راهنمای مطالعات خیدروژ نو شیمیایی در

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. راهنمای مطالعات خیدروژ نو شیمیایی در حیط های کارستی و سازندهای سخت سای تیر ماه ۱۳۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای مطالعات هیدروژئوشیمیایی محیط‌های -------- صفحهٔ بعد -------- امروزه نقش و اهمیت ضوابط . معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوم و فنون در جهان امروز. تهیه ضوابط . معیارها و استانداردها در هر زمینه به مجامع فنی - تخصصی واگذار شده است. با درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. تهیه استاندارد در بخش آب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و از این رو دفتر استانداردها و معیارهای فنی شرکت مدیریت منابع آب ایران در جهت نیل به این هدف. با مشخص نمودن رسته‌های اصلی مهندسی آب اقدام به تشکیل گروههای علمی - تخصصی با عنوان کمیته‌های تخصصی نموده که نظارت بر تهیه استانداردها را به عهده دارند. استانداردهای مهندسی آب با درنظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین می‌گردد: - استفاده از تخصص و تحجارب کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و ما خذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. طراحی و ساخت - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجرا. بهره‌برداری و ارزشیابی طرحها - پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات معتبر تهیه کننده استاندارد آگاهی از نظرات کارشناسان و صاحبنظرانی که فعالیت آنها به نوعی در ارتباط با تهیه استانداردهای مهندسی آب می‌باشد موجب امتنان خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- منابع آب (تماب) [ ۱۳۷۶ - ۱۳۶۶] تهیه شده است که متعاقباً در کمیته آبهای زیرزمینی طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور مورد بررسی قرار گرفته است. اسامی اعضای کمیته آبهای زیرزمینی به شرح زیر است : آقای رحیم اتحاد سازمان برنامه و بودحه دکترای آب و خاک خانم فیروزه امامی طرح تهیه استانداردهای فوق لیسانس زمین‌شناسی مهندسی آب کشور آقای محمدحسین رشیدی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس زمین‌شناسی آقای محمود صداقت دانشگاه پیام نور فوق‌لیسانس زمین‌شناسی و آب‌شناسی آقای بیژن مهرسا مرکز تحقیقات منابع آب (تماب) ‏ فوق‌لیسانس مهندسی آبهای زیرزمینی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوانر مقدمه ۱ نمونه‌برداری ۲ سنجش‌های مورد نیاز ۳ کنترل نتیجه‌های سنجش‌ها ۴ تهیه و تفسیر نقشه‌ها و نمودارهای کیفیت آب ۵ تعیین جنس سنگ مخزن آب زیرزمینی ۶ بررسی‌های دیگر هیدروشیمیایی ۷ طبقه‌بندی کیفیت آب‌ها از نظر مصارف ۸- بررسی آلودگی آب‌ها ۹ منابع و ماخذ ۱۰ ۱۱ ۱۴ ۱۸ ۳۶ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ارزیابی کیفیت شیمیایی آب زیرزمینی و ارتباط آن با سازندهای زمین‌شناسی. و یا دیگر عوامل. به کمک مطالعات هیدروژئوشیمیایی صورت می‌گیرد. با انجام این مطالعات. علاوه بر تعیین کیفیت شیمیایی آب برای مصارف مختلف. برخی از ویژگی‌های هیدروژئولوژیک آبخوان نیز مشخص می‌شود. در این راهنما. با توحه به وسعت مطالعات همیدروژئوشیمیایی. به طور عمده نمونه‌برداری از آب زیرزمینی. آزمون‌های مورد نیاز. پردازش نتیحه سنحش‌ها. تهیه و تفسیر نقشه‌ها. تشخیص حنر سنگ مخزن. سایر بررسی‌های ضروری هیدروشیمیایی و طبقه‌بندی آب‌ها در مصارف گوناگون مطرح شده است. برای بررسی هیدروژئوشیمیایی آبخوان‌های کارستی و سازندهای سخت. و تعیین وضعیت هیدروژئولوژیک منطمه. باید از نقاط مختلف آبخوان که معرف بخش وسیعی از آن است. نمونه‌برداری صورت گیرد. برای سایر موارد مطالعاتی. از حمله آزمایش‌های میکروبیولوژی و تعیین فلزات کمیاب. به‌ویژه در مصارف شرب. باید نمونه‌برداری‌های خاص انجام داد. ۱-۹ هدف‌های نمونه‌برداری نمونه‌برداری. اغلب برای رسیدن به هدف‌های زیر صورت می‌گیرد: بررسی هیدروژئوشیمیایی و کمک‌گرفتن از این روش در تکمیل مطالعات هیدروژئولوژی ناحیه مطالعاتی. - بررسی آلودگی آب زیرزمینی از نظر مواد آلی. میکروارگانیسم‌ها. مواد معدنی. فلزات سنگین. مواد تعیین قابلیت‌های کیفی آب برای مصارف گوناگون. و 5 2 ۱ تعیین خورندگی و سارویه (رسوب‌زایی) آب برای رسیدن به اهداف بالاء می‌توان نمونه آب را بر حسب مورد. در محل آزمایش کرد یا به آزمایشگاه فرستاد. ۱-۲ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه‌برداری برای آزمون‌های مختلف را می‌توان به شرح زیر طبقه‌بندی کرد: -‏ آزمایش کامل شیمیایی در آزمایشگاه مرکزی. آزمایش شیمیایی در محل. -‏ تعیین عوامل آلاینده شیمیایی. و -‏ تعیین عوامل آلاینده بیوشیمیایی. سه مورد آخر نمونه‌برداری. باید توسط کارشناسان اعزامی از آزمایشگاه انجام گیرد. ۲-۱ انتخاب - سبکه نمونه‌برداری شبکه نمونه‌برداری مناسب. روی تعبیر و تفسیر نتایج کیفیت شیمیایی منابع آب زیرزمینی تأثیر بسیاری دارد. بنابراین باید در انتخاب شبکه نمونه‌برداری دقت بسیاری کرد. با توجه به شناخت نقاط آبی و بررسی هدایت الکتریکی و دمای آب که در مرحله شناسایی صورت گرفته. و نیز بررسی‌های ژئومورفولوژی. زمین‌شناسی و نقشه‌های مربوط که در مرحله نیمه تفصیلی انجام شده. نقاط آبی مورد بررسی قرار گرفته و با درنظر گرفتن سامانه درزها. شکاف‌ها. گسل‌ها و نوع سازند. شبکه طوری انتخاب شود که کیفیت آب هر نقطه مبین کیفیت آب در بخش وسیعی از مخزن باشد. این نقاط آبی. شامل چشمه‌ها. استاول‌ها ". پانورها ۲. چاه‌ها. مادر چاه‌های قنات‌ها. غارها و مغارها و جشمه - قنات‌ها هستند. از جشمه‌ها. باید به‌طور همزمان با برداشت نمونه. اندازه گیری دبی انجام گیرد. اگر امکان نمونه‌برداری در چاه‌ها. از اعماق مختلف میسر باشد. باید اینگونه نمونه‌برداری نیز صورت گیرد. پهنه‌های بکر با توجه به هدف مطالعه و در صورت عدم وجود تغییرات زیاد کیفیت شیمیایی منابع آب. و برای رعایت جنبه‌های اقتصادی, انتخاب شبکه