ها اشاره می‌گردد: الف) در صورتی که یکی از بخش‌های بستری دچار حریق شود این هم‌جواری تخلیه آفقی را امکان‌پذیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷/۳۴ ب) این امکان برای گروه پرستاری هر دو بخش بستری به وجود می‌آید تا بتوانند تقسیم‌بندی بیماران از نظر جنسیت و نوع بیماری را تنظیم نمایند. ج) در شیفت شب که تعداد پرستاران کم است در صورت بروز موارد اورژانس پرستاران یک بخش بستری می‌توانند به پرستاران بخش مجاور یاری رسانند. د) طراحی حداقل دو بخش بستری در کنار هم امکان به اشتراک گذاشتن برخی از فضاهای پشتیبانی را ممکن می‌سازد به طوری که باعث کاهش سطح زیر بنای بیمارستان می‌گردد. ۷ فضای بستری بیمار باید جدا از راهروهای ارتباطی باشد و نباید جهت ارتباط با فضای دیگری از آن عبور نمود. ۸ بخش‌های بستری اصلی هر بیمارستان شامل بخش‌های بستری چهارگانه داخلیء جراحی» زنان و زایمان و اطفال می‌باشد. در بیمارستان‌های بزرگ ممکن است با توجه به سطح و حجم خدمات هر یک از این بخش‌ها به چند بخش تخصصی و فوق تخصصی تبدیل شوند. این موضوع در بیمارستان‌های قطبی و کشوری ممکن است به بیش از ۲۰ تا ۳۰ بخش بستری با تخصص‌های مختلف منحر شود. در این خصوص با توجه به گردش‌کاری و عملکرد هر بخش بستری تخصصی باید ارتباط مناسب با سایر بخش‌های بیمارستان تامین شود. در این راستا به جلد یکم از این مجموعه با عنوان بخش بستری رجوع شود. ۹-۲-۲-۵-۳- انواع بخش‌های مراقبت‌های متوسط بیمارانی که دارای وضعیت بینابینی می‌باشند و خدمات مورد نیاز آن‌ها کمتر از بخش‌های ویژه و بیشتر از بخش‌های بستری استء در بخش‌های مراقبت‌های متوسط بستری می‌شوند. به طور کلی برای تخصص‌های درمانی مختلف. بخش‌های مراقبت متوسط متفاوتی پیش‌بینی می‌شود که برای هرکدام بخش‌هایی با نیازهای تخصصی و عملکردی مربوطه, طراحی می‌گردد. از آن‌جا که از لحاظ فضای فیزیکیء بخش‌های مراقبت‌های متوسط شباهت زیادی به بخش‌های بستری دارندء رعایت نکات ذکر شده در خصوص بخش‌های بستری در این زمینه نیز لازم است. شایان ذکر است از جمله بخش‌های مراقبت‌های متوسط در بیمارستان‌های عمومی و تخصصی می‌توان به مواردی همچون بخش مراقبت متوسط عمومی» بخش مراقبت‌های متوسط جراحی, بخش مراقبت‌های متوسط ممکن است هر یک از این بخش‌های به چند بخش تخصصی و فوق‌تخصصی تبدیل شوند. با توجه به گردش‌کاری و عملکرد هر یک از بخش‌های مراقبت‌های ویژه باید ارتباط مناسب با سایر بخش‌های بیمارستان تامین شود. در این راستا به جلد چهارم از این مجموعه با عنوان بخش مراقبت‌های متوسط قلب و جلد هفتم با عنوان بخش‌های مراقبت‌های نوزادان رجوع شود. ۱۰-۲-۲-۵-۲- انواع بخش‌های مراقبت‌های ویژه بخش‌های مراقبت ویزه به فضاهای بستری بیمارانی اطلاق می‌شوند که به دلیل وضعیت وخیم و نیمه وخیم» نیازمند مراقبت‌های ویزه و مستمر به واسطه کادر متخحصص و تحهیر ات خاص می‌باشند. ۱۱۱۹1۲۷ ٩۲ ۲۱۵۵۱1 ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- وزارد به طور کلی برای تخصص‌های درمانی مختلف, بخش‌های مراقبت ویژه متفاوتی پیش‌بینی می‌شود که برای هرکدام بخش‌هایی با نیازهای تخصصی و عملکردی مربوطه, طراحی می‌شوند. از بخش‌های مراقبت ویژه مختلف که در بیمارستان‌های عمومی و تخصصی پیش‌بینی می‌شوندء می‌توان به مواردی همچون بخش مراقبت ویژه عمومی» بخش مراقبت ویژه جراحی» بخش مراقبت ویژه داخلی» بخش مراقبت ویژه کودکان» بخش مراقبت ویژه نوزادان» بخش مراقبت ویژه قلب» بخش مراقبت ویژه جراحی قلب و... اشاره نمود. در بیمارستان‌های بزرگ ممکن است هر یک از این بخش‌ها به چند بخش تخصصی و فوق تخصصی تبدیل شوند. در تعیین محل قرارگیری هر یک از این بخش‌هاء بایستی به نکات زیر توجه نمود: ۱ معمولاً بخش‌های مراقبت‌های ویژه در طبقات بالای همکف قرار می‌گیرند. به طور معمول بخش‌های مراقبت‌های ویژه بهتر است در یک حوزه قرار گیرند تا گردش‌کاری و تعاملات بین بخشی به سهولت انجام شود و امکان کنترل رفت و آمد در این حوزه امکان‌پذیر باشد. ۲ به طور کلی در صورتی که بخش مراقبت‌های ویژه از نوع جراحی باشد باید در دسترسی مناسب با آنواع بخش‌های اعمال جراحی, بخش‌های مراقبت‌های متوسط جراحی و بستری جراحی قرار گیرند. هم‌چنین در صورتی که بخش مرافبت‌های ویژه از نوع داخلی باشد باید در دسترسی مناسب با انواع بخش‌های گردش‌کاری و عملکرد هر یک از بخش‌های مراقبت‌های ویژه» ارتباط مناسب را تامین نمود. در این راستا به جلد دوم با عنوان بخش مراقبت‌های ویژه» جلد سوم با عنوان بخش مراقبت‌های ویژه قلب و هفتم با عنوان بخش‌های مراقبت‌های نوزادان از این مجموعه رجوع شود. ۱۱-۲-۲-۵-۲- بخش اداری و مدیرینی اداره‌ی بیمارستان توسط واحدهای مختلف و زیر نظر رئیس و مدیر بیمارستان صورت می‌پذیرد. در هر بیمارستان باید یک حوزه برای قرارگیری واحدهای اداری و مدیریتی در نظر گرفته شود. برخی از فضاهای اداری ارتباط مستقیمی با مراجعه‌کنندگان و خانواده‌های بیماران دارندء اما برخی دیگر از فضاها صرفا برای انجام امور داخلی بیمارستان تدارک دیده شده‌اند. قرارگیری مناسب بخش اداری بیمارستان در ارتباط با سایر بخش‌هاء می‌تواند بازده و کارآمدی این بخش را فزونی بخشیده و از پیچیدگی سیر کولاسیون بکاهد. بدین منظور توجه به موارد زیر لازم است: ۱ در هر بیمارستان باید یک حوزه برای قرارگیری واحدهای اداری در نظر گرفته شود که بهتر است این حوزه در طبقه‌ی همکف و در راستای فضاهای ورودی اصلی قرار گیرد. ۲ ممکن است با توجه به سطح بیمارستان» ورودی جداگانه برای قسمت اداری مدنظر قرارگیرد. این ورودی را می‌توان برای کنترل رفت و آمد کارکنان نیز مورد استفاده قرار داد. ۳ در طراحی حوزه اداری باید فضاهایی که در ارتباط با مراجعه‌کنندگان است مانند دبیرخانه» مدارک پزشکی. صندوق و ترخیص و... در قسمت عمومی و در دسترس همگان قرارگیرند و فضاهایی جهت مدیریت و انجام امور داخلی بیمارستان همچون رئیس بیمارستان» مدیریت بیمارستان» مدیریت پرستاری» مدیریت -------- صفحهٔ بعد -------- فنی» مدیریت مالی, امور حسابداری,» امور اداری و... جچمت حفظ امنیت و آرامش کارکنان در قسمت خصوصی و خارج از دسترس عموم چیدمان شوند. ۱۲-۲-۲-۵-۳- بخش‌های پشتیبانی بخش‌های پشتیبانی بیمارستان نقش کلیدی در ارائه کلیه خدمات بیمارستان را ایفا می‌نمایند. با اینکه هیچ‌کدام از بخش‌های پشتیبانی مشارکت مستقیم در ارائه خدمات درمانی ندارندء اما به طور کلی همه فرآیندهای روزمره در کلیه بخش‌های یک بیمارستان به صورت غیرمستقیم تحت پشتیبانی این بخش‌ها صورت می‌گیرند. شناخت ویژگی‌های بخش‌های پشتیبانی و روابط و موقعیت آن‌ها اهمیت بسیاری در نحوه طراحی بیمارستان دارد. حداقل بخش‌های پشتیبانی یک بیمارستان به ترتیب زیر می‌باشند: ۱ استریل مرکزی وظیفه اصلی بخش استریل مرکزی, تامین انواع ابزاره وسایل و اقلام استریل برای بخش‌های مختلف بیمارستانی می‌باشد. البته حجم قابل توجهی از این موارد مربوط به انواع بخش‌های جراحی است. به همین دلیل استریل مرکزی هم‌جوار بخش جراحی و یا در طبقات تحتانی قرار می‌گیرد. در صورتی که بخش جراحی و استریل مرکزی در هم‌جواری یکدیگر قرار نگیرند. دو روش جهت نقل و انتقال بین بخشی وجود دارد؛ یا اینکه اقلام استریل و مصرفی به وسیله ترولی‌های مخصوص(ترولی استریل و ترولی کثیف) از طریق راهروها بین بخش‌ها منتقل می‌شوند که البته این روش توصیه نمی‌شود. راه‌حل دوم ایجاد ارتباط عمودی مناسب میان این بخش‌ها می‌باشد. به این ترتیب که باید انبار استریل بخش استریل مرکزی و انبار استریل بخش اعمال جراحی در یک امتداد عمودی قرار بگیرند تا آسانسور لوازم بتواند ارتباط آن‌ها را تأمین نماید و نیازی به خروج لوازم استریل از انبارها برای رسیدن به بخش اعمال جراحی نباشد. هم‌چنین باید یک آسانسور کثیف لوازم مصرفی را از اتاق واشینگ/اتاق کار کثیف به قسمت کثیف بخش استریل مرکزی برساند. بخش استریل مرکزی اگر به صورت هم‌سطح با بخش اعمال جراحی طراحی نشود و در زیرزمین یا در طبقه همکف بیمارستان در نظر گرفته شودء بهتر است در مجاورت بخش رختشویخانه پیش‌بینی شود.