صفحهٔ اول ›
مهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهور
مهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهور
مهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهور
⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید.
حمهوری اسلامی ابران
مهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهور
۰ ۸ + ۰« پل
ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
نشریه شملره ۲۰۳
(تحدید فظر اول)
معاونت نظارت راهبردی
دفتر نظام فنی اجرایی
بسن ۱۱۱۱۱۱۳/۸
۱۳۸۹
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
رباست جمهوری
معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور
۱.۳۴۱
۱۳۳۹/۶
موضوع: ضوابط طراحی فضای سبز شهری
به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و ماده (۶) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرحهای ْ
عمرانی - مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شماره .|
۹ت ۷ مورخ ۱۳۸۵/۶/۲۰ هیأت محترم وزیران) به پیوست نشریه شماره ۲۰۳ دفتر نظام .|
فنی اجرایی, با عنوان «ضوابن طراحی فضای سبز شرری (قتدید فنگر اول)» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود.
دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان
راهنما استفاده کنند و در صورتی که روش‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنمای بهتری در اختیار داشته باشند. با
ارسال نسخه‌ای از آن به دفتر نظام فنی اجرایی رعایت مفاد این بخشنامه الزامی نیست.
این دستورالعمل جایگزین دستورالعمل شماره ۱۰۵/۷۳۶-۵۴/۲۰۳ مورخ ۱۳۸۰/۱/۲۸ می‌شود.
ابراهیم عزیزی
ز ی 3۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱
7179070
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
اصلاح مدارک فنی
کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور
از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انتسکال فقشی
مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید:
۱ سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید.
۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید.
۰-۳ در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید.
نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید.
کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت.
پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود.
نضانی برای مکاتیه: تهرانء میدان بهارستان» خیابان صفی‌علی‌شاه» مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ دفتر نظام فنی اجرایی
۳:12[[ +: 6۳ ۷۷:
22
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
با افزایش جمعیت. توسعه وگسترش شهرنشینی,» انسان‌ها به تدریج از طبیعت دور شده و تراکم بیش از حد جمعیت و دخالت در
محیط طبیعی و ایجاد محیطهای انسان‌ساخت., نیازهای زیست محیطی جسمی و روحی انسان را بیشتر بروز داده که برای رفع این
نیازها انسان شهرنشین اقدام به احداث فضای سبز نموده است.
کار کرد فضای سبز شهری, به ویژه در کلان شهرها بسیار مهم بوده و وجود آنها بخش جداناپذیری از مجموعه شهرها تلقی
می‌شوند. آرزش و اهمیت فضای سبز شهری تا آن‌جاست که کارشناسان آن را به‌عنوان ریه تنفسی شهرها نام نماده‌اند. بعلاوه
فضاهای سبز شهری می‌توانند فشارهای روحی» روانی و نیازهای جسمی انسان شهرنشین را نیز کاهش دهند.
در حال حاضر با توجه به توسعه‌ی پایدار» نقش و کارکرد فضای سبز شهری و مراکز جمعیتی غیرروستایی و کمیت و کیفیت آنها
مجموعه‌ای به هم پیوسته ارزیابی میگردد.
دفتر آمور فنی و تدوین معیارهای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با توجه به اهمیت این‌گونه فضاها در فعالیتهای عمرانی
کشور اقدام به مطالعه و بررسی ضوابط فضاهای سبز شهری نموده است.
در گام اول از آنجا که مطالعه و بررسی اقلیمی به تنهایی کافی نبوده و استقرار یک گونه گیاهی در یک منطقه متاثر از خاک و
اقلیم می‌باشدء گروه مطالعه کننده اقدام به مطالعه‌ی ژئوبتانیک کشور کرده است.
در گام‌های بعد.ء توان اکولوزیک سرزمین» نیازهای طبیعی و درونی رویشگاهی فضاهای سبزء ضوابط باغبانی و طراحی معماری
این فضاها و دستورالعمل‌های حفاظت و کنترل کیفیت گیاهان در فضاهای سبز تدوین شده است.
در اینجا لازم است برای استاد گرانمایه روان‌شاد جناب آقای دکتر کریم جوانشیر که با مطالعات ژئوبتانیک این مجموعه و تهیه
نقشه مربوط و راهنمایی‌های گران‌سنگ ایشان در سایر مطالعات نشریه‌ی حاضر موجب غنای مطالب شده از خداوند متعال علو
درجات مسئلت نموده و برای خانواده محترم ایشان سعادت و نیک‌بختی آرزو نماییم.
مجموعه حاضر توسط مهندسین مشاور عمران سرزمین تهیه شده است. گروه مطالعه کننده در مشاور متشکل از جناب آقای
دکترصانعی» جناب آقای دکتر ساریخانی» جناب آقای دکتر مخدوم و از دفتر امور فنی و تدوین معیارها آقایان مهندس علیرضا
دولتشاهی» مهندس مسعود عسگری, مهندس مسعود بخشی و مهندس خشایار اسفندیاری بوده‌اند.
تایپ» صفحه‌بندی و ترسیمات رایانه‌ای نیز توسط شرکت آراد سیستم آماده گردیده است.
دفتر امور فنی و تدوین معیارهاء به این وسیله از تلاش‌های تمام دست‌اندر کاران تشکر و قدردانی کرده و توفیق روزافزون آنان را
در ارتقای سطح دانش فنی جامعه مهندسی کشور آرزو می‌نماید و انتظار دارد متخصصان محترم و سازمان‌های مربوط دولتی و
خصوصی, این دفتر را از نظریات سازنده خود آگاه نمایند.
دفتر آمور فنی و تدوین معیارها
ز
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
پیشگفتار چاپ دوم (تجدید نظر اول)
اثر گلخانه‌ای چگونگی افزایش درجه حرارت کره زمین را تشریح می‌کند از جمله گازهای آلاینده‌ای که در به وجود آمدن پدیده
گلخانه ای نقش دارند دی اکسیدکرین » بخارات ازن » اکسیدهای نیتروژن و متان می‌باشند که به روند گرمایش زمین کمک می‌کنند.
در بین گازهای گلخانه‌ای از نظر کمیت دی اکسید کربن مهم‌تر از بقیه است. تراکم گاز کربنیک در اتمسفر روند رو به رشدی داشته
است که در اثر فعالیت های انسانی مانند قطع درختان» سوزاندن سوخت های فسیلی و تبدیل سنگ آهک به سیمان موجب بر هم
زدن چرخه کربن و در نتیجه افزایش گازکربنیک شده‌است. اگر به انتشار گازهای گلخانه‌ای به خصوص گاز کربنیک همچنان ادامه
دهیم انتظار می‌رود که میانگین دمای زمین در سال‌های آتی افزایش یابد. از این رو برای حفظ توازن اکسیژن و کرین بایستی در
حفظ و توسعه فضای سبز کوشش کنیم.
اثرات فضای سبز شهری از دیدگاه زیست‌محیطی» شامل مواردی چون کاهش آلودگی هواء کاهش آلودگی صوتی» بهبود شرایط
زیرزمینی همچنین کاهش گازهای گلخانه‌ای که خود موجب جلوگیری از پیشروی آب اقیانوسها و از بین نرفتن زمینهای کشاورزی
و مناطق ساحلی, جلوگیری از پدیده خشکسالی, حفظ گونه‌های گیاهی و جانوری می‌شود. همچنین فضای سبز می‌تواند به‌طور قابل
توجهی دمای هوا را کاهش داده یا به تلطیف آن کمک کند و به عنوان بخشی از دید و منظر شهری » پاسخگوی نیازهای مادی و
تامین کننده ارزشهای زیبا شناختی در ارتباطات بصری و تصورات ذهنی مردم باشد.
ضوابط طراحی فضای سبز شهری در سال ۱۳۷۹ در راستای کمک برای برون رفت از وضعیت فعلی در کشور تهیه شده و نسخه اولیه
نشریه حاضر در سال ۱۳۸۰منتشر گردیده است.
اکنون از انتشار نشریه ۲۰۳ تحت عنوان "ضوابط طراحی فضاهای سبزشهری"» ده سال سپری و استقبال صاحب‌نظران و
دست‌اندر کاران مطالعات و برنامه‌ریزان شهری با توجه به جای خالی چنین نشریاتی در مجموعه اسناد فنی طراحی و برنامه‌ریزی
شهری, از این ضوابط قابل توجه بوده‌است. بکارگیری این ضوابط در روند تجربی, برخی کاستی‌های شکلی و محتوایی و
نارسایی‌های روش شناختی آن را آشکار نمود و اظهار نظر گران‌سنگ کاربران نشریه و صاحب‌نظران به دفتر نظام فنی و اجرایی
منعکس گردید. از سوی دیگر طی این مدت رویکرد و مباحث نظری و عملی در فرآیند توسعه پایدار و توسعه پایدار شهری و جایگاه
توسعه فضای سبز در روند حفاظت از محیطزیست کشور جایگاه ویژه‌ای را احراز نموده‌است که این عوامل ضرورت تجدید نظر در آن
نشریه را ضروری نمود.
لذا معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری حسب وظیفه قانونی وفق ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه وآیین نامه استانداردهای
اجرایی طرحهای عمرانی مصوب ۳۰ تیر ماه ۱۳۵۲ هیات وزیران و درچارچوب نظام فنی اجرایی کشور (مصوبه شماره ۳۲۳۳۹/ ت
۷ هد مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰هیات محترم وزیران) بازنگری نشریه ضوابط طراحی فضای سبز شهری را در دستور کار خود قرار داده
نشریه حاضرء براساس گردآوری و جمع‌بندی نظرات صاحب‌نظران» کاربران و انطباق با اطلاعات و فن آوری‌هایی که طی ده سال
گذشته در این رشته پدید آمده» مورد تجدید نظر قرار گرفته است و برخی افزوده‌ها نیز در پیوست نشریه ارایه شده است.
ت
-------- صفحهٔ بعد --------
تجدید نظر نشریه ۲۰۳ توسط مهندسین مشاور رویان انجام شده و همکاران و کارشناسان دفتر نظام فنی اجرایی ضمن
هماهنگی, هدایت و نظارت بر فرآیند تجدید نظرء طبق مسئولیت خود در حوزه نظام فنی اجرایی کشور در تدوین نشریه همکاری
نموده‌اند که معاونت نظارت راهبردی از این مهندسین مشاور کلیه صاحب نظران که تاکنون آرایه نظر نموده‌اندء قدردانی می‌نماید.