نمونه‌برداری باید تا حد امکان با تراکم کم انجام شود. - از ان‌جا که اب زیرزمینی از نظر شیمیایی ناپایدار است. نمونه باید پس از برداشت. به‌سرعت به آزمایشگاه فرستاده شود. ی در نمونه‌برداری از اعماقی مختلف جاه‌ها. علاوه بر نمونه‌های برداشتی به ازای عمیق. در هر تغییر ۱- بازشدگی در بهنه کارست که در دوره بالا بودن سطح آن زیرزمینی به صورت جشمه و به هنگام پایین بودن سطح آن زیرزمینی مانند پانور عمل می‌کند (۳۵1۵۷۵۱۵). ۲ حفره یا بازشدگی در کف یا حاشبه یک فرورفتگی که از طریقی آن تمام یا بخشی از آ رودخانه یا دریاجه به زیرزمین. به داخحل سیستم آب زیرزمینی کارستی جریان می‌یابد (۳۸۵۵۲۹). -------- صفحهٔ بعد -------- ساختاری زمین و تغییر سازند سنگ نیز باید نمونه اضافه برداشت. فاصله‌های نمونه‌برداری برای آزمایش کلرید و هدایت الکتریکی به ازای هر ۵ متر. ۱نمونه است. نمونه‌برداری از چاه‌ها باید در حالی انجام شود که پمپاژ صورت می‌گیرد و براساس تجربه. حداقل پس از تخلیه. دو برابر حجم آب ساکن چاه باشد. -‏ درحد امکان. نقطه نمونه‌برداری باید نشانه کیفیت عمومی آب موجود در سازند باشد. نقطه‌ای از مخزن که مورد نمونه‌برداری قرار می‌گیرد. نباید با جنس کل سازند اختلاف عمده داشته باشد. پ در مواردی که سازه‌هایی مانند دهنه چشمه‌ها. مقسم و منصوبات جاه‌ها و جود دارد که البته با وضع طبیعی آبخوان نیز متفاوت است. باید نمونه‌برداری از محلی انجام گیرد که اثر سازه‌ها بر کیفیت منابع آب کم باشد. -‏ در مطالعات هیدروژئولوژی. باید از مادر چاه قنات نمونه‌برداری شود. مگر این‌که هدف. بررسی کیفیت آب برای تعیین نوع مصرف باشد که در این صورت نیز باید از مظهر قنات نمونه‌برداری کرد. -‏ برای آزمون‌های میکروبیولوژیک. باید از بطری‌های سترون با ظرفیت ۲۵۰ میلی‌لیتر استفاده کرد. بعد از نمونه‌برداری باید بطری را با کاغذ قهوه‌ای (تیره‌رنگ) به‌خوبی پوشانده. در آن را بست و برای جلوگیری از ورود هرگونه آلودگی به داخل بطری دقت کافی به خرج داد. - در نمونه‌برداری از آب‌های شرب کلر زده شده برای خننی‌سازی اثر کلر. باید مقدار ۱ میلی‌لیتر سدیم تیوسولفات ۰/۱ نرمال به ازای هر لیتر آب قبل از نمونه‌برداری به بطری اضافه کرد. برداشت نمونه باید پس از باز بودن کامل شیر آب (به مدت چند دقیقه) انجام پذیرد. در صورت برداشت نمونه از شبکه شرب. باید ابتدا شیر آب را به‌طور کامل باز کرده پس از چند دقیقه جریان آن را قطع نمود و با مواد ضدعفونی‌کننده (مانند شعله کاغذ در حال اشتعال) سترون کرد. پس از انجام این مراحل باید نمونه‌برداری انجام گیرد. هنگام نمونه‌برداری. باید از ریزش آب به اطراف جلوگیری کرد و پس از آن. در بطری را ِ حجم آب موردنیاز برای آزمایش کامل شیمیایی آب. ۲ لیتر است. ۴-۱ روش‌های نمونه‌برداری برداشت نمونه‌ها. با توجه به نوع و هدف مطالعه و همچنین عمق برخورد به آب زیرزمینی و قطر چاه. با نمونه‌بردار دستی یا الکتریکی انجام می‌شود. نمونه‌پردارهای دستی باید از موادی ساخته شده باشند که بر نمونه آب تأثیر نگذارند. به سادگی قابل تمیز کردن باشند و از نمونه‌های برداشت شده. باقی‌مانده‌ای بر جای نگذارند. ساده‌ترین نوع نمونه‌بردار دستی. شیلنگ آب است که البته نمونه‌برداری از طریق مکش انجام می‌پذیرد. از پمپ‌های پلاستیکی دستی نیز برای این منظور می‌توان استفاده کرد. راه دیگر این است که بطری مخصوص نمونه‌برداری. به‌طور مستقیم ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- در آب فرو رود. این بطری باید از قبل. در آزمایشگاه تمیز و آماده شود. در بطری از طریق کنترل با ریسمان بسته می‌شود تا به این ترتیب برداشت نمونه از عمق دلخواه میسر شود. هرگاه در چاهی. هدف بررسی تغییرات کیفی آب به ازای عمق باشد. از نمونه‌بردار خاص استفاده می‌شود. برای نمونه‌برداری از اعماق بیش از ۵۰ متر از نمونه‌بردارهای استوانه‌ای که در دو طرف به در مجهز هستند. استفاده می‌شود. برای اندازه‌گیری گازهای محلول در آب. باید از نمونه‌بردار مستغرق استفاده کرد. انواع نمونه‌بردارهای الکتریکی به پمپ‌های گریز از مرکز مکنده. پمپ‌های غوطه‌ور و یا به پمپ‌های با پیستون ار تعاشی مجهزند. پمپ نمونه‌بردار الکتریکی. متناسب با عمق نمونه‌برداری و قطر چاه انتخاب می‌شود. برای حذف مواد جامد و معلق نمونه. باید آب از صافی مناسب عبور داده شود. از هر نقطه. باید ۲ نمونه برداشته شود. یکی برای آزمایش کامل شیمیایی و دیگری برای آزمون فلزات حد واسط و سنگین؛ که در مورد دوم. باید ۱ میلی‌لیتر نیتریک اسید برای هر لیتر به بطری وارد کرد تا از رسوب فلزات تا زمان انجام آزمایش جلوگیری شود. جنس ظروف نمونه‌ها باید از شیشه پیرکس یا سایر موادی باشد که کوچک‌ترین اثری روی نمونه نداشته باشند. لازم به یادآوری است که ظرف‌های نمونه‌برداری را باید قبل از برداشت نمونه. دو مرتبه با آب موردنظر شسته و طوری عمل شود که تخلیه کامل هوای ظرف با خروج قطره‌های آب از کناره‌های درون ظرف انجام پذیرد. ۵-۱ دوره زمانی نمونه‌برداری فاصله‌های یا تناوب نمونه‌پرداری به نوع و هدف مطالعه بستگی دارد. در مطالعات هیدروژئولوژی نمونه‌برداری از منابع. دست کم باید در یک دوره. مطالعاتی در فاصله‌های ماهانه انجام گرفته و نسبت به آزمایش آب‌ها اقدام شود. در سالانه ( حداقل یا حداکثر سطح آب زیرزمینی) انجام می‌شود. برداشت نمونه‌ها در منطمّه. باید در دوره زمانی کو تاه صورت گیرد تا همزمانی نمونه‌ها رعایت شده باشد. در موارد خاص. باید پس از هر بارندگی و با توجه به نمودار بارندگی و آبنمود جشمه‌ها. از آب‌ها نمونه‌برداری شود. هنگام نمونه‌برداری از جشمه‌ها و استاول‌ها باید آبدهی آنها نیز اندازه گیری شود. ۶-۱ نگهداری نمونه‌ها نمونه آب‌های برداشت شده. باید حداکثر تا ۷۲ ساعت پس از زمان نمونه‌برداری مورد آزمایش قرار گیرند. برای اطلاع بیشتر. در جدول ۱-۱ چگونگی زمان نگهداری بهینه نمونه‌های آب با توجه به عوامل آزمایشی. ظروف و ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۱- زمان