ء به طوری‌که انبار تمیز بخش رختشویخانه با بخش استریل مرکزی در ارتباط باشد تا گان‌ها و اقلام شسته شده در بخش رختشویخانه جهت بسته‌بندی و استریل به بخش استریل مرکزی تحویل داده شود. دو حالت برای قرارگیری رختشویخانه در بیمارستان در نظر گرفته می‌شود که هر کدام مزایا و معایبی را به همراه دارد. در حالت اول رختشویخانه در ساختمان مستقل و یا نیمه مستقل از ساختمان اصلی بیمارستان و در سایت بیمارستان در نظر گرفته می‌شود. در این حالت همه روزه باید البسه کثیف توسط ترولی‌های مربوطه در هوای آزاد و یا به واسطه راهروهایی به این بخش منتقل و پس از شستشو در بخش‌ها توزیع شوند. این امر از طرفی سبب تفکیک فرآیندهای پشتیبانی از فضاهای درمانی و افزایش ایمنی می‌گردد و امکان استفاده از نور و تهویه طبیعی را برای فضای رخشویخانه میسر می‌سازد. از طرف ۶ ]0[ 3 ال ۴ |32ع[۱۷60 20 ۲۵۵۱1۲ ۵۲ ۱۸۱۳۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- دیگر دسترسی و نقل و انتقال به بخش‌های بیمارستانی ممکن است به سختی صورت پذیرد. این روش ممکن است در بیمارستان‌های بزرگ استفاده گردد. در حالت دوم رختشویخانه زیر مجموعه ساختمان‌های اصلی بیمارستان در نظر گرفته می‌شود. در صورتی که بخش استریل مرکزی در کنار بخش جراحی در نظر گرفته نشده باشد بهتر است رختشویخانه در مجاورت این بخش در نظر گرفته شود. از آن‌جایی که بخش رختشویخانه به اغلب بخش‌های بیمارستان خدمات شستشو ارائه می‌دهد. در طراحی مسیرهای ارتباطی این بخش به سایر بخش‌ها توجه به نحوه جمع‌آوری البسه کثیف و توزیع البسه تمیز اهمیت بسیاری دارد. لازم به ذکر است به دلیل سنگینی و لرزش‌های موجود در دستگاه‌ها و تجهیزات این بخش, توصیه می‌شود این بخش در طبقات همکف و یا زیرزمین قرار گیرد. البته باید به ارتباطات عمودی بیمارستان دسترسی مطلوب داشته باشد. محل قرارگیری آشپزخانه مرکزی در بیمارستان معمولاً در طبقه همکف و یا زیرزمین می‌باشد و مساحت و پیچیدگی این بخش بر اساس نیازها و هزینه‌ها تعیین می‌شود. ارتباطات برون بخشی آشپزخانه بیشتر با بخش‌های بستری و مراقبتی بیمارستان» آبدارخانه‌های بین‌بخشی» سالن غذاخوری کارکنان و انبار مرکزی می‌باشد. لازم به ذکر است ممکن است آشپزخانه دارای انبار مجزای اختصاصی باشد که در این حالت تعبیه در ورودی مجزا از سایت بیمارستان برای انبار آشپزخانه و امکان دسترسی وسایل نقلیه به سکوی بارانداز آن باید وجود داشته باشد. مسیر دسترسی به بارانداز اهمیت بسیاری دارد و به ویژه اگر از رمپ استفاده شود باید شرایط لازم جهت دسترسی آسان وسایل نقلیه باری در کلیه شرایط جوی در نظر گرفته شود. ممکن است آشپزخانه مرکزی در بیمارستان‌های بزرگ در یک ساختمان مستقل یا نیمه مستقل از ساختمان بیمارستان و در حوزه خدماتی قرار گیرد. این امر سبب جلوگیری از تداخل عملکردی و افزایش ایمنی فضاهای دیگر بیمارستان به دلیل استفاده از زیر ساخت‌های برق, آب» گاز و... در آشپزخانه می‌شود. . غذاخوری مرکزی کارکنان در بخش‌های ویژه و بخش‌های جراحی به دلیل حساسیت خدمات. وضعیت وخیم بیماران» تعداد محدود نیروی انسانی و..» کارکنان در مدت شیفت کار خود از بخش خارج نمی‌شوند و غذای خود را در آبدارخانه محلی بخش صرف می‌کنند. در سایر بخش‌ها کارکنان غذای خود را به صورت متمرکز در سالن غذاخوری صرف می‌کنند. این فضا باید محیطی مطبوع و دلپدیر باشد تا امکان استراحت موقت., رفع خستگی و ارامش آن‌ها وجود داشته باشد. در این راستا این فضا می‌تواند در طبقات بالایی بیمارستان قرار گیرد تا امکان استفاده از نور» منظر و تهویه طبیعی میسر باشد. در این حالت باید امکان نقل و انتقال راحت خوراک و تجهیزات بین این فضا و آشپزخانه مرکزی وجود داشته باشد. در این خصوص ممکن است از آسانسورهای عمومی یا اختصاصی استفاده گردد. هم‌چنین در صورتی که آشپرخانه در طبقه همکف واقع شده باشد.ء به شرط رعایت شرایط آسایش کار کنان» می‌توان این فضا را هم‌جوار با آشپزخانه درنظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵. رختکن مرکزی کار کنان با توجه به معیارهایی همچون نوع بخش, سطح خدمات. سطح کنترل عفونت» مدیریت نیروی انسانی و.. ممکن است از یکی از ۳ روش رختکن محلی, رختکن منطقه‌ای و رختکن مرکزی استفاده گردد. به طور کلی در بخش‌های ویژه و جراحی از رختکن‌های محلی, در بخش‌های مراقبت‌های متوسط از رختکن منطقه‌ای و در سایر بخش‌های از رختکن مرکزی استفاده می‌گردد. به طور معمول رختکن‌ها در طبقات همکف یا زیر زمین قرار می‌گیرند. محل آن باید به گونه‌ای باشد که گردش کاری و فرآیند مناسب ورود کارکنان به بیمارستان؛ تعویض لباس و مراجعت به بخش مربوطه و بالعکس آن به درستی صورت گیرد و سبب سلب آسایش کارکنان و تداخل عملکردی نگردد. ٩‏ انبار مرکزی موقعیت بخش انبار مرکزی نسبت به طرح بیمارستان ممکن است در طبقه همکف یا زیرزمین قرار بگیرد. در هر صورت باید امکان دسترسی وسایل نقلیه به سکوی بارانداز این بخش وجود داشته باشد. مسیر دسترسی به بارانداز اهمیت بسیاری دارد و به ویژه اگر از رمپ استفاده شود باید شرایط لازم جهت دسترسی آسان وسایل نقلیه باری در کلیه شرایط جوی در نظر گرفته شود. عملکرد این بخش ایجاب می‌نماید تا با کلیه بخش‌های بیمارستان ارتباط داشته باشد. اما این ارتباط حساسیت مسیرهای ارتباطی بین بخش‌های درمانی بیمارستان را ندارد. نکته مهم در طراحی ارتباطات این بخش با سایر بخش‌هاء توجه به تفکیک مسیر عبور مواد و کالاها از مسیرهای عمومی» مسیر بیماران سرپایی و مسیر اکثر کارکنان بیمارستان می‌باشد. با این حال امکان دسترسی اسان همه بخش‌ها به اتاق توزیع بخش انبار مرکزی نیز باید تأمین شده باشد. در هر صورت این بخش باید به دور از محل رفت و آمد و راهروی اصلی بیمارستان قرار گیرد. ۷ تاسیسات. گازهای طبی و مخازن ذخیره بخش‌های تاسیساتی و گازهای طبی باید در موقعیتی از ساختمان بیمارستان قرار گیرند که امکان ارائه خدمات به فضاهای تحت پوشش به صورت یکسان وجود داشته باشد. در این راستا توصیه می‌شود موقعیت بخش‌های تاسیساتی در مرکزیت ساختمان بیمارستان قرار گیرد. این امر در کاهش لوله کشی, کانال کشی. سیم کشی و... تأثیر به‌سزایی خواهد داشت. از طرف دیگر با توجه به خطراتی که برخی قسمت‌های تاسیساتی ممکن است در زمان‌های بحران ایحاد نمایندء باید مسائل ایمنی را در چیدمان مورد توجه قرار داد. از جمله این موارد وجود دیگ بخار و موارد مشابه در فضای تاسیساتی است که در شرایط بحرآان بسیار خطرساز می‌باشد. این امر سبب می‌شود که در بیمارستان‌ها توصیه شود که این نوع کاربری‌ها با حفظ دسترسی مرکزی و مناسب در ساختمان مستقل و یا نیمه مستقل از ساختمان بیمارستان قرار گیرند. این موضوع در مورد ایستگاه گاز و مخازن ذخیره سوخت نیز صدق می‌کند. اگرچه هزینه اولیه در نظر گرفتن سازه مجزا برای این کار کردها زیاد می‌باشد» در مقایسه با هزینه‌های آتی در صورت وقوع انفجار و اسیب‌های ناشی از آن بر ساختمان بسیار ناچیز است. ۸ || نج رال ۴ ۱۷۵۵/02 200 ۲۵2۵۱۱۲۱ 0۳ ۱۷۱۳1۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودن آن سبب تضمین ادامه کار کرد آن در شرایط بحران می‌شود. علاوه بر این شبکه مخابراتی» ارتباطات رادیویی و خدمات مشابه آن و هم‌چنین قرارگیری منابع ذخیره أب نیز در این حوزه مطلوب می‌باشد. قرارگیری آن بر روی طبقه بالایی بنا علاوه بر ایجاد بار مرده اضافی سبب بالارفتن میزان خطرپذیری بنا می‌شود. قرارگیری آن به صورت مجزا از ساختمان بیمارستان تضمین کننده کار کرد آن در شرایط بحران و به هنگام نیازمندی به اطفاء حریق خواهد شد. ۸ کاخ‌داری وظیفه اصلی گروه کاخ‌داری نظافت عمومی بخش‌ها و فضاهای عمومی بیمارستان می‌باشد. به طور معمول محل قرارگیری این بخش در طبقات زیرین است. چراکه کارکنان این بخش در فضاهای مختلف بیمارستان فعالیت می‌کنند و تامین نور و تهویه طبیعی در این فضا اهمیت زیادی ندارد. در واقعم حضور افراد در این فضا محدود و کوتاه مدت می‌باشد. گفتنی است این بخش باید به دور از محل رفت و آمد و راهروی اصلی بیمارستان قرار گیرد. .٩‏ داروخانه مرکزی (انبار دارویی) کلیه داروهای مصرفی بخش‌هاء بر اساس در خواست گروه پزشکی و پرستاری بخش از انبار دارویی بیمارستان تامین می‌شود. وسایل یک‌بار مصرف پزشکی نیز از همین مرکز تامین می‌شود. در بیمارستان‌های کوچک. این انبار قسمتی از داروخانه بیمارستان می‌باشد که از نظر موقعیت نزدیک به ورودی بیمارستان و در مجاورت بخش درمانگاه تعبیه می‌گردد. در بیمارستان‌های بزرگ ممکن است انبار دارویی از داروخانه بیمارستان تفکیک شود. در این حالت محل قرارگیری آن در طبقه همکف یا زیرزمین است. در این سطوح که حجم اقلام دارویی و مصرفی قابل توجه است باید دسترسی وسایل نقلیه حمل دارو به نزدیکی انبار امکان پذیر باشد. ۰ مرکز جمع‌آوری و بی‌خطرسازی زباله جمع آوری» انتقال و دفع زباله‌های بیمارستانی به دلیل انتشار عفونت و آلوده نمودن محیط زیست از حساسیت بالایی برخوردار است. محل قرارگیری این مرکز در بیمارستان باید به گونه‌ای باشد که در عین این خصوص می‌توان با طراحی راهروهای خدماتی و آسانسور خدماتی برای بخش‌های مختلف این و آمد وسایل نقلیه حمل رباله تا نردیکی آن وجود داشته باشد. تمامی عناصر ساختمانی» تاسیساتی و هم‌چنین تجهیزات بیمارستانی در بخش‌های گوناگون باید به طور منظم و با برنامه‌های زمان‌بندی شده» مورد بازرسی و کنترل قرار گیرند و بر حسب نیاز به طور دوره‌ای سرویس شوند. این وظیفه بر عهده واحد نگهداری و تعمیرات می‌باشد. علاوه بر آن وظیفه تعمیر و رفع -------- صفحهٔ بعد -------- ۱/۸۰ عیب این دستگاه‌ها و در صورت لزوم جایگزین کردن دستگاه‌ها با دستگاه‌های جدید یا تعویض برخی قطعات آن‌ها نیز بر عهده این بخش است. از دیگر وظایف این بخش می‌توان به نگهداری و تعمیرات ساختمان و نظارت بر تولید و توزیع انرژی گرمایی» سرمایی و الکتریکی آشاره نمود. بخش مدیریت نگهداری و تعمیرات به طور معمول در زیرزمین بیمارستان و یا در ساختمان مستقل یا نیمه مستقل از ساختمان بیمارستان پیش‌بینی می‌شود. این واحد به خصوص در بیمارستان‌های بزرگ دارای کارگاه‌های تعمیرات مختلف و هم‌چنین دفتر مهندسی برای انجام آمور اداری, نظارتی و... است. دسترسی وسایل نقلیه مربوطه به قسمت کارگاه‌ها مورد نیاز است. توصیه می‌شود بخش رختشویخانه و تغذیه نزدیک بخش تعمیرات و نگهداری قرار گیرند. ۴۳ مورگ (نگهداری جسد) از نظر روانشناسی» قرارگیری جسد بیمار در معرض دید عمومی سبب کاهش روحیه بیماران و همراهان آن‌ها و متشنج شدن فضای بیمارستان می‌گردد. لذا جسد بیمار نباید در دید عمومی قرار بگیرد و خارج نمودن آن از طریق ورودی اصلی به هیچ عنوان جایز نمی‌باشد. جسد بیمار معمولاً از خروجی پشتیبانی یا خروجی اختصاصی مورگ خارج و به وسیله اتومبیل حمل جسد منتقل می‌شود. در طراحی مسیر منتهی به خروجی مورگ توجه به فضای نیمه باز پارک اتومبیل حمل جسد و مسیر انتقال جسد از بخش مورگ به داخل اتومبیل اهمیت بسیاری دارد. بخش مورگ بر اساس برنامه‌ریزی بیمارستان ممکن است در طبقه همکف یا طبقات زیرزمین قرار گیرد. موضوع مهم در رابطه با تعیین موقعیت دقیق بخش مورگ توجه به ارتباطات برون بخشی و امکان دسترسی آسان اتومبیل حمل جسد به خروجی این بخش می‌باشد. به طور کلی چند روش برای انتقال بیمار فوت شده از بخش به واحد مورگ وجود دارد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: الف) تعبیه‌ی یک آسانسور برانکاربر در پیش‌ورودی پله‌های فرار ب) تعبیه‌ی یک فضای مشترک بین چند بخش مجاورء به‌دور از فضاهای عمومی و انتظار د) استفاده از ترولی‌های مخصوص حمل بیمار فوت‌شده جهت اطلاع بیش‌تر در این خصوص به کتاب سوم این مجموعه با عنوان بخش مراقبت‌های ویژه قلب ۱۳-۲-۲-۵-۲- سایر بخش‌ها بخش‌های ذکر شده بایستی به عنوان حداقل در بیمارستان‌های عمومی پیش‌بینی شود. اما در بعضی از بیمارستان‌های عمومی از تخصص‌های دیگری نیز جهت ارائه خدمات درمانی به بیماران استفاده می‌شود که بر اساس برنامه‌ریزی بیمارستان پیش‌بینی و جانمایی می‌شوند. بخش‌هایی همچون کاتتریزاسیون قلب» بخش ۱۱۱۹1۲۷ ٩۲ ۲۱۵۵۱1 ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- در این قسمت به توضیح ضوابطی پرداخته می‌شود که منحصر به یک فضا نبوده و چیدمان و روابط داخلی فضاهایی از بخش را مشخص می‌کند: ۱ در یک بیمارستان عمومی به طور معمول بخش‌های درمان سرپایی (درمانگاه و اورژانس)» تشخیصی (تصویربرداری پزشکی و آزمایشگاه)» فیزیوتراپی و اداری در طبقه همکف قرار می‌گیرند و بخش‌های جراحی» زنان» مراقبت‌های ویژه و بستری در طبقات بالاتر شکل می‌گیرند. ۲ بخش‌های پشتیبانی به طور کلی در طبقات پایین همکف قرار می‌گیرند مگر در شرایط خاص که امکان شوند تا کمترین میزان رفت و آمد صورت پذیرد. ۳۴ جیدمان فضاهای پشتیبانی بخش‌ها از جمله فضاهای اداری, خدماتی و... باید به‌گونه‌ای انجام شود که در عین دسترسی نزدیک و آسان به فضاهای مورد نیازء بتوان آن‌ها را خارج از فضاهای رفت‌وآمد اصلی و در حوزه‌های مجزا و تفکیک‌شده‌ی عملکردی قرار داد. در این راستا پیشنهاد می‌شود فضاهای اداری در محدوده‌ی کم صدای بخش استقرار یابند تا امور اداری با آرامش و سکوت انجام گیرد. ۵ خدمات عمومی و پشتیبانی باید دارای دسترسی‌های مستقیم به هر دو فضای استقرار بیماران و کارکنان استفاده شود. ۷ فضاهای خیس و مرطوب مانند سرویس بهداشتی» حمام» اتاق نظافت و ... بهتر است در حوزه‌ای مختص فضاهای خیس و مرطوب چیدمان شوند و در عین دسترسی سریع و آسان به فضاهای تحت پوششء خارج از فضای رفت‌وآمد قرار بگیرند. این امر جهت جلوگیری از انتشار سروصدای این نوع فضاهاء کنترل بهتر عفونت» سهولت در طراحی و اجرای تأسیسات مکانیکی» کاهش لوله‌کشی آب و فاضلاب» صرفه‌جویی ۸ پیشنهاد می‌شود در صورت امکان اختصاص منابع مالی و عدم وجود محدویت‌های طراحی» محل بازشوی آسانسور بیماران مستقیماً در داخل انواع بخش‌های مراقبت‌های ویژه و انواع بخش‌های بستری قرار گیرد. این امر موجب انتقال هرچه بهتر بیماران از بخش‌های مختلفء بدون ایجاد تداخل در رفت‌وآمد می‌گردد. هم‌چنین این امر سبب حفظ آرامش بیمار و جلوگیری از به خطر افتادن وضعیت او در راهروها و فضاهای عمومی بیمارستان می‌شود. در این راستا چیدمان آن باید به‌گونه‌ای انجام شود که سروصدا و الودگی صوتی آن در زمان‌های استفاده و یا تعمیرات آسانسورء موجب سلب آسایش بیماران در داخل بخش نگردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵-۲- عناصر ار تباطی و تناسبات آن‌ها اجزای ارتباطی در مراکز درمانی به دو دسته اجزای ارتباط‌دهنده افقی و عمودی قابل تقسیم هستند. راهروها و پیش‌ورودی‌ها در دسته اجزای ارتباطدهنده افقی می‌باشند و پله‌های فرار» سطوح شیب‌دار و آسانسورها ارتباط عمودی میان فضاهای داخلی هر بخش و یا میان بخش‌های مختلف مرکز درمانی را برقرار می‌سازند. در ادامه به نکاتی در خصوص هر یک از این عناصر ارتباطی و ضوابط مربوط به آن‌ها پرداخته شده است: ۱-۳-۵-۳ عناصر ار تباطدهنده افقی عناصر ارتباطی افقی به دو گروه اصلی زیر تقسیم می‌شوند: ۰ راهروها: راهروها به دو دسته تقسیم می‌شوند: راهروهای داخلی: راهروهاء شریان‌های ارتباطی می‌باشند که در هر فضای داخلی جهت دسترسی افراد به قسمت‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. مهم‌ترین موضوعی که در طراحی راهروهای بیمارستان مورد توجه قرار می‌گیرد. توجه به تسهیل انتقال بیماران به خصوص با استفاده از تحهیزات متحرک مانند انواع برانکار و ویلچیر می‌باشد. لذا طراحی مسیرهای ارتباطی داخلی باید در راستای اصل مستقیم بودن و کارآمدی صورت پذیرد. پیاده‌روهای متحرک: است. روش نوینی که جهت افزایش آسایش و رفاه افراده به خصوص بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته این روش تنها در بیمارستان‌های بزرگ که ممکن است دارای راهروهای طولانی باشند ممکن است *_پیش‌ورودی‌های داخلی: پیش‌ورودی‌ها از یک جنبه جداکننده دو فضا و از دیدگاه دیگر به گونه‌ای ارتباطدهنده بخش‌های داخلی می‌باشند. پیش‌ورودی‌ها ممکن است به دلایل مختلفی برنامه‌ریزی و تعبیه شوند و ابعاد آن‌ها بسته به در ادامه در خصوص هر یک از این عناصر ارتباطدهنده افقی الزاماتی ارائه شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱-۳-۵-۲- راهروها الزاماتی که در این قسمت ارائه شده است به عنوان اندازه‌های حداقلی می‌باشد که در آن ایمنی, آسایش؛ دسترسی مناسب» تناسب و تطابق با کاربر و جلوگیری از تداخل را برای گروه‌های مختلف استفاده کننده مورد نظر قرار داده است. بنابراین رعایت آن‌ها در طراحی مراکز درمانی الزامی است: ۱ عرض مفید راهری پهنایی است که به واسطه هیچ وسیله‌ای نباید مسدود یا محدود شده باشد. بنابراین مواردی همچون عناصر سازه‌ای (ستون‌هاء برآمدگی‌های دیوار و...) و یا عناصر تاسیساتی (رادیاتورهاء لوله‌هاء سینک دستشویی» کپسول‌های آتش‌نشانی و...) و یا تجهیزات(مخزن آب» » کیوسک تلفن» صندلی و...) باید الزاما خارج از عرض مفید مورد نیاز نصب و چیدمان شوند. در این راستا استفاده از فرورفتگی‌هایی به صورت دهانه جهت تعبیه موارد مذکور قابل استفاده است. ۲ علاوه بر موارد ذکر شده در بند قبل عرض‌خالص» تعدادء تراکم» موقعیت و جهت بازشوها نیز تا حد زیادی می‌توانند بر کارآیی مسیرهای ارتباطی تأثیر گذار باشند. ۳ راهروها باید به اندازه کافی برای عبور و مرور افرادء مراجعان» برانکارهاء صندلی‌های چرخ‌دار و چرخش آن‌ها بزرگ باشد. ۴ در تمامی راهروهای بیمارستان در هر ۳۰ متر طول باید فضایی جهت نشستن و استراحت موقت بیماران در حال تردد به قسمت‌های مختلف تشخیصی و درمانی در نظر گرفته شود. پیشنهاد می‌شود فضاهای استراحت در فرورفتگی‌هایی در جوار راهرو در نظر گرفته شوند. ۵. در صورتی که طول راهروی مستقیمی از ۲۲ متر بیش‌تر باشد.ء بهتر است با ایجاد تغییراتی شامل تغییر در جهت» ارتفاع» رنگ» نور و یا حتی بازشوهای جانبی آن» از ایجاد احساس طولانی بودن مسیر جلوگیری ۶ پنجره‌های نورگیر و هواگیر نبایستی بیش از ۲۵ متر از یکدیگر فاصله داشته باشند. ۷ توصیه می‌شود تا پنجره در انتهای راهرو تعبیه نشود. این امر سبب اختلال در بینایی(ضد نور شدن) می‌شود. مگر آنکه نور آن به گونه‌ای کنترل شود. ۸ راهروها نباید در مسیر جریان باد باشند. هم‌چنین از تابش شدید نور طبیعی در راهروها باید پرهیز شود. .