معاون نظارت راهبردی
۱۳۸۹
ت
-------- صفحهٔ بعد --------
تمهیه کننده:
مهندسین مشاور رویان
آقای محمدعلی حامدی
آقای کامبیز بهرام سلطانی
خانم گوهر فروزنده شهرکی
آقای مرتضی ابراهیمی رستاقی
آقای مصطفی خوشنویس
آقای مهدی زرعکانی
خانم مهدخت مختاری
گروه مدیریت و راهبری پروژه:
آقای خشایار اسفندیاری
خانم ساناز سرافراز
ضوابط طراحی فضای سبز شهری
نشریه شماره ۰۳ ۲(تجدید نظر اول)
دکتری برنامه ریزی توسعه هماهنگ کننده و مدیر پروژه
کارشناس ارشد محیط زیست مشاور علمی و کارشناس محیط زیست
کارشناس ارشد طراحی محیط تدوین اسناد و کارشناس طراحی محیط
کارشناس ارشد جنگل شناسی کارشناس گیاه شناسی
کارشناس ارشد جنگل شناسی مشاور گیاه شناسی
کارشناس خاکشناسی مشاور محیط شناسی
کارشناس ارشد معماری مشاور معماری
کارشناس مهندسی کشاورزی معاون دفتر نظام فنی اجرایی
کارشناس مهندسی کشاورزی رییس گروه آب» کشاورزی» منابع طبیعی و محیط
زیست دفتر نظام فنی اجرایی
کارشناس ارشد معماری رییس گروه معماری دفتر نظام فنی اجرایی
کارشناس ارشد مهندسی منابع آب کارشناس گروه آب. کشاورزی,» منابع طبیعی و
محیط زیست دفتر نظام فنی اجرایی
ج
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
بخش اول- تعاریف و مفاهیم پایه در فضای سبز
فصل اول- تعاریف و تقسیم‌بندی فضاهای سبز
۱-۱-
۱- پارک‌ها همم
۱-۱-۱-۱- طبقه‌بندی پارک‌ها براساس هویت همم
۲-۱-۱-۱ طبقه‌بندی پارک‌ها براساس اهمیت. مقیاس و حوزه نفود و
۳-۱-۱-۱- طبقه‌بندی پارک‌ها براساس عملکرد ۳
۳-۱- فضای سبز عمودی مه
۱-۳-۱ بام‌های سبز یرو ویو یور یور یور
۲-۳-۱ دیواره‌های سبز یر ری یی
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم طراحی فضای سبز
۱-
۲- تعریف طراحی فضای سبز ری
۱-۱-۲- فرآیند طراحی محیط و منظر و
۲-۲-۱-۲ نمودار روابط عملکردی یر
۳-۱-۲ مراحل طراحی محیط و منظر یر ی ی
۲-۲ برنامه‌ریزی فضای سبز شهری و
۱-۲-۲ ویژگیهای فضای سبز در شهر یی وروی ریب ویو وروی
۱-۱-۲-۲ ویژگیهای بصری درختان در ساختار منظر شهری ی یی
۲-۱-۲-۲- ویژگیهای زیست‌محیطی درختان در سیستم سشهری یر
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۱-۲-۲ ویژگیهای اجتماعی فضای سبز در شهر ریب
۴-۱-۲-۲ ویژگیهای عملکردی در معماری شهری یر
فصل سوم- برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز
۱-
۳- اصول و مبانی برنامه‌ریزی فضای سبز یویر
۱-۱-۳- ضرورت به‌کارگیری برنامه‌ریزی در فضای سبز یی وروی و
فرایند برنامه‌ریری در ی سبر موو و و و و و و و مش
۱-۲-۲-۳- ویژگیهای بصری در گیاهان همم
۲-۲-۲-۳ اصول و قوانین زیباشناختی وروی ویر ری
۳-۲-۲-۳- اصول طراحی فضا و
بخش دوم- ضوابط و مقررات طراحی فضای سبز
فصل اول- ضوابط طراحی فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱- ضوابط علمی ی
۳-۱- ضوابط اجرایی همم ۳
۱-۳-۱- ضوابط طراحی پارک‌ها همم ۳و
۱-۱-۳-۱- ضوابط برنامه‌ریزی فعالیت‌ها در پارک‌های شهری ۳0
۲-۱-۳-۱- ضوابط طراحی المان‌های پارک م۱
۳-۳-۱- ضوابط طراحی باغ‌ها اما
۳-۳-۱- ضوابط طراحی کمربندهای سبز ۱۴
۴-۳-۱- ضوابط طراحی میادین همم ۱۷8
۳-۵-۱- ضوابط طراحی فضای سبز گذرگاه‌ها ۱۳
۱-۵-۳-۱- ضوابط طراحی فضای سبز حاشیه معابر پیاده‌رو ۱۳
۲-۵-۳-۱- ضوابط طراحی فضای سبز حاشیه معابر کندرو ۱۳
۳-۵-۳-۱- ضوابط طراحی فضای سبز حاشیه معابر تندرو ۱
۴-۵-۳-۱- ضوابط طراحی رفیوژ میانی ما
۵-۵-۳-۱- ضوابط طراحی قطعات اصلاح ترافیک (رمپ‌ها و لوپ‌ها) ۱0
۶-۳-۱- ضوابط طراحی فضاهای سبز عمودی ی یویر یوررب ۷
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فضای سبز
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز
۱-۳- ضوابط کاشت ۱۵
۱-۱-۳- ضوابط کاشت درختان ۱1
۱-۱-۱-۳ حدود گسترش ریشه درختان با ریشه عریان برای کاشت یچ ۱۵
۲-۱-۱-۳- اندازه‌های پیشنهادی برای چاله درختان ۱۳۴۵
۲-۱-۳- ضوابط کاشت درختچه‌ها ۱۱۳۹
۱-۲-۱-۳ فاصله کاشت درختجه‌ها ۹۱۱۳۹
۲-۲-۱-۳ تراکم درختچه‌ها در هر مترمربع ۹ ۹۱۱۳
۳-۲-۱-۳ فاصله کاشت درختچه‌ها از ساختمان ۱۱۳۹
۳-۱-۳- ضوابط کاشت گیاهان پوششی, پیازی» بالارونده‌ها و چمن‌ها ۱۳
۱-۳-۱-۳ فاصله کاشت ۱۱۳۹
۲-۳-۱-۳ تراکم کاشت گیاهان علفی و پوششی در هر مترمربع ۱۱۳۳
۴-۱-۳- ضوابط کاشت چمن ۳۷۳ ۹۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۴-۱-۳- کاربرد چمن در فضای سبز ییرب ریا ۱۵۵
۲-۴-۱-۳ ضوابط کاشت و داشت چمن‌ها ی هر ۱۵
۳-۴-۱-۳ راهنمای انتخاب انواع چمن» در موقعیت‌های مختلف ی ی ری ره ۱۵
۴-۴-۱-۳- تر کیب انواع بذرچمن ارهر ۱۵
۵-۱-۳- ضوابط مدیریت کاشت ۱۳۵۳
۱-۵-۱-۳ دستورالعمل‌های مربوط به نوع خاک, تعویض و کوددهی ۱۳
۳-۵-۱-۳ دستورالعمل‌های جابه‌جایی گیاهان و مراقبت از آن ۱۳
۲-۳- ضوابط نگهداری فضای سبز ی ی ی ی ی با ۱۵
۱-۲-۳- دستورالعمل و ضوابط هرس ۱۳۹
۲-۲-۳- دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری سیستم‌های آبیاری فضای سبز و جمع‌آوری آبهای سطحی ۱۳۳
۱-۲-۲-۳- دستورالعمل نحوه استفاده محدد از فاضلاب تصفیه شده در آبیاری فضای سبز درد(
۳-۲-۳- دستورالعمل‌های استفاده از مالچ» دفع آفات و علف‌های هرزء انتخاب سموم و طرز تهیه و روش کار آنها ....... ۱۳۷
۱-۳-۲-۳ مالچ درد
۲-۳-۲-۳ دفع آفات و مبارزه با علف‌های هرز برد
۴-۲-۳- دستورالعمل‌های مربوط به پوشش درختان و حفاظت آنها در برابر صدمات و خسارات» برای ترمیم ی
پوسیدگی و یخ ترک 0
۵-۲-۳- ضوابط و دستورالعمل‌های استفاده از قیم و مهار کردن درختان ۱0۳۳
۶-۲-۳- دستورالعمل بررسی مقاومت و میزان حساسیت در برابر بیماری‌های گیاهی ۸ برد(
۷-۲-۳- دستورالعمل نظارت و کنترل کیفیت یی ی ید۱۵
۸-۲-۳- راهنمای کلی ایمنی در برابر آتش سوزی در پارک‌ها و فضاهای سبز شهری ۱۵
۹-۲-۳- مدیریت بلایای طبیعی در فضای سبز شهری یر ویو یویر ره(
۱-۹-۲-۳- سیل وم ٩ ۱۵
۲-۹-۲-۳- خشکسالی رز ۱۱
۳-۹-۲-۳- باد و طوفان و ۱0۴
۴-۹-۲-۳- آتش و آتش‌سوزی و ۱
۵-۹-۲-۳ سرما و سرمازدگی ۱۱
۱-۱- مناطق پراکنش جغرافیایی ایران ه ۱۵
۱-۱-۱- منطقه هیرکانی در
-------- صفحهٔ بعد --------
۴-۱-۱- منطقه ایران و تورانی دس ۹
۵-۱-۱- منطقه خلیچ و عماتی سس ۱1
۳-۱ مبانی انتخاب گونه برای مناطق پنج‌گانه رئوبتانیکی ایران سس 1
۳-۱- نام شهرهای مختلف. در هریک از مناطق پنج‌گانه ژئوبتانیک ایران و معرفی جوامع گیاهی بومی و سس
غیربومی آن و ۱
۴-۱- نام گیاهان غیربومی در مناطق پنج‌گانه رئوبتانیک ایران یس ۱
پیوست ۲- راهنمای انتخاب گیاهان در فضای سبز
پیوست ۲- دستورالعمل کاربرد جداول گیاهان
3
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست جداول
بخش دوم- ضوابط و مقررات طراحی فضای سبز
فصل اول- ضوابط طراحی فضای سبز
جدول ۱-۱- سرانه پیشنهادی کاربری فضای سبز در منابع مختلف یی یر ری ری و ۵
جدول ۲-۱- رابطه اندازه جمعیت شهر و درصد کاربری فضای سبز ۳
جدول ۳-۱- کاربری‌های سازگار و ناسازگار با پارک‌های درون شهری را
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فضای سبز
جدول ۱-۲- گیاهان مناسب برای پیرامون بزرگراهها و
جدول ۲-۲- گیاهان مناسب برای پیرامون خیابان‌ها ۵
جدول ۳-۲- گیاهان مناسب برای احداث پرچین- حصار ییا
جدول ۴-۲- گیاهان مناسب برای کاشت در چمن ۹
جدول ۵-۲- گیاهان مناسب برای ایجاد پوشش ۳
جدول ۶-۲- گیاهان مناسب سایه بستر یی یی ریا
جدول ۷-۲- گیاهان مناسب برای مناطق دارای آلودگی هو ۵
جدول ۸-۲- گیاهان مناسب برای اراضی شیب‌دار ۱۵
جدول ۹-۲- گیاهان مناسب برای بادشکن رها
جدول ۱۰-۲- گیاهان چندپایه خر ۱
جدول ۱۱-۲- گیاهان تک‌پایه ۱۵
جدول ۱۲-۲- ویژگیهای عمومی گیاهان وم ۹۱۳ ۱۹۱
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز
جدول ۱-۳- گسترش ریشه درختان با ریشه عریان برای کاشت یه ۵(
جدول ۲-۲۳- آندازه‌های پیشنهادی برای جاله کاشت درختان یی یی و ۱۵
جدول ۳-۳- فاصله کاشت درختچه‌ها وم ۹ ۱۳
جدول ۴-۳- تراکم درختجه‌ها یر رد۱
جدول ۵-۲- فاصله کاشت گیاهان علفی و پوششی نسبت به هم از ۵
جدول ۶-۳- درصد ترکیب بذرهای مختلف چمن, برای ایجاد بافت نرم ری ۸ ۱۵۷
جدول ۷-۲- درصد ترکیب بذرهای مختلف چمن, برای آیحاد بافت زبر ۸ ۱۵
