لوله یا قوطی با قطر یا بعد کوچکتر و مساوی177

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. 182 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران ابعاد قطعه عرض آزمونه ورق 47 میلیمتر لوله یا قوطی با قطر یا بعد کوچکتر و مساوی177 میلیم تر 25 میلیمتر لوله یا قوطی با قطر یا بعد بزرگتر از177 میلیمتر 47 میلیمتر :تذکر 1 - در صورت استفاده از خم فلکه و یا در مواقعی که6200 kg/cm2  y F .است، طول نمونه باید بزرگتر انتخاب شود 2 - این لبه را می توان با برش اکسیژن برید و می تواند پرداخت شده و یا نشود . 3 - رویه و ریشه جوش باید تراش داده شده و هم سطح شود . 4 - t = ضخامت ورق با لوله 5 - وقتی که ضخامت ورق آزمایشی کمتر از17 .میلیمتر است، برای خمش رویه و ریشه از ضخامت اسمی استفاده نمایید شکل6 - 8 - آزمونه های خمش رویه و ریشه (بند6 - 10 - 3 - 1) شعاع حداکثر3 میلیمتر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 183 شک ل6 - 1 - آزمون ه خمش جانبی (بند6 - 10 - 3 - 1) (یادداشت1) :تذکر 1 - در صورت استفاده از فلکه یا زمانی که از فوالد با مقاومت تسلیم620 مگاپاسکال یا بیشتر استفاده می شود، نمونه با طول .بزرگتر مورد نیاز است 2 - در ورق با ضخامت بزرگتر از38 میلیمتر، نمونه باید با ضخامت هایی بین20 تا38 میلیمتر بریده.شود 3 - t .ضخامت ورق یا لوله در برش حرارتی کمتر از3 میلی متر .مجاز نیست در صورتی که ضخامت از38 میلیمتر تجاوز کند، این لبه را می .توان با حرارت برش داد (یادداشت1) -------- صفحهٔ بعد -------- 184 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 10 - 3 - 2 - نمونه های خمش طولی در صورتی که مشخصات مصالح به طور قابل توجهی متفاوت باشد (تفاوت دو فلز پایه و یا تفاوت فلز پایه با جوش)، آزمایش )خمش طولی (رویه و ریشه1 می تواند به جای آزمایش خمش عرضی (رویه و ریشه) مورد استفاده قرار گیرد. از ورق ها یا قطعات آزمایشی تایید شده در بند6 - 17 - 2، به وسیل ه برش آزمونه هایی مطابق شکل های 6 - 6 یا6 - 7 ، هرکدام که قابل استفاده باشد، تهیه می شود. آزمونه ها برای آزمایش خم طولی مطابق شکل6 - 3 تهیه می .شود 6 - 10 - 3 - 3 - معیار پذیرش آزمایش های خمش ریشه، رویه و جانبی سطح محدب خم نمونه آزمایشی، باید برای بررسی هر نوع ترک مورد بازرسی چشمی قرار گیرد. برای پذیرش، طول و تعداد ترک :ها نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید (1) 3 .میلیمتر در هر امتداد در سطح (2) 17 میلیمتر برای مجموع ترک هایی که طول آنها بین1 تا3 .میلیمتر است (3) 6 میلیم تر برای ترک های گوشه. اگر ترک گوشه به علت آخال سرباره یا دیگر انواع ناپیوستگی های ی ذوب ،باشد حداکثر3 .میلیمتر مالک عمل خواهد بود آزمونه های حاوی ترک گوشه2 بزرگتر از6 میلیمتر که شواهدی از عیوب قابل مشاهده آخال سرباره یا دیگر ناپیوستگی های ذوب ی نداشته باش د، نادیده گرفته می شود و با یک آزمونه جدید از جوش اصلی جایگزین می .شود 6 - 10 - 3 - 4 - آزمونه های آزمایش کشش با مقطع کاهش یافته قبل از آزمایش باید عرض حداقل و ضخامت نظیر مقطع کاهش یافته اندازه گیری .شود آزمونه تحت بار کششی باید گسی خته شده و حداکثر بار ثبت شود . مساحت مقطع کاهش یافته از حاصل ضرب عرض در ضخامت به دست می آید. مقاومت کششی (تنش کشش نهایی) با تقسیم حداکثر بار (بار نظیر گسیختگی) بر سطح مقطع کاهش یافته، تعیین می .شود 1 - Longitudinal bend test (face and root) 2- Corner Crack -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 182 ابعاد به میلیمتر ه لول آزمایشی ضخامت ورق آزمایشی قطر157 و277 میلیمتر و بزرگتر قطر mm 75 وmm 57 38mm  p T 25<Tp<38mm Tp25mm عریض+ترین رویه جوشmm 12 (حداقلmm 67 ) عریض ترین روی ه جوش + mm 12 (حداقلmm 67 ) طول مقطع کاهش یافته A- طبق نیاز دستگاه آزمایش طبق نیاز دستگاه آزمایش طول کل ) )حداقل L- mm 27 )(حداقل mm 725 /7  12 mm 27 )(حداقل mm 27 )(حداقل mm 27 )(حداقل عرض مقطع کاهش یافته W- mm 12 + W )(حداقل mm 12 + W )(حداقل mm 12 + W )(حداقل mm 12 + W )(حداقل mm 12 + W )(حداقل عرض قسمت ه گیر C- حداکثر در صورتیکه بتوان دو صفحه موازی با طولA حاصل کرد * p/n T p T p T ضخامت نمونه t- mm 25 mm 25 12 12 12 شعاع لبه حداقل(mm) r- :تذکر p T = ضخامت اسمی ورق * ضخامت کل به تسمه هایی با ضخامت27 میلیمتر تبدیل می .شود شکل6 - 10 - آزمون ه کشش مقطع کاهش یافته (بند6 - 10 - 3 - 4 ) این لبه را می توان با برش حرارتی برید -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۱۴۰۴/۵/۰۱ آیین‌نامه جوشکاری ساختمانی ایران تمام ابماد : سوراخ به‌منظور قرارگیری در میلیمتر ۸ ۹ آ ۳ اد کول ابید سفت در گریسکاری شوند) ۱۹ ۱۷۰ ۱۳۳ ۱۱۴ ۳. ۳ ۱ 0 له 8 ۳۰ ۱۹۰ قالب ۲۱۲۰ فلتک به‌قطر ۳۸ میلیمتر که می‌تواند جایگزین شانه شود 0 ۵ 2 ۸ تنش 7 یم فلز پایه زرا 1 زرا را 0 ۳۶/۵ ۷۳ ۵ ۵۰ ۰ رو ۳۵۰ ۳۳ ۸۶ ۳۲ ۶۵ ۶۰ تذکر: سطوح سنبه و قالب باید کاملاً پرداخت شود. شکل ۱۱- ۶- دستگاه سنبه و قالب برای آزمایش خمش (بند ۱-۳-۱۰-۶) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 187 B mm A mm تنش تسلیم فلز پایه ) 2 (N/mm 19 33 345  4/ 25 3/ 57 627 < و< 345 3/ 31 5/ 63 627  شکل6 - 12 - آزمایش خم با فلکه (بند6 - 10 - 3 - 1 .) C mm B mm A mm تنش تسلیم فلز پایه ) 2 (N/mm 67 19 33 345  73 25 51 627 < و< 345 36 32 64 627  شکل6 - 13 - ج زئیات جایگزین آزمایش خمش برای قالب تحتانی (بند6 - 10 - 3 - 1) )(هر قطری T + 2 میلی متر -------- صفحهٔ بعد -------- 188 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 10 - 3 - 2 - آزمایش کششی مقطع کاهش یافته .مقاومت کششی نباید از حداقل مقاومت کششی مقرر فلز پایه کمتر شود 6 - 10 - 3 - 6 - آزمایش کشش از فلز تمام جوش آزمون ه تراش داده شده از فلز تمام جوش که مطابق شکل6 - 14 از شیار جوش به دست می آید، تحت آزمایش کشش قرار می گیرد1. 6 - 10 - 4 - آزمایش حک کاری ماکرو2 باید آزمونه ای با مقطع پرداخت شده برای آزمایش حک کاری ماکرو تهیه شود. محلول مناسب باید برای حک کاری مق طع مورد استفاده قرار گیرد تا فلز جوش با فلز .پایه به طور واضح تمیز داده شوند ابعاد (میلیمتر) نمونه های کوچکتر نمون ه استاندارد قطر اسمی قطر6 میلیمتر قطر1 میلیمتر قطر2 / 12 میلیمتر 1/7  37 1/7  45 1/7  5/ 62 طول مقیاس- G 1/7  6 1/7  9 2/7  5/ 12 قطر- D 6 3 17 حداق شعاع لبه- r mm 36 mm 54 mm 75 حداقل طول مقطع کاهش یافته- A شکل6 - 14 - آزمون ه فلز تمام جوش (بند6 - 10 - 3 - 6 ) 6 - 10 - 4 - 1 - معیار پذیرش آزمایش حک کاری ماکرو آزمایش چشمی مقطع حک کاری شده با :اسید وقتی قابل پذیرش است که ضوابط زیر را برآورده نماید (1) انداز ه نفوذ جوش شیاری باید مساوی یا بزرگتر از انداز ه پیش .بینی شده باشد (2) جوش گوشه باید تا ریش ه درز نفوذ .کرده باشد، لیکن الزم نیست فراتر از آن نفوذ نماید (3) حداقل انداز ه ساق جوش گوشه باید مساوی با مقدار پیش .بینی شده باشد 1 - آزمایش کشش باید طبق ضوابط یک استاندارد ملی انجام شود. در غیاب چنین استانداردی، می توان :از استاندارد زیر استفاده نمود ASTM A370- “Mechanical Testing of Steel Prouducts” 2 - Macroetch -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 181 (4) جوش :های شیاری با نفوذ نسبی و جوش گوشه باید دارای شرایط زیر باشد .(الف) بدون ترک )(ب ذوب کامل بین فلز جوش و فلز پایه در فصل مشترک و ذوب بین الیه .های جوش (پ) انطباق هندسه جوش واقعی با هندسه جوش طرح با رواداری های بند7 - 16 . (ت) عدم وجود بریدگی با عمق بیش از1 .میلیمتر 6 - 10 - 2 - آزمایش مجدد اگر هر یک از آزمونه ها نتواند ضوابط آزمایش بخش6 - 17 را برآورد نماید، نمونه مذکور مردود محسو ب می شود. در ای نصورت دو آزمونه جد ید برای آزمایش موردنظر از قطعه آزمایشی تهیه شده و مطابق یکی از حالت های زیر مورد آزمایش مجدد قرار می .گیرد. برای پذیرش، نتایج هر دو آزمایش باید منطبق بر ضوابط آزمایش باشد 1) اگر مصالح کافی از نمونه جوش شده اصلی وجود داشته باشد، آزمونه های جدید باید تا حد امکان نزدیک به محل .آزمونه اولیه برداشته شود 2) اگر مصالح کافی از نمونه جوش شده اصلی وجود نداشته باشد، نمونه جدید تا حدامکان باید با پیروی ازPQR اصلی تهیه شود. نمونه جدید باید طول کافی برای تهیه دونمونه آزمونه جدید داشته باشد. اگر آزمونه ها ی ج دید تایید شوند، متغیرهای اساسی و تکمیلی باید درPQR .مستند شود برای مصالح با ضخامت بیشتر از33 میلیمتر در صورتی که چندین آزمونه برای ضخامت کامل موردنیاز باشد، هنگام مردود شدن هر آزمونه که بخشی از ضخامت را معرفی می کند، الزم است از دو نقطه جدید قطعه آزم ایش آزمونه هایی برای .ضخامت کامل مصالح تهیه شود 6 - 11 - جوش شیاری نفوذ کاملCJP جدول6 - 2 (1 ) ضوابط ارزیابیWPS جوش شیاری با نفوذ کامل برای مقاطع غیرلوله ای را نشان می دهد. شکل های6 - 5 تا6 - 7 .را برای ورق آزمایش مناسب مشاهده نمایید 6 - 11 - 1 - اتصاالت کنج یا سپری آزمونه ها ی جوش شیاری در اتصاالت سپری یا کنج باید بصورت اتصال لب به لب ب ا همان ساختار شیار که در اتصال سپ ری یا کنج استفاده می شود باشد، به جز اینکه عمق شیار نباید از25 .میلیمتر بیشتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 110 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 12 - جوش شیاری نفوذ نسبیPJP ارزیابی دستورالعمل های جوشکاری شیاری نفوذ نسبی باید منطبق بر یکی از روش :های زیر باشد (1) استفاده از دستورالعمل جوشکاری جوش شیاری نفوذ کامل ارزیابی شده با آزمایش برای پشتیبانی از ارزیابی دستورالعمل جوش شیاری نفوذ نسبی با هر کدام از جزئیات شکل5 - 2 (بند6 - 12 - 1 .) (2) استفاده از دستورالعمل جوشکاری جوش شیاری نفوذ کام ل ارزیابی شده با آزمایش برای پشتیبانی از ارزیابی دستورالعمل جوش شیاری نفوذ نسبی که در شکل5 - 2 نیامده باشد. (بند6 - 12 - 2 ) (3) ارزیابی دستورالعمل جوشکاری جوش شیاری نفوذ نسبی که با دستورالعمل جوش شیاری نفوذ کامل پشت یبانی نمی( .شود6 - 12 - 3 ) (4) ارزیابی درزجوش شیاری لب گرد ه (بند6 - 12 - 4 ) هر ارزیابی جوش شیاری نفوذ نسبی، تمامی سایزهای جوش گوشه روی هر ضخامتی را تایید می .کند 6 - 12 - 1 - ارزیابی دستورالعمل جوشکاریPJP : روش1 ارزیابیWPS جوش شیاری نفوذ کامل براساس فصل6، درز جوش شیاری نفوذ نسبی مطابق شکل5 - 2 را تایید می ،کند مشروط برا ینکه متغیرهای اساسیWPS جوش شیاری نفوذ کامل در محدوده های جدول6 - 5 و6 - 6 .باشد 6 - 12 - 2 - ارزیابی دستورالعمل جوشکاری PJP : روش2 در صورتی کهWPS جوش شیاری نفوذ کامل ارزیابی شده و برای پشتیبانی از جزئیات جوش شیاری نفوذ نسبی ک ه در شکل5 - 2 نیامده است استفاده شود، اندا زه جوش با نفوذ نسبی ارزیابی :شده باید مطابق موارد زیر تعیین شود 6 - 12 - 2 - 1 - یک نمونه ورق آزمایشی با کمترین فاصله ریشه و کمترین زاویه شیار که درWPS درج شده است باید تهیه و جوش شود. نمونه آزمایشی باید منطبق بر جزئیات الف شکل6 - 29 باشد. هر فلز پایه فوالدی می تواند استف .اده شود 6 - 12 - 2 - 2 - سه آزمونه حک کاری ماکرو باید تهیه شود و برای ،بررسی اینکه اندازه جوش موردنظر بدست آمده است .بصورت چشمی بازرسی شود 6 - 12 - 2 - 3 - حداکثر اندازه جوش مورد تایید درز جوش باید به اندازه کمترین مقدار سه آزمونه حک کاری ماکرو .باشد 6 - 12 - 2 - 4 - دستورالعمل جوشکاری باید حداکثر اندا زه جوش شیاری نفوذ نسبی تعیین شده در ارتباط با عمق شیار مشخص شده در بند6 - 12 - 2 - 3 .، حداقل فاصله ریشه، حداقل زاویه شیار و عمق شیار را مشخص نماید -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 111 6 - 12 - 3 - ارزیابی دستورالعمل جوشکاری جوشPJP : روش3 بطور جایگزین، دستورالعمل جوشکاری جوش شیاری نفوذ نسبی می تواند براساس جدول6 - 3 ارزیابی و آزمایش شود. اگر قرار است برای اتصاالت سپری یا کنج از جوش شیاری نفوذ نسبی استفاده شود، اتصال آزمایشی باید دارای یک ورق محدود کننده موقت در صفحه لبه عمودی درز باشد تا پیکربندی اتصال محدود شده را شبیه سازی کند. این ورق محدود کننده باید قبل از برشکاری آزمونه .های مکانیکی برداشته شود 6 - 12 - 4 - ارزیابیWPS جوش شیاری لبه گرد- PJP :اندازه موثر جوش ارزیابی شده باید مطابق موارد زیر تعیین شود 6 - 12 - 4 - 1 - نمونه ورق آزمایشی باید مطابق جزئیات ب و پ شکل6 - 29 (هرکدام مربوط باشد) آماده .سازی شود پارامترهای جوشکاری باید در م حدوده مندرج در دستورالعمل باشد. هر رد ه فوالدی به عنوان فلز پایه قابل .استفاده است 6 - 12 - 4 - 2 - حداقل3 آزمونه حک کاری ماکرو مقطع باید عمود بر محور جوش ب رش داده شده، آماده شود و تحت بازرسی .چشمی به منظور تایید رسیدن به اندازه جوش مدنظر، قرارگیرد آزمونه ها باید از وسط و انتهای جوش نشان داده شده در شکل6 - 29 .جزئیات ب و پ برداشته شود 6 - 12 - 4 - 3 - حداکثر اندازه جوش ارزیابی شده معادل حداقل اندازه جوش سه مقطع تهیه شده مطابق بند 6 - 12 - 4 - 2 می.باشد .حداقل شعاع ارزیابی شده شعاع مورد آزمایش است 6 - 13 - جوش های گوشه 6 - 13 - 1 - نوع و تعداد آزمونه ها به جز موا ردی که در فصل6 مجاز شده است، در جدول6 - 4 نوع و تعداد آزمونه های الزم برای ارزیابی دستورالعمل جوشکاری جوش گوشه تک عبوره یا چند عبوره .ارائه شده است 6 - 13 - 2 - آزمایش جوش های گوشه برای انجام آزمون ارزیابی جوش های گوشه در ورق ها، قطع ه آزمایشیT شکلی مطابق شکل6 - 15 و ب رای ارزیابی جوش های گوشه در لوله ها، قطعه ای مطابق جزییات الف و ب در شکل17 - 16 برای هر دستورالعمل جوشکاری و وضعیتی که در سازه استفاده شده، ساخته می شود. یک قطعه باید با استفاده از حداکثر اندازه جوش تک عبوره ممکن و یک قطعه باید ب ا -------- صفحهٔ بعد -------- 112 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران استفاد ه جوش چندعبوره با ح داقل اندازه جوش ساخته شود. این دو حالت را می توان در یک قطعه آزمایشی تنها نیز ترکیب نمود .و یا به صورت مجزا انجام داد . قطعه جوش شده باید در محل های نشان داده شده در شکل های 6 - 15 یا17 - 16 بریده شود، تا آزمونه ها به دست آید. در هر یک از آزمونه ها، باید آ زمایش حک کاری ماکرو مطابق با بند6 - 17 - 4 .صورت پذیرد 6 - 13 - 3 - آزمایش ارزیابی مواد مصرف ی1 )(مصالح جوش 6 - 13 - 3 - 1 - لزوم انجام آزمایش :ارزیابی مصالح مصرفی جوش در شرایط زیر الزم است 1 - مواد مصرفی جوش که منطبق بر مقررات پیش تایید فصل5 نباشند، و همچنین؛ 2 - ارزیابی دستورالعمل جوشکاری ط بق بندهای6 - 11 و6 - 12 انجام نشده باشد؛ 6 - 13 - 3 - 2 - ورق آزمایشی :ورق آزمایشی باید به صورت زیر جوش شود (1) هندس ه شیار ورق آزمایشی باید مطابق شکل6 - 16 (یا شکل6 - 17 برای جوش کاری خودکار زیرپودری)، همراه با تسم ه پشت . بند باشد (2) ورق باید در وضعیت1G .(تخت) جوش شود (3) همانطورکه د ر شکل6 - 13 ،نشان داده شده است طول ورق آزمایشی باید به حدی کافی باشد تا بتوان آزمونه های .الزم را از آن بدست آورد (4) شرایط جوشکاری شامل شدت جریان، ولتاژ، سرعت حرکت انبر، دبی گاز محافظ باید تا حدامکان نزدیک به .مقادیر ارائه شده در دستورالعمل جوشکاری باشد 1 - Consumable verification test -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 113 ابعاد برحسب میلیمتر حدقل2 T حداقل1 T انداز ه جوش 5 6 3 5 12 5 6 27 6 3 25 3 17 25 17 12 25 12 16 25 16 27 25 27 25 25 27 > :تذکر وقتی که حداکثر ضخامت ورق مصرفی کمتر از مقادیر نشان داده شده در جدول باشد، حداکثر ضخامت موجود باید جانشین 1 T و2 T شود . شکل6 - 12 - آزمایش سالمت جوش گوشه برای ارزیابی دستورالعمل جوشکاری (بند6 - 13 - 2 ) W2 W1 حداقل حداقل حداقل W2 = حداقل اندازه جوش چند عبوره مورد استفاده در ساخت W1 = حداکثر اندازه جوش تک عبوره مورد استفاده در ساخت -------- صفحهٔ بعد -------- 114 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران :تذکر 1 - وقتی که از آزمایش پرتو نگاری استفاده می شود، در منطقه جوش نباید خال .جوش وجود داشته باشد 2 - ضخامت تسمه پشت بند بین حداقل6 و حداکثر17 میلیمتر می باشد . اگر تسمه برای آزمایش پرتونگاری برداشته نشود، عرض آن حداقل باید75 میلیمتر و در غیراینصورت عرض آن حداقل25 میلیمتر می .باشد شکل6 - 16 - ورق آزمایشی برای ضخامت نامحدود به منظور ارزیابی جوشکار و آزمایش تایید مصالح جوش گ وشه (به بند6 - 21 - 1 و6 - 13 - 3 - 2 مراجعه .)شود حداقل حداقل O -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 112 :تذکر 1 - وقتی که برای آزمایش از پرتونگاری استفاده می شود، در ناحی ه آزمایش نباید خال .جوش وجود داشته باشد 2 - در صورت عدم استفاده از جوش شیاری با جزئیات فوق، می توان از هندس ه .یک جوش شیارزی ارزیابی شده استفاده نمود 3 - ضخامت پشت بند حداقل17 و حدا کثر12 میلیمتر می باشد. اگر تسمه برای آزمایش پرتونگاری برداشته نشود، عرض حداقل آن75 میلیمتر و اگر برداشته شود، عرض حداقل آن47 میلیمتر می .باشد شکل6 - 17 - ورق آزمایشی برای ضخامت نامحدود به منظور ارزیابی اپراتور جوشکاری و مصالح جوش گوشه (بند6 - 13 - 3 - 2 و6 - 21 - 2 - 2 ) 6 - 13 - 3 - 3 - ضوابط آزمایش ورق آزمایشی باید به صورت زیر آزمایش شود : (1) دو آزمونه برای آزمایش خم جانبی (شکل6 - 9 ) و یک آزمونه برای آزمایش مصالح جوش (شکل6 - 14 ) باید مطابق شکل6 - 13 از قطع ه آزمایشی جدا شود . (2) آزمونه خم باید مطابق بند6 - 17 - 3 - 1 آزمایش شده و نتایج آزمایش منطبق بر ضوابط بند 6 - 17 - 3 - 3 .باشند (3) آزمونه فلز جوش باید مطابق بند6 - 17 - 3 - 6 ت حت آزمایش کشش قرار گیرد. نتیجه ،آزمایش رده مقاومتی فلز جوش را تعیین می کند که باید مطابق جدول4 - 3 یا رده .مقاومتی فلز پایه باشد حداقل حداقل حداقل -------- صفحهٔ بعد -------- 116 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران شکل6 - 18 - محل آزمونه ها در ورق آزمایشی با ضخامت22 )میلیمتر برای تایید مصالح مصرفی (مصالح الکترود در ارزیابی دستورالعمل جوشکاری جوش گوشه (بند6 - 13 - 3 ) 6 - 14 - جوش کام و انگشتانه در صورتی که جوش کام و انگشتانه مدنظر باشد، ارزیابیWPS باید مطابق بند6 - 22 - 3 .انجام پذیرد 6 - 12 - فرایندهای جوشکاری که نیاز به ارزیاب ی دارند 6 - 12 - 1 - فرایندهایGTAW ، GMAW-S ، ESW وEGW فرایندهایGTAW ، GMAW-S ، ESW وEGW را مشروط بر اینکهWPS مربوطه براساس ضوابط فصل6 ،ارزیابی شود می .توان مورد استفاده قرار داد 6 - 12 - 1 - 1 - الزامات دستورالعمل جوشکاری (GMAW-S) قبل از استفاده، پیمانکار باید دستورالعمل را تهیه نموده و تمامی آنها را براساس ضوابط فصل6 .مورد ارزیابی قرار دهد محدودیت متغیرهای اساسی در جدول6 - 5 برایGMAW باید بر ای GMAW-S .نیز اعمال شود حداقل حداقل حداقل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 117 6 - 12 - 1 - 2 - الزامات دستورالعمل جوشکاری(GTAW) قبل از استفاده، پیمانکار باید دستورالعمل مربوطه را تهیه نموده و براساس ضوابط ف صل6 .مورد ارزیابی قرار دهد 6 - 12 - 1 - 3 - الزامات دستورالعمل جوشکاری (ESW/EGW) (1) قبل از استفاده، پیمانکار باید دستورالعمل را تهیه و براساس ضوابط فصل6 .ارزیابی نماید دستورالعمل باید شامل جزئیات درز، نوع و قطر فلز پرکننده، آمپراژ، ولتاژ (نوع و قطبیت)، سرعت حرکت عمودی در صورتی که تابع خودکار از طول قوس یا نرخ رسوب نباشد، نوسان (سرعت پیمایش، طول و زمان ماندن)، نوع حفاظت شامل دبی گاز ، نقطه شبنم گاز و نوع پودر، نوع کفشک قالب، عملیات حرارتی پس از جوشکاری در صورت نیاز و سایر .اطالعات مرتبط باشد (2) الزامات آزمایش مصالح تمام جوش. ق بل از استفاده، پیمانکار باید با آزمایش های مندرج در فصل6 نشان دهد که ترکیب گاز یا پودر محافظ و فلز پرکننده فلز جوشی ایجاد خواهد کرد که خواص مکانیکی مندرج در استانداردهای مربوطه (مثلA5.26 یا(AWS A5.25 را زمانی که مطابق دستورالعمل جوشکاری می .شود، دارد (3) ا .رزیابی قبلی دستورالعمل هایی که قبالً ارزیابی شده اند را می توان استفاده نمود، مشروط براینکه مستندات کافی .وجود داشته و توسط مهندس ناظر تایید شود 6 - 12 - 2 - سایر فرایندها دستورالعمل جوشکاری سایر فرایندهایی که در بخش5 - 5 - 1 یا6 - 15 - 1 فهرست نشده اند را مشروط براینکه اب آزمایش های ارزیابی تایید ،شده باشد می توان .استفاده نمود محدوده متغیرهای اساسی فرایند جوشکاری باید توسط پیمانکار مشخص شده و به تایید مهندس ناظر برسد. محدوده متغیرهای اساسی باید منطبق بر شواهد مستند از تجربیات قبلی فرایند یا سری آزمایش ه ایی که محدوده متغ ی رهای اساسی را نشان می دهد، باشد. هر تغییری از محدوده متغیرهای اساسی خارج از محدوده تعیین شده باید مجدداً ارزیابی .شود -------- صفحهٔ بعد -------- 118 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران قسمت پ*:1 ارزیابی جوشکاران 6 - 16 - کلیات هدف آزمایش های ارزیابی ارائه شده در این قسمت، تعیین توانایی جوشکاران، اپراتورهای جوشکاری و خال جو شکاران برای تولید جوش سالم است. آزمایش های ارزیابی به عنوان راهنمایی برای انجام عملیات جوشکاری یا خال جوشکاری در حین اجرای واقعی تهیه نشده .اند. جوشکاری عملی باید طبق دستورالعمل جوشکاری انجام پذیرد 6 - 16 - 1 - وضعیت جوشکاری نمونه آزمایشی 6 - 16 - 1 - 1 - جوشکاران و اپراتورهای جوشکار ی وضعیت جوشکاری ارزیابی شده با قطعه آزمایشی ورق برای جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری باید منطبق بر جدول6 - 17 باشد. قطعه آزمایشی وضعیت جوشکاری ارزیابی شده با مقاطع لوله و قوطی برای جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری باید منطبق بر فصل17 و جدول17 - 12 .باشد 6 - 16 - 1 - 2 - خال جو شکاران خال جوشکار باید با یک نمونه ورق آزمایشی در وضعیتی که قرار است خال جوشکاری انجام دهد، ارزیابی شود . * به عنوان جایگزین استفاده از استاندارد ملی 1 - 5961 تحت عنوان آزمون تایید صالحیت جوشکاران- جوشکاری ذوبی- قسمت1: فوالدها، بال مانع می .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 111 جدول6 - 10 - وضعیت های جوشکاری ارزیابی شده با آزمایش روی ورق، لوله و قوطی برای ارزیابی حوشکاران و اپراتورهای جوشکاری (بند6 - 16 - 1) 1 جوشکاری قو طی ارزیابی شده جوشکاری لوله ارزیابی شده جوشکاری ورق ارزیابی شده آزمایش ارزیابی گوشه4 شیاریT,Y,K شیاری لب لب به گوشه4 شیاریT,Y,K شیاری لب لب به2 گوشه4 شیاری شیاری وضعیت3 نوع جوش PJP5 CJP PJP CJP6 PJP3 CJP PJP CJP6 PJP CJP F,H F F F F,H F F F F,H F F 1G شیاری7 ورق F,H F,H F,H F,H F,H F,H F,H F,H F,H F,H F,H 2G F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V F,H,V 3G F,H,OH F,OH F,OH F,OH F,H,OH F,OH F,OH F,H,OH F,H,OH F,OH F,OH 4G همه همه همه همه همه همه همه همه همه همه همه 3G+4G F F F 1F گوشه F,H F,H F,H 2F F,H,V F,H,V F,H,V 3F F,H,OH F,H,OH F,H,OH 4F همه همه همه 3F+4F تایید وضعیت جوش انگشتانه و کام فقط برای وضعیت آزمایش ارزیابی می.باشد انگشتانه CJP = جوش شیاری با نفوذ کامل PJP = جوش شیاری با نفوذ نسبی :توجه 1 - تایید صالحیت اپراتورهای جوشکاری در فرایندهای ESW وEGW فقط برای وضعیت مورد ارزیابی اعمال می .شود 2 - فقط لوله ها با قطر مساوی یا بزرگتر از677 میلیمتر با تسمه پشت بند، با شیارزنی از پشت یا هر دو را ارزیابی می.کند 3 - به شکل های 6 - 3 و6 - 4 .مراجعه شود 4 - برای مالحظه محدودیت های زاویه دووجهی اتصاالت ورق و لوله ایT ، Y وK، به بخش های6 - 22 و17 - 9 .مراجعه شود 5 - جوش ها با زاوی ه کوچکتر از37 درجه ارزیابی نمی شود (بند17 - 14 - 4 - 2 ) 6 - جوش های یکطرفه بدون تسمه ت پش بند و دوطرف ه بدون شیارزنی ریش ه، ارزیابی نمی شود . 7 - ارزیابی جوش شیاری، جوش های کام و انگشتانه را برای وضعیت آزمایش مشخص شده ارزیابی می .کند 6 - 16 - 2 - ضخامت ها و قطرهای آزمایشی ارزیابی شده 6 - 16 - 2 - 1 - .جوشکاران یا اپراتورهای جوشکاری محدوده ضخامت ها و قطرهای قطعه آزمایشی ارز یابی شده برای جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری باید منطبق بر جدول6 - 11 .باشد 6 - 16 - 2 - 2 - خال .جوشکاران تایید صالحیت خال جوشکاران باید برای ضخامت های مساوی و بیشتر از3 میلیمتر ارزیابی شود . -------- صفحهٔ بعد -------- ۳.۰ جدول ۱۱-۶- تعداد و نوع آزمونه‌ه حداکتر [۲1(ت) نامحدود(ت) ای ۱ (ب) آزمون پرتونگاری از ورق می‌تواند جایگزین از (پ) برای ضخامت ورق یا دیواره ۱۰ میلی‌مترء آزما (ت) همچنین هر جوش گوشه یا شیاری نفوذ نسب (ت) برای زاویه دو وجهی کمتر از ۳۰ درجه. بند " ۱۳( ابیز سخامت برای ارزیابی جوشکاران و اپراتورهای جو ازمایش روی ورق تعداد آزمونه‌ها (الف) جانبی(ب) ضخامت ورق آزمایش کل ۹-۶) ((۱3117) 38 2 38 2 مش شود (بند ۱-۱-۱۷-۶) جانبی می‌تواند جایگزین هر کدام از آزمایش‌های خمث ر ضخامتی را ارزیابی می‌کند. (حظه شود؛ به جز آزمایش در وضعیت 66016 که لزومی نامه جوشکاری ساختمان ی ایران شکاری (بند ۱-۲-۱۶-۶) ورق )۱1111(( 10 شیاری : («شکل ۲۰-۶یا۲۱-۶) شیاری(شکل ۰۱۶-۶ ۱0725 ۷-۶ یا ۹۶) 10 (شکل ۲۶-۶) جوش گوشه (اتصال سیری (1) و مورب) ورق ازمایش ((۱1111) 10 شیاری (شکل ۳۰-۶یا۲۱-۶) شا ۱0۳-5 ری (شکل ۲۰-۶یا۲۱-۶) شارء (شکا ۱۶-۶ ۱۷۶ با ۱۹۶ گوشه انتخاب ۱ (شکل ۲۵-۶) گوشه انتخاب ۲ (شکل ۲۲-۶) گوشه انتخاب ۲ (شکل ۱۶-۱۰) الوله با هرقطری | 12 10 نوع جوش مورد ازمایش شیار (شکل ۲۴-۶) رویه و ریشه سود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 201 6 - 16 - 3 - تایید صالحیت جوشکار و اپراتور جوشکاری از طریق ارزیابی WPS همچنین جوشکار یا اپراتور جوشکاری می تواند براساس جوشکاری موفقیت آمیز نمونه آزمایش ورق، لوله یا قوطی ا رزیابی WPS مورد قبول و برآورده کردن الزامات جدول6 - 17 ، تایید صالحیت شود. در نتیجه جوشکار یا اپراتور جوشکاری منطبق بر بندهای6 - 16 - 1 و6 - 16 - 2 ارزیابی می .شود 6 - 17 - انواع آزمایش های ارزیابی موردنیاز 6 - 17 - 1 - جوشکاران و ا پراتورهای جوشکاری نوع و تعداد آزمایش های ارزیابی موردنیاز برای تایید صالحیت جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری باید منطبق بر جدول 6 - 11 باشد. جزئیات آزمایش های غیرمخرب و الزامات آزمایش مکانیکی به شرح زیر می باشد : (1) بازرسی چشمی (مطابق بند6 - 17 - 1 ) (ضوابطWPS استفا .)ده شود (2) خمش رویه، ریشه و جانبی (مطابق بند6 - 17 - 3 - 1 ) (ضوابطWPS .)استفاده شود (3) حک کاری ماکرو (مطابق بند6 - 23 - 2 .) (4) شکست جوش گوشه (مطابق بند6 - 23 - 4 .) 6 - 17 - 1 - 1 - جایگزینی پرتونگاری به جای آزمایش خمش هدایت شده1 به جز اتصاالتی که به روشGMAW-S جوشکاری می شود، آزمایش پر تونگاری نمونه ورق یا لوله آزمایشی یک جوشکار یا اپراتور جوشکاری را می توان به جای آزمایش های خمش که در بند6 - 17 - 1 (2 ) ذکر شده است به کار برد. الزامات پرتونگاری را در بند6 - 23 - 3 مالحظه نمایید . به جای آزمایش های مکانیکی یا پرتونگاری نمونه های تایید صالحیت اپ راتور جوشکاری، می توان از پرتونگاری337 میلیمتر اول جوش شیاری تولیدی برای تایید صالحیت استفاده کرد. محدوده ضخامت تایید شده باید منطبق بر جدول6 - 11 .باشد 6 - 17 - 1 - 2 - آزمایش های خمش هدایت شده آزمونه های آزمایش مکانیکی باید از برشکاری نمونه های آزمایش ورق، لوله یا قوطی مطابق شکل های6 - 16 ، 6 - 19 ، 6 - 27 ، 6 - 21 ، 6 - 22 و17 - 23 برای تایید صالحیت جوشکاران و شکل های6 - 17 ، 6 - 22 یا6 - 24 برای تایید صالحیت 1- Guided Bend Test -------- صفحهٔ بعد -------- 202 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران اپراتورهای جوشکاری، برحسب کاربرد، آماده سازی شود. این آزمونه ها باید تقریباً مقطع مستطیل شکل داشته و برای آزمایش مطابق شکل های6 - 3 ، 6 - 9 ، 6 - 17 یا6 - 14 .، برحسب کاربرد، آماده شود 6 - 17 - 2 - خال جوشکاران فرد خال جوشکار باید بتواند جوش با حداکثر بعد6 میلیمتر به طول حدود57 میلیمتر روی نمونه شکست جوش گوشه که در شکل6 - 27 .نشان داده شده است، اجرا نماید 6 - 17 - 2 - 1 - حدود صالحیت خال جوشکاری که در آزمایش شکست جو ش گوشه ،پذیرفته شود برای خال جوشکاری تمامی اتصاالت (به جز جوش شیاری نفوذ کامل ، که از یک طرف بدون پشت بند جوشکاری می شود مثل اتصال لب به لب و اتصاالت(K, Y, T برای فرایند جوشکاری و در وضعیتی که خال جوشکاری انجام شده است، تایید صالحیت می شود. خال جوش هایی که در حالتی غیر از حالت فوق انجام می شود باید توسط جوشکارانی که برای فرایند و وضعیت مذکور تایید شده .اند، انجام شود 6 - 18 - انواع جوش برای تایید صالحیت جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری به منظور تایید صالحیت جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری، انواع جوش به شرح زیر طبقه بند ی می :شود (1) جوش شیاریCJP برای اتصاالت غیر لوله ای (بند6 - 21 .) (2) جوش شیاریPJP برای اتصاالت غیر لوله ای (بند6 - 22 - 1 .) (3) جوش گوشه برای اتصاالت غیر لوله ای (بند6 - 22 - 2 ) (4) جوش شیاریCJP برای اتصاالت لوله ای (بند17 - 13 ) (5) جوش شیاریPJP برای اتصاالت لوله ای (بند17 - 19 ) (6) جوش گوشه برای اتصاالت لوله ای (بند17 - 27 ) (7) جوش کام و انگشتانه برای اتصاالت لوله 6دنب( یا هلول ریغ و یا - 22 - 3 .) 6 - 11 - آماده سازی فرم های تایید صالحیت عملکرد پرسنل پرسنل جوشکاری بایدWPS مربوط به آزمایش ارزیابی صالحیت را رعایت نمایند. همه محدوده متغیرهای اس اسی ذکر شده در بند6 - 3 عالوه بر محدوده های متغیرهای اساسی بند6 - 27 .باید اعمال شود مدارک تایید صالحیت پرسنل جوشکاری(WPQR) به عنوان تایید کتبی عمل نموده و باید همه متغیرهای اساسی قابل اجرای جدول6 - 12 را فهرست نماید. فرم های پیشنهادی در پیوست2 ارائه شده اس . ت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 203 6 - 20 - متغیرهای اساسی تغییرات فراتر از محدوده متغیرهای اساسی برای جوشکاران، اپراتورهای جوشکاری و خال جوشکاران که در جدول 6 - 12 .ارائه شده است، نیاز به ارزیابی مجدد دارد جدول6 - 12 - تغییرات متغیرهای اساسی عملکرد پرسنل جوشک اری که نیازمند ارزیابی مجدد است پرس نل جوشکاری تغییرات اساسی در متغیرهایWPQR 1 که نیازمند ارزیابی مجددند خال جوشکاران )اپراتورجوشکاری(ب جوشکاران )(الف X X X (1) برای فرا یندی که در آن ارزیابی نشده استGMAW-S) به عنوان فرا یند جدا در نظر گرفته می ).شود X X (2 )استفاده از الکترود با شمار F باالتر از شمارهF الکترود WPQR در جوشکاریSMAW (جدول6 - 13 ) X X X (3 .) برای وضعیتی که ارزیابی نشده است X X (4 ) برای قطر یا ضخامت ارزیابی نشده X (5 )) برای مسیر پیمایش جوشکاری عمودی ارزیابی نشده (سرباال یا سرپائین X X (6 ) حذف پشت بند (در صورت استفاده در آزمون(WPQR X )(پ (7) برا ی چندالکترودی (اگر از یک الکترود در آزمونWPQR استفاده شده .بود) اما نه بالعکس (الف) جوشکاران ی که در فرایند های جوشکاری SAW ، GMAW ، FCAW یاGTAW ارزیابی شده اند، به عنوان اپراتور جوشکاری ارزیابی شده در همان فرایند جوش کاری در نظر گرفته می شوند و مشمول محدودیت های متغیرهای اساسی می.باشند (ب) جوش شیاری، جوش انگشتانه را برای وضعیتWPQR و محدوده ضخامت های نشان داده شده در جدول6 - 11 ارزیابی می .کند (پ) برایESW وEGW به کار نمی .رود جدول6 - 13 - گروه های طبقه بندی الکتروده ا (جدول6 - 12 مالحظه شود) طبقه بندی الکترودها گروه EXX15, EXX16, EXX18, EXX48, EXX15-X, EXX16-X, EXX18-X F4 EXX10, EXX11, EXX10-X, EXX11-X F3 EXX12, EXX13, EXX14, EXX13X F2 EXX20, EXX24, EXX27, EXX28, EXX20-X, EXX27-X F1 :یادداشت حروفXX نوشته شده در ن ام الکترود، بیانگر رده مقاومتی مختلف الکترود می( .باشد67 ، 77 ، 37 ، 97 ، 177 ، 117 و127 برحسب ksi ) 1- Welding Performance Qualification Record -------- صفحهٔ بعد -------- 204 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 21 - جوش های شیاری نفوذ کامل برای اتصاالت غیر لوله و قوطی در جدول6 - 17، الزامات وضعیت جوشکاری برای جوشکاران و اپراتورهای جوشکاری روی اتصاالت غیر لوله ای ارائه شد ه است. توجه شود که تایید صالحیت برای اتصاالت با پشت بند، جوشکاری اتصاالتی که از سمت مقابل شیارزنی و جوش می شود را تایید می .کند 6 - 21 - 1 - ورق های تائید صالحیت جوشکار الزامات وضعیت و ضخامت برای جوشکاران مطابق شکل های زیر اعمال می :شود (1) شکل6 - 16 - همه وضعیت ها- ضخام ت نامحدود (2) شکل6 - 19 - وضعیت افقی- ضخامت نامحدود (3) شکل6 - 27 - همه وضعیت ها- ضخامت محدود (4) شکل6 - 21 - وضعیت افقی- ضخامت محدود 6 - 21 - 2 - ورق های آزمایش تائید صالحیت اپراتورهای جوشکاری 6 - 21 - 2 - 1 - فرایندهای غیر ازESW ، EGW و جوش کام ورق آزمایشی برای اپراتور جوشکاری در فرایندهای غیر ا زESW ، EGW و جوش کام باید مطابق شکل 6 - 17 باشد. اپراتور جوشکاری براین اساس برای جوشکاری شیاری و گوشه در مصالح با ضخامت نامحدود برای فرایند و وضعیتی که آزمایش می شود، تایید صالحیت می شود . 6 - 21 - 2 - 2 - فرایندهایESW وEGW ورق آزمایش ارزیابی اپراتور جوشکاریESW وEGW با ید شامل جوشکاری با حداکثر ضخامت مصالح مورد استفاده در ،اجرا باشد اما الزم نیستبیش از33 میلی متر باشد(شکل6 - 24 .) اگر نمونه جوش با ضخامت33 ،میلیمتر ساخته شود نیازی به آزمایش برای ضخامت کمتر نیست. این آزمایش اپراتور جوشکاری را برای جوش های شیاری و گوشه در م صال ح با ضخامت نامحدود ب رای این فرایند و وضعیت آزمایش، تایید صالحیت می کند . 6 - 22 - حدود تایید صالحیت 6 - 22 - 1 - جوش شیاری نفوذ نسبی برای اتصاالت غیر لوله ای تایید صالحیت جوش شیاری نفوذ کامل ، جوش شیاری نفوذ نسبی را تایید می .کند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 202 6 - 22 - 2 - جوش گوشه در اتصاالت غیر لوله ای تایید صالح یت جوش شیاری نفوذ کامل ، جوش گوشه را نیز تایید میًکند. با این حال، در مواردی که صرفا تایید ص الحیت جوش گوشه مورد نیاز است، جدول6 - 11 مالحظه شود . 6 - 22 - 3 - جوش کام و انگشتانه تایید صالحیت جوش شیاری نفوذ کامل روی اتصاالت لوله ای یا غیرلوله ای، جوش کام و انگشتانه را ت ایید می کن . د :تذکر 1 - وقتی که از آزمایش پرتونگاری استفاده می شود، در منطق ه آزمایش نباید خال .جوش وجود داشته باشد 2 - حداقل ضخامت پشت ،بند6 و حداکثر آن17 میلیمتر است. اگر برای آزمایش پرتونگاری، پشت بند برداشته نشود، حداقل عرض آن75 و اگر برداشته ش ود، حداقل عرض آن25 میلیمتر می .باشد 3 - برای ورق با ضخامت17 میلی متر، آزمایش خمش جانبی می تواند جایگزین هر یک از آزمایش.های خمش رویه و ریشه شود شکل6 - 11 - ورق آزمایشی با ضخامت نامحدود به منظور ارزیابی جوشکاران در وضعیت افقی(بند6 - 21 - 1) 22 حداقل حداقل خط مرکزی -------- صفحهٔ بعد -------- 206 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران :تذکر 1 - وقتی که از آزمایش پرتونگاری استفاده می شود، در منطق ه آزمایش نباید خال .جوش وجود داشته باشد 2 - حداقل ضخامت پشت ،بند6 و حداکثر آن17 میلیمتر است. اگر برای آزمایش پرتونگاری، پشت بند برداشته نشود، حداقل عرض آن75 و اگر برداشته شود، حداقل عرض آن25 میلیمتر می .باشد 3 - برای ورق با ضخامت17 میلی متر، آزمایش خمش جانبی می تواند جایگزین هر یک از آزمایش.های خمش رویه و ریشه شود شکل6 - 20 - ورق آزمایشی با ضخامت محدود به منظور ارزیابی جوشکاران در همه وضعیت ها (بند6 - 21 - 1) :تذکر 1 - وقتی که از آزمایش پرتونگاری استفاده می شود ، در منطق ه آزمایش نباید خال .جوش وجود داشته باشد 2 - حداقل ضخامت پشت بند مساوی6 و حداکثر آن17 میلیمتر است. اگر برای آزمایش پرتونگاری، تسم ه پشت بند برداشته نشود، حداقل عرض آن 75 و اگر برداشته شود، حداقل عرض آن25 میلیمتر می .باشد شکل6 - 21 - ورق آزمایشی با ضخ امت محدود به منظور ارزیابی جوشکاران در وضعیت افقی (بند6 - 21 - 1) خط مرکزی حداقل حداقل حداقل حداقل خط مرکزی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 207 شکل6 - 22 - ورق آزمایشی برای خمش ریش ه جو ش گوشه به منظور ارزیابی جوشکار و اپراتور جوشکار و اپراتور جوشکاری- گزینه دوم (بند6 - 22 - 2 و جدول6 - 11 یا بند10 - 20 و جدول10 - 13 ) mm 40 40 حد اقل172 میلی متر برای جوشکار حداقل380 میلی متربرای اپراتور جوشکاری حداقل حداقل (بند7 - 23 - 3 ) -------- صفحهٔ بعد -------- 208 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران شکل6 - 23 - آزمونه شکست جوش گوشه به منظور ارزیابی خال جوشکاران (بند6 - 24 ) :تذکر 1 - فاصله ریشه R بر اساس دستورالعمل جوشکاری می .باشد 2 - T = حداکثر ضخامت مورد استفاده در اجرا ، ولی الزم نیست از33 .میلیمتر بزرگتر در نظر گرفته شود * اگر بتوان437 میلیمتر جوش سالم ا .نجام داد، نیاز به اضافه طول جوش نیست * ابعاد به میلی متر می .باشد شکل6 - 24 - اتصال لب به لب برای ارزیابی اپراتور جوشکاری الکتریکی سربار ای ه و الکتریکی گاز ی (بند6 - 21 - 2 - 2 ) * حداقل430 میلی متر حداقل120 حداقل120 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 201 :تذکر 1 - حداقل طولL مساوی337 میلیمتر برای اپراتور و277 میلیمتر برای جو شکار می .باشد 2 - .ضخامت ورق و ابعاد نشان داده شده، حداقل هستند 3 - هر یک از دو انتها می تواند برای آزمایش حک کاری ماکرو مورد استفاده قرار گیرد. انتهای دیگر دور انداخته می.