٩‏ رنگ دیوار راهروها باید روشن و مات بوده و به گونه‌ای باشد که روشنایی طبیعی و غیرطبیعی را منعکس ننماید. رنگ کف راهروها برای ایجاد تضاد رنگ‌ها بهتر است تیره‌تر از دیوارها باشد. ۰ حداقل ارتفاع مفید راهروها ۲/۴ متر باشد. ۱ عرض خالص هیچ راهرویی در بیمارستان نباید کمتر از ۱/۲ متر باشد. ۲ عرض راهروهای انبار تقریبا باید ۱/۵ برابر عرض تجهیزات جابه جا کننده کالاها و ملزومات باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- بستری از کنار یکدیگر به همراه کارکنان بخش و همراهان را میسر می‌سازد. نقشه ۳۲-۲- راهرو با عرض حداقل ۳ متر ۴ عرض خالص و بدون مانع راهروهای اصلی بخش‌های بستری حداقل ۲/۴ متر است که امکان عبور هم‌زمان دو تخت بستری از کنار یکدیگر و چرخش کامل آن‌ها را فراهم می‌سازد. حداقل سسسهو 240 ل اآمکان عبور همزمان دو تخت و آمکان چرخش ۷۸۰ درجه نقشه ۳۳-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۴ متر ۵ عرض قابل قبول راهروهایی که در آن نقل و انتقال تجهیزات متحرک صورت نمی‌پذیرد در صورتی که دارای ترافیک رفت‌وآمدی کم باشند حداقل ۱/۲ متر در نظر گرفته شود. نقشه ۳۴-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۲ متر ۶ راهروهای فرعی بن‌بست با ترافیک کم با حداکثر طول ۵ متر که در آن نقل و انتقال تجهیزات متحرک صورت نمی‌پذیرد؛ درصورتی که درهای یک طرف راهروء رو به بیرون باز شودء عرض قابل قبول آن حداقل نقشه ۳۵-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۴ ۱/۸۳۴ ۱۱۳۱۱۹1۲۷ ۵۲ ۲۱1۵۵۱1 2۵ ۱۵۵۱۵۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- وزار ۷ راهروهای فرعی با ترافیک کم که نقل و انتقال تخت و برانکار در آن‌ها صورت نمی‌پذیرد ولی جابه‌جایی ترولی در آن‌ها وجود دارد» حداقل عرض ۱/۵ متر در نظر گرفته شود. لازم به ذکر است. حداکثر طول مجاز ما 00 2] سح بسح ات ۹۹ ۳ نقشه ۳۶-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۵ متر 8 ۳ ۱ ۸ راهروهای اداری که در آن نقل و انتقال تجهیزات متحرک صورت نمی‌پذیرد و دارای ترافیک زیاد عرض قابل قبول باید ۱/۶ متر در نظر گرفته شود. سسحححححححححح وا نقشه ۳۷-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۶ متر ی 1.80 هستندء در صورت نیاز به فراهم کردن امکان عبور ۳ نفر به‌طور هم‌زمان از کنار یکدیگرء حداقل عرض نقشه ۳۸-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۱ متر ۰ در راهروهای بن‌بست با ترافیک کم و طول حداکثر ۵ متر که در آن‌ها نقل و انتقال تحهیزات متحرک صورت نمی‌پذیرد» درصورتی که درهای فضاهای دو طرف راهرو به سمت داخل راهرو باز شده و روبه‌روی یکدیگر قرار نداشته باشند» حداقل عرض قابل قبول ۲/۱ متر و در صورتی که روبه‌روی یکدیگر باشند. سس ۱ حدافل 1 نقشه ۳۹-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۱ متر - مقیاس ۱:۱۰۰ نقشه ۴۰-۲- راهرو با عرض حداقل ۲/۴ متر - مقیاس ۱:۱۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ حداقل عرض راهرو برای تردد دو ویلجیر از کنار یکدیگر, ۱/۸متر است. حدافل 2 0 نقشه ۴۱-۲- راهرو با عرض حداقل ۱/۸ متر لآ ۲۳ لازم است در راهروهایی با عرض کم‌تر از ۲ متر که دارای زاویه‌ی ‎٩۰‏ درجه یا کمتر نسبت به یکدیگر هستندء جهت جلوگیری از برخورد افرادی که در حال تردد هستند.ء در محل تقاطع دو راهرو از مصالح شفاف و یا از شکستگی در گوشه استفاده شود. نقشه ۴۳-۲- ایجاد تمهیداتی همچون استفاده از نقشه ۴۲-۲- ایجاد تمهیداتی همچون ایجاد شکستگی در کنج - مقیاس ۱:۱۰۰ مصالح شفاف - مقیاس ۱:۱۰۰ ۳ عرض خالص و بدون مانع راهروهای مستقیم و با ترافیک کم که تنها امکان نقل و انتقال یک تخت در آن وجود دارد و چرخش تخت ممکن نیست. حداقل ۱/۵ متر است. در صورتی‌که نیاز به چرخش ‎٩۰‏ درجه‌ی تخت یا برانکار و حرکت در راهرویی عمود بر راهروی اولیه وجود داشته باشد. با ایجاد شکستگی در نقطه چرخش باید عرض راهرو را به حداقل ۲/۱ متر افزایش داد. این ضابطه بیشتر برای راهروهایی مانند ت تام.. ۶ص اقا حداقل جهت تامین عرض حداقل ۲,۱ متر 150 می‌توان این قسمت را به صورت : سم شکستگی یا منحنی طراحی کرد سا 5 حدافل 4سا ۱ 0 ۳ نقشه ۴۴-۲- راهروی با عرض حداقل ۱/۵ متر 0 یک بح مقیاس ۱۱۰۰ سس اس ۱۸۶ ۱۸۱۱۱۹۱۲۷ ۵۲ ۲۱۵۵۱۱۲ 23۵ ۱۸۵۵۱۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- وزار نیاز به چرخش ‎٩۰‏ درجه‌ی تخت باشدء حداقل ۲/۱ متر است. این عرض, برای وارد شدن تخت به راهرویی عمود بر راهروی اول کافی است. هم‌چنین این اندازه برای مواقعی که تخت را از راهرو وارد اتاق می‌کنند نیز قابل قبول است؛ اما پیشنهاد می‌شود در منطقه‌ی ورود به اتاق» فرورفتگی با عمق ۰/۳ متر و با طول ایجاد فرو رفتگی جهت سهولت درجرخش ۹۰ درجه تخت برای ورود به فضا از راهرو با عرض نقشه ۴۵-۲- راهروی با عرض | چم ۹ ۱ 0 حداقل / 7 ۵ در تمام طول راهروهای بخش‌های بیمارستان» جهت حرکت و استفاده بیماران دستگیره‌ی کمکی نصب شود. ارتفاع لبه‌ی بالایی دستگیره‌ی کمکی در تمامی راهروهای بیمارستان اعم از راهروهای بخش و راهروهای عمومی, باید ‎۰/٩‏ متر از کف تمام‌شده باشد. البته در فضاهایی همجون سرویس‌های بهداشتی؛ حمام‌هاء فضاهای مختص کودکان» فضاهای مختص خانم‌ها و... ارتفاع این دستگیره متفاوت است. مناسب است در محل دستگیره‌های کمکی, از ضربه‌گیر استفاده شود و یا از دستگیره‌هایی استفاده شود که خود دارای ضربه‌گیر روی دیوار هستند. ۶ در کلیه‌ی حمام‌هاء سرویس‌های بهداشتی, پله‌ها و فضاهای شیب‌دارء از دستگیره‌های کمکی استفاده شود. ۷ پیشنهاد می‌شود جهت آسایش بیماران» قسمتی از دستگیره‌ی کمکی که با دست تماس دارد از جنس مصالح گرم (با ضریب انتقال حرارتی پایین) و دارای رنگی متفاوت باشد؛ این قسمت باید به‌راحتی قابل شست‌وشو بوده و هم‌چنین نباید گوشه‌های تیز داشته باشد. ۸ در بناهاء ابعاد صندلی چرخ‌دار و رعایت مقررات فضا برای چرخش صندلی و عبور آن‌ها از راهروهاء از اهمیت خاصی برخوردار است. طول کلی صندلی چرخدار معمولاً بین ۱/۱ تا ۱/۲ متر و عرض آن بین ۰/۶ تا ۰/۷ متر است. ۹ تسهیلات و امکانات مورد نیاز اشخاصی که به صندلی چرخ‌دار وابسته‌اند. حداقل در ارتفاع ۰/۲ متر و حداکثر در ارتفاع ۱/۶ متر از کف تمام شده باید باشد. البته توصیه می‌شود جهت دسترسی و اشراف راحت. این امکانات در ارتفاع بین ۰/۷ تا ۱/۲ متر از سطح اتاق باشد. ۱۸۷ ت. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بر اساس مطالب بند قبل, جهت استفاده افراد برروی ویلچیرء حداکثر ارتفاع لبه بالایی دستگاه تلفن نصب شده روی دیوار و مانند آن‌ها از کف ۱/۲ متر باید باشد. تمام کلیدها و کنترل‌ها مانند دکمه‌های آسانسورء زنگ‌هاء تلفن‌هاء چراغ‌ها و... بایستی در ارتفاعی بین ۰/۹ تا ۱/۲ متر از کف و به فاصله حداقل ۰/۵ متر از ۱ در فضایی که نیاز به فراهم کردن امکان چرخش ۳۶۰ درجه‌ای ویلجیر توسط استفاده‌کننده‌ی آن (بدون همراه) وجود دارد. فضایی دایره‌ای شکل و بدون مانع به قطر خالص حداقل ۱/۵ متر باید در نظر ۷۲ جهت آسایش افراد روی ویلچیر باید تا حد ممکن از تغییر ناگهانی ارتفاع در سطوح اجتناب شود؛ ولی در موارد ضروری» تغییر در سطوح عمودی تا ۶ میلی‌متر بلامانع بوده و در این حالت نیازی به پرداخت لبه‌ها وجود ندارد. اگر تغییرات در سطوح بین ۶ تا ۲۰ میلی‌متر باشدء باید به‌وسیله‌ی یک شیب ملایم تغییر ارتفاع سطوح را از بین برد. در صورت ایجاد تغییرات بیش از ۲۰ میلی‌متر» ضوابط سطح شیب‌دار رعایت شود. ۳ جهت آسیب ندیدن دیوارها در اثر برخورد تجهیزات متحرک و حفظ زیبایی بصری آن‌هاء لازم است تمامی دیوارها در فضای مربوطه ضربه‌گیر داشته باشد. ارتفاع لبه‌ی بالای ضربه‌گیر تا کف تمام‌شده باید ‎۰/٩‏ متر باشد و عرض آن با توجه به تجهیزات متحرک از حداقل ۰/۱ متر تا ۰/۲۵ متر قابل تغییر است. در این راستا می‌توان از عناصر ترکیبی که به عنوان ضربه‌گیر و دستگیره کمکی عمل می‌نمایند. استفاده نمود. ۴ جهت سیب ندیدن دیوارها در اثر برخورد تجهیزات متحرک و حفظ زیبایی بصری آن‌هاء لازم است تمامی دیوارها در فضای مربوطه پاخور داشته باشند. عرض پاخور دیوار باید حداقل ۰/۱۵ متر باشد که این میزان تا ۰/۴ متر می‌تواند افزایش یاید. ۵ به دلیل آسیب‌پذیرتر بودن گوشه‌های دیوارها در برابر برخورد تجهیزات متحرک و جلوگیری از تخریب آن‌هاء لازم است در کلیه‌ی گوشه‌های فضاهایی که در آن تحهیزات متحرک وجود دارد محافظ نصب شود. محافظ گوشه‌ها (ضربه‌گیرهای عمودی کنج‌ها) باید از ارتفاع ۰/۱۵ متر از کف تمام‌شده تا ارتفاع ۰/۹ متر ادامه پیدا کند. لبه‌ی بالای این محافظ می‌تواند تا ارتفاع ۱/۵ متر نیز ادامه پیدا کند. ۶ بر اساس آن‌چه در بند ۱ ارائه شده استء اشیای نصب‌شده بر روی دیوارهای راهرو که لبه‌ی خارجی آن‌ها بین ۰/۷ تا ۲ متر بالای کف تمام‌شده باشند. نباید بیش از ۱۰ سانتی‌متر در مسیر راهرو پیش‌آمدگی ۲-۱-۳-۵-۲- پیاده‌روهای متحرک پیاده‌روهای متحرک وسیله‌ای جهت انتقال افراد در سطوح هم‌تراز یا اختلاف ارتفاع کم می‌باشدء سهولت انتقال افراد پیاده همراه با تجهیزات یا انتقال افراد ناتوان با صندلی چرخ‌دارء هدایت افراد به مکان‌های خاص و... از مزایای این وسایل می‌باشد. پیاده‌روهای متحرک در فرودگاه‌هاء پایانه‌های مسافربری» پارکینگ‌های خودرو فروشگاه‌هاء نمایشگاه‌هاء اماکن دیدنی و زیارتی و ... کاربرد دارد. ارزو رن ۴ |2ع:۱۵۵ 200 ۲۱۵۵۱۱۲ 0۲ ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- هم‌چنین در بیمارستان‌ها و مرکز درمانی بزرگ که در سطوح قطبی و کشوری هستند نیز ممکن است در راهروهای طولانی بین بخشی جهت استفاده بیماران سرپایی» نقل و انتقال بیماران بر روی تجهیزات متحر ک(و یلجیر /برانکار/ تخت)» جابه‌جایی تجهیزات و... مورد استفاده قرار گیرند. در این خصوص به ضوابط و نکاتی کلی در زیر ارائه شده است که باید به آن‌ها توجه شود: ۱ رعایت مفاد موارد ۵ ۷ ۵۷ ۱۸ ۲۰ ۲۱ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ و ۳۱ از پله برقی(بند ۳-۲-۳-۵-۲) در ۲ مهندسین طراح باید با استفاده از اطلاعات مندرج در بند قبلی و اطلاعات تکمیلی اخذ شده از شرکت‌های معتبر سازنده نسبت به انتخاب نوع, تعداده ظرفیت و مکان صحیح قرارگیری پیاده‌روهای متحرک اقدام نمایند و مسئولیت هر گونه اشتباهی در خصوص موارد ذکر شده به ع‌مده آن‌ها می‌باشد. ۳ زاویه شیب پیاده‌روی متحرک حداکثر 1/۲۰ (۱۳ درجه) نسبت به سطح افق می‌باشد. ۴ محاسبه‌ی ظرفیت جابجایی افراد در پیاده‌روهای متحرک از فرمول مندرج در مورد ۱۲ بند ۲-۳-۵-۲- به ۵. سرعت نامی پیاده‌روی متحرک در ورودی و خروجی آن حداکثر ۰/۷۵ متر بر ثانیه باشد. نباید عرض پیاده‌رو متحرک از ۱/۱ متر بیشتر باشد. ۷ در صورتی که زاویه شیب بیش از ۱۰ (۶ درجه) باشد.ء پیاده‌روی متحرک باید در سطح فوقانی حرکت حداقل مسافت ۰/۴ متر را با زاویه شیب کمتر از ۶ درجه طی نماید. در صورتی که سرعت طبق بند قبلی باشد.ء این مسافت حداقل به ۱/۶ متر افزایش می‌یاید. ۳-۱-۳-۵-۲- پیش‌ورودی‌های داخلی بخشی یا تمامی مولفه‌های زیر در یک پیش‌ورودی بهره جست: ۱ جلوگیری از اتلاف انرژزی: از آن‌جا که هزینه تامین سیستم سرمایش» گرمایش و تهویه مطبوع در بیمارستان قابل توجه است. باید از راهکارهای مناسبی در جمهت جلوگیری از اتلاف آن کمک گرفت. یکی از این موارد پیش‌ورودی است که در حدفاصل فضای داخل و فضای باز بیرون قرار می‌گیرد. در واقع پیش‌ورودی تاثیرات منفی هوای نامطلوب فضای باز را در محیط داخلی به حداقل می‌رساند. این عملکرد پیش‌ورودی در انواع ورودی‌های ساختمان بیمارستان مانند ورودی اصلی بیمارستان» ورودی اورژانس " مراجعه شود. وزارت بهداشست. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانی ۱۸۹-۳۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۰ برخی از فضاها و بخش‌های بیمارستانی به دلیل فعالیت‌هایی که در آن‌ها صورت می‌گیرد باید از سایر فضاهای جدا شوند. در واقع ممکن است کاربری فضا سبب تولید آلودگی و عفونت شود که در این صورت باید از فضاهای بیمارستان به‌گونه‌ای جدا شود تا از انتقال آلودگی به سایر فضاها جلوگیری شود؛ از جمله این فضاها می‌توان به اتاق‌های ایزوله منفی» اتاق‌های کار کنیف, اتاق‌های نظافت, آزمایشگاه میکروب‌شناسی و... اشاره کرد. از طرف دیگر نیز ممکن است با توجه به نوع فعالیت‌های اتاق, نیاز به حفظ تمیزی آن در سطحی بالاتر از فضاهای مجاور گردد که در این صورت نیز باید پیش‌ورودی به عنوان اینترلاک عمل نموده و کنترل عفونت را در سطحی بالاتر برای اتاق مذکور تامین نماید. از جمله این فضاها می‌توان به بخش جراحی» بخش‌های مراقبت‌های ویژه» اتاق‌های ایزوله مثبتء انبار آشپرخانه و... اشاره کرد. جهت کسب اطلاعات بیش‌تر در این خصوص به کتاب‌های دوم سوم هفتم هشتم و نهم این مجموعه مراجعه شود. ۳ حفظ حریم شخصی و افزایش امنیت یکی دیگر از کاربری‌های این فضا حفظ حریم شخصی افراد و افزایش امنیت می‌باشد. چراکه پیش‌ورودی دارای دو در می‌باشد و در تمام زمانی که در اول باز است. در دوم بسته می‌باشد و بالعکس؛ بنابراین این فضا به عنوان واسط از دیده شدن فضای داخل جلوگیری خواهد کرد. از جمله فضاهایی که از این ویژگی پیش‌ورودی بهره می‌گیرند می‌توان به بخش زایمان؛ اتاق‌های رختکن, اتاق‌های استراحت و... اشاره کرد. جهت اطلاعات بیشتر به کتاب پنجم این مجموعه با عنوان "بخش زایمان" مراجعه شود. 2. کاهش انتقال سروصدا: کاهش انتقال سروصدا یکی دیگر از کاربری‌های پیش‌ورودی است که در بسیاری از فضاهای بیمارستانی حائز اهمیت است. . از جمله فضاهایی که از این ویژگی پیش‌ورودی بهره می‌گیرند می‌توان به بخش‌های مراقبت‌های ویژه, بخش اورژانس و... اشاره کرد. لازم به دکر است در هیچ فضایی تنها به دلیل بهره‌مندی از این مولفه» پیش‌ورودی برنامه‌ریزی نمی‌شود و در واقع این ویژگی به عنوان مولفه‌ای مضاعف کمک‌رسان خواهد بود. جهت اطلاعات بیشتر در این خصوص به کتاب دوم سوم ششم و هفتم این ۱۷۱۳۱۹۱۲۷ ۵۲۲1۵۵۱۱۳ 2۵0 ۱۷۵۵۱۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۵-۲ عناصر ار تباط‌دهنده عمودی باتوجه به اینکه مراکز درمانی و بیمارستان‌ها عمدتاً به صورت ساختمان‌های چند طبقه طراحی می‌گردند لذا نیاز به برقراری ارتباط عمودی میان طبقات می‌باشد. ارتباط عمودی اصلی» از طریق پله‌ها می‌باشند؛ علاوه بر آن جهت افزایش رفاه و آسایش افراد و هم‌چنین با توجه به این‌که حجم عمده‌ای از کاربران مراکز درمانی» از توانایی جسمانی مناسب برای تردد در پله‌ها برخوردار نیستندء نیاز به درنظر گرفتن آسانسور و شیب‌راه وجود دارد. در این حالت باید امکان نقل و انتقال برانکار» ویلچیر» ترولی و یا نقل و انتقال سایر تجهیزات از طریق آسانسور و شیب‌راه‌ها وجود داشته باشد. با توجه به مطالب ذکر شده راه‌های ارتباطی عمودی به سه گروه اصلی زیر تقسیم می‌شوند: الف) راه‌پله داخلی ب) راه‌پله فرار ج) پله‌برقی ۲ شیب‌راه‌ها(رمپ) ۳ آسانسورها الف) عمومی ب) خدماتی(لیفت) در ادامه نکاتی در خصوص هر یک از این موارد ارائه شده است: ۱-۳۲-۳-۵-۲- پلکان‌های داخلی همان گونه که بیان گردید ارتباط اصلی بین طبقات. راه پله‌های داخلی می‌باشند لذا توجه به الزامات طراحی این قسم از اجزای ارتباطی بسیار حائز اهمیت است. بدین منظورء برخی از این الزامات به شرح زیر می‌باشد: ۱ پلکان‌ها باید در مکان‌های مناسب تعبیه شوند و با علائم راهنمایی مشخص شده باشند. ۲ راه‌پله‌ها می‌بایست به طور مستقیم یا غیر مستقیم به راهروی اصلی منتهی شود. ۳ پله‌ها در بیمارستان‌ها از لحاظ ایمنی باید به گونه‌ای طراحی شوند که در صورت اختلال در سایر عناصر ارتباط‌دهنده» بتوانند تمامی رفت و آمدها را پوشش دهند. ۴ در هر مرکز درمانی باید حداقل دو راه‌پله‌ی جداگانه و عریض درنظر گرفته شود که یکی از آن‌ها می‌تواند به صورت راه‌پله داخلی و دیگری راه‌پله فرار باشد. ۵. رام‌پله‌های با چشم‌پله‌ی باز ممکن است برای بیماران؛ کودکان و کسانی که ممکن است از وسط چشمه پله سقوط کنندء خطرناک باشد لذا به این نکته در طراحی بایستی توجه شود و با تمهید راهکارهایی» ایمنی را افزایش داد. هم‌چنین در طراحی این نوع راه‌پله‌ها باید به این موضوع توجه نمود که امکان پرتاب اشیا به -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ در راه پله‌ها به خصوص مواردی که دارای چشم‌پله‌ی باز هستند. امکان انتقال سروصدا بین طبقات زیاد است. از طرف دیگر از آن‌جا که در بیمارستان به دلیل عملکرد خاص آن ممکن است به دلایل متعددی تنش‌هایی ایجاد گردد.ء لذا باید راهکارهای مناسب جهت جلوگیری از سروصدا تمهید گردد. یکی از این راه کارها تعبیه در ورودی برای راه‌پله‌های داخلی و یا قرارگیری آن‌ها در حوزه کم صدای طبقات می‌باشد. ۷ به طور کلی در زمان آتش‌سوزی جهت افزایش ایمنی افرادء جلوگیری از انتقال آتش و دود در بین طبقات و هم‌چنین امکان استفاده از راه‌پله‌های داخلی به عنوان کمک‌رسان راه‌پله‌های فرارء توصیه اکید می‌شود که این راه‌پله‌ها دارای در مجزا با ویژگی‌ها و طراحی درهای پله‌های فرار باشند(رجوع به مورد ۵ از بند ۲-۲-۳-۵-۲). تعبیه در برای راه‌پله داخلی از انتقال سروصداهای ناشی از رفت و آمد داخل پلکان نیز جلوگیری می‌کند. ۸. طراحی راه پله‌های گرد در فضاهای عمومی بیمارستان ممنوع می‌باشد. استفاده از این موارد در معدود فضاهایی همچون قسمت‌های اداری» قسمت‌های تجاری و رفاهی همچون کافه, فروشگاه و... با رعایت .