جدول ۸-۲- رابطه میزان 0۲1 و نوع خاک دم ۱۳
جدول ۹-۳- استفاده از فاضلاب تصفیه شده برای آبیاری فضای سبز و روش‌های آبیاری ۱
ز
-------- صفحهٔ بعد --------
جدول ۱۰-۲- اندازه‌های استاندارد شبکه‌های فلزی و
پیوست ۱- تقسیم‌بندی ژئوبتانیکی دکتر جوانشیر و گیاهان آبی
جدول ۴-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه ایرانی و تورانی کوهستانی و
جدول ۵-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه ایرانی و تورانی دشتی با زمستان‌های سرد موم
جدول ۶-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه ایرانی و تورانی دشتی با زمستان‌های خیلی‌سرد و
جدول ۱--/۷- نام شهرها 9 جوامع گیاهی بومی منطقه ایرانی و9 تورانی بیابانی موم
-------- صفحهٔ بعد --------
بخش دوم- ضوابط و مقررات طراحی فضای سبز
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فضای سبز
تصویر ۱-۲- افرای سیاه یا افرای زبان گنتچشک ی ۱
تصویر ۲-۲- افرای برگ پنجه‌ای - اقرای ژایتی سس ۱
تصویر ۳-۲- کر کف یا افرای چتاری سس ۱0
تصویر ۴-۲- اقرای قرمز سس ۱0
تصویر ۵-۲- افرای خاکستری/ نقره‌ای سس سس ۱80
تصویر ۶-۲- شاه بلوط سرخ هندی و ۱
تصویر ۹-۲- توسکای آمریکایی ی 0
تصویر ۱۰-۲ توس سس ۱
تصویر ۱۲-۲- گردوی آمریکایی مس ۱
تصویر ۱۳-۲ شاه پلوط و ۱۴
تصویر ۱۵-۲- داغداغان و ۱0
تصویر ۱۶-۲- درخت آل/ زغال اخته سس ۱0
تصویر ۳۱۷-۲ پر سس ۱0
تصویر ۲۱-۲- خرمالو سس ۱
تصویر ۲۵-۲- سیدالاشخار سس ۱
ز
-------- صفحهٔ بعد --------
تصویر ۴۵-۲- تبریزی همم
تصویر ۴۶-۲- زردآلو موم و و و و
تصویر ۴۱۷/۲ بادام موم
-------- صفحهٔ بعد --------
تصویر ۵۶-۲- لی‌لا درختی (یاس خوشه‌ای درختی) یر ری ۱
تصویر ۵۷-۲- درخت گز و۱
تصویر ۵۸-۲- درخت نمدار و۱
تصویر ۵۹-۲- درخت تون رد۱
تصویر ۶۰-۲- نارون آمریکایی ۱۳
تصویر ۶۱-۲- نارون آسیایی ۱۳
تصویر ۶۲-۲- درخت آزاد ۱۳
تصویر ۶۳-۲- عناب (زیزفون) ۱۳0
تصویر ۶۴-۲- نراد سفید (آبی اس) ۳ ۱۳
تصویر ۶۵-۲- آروکاریا شیلی ۳ ۱۳
تصویر ۶۶-۲- آرائو کاریا استرالیایی رده
تصویر ۶۷-۲- کاج مطبق یا آرائو کاریا آمریکایی ۱۳۳
تصویر ۶۸-۲- سدر اطلس ۱۳۳
تصویر ۶۹-۲- سدر دئودرا ۳
تصویر ۷۰-۲- سدر لاوسون ۱۳۴
تصویر ۷۱-۲- سدر ژاپنی ۱۳۴
تصویر ۷۲-۲- کامپاریس و 0 ۱۳
تصویر ۷۳-۲- کریپتومریا 0 ۱۳
تصویر ۷۴-۲- سرو آریزونا (سرو سیمین/ سرو نقره‌ای) ۱۳0
تصویر ۷۵-۲- سرو شیرازی و ۱۳
تصویر ۷۶-۲- ارس معطر و ۱۳
تصویر ۷۷-۲- سرو کوهی با پیرو و و ۱۳
تصویر ۷۸-۲- جونی پر سوسماری (ارس سوسماری) ۳
تصویر ۷۹-۲- عود ۱۳
تصویر ۸۰-۲- نوئل ۱۳
تصویر ۸۱-۲- کاج قناری ۱۳0
تصویر ۸۲-۲- کاج مدیترانه یا کاج حلب ۳
تصویر ۸۳-۲- کاج سیاه 0 ۳
تصویر ۸۴-۲- کاج چتری با ۱
-------- صفحهٔ بعد --------
عنوان
تصویر ۸۵-۲- کاج کاشفی و
تصویر ۸۶-۲- سدر مرداب (پودو کارپوس) یر رورا
تصویر ۸۷-۲- سوکویا (درخت غول) وروی یو یور ور
تصویر ۸۸-۲- سرخدار یووم
تصویر ۸۹-۲- دارتالاب یا سرو مردابی مد
تصویر ۹۰-۲- تویاء نوش سرو تبری ی ی رب
تصویر ۹۱-۲- سدر قرمز یی یی یور وروی پر وروی یرو ری ور ری ری یویر رو ری یرورپ ویر ور ریب وروی
تصویر ۹۲-۲- تویا کانادایی یر ری ری ی ری ری
تصویر ۹۳-۲- آکاسیا (میموزا) ی
تصویر ۹۴-۲- میموزا نقره‌ای یا آکاسیا نقره‌ای ی پر
تصویر ۹۵-۲- میموزا طلایی یا آکاسیا طلایی و
تصویر ۹۶-۲- میموزا ساقه سیاه ری
تصویر ۹۷-۲- میموزا گل سفید یا آابریشم توپی و
تصویر ۹۸-۲- درخت بطری یا چتر زاپنی ری یر یور پر ری ی یی ری
تصویر ۹۹-۲- سیب مکزیکی ی
تصویر ۱۰۰-۲- کازوارینا- دم اسب درختی دم
تصویر ۱۰۱-۲- لیموترش و
تصویر ۱۰۲-۲- پرتقال وه
تصویر ۱۰۳-۲- ازگیل زاپنی ی
تصویر ۱۰۴-۲- اکالیپتوس لیموبی و
تصویر ۱۰۵-۲- اکالیپتوس آبی (اکالیپتوس خاکستری) و
تصویر ۱۰۶-۲- اکالیپتوس گل قرمز ری یر یور یویر یوررب ی رو یی ری
تصویر ۱۰۷-۲- اکالیپتوس کویری یر رو رو یویر یر
تصویر ۱۰۸-۲- فیکوس (انحیر) برگ درشت مه
تصویر ۱۰۹-۲- ایلکس (خاص) وه
تصویر ۱۱۰-۲- ماگنولیا تابستانه یا ماگنولیای سفید و
تصویر ۱۱۱-۲- زیتون و
تصویر ۱۱۲-۲- پی تاسپورم یا شبه نارنج (میخک هندی) و
سبز مو همم
-------- صفحهٔ بعد --------
تصویر ۱۱۴-۲- بلوط همیشه سبز مس ۳1
تصویر ۱۱۵-۲- تخل زینتی سس ۱۳۳
تصویر ۱۲۰-۲- تخل خرما سس ۱۳۳۳
چ
-------- صفحهٔ بعد --------
توصیح در
مقذ مه
مورد ویراسته اول
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
مقدمه ۳
انقلاب صنعتی» زمینه پیدایی شهرهای بزرگ را فراهم ساخت و همراه با تحول در مناسبات فن‌آوری» اقتصادی و اجتماعی و
فرهنگی ساختار کالبدی و فضایی شهرها دگرگون شد.
در آغازء رشد شتابنده و جابه‌جایی عظیم جمعیت» رشد فیزیکی شهرها و هجوم فولاد و سیمان و آسفالت چشم اندازی خاکستری
و تیره را بر بستر اراضی زراعی» جنگل‌هاء دریاچه‌هاء تالاب‌ها و سواحل رقم زد و محو چشم‌اندازهای طبیصی و حذف عملکرد
اکولوژیک پوشش گیاهی و تنوع زیستی» شهرهای آلوده و آسیب‌پذیر را به‌وجود آورد.
ضرورت دست‌یابی به چارچوبی برای حفاظت از شهرها و بازسازی فضای زیستی در قالب رویکرد توسعه‌ی پایدار اندیشه توسعه‌ی
پایدار شهری را شکل داد. در فرآیند توسعه‌ی پایدار شهری,» توسعه و ساماندهی فضای سبز شهری, یکی از مهمترین راهبردهای نیل
به پایداری محسوب می‌شود.
توسعه فضای سبز شهری, بعنوان رویکردی بینابینی» در برابر افراط گرایی بازگشت به طبیعت و انزوا و تفریط رشد فیزیکی
شهرها بدون ملاحظات زیست‌محیطی طی چند دهه گذشته به‌عنوان یکی از مهمترین راه کارهای دست‌یابی به توسعه‌ی پایداری
شهری مطرح شده است. این روند با افزایش سرانه فضای سبز آغاز شد و اکنون با نمادهای معماری و زیبایی‌شناسی تلفیق شده و با
ضوابط زیست‌محیطی غنا یافته و به‌صورت یک فرآیند ساختارگرایانه هویت جدیدی یافته است.
مهندسی عمران معماری و شهرسازی به‌صورت مهندسی بین رشته‌ای» دارای هویت علمی خاص خود است. دانش و فن‌آوری طراحی
فضای سبز شهری با معیارها و ضوابط ویژه خود علی‌رغم نشان‌زدهایی که ازمنابع اولیه علمی خود داردء در زمان و مکان و فضا از
چارچوب عملکردی ویژه خود برخودارند.
ضوابط ویزه معماری فضای سبز شهمری استوار گردیده است. چارچوب سند به‌گونه‌ای تدوین شده است. که متخصصین برنامه‌ریزی
شهری (در رشته های مختلف) با اصول و مبانی کلی طراحی فضای سبز و معیارها و ضوابط معماری فضای سبز شهری آشنا شده و
امکان تعامل یا طراحان فضای سبز با شهرسازان و معماران را فراهم می سازد.
همچنین محتوای سند امکان بهره‌برداری مستقیم برای طراحی فضای سبز برای سایر تخصص‌های برنامه‌ریزی شهری در
شرایط خاص و عدم دسترسی به طراحان فضای سبز را فراهم کرده است.
این نشریه در برگیرنده دو بخش است: بخش اول تحت عنوان تعاریف و مفاهیم پایه در فضای سبزء به تعاریف و تقسیم‌بندی‌های
فضای سبز (فصل اول)؛ و مفاهیم طراحی فضای سبز (فصل دوم) و مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز (فصل سوم) پرداخته
در بخش دوم نیز ضوابط و مقررات طراحی فضای سبز است آرایه شده و سه فصل زیر را در بر می‌گیرد.
* فصل اول- ضوابط طراحی فضای سبز
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فضای سبز
* فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
0 ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
با توجه به مطالعات ارزشمندی که شادروان دکتر کریم جوانشیر در خصوص ارایه راهنمای انتخاب گیاهان براساس تقسیمات
ژئوبنانیک در نشریه‌ی ۲۰۲۳ انجام داده بودند و با توجه به اهمیت مسایل اکولوژیکی در انتخاب گیاهان, در پیوست شماره‌ی ۱ نشریه
۳ (تجدید نظر اول) تقسیم بندی و ژئوبتانیک دکتر جوانشیر و فهرست گیاهان مندرج در آن ارایه شده است.
برگرفته شده است. این کتاب توسط سرکار خانم دکتر غزاله روحانی و به ویراستاری علمی آقایان دکتر جزیره‌ای» دکتر صفوی و دکتر
مظفریان به رشته تحریر درآمده و منبع بسیار مفید و معتبری در این زمینه می‌باشد.
راهنمایی و کمک‌رسانی به متخصصان ارائه گردیده است.
پیوست « ۳» نحوه‌ی استفاده از این جداول را تحت عنوان دستورالعمل
کاربرد جداول گیاهان بیان می‌کند.