نگهداری نمونه‌ها با تو- عوامل شیمیایی موردنظر اکسیژن‌خواهی شیمیایی 01 اکسیژن محلول 10 سختی کل 711 منیزیم ۷12 هدایت الکتر یکی ۳ باقیمانده خشک چرو ۲ سنجش‌های مورد نیاز در مطالعات منابع آب زیرزمینی. علاوه بر برر تعیین ویژگیهای هیدروشیمیایی آب‌ها ضرور انجام می‌گیرد. منظور اصلی این دستورالعمل ذ برای تعیین کیفیت آب در مصرف‌های مختلف برای برآورد میزان آلودگی‌های آب نیز باید از نها اکتفا شده است. از آن‌جا که ممکن است پا عه به عوامل شیمیایی م توصیه شده ی است. این سنجش‌ها آن (شرب. کشاورزی مایش‌های دیگری انجا ره‌ای از ویژگی‌های فیز ۵ ررد آزمایش. ظروف نگ های فیزیکوشیمیایی ۶ . قبل از تخصیص آب ص می‌یاید. و صنعت). به آزمون‌ه داد که در این استاندا بکی و شیمیایی در فاص جنس آنها صه ظروف تو پلی‌اتیلن فیشه‌ای برای هرگو نیاز | : ۱ ی له -------- صفحهٔ بعد -------- انتقال به آزمایشگاه تغییر یابند. باید آزمون این عوامل در محل نمونه‌برداری صورت گیرد. برای آزمایش بقیه عوامل. نمونه‌ها باید پس از تثبیت. به آزمایشگاه فرستاده شوند. ۱-۳ آزمون‌های صحرایی آزمون‌های صحرایی به شرح زیر هستند : - آزمون‌های فیزیکی شامل : دما کدورت. بو. رنگ. مزه. هدایت الکتریکی. آآط و ۲] - آزمون‌های شیمیایی مورد سنجش در محل نمونه‌برداری عبارتند از کربن دی‌اکسید آزاد. کربنات‌ها و بی‌کربنات‌ها (قلیاییت). و - همه دستگاه‌های سنجش صحرایی. به ویژه 011 متر. باید از نوع مرغوب و حساس بوده و تا ۰/۰۲ واحد 011 واسنحی شده باشند. برای اندازه گیری دما می‌توان از روش فرستادن الکترود ویژه دستگاه‌های دیتالاگر " چند کاناله به داخل چاه استفاده کرد. با این دستگاه می‌توان فشار را نیز اندازه گیری نمود. - برای سنجش طعم و بوی آب. از مقایسه طعم و بوی نمونه آب با طعم و بوهای استاندارد استفاده می‌شود. استانداردهای موردنیاز در بازار قابل تهیه هستند. - برای تعیین رنگ آب. باید از واحدهای استاندارد رنگ‌سنجی (مثل []1۳) با واحد پلاتین کبالت استفاده کرد. - برای تعیین کدورت آب. می‌توان از دو واحد استاندارد کدورت جکسون [آآ[ یا واحد [آ۳71 استفاده کرد. - برای تعیین هدایت الکتریکی نمونه‌ها. از دستگاه‌های ویژه تعیین هدایت الکتریکی دیجیتال استفاده شود. به این منظور. الکترود دستگاه به درون چاه فرستاده شده و یا داخل فلوسل " نصب می‌شود. - برای اندازه‌گیری پتانسیل ردکس (11ت1[) از 1[ مترهای مجهز به الکترودهای ویژه +01 استفاده (در اندازه گیری نا به‌طور معمول آب به داخل فلوسل هدایت می‌شود). - اغلب. از دستگاه‌هایی به‌نام کامبی باکس "که دارای کانال‌های مختلف هستند. برای اندازه‌گیری دما فشار. 1آط. ۳ و اکسیژن محلول استفاده می‌شود. ۲-۲ سنجش‌های آزمایشگاهی و کلرید. همجنین باقی‌مانده خشک (1185). هدایت الکتر یکی (۲۲). از درحه حرارت و گاز ۲) مورد ۱- 1۵0 7 2- ۳1۵۷۷ - )۵[| 3- )۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در گام نخست. باید داده‌های آزمایشگاهی به جدول ۱-۳ انتقال یابند که به گونه‌ای تهیه شده است که می‌توان در تمام مناطق مطالعاتی مورد استفاده قرار داد. بعد از این عمل. باید نسبت به تعیین خطای آزمایش و حذف نمونه‌های دارای شده و موارد خاص و استثنایی مشخص و تفکیک می‌شود. ۱-۳ تعیین درستی نتیجه‌های آزمایش‌ها ۹ - اهن2 یج (۸ + اق))ن2 ۱ که در آن : ۳۲ - درصد خمطا. با وحود عناصری باشد که اندازه گیری نشده‌اند. ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- واحد اقدام کننده : مر ۳] ۵ 5.۸.8.۱ اسخد 111 برحسب میلی‌گرم بر لیتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳ روش‌های آماری ۱-۲-۳ تعیین شاخص‌های آماری و روابط متغیرها - میانگین متغیرها : برای محاسبه میانگین متغیرها. می‌توان از روش میانگین حسابی با میانگین وزنی استفاده کرد. ِ ۱ در میانگین حسابی از رابطه 2۹ < ]۸ استفاده می‌شود. 1 که در آن: 7 - متغیر موردنظر و 11 - تعداد نمونه‌ها است. در میانگین وزنی از دو روش استفاده می‌شود. یکی از آنها - دامنه تغییرات : برای این منظور مقدار حداقل و حداکثر متغیرها مشخص و ارائه می‌شود. : ۲۳ : : - تعیین شاخص پراکندگی (5) (انحراف معیار) : برای تعیین این شاخص, از رابطه زیر استفاده می‌شود: ۱ ۲ ۲ بد ۳ (جّا- اه ارو زر ۹ ۳ - ضریب تغییرات (۷-)): برای تعیین ضریب تغییرات هر متغیر شیمیایی از رابطه زیر استفاده می‌شود: ۰ < /0۱) ۷/1 انحراف معیار 5 میانگین عامل شیمیایی - :۸1 2 ۴ ۳ - تحلیل همبستگی متغیرها :در این بخش از مطالعات. از روابط و ضریب‌های همیستگی که بین هدایت الکتریکی و سایر عوامل شیمیایی موجود است استفاده می‌شود. از آن‌جایی که سنجش بعضی متغیرها نیاز به صرف وقت و هزینه زیاد دارد. با اندازه‌گیری :]و استفاده از روابط همبستگی بین هدایت الکتریکی و سایر متغیرها. عوامل دیگر محاسبه می‌شوند. برای این عمل. از همیستگی خطی و ضریب‌های مربوط استفاده می‌شود: 0 نعناه < ۷ که در این رابطه: ۷ - متغیر شیمیایی موردنظر 2 - ضریب زاویه خط همبستگی و [ - عرض از مبداً است. 3 ۹51۵۵۲ -2 و۸ -|] داد |۸۵ 100 ذدهایه ۲ -4 0 01 061110) -3 ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- با استفاده از نتیجه‌های تجزیه کامل شیمیایی نمونه آب‌ها. تیپ و رخساره شیمیایی آنها تعیین می‌شود. تیپ آب به نام آنیونی خوانده می‌شود که دارای کمیت بیشتری نسبت به سایر آنیون‌ها است و برای تعیین رخساره ۴ تهیه و تفسیر نقشه‌ها و نمودارهای کیفیت آب پردازش داده‌های کیفیت شیمیایی آب زیرزمینی. با تهیه نقشه‌ها و نمودارهایی که تحلیل مسائل کیفی را امکان پذ یر هیدروشیمیایی و همچنین نمودارهای شولر و شولر - برکالف. کالینز. پای. پایپر و هیستوگرام ترکیب شیمیایی تهیه شوند. توجه به امکان درود‌یابی بین نقاط نقشه‌های هم‌ارز تهیه شود. اگر امکان درود‌یابی به دلایل مختلف میسر نباشد. باید نسبت به تهیه نقشه‌هایی اقدام کرد که اطلاعات به صورت نقطه‌ای در آنها نشان داده شود. لازم به یادآوری است که نقشه‌های کیفی آب نیز مانند دیگر نقشه‌ها (مانند نقشه پیزومتریک). برای هر آبخوان باید جداگانه تهیه شود. نمودارها برای نقاط معرف. و یا در مقاطع انتخابی تهیه می‌شوند. هیستوگرام‌های ترکیب شیمیایی برای ارائه تغییر ترکیب شیمیایی آب در مقاطع زمانی مختلف یا به‌طور میانگین برای تیپ‌های سه‌گانه تهیه می‌شوند. از تحلیل و تفسیر نقشه‌ها و نمودارها. نتیجه‌های زیر به‌دست می‌آید: - نواحی تغذیه. تخلیه و جهت جریان. - عوامل موْثر در تغییر روند افزایش شوری. هر تیپ شیمیایی و تواتر یونی. - چگونگی ارتباط منابع آب با یکدیگر. مواد حل شده سنگ‌ها در آب. ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- - ترکیب شیمیایی نمک‌های احتمالی آب. - درصدهای فراوانی شوری. در ضمن لازم به یادآوری است که مطالعات کیفیت شیمیایی آب زیرزمینی. تا حد امکان باید در مقاطع زمانی و مکانی (در سطح و اعماق) مختلف انجام گیرد. با استفاده از نتیجه‌ها و دانسته‌های زمین‌شناسی. ژئوفیزیک. حفاری و جاه‌نگاری. همچنین نسبت‌های معرف که در زیر بیان می‌شود. جنس سنگ مخزن مورد شناسایی قرار گرفته و به عنوان مشخصه‌های سازند آبخوان ارائه می‌شود. ۱-۱-۵ سنگ‌های کربناتی (سنگ دولومیت و سنگ آهک) 1 ۱ ۳ ری را هه : برای تعیین درجه خلوص سنگ‌های اهکی و دولومیتی. از نسبت معرف ‏ 7ج استفاده می‌شود. براساس این نسبت اگر : غلظت بر حسب مول بر لیتر یا مولکول بر لیتر 7 1 : غزن سنگ دولومیت است ۱ > ۳ب ۸ مس است رح و رح ۰ جنس مخزن سنگ دولومی 8 جنس مخزن سنگ آهک است 5۱۰ 3۳8 > ۱ ۱ 18 اگر نسبت مولی کلسیم به منیزیم حدود ۱ باشد. یعنی سنگ مخزن دولومیت است. نسبت‌های بین ۵ تا ۸ معرف سنگ مخزن از نوع سنگ آهک و نسبت‌های بزرگ‌تر از ۸ نشانه سنگ آهک خالص و با وجود ناخالصی در سنگ مخزن بوده که اغلب این ناخالصی از سنگ گچ است. نسبت‌های پایین‌تر از واحد. نشانه اشباع آب از کلسیم طبقه‌بندی مطالب بالاء در حدول ۱-۵ به‌صورت مختصر آورده شده است. ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۵- رابطه بین نسبت معرف و جنس سنگ مخزن 1 کوچک‌تر از یک سنگ دولومیت به علت فوق اشباع بودن آب از بی‌کربنات کلسرٍ وود کت وا را سس لس بر حسب میزان کلسیت بیش از ۸ سنگ آهک خالص یا سنگ اس برای برآورد نوع تخلخل ثانویه و نوع جریان در سنگ‌های کربناته. از ضریب تغییر هدایت الکتریکی )۲۷۳ (جدول ۲-۵) و سختی دائم (جدول ۳-۵) آب‌ها استفاده می‌شود. جدول ۲-۵- تعیین نوع تخلخل ثانویه و نوع جریان در سنگ‌های کربناته در ارتباط با ضریب تغییر هدایت الکتریکی جدول ۳-۵- تعیین نوع جریان در ارتباط با ضریب تغییر سختی دائم ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- این نوع سازندها. از نظر مواد تشکیل دهنده بسیار متنئوعند. اگر مواد تشکیل دهنده آنها سیلیسی باشد. با توحه به مقاومتشان در برابر انحلال. آب‌های اینگونه مخزن‌ها دارای 1105 پایین (حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم بر لیتر) و اگر دذرات تشکیل دهنده سازندها از مواد کربناتی. مارن و غیره باشند. موحب افزایش املاح (115) و سختی آب می‌شوند. ۳-۱-۵ سنگ‌های تبخیری سنگ‌های تبخیری به شدت انحلال‌پذیر بوده و میزان املاح آب آنها زیاد است (بیش از ۳۰۰۰ میلی‌گرم بر لیتر)؛ به‌همین دلیل. نامرغوب‌ترین آب‌ها در اینگونه مخزن‌ها یافت می‌شود. میزان سختی آب در سنگ‌های نمکی. پایین و ۳-۵ سنگ‌های آذرین آب موجود در این سنگ‌ها با شاخص عدم تعادل کلرید و الکالن (.1.21. ۸1) مورد مطالعه قرار می‌گیرد. کلریدهای الکالن اغلب در اثر انحلال فلدسپات‌های الکالن (مثل آلبیت و ارتوز) به‌وجود آمده و مقدار آنها از رابطه زیر محاسبه می‌شود: بل ۰ ‌ ۸ ( + ۵ا)۲ - ا۴ا - |101۸ 1۳1 این شاخص در سنگ‌های واجد فلدسپات‌های الکالن منفی بوده و افزایش قدر مطلق آن نشان‌دهنده زمان بیشتر ی 1۲۵ هب1۲ پ 2 ۳ 9 10 قرار می‌گیرد. در گرانیت نسبت - ۹ کمتر از واحد و در بازالت بیش از واحد است. نسبت سپ در بازالت. 118 1۲۵3 به‌طور نسبی بیش از گرانیت است؛ به عبارت دیگر. در سنگ‌های آذرین با نزدیک شدن از فاز اسیدی به فاز بازیک قدر مطلق دو نسبت بالا افزایش می‌یابد. در این آب‌ها. جون اجزای اصلی سنگ مخزن را سیلیکات با قابلیت انحلال ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مقایسه با سایر آب‌ها کمتر است. 11 آب‌ها در داخل سنگ‌های آذرین حدود ۶ یا کمتر است ولی با خروج آب از این ۳-۵ سنگ‌های دگرگونی سنگ‌های دگرگونی دارای ذخایر آب کمی هستند. در سنگ‌های دگرگونی توده‌ای مانند گنایس. ویژگی‌های شیمیایی منابع آب. مشابه آب‌های موجود در مخازن گرانیتی است. ۶ بررسی‌های دیگر هیدروشیمیایی سنگ آهک : برای تعیین میزان کربنات کلسیم حل شده در آب زیرزمینی. به روش ترسیمی و با استفاده از نمودار نیمه‌لگاریتمی شولر - برکالف (نمودار ۱-۶) عمل می‌شود. به این منظور ابتدا مقادیر کلسیم و بی‌کربنات روی نمودار تعیین و به یکدیگر وصل می‌شود. روی این خط. از طرف بی‌کربنات بل فاصله مشخص شده و از آن نقطه. خطی عمود بر محور کناری نمودار رسم می‌شود تا آن را قطع کند. محل تقاطع مقدار کربنات کلسیم حل شده در آب. برحسب میلی‌اکی‌والان بر لیتر را نشان می‌دهد. سولفات رسم شده و سپس از وسط این خط. خطی عمود بر محور کناری نمودار عبور داده می‌شود. نقطه تقاطع. مقدار سنگ گچ حل شده بر حسب میلی‌اکی‌والان بر لیتر را نشان می‌دهد. سنگ دولومیت : برای تعیین مقدار دولومیت حل شده در آب. از رابطه زیر استفاده می‌شود: ۴ ْ( 8 م ۲0۳۷۲۵ ۴ ) 7 ۲0(۲) ۷8 بف در فرمول بالا. عوامل تشکیل‌دهنده بر حسب میلی‌اکی‌والان بر لیتر. و مقدار دولومیت بر حسب میلی‌گرم بر لیتر است. ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۱-۶-نمودار لگاریتمی شولر برای نمایش و مقایسه نموداری کیفیت شیمیایی آب‌ها ۱ 200000۹00 ود 0 11/0 40 ۰ ۱6۵۵۵۵ 3000 71000 4 مزا 5000 6 وا 000 ها مود مهنرا ‏ 17000 5000 موووا مهووواز مها ومد ٩ :‏ 500۵ 5000 هد مموو ممم4: 2000 0 70 ار موه موود 3000 2000 700 50 00 0 2000 2000 0 500 ه 400 30 9 700 ان 000 200 با ۵ مرا مهد 700 7100 500 00 00 ۸0۵ 100 : 500 500 هد ان 400 200 ْ و 300 100 200 ای 5 ون 200 ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۶ تشخیص فاصله‌نسبی نقاط نمونه‌برداری ازمحل تغذیه وانحلال‌سنگ‌هادر مسیرجریان : ۳/8 م۲1۹0 1۱0 اد ت‌ها هی کت سس شیم و نان. ۱ اد ۵ ناد د ر سببت‌های معر ۵ تم 4۲۲00 ۳1 ر جهت خریاد. برای نعیین دوری و بر یکی نسبی محل نمونه‌برداری آب از محل تغذیه و یا تعیین وضعیت انحلال سنگ آهک و سنگ گچ استفاده می‌شود. ۰ 22 ۱ 8 ۰ 1530 ۰ ۰ ۰ ی - هرگاه در مسیر حریان. سنگ گچ در اب حل شده باشد. نسبت (---) افزایش یافته و همزمان باان نسبت ۰ 0 ۰ ۰ ۰ ۲0.7 ۰ ۰ 110 بش )کاهث بدام کند. ) ۳ مس بیدا می - دراسنگ آهک. نسبت دلب فاصله‌ای از محل تغذیه ثابت بوده و به تدریج افزایش می‌یابد. در حالی‌ که ۵ م1۹00 ۰ نست از استداروند افرواش دارد. نسبت (ٍ نم )از اب روند آفرایسی دار - درهمه سنگ‌ها. نست ( گالب فاصله‌ای از محل تغذیه ثابت بوده و روند کاهشی خواهد داشت. ۳ ۳-۶ تعیین تغیبرات تیپ, رخساره و نسبت‌های معرف در عمق اآبخوان نقشه تیپ و رخساره شیمیایی آب‌های زیرزمینی. مطابق بند ۳-۳ تهیه می‌شود. برای تعیین جهت جریان آب زیرزمینی با استفاده از نقشه پیزومتریک. یکی از جهات جریان انتخاب می‌شود و در طول این جهت انتخابی را می‌توان با برداشت نمونه از افق‌های مختلف اعماق چاه نیز انجام داد. پلی‌گون‌های معرف مانند رخساره‌های ۴۳۶ بررسی ناپایداری شیمیایی آب‌ها از مقایسه اندازه‌گیری‌های صحرایی 011 1:۳ قلیاییت. گاز کربنیک و دما با نتایج آزمایشگاهی این عوامل می‌توان به وضعیت ناپایداری آب‌ها پی برد. تعیین اختلاف عددی این عوامل پتانسیل نسبی. ناپایداری آب را در جهت رسوب‌زایی یا خورندگی مشخص می‌کند. ۵-۶ بررسی سختی کل (117) سختی کل عبارت است از مجموع کاتیون‌های کلسیم و منیزیم در آب. که برحسب میلی‌گرم بر لیتر کربنات کلسیم محاسبه و بیان می‌شود: ۰ (ع1 + ه)۲) <مجمعکق) ایو ]1 و یا (1۸/2 + )۷ ۱۰۰ > آ]] ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۲-۹- نمودار شولر برای تعیین کیفیت آب برای شرب : نام محدوده مطالعانی سم نمی 7 اس نام دشت مهد وم موی ۱ کد خوره بر رم مم تمس 1 ۱ ارو بدا وو60 : , و مموصموه و و و روص مس ۳ ] مه ۵04۵ 5 5 دیدب شش خیش شش شین 9 یی اه زا( ۱ : : ۹ ۰ و 4 0 اند شا شا با ۰ وا یرم روش ال و ریا مهم وی موی ممجم ود ( مه اس مت نمی فیفخ اای ییادز 1 و وه و و موه موم موه ی » یا 3090 و ایا ریا 0 رشن انش اد ۳ ۱ 0۱۷ 9 099 هلب نس ی لد وا ۱ 0 ٍ ۳ انم و و ۳-4۵ . 714 :۹ 009د2 اش وی 1۹0 1 ۹ ۸ « ۱ 3 ۱ : ۵ سید و 4 3 مود . ۱ ۱ 5 ٩ 00 ۲۰۵۵ : ۱‏ لژ : با : ۱ : 5 106 ۰ 4 2 : س اد 5 ۱ ۱ 9/1 ۱ ۰ ۹9 ۱۵۵۰ , 3 30 نا : مموغ مدا 1 8 ۱ ۵00 4 : ۱ ۹ 1 دون مم ۸ هچ : ید ند ۲۵ ۰ ی ۱ : اد م۴ 3 سنج نها و ۱ 2۵ م۲۵ ۱ ۹ 1 300 : ۰ ۱ 1 ۱ ۱ ۱ ۹ 5 ۳ ۵ ۱2 ۳ ْ ۵ نی موصل ۳ 4 2 ۹ ۰ مهد 200 ۰ تا . ۰ یی مد حعکسد۱ ۹ 6۵ ۲5 | لا : ین 9 ۳ م۱ : ۳۴ ۱ َ ۹ ۵ . ۳ : ۳ :1 ۰ 1 ۰ 3 0 3 ۵ ۷ 6۵ هد ۱ ۰ 1 ۱ مَ ۱ 59 3 ی ‌ 00 . و 1 1 ۵مغح -2 : 1 ۰ 0 ۰ ز ۱ ۱ 0 1 مه 2 ه س 2 7 : : : 3 : ٍ 1 ۱ مد اد 4 : و با | رز ۱ 0 ۵ 9 یه ۹ ۱ ۷ 9 9 ۱ 20 ۰ ی ۳5 : 9 3 َ ۱ 6 1 که ه ۲۵ کو لو : 20 ات 5 ۱ ی 0 ما ۱ ۹ 9 1 6 سس لا ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- به نام سختی دام آب نامیده می‌شود. سختی آب. نشان‌دهنده میزان انحلال سنگ‌های کر بناته. سولفات‌ها. کلر یدها و - طبقه‌بندی کیفیت آب‌ها از نظر مصارف طبقه‌بندی آب برای شرب. براساس ویژگی‌های فیزیکی. شیمیایی و بیولوژیک صورت می‌گیرد. ۱-۷ خصوصیات فیزیکی آب‌های شرب آب‌های شرب. باید دارای خصوصیات فیزیکی زیر باشد: 2 اس ۱ - بدون رنگ معیار رنگ قابل قبول اب حداکثر ۵ لاع)۳ . - بدون مواد معلق کدری حداکثر ۵ ۳7711 و ۲-۱-۷ ارزیابی شیمیایی آب‌های شرب این خصوصیات به کمک مقداری کلر. سدیم. سولفات. باقی‌مانده خشک. سختی و با استفاده از نمودار شولر - شرب در شرایط اضطراری و غیرقابل شرب طبقه‌بندی می‌شوند. پر ۰ :۰ : 2 ۳ ۰ ۰.۰ ۰.2 پا .۰ علاوه بر عوامل موْثر در نمودار شولر - برکالف. عوامل دیگری نیز باید مد نظر قرار گرفته و مفادیر انها در دامنه استانداردهای معتبر قرار داده شود. برای پیشگیری از آلودگی آب‌های شرب که از سازندهای سخت منشاء می‌گیرند. توصیه می‌شود روش‌هایی اعمال گردد تا در حد امکان از نفوذ عناصر الوده به این منابع جلوگیری به عمل آید. 1ن] 1۳1011 610 6101 ا0 ۲ -2 1] ۵۳۵11 ۳1۵106 -۱ ۳ به نشریه استاندارد کیفیت آب آشامیدنی طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور (نشریه شماره ۱۱۶ سازمان ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۷ ویزژگی‌های بیولوزیک آب‌های شرب با توجه به آسیب‌پذیری آب‌های زیرزمینی (از نظر بیولوژیک در محیط‌های کارستی و درز و شکافدار) توجه خاص به ویژگی‌های بیولوژیک آب‌های شرب الزامی است؛ به همین دلیل. آزمایش‌های مورد نیاز برای تعیین ویژگی‌های بهداشتی آب باید در آزمایشگاه‌های معتبر و مجاز صورت پذیرد. با توجه به روش‌های گفته شده در بخش ۱-۷ نسبت به تهیه نقشه. طبقه‌بندی آب‌ها از نظر ویژگی‌های فیزیکی. شیمیایی و میکروبیولوژیک اقدام شده و سپس مورد تعبیر و تفسیر قرار می‌گیرد. ۲-۷ کیفیت آب برای کشاورزی شورشدگی آب با عبور از بستر و سنگ مخزن‌هایی مانند گچ و نمک و نیز بالا آمدن سطح آب زیرزمینی پدید می‌آید. در مورد نخست. با ابشویی زمین و در مورد بعدی با زهکشی . کیفیت آب را می‌توان به وضع مطلوب رساند. در جدول ۱-۷. راهنمای تفسیر کیفیت آب کشاورزی ارائه شده است. کیفیت آب کشاورزی در چهار بخش شوری. نفوذ و آبگذری. یون‌های ویژه سمی و سایر موارد. بررسی و ارزیابی ۳ ۳ ۱-۳-۷ سوری نمک و املاح موحود در خاک پاآب. حاصلخیزی را کاهش داده و در برداشت محصول اثر می‌گذارد. تنظیم شده است. این نمودار. به پنج محدوده تمُسیم شده که به ترتیب از چپ به راست محدوده‌های