٩‏ حداقل عرض مفید راه پله‌ها بین دو دست‌انداز ۱/۲ متر است. ۰ عرض مفید پله‌های اصلی ساختمان نباید با تجهیزاتی مانند شیر آب» جعبه‌ی آتش‌نشانی و سایر وسایل مسدود یا عرض آن تقلیل یابد. ۱ حداقل عمق مفید پاگرد ۱/۲ متر است که می‌بایست حداقل برابر با عرض مفید پله» میان دو دست‌انداز ۲۳ پیشنهاد می‌شود که تعداد پله‌های هر بازو ‎٩‏ عدد درنظر گرفته شود. در این راستا حداکثر تعداد پله در هر بازو ۱۲ تا ۱۴ عدد است. ۳ برای تعداد پله‌های بیشتر از ۱۴ عدد در یک بازی ایحاد پاگرد مناسب الزامی است. ۵ توصیه می‌شود در صورت امکان تعداد پله‌ها در هر بازو برابر باشد هم‌چنین پیشنهاد می‌شود بازوی بالارونده و بازوی پایین‌رونده کاملا مشابه باشند چراکه هرگونه عدم تشابه سبب سردرگمی کاربران خواهد شد. ۶ ار ایجاد گوشه‌های تیز در طراحی پله‌ها باید اجتناب شود. ۷ مصالح مصرفی اصلی در پلکان اصلی ساختمان باید از جنس مقاوم در برابر حریق باشد. ۹ کف‌سازی محدوده پاگردهاء به لحاظ بصری بهتر است از مصالح متضاد با کف فضاهای محاور باشد. ۰ وجود محدوده هشدار(علائم حسی در کف)» در پاگردها برای نابینایان و کم بینایان الزامی است. محدوده هشدار حداقل ۰/۴ متر از اولین پله فاصله داشته و ابعاد آن حداقل ۰/۸ متر عمق و ۱/۲ متر پهنا دارد. ۱ نصب هرگونه اجزای الحاقی غیر هم‌سطح روی کف‌پله ممنوع است. ۲ نکات زیر باید در خصوص دماغه پله‌ها رعایت گردد: |0۳[ 3ع ۳ |32ع[۱60 2۳0 ۲۵۵۱1۲ ۵۲ ۱۸۱۳۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- الف) مصالح دماغه پله‌ها باید جهت وضوح پله‌ها برای کاربران به عرض ۵ تا ۶ سانتی‌متر در طول هر پله ب) پیش‌بینی جزئیات اجرایی در دماغه پله جهت جلوگیری از لغزش کاربران(به خصوص استفاده کنندگان از عصا) الزامی است. این جزئیات می‌تواند با اضافه نمودن مصالحی ویژه در قسمت لبه و یا اجرای خاص مانند ایحاد شیارء زبر نمودن لبه پله و... به وجود آید. ج) دماغه‌های گرد در پله‌ها سبب سر خوردن می‌شوند.ء بنابراین شعاع منحنی لبه‌ی کف پله نباید بیش از بیرون بزند. ه ید وم نقشه ۴۶-۲- انواع دماغه پله در بیمارستان بر اساس حداکثر ایمنی در حرکت ۳ پله‌های اولی و آنتهایی نباید به داخل پاگرد پیش‌روی کنند. ۴ خیز پله‌ها باید دارای پاخور و کف پله یکسان و یک اندازه باشد. پاخور پله باید بسته باشد. ۵ عرض کف پله باید حداقل ۰/۲۷ تا ۰/۳ متر و حداکثر ارتفاع آن ۰/۱۵ تا ۰/۱۷ متر باشد. مناسب‌ترین اندازه ارتفاع پله ۰/۱۷ متر می‌باشد. ۶ بر اساس مطالب ذکر شده در بند قبلی» ابعاد پله باید جهت سهولت تردد از رابطه روبرو تبعیت کند: ۷ نا ۰/۶۴ متر - ۲ * ارتفاع پله + کف پله ۷ بایستی در پله‌ها و تمامی مسیرهای دارای شیب از دستگیره‌های کمکی استفاده شود. ۸ پله‌های بیمارستانی باید در هر دو طرف نرده داشته باشند. وجود دستگیره‌ها در طرفین راه‌پله» برای کمک به آفرادی است که دچار ناتوانی‌های جسمی -حرکتی هستند. ۱۹۳ وزارت بهداشست. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ارتفاع میله‌های دستگیره درمحل دماغه پله ۰/۸۵ متر پیشنهاد می‌گردد. ۱ پیشنهاد می‌گردد سطح مقطع میله‌های دستگیره‌های راه‌پله‌هاء دایره‌ای به قطر ۴ سانتی‌متر در نظر گرفته ۲ فاصله‌ی خالی بین دو نرده‌ی عمودی دست‌انداز نباید بیش از ۰/۱۱ متر باشد. مصالح گرم(با ضریب انتقال حرارتی کم) و دارای رنگی متفاوت باشد. این قسمت باید به‌راحتی قابل شست‌وشو بوده و هم‌چنین نباید دارای گوشه و زوایای تیز باشد. ۲-۲-۳-۵-۲- پلکان فرار نکاتی که در خصوص طراحی پله‌های فرار باید مورد توجه قرار گیرد شامل موارد زیر است: ۱ بهتر است تمام پله‌های بیمارستان به‌شکلی طراحی شوند که برای خروج سریع افراد مناسب بوده و خاصیت پله‌های فرار را داشته باشند ۲ تمام پلکان‌هایی که در راه خروج واقع شوند باید دارای ساختاری پایدار و ثابت باشند. عرض راه‌پله‌ها و پاگردها نباید در هیچ قسمت از طول مسیرکاهش یابد. ۳ عرض خالص پله‌ی فرار از نرده تا نرده باید حداقل ۱/۳ متر باشد؛ هم‌چنین عرض خالص پاگرد باید حداقل ۵ متر و حداقل طول خالص آن از نرده تا نرده ۲/۸ متر باشد تا امکان تخلیه‌ی هم‌زمان بیمار بستری بر روی تشک" و دیگر افرادء وجود داشته باشد. ۴ پله‌ی فرار باید به‌عنوان یک شفت حفاظت شده در برابر آتش محسوب می‌شود که برای تهویه و کنترل دود آن می‌توان از سیستم‌های مکانیکی مربوطه استفاده کرد. در صورت محدود بودن تعداد طبقات و امکان استفاده از تهویه‌ی طبیعی, باید پنجره‌ای به مساحت ۱ مترمربع در بالاترین قسمت شفت تعبیه شود. ۵. مناسب است در ورودی جهت دسترسی به پله‌های فرار از نوع بادیزنی باشد. در غیر این صورت این در باید به سمت پله فرار باز شده و عرض خالص آن برای فضاهای درمانی و بستری حداقل ۱/۰۵ متر و برای فضای کارکنان حداقل ‎۰/٩‏ متر درنظر گرفته شود. لازم به ذکر است در بخش نوزادان, بخش‌های روانی و مراکز نگهداری عقب مانده‌های ذهنی نیز عرض خالص ‎۰/۹٩‏ متر کفایت می‌کند. ۶ در تمام خروج‌ها (پلکان خروج, گذرگاه خروج» خروج افقی) که دوربندی و جداسازی آن‌ها الزامی اعلام شود برای جلوگیری از گسترش آتش و دود نازک‌کاری دیوارها و سقف‌ها فقط می‌تواند با مصالحی اجرا گردد که از طرف مقام قانونی مسئول مجاز شناخته می‌شود. ۷ سطح کف. در دو سمت هر در یا درگاه باید آفقی و هم تراز باشد. ایجاد اختلاف سطح در دو قسمت درگاه‌های فضاهای بیمارستانی تا فاصله‌ی حداقل به اندازه‌ی عرض بزرگترین لنگه‌ی درء مجاز نخواهد بود. ۱ 5۷202000 ۱۸2117055 310۳ رال ۳ ۱۷۱۵/02 ۵۳۵ ۲۵۵۱۸۳۷ ۵۲ ۹/۱۱۳/۵۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ الزامی است حریم فضایی در ورودی پله فرار پیش‌بینی گردد. در صورتی که در ورودی بادیزنی باشد باید در دو طرف درنظر گرفته شود. هم‌چنین باید به گونه‌ای طراحی گردد که فضایی از پاگرد را اشغال نکند(ایجاد .٩‏ خروجی پله فرار در طبقه هم‌کف باشد. در این راستا جهت سهولت در تخلیه اضطراری» بازشوی تمامی طبقات باید به طرف پله فرار باز شده و بازشوی طبقه همکف به سمت بیرون پیش‌بینی شود. ۰ تعبیه‌ی پنجره‌ی نظاره بر روی در پیش‌ورودی پله‌های فرار الزامی است. لبه‌ی پایین این پنجره‌ی قائم با عرض ۰/۱۵ متر از کف, ۱/۱ متر و بالای آن از کف ۱/۸ متر در نظر گرفته شود. ۱ در مواردی که برای درهای خروجی اضطراری قفل پیش‌بینی می‌شود باید از انواع ساده انتخاب شده و باز کردن آن مهارت و تلاش خاصی لازم نداشته باشد. در این راستا استفاده از دستگیره‌های افقی با قفل فشاری» سیستم‌های کنترل و آزاد کننده قفل‌ها از راه دور و... توصیه می‌شود. ۲۳ بر اساس بند قبل» استفاده از قفل کلیددار ممنوع است. تنها در حالتی می‌توان از این درها استفاده نمود که در مواقع قفل بودن درء کلید را نتوان از قفل خارج کرد. درهای واقع در جداره‌ی بیرونی ساختمان‌هاء از این قائده مستغنی بوده و می‌توانند قفل کلیددار داشته باشند؛ مشروط بر آنکه اولاً تا حد امکان در تمام اوقات استفاده از بناء قفل نباشد و تدابیر لازم برای استفاده از این منظور اتخاذ شده باشد و ثانیاً در مواقع قفل بودن درهاء هر کلید همواره بر روی قفل یا در نزدیکترین فاصله به گونه‌ای قرار گیرد که هر متصرف در هنگام خروج» آن را یافته و بتواند سریعاً قغل را باز کند. دسترسی سریع و راحت به شاه کلید نیز در این خصوص کمک‌رسان خواهد بود. ۳ پاخور تمام پله‌ها باید از یک جنس و با یک نوع پرداخت بوده و تمام تدابیر لازم به منظور ممانعست از لغزندگی بر روی سطح آن‌ها اتخاذ گردد. ۴ درهای پله فرار در تمام طبقات بایستی از نوع ضد آتش باشد. ۵ تعبیه‌ی سیستم روشنایی اضطراری و روشنایی فرار » در تمامی طول مسیر فرار الزامی است. ۶.روشنایی راه‌های خروج باید به گونه‌ای طرح و تنظیم شود که در مواقعی از شبانه روز که بنا مورد تصرف است. روشنایی به طور مداوم و پیوسته برقرار باشد و متصرفان بتوانند راه را به درستی تشخیص داده و مسیر خروج را به راحتی طی کنند. ۷ حداقل شدت روشنایی راه‌های خروج در سطح کف هیچ نقطه‌ای از جمله گوشه‌هاء تقاطع راهروهاء راه‌پله‌هاء پاگردها و پای درهای خروج نباید کمتر از ۱۰ لوکس باشد. ۸ در تمام بناهای ۴ طبقه و بیشتر هر پاگرد پله که هم سطح طبقه‌ای واقع شود » باید دارای علامتی باشد که شماره‌ی آن طبقه را مشخص کند این شماره هم‌چنین باید موقعیت طبقه تخلیه خروج و جهت آن را نشان + ومااونا عم‌ده۴ 2۳0 ۴۲۳۵۲9۵۳۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۶ دهد. علامت باید در ارتفاع تقریباً ۱/۵ متری از کف تمام شده و در موقعی نصب گردد که تحت هر شرایطی از جمله باز یا بسته بودن در ورود به طبقه به راحتی دیده شود. فیزیکی قابل عبور مانند درء جداکننده و نظایر آن باید از به اشتباه رفتن متصرفان جلوگیری به عمل آید. ۰ فضاهای داخل دوربند خروج باید کاملاً آزاد و بدون مانع باشند و برای تمام مقاصدی مانند انبار کردن کالاروی سطح پله‌ها و پاگردها استفاده نشوند. ۱ پله‌ها و پلکان برقی و کف‌ها و پیاده‌روهای متحرک. جز راه خروج محسوب نمی‌شوند. ۳-۲-۳-۵-۲- پلکان برقی پله برقی جهت بالا یا پایین بردن افراد پیاده در دو طبقه غیر هم‌سطح به کار می‌رود. این نوع پله‌ها به واسطه نیروی محرکه برقی