-------- صفحهٔ بعد --------
بخش اول
تعاریف و مفاهیم پایه در فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول
تعاریف و تقسیم‌بندی‌های فضاهای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
عبارت» معانی و مفاهیم متعدد و وسیعی را در بر می‌گیرد. «مهندسین مشاور عمران»» تعریف پیشنهادی زیر را از فضای سبز آرایه
داده است:
مرتبط به آن» برای بهبود شرایط زیستی» زیستگاهی و رفاهی شهروندان و مراکز جمعیتی غیر روستایی» حفظء نگهداری و یا احداث
البته. هنگامی که فضای سبز در کالبد و ساختار شهری قرار می‌گیرد. به بخشی از سلسله مراتب حاکم بر زندگی شهری گرایش
شهرها و گذرگاه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرند؛ به طوری که ممکن است در نقشه‌های شهری نیزء هم دیده نشوند؛ هرچند نقش بسیار
مهمی را در کنترل مسایل زیست محیطی و کالبدی شهر بر عهده دارند . از آنجا که کلیه‌ی فضاهای سبز خطی» در مالکیت عموم
مردم قرار دارندء بنابراین» تقسیم‌بندی براساس مالکیت. فقط در مورد فضاهای سبز پهنه‌ای اعمال می‌شود. اماکنی مانند پارک‌ها که
منطبق بر فضاهای سبزعمومی به شمار می‌آیند. از لحاظ عملکرد. هویت و مقیاس» در دسته‌بندی‌های دیگری قرار می‌گیرند. قبل از
همچنین, فضاهای سبزء از دیدگاه مالکیت نیز طبقه‌بندی می‌شوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
۹۱۰
ضوابط طراحی فه
ید
35
5 9
1 ار 4
ی
2 ۰ رس ی ۱
ار اا 70 9 ۳ ۱ 3
:1۱1۱۱1۱۱1 3
1 0 1 1 9
1 ظ 1 5
1 تا با را 4 1 رت
4
۱ ی :
3 1
۱ سس
گ !5
.|3۱۱1
3 و ن 1
9 ال تیه 3
۱۱۱۳ ۵
۰
۳ و
1 1
4
ای
3
3
۹
1
ماهای سبز شهری
3
۵
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول-نعاریف و تغسیم‌بندی فضاهای سبز ۱
۱-۱- فضاهای سبز پهنه‌ای
۱-۱-۱- پارک‌ها
پارک» عبارت است از فضای سبز طراحی شده‌ای که در مالکیت عموم قرار دارد و جزیی از فضاهای شهری محسوب می‌شود. این
۱-۱-۱-۱ طبقه‌بندی پارک‌ها براساس هویت
پارک‌ها براساس هویت‌شان» به پارک‌های جنگلی و پارک‌های شهری تقسیم‌بندی می‌شوند.
* پارک جنگلی
پار کی است که درختان, نقش بیشتر و مهم‌تری نسبت به دیگر عناصر به کار گرفته در طراحی آن دارند. و برای احداث این
پارک‌ها از اصول جنگل‌داری پیروی می‌شود و هویت کلی آنها طبیعی است. [۱]
پارکی است که با به‌کارگیری روش‌های مهندسی و تحت مدیریت انسان» به منظور ایجاد نمونه‌هایی از طبیست در درون شهرها
۳-۱-۱-۱ طبقه‌بندی پارک‌ها براساس اهمیت. مقیاس و حوزه‌ی نفوذ
برای پارک‌ها طبقه‌بندی دیگری نیزء براساس اهمیت مقیاس و حوزه‌ی نفود آنها ارایه شده است. بر این اساس» پارک‌ها به
پارک‌بین المللی» پارک ملی و پارک شهری تقسیم‌بندی می‌شوند که این گونه نیزء به تعریف در می‌آیند:
* پارک بین المللی
این گونه پارک‌ها دارای عناصر داخلی ویژه‌ای هستند که حفاظت از آن‌هاء از اهمیت و ارزش بین‌المللی برخوردار است. به طوری
که این مهم» از مرزهای یک کشور فراتر می‌رود.
* پارک ملی
سطح کشور است و نگهداری و حفاظت از آنها از جنبه‌های متفاوت جانورشناسی» گیاه‌شناسی؛ آثار تاریخی و یادبودهای ممشم
توجهات زیاد و فزون از اندازه‌ای می‌طلبد. همچنین» این پارک‌ها مورد توجه مردم در سراسر کشور قرار دارند. پارک‌های ملی» خود نیز
دارای انواع گوناگونی به شرح زیر هستند:
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
نگهداری می‌شوند این آثار» ممکن است ساخته‌ی دست انسان یا از محصول تاریخ طبیعی باشند.
- پارک‌های ملی نظامی- این پارک‌ها مربوط به میادین تمرین و آموزش‌های نظامی» مانورها و انبار تسلیحات هستند که حتی
در صورت مورد استفاده قرار نگرفتن» لازم است به وظایف خود. به عنوان پارک ملی ادامه دهند.
- پارک‌های ملی ذخایر- این پارک‌ها به منظور حفظ دخایر ژنتیکی» اکوسیستم‌ها و گونه‌های نادر و مهم زیستی تاسیس
می‌شوند و تحت بهانه‌ای, هرگز نباید در محدوده‌های آن» دخل و تصرف کرد مانند: پارک ملی گلستان.
نکته‌ی قابل توجه در مورد پارک‌های بین‌المللی و پارک‌های ملی» این که. ممکن است این پارک‌ها در محدوده‌ی خارج شهر از
قرار گیرند. البته در برخی موارد. به علت گسترش شهرهاء این پارک‌ها در مجاورت یا در درون شهر قرار می‌گیرند که در آن صورت»
نقش به‌سزایی را در تامین و عرضه‌ی تفرج‌گاه برای مردم شهر ایفا می‌کنند. مانند: پارک خجیر و سرخه‌حصار که در مجاورت شهر
تهران جای گرفته‌اند یا پارک ملی بمو که در مجاورت شهر شیراز است. [۱]
۰ پارک شهری
به پارک‌هایی که در حوزه‌ی یک شهر واقع شده‌اند پارک شهری گفته می‌شود. پارک‌های شهری, براساس مقیاس و حوزه نفود.
به پارک همسایگی» پارک محلهای, پارک ناحیه‌ای, پارک منطقه‌ای و پارک شهری تقسیم می‌شوند.
- پارک همسایگی- پارک همسایگی, وسعتی کمتر از ۵۰۰۰ مترمربع دارد و شعاع نفوذ آن» از ۱۰۰ متر تجاوز نمی‌کند. استفاده
پارک باید با پای پیاده امکان‌پذیر باشد؛ به‌طوری که یک کودک ٩ ساله بتواند مسیر دورترین نقطه‌ی واقع در درحوزه‌ی نفود
تا پارک را به تنزهایی طی کند. همچنین» لازم است که کودک یاد شده» در پیمودن مسر از خیابان تندرو عبور نکند.
- پارک محلهای- مساحت پارک محلهای, از ۵۰۰۰ مترمربع تا ۵۰۰۰۰ مترمربع متغیر است و شعاع حوزه‌ی نفوذٌ آن نیزء ۱۰۰۰
متر برآورد می‌شود. نحوه دسترسی به این پارک نیزء باید با پای پیاده امکان‌پذیر باشد. به‌طوری که یک کودک ٩ ساله بتواند
دورترین نقطه در محله تا پارک را طی کند. او در این مسیرء می‌تواند از خیابان تندرو بگذرد ولی نباید از مسیرهای خیلی
تندرو عبور کند.
- پارک ناحیه‌ای- مساحت پا رک ناحیه‌ای» ۲ تا ۴ برابر پارک محلهای (از ۵۰۰۰۰ تا ۰ مترمربع) است. شعاع حوزه‌ی نفود
ان» ۲۰۰۰ متر براورد می‌شود و مراجعه کنندگان می‌توانند از دورترین مرکز ناحیهء با پای پیاده و طی چند دقیقه به پارک
برسند. آنان در مسیر طی شده» ممکن است از دسترسی‌های مختلف عبور کنند.
- پارک منطقه‌ای- مساحت پارک منطقه‌ای, از ۰ مترمربع تا ۰ مترمربع» یعنی دو برابر مساحت پارک ناحیه‌ای
است و شعاع نفوذ آن نیزء ۴۰۰۰ متر برآورد می‌شود. دسترسی به پارک با استفاده از وسایل نقلیه امکان‌پذیر است؛ به‌طوری
که از دورترین نقطه منطقه تا پارک را بتوان در زمان ۱۵ دقیقه یا بیشتر طی کرد.
- پارک فراشهری (یا پارک‌های بسیار بزرگ)- این پارک‌ها دارای مساحت بیشتر از ۲۰ هکتار هستند وحوزه‌ی نفوذ آنها
می‌تواند بخشی از شهر یا تمام آن باشد. این پارک‌ها به منظور تفرج و گریز مردم از آلودگی هوا و شلوغی شهر مورد استفاده
قرار می‌گیرند. دسترسی به این پارک‌ها با استفاده از وسایل نقلیه امکان‌پذیر است. بخش‌هایی از این پارک‌ها همجنین, در
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول-تعاریف و تفسیم‌بندی فضاهای سبز ۳
صورت نیاز مردم به جابه‌جایی» می‌توانند به جاده دسترسی داشته باشند. به‌طور کلی» به ازای هر ۵۰ هزار نفر جمعیت. یکی از
این پارک‌ها مورد نیاز است. [۱]
۳-۱-۱-۱ طبقه‌بندی پارک‌ها براساس عملکرد
براساس چگونگی کارکرد اصلی پارک. می‌توان پارک‌ها را طبقه‌بندی کرد که در زیر به آنها اشاره می‌شود:
* پارک تفریحی
پارکی است که تفریح و تفرج در آنء هدف اصلی مراجعه کنندگان محسوب می‌شود. در این پارک‌ها مکان‌ها و محل‌هایی برای
برآوردن نیاز تفریحی مردم نیز احداث شده است؛ مانند: زمین بازی» استخر تفریحی و....
* پارک تجاری
پارکی است که فضای داخلی آن» به‌طور عمده از اماکن تجاری تشکیل شده باشد و هدف اصلی مراجعه کنندگان به آنء برقراری
* پارک صنعتی
این پارک‌ها در محدوده‌ی کارخانجات و کارگاههای صنعتی احداث می‌شوند و از جنبه‌های تفریحی برای عموم مردم برخوردار
نیستند؛ زیرا هدف اصلی از احداث آنها کاهش آلودگی هوای ناشی از فعالیتهای صنعتی است.
* پارک ورزشی
پارکی است که به منظور بالا بردن قابلیت‌های ورزشی و همچنین» زیباسازی محوطه‌های اطراف زمینهای ورزشی ایجاد
می‌شود؛ مانند: مجموعه‌ی ورزشی آزادی.
* پارک علمی
پار کی است که برای ایجاد و افزایش قابلیت‌های علمی, برقراری گردهم‌آیی و هم اندیشی‌های علمی در یک شهر احداث
می‌شود. هدف از احداث این پارک‌ها برقراری ارتباط بین مجموعه‌های علمی متنوع در کنار یکدیگر است؛ مانند: پارک علم و
فن‌آوری.
* پارک آموزشی
هدف اصلی از احداث و یا استفاده از این پارک‌ها فراگیری آموزش است. این آموزش می‌تواند در زمینه‌های علمی (باغ
گیاه‌شناسی و یا اکوپارک‌ها) فرهنگی (باغ کتاب) و اجتماعی (پارک ترافیک) باشد.
بعد از بیان به تعاریف مربوط به پارک‌هاء مقوله‌ی باغ‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.