شود * ابعاد به میلی متر می .باشد شکل6 - 22 - قطعه آزمایش شکست جوش گوشه و آزمایش حک کاری ماکرو به منظور ارزیابی جوشکاران و اپراتورها- گزینه اول (بند6 - 23 - 2 - 1) L/2 -75 ح داقل حداقل حداقل حداقل خط برش ختم و شروع مجدد جوشکاری در نزدیکی وسط آزمون ه آزمایش شکست جوش گوشه -------- صفحهٔ بعد -------- 210 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران L1 : حداقل57 میلی متر برای جوشکار و75 میلی متر برای اپراتور جوشکاری L2 : حداقل75 میلی متر برای جوشکار و125 میلی متر برای اپراتور جوشکاری شکل6 - 26 - ورق آزمایشی جوش انگشتانه برا ی آزمایش حک کاری ماکرو به منظور ارزیابی جوشکاران یا اپراتور جوشکاری (بند6 - 22 - 3 ) * ابعاد به میلی متر می .باشد شکل6 - 27 - نمونه شکست جوش گوشه به منظور ارزیابی خال جوشکاران (بند6 - 17 - 2 ) L1 L2 L1 L2 حداقل حداقل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 211 6 - 23 - روش های آزمایش و معیار پذیرش آزمایش ارزیابی جوشکاران و اپرات ورهای جوشکاری 6 - 23 - 1 - بازرسی چشمی برای شرایط پذیرش به بند6 - 17 - 1 .مراجعه شود 6 - 23 - 2 - آزمایش حک کاری ماکرو باید یک مقطع از جوش به طور مناسب برای آزمایش حک کاری ماکرو .آماده شود برای تمایز واضح بین فلز جوش و پایه .باید از محلول مناسب حک کاری استفاده شود 6 - 23 - 2 - 1 - آزمایش حک کاری ماکرو جوش گوشه و انگشتانه سطح قطعه آزمایش حک کاری ماکرو .باید صاف و صیقلی باشد (1) آزمونه حک کاری ماکرو جوش انگشتانه باید از درز نم.ونه برحسب موارد زیر بریده شود الف- ارزیابی جوشکار- شکل6 - 26 ب- ارزیابی اپراتور جوشکاری- شکل6 - 26 (2) آزمونه حک کاری ماکرو جوش گو .شه باید از درز نمونه برحسب موارد زیر بریده شود الف- ارزیابی جوشکار- شکل6 - 25 ب- ارزیابی اپراتور جوشکاری- شکل6 - 25 6 - 23 - 2 - 2 - معیار پذیرش آزمایش حک کاری ماکرو بازرسی چشمی مقطع حک کاری ماکرو شده با :اسید وقتی قابل پذیرش است که ضوابط زیر را برآورده نماید (1) جوش های گ وشه باید کامالً به ریش ه .درز نفوذ داشته باشند، لیکن الزم نیست فراتر از آن نفوذ نماید (2) حداقل انداز ه ساق باید مساوی مقدار پیش .بینی شده باشد (3) جوش :های انگشتانه باید دارای شرایط زیر باشند .(الف) بدون ترک )(ب ذوب کامل با پشت بند و کناره سوراخ . (پ) مجموع طول انباشه سرباره جوش (آخال ها)، نباید از6 .میلیمتر تجاوز نماید -------- صفحهٔ بعد -------- 212 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 23 - 3 - آزمایش پرتونگاری اگر از آزمایش پرتونگاری به جای آزمایش خمش استفاده شود، نیاز به سنگ زنی گرده جوش برای بازرسی نمی باشد مگر اینکه بی نظمی های سطحی جوش یا اتصال آن با فلز پایه باعث شود که ناپیوس تگی های جوش در پرتونگاری پنهان شو .د در صورت برداشتن پشت بند برای پرتونگاری ، ریشه جوش باید تا سطح فلز پایه سنگ .زنی شود 6 - 23 - 3 - 1 - دستورالعمل و روش آزمایش پرتونگاری روش انجام آزمایش پرتونگاری باید مطابق قسمت ث فصل3 و یا قسمت ج فصل17 برای مقاطع لوله ای باشد. برای ا رزیابی جوشکاران32 میلیمتر از هر انتهای نمونه آزمایش و برای اپراتورهای جوشکاری75 میلیمتر از هر انتهای نمونه آزمایش حذف می .شود 6 - 23 - 3 - 2 - معیار پذیرش آزمایش پرتونگاری تایید کیفیت جوش که توسط پرتونگار آشکار شده است باید منطبق بر ضوابط بند3 - 12 - 2 (به جز3 - 12 - 2 - 2) با .شد 6 - 23 - 4 - آزمایش شکست جوش گوشه1 تمام طول جوش باید مورد بازرسی چشمی قرار گیرد، سپس آزمونه ای به طول157 میلیمتر برای نمونه ورق (شکل 6 - 25) و یا 1 4 مقطع لوله باید طوری بارگذاری شود تا ریش ه آن تحت کشش قرار گیرد. حداقل یک نقط ه شروع و یک ن ه قط ختم جوشکاری باید در نمونه باشد. نیرو به آرامی افزایش می یابد تا آزمونه گسیخته و یا تخت شود . 6 - 23 - 4 - 1 - معیار پذیرش شکست جوش گوشه قبل از انجام آزمون و برای پذیرش بازرسی چشمی، جوش گوشه باید دارای ظاهر یکنواخت و عاری از روی هم افتادگی2 ، ترک3 و بریدگی کنار جوش4 بیش از حد ضوابط بند3 - 9 .باشد. در سطح جوش نباید هیچگونه تخلخل قابل مشاهده باشد آزمونه شکسته شده تحت شرایط زیر تایید می :شود (1) نمونه روی خود تخت شود، یا (2) جوش گوشه در صورت شکستگی، نشان دهنده ذوب کامل تا ریشه درز اتصال بدون آخال ها یا تخلخل بزرگتر از 5/2 می لیمتر در بزرگترین بعد باشد، و 1 - Fillet weld break test 2 - Over-lap 3 - Crack 4 - Undercut -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 213 (3) مجموع بزرگترین انداز ه آخال ها و تخلخل ها نباید از17 میلیمتر در طول157 .میلیمتر نمونه تجاوز نماید 6 - 23 - 2 - نمونه های خمش ریشه، رویه و جانبی برای معیار پذیرش بند6 - 17 - 3 - 3 .مالحظه شود 6 - 24 - روش آزمایش و شرایط پذیرش صالحیت خال جوشکار آزم ونه باید مطابق شکل6 - 23 قرار داده شده و تحت بارگذاری تا رسیدن به شکست قرار بگیرد. نیرو را با هر وسیل ه م ناسبی می توان اعمال نمود. روی ه جوش و سطح شکست جوش بعد از انجام آزمایش باید برای وجود هر نوع عیب مورد بازرسی .چشمی قرار گیرند 6 - 24 - 1 - معیار پذیرش چشمی خال جوش ب اید دارای ظاهر یکنواخت و عاری از لوچه، ترک و بریدگی بیش از1 میلیمتر باشد. در سطح خال جوش نباید .هیچگونه تخلخلی مشاهده شود 6 - 24 - 2 - معیار پذیرش آزمایش مخرب سطح شکست خال جوش باید ذوب کامل ریشه، نه لزوماً فراتر از آن، و ذوب کامل با فلز پایه را نشان داده و تخلخل و آخال سرباره جوش بزرگتر از بیش از5/2 .میلیمتر در آن مشاهده نشود 6 - 22 - آزمایش مجدد1 در صورتی که جوشکار، اپراتور جوش یا خال جوشکار در یک یا چند مورد آزمایش ارزیابی مردود شود، یا اینکه دالیل مشخصی برای زیرسوال بردن توانایی جوشکار وجود داشته باشد یا دوره اثر بخشی پایان یافته باشد، آزمایش مجدد ب اید تحت شرایط زیر :صورت پذیرد 6 - 22 - 1 - ضوابط آزمایش مجدد جوشکار و اپراتور جوشکاری 6 - 22 - 1 - 1 - آزمایش مجدد فوری آزمایش فوری شامل انجام دو جوش برای هر نوع وضعیتی که جوشکار یا اپراتور جوشکاری در آن مردود شده است می تو اند انجام پذیرد. تمام آموزنه.های آزمایش مجدد باید الزامات مشخص شده را برآورده نماید 1 - Retest -------- صفحهٔ بعد -------- 214 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 22 - 1 - 2 - آزمایش مجدد بعد از آموزش و تمرین اگر شواهدی دال بر آموزش و تمرین جوشکار باشد، می توان آزمایش مجدد انجام داد. در این حالت یک آزمایش مجدد کامل از جوش مردود شده به عمل می .آید 6 - 22 - 1 - 3 - آزمایش مجدد بعد از انقضای ه دور اثربخشی در صورتی که دوره اثربخشی ارزیابی جوشکار یا اپراتور جوشکاری خاتمه یابد، ارزیابی مجدد مورد نیاز است. جوشکار می تواند از ضخامت آزمایشی17 میلیمتر برای پذیرفته شدن در هر ضخامت جوش بزرگتر یا مساوی3 میلیمتر استفاده .نماید 6 - 22 - 1 - 4 - استثناء- مردود شدن آ در زمایش ارزیابی مجدد هیچ آزمون مجدد فوری برای جوشکاری که در آزمایش مجدد مردود شده باشد مجاز نیست. آزمایش مجدد فقط پس از گذراندن دوره آموزشی و تمرین مطابق بند6 - 25 - 1 - 2 .مجاز است 6 - 22 - 2 - ضوابط آزمایش مجدد خال جوشکاران 6 - 22 - 2 - 1 - .آزمایش مجدد بدون آموزش اضافی در صورت عدم قبولی الزامات آزمایش، خال جوشکار می تواند یک بار بدون .آموزش آزمون مجدد دهد 6 - 22 - 2 - 2 - .آزمایش مجدد پس از تمرین و آموزش آزمایش مجدد در صورتی که خال جوشکار تحت آموزش و تمرین قرار گرفته باشد می .تواند انجام شود. آزمایش کامل باید انجام شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 212 قسمت ت: ضوابط آزمایش ضربه شیاری1 CVN 6 - 26 - کلیات: آزمایش ضربه شارپی CVN 6 - 26 - 1 - .کاربرد ضوابط آزمایش ضربه و دستورالعمل های آزمایش در این قسمت در صورت درج در اسناد قرارداد و یا در صورتیکه براساس این آیین نامه (بندهای6 - 2 - 1 - 3 و7 - 13 - 5(3 )(ت) مالحظه شود) مورد نیاز باشد، باید .انجام شود 6 - 26 - 1 - 1 - ترکیب دستورالعمل .ها به جز مواردی که در بند6 - 26 - 1 - 2 مورد نیاز است، استفاده از ترکیب چند دستورالعمل که هر کدام با آزمایش ضربه ارزیابی شده .اند، در یک اتصال بدون ارزیابی جدید مجاز است دستورالعمل هایی که بدون آزمایش ضربه ارزیابی شده اند، مجاز به انجام آزمایش ضربه روی نمونه هایی که براساس متغیرهای اساسی دستورالعمل جوشکاری آماده شده است می باشد، سپس می تواند با دستورالعمل هایی که با آزمایش ضربه ارزیابی شده اند برای جوشکاری یک اتصال بصورت ترکیبی استفاده .شود 6 - 26 - 1 - 2 - فرایندFCAW-S .در صورتی که فرایند جوشکاری غیر ازFCAW-S برای رسوب داد ن فلز جوش روی FCAW-S در یک اتصال واحد استفاده شود، مجموعه دیگری از آزمایش ضربه باید مطابق بند6 - 23 انجام .شود 6 - 26 - 2 - .استانداردهای آزمایش نمونه های آزمایش ضربه CVN باید مطابق استانداردهای معتبر ملی یا بین المللی ASTM A370 , ASTM E24) یا(AWS B4.0 ماشین کاری و آ .زمایش شود 6 - 26 - 3 - .ضوابط آزمایش در صورتیکه دستورالعمل های با پشتیبانی PQR همراه با آزمایش ضربه موردنیاز باشد، موارد :زیر باید رعایت شود (1) دستورالعمل باید با آزمایش های الزم شامل آزمایش ضربه ارزیابی شود ، یا (2) اگر دستورالعمل براساس ضوابط فصل6 بدون پشتیبانی از نتایج آزمایش ضربه ،ارزیابی شده وجود داشته باشد یک نمونه آزمایش باید براساس پارامترهای دستورالعمل شامل حرارت ورودی که از حرارت ورودی دستورالعمل موجود تجاوز نکند آماده شده و آزمونه های ضربه .از ورق آزمایشی استخراج شده و آزمایش شود 1- Toughness -------- صفحهٔ بعد -------- 216 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران ( اگر گزینه1 ،) استفاده شود دستو رالعمل جدیدی برمبنایPQR در محدوده جداول6 - 1 ، 6 - 2 و6 - 5 بعالوه متغیرهای اساسی تکمیلیPQR که برای آزمایش ضربه کاربرد دارند (جدول6 - 7) باید نوشته شود، آزمونه های آزمایش ضربه باید از نمونه های آزمایش نشان داده شده در شکل های6 - 5 ، 6 - 6 و6 - 7 برای ورق و شکل های17 - 14 و17 - 15 برای مقاطع .لوله و قوطی برداشته شود ( اگر گزینه2 ) استفاده شود، پارامترهای دستورالعمل موجود باید برای جوش و نمونه آزمایش استفاده شود و نباید از حرارت ورودی دستورالعمل موجود تجاوز نماید. نمونه باید ضوابط ارزیابی دستورالعمل (قسمت ب) را برآورده نماید به ج ز .اینکه آزمونه کشش و خمش موردنیاز نخواهد بود دستورالعمل اولیه باید برای مطابقت متغیرهای اساسی تکمیلیPQR که برای آزمایش ضربه کاربرد دارد (جدول6 - 7 ) و متغیرهای اساسیPQR (جدول6 - 5 .) بازنگری شود ( گزینه2 ) نباید برای دستورالعمل های پیش تایید شده ا عمال شود . 6 - 27 - آزمایش های ضربه شارپی CVN 6 - 27 - 1 - محل آزمونه .ها محل نمونه برداری آزمایش ضربه باید از خط مرکزی فلز جوش و در ناحیه متاثر از حرارت .باشد مگر اینکه محل های جایگزین مشخص شده باشد، محل نمونه برداری آزمونه در منطق ه مورد آزمایش و جزئیات اتصال مورد استفاده با ید مطابق شکل6 - 23 .باشد 6 - 27 - 2 - تعداد آزمونه .ها سه آزمونه آزمایش ضربه باید از هر نمونه آزمایش برداشته شود. یا به صورت دیگر، می ت وان 5 آزمونه از هر نمونه آزمایش تهیه کرد اما باالترین و پائین .ترین نتیجه باید حذف شود 6 - 27 - 3 - اندازه آزمونه .ها در صورتی که ضخامت نمونه آزما یشی بیشتر از11 میلیمتر باشد، اندازه آزمونه ها باید اندازه ( کامل17 در17 میلیمتر) باشد. در صورتیکه ضخامت نمونه آزمایشی کمتر از11 میلیمتر باشد یا اینکه هندسه نمونه اجازه تهیه آزمونه با اندازه کامل را ندهد، آزمونه های کوچکتر باید استفاده شود. در صورت استفا ده از آزمونه های با اندازه کوچکتر برای ارزیابی آزمایش ضربه ، باید براساس یکی از اندازه های استاندارد جدول6 - 14 .ساخته شود بزرگترین انداز ه استاندارد ممکن برای آزمونه های کوچک باید از نمونه آزمایشی بریده و ماشین .کاری شود 6 - 27 - 4 - دستورالعمل تعیین محل شیار آزمونه ه ای آزمایش ضربه :باید منطبق بر موارد زیر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 217 (1) آزمونه ها باید از قطعه آزمایشی در عمق مناسب مطابق شکل6 - 23 ماشینکاری شود. آزمونه ها باید به اندازه کمی .بزرگتر ساخته شوند که امکان قرارگیری دقیق شیار فراهم شود (2) میله های آزمونه آزمایش ضربه با یک محلول حک کاری م الیم مثل نایتال5 % باید حک کاری شود تا محل خط ذوب .ناحیه متاثر از حرارت نمایان شود (3) خط مرکزی طولی آزمونه ها باید بصورت عرضی با محور جوش قرار گیرد. شیار نمونه باید عمود بر سطح قطعه .آزمایش باشد (4) خط مرکزی شیار باید روی آزمونه ها مطابق شکل6 - 23 برای هر نوع جو .ش در دست ارزیابی، جانمایی شود در صورت الزام ضوابط تعریف شده در بند6 - 26 - 1 - 2، ممکن است آزمایش روی محل های جایگزین نشان داده شده در شکل6 - 26 .، مورد نیاز باشد 6 - 27 - 2 - دمای آزمایش ضربه دمای آزمونه های آزمایشی ضربه باید مطابق شرایط ذکر شده در اسناد قرارداد باشد، به استثنای آزمونه های سایز کوچک ، که دمای آزمایش باید مطابق بند6 - 27 - 6 .اصالح شود -------- صفحهٔ بعد -------- 218 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران :نکات 1 - A= موقعیت شیار را در جوش های شیاری جناغی و الله ای و ساده، روی خط مرکز جوش قرار دهید. موقعیت شیار را در جوش های شیاری نیم جناغی و نیم الله .ای روی خط مرکز ریشه قرار دهید 2 - B .= موقعیت شیار را هنگامیکه آزمون ضربه در ناحیه متاثر از حرارت مدنظر است، در همان ناحیه قرار دهید 3 - مهندس می تواند به جای موقعیتB ، فاصله از خط ذوب .را مشخص کند شکل6 - 28 - موقعیت آزم ونه آزمایش ضربه (بند6 - 27 - 1 ).مالحظه شود شیاری جناغی یا الله ای یک طرفه شیاری جناغی یا الله ای دو طرفه شیاری نیم جناغی یا نیم الله ای دو طرفه بی شکل (EGW/ESW) روی مرکز سطح ریشه خط مرکزی جوش خط مرکزی جوش خط مرکزی جوش خط مرکزی ریشه خط مرکزی ریشه خط مرکزی مهره جو ش ه لب ناحی ه متاثر از حرارت(HAZ) حداقل حداقل حداقل حداقل خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN روی مرکز سطح ریشه خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN خط مرکزی آزمونهCVN حداقل حداقل هر ضخامتی T -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 211 :یادداشت1 - ضخامت(T) حداکثر عمق شیار استفاده شده در ساخت(D) لزومی ندارد اندازه(D) بزرگتر از25 میلی .متر باشد 2 - S اندازه جوش می .باشد شکل6 - 21 - نمونه آزمایش حک کار ی ماکرو برای تعیین اندازه جوش نفوذ نسبیPJP (بند6 - 12 - 2 یا6 - 12 - 4 ) کح کاری ماکرو- سه قسمت :یادداشت 1 - حداکثر شعاع گوشه(R) ذکر شده درWPS پ) ارزیابی درز شیاری جناغی لبه گرد یاددا :شت 1 - حداکثر شعاع گوشه(R) ذکر شده در WPS ب) ارزیابی درز شیاری نیم لبه گرد (بند6 - 12 - 4) :یادداشت 1 - حداقل زاویه شیار ذکر شده درWPS 2 - حداقل فاصله ریشه(f) ذکر شده در WPS 3 - .نوع شیار ممکن است متفاوت باشد الف) ارزیابی درز نفوذ نسبی (بند6 - 12 - 2) حداقل حداقل حداقل حداقل حداقل -------- صفحهٔ بعد -------- ,۳۳ ۱۴۰۴/۵/۰ آیین‌نامه جوشکاری ساختمانی ایران و با هر دو ورق (حداکثر ۵ درجه) حداقل ۲۵۰ میلی‌متر لین ْ حداقل ۲۵ میلی‌متر زوودرومها عم 1 حداقل ۸ ۴ ۱۳ 11 سم وبا . حا یکشم [۳ ] خط مرکزی 0 موسر باضافه ین 0 ء ء را ء جوش سس ۷ لا حداقل حداقل له و رو ۱۳ / ٍ نمونه‌های ضربه الف - ورق آزمون که در آن موقعیت نمونه‌های آزمون نشان داده شده است. ی کل ار خط مرکزی جوش مقطع ۸-۸ ب- جهت نمونه‌های ضربه دهانه ریشه (14) زاوبه شیار (0) شکل ۳۰-۶- جزئیات قطعه آزمایشی (بند ۲-۲۸-۶) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی م۳۳۳ و999 شیار []۷-) در خط فلز پرکننده جوش مرکزی جوش ۱ کل /بالی تاه ۱ خط حک ۱ فلز جوش پاس ربشه یادداشت: لبه آزمونه ضربه روی خط حکا! قرار دارد. شکل ۳۱-۶- محل خط حک مشترک (بند ۵-۲۸-۶ (۲)) /[ ۱ ,333333337 لس ایس لس /ل با( ی رم خط حک فلز جوش پاس ریشه خط حک فلز جوش پاس ریشه ۱ 3 حداکثر قابل قبول ایده آل یادداشت: محل آزمون ضربه در مقطع عرضی. شامل سطح آمیختگی با لبه پایین در ۱/۵ میلی‌متری خط حک خط اتصال آمیختگی سم خط اتصال آمیختگی - کیت یت ند ایس + لها خط حک فلز جوش پاس ربشه خط حک فلز جوش پاس ریشه [۱۲۳۷ 1.5] غیرقابل قبول غیرقابل قبول شکل ۳۲-۶- محل آزمونه آزمایش ضربه ترکیبی (بند ۵-۲۸-۶ (۳)) 6 50106 -| 6 1116۲۱ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- 222 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 27 - 6 - استفاده از آزمونه های سایزکوچک1 6 - 27 - 6 - 1 - ضخامت قطعه آزمایش2 11 میلیمتر و ب .یشتر در صورتیکه به دلیل هندسه، آزمونه های کوچک مورد نیاز باشد و زمانی که عرض آزمونه ها در محل شیار کمتر از37 درصد ضخامت فلز پایه است، دمای آزمایش باید مطابق جدول6 - 14 کاهش یابد. اگر عرض آزمونه در محل شیار معادل37 درصد یا بیشتر نسبت به ضخامت فلز پایه باش .د نیازی به کاهش دمای آزمایش نیست جدول6 - 14 - کاهش دمای آزمایش ضربه کاهش دما اندازه نمونه ضربه C  mm 0 10 × 10 0 9 × 10 نمونه اندازه استاندارد 0 8 × 10 3 7.5 × 10 اندازه4/3 4 7 × 10 6 6.7 × 10 اندازه3/2 8 6 × 10 11 5 × 10 اندازه2/1 17 4 × 10 19 3.3 × 10 اندازه3/1 22 3 × 10 28 2.5 × 10 اندازه4/1 :یادداشت (1) شیار باید روی سطح نمونه آزمایش ضربه .با ابعاد کمتر قرار گیرد (2) .میانیابی خطی برای ابعاد میانی مجاز است 6 - 27 - 6 - 2 - ضخامت قطعه آزمایش کمتر از11 .میلیمتر در صورت استفاده از آزمونه های کوچک ت ر به دلیل ضخامت قطعه آزمایش و اینکه عرض آزمونه در محل شیار کمتر از37 درصد ضخامت قطعه آزمایش باشد، دمای آزمایش باید به میزانی برابر با اختالف ذکر شده در جدول6 - 14 بین کاهش دمای مربوط به ضخامت قطعه .آزمایش و کاهش دما مربوط به عرض آزمونه کاهش یابد در صورتی که عرض آزمونه در محل شیار37 درصد ضخامت قطعه یا بیشتر باشد، نیازی به کاهش دما نمی .باشد 1 - Sub-Size 2 - Test coupon -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 223 6 - 27 - 7 - .شرایط پذیرش میانگین انرژی و حداقل انرژی ضربه یک نمونه باید توسط طراح مطابق بندهای4 - 3 - 2 و1 - 5 - 1 تعیین شده باشد. کاهش حداقل انرژی ضربه قابل قبول برای نمونه های کوچک با ید مطابق جدول6 - 15 .تعیین شود 6 - 27 - 8 - آزمایش مجدد در صورتی که ضوابط بند6 - 27 - 7 برآورده نشود، آزمایش مجدد می تواند انجام پذیرد. آزمایش مجدد شامل3 آزمونه آزمایش ضربه اضافی از همان قطعه آزمایشی که آزمونه هایش مردود شده است، می باشد. مقدار انرژی هر آزمونه باید حداق ل شرایط پذیرش متوسط تعریف شده را مطابق بند6 - 27 - 7 .برآورده نماید اگر به مقدار کافی قطعه آزمایش برای برداشتن3 آزمونه جدید وجود نداشته باشد، باید یک قطعه آزمایش کامل جدید آماده شده و همه آزمایش های غیرمخرب، مکانیکی و ضربه که مطابق قسمت ب این فصل مورد نیاز .است، انجام شود جدول6 - 12 - معیار پذیرش آزمایش ضربه برای آزمونه های کوچک سایز الف) جدول به محدوده 54J محدود شده است؛ بخاطر اینکه ارتباط بین اندازه نمونه ها و نتیجه آزمایش به صورت غیرخطی برای مقادیر بزرگتر .گزارش شده است :یادداشت 1 - میانیابی خطی .برای ابعاد میانی مجاز است 6 - 28 - ترکیب فرایندFCAW-S با سایر فرایندهای جوشکاری در یک اتصال در این بخش مجموعه روش های آزمایشی برای تعیین مناسب بودن ترکیب فرایندFCAW-S با سایر فرایندهای جوشکاری در یک اتصال ارائه می .شود 6 - 28 - 1 - متغیرهای فلز پرکننده متغیرهای اساسی فلز پرکننده برای آزمایش ضربه مختلط باید مطابق جدول6 - 16 باشد. تغییر این متغیرهای اساسی نیاز .به آزمایش اضافی دارد اندازه اندازه اندازه اندازه اندازه اندازه اصلی -------- صفحهٔ بعد -------- 224 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 28 - 2 - جزئیات قطعه آزمایش یک قطعه آزمایش از جنس فوالد کربنیA36 ، A572 Gr50 یاA992 برای ارزیابی فلز پرکننده رده E70 ترکیبی و جنس فوالدA572 Gr65 یاA913 Gr65 بای د برای ارزیابی فلز پرکننده رده E80 ترکیبی استفاده شود. برای فلز پرکنندهE90 ترکیبی هم از فلزA913Gr70 استفاده می شود. ورق آزمایش باید با ضخامت27 میلیمتر با دهانه ریشه16 میلیمتر با زاویه شیار27 درجه یا دهانه ریشه12 میلیمتر با زاویه شیار45 درجه باشد. ورق آزمایش و آزمونه ها باید مطابق شکل 6 - 37 باشد. از طرفی، ممکن است از یک ورق آزمایشPQR استفاده شود که در آن آزمونه های آزمایش ضربه از ناحیه مخلوط برداشته شده باشد. صرف نظر از روش آزمایش مورد استفاده، آزمایش باید نشان دهنده این باشد که معیارهای پذیرش بند6 - 23 .برآورده شده است جدول6 - 16 - متغیرهای اساسی فلز پرکننده– عبور ریشه ند ی فرا FCAW-S با سا ری ی فرا ندها ی جوشکار ی عبور میانی عبور ریشه دیگر موارد SAW GMAW SMAW FCAW-G FCAW-S FCAW-S X X X X X X طبقه بندیAWS X X X X X سازنده X X X X X نام تجاری و برند سازنده X X X X X قطر 6 - 28 - 3 - جوشکاری قطعه آزمایش ترتیب و توالی اعمال فلز جوش باید مطابق رویه ای که در تولید استفاده می شود باشد. فلز اول رسوب شده به عنوان ماده ریشه و فلز جوش بعدی آن به عنوان مواد پرکننده میانی شناخته می شود. تقریباً یک سوم ضخامت اتصال باید با لز ف ریشه و بقیه با فلز .پرکننده جوشکاری شود 6 - 28 - 4 - آزمونه های موردنیاز 5 یا17 آزمونه ضربه بسته به تعداد آزمایش باید از قطعه آزمایش ساخته شود، آزمونه های ضربه باید مطابقAWS B4.0 آماده .سازی شود 6 - 28 - 2 - محل نمونه برداری آزمونه های ضربه میله آ :زمایش ضربه باید مطابق شرایط زیر جانمایی شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 222 (1) آزمونه های عرضی که قرار است میله های آزمایش ضربه از آن ها ماشین کاری شود، باید حک کاری شوند تا سطح .مقطع جوش مشخص شود (2) یک خط باید روی سطح مقطع حک شده در فصل مشترک دو فرایند جوشکاری کشیده شود. (شکل6 - 31 ) (3) آزمونه ضربه باید از اولین فلز رسوب داده شده جوش با فرایند دوم گرفته شود. محل فصل مشترک باید در آزمونه قرار گیرد که لبه آزمونه در فاصله5/1 میلیمتر از فصل مشترک باشد (شکل6 - 32 .) 6 - 28 - 6 - .شرایط پذیرش بیشترین و کمترین مقدار نتیجه بدست آمده از5 نمونه باید حذف شود. در نهای ت دو نمونه .از سه نتیجه باقیمانده باید معادل یا بیشتر از حداقل انرژی جذب شده مشخص شده در دمای آزمایش باشد یکی از نتایج می تواند تا7 ژول از حداقل انرژی مورد نیاز پائین تر باشد، اما میانگین سه نتیجه نباید کمتر از .حداقل انرژی جذب شده مورد نیاز باشد 6 - 21 - گزارش همه نتایج آزمایش ضربه شامل سه نمونه یا5 نمونه و نمونه های آزمون مجدد باید درPQR گزارش شود. اگر آزمایش ضربه برای دستورالعمل ارزیابی شده مطابق قسمت ب این فصل، تهیه شده باشد بایدPQR .مربوطه اصالح شود -------- صفحهٔ بعد -------- 226 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران قسمت ث: ضوابط ارزیابی بازرس ها* 6 - 30 - کلیات 6 - 30 - 1 - ارزیابی صالحیت بازرسین )الف بازرسین مسئول تایید یا رد مصالح و اجرا باید مورد ارزیابی و تشخیص صالحیت قرار گیرند. مبانی ارزیابی بازرسین .باید مستند شود )ب ارزیابی بازرسین باید برمبنای«آیین ه نام ملی ارزیابی بازرسین »انجام شود. در نبود آیین ه نام ملی، می توان از آیین نامه های بین المللی یا معتبر استفاده نمود1 . )پ مهندسین یا تکنسین هایی که به واسط ه تمرین یا تجربه و یا ترکیبی از آن دو، در زمین ه بازرسی ساخت و انجام و تفسیر آزمایش های ارزیابی، دارای صالحیت باشند، با تایید نمایند ه کارفرما یا مقام قانونی مسئول، می توانند به عنو ان .بازرس جوش انجام وظیفه نمایند )ت بازرسین جوش می توانند چند کمک بازرس داشته باشد که تحت نظارت وی در امر بازرسی عمل می نمایند. کمک بازرسین باید با تمرین و کسب تجربه در اموری که به آن ها محول می شود، صالحیت عملی کسب نمایند. عملکرد کمک بازرسین باید توسط با .زرس به طور منظم مورد ارزیابی قرار گیرد )ث بازرس و کمک بازرس باید تحت معاین ه چشم قرار گیرند، به طوری که با یا بدون استفاده از عینک، قدرت دید نزدیک در فاصل ه 377 میلی متر و قدرت دید دور در حد20/40 را دارا باشند. گواهی معاین ه چشم باید هر سه سال یکبار (یا کم تر در صورت اعالم نیاز توسط نمایند ه کارفرما) تکرار شود و در صورت درخواست قابل ارائه باشد. ارزیابی قدرت بینایی مطابق الزامات استاندارد ملی ایران به شماره18490 .انجام شود 6 - 30 - 2 - وظایف بازرس وظایف بازرس مطابق فصل3 این آیین نامه می .باشد 1 - معیارهای ارزیابی ق ا :بل قبول به شرح زیر هستند - AWS B5. 1: Specification for the Qualification of welding inspectors. - AWS QC1: Standard for AWS certification of welding inspectors. - Standard W178: 2:Certification of Welding Inspectors- Canadian standard association. * ضوابط این قسمت براساس استاندارد انجمنیIWNT 52.1 و به صورت پیشنهادی و غیرالزام آور می باشد و در نبود آیین نامه ملی ارزیابی بازرسین، قابل .استفاده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 227 6 - 30 - 3 - ارزیابی و تعیین صالحیت پر سنل آزمایش های غیرمخرب )الف ارزیابی پرسنل مسئول انجام آزمایش های غیرمخرب، به غیر از بازرسی های چشمی، باید منطبق بر مفاد آیین ه ام ن ملی باشد. در نبود آیین نامه های ملی، می توان از آیین نامه های بین المللی معتبر استفاده نمود1 . )ب اشخاصی مجاز به انجام آزمایش های غیرمخرب هستند که توسط یک موسس ه معتبر ایرانی یا دارای نمایندگی در ایران، در پای ه دو صالحیت آزمون های غیرمخرب، ارزیابی و تعیین صالحیت شده باشند. اشخاصی که در پای ه یک ارزی ابی شده باشند، فقط می توانند زیرنظر یک کارشناس پایه دو به آزمایش بپردازند. در موسس ه مورد اشاره، ارزیابی افراد در پ ایه یک و دو باید توسط فردی از پایه سه انجام شود. افراد پایه سه باید تحت نظر انجمن آزمایش های غیرمخرب ارزیابی شوند .یا دارای تحصیالت عالیه در این زمینه باشند 6 - 31 - بازرس جوش 6 - 31 - 1 - کلیات تایید صالحیت و گواهی کردن بازرس جوش باید برمبنای آیین نامه ملی ارزیابی بازرسین یا آیین نامه های معتبر ب ین المللی انجام پذیرد. در این راستا تحصیالت، تجربه، قبولی در آزمون کتبی، اثبات توانایی ها و داشتن مدرک سالمت بینایی ب رای .داوطلبان بازرسی جوشی باید مورد ارزیابی قرار گیرد 6 - 31 - 2 - سطوح تایید صالحیت بازرسین جوش .سه سطح تعریف شده برای تایید صالحیت بازرس جوش به شرح زیر تعریف شده است 1 - بازرس جوش سطح1 یا کمک بازرس جوش 2 - بازرس جوش سطح2 یا بازرس جوش گواهی شده 3 - بازرس جوش سطح3 یا بازرس ارشد جوش گواهی شده 1 - :معیارهای ارزیابی قابل قبول به شرح زیر است - Personnel Qualification and certification nondestructive testing (ASNT-SNT-TC-1A) - Standard for the qualification and certification of nondestructive testing personnel (ANSI/ASNT CP-189) - ISO 9712-Non-destructive testing- Qualification and certification of NDT personnel. -------- صفحهٔ بعد -------- 228 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 31 - 3 - توانایی های بازرسین جوش 6 - 31 - 3 - 1 - بازرس جوش سطح1 بازرس جوش سطح1 باید قادر به انجام بازرسی .ها تحت نظارت فعال یک بازرس جوش یا بازرس جوش ارشد باشد مسئولیت انطباق قطعات جوش داده شده با روش اجرا و معیارهای پذیرش به عهده بازرسی ارشد و بازرس جوش می.باشد 6 - 31 - 3 - 2 - بازرس جوش سطح2 بازرس جوش سطح2 :باید قادر به انجام موارد زیر باشد - انجام بازرسی ها مطابق با دستورالعمل .های کاربردی - نظارت بر بازرسین جوش سطح1 .و ارائه آموزش به آنها - انجام ممیزی تامین کنندگان مواد یا خدمات .دهندگان به پروژه بازرس جوش باید نسبت به اتمام کارها و نگهداری سوابق مربوطه اطمینان حاصل کند و همچنین مطمئن شود کارهای ا .نجام شده با الزامات استانداردهای کاربردی یا دیگر مدارک قراردادی انطباق دارند 6 - 31 - 3 - 3 - بازرس جوش سطح3 بازرس جوش سطح3 :باید قادر به انجام موارد زیر باشد - انجام بازرسی ها - هماهنگی و نظارت بر بازرسین جوش سطح1 و2 - نوشتن مشخصات دستورالعمل جوشکاریWPS - بازبینی و تف سیر دستورالعمل های جوشکاری -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱۷-۶- توانایی‌های بازرسان جوش براساس سطح تایید صلا< ۱- آماده کردن گزارش‌های بازرسی ۳- داشتن دانش اصول فرایندهای 5۸1۸۱۷۷. 5۸۷۷ ۳۷۷( 1۷۷ 01۸۷۷ ۳۸۷۷ 60۸1۸۷۷ 5۱۷۷ ۷۷ پاشش حرارتی. لحیم‌کاری نرم و لحیم‌کاری سخت. برشکاری مکانیکی. برشکاری/شیارزنی حرارتی. ۴ داشتن دانش اصول آزمایش‌های غیرمخرب شامل ۷7 ۸/7 17 ۳7. 87 آناء داشتن دانش اصول دستورالعمل‌های کیفیت و ممیزی‌های کیفیت ۵- داشتن دانش اصول متالورژی جوش ۷ تفسیر نقشه‌ها استانداردها ۱- تصدیق انطباق فلزات پایه ۳- تصدیق انطباق نحوه انبارش و جابجایی فلز پرکننده ۶ تصدیق سازگاری فلز پایه و فلز پرکننده ۸- تصدیق انطباق سوابق تایید دستورالعمل جوشکاری (۲۳)(۲) -٩‏ تصدیق انطباق مشخصات دستورالعمل جوشکاری (۷۷15) ۰- تصدیق انطباق دستورالعمل‌های ۷1 تصدیق تناسب تجهیزات جوشکاری تصدیق انطباق آماده‌سازی لبه‌ها تصدیق انطباق طرح اتصال مشاهده مراحل مرتبط با تایید دستورالعمل جوشکاری بازنگری دستورالعمل‌های جوشکاری برای انطباق با کد و الزامات قراردادی نوشتن دستورالعمل‌های جوشکاری ۱- نظارت برآزمون تایید صلاحیت جوشکار ۲- تصدیق انطباق آزمون تایید صلاحیت جوشکار ۳- تصدیق انطباق سوابق تایید صلاحیت جوشکار ۳۳۹ ال -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ م۳( ۱- انجام بازرسی‌های چشمی ۳ بازنگری انطباق نتایج بازرسی ۴- تهیه دستورالعمل‌های بازرسی چشمی (قبل, حین و پس از جوشکاری) ۵- طرح‌ریزی و زمان‌بندی ۷121[ (قبل, حین و پس از یک پروژه ساخت/ تعمیرات/ بازسازی) ۶ بازنگری گزارش‌های بازرسی چشمی ۷- تصدیق انجام روش‌های آرزیابی غیرمخرب و مخرب ۸- آماده کردن الزامات بازرسی چشمی ۰ بررسی اختلاف‌نظرها در مورد بازرسی کیفیت و ارائه گزارش ۱- آماده کردن الزامات آزمایش مخرب ۲- استقرار طرح‌های تضمین کیفیت بازرسی جوش ۳- آماده‌سازی طرح‌های تضمین کیفیت بازرسی جوش ۴- آماده کردن الزامات کنترل فلزات پایه ۵- آماده کردن الزامات کنترل مواد مصرفی جوشکاری ۶- آماده کردن طرح‌های ممیزی و نظارتی ۷- آماده کردن الزامات کنترل مستندات ۱- بازنگری الزامات قراردادی ۳- آماده‌سازی مشخصات پیشنهادی بازرسی جوش ۴ آماده‌سازی مشخصات خرید ۵ تعییر ظرفیت و توانایی فروشنده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 231 آموزش سطح1 سطح2 سطح3 1 - توسعه و ایجاد یک برنامه آموزشی برای سطح1 X X 2 - توسعه آموزش بازرسی چشمی X X 3 - تصدیق اجرای آموزش بازرسی چشمی X X 4 - توسعه و ایجاد یک برنامه آموزشی برای سطح2 X 5 - رهبری فنی برای بازرسان جوش تحت آموزش X 6 - تصدیق استقرار آموزش تضمین کیفیت X 7 - راهنمایی و هدایت بازرسان برای نگهداری و ارتقاء دادن تایید صالحیت های فردی X ارزیابی سطح1 سطح2 سطح3 1 - ارزیابی عملکرد سطح1 X X 2 - ارزیابی عملکرد سطح2 X 3 - تحلیل روند نتایج بازرسی X 6 - 31 - 4 - الزامات تحصی لی و تجربه 6 - 31 - 4 - 1 - بازرس جوش سطح1 بازرس جوش سطح1 : (1) باید حداقل فارغ .التحصیل دوره متوسطه یا دارای مدرک تایید شده معادل دیپلم باشد (2) باید حداقل دارای دوسال تجربه در یک کار حرفه ای با ارتباط مستقیم با قطعات جوشی بوده و در یک یا چند حوزه فهرست شده در بند6 - 31 - 3 - 5 ت .جربه کاری داشته باشد (3) هر یک از حالت های زیر می( توانند جایگزین بند2 .) شوند - ،)دو سال تحصیل پس از دیپلم دوره متوسطه در یک رشته تحصیلی جوشکاری داشته باشد (بدون نیاز به تجربه یا دو سال تحصیل پس از دیپلم دوره متوسطه در زمینه فن آوری مهندسی یا علوم پایه و حدا قل شش ماه تجربه در هر کدام از کارهای جوشکاری که در بند6 - 31 - 3 - 5 .تعریف شده است - گذراندن دوره های آموزشی تخصصی جوشکاری با حداقل مدت زمان آموزش3 ساعت به نحوی که حداقل97 درصد موضوعات تعیین شده برای سطح1 بازرسی جوش، پوشش داده شده باشد و حداقل یک ماه تجربه ( توصیه شده) در هر کدام از کارهای جوشکاری که در بند6 - 31 - 3 - 5 .تعریف شده است 6 - 31 - 4 - 2 - بازرس جوش سطح2 بازرس جوش سطح2 : (1) .باید حداقل فارغ التحصیل دوره متوسطه دبیرستان یا دارای مدرک تایید شده معادل دیپلم باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 232 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران (2) باید حداقل دارای پنج سال تجربه در یک کار حرفه ای با ارتباط مستقیم با قطعات جوشی بوده و در یک یا چند حوزه فهرست شده در بند6 - 31 - 3 - 5 .تجربه کاری داشته باشد (3) هر یک از حالت های زیر می( توانند در کاهش میزان تجربه، جایگزین بند2 .) شوند الف- امتیازی که برای کاهش میزان تجربه برای مدارک تحصیلی پس از دبیرستان داده می.شود به صورت زی ر :است - مدرک تحصیلی دانشگاهی در زمینه فن:آوری / مهندسی جوشکاری فوق دیپلم تا دو سال، لیسانس تا سه سال، فوق .لیسانس یا باالتر تا چهار سال کاهش در تجربه مورد نیاز - مدرک تحصیلی دانشگاهی در زمینه غیرجوشکاری (فن آوری / مهندسی یا علوم :)پایه فوق دیپل م تا یک سال، لیسانس تا دو سال، فوق .لیسانس یا باالتر تا سه سال کاهش - دوره های آموزشی مهندسی و دوره های فنی حرفه:ای حداکثر دو سال کاهش، و فقط برای دوره هایی است که به طور موفقیت .آمیز در یک برنامه تحصیلی به پایان رسیده باشد یادآوری- «دوره ها در یک برنامه تحصیلی »به این معنی است که دوره ها در محدوده برنامه ای قرار داشته .باشند که هدف آن ارائه یک پایه، دیپلم یا گواهینامه با کاربری در زمینه جوشکاری باشد«دوره های با موفقیت به پایان رسیده »به معنی یک نیمسال تحصیلی تمام شده همراه با امتیاز در آن دوره می باش .د ب- گذراندن دوره های آموزشی تخصصی جوشکاری با حداقل مدت زمان آموزش24 ساعت به نحوی که حداقل 97 درصد موضوعات تعیین شده برای سطح2 بازرسی جوش پوشش داده شده باشد و داشتن حداقل سه ماه تجربه در هر کدام از کارهای جوشکاری که در بند6 - 31 - 3 - 5 .تعریف شده است 6 - 31 - 4 - 3 - بازرس جوش سطح3 بازرس جوش سطح3 : (1) باید حداقل فارغ .التحصیل دوره متوسطه یا دارای مدرک تایید شده معادل دیپلم باشد (2) باید دارای حداقل15 سال تجربه در یک کار حرفه ای با ارتباط مستقیم با قطعات جوشی بوده و در سه یا بیشتر از سه حوزه فهرست شده در بند6 - 31 - 3 - 5 تجربه کاری .داشته باشد (3) مواردی به شرح زیر می( تواند در کاهش میزان تجربه، جایگزین بند2 .) شود امتیازی که برای کاهش میزان تجربه برای مدارک تحصیلی پس از دبیرستان داده می :شود، به صورت زیر است - مدرک تحصیلی در زمینه فن:آوری / مهندسی جوشکاری فوق دیپلم تا دو سال، لیسانس ،تا سه سال فوق .لیسانس یا باالتر تا چهار سال کاهش در تجربه مورد نیاز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 233 - مدرک تحصیلی در زمینه غیرجوشکاری (فن:)آوری / مهندسی یا علوم پایه فوق ،دیپلم تا یک سال لیسانس تا دو سال، فوق .لیسانس یا باالتر تا سه سال کاهش - دوره های آموزشی مهندسی و دوره های فنی حرفه ا ی حداکثر دو سال کاهش، و فقط برای دوره هایی است که به طور موفقیت آمیز در یک برنامه تحصیلی به پایان .رسیده باشد یادآوری- «دوره ها در یک برنامه تحصیلی »به این معنی است که دوره ها در محدوده برنامه ای قرار داشته باشند که هدف آن ارائه یک پایه، دیپلم یا گواهینا .مه با کاربری در زمینه جوشکاری باشد«دوره های با موفقیت به پایان رسیده» به معنی یک نیمسال تحصیلی تمام شده همراه با امتیازدر آن دوره می .باشد (4) باید به عنوان بازرس جوش سطح2 یا سطح معادل آن، حداقل به مدت سه سال تایید صالحیت و گواهی شده .باشد سه سال تایید صال حیت مورد نیاز به عنوان بازرس جوش سطح2 ( یا سطح معادل آن، مندرج در بند4 ) برای دارندگان مدرک لیسانس و باالتر در رشته های فن آوری / مهندسی یا علوم پایه به یک سال و برای دارندگان مدرک فوق دیپلم م رتبط با فن آوری / مهندسی یا علوم پایه به دو سال کاهش پیدا خواهد .کرد 6 - 31 - 4 - 4 - مدارک داوطلبان باید مدارک تحصیلی، آموزشی و تجربه کاری را ارائه دهند. توصیه می شود تجربه ادعا شده توسط داوطلبان به وسیله یک نامه با سربرگ موسسه/سازمان/شرکت/نهاد از صاحبان کار کنون و قبلی که نشان دهنده نام داوطلبان، شماره ملی، شماره تامین اجتماعی (اخ تیاری)، عنوان ،های شغلی، تاریخ شروع و پایان، نام شرکت، نشانی و شماره تلفن شرکت نام و عنوان شخص تاییدکننده نامه باشد، مستند شود . 6 - 31 - 4 - 2 - زمینه تجربه (1) تجربه در تهیه دستورالعمل .ها، الزامات بازرسی، معیارهای پذیرش و مشخصات برای قطعات جوشی (2) تجربه در طرح ریزی، کنترل و استفاده از فلزات پایه و فلزات پرکننده در آماده سازی و تکمیل محصول جوشکاری .شده (3) .تجربه به عنوان جوشکار یا مونتاژکار در ساخت یا نصب (4) تجربه در آشکارسازی و اندازه گیری ناپیوستگی های جوش به وسیله بازرسی چشمی یا دیگر روش های آزمایش های غیرمخرب مطابق با دستورالع .مل کتبی (5) تجربه در طرح .ریزی، کنترل و استفاده از جوشکاری تعمیری -------- صفحهٔ بعد -------- 234 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران (6) تجربه در آماده سازی دستورالعمل های کتبی برای جوشکاری، ارزیابی غیرمخرب قطعات جوشی یا آزمایش های .مخرب قطعات جوشی (7) تجربه در تایید صالحیت جوشکاران یا تایید دستورالعمل ،های جوشکاری مطابق با کدها استانداردها و مشخصات .