به حرکت در آورده می‌شود و به وسیله پله یا تسمه افراد را جابه‌جا می‌کند. در ادامه نکاتی در خصوص برنامه‌ریزی و طراحی پلکان‌های برقی ارائه می‌شود: ۱ استفاده از پلکان برقی در مراکز درمانی به صورت محدود مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ چراکه معمولاً استفاده از آن برای بیمارانی که برروی ویلچیرء برانکار و یا تخت هستند امکان‌پذیر نبوده و برای بسیاری از بیماران و یا افراد مسن که دارای شرایط فیزیکی مناسب نیستند نیز به سختی قابل استفاده است. بنابراین تنها در فضاهای رفاهیء اداری و یا فضاهایی که ارائه‌دهنده خدمات به بیماران سرپایی هستند(درمانگاه آزمایشگاه تشخیص طبی و...) از این پلکان‌ها به صورت محدود و به صلاحدید گروه‌های مربوطه می‌توان استفاده نمود. ۲ در فضاهای مورد استفاده بیماران که پلکان برقی پیش‌بینی می‌شود. باید علاوه بر آن از آسانسورها و یا شیب‌راه‌ها برای انتقال بیماران با شرایط خاص استفاده نمود. ۳ پله برقی‌ها باید در محلی قرار گیرند که بیشترین تردد مسافرین از آن‌جا صورت بگیرد و بدون بروز اغتشاش در مسیر حرکت عادی آن طبقه, افراد را به سطح بالاتر یا پایین‌تر منتقل نماید. ۴ موقعیت پله‌برقی باید به گونه‌ای باشد که در نزدیکی مسیرهای حرکتی بوده و در عین وجود دید مناسب و دسترسی آسان به آن» سبب تجمع و ترافیک در مسیر حرکت نشود. در صورت ضرورت و عدم امکان روْیت باید با علائم مناسبی افراد را به سمت پله برقی‌ها هدایت کرد. ۵. در ابتدا و انتهای پله برقی فضای غیر محصور مناسبی در نظر گرفته شود به نحوی که مسافرین به راحتی به مسیر حرکت خود ادامه داده و از ازدحام در قسمت ورودی و خروجی جلوگیری شود. حداقل عرض این فضا باید ۰/۲ متر از فاصله بین مرکز دو دستگیره پله‌برقی بیشتر بوده و عمق آن از انتهای دستگیره حداقل ۱۱۱۹1۲۷ ٩۲ ۲۱۵۵۱1 ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ شکل زیر نمونه‌هایی از آرایش پله برقی را نشان می‌دهد. مهندسین طراح با توجه به شرایط و موقعیت مشورت شرکت‌های معتبر سازنده به کار گیرند. سح ی صرض ٍ ص ک و هی شکل ۱۷-۲- انواع آرایش پله‌برقی ۷ در صورتی که پله برقی‌ها در محیط روباز استفاده می‌شود باید از نوعی انتخاب شود که قابلیت کار در این ۸ اطراف منطقه باز طبقه فوقانی می‌بایستی به نحوی محصور گردد که امکان سقوط ناخواسته اشیاء یا افراد .٩‏ شیب پل برقی نباید از ۸۵۰/ (۳۰ درجه) تجاوز نماید در صورتی که حداکثر ارتفاع پله ۶ متر و حداکثر ۱.حداقل فاصله قائم مجاز ما بین نوک هر پله تا هر مانع فوقانی ۲/۳ متر می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- تعداد افراد سرعت نامی عرض پله | قابل ایستاده ( متر بر ثانیه) ( متر) روی بض , ۵ ۵ ۵ (ضریب )ا) ۰ ند ۰ ۵ نو ۰ ده اه ۱ نفر ۳ ۳ ۳ در ساعت در ساعت در ساعت ۰ نز ۵ نه ۵ از ۸ ۵ نفر ۹ ۹ ۹ در ساعت در ساعت در ساعت ۱ ۰ نفر ۰ نفر ۰ نفر ۱ ۲ نفر در ساعت در ساعت در ساعت جدول ۱۴-۲ تعیین ظرفیت جابه‌جایی افراد در پله‌برقی اعداد بدست آمده در جدول فوق بر اساس فرمول زیر می‌باشد: .3600 ۷.۰ س ان 04 آن)- تعداد افراد جابجا شده در ساعت سرعت حرکت پله (متر بر ثانیه) ضریب متناسب با عرض پله ۳ نیروهای استاتیکی و دینامیکی وارد شده از طرف پله برقی بر سازه ساختمان و نیروهای قابل تحمل سازنده متفاوت می‌باشد. لذا مهندسین طراح سازه باید پس از مشخص نمودن ارتفاع, زاویه و انتخاب عرض پله طبق بند قبلی» میزان نیروها و محل اثر آن‌ها را از شرکت‌های معتبر سازنده پله برقی اخذ نموده و در محاسبه و طراحی سازه لحاظ نمایند. ۴ در طراحی محل نصب پله برقی باید پیش‌بینی‌های لازم جهت چاهک متناسب با نوع و ارتفاع پله برقی مدنظر قرار گیرد. ابعاد و ارتفاع چاهک مذکور طبق جدول‌های شرکت‌های سازنده پله برقی طراحی می‌گردد. ۵.پله برقی باید قابلیت حرکت در دو جهت پایین و بالا را داشته باشد. تغییر جهت حرکت پس از تخلیه کامل افراد به عهده تکنسین مقیم و مسئول پله برقی می‌باشد. جهت حرکت نباید توسط مسافر قابل تغییر باشد. ۶ باید حداقل ۲ و حداکثر ۴ پله تخت در ورودی و خروجی پله برقی جهت تسهیل پیاده شدن افراد پیش‌بینی گردد. در صورتی که ارتفاع پله برقی بیش از ۶ متر باشد تعبیه ۳ پله تخت در ورودی و خروجی پله‌برقی ۱۱۱۹1۲۷ ٩۲ ۲۱۵۵۱1 ۵۵ ۱۵۵۱۲۵۱ ‏و -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ نرده‌های پله‌برقی باید در دو طرف آن تعبیه شود. معمولاٌ جنس دیواره آن‌ها فلز است؛ در صورتی که جنس این دیواره‌ها شیشه باشد باید از نوع ایمن با مقاومت مکانیکی کافی و حداقل ۶ میلی‌متر ضخامت باشد. ۸ نرده‌های هر دو طرف باید پس از رسیدن به سطح افقی طبقات حداقل ۰/۳ متر ادامه یابند. ۹ شانه‌ی ثابت فلزی قابل تنظیم.» با دندانه‌های متناسب با شکل دندانه‌های پله یا تسمه در قسمت ورودی و خروجی به صورت ثابت باید نصب گردد. ۰ ستگیره روی نرده‌های دو طرف پله باید متحرک و هم‌جهت حرکت پله بوده و سرعت حرکت آن برابر سرعت حرکت پله با واداری حداکثر 2-۲ درصد باشد. ۱ فاصله‌ی بین کناره‌های خارجی دستگیره و دیواره یا مانع اطراف نباید کمتر از ۸ سانتی‌متر باشد. ۲ فاصله بین پله‌ها و یا فاصله‌ی بین پله‌ها و حفاظ کناری آن‌ها نباید بیش از ۵ میلی‌متر باشد. ۳ در مکان‌های کم ترافیک جهت صرفه‌جویی انرژی و جلوگیری از استهلاک پله برقی» می‌توان در جلوی ورودی و خروجی پله از سنسورهای وزنی استفاده شود که اگر زمان معینی فردی از روی آن عبور ننماید سرعت حرکت پله کاهش یافته و یا به صورت خودکار متوقف می‌شود. این سنسورها معمولاً قابل تنظیم بین ۱۰ ثانیه تا ۱۰ دقیقه می‌باشد و برای حرکت مجدد کافی است فردی با وزن ۱۵ کیلوگرم از روی آن عبور نماید. در بعضی از آنواع پله برقی به جای این صفحه از چشم الکترونیکی استفاده می‌شود. ۴۳۴ در محل ورود و خروج دستگیره به نرده‌های دو طرف پله باید محافظ دست یا انگشت با اشیای خارجی ۵ جهت توقف اضطراری حرکت پله برقی دکمه‌ی قرمز رنگ قابل روّیتی در گوشه‌ی پایین سمت راست ورودی و خروجی پله برقی باید نصب گردد. ۶ پله برقی باید به سیستم ترمز مطابق با استانداردهای ملی پله‌برقی (در صورت وجود) یا استانداردهای معتبر بین‌المللی مجهز باشد و در صورت بروز هرگونه خطای برقی» ترمز پله برقی باید فعال گردد و حرکت پله برقی را به صورت خودکار و آرام متوقف نماید. ۷ کنترل کننده‌ی مکانیکی سرعت جهت تشخیص ازدیاد پا کاهش سرعت مجاز باید در ساختار پله برقی ۸ در هنگام شکستن پله. گیرکردن مانعی بین پله‌هاء گیرکردن بین پله‌ها و صفحه‌ی شانه‌ای و یا پاره شدن زنجیر اتصال پله‌ها به همدیگر, باید به وسیله‌ی سنسورهایی جداگانه حرکت پله متوقف گردد. ۹ عرض شیار هر پله از ۵ میلی‌متر تا ۷ میلی‌متر و عمق آن از ۱۰ میلی‌متر نباید کمتر باشد. سطح پله باید مانع لیز خوردن آفراد شود. ۱ در سطح ورودی و خروجی پله برقی باید تابلوهای قابل روّیت و مقاومی حاوی نکات ایمنی و هشداردهنده نصب شوند. این تابلوها باید حاوی مطالبی همچون "توجه", "مخصوص عبور افراد"» "مواظب کودکان خود -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ کناره‌ها و زیر مهارهای اصلی پله برقی باید از مواد مقاوم به حریق ساخته شوند. ۳ در صورتی که سیستم اعلام حریق در اطراف پله برقی تعبیه شده باشدء توصیه می‌گردد به نحوی به سیستم کنترل پله برقی مرتبط باشد که هنگام عملکرد سیستم اعلام برقی» پله‌برقی‌های هم‌جهت با ورود افراد به ساختمان متوقف شده و در صورت صلاحدید مسئولان آتش‌نشانی» پس از خروج کامل افراد از پله 24-۲-۳-۵-۲- سطوح شیب‌دار(رمپ) رمپ‌ها نیازمند شیبء پهنا و زاویه چرخش مناسب می‌باشند. البته از آن‌جا که در انتقال بیماران سرعت عمل و آسایش آن‌ها حائز اهمیت استء به طور معمول از شیب‌راه جهت انتقال بین طبقات نباید استفاده گردد و تنها آسانسور مهم‌ترین تأمین کننده ارتباطات عمودی برای ساختمان‌های چندطبقه محسوب می‌شود. تعیین نوع آسانسورها باید در راستای افزایش کارآیی و ارتباطات عمودی کارآمد صورت پذیرد. انتخاب تعدادء نوع» ابعاد و سرعت آسانسورها بایستی با توجه به تعداد تخت‌های بیمارستان» تعداد مراجعین» تحلیل بار ترافیکی» نوع نکاتی ارائه شده است: به طور کلی بر اساس کاربر و نوع تجهیزات قابل انتقال» ۳ نوع آسانسور در بیمارستان برنامه‌ریزی می‌شود که به شرح زیر است: الف) آسانسور نفربر (با قابلیت حمل ویلچیر) ب) آسانسور برانکاربر ج) آسانسور تخت‌بر لازم به ذکر است تمامی این آسانسورها جهت انتقال کارکنان» مراجعین و بیماران برنامه‌ریزی می‌شود و جهت آگاهی از عناصر ارتباطدهنده عمودی که برای انتقال ترولی‌ها و تجهیزات می‌باشند به قسمت کنترل شده و با رعایت ضوابط مربوطه از این آسانسورها برای انتقال انواع ترولی استفاده گردد. ۲ تعداد آسانسورها الف) در هر مرکز درمانی که علاوه بر طبقه همکف دارای حداقل یک طبقه دیگر با کاربری