۳-۱-۱- باغ‌ها
باغ عبارت است از فضای سبز محصور یا نیمه محصوری که در مالکیت اشخاص خاص حقیقی و حقوقی قرار دارد و تنها بخشی
از مردم می‌توانند از آن استفاده کنند. چنانچه باغ, خصوصی باشد کاربری آن براساس نیاز مالک تعیین می‌شود و اگر باغ نیمه‌عمومی
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
می‌توان به فضاهای اطراف ساختمان‌های اداری (باغ اداری)؛ فضاهای اطراف کاخ‌ها و موزه‌ها (باغ موزه یا باغ تاریخی)» فضاهای
اطراف محوطه‌های آموزشی (پردیس‌های علمی) و فضاهای اطراف مراکز درمانی (باغ درمانی) اشاره کرد.
مدیریت و برنامه‌ریزی جامع در سطح شهر, خارج از مسوولیت مدیران شهری قرار دارند. از این رو امروزه این باغ‌ها به ویژه در اثر
افزایش قیمت زمین» در معرض خطرنابودی قرار گرفته‌اند.
معرفی می‌شوند.
۲-۹- فضای سبز خطی
فضاهای سبز خطی, در برگیرنده‌ی فضاهای سبز معابر و کمربندهای سبز هستند.
۱-۲-۱- کمربندهای سبز
این کمربندها از توده‌های خطی سبز تشکیل شده‌اند که در اطراف شهرها احداث می‌شوند. این کمربند سبزء به تثبیت شکل شهر
و جلوگیری از تجاوز شهر به حریم‌های خارج از آن کمک می‌کند؛ ضمن این که می‌تواند عهده‌دار وظایف زیست‌محیطی, از جمله
بادشکن (در شهرهای در معرض وزش باد شدید) و یا کاهندگی آلودگی‌های صدا و صوت نیز باشد. در کتاب «مبانی معماری فضای
سبز شهری»» به نوعی از این کمربندها که حدود مناطق را در شهر تعیین می‌کنندء نیز اشاره شده است. [۳]
۲-۲-۱ فضای سبز معابر
فضای سبز معابرء براساس نوع معبرء می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد و به دو دسته‌ی‌گذرگاه‌ها و میدان‌ها تقسیم شود.
۱-۲-۲-۱ میادین
این فضاها به عرصه‌های پیش‌بینی شده در تقاطع‌های مهم اطلاق می‌شود و هدف از احداث آن‌هاء علاوه بر جنبه‌های
زیباشناسی, جلوگیری و کنترل برخی از پیامدهای منفی ترافیک است.
۲-۲-۲-۱ فضای سبز گذرگاه‌ها
گذر گاه‌ها اعم از این که خیابان باشند یا اتوبان» تندرو باشند یا کندرو تعیین کننده‌ی سه نوع فضای سبز حاشیه‌ای؛ رفیوز میدانی و
فضاهای اصلاحی ترافیک هستندء هر چند» عملکرد این‌گونه فضاها بستگی مستقیم به نوع گذرگاه دارد.
_ فضای سبرز حاشبه‌ای - به‌طور عمده تعریف کننده‌ی حریم گذرگاه‌ها و مناطق مسکونی اطراف آنها است. این فضا در معابری
که دارای مسیر پیاده‌رو هستند. در تامین سایه ایفای نقش می‌کنند. همجنین» در دسترسی‌های کندرو نیزء عهده‌دار کنترل
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول-نعاریف و تفسیم‌بندی فضاهای سبز ۱۵
صدا و نور هستند. این فضاها در مسیرهای تندروء از عملکرد زیباشناسی برخوردارند و در کنترل آلودگی هوا نیز دخالت
می‌کنند.
- رفیوژ میانی- عبارت است از فضاهای سبزی که در وسط و در طول مسیر راه‌هاء برای پیشگیری از آسیب نور جهت مقابل و
زیباسازی مسیر ساخته می‌شوند. این فضاها می‌توانند تفکیک کننده‌ی دو باند حرکتی در طول مسیر باشند.
- فضاهای اصلاح ترافیک- فضاهایی هستند که در طراحی‌های شهری به منظور ایجاد ارتباط بین دو گذر تعریف می‌شوند. این
فضاها که به انواع مختلف: لچکیء رمپ و لوپ شناخته می‌شوند. در تعریف کالبد شهر و شبکه‌های ارتباطی آن؛ نقتش
عمده‌ای دارند. فضاها اصلاح ترافیک. اغلب عملکرد زیباسازی را بر عهده دارند و به دلیل آن‌که لازم است برای رانندگان
محدودیت دید ایحاد نشود.ء در این فضاها از درختان استفاده نمی‌شود.
۳-۱- فضای سبز عمودی
توسعه‌ی فضای سبز شهری و توزیع عادلانه‌ی آن در محله‌ها به‌خصوص در مراکز شهرهاء به گونه‌ای که متناسب با ساخت و ساز
شهری باشد. به منزله‌ی یکی از راهبردهای توسعه‌ی پایدار شهری تلقی می‌شود. نیاز انسان شهرنشین به طبیعست. چشم‌اندازهای
بصری مناسب و کاهش آلودگی‌های محیط ازیک سو و نیاز به تجدید نظر در مصرف آنرژی و ضرورت بهینه‌سازی کاربرد حامل‌های
انرژی» از جمله مسایل مهم مدیریت شهری به‌شمار می‌روند. توسعه‌ی فضای سبز عمودی, به معنای ایجاد سطوح سبز در
ساختمان‌های شهری است و شامل بام‌های سبز و دیوارهای سبز می‌شود. فضای سبز عمودی, دارای کار کردهای گوناگونی است که
از آن جملهء می‌توان به زیباسازی محیطی, کاهش آلودگی محیطی, ذخیره‌سازی انرژی» کنترل باران‌های سیلابی» تامین مواد غذایی
و حفظ تنوع زیستی شهری آشاره کرد. (۴]
از دیدگاه اکولوژیک» امکان پیوسته نمودن سطوح سبزء میزان در سطح شهر پایداری اکولوژیکی شهر را افزایش می‌دهد و
می‌تواند در کاهش دمای جزیره شهری» کنترل آلودگی و دیگر مزایای زیست‌محیطی احداث فضای سبز در شهرها موثر باشد.
۱-۳-۱- بام‌های سبز
بام سبزء یکی از رویکردهای نوین معماری و شهرسازی و برخاسته از مفاهیم توسعه‌ی پایدار است که از آن می‌توان در جچمت
افزایش سرانه‌ی فضای سبزء ارتقای کیفیت محیطزیست و توسعه‌ی پایدار شهری بهره برد. بام‌سبزء به سیستم سبکی اطلاق می‌شود
که از لایه‌های پیش‌ساخته فراهم می‌آید؛ با بام ساختمان» یک سیستم واحد به وجود می آورد و رشد گیاه را در محیط کشت رویش
خاصی میسر می‌سازد. لایه‌های تشکیل دهنده‌ی بام‌سبزء معمولاً از بالا به پایینء به ترتیب از پوشش گیاهی, محیط کشت رویشی با
لایه‌ی کاشت. تثبیت کننده و محافظ ریشه» لایه‌ی زهکشی, هوادهی و انباره‌ی آب. لایه‌ی محافظت رطوبتی و عایق‌بندی برای
محافظت از لایه‌های سازه بام تشکیل می‌شود. [۴]
بام‌های سبزء بسته به عمق لایه‌ی کاشت. نوع گیاهان و میزان تاسیسات مورد نیازء به سه گروه تقسیم می‌شوند: بام سبز گسترده
یا وسیع "1۹۵۵1 ۳۸2۶۱۷۵" نیازمند حداقل تاسیسات. نگهداری و در نتیجه هزینه کم‌تری است. این نوع بام‌سبزء لایه‌ی کاشتی
بین ۵ تا ۱۵ سانتیمتر دارد و به‌همین دلیل, سبک بوده و بار محدودی را به ساختمان وارد می‌کند. بام‌سبز گسترده» به دلیل سبک
بودن» غالبا نیاز به اصلاح ساختار ساختمان ندارد و برای قرار گرفتن بر بام ساختمان‌های موجود. مناسب‌تر است. بام‌سبز گسترده
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
بسته به عمق لایه‌ی کاشت. در حالت اشباع با آب» وزن بام را بین ۷۰ الی ۱۷۰ کیلوگرم افزایش می‌دهد. بام‌سبز گسترده می‌تواند هم
روی بام‌های مسطح و هم شیب‌دار, تا شیب سی درصد پیاده شود. تنها محدودیت بام‌های سبز گسترده» نوع گیاهان قابل کاشت است
که در آن از گیاهان با ریشه‌های کوتاه استفاده می‌شود. گل‌های وحشی, چمن بوته. گونه‌های سروم و خزه و انواع گیاهانی که نیاز به
مراقبت و آبیاری کم‌تری دارند. برای کاشت در بام‌های گسترده مناسب هستند. بام‌های سبز گسترده, معمولاً کاربردی نیستند و تنها
می‌توان از منافع زیست‌محیطی آنها بهره‌مند شد. [۴]
نوع دیگر, بام سبز متمرکز یا فشرده 1۹001 11116۹1۷6 است که لایه‌ی کشت ضخیم‌تری دارد و به‌همین دلیل, محدودیتی از
نظر انتخاب پوشش گیاهی ندارندء در بام‌سبز متمرکزء می‌توان از انواع گیاه و درختچه و درخت‌هایی که روی زمین قابل کاشت هستند
استفاده کرد. لایه‌ی کاشت بام‌های متمرکزء از ۲۰ الی ۶۰ سانتیمتر متغیر است. بام‌های سبز متمرکزء نیازمند نگهداری» آبیاری و
سایر مراقبت‌های مرسوم فضاهای سبز روی زمین هستند و به‌دلیل وزن سنگین‌ترء یا باید روی بام‌هایی بنا شوند که ساختمان آنها
ظرفیت بار بیشتری دارند و یا سازه‌ی ساختمان, از قابلیت تقویت برای تطبیق بار اضافی برخوردار است. بام‌های متمرکز در حالت
اشباع با آب» باری حدود۲۹۰ الی ٩۷۰ کیلوگرم به وزن بام اضافه می‌کنند. بهترین گزینه برای این نوع بام سبزء احداث آن روی
ساختمان‌های جدید و در نظر گرفتن بار اضافی بام در طراحی و محاسبات سازه‌ی اولیه ساختمان است. نوع سوم بام سبزء در واقع
ترکیبی از دو بام گسترده و متمرکز است. اخیراً مدلهای پیش‌ساخته‌ای وارد بازار این فن‌آوری شده‌اند که بدون نیاز به زیرساخت,
قابل پیاده شدن روی هر بام و بالکنی هستند. این قطعات پیش‌ساخته با پوشش گیاهی متنوع و از پیش کاشته شده به صورت
گیاهان مختلف تا درخت و درختچه عرضه می‌شود. [۴]
۳-۲-۱ دیواره‌های سبز
دیواره‌های سبزء عبارتند از: سطوح سبزی که به‌طور عمودی, تزیین کننده‌ی ساختمان‌ها یا دیگر سازه‌های شهری هستند.
دیواره‌های سبزء در بهبود کیفیت ساختمان‌ها تاثیر گذارند؛ چرا که به عنوان عایق صوتی و عایق حرارتی عمل می‌کنند؛ تا آنجا حتی
برخی اعتقاد دارند که ۵۰ از انرژی گرمایی مورد نیاز ساختمان‌ها را کاهش می‌دهند.