فنی مختلف (3) .تجربه استفاده از کدها، استانداردها یا مشخصات فنی مرتبط با جوشکاری ( 9) تجربه در فنون عملیاتی و فعالیت های مورد استفاده در برآورده ساختن الزامات کنترل/تضمین کیفیت قطعات .جوشی ( 17 ) تجربه در تدریس مهارت حرفه ای جوشکاری یا موضوعات مرت بط با جوشکاری شامل کاربرد آن ها، کنترل، مواد .و فرایندها 6 - 31 - 2 - گواهینامه گواهینامه می تواند به مدت حداکثر پنج سال معتبر باشد مگر اینکه به دالیل نقض مقررات اخالقی مشمول تعلیق شده و گواهینامه توسط مرجع رسمی صادر کننده ابطال یا مشروط شده باشد. گواهینامه باید دارا ی تاریخ صدور و انقضا ب .اشد 6 - 31 - 6 - ارتقاء از بازرسی سطح1 به بازرسی جوش سطح2 متقاضیانی که نمرات آنها در هر بخش از امتحان کتبی را برآورده کرده اما شرایط تجربه کاری را برآورده نمی کند، می توانند پس از برآورده شدن شرایط تجربه درخواست ارتقاء به سطح بازرسی جوش سطح2 را نمایند. مدت اعتبار گواهینامه بازرس جوش سطح2 برای افرادی که مطابق این بند ارتقاء داده اند نباید از دوره اصلی گواهینامه بازرسی جوش سطح1 تجاوز .کند ارتقاء از سطح2 به سطح3 بدون برآورده شدن تمامی .الزامات آزمون و الزامات تحصیلی و تجربه قابل انجام نیست 6 - 31 - 7 - تمدید گواهینامه (1) گواهینامه بازرسی جوش سطح1 فقط برای یک دوره3 .سال صادر شده و قابل تمدید نیست (2) گواهینامه از اولین روز ماه بعد از تاریخ آزمون معتبر خواهد بود. در همان ماه و روز پنج سال بعد گواهینامه منقضی می .شود (3) بازرس جوش سطح2 و3 برای تمدید گواهینامه باید نشان دهد که عدم فعالیت مداوم کار بیش از دو سال در فعالیت های بازرسی وجود ندارد. در غیر اینصورت باید آزمون عملی بازرسی جوش سطح2 .مجدداً انجام پذیرد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- ارزیابی 01 / 02 / 1404 232 (4) تمدید دور ه گواهینامه سطح2 و3 به دو دور ه متوالی پنج ساله محدود می شود. قبل از پایان دور ه پنج ساله سوم، بازرسی جوش سطح2 و3 ( موظف هستند مطابق ضوابط بند5 .) مجدداً تایید شوند (5) قبل از پایان سال پانزدهم از تاریخ صدور گواهینامه اولیه و هر پانزده سال پس از آن، بازرس جوش سطح2 و3 .باید برای صدور گواهینامه مجدد شرایط زیر را برآورده نمایند الف- تجدید گواهینامه بازرس جوش سطح3 با آزمون کتبی برای بازرس سطح3 و آزمون عملی برای بازرس سطح2 یا با تایید کمیته صدور گواهینامه مرجع صدور گواهینامه انجام می شود، یا ب- تجدید گواهینامه باتجربه و ادامه تحصیل. بازرسی سطح2 و3 باید هیچ دوره عدم فعالیت بیش از2 سال در طول دور ه گواهینامه قبلی نداشته و باید شواهدی مبنی بر انجام فعالیت آموزشی و تدریس و کسب امتیاز موردنیاز مطابق .نظر مرجع رسمی صادرکننده گواهینامه ارائه نماید -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ صوابط اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 231 7 - 1 - گستره این بخش شامل الزامات مربوط به ساخت و نصب قطعات و سازه های جوشی که با استفاده از روش های جوشکاری مورد قبول این آیین نامه تولید می شوند، می .باشد 7 - 2 - فلز پایه 7 - 2 - 1 - فلز پایه مقرر مشخصات فنی و طبقه بندی فلز پایه مورد استفاده باید در اسناد پیمان مشخص شود. تا حد امکان باید از فلز پای ه مورد تایید در جداول5 - 3 یا6 - 9 برای جوشکاری سا زه های فوالدی استفاده شود . 7 - 2 - 2 - فلز پایه برای ناودان انتهای جوش1، پشت بند2 و فاصله انداز جوش3 7 - 2 - 2 - 1 - ناودان انتهای جوش مورد استفاده برای مصالح فوالدی فهرست شد ه در جداول5 - 3 یا6 - 9، می تواند هر .کدام از مصالح معرفی شده در جداول مذکور باشد 7 - 2 - 2 - 2 - فل ز مورد استفاده در پشت بند جوش باید از جداول5 - 3 یا6 - 9 یا تسمه فوالدی نورد سرد شده با حداکثر 25 /7 درصد کربن4 استفاده شود، به استثنای اینکه برای مصالح فوالدی با مقاومت تسلیم697 مگاپاسکال باید از پشت بند با مقاومت مشابه.استفاده شود 7 - 2 - 2 - 3 - فلز مورد استفاده در قطعه فاصله انداز باید مشابه م .صالح مصرفی فلز پایه باشد 1- Weld Tab 2- Backing 3- Spacer 4- e.g. ASTM A109 T3 or T4 -------- صفحهٔ بعد -------- 240 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 3 - الزامات مواد مصرفی و الکترود جوشکاری 7 - 3 - 1 - کلیات 7 - 3 - 1 - 1 - با درخواست مهندس ناظر ، پیمانکار باید گواهینامه تایید کیفیت الکترود یا سیم جوش و پودر مصرفی .کارخانه را مطابق با الزامات مربوطه ارائه نماید 7 - 3 - 1 - 2 - رده و اندازه الکترود، طول قوس، ولتاژ و آمپراژ باید متناسب با ضخامت فلز پایه، نوع شیار ،وضعیت جوشکاری و سایر شرایط کاری باشد. شدت جریان جوشکاری باید در محدود ه پیشنهاد شده سازنده الکترود .باشد 7 - 3 - 1 - 3 - گاز یا ترکیب گاز محافظ باید با الزامات بند5 - 5 .مطابقت داشته باشد با درخواست مهندس ناظر ، پیمانکار باید گواهینامه تولیدکننده گاز را برای کنترل الزامات نقطه شبنم ارائه نماید. درصد گاز ترکیبی باید .مطابق دستورالعمل جوشکاری باشد 7 - 3 - 1 - 4 - مواد مصرفی جوش کاری که از بسته بندی اولیه خارج می شود باید به نحوی حفاظت و نگهداری شود که اثر نامطلوبی .بر خواص جوشکاری نداشته باشد 7 - 3 - 1 - 2 - ا .لکترودها باید خشک و در شرایط مناسب برای جوشکاری باشد 7 - 3 - 2 - الکت رودهای جوشکاری قوسی فلزی با الکترود پوشش دار SMAW 7 - 3 - 2 - 1 - مشخصات الکترودهای پوشش دار باید منطبق بر استانداردهای ملی و یا معتبر بین المللی باشد1. 7 - 3 - 2 - 2 - شرایط انبارکردن الکترودهای کم هیدروژن الکترودها با پوشش کم هیدروژن باید در بسته بندی های ضدرطوبت مهر شده خریداری و نگهداری شوند و یا قبل از مصرف مطابق با بند7 - 3 - 2 - 5، به مدت2 ساعت در دمای بین267 تا437 درجه سلسیوس در دستگاه خشک کن پخت2 .شود در صورتی که بسته ،بندی الکترود معیوب شده باشد الکترودها قبل از مصرف باید خشک شوند. الکترودهایی که بالف اصله بعد از باز کردن بسته بندی ضدرطوبت الکترود مصرف نمی ن شو د، باید در دستگاه خشک کن ذخیره با دمای حداقل 127 1 - در نبود استانداردهای ملی، می :توان دو استاندارد زیر را مالک عمل قرار داد A- ANSI/AWSA5. 1: Specification for carbon steel electrodes for shielded metal arc welding B- ANSI/AWSA5. 5: Specification for low-Alloy steel electrodes for shielded metal arc welding 2- Baked -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 241 درج ه سلسیوس نگهداری شوند. الکترود نباید بیش از یک مرحله پخت مجدد1 شود. الکترودهایی که مرطوب شده اند، نباید مورد استفاد ه قرار گیر ن .د 7 - 3 - 2 - 3 - زمان مجاز تماس الکترود با هوای آزاد بعد از باز کردن بسته بندی الکترود و یا در آوردن آن از دستگاه خشک کن یا خشک کن ذخیره، زمان تماس الکترود با فضای آزاد نباید بیش از مقادیر ذکر شده در ستون الف از جدول7 - 1 .باشد در صورتی که الکترود به میزان ک متر از مقادیر جدول7 - 1 در تماس با هوای آزاد باشد، آنها را می توان دوباره به دستگاه خشک کن ذخیره با دمای 127 درج ه سلسیوس برگرداند. بعد از حداقل4 ساعت نگهداری در این دما ، می توان الکترودها .را دوباره در فضای آزاد قرارداد 7 - 3 - 2 - 4 - در صورتی که به کمک آزمایش بتوان نشا ن داد که میزان رطوبت جذب شده از مقادیر استاندارد مرجع و یا از4/7 درصد وزنی برای الکترودهاE70XX وE70XX-X تجاوز نمی کند، می توان الکترود را به مقدار نشان داده شده در ستون ب، از جدول7 - 1 .در معرض هوای آزاد قرار داد جدول7 - 1 - مقادیر مجاز تماس الکترودهای کم هیدروژن با هوای آزاد نوع الکترود )ستون (الف )ستون (ب الکترود جوشکاری فوالد کربنی بین4 تا17 ساعت E70XX 4 ساعت E70XXR 9 ساعت E70XXHZR 9 ساعت E7018M 9 ساعت الکترود جوشکاری فوالد کم آلیاژ E70XX-X 4 ساعت 4 تا17 ساعت E80XX-X 2 ساعت 2 تا17 ساعت E90XX-X 1 ساعت 1 تا5 ساعت E100XX-X 5/7 ساعت 5/7 تا4 ساعت E110XX-X 5/7 ساعت 5/7 تا4 ساعت 7 - 3 - 2 - 2 - خشک کردن الکترودها در صورتی که الکترود به میزان بیشتر از مقادیر جدول7 - 1 در معرض هوای آزاد قرار گیرد باید مطابق شرایط زیر پخت .شود 1- Rebake -------- صفحهٔ بعد -------- 242 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 1) الکترودهای کم هیدروژن کم کربن(AWS A5. 1) باید برای حداقل2 ساعت در دمای بین267 تا437 درجه سلسیوس .پخت شود 2) الکترودهای کم هیدروژن کم آلیاژ(AWS A5. 5) باید برای حداقل2 ساعت در دمای بین377 تا437 درجه سلسیوس .پخت شود همه الکترودها باید قبل از اینکه در دماهای فوق قرار گیرد، به میزان نیم ساعت در دمای نصف دمای پخت نهایی قرار گیرد. زمان پخت نهایی از زمان رسیدن به دمای پخت نهایی محاسبه می .شود 7 - 3 - 2 - 6 - الکترود کم هیدروژن برای فوالدهای پرمقاومت آبدیده و بازپخت شده1 1) وقتی جوشکاری با الکترودE90XX-X یا باالتر انجام می ،شود به شرطی که الکترود در بسته بندی ضدرطوبت مهر شده باشد ،می تواند بدون پخت استفاده شود . 2) وقتی از الکترودE90XX-X یا باالتر بدون بسته بندی ضدرطوبت مهرشده و یا الکترودE80XX-X یا پایینتر حتی با بسته بندی ضدرطوبت مهر شده استفاده شود، باید برای حداقل یک ساعت در دمای بین377 تا437 درجه .پخت شود 3) وقتی از الکترودE7018M یاE70XXH4R استفاده می شود، الکترود را می .توان بدون پخت استفاده نمود 7 - 3 - 3 - الکترود و پودر جوشکاری قوسی زیرپودریSAW 7 - 3 - 3 - 1 - جوشکاری قوسی زیرپودری می تواند به وسیل ه یک یا چند الکترود و یا یک یا چند الکترود موازی و یا ترکیبی از الکترودهای تک و موازی انجام پذیرد. فاصل ه بین الکترودها باید طوری باشد که قبل از رسیدن قوس دوم، سرباره ق وس اول به طور کامل خنک نشده باشد تا از رسوب کامل و صحیح الکترود دوم جلوگیری شود . جوش های زیرپودری چندالکترودی، می توانند برای هر عبور جوش .شیاری و یا گوشه، مورد استفاده قرار گیرند 7 - 3 - 3 - 2 - الکترود لخت و پودر جوشکاری مورد مصرف در جوشکاری فوالدها باید منطبق بر استانداردهای ملی و یا معتبر بین.المللی باشد2 1- Quenched and Tempered alloy steel (Fy = 600-700 MPa) 2 - در نبود استانداردهای ملی، می :توان دو استاندارد زیر را مالک عمل قرار داد - ANSI/AWS/A5.17 = Specification for bare carbon steel electrodes and fluxes for submerged arc welding. - ANSI/AWS/A5.23 = Specification for low alloy electrods and fluxes for submerged arc welding. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 243 7 - 3 - 3 - 3 - پودر مورد استفاده برای جوش زیرپودری، باید خشک و عاری از هرگونه آلودگی، پوسته یا سایر مصالح خارجی باشد. پودرها باید در بسته بندی های مناسب ی که بتوان آنها را در شرایط عادی به مدت حداقل 6 ماه بدون هرگونه تغییر در مشخصات انبار نمود، خریداری شود. در صورت صدمه دیدن بسته بندی، پودر باید به مدت یک ساعت در مای د 267 درج ه سلسیوس خشک شود . بال فاصله بعد از باز کردن بست ه پودر، آن را باید در قیف توزیع دستگاه ریخت. در صورت استفاده از بست ه سرباز، باید از الی ه سطحی به ضخامت25 میلیمتر صرفنظر کرده و دور ریخته شود. پودرهای مرطوب .نباید مورد استفاده قرار گیرند 7 - 3 - 3 - 4 - بازیابی پودر پودرهایی را که در ح ین جوشکاری ذوب نشده اند، می توان به کمک جارو یا مکش جمع آوری نمود و مورد استفاد ه مجدد قرار داد. پیمانکار باید دارای سیستمی برای جمع آوری پودرهای ذوب نشده، افزودن پودرهای جدید به آن و جوشکاری با ترکیب این دو پودر باشد به طوریکه ترکیب و دانه بندی پودر حاصل د ر حوضچه جوش به طور نسبی ثابت باقی ب ماند . 7 - 3 - 3 - 2 - استفاده از سرباره جوش خرد شده1 سرباره جوش را می توان به صورت پودر درآورده و مجدد مورد استفاده قرار داد، مشروط بر اینکه توسط دستگاه ذیصالح انجام شده و پودر حاصل مورد آزمایش ارزیابی قرار گیرد2 و مطابق استان داردها ی مرجع مندرج در بند7 - 3 - 3 - 2 توسط پیمانکار طبقه بندی شود . 7 - 3 - 4 - سیم جوش های جوشکاری تحت حفاظت گازGMAW/FCAW 7 - 3 - 4 - 1 - مشخصات الکترود و پودر مغزه برای جوشکاری با الکت رو د فلزی تحت حفاظت گاز و یا جوشکاری قوسی با سیم توپودری، باید منطبق بر ضوابط استانداردهای م لی و در نبود آن منطبق بر ضوابط استانداردهای معتبر بین المللی باشد3 . 1- Crushed slag 2- ANSI/AWS A5.01 = Filler metal and fluxes procurement guide line. 3 - در نبود استانداردهای مل ی، می .توان استانداردهای زیر را مالک عمل قرار داد AWS A5.18 , AWS A5.20 , AWS A5.28 , AWS A5.29 , AWS 5. 36 -------- صفحهٔ بعد -------- 244 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 3 - 2 - روش جوشکاری تحت حفاظت گاز با الکترود تنگستنGTAW 7 - 3 - 2 - 1 - الکترودهای تنگستن شدت جریان جوشکاری باید متناسب با قطر و نوع الکترود باشد. الکترودهای تنگستن باید منطبق بر ضوابط AWS A5.12 با .شند 7 - 3 - 2 - 2 - فلز پرکننده (الکترود مصرفی ) فلز پرکننده (الکترود مصرفی ) باید منطبق بر ضوابط استانداردهای ملی و یا معتبر بین المللی1 .باشد 7 - 4 - فرایندهای جوشکاری الکتریکی گاز ی و الکتریکی سرباره ای ESW وEGW 7 - 4 - 1 - محدودیت های فرایند فرایندهایESW وEGW باید به مصالح معرفی شده در جدول5 - 3 گروه1 ، 2 و3 محدود شود . به استثنای اینکه این فرایندها برای مصالح فوالد ی کم کربن رسوب- سختی2 مجاز نمی .باشد 7 - 4 - 2 - شرایط الکترودها و لوله های هدایت الکترود و لول ه راهنمای مواد .مصرفی باید خشک، تمیز و در شرایط مناسب برای مصرف باشد 7 - 4 - 3 - شرایط پ ودر پودر مصرفی برای جوش کاری الکتریکی سربار ای ه باید خشک و عاری از هرگونه آلودگی ها ،پوسته و یا سایر مصالح خا رجی باشد. پودر باید در بسته بندی هایی مناسب که بتوان آنها را در شرایط عادی به مدت حداقل 6 ماه، بدون هرگونه تغییر در .مشخصات انبار نمود، خریداری شود در صورت آسیب دیدن بسته بندی، پودر باید به مدت یک ساعت در دمای127 درج ه سلسیوس قبل از مصرف خشک شود. پودرهای مرطوب نباید مورد استفاده قرار .گیرد 7 - 4 - 4 - شروع و پایان جوش جوشکاری باید طوری شروع شود که فرصت تولید گرمای کافی برای ذوب کامل فلز جوش با وجوه شیار وجود د اشته .باشد اگر در حین جوشکاری درز، توقفی در کار ایجاد شود، به طوری که حوضچ ه جوش و سرباره به حالت منجمد د رآید، مشروط 1 - در نبود استانداردهای ملی، می .توان استانداردهای زیر را مالک عمل قرار داد AWS A5-18 , AWS A5.28 , AWS A5.30 2- Precipitation- Strengthed Low corbon steel, ASTM A710 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 242 بر اینکه سالمت جوشکاری به فاصل ه 157 میلیمتر از هر طرف نقط ه ،توقف با آزمون فراصوت1 (UT) یا پرتونگاری2 (RT) کنترل شود، ادام ه جوشکاری امکان پذی .ر است. مهندس ناظر باید نقاط توقف را ثبت کرده و گزارش نماید 7 - 4 - 2 - پیش گرمایش به علت حرارت القایی زیاد در این فرا یند جوشکاری، درشرایط عادی نیاز به پیش .گرمایش نیست جوشکاری در شرایط ی که دمای فلز پایه کمتر از صفر درجه سلسیوس باشد، مجاز نمی.باشد 7 - 4 - 6 - تعمیر طبق ضوابط قسمت پ فصل3 یا قسمت ج فصل17 ، جوش های معیوب ی که دارای ناپیوستگی هستند باید منطبق بر مندرجات بند7 - 25 با استفاده از دستورالعمل جوشکاری مورد تایید، تعمیر شوند و یا کل جوش برداشته شده و به طور .مجدد جوشکاری شود 7 - 2 - متغیرهایWPS متغیرهای جوشکاری باید منطبق بر فر مWPS (مطابق پیوست2) باشد. هر عبور جوش، باید ذوب کامل ی با فلز پایه نزدیک آن داشت ه و هیچگونه فرورفتگی یا بریدگی کنار جوش نداشته باشد. تقعر بیش از حد در عبور های اولیه به دلیل جل وگیری از ترک خوردن ریشه جوش مجاز نیست. همه جوشکاران، اپراتورهای جوش و خال جوشک اران باید در مورد استفاده صحیح ازWPS مطلع شوند وWPS اجرایی باید ب ه راحتی در دسترس باشد و در حین انجام جوشکاری مورد استفاده .قرار گیرد 7 - 6 - پیش گرمایش و دمای عبورهای میانی 7 - 6 - 1 - در صورت نیاز، فلز پایه باید تا دمای حداقل اعالم شده درWPS (مطابق بخش5 - 2 - 1 برایWPSها ی پیش تایید شده و جدول6 - 5 برایWPS ارزیابی شده با آزمایش) پیش .گرم شود 1- Ultrasonic Test 2- Radiographic Test -------- صفحهٔ بعد -------- 246 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 6 - 2 - دمای پیش گرمایش و دمای عبورهای میانی در حین فرایند جوشکاری باید در فاصله ای حداقل به میزان ضخامت بزرگترین عضو اتصال جوش (اما نه کمتر از75 میلیمتر) در همه جهات نسبت به نقطه جوشکاری ح فظ شود. 7 - 6 - 3 - حداقل دمای عبورهای میانی باید برابر الزامات دمای پیش گرم ایش رعایت شود ، مگر اینکه درWPS به گونه ای دیگر ذکر شده .باشد 7 - 6 - 4 - دمای پیش گرم ایش و عبور های میانی باید دقیقاً در لحظ ه قبل از شروع قوس جوشکاری برای هر عبور جوش کنترل شود. 7 - 6 - 2 - برای ترکیب فلزهای پایه م ختلف، حداقل دمای پیش گرم ایش باید براساس باالترین دمای پیش گرم ش ای انتخاب شود . 7 - 7 - کنترل حرارت ورودی برای فوالدهای آبدیده و بازپخت شده1 حرارت ورودی در جوشکاری فوالدهای آبدیده و بازپخت شده باید به حداکثر دمای پیش گرم ایش و عبورهای میانی مورد نیاز محدود شود . این م الحظات باید شامل حرارت ورودی اضافی تولید شده در جوشکاری همزمان دو طرف یک عضو نیز باشد. این محدودیت ها باید منطبق بر پیشنهادات تولیدکننده فوالد باشد. محدودیت حرارت ورودی این بند شامل مقاطع فوالدی کم آلیاژ پرمقاومت2 تولید شده به روش آبدیده و خودبازپخت شده 3 نمی .شود 7 - 8 - عملیات حرارتی تنش زدایی4 در صورت درج در اسناد قرارداد، مجموعه جوش شده باید تحت عملیات تنش .زدایی به روش عملیات حرارتی قرار گیرد ماشینکاری نهایی پس از تنش زدایی به منظور حفظ رواداری .های ابعادی باید در نظر گرفته شود 7 - 8 - 1 - الزامات عملیات حرارتی تنش زدا :یی باید منطبق بر شرایط زیر انجام پذیرد 1) دمای کوره در زمانی که مجموعه جوشکاری شده در آن قرار می گیرد نباید باالی315 C  .باشد 1- Quenched and tempered steels 2- High strength low alloy steel HSLA 3- Quenched and self tempered QST, ASTM A913 4- Stress-Relief heat treatment -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 247 2) در دمای باالی315 C  ، نرخ افزایش حرارت نباید از نسبت567 تقسیم بر ضخامت عضو ضخیم تر مجموع ه برحسب سانتی متر بیشتر باشد و در بدترین حالت نباید بیش از227 درجه سلسیوس ،بر ساعت باشد. در زمان حرارت دادن تغییرات دما در قسمتی که گرم می شود نباید از 147 درجه سلسیوس در هر5 .مترطول بیشتر باشد نیازی به نرخ سرد شدن و گرم شدن کمتر از55 درجه سلسیوس برساعت نمی .باشد 3) پس از آنکه دمای قطعه به حداکثر677 درجه سلسیوس برای فوالدهای آبدیده و بازپخت شده یا محدود ه دمایی 677 تا657 درجه سلسیوس برای سایر فوالدها رسید، دمای مجموعه باید در دمای مذکور برای مدت زمان های حداقل درج شده در جدول7 - 2 براساس ضخامت جوش نگه داشت ه شود. در صورتی که عملیات تنش زدایی به منظور پایداری ابعادی انجام می شود، زمان نگهداشتن در دمای مذکور باید برحسب ضخامت ضخیم ترین عضو مطابق جدول 7 - 2 انجام شود. در زمان نگهداری مجموعه در این دما نباید اختالف دمایی بیش از65 درجه سلسیوس بین بیشترین و کمترین د مای قسمت های مختلف مجموعه .در حال گرم شدن وجود داشته باشد 4) در دمای باالی315 درجه سلسیوس ، سرد شدن باید در داخل کوره یا محفظه سرد شدن با نرخ حداکثر267 درجه سلسیوس بر ساعت تقسیم بر ضخامت قطع ه ضخیم تر برحسب میلی متر و حداکثر نباید بیشتر از267 درجه سلسیوس بر .ساعت باشد مجموعه تا دمای315 درجه سلسیوس می تواند در هوای محیط سرد شود . جدول7 - 2 - حداقل دمای نگهداری عملیات حرارتی تنش زدایی (بند7 - 8 - 1) بیشتر از20 میلی متر بین6 تا20 میلی متر 6 میلی متر یا کمتر 2 ساعت بعالوه15 دقیقه اضافی یا کسری از آن برای هر25 میلی متر مازاد بر57 میلی متر 15 دقیقه به ازای هر6 میلی متر یا کسری از آن 15 دقیقه 7 - 8 - 2 - عملیات حرارتی پس از جوشکاری جایگزین در صورتیکهPWHT در محدوده های ذکر شده در بند7 - 3 - 1 غیرعملی باشد، می توان قطعه جوش شده را در دماهای پائین تری برای مدت طوالنی تر مطابق جدول7 - 3 تنش .زدایی نمود جدول7 - 3 - عملیات حرارتی تنش زدایی جایگزین حداقل زمان نگهداری در دمای کاهش یافته؛ ساعت به ازای هر25 میلی متر ضخامت کاهش دما از حداقل دمای تعیین شده درجه سلسیوس∆℃ 2 30 4 60 10 90 20 120 -------- صفحهٔ بعد -------- 248 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 8 - 3 - فوالدهایی که عملیات حرارتی پس از جوش کاری برای آنها پیشنهاد نمی شود تنش زدایی جوش فوالدهای پرمقاومت آبدیده و بازپخت شده1 به طور عمومی پیشنهاد نمی .شود در مواردیکه مجموعه باید دقت ابعادی خود را در طول ماشینکاری حفظ کند و یا در جایی که ترک خوردگی ناشی از تنش و خوردگی2 مورد انتظار است، تنش زدای .ی ممکن است ضروری باشد با این حال، نتایج آزمایش های چقرمگی نشان داده است که عملیات حرارتی ،پس از جوشکاری ممکن است چقرمگی فلز جوش و ناحیه متاثر از حرارت3 را مختل کند و در برخی موارد باعث ایجاد ترک های بین دانه ای در ناحیه درشت دانه شده ناحیه متاثر از حرارت شود . 7 - 1 - پشت بند جوش های شیاری 7 - 1 - 1 - پشت بند فوالدی در صورت استفاده از پشت بند فوالدی الزامات زیر باید رعایت شود . 7 - 1 - 1 - 1 - ذوب در صورتی که برای جوش شیاری از تسم ه پشت بند فوالدی استفاده شود، عبور ریشه باید ذوب کامل با آن داشته ب اشد . 7 - 1 - 1 - 2 - طول پشت بند تسم ه شت پ بند فوالدی به جز موارد استثنایی زیر باید در سرتاسر طول جوش پیوسته باشد. برای سرهم کردن تسمه های پشت بند به یکدیگر باید از جوش لب به لب شیاری با نفوذ کامل، منطبق بر ضوابط فصل هفتم این آیین نام ه، استفاده ش .ود برای کاربر دهای ،بارگذاری استاتیکی در جوش های انتهای مقاطع بسته مثل سازه های با مقاطع توخالی4، می توان از پشت بند با یک یا دو قطعه بصورت ناپیوسته استفاده کرد به شرطی که تمامی موارد :زیر در آن رعایت شده باشد 1) ضخامت اسمی مقطع بسته نباید از16 .میلیمتر بیشتر باشد 2) محیط بیرونی مقطع بسته نباید از1625 میلی .متر بیشتر باشد 3) پشت . بند در جهت عرضی نسبت به محور طولی مقطع بسته باشد 4) فاصله پشت بند ها نباید بیشتر از6 میلیمتر باشد . 5) فاصله جوش با پشت بند ناپیوسته از دیگر اتصاالت، کوچکتر از قطر مقطع توخالی یا بعد اصلی سطح مق طع .نباشد 6) ناپیوستگی پشت بند در گوشه ها قرار .نگیرد 1- e.g A709Gr HPS 100W , A710 ،A517 وASTM A514 2- Stress Corrosion Cracking (SCC) 3- HAZ 4- Hollow Structural Section (HSS) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 241 در ستون های قوطی شکل تحت بارهای استاتیکی، پشت بند ناپیوسته در جوش های شیاری با نفوذ کامل در،کنج د ر اتصاالت ،درجا و در جزئیات اتصال مجاز است. پشت بند ناپیوسته در دیگر بخش های مقاطع بسته به شرط تایید مهندس ناظر مجاز .است 7 - 1 - 1 - 3 - ضخامت پشت بند حدا قل ضخامت تسم ه پشت بند به منظور جلوگیری از ذوب عمقی1 آن در هنگام جوشکاری باید مناسب ب وده و مطابق جدول زیر پیشنهاد می شود . روش جوشکاری حداقل ضخامت جوش )(میلیمتر جوشکاری قوسی فلزی با الکترود پوش دار ش 5 جوشکاری قوس ی فلزی با حفاظت گاز 6 جوشکاری قوسی با سیم توپودری 6 جوشکاری قوسی زیرپودری 17 * استفاده از تسمه های فوالدی موجود در بازار برای پشت بند جوش شیاری لوله ها، قابل قبول است، مشروط بر اینکه شواهدی از سوختن آنها در هنگام جوشکاری مشاهده ن شود . 7 - 1 - 1 - 4 - اتصاالت اعضای غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه ای (سیکل )ی پشت بند در اعضای غیرلوله ای تحت بارهای چرخه( ای سیکلی) :باید مطابق شرایط زیر باشد 1) تسمه های پشت بند عمود بر امتداد تنش باید برداشته شده و پشت جوش کامالً سنگ زده شود و مطابق جدول 4 - 5 هم سطح شود . 2) لزومی به برداشتن تسمه های موازی امتداد تنش نیست، مگر طبق درخواست مهندس مشاور 3) در اعضا تحت بارهای چرخه ای (سیکلی)، در صورتی که بخواهیم تسم ه پشت بند را با جوش خارجی به عضو متصل کنیم، این جوش باید بصورت گوشه و در تمام طول تسمه در هر دو طرف .پیوسته باشد 7 - 1 - 1 - 2 - اتصاالت تحت بارگذاری استاتیکی لزومی به جوش پیوسته و یا حذف تسمه های پشت بند در اعضا تحت بارهای استاتیکی در سازه های لوله یا هلولریغ ای یا نمی .باشد، مگر طبق خواست مهندس مشاور 1- Melt-through -------- صفحهٔ بعد -------- 220 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 1 - 2 - جوش پشت بند1 اولین جوش در پشت می تواند به عنوان پشت بند در جوش های شیاری یا گوشه استفاده شود. در صورت استفاده از رو ش SMAW باید ال کترود کم .هیدروژن مورد استفاده قرار گیرد 7 - 1 - 3 - پشت بند غیرفلزی ریشه جوش های شیاری را می ،توان با مس پودر ، نوار شیشه ای، سرامیکی، پودر آهن یا مواد مشابه برای اجتناب از ذوب عمقی .آن استفاده نمود 7 - 10 - تجهیزات جوشکاری و برشکاری همه تجهیزات جوشکاری و برشکاری حرارتی2 با ید طوری طراحی و ساخته شده و در چنان شرایطی باشند تا پرسنل مورد تایید با پیروی از روش های شرح داده شد، نتایجی مطابق با این آیین نامه بدست آورند . 7 - 10 - 1 - روش های برشکاری گرمایی طبق این آیین نامه، محدود به روش برشکاری قوسی3 (پالسما)، شیارزنی، و برش هواگاز4 می .باشد 7 - 11 - شرایط محیط جوشکاری :جوشکاری در شرایط زیر مجاز نیست 1 - وقتی که د مای محیط کار نزدیک به جوش کمتر از27 - درج ه سلسیوس .است 2 - وقتی که د مای فلز پایه کمتر از مقادیر ذکر شده در جدول5 - 3 .است 3 - .وقتی که سطح کار مرطوب یا در معرض بارش باران و برف است 4 - وقتی که کار در معرض ( وزش باد با سرعت زیاد است3 کیلومتر بر ساعت یا بیشتر .) 5 - وقتی که پرسنل جوشکاری تحت شرایط غیرمتعادل5 .و سخت هستند 1- Backing Weld 2- Thermal cutting 3- Arc cutting 4- Oxyfuel gas 5- Inclement -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 221 7 - 12 - تطابق با طراحی اندازه و طول جوش نباید کمتر از مقادیر تصریح شده در نقشه ها و مشخصات فنی خصوصی باشد، به استثنای شرایط ی که در جداول3 - 1 و17 - 15 .اجازه داده شده است .تغییر محل جوش بدون تایید مهندس طراح، مجاز نیست 7 - 13 - حداقل بعد جوش گوشه حداقل بعد جوش گوشه به جز مواردی که به عنوان تقویتی روی جوش های شیاری استفاده می شود، باید مطابق جدول 7 - 7 باشد. این حداقل بعد برای همه جوش ها استفاده می شود مگر اینکه د ر نقشه .ها ابعاد بزرگتری ارائه شده باشد جدول7 - 7 - حداقل بعد جوش های گوشه حداقل اندازه جوش گوشه ب ضخامت فلز پایه(T)الف 3پ T6 5 6<T12 6 12<T20 3 20<T الف) برای فرایندهای بدون پیش گرمایش محاسبه شده مطابق با بند6 - 3 - 4 با الکترود غیرکم ،هیدروژنT برابر با ضخامت عضو ضخیم تر می باشد؛ جوش های تک .عبوره باید مورد استفاده قرار گیرد برای جوش های با الکترود غیر کم هیدروژن که دستورالعمل آن به منظوری جلوگیری از ترک مطابق با بند6 - 3 - 4 ایجاد شده است و برای فرایندهای کم ،هیدروژنT برابر با ضخامت عضو نازکتر می باشد؛ الزامات جوش تک .عبوره نباید اعمال شود ب) نیازی به بزرگتر بودن اندازه جوش از ضخامت عضو ضخیم تر نمی .باشد پ) حداقل اندازه برای سازه های تحت بارگذاری چرخه )ای (سیکلی5 میلی متر می .باشد 7 - 14 - آماده سازی فلز پایه 7 - 14 - 1 - کلیات فلز پا هی دی با به اندازه کاف ی زی تم شد با تا امکان اجرای جوش مطابق با الزامات کیفی این آیین.نامه را فراهم کند 7 - 14 - 2 - عیوب سطحی ناشی از نورد سطحی که فلز جوش روی آن رسوب می ،کند باید صاف، یکنواخت و عاری از هرگونه پلیسه، پارگی، ترک سرباره و ه رگونه عیبی که اثر سوء بر کیفیت و یا مقاومت جوش می.گذارد، باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 222 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 14 - 3 - پوسته و زنگ سطوحی که باید جوش شوند و سطوح مجاور نوار جوش، باید عاری از هرگونه پوسته ،ضخیم یا شل سرباره جوش،، زنگ رطوبت، گریس، روغن و سایر مواد متفرقه که از اجرای صحیح و کامل جوش جلوگیری کرده و باعث بخارات مضر می شود .، باشند پوسته و زنگی که با برس کشیدن شدید دستی نیز زدوده نمی شود، مواد خام پوشش نازک ضدزنگ1 و مواد ضدپاشش جوش، مشروط به برآورده کردن الزامات کیفی این آیین نامه می توانند در جای خود باقی بماند، به استثنای تیرهای سازه هایی که تحت بار چرخه( ای سیکلی) ،قرار دارند. در این حالت تمامی پوسته موجود در ناحیه نوارجوش اتصال .بال به جان باید برداشته شود 7 - 14 - 4 - مواد خارجی 7 - 14 - 4 - 1 - سطوح جوش داده شده و سطوح مجاور جوش با دی زی تم شده و مقاد ری شیب از حد مواد ز یر :حذف شود (1) آب (2) روغن (3) گر یس (4) سا ری مواد مبتن ی بر ه ی دروکربن جوشکار ی ی رو سطوح حاو ی مقاد ری ی باق مانده مواد خارج ی به شرط رعا تی الزامات ک یفی نیا ن یی آ.نامه مجاز است 7 - 14 - 4 - 2 - جوشکار ی بر رو ی سطوح دارا ی پوشش ضدزنگ یا مواد ضدپاشش جوش مجاز است، به استثنا ی موارد ی که در بند7 - 14 - 4 - 1 ممنوع شده است، مشروط بر ا نکه ی طی شرا یفیک نیا آیین نامه برآورده شود. 7 - 14 - 2 - ناپیوستگی های تورقی ناشی از نورد حدود پذیرش و یا تعمیر ترک های تورقی در سطوح برش خورده مطابق جدول7 - 4 می باشد که در آن طول ترک یا ناپیوستگی، مساوی طول ظاهری تورق در سطح برش خورده و عمق آن، مساوی عمق نفوذ تورق در داخل مصالح می .باشد تمام جوشکاری های انجام یافته برای تعم یر تورق باید منطبق بر مفاد این آیین نامه باشد. برداشتن ترک می توا ند از هر دو سطح فلز پایه انجام شود. طول جوش الزم برای تعمیر ترک نباید بزرگتر از27 درصد طول سطح ورقی باشد که تعمیر می شود. استفاده از طول .های بزرگتر با تایید مهندس مشاور مجاز است 1- Surface Protective coating -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 223 7 - 14 - 2 - 1 - حد پذیرش ب رای ناپیوستگی ها با طول و عمق بیش از25 میلیمتر، رویه :زیر باید مورد بررسی قرار گیرد (1) اگر قبل از تکمیل درز، ناپیوستگی های نظیرW ، X وY در شکل7 - 1 م شاهده شود ، اندازه و شکل ناپیوستگی باید با استفاده از آزمایش فراصوت(UT) تعیین شود. مساحت ناپیوستگی باید با استفاده از اتالف کل انعکاس مطابق دستورالعمل1 آزمایش فراصوت ورق های فوالدی به روشی امواج مستقیم2 تعیین شود . (2) برای پذیرش ناپیوستگی هایW ، X وY، مساحت ناپیوستگی (و یا مساحت تجمعی در حالت ناپیوستگی های متعدد)، نباید از4 ( درصد مساحت سطح برش خورده تجاوز نماید حاصل :ضرب طول در عرض) مگر در حالت زیر اگر طول ناپیوستگی یا عرض تجمعی3 ناپیوستگی ها در هر مقطع عرضی، که در امتداد عمود بر طول بریده شده اندازه گیری می شود، از27 درصد عرض برش خورده تجاوز نماید، معیار4 درصد سطح برش خورد ه مصالح باید به نسبت عرض های بیش از27 درصد کاهش یابد (برای مثال اگر ناپیوستگی به اندازه 37 درصد عرض برش خورد ه مصالح باشد، مساحت ناپیوستگی نمی تواند از6/3 درصد مساحت برش خورده تجاوز نماید). ناپیوستگی در سطح برش خورده باید به عمق25 میلیمتر فراتر از تقاطع آن با سطح برش خورده، به وسیل ه سنگ زد ن یا شیارزنی4 برداشته شده و با الکترود کم هیدروژن با الیه های با ضخامت کمتر از3 میلیمتر (حداقل برای چهار )الیه اول .با جوش پر شود جدول7 - 4 - محدود ه پذیرش و یا تعمیر ناپیوستگی های تورقی ناشی از نورد در سطوح برش خورده شرح ناپیوستگی لزوم تعمیر هر نوع ناپیو ستگی با طول مساوی25 میلیمتر یا کمتر بدون عملیات- الزم نیست هر نوع ناپیوستگی با طول بزرگتر از25 میلیمتر و عمق کمتر از3 میلیمتر بدون عملیات- ولی عمق باید مورد .بررسی قرار گیرد)(الف هر نوع ناپیوستگی با طول بزرگتر از25 میلیمتر و عمق3 تا6 میلیمت ر باید کامال ً برداشته شود ولی جوش .الزم نیست هر نوع ناپیوستگی با طول بزرگتر از25 میلیمتر و عمق6 تا25 میلیمتر باید کامالً برداشته شده و با جوش پر .شود هر نوع ناپیوستگی با طول بزرگتر از25 میلیمتر و عمق بزرگتر از25 میلیمتر به بند7 - 14 - 5 - 1 مراجعه .شود (الف) باید17 درصد ناپیوستگی ها برای تعیین عمق با استفاده از سنگ زدن، مورد بازرسی قرار گیرند. هرگاه عمق یکی از آنها از3 میلیمتر بزرگتر شود، تمام ناپیوستگی ها به منظور تعیین عمق باید مورد بازرسی قرار گیرند. اگر عمق هیچکدام از17 درصدی که مورد بازرس ی قرار گرفته از3 میلیمتر تجاوز ننماید، در اینصورت نیازی به تعیین عمق سایر ناپیوستگی ها نمی .باشد 1- ASTM A435 2- Straight Beam 3- Aggregate width 4- Gouging -------- صفحهٔ بعد -------- 224 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران شکل7 - 1 - ترک های تورقی در قطع ه بریده شده (3) اگر یک ناپیوستگی نظیر ناپیوستگیZ در شکل7 - 1 ، با مساحتی کوچکتر از مساحت مجاز بند7 - 7 - 3 - 1 (2 ) بعد از تکم یل درز ، مورد شناسایی قرار گیرد و فاصل ه آن از لب ه جوش مساوی یا بزرگتر از25 میلیمتر باشد، نیاز به تعمیر ناپیوستگی نمی باشد. اگر فاصل ه ناپیوستگیZ از لب ه جوش کمتر از25 میلیمتر باشد، باید تا فاصل ه 25 میلیمتر از عمق ناحیه ذوب برداشته شده و با استفاده از الکتر ود کم هیدروژن با الیه های کوچکتر از3 میلیمتر )(حداقل برای چهار الیه اول .با جوش پر شود (4) اگر مساحت ناپیوستگی هایW ، X ، Y یاZ از مقادیر مجاز7 - 7 - 3 - 1 (2 ) تجاوز نماید، مصالح بریده شده یا اجزای آنها باید مردود و جایگزین شده و یا طبق نظر مهندس مشاور تعمیر شود. 7 - 14 - 2 - 2 - تعمیر به منظور حذف ناپیوستگی ها و یا حدود پذیرش یا تعمیر ترک های تورقی ناشی از نورد جدول7 - 4، در تعمیر این ترکها در سطح برش خورده مقدار فلز برداشته شده باید در حداقل اندازه الزم حفظ شود . در صورت نیاز به تعمیر جوش، باید مقدار فلز برداشته شده برای ایجاد د سترسی جوش به داخل ترک کافی باشد. سطوح برش میتواند دارای امتداد دلخواهی نسبت به امتداد نورد باشد. جوشکاری.های تعمیری باید منطبق بر مفاد این آیین نامه انجام پذیرد :مراحل تعمیر باید به شرح زیر باشد 1 - آماده سازی ناحی ه تعمیر به طور مناسب 2 - جوشکاری با استفاده از الکترود کم .هیدروژن و اعمال مقررات این فصل 3 - سنگ زدن محل تعمیر (جوش تکمیل شده) به طوریکه سطح آن صاف شده و همتراز با سطوح مجاور شود . .نکته: الزامات این بند ممکن است در مواردی که بار کششی در ضخامت فلز وجود داشته باشد، کافی نباشد ناپیوستگی داخلیZ حداقل22 میلی متر عرض قطع ه طول قطعه ناپیوستگی ناپیوستگی ناپیوستگی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 222 7 - 14 - 6 - آماده سازی درز ی کار نی ماش، برش حرارت ی، برشکار ی (شامل برش قوس پالسما و شیارزنی )، براده بردار ی ای سنگ ی زن ممکن است برا ی آماده ی ساز درز ،ای برداشتن فلز ای کار غ ی رقابل قبول استفاده شود، با ا نی تفاوت که استفاده از برش اکس ی ژن ی فقط برا ی استفاده در فوالدها ی .نورد شده مجاز است 7 - 14 - 7 - برشکاری1 مصالح در صورت ن از ی ،ی برا سازه ی ها تحت بارگذاری چرخه ای )(سیکلی، مصالح تر می ضخ از آنچه در فهرست ز یر مشخص شده است، برا ی جاد یا لبه جوش مطلوب در هر جا یی که جوش قرار است تنش محاسبه شده را تحمل کند دی با برشکاری ش:ود (1) مصالح برش خورده ضخ می تر از12 متر یلیم (2) لبه ی ها نور د شده ورق ها (هب غیر از ورق های نوردی یونیورسال ) ضخ می تر از17 متر یلیم (3) بال های نبشی ی ا مقاطع نورد شده (به غ یر از مقاطع بال پهن) ضخ می تر از16 متر یلیم (4) ورق های نوردی یونیورسال ای لبه ی ها بال ی ها مقاطع بال پهن ضخیم تر از25 متر یلیم (5) آماده ی ساز ی برا اتصاالت لب به لب با دی با الزامات نقشه ی ها اجرایی مطابقت داشته باشد. 7 - 14 - 8 - برش حرارتی2 برشکاری با قوس الکتریکی3 (پالسما)، شیارزنی با الکترود ذغالی4، و هواگاز5 به منظور برش، آماده سازی و صافکاری لبه ها مجاز می .باشد 7 - 14 - 8 - 1 - سایر فرایندها سایر روش های برشکاری وقتی قابل استفاده ه ستند که پیمانکار .، کارآیی و کیفیت روش را به تایید مهندس مشاور برساند 7 - 14 - 8 - 2 - کیفیت پروفیل مصالح فوالد و فلز جوش می تواند به صورت حرارت ی برش داده شود، به شرط ی که سطح، صاف و منظم عار ی از ترک و شیار اشد ب و مشروط بر این که پروف لی قی دق با استفاده از کی ابزار مکان یکی بررسی شود. برا ی سازه ی ها ی دارا بار چرخه ای سیکلی، برش حرارت ی دستی دی با فقط در جا یی که به تایید مهندس ناظر رسیده است، انجام شود. 1 - Trimming 2 - Thermal cutting processes 3 - Electric arc cutting 4 - Gouging 5 - Oxyfuel gas cutting -------- صفحهٔ بعد -------- 226 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 14 - 8 - 3 - الزامات زبری سطح در برشکاری گرمایی، وسایل و تجهیزات باید طوری تنظیم شوند که بر یدگی .در سمت داخل خط برش نظری رخ ندهد زبری سط ح برش :خورده نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید - برای مصالح تا ضخامت177 ،میلیمتر25 .میکرون - برای مصالح با ضخامت بین177 تا277 ،میلیمتر57 .میکرون 7 - 14 - 8 - 4 - محدودیت های زخم یا شیار روی سطح در صورتی که زبری سطح برش خورده از مقادیر فوق بزرگتر باشد و یا سطح برش خورده دارای زخم ها یا شیارهای با عمق کمتر از5 میلیمتر باشد، باید آنها را با ماشین کاری و یا سنگ زدن حذف نمود. زخم هایی با عمق بیش از5 میلیمتر را می توان با سنگ زدن حذف نمود، مشروط براینکه سطح مقطع اسمی عضو بیش از2 درصد کاهش.