حساس. 5 که در سال ۱۹۸۴ آن را ارائه نمود. معروف است. 0 -2 8 -| 3 ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۷- راهنمای تفسیر کیفیت آب کشاورزی مسائلی که ممکن است به طور احتمالی واحدها درحه محدودیت استفاده در آبیاری پیش آید. هیچ کمی تامتوسط ‏ شدید شوری (آب در دسترس) ات 15 ۷ مر با مر < 79 10/1 ۵ ۵ م۴۵ م۷ < نفوذ و آبگذری (سرعت نفوذ آب و خاک مزرعه که با 5 و 5۸۲ ارزیابی می‌شود) ۳-۰-۸۹ - رخ ند ۷۳ ۰/۷ هی ۶-۳-۹ ۳ - ۲ ۰/۳ ۱/۲ ۳ ۱/۹٩ ۰/۵ ۹ - ۳ ۶- ۱۲ -‏ ۵ > ۱۲-۲۰-8۹ ۳ - ۹ ۲ ۱/۳ ۲/۹ > ۲۰-۴۰-۵۹ - ۳-۰ ۵۰ - ۵/۰ >> بون‌های ویژه سمی 1/1 - سدیم 18| میلی‌اکی والان بر لیتر آبیاری سطحی ۳ ۳-۹ << آبیاری به روش بارانی ۳> 2۳ - کلرید ‏ [ح) آبیاری سطحی کته ۴-۱۵ ۵ -< آبیاری به روش بارانی ۰ 7-7۳۰ - بر 8(7) ۷ ما ۸۷ م۳۱ < 011 ۴ - ۶/۵ ۱- هدایت الکتریکی آبن ۲- کل مواد جامد محلول یا املاح محلول (باقی‌مانده خشک) آب ۳ نسبت جذب سدیم آب یا خاک ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۱-۷- نمودار ماس و محدوده‌های تحمل پذیری نمکی نسبی بر حسب درصد برداشت محصول ۳ - هدایت الکتر یکی آب کشاورزی بر حسب دسی زیمنس بر متر 015/10 015 دسی زیمنس بر متر در واحد استاندارد 5.[] معادل میلی‌زیمنس با میلی‌موس بر سانتی‌متر 1313018/01 و یا 17/0 ۲-۲-۷ نفوذ و آبگذری آب کاربردی ۲-۷ نسبت حذب سدیم (5۸]۹) و شوری آب کاربردی بر حسب 45/10 و اثر آنها در آبگذری نشان داده شده است. 60 )۱/0002 -2 1-1 س-- 4 1 ۷اع1 ۱/0062 -3 ۵ 1۵۳ ما11 -5 ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۲-۷- چگونگی سرعت نسبی آبگذری آب کاربردی برای آبیاری در ارتباط با شوری و نسبت جذب سدیم (+5۸1) ا کاهش شدید سرعت آبکذری کاهش نغود آب : گمی ۷ حد مبانه م23 هفر22 : ۳ 1 این یش رام 13 آبگلری کامل هو . ۰ / ات 1 4 ز 2 1 ۵ شوری بر سب 05/2 اطراف ریشه. با غلظت‌های زیاد. سبب کاهش برداشت محصول می‌شوند. در جدول ۲-۷. حداکثر غلظت مجاز پیشنهادی عناصر کمیاب در آب کشاورزی ارائه شده است. ۳۲۲ در / -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲-۷- بیشتری آلومینم آرسنیک 9 بر کادمیم کبالت مولیدنیم نیکل سرب وانادیم رودی ۴-۲-۷ موارد دیگر از موارد دیگری که در عملیات داشت و و وسایل آبکشی. کانال‌های آبرسانی. ک یکدیگر پدید آیند که با اعمال مدیریت علامت اختصاری ۸ ۸5 ۳ 4( 0 011 ۳ 1] ۱ «10 ( 00 ۹5 7/1 برداشت و آبیاری رخ دهد. می‌توان به اربرد کود و سم نام برد. هریک از این - . باید به اصلاح آنها اقدام کرد. ۲۳۳ ب در آب کشاورزی ۵/۰ / / ۹ ۵ / ۲ ۱/۰ ۵/۰ ۳/۵ ۲ ۹ ۲ ۵/۰ ۷ / ۳/۰ اثرات مخرب کیفیت آب بر منصوبات وامل. ممکن است به طور مجزاو یا با -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۹۷ کیفیت آب برای صنایع کیفیت مناسب شیمیایی آب‌ها. با توجه به نیاز انواع صنایع می‌تواند بسیار متنوع باشد. بدیهی است برای هر صنعت. با توجه به مصرف آب باید مطالعات خاصی انجام گیرد. آب در صنایع به دو صورت مورد استفاده قرار می‌گیرد: یا به‌طور مستقیم در فرایند تولید دخالت دارد و با ضمن تماس با تأسیسات. آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کاربرد اول مورد بحث این راهنما نیست. برای بررسی جگونگی در مطالعات مصارف صنعتی آب. عوامل زیر را باید مشخص کرد: سختی کلسیم ا. سولفات (+50) دماء ]ام قلیاییت متیل اورانژ مجموع باقی‌مانده خشک (1185) اکسیژن محلول (1۲0) 11۲5 ۲0 آزاد. ۲0۲ خورنده. کلر. سختی کربناتی. آهن و منگنز. علاوه بر این عوامل. باید باکتری‌های فعال بی‌هوازی که در فرایند احیاء نقش اساسی دارند نیز مشخص شود (مانند باکتری‌های آهن‌خوار). ۲-۳-۷ اثر کیفیت آب بر منصوبات چاه‌ها و تأسیسات آبرسانی پ ۰ 2 ۰ 1 ۰ رت یپ با رت ۰ ۲ : با استفاده از دمای آب. سختی کلسیم. قلیابیت متیل اورانژ و 5 ] صورت می‌گیرد (نمودار ۳۳-۷). برای تعیین ۰ ۳ ۳ پتانسیل. تأثیرگذاری اب بر تاسیسات ابرسانی و صنعتی ازنمودار بیلیس (نمودار ۴-۷)). با توجه به میزان قلیاییت متیل اورانژ و 7آم آب استفاده می‌شود. مقاومت لوله‌ها و تأسیسات وابسته و در نتیجه جنس آنها در مقابل ناپایداری ۴ شیمیایی آب را می‌توان با استفاده از نمودارهای شاخص رایزنر " (نمودارهای ۵-۷ و ۶-۷) تعیین کرد. ۱- کل املاح کلسیم محلول در آب. برحسب میلی‌گرم بر لیتر کربنات کلسیم. سختی کلسیم نامیده می‌شود. دزابو8۵ -3 7 -2 4 - 7 اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۷ بررسی پراکندگی آب‌های خورنده و رسوب‌زا در آبخوان با استفاده از نمودار لانژلیه. نسبت به تعیین شاخص اشباع آب زیرزمینی (51) اقدام شده و براساس آن. نقاطی که دارای قابلیت رسوب زایی. خورندگی و تعادل شیمیایی هستند مشخص می‌شود. با استفاده از این اطلاعات. نمشه پهنه‌بندی آب‌های سخت. خورنده و رسوب زا که در صنعت دارای اهمیت زیادی است تهیه می‌شود. - روش کار با نمودار لانژلیه با استفاده از نتیجه‌های کامل شیمیایی نقاط نمونه‌برداری. ابتدا 11085 آب برحسب میلی‌گرم بر لیتر روی محور افقی پایین تعیین و از این نقطه. خطی عمود به درون نمودار ادامه داده می‌شود تا منحنی مربوط به درجه حرارت نمونه آب را قطع کند. سپس از محل تقاطع به سمت راست ادامه داده تا محور ها را قطع کند. این نقطه. به عنوان ۲ج یادداشت می‌شود. حال با استفاده از قلیاییت متیل اورانژ که روی محور افقی پایین برده می‌شود. خطی عمود به سمت داخل نمودار استخراج شده تا خط مورب پایین را قطع کند. از محل تقاطع به محور ها در سمت چپ. خطی اففی وصل کرده و محل تفاطع به‌نام پالک " یادداشت می‌شود. پس رقم سختی کلسیم آب برحسب میلی‌گرم بر لیتر کربنات کلسیم روی محور افقی نمودار برده شده و از آن نقطه. خطی عمود به سمت داخل نمودار استخراج می‌شود تا خط مورب بالایی را قطع کند. با استخراج خطی افقی از این نقطه به سمت محور لاها واقع در سمت چپ 06-۵ عدد به‌دست آمده یادداشت می‌شود. با جمع عددهای به‌دست آمده. ]ام اشباع آب به‌دست می‌آید که اختلاف آن از 