دیواره‌های سبزء از عملکرد زیبایی‌شناسی نیز برخوردارند و می‌توانند در کاهش آلودگی بصری در شهرها نقش به‌سزایی داشته
باشند. دیواره‌های سبزء علاوه بر تامین نیازهای زیباشناسی معماری,» پاسخگوی ضرورت‌هایی همچون: عایق‌سازی طبیصی ساختمان
(حرارتی» رطوبتی و صوتی) استفاده از فضای مرده بام به منظور خلق فضای دلپذیر و ایجاد سطوح چشم‌نواز در نمای بناء تلفیق
ساختار مصنوع با طبیعت, کمک به کاهش آلودگی‌های جوّی و افزایش نسبت اکسیژن هوا و غیره نیز است. از طرفی» طراحی
ساختمان با بام سبزء منجر به افزایش پایداری و مدیریت صحیح باران‌های سیل‌آسا و آب باران می‌شود. (۴]
بسترهای سبز در نمای ساختمان‌ها می‌توانند شرایط مساعدی برای زندگی انواع موجودات زنده» همچون: پرندگان» خزندگان و
ریز موجودات را فراهم کنند. در واقع» بستر خاکی و پوشش گیاهی» زیستگاه مطلوب بسیاری از موجودات زنده محسوب می‌شود و
جذب این موجودات زنده» کارکردهای گوناگونی دارد. در این شرایط. علاوه بر زیبایی بصری» برخی از این موجودات زنده می‌توانند از
حشرات موذی تغذیه کنند که نمونه‌ی آشنای آن» حضور مارمولک در موچسب‌های دیواری است که با شکار حشرات» جمعیت آنها را
به شکل قابل توجه‌ای کاهش می‌دهند. [۴]
-------- صفحهٔ بعد --------
تعاریف و
فصل دوم
مفاهیم طراحی فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم_طراحی_فضای سبز ۱۹
۱-۲- تعریف طراحی فضای سبز
طراحی فضای سبزء به منزله‌ی تخصصی حرفه‌ای است که مواردی همچون: تحلیل, برنامه‌ریزی» طراحی, مدیریت و نظارت بر
محیطهای طبیعی و انسان ساخت را در بر می‌گیرد. متخصصان این رشتهء در همکاری با سایر حرفه‌ها از جمله: معماری» برنامه‌ریزی
شهری و مهندسی عمران» می‌توانند ایفا کننده‌ی نقش مهمی در حمایت از محیط زیست باشند و این کار را با طراحی و اجرای
پروژه‌هایی به منظور برآوردن نیازهای انسانی و زیست محیطی انجام دهند. این متخصصان می‌توانند نیازهای انسانی را با استفاده‌ی
خردمندانه از منابع محیط زیست برآورده کنند؛ به گونه‌ای که هم نیاز امروز انسان برطرف شود و هم در آینده بتوان از آنها استفاده
کرد.ژ ۵]| طراحی محیط و منظر (فضای سبز)» مقدمه‌ای خلق محیط و منظرهای برانگیزاننده» پرمعنی و پایدار است. عوامل شکل
دهنده‌ی محیط و منظرء عبارتند از شکل, موادء مقیاس» بافت و کلیت آن» که با گذشت زمان, به منظور پاسخ‌گویی به طیف
گسترده‌ای از زمینه‌های گوناگون, تکامل پیدا کرده است. چنانچه طرح بتواند عوامل مختلف و اغلب مغایر با یکدیگر را هماهنگ کند
و با زمینه‌ی آنها پیوند یابده جزیی از کل محیط و منظر را تشکیل خواهد داد و در غیر این صورت» موجب ناسازگاری» تغییرات
نامطلوب و بروز سایر مسایل ناخواسته خواهد شد. خلق محیط و منظرهایی که شایسته» پرمعنی و پویا هستند و نیازها و گرایش‌های
بوم شناختیء فن شناختی و فرهنگی را برآورده می‌کنند. مستلزم کوشش مداوم و سعی بسیار طراح آگاه و حساس است. [۶]
وظیفه‌ی اجتماعی و مهم طراحی فضای سبزء ایجاد هماهنگی میان هنر و علم به منظور سازمان‌دهی برنامه‌ریزی و طراحی کل
محیط و منظر است. امروزه با توجه به این که سلامت و رفاه انسان و بوم اهمیت خاصی پیدا کرده است. دست‌یابی به توانایی پایدار
محیط و منظرء بدون از بین بردن و کاهش کیفیت منابع» یک اصل حیاتی در این حرفه است. [۶]
هدف اصلی از طراحی منظرء تغییر پدیده‌ها از شرایط کنونی به شکل دلخواه است؛ ولی متاسفانه طراحی‌های نابخردانه و بی توجه
به پتانسیل‌ها و محدودیتهای طبیعت. که تاکنون در سرتاسر کره زمین انجام شده است؛ منجر به افت کمّی و کیفی استانداردهای
یک طراحی» باید نوعی ارتباط منطقی بین الگوهای گذشته حال و سیمای آینده‌ی منطقه برقرار کند. وجود این ارتباط؛ بین
الگوهای حد واسط تا دست‌یابی به الگوهای نهایی در امر طراحی» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و ضامن استمرار و بقای طرحء به
عنوان نوعی میراث زنده از گذشته به حال و آینده محسوب می‌شود. در دیگر انواع طراحی» هنرمند با استفاده از ترکیبات مختلف مواد.
شکل» رنگ و بافت‌های گوناگون» طرح خود را به صورت سه بعدی به تصویر می‌کشد. اما در طراحی منظرء از آنجا که عوامل دخیل
در طرح دایماً در حال تغییر هستند. بعد چهارمی نیزء اهمیت می‌یابد و بعد زمان است. وجود و کار کرد عواملی چون: تغییرات فصلی,
رشد و افزایش تدریجی عمر گیاهان, تاثیرات اقلیمی و فرسایش خاک از چنان اهمیتی برخوردارند که بی‌توجه‌ای به آنها در فرایند
طراحی فضای سبزء می‌تواند منجر به بروز مشکلات جبران ناپذیری در درازمدت شود. تفاوت دیگری که طراحی فضای سبز با دیگر
هنرها دارد. این است که یک طرح فضای سبزء پس از پایان مراحل ساخت و سازء به واقع هنوز تکمیل نشده است و تنها در طول
زمان» به شکل نهایی خود دست پیدا می‌کند. به همین» دلیل حفاظت و نگهداری پروژه پس از اجراء ضامن حفظ و بقای آن است و
از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود. [۷]|
جعزدعل ۵0106 ] "
-------- صفحهٔ بعد --------
۲۳۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۱-۱-۲- فرآیند طراحی محیط و منظر
طراحی محیط و منظرء فرآیند آگاهانه و خلاق سازمان‌دهی» برنامه‌ریزی و ایجاد تغییرات فیزیکی در محیط و منظر است که منجر
به خلق مکان‌ها می‌شود. مکان‌ها ساختارهای ذهنی هستندکه با تلفیق صحنه‌های ویژه‌ی برآمده از تحربیات گذشته و وضعیت روانی
بیننده, در ذهن او شکل می‌گیرند. یک طراح فضای سبزء برای خلق چنین مکان‌هایی» از عناصر گیاهی به عنوان المان‌های بصری
استفاده می‌کند و در نهایت. مکان‌های حسی قوی و مثبت که برخوردار از توانایی برانگیختن تصاویر ذهنی مطلوب و قابلیت به
خاطرسپاری در دوره‌های طولانی زمانی هستند را طراحی می‌کند. [۶|
چنانچه بخواهیم محیط و منظرهای پرمعنا و مناسبی را طراحی کنیم ابتدا باید عواملی که بر شکل منظر تاثیر می‌گذارند را
شناسایی کنیم. در جوامع پیش از انقلاب صنعتی» سه عامل: فیزیکی» گرایش‌های فرهنگی, منابع و تکنولوژی‌های در دسترس برای
اصلاح وضعیتءعواملی بودند که در شکل ذهنی مناظر تاثیر داشتند. اما امروزه» عامل چهارمی به عنوان طراح نیزء به این مجموعه
افزوده شده است. [ ۶
این واقعیت که به تعداد طراحان محیط و منظرء فرآیند طراحی محیط و منظر وجود داردء نشان دهنده‌ی درجه‌ی انعطاف‌پذیری
این فرآیند است که تنوع‌های گوناگون در طرح‌ها را سبب می‌شود. با این وجود. همگی این فرآیندها دارای ویژگیهای مشترکی
همه‌ی آنها مساله‌ای را شناسایی می‌کنند که باید به نتیجه برسد و حل شود. هم‌چنینء همه‌ی این فرآیندها ایده‌هایی را برای
حل مساله ودر کنار آن» ابزارهایی را برای اجرای ایده‌های خود مطرح می‌کنند. بخش مهم دیگر یک فرآیند طراحی محیط و منظرء
ارزشیابی است. ارزشیابی ایده‌ها و ابزارها در نهایت. منجر به شناخت بهتری از مساله می‌شود. این فرآیند. به‌صورت چرخه‌ای ادامه‌دار
خواهد بود که نمی‌توان برای آن» آغاز معلومی را تعیین کرد. ممکن است یک طراح با مشاهده‌ی مساله‌ای یا با ایده‌ای که در ذهن
دارد و یا با ارزشیابی وضعیت خاصی, فرآیند طراحی را آغاز کند. خصوصیت چرخه‌ای بودن این فرآیند. به منظور بهبود وضعیت است.
بنابراین» این فرآیند» رویکردی هدف‌دار است و طراحان همواره نقطه‌ی پایانی را دنبال می‌کنند؛ هرچند شاید لازم باشد برای رسیدن
به آن نقطه, چندین بار این چرخه را طی کنند. [۶]
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم_طراحی_فضای سبز ۳۱
ارزشیابی تعریف مساله
۱ / 1
از کم یه
اجرا آدده در دازی
پرمعنی‌تر (رابطه‌ها) و پیوستن دوباره‌ی این اجزا به‌صورت یک کل جدید. پرمعناتر و قابل درک‌تر است. اتفاقی که معمولاً در این
مرحله رخ می‌دهد. این است که طراح در محجموعه‌ای از داده‌ها سردرگم می‌شود. برای پرهیز از این سردرگمی, لازم است که هدف
طراحی پروژه معمولا برآوردن نیازهای بشر در زمینهای بوم شناختی» فرهنگی» فن‌شناختی و بصری را مّدنظر دارد. بنایراین»
تعریف مسالهء غالباً شامل دو بخش مهم است: تعریف نیازهای انسانء که معمولاً برنامه‌ریزی نامیده می‌شود؛ و تعریف ساختار و
می‌شود. [۶]
درک موارد مختلف در ذهن نیاز دارد. معمولاً ایده‌های گوناگونی به ذهن طراح خطور می‌کند و تصمیم‌گیری در مورد این که کدام
ایده بسط و گسترش یابدء به توانایی طراح باز میگردد. ایده پردازی‌ها و تصمیمات در مورد انتخاب ایده‌هاء یک خلاقیت فردی است
«اجرا»» شامل بسط و شناسایی ایده‌ی طرح و تکمیل آن به‌صورت زمینه‌های فیزیکی و فرهنگی است. در طراحی پروزژهه» اجراء
زیربنایی هستند. اجراء طراحی موفقیت آمیز سیستم‌های ساختمانی و زیربنایی و پیوند آنها با سیستم‌های بزرگ‌تر موجود را نیز شامل
می‌شود.