پیدا نکند سطوح سنگ خورده و یا ماش ین کاری شده باید با شیبی که از1 به 17 تجاوز نمی کند، به سطوح اصلی متصل شوند . سطوح برش خورده و لبه های مجاور آنها باید عاری ازهرگونه سرباره باشند. زخم ها و شیارهای اتفاقی و پراکنده را می توا ن با اجاز ه .مهندس مشاور، با جوش تعمیر نمود 7 - 12 - گوشه های مقعر گوشه ه ای مقعر1 به جاهایی گفته می شود که زاویه باز بین سطوح کمتر از137 .درجه باشد گوش ه مقعر قطعات، به جز گوشه های اتصال مصالح و تیرهای زبانه شده، باید با شعاع حداقل25 میلیمتر گرد شوند تا انتقال ت دریجی برای توزیع تنش به دست آید . لبه ها و سطوح در تماس باید مماس ب ر هم بوده و دارای بیرون زدگی یا فاصله نباشند. گوشه های مقعر را می توان مطابق با الزامات سطحی بند7 - 14 - 3 - 3، به وسیله برش حرارتی و سنگ زنی ایجاد کرد . 1 - .مجاز نیست 2 - شکل2 (توصیه شده برای فرا ).یند تمام مکانیزه یا برش اتوماتیک 3 - شکل3 .)(مجاز است 1- Reentrant corners -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 227 نمونه های گو شه مقعر نمونه های گوشه مقعر غیر قابل پذیرش 7 - 16 - سوراخ دسترسی جوش، زبانه تیر1 و مصالح اتصال سوراخ های دسترسی جوش، زبانه تیرها و سطوح برش خورده در مصالح اتصال باید عاری از زخم باشد. زبانه تیرها و سطوح برش خورده مصالح اتصال باید عاری از گوشه های تیز ب اشد. سوراخ های دسترسی باید تبدیل یکنواخت ی بوجود آورد که از نقاط ت ماس بین سطوح مجاور عبور نمی کند و باید الزامات سطح بخش7 - 14 - 3 - 3 .را برآورده نماید 7 - 16 - 1 - ابعاد سوراخ دسترسی تمام سوراخ های دسترسی باید دارای فاصل ه حداقل5/1 برابر ضخامت ورقی که در آن ایجاد شده،اند از ریش ه ه لب آماده سازی شده برای جوشکاری باشند. ارتفاع سوراخ دسترسی برای رسوب سالم فلز جوش می بایست کافی بوده و در ضمن از ضخا مت ورقی که در آن ایجاد شده یا حداقل27 میلیمتر کمتر نباشد و همچنین از57 میلیمتر بیشتر نباشد. سوراخ دسترسی باید دقیق با ش د تا در صور ت نیاز، فضایی برای پشت . بند و دسترسی کافی برای جوش را فراهم نماید 7 - 16 - 1 - 1 - سوراخ های دسترسی در مقاطع نوردی لبه جان از سمت بال به سمت گوشه مقعر سوراخ دسترسی باید شیب دار یا منحنی باشد. گوشه سوراخ دسترسی نباید شعاعی کمتر از17 .میلیمتر داشته باشد 7 - 16 - 1 - 2 - سوراخ های دسترسی د ر مقاطع ساخته شده از ورق در مقاطع ساخته شده از ورق، سوراخ های دسترسی که پس از جوشکاری مقطع ایجاد می شود باید از سمت بال به سمت گوشه مقعر سوراخ دسترسی به صورت شیب دار یا منحنی باشد. هیچ گوشه ای از سوراخ دسترسی نباید شعاع ی ک متر از 17 میلیمتر داشته باشد. در م قاطع ساخته شده ای که سوراخ دسترسی قبل از جوشکاری مقطع ایجاد می شود، سوراخ 1- Beam Copes نقط ه تماس نقط ه تماس حداقل شعاع برای ورق ( 25 میلی)متر فاصله بریدگی خارج از نقطه تماس -------- صفحهٔ بعد -------- 228 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران دسترسی می تواند عمود بر بال ایجاد شود مشروط براینکه انتهای جوش در فاصله ای حداقل به اندازه بعد جوش، از سوراخ دسترسی قرار گرفته باشد . جوش های گوشه نباید از طریق سوراخ دسترسی برگردانده شود. (شکل7 - 2 ) 7 - 16 - 2 - مقاطعی که گالوانیزه می شوند سوراخ های دسترسی و زبانه تیر در مقاطعی که گالوانیزه می شوند، باید تا رسیدن به فلز اصلی سنگ زنی شود. اگ ر قسمت منحنی سوراخ های دسترسی و زبانه تیر به روش سوراخ کاری با مته یا گردبر1 از پیش ایجاد شده باشد نیازی به س نگ زنی .نیست 7 - 16 - 3 - زبانه تیر و سوراخ دسترسی در مقاطع سنگین در مقاطع سنگین با ضخامت بیش از57 :میلیمتر 1) اگر سطح منحنی سوراخ دسترسی به صورت حرارتی برش خورده باشد، باید حداقل پیش گرمایش65 درجه سلسیوس در ناحیه ای به اندازه75 میلیمتر از منحنی برش خورده قبل از برش .حرارتی اعمال شود 2) سطوح برش حرارتی خورده زبانه تیر و سوراخ دسترسی باید تا رسیدن به فلز پایه سنگ زده شود و برای ا طمینان از عدم وجود ترک، .قبل از جوش بصورت چشمی بازرسی شود 1 - شعاع باید دارای تبدیل مالیم باشد؛R10 (mm) ً(معموال12 میلی مت )ر 2 - .سوراخ دسترسی بعد از جوشکاری بال به جان ایجاد شود 3 - .سوراخ دسترسی قبل از جوشکاری بال به جان ایجاد شود .الزم نیست جوش در لبه شکاف قالب شود 4 - حداقلh ، 27 میلی متر یاwt (ضخامت جان تیر) هر کدام بزرگتر بود. (لزومی ندارد بیشتر از57 میلی ).متر باشد 1- Hole Saw در صورت استفا ده از پشت بند(5) در صورت استفاده از پشت بند(5) .لزومی به مماس بودن نیست .از بریدگی اجتناب شود روش دلخواه برای ایجاد شعاع گوشه مقاطع نورد شده یا با جوش شیاری مقاطع با جوش گوشه (پانویس4) (پانو یس4) (پانویس1) (پانویس1) زاویه شیب بحرانی می ن باشد (پانویس1) سوراخ ایجاد شده به وسیله متکه یکا گردبر (پانویس1) (پانویس4) (پانویس4) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 221 5 - این جزئیات عمومی برای اتصاالت جوش شده از یک طرف به همراه پشت بند می باشد. سایر طرح .های اتصال هم باید در نظر گرفته شود شکل7 - 2 - هندس ه سوراخ های دسترسی و شکاف برای عبور شیار جوش نمون ه آماده سازی مناسب زبانه تیر 7 - 17 - خال جوش1 و جوش قطعه کمکی2 7 - 17 - 1 - مقررات عمومی 1 - خال جوش ها و جوش های قطعه کمکی باید مطابقWPS پیش تایید شده یا ارزیابی شده و توسط جوشکار دارای .صالحیت انجام پذیرد 2 - خال جوش هایی که در جوش نهایی قرار نمی گیرند و جوش های قطعه کمکی که برداشته نمی شوند ، قبل از تایید .قطعه باید الزامات بازرسی چشمی را برآورده کنند 7 - 17 - 2 - ا ستثناها خال جوش ها و جوش های قطعه :کمکی مجاز هستند مگر اینکه 1 - در نواحی کششی سازه های تحت بار چرخه( ای سیکلی)، هیچ خال جوش یا جوش کمکی که در جوش نهایی قرار نمی گیرد نباید وجود داشته باشد به جز مواردی که در بند4 - 17 - 2 مجاز است. محل های خارج از6/1 عمق جان ن سبت به بال کششی تیرها، خارج از ناحیه کششی محسوب می .شود 2 - در اعضای ساخته شده از فوالدهای آبدیده و بازپخت شده با مقاومت تسلیم بیشتر از435 مگاپاسکال ، خال جوش خارج از جوش نهایی و جوش قطعه .کمکی باید با تایید مهندس ناظر انجام پذیرد 7 - 17 - 3 - برداشتن 1 - Tack Weld 2 - Construction Aid Weld پروفیل قابل قبول به منظور قرارگیری بریدگی احتمالی در موارد دورریز ابتدا پخ بال بریده می شود . -------- صفحهٔ بعد -------- 260 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران با تشخیص مهندس نا ظر در محل هایی غیر از موارد اعالم شده در بند7 - 17 - 2، خال جوش و جوش قطعه کمکی که در جوش نهایی قرار نمی .گیرد برداشته شود 7 - 17 - 4 - الزامات تکمیلی خال جوش 1 - خال جوش هایی که در جوش نهایی قرار می گیرند باید توسط الکترود جوش نهایی، اجرا شود. این خال جوش ها باید پیش از ج .وش نهایی تمیزکاری شود 2 - خال جوش های چند عبوره باید انتهای آبشاری )(پله ای1 داشته باشند یا برای ادغام در جوش نهایی آماده سازی .شوند 3 - خال جوش هایی که در جوش نهایی ارزیابی شده با آزمایش ضربه قرار می گیرند و یا ملزم به اجرا با فلز پرکننده طبقه بندی شده با چقرمگ ی ضربه هستند باید با فلز جوش سازگار اجرا شو ن .د 7 - 17 - 2 - الزامات تکمیلی خال جوش هایی که در جوش زیرپودری ادغام می شوند موارد زیر عالوه بر موارد ذکر شده در بند7 - 17 - 4 :باید اعمال شود 1 - پیش گرم ایش برای خال جوش تک عبوره که در ادامه جوشSAW مجدداً ذوب می شود مورد نیاز ن یست. این استثنایی بر بند7 - 17 - 1 .است 2 - اندازه خال جوش های گوشه نباید از17 میلیمتر تجاوز نماید و نباید تغییرات غیرقابل قبولی در ظاهر سطح جوش .بوجود آورد 3 - خال جوش، در ریشه جوش هایی که نیاز به نفوذ ریشه مشخصی .دارد نباید باعث کاهش نفوذ شود 4 - خال جوش هایی که با ( الزامات2 و3 ) انطباق نداشته باشد باید برداشته شود یا با ابزار مناسب آن به اندازه .مناسب قبل از جوشکاری کاهش یابد 5 - خال جوش در ریشه جوش به همراه پشت بند با ضخامت کمتر از3 ،میلیمتر باید برداشته شود یا اینکه در طول کل درز با استفاده از الکترود کم هیدروژن جوشکاری قوسی فلزی با حفاظت گاز و یا جوشکاری قوسی با سیم ،توپودری تحت حفاظت گاز .اجرا شود 1- Cascaded end -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 261 7 - 18 - انحنا1 (پیش خیز) اعضای ساخته شده از ورق 7 - 18 - 1 - انحنا لبه جان تیرهای ساخته شده از ورق باید با انحنای تعیین شده با رواداری مجاز برای جمع شدگی2 ناشی از برش حرارتی و جوشکاری ب رشکاری شود. با این حال، انحراف نسبی از انحنای تعیین شده مذکور را می توان به روش اصالح حرارتی با .اعمال دقیق حرارت اصالح نمود 7 - 18 - 2 - اصالح اصالح معایب انحنا در فوالدهای آبدیده و بازپخت شده .باید به تایید مهندس ناظر برسد 7 - 11 - وصله ها3 7 - 11 - 1 - وصله های اجزا همه وصله های اج زای هر عضو از تیرهای درپوش دار یا ساخته شده از ورق باید قبل از اینکه هر عضو به سایر عضوهای قطعه نهایی وصل شود، جوش داده شود . 7 - 11 - 1 - 1 - محل وصله ها قطعات اتصال بال و جان تیرهای ساخته شده از ورق می .تواند در یک صفحه عرضی یا چندصفحه عرضی قرار داشته باشد 7 - 11 - 1 - 2 - وصله ها در س ازه های چرخه )ای (سیکلی در اعضای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) ، مقررات تنش خستگی مشخصات فنی عمومی باید اعمال شود . 7 - 11 - 2 - وصله ی ها اتصال اعضا تیرهای بلند می تواند از جوشکاری اجزای کوچکتر آن ساخته شو ن .د در صورت امکان، وصله بین مقاطع نیمرخ های نور دی یا تیرهای ساخت .ه شده از ورق باید در یک صفحه عرضی انجام پذیرد 1- Camber 2- Shrinkage 3- Splice -------- صفحهٔ بعد -------- 262 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 20 - کنترل اعوجاج1 و جمع شدگی2 7 - 20 - 1 - دستورالعمل و توالی در مونتاژ و انجام جوش درزهای اعضای ساخته شده از ورق یا نیمرخ و همچنین تقویت نیمرخ ها، دستورالعمل3 و توالی4 جوشکاری باید طوری انتخاب شود که مقادیر اعوجاج و جمع شد گی حداقل شود . 7 - 20 - 2 - توالی تاحد امکان، توالی جوش ها باید طوری انتخاب شود که دمای جوشکاری در حین پیشرفت جوشکاری، متعادل شود . 7 - 20 - 3 - مسئولیت پیمانکار در اعضا یا سازه هایی که اعواج یا جمع ،شدگی زیادی مورد انتظار است سازنده باید روش مونتاژ، دستورالعمل جوشکاری و توالی جو شکاری را طوری انتخاب نماید که قطع ه به دست آمده منطبق بر ضوابط کنترل کیفی قطعه باشد. قبل از شروع جوشکاری، توالی جوشکاری و برنام ه کنترل اعوجاج باید برای اطالع و اظهارنظر5 به مهندس مشاور ارائه شود . 7 - 20 - 4 - پیشرفت جوشکاری مسیر پیشرفت جوشکاری یک عضو، باید از نقطه با .گیرداری بیشتر به سمت نقطه با آزادی بیشتر باشد 7 - 20 - 2 - کاهش گیرداری در هنگام مونتاژ، درزهایی که در آنها انتظار جمع شدگی بزرگتری می رود باید قبل از درزهایی جوش شوند که انتظار جمع شدگی کمتری از آنها داریم. جوشکاری این درزها باید تا حد امکان با گیرداری کمی انجام شو .د 7 - 20 - 6 - محدودیت های دمایی در جوشکاری تحت شرایط گیرداری خارجی سخت6 در مقابل جمع شدگی ، دمای درز از شروع جوشکاری تا اتمام کامل جوش درز یا رسوب مقدار جوش کافی برای اطمینان از ترک نخوردن، نباید کمتر از حداقل دمای پیش.گرمایش مقرر شود 1- Distortion 2- Shrinkage 3- Procedure 4- Sequence 5- Comment 6- Severe external shrinkage restraint -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 263 7 - 20 - 7 - اصالح حرارتی1 اگر اعوجاج با اس تفاده از حرارت شعله اصالح شود ، این کار باید با اعمال حرارت موضعی طوری انجام شود تا اطمینان حاصل شود حداکثر دمای فوالد و روش خنک سازی از موارد زیر تجاوز نمی کند2 . فوالدهای با رده S355 (یا(St52 تا دمای677 تا657 درجه سلسیوس بیشتر نباید گرم شود. در فوالدها ی آبدیده و بازپخت شده ، اصالح حرارتی مجاز نمی .باشد اصالح حرارتی فوالدهای باالی رده S355 تاS690 باید با تایید مهندس ناظر و با دستورالعمل مکتوب شامل حداکثر دما و روش خنک کاری، روش حرارت دهی، روش اندازه گیری دما، شناسایی نفراتی که صالحیت انجام این فرایند را دارا باش ن ،د .انجام پذیرد. این دستورالعمل باید براساس نتایج آزمایش کشش، ضربه و سختی به تایید رسیده باشد الگوی حرارتی برای ایجاد یا اصالح خم های تکی در نیمرخ .های نورد شده پیکان ها جهت خم حاصل را نشان می .دهد الگوی اصالح حرارتی در مقاطع نوردی اصال ح حرارتی نقطه ای روی ورق 1- Flame straightening 2- for more information see AWS C4-4 4/ 152 میلی متر -------- صفحهٔ بعد -------- 264 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران اصالح حرارتی وی شکل برای صاف کردن تسمه 7 - 21 - رواداری ابعاد اتصال 7 - 21 - 1 - مجموعه جوش گوشه قطعاتی که به وسیل ه جوش گوشه به یکدیگر جوش می شوند، باید تا حد امکان در نزدیکی هم قرار گیرند. فاصل ه ریشه1 (بازشدگی درز) نباید از5 میلیمتر بزرگتر د باش ، مگر اینکه ضخامت قطعات از75 میلیمتر بزرگتر باشد. در این موارد حداکثر فاصل ه ریشه تا3 میلیمتر قابل پذیرش است به شرط اینکه پشت بند2 مناسب برای درز جوش تعبیه شود . اگر فاصل ه ریشه از2 میلیمتر بزرگتر شود، انداز ه ساق جوش مندرج در نقشه، باید به انداز ه آن افزای ش یابد و یا سازنده به طریقی اثبات نماید که ضخامت موثر گلویی .موردنظر حاصل شده است 7 - 21 - 1 - 1 - سطح تماس بازشدگی بین سطوح در تماس جوش های انگشتانه و کام و همچنین فاصل ه بین درزهای لب به لب همراه تسمه و پشت بند نباید از2 میلیمتر بزرگتر باشد . استفاده از ورق پرکننده مجاز نیست مگر اینکه استفاده از آن در نقشه ها تصریح شده باشد و یا به تایید مهندس طراح برسد و منطبق بر مفاد بند4 - 11 .باشد 7 - 21 - 2 - مجموعه جوش شیاری با نفود نسبی قطعاتی که با جوش شیاری با نفوذ نسبی در امتداد طولی به یکدیگر متصل می شوند، باید تاحد امکان در نزدی کی هم قرا ر گیرند. فاصل ه ریشه بین دو قطعه نباید از5 میلیمتر بزرگتر شود ، مگر اینکه ضخامت قطعه از75 میلیمتر بزرگتر باشد . در این موارد حداکثر فاصل ه ریشه تا3 میلیمتر قابل پذیرش است، مشروط براینکه پشت بند مناسب برای درزجوش تعبیه ود ش 1- Root opening 2- Backing مشعل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 262 و جوش حاصل ضوابط مربوط به انداز ه جو ش را برآورده نماید. روداری های مربوط به درزهای اتکایی1 باید منطبق بر .مشخصات فنی خصوصی پیمان باشد 7 - 21 - 3 - همراستایی اتصال لب به لب قطعاتی که با جوش شیاری به صورت لب به لب به یکدیگر متصل می شوند، باید با دقت با یکدیگر همباد2 .و تراز شوند حداکثر ناهمترازی بین دو ق طعه، مساوی17 درصد ضخامت قطع ه نازکتر یا حداکثر3 میلیمتر می باشد. برای اصالح ناهمترازی نباید شیبی بزرگتر از12 میلیمتر در377 میلیمتر به وجود آورد. اندازه گیری ناهمترازی باید برمبنای میانتار قطعات انجام شود. مگر اینکه در نقشه .ها به نحو دیگری مشخص شود در اصالح ناهمبادی بیش از حدمجاز، قطعات نباید به سمت شیب بیشتر از12 میلی متر در300 میلی.متر کشیده شوند نا همراستایی اتصال لب به لب و اصالح آن 1- Bearing Joints 2- Aligned 1t 10 برای بال های با ضخامت مساوی یا2t 10 برای بال های با ضخامت نا مساوی انحراف انحراف صفح ه نظیر همبادی حداکثر 12 میلی متر ناحیه شیب دار شده برای اصالح ناهمبادی -------- صفحهٔ بعد -------- 266 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 21 - 4 - ابعاد شیار 7 - 21 - 4 - 1 - رواداری های مقطع غ ری لوله ا ی رواداری های مربوط به فاصل ه ریشه1 و پیشانی ریشه2 در شک ل7 - 3 (به استثنایESW وEGW و بند7 - 21 - 4 - 2 ) نشان داده شده است. در صورتی که ابعاد و انداز ه مقطع جوش اختالفی بیش از مقادیر ارائه شده در شکل (یا در ادامه) با انداز ه نشان داده شده در نقشه .ها داشته باشد، درز با تایید مهندس ناظر یا اصالح قابل پذیرش است 7 - 21 - 4 - 2 - اصالح در صورتی که اختالف فاصل ه ریشه با مقدار نقشه بزرگتر از رواداری مجاز مذکور در شکل7 - 5 باشد ولی از دو برابر ضخامت ورق نازکتر و یا27 میلیمتر (هر کدام که کوچکتر باشند) بزرگتر نباشد، با استفاده از جوشکاری (قبل از جوشکاری درز .اتصال) قابل اصالح است 7 - 21 - 4 - 3 - تایید مهندس فاصله های ریش ه بزرگتر از بند7 - 21 - 4 - 2 فقط با اجاز ه مهندس مشاور، قابل تعمیر با جوشکاری می باشند . 7 - 21 - 2 - شیارهای شیارزنی شده مقطع شیارهایی که به وسیل ه شیارزنی3 ایجاد می شوند، باید در انطباق اساسی با مقطع شیارهای استاندارد طبق اشکال 5 - 1 و5 - 2 و دستورات بند5 - 4 - 1 و5 - 4 - 2 باشند. همچنین باید دسترسی مناسب به ریش ه .جوش وجود داشته باشد 7 - 21 - 6 - روش های همبادسازی قطعاتی که به یکدیگر جوش می شوند، باید همباد4 یکدیگر قرار گرفته و به وسیل ه پیچ، گیره، گوه، قید و یا خال جوش در وضعیت خود تا اتمام جوشکاری تثبیت شوند. در صورت امکان استف اده از قید و بند5، توصیه می شود. آزادی های مناسب ی برای جمع شدگی و تابیدگی باید .وجود داشته باشد 7 - 22 - رواداری های ابعادی رواداری ابعادی اعضای جوش شده، باید منطبق :بر موارد زیر باشد 1- Root opening 2- Root face 3- Gouging 4- Alignment 5- Jigs and fixtures -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 267 1 - .مشخصات فنی خصوصی حاکم بر کل سازه 2 - رواداری های مقرر در بندهای7 - 22 - 1 تا7 - 22 - 12 . 7 - 22 - 1 - راست بودن ستون ها و خرپاها برای ستون ها و اعضای اصلی خرپا که با استفاده از جوش ساخته می شوند، بدون توجه به سطح مقطع، میزان انحراف مجاز در هم :راستایی عضو (انحراف محور عضو از خط راست) برابر است با - برای اعضای با طول کمتر از9 متر: یک میلیمتر به ازای هر .مترطول عضو - برای اعضای با طول9 تا15 متر: 17 .میلیمتر - برای اعضای با طول بزرگتر از15 :متر 15 10mm 3mm 3    طول عضو برحسب متر (الف) جوش شیاری بدون پشت بند- بدون جوش پشت (ب) جوش شیاری با تسمه پشت بند- بدون جوش پشت (پ) جوش شیاری بدون پشت بند- با جوش پشت نامحدود + 6mm - 2mm + 2mm - 3mm -------- صفحهٔ بعد -------- 268 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران با شیارزنی و جوش پشت بدون شیارزنی و جوش پشت رویه ریشه درز mm mm نامحدود 2 (1) پیشانی ریشه درز +2 -3 2 (2) فاص له ریشه بدون پشت بند بدون کاربرد +6 (3) فاصله ریشه با پشت بند -2 10   10   (4) زاویه شیار 5  5  :مالحظه برای رواداری های جوش شیاری با نفوذ کامل در مقاطع لول ه و قوطی که از یک طرف بدون پشت بند اجرا می شوند، بند17 - 23 - 2 - 1 .مالحظه شود شکل7 - 3 - رواداری ها در مجموعه درزها با جوش شیاری 7 - 22 - 2 - راست بودن تیر و شاهتیر برای تیرها و شاه تیرهای جوش شده، بدون توجه به مقطع، که در آنها هیچ انحنای خاص (نظیر پیش خیز1 ،) وجود ندارد میزان انحراف مجاز از هم .راستایی برابر است با: یک میلیمتر به ازای هر مترطول عضو 7 - 22 - 3 - انحنای عمودی تیر و شاهتیر برای تیرها و شاه تیرها، به استثنای تیرهای مختلط که بال فوقانی آنها بدون ماهیچه بتنی در داخل بتن مدفون است، بدون توجه به سطح مقطع، میزان انحراف مجاز از انحنانی پیش خیز عضو در پیش مونتاژ2 :قطعات عضو در کارخانه، برابر است با :در وسط دهانه طول دهانه انحراف مجاز < 30m +20 mm تا-0  30m +40 mm تا-0 در تکیه :گاه 0 برای تکیه گاه های انتهایی 3 mm برای تکیه گاه های داخلی :برای نقاط میانی   a S 4 a b 1 S   و0 - 1- Camber 2- Shop assembly -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 261 :که در آن a= فاصل ه نقط ه موردنظر تا نزدیکترین تکیه )گاه (متر S )= طول دهانه (متر b = 27 میلیمتر برای دهانه های کوچکتر از37 متر b = 47 میلیمتر برای دهانه های مساوی یا بزرگتر از37 متر به جای استفاده از رابطه باال ، می توان از مقادیر جدول7 - 5 .استفاده نمود جدول7 - 2 - رواداری های انحنای پیش خیز تیرها برای تیرهای غیرمختلط دهانه a/s 1/0 2 /0 3 /0 4 /0 2 /0 m 37  14 25 34 33 47 m 37 > 7 13 17 19 27 7 - 22 - 4 - )انحنای عمودی تیر و شاهتیر (بدون ماهیچه بتنی برای اعضایی که بال فوقانی آنها در بتن مدفون است (بدون ماهیچ ه بتنی) میزان انحراف مجاز از انحنای پیش خیز ع ضو در پیش :مونتاژ قطعات در کارخانه، برابر است با :وسط دهانه طول دهانه کو چکتر از37 :متر10 mm طول دهانه بزرگتر یا مساوی37 :متر20 mm در تکیه :گاه 0 برای تکیه گاه های انتهایی 3 mm برای تکیه گاه های داخلی :برای نقاط میانی   a S 4 a b 1 S   که در آنa وS همان تعاریف قبلی را دارا می :باشند و b = 17 میلیمتر برای دهانه های کوچکتر از37 متر -------- صفحهٔ بعد -------- 270 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران b = 27 میلیمتر برای دهانه های بزرگتر یا مساوی37 متر به جای استفاده از رابطه باال ، می توان از مقادیر جدول7 - 6 .استفاده نمود جدول7 - 6 - رواداری های ان حنای پیش خ یز تیرها برای تیرهای مختلط دهانه a/s 1/0 2 /0 3 /0 4 /0 2 /0 m 37  7 13 17 19 27 m 37 > 4 6 3 17 17 بدون توجه به چگونگی نمایش پیش خیز در نقشه ) نشان دهند+( ها، عالمت ه ( باالی منحنی و عالمت-) نشان دهند ه پایین منحنی می باشد. رواداری های ارائه شده فوق برای تیرهایی که به صورت یکپارچه ساخته می شوند نیز اعمال می .گردد اندازه گیری های پیش .خیز باید در حالت بدون بار انجام شود 7 - 22 - 2 - انحنای افقی1 تیرها برای تیرها با انحنای افقی، انحراف مجاز از منحنی در وسط دهانه برابر است با: یک ،میلیمتر به ازای هر متر طول عضو مشروط بر اینکه عضو دارای انعطاف پذیری کافی برای اتصال دیافراگم ،ها بادبندهای عرضی و قاب های عرضی بدون آسی ب رساندن به اعضای سازه .ای باشد 7 - 22 - 6 - تغییرات صافی جان 7 - 22 - 6 - 1 - اندازه گیری تغییرات صافی جان شاهتیرها باید با اندازه گیری میزان خروج از محوری محور واقعی جان نسبت به یک ل به مستقیم که بزرگتر از ابعاد قاب بوده و روی صفحه موازی صفحه جان قرار .داشته، تعیین شود شکل7 - 2 - روش معمول تعیین تغییرات صافی جان تیر 1- Sweep در راستای میانتار جان میانتار جان تغییرات صافی تعیین شده براساس اندازه گیری از لبه مستقیم می تواند بال یا سخت .کننده باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 271 7 - 22 - 6 - 2 - سازه های غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی اختالف در صافی جان با عمقD و ضخامتt در قابی که با بال یا سخت کننده ها یا هر دو محصور شده و حداقل ابعاد قاب d .باشد. نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید سخت کننده ها:ی میانی در هر دو طرف جان - در صورتی کهDt 150  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑100 ⁄ - در صورتی کهD t 150  باشد، حداکثر ا ختالف در صافی = جان𝑑80 ⁄ ت سخ کننده:های میانی در یک طرف جان - در صورتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جانd 100 ⁄ - در صورتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جانd 67 ⁄ بدون سخت کننده:های میانی - در صو رتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی جان = D150 7 - 22 - 6 - 3 - سازه های غیرلوله یلکیس( یا) هخرچ یراذگراب تحت یا اختالف در صافی جان با عمقD و ضخامتt در قابی که ب ا بال یا سخت کننده یا هر دو محصور ه شد و حداقل ابعاد قاب d :باشد، نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید سخت کننده های میانی در هر دوطرف جان: شاهتیرهای داخلی - در صورتی کهD t 150  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑115 ⁄ - در صورتی کهD t 150  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑92 ⁄ )شاهتیرهای پیشانی (کناری - در صورتی کهD t 150  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑130 ⁄ - در صورتی کهD t 150  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑105 ⁄ سخت کننده های میانی در یک طرف جان: شاهتیرهای میانی -------- صفحهٔ بعد -------- 272 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران - در صورتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑100 ⁄ - در صورتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑67 ⁄ )شاهتیرهای پیشانی (کناری - در صورتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑120 ⁄ - در صورتی کهD t 100  باشد، حداکثر اختالف در صافی = جان𝑑80 ⁄ بدون سخت کننده داخلی- حداکثر اختالف در صافی جان = D150 7 - 22 - 6 - 4 - انحراف بیش از حد انحرافات جان هر دو رواداری های بندهای7 - 22 - 6 - 2 و7 - 22 - 6 - 3 در انتهای شاه ی تیر که سوراخ کاری، پانچ ویا برقوکاری ،شده است قابل قبول خواهد بود، مشروط براینکه پس از نصب ورق اتصال جان، صافی جان به رواداری ابعادی مناسب .برسد 7 - 22 - 6 - 2 - مالحظات معماری اگر به واسطه مالحظات معماری، رواداری های سختگیرانه تری نسبت به بندهای7 - 22 - 6 - 2 و7 - 22 - 6 - 3 نیا ز باشد، مرجع .مشخص آن باید در اسناد مناقصه درج شود 7 - 22 - 7 - اختالف برون محوری جان و بال برای اعضای ورقیH وI، حداکثر اختالف بین محور مرکزی جان و محور مرکزی بال در محل های تماس، مساوی6 میلیمتر می .باشد وسط دهانه وسط دهانه وسط دهان ه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم-ضوابط اجرایی ۳( ۳۳ نمای جانبی پیش‌مونتاز تیر خط مبنا ِ منحی ۴ص نمای جانبی پیش‌مونتاژ تیر روش اندازه‌گیری منحنی پیش‌خبز تیرها نمایش تصویری روش‌های اندازه‌گیری انحنای عمودی ۸-۲۲-۷- چرخش و انحنای بال به استثنای قطعات متصل لب‌به‌لب جوش‌شده که باید الزامات بند ۳-۲۱-۷ را برآورده نمایند؛ میزان رواداری چرخشی و مسر (هر کدام بزرگتر بود) یا > ۸ چرخش و انحنای بال -------- صفحهٔ بعد -------- 274 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 22 - 1 - اختالف ارتفاع تیر برای تیرورق های جوشی، میزان رواداری مجاز در ارتفاع کل تیر که در صفح ه مرکزی جان اندازه گیری می شود، برابر است :با ارتفاع تیر رواداری مجاز  1m 3 mm 1m < h  2m 5 mm > 2m -5 , +8 mm 7 - 22 - 10 - سخت کنند ه اتکایی در محل بارهای متمرکز انتهای سخت کنند ه اتکایی باید نسبت به جان گونیا و در تماس کامل با بال باشد. حداقل باید75 درصد مساحت کل سخت کننده در تماس با بال باشد. سطح خارجی بال که بر صفح ه نشیمن فوالدی تکیه می،کند در75 درصد سطح تصویر جان و سخت کننده ها باید در تماس با صفح ه نشیمن با حداکثر25 /7 میلیمتر بادخور باشد. در25 درصد باقیمانده، حداکثر بادخور1 میلیمتر است. در صورتی که سخت کنند ه انتهایی موجود نباشد، حداکثر بادخور در75 ،درصد سطح تصویر جان 25 /7 میلیمتر و مسا وی1 میلیمتر در25 درصد سطح باقیمانده می باشد. در این حالت زاوی ه بین بال تحتانی و جان97 .درجه است 7 - 22 - 11 - رواداری سخت کننده ها 7 - 22 - 11 - 1 - جفت شدن1 سخت کننده های میانی در جفت شدن کامل سخت کنند ه میانی در حدفاصل دو بال، بادخوری در حد2 میلیمتر بین بال و سخت کننده پذیرفتنی .است 7 - 22 - 11 - 2 - هم راستا (صاف) بودن سخت کننده های میانی میزان حداکثر رواداری در ناراستایی سخت کنند ه :میانی به شرح زیر است )رواداری (میلیمتر )ارتفاع تیرورق (میلیمتر  1800 12 > 1800 20 1- Fit -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 272 تیر بدون سخت کنند ه تکیه گاهی میزان رواداری در محل تماس تیر ب ا تکیه گاه 7 - 22 - 11 - 3 - هم راستا (صاف) بودن و جانمایی سخت کننده های تکیه گاهی میزان حداکثر رواداری در ناراستایی سخت کننده های تکیه :گاهی به شرح زیر است )ارتفاع تیرورق (میلیمتر )رواداری (میلیمتر 1377  6 1377 > 12 حداکثر رواداری محور مرکزی واقعی سخت کننده از محور م رکزی تئوریک (نظری) مساویt/2 می باشد که در آنt ضخامت سخت .کننده است 7 - 22 - 12 - سایر رواداری های ابعادی سطح تماس مساوی75 درصد سطح سایه خورده حداکثر بادخور مساوی25 /7 میلیمتر در75 درصد سطح تماس و مساوی1 میلیمتر در25 درصد باقیمانده سطح تصویر جان و سخت کننده تیرها با سخت کننده های تکیه گاهی حداکثر بادخور مساوی25 /7 میلیمتر در75 درصد سطح تماس و مساوی1 میلیمتر در25 درصد باقیمانده ه زاوی بین بال و جان در ناحی ه تماس مساوی97 درجه باید باشد سطح تصویر جان -------- صفحهٔ بعد -------- 276 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران میزان پیچیدگی مقاطع قوطی و سایر رواداری های ابعادی که در بخش7 - 22 معرفی نشده اند، باید به طور مناسبی تعریف .شده و در مشخصات فنی نصب گنجانده شوند 7 - 23 - مقطع جوش تمام ی جوش ها باید معیارهای پذیرش بازرسی چشمی مندرج در جداول3 - 1 یا17 - 15 را برآورده نمای ن ،د و عاری از ترک لوچه و مق ا طع غیرقابل قبول نمایش داده شده در شکل7 - 4 ، جدول7 - 3 و جدول7 - 9 به جز مواردی که در بندهای7 - 23 - 1 ، 7 - 23 - 2 و7 - 23 - 3 اجازه داده شده است، .باشد جدول 7 - 8 - ا مق طع جوش نوع درز نوع جوش لب به لب به همراه ورق نگهدارنده پوششی سپری گوشه خارجی گوشه داخلی لب لب به شکل7 - 4 )(ج ندارد شکل7 - 4 )(ت شکل7 - 4 )(پ شکل7 - 4 )(ب شکل7 - 4 )(الف شیاری نفوذ کامل یا نسبی )پانویس (پ ندارد فهرست ب فهرست الف فهرست ب فهرس الف ت ندارد شکل7 - 4 )(ث شکل7 - 4 )(ث شکل 7 - 4 )(ج شکل7 - 4 )(ث ندارد گوشه ندارد فهرست پ فهرست پ فهرست پ ت یا فهرست پ ندارد الف) فهرست الف ت تا در جدول7 - 9 .داده شده است ب) برای تقویت جوش گوشه مورد نیاز طراحی، محدودیت های نیمرخ برای گوشه و شیاری به طور جداگانه اعمال می .شود پ ) جوش هایی که با استفاده از تسمه نگهدارنده و جوش هایی که در موقعیت افقی بین بندهای عمودی با ضخامت نابرابر ساخته می شوند، از محدودیت های R وC مستثنی می باشند. برای جزئیات، اشکال7 - 4 (چ) و7 - 4 .(ح) را مشاهده کنید ت ) برای توضیح محل اعمال فهرست پ و ت شکل 7 - 4 .(ج) مالحظه شود جدول7 - 1 - فهرست مقطع جوش t = ضخامت ورق ضخیم ،تر برای جوش نفوذ کاملt = اندازه جوش برای جوش با نفوذ نسبی فهرست الف حداکثرR حداقلR t 3 mm 0  25 mm 5 mm 0 > 25 mm  50 mm 6 mm)(الف 0 > 50 mm t = ضخامت ورق ضخیم ،تر برای جوش نفوذ کاملt = اندازه جوش برای جوش با نفوذ نسبی، C = تحدب یا تقعر مجاز فهرست ب C حداکثر)(ب حداکثرR حداقلR t 3 mm نامحدود 0 > 25 mm 5 mm نامحدود 0  25 mm w ،= پهنای سطح جوش یا مهره جوشC = تحدب مجاز، شکل 7 - 4 )(ج فهرست پ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 277 C حداکثر)(ب W 2 mm  8 mm 3 mm > 8 mm < 25 mm 5 mm  25 mm t = ضخامت ورق ضخیم ،تر برای جوش نفوذ کاملC = تحدب یا تقعر مجاز فهرست ت C حداکثر)(ب t t/2 هر ضخامتی الف) حداکثرR، برای سازه های تحت بار چرخه)ای (سیکلی . برای مصالح با ضخامت بیشتر از57 میلی ،متر5 میلی متر می .باشد ب) تا زمانی که حداقل اندازه جوش (با در نظر گرفتن هر دوی گلو و ساق) حاصل شده باشد .، هیچ محدودیتی روی تقعر وجود ندارد 7 - 23 - 1 - جوش گوشه همانطور که در شکل7 - 4 نمایش داده شده استو مطابق با جداول7 - 3 ، 7 - 9 ، 3 - 1 و17 - 15 نمای جوش گوشه می تواند .کمی محدب، صاف یا کمی مقعر باشد غیرقابل قبول قابل قبول مطلوب حداکثرR>R بیش از اندازه حداکثرR=R حداکثرR<R حداکثرR<R حداکثرR<R -------- صفحهٔ بعد -------- 278 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران )(ب مقاطع جوش شیاری در اتصاال ت گوشه شکل7 - 4 - الزامات مقطع جوش (مربوط به جداول7 - 8 و7 - 1 ) (الف) مقاطع جوش در اتصاالت لب لب به غیرقابل قبول قابل قبول مطلوب بیش از اندازه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 271 )(ت مقاطع جوش شیاری در اتصاال ت سپری ادامه شکل7 - 4 - الزامات مقطع جوش (مربوط به جداول7 - 8 و7 - 1 ) بیش از حد )(پ مقاطع جوش شیاری در اتصاالت گوشه خارجی غیرقابل قبول قابل قبول مطلوب غیرقابل قبول قابل قبول مطلوب حداکثرR=R حداکثرR=R حداکثرR>R حداکثرR<R حداکثرR<R -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۰ ۳( آیین‌نامه جوشکاری ساختمانی ابران ی غیرقابل قبول قابل قبول مطلوب 9 سس ۷۷ که و و ی ]۲ 1 » 1 ! ۲ : َ* ۷۷ اندازه * اندازه َ* سم 6 ِ- دا سا تس سکس هه ه ۵6 ۱ 1 ۱ ۱ ۱ زا ۱ 1 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 1 ۱ ۱ ع را و و ارم از متا ای ال بر [ ۷۷ ای ۳ ّ .* ندازه 5 ر۵ 8 0 0 ۱ ۱ ا ۱ ۱ ۱ ۱ ز 1 ۱ ۱ ۱ ۱ 1 ۱ 1 ۱ سا و و (ث) مقاطع جوش گوشه در اتصالات گوشه داخلی. پوششی و سپری غیرقابل قبول قابل قبول مطلوب وت رز وی مت اعمال می‌شود اعمال می‌شود اعمال می‌شود بیش‌ازحد 0 اعمال می‌شود اعمال می‌شو اعمال می‌شود (ج) مقاطع جوش گوشه در اتصالات گوشه خارجی ادامه شکل ۴-۷- الزامات مقطع جوش (مربوط به جداول ۸-۷ و ۹-۷) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 281 )(ح مقاطع متداول برای جوش ل به ب لب بین ورق های باضخامت نامساوی ادامه شکل7 - 4 - الزامات مقطع جوش (مربوط به جداول7 - 8 و7 - 1 ) قابل قبول مطلوب تسمه نگهدارنده تسمه نگهدارنده )(چ جزئیات متداول تسمه نگهدارنده تسمه نگهدارنده تسمه نگهدارنده تسمه نگهدارنده تسمه نگهدارنده -------- صفحهٔ بعد -------- 282 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 23 - 2 - استثناء برای جوش گوشه منقطع به جز مورد بریدگی کنار جوش که مطابق آئین نامه مجاز می باشد، الزامات مقطع جوش مطابق شکل7 - 4 نباید به انتهای جوش های گوشه منقطع خارج .از طول موثر آنها اعمال شود 7 - 23 - 3 - جوش شیاری گرده جوش شیاری باید منطبق بر جداول7 - 3 و7 - 9 و شرایط زیر باشد. جوش باید دارای تبدیل تدریجی به سطح فلز پایه .باشد در درزهای لب به لب در صورتی که سطح صاف1 برای جوش موردنظر باشد، پرداخت کاری نباید به گونه ای باشد که ض خامت فلز پایه ورق نازکتر یا فلز جوش، بیش از1 میلی متر کاهش یابد. تحدب بیش از1 میلیمتر نیز باید برداشته شود. در صورتی که جوش در فصل مشترک (سطح تماس) دو ورق قرار گیرد، تمام تحدب جوش باید برداشته شود. هرگونه تحدب باید دارای تبدیل تدریجی به سطوح ورق باشد. بر ای حذف تحدب می توان از لبه زنی2 یا شیارزنی3 استفاده نمود، مشروط براینکه بعد از آن سنگ زنی4 انجام شوند. در صورت نیاز به پرداخت سطح جوش، میزان زبری سطح نباید از6 میکرون .تجاوز نماید برای سازه های تحت بارگذاری چرخه )ای (سیکلی سطوحی که با زبری3 تا6 میکرون پ رداخت می ،شوند جهت پرداخت باید در امتداد تنش های اصلی باشد. سطوحی که با زبری کمتری از3 میکرون پرداخت می شوند، می توانند .در هر امتداد پرداخت شوند 7 - 23 - 4 - تسمه نگهدارنده2 تسمه های نگهدارنده باید منطبق بر ضوابط بندهای7 - 9 - 1 - 1 تا7 - 9 - 1 - 5 باشد. تسمه های نگهدارنده تنها در اعضای تحت بار استاتیکی می .تواند درجای خود باقی بماند 7 - 24 - روش جوش کام و انگشتانه 7 - 24 - 1 - جوش انگشتانه روش جوشکاری انگشتانه به روشSMAW ، GMAW (به غیر از(GMAW-S وFCAW .باید مطابق شرایط زیر باشد 1- Flush Surface 2- Chipping 3- Gouging 4- Grinding 5- Shelf Bar -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 283 7 - 24 - 1 - 1 - وضعیت تخت برای جوش هایی که در وضعیت تخت انجام می ،شوند هرعبور جوش باید از اطراف ریشه جوش بصورت حلقوی به سمت مرکز سوراخ رسوب داده شود و الیه ای از جوش در ریشه و کف درز ایجاد شود. سپس قوس باید به اطراف سوراخ حرکت کند و این فرایند دوباره تکرار شود و الیه های موفقیت آمیز برای پرکردن سوراخ تا عمق موردنیاز انجام پذیرد. سر ب اره جوش تا زمانی که جوش تمام می شود باید مذاب نگه داشته شود. اگر قوس قطع شده یا سرباره سرد شود، سرباره باید بطور کامل .قبل از شروع مجدد جوش خارج شود 7 - 24 - 1 - 2 - وضعیت عمودی برای جوش های که در وضعیت عمودی (سرباال) انجام می شود، قوس از ریشه تحتانی سوراخ شروع شده و در یک طرف سوراخ به سمت باال انجام می شود و ذوب سطح ورق داخلی به سمت کنار سوراخ انجام می شود. قوس در باالی سوراخ متوقف می شود و سرباره پاک شده و این فرایند در وجه مقابل سوراخ تکرار می ،شود. پس از تمیزکاری سرباره از روی جوش الیه های بعدی بطور مشابه برای پرکردن سوراخ تا عمق مورد نیاز اجرا می .شود 7 - 24 - 1 - 3 - وضعیت سقفی فرایند جوشکاری در وضعیت سقفی مشابه جوش در وضعیت تخت است. با این تفاوت که در انتهای هر الیه اجازه داده می شود که سربار ه جوش سردشده و بطور کامل برداشته شود. الیه های مختلف بدین ترتیب تکرار می شود تا عمق الز م حاصل شود . 7 - 24 - 2 - جوش کام جوش کام باید با روش مشابه موارد ذکر شده در بند7 - 24 - 1 برای جوش انگشتانه انجام پذیرد، با این تفاوت که اگر طول شکاف از سه برابر عرض آن بیشتر باشد یا اینکه کام به انتهای قطعه ادامه یابد الزامات روش7 - 24 - 1 - 3 .باید اعمال شود 7 - 22 - تعمیر برای برد اشتن مصالح اضافی جوش یا قسمتی از فلز پایه، می توان از تراشکاری1، سنگ زنی2، لبه زنی3 و یا شیارزنی4 استفاده نمود. اعمال مذکور نباید باعث کاهش ضخامت در فلز یا جوش مجاور شوند. شیارزنی با برش هواگاز5 فقط برای فوالدهای نوردی6 مجاز است. در هنگام برداشتن جوش های م ردود (غیرقابل پذیرش)، مقادیر برداشته شده از فلز پایه باید به ص ورت 1- Machining 2- Grinding 3- Chpping 4- Gouging 5- Oxyfuel gas gouging 6- As- rolled steel -------- صفحهٔ بعد -------- 284 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران حداقلی باشد . قبل از جوشکاری محل تعمیری، سطح شیار ایجاد شده باید ،کامالً پاک شود. در جوشکاری تعمیری ت مامی کاهش ضخامت های ایجاد شده در محل سنگ .