01 حقیقی آب شاخص اشباع آب را به‌دست می‌دهد. هرگاه رقم به‌دست آمده مثبت باشد. آب دارای خاصیت رسوبزایی است در غیر این ‌صورت. آب خورنده تلقی می‌شود. در مواردی که رقم به‌دست آمده معادل صفر یا حدود آن باشد. ۴-۲-۷ بتهیه نقشه پهنه‌بندی سختی موقت آب‌ها با توجه به این‌که در مطالعات آب صنعتی, سختی موقت آب زیرزمینی در ایجاد رسوب در داخل تأسیسات آبرسانی و مخازن آب دارای اهمیت می‌باشد. نسبت به تهیه نقشه سختی موقت آب که از عوامل اصلی ایجاد رسوب است اقدام می‌شود. با انطباق این نقشه روی نقشه پهنه‌های رسوب زا. می‌توان شدت و ضعف نسبی رسوب زایی را ارزیابی کرد. در کنار نقاط نمونه‌برداری می‌توان پتانسیل رسوب‌زدگی را نیز بر حسب میلی‌گرم بر لیتر کربنات کلسیم منعکس |- 1 ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸- بررسی آلودگی آب‌ها به علت عدم تصفیه طبیعی یا خودپالایی منابع آب در محیط‌های کارستی و سازندهای درز و شکاف‌دار. احتمال ورود فاضلاب‌های شهری. پساب‌های صنعتی و آب‌های برگشتی آبیاری حاوی کودهای شیمیایی و آفت‌کش‌ها به آبخوان وجود دارد. بنابراین باید این نوع آلودگی‌ها مورد بررسی قرار گیرد و برای اطمینان از عدم آلودگی این منابع. با مطالعات به هنگام آبخوان به‌طور مداوم تحت بررسی قرار داشته باشد. در این رابطه. آلودگی‌های صنعتی با اندازه گیری میکروالمنت‌ها (عناصر کمیاب) مانند کرم - کادمیوم - نیکل - سرب - کبالت و ... و مواد قابل ردیابی مثل عناصر رادیواکتیو. آلودگی‌های خانگی. با اندازه‌گیری کلیفرمهای مدفوعی و ترکیبات نیتروژنی و آلودگی‌های کشاورزی و با اندازه‌گیری فسفات و نیترات. مورد مطالعه و ارزیابی قرار می‌گیرند. در این رابطه. باید نقشه افق‌های آلوده. غیرآلوده و در شرف آلودگی تهیه شود. در مورد آب آشامیدنی. در صورتی که آب زیرزمینی در تماس با فلئور باشد. باید نسبت به تهیه نقشه نقاط هم فلئور اقدام شده و مناطق آلوده مشخص شود. از آن‌جایی که بررسی‌های گفته‌شده با کار فراوان و هزینه زیاد همراه است. هنگامی باید به انجام این بررسی‌ها با این وسعت اقدام شود که به راستی نیاز به آن احساس می‌شود. البته در آب‌هایی که به مصرف شرب می‌رسد. باید در هر سال یکبار از منابع آب. نمونه‌برداری و آزمایش‌های آلودگی به کلیفرم مدفوعی. ترکیبات نیتروژنی و (701] انجام شود. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ :ْ وه ۹ ۰ سس لا : ۱ سل یی 98 ۲۵۲۵ ۹عع: ‎٩۵‏ ۱ ۳ 8 + 6۵۹7۸۲۷۲ ۱ 25 لس 0 8 ای ۵ : 56 سل لس 6و : 60 ْ سل سس ا 24 سا له ۵ ه و ۹۵.9۹ ۱۲۶۷۶ ابا 2 70 کلسلل | اسل۱۱ 4 ۰۱20 5 ممعمعع 67 اد 80 2.3 لال سم اس ۳ ۱ او ۱۱۵ * فهقننه که ودب 6و عل ۱ ا سمل ۱۱۱ 1۱ 2۱0 ۹۵۵۱5 ۵۳۸۵ 8 :۰ ۱۵۵ ما ۱ ال سل و ۸ 3 ۳ ۱۱۵ 2.۱ لس سل | سس 0 6 ۹9۹ ۵۲ 6 و 4۵ ۰ 2۵ ۳ ما اس لا || - 82 5 وا » لا۷ا85 4۹ :2 ۱30 2.0 سا . نس 8۵و 0۱۶۳6۹2۲۶ مه : ۹۵ ی :| اس زرا اسلا - 9۸۲0۶۳۱۵۷ ۰ ۱ 8 ۱.9 لد ۹ 8 لاله سس ۴ سر سل کته نی 99 رز اس و و بخی تج وه 7 ۵ ۱۴۵ 2 اه مه ۱۱ ۱7 تظلر سر سل ل_ ی هَ درو مور کل اسر سلللت ام 6 :0 هس سمل 8 5 ۵ تم 59 ۲۳۵8 2 مرا اس ال کاس ۴ لول | لس رل ان لک لس نس اس تاک با وس د سل ولر سل و 200 4 ِ 8 ۰ ار هواس اس کارا ماس تا سا ۵ ری اس سا .0 ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ً بیلیس ۳-۷ نمودار ی ۳۳ ۳ ۳ ای هم ۱ لیوا ۷ ۱ ۹ و 8 لا و 1 اش و : ی و و 7 ی ل او رها ی 2 0 : ور ار ۳ ی .9 ما اه 2 ِ‌‌ ور : ۱ 5 زان را 1 . یو ۹ سم نو هسیر : َ [ ور شا ۹ وه ۹ یا وم و بو 2 ِ و ه‌ ی 9 8 یز 4 چد 0 5 ۰ 3 2 پم ۳ ۹5 0 سین : 1 ۲ هه ۵ 4 وس ۱ >« ی او 1 ) ۳ 1 یر ری مه ام : ری و1 تلم اسر می وم ال ۳ و را رک : ی 9 ِِ رای 0 کی : : مر ! لر ۱ 1 25 ۳ [زه ۰ 0 . ی 92927 ت لح ۳ روا تک ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- 8 راز اسط نیا نارس ی از ال رال که اک کل ۱11( 1۱1ا لکیت کی و ید کاب کم 41۱۲۸ ان سم 2 سا و لگ رک نادمه ات ی اک هر کیک جک لا نزب رک که سک رن ای ۱ [ یز دمن لگنا را را یو لت بو را 1 , ال رس و ما ام ان ان | یز فلز ازان ار ۵ رک 2 ضز سل فا مک کته راک که کی ی رو و ی ولا ان را ال 9 2 ع ی و یرما و یور ری ات چا رس بل ی ی 3 سپ[ ی و 1۸ یا اما کی ی سیک کوک سا ی هگ او ی یت 2 دس ی اس میسن فا ,ور و۸ ی اه کچ زر ترا وا کی ری ام شارب مزا ین ره و 8 ات ا 0 0 ی نسه غلظت بون کلسیم میلی اکی والان بر لبتر ص ۲۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ز هه 7۳ - 7 17۳-۹ ی سب سس ۳ ( جح کت 0 سک و سا سا سس هچ ۳-۳ سس سح هسوسو و و و وت و و وت تس مه جک ج ت‌ تس تم وچ و مپسا و ی پم سل سک هکم مسج چکگکعکجککمسجج یس اسححجسس ‏ ت محجسمسمی مومسم مج ی ی تج هط سس سس هس سس سس سس یمیمص سس سس سس یو موم مس مج مجح ۳۳۳ و َ 77 وخ تست 2 سید سک 1 یت مس سکس جک سس تسج سوک دح که 5 ۰ 1 و و طخ اک ویک کت و وت و و اس کت کش دک تست موم کت یچ وکوک و کت و و وچ و چا چا سا و اک چا سس و ص ‏ کت مک مت کت کت چم و و ات تس و سل و مت و سا اس هسوسو سا بو و سوبس رابخا وبا سیسوس وس و و مرا ج ویو و و رویز آخ ات خی سم سم و وی ی وو ی خو هو و و وک ی ی ی کچ خی وخ ی کچ کچ ی ی یس سوم ۲ دودحم مکمک هط که مویججکدعمکممجعم#کگ«گکککک»>»»#+»«»جکگجکججکججس«ه ومد ووعووکوصوسهم مر کرک گگکگککصکککککع«و+کککع مدمه دوه عمج دورو وه و سجس میم مس مهم مومسم مس موی مومس مومسم و موی میج یی موم ربمم تم م۳ سیم میم پمپ موم م موی م سونو مجرتم صصمممحمفموح< م۳ و ما سپس وس و تس و ۳راه هجا کوه هه تک دهد سعد کمک سس سکه دوس هه ویو تک که که ته ها تک سوسک :هتس هکص تص هکهتکااک هتک تاک یو53 مهد کت مد هک ود مود وود که مه چوک هط کت گت گت ی سس و اد ود تس که که هت هت هت ها هت هت 0 هه و و هوک که که دس تاو دوه وه اه که که هه که کت هکادهتا 7 داتس سس سور وسسووسوهعسجوصعحصست 0 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 00 5 0 0000 0 0 000 00 0 0 00 که که که که وی سس جح هه هه سح دود هس ها هه