درمانی است. باید حداقل یک آسانسور نفربر و همچنین یک آسانسور تخت‌بر یا برانکار (بسته به نوع تجهیزات قابل انتقال) پیش‌بینی شود. این امر در بیمارستان‌های کوچک و یا مراکز جراحی محدود نیز صادق است. ارزو ران۴ |2ع:۱۵0 200 ۲۱۵۵۱۱۲ 0۲ ۱۷۱۳۱۹1۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ب) به ازای هر ۱۰۰ تخت باید حداقل یک یا دو آسانسور پیش‌بینی شود. ج) حداقل نیمی از آسانسورها باید برانکاربر و تخت‌بر و نیمی دیگر نفریر باشد. نسبت آسانسورهای برانکاربر به تخت‌بر نیز ۲ به ۱ درنظر گرفته شود. در هر صورت پیش‌بینی حداقل ۱ آسانسور تخت‌بر ه) در بیمارستان‌هایی با کمتر از ۴ آسانسورء می‌توان از آسانسورهای تخت‌بر و برانکاربر نیز جهت نقل و انتقال افراد استفاده نمود. ولی در صورتی که بیش از چهار آسانسور برای بیمارستان تعبیه گردد. گروه مدیریتی بیمارستان در زمان‌های خاص مورد استفاده قرارگیرد. و) همان‌طور که گفته شد تمامی این آسانسورها جهت انتقال کارکنان» مراجعین و بیماران برنامه‌ریزی می‌شود و جهت انتقال ترولی‌ها باید از آسانسورهای خدماتی استفاده گردد(بند ۶-۲-۳-۵-۲)؛ البته در رعایت ضوابط مربوطه برای انتقال انواع ترولی استفاده گردد. ۳ نوع و ابعاد آسانسورها است ابعاد ارائه شده در جدول به عنوان حداقل قابل قبول است و پیش‌بینی ابعادی کمتر از آن ممنوع است: الف) آسانسور نفربر بیمارستان(با قابلیت حمل ویلچیر): * حداقل ظرفیت آسانسور نفربر بیمارستانی با قابلیت حمل ویلچیر: ۸ نفره - ۶۰۰ کیلوگرم. متر توصیه می‌شود. هم‌چنین حداقل ارتفاع بازشو در ۲ متر باشد. ۰ ۰ ۰ 1 ۰ ۰ 1 ۰ 4 ۱ هیدرولیکی (با سرعت و تعداد طبقات محدود) به دلیل مباحث فنی» اقتصادی و هم‌چنین تعمیر و نگهداری متداول‌تر است. * اطلاعات دقیق‌تر در خصوص انواع آسانسورهای نفربر قابل پیش‌بینی در بیمارستان در جدول زیر ۱ اسانسوری است که حرکت آن بر اثر اصطکاک بین سیم و بکسل و شیار فلکه کشش. به هنگام جرخش آن. توسط سیستم محر که انجام می‌شود. ۲ _دراین نوع آسانسور عامل حرکت کابین, سیلندر و بیستون هیدرولیکی است و ممکن است وزنه‌ی تعادل نیز دانسته باشد و معمولاً برای ارتفاعات کم و سرعت‌های کم کاربرد دارد. سیستم محر که آسانسورهای هیدرولیکی می‌تواند از نوع مستقیم یا غیر مستقیم بانشد. وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانیح ۳۱۱ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ظرفیت به کیلوگ ابعاد خالص کابین (متر) ابعاد خالص و نوع در طبقات و کابین(متر) ابعاد خالص چاه (متر) ارتفاع چاهک پایین آسانسور (03) (متر) حداقل ار تفاع کف بالاترین طبقه تا زیر سقف چاه (بالاسری) (۳1) (متر) ابعاد خالص اتاق موتورخانه آسانسورهای هیدرولیک (متر) ابعاد خالص اتاق موتورخانه آسانسورهای الکتریکی تا سرعت ۹ متر بر ثانیه (متر) ابعاد خالص اتاتق موتورخانه آسانسورهای الکتریکی تا سرعت ۵ متر بر ثانیه (متر) ۲ مشخصات ف: (با قابلیت رم 59 جدول ۱۵-۲- مشخ را ۷۵۰ ۱۰۰ ۱۳۰۰ ۹۰۰ کشویی (تلسکوپی/از وسط بازشو صات فنی آسانسور نفربر ۱۷۱۱۹۱۲۷ ۵۲۲1۵۵۱۱ ۵۵0 ۱۷۵۵۱۲۵ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ا ۱ 1 لد ۱2 ۱ ٍ محامت سمی رت زد ربجه ( سترسی به دسنگاه‌ها ۳1 لس هه ۹ ۳ ۱ 1 د ۰ - 5 ان ۹ ر 1 13 ۱ 9 م۳۳01 ۱ : رس را مس 1ل سم ۱ ۷ من ْ 02 مونور خانه کم ۱ ۱ ۱ ۱ را عمق مونور حانه ۳ سس ۲. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ فا 1 ۷ ۱ کف بالا ترین طْقه ساحنمان که ۱ "ساسور توقف می کند ۱ ۸ ۸ 2 مونور خانه کف بانین تربن طمعه ساختمان که ی ۱ 1 اسانسو. توقف مر کند 13 ب 2 لدعم وا و و و راوس | سس ]| ۱۱ ۱۱ 1 ۱۱ 1 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ اس سس سس 18 ۱ 18 ا ۱ ۱ 3 64۶ 1 ٍ 1 ۱ لا ۱ أ ما۲ ۱ ۱ ۱ لا ٍ ۷ 02 را ی ۷-۱ نقشه ۴۸-۲- مقطع عمودی و افقی چاه و موتورخانه در آسانسورهای هیدورلیکی ۳ ۱۷۱۲۱۱۹۱۷ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ وزارت ها ب) آسانسور برانکاربر بیمارستان: ظرفیت آسانسور برانکاربر: ه حداقل ابعاد خالص کابین: * حداقل ابعاد خالص بازشو : * از میان انواع سیستم‌های مباحث فنی,ء اقتصادی و ه * اطلاعات دقیق‌تر در خصو ابعاد خالص و نوع در طبقات و کابین(متر) ارتفاع چاهک پایین آسانسور (43) (متر) حداقل ار تفاع کف بالاترین طبقه تا زیر سقف چاه (بالاسری) (1) (متر) ابعاد خالص اتاق موتورخانه (متر) جدول ۶-۲ رمان و آموزش پزشکی- دفتر توسعه منابع فیزیک عرض ۱/۱ متر و عمق ۲/۱ در عرض ۰/۹ متر و ارتفاع ی طراحی آسانسور, استفاده از م‌چنین تعمیر و نگهداری مت ص انواع آسانسور برانکاربر ز سات فنی آسانسور برانکا, (ظرفیت ۱۰۰۰ کیلوگرم) )03(‏ از وسط بازشو ۱- مشخصات فنی آسانسور برانکاربر و آمور عمرانی سس متر و ارتفاع ۲/۲ ۱ متر آسانسورهای کششی(الکترونیکی) به داول‌تر است. بل پیش‌بینی در بیمارستان در جدو ۱/۱ ۲/۹ ۳۲ ۰/٩ ۲ کشویی(تلسکوپی/از وسط بازشو) ۱/۸ ۲ ۲۳/۶ ۱/۵ ۱/۶ ۱/۸ ۳/۴ ۴۲ ۴۲ ۴۲ ۵17۲ ۳۲ ۴۳/۲ ۳۲ ۳۲ سح ۳۰۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ج) آسانسور تخت‌بر بیمارستان * حداقل ظرفیت آسانسور * حداقل ابعاد خالص کابی ه حداقل ابعاد خالص بازش * از میان انواع سیستم‌های مباحث فنی, اقتصادی و ه اطلاعات دقیق‌تر در خص ابعاد خالص و نوع در طبقات و کابین(متر) (متر) حداقل ار تفاع کف بالاترین طبقه تا زیر سقف چاه (بالاسری) (۳1) (متر) ابعاد خالص اتاق موتورخانه (متر) تخت‌بر: ۱۶۰۰ کیلوگرم : عرض ۱/۳۴ متر و عمق ۴ و در: عرض ۱/۳ متر و ارتفا طراحی آسانسورء استفاده سوص انواع آسانسور تخت‌بر خصات فنی آسانسور تخ گرم )03(‏ از وسط بازشو دول ۱۷-۲- مشخصات فنی آسانسو / متر و ارتفاع ۲/۳ ۲/۱ متر از آسانسورهای کششی(الکترونیکی) به . 1101۳۳ 02ل۴ |۱/۵۵۱۲23 ۱3010 ۳ ۱۷۱۲۱۱۹۱۷ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۱ وزارت بهد الف) طراح باید محل صحیح قرارگیری آسانسورها در یک ساختمان» سهولت دسترسی و رفت‌و آمد مسافرین و هدایت آن‌ها به سمت اسانسورها را تعیین کندء به صورتی که اسانسورها در مرکز یا مراکز حرکتی و ترافیکی ساختمان قرار گیرند و به طوری‌که با کمترین حرکت و جا به جایی مسافر یا بار بتوان از نقاط مختلف ساختمان به آن‌ها دسترسی پیدا کرد. ب) آسانسورهای عمومی بایستی در ارتباط مستقیم با ورودی اصلی بیمارستان و لابی باشد. در این خصوص باید ارتباط نزدیکی بین ورودی بیمارستان و آسانسورها وجود داشته باشد تا امکان انتقال عمودی سریع مراجعین بدون ایجاد شلوغی و ترافیک در لابی وجود داشته باشد. ج) موقعیت آسانسورها و سایر عناصر ارتباطی عمودی از نوع عمومی باید به گونه‌ای باشد که امکان کنترل رفت و آمد مراجعین به قسمت‌های مختلف بیمارستان وجود داشته باشد. اهمیت این موضوع در زمان‌های ملاقات دوچندان خواهد شد. د) آسانسورهای عمومی باید از معابر عمومی بدون پله و معابر عبور افراد با ناتوانی‌های جسمی و حرکتی قابل دسترس باشند و در هر یک از طبقات, بدون بالاا و پایین رفتن از پله قابل دسترس باشد. ه) موقعیت آسانسورهای عمومی باید طوری تعیین شود که فاصله آن‌ها تا ورودی بیمارستان یا ورودی . الزامات آسانسورهای بیمارستان: الف) حداقل مساحت کابین متناسب با تعداد نفرات به شرح زیر است. اطلاعات این جدول در خصوص هر سه نوع آسانسور(نفربرء برانکاربر و تخت‌بر) صادق است. جدول ۱۸-۲- حداقل مساحت کابین متناسب با تعداد نفرات اشت. » درمان و آموزش پزشکی - دفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عموانی ۳۲ سس /۲۰۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ط ۸ خصوص هر سه نت مفید کابین مه از ارم (متر مربع) ۰.۳۷ ۵۸ ۰ ۹ ۱/۱۰ ۱/۱۷ ۱/۳۰ ۱/۳۵ ۱/۶۰ ۱/۶۶ ۱/۷۵ ۱۳۹۰ ۳1: ۳/۰۵ ج) طراح باید محل ص مسافرین و هدایت ساختمان قرار گیر آن‌ها دسترسی پید د) جانمایی آسانسورها مراجعین وجود دان طبقه حاضر می‌ش قراردهی فضا و یا پراکندگی آن‌ها ث ی آسانسور یک نفره بت بیش از ۲۵۰۰ کیلوگرم ۰/۱۶ متر ود. وع آسانسور(نفربر» برانکار ظرفیت- جرم ( کیلوگرم) ۹ ۱/۸۰ ۳۳۵ ۳۷۵ ۳۵۰ ۸۵ ۸( ۶۳ ۶۵ ۷۵۰ ۸۰ ۸۲۵ حیح قرارگیری آسانسو ند و با کمترین حرکت و | کرد. باید به گونه‌ای باشد که راهرو در بین آن‌ها و یا ود اجتناب گردد. مربع به حداکثر مساحت قابل دسترس سانسورها به شرح زب بر و تخت‌بر) صادق اس حداقل مساحت (متر مربع) ین متناسب با ظرفیت آسانسوره رها در یک ساختمان ها را تعیین کند.ء به صو جابه‌جایی مسافر یا بارء دید هم‌زمان به در تخمین و دسترسی راحد راین باید از ایجاد فاصله هر عاملی که سبب عده ی کابین اضافه شود. برای وزن‌هایی. ر است. اطلاعات این ظرفیت- جرم (کیلوگرم) ۰ ۹۵ ۱ ۱۵۰ ۱۱۳۵ ۱۳۰ ۱۳۵۰ ۱۳۷۵ ۱۳۵۰ ۱۳۲۵ ۱۰۰ ۱۳۰ ۳ رها رتی که در مراکز حرکتی بتوان از نقاط مختلف س ورودی تمامی آسانسو زیاد بین آسانسورهای ب انسجام آسانسورهای ب ۱۵۵۱۲۵۱ ۴۳۵۲3110۲ ۳ ۱۷۱۳۱۱۹۲۷