زده شده، باید کامالً پر شوند 7 - 22 - 1 - اختیارات سازنده س ازنده مخیر است جوش مردود را تعمیر نماید و یا تمام آن را برداشته و مجدداً به طور کامل جوش دهد، مگر اینکه در بند7 - 25 - 3 به نحو دیگری مشخص شده باشد. معیار پذیرش جوش تعمیر شده، مطابق جوش های اصلی بوده و با همان روش باید مورد آزمایش قرار گیرد. اگر سازنده تصمیم :به تعمیر جوش بگیرد، روش کار به شرح زیر است 7 - 22 - 1 - 1 - لوچه1 ، تحدب بیش از حد یا گرده بیش از حد .مصالح جوش اضافی باید به روش مناسبی برداشته شود 7 - 22 - 1 - 2 - تقعر بیش از حد2 جوش یا حوضچه انتهایی3، کمبود در انداز ه جوش4، بریدگی پای جوش2 سطح جوش باید آماده سازی شده (بند7 - 29) و س پس با انجام عبورهای متوالی، کمبود ضخامت .ها جبران شود 7 - 22 - 1 - 3 - امتزاج ناقص6، تخلخل بیش ازحد7 ،آخال سرباره8 مناطق مشکوک باید برداشته شده (به بند7 - 25 مراجعه شود) و مجدداً جوش شود . 7 - 22 - 1 - 4 - ترک در جوش یا فلز پایه در این حالت عمق نفوذ ترک باید به کمک آزمایش های مناسب (حک ک اری ماکرو9، ذرات مغناطیسی17، رنگ نافذ11 و سایر روش های موثر) تعیین شده و تا57 میلیمتر فراتر از ریش ه ترک، مصالح باید کامالً برداشته شده و مجدداً با جوش پر .شود 1- Overlap 2- Excessive Concavity 3- Crater 4- Undersize weld 5- Undercutting 6- Incomplete fusion 7- Excessive weld porosity 8- Slag inclusion 9- Acid etching 10- Magnetic particle inspection 11- Dye penetration inspection -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 282 7 - 22 - 2 - محدودیت های دمایی اصالح حرارتی موضعی اعوجاج های ناشی از عمل جوشکاری باید به کمک وسایل مکانیکی و یا حرارت های موضعی محدود رفع گردند و عضو به حالت مستقیم درآید. د ما ، که باید به کمک روش های مطمئن اندازه گیری شود، برای فوالدهای آبدیده و بازپخت شده ن باید از677 درج ه سلسیوس و برای سایر فوالدها نباید از657 درج ه سلسیوس تجاوز نماید. قسمتی که برای صاف کردن ت حت حرارت قرار می گیرد، باید کامال عاری از تنش و نیروهای خارجی باشد، مگر آن دسته تنش های ناشی از روش های مکانیکی که همراه با حرارت برای صاف کردن عضو به کار گرفته می .شود 7 - 22 - 3 - تایید مهندس مشاور برای تعمیر فلز پایه (غیر از آنهایی که طبق بند7 - 14 الزم شده اند)، ت عمیر ترک های بزرگ یا تاخیری1، تعمیر جوش های الکتریکی گاز ی و الکتریکی سربار ایه ،که دارای معایب داخلی هستند، و دستورکارهای جدید برای تعمیر و جبران نقایص تایید قبلی مهندس مشاور الزم است. هرگونه حذف و بریدن قطعات که به طور نامناسب نصب و جوش شده اند، باید ب ه ا .طالع مهندس مشاور برسد 7 - 22 - 4 - عدم دسترسی به جوش های غیرقابل قبول اگر انجام کارهای تکمیلی باعث شود یک جوش مردود (غیرقابل پذیرش) غیرقابل دسترس شده و یا شرایط جدیدی پدید آورد که تعمیر جوش مردود، سالمت قطعه را به مخاطره اندازد، باید با حذف جوش ها یا اعضای اضافی شرا یطی را به وجود آورد که امکان دسترسی به جوش فراهم شده و جوش تعمیر شود . اگر این عمل انجام نشود، باید با طرح جدیدی که به .تایید مهندس طراح رسیده، کمبود مقاومت ناشی از جوش معیوب را جبران نمود 1- Major or delayed crack -------- صفحهٔ بعد -------- 286 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران شکل7 - 2 - عیوب جوش 7 - 22 - 2 - پرکردن سوراخ های اضافی با جوش برحسب مورد و طبق نظر مهندس طراح، سوراخ های ی که به اشتباه با منگنه کردن1 و مته ایجاد شده را می توان به صورت باز رها نمود و یا آنها را توسط پیچ یا جوش پر کرد. سوراخ های اضافی را می توان با جوش پر کرد به شرطی که پیمانکار WPS پیش تایید شده یا تایید شده برای آ( ن تهیه نموده و موارد1 تا4 ) را رعایت نماید. هندسه درز باید بصورت پیش تایید شده .باشد (1) در صورتی که فلز پایه در ناحیه کششی اعضای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) قرار نداشته باشد، آنها را باید ب ا جوش پر نمود، مشروط براینکه سازنده برای سالمت جوش تعمیری از هما ن روش آزمایش غیرمخرب که در اسناد 1- Punch مشخص شده انجام شده نفوذ ناکافی عدم ذوب (ب) عدم نفوذ )(الف ذوب ناقص (ت )گودافتادگی (پ ) تخلخل گودافتادگی حفره هوا پشت بند تخلخل پراکنده در جوش (ج ) ترک (ث ) تداخل سرباره ترک ط ولی ترک های عرضی مقطعA-A نفوذ سرباره -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 287 پیمان برای جوش های شیاری استفاده می شود، استفاده نماید. اگر در اسناد پیمان روش مشخصی برای آزمایش ا ت غیرمخرب .ارائه نشده باشد، سوراخ پرشده باید با روش و معیار پذیرش مدنظر مهندس ناظر ارزیابی شود (2) در صورتی که فلز پایه در منطقه کششی اعضای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) قرار داشته باشد، می توان سوراخ با را :جوش پر نمود، مشروط براینکه .(الف) مهندس مشاور تعمیر با جوش و دستورالعمل جوشکاری را تایید کرده باشد )(بWPS مورد استفاده قرار گیرد و سالمت جوش با استفاده از روش های غیرمخرب مندر ج در اسناد پیمان یا مورد تایید مهندس ناظر و در رد ه پذیرش جوش .های شیاری کششی به تایید برسد (3) در صورتی که فلز پایه فوالد آبدیده و بازپخت شده1 باشد، عالوه بر ضوابط بندهای1 و2 ، رعایت شرایط زیر نیز .الزامی است (الف) فلز الکترود (فلز پرکننده) سازگار بوده، حرا رت ورودی مناسب باشد و بعد از اتمام جوشکاری، عملیات حرارتی .پس از جوشکاری در صورت نیاز صورت پذیرد (ب) قبل از انجام جوش های اصلی، جوش های آزمایشی مطابقWPS .تعمیر انجام شده و به تایید برسد (پ) سالمت جوش آزمایشی مطابق الزامات بخش3 - 12 - 2 - 1 با آزمایش پرتونگاری2 (RT) .به تایید برسد (ت) مشخصات مکانیکی ناحی ه جوش شده با انجام آزمایش های(I) یک آزمایش کششی مقطع کاهش یافته3 ، (II) دو آزمایش خم جانبی4 ، (III) سه آزمایش شارپی5 ناحیه متاثر از حرارت مطابق مشخصات مکانیکی فلز پایه فصل6 قسمت«ت » .به تایید رسیده باشد (4) سطح ج وش باید مطابق بند7 - 23 - 3 - 1 .پرداخت شود 1 - Quenched and tempered 2 - Radiographic Test 3 - Reduced section tention test 4 - Bend Test 5 - Charpy notch test -------- صفحهٔ بعد -------- 288 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 26 - تقه کاری1 7 - 26 - 1 - تقه کاری تقه کاری، کار مکانیکی روی فلز جوش با ضربات چکش به منظور کاهش تنش های پسماند و کاهش تنش های انقباضی است و بعد از انجماد و قبل از سرد شدن انجام می شود. از تقه کاری می توان در الیه های میانی جوش برای کنترل تنش های انقباضی2 در جوش های ضخیم به منظور جلوگیری از ترک یا انقباض و یا هر دو استفاده نمود. تقه کاری برروی جوش ریشه و همچنین الیه سطحی جوش در مجاورت لب ه جوش به استثنای مواردی که در بند17 - 2 - 3 - 6(3) برای مقاطع لوله و قوطی ذکر شده است، مجاز نیست. در هن گام تقه کاری باید دقت .شود که تداخل یا ترک در فلز جوش یا فلز پایه ایجاد نشود 7 - 26 - 2 - ابزار استفاده از چکش گل گیری دستی، اسکنه و یا ابزار ارتعاشی سبک مجاز بوده و تقه کاری محسوب نمی .شود 7 - 27 - درزگیری3 تغییرشکل پالستیک سطح جوش یا فلز پایه با ابزار مکانیکی برای آب ی بند کردن و بستن ناپیوستگی ها را چکش کاری در حالت سرد یا درزگیری گویند. هرگونه درزگیری برای فلز پایه با مقاومت تسلیم باالی345 مگاپاسکال ممنوع است. برای فلزات با مقاومت345 مگاپاسکال و پائین تر، درزگیری می :تواند مشروط به موارد زیر انجام پذیرد الف) همه بازرسی .ها باید انجام شده و به تایید برسد ب) درزگیری برای .اجتناب از عیوب پوشش موردنیاز باشد پ) روش و محدودیت .های درزگیری به تایید مهندس ناظر رسیده باشد 7 - 28 - ه لک قوس4 از ایجاد لک ه قوس در خارج از ناحی ه جوش های دائمی باید اجتناب کرد. ترک ها یا لکه های5 ناشی از لک ه قوس باید سنگ زده شده و سالمت فلز پایه کنترل شود . 1- Peening 2- Shrinkage stress 3- Caulking 4- Arc strike 5- Blemishes -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 281 7 - 21 - تمیزکاری جوش1 7 - 21 - 1 - تمیزکاری حین اجرای جوش قبل از انجام هر عبور، باید هرگونه سرباره عبورهای قبلی برداشته شده و سطح جوش و لبه های فلز پایه با برس سیمی ی ا دیگر ابزار مناسب، تمیز شود . این عمل نه تنها بین الیه های متوالی، بلکه در انتهای جوش و در هنگام تعویض الکترود و یا هر مقطع جوشکاری نیز باید انجام شود. این دستورالعمل نباید محدودیتی در اجرای جوش های انگشتانه و کام طبق بندهای7 - 24 .به وجود آورد 7 - 21 - 2 - تمیزکاری جوش تکمیل شده بعد از اتمام جوش کاری ، باید سرباره جوش برداشته شده و سطح جوش و فلز اطراف آن، با برس سیمی یا ابزار مناسب دیگری تمیز شود. وجود پاشیدگی2 در اطراف نوار جوش پس از جوشکاری مانعی ندارد، مگر اینکه وجود آن مزاحم انجام آزمایش های غیرمخرب باشد. قبل از پذیرش جوش، رنگ .آمیزی سطح جوش ممنوع است 7 - 30 - ( ناودان انتهایی جوش بند7 - 2 - 2 مالحظه شود ) 7 - 30 - 1 - در انتهای شیار، جوش باید به نحوی خاتمه یابد که از سالمت جوش اطمینان حاصل شود . در صورت لزوم باید با تعبی ه ناودان3 جوش مقداری از انتهای شیار اصلی ادامه یابد تا انداز ه کامل در انتها حاصل شود . 7 - 30 - 2 - در سازه های غیرلوله،ای تحت بارهای استاتیکی حذف ناودان انتهایی الزم نیست مگر طبق دستور مهندس .ناظر 7 - 30 - 3 - در سازه های غیرلوله ای تحت بارهای چرخه ای (سیکلی)، بعد از سردشدن جوش، ناودان باید برداشته شده و ه لب قطعه سنگ خورده و با فلز پایه هم سطح شود. 1 - Weld cleaning 2 - Spatter 3- Tabs -------- صفحهٔ بعد -------- 210 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 7 - 30 - 4 - در درزهای لب به لب تسمه ها و ورق ها، در صورتی که نیاز به ه م سطح کردن (سنگ زدن) دو انتهای جوش در دو لب ه تسمه یا ورق باشد، سنگ زدن باید به نحوی انجام شود که میزان کاهش عرض تسمه از3 میلیمتر .تجاوز نکند برداشتن تحدب جوش بزرگتر از3 میلیمتر در دو لب ه تسمه الزم نیست. انتهای جوش باید به صورت تدریجی با شیب حداکثر1 به17 .به عرض واقعی تسمه تبدیل شود 7 - 31 - ملحقات موقت1 اگر روش نصب مستلزم استفاده از قطعاتی باشد که بطور موقت با جوش به سازه متصل شده ،اند این قطعات باید به گونه ای قرار گیرند که بتوان به راحتی و بدون آسیب به سازه فوالدی جدا شود. تمام جوش های این ملحقات موقت باید م طاب ق WPS تایید شده انجام پذیرد. مناطقی که نصب ملحقات موقت روی آنها مجاز نیست باید مشخص شود . اگر الزم باشد ملحقات جوش شده موقت برداشته شوند، سطح فلز اصلی باید با دقت و مطابق الزامات این فصل صاف و .پرداخت شود برای اطمینان از اینکه قطعه در محل جوش ملحقات موق ت ترک نخورده باشد، .باید بازرسی انجام پذیرد جوش موقت به جوشی گفته می شود که برای نصب قطعه یا قطعاتی برای استفاده موقت در جابجایی، حمل و نقل یا کار روی درز جوش انجام شده باشد. وقتی جوش موقت برداشته می شود، مهم است که تمام جوش از سطح بدون آسیب به قطعه اصلی برداشته شود. روش عمومی آن برش شعله و سپس سنگ زنی می باشد. در صورتی که بطور اتفاقی بخشی از .فلز اصلی آسیب ببیند باید با جوش پر و اصالح شود 7 - 32 - جوش آب بند ی2 جوش آب ی بند به جوشی گفته می شود که برای رسیدن به درجه خاصی از جلوگیری از نشت انجام می پذیرد. در مقوله زه سا ای، جوش آب ی بند اغلب به منظور جلوگیری از ورود سیال به فضایی استفاده می شود که در آن انتظار برخی آسیب ها .مثل خوردگی وجود دارد جوش آب ی بند را می توان برای قطعات گالوانیزه به منظور .اجتناب از نفوذ اسید، اسیدشویی و یا روی مایع استفاده نمود جوش آب ی بند می را توان در سازه هایی که اعضای فوالدی آن بصورت روباز هستند به منظور اجتناب از ریزش ناخوشایند .زنگ آب روی سازه استفاده نمود جوش آب ی بند ممکن است با ایجاد مسیرهای بار نامطلوب، عملکرد سازه نکمم نینچمه .دیامن داجیا یا هتساوخان یا است روی روش های بازرسی به ویژه .تفسیر نتایج تست فراصوت تاثیر بگذارد 1- Temporary attachment 2- Seal weld -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 211 در صورتی که جوش آب ی بند مورد نیاز باشد باید مطابق ضوابط اجرایی این آیین نامه و با نظارت مهندس مشاور انجام .پذیرد 7 - 33 - حمل و نقل و انبارش محصوالت تشکیل دهنده سازه باید در شرایط ی که مطابق پیشنهاد سازنده قطعات است نگهداری .شود محصوالت تشکیل دهنده نباید بیش از مدت زمان ماندگاری مشخص شده توسط سازنده آن استفاده شود. محصوالتی که به روشی یا برای مدت طوالنی نگهداری شده اند که می ،تواند منجر به خرابی آنها شده باشد برای مطابقت با محصول .موردنظر باید قبل از استفاده بررسی شود اجزای سازه فوالدی باید به روش ایمن بسته بندی، جابجا و حمل و نقل شود که تغییرشکل دائمی و آسیب سطحی در آنها .رخ ندهد 7 - 34 - جوش در محل نصب1 پیمانکار نصب مسئول تعمیر آسیب های معمول و خوردگی پس از ساخت در قطعات سازه است. جوشکاری روی سطوح دارای پوشش نیازمند در نظر گرفتن تمهیدات ایمنی و کیفیتی است. در بسیاری از موارد نشان داده شده است که استفاده از وایربرس منجر به جوش باکیفیت می .شود جوشکاری به قطعات در تماس با بتن و مجموعه های جوشی که کشیدگی ممکن است به تغییرات ابعادی اضافه شود، به انتخاب صحیح متغیرهای دستورالعمل جوشکاری و مونتاژ وابسته است. این شرایط به متغیرهای دیگری مثل وضعیت و .مقدار بتن و جزئیات طراحی اتصال جوشی وابسته است محدوده متغیرهای اساسی فرایند جوشکاری باید در محدوده ای که معموالً در شرایط پیش تایید شده استفاده می شو د در .نظر گرفته شود 7 - 32 - کنترل کیفیت و تضمین کی فیت جوش رئوس برنامه های مربوط به کنترل و بازرسی جوشکاری سازه های فوالدی را می.توان در قالب پنج مورد زیر بیان نمود 1 - جوشکاران(Personnel) 2 - فرایند جوشکاری(Process) 3 - آماده سازی درز جوش(Preparation) 1- Field welding -------- صفحهٔ بعد -------- 212 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 4 - دستورالعمل جوشکاری (Procedure) 5 - بازرسی و تایید (Prove) فع الیت های بازرسی جوش شامل کنترل کیفیت و تضمین کیفیت در سه مرحله قبل، حین و پس از جوشکاری تقسیم بندی می شود که در جداول7 - 17 تا7 - 12 ارائه شده است. فعالیت هایی که باید توسط هر دو بخش کنترل کیفیت و تضمین کیفیت انجام پذیرد، می تواند بصورت همزمان با هماهنگی بین طرفین توسط یک شخص حقیقی یا حقوقی ثالث ذیصالح انجام پذیرد. در این جداول فعالیت های بازرسی مشمول یکی از دو حالت زیر می.باشد  مشاهده(O) : بازرس مربوطه باید این موارد را مشاهده و بررسی نماید. این بررسی و مشاهده شامل تمامی موارد نشده و می تواند بصورت غیرمنظم انجام شود. به هر حال تعداد بازبینی ها رافع مسئولیتQC وQA نمی باشد. در .این حالت ادامه ساخت موکول به انجام بازرسی نیست  انجام(P) : این فعالیت ها باید برای هر مورد انجام پذیرد و انجام مرحله بعدی منوط به صدور تاییدیه مرحله قبل می.شود جدول7 - 10 - بازرسی قبل از جوشکاری ردیف شرح فعالیت QC QA 1 بررسی گواهینامه صالحیت جوشکاران* P O 2 بررسی دستورالعمل های جوشکاری P P 3 بررسی گواهینامه مواد مصرفی جوش P P 4 )قابل شناسایی بودن مواد و مصالح (نوع و رده O O 5 )سیستم شناسایی جوشکاران (عالمتگذاری بند جوش O O 6 کنترل تجهیزات جوشکاری O O 7 کنترل شکل و پرداخت سوراخ دسترسی P O 3 کنترل آماده سازی درز جوش شیاری  آماده سازی درز  هندسه (هم)راستایی، فاصله ریشه، عمق ریشه، پخ  تمیزی درز جوش  وضعیت خال جوش)کاری (کیفیت و محل خال جوش  نوع پشت بند و مونتاژ آن P O 9 کنترل آماده ساز ی درز جوش گوشه  )... ،هندسه (فاصله ریشه، راستا  تمیزی درز جوش  وضعیت خال جوش)کاری (کیفیت و محل خال جوش O O * برگزاری دوره های آموزشی جوشکاران و صدور گواهینامه های صالحیت به آن.ها توسط مراکز ذیصالح انجام گرفته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ضوابط اجرایی 01 / 02 / 1404 213 جدول7 - 11 - بازرسی حین جوشکاری ردیف شرح فعالیت QC QA 1 کنترل شرایط نگه داری و جابه جایی الکترود  بسته بندی  زمان در معرض هوا بودن O O 2 عدم جوشکاری روی ترک های خال جوش O O 3 شرایط محیطی  سرعت باد  بارش ودما O O 4 پیروی از دستورالعمل جوشکاری  تنظیم تجهیزات جوشکاری  سرعت جوشکاری  انتخاب الکترود و سیم جوش  نوع و دبی گاز محافظ  پیش گرمایش و دمای بین عبورهای میانی  وضعیت جوشکاری ( OH,H,V,F ) O O 5 کنترل تکنیک جوشکاری  تمیزکاری بین دو عبور و عبور نهایی  هندسه جوش هر عبور  بازرسی کیفیت چشمی هر عبور O O 6 قرارگیری و نصب گل میخ ها P O جدول7 - 12 - بازرسی پس ا ز جوشکاری ردیف شرح فعالیت QC QA 1 کنترل تمیزکاری جوش O O 2 )کنترل ابعاد جوش (بعد، طول و محل جوش P P 3 بازرسی چشمی جوش  عدم وقوع ترک  امتزاج جوش با فلز پایه و عبورهای قبل  چالۀ جوش  هندسۀ مقطع جوش  بریدگی کناره جوش  تخلخل  لکۀ قوس P P 4 بازرسی های غیر مخرب P P 5 کنترل سوراخ دسترسی جوش مقاطع سنگین برای اطمینان از عدم ترک خوردگ یP P 6 کنترل برداشتن پشت بند و ناودانی در صورت لزوم P P 7 کنترل جوش تعمیری P P 3 تهیه مستندات تایید یا رد کیفیت قطعات جوشکاری شده P P 9 کنترل عدم جوشکاری در مناطق ممنوع O O 17 ناحی ۀk * P P *هنگام جوشکاری ورق های مضاعف، ورق های پیوستگی و سخت کننده ها، بازرسی چشمی برای کشف ترک در ناحیهk ورق جان تا فاصله75 میلی متر باال و .پایین جوش انجام شود ناحیۀk مطابق شکل زیر، به حدفاصل نقطۀ شروع گردی ریشۀ اتصال بال به جان تا33 میلی متر بعد ا ز آن اطالق می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۴ ۱۴۰۴/۰۵/۰۱ آیین‌نامه جوشکاری ساختمانی ایران وی ۳ ها ۱ ۹ ناحیه 1۲ 0 ۳۸ ۱ ۳ ۱ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ باز رسی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 217 این فصل ، دربرگیرنده الزامات بازرسی و آزمون های غیرمخرب است و به هفت قسمت زیر تقسیم می:شود :قسمت الف ضوابط عمومی :قسمت ب ئ مس ولیت های پیمانکار :قسمت پ معیار پذیرش :قسمت ت دستورالعمل های آزمایش های غیرمخرب :قسمت ث آزمایش پرتونگاری :قسمت ج آزمایش فراصوت جوش های شیاری :قسمت چ سایر روش های آزمایش :پیوست الف آزمایش ذرات مغناطیسی (MT) :پیوست ب آزمایش مایع نافذ (PT) -------- صفحهٔ بعد -------- 218 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران قسمت الف: ضوابط عمومی 8 - 1 - کلیات 8 - 1 - 1 - اطالعات ارائه شده به مناقصه گران در ص ورتیکه آزمایش های غیرمخرب ی غیر از بازرسی چشمی مورد نیاز باشد، باید بطور واضح در اسناد مناقصه اعالم ش ود. این اطالعات باید انواع جوش هایی که باید مورد آزمایش قرار گیر ن د را مشخص نموده، میزان و گستره آزمایش های هر نوع جوش و روش های آزمایش .را نیز مشخص نماید 8 - 1 - 2 - مقررات بازرسی و قرارداد از دیدگاه این آیین نامه، بازرسی و آزمایش های ساخت/نصب1، و بازرسی و آزمایش های تایید و تطبیقی2، وظایف جداگانه ای ،هستند. بازرسی و آزمایش در حین ساخت/نصب در واقع عملیات بازرسی الزم در حین تهیه مصالح، برشکاری، مونتاژ جوشکاری و بعد از جوشکاری هستند که پیمانکار انطباق مصالح و روش های اجرایی را با شرایط مندرج در اسناد قرارداد ی ، تضمین می کند. بازرسی و آزمایش تایید، مجموعه عملیات برای تایید کار انجام شده می باشد. انجام بازرسی ها و آزما یش های تایید و تسلیم گزارش های مربوطه به پیمانکار و کارف رما، باید با چنان نظم زمانی صورت پذیرد که وقفه ای در کار به وجود .نیاورد بازرسی و آزمایش های ساخت/نصب از مسئولیت ی ها پیمانکار بوده، مگر اینکه در اسناد پیمان به نحو دیگری مقرر شده باشد. بازرسی ها و آزمایش های تایید، از حقوق کارفرماست که می تواند آن را برعه ده یک سازمان مستقل و یا پیمانکار .تفویض نماید 8 - 1 - 3 - تعریف انواع بازرس بازرس تایید3 شخصی است که برای کارفرما )(یا مهندس مشاور کار می کند و از طرف ایشان مسئول تمامی مفاد نظارتی و کیفیتی اجرا می باشد. بازرس پیمانکار4 شخصی است که برای پیمانکار کار می کند و از طرف او مسئول تمامی مفاد نظارتی و کیفیتی اجرا است. اگر لغت بازرس در هر جای متن به تنهایی ذکر شود، برحسب حدود وظایف بند3 - 1 - 2 ، شامل هر دو بازرس پیمانکار و بازرس تایید می .شود 1- Fabrication/Erection inspection and testing 2- Verification inspection and testing 3 - Verification inspector 4 - Contractor’s Inspector -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 211 8 - 1 - 4 - ارزیابی بازرسین 8 - 1 - 4 - 1 - مسئولیت های مهندس مشاور اگر مهندس مشاور برای صالحیت بازرسین مبنای خ اصی غیر از موارد بند3 - 1 - 4 - 2 نیاز داشته باشد باید در اسناد پیمان .ذکر شود 8 - 1 - 4 - 2 - بازرسینی که مسئول تایید یا رد مصالح و اجرا برمبنای بازرسی چشمی هستند، باید مورد ارزیابی و تشخیص صالحیت قرار گیرند. مبانی ارزیابی بازرسین باید مستند شود . اگر مسئولیت تدوین مبانی ارز یاب ی بازرسین برعهده مهندس مشاور باشد، موضوع باید در مشخصات فنی ذکر شود . ارزیابی بازرسین باید برمبنای«آیین نامه ملی ارزیابی بازرسین » انجام شود . در غیاب آیین نامه ملی، می توان از آی ین نامه های بین المللی یا معتبر استفاده نمود1 . 8 - 1 - 4 - 3 - مبانی جایگزین ارزیابی باز رسین اگر با الزامات بند3 - 4 - 1 - 2 متفاوت باشد باید .در اسناد و پیمان درج شود در صورت درخواست مشاور، اسناد جایگزین ارزیابی بازرسین به منظور رسیدگی و تایید باید ارائه ود ش . 8 - 1 - 4 - 4 - کمک بازرس بازرس جوش می تواند چند کمک داشته باشد که تحت نظارت وی در امر بازرسی عمل نم ایند. کمک بازرسین باید با تمرین و تجربه در اموری که به آنها محول می شود، صالحیت کسب نمایند. عملکرد کمک بازرسین باید توسط بازرس به .طور منظم مورد ارزیابی قرار گیرد 1 - مبانی ارزیابی قابل قبول به شرح زیر می :باشند - مقررات ارزیابیAWS :تحت عنوان AWS QCI , CWI or SCWI: Standard and guide for qualification an certification of welding inspectors. AWS B5. 1: Specification for the qualification of welding inspectors. - مقررات ارزیابی دفتر جوشکاری کانادا(CWB) :تحت عنوان Standard W178.2 , Level 2 or 3: Certification of welding inspectors-canadian standard association. - مقررات ارزیابیASNT :تحت عنوان ASNT-SNT-TC-1A , VT Level II - مقررات ارزیابی ISO :تحت عنوان ISO 9712 , VT Level II - مقررات ارزیابی انجمنی آزمون های غیرمخرب ایرانIRNDT :تحت عنوان IRCCP , VT Level II -------- صفحهٔ بعد -------- 300 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 1 - 4 - 2 - ارزیابی کمک بازرس ارزیابی کمک بازرسین باید برمبنای«آیین نامه ملی ارزیابی بازرسین » انجام شود . در غیاب این آیین نامه ها می ت وان از آیین نامه های بین المللی یا معتبر1 .استفاده نمود 8 - 1 - 4 - 6 - آزمایش چشم بازرس و کمک بازرس باید تحت معاینه چشم قرار گیرند، به طوریکه با و یا بدون استفاده از عینک، قدرت دید نزدیک در حداقل فاصله377 میلیمتر(Jaeger J-2) برای حدا قل یک چشم دارا باشند. همچنین، آزمایش چشم معادل که توسط چشم پزشک انجام شده باشد قابل قبول است. معاینه چشم باید در هر سه سال (و یا کمتر در صورت نیاز) تکرار ود ش . 8 - 1 - 4 - 7 - مدت اثربخشی گواهینامه تاییدصالحیت بازرس جوش مادامی که در امر بازرسی فعال باشد و معاینات چشم ا و معتبر باشد، معتبر است، .مگر اینکه دالیل مشخصی برای عدم توانایی بازرس وجود داشته باشد 8 - 1 - 2 - مسئولیت بازرس بازرس باید اطمینان حاصل نماید که مونتاژ ، ساخت و نصب قطعات به وسیله جوشکاری، مطابق با ضوابط مدارک طراحی .انجام شده است 8 - 1 - 6 - اقالمی که باید در اختیار بازرس قرا ر گیرد بازرس جوش باید نقشه های جزییات جوشکاری را که نشان دهنده اندازه، نوع، و محل جوش ،ها است در اختیار داشته باشد .آن بخش از اسناد پیمان که مربوط به مشخصات مکانیکی فوالد و الکترود و محصوالتی که ساخته و نصب می شود نیز باید در اختیار بازرس جوش قرار گیرد . 8 - 1 - 7 - مطلع نمودن بازرس بازرس جوش باید قبل از شروع عملیات اجرایی که نیازمند بازرسی و تایید می باشند، مطلع .شود 8 - 2 - بازرسی مصالح بازرس پیمانکار باید مطمئن شود که فقط مصالح و تجهیزات منطبق بر مفاد این آیین نامه مورد استفاده قرار می.گیرند 1- AWS QC1 (CAWI), CWB Level I , ASNT VT Level I .یا فردی که با آموزش و تجربه برای انجام وظایف خاصی که به آنها محول شده است ارزیابی شده باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 301 8 - 3 - بازرسی دستورالعمل های جو شکاری 8 - 3 - 1 - بازرس باید همه دستورالعمل های جوشکاری پیش تایید و ارزیابی شده را مورد بازبینی قرار داده و مطمئن ود ش که این دستورالعمل ها منطبق بر مفاد این آیین.نامه و اسناد پیمان هستند 8 - 3 - 2 - بازرس باید همه فرایندهای جوشکاری را مورد بازرسی قرار داده و مطمئ ن شود که منطبق بر دستورالعمل های ی است که ضوابط این آیین نامه و اسناد پیمان را برآورده می .کند 8 - 4 - بازرسی صالحیت جوشکاران، اپراتورهای جوشکاری، و خال جوشکاران 8 - 4 - 1 - بازرس باید به جوشکاران، اپراتورهای جوشکاری و خال جوشکارانی که طبق فصول6 و17 این آیین نامه تحت ارزیا بی قرار گرفته و صالحیت آنها تایید شده است و یا صال حیت آنها قبالً توسط مرجع ذیصالح م ورد .ارزیابی قرار گرفته است، اجازه کار بدهد 8 - 4 - 2 - اگر به نظر برسد که توانایی یا صالحیت جوشکار، اپراتور جوشکاری و یا خال جوشکار ارزیابی شده پایین تر از ضوابط این آیین نامه است، باز رس می تواند به کمک آزمایش های ساده، نظیر آزمایش شکست جوش گوشه و یا حتی آزمایش های کامل فصل6 یا17 .، جوشکار را مورد ارزیابی مجدد قرار دهد 8 - 4 - 3 - در صورتیکه جوشکار، اپراتور جوشکاری و یا خال جوشکار به مدت بیش از6 ماه فعالیتی بر روی فرایندی که ،در آن ارزیابی شده ن .داشته باشد، بازرس باید دستور انجام ارزیابی مجدد آنها را بدهد 8 - 2 - بازرسی کار و گزارش ها 8 - 2 - 1 - اندازه، طول و محل جوش ها بازرس باید مطمئن شود که اندازه، طول و محل جوش ها منطبق بر ضوابط این آیین نامه و طبق نقشه است و هیچ جوش اضافی بدون تایید مهندس ناظر انجام نشده ا .ست 8 - 2 - 2 - محدوده آزمایش ه ا بازرس باید در فواصل مناسب، نحوه آماده سازی لبه ها، روش های مونتاژ، تکنیک ،های جوشکاری و نحوه کار جوشکاران اپراتورهای جوشکاری و خال جوشکاران را بازرسی نموده و انطباق آنها را با مفاد این آیین .نامه کنترل نماید -------- صفحهٔ بعد -------- 302 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 2 - 3 - دامنه آزمایش ه ا بازرس ب اید از انطباق کیفیت اجرای کار بر ضوابط این آیین نامه اطمینان حاصل نماید. استفاده از مفاد سایر آیین نامه ها در صورت تایید مهندس مشاور، بالمانع است. اندازه جوش ها باید توسط دستگاه مناسب، اندازه گیری شو ن د. بازرسی چشمی (VI) 1 جوش ها برای پیدا کردن عیوبی از قبیل ترک در فلز جوش و فلز پایه، و سایر ناپیوستگی ها باید به کمک ذره بین چراغ .دار و یا سایر وسایل مشابه انجام پذیرد 8 - 2 - 4 - شناسایی بازرسی های انجام شده ،بازرس باید به کمک رنگ مناسب یا هر روش مورد توافق دیگر همه جوش ،هایی را که مورد بازرسی و تایید قرار داده است عالم ت گذاری نماید. استفاده از سمبه زنی در اعضایی که تحت تاثیر بارهای چرخه)ای (سیکلی هستند، فقط با تایید م هندس .مشاور مجاز است 8 - 2 - 2 - نگهداری سوابق بازرس باید سابقه ای از ارزیابی صالحیت جوشکاران، اپراتورهای جوشکاری و خال جوشکاران و ارزیابی دستورالعمل های جوشکاری و یا سایر آزمایش .های انجام شده تهیه نماید 1- Visual Inspection -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 303 قسمت ب: مسئولیت های پیمانکار 8 - 6 - تعهدات پیمانکار 8 - 6 - 1 - مسئولیت پیمانکار پیمانکار موظف به بازرسی چشمی و اصالح تمام عیوب در مصالح، روش ها و ضوابط اجرایی طبق مفاد این آیین نامه ست ا . 8 - 6 - 2 - درخواست های بازرسی پیمانکار باید با بازرسین جوش برای رفع عیوب و روش های اجرایی،، آنچنان که در اسناد قراردادی آمده است همکاری .نماید 8 - 6 - 3 - قضاوت مهندسی در صورتی ،که اصالح جوشکاری معیوب و یا برداشتن آن به منظور جوشکاری مجدد باعث صدمه رسیدن به فلز پایه باشد پیمانکار موظف است با حفظ شرایط م فاد قرارداد، آن قسمت از فلز پایه را طبق نظر مهندس ناظر، برداشته و با مصالح سالم جایگزین نماید. یا به روشی که مورد تایید مهندس ناظر باشد، عیب .بوجود آمده را جبران نماید 8 - 6 - 4 - آزمایش غیرمخرب مشخص ،شده غیر از بازرسی چشمی در صورتیکه عالوه بر بازرسی های چشم ی، سایر آزمایش های غیرمخرب در نقشه ها و یا مشخصات فنی اعالم شده به مناقصه گران خواسته شده باشد، پیمانکار مسئول انطباق کیفیت جوش با ضوابط فصول3 و17 این آیین .نامه است 8 - 6 - 2 - آزمایش غیرمخرب نامشخص غیر از بازرسی چشمی اگر آزمایش های غیرمخرب، به غیر از بازرسی های چشمی، در مدارک اولیه قرارداد نباشد، ولی کارفرما در حین عملیات اجرایی انجام این آزمایش ،ها را درخواست نماید پیمانکار موظف به فراهم نمودن تمهیدات الزم برای انجام این آزمایش ها توسط خود و یا گروه دیگر طبق مفاد بند3 - 14 است. در این صورت هزینه تمامی آزمایش ها شامل جابج ایی، آماده سازی سطح، آزمایش غیرمخرب و تعمیر ناپیوستگی ها غیر از مواردی که در بند3 - 9 توضیح داده شده است با نرخ های توافق شده بین کارفرما و پیمانکار، برعهده کارفرما خواهد بود. ولی هزینه تعمیرات جوش های مردود به عهده پیمانکار .است -------- صفحهٔ بعد -------- 304 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران قسمت پ: معیار های پذیرش1 8 - 7 - هدف و دامنه کاربرد معیار پذیرش بازرسی چشمی و آزمایش های غیرمخرب سازه های غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و چرخه ای (سیکل)ی در این قسمت ارائه شده است. میزان آزمایش و معیار پذیرش باید در اسناد پیمان برای اطالع مناقصه گران مشخص شده .باشد 8 - 8 - تایید معیار پذیرش جایگزین توسط مشاور فرض اساسی بر این ا ست که در این آیین نامه مقررات عمومی که در اکثر شرایط موضوعیت دارد ارائه شده است. معیار پذیرش برای جوش های تولیدی، متفاوت از مواردی که در این آیین نامه ارائه شده است را می توان برای کاربردهای خاص استفاده نمود، مشروط برای .نکه به طور مناسب توسط پیشنهاددهنده مستند شده و به تایید مهندس مشاور رسیده باشد این معیار پذیرش جایگزین می تواند براساس ارزیابی تناسب برای خدمات با استفاده از تجربه قبلی، شواهد تجربی یا تجزیه و تحلیل مهندسی با در نظر گرفتن نوع مواد، اثرات بار سرویس و عوامل .محیطی باشد 8 - 1 - بازرسی چشمی تمامی جوش ها باید به روش چشمی مورد بازرسی قرار گرفته و براساس معیارهای جداول3 - 1 یا17 - 15 قابل پذیرش .باشد 1- Acceptance Criteria -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 302 جدول8 - 1 - معیار پذیرش بازرسی چشمی اتصاالت غیرلوله ای (بخش8 - 1 ) ردیف نوع ناپیوستگی و معیار بازرسی اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی اتصاالت غیر لوله ای تحت بارگذاری چرخه)ای (سیکلی 1 ممنوعیت ترک هرگونه ترک بدون در نظر گرفتن اندازه یا مکان آن.، غیرقابل قبول است X X 2 ذوب فلز جوش / فلز پایه بین الیه های مجاور فلز جوش و بین فلز جوش و فلز پایه باید ذوب کامل وجو.د داشته باشد X X 3 مقطع عرضی چاله جوش تمام چاله های انتهای جوش به منظور تامین ابعاد جوش مشخص شده باید پر شوند، به جز انتهای جوش.های منقطع که خارج از طول موثر آن قرار گرفته است X X 4 نیمرخ جوش نیمرخ جوش باید مطابق با بخش7 - 23 .باشد X X 5 زمان بازرسی با زرسی چشمی جوش ها در تمام فوالدها می تواند بالفاصله پس از سرد شدن جوش تا دمای محیط آغاز شود. معیار پذیرش برای فوالدهای خاص1 باید برمبنای بازرسی چشمی، حداقل43 .ساعت پس از اتمام جوش انجام شود X X 6 جوش های کوچکتر از اندازه اندازه جوش گوشه در هر جوش پیوسته می( تواند کمتر از اندازه اسمی مشخص شدهL ) باشد ( بدون اینکه با مقادیر زیرU :) اصالح شود U L اندازه ،اسمی جوش مشخص شدهmm کاهش قابل قبول نسبت بهL ، mm ≤2 ≤5 ≤2.5 7 , 6 ≤3 ≥8 در تمام موارد، طول قسمت ی از جوش که اندازه آن کوچکتر از اندازه اسمی جوش است نباید از 17 درصد طول جوش بی.شتر باشد در جوش های بال به جان تیرها، کاهش اندازه جوش در دو انتهای تیر به طولی معادل دو برابر .عرض بال ممنوع است X X 7 بریدگی کنار جوش (الف) برای موادی با ضخامت کمتر از25 میلی متر، عمق بریدگی کنار جوش نباید از1 میلی متر تجاوز کند، با این استثنا که برای هر57 میلی متر بریدگی کنار جوش در هر377 میلی متر طول جوش، عمق بریدگی کنار جوش نباید از2 میلی متر تجاوز نماید. برای مواد مساوی یا بزرگتر از 25 میلی متر ضخامت، عمق بریدگی کنار جوش نباید بیش از2 میلی متر برای هر طول جوش .باشد X (ب) در اعضای اصلی، زمان ی که تحت هر شرایط بارگذاری طراحی، امتداد جوش عمود بر تنش کششی طراحی شده باشد، عمق بریدگی کنار جوش نباید بیش از7225 میلی متر باشد. عمق بریدگی کنار جوش برای سایر موارد نباید بیشتر از1 .میلی متر باشد X 1- ASTM A514 ،A517 و A 709 Grade HPS 100W [HPS 690W] -------- صفحهٔ بعد -------- 306 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران ادامه جدول8 - 1 - معیار پذیرش بازرسی چشمی (بخش8 - 1 ) ردیف نوع ناپیوستگی و معیار بازرسی تحت بارگذاری استاتیکی اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه)ای (سیکلی اتصاالت غیر لوله ای 3 تخلخل (الف) در جوش های شیاری با نفوذ کاملCJP در اتصاالت لب به لب تحت تنش کششی عمود بر امتداد جوش نباید تخلخل لوله ای قابل مشاهد ه وجود داشته باشد. برای تمام جوش های شیاری دیگر و برای جوش های گوشه، مجموع اندازه تخلخل لوله ای قابل مشاهده با قطر1 میلی متر یا بیشتر نباید از17 میلی متر در هر25 میلی متر طول جوش تجاوز نماید و همچنین این مقدار در هر377 میلی متر طول جوش، نباید از27 ی میل.متر تجاوز نماید X (ب) تکرار تخلخل لوله ای در جوش های گوشه نباید از یک عدد در هر177 میلی متر طول جوش تجاوز نماید، ضمن اینکه حداکثر قطر آن نیز نباید از225 میلی .متر تجاوز نماید استثنا: برای جوش های گوشه اتصال ورق های تقویتی به جان تیر، مجموع قطر تخل خل های لول ه ای در هر25 میلی متر طول جوش نباید از17 میلی متر تجاوز نماید و در هر377 میلی متر طول جوش نیز نباید از27 میلی.متر تجاوز نماید X (پ) جوش های شیاری با نفوذ کاملCJP در اتصاالت لب به لب تحت تنش کششی عمود بر امتداد جوش نباید دارای تخلخل لوله ای باشند. برای تمام جوش های شیاری دیگر، تکرار تخلخل لوله ای نباید از یک عدد در177 میلی متر طول جوش بیشتر باشد و حداکثر قطر آن نیز نباید از225 میلی.متر تجاوز کند X توجه: عالمت" X " نشان دهنده قابل اجرا بودن برای نوع اتصال ذکر شده است. ناحیه سایه دار نشا ن دهنده عدم کاربرد می.باشد 8 - 10 - آزمایش مایع نافذ1 (PT) و ذرات مغناطیسی2 (MT) جوش هایی که عالوه بر بازرسی چشمی تحت آزمایشPT وMT قرار می گیرند باید براساس معیار پذیرش بازرسی چشمی ارزیابی شوند. آزمایش باید براساس بندهای3 - 14 - 4 یا3 - 14 - 5 .انجام پذیرد 8 - 11 - آزمایش غی رمخرب(NDT) به جز مواردی که در بند17 - 23 برای سازه های لوله ای پیش بینی شده است، تمام روش های غیرمخرب شامل ضوابط و ارزیابی تجهیزات، صالحیت های کارکنان و روش های عملیاتی باید با ضوابط فصل3 آیین نامه مطابقت داشته باشد. معیار پذیرش باید مطابق ضوابط این قسمت باشد. جوش های مشمول بازرسی های غیرمخرب باید مطابق ضوابط بازرسی چشمی بخش3 - 9 پذیرفته شده باشند . 1- Penetrant Testing (PT) 2- Magnetic Particle Testing (MT) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 307 جوش هایی که مطابق بندهای3 - 17 ، 3 - 11 ، 17 - 25 - 2 و17 - 26 - 1 تحت آزمایش های غیرمخرب قرار می گیرند را می توان بالفاصله پس از سرد شدن جوش تا دمای محیط بازرسی نمود. فوال دهای خاص1 باید حداقل43 ساعت پس از سرد شدن .مورد بازرسی قرار گیرند 8 - 12 - آزمایش پرتونگاری(RT) جوش هایی که در آزمایش پرتونگاری ضوابط معیار پذیرش قسمت پ یا معیار پذیرش جایگزین مطابق بند 3 - 3 را برآورده نمی کنند باید مطابق ضوابط بند7 - 25 .تعمیر شوند ناپیوستگی ها ی غیر از ترک ها باید براساس کشیده2 و یا مدور3 بودن ارزیابی شوند. صرف ،نظر از نوع ناپیوستگی ناپیوستگی هایی که طول آنها بی ش از سه برابر پهنایشان باشد به صورت ناپیوستگی کشیده و آنهایی که طولشان سه برابر پهنا یا کمتر باشد ناپیوستگی مدور تلقی می شوند، گرچه ممکن است گرد یا نامنظم4 .بوده و چه بسا دنباله داشته باشد 8 - 12 - 1 - معیار پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی جوش هایی که عالوه بر بازرسی چشمی تحت آزمایش پرتونگاری قرار می گیرند نباید دارای هیچ نوع ترکی باشند و در صورتیکه در تصویر پرتونگاری، نا پیوستگی از حدود زیر،تجاوز کند باید مردود شود . محدودیت های ارائه شده در شک ل3 - 1 برای اندازه جوش (S) 37 میلی،متر برای همه اندازه جوش های بزرگتر از37 میلی متر نیز معتبر است . (1) ناپیوستگی های کشیده ، بیشتر از حداکثر اندازه ارائه شده در شکل3 - 1 (2) ناپیوستگی های نزدیک تر از حداقل فاصله مجاز5 ارائه شده در شکل3 - 1 (3) ناپیوستگی های مدور بزرگتر از حداکثر اندازهS/3 به شرطی که بیش از6 میلی متر .نباشد در صورتی که اندازه جوشS بزرگتر از57 میلی متر باشد، حداکثر اندازه اثر6 ناپیوستگی مدور می تواند تا 17 میلی متر باشد. حداق ل فاصله ناپیوستگی های مدور بزرگتر یا مساوی5/2 میلی،متر با یک ناپیوستگی کشیده یا مدور قابل قبول یا با لب ه یا انتهای جوش متقاطع7 باید سه برابر بزرگترین بعد آن ناپیوستگی که بزرگتر است ب .