هه هه س دح وه هه حصهحه س دح ههد هک که که هه 2 بح «ج#«ج«جکجکجکدصصوصعحسح ا( 3 5 هه که که هه دج هه ها ها هه هه هه هه هک هه ده هه هه هه هه هه هه کح هک هه که ها هه هه هه هدک هه کت صسصعکع««عک#عکعکعکعصعوکعصعوعحع که که که که هی هه دک که که هه که ها ها 5:0 که که کووو موی وود هه سود که هی هه ها هه هه هک کل که هه هه که که که کت دوع : آ5 ۹ ا ‏ 6 5 ‎ 0‏ کا 0 ک ‏ ک کا کا با وود ها اک ها که که هک جه ه ک ه ه ک ککا ‏ 0 سکع هه 556 0 0 0 5 0 6 9 5 0 0 0 0 0 0 5 5 ها که هک 05 8 5 5 ها 095 8 9 0 ۵ ۵ 8 00 0 و هس 556 0 0 5505 0 0 8 8 0 0 8 5 5 0 0 5380 5 8 55 80 50 8 5 9 8 0 8 8 019 دوع ت‌ نابز رل ری ی تچ ۵ ۵۵ ۵ 8۹۳۵۹۹۵ 8۳۵ 8 3 ۳ کرد دج هه هه ۵ 5 03۵ 388 8 8 388 38 358 8 ۲ هه یی 8 اب ی کج َ حوت و تا چت تا ده حوت تو دو تهویه هک دن شب خود تا تب جن چ > ۶ ز هه ده 2 گت سسبس وی چ کح سوه هس سوت گک 1 دس ی یی سس ی و 5 چ ح ی رو و و و و و و و وس پو و سپ سوواط سس و مت و مت و سس یی سس یس سح و و وت موم میم موم ینمی یسم م۳۳ [شس ی یآ جح یه هت کی و کی اه دص ک هگ ی مک سص ه خص یت هه کت مگ مک و و جستت ۵ 4 ک چا اجه ی و یوس یس س کی چت پیت وت یت و وت وس وت هسوسو او وج ی ۳ وت ی تک وت و تم تس تس و وس وس سس وا وس یج » ج سس سنتت تا سل دموا تالا بل متا تال سوبس سل وا او سس و وی ی اک مود و ویو سور رو رای سم توت یرومم میوش 1 وچ ی ی ی سس سا چا سس سب ساپس سس ۸ ان تس سم ی یچ ی ی و یه اسر ی که کته جاح هکره ات هه جات ها جس ویو ور وروی رجتای وتتک وک وی ‏ کتوووو و ه ددهدووههومکه کات: کتع کو کو کت کاه صا هکس چهودسسعععکدصدسو وس سح اس و رود روم چا وروی ککوصوووجگکس کته کته که که کدی موجه ودک »دمح ووعدجی مودک مومسم یمتح 0 که ی ری که چا کم کت وچ کمن که نمی کته تسکت 2 یی سس ربمم میم مج ی مب و پآ دوس ری کوک کی کی که و که هکت کت وا اهتشا وا هه سکس ماود وود هوک که کت کل که کم که کی وسسسسو«وعککححصعوعسوعسدصسصعتت هه سسسس ت ‏ ست ‏ بمممیم میم یتآ جح حهححح حهحهحهوهیه ا هه هه هی هدجه کح هسوسو که هه هه دهد که سدقم بخ هک که که ع«ع#«ج#گک«کعکجکعکککعجعصعحصصسصد ی ۱ کتک ووهووصهحح ها جک هک کح که کج سح هک ود ود هی وج کهد که هک 0 و که که ها که کی عع«#»#«ک«عکجکعصحووعوودعومدع 367 130 9 0 0 0 10 50 5 دوهی حکوووه جک هه ودوج که هک ۹ که که که کجکحصمه وووعجعکعککصعوعوعحعک سیب نب یکی یس دا یی - هت‌ یآ 55 0 8 1110 10 100 1 5 0 055 0 5 5 5 3513330 هکت 5 8 اک ها وت اس ی بای ی ی ۰ هم ز ۱۳ 153575 33117153510 31113 ۳373 ۳۹51 ۹۷۹۹ ۳۹۵۳۹۳۲۲ ۳۹۳۹ 13131۳۳3۳۱۳۲۵ 3و رز ابا ی عم ز <ه و چه ما ماک سوت نی سح خی خی 5 کشت سید 5 ست صت ی و یکوک سس و کح کت پیت کد د کت س ۰ و 7 5 گ نس | جک وم گت روت و کت وچ و مس پوت وت و سس میت وت راو هس بت ۳ اج سم موس وس وت تست و مس وس و سس نمی تست د سس پوس و و وس زا اه وت وت یت یت چات یس تمس وی یموس ویو یی ی مس ویس ی پیت 7 ۰ 72 25 او پم سم و پوس و هت سس سروب ویو رو رو موی روا دابا تا وبا بااوبهوا سس سوک سیسوس ور رو ْ+ هی و سح مس و سس وضو سس چی زوس کت و مات مت سیسوس مس و سس ی رو سا یا وس و ی اس ای _ | پوت و و وت تست ون چاو سس سم یو و تست وت سس وس و اس و و و مت و و مس ی | سمخ وخ کسوس سس بیس وس یمس سس مسسم بت یآ جح ات و و و وت وت و و گم و وت و ومع یت محم << میس سکاو مت مس وچ وه وه سک له دوه ویو ده همست مممجممدممممسشسکگ وه روکد ها عهع سود کوج دودحم وووجوسود وود وت 0 و وروی تاه کی اک که دی وی هه و وج و وود هک _گانککه کی وک هو یگ دک کل که سس هه که و#«گ#گککعکعسسعسوسودموکعححعمحصعصععت 2 و جح دهد که که ها که وه دسر ده وه و مکمک . که وهی کووصحح دود ده همه مهس مس کصکعودعوعصعوعوعهعصععت ۹ دود که که هه هه هکت ها 0 که دودح کح که که هه ها هد کح ده که ۹ که وس کح وو«و«م«ع«عصکککع دهعت 1۰ دود ماد که ها که کوک هم دوهی که که هد سم ده ها که کت 9 وه اه خکهده سوووووووحعودعحعح ان8 ۱:۹۲ ی و و سل 3 که 9 هک 9 09 5 ۹ که ی اه که اه ج5 0 01 011 11 5 5 1, یی 1580 2 1311101518 1110 9 5 5 55 0 0 5 58 5 5 ۹ ۵ 9 ها ها هه 0 0۵ کی سوت ز 9 گت که و و اک هک کت وک دک ود ود هه ۲ 4 5 جحستنخحخت-_ سکع لیهست تسج تست هی سس سس وس و ات وس و ی لک نت تور پر روت یو کت تس چپ سس سس کت و تس و و پا 7 وا وووکا اصم چاو و گت سا او وا و و تست وخ و ی چا وت ]ما تس سب پچ یو وس مت سس سس سس سم سس سس راک گر وا و و و وچ ۹ ساوسو سا رو و ی یی اس مخ کی سک سا ایکا سکس سوم دمحم پچ نمچ 7 ید ات و کت - و ی مه کساه سید کت و کت کت ح جح تشد گس ی ۹ بوچ یجید کل اک کرک کیک هط کیک کی سس ریا رس چگ و 2۶۶5 8دک کت ک گاگ گس واگ اک سم مت توس تست سوت سس سح و مجمسدممسجحمعمصح-م<ه<سمسبسمسمسسسگجسصجهکک ( مت 5 و سومی ممسپ تم تیمور توت تو تهمت و تیپ تا دو دو تیم ‏٩‎ ته ی ۳و 0 همون توش ده جک هد هر تو و و و تا تساوی اس سکس مرا را 5 یگ سم و مت | ک و وچ سک سس یچ پچ سس پوت پوس و و و وی یم ی تشن دمم رامیت 7 > ۰ ی یپ و پا جع اه وه وس ها جح مس یسم سس می : 8 اه شم اس دنو ان همم نمچ وت سدح ب<<م<بمجبجنممحجحح سا 3 ده که هه میس ۳ تال کت ی هد ده مود ده اد دص شوش موس مدوجو مهو جح وت ده ده موه سس سا ات مس مس مس زا ی 9و 7 ۱ سوه هه هه هی ز هه 1 سامت 7 اه 8 005 00 500 کمک مک اون سود ۹ 0 هه ۳ اه مه زر ۰ ۰ ۰ ۰ امه ۰ ۰ ۰ ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- 11 آاآ وی 2۳10021101606010 ۵۵۱۵1۵111۵۲۵۵010 ۱993 ۲۲,۰۷۰ ۰ ۲10۷۷ ۲00۵0۷ ۳۱۹۵۵ ۱۷1۵0111۵0 ۷/۹۵۵۹ ۵0۲ ۳۵۳۵01618118 |010۵ 0۲1۳۵ 10160۳1۵110 300 ۹ 1989 .10 1170 4۰ ۳۵06۲ وامهناگ ۷۷/۵۵۳ منک ههام0 کنا ۳۵۵۶ 1۳۲۵ ۷۷/۵۵۳۳ ۱۵ ۰ 6 .6010۳6۳3۰ ۵ 5016۳۵106۵ ۵۵ ۳ کعل 60001۵1100 1۵ 1964 .34 0ع1|ع 500 175 40 ۳۵۵۵ ۸۵0۲1011۲6۳ 1۵۲ 03111 ۹۷/۵10۲ 1985 ۷۷/۵۵101۷۷۰ 300 کاخ ۸ 60 200 1۲۲۱۵2۵110 ,۳۸۵۰ ,37211005 171160 1۳۵ 01 0۳8301721100 81011۳۵ ۸ ,۲۵۱۳۵ 00100 با .6۷ 29 ۳۵00۳ ۳۹۱ 9-1 9-2 9-3 94