شده» سری رابطه طرح ساخته شده با درک فعلی از مساله مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس موارد قابل اصلاح برای هر دو مرحله
ایده‌پردازی و طرح مساله مطرح می شود. این کار منجر به شناخت بهتر از تعریف مساله و همچنین. بسط بهتر ایده‌ها می‌شود. ۱۶
مفهومی و فعالیتهای خاصی برای اجرای آنها از طریق تصمیمات طراحی در حال پیشروی است و هر چقدر این فرآیند» چرخش
بیشتری داشته باشد» تصمیم‌گیری‌های پاسخ گویانه‌تری نیز» حاصل خواهد شد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۲ ضوابط طراحی فضاهای سبز تُسهری
۳-۱-۲ برنامه‌ریزی محیط و منظر
همان‌طور که در تعریف طراحی فضای سبز آمده استء برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی فضای سبزء از بخشهای اساسی این فرآیند
معمولا با بیانی کلی آغاز می‌شوند با بسط مفاهیم کلی» به‌صورت فهرستی از اجزا در می‌آیند و سپس به روابط میان اجزای
می‌پردازند. این روابط برای ایجاد الگوهای پیچیده‌تر و به منظور شناخت کل مورد استفاده قرار می‌گیرند. دو روش مهم برنامه‌ریزی»
شامل یک نمودار دو بعدی است که به صورت خطی عمل می‌کند. کاربرد روش ماتریس, دارای این قابلیت که تعداد زیادی از
اجزا را در حداقل زمان و فضا شناسایی کند.ء اما امکان تحمیع این داده‌ها برای رسیدن به کلیتی معنی‌دار را فراهم نمی‌سازد.
این روش آمکان بررسی روابط اجزای یک به یک و همچنین» شناسایی روابط ترکیبی را میسر می‌سازد. این نمودارها می‌توانند
علاوه بر بررسی روابط مطلوب سازمانی و فضایی» در تصمیم‌گیری برای تعیین اندازه» تبیین ویزژگی عمومی یا شکلء وضعیت
محیطی» چگونگی پیوستگی یا جدایی اجزای به‌کار گرفته نیزء مورد استفاده قرار گیرند. این نمودارها معمولاً طوری طراحی می‌شوند
که فقط مختص به وضعیت طبیعی واقعی سایت نباشند و در صورت تلفیق با آن» بتوانند کلیت طراحی را نیز تعریف کنند. [۶]
۳-۱-۲- مراحل طراحی محیط و منظر
برای آن‌که بتوان فرآیند طراحی فضای سبز را به گونه‌ای منطقی و هدف‌دار طی کرد لازم است تلفیق مناسبی از اجزای فرآیند
طراحی محیط و منظرء به همراه برنامه‌ریزی‌ها برای آن را در اختیار داشته باشیم» تا در نهایت» به طرح‌هایی ملموس و عینی دسترسی
یابیم. از این‌روء برای هر طراحی» لازم است مراحل زیر طی شود:
- مرحله‌ی اول, شناسایی- شامل شناسایی منابع» شناسایی نیازهاء مروری بر طرح‌ها و قوانین فرادست است.
- مرحله‌ی دوم تحلیل- شامل تحلیل منابعء نیازها و تطبیق آنها با قوانین فرادست است که, منجر به تعیین اقدامات امکان‌پذیر
- مرحله‌ی سوم- تطابق اقدامات امکان‌پذیر با شرایط محیطی سایت را شامل می‌شود نتیجه‌ی آن» مکان‌یابی هر کدام از فعالیت‌ها
است
- مرحله‌ی چهارم بسط و طراحی طرح- این مرحله شامل:
- تدوین الگوها؛
- بسط الگوها با توجه به شرایط موجود و تهیه‌ی طرح راهبردی؛
- بسط طرح راهبردی با توجه به نیازهای درونی هر فعالیت و تهیه‌ی طرح کلیدی؛
و
- بسط طرحهای کلیدی با در نظر گرفتن جزییات و تهیه‌ی طرح اجرایی است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم_طراحی_فضای سبز ۳۳
۳-۲- برنامه‌ریزی فضای سبز شهری
واژه‌ی «محیط و منظر"»» از زمانی که «جان استیگلر» آن را به عنوان محل اسکان دایمی انسان و متفاوت با وضعیت زمین بکر
معرفی نمود. تاکنون» تغییرات ساختاری و معنایی زیادی را پشت سرگذاشته است. به نحوی که امروزه محیط و منظر,ء واژه‌ای جامع
است که طبیعت بکر و شهر ساخته شده را در بر می‌گیرد. طبیعت بکرء تحت عنوان محیط منظر طبیعی " و شهرء به عنوان محیط و
منظر شهری " مطرح است. محیط و منظر شهری, تلفیقی از عناصر گوناگون است که توسط شبکه‌ی راه‌ها به یکدیگر متصل شده‌اند.
بخشی از این عناصرء تحت عنوان فضاهای سبز"ًء مورد شناسایی قرار گرفته‌اند و وظایف مهمی را در سیستم پیچیده‌ی شهر بر عهده
دارند؛ تا آن جا که برنامه‌ریزی برای فضاهای سبز, باید در قالب برنامه‌ریزی‌های شهری شناسایی و مورد تحلیل واقع شوند.
برای تبیین جایگاه فضای سبز در برنامه‌های شهری, بهتر است در گام اول به این پرسش‌ها بیاندیشیم که یک شهر در کنار
توانایی‌های فیزیکی» اقتصادی و اجتماعی خود. چرا به فضاهای سبز نیاز دارد و فضاهای سبزء چه عملکردهایی را در یک سیستم
شهری ایفا می‌کنند؟ برای پاسخ‌گویی به این پرسش‌هاء ویژگیهای فضای سبز در شهرها را مرور می‌کنیم.
۱-۳-۲- ویژگیهای فضای سبز در شهر
۱-۱-۳-۳ ویزگی‌های بصری درختان در ساختار منظر شهری
اکثر مردم» درختان را جزیی از مناظر شهری می‌دانند. شهرت و ویژگی بسیاری از شهرها مرهون وجود پوشش گیاهی در
آن‌هاست. چرا که بخش مهمی از منظر شهری را تشکیل می‌دهد. شاید استفاده از درختان در فضاهای شهری,» نقش ضروری و
تعیین کننده‌ای در معیشت انسان‌ها نداشته باشد. اما بسیاری از مردم» زندگی در کنار درختان را امری لذت‌بخش تلقی می‌کنند. این
مساله نشان‌دهنده‌ی تمایل شدید انسان‌ها برای بازگشت به طبیعت است. از سوی دیگرء تاثیر درختان در کاهش تراکم محیط و
یکنواختی منظرء از عواملی است که باعث می‌شود انسان‌ها به حضور درختان در شهرها احساس نیاز کنند.
در بیشتر موارده نگریستن به یک درخت با لذت زایدالوصفی همراه است اما در مناظر شهری, مشاهده‌ی توده‌ای از درختان با
شاخ و برگ طبیعی» باعث تنوع در منظره‌ی ساختمان‌ها می‌شود و مجموعه‌ای زیبا را به تصویر می‌کشد. درختان» رنگه بافت و
اشکال مختلفی را در محیطهای مسکونی ایجاد می‌کنند و بازگو کننده‌ی شکل‌ها و رنگ‌های طبیعی در الگوهای هندسی جاده‌ها
عناصر مکمل, اهمیت بسیار دارند؛ چرا که به فضاهای بین ساختمان‌ها معنی می‌دهند. درختان» دارای تنوع زیادی در شکل و رنگ
هستند که فضاها را پر می‌کنند و هسته‌ی مرکزی طبیعی یک چشم‌انداز را رقم می‌زنند. علاوه بر جنبه‌های زیباشناسی, درختان در
موارد زیر می‌توانند یاری‌رسان باشند:
۱ از بین بردن سیمای نامطلوب؛
۲ نشان دادن مرز بین دو نوع کاربری؛
و( ۱0:1 ۱
6 ]|112۵ *
۲6 ۳۳۵۵
مد 0۳۵60 ٩
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۴ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
۳ ایجاد و تاکید بر توجه و نگاه نسبت به یک سری عناصر خاص. [۷]|
۳-۱-۳-۲ ویژگیهای زیست‌محیطی درختان در سیستم شهری
گیاهان و فضای سبز در شهرها علاوه براین که یادآور محیط طبیعی هستند و ساختارهای مکانی خاصی را برای انسان‌ها فراهم
می‌آورند. در تعدیل و اصلاح برخی از عوامل زیست‌محیطی نیزء اهمیت دارند. این عوامل زیست‌محیطی عبارتند از:
۱ کاهش آلودگی هواء
۲ کاهش آلودگی صوتی,
۴ کنترل انعکاس نورء
۵ کنترل شرایط خود اقلیمیء شامل: کنترل تابش خورشید و درجه حرارت. کنترل باد و کنترل رطوبت هوا.
۱-۲-۱-۲-۲- کاهش آلودگی هوا
در افکار عمومی» از فضاهای سبز به منزله‌ی ریه و مجرای تنفسی شهرها یاد می‌شود. این واژه اگرچه از لحاظ مفهومی به
چالش کشیده می‌شود. ولی از لحاظ کلی, یادآور نقش مهم گیاهان در تولید اکسیژن است. گیاهان برای انجام عمل فتوسنتز» که
حیاتی‌ترین فعالیت آنها محسوب می‌شود. دی‌اکسید کربن هوا را می‌گیرند و سپس اکسیژن آزاد می‌کنند. از این روء در پاکیزگی هوا
نقش خواهند داشت. البته شایان ذکر است که چون میزان دی‌اکسیدکرین و اکسیژن مبادله شده بین درختان و هوای اطراف آزبا از
مقیاس 0017 فراتر نمی‌رود. نمی‌توان نقش بزرگی را برای درختان در این زمینه متصور شد؛ هر چند که آنها را بدون اثر هم
نمی‌توان انگاشت. آلودگی هوا مشکل عمده‌ای برای شهرها استء ولی با وجود این» تا به حال کمتر شهری توانسته با استفاده از
پوشش گیاهی در داخل و اطراف أَنْء با این مشکل مقابله کند. مدیران شهری کشورهای توسعه یافته اقدامات گسترده‌ای را برای
کاهش آلودگی هوا و بهبود بخشی به هوای شهری خود بکار گرفته‌اند. آنان سعی کرده‌اند با وضع مقرراتی در زمینه‌ی توقف انتشار
آلاینده‌ها این وضعیت را بهبود بخشند؛ ولی کمتر کشوری سعی بر آن داشته است تا با استفاده از طبیعت, کیفیت هوا را بهبود بخشد.
کشورهای در حال توسعه نیزء با افزایش و گسترش صنعتء با آلودگی هوا درگیر هستند. بروز بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا اجتناب
ناپذیر است. مگر این که حکومت‌ها و دولت‌های محلی در این زمینه مداخله کنند. که این کار» مستلزم نوعی تصمیم‌گیری سیاسی
است. طرحهای زمین در مناطق شهری, باید هماهنگ با هدف بهبود کیفیت هوا از راه کنترل شکل توسعه و توزیع پوشش گیاهی
تهیه شود. برای مثال, شهرها می‌توانند با استفاده از یک نظام خاص برنامه‌ریزی کاربری زمین» توسعه را در مناطق خاص محدود
کنند و از این راه» فرصت نفوذ باد به شهرها را فراهم آورند. [۸]
گیاهان, علاوه بر تولید اکسیژن» از راه دیگری نیزء در کاهش آلودگی هوا دخالت می‌کنند. آنها به میزان قابل توجه‌ای رطوبت
هوا را افزایش می‌دهند و این امرء باعث سنگینی ذرات معلق در هوا شده و آنها را ته‌نشین می‌کند. همچنین» گیاهان با افزایش سطح
تماس برای ذرات» منجر به رسوب آنها می‌شوند.