اشد (4) در محل تقاطع جوش با یک جوش دیگر یا لبه آزاد قطعه، پذیرش ناپیوستگی ها باید م طابق شکل3 - 1 موارد1 تا4 .باشد 1 - ASTM A514 ،A517 و A 709 Grade HPS 100W [HPS 690W] 2- Elongated 3- Rounded 4- Irregular 5- Clearance 6- Indication 7- Intersecting Weld -------- صفحهٔ بعد -------- 308 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران (5) ن اپیوستگی های مجزا1 مانند خوشه یا تجمعی از نشانه های مدور2 که مجموع بزرگترین بعد آنها، بزرگتر از اندازه مجاز ناپیوستگی تک3 مطابق شکل3 - 1 باشد. فاصله هر خوشه تا خوشه مجاور، ناپیوستگی تک، انتها و یا لبه جوش متقاطع با ید حداقل سه برابر بزرگترین بعد آن ناپیوستگی ،که بزرگتر است .باشد (6) مجموع بعد ناپیوستگی های مجزا با بعد حداکثر5/2 میلیمتر نباید از2S/3 یا17 ،میلیمتر، هر کدام کمتر باشد در هر25 ( میلیمتر طول جوش، تجاوز نماید. این محدودیت مستقل از بندهای1 ( ،) 2 و3 .) است (7) ناپیوستگی های در یک راستا4، وقتی که مجموع بعد بزرگتر آنها، در هر6S طول نوار جوش ازS .بزرگتر باشد وقتی که طول کل نوار جوش کوچکتر از6S باشد، مقدار مجاز مجموع اندازه ناپیوستگی ها به تناسب کاهش می .یابد شرح شکل های8 - 1 ، 8 - 2 و8 - 3 مفاهیم ناپیوستگی ها اب عاد ناپیوستگی ها  ناپیوستگی کشیده باید بزرگترین بعد(L) سه برابر کوچکترین بعد خود .داشته باشد  ناپیوستگی مدور باید بزرگترین بعد(L) کمتر یا مساوی سه برابر .کوچکترین بعد خود داشته باشد  خوشه، به معنای گروهی از ناپیوستگی های مجاور، با ابعاد قابل قبول، با ناپ یوستگی های مجاور تکی با فاصله کمتر از حداقل مجاز(C) برای بزرگترین ناپیوستگی مجاور تکی  L ، اما با مجموع بزرگترین ابعاد (L) همه ناپیوستگی های خوشه مساوی یا کمتر از حداکثر اندازه مجاز ناپیوستگی تکی(B) می باشد. به منظور ارزیابی حداقل فاصله، چنین خوشه هایی باید به عنوان ناپیوستگی های تکی با اندازهL در نظر گرفته .شوند  در ناپیوستگی های هم راستا محور اصلی باید تقریباً هم .راستا باشد B = حداکثر بعد مجاز ناپیوستگی پرتونگاری شده L = بزرگترین بعد ناپیوستگی پرتونگاری شده L= بزرگترین بعد ناپیوستگی های مجاور C= حداقل فاصله اندازه گیری شده در راستای طولی محور جوش، بین لبه های تخلخل یا ناپیوستگی های ذوبی (ناپیوستگی مجاور بزرگتر مالک است) و یا تا لبه یا انتهای جوش متقاطع C1= حداقل فاصله مجاز بین نزدیک ترین ناپیوستگی به ل به آزاد ورق ی ا لوله و یا جوش متقاطع طولی با جوش محیطی که موازی با محور طولی جوش اندازه .گیری شده است W= کوچکترین ابعاد ناپیوستگی های مجاور ابعاد مواد S = اندازه جوش T= ضخامت ورق یا لوله در جوش های شیاری با نفوذ کامل 1- Isolated 2- Cluster Of Rounded Indications 3 - Single Discontinuity 4- In-Line -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 301 :یادداشت 1 - برای تعیین ح داکثر اندازه مجاز ناپیوستگی در هر درز یا اندازه جوش، یک خط افقی ازS تاB .رسم کنید 2 - برای تعیین حداقل اندازه مجاز بین لبه های ناپیوستگی های بزرگتر یا مساوی5/2 میلی متر یک خط عمودی ازB بهC .رسم کنید 3 - .شرح زیر مالحظه شود شکل8 - 1 - معیار پذیرش ناپیوستگی بر ای مقاطع غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و مقاطع لوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و چرخه)ای (سیکلی توضیحات شکل8 - 1 ، موارد1 تا4 ناپیوستگیA = ناپیوستگی کشیده یا مدور در جوشA ناپیوستگیB = ناپیوستگی کشیده یا مدور در جوشB W وL = کوچکترین و بزرگترین ابع اد، به ترتیب، در ناپیوستگی هایA W وL = کوچکترین و بزرگترین ابعاد، به ترتیب، در ناپیوستگیB S = اندازه جوش 1 C= کوتاه ترین فاصله بین لبه های ناپیوستگیA وB ح داکثر20 30 یا بیشتر c (میلی)متر S - اندازه جوشmm -------- صفحهٔ بعد -------- 310 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران محدودیت های ناپیوستگی مورد1 شرا یط محدودیت ها بعد ناپیوستگی S  50mm < S/3 یا  6mm L S > 50mm  10mm الف) یک ناپیوستگی مدور و ناپیوستگی دیگر به )صورت مدور یا کشیده (الف )بL  2.5mm  3L 1 C )الف ناپیوستگی کشیده می تواند در هر کدام از جوش هایA وB .قرار گیرد مورد1 - ناپیوستگی در محل تقاطع جوش شکل8 - 1 - معیار پذیرش ناپیوستگی برای مقاطع غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و مقاطع لوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و چرخه)ای (سیکلی) (ادامه جوش نف و ذ کامل(A) ناپیوستگیB جوش نف و ذ کامل(B) عرضW طولL ناپیوستگیA طولL عرضW -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 311 محدودیت های ناپیوستگی مورد2 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی S  50mm < S/3 یا  6mm L S > 50mm  10mm L  2.5mm  3L 1 C مورد2 - ناپیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 1 - معیار پذیرش ناپیوستگی برای مقاطع غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و مقاطع لوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و چرخه ای (سیکلی) (ادا)مه جوش نف و ذ کامل عرضW لبه آزاد ط ولL -------- صفحهٔ بعد -------- 312 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران محدودیت های ناپیوستگی مورد3 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L/W > 3  S/3 L L  2.5mm 2S یا>3L .هرکدام بزرگتر بود 1 C مورد3 - ناپیوستگی در محل تقاطع جوش شکل8 - 1 - معیار پذیرش ناپیوستگی برای مقاطع غیرلوله ای تحت بارگذار ی استاتیکی و مقاطع لوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و چرخه)ای (سیکلی) (ادامه جوش نف و ذ کامل(A) جوش نف و ذ کامل(B) عرضW طولL ناپیوستگیA ناپیوستگیB طولL عرضW -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 313 محدودیت های ناپیوستگی مورد4 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L/W > 3  S/3 L L  2.5mm 2S یا3L .هرکدام بزرگتر بود 1 C مورد4 - ناپیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 1 - معیار پذیرش ناپیوستگی برای مقاطع غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و مقاطع لوله ای تحت بارگذاری استاتیکی و چرخه)ای (سیکلی) (ادامه 8 - 12 - 2 - معیار پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه ای (سی )کلی جوش هایی که عالوه بر بازرسی چشمی تحت آزمایش پرتونگاری قرار می گیرند نباید دارای هیچ نوع ترکی باشند و در صورتی که ،در پرتونگاری هر نوع ناپیوستگی شرح داده شده در بندهای3 - 12 - 2 - 1 ، 3 - 12 - 2 - 2 و3 - 12 - 2 - 3 تشخیص ،داده شود غیرقابل پذیرش .خواهند بود 8 - 12 - 2 - 1 - اتصاالت غی رلوله ششک رد )یلکیس( یا هخرچ یراذگراب تحت یا (1) ناپیوستگی هایی که حداکثر اندازه بیشتر از شکل3 - 2 .دارند (2) ناپیوستگی های نزدیکتر از حداقل فاصله مجاز ارائه شده در شکل3 - 2 . (3) در تقاطع جوش با جوش دیگر یا لبه آزاد، ناپیوستگی های قابل پذیرش باید مطابق موارد1 تا4 ش کل3 - 2 .باشند جوش نف و ذ کامل لبه آزاد عرضW طولL -------- صفحهٔ بعد -------- 314 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران (4) ناپیوستگی های مجزا مانند خوشه یا تجمعی از نشانه های مدور که مجموع بزرگترین بعد آنها، بزرگتر از اندازه مجاز ناپیوستگی تک مطابق شکل3 - 2 باشد. فاصله هر خوشه تا خوشه مجاور، ناپیوستگی تک، انتها و یا لبه جوش متقاطع باید حداقل سه برابر بزرگترین بعد آن ناپیوستگی ،که بزرگتر است .باشد (5) مجموع بعد ناپیوستگی های مجزا با بعد حداکثر5/2 میلیمتر نباید از2S/3 یا17 ،میلیمتر، هر کدام کمتر باشد در هر25 ( میلیمتر طول جوش، تجاوز نماید. این محدودیت مستقل از بندهای1 ( ،) 2 و3 .) است (6) ناپیوستگی های در یک راستا، تی وق که مجموع بعد بزرگتر آنها، در هر6S طول نوار جوش ازS .بزرگتر باشد وقتی که طول کل نوار جوش کوچکتر از6S باشد، مقدار مجاز مجموع اندازه ناپیوستگی ها به تناسب کاهش ی می .ابد :یادداشت 1 - برای تعیین حداکثر اندازه مجاز ناپیوستگی در هر درز یا جوش، یک خط افقی ازS تاB .رسم کنید 2 - برای تعیین حداقل اندازه مجاز بین لبه های ناپیوستگی ها با هر اندازه ای، یک خط عمودی ازB بهC .رسم کنید 3 - شرح اشکال در باالی شکل3 - 1 .مالحظه شود شکل8 - 2 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) د ر کشش (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی )های ذوبی توضیحات شکل8 - 2 ، موارد1 تا4 ناپیوستگیA = ناپیوستگی کشیده یا مدور در جوشA ناپیوستگیB = ناپیوستگی کشیده یا مدور در جوشB W وL = کوچکترین و بزرگترین ابعاد، به ترتیب، در ناپیوستگی هایA W وL = کوچکترین و بزرگترین ابعاد، به ترتیب، در ناپیوستگیB S = اندازه جوش حداکثر12 یا بیشتر C (میلی)متر S - ،اندازه جوشmm -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 312 1 C= کوتاه ترین فاصله بین لبه های ناپیوستگیA وB محدودیت های ناپیوستگی مورد1 )(الف شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L  2mm نم ودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(B L کککک نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(C 1 C ناپیوستگی کشیده می تواند در هر کدام از جوش هایA وB .قرار گیرد مورد1 - ناپیوستگی در محل تقاطع جوش شکل8 - 2 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذار ی چرخه( ای سیکلی) در کشش )(ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی جوش نف و ذ کامل(A) ناپیوستگیB جوش نف و ذ کامل(B) عرضW طولL ناپیوستگیA طولL عرضW -------- صفحهٔ بعد -------- 316 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران محدودیت های ناپیوستگی مورد2 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L  2mm نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(B L کککک نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(C 1 C مورد2 - نا پیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 2 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) در کشش )(ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی جوش نف و ذ کامل عرضW لبه آزاد طولL -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 317 محدودیت های ناپیوستگی مورد3 شرایط محدودیت ها ب عد ناپیوستگی L  2mm نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(B L کککک نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(C 1 C مورد3 - ناپیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 2 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) در کش ش )(ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی جوش نف و ذ کامل(A) جوش نف و ذ کامل(B) عرضW طولL ناپیوستگیA ناپیوستگیB طولL عرضW -------- صفحهٔ بعد -------- 318 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران محدودیت های ناپیوستگی مورد4 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L  2mm نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(B L کککک نمودار شکل3 - 2 مالحظه شود (بعد(C 1 C مورد4 - ناپیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 2 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) در کشش )(ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی 8 - 12 - 2 - 2 - اتصاالت غیرلوله راشف رد )یلکیس( یا هخرچ یراذگراب تحت یا (1) ناپیوستگی هایی که از حداکثر اندازه بیشتر از شکل3 - 3 تجاوز کنند . (2) ناپیوستگی های نزدیکتر از حداقل فاصله مجاز شکل3 - 3 . (3) در تقاطع جوش با جوش دیگر یا لبه آزاد، ناپیوستگی های قابل پذیرش باید مطابق موارد1 تا5 شکل3 - 3 .باشند (4) ناپیوستگی های مجزا مانند خوشه یا تجمعی از نشانه های مدور که مجموع بزرگت رین بعد آنها، بزرگتر از اندازه مجاز ناپیوستگی تک مطابق شکل3 - 3 باشد. فاصله هر خوشه تا خوشه مجاور، ناپیوستگی تک، انتها و یا لبه جوش متقاطع باید حداقل سه برابر بزرگترین بعد آن ناپیوستگی ،که بزرگتر است .باشد (5) مجموع بعد ناپیوستگی های مجزا با بعد حداکثر5/2 میل یمتر نباید از2S/3 یا17 ،میلیمتر، هر کدام کمتر باشد در هر25 ( میلیمتر طول جوش، تجاوز نماید. این محدودیت مستقل از بندهای1 ( ،) 2 و3 .) است جوش نف و ذ کامل لبه آزاد عرضW طولL -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 311 (6) ناپیوستگی های در یک راستا، وقتی که مجموع بعد بزرگتر آنها، در هر6S طول نوار جوش ازS .بزرگتر باشد وقتی که طول کل نو ار جوش کوچکتر از6S باشد، مقدار مجاز مجموع اندازه ناپیوستگی ها به تناسب کاهش می .یابد :یادداشت الف) حداکثر اندازه ناپیوستگی قرار گرفته در این فاصله از لبه ورق باید3 میلی متر باشد، اما ناپیوستگی3 میلی متری باید به اندازه6 میلی متر یا بیشتر از لبه ورق فاصله داشته باشد. مجموع ناپیوستگی ها با اندازه کمتر از3 میلیمتر که در این فاصله از لبه قرار دارند نباید از5 میلی متر فراتر رود. ناپیوستگی های بین 2 تا3 میلی متر نباید در مکان های دیگر محدود شوند، مگر اینکه با اندازه2L L) )طول ناپیوستگی بزرگتر .از یکدیگر جدا شده باشند ب) برای تعیین حداکثر اندازه مجاز ناپیوستگی در هر درز یا جوش، یک خط افقی ازS بهB .رسم کنید پ) برای تعیین حداقل اندازه مجاز بین لبه های ناپیوستگی ها با هر اندازه ای، یک خط عمودی ازB بهC .رسم کنید ت) شرح زیر شکل3 - 1 .مالحظه شود شکل8 - 3 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه)ای (سیکلی در فشار (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی حداکثر27 یا بیشتر C (میلی)متر S - ،اندازه جوشmm -------- صفحهٔ بعد -------- 320 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران توضیحات شکل8 - 3 ، موارد1 تا2 ناپیوستگیA = ناپیوستگی کشیده یا مدور در جوشA ناپیوستگیB = ناپیوستگی کشیده یا مدور در جوشB W وL = کوچکترین و بزرگترین ابعاد، به ترتیب، در ناپیوستگی هایA W وL = کوچکترین و بزرگترین ابعاد، به ترتیب، در ناپیوستگیB S = اندازه جوش 1 C= کوتاه ترین فاصله بین لبه های ناپیوستگیA وB محدودیت های ناپیوستگی مورد1 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L  3mm نمودار شکل3 - 3 مالحظه شود (بعد(B L هرکدام بزرگتر بود2L یا1 C 2L  نمودار شکل3 - 3 مالحظه شود (بعد(C 1 C ناپیوستگی سوزنی م ی تواند در هر کدام از جوش هایA وB .قرار گیرد مورد1 - ناپیوستگی در محل تقاطع جوش شکل8 - 3 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) )در فشار (ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی جو و ش نف ذ کامل(A) ناپیوستگیB جوش نف و ذ کامل(B) طولL ناپیوستگیA طولL عرضW عرضW -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 321 محدودیت های ناپیوستگی م ورد2 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L  3mm نمودار شکل3 - 3 مالحظه شود (بعد(B L C1  16mm نمودار شکل3 - 3 مالحظه شود (بعد(C 1 C مورد2 - ناپیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 3 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذار ی چرخه( ای سیکلی) )در فشار (ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی محدودیت های ناپیوستگی مورد3 شرایط محدودیت ها بعد ناپیوستگی L  3mm نمودار شکل3 - 3 مالحظه شود (بعد(B L هرکدام بزرگتر بود2L یا1 C 2L  نمودار شکل3 - 3 مالحظه شود (بعد(C 1 C مورد3 - ناپیوستگی در لبه آزاد جوش شیاری با نفوذ کامل شکل8 - 3 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) )در فشار (ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی)های ذوبی جوش نف و ذ کامل عرضW لبه آزاد طولL جوش نف و ذ کامل(A) جوش نف و ذ کامل(B) عرضW طولL ناپیوستگیA ناپیوستگیB طولL عرضW -------- صفحهٔ بعد -------- 322 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران مورد2 - ناپیوستگی های مجزا با فاصله کمتر از2L در هر نقطه جوش (برای عیب تکی از بعدB نمودار شکل8 - 3 ).استفاده کنید شکل8 - 3 - ضوابط پذیرش ناپیوستگی برای اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) )در فشار (ادامه (محدودیت های تخلخل و ناپیوستگی های )ذوبی 8 - 12 - 2 - 3 - ناپیوستگی های کوچکتر از2 میلیمتر عالوه بر ضوابط بندهای3 - 12 - 2 - 1 و3 - 12 - 2 - 2، ناپیوستگی هایی که بعد بزرگتر آنها کوچکتر از2 میلیمتر باشد، اگر مجموع ابعاد بزرگتر آنها از17 میلیمتر در هر25 میلیمتر طول نوار جوش تجاوز نماید، .غیرقابل پذیرش هستند لبه آزاد طولL الف) حداقل فاصله از لبه تا ناپیوستگی با بعد3 میلی متر ب) مجموع تمامی (بزرگترین فواصل) ناپیوستگی ها، هر کدام کمتر از3 میلیمتر است، باید مساوی و یا کمتر از2 .میلیمتر باشد :یادداشت تمامی فواصل میان ناپیوستگی ها L) 2L )بزرگترین مقدار هر دو مورد4 - ناپیوستگی در16 میلی متری لبه آزاد )الف تمامی ابعاد بین2 تا3 میلی متر می .باشد ب) اگر1 C کوچکتر از بزرگترین مقدار1 L و2 L ، و 2 C کمتر از بزرگترین مقدار2 L و3 L ،باشد مقدار1 + L 2 + L 3 + L 1 + C 2 C را به عنوان یک ناپیوستگی منفرد در ن .ظر بگیرید :یادداشت تمامی موارد نشان داده شده (جوش، موقعیت، تعداد ناپیوستگ . ی) تنها به منظور نمایش است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 323 8 - 13 - آز مایش فراصوت(UT) 8 - 13 - 1 - معیار پذیرش اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری استاتیکی جوش ها در صورتی در آزمایش فراصوت قابل پذیرش خواهند بود که عالوه بر پذیرش در بازرسی چشمی، ضوابط جدول 3 - 2 را برآورده نمایند. در بررسی درز جوش شیاری با نفوذ کاملCJP ،اتصال بال به جان در تایید ناپیوستگی های آشکار شده اگر از الگوهای روبشی غیر ازE (بند3 - 37 - 2 - 2) استفاده شده باشد، می تواند براساس ضخامت جوش معادل با ضخامت جان بعالوه25 .میلیمتر باشد برای ناپیوستگی های آشکار شده با الگوی روبشE، معیارهای جدول3 - 2 برای ضخامت واقعی جان، مالک عم ل خواهد بود. وقتی که جوش های نفوذ کامل بال به جان تحت تنش کششی محاسبه شده عمود بر جوش قرار می ،گیرد این مورد باید به نحو ی مشخص در نقشه های طراحی نشان داده شود و باید با ضوابط جدول3 - 2 مطابقت داشته باشد. جوش های آزمایش شده به روش فراصوت براساس امواج فراصوت منعکس شده از ناپیوستگی، متناسب با اثر آن در یکپارچگی جوش ارزیابی می شوند. نشانه های آشکار شده از ناپیوستگی هایی که با حرکت پروب جستجو با دور و نزدیک شدن به ناپیوست گی (الگوی روبش (“B” روی صفحه نمایش باقی می مانند، می تواند نشان دهنده ناپیوستگی های صفحه ای ب ا ابعاد قابل توج ه .باشد از آنجائیکه سطح اصلی بازتاب ی عمده بحرانی ترین ناپیوستگی ها حداقل27 درجه (برای پروب 77 درجه) تا45 درجه (برای پروب 45 )درجه نسبت به خط عمود بر پرتو صوت ی قرار دارد، ارزیابی دامنه (رتبه دسی بل) مبنای تصمیم گیری قابل اعتمادی نخواهد بو د . در صورتی که ناپیوستگی هایی که چنین ویژگی های صفحه ای را نشان می دهند در صفحه نمایش دستگاه دیده شود و در نتیجه بررسی حساسیت با استفاده از ارتفاع نشانه قابل اعتماد نباشد باید ارزیابی دقیق تری از ناپیوستگی به روش های دیگر انجام شود (به عنوان مثال روش های جایگزین آزمون فراصوت، روش ،پرتونگاری انجام عملیات سنگ زنی برای بازرسی .)چشمی و غیره 8 - 13 - 2 - معیار پذیرش اتصاالت غیرلوله ای تحت بارگذاری چرخه( ای سیکلی) جوش هایی که عالوه بر بازرسی چشمی تحت آزمایش های فراصوت قرار می گیرند، در صورتی قابل پذیرش هستند که شرایط زیر :را برآورده نمایند (1) جوش هایی که تحت اثر تنش های کششی در هر حالتی قرار دارند باید موارد جدول3 - 3 .را برآورد سازند (2) جوش هایی که تحت اثر تنش های فشاری هستند باید موارد جدول3 - 2 .را برآورده سازند -------- صفحهٔ بعد -------- 324 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 13 - 2 - 1 - نشانه ها جوش هایی که تحت آزمایش فراصوت قرار می گیرند، براساس ا نعکاس فراصوت از ناپیوستگی که متناسب با تاثیر آن بریکپارچگی جوش می باشد ، ارزیابی می شوند. نشانه های آشکار شده از ناپیوستگی هایی که با حرکت پروب جس تجو با دور و نزدیک شدن به ناپیوستگی (الگوی روبش “B”) روی صفحه باقی می ماند، می تواند نشان دهنده ناپیوستگی های ص فحه ای با ابعاد قابل توجه باشد. تغییر زاویه ناپیوستگی ،ها نسبت به پرتوصوت از حالت عمود ممکن است به درجه دسی ی بل منجر شود که امکان ارزیابی مستقیم و قابل اعتماد یکپارچگی اتصال جوش را نمی .دهد در صورتی که ناپیوستگی هایی که چنین ویژگی های صفحه ای را نشان می د هند در حساسیت روبش ،وجود داشته باشد ممکن است نیاز به ارزیابی دقیق تری از ناپیوستگی به روش های دیگری باشد (به عنوان مثال روش های جایگزین آ زمون فراصوت ، پرتونگاری، سنگ .)زنی برای بازرسی چشمی و غیره 8 - 13 - 2 - 2 - روبش جوش های با نفوذ کاملCJP بال به جان باید مطابق ضوابط جدول3 - 2 باشند و پذیرش ناپیوستگی های آشکار شده با حرکات روبشی غیر از الگوی روبش ‘E’ (بند3 - 37 - 2 - 2 ) ممکن است براساس ضخامت جوش برابر با ضخامت واقعی جان بعالوه25 میلیمتر باشد. ناپیوستگی های آشکار شده با الگوی روبش ‘S’ باید با معیارهای بند3 - 13 - 2 برای ضخامت و اقعی جان ارزیابی شود. در صورتی که اینگونه جوش های بال به جان تحت تنش کششی محاسبه شده عمود بر جوش قرار گ ،یرند باید به نحوی مشخص در نقشه های طراحی نشان داده شده و با الزامات جدول3 - 3 مطابقت داشته باش ن . د -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 322 جدول8 - 2 - ی مع ارها ی رش ی پذ یا رد آزمایش فراصوت UT (اتصاالت غ ری لوله یا بارگذار ی شده استات یکی و اتصاالت غ ری لوله یا بارگذار ی شده چرخه ای )(سیکلی در فش ا ر) (به8 - 13 - 1 ، 8 - 13 - 2 (2 ) مراجعه شود.) اندازه جوش برحسب میلی متر و زاویه پروب** بزرگتر از 100 تا200 میلی متر بزرگتر از 62 تا100 میلی متر بزرگتر از 38 تا 62 میلی متر بزرگتر از 20 تا38 میلی متر 8 تا20 میلی متر رده جدیت ناپیوستگی  45  60  70  45  60  70  45  60  70  70  70 1 - وکمتر 4 - وکمتر 7 - وکمتر 7 وکمتر 2 - وکمتر 5 - وکمتر 3 + وکمتر 1 + وکمتر 2 - وکمتر 2 + وکمتر 5 + وکمتر ردهA 7 1 + 3 - 1 - 6 - 5 - 1 + 2 + 1 - 7 4 - 3 - 4 + 5 + 2 + 3 + 1 - 7 3 + 6 + ردهB 2 + تا1 - تا4 - 3 + 1 + تا2 - 6 + 4 + 1 + 4 + 7 + ردهC 3 + 2 + 2 + 4 + 2 + 2 + 7 + 5 + 2 + 4 + و بیشتر 3 + و بیشتر 3 + و بیشتر 5 + و بیشتر 3 + و بیشتر 3 + و بیشتر 3 + و بیشتر 6 + و بیشتر 3 + و بیشتر 5 + و بیشتر 3 + و بیشتر ردهD **اندازه جو ش در اتصاالت لب لب به، ضخامت اسم ی ورق نازک تر است. توضیحات: 1. ی ناپ وستگ ی ها ی رده B وC دی با حداقل به اندازه 2L از هم فاصله داشته باشند ، L طول ناپ ی وستگ ی بزرگتر در بررسی دو ناپیوستگی مجاور هم است. در صورتی که دو ای چند ناپ ی وستگ ی نی از ا لی قب وجود دارد که حداقل2L از هم جدا نیستند ، اما طول ترک یبی ی ناپ وستگ ی ها و فاصله جدا یی آنها، برابر ای کم تر از حداکثر ط ول مجاز طبق مقررات کالسB یا C باشد، ناپ ی وستگ ی کی ی ناپ وستگ ی قابل قبول در نظر گرفته م ی.شود 2. ی ناپ وستگ ی ها ی رده B وC دی با در فاصله حداقل 2L از لبه جوش ی که دارا ی تنش ک ی شش اصلی هستند باشند ، L طول ناپ ی وستگ ی .است 3. ی ناپ وستگ ها ی یی که در ناح هی شه یر جوش اتصاالت ش ار ی ی دو طرفه CJP در"صفحه اسکن" شناسا یی می شوند دی با با حساسیت 4 ی دس بل بیشتر از آنچه در بند 3 - 25 - 6 - 5 توض حی داده شده است جستجو و ی اب ی ارز ند شو. ی زمان که چن نی جوش یی ها به عنوان"جوش کشش ی" ی رو نقشه تع ن یی یم( شوند4 ی دس بل را از درجه ی بند نشانه" d " کم کن دی .)این موضوع در صورتی که ریشه جوش برای رسیدن به جوش سالم و پیشانی جوش سنگ زده شده باشد و آزمون ذرات مغناطیسی ی برا د یی تأ نکه یا پیشانی شه یر برداشته شده است انجام شود ، اعمال ن یم.شود 4. ESW یا EGW: ناپ ی وستگ یی ها ی که در"صفحه اسکن" طول آنها ب یش از57 میلی متر شناسا یی شده است، با دی به عنوان تخلخل لوله ای در نظر گرفته شود دی و با با پرتونگاری ی اب ی ارز .شود 5. ی برا نشانه یی ها که با جابجا یی واحد جستجو گر ی رو ی نما شگر ی باق یم مانند، به بند 3 - 13 - 1 مراجعه شود. A ناپیوستگی های بزرگ19 .)هر عیبی در این کالس مردود است (بدون توجه به طول B ناپیوستگی های متوسط7 2 هر عیبی در این کالس با طول بزرگتر از27 .میلیمتر مردود است C ناپیوستگی های کوچک1 2 هر عیبی در این کالس با طول بزرگتر از57 .میلیمتر مردود است D ناپیوستگی های ریز22 .هر عیبی در این رده بدون توجه به طول یا محل قابل پذیرش است تراز روبش * مسیر صوت )(میلیمتر باالی تراز مرجع(dB) تا65 14 بزرگتر از65 تا 125 19 بزرگتر از125 تا 257 29 بزرگتر از257 تا 337 39 * این ستون طول مسیر تابش است نه ض خامت قطعه -------- صفحهٔ بعد -------- 326 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران جدول8 - 3 - ی مع ارها ی رش ی پذ یا رد آزمایش فراصوت UT (اتصاالت غ ری لوله ا ی بارگذار ی شده چرخه ای در کشش ) (به8 - 13 - 2 مراجعه شود.) .** ضخامت جوش، ضخامت قطعه نازکتر است توضیحات: 1. ی ناپ وستگ ی ی ها رده B وC دی با حداقل به اندازه 2L از هم فاصله داشته باش ند ، L طول ناپ ی وستگ ی بزرگتر در بررسی دو ناپیوستگی مجاور هم است. در صورتی که دو ای چند ناپ ی وستگ ی نی از ا لی قب وجود دارد که حداقل2L از هم جدا نیستند ، اما طول ترک یبی ی ناپ وستگ ی ها و فاصله جدا یی آنها، برابر ای کم تر از حداکثر ط ول مجاز طبق مقررات رده B یا C باشد، ن ی اپ وستگ ی کی ی ناپ وستگ ی قابل قبول در نظر گرفته م ی .شود 2. ی ناپ وستگ ی ی ها رده B وC دی با در فاصله حداقل 2L از لبه جوش ی که دارا ی تنش کشش ی اصلی هستند باشند ، L طول ناپ ی وستگ ی .است 3. ی ناپ وستگ ی یی ها که در ناح هی شه یر جوش اتصاالت ش ار ی ی دو طرفه CJP در"صفحه اسکن" شناسا یی م یشوند دی با با حساسیت 4 ی دس بل بیشتر از آنچه در بند 3 - 25 - 6 - 5 توض حی داده شده است جستجو و ی اب ی ارز دن شو. ی زمان که چن نی جوش ها یی به عنوان"جوش کشش ی" ی رو نقشه تع ن یی یم شوند (4 ی دس بل را از درجه بند ی نشانه" d " کم کن دی .)این موضوع در صورتیکه ریشه جوش برای رسیدن به جوش سالم و پیشانی جوش سنگ زده شده باشد و آزمون ذرات مغناطیسی ی برا د یی تأ برداشته شدن پیشانی ریشه انجام شود ، اعمال نم ی.شود 4. ی برا نشانه یی ها که با جابجا یی واحد جستجو گر ی رو ی نما شگر ی باق یم مانند، به بند 3 - 13 - 2 - 1 مراجعه شود. تراز روبش * مسیر صوت )(میلیمتر ب االی تراز مرجع(dB) تا65 27 بزرگتر از65 تا 125 25 بزرگتر از125 تا 257 35 بزرگتر از257 تا 337 45 * این ستون طول مسیر تابش است نه ضخامت قطعه بیش از 33 تا65 بیش از 65 تا177 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 327 قسمت ت: روش های آزمایش های غیرمخرب (NDT) 8 - 14 - آزمایش های غیرمخرب دستورالعمل آزمایش های غیرمخرب ارئه شده در ا ین قسمت سال های متمادی است که مورد استفاده قرار می گیرند و شواهد حاکی از نتایج اطمینان بخش از این آزمایش ها است، لیکن به نظر می رسد بعضی از استفاده کنندگان این آیین نامه این تصور غلط را دارند که هر یک از آزمایش ها می تواند به تنهایی تمام عیوب جوش را آشکار نماید. توجه استفاده ک نندگان به این نکته جلب می شود که هر روش دارای محدودیت هایی است و قادر به شناسایی تعداد محدودی از ناپیوستگی ها است و مفسر آزمایش .ها باید دارای دانش و تجربه کافی در این مورد باشد وقتی آزمایش های غیرمخرب، عالوه بر آزمایش های چشمی مورد ن یاز باشد، اطالعاتی از قبیل نوع جوش هایی که باید آزمایش شوند، درصدی از جوش ها که باید تحت آزمایش قرار گیرند و روش های آزمایش باید .در مشخصات فنی ذکر شوند در صورتیکه نتایج آزمایش های غیرمخرب بعد از بازرسی جوش ها منطبق بر ضوابط این آیین نامه تشخیص داده نشوند، باید طبق مفاد بند7 - 25 .مورد تعمیر قرار گیرند 8 - 14 - 1 - پرتونگاری در صورت استفاده از آزمایش پرتونگاری(RT) ، روش و دستورالعمل آزمایش باید مطابق قسمت ث این فصل یا قسمت ج و بخش17 - 27 فصل17 .باشد 8 - 14 - 2 - سیستم های تصویرسازی پرتو ی ی در صورت استفاده از سیستم های تصویرسازی پ رتویی1 ، روش و دستورالعمل باید منطبق بر ضوابط قسمت چ، از این فصل .باشد 8 - 14 - 3 - آزمایش فراصوت در صورت استفاده از آزمایش فراصوت، روش و دستورالعمل .کار باید منطبق بر ضوابط قسمت ج، از این فصل باشد 8 - 14 - 4 - آزمایش ذرات مغناطیسی در صورت استفاده از روش ذرات مغناطیسی، روش و دست ورالعمل باید منطبق برASTM E709 و شرایط پذیرش برحسب .مورد باید منطبق بر ضوابط قسمت پ این فصل باشد 1- Radiation imaging system -------- صفحهٔ بعد -------- 328 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 14 - 2 - آزمایش مایع نافذ برای ردیابی ناپیوستگی ها و ترک هایی که دارای نمود سطحی هستند، می توان از آزمایش مایع نافذ استفاده نمود. روش و دستورالعمل کار باید منطبق برASTM E165 و شرایط پذیرش برحسب مورد باید منطبق بر ضوابط قسمت پ این فصل .باشد 8 - 14 - 6 - ارزیابی و تایید صالحیت پرسنل ارزیابی پرسنل مسئول انجام آزمایش های غیرمخرب، ب اید مطابق بند3 - 1 - 4 .باشد اشخاصی مجاز به انجام آزمایش های غیرمخرب هستند که در پایه2، ارزیابی شده باشن د. اشخاصی که در پایه1 ارزیابی شده باشند، فقط می توانند زیرنظر یک نفر پایه2 .به آزمایش ارزیابی بپردازند ارزیابی افراد در پایه1 و2 توسط فردی از پایه3 انجام می شود. افرادی که آزمایش غیرمخرب را براساس ضوابط بند3 - 14 - 6 انجام می دهند الزم نیست مطابق ضوابطAWS QC1 .ارزیابی و تایید شده باشند 8 - 12 - دامنه آزمایش های غیرمخرب دامنه آزمایش های غیرمخرب جوش ها (شامل نوع، محل و درصد) باید به طور وضوح در مشخصات فنی ذکر شود . 8 - 12 - 1 - آزمایش کامل درزهایی که آزمایش آنها در مشخصات فنی قید شده است، باید در طول کامل مورد آزمایش قرار گ یرند، مگر اینکه انجام آزمایش جزئ ی1 و یا آزمایش موضعی2 .در مشخصات فنی مقرر شده باشد 8 - 12 - 2 - آزمایش جزئی در صورتی ،که برای درزی آزمایش جزیی مقرر شده باشد محل و طول جوش و یا دسته جوش های موردنظر برای آزمایش باید به طور واضح مشخص شود . 1- Patrial Testing 2- Spot Testing -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 321 8 - 12 - 3 - آزمایش موضعی در صورتی که در ،مشخصات فنی آزمایش موضعی مشخص شده باشد، طول و فواصل آنها باید به طور کامل مشخص ود ش . طول حداقل هر موضع آزمایش177 میلیمتر و فاصله حداکثر بین دو موضع ،آزمایش4 متر است. در صورتی که موضع مبین عیب و تعمیر باشد، درحدفاصل دو موضع قبلی، باید دو موضع جدید مورد آزمایش قرار گیرد. اگر این دو موضع .جدید نیز مبین عیب و تعمیر باشند، باید طول کامل جوش مورد آزمایش قرار گیرد 8 - 12 - 4 - اطالعات مرتبط قبل از آزمایش، پرسنل آزمایش غیرمخرب باید اطالعات کاملی از هندسه درز، ضخامت مصالح، روش جوشکاری و دستورالعمل جوشکاری داشته باشد. همچنی ن هرگونه تعمیر قبل ی .به اطالع آنها برسد 8 - 12 - 2 - برنامه ریزی آزمایش های غیرمخرب مطابق مبحث دهم مقررات ملی ساختمان در صورت نیاز به آزمایش ( فراصوتUT ، آزمایش ذرات مغناطیسیMT ،) آزمایش مایع نافذ ( PT و آزمون پرتونگاریRT) این روش ها باید منطبق با ضوابط این آیین نامه توسط واحد تضمین .کیفیت انجام شود در جدول3 - 9 میزان آزمایش های غیرمخرب جوش ارایه شده است. نتیجه تمام این آزمون ها باید در پرونده های مخصوص .ثبت شده و با تفسیر در اختیار مهندس ناظر قرار گیرند -------- صفحهٔ بعد -------- 330 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران جدول8 - 1 میزان آزمایش های غیرمخرب جوش هنگام تولید و نصب نوع جوش مورد آزمایش نوع آزمایش درصدآزمایش ها برای گروه بندی اهمیت ساختمان مطابق استاندارد2800 1 و2 3 4 1 - همه جوش ها بازرسی چشمی(VI) 100 100 100 2 - جوش های لب به لب عرضی بال های کششی، اعضای کششی خرپاها، یک ششم عمق جان تیرها در مجاورت بال کششی و جوش شیاری ورق روسری و زیرسری به ستون در اتصال صلب تیر به ستون پرتونگاری یا فراصوت RT) یا(UT 100 75 25 3 - جوش های لب به لب طولی بال های کشی و اعضای کششی خرپاها پرتونگاری یا فراصوت RT) یا(UT 10 5 کککک 4 - جوش های لب به لب عرضی و طولی در بال های فشاری و اع ضای فشاری خرپاها و ستون ها پرتونگاری یا فراصوت RT) یا(UT 20 10 کککک 5 - جوش های لب به لب عرضی جان تیرها که شامل بند 2 فوق نیست و جوش های لب به لب طولی جان تیرها پرتونگاری یا فراصوت RT) یا(UT 20 10 کککک 6 - جوش گوشه بال به جان و سخت کننده ها مایع ناف ذ (PT) یا ذرات مغناطیسی(MT) 10 10 5 7 - جوش های گوشه اتصاالت مهاربندها و اتصاالت تیر به ستون مایع نافذ (PT) یا ذرات مغناطیسی(MT) 100 20 10 الزامات تکمیلی جدول3 - 9 :به شرح زیر است 1) ورق های با ضخامت کمتر یا مساوی8 میلی متر نیاز به آزمایش پرتون گاری(RT) یا فراصوت(UT) .ندارند 2) ساختمان های گروه3 دارای4 طبقه یا بیشتر روی سطح زمین، مطابق گروه های1 و2 ارزیابی می .شوند 8 - 12 - 2 - 1 - نرخ مردودی آزمایش فراصوت1 نرخ مردودی آزمایش فراصوت از تقسیم تعداد جوش های معیوب به جوش های کامل به دست می آید. جوش هایی که دا رای ناپیوستگی در حد قابل قبول هستند، در هنگام تعیین نرخ مردودی نباید جزو جوش های معیوب حساب شوند. برای ارزیابی نرخ مردودی جوش های پیوسته با طول بیش از1 متر و گلو ی ی مؤثر جوش حداکثر25 میلی متر، هر377 میلی متر به عنوان یک جوش در نظر گرفته می شود. برای ارزی ابی نرخ مردودی جوش های پیوسته با طول بیش از1 متر طول و گلویی مؤثر بیش از25 میلی متر، هر157 میلی متر به عنوان یک جوش در نظر گرفته می .شود 1- Ultrasonic testing rejection rate -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 331 8 - 12 - 2 - 2 - کاهش تعداد آزمایش فراصوت در پروژه هایی که تعداد حداکثر47 جوش داشته باشند، نباید هیچ کاهشی در میزان آزمایش های فرا .صوت صورت گیرد در حالتی که در ابتدا مقرر شده باشد که177 درصد جوش ها تحت آزمایش فراصوت قرار گیرند. برای یک جوشکار مشخص می توان این میزان را تا25 درصد کاهش داد، در صورتی که نرخ مردودی جوش های اجرا شده توسط آن جوشکار حداکثر 5 درصد باشد. باید تعداد حداقل47 جوش کامل اجرا شده باشد تا این ارزیابی برای کاهش تعداد آزمایش .ها صورت گیرد 8 - 12 - 2 - 3 - افزایش تعداد آزمایش فراصوت در حالتی که از ابتدا مقرر شده باشد که17 درصد از جوش ها تحت آزمایش فراصوت قرار گیرند. برای یک جوشکار مشخص این میزان باید به177 درصد افزایش یابد، در صور تی که نرخ مردودی جوش های اجرا شده توسط وی بیش از5 درصد باشد. باید تعداد حداقل27 جوش کامل قبل از اعمال این افزایش اجرا شده باشد. اگر نرخ مردودی برای جوش های اجرا شده توسط جوشکاری برای تعداد حداقل47 جوش کامل به5 درصد یا کمتر کاهش یابد، میزان آزمایش های ف راصوت را به17 .درصد می توان کاهش داد 8 - 12 - 2 - 4 - مستندسازی تمام آزمایش های غیرمخرب اجرا شده باید مستندسازی شوند. برای ساخت در ،کارگاه جوش آزمایش شده در گزارش آزمایش تست غیرمخرب(NDT) باید با استفاده از نام قطعه و موقعیت جوش در قطعه معرفی.شود جوش آزمایش شده برای ساخت در محل، باید به وسیله موقعیت آن در سازه، اسم قطعه و موقعیت آن در قطعه معرفی .شود اگر جوشی بر اساس آزمایش غیرمخرب مردود شده باشد، گزارش آزمایش غیرمخرب باید موقعیت عیب و علت مردودی .را بیان کند -------- صفحهٔ بعد -------- 332 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران قسمت ث: آزمایش پرتونگاری1 8 - 16 - آزمایش پرتونگاری جوش های شی اری در درزهای لب به لب 8 - 16 - 1 - روش ها و استانداردها در صورتی که در مشخصات فنی انجام آزمایش های پرتونگاری مقرر شده باشد، قوانین و روش های آزمایش باید منطبق بر مفاد ارائه شده در این قسمت باشد. مقررات ارائه شده در این قسمت ، بیشتر مربوط به آزمایش جوش شیاری در درز لب به لب ورق ها، نیمرخ ها و یا میله ها به کمک پرتویX یا گاما می باشد. روش آزمایش باید منطبق بر استانداردهای ملی مربوطه و یا معادل بین المللی آن باشد*. 8 - 16 - 2 - تغییرات تغییرات در روش های آزمایش، تجهیزات و استانداردهای پذیرش می تواند در صورت توافق بین کارفرما و پیما نکار اعمال شود. چنین تغییرات شامل موارد زیر و نه محدود به آن می :باشد (1) پرتونگاری جوش های گوشه و تمام جوش .های اتصال سپری و کنج (2) .تغییر در فاصله منبع تا فیلم (3) .کاربرد غیرمعمول فیلم (4) کاربرد های غیرمعمولIQI های سوراخ دار یا سیمی (شامل استفاده ازIQI در سمت ف)یلم . (5) و برای پرتونگاری ضخامت های باالی157 میلی متر . (6) .انواع فیلم (7) .الزامات دانسیته (3) تغییرات در تابش و .آشکارسازی فیلم 8 - 17 - روش های پرتونگاری 8 - 17 - 1 - روش ها 1- Radiographic testing (RT) * - در غیاب استاندارد ملی، می توان از استاندارد هایASTM E94 وASTM E1032 استفاده نمود و برای تصاویر دیجیتالASTM E2339 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 333 فیلم پرتونگاری می تواند با استفاده از پرتوی ایکس یا گاما تهیه شود. کیفیت فیلم پرتونگاری می تواند ب ه کمک شاخ ص کیفیت تصویر1 (IQI) سوراخ دار یا سیمی مورد قضاوت قرار گیرد. کیفیت پرتونگاری باید ضوابط مندرج در بند3 - 17 - 7 ، جدول های3 - 4 ، 3 - 5 ، شکل های 3 - 4 و3 - 5 را برآورده نماید. اعداد و حروف شناسایی باید به طور واضح در فیلم آشکار شوند . جدول8 - 4 - مشخصات شاخص های کیفیت تصویر(IQI) سوراخ دار (بند8 - 17 - 1) ضخامت ورق )(میلیمتر سمت چشمه شماره شناسایی سوراخ ها تا 6 17 T 4 6 تا 17 12 T 4 17 تا 12 15 T 4 12 تا 16 15 T 4 16 تا 27 17 T 4 27 تا 22 27 T 4 22 تا 25 27 T 4 25 تا 32 25 T 4 32 تا 33 37 T 2 33 تا 57 35 T 2 57 تا 65 47 T 2 65 تا 75 45 T 2 75 تا 177 57 T 2 177 تا 157 67 T 2 157 تا 277 37 T 2 T = ضخامت شاخص جدول8 - 2 - مشخصات شاخص کیفیت تصویر(IQI) رشته ای (بند8 - 17 - 1) ضخامت ورق )(میلیمتر سیم ضروری برای مشاهده درIQI سیمی قرار گرفته در سمت چشمه تا6 6 6 تا 17 7 17 تا 16 3 16 تا 27 9 27 تا 33 17 33 تا 57 11 57 تا 65 12 65 تا 177 13 177 تا 157 14 1- IQI = Image Quality Indicator -------- صفحهٔ بعد -------- 334 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران بزرگتر از157 16 شماره A B C D E F رواداری 27 - 5 17 / 33 75 / 19 13 / 11 35 /6 77 / 12 35 /6 713 /7  33 /7  33 /7  33 /7  33 /7  33 /7  33 /7  59 - 21 177 / 33 75 / 19 13 / 11 357 /6 777 / 12 35 /6 76 /7  33 /7  33 /7  33 /7  33 /7  33 /7  33 /7  179 - 67 157 / 57 925 / 34 757 / 19 525 /9 47 / 25 525 /9 713 /7  37 /7  37 /7  37 /7  37 /7  37 /7  37 /7  :تذکر 1 - قطر سوراخ شماره های5 تا9 مساویT 1 ، T 2 وT 4 .نیستند 2 - سوراخ ها باید واقعی و عم ود برIQI .باشند شکل8 - 4 - مشخصات شاخص کیفیت تصویر(IQI) روزنه ای (بند8 - 17 - 1 و10 - 28 - 1) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 332 جدول اندازهIQI رشته ای و شماره شناسایی سیم سریA سریB سریC سریD شماره سیم قطر سیم شماره سیم قطر سیم شماره سیم قطر سیم شماره سیم قطر سیم 1 73 /7 6 25 /7 11 31 /7 16 5/2 2 1/7 7 33 /7 12 72 /1 17 2/3 3 13 /7 3 4/7 13 27 /1 13 76 /4 4 16 /7 9 51 /7 14 6/1 19 1/5 5 2/7 17 64 /7 15 73 /2 27 4/6 6 25 /7 11 31 /7 16 5/2 21 3 * ابعاد به میلی متر می .باشد شکل8 - 2 - مشخصات شاخص کیفیت تصویر(IQI) سیمی (بند8 - 17 - 1) 8 - 17 - 2 - ضوابط ایمنی پرتونگاری باید با حفظ تمام تدابیر ایمنی انجام پذیرد** .1 ** در این مورد اپراتور پرتونگاری باید دارای مدرک حفاظت مقدماتی یا پیشرفت ه .در مقابل اشعه از سازمان انرژی اتمی ایران باشد حداقل فاصله بین محور سیم ها نباید کمتر از3 برابر قطر آنها و بیشتر از5 میلی .متر باشد طول حداقل25 میلی متر برای سریA وB 6 رشته با فواصل مساوی شماره بزرگترین سیم حروف شناسایی شماره رده مواد 5 میلی متر -------- صفحهٔ بعد -------- 336 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 17 - 3 - حذف گرده جوش وقتی که در مدارک قرارداد حذف گرده (تحدب) جوش درج شده باشد، باید مطابق بند7 - 23 - 3 - 1 جوش به وسیله سنگ زدن برای پرتونگاری آماده شود . سایر انواع سطوح جوش به منظور آزمایش پرتو نگاری الزم نیست سنگ زده شوند، مگر اینکه سطح جوش و یا فصل مشترک جوش یا فلز پایه دارای چنان نامنظمی های تیزی باشند که در عکس به صورت ترک .و یا سایر انواع ناپیوستگی به نظر آیند 8 - 17 - 3 - 1. ناودان ها قبل از انجام آزمایش پرتونگاری، ناودان1 انتهایی جوش باید برداشته شود، م .گر اینکه توسط مهندس ناظر تایید شده باشد 8 - 17 - 3 - 2. پشت بند فوالدی در صورت درج در مشخصات فنی یا مطابق بند7 - 9 - 1 - 4، قبل از انجام پرتونگاری، تسمه پشت بند2 باید برداشته شده و سطح جوش به وسیله سنگ زدن همسطح شود . سنگ زدن باید مطابق بند7 - 23 - 3 - 1 .باشد 8 - 17 - 3 - 3. گرده جوش وقتی که گرده و یا تسمه پشت بند برداشته نشود، باید در زیر IQI های سیمی و یا سوراخ دار ، پرکننده )های (فیلرهای فوالدی3 قرار داده شود به طوریکه ضخامت موجود بین رشته ها و روزنه ها تا سطح فیلم مساوی ضخامت متوسط جوش در .حدفاصل گرده و تسمه گردند 8 - 17 - 4 - فیلم پرتونگاری فیلم های پرتونگاری باید منطبق بر استانداردهای ملی باشد و از ورق فویل سربی استفاده شود*. استفاده از تشدی د کننده های فلورسان4 .مجاز نیست5 8 - 17 - 2 - روش .پرتونگاری باید با یک چشمه پرتوزا که تا حد امکان در مرکز طول و عرض جوش مورد آزمایش قرار دارد، انجام شود 1- Weld tab 2- Steel backing 3- Steel Shims * در غیاب استاندارد ملی می توان ازASTM E94 .استفاده نمود 4- Fluorescent Screen -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 337 8 - 17 - 2 - 1. عدم وضوح هندسی1 چشمه پرتوگاما یا اشعه ایکس، بدون توجه به اندازه باید توانایی ایجاد محدودیت عدم وضوع هندسی مطابق بند 3 - 17 - 5 - 1 - 1 را داشته باشد. از رابطه عدم وضوح هندسی زیر باید حداقل فاصله چشمه تا فیلم تعیین شود : g Fd U D  :که در آن g U = عدم وضوح هندسی F= اندازه چشمه (حداکثر اندازه پیش بینی شده چشمه تابش یا نقطه کانونی موثر در صفحه عمود بر فاصلهD از سمت .)چشمه قطعه مورد پرتونگاری D = فاصله چشمه پرتو تا قطعه مورد پرتونگاری d = فاصله قطعه از سمت چشمه تا فیلم پرتونگاری 8 - 17 - 2 - 1 - 1 - محدودیت عدم وضوح هندسی فواصل(D) و(d) باید در مرکز تقریبی منطقه موردنظر تعیین شود. ضخامت قطعه برای تعیین عدم وضوح هندسی باید همان ضخامتی باشد که برای انتخابIQI استفاده می شود. حداکثر مقادیر :عدم وضوح هندسی به شرح زیر است ضخامت قطعه (mm) حداکثرg U (mm) <50 0.5 50 تا75 0.75 بزرگتر از75 تا100 1 >100 1.75 8 - 17 - 2 - 2 - فاصله چشمه تا قطعه فاصله چشمه تا قطعه نباید کمتر از طول فیلم باشد. این محدودیت در مورد روش پرتونگاری پانورامیک صادق نیس .ت 8 - 17 - 2 - 3 - محدودیت فاصله چشمه تا قطعه فاصله چشمه تا قطعه نباید کمتر از7 برابر ضخامت جوش به عالوه گرده و تسمه پشت بند (در صورت وجود) باشد. به عالوه زاویه توزیع پرتو در دورترین نقاط جوش نسبت به محور مرکزی نباید بیشتر از5/ 26 .درجه باشد 1- Geometric Unsharpness -------- صفحهٔ بعد -------- 338 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 17 - 6 - چشمه یا منبع پرتو چشمه پرتویX با ق درت حداکثرkV 600 1 و ایریدیوم192 می تواند به عنوان چشمه قابل قبول برای تمام بازرسی های پرتونگاری مورد استفاده قرار گیرد ، مشروط براینکه قدرت نفوذ آن کافی باشد. در صورتی که ضخامت قطعه مورد پرتو نگاری از65 میلیمتر تجاوز نماید، باید از کبالت67 .استفاده نمود ا ستفاده از .سایر انواع چشمه باید به تایید مهندس مشاور برسد 8 - 17 - 7 - انتخاب و استقرار شاخص های کیفیت تصویر(IQI) انتخاب و محل استقرار شاخص هایIQI باید م اط بق با جدول3 - 6 .باشد قطعه پشت بند نباید قسمتی از جوش یا گرده جوش در انتخابIQI .در نظر گرفته شود جدول8 - 6 - جد ول تعداد و محل شاخص های کیفیت تصویر ضخامت نامساوی و طول درز کوچکتر از220 میلیمتر ضخامت نامساوی و طول درز بزرگتر از220 میلیمتر ضخامت مساوی و طول درز کوچکتر از220 میلیمتر ضخامت مساوی و طول درز بزرگتر یا مساوی 220 میلیمتر سیمی سوراخ دار سیمی سوراخ دار می سی سوراخ دار سیمی سوراخ دار نوعIQI 1 2 2 3 1 1 2 2 تعدادIQI E747 E1025 E747 E1025 E747 E1025 E747 E1025 استانداردASTM 3 - 5 3 - 4 3 - 5 3 - 4 3 - 5 3 - 4 3 - 5 3 - 4 جدول 3 - 9 3 - 3 3 - 7 3 - 6 شکل T = ضخامت اسمی فلز پایه) 1 T و2 T )در اشکال L = طول درز در محدو ده موردنظر برای پرتونگاری :تذکر ،در صورت استفاده از پرکننده در زیر شاخصT را می .توان به اندازه ضخامت گرده افزایش داد 1- Kilovoltage -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 331 شکل8 - 6 - محل شاخص های کیفیت تصویر(IQI) از نوع سوراخ دار با سیمی در درزها با ضخامت های م ساوی با طول220 میلیمتر و بزرگت ر (بند8 - 17 - 7 ) 8 - 17 - 8 - روش در پرتونگاری جوش درزها، فیلم ها باید به ترتیبی شماره گذاری و در موقعیت مناسب قرار داده شوند که امکان بازرسی کامل و پیوسته جوش برقرار شود . ابتدا و انتهای درز باید به طور واضح مشخص شود . فیلم کوتاه، صفحات تشدیدکننده کوتاه و بریدگی کنار ج وش بیش از حد به دلیل تابش های پراکنده یا هر فرایندی که باعث پوشیده شدن بخشی از طول .جوش و تغییر در نتایج شود، باعث غیرقابل قبول شدن تصاویر پرتونگاری خواهد شد 8 - 17 - 8 - 1 - همپوشانی فیلم برای عکسبرداری از جوش درزهای بلندتر از357 میلیمتر، دو کار می توان انجام داد. در رو ش اول، فیلم ها را با مقداری همپوشانی به طور پیوسته قرار داده و یک تابش پرتو1 انجام می شود. در روش دوم فیلم ها به طور جداگانه قرار داده شده و برای هر فیلم یک تابش انجام می شود. مقررات بند3 - 17 - 5 .باید رعایت شود 1- Exposure (بند3 - 17 - 12 ) (بند3 - 17 - 12 ) )(موقعیت اختیاری )(موقعیت اختیاری سوراخ دار سوراخ دار سیمی -------- صفحهٔ بعد -------- 340 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران شکل8 - 7 - محل شاخص های کیفیت تصویر(IQI) از نوع سوراخ دار یا سیمی در درزها با ضخامت های تقریباً مساوی و یا طول کمتر از220 میلیمتر (بند8 - 17 - 7 ) 8 - 17 - 8 - 2 - پراکنش پشتی برای کنترل اینکه آیا در پرتودهی پراکنش پشتی1 رخ داده یا نه، یک حرفB به ارتفاع12 میلیمتر و ضخامت2 میلیمتر به پشت کاست فیلم چسبانده می ش ود. اگر تصویر حرفB در عکس به وضوح ظاهر شود، عمل رادیوگرافی به علت پراکنش پشتی مردود شناخته می .شود 8 - 17 - 1 - عرض فیلم عرض فیلم باید کافی باشد تا بتواند ناحیه متاثر از حرارت را نیز پوشش داده و عرض کافی برای استقرار انواع عالئمIQI .داشته باشد 1- Backscatter (بند8 - 17 - 12 ) )(موقعیت اختیاری (موقعیت اختیاری) (بند8 - 17 - 12 ) سوراخ دار سی می -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 341 شک ل8 - 8 - محل شاخص های کیفیت تصویر(IQI) از نوع سوراخ دار یا سیمی در درزها با ضخامت نامساوی با طول مساوی یا بزرگتر از220 میلیمتر (بندهای8 - 17 - 7 ) شکل8 - 1 - محل شاخص های کیفیت تصویر(IQI) از نوع سوراخ دار یا سیمی در درزها با ضخامت نامساوی با طول کوچکتر از220 میلیمتر (بند8 - 17 - 7 ) )(موقعیت اختیاری )(موقعیت اختیاری سیمی سیمی سوراخ دار سیمی سوراخ دار -------- صفحهٔ بعد -------- 342 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 17 - 10 - کیفیت عکس های پرتونگاری عکس های پرتونگاری باید عاری از هرگونه نقص و عیوب مصنوعی1 که باعث عدم پیوستگی در ناحیه مورد مطالعه می ،شوند باشند. این نشانه ها شامل موارد زیر هستند : (1) تار شدن2 (2) عیوب عمل آوری مثل خط افتادن3، عالمت آب و یا لکه .های شیمیایی (3) .خَش، اثر انگشت، چروک، کثافت، له شدن، سیاه شدن و پاره شدن (4) .از بین رفتن وضوح به علت تماس ناقص پرده به فیلم (5) عالئم مجازی به علت نقص پرده ها .و یا نقص درونی فیلم 8 - 17 - 11 - محدودیت های دانسیته 8 - 17 - 11 - 1 - فیلم پرتونگاری دانسیته شاخصی است که نشان دهنده میزان عبور نور از فیلم است. هرچه دانسیته زیادتر باشد، میزان عبور نور کمتر می .باشد دانسیته حداقل در عکسبرداری با پرتویX مساوی3/1 و در عکسبرداری با پرتوی گاما مساوی2 است. برای مشاهده ترکیبی پرتونگاری دو فیلمه ، دانسیته حداقل مساوی6/2 و دانسیته حداقل برای هر ک دام از فیلم ،ها3/1 است. حداکثر دانسیته برای تمام حاالت مساوی4 می .باشد 8 - 17 - 11 - 1 - 1 - دانسیتهH&D دانسیته معیار، دانسیتهH&D :طبق رابطه زیر است   o D log I I  :که در آن D = دانسیتهH&D o I= شدت نور ت ابشی I = شدت پرتوی عبوری از فیلم 1- Artifact 2- Fogging 3- Streak -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 343 8 - 17 - 11 - 1 - 2 - تغییر ضخامت ها وقتی که نواحی تغییر ضخامت جوش در محدوده مورد عکسبرداری قرار می گیرد و نسبت ضخامت مقطع ضخیم تر به م قطع نازک تر مساوی یا بزرگتر از3 است، میزان پرتودهی در حین عکسبرداری باید طوری باشد که در مقطع نازکتر دانسیته ای مساوی3 تا4 تولید نماید. در این حالت می توان از دانسیته حداقل مقرر شده در بند3 - 17 - 11 - 1 چشم،پوشی کرد مگر اینکه در اسناد پیمان به گونه ای دیگر پیش .بینی شده باشد 8 - 17 - 12 - عالئم شناسایی در هر عکس باید یک عالمت شناسایی پرتونگاری و2 عالمت شناسایی محل عکسبرداری تعبیه نمود. عالئم شناسایی را می توان با استفاده از عالئم و حروف سربی روی فوالد به منظور .امکان تطابق عکس با جوش یا فلز پایه به وجود آورد اطالعات شناسایی اضافی در فاصله حداقل27 میلیمتر از لبه جوش می تواند چاپ شود و یا اینکه با جاگذاری عالئم سربی .ایجاد شود :عالئم مورد نیاز در عکس عبارتنداز 1 - کارفرما 2 - حروف اول شرکت پرتوکار 3 - حروف اول سازنده 4 - شماره ساخت 5 - عالمت شناسایی پرتونگاری 6 - تاریخ 7 - شماره تعمیر جوش (در صورتی .)که تعمیر انجام شده باشد 8 - 17 - 13 - بلوک لبه ای1 بلوک لبه ای باید برای درزها ی لب به لب با ضخامت بزرگتر از12 .میلیمتر استفاده شود بلوک لبه ای باید دارای طول کافی برای امتداد از هر طرف خط مرکزی جوشی در فاصله حداقل به اندازه ضخامت جوش اما نه کمتر از57 میلیمتر باشد و .ضخامتی برابر یا بیشتر از ضخامت جوش داشته باشد حداقل عرض بلوک لبه ای باید نصف ضخامت جوش بوده، اما کمتر از25 .میلیمتر نباشد بلوک لبه باید نسبت به جوش و در مقابل ورق که باید پرتونگاری شود قرار داده شود، به طوریکه حداکثر بازشدگی درز از2 .میلیمتر بیشتر نشود بلوک 1- Edge Block -------- صفحهٔ بعد -------- 344 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران لبه ای باید از فوالدی بدون عیوب داخلی، ساخته شده و سطح آن با زبری حداکثر3 میکرو متر پرداخت شود (شکل 3 - 17 مالحظه شود .) :یادداشتT = حداکثر ضخامت جوش درز شکل8 - 10 - بلوک لبه ای در پرتونگاری (بند8 - 17 - 13 ) 8 - 18 - بررسی و گزارش نتایج عکس های پرتونگاری 8 - 18 - 1 - تجهیزاتی که باید توسط پیمانکار تامین شود . 8 - 18 - 1 - 1 - برای بررسی عکس ،های پرتونگاری پیمانکار موظف به تهیه یک المپ مشاهده دارای قابلیت تغییر شدت نور1 مناسب با قابلیت بازبینی نقطه می باشد. مشاهده گر باید دارای ابزاری برای تعیین اندازه نقطه تحت بررسی باشد. مشاهده گر باید دارای ظرفیت نور مناسب برای دیدن فیلمی با دانس یتهH&D 4 باشد. عمل مشاهده .باید در محلی با نور مناسب انجام بگیرد 8 - 18 - 2 - گزارش ها برای تایید جوش، باید تمامی مدارک عکس برداری، ازجمله عکس برداری هایی که نشان دهنده مردود بودن جوش قبل از .تعمیر هستند، به بازرس جوش تحویل داده شود 1- Varible Intensity Viewer (illuminator) حداکثر بازشدگی درز (2 میلی)متر حداقل57 میلی مترT  حداقل57 میلی مترT  12 میلی مترT > بلوک لبه ای حداقل25 میلی مترT/2  -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 342 8 - 18 - 3 - حفظ فیلم پرتونگاری پیمانکار یا م ،شاور باید در انتهای کار تمامی مدارک عملیات پرتونگاری را تحویل کارفرما نمایند. مسئولیت حفظ مدارک عکسبرداری تا یک سال بعد از اتمام کامل کار، برعهده پیمانکار است. در صورت نیاز، کارفرما باید فیلم های پرتونگ اری را .تا قبل از این تاریخ از پیمانکار تحویل بگیرد 8 - 18 - 4 - بایگانی فیلم پرتونگاری 8 - 18 - 4 - 1 - فیلم پرتونگاری فیلم های پرتونگاری باید مطابق استاندارد1 .نگهداری شود 1- ASTM E1254 -------- صفحهٔ بعد -------- 346 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران قسمت ج: آزمایش فراصوتی1 جوش های شیاری 8 - 11 - کلیات 8 - 11 - 1 - روش ها و استانداردها روش ها و استانداردهای ارائه شده در این قسمت، حاکم بر آزمایش فراصوتی جوش های شیاری و ناحیه متاثر از حرارت2 مربوطه، بین ضخامت های3 تا277 میلیمتر است. برای آزمایش ضخامت های خارج از این محدوده از روش های جایگزین3 .استفاده شود 8 - 11 - 2 - تغییرات برای مالحظه روش های جایگزین آزمایش فراصوت جوش های شیاری مثل فراصوت آرایه های فازی(PAUT) ، به آیین نامه بین المللی مربوطه4 .مراجعه شود با موافقت مهندس مشاور می توان تغییراتی در روش ها، تجهیزات و ضوابط پذیرش مذکور در این قسمت ا عمال نمود. این تغییرات می تواند به دلیل محدودیت در هر یک از زمینه :های زیر باشند - محدوده ضخامت - هندسه جوش - اندازه پروب5 - فرک انس - سیال واسطه6 - سطح رنگ شده7 - روش آزمایش تغییرات فوق باید در گزارش بازرسی ثبت شوند . 1- UT = Ultrasunic Testing 2- Heat affected zone 3- Annex O AWS D1.1 (2020) 4 - Annex O and Annex H AWS D 1.1 (2020) 5- Transducer 6- Couplant* * سیاالتی که روی سطح ناحیه مورد آزمایش اعمال می شود تا بین پروب و موضوع مورد مطالع .ه، واسطه هوا وجود نداشته باشد 7- Painted surface -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 347 8 - 11 - 3 - تخلخل لوله ای در جوشکاری الکتریکی گاز ی و الکتریکی سرباره ای ، برای آشکارسازی حفرات گازی لوله ای ، استفاده از پرتونگاری ب ه عنوان مکملی برای آزمایش فراصوت توصیه می .شود 8 - 11 - 4 - ف لز پایه هدف از آزمایش های توصیه شده در این قسمت، جست وجوی معایب موجود در تولید ورق نیستند، لیکن ترک هایی که در فلز پایه در مجاورت جوش به وجود می آیند (مثل ترک در ناحیه متاثر از حرارت .، تورق و موارد مشابه)، باید گزارش شوند 8 - 20 - الزامات ارزیابی 8 - 20 - 1 - در راستای ضوابط بند3 - 14 - 6 ، اپراتورهای آزمایش فراصوت به منظور ارزیابی باید تحت امتحانات خاص و عملی قرار گیرند تا توانایی آنها برای اعمال مقررات این آیین نامه مشخص شود . این آزمون باید توانایی اپراتور آزمایش فراصوت را در تشخیص و اصالح دقیق ناپیوستگی ها با اعمال ضوابط این آیین.نامه ارزیابی نماید 8 - 20 - 2 - قبل از انجام آزمایش ها، اپراتور باید از هندسه درز، ضخامت مواد ، روش جوشکاری و انجام هرگونه تعمیر آگاه شود . 8 - 21 - تجهیزات آزمایش فراصوت 8 - 21 - 1 - ضوابط تجهیزات دستگاه فراصوت باید از نوع پالس- اکو1 با پروبی2 با دامنه ارتعاشی1 تا6 مگاهرتز و صف حه نمایش3 از نوع4 A .باشد ضوابط باید مطابق جدول3 - 3 .باشد جدول8 - 8 - الزامات ارزیابی و واسنجی تجهیزاتUT 1- Pulse echo 2- Transducer 3- Display 4- A scan rectified video trace -------- صفحهٔ بعد -------- 348 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران توضیحا ت: )الف دی با ی برا هر پروب .انجام شود )دی با ب ی برا هر ترک یبی از پروب (کریستال و کفش ک ) و ابزار قبل از استفاده اول یه .انجام شود )پ پس از برآورده شدن الزامات3 - 24 - 2 الزامات واسنجی مجدد3 - 24 - 3 اعمال م ی .شود )ای ت هنگام ی که مدار الکتر یکی به هر شکل ی که شامل موار ری د ز باشد مختل م ی :شود (1 )ر یی تغ ( ،کریستال2 )ضی تعو باتر ی( ، 3 )ر یی تغ زی پر برق( ، 4 )ر یی تغ کابل کواکس ال ی( ، 5 ) ( قطع برق خرابی) 8 - 21 - 2 - خطی بودن محور افقی خطی بودن محور افقی2 دستگاه در طول کل مسیر باید مطابق بند3 - 23 - 1 .مورد آزمایش قرار گیرد 8 - 21 - 3 - ضوابط دستگاه آزمایش د ستگاه باید دارای پایدارکننده های داخلی باشد، به طوری که پس از گرم شدن با تغییر ولتاژی حدود15 درصد ولتاژ اسمی، تغییراتی بیش از1dB در بازتاب دستگاه به وجود نیاید. در مورد دستگاه هایی که با باطری کار می کنند، تغییر ات 1- Index point 2- Horizontal linearity نوع تایید یا ( واسنجی ی کال براس ون ی) حداقل تکرار شرح بند آیین نامه حداقل تکرار بند آیین نامه ی ها هی رو صالح یت تجه زات ی تجهیز خطی بودن افقی 3 - 23 - 1 2 ماه 3 - 23 - 1 گین/ کنترل دقت بل ی دس 3 - 23 - 2 2 ماه 3 - 23 - 2 واحد جستجوگر )(پروب انعکاس های داخلی 3 - 23 - 3 47 ساعت استفاده)(الف 3 - 23 - 3 پروب های یاهی زاو (نقطه شاخص1، زاو یه) 3 - 27 - 2 - 1 3 - 27 - 2 - 2 3 ساعت استفاده)(الف 3 - 23 - 4 ترکیب تجهیز / پروب قابلیت تفکیک (ت صو یاهی زاو) 3 - 22 - 3 3 - 27 - 2 - 5 قبل از اولین استفاده(ب) 3 - 22 - 3 قابلیت تفکیک (صوت نرمال) 3 - 27 - 1 - 3 قبل از اولین استفاده(ب) 3 - 22 - 3 واسنجی ی برا آزمایش دسته پرتو )نرمال(عمودی )(برای آزمایش فلز پایه محدوده 3 - 24 - 4 - 1 یا 3 - 27 - 1 - 1 درست قبل و در فراخوان نی اول جوش آ شی زما شده(پ) 3 - 24 - 2 حساسیت 3 - 24 - 4 - 2 یا 3 - 27 - 1 - 2 دسته پرتو زاویه ای محدوده 3 - 24 - 5 - 1 یا 3 - 27 - 2 - 3 حساسیت 3 - 24 - 5 - 2 یا 3 - 27 - 2 - 4 نقطه شاخص 3 - 27 - 2 - 1 زاویه 3 - 27 - 2 - 2 دسته پرتو نرمال و زاویه ای واسنجی مجدد 3 - 24 - 3 2 ساعت(ت) 3 - 24 - 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 341 بازتاب فوق نباید در طول شارژ باطری به و جود آید. این دستگاه ها باید دارای هشداردهنده ،های خالی بودن باطری باشد به طوری که قبل از خالی شدن کامل باطری و .خاموش شدن دستگاه، هشدار مربوطه را ارسال نمایند 8 - 21 - 4 - واسنجی دستگاه دستگاه باید دارای د ک مه تنظیم دسی بل1 با گام1 یا2 دسی بل با دامنه حداقل 67 دسی ب ل باشد. دقت تنظیم باید درحدود 1  دسی بل باشد. روش ارزیابی در بندهای3 - 23 - 2 و3 - 23 - 2 .ارائه شده است 8 - 21 - 2 - محدوده صفحه نمایش صفحه نمایش دستگاه باید قادر به نمایش تغییراتی مساوی1 دسی .بل در دامنه باشد 8 - 21 - 6 - پروب )های نرمال (موج طولی سطح فعال پروب های نرمال2 باید مسا وی یا بزرگتر از2 mm 323 و کمتر از2 mm 645 .باشند کریستال پیزوالکتریک3 باید دایره یا مربع بوده و توانایی تفکیک سه انعکاس را طبق بند3 - 27 - 1 - 3 .داشته باشد شکل8 - 11 - بلور مبدل (بند8 - 21 - 7 - 2 ) 8 - 21 - 7 - پروب های زاویه ای پروب های زاویه ای باید متشکل از یک کریستال و یک گ وه4 باشند. این پروب می تواند متشکل از دو واحد جداگانه و یا یک .واحد یکپارچه باشد 8 - 21 - 7 - 1 - فرکانس فرکانس مبدل باید بین2 تا5/2 .مگاهرتز باشد 1- Calibrated gain control (Attenuator) 2- Straight beam search unit 3- Transducer 4- Wedge -------- صفحهٔ بعد -------- 320 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 21 - 7 - 2 - ابعاد مبدل کریستال پیزوالکتریک می تواند به صورت مربع یا مستطیل با عرضی بین15 تا25 و ارتفاعی بین15 تا27 میلیمتر باشد (شکل3 - 11 ). حداکثر نسبت پهنا به ارتفاع مساوی2/1 تا1 و حداقل نسبت پهنا به ارتفاع1 .است 8 - 21 - 7 - 3 - زاویه ها پروب باید قادر به تولید موج صوتی در داخل مواد مورد آزمایش به زوایای صحیح 45 ،  60 و یا 70 با رواداری2  درجه همانطور که در بند3 - 27 - 2 - 2 .ارائه شده است، باشد 8 - 21 - 7 - 4 - عالمت ب ر روی هر پروب باید فرکانس مبدل، زاویه اسمی شکست صوت1 و نقطه شاخص2، مشخص و ثبت شده باشد . دستورالعمل موقعیت یابی نقطه شاخص در3 - 27 - 2 - 1 .آمده است 8 - 21 - 7 - 2 - انعکاس های داخلی حداکثر انعکاس های داخلی مجاز پروب باید مطابق بندهای3 - 23 - 3 و3 - 23 - 3 مشخص شود . 8 - 21 - 7 - 6 - فاصله لبه ابعاد پروب باید طوری باشد که فاصله بین لبه هادی3 پروب تا نقطه شاخص از25 .میلیمتر بیشتر نشود 8 - 21 - 7 - 7 - بلوک مرجعIIW در صورت ارزیابی و تنظیم دستگاه با استفاده از بلوک مرجعIIW 4، روش کار باید مطابق بند3 - 27 - 2 - 6 و شکل 3 - 12 .باشد 1- Refraction 2- Index Point 3- Leading edge 4- IIW reference block -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 321 شکل8 - 12 - روش ارزیابی و تایید کیفیت پروب به کمک بلوک مرجعIIW (بند8 - 21 - 7 - 7 ) 8 - 22 - بلوک های استاندارد مرجع 8 - 22 - 1 - استانداردIIW برای واسنجی1 (واسنجی کردن) حساسیت و فاصله ،بلوک مرجع مؤسسه بین المللی جوشکاری2 IIW) *) می ت واند استفاده شود، مشروط براینکه بلوک دارای سوراخ با قطر5/1 میلی متر مطابق شکل3 - 13 باشد و ویژگی های تایید فاصله، وضوح و زاویه شکل3 - 16 (موقعیتA تا(G .را داشته باشد سایر بلوک های واسنجی دیگر را می توان استفاده کرد، مشروط براینکه حساسیت سطح مرجع برای ترک یب تجهی ز /پروب به گونه ای تنظیم شود که معادل آن چیزی باشد که با بلوک نوعIIW به دست می .آید 1- Calibration 2- International Insititude of Welding * بلوکIIW باید مطابقASTM E164 .باشد بلوک مرجعIIW -------- صفحهٔ بعد -------- 322 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران :یادداشت 1 - رواداری ابعادی میان تمام سطوح درگیر در مبنا یا واسنجی باید0.13 میلی .متر باشد 2 - پرداخت سطحی تمامی سطوحی که امواج به آن تابش یا بازتاب می شود باید ح داکثر17 /3 .میکرون باشد 3 - تمامی مصالح باید از نوعASTM A36 .یا موادی با خواص آکوستیک معادل باشند 4 - تمامی سوراخ ها باید دارای پرداخت سطحی داخلی صاف بوده و کامالً عمود بر سطح سوراخ .زنی شده باشند 5 - خطوط درجه و عالئم شناسایی باید با فرورفتگی در سطح قطعه ایجاد شو د تا جهت خطوط به طور دائمی حفظ .شود 6 - این یادداشت باید بر تمامی طرح های اشکال3 - 13 و3 - 14 .اعمال شود شکل8 - 13 - قطعه مرجع استانداردIIW (بند8 - 22 - 1) 8 - 22 - 2 - انعکاس گرهای ممنوع استفاده از انعکاس گر گوشه1 به منظور واسنجی ممنوع می .باشد 8 - 22 - 3 - ضوابط وضوح ترکیب پروب و تجه یز باید قادر به تفکیک سه روزنه در بلوک مرجع تفکیک پذیر2 RC نشان داده شده در شکل3 - 14 باشد. وضعیت پروب در بند3 - 27 - 2 - 5 .ارائه شده است قابلیت تفکیک پذیری3 باید به وسیله کنترل های دستگاه که روی آزمایش نرمال تنظیم شده است و با نشانه هایی از س وراخ ها که به ارت فاع صفحه میانی آورده شده .اند، ارزیابی شود قابلیت تفکیک پذیری باید به گونه ای باشد که حداقل بت وان قله نشانه.های بدست آمده از سه سوراخ را از یکدیگر تشخیص داد استفاده از بلوک مرجع تفکیک پذیرRC برای واسنجی 1- Corner reflector 2- RC resolution reference test block 3- Resolution سوراخ ابعاد (میلی )متر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 323 ممنوع است. هر ترکیبی از تجهیز و پروب باید قبل از او لین استفاده کنترل شود. این تایید تجهیزات باید ابتدا با هر روب پ و دستگاهUT انجام شود. برای استفاده های دوباره نیاز به تایید نیست مشروط براینکه اسنادی که موارد زیر را ثبت می کند، .نگهداری شود (1) مدل، شماره سریال و سازنده دستگاهUT . (2) سازنده پروب ،، نوع، اندازه .زاویه و شماره سریال (3) .تاریخ تایید و نام تکنسین مربوطه شکل8 - 14 - بلوک های ارزیابی (ابعاد به میلیمتر) (بند8 - 22 - 3 و8 - 27 ) قطعهRC :یادداشت تمامی سوراخ ها به قطر59 /1 میلی متر می.باشد قطعه DS قطعه مرجع فاصله و حساسیت -------- صفحهٔ بعد -------- 324 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 23 - ارزیابی تجهیزات 8 - 23 - 1 - خطی بودن افقی محور (مقیاس) افقی صفحه نمایش دستگاه فراصوت باید بعد از هر2 ماه در محدوده فاصله ای که دستگاه ا ستفاده می شود، مورد ارزیابی مجدد قرار گیرد. روش ارزیابی مطابق بند3 - 23 - 1 .است 8 - 23 - 2 - تنظیم دسی بل دک مه تنظیم دسی بل1 (گین کنترل) باید ضوابط بند3 - 21 - 4 را برآورده نموده و در فواصل2 ماه مطابق بند3 - 23 - 2 واسنجی شود. روش های دیگر نیز برای ارزیابی تنظیم دسی بل می تواند استفاده شود اگر مطابق بند3 - 23 - 2 .باشد 8 - 23 - 3 - انعکاس داخلی بعد از حداکثر هر47 ساعت کار، حداکثر انعکاس داخلی پروب باید مطابق بند3 - 23 - 3 .مورد ارزیابی قرار گیرد 8 - 23 - 4 - واسنجی پروب زاویه ای با استفاده از یک بلوک تنظیم2 تاییدشده، بعد از هر3 ساعت کار، پروب زاویه ا ی باید مورد ارزیابی قرار گیرد به منظور بررسی تخت بودن سطح تماس، صحیح بودن نقطه ورود امواج و اینکه زاویه انتشار در محدوده رواداری مجاز2  درجه مطابق با بند3 - 27 - 2 - 1 ،باشد روش کار در بندهای3 - 27 - 2 - 1 و3 - 27 - 2 - 2 ارائه شده است. در صورتی که پروب این ضوابط را برآ ورده ننماید، باید تعویض شود . 8 - 24 - واسنجی برای آزمایش 8 - 24 - 1 - موقعیت ریجکت کنترل عملیات واسنجی و آزمایش ها باید در حالت دکمه ریجکت کنترل3 خاموش انجام شود. استفاده از ریجکت کنترل ممکن .است خطی بودن دامنه دستگاه را تغییر دهد و نتایج آزمایش را باطل کنند 1- Attenuator (instrument gain control) 2 - Calibration 3- Reject control -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 322 8 - 24 - 2 - روش واسنجی حس اسیت و محور (مقیاس) افقی1 دستگاه باید قبل از هر آزمایش جوش، در محل آزمایش، انجام شود . پس از آن، ضوابط3 - 24 - 3 .واسنجی مجدد باید اعمال شود 8 - 24 - 3 - واسنجی مجدد در صورت تغییر در هر یک از موارد زیر باید دستگاه دوباره واسنجی شود : 1 - تعویض اپراتور 2 - در صورتی که زمان توق ف کار بیش از2 ساعت شود . 3 - :ایجاد تغییر در مدار الکتریکی در موارد زیر (الف) تعویض)کریستال (پروب (ب) تعویض باطری (پ) تغییر خروجی الکتریکی (ت) تعویض کابل (ث) قطع جریان برق 8 - 24 - 4 - آزمایش پروب نرمال فلز پایه واسنجی2 پروب عمودی فلز پایه باید با پروبی که روی وج هA فلز پایه و به صورت زیر انجام می .شود، باشد 8 - 24 - 4 - 1 - واسنجی مقیاس افقی ب اید به گونه.ای انجام شود که در صفحه نمایش، حداقل دو ضخامت ورق دیده شود 8 - 24 - 4 - 2 - تنظیم دسی بل دستگاه باید در محل عاری از ایراد به طوریکه اولین ارتفاع انعکاس سطح مقابل، مساوی57 ت ا75 درصد ارتفاع صفحه نمایش.شود، بر روی قطعه انجام شود 1- Horizontal sweep (distance) 2- Calibration -------- صفحهٔ بعد -------- 326 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 24 - 2 - واسنجی برای آزمایش با پروب زاویه ای واسنجی پروب زاویه ای به صورت زیر انجام می :شود 8 - 24 - 2 - 1 - واسنجی مقیاس افقی با استفاده از بلوک واسنجی IIW یا بلوک های جایگزین (بند3 - 22 - 1) انجام شود .واسنج ی فاصله باید با استفاده از مقیاس125 میلی متر یا257 میلی متر روی نمایشگر، هر کدام مناسب باشد، انجام شود. با این حال اگر ،پیکربندی یا ضخامت اتصال مانع از بررسی کامل جوش در هر یک از این تنظیمات شود واسنجی باید با استفاده از مقیاس477 میلی متر یا577 میلی مت ر انجام شود. موقعیت پروب در بند3 - 27 - 2 - 3 .شرح داده شده است 8 - 24 - 2 - 2 - تنظیم حساسیت مرجع باید با تنظیم گین کنترل واسنجی شده مطابق بند3 - 21 انجام شود بطوریکه حداکثر انحراف ردیابی افقی برروی صفحه نمایش بین47 تا67 درصد ارتفاع صفحه مطابق بند 3 - 27 - 2 - 4 نتیجه ش .ود 8 - 22 - دستورالعمل آزمایش 8 - 22 - 1 - محورX محورX باید در امتداد طولی موازی محور جوش بر روی سطح مورد آزمایش .مشخص و عالمت زده شود فاصله، عمود بر محور جوش، باید براساس نقشه و معموال نسبت به محور وسط جوش های لب به لب محاسبه شود و در اتصاالت گوشه و سپری، باید نسبت به سط ح عمود (پخ نخورده) اتصال محاسبه.شود 8 - 22 - 2 - عالمتY حرفY با پسوندی که شماره شناسایی درز است، در رویه فلز پایه نزدیک جوشی که مورد آزمایش فراصوت قرار می گیرد حک می .شود حک کردن :این عالمت به دالیل زیر است (1) شناسایی جوش درز (2) مشخص کردن سطح رویه (سطح(A (3) اندازه گیر یا+( ی فاصله و جهت- ) از محورX (4) اندازه گیری فاصله از دو انتهای جوش یا لبه ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 327 8 - 22 - 3 - تمیزی ،سطحی که قرار است پروب روی آن بلغزد باید عاری از هر گونه پاشش جوش کثیفی ،روغن ،مایع نفتی (غیر از آنچه ک ه به عنوان سیال واسطه استفاده می شود)، رنگ و پوسته باشد و تماس خوب ی با پروب .برقرار نماید 8 - 22 - 4 - سیال واسطه قبل از قراردادن پروب ،سیال واسطه1 باید بر روی قطعه اعمال شود. در صورت نیاز می توان از عامل مرطوب کننده استفاده نمود. روغن ماشین سبک را می توان به عنوان سیال واسطه روی بلوک های واسنجی .استفاده نمود جدول8 - 7 - زاویه آزمای ش (بند8 - 22 ) )ضخامت مصالح (میلیمتر 137 > تا 277 167 > تا 137 137 > تا 167 117 > تا 137 97 > تا 117 65 > تا 97 45 > تا 65 33 > تا 45 3 تا 33 کاربرد * * * * * * * * * اتصال لب به لب 12 9 3 6 G 1 G 1 F 12 F یا F یا F یا F یا F یا F یا F 1 O 1 13 11 17 7 5 4 F F F F F F F اتصال سپری کک کک یا 13 یا 11 یا 17 یا 7 یا 5 یا 4 یا 1 O 1 XF XF XF XF XF XF XF F 13 F 9 F 3 F 6 F G 1 F G 1 F اتصال کنج کک کک یا یا یا یا یا یا یا یا یا یا یا یا یا 1 O 1 XF 14 XF 11 XF 17 XF 7 XF 5 XF 4 XF 11 11 11 11 6 1 P G 1 G 1 جوشکاری /الکتریکی گازی الکتریکی سرباره ای 3 P یا 3 P یا 3 P یا 3 P یا 3 P یا یا یا ** 1 یا O 1 O 1 ** 15 15 15 15 7 3 P 3 4 :تذکرات 1 - در صورت امکان، تمام آز مون ها باید در سطحA و ساقI .انجام شود، مگر اینکه در این جدول به شکل دیگری ذکر شده باشد 1- Couplant توضیح: در هنگام استفاده از جدول3 - 7، در،ستون مربوط به هر ضخامت ابتدا از دستورالعمل ستون بدون ستاره سمت چپ استفاده می نماییم. در صورتی ک ه زیر بند * مشاهده شود، از دستورالعمل ستون ستاره دار سمت راست استفاده می .شود سطحA سطحA سطحB سطحB سپری کنج لب به لب سطحA سطحC سطحB سطحB سطحA سطحC دریافت کننده ارسال کننده سطحA سطح جوش هم سطح O 70 ربع باالیی O 70 نیمه وسط O 60 ربع پایینی Pitch- Catch -------- صفحهٔ بعد -------- 328 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 2 - نواحی ریشه متصل جوش شیاری یک طرفه که دارای پشت بند بوده و نیازی به برداشتن آن مطابق قرارداد نیست، باید در ساق(Leg 1) 1 ، در صورت امکان با وجهA که در مقابل پشت بند ق .رار دارد، آزمایش شود 3 - آزمایش در ساق2 و3 فقط به منظور برآورده کردن مفاد این جدول یا در مواقع ضروری برای آزمایش نواحی جوش که با نواحی پرداخت نشده غیرقابل دسترسی شده است یا تداخل با سایر بخش های جوش یا به منظور برآورده کردن الزامات بند3 - 25 - 6 - 2، باید انجا .م شود 4 - آزمایش با ساق3 باید زمانی استفاده شود که ضخامت یا هندسه، مانع روبش نواحی کامل جوش و ناحیه متاثر از حرارت در ساق1 و2 .شود 5 - در جوش های کششی در سازه های تحت بارگذاری چرخه ای (سیکلی)، ربع باالیی ضخامت باید با پیشروی ساق نهایی از وجهB به سمتA آزما یش شود، ربع پائینی ضخامت باید با ساق نهایی که در وجهA به سمت وجهB پیش می .رود آزمایش شود 6 - وجه جوش نشان داده شده باید قبل از استفاده از روش1G ، 6 ، 8 ، 9 ، 12 ، 14 یا15 با سنگ زنی تراز شود. وجهA برای هر دو عضو متصل باید در .یک صفحه باشد :راهنما X = آزمون از سطحC .انجام شود G = سطح جوش با سنگ.)زنی همسطح شود (گرده جوش برداشته شود O .= الزم نیست سطحA = سطحی که اولین روبش از آن انجام می.)شود (در اتصال سپری و گوشه به شکل توجه شود سطحB = سطح مقابلA .)(درهمان ورق سطحC = سطح مقابل جوش در اتصاالت سپری یا گ .وشه .* در صورتی الزم است که صفحه نمایش محل ناپیوستگی را در فصل مشترک فلز جوش و فلز پایه نشان دهد ** از واسنجی مسافت صفحه نمایش477 میلیمتر یا577 .میلیمتر استفاده شود P = برای ارزیابی بیشتر ناپیوستگی، باید از روشPitch-Catch صرفا برای نیمه میانی و با استفاده از پروب های45 یا77 درجه با مشخصات یکسان استفاده کرد. هر دو پروب رو به جوش قرار گیرند. پروب ها باید درون یک ثابت کننده (فیکسچر) قرارگیرند تا فاصله شان حفظ شود. واسنجی ارتفاع باید با استفاده از واسنجی تک پروب انجام شود. هنگام تغییر دستگاه به حالت دو پروبه، توصیه می.شود تا عدم تغییر نتایج ارائه شده بوسیله دستگاه بررسی شود F = فصل مشترک فلز جوش و فلز پایه باید به وسیله پروب45 ، 67 یا77 مورد ارزیابی قرار گیرد (هرکدام که مسیر صوت عمودتری نسبت به سطح ذوب .)داشته باشد زاویه پروب بر حسب درجه و روش کار زاویه پروب بر حسب درجه و روش کار شماره محدوده ضخامت شماره محدوده ضخامت ربع باالیی نیمه میانی ربع پائینی ربع باالیی نیمه میانی ربع پائینی 1 77 77 77 9 (سطحG (A 77 67 45 2 67 67 67 17 (سطح (B 67 67 67 3 45 45 45 11 (سطح (B 45 ** 77 45 4 67 77 77 12 (سطحG (A 77 45 (سطحG (B 77 5 45 77 77 13 (سطح (B 45 45 45 6 (سطحG (A 77 77 67 14 (سطحG (A 77 45 45 7 (سطح(B 67 77 67 15 (سطحG (A 77 (سطحA (B 77 (سطحG (B 77 3 (سطح G (A 77 67 67 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 321 8 - 22 - 2 - وسعت آزمایش قبل از انجام آزمایش فراصوتی جوش، بای د اطمینان حاصل شود که فلز پایه از جهت وجود تورق مطابق بند3 - 21 - 6 کنترل شده است و واسنجی مطابق بند3 - 24 - 4 انجام شده است. حین آزمایش فراصوتی جوش، در صورت برخورد به هر .نوع ترک داخلی و تورق در فلز پایه، مراتب باید گزارش شود 8 - 22 - 2 - 1 - اندازه انعکاس دهنده روش محاسبه ان دازه انعکاس دهنده مطابق بند3 - 29 - 1 .است 8 - 22 - 2 - 2 - عدم دسترسی اگر به علت تورق، قسمتی از جوش غیرقابل دسترس برای انجام آزمایش مطابق جدول3 - 7 باشد، آزمایش باید با یکی از روش :های جایگزین زیر انجام شود (1) سطح جوش مطابق بند7 - 23 - 3 - 1 به طور کامل به صورت همسطح، .سنگ زده شود (2) از هر دو سطحA وB .برای آزمایش استفاده شود (3) از پروب .با زاویه دیگر استفاده شود 8 - 22 - 6 - آزمایش جوش جوش ها باید بوسیله پروب زاویه ای منطبق بر بند3 - 21 - 7 که طبق بند3 - 24 - 5 واسنجی شده، با زوایای ذکر شده در جدول3 - 7 مورد آزمایش قرار گیرند. بعد از واسنجی در حین آزم ایش ،ها فقط واسنجی حساسیت مجاز می باشد . کلید .کنترل ریجکت باید خاموش باشد در صورت امکان افزایش حساسیت دستگاه برحسب مورد مطابق جداول3 - 2 و3 - 3 .باید صورت پذیرد 8 - 22 - 6 - 1 - روبش زاویه و روش جست)وجو (روبش1 مطابق جدول3 - 7 .