گیاهان» همچنین» از راه تأثیر بر کاهش سرعت بادء منجر به سکون و رسوب درات معلق در هوا می‌شوند. علاوه براین روش‌ها
برخی از گیاهان می‌توانند از راه جذب برخی از ذرات آلوده (مانند سرب ازن» مواد رادیواکتیو)» میزان آنها را در هوا کاهش دهند. [۹]
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم_طراحی_فضای سبز ۳۵
مسلم آن که» برای دست‌یابی به عملکرد کاهش آلودگی هوا لازم است که برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبزء به گونه‌ای باشد که
از لحاظ مکان احداث, نوع گیاه و نحوه‌ی کاشت آن» پاسخگوی مشکل مورد نظر باشد.
برای آن که گیاه بتواند در غبارگیری هوا موثر باشند. لازم است:
۱ گیاهان مورد نظرء دارای شاخه و برگ‌های انبوه باشند.
۲ انبوهی شاخه وبرگ گیاهان, از سطح زمین آغاز شود.
۳ تا حد ممکن, مخلوطی از گیاهان همیشه سبز و پهن برگ» مورد استفاده قرار گیرد.
۴. فضای سبز مورد نظرء عمود بر جهت وزش بادهای مزاحم باشد.
۵ هرچه عمق مانع سبز بیشتر باشدء به همان نسبتء میزان غبارگیری آن نیز افزوده می‌شود. [۳]
۲-۲-۱-۲-۲-کاهش آلودگی صوتی
آلودگی صوتیء یکی از اثرات زندگی شهرنشینی است که بر زندگی افراد تاثیر بسیار می‌گذارد. صداها بسته به نوع ترکیب آنها
اثر خوشایند یا ناخوشایندی را در دذهن انسان برجا می‌گذارند. صداهایی که ساده و یا ترکیبی معین از صداهای ساده‌اند (موسیقی)»
معمولاً خوشایندتر از صداهایی هستند که ترکیب نامعین و بی‌نظم از صداهای ساده دارند. [۱۰]
مهمترین منابع تولید سر و صدا در شهر تهران یا به عبارت دیگرء آلاینده‌های صدا عبارتند از:
۱ وسایل نقلیه‌ی موتوری
۲ فرودگاه‌ها
۳ آزیر اتومبیل‌ها
۴ مته‌های کمپرسی و سر و صداهای ناشی از کارهای ساختمانی
۵. به‌کارگیری بلندگوهای دستی و بلندگوهای ثابت در اماکن مختلف
۶ سرو صدای جمعیت در کوچه و خیابان
۷ کاربرد وسایل پخش صوت خانگی
بر طبق بررسیهای انجام شده» مهمترین آلاینده (بطور پیوسته) وسایل نقلیه موتوری هستند. [۱۰]
در زمینه‌ی کاهش آلودگی صوتیء مطالعات گوناگونی در سرتاسر جهان صورت گرفته و بر اساس آنها مشخص شده است که
وجود یا عدم وجود فضای سبزء می‌تواند تفاوت معنی‌داری در میزان آلودگی صوتی داشته باشد.
گیاهان با برخورداری از قابلیت‌های زیرء می‌توانند از بار آلودگی صوتی بکاهند.
- تاثیر بر رطوبت نسبی» کاهش دما و سرعت باد.
- ایحاد اصطکاک. کاهش انرژی و جذب امواج صوتی.
- ایجاد انحراف در مسیر حرکت امواج صوتی.
- انعکاس و انکسار امواج صوتی. [۳]
برای آن‌که بتوان از گیاهان در کاهش آلودگی صوتی استفاده کردء لازم است که از ترکیب خاص ویژه و همچنین» از طراحی
کاشت مناسب بهره برد. نکات زیر در این مورد حایز اهمیت است:
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
- فضای سبز با درخت, موثرتر از فضای سبز بدون درخت است.
- فضای سبزء وقتی به‌صورت حایل در کاهش صدا موثر است که بتواند بطور مستقیم امواج صدا را خنثی یا منحرف کند.
- برای کاهش آلودگی صدا بایستی گیرنده‌ی صدا در بالا و فرستنده‌ی صدا در پایین قرار بگیرد.
- کاهش صدا توسط ردیف‌های گیاهان سه اشکوبه, بیش از دو اشکوبه و یک اشکوبه است. (تر کیب گیاهان در سه اشکوبه»
درخت. درختچه یا پرچین » گل و چمن است)
- موثرترین فاصله برای کم شدن سر و صداء در صورتی که محیط دارای فضای سبز باشد., ۱۵ متراز منبع صدا است. این فاصله
در مورد فضاهای بدون گیاهان, ۲۰۰ متر است.
- هرچه فضای سبزء متراکم‌تر و مرتفع‌تر باشد. میزان کاهش صدا کمتر است.
- در ترکیب گونه‌هاء پهن‌برگان نقش بیشتری در کاهش آلودگی هوا دارند. اما به‌دلیل این که سوزنی برگان در تمام فصول
سال در کاهش صدا نقش خواهند داشت» استفاده از آنها دارای ارجحیت است. بدیهی است» ترکیب هر دو نوع پهن برگ و
۳-۲-۱-۲-۲- کنترل فرسایش خاک
کنترل فرسایش خاک و به دنبال آن» جابه‌جایی رسوبات از محل پروژه» بخش مهمی از فرآیند طراحی و توسعه محسوب می‌شود.
اثرات» می‌توانند با برنامه‌ریزی و اجرای صحیح و نگهداری مناسبء کاهش یابند. [۵]
شدت فرسایش خاک, بستگی به شدت بادء میزان آب جاری, شرایط اقلیمی» خواص خاک و زاویه‌ی شیب سطح دارد.
فرسایش خاک, بسته به نوع عامل ایجاد کننده‌ی آن, به فرسایش بادی و آبی تقسیم‌بندی می‌شود.
فرسایش بادی» با در معرض باد قرار گرفتن خاک‌های خشک و عاری از پوشش گیاهان ایجاد می‌شود و عوامل اقلیمی موثر در
آن, عبارتند از: جهت و شدت باد و مدت زمان وزش باد. همچنین» در این پدیده برخی از خصوصیات خاک نیز دخالت دارند.ء که
عبارتند از: ثبات لایه‌ی خاک, آندازه‌ی درات قابل فرسایش» وزن خاک و میزان رطوبت خاک. برای جلوگیری از فرسایش بادی»
می‌توان از گیاهان استفاده کرد. گیاهان از طریق برگ‌ها (در ممانعت از وزش باد)؛ شاخه‌های متراکم (کاهش شدت باد و کنترل آن)؛
تنه‌های چندتایی درختچه‌ها (تغییر مسیر باد) و ریشه‌های افشان (در چسبندگی خاک)» می‌توانند میزان فرسایش خاک را کاهش دهند.
بهترین گیاهان برای جلوگیری از فرسایش خاک توسط باد» پوشش‌های گیاهی کوتاه و پرشاخه و ریشه‌های افشان با ارتفاع کم
در فرسایش آبیء آب» عامل فرسایش خاک است. فرسایش خاک توسط آبء» در دو مرحله صورت می‌گیرد:
۱( جدا شدن ذرات یا گروه ذرات از توده‌ی اصلی خاک.
۲ انتقال ذرات جدا شده از موضع اصلی خود.
گیاهان برای کنترل و جلوگیری از فرسایش آبی» از راههای زیر مفید واقع می‌شوند:
۱ برگ‌ها و شاخه‌ها در مقابل قطره‌های باران» پوششی تشکیل داده و از این راه» میزان فرسایش را کاهش می‌دهند.
۲ ریشه‌ها الیافی را تشکیل می‌دهند که با آن خاک را می‌گیرند و آن را در جای خود نگه می‌دارند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم_طراحی_فضای سبز ۳۷
۳ شاخ و برگ متراکم گیاهان پوششی, مانع جریان سریع آب جاری می‌شوند و سرعت آب را در امتداد شیب کاهش می‌دهند.
۴ گیاهان پوششی» از تراکم آب در سطح خاک و جاری شدن آن در مسیر باریک در امتداد شیب جلوگیری می‌کنند.
۵. برگ‌ها و سایر قسمتهای خشک گیاهی, پس از پوسیدن» باعث افزایش مواد آلی خاک می‌شوند و خاک را سبک می‌کنند.
در مورد استفاده‌ی گیاهان برای تثبیت خاک لازم به یادأوری است که پهن برگان به دلیل برخورداری از سطح بیشتر برگ‌ها
نسبت به سوزنی برگان» در این زمینه موثرتر هستند؛ هر چند در فصول سالء دارای برگ نیستند. ]٩[
۳-۲-۱-۲-۲- کنترل نور
تابش اشعه‌ی خورشیدی» هر چند برای بقای موجودات روی زمین» بسیار مهم است و همچنین» تغییرات در میزان آن» طی فصول
سرد و گرم و حتی در طی یک روزء زندگی انسان‌ها را با آهنگ ملایمی جذاب‌تر می‌کند. ولی میزان آرامش و راحتی مردم در
محیطهای خارج از خانه نیز» تاثیر می‌گذارد. همچنین» در برخی از مناطق گرمسیری,» گرمای ناشی از تابش خورشید. آرامش
محیطهای داخل خانه را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد. [۵] پوشش سطح زمین در میزان انعکاس نور و یا جذب» آن تاثیر به‌سزایی دارد.
در سطح‌های پوشیده با گیاهان, انعکاس نور خورشید.ء بیشتر از سطوح آسفالته است. [۵] بنابراین» گرمای کم‌تری را جذب می‌کنند.
همچنین, گیاهان می‌توانند سایه‌های مناسبی را در فضاها ایجاد کنند. میزان سایه بستگی به موقعیت خورشید در آسمان, ارتفاع
درختان و ساختمان‌ها دارد. زاویه تابش خورشید در جهت سایه بسیار تأثیر دارد. بنابراین» در نیم کره‌های شمالی فضاهای سبز زینتی به
سمت جنوب هدایت می‌شوند. در این حالتء گیاهان برای ساختمان‌ها ایجاد سایه‌ی می‌کنند و سایه ساختمان‌ها مزاحم رشد گیاهان
نخواهند شد (این وضعیت در نیم‌کره‌ی جنوبی برعکس خواهد بود).
انسان امروزهء علاوه بر استفاده از نور خورشید.ء در جهان پرنوری زندگی می‌کند که نورهای خیره کننده‌ی آن» آزار دهنده هستند.
این نورهای مصنوعی در شبء منجر به سلب آرامش انسان می شود. گیاهان» به ویژه درختان» به‌صورت دیواره‌های سبز می‌توانند
باعث تقلیل نور خیره کننده و انعکاس نوری شوند. برای آن‌که بتوان از گیاهان در این زمینه بهره بردء لازم است گیاه قبل از این که
نور به سطح منعکس کننده برسد کاشته شود و یا این که در مکانی کاشته شود که مانع تابش نور انعکاسی شود. ]٩[
۵-۲-۱-۲-۲- کنترل باد
جریان بادء تاثیر مستقیمی بر میزان تحمل درجه‌ی حرارت و رطوبت محیط زیست دارد. از این‌روء بر روند آرامش انسانی تاثیر
می‌گذارد. سرعت باد در میزان احساس آرامش ناشی از آن» بسیار اهمیت دارد. بادهای ملایم, احساس آرامش و بادهای شدید.
احساس عدم آسایش را به انسان القا می‌کنند. از گیاهان می‌توان برای جلوگیری» هدایت و یا تشدید باد استفاده کرد. میزان کاهش و
یا تغییر جهت باد, بستگی به ارتفاع, تراکم. شکل و پهنای گیاهان کشت شده دارد. ارتفاع گیاه مهمترین عامل تعیین کننده‌ی مقدار