است 1- Scan -------- صفحهٔ بعد -------- 360 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 22 - 6 - 2 - اتصاالت لب به لب تمام درزهای لب به لب ب اید از هر دو سمت محورX جوش آزمایش شوند. در درزهای گوشه و سپری، آزمایش از یک طرف کافی .است به منظور شناسایی هر دوی ناپیوستگی های طولی و عرضی در روبش، باید از یکی از الگو های شکل3 - 15 استفاده شود. به عنوان یک روش حداقل، یک بار عبور به طوریکه تمام حجم جوش و ناحیه متاثر از حرارت تحت تابش امواج صوتی در دو جهت عمود برهم قرار گیرد. 8 - 22 - 6 - 3 - حداکثر ارتفاع نشانه ناپیوستگی در صورت مشاهده نشانه ناپیوستگی در صفحه نمایش، باید حداکثر ارتفاع نشانه قابل حصول از ناپیوستگی تعیین ود ش .بوسیله مه کد های تنظیم دسی بل (گین کنترل)، حداک ثر ارتفاع بدست آمده، به خط مرجع رسانده شود . دسی بل دستگاه در این حالت ت راز تشخیص1 a نامیده می شود و از آن می توان برای محاسبه رتبه نشانه2 ‘d’ .استفاده نمود 8 - 22 - 6 - 4 - فاکتور تضعیف فاکتور تضعیف3 ‘c’ در گزارش آزمایشگاه از تفریق25 میلیمتر از طول مسیر صوت4 و ضرب نتی جه حاصل در3 7/7 به دست می آید. این ضریب باید به نزدیکترین مقدار1/7 دسی بل5 گرد شود . در صورتی که قسمت کسری کوچکتر از75 /7 دسی ،بل باشد عدد به تراز پایین تر و اگر بزرگتر از75 /7 دسی بل باشد به تراز باالتر گرد می .شود 8 - 22 - 6 - 2 - رتبه نشانه ناشی از ناپیوستگی رتبه نشانه ناشی از ناپیوستگی6 ‘d’ در گزارشUT، نشان دهنده اختالف جبری برحسب دسی بل بین تراز تشخیص‘a’ و تراز مرجع7 b با اعمال تاثیر تضعیف :است. داریم دستگاه :)ها با کنترل بهره (گین d = a – b – c رتبه نشانه ناش ی از ناپ ی وستگ ی باید به نزدیک( ترین عدد صحیح1 دسی بل ) گرد شود. مقادیر اعشاری کمتر از5/7 دسی بل به سمت پایین و مقادیر5/7 دسی .بل یا باالتر به سمت باال گرد شوند 1- Indication level 2- Indication rating 3- Attenuation factor 4- Sound path distance 5- dB value 6- Indicating rating 7- Reference level -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 361 8 - 22 - 7 - طول ناپیوستگی ها طول ناپیوستگی ها باید مطابق بند3 - 29 - 2 اندازه .گیری شود 8 - 22 - 8 - معیار رد یا پذیرش هر ناپیوستگی برحسب رتبه نشانه ناش ی از ناپ ی وستگ ی و طو ل طبق جدول3 - 2 برای بارهای استاتیکی و یا جدول3 - 3 برای بارهای چرخه)ای (سیکلی ، قبول و یا مردود می شود. فقط ناپیوستگی های مردود در گزارش آزمایش ذکر می شوند به جز برای جوش هایی که در قرارداد به عنوان «بحرانی با احتمال شکست »مشخص شده ،اند رتبه بندی های قابل قبول ک ه در محدوده6 دسی بل از حداقل درجه غیرقابل قبول هستند، .باید در گزارش ثبت شوند 8 - 22 - 1 - مشخص نمودن محدوده مردود شده محل و عمق ناپیوستگی .های مردود باید در روی جوش به طور کامل عالمت زده شود 8 - 22 - 10 - تعمیر جوش هایی که مطابق آزمایش فراصوت غیرقابل پذیرش شناخته می شون د، باید مطابق روش های مجاز در بند7 - 25 تعمیر شوند . جوش .های تعمیری باید مجدداً تحت آزمایش فراصوت قرار گیرند 8 - 22 - 11 - گزارش های آزمایش مجدد گزارش جوش های تعمیری با اضافه کردن سطری در گزارش اولیه، ارائه می شوند. اگر از فرم گزارش اصلی آزمایش استفاده می شود از پیشون دهایR1 ، R2 وRn…. باید استفاده شود. در صورتی که از فرم گزارش جدید استفاده می شود، شمارهR .باید پیشوند شماره گزارش شود 8 - 22 - 12 - پشت بند فوالدی جوش های شیاری با نفوذ کامل با پشت بند فوالدی باید با دستورالعمل آزمایش فراصوتی آزمایش شوند که انعکا های س بالقو .ه ایجاد شده از فلز پشت جوش را تشخیص دهد -------- صفحهٔ بعد -------- 362 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 26 - آماده سازی و قضاوت در گزارش های آزمایش 8 - 26 - 1 - محتوای گزارش گزارش واضحی از محل و وضعیت جوش باید توسط بازرس آزمایش فراصوت تهیه شود . در مورد جوش های مورد پذیرش .فقط ذکر اطالعات شناسایی جوش و امضای بازرس کافی است 8 - 26 - 2 - گزارش ها ی قبل از بازرسی به منظور تایید، باید همه نتایج آزمایش های جوش شامل گزارش .های تعمیر، تحویل بازرس جوش شود 8 - 26 - 3 - گزارش های کامل ،بعد از تایید همه نتایج آزمایش شامل گزارش های تعمیر، تحویل کارفرما می .شود پیمانکار مسئول حفظ نتایج، تا زمان تحویل به کارفرما و یا یک سال بعد از اتمام کار (با اعالم قبلی) می .باشد 8 - 27 - واسنجی1 دستگاه فراصوت با بلوک مرجعIIW یا سایر بلوک های مرجع تاییدشده (به بند3 - 22 و اشکال3 - 13 ، 3 - 14 ، و3 - 16 مراجعه شود.) 8 - 27 - 1 - صوت طولی2 )(پروب نرمال 8 - 27 - 1 - 1 - واسنجی م سافت (1) پروب (مبدل) در وضعیتG از بلوک مرج عIIW قرار داده .شود (2) دستگاه باید طوری تنظیم شود که به ترتیب فواصل25 ، 57 ، 75 ، و177 .میلیمتر را نشان دهد 8 - 27 - 1 - 2 - واسنجی ارتفاع3 (1) پروب در وضعیتG از بلوک مرجعIIW قرار داده می .شود (2) دک مه دسی بل آنقدر تنظیم می شود که ارتفاع انعکاس سطح مقابل به57 تا 75 درصد ارتف .اع صفحه نمایش برسد 1- Calibration 2- Longitudinal mode 3- Amplitude -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 363 8 - 27 - 1 - 3 - بررسی قابلیت تفکیک پذیری1 (1) پروب در وضعیتF در قطعه مرجعIIW قرار می .گیرد (2) .پروب و دستگاه فراصوت باید قادر به تمیز دادن هر سه فاصله باشند قطعهDS قطعه تفکیکRC شکل8 - 16 - وضعیت پروب برای واسنجی (بند8 - 22 و8 - 27 و8 - 28 ) 8 - 27 - 1 - 4 - کنترل عملکرد صحیح محور افقی به بند3 - 23 - 1 مراجعه شود . 8 - 27 - 1 - 2 - کنترل عملکرد صحیح دکمه تنظیم دسی بل2 روش ارزیابی باید مطابق بند3 - 23 - 2 .یا روش جایگزین انجام شود 1- Resolution 2- Gain control (attenuation) قطعه IIW -------- صفحهٔ بعد -------- 364 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 27 - 2 - صوت )عرضی (برشی1 (پروب زاویه)ای 8 - 27 - 2 - 1 - نقطه شاخص نقطه شاخص موج صوتی از پروب2 به روش زیر یافته و یا کنترل می :شود (1) پروب باید در وضعیتD در روی قطعهIIW قرار گیرد (شکل3 - 16 ) . (2) پروب باید حرکت داده شود تا انعکاس ی با ارتفاع حداکثر به دست آید. نقطه ای از پروب که در امتداد خط شعاعی از بلوک واسنجی قرار گیرد، نقطه ورودی صوت یا نقطه شاخص می باشد. در و اقع انعکاس حداکثر وقتی به دست می آید که نقطه شاخص پروب بر مرکز قسمت منحنی بلوک تاییدشده منطبق می .شود 8 - 27 - 2 - 2 - زاویه زاویه انتشار صوت (زاویه پرتو) پروب باید کنترل شود و یا به وسیله یکی از روش های زیر تعیین شود : (1) پروب باید در وضعیتB (برای زوایای47 تا67) و یا و ضعیتC (برای زوایای67 تا77 درجه) قرار گیرد و به طرف سوراخ57 میلیمتری هدف گیری شود (به شکل3 - 16 .)مراجعه شود (2) برای زاویه انتخابی، پروب باید آنقدر جلو و عقب شود تا انعکاس رسیده از سوراخ حداکثر گردد. نقطه شاخص در روی عددی در بلوک واسنجی قرار دارد که با اخت الف2  .درجه باید مساوی زاویه انتشار صوت باشد 8 - 27 - 2 - 3 - دستورالعمل واسنجی مسافت3 پروب باید در وضعیتD روی بلوک واسنجی )قرار گیرد (هر زاویه (شکل3 - 16 ). سپس دستگاه طوری واسنجی شود که به ترتیب با قراردادن نقطه شاخص در روی اعداد177 و277 در روی بلوک واسنجی ، این اعداد در روی صفحه نشان داده .شود 8 - 27 - 2 - 4 - دستورالعمل واسنجی ارتفاع یا حساسیت4 پروب باید در وضعیتA در روی قطعهIIW قرار گیرد و به سمت سوراخی با قطر59 /1 میلی متر نشانه رود (شکل3 - 16 ) . موقعیت پروب تا حدی که حداکثر نشانه های انعکاس دریافت شود، تنظیم می شود . با کمک د ک مه تنظ یم دسی بل ، این ارتفاع حداکثربه ارتفاع مدنظر مرجع می رسد . حداکثر قرائت برحسب دسی بل تراز مرجعb، مطابق بند3 - 22 - 1 می .باشد 1- Shear wave mode (Transverse) 2- Index point 3- Distance calibration 4- Amplitude or sensitivity calibration -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 362 8 - 27 - 2 - 2 - قابلیت تفکیک پذیری1 (1) پروب باید ب ر روی قطعه تفکیکRC در وضعیتQ (برای زاویه77 درجه)، وضعیتR (برای زاویه67 درجه) و یا وضعیتS (برای زاویه45 .درجه) قرار گیرد (2) تفکیک پذیری دستگاه باید به گونه ای باشد تا حداقل بتوان قله نشانه های بدست آمده از سه سوراخ را از یکدی گر .تشخیص داد 8 - 27 - 2 - 6 - فاصله تقرب پروب2 حداقل فاصله مجاز بین پنجه پروب و لبه بلوک IIW باید به صورت زیر باشد (شکل3 - 12 :) برای پروب 77 :درجه mm 57 X = برای پروب 67 :درجه mm 37 X = برای پروب 45 :درجه mm 25 X = 8 - 28 - دستورالعمل ارزیابی و تایید صالحیت تجهیزات 8 - 28 - 1 - دستورالعمل عملکرد خطی محور افقی3 برای ارزیابی دستگاه مراحل زیر باید :انجام شود (1) پروب عمودی باید در وضعیت هایG ، T و یاU بر روی قطعهIIW یاDS مطابق بند3 - 21 - 6 قرار گیرد تا پنج انعکاس دریافت نماید (شکل3 - 16 .) (2) اولین و آخرین موج در وضعیت صحیحشان قرار داده می .شوند (3) به کمک د ک مه تنظیم دسی بل4 ،انعکاس ها .را به تراز مرجع تنظیم نمایید (4) موقعیت هر یک از انحراف های میانی باید در محدوده2 درصد عرض صفحه نمایشگر بند3 - 23 - 2 .باشد 8 - 28 - 2 - دقت دسی بل(dB) 8 - 28 - 2 - 1 - دستورالعمل (1) یک پروب عمودی باید مطابق بند3 - 21 - 6 در وضعیتT از قطعهDS (شکل3 - 14 و وضعیتT ( شکل3 - 16 ) .مستقر شود 1- Resolution 2- Approach distance of search unit 3- Horizontal linearity 4- Gain control -------- صفحهٔ بعد -------- 366 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران (2) محور افقی باید به گونه ای واسنجی شود که اولین انعکاس 57 میلی متری سطح مقابل، در وسط صف حه نمایش .قرار گیرد (3) دک مه تنظیم دسی بل باید طوری تنظیم شود که نشانه1 به طور دقیق و یا به مقدار کمی باالتر از47 درصد صفحه .نمایش قرار گیرد (4) پروب باید به سمت باال به وضعیتU (شکل3 - 16 ) حرکت داده شود تا دقیقاً در47 درصد ارتفاع صفحه نمایش .قرار گیرد (5) به وسیل ه دکمه تنظیم دسی بل، دامنه صوت باید به اندازه6 دسی بل افزایش داده ،شود. به صورت تئوریک ارتفاع انعکاس باید دقیقا 37 .درصد ارتفاع صفحه نمایش باشد (6) قرائت دسی بل باید زیر ستون‘a’ و ارتفاع واقعی برحسب درصد (گام5 ) در زیر ستونb در گزارش ارزیابی نوشته .شود (7) روب پ مقدار بیشتری به سمت وضعیتU (شکل3 - 16 ) حرکت داده شود تا تراز شناسایی دقیقاً در47 درصد .ارتفاع صفحه نمایش قرار گیرد (3) گام5 .باید تکرار شود (9) گام6 تکرار شود. نتایج در ردیف بعدی گزارش منعکس می شود . ( 17 ) گام های7 ، 3 و9 باید به ترتیب تکرار شوند تا دامنه کام ک ل د مه تنظیم دسی بل حاصل شود (حداقل67 دسی .)بل ( 11 ) اطالعات نوشته شده در زیر ستون هایa وb در رابطه3 - 23 - 2 - 2 یا نموگراف شرح داده شده در بند 3 - 23 - 2 - 3 قرار داده شوند تا دسی بل اصالح شده حاصل شود . ( 12 ) دسی بل اصالح شده از گام11 در ستونc درج می .شود ( 13 ) ستون‘c’ ب اید از ستون‘a’ کسر شده و اختالف در ستون‘d’ تحت عنوان خطایdB .نوشته شود :توجه این مقدار می تواند مثبت یا منفی باشد. به فرم هایD8 تاD10 پیوست دوم مراجعه شود. ( 14 ) اطالعات کسب شده باید در فرمD8 ثبت شوند (پیوست2 آیین .)نامه ( 15 ) فرمD9 وسیله ای ساده برای پردازش اطالعات ردیف14 است. روش محاسبات در ردیف های16 تا13 ارائه .شده است ( 16 ) مقدار دسی بل از ستون‘e’ (فرم(D8 مولفهX و دسی بل قرائت شده از ستون‘a’ (فرم(D8 مولفهY نقاط منحنی دسی بل در فرمD9 .است 1- Indication -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 367 ( 17 ) طوالنی ترین تصویر افقی که در آن2 دسی بل اختالف قا ئم ایجاد می شود، نشان دهنده دامنهdB است که وسیله منطبق بر ضوابط آیین نامه است. حداقل دامنه مجازdB 67 می.باشد ( 13 ) دستگاه .هایی که این حداقل را برآورده ننمایند، مشروط بر رفع خطا، قابل استفاده هستند 8 - 28 - 2 - 2 - معادالت دسی بل برای محاسبات دسی بل ها از روابط زیر استفاده می :شود 2 2 1 1 % dB dB 20 log %          یا 2 2 1 1 % dB 20 log dB %          براساس فرمD8 :پیوست دوم 1 dB = ستونa 2 dB = ستونc 1 % = ستونb 2 % = میانگین ستون“b” بدون در نظر گرفتن سه مورد اول و آخر 8 - 28 - 2 - 3 - در هنگام استفاده از نموگرام فرمD10 به تذکرات زیر توجه داشته با :شید (1) ستون هایa ، b ، c وd در فرمD8 .قرار دارد (2) مقیاس هایA ، B وC در نموگرام فرمD10 .قرار دارد (3) نقاط صفر در روی مقیاسC باید با اعدادی مثل7 ، 17 ، 27 ، 37 .و غیره برحسب تنظیم دستگاه، جایگزین شوند 8 - 28 - 2 - 4 - دستورالعمل روش های زیر در هنگام استفاده از نموگرام فرمD10 مورد استفاده قرار می :گیرد (1) دسی بل مربوط به ستونa در روی مقیاسc و درصد مربوطه در ستونb روی مقیاسA برده شده و با یک خط مستقیم بهم وصل می .شوند (2) نقطه تقاطع این خط با مقیاسB، نقطه چرخش1 .خط مستقیم دوم است (3) روی محور% نقطه میانگینA برده شده و از این نقط ه به نقطه چرخش تولید شده در گام2 وصل شده و ادامه داده می شود تا مقیاس دسی بل را روی مقیاسC .قطع نماید 1- Pivot Point -------- صفحهٔ بعد -------- 368 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران (4) عدد مربوط به این نقطه در مقیاسC، نشان دهنده دسی بل اصالح شده برای استفاده از ستونC می .باشد 8 - 28 - 2 - 2 - نموگراف برای مثالی از استفاده از نموگرام به فرمD10 مرا جعه شود . 8 - 28 - 3 - دستورالعمل انعکاس داخلی (1) دستگاه طبق بند3 - 24 - 5 واسنجی .شود (2) پروب را بدون اینکه تنظیم دستگاه دستکاری شود، از روی بلوک واسنجی .بردارید (3) دک مه تنظیم دسی بل را به مقدار27 دسی .بل نسبت به تراز مرجع افزایش دهید (4) صفحه نمایش در فراتر از موج12 میلیمتر و .باالی تراز مرجع باید عاری از هرگونه عالمت باشد 8 - 21 - دستورالعمل ارزیابی اندازه ناپیوستگی 8 - 21 - 1 - )صوت طولی (پروب نرمال ابعاد ناپیوستگی)ها از نوع پارگی (گسیختگی همواره به آسانی قابل تعیین نیست، مخصوصاً زمانی که ابعاد آنه ا کوچکتر از ابعاد کریستال است. وقتی که ابعاد نا پیوستگی بزرگتر از ابعاد کریستال ،است انعکاس پشت1 (سطح مقابل) به طور کامل از بین می رود اما وجود افتی به مقدار6 دسی بل می تواند مبین شروع لبه ناپیوستگی باشد. برای تعیین تقریبی لبه ناپیوستگی های کوچک، پروب به آرامی به سمت ناپیوستگی حرکت داده می.شود هنگام شروع شکل گیری نشانه ل به هادی پروب در این نقطه، نشان.دهنده لبه ناپیوستگی است 8 - 21 - 2 - صوت عرضی )(برشی)(پروب زاویه ای دستورالعمل زیر باید برای تعیین طول نشانه هایی که دارای درجه بندی دسی بل جدی تر از کالسD .هستند استفاده شود طول چنین نشانه ای باید با اندازه گیری فاصله بین محل هایی که سیم مرکزی کریستال نشان دهنده57 % (6 دسی بل) کمتر از حداکثر ارتفاع ناپیوستگی کاهش می ی ابد، تعیین شود. این طول باید تحت عنوان طول ناپیوستگی در گزارش ثبت شود. در مواردی که دامنه ناپیوستگی ایجاب می کند، این روش باید برای تعیین ط ول ناپیوستگی های کالس A ، B وC .تکرار شود 1- Back reflection -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 361 8 - 30 - الگوهای روبش1 )(جستجو 8 - 30 - 1 - ناپیوستگی های طولی به شکل3 - 15 توجه فرما د یی. 8 - 30 - 1 - 1 - حرکت روبشیA زاویه دورانa   10 .است 8 - 30 - 1 - 2 - حرکت روبشیB فاصله حرکتیB .باید چنان باشد تا تمام جوش موردنظر را پوشش دهد 8 - 30 - 1 - 3 - حرکت رو بشیC گام حرکتیc باید به طور تقریب ی نصف عرض کریستال باشد . توجه: حرکت هایA ، B وC می توانند در یک الگوی روبشی با هم ترکیب .شوند :توجه 1 - الگوی روبش همواره نسبت به محور جوش متقارن است به استثنای الگویD که به طور مستقیم ب رروی محور جوش انجام می شو .د 2 - .در صورت امکان، آزمایش باید از هر دو طرف محور جوش انجام شود شکل8 - 12 - طرح الگوهای روبش (بند8 - 30 ) 1- Scaning Pattern محور جوش الگویD الگویE حرکتC حرکتB حرکتA -------- صفحهٔ بعد -------- 370 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 8 - 30 - 2 - ناپیوستگی های عرضی 8 - 30 - 2 - 1 - حرکت روبشیD باید هنگامیکه که سطح جوش به صورت همسطح با فلز پایه سنگ زنی شده است ، مورد استفاده قرار گیرد 8 - 30 - 2 - 2 - حرکتی روبشیE باید هنگامیکه گرده جوش سنگ زنی و صاف نشده باشد مورد استفاده قرار گ یرد زاویه روبشe حداکثر مساوی15 .درجه است .توجه: الگوی روبش باید طوری باشد که مقطع کامل جوش پوشش داده شود 8 - 30 - 3 - جوش الکتریکی سرباره ای و جوش الکتریکی گازی الگوی روبشE زاویه دورانe، 45 تا67 .درجه است توجه .: الگوی روبش باید طوری باشد که مقطع کامل جوش روبش شود 8 - 31 - مثال هایی از گواهی دقت دسی بل برای مالحظه مثال ها به استاندارد مرجع بین المللی1 .مراجعه شود 1- Annex P - AWS D1.1 2020 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 371 قسمت چ: سایر روش های آزمایش 8 - 32 - کلیات این قسمت، شامل روش هایNDT می شود که در قسمت های قبلی این فصل و یا فصل17 ارائه نشده است. روش های ارائه شده در این قسمت به عنوان جایگزین روش های ارائه شده در این فصل و فصل17 می باشد که روش های ارزیابی .اپراتور، دستگاه و معیار پذیرش آنها باید به تایید مهندس مشاور برسد 8 - 33 - سیستم های فراصوت پیشرفته سیستم های فراصوت پیشرفته شامل و نه محدود به روش های چند پروب ، سیستم های چند ه کانال ، بازرسی اتوماسیون شده ، TOFD 1 و آرایه های فازی PAUT 2 .است 8 - 33 - 1 - دستورالعمل دستورالعمل های :مکتوب باید شامل متغیرهای اساسی زیر باشد (1) .شناسایی تجهیزات شامل سازنده، مدل و شماره سریال (2) نوع پروب شامل .اندازه، شکل، زاویه و فرکانس (3) تنظیمات کنترل روبش برای هر ترکیبی از متغیرهای ارائه .شده اینجا (4) دستورالعمل تنظیم و واسنجی دستگاه و پروب ها با استفاده از استانداردهای صنعتی یا نمونه .های کار (5) .محدوده ضخامت جوش (6) .نوع اتصال جوش (7) سرعت روبش . (3) تعداد پروب . (9) زاویه روبش . ( 17 ) نوع روبش A) ، B وC )یا دیگر ( 11 ) نوع ضبط (فیلم، کامپیوتری و یا سایر روش )ها ( 12 ) بهبود رایانه ای )(در صورت استفاده 1- Time-of-flight diffraction 2- Phased Array Ultrasonic Testing -------- صفحهٔ بعد -------- 372 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران ( 13 ) شناسایی نرم افزار رایانه )ای (در صورت استفاده ( 14 ) پروتکل تعیین مشخصات و معیارهای پذیرش در صورتیکه با این آیین .نامه متفاوت باشد 8 - 34 - الزامات تکمیلی 8 - 34 - 1 - ارزیابی دستورالعمل ها دستورالعمل ها باید با انجام آزمایش های غیرمخربNDT و ضبط نتایج برای ایجاد و ثبت همه متغیرها و شرایط ضروری ارزیابی شوند. آزمون ارزیابی باید شامل تعیین هر ترکیبی از متغیرهای اساسی یا محدوده متغیرها یی باشد که می تواند حداقل حساسیت موردن یاز را برآورده کند . نتایج آزمایش باید در محیطی که برای آزمایش نهایی مورد استفاده قرار می گیرد ضبط شود. روش آزمایش باید توسط بازرس سطح 3 آزمایش فراصوت تایید شود (بند3 - 35 - 2 مالحظه شود .) 8 - 34 - 2 - تایید صالحیت کارکنان عالوه بر ضوابط ارزیابی صالحیت کارکنان بند3 - 14 - 6 .موارد زیر نیز باید اعمال شود (1) بازرس سطح3 باید حداقل شش ماه تجربه در زمینه چنین روش هایی در بازرسی جوش سازه یا لوله کشی فلزی .باشد (2) بازرس سطح1 و2 باید توسط بازرسی سطح3 تایید شده و دارای حداقل سه ماه تجربه در استفاده از تجهیزات و روش های مشابه بازرسی ج وش سازه ها یا لوله .کشی فلزی باشد آزمون صالحیت این افراد باید شامل آزمون ه ای کتبی و عملی به منظور نشان دادن توانایی استفاده از تجهیزات و روش های مورد استفاده برای آزمایش های .تولیدی باشد 8 - 34 - 3 - بهبود کیفیت تصویر ارتقاء رایانه ای کیفیت تصاویر ضبط شده برای بهبود تصویر ضبط شده و بدست آوردن اطالعات اضافی مشروط بر اینکه حداقل حساسیت موردنیاز و دقت تشخیص عیوب،حفظ شود .قابل قبول است در تصاویر بهبود یافته کامپیوتری باید ب ه وضوح مشخص شود که از روش .های بهبود استفاده شده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 373 پیوست الف- آزمایش ذرات مغناطیسی(MT) 1 .هدف و دامنه کاربرد 1 - 1 . هدف از تهیه این سند بیان نحوه انجام آزمون ذرات مغناطیسی به منظورآشکار کردن ناپیوستگی های سطحی ب ر روی اتصاالت جوشکاری شده فرومغناطیسی است. این دستورالعمل به عنوان یکی از پرکاربردترین روش های مورد است فاده در سازه های فوالدی است و س ایر روش های آزمون نیز در صورت نیاز قابل استفاده می.باشد 1 - 2 .این سند همه طرح های اتصاالت جوشکاری شده مواد فرومغناطیسی را پوشش می .دهد 1 - 3 .در این سند تنها از یوک جریان متناوب برای اعمال میدان مغناطیسی به قطعه استفاده می .شود 1 - 4 .در این سند تنها از ذرات مغناطیسی قابل رویت استفاده می.شود 1 - 5 .در این سند تنها از روش مغناطیسی پیوسته استفاده می .شود و استفاده از روش پسماند مجاز است 2 .مراجع 1 - 2. دستورالعمل احراز صالحیت کارکنان آزمون های غیرمخرب که براساسSNT-TC-1A .تدوین شده است 2 - 2. AWS D.1.1 3 - 2. ASTM E 709 4 - 2. ASTM E 1316 3. تعاریف 3 - 1. ناحیه متاثر از حرارت1: به ناحیه ای به عرض حدود4 میلیمتر اطراف جوش ا طالق می شود که ب ه دلیل اعمال تنش حرارتی، احتمال وجود ناپیوستگی در آن می.رود 3 - 2. ناپیوستگی: تمامی عالئم صحیحی که به دلیل نشتی شار مغناطیسی ایجاد می ش .ود 3 - 3. ناحیه بازرسی: به ناحیه جوش و ناحیه متاثر از حرارت اطالق می.شود 3 - 4. بازرس: به فردی اطالق می شککود که بر اسککاس الزامات دسککتورالعمل احراز صککالحیت کارکنان آزمون های غیرمخرب، واجد صالحیت شناخته می.شود 3 - 5. نهاد بازرسی: شخص حقوقی یا بخشی ازشخص حقوقی است که مسئول انجام.آزمایش ذرات مغناطیسی است 3 - 6. نشانه2: عالئمی است که تحت اثر نشتی شار مغناطیسی بر روی سطح قطعه تحت آزمون ایجاد می.شود 3 - 7. عیب3 .: نشانه ناپیوستگی مرتبطی است که خارج از محدود پذیرش استاندارد است 3 - 3. :روش پسماند روشی است که ابتدا میدان مغناطیسی به قطعه اعمال می شود و پس از قطع شدن میدان، ذرات مغناطیسی به قطعه اعمال می.شود 1- HAZ 2- Indication 3- Defect -------- صفحهٔ بعد -------- 374 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 3 - 9. :روش پیوسته روشی است که هم زمان با اعمال میدان مغناطیسی، ذرات مغناطیسی به قطعه اعمال می .شود 3 - 17 . :ذرات مغناطیسککی به ذارت مغناطیسککی خشککک یا تر اطالق می شککود که به منظور آشکککار شککدن نشککتی مغناطیسی به سطح قطعه اعمال می شود. 3 - 11 . :آزمایشگاه واسنجی معتبر به آزمایشگاهی اطالق می شود که دارای گواهی نامه معتبرISO/IEC 17025 برای این کار .است 1. صالحیت کارکنان آزمون)های غیر مخرب (بازرس غیرمخرب 4 - 1. بازرسککانی مجاز به انجام آزمایش ذرات مغناطیسککی بر اسککاس این سککند هسککتند که مطابق با الزامات احراز صالحیت کارکنان آزمون های غیر مخرب، واجد صالحیت اخذ گواهی نامه سطح2 شناخته می.شوند 4 - 2. دستورالعمل احراز صالحیت کارکنان آزمون های غیرمخرب باید توسط نهاد بازرسی که بازرس را در استخدام خود دارد تدوین .شود 4 - 3. دستورالعمل احراز صالحیت کارکنان آزمون های غیرمخرب باید توسط کارشناس سطح3 مسئول نهاد بازرسی بررسی و تائید .شود 4 - 4. کار شناس سطح3 م سئول نهاد بازر سی موظف ا ست بر فرایند انجام آزمون ذرات مغناطی سی نظارت دا شته .باشد 2. الزامات ایمنی 5 - 1. .به مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان مراجعه شود 3. شرح اقدامات 6 - 1. کلیات 6 - 1 - 1. آزمایش ذرات م غناطیسککی، یک روش آزمون غیرمخرب اسککت که با اسککتفاده از خاصککیت نشککت شککار مغناطیسی برای آشکار کردن ناپیوستگی های رو ی سطح اتصاالت جوشکاری شده فرو مغناطیس ب ه کار برده می شود . 6 - 1 - 2. ( نظر به اینکه عموما از جریان متناوب الکتریکیAC ) برای مغناطیس کردن قطعه تحت آزمون استفاده می شود ، تنها ناپیوستگی های سطحی آشکار می شوند و امکان رویت ناپیوستگی های زیر سطحی میس ر .نیست -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 372 6 - 1 - 3. ناپیو ستگی هایی که می توان در این روش آ شکار شوند عبارتند از انواع ترک ها، عدم ذوب هایی که به سطح رسیده اند، سر رفتگی، عدم پرشدگی، سوختگی کنار جوش، تخلخل سطحی (حفرا ت گازی.) 6 - 1 - 4. بطور ساده این روش مستلزم ایجاد میدان مغناطیسی بر روی سطح قطعه تحت آزمون و سپس اعمال ذرات ریز مغناطیسی است. این ذرات تحت اثر نشتی شار مغناطیسی در محل ناپیوستگی تجمع نموده و موجب بروز نشانه بر روی سطح قطعه می .شود 6 - 1 - 5. بیشکترین احتمال آشککار شکدن ناپیوسکتگی ها هنگامی اسکت که راسکتای خطوط مغناطیسکی، عمود ( 45 ± 97) بر راسککتای ناپیوسککتگی ها قرار دارند، بنابراین به منظور اطمینان پوشککش کامل ناحیه تحت آزمون الزم است میدان مغناطیسی در دو جهت عمود بر هم اعمال .شود 6 - 2. آماده سازی سطح 6 - 2 - 1. قبل از انجام آزمون ذرات مغناطیسککی، سککطح قط عه آزمون در ناحیه جوش و ناحیه متاثر از حرارت و همچنین حداقل25 میلی متر اطراف آن باید خشکک و عاری از هرگونه ی چرب ،، پوسکته سکرباره ،جوش پاشش جوش، رنگ و روغن و ای گر ید مواد ی که م ی توانند مانع آزمون شوند.، باشد 6 - 2 - 2. سطح قطعه باید به گونه ای تمیز شود که هیچ آسیبی به قطعه آزمون وارد .نشود 6 - 3. تجهیزات آزمون ردیف نام تجهیزات مشخصات 1 یوک مغناطیسی یوک جریان متناوب با امکان تغییر اندازه پایه ها 2 نور سنج واسنجی شده توانایی اندازه گیری شدت نور بین577 تا1577 لوکس 3 بلوک وزنه واسنجی شده بلوک وزنه استاندارد5/4 کیلوگرم 4 نش انگر میدان مغناطیسی1 سنجه مغناطیسی2 5 نشانگر پسماند مغناطیسی3 توانایی اندازه گیری بین7 تا17 گوس4 6 چراغ قوه توانایی تولید نور کافی بر روی سطح قطعه 7 رنگ سفید مخصوص رنگ سفید تباین دهنده5 3 جوهر مغناطیسی سیاه جوهر مغناطیسی6 6 - 3 - 1. برای اعمال میدان مغناطیسی ب ه قطعه از یوک مغناطیسی با جریان متناوب استفاده می شود ، که میدا ن مغناطیسی طولی بین دو پایه آن ایجاد می شود . یوک باید پایه های قابل تنظیمی داشته باشد که امکان اتصال کامل آن به سطح قطعه را میسر کند. پایه های یوک با ید .سالم و به راحتی قابل تنظیم باشند 6 - 3 - 2. اتصاالت الکتریکی یوک باید همواره کنترل و از .سالم بودن آن اطمینان حاصل شود 1 - Magnetic Field Indicator 2 - Pie Gauge 3 - Residual Field Indicator 4 - Gauss 5 - White Contrast 6 - Magnetic Ink -------- صفحهٔ بعد -------- 376 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 3 - 3. یوک مغناطیسکی پیش از هر بار اسکتفاده باید بوسکیله بلوک وزنه5/4 کیلوگرمی مورد سکنجش میدان مغناطی سی قرار گیرد. برای این منظور ابتدا پایه یوک باید به میزانی که پو شش دهنده ناحیه بازر سی ا ست، تنظی م شده و سپس بر روی سطح بلوک وزنه قرار گیرد. در صورتی که یوک قادر به بلند کردن بلوک وزنه باشد، یوک واسنجی محسوب شده و .از قدرت میدان مغناطیسی کافی برخوردار است 6 - 3 - 4. بلوک چهارونیم کیلوگرم برای کنترل قدرت میدان مغناطیسی یوکAC ، که باید مطابق با نقشه شماره 1 ساخته شده باشد. وزن این بلوک باید توسط آزمایشگاه معتبر واسنجی شود . 6 - 3 - 5. تعیین بازه زمانی واسککنجی همه تجهیزات اندازه گیری و بازرسککی باید مطابق با الزامات اسککتاندارد ملی ISIRI-12946 و توسط نهاد بازرسی تعیین و اجرا شود . 6 - 3 - 6. ن شانگر میدان مغناطی سی ( شکل3) برای تعیین کفایت ش دت و را ستای میدان بکار گرفته می .شود برای این منظور از سنجه مغناطیسی می توان استفاده نمود. این نشانگر نیاز به واسنجی .ندارد 6 - 3 - 7. نشانگر پسماند مغناطیسی (شکل2) ، از این تجهیز برای اندازه گیری مقدار پسماند مغناطیسی استفاده می شود .این تجهیز باید توسط آزمایشگاه ه ای معتبر واسنجی .شود 6 - 3 - 3. لوکس متر )(نور سنج که برای اندازه گیری شدت نور بر روی سطح قطعه ا ستفاده می شود .این تجهیز باید توسط آزمایشگاه، واسنجی .شود 6 - 3 - 9. .چراغ قوه که برای تامین میزان شکدت نور مورد نیاز بر روی سکطح قطعه مورد اسکتفاده قرار می گیرد بهترین نور مرئی، همانند .نور خورشید باید دارای طیف رنگی کامل باشد 6 - 4 - مواد مغناطیسی 6 - 4 - 1. در این سند تنها از ذرات مغناطیسی تر و قابل رویت برای انجام آزمون استفاد می شود. 6 - 4 - 2. به منظور سهولت در ا ستفاده از مواد و عدم نیاز به سی ستم کنترل غلظت مواد از قوطی های ف شرده1 ا ستفاده می شود . 6 - 4 - 3. مواد مغناط یسی به روش مرئی شامل رنگ سفید و جوهر سیاه .است 6 - 4 - 4. تمامی این مواد باید الزامات استانداردE-709 وE-1444 .را برآورده نماید 6 - 2 - ترتیب انجام آزمایش 1 - Aerocell -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 377 6 - 5 - 1. تعیین موقعیت شروع یا نقطه صفر قطعه باید پیش از انجام عملیات ذرات مغناطیسی انجام شود. ب رای این منظور باید به گونه ا ی بر روی سطح قطعه نقطه صفر را مشخص کرد که امکان تغییر آن به راحتی .میسر نباشد 6 - 5 - 2. ابتدا منطقه مورد آزمون ب ه روش چشمی بازرسی می شود تا هرگونه ناپیوستگی سطحی که ممکن است در انجام آزمون ذرات مغناطیسی تداخل ایجاد کند، شناسایی و برطرف شود. 6 - 5 - 3. به منظور افزایش رویت پ ذیری نشانه های ناپیوستگی ها و ایجاد تمایز1 مناسب روی سطح ناحیه بازرسی از رنگ سفید مخ صوص ا ستفاده می شود. ناحیه ای که باید سفید شود شامل جوش و ناحیه متاثر از حرارت .است 6 - 5 - 4. پایه های یوک باید خارج از ناحیه بازرسکی قرار داشکته باشکد، به همین منظور باید فاصکله پایه یو ک ر ا .برای این منظور تنظیم نمود 6 - 5 - 5. به منظور اطمینان از کفایت قدرت میدان مغناطیسکی یوک باید آنرا بر روی بلوک وزنه واسکنجی شکد ه قرار داد و یوک را روشن نمود، در صورتی که یوک توانایی بلند کردن بلوک وزنه را داشته باشد، می توان از کفایت قدرت میدان مغناطیسی یوک اطمینان .حاصل نمود 6 - 5 - 6. .برای اطمینان از شدت و جهت میدان مغناطیسی باید از یک نشانگر میدان مغناطیسی استفاده نمود 6 - 5 - 7. هنگام ا ستفاده از ن شانگر ، باید آنرا را پس از اعمال رنگ سفید بر روی سطح قطعه قرار داد و با اعمال میدان و جوهر مغناطیسی از کفایت شدت و جهت میدان مغناطیسی اطمی نان حاصل نمود. در صورتی که همه خطوط روی سطح برنجی این نشانگر، زیر نور مرئی قابل رویت باشد یا حداق ل خطوط عمود بر جهت میدان مغناطیسی مشخص باشد، این موضوع بیانگر کفایت شدت میدان مغناطیسی و جهت آن است. عدم آشکار شدن خطوط بر روی نشانگر، بیانگر عدم کفایت میدان م غناطیسی است و باید فرایند انجام آزمون توسط کارشناس سطح3 .مورد بازنگری قرار گیرد 6 - 5 - 3. به هیچ عنوان نباید رنگ سفید را بر روی نشانگر مغناطیسی پاشیده شود. پس از هر بار استفاد از این تجهیز باید سطح آن تمیز و سپس خشک شود . 6 - 5 - 9. در این سند از روش پیو سته ا ستفاده می شود ، برای این منظور ابتدا میدان مغناطی سی به روش غیر مستقیم با استفاده از یوک به قطعه اعمال می شود و در همین حین، مواد مغناطیسی (جوهر مغناطیسی سیاه) به سطح قطعه اعمال می شود. 6 - 5 - 17 . پس از اعمال جوهر مغناطیسی، میدان مغناطیسی قطع می شود . 1 Contrast -------- صفحهٔ بعد -------- 378 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران 6 - 5 - 11 . میدان مغناطیسککی طولی توسککط یوک رو ی سککطح ایجاد می شککود. به منظور القای حداکثر میدان مغناطیسی به قطعه الزم تا حد امکان پایه .های یوک به سطح قطعه مورد آزمون چسبیده شود 6 - 5 - 12 . فاصله بین دو پایه باید به گونه ای تنظیم شود که ناحیه بازرسی به صورت کامل تحت پوشش قرار گیرد. 6 - 5 - 13 . تمامی ناحیه بازرسی با میزان ه م پوشانی حداقل17 درصد باید بازرسی شود. 6 - 5 - 14 . در هر مرحله میدان و ذرات مغناطیسککی باید در دو جهت عمود بر هم اعمال شککود و نشککانه های قابل مش اه ده در زیر نور مرئی با شدت حداقل1776 .لوکس مورد بررسی قرار گیرد 6 - 6 - مغناطیسی زدائی1 6 - 7 - درصورتی که مغناطیس پس ماند در قطعه مورد آزمون در مراحل بعدی یا در کاربری قطعه تحت آزمون ایجاد اشککککال نماید، قطعه باید مغناطیس زدایی شکککود . این عملیات پس از اتمام آزمون با اعمال مجدد میدان مغناطیسکککی روی قطعه و کاهش تدریجی آن همراه با تغییر جهت میدان انجام می گیرد. برای این کار از یوک با جریان متناوب اسککتفاده می شککود. در این حالت باید یوک را در نزدیک سککطح قطعه (بدون آنکه به سطح قطعه چسبیده شود) روشن نموده و به آرامی از سطح قطعه دور نمود. این کار را باید همانند عملیات .مغناطیس کردن در دو جهت عمود بر هم انجام داد 6 - 7 - 1. پس از انجام عملیات ذرات مغناطیسی و مغناطیس زدایی (در صورت نیاز) سطح قطعه باید کامال تمیز و عاری از مواد آزمون ذرات مغناطیسی شود . برای این منظور می .توان از برس سیمی استفاده نمود 7 - تفسیر2 7 - 1. پس از اعمال میدان و ذرات مغناطی سی زیر نور مرئی باید ناحیه مورد بازر سی را برر سی نموده و هر گونه نشکانه ای که می د وان ت بیانگر یک عیب باشکد را بر روی سکطح قطعه مشکخص نمود و در صکورت نیاز، مجدد .آزمون را به منظور اطمنیان از وجود نشانه مورد بازرسی قرار داد 8 - روادار ها ی و معیارهای رش ی پذ 3 - 1. به جدول شماره3 - 1 فصل هشت آیین نامه.مراجعه شود 3 - 2 .برای برطرف کردن عیوب مشاهده شده به دس تورالعمل های معتبر .تعمیرات مراجعه شود 1 Demagnetization 2 Interpretation -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 371 1 - ثبت و گزارش 9 - 1. تمامی نشانه هایی که بیانگر عیوب هستند باید در گزارش ثبت و ارائه شوند. 9 - 2. تمامی گزارشاتی که دارای خط خوردگی هستند، مخدوش و فاقد اعتبار محسوب می شوند . شکل1 - بلوک وزنه استاندارد2 / 4 کیلوگرم شکل2 - ن شانگر پسماند مغناطیسی شکل3 - نشانگر میدان مغناطیسی -------- صفحهٔ بعد -------- 380 01 / 02 / 1404 آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران پیوست ب- آزمایش مایع نافذ(PT) 1 . هدف و دامنه کاربرد 1 - 1. هدف از تهیه این،سند بیان نحوه انجام آزمون مایع نافذ به منظور آشکار کردن ناپیوستگی هایی است که ب ر روی ات صاالت جو شکاری شده به سطح راه پیدا کرده اند .این د ستورالعمل به عنوان یکی از پرکاربردترین روش های مورد استفاده در سازه های فوالدی است و سایر روش های آزمون نیز در صورت نیاز قابل استفاده می.باشد 1 - 2. ،این سند همه طرح های اتصاالت جوشکاری شده را پوشش می .دهد 1 - 3. در این سند، تنها از مواد مایع نافذ قابل رویت1 (نوعII ) به روش برداشت مایع نافذ غیر آبی (روشC ) و آشکار ساز غیر آبی (فرم E ) استفاده می .شود 2 - مراجع 2 - 1. دسکتورالعمل احراز صکالحیت کارکنان آزمون های غیر مخرب که بر اسکاس1A - TC - SNT یاISO9712 تدوین شده است2 . 2 - 2. AWS-D.1.1 2 - 3. ASTM-E165 2 - 4. AMS-2644 2 - 5. QPL-AMS-2644 2 - 6. ASTM-E 1220 2 - 7. ASTM-E 1316 3 - اصطالحات و تعاریف 3 - 1. ناحیه متاثر از حرارت3: به ناحیه ای به عرض حدود4 میلیمتر اطراف جوش اطالع می شود که بدلیل اعمال تنش حرارتی، احتمال وجود ناپیوستگی در آن می.رود 3 - 2. ناپیوستگی :همه نشانه و عالئم صحیحی که به دلیل خروج مایع نافذ از ناپیوستگی ه ا ایجاد می شود. 3 - 3. ناحیه بازرسی: به ناحیه جوش و ناحیه متاثر از حرارت اطالق می شود. 3 - 4. بازرس: به فردی اطالق می شود که بر اساس الزامات دستورالعمل احراز ص الحیت کارکنان آزمون ،های غیرمخرب واجد صالحیت شناخته می .شود 1 - Visible 2 Written Practice 3 - HAZ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم– بازرسی 01 / 02 / 1404 381 3 - 5. نهاد بازرسی: شخص حقوقی یا بخشی از شخص حقوقی است که مسئول انجام ازمایش مایع نافذ .است 3 - 6. نشانه1 : عالئمی است که تحت اثر خروج مایع نافذ از ناپیوستگی ها برروی سطح قطعه تحت آزمون ایجاد ود ش می . 3 - 7. عیب2 .: نشانه ناپیوستگی مرتبطی است که خارج از محدود پذیرش استاندارد است 3 - 3. مایع نافذ قابل رویت( نوع II ): مایع قرمز رنگی ا ست که تنها دارای یک ح سا سیت ا ست و برای آ شکار کردن عیوبی که به سطح راه یافته است استفاده می .شود 3 - 9. روش برداشکت مایع نافذ ( غیر آبی روشC ) : این روشکی اسکت که در ابتدا از دسکتمال سکفید، تمیز، جاذب رطوبت و خشک برای برداشت مایع نافذ اضافه و سپس دستمال سفید، تمیز، جاذ ب رطوبت و مرطوب به مایع بردارنده3 استفاده می.شود 3 - 17 . آشکارساز غیر آبی ( فرمE ): این آشکارساز به صورت مخلوط سوسپانسیون در حالل غیر آبی است و به صورت اسپری به سطح قطعه اعمال می شود. 3 - 11 . آزمایشگاه واسنجی معتبر: به آزمایشگاهی اطالق می شود که دارای گواهی نامه معتبرISO/IEC 17025 برای این کار.است 4 - صالحیت کارکنان آزمون)های غیر مخرب (بازرس غیرمخرب 4 - 1. بازرسککانی مجاز به انجام آزمون مایع نافذ بر اسککاس این سککند هسککتند که مطابق با الزامات احراز صککالحیت کارکنان آزمون های غیر مخرب، واجد صالحیت اخذ گواهی نامه سطح2 شناخته می.شوند 4 - 2. دسککتور العمل احراز صککالحیت کارکنان آزمون های غیرمخرب باید توسککط نهاد بازرسککی که بازرس را در استخدام خود دارد، تدوین شود . 4 - 3. د ستورالعمل احراز صالحیت کارکنان آزمون های غیرمخرب باید تو سط کار شناس سطح3 م سئول نهاد بازرسی بررسی و تائید شود. 4 - 4. کارشناس سطح3 مسئول، نهاد بازرس ی موظف است بر فرایند انجام آزمون مایع نافذ .نظارت داشته باشد 2 - الزامات ایمنی 5 - 1. مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمانی .مراجعه شود 6 - شرح اقدامات 1 - Indication 2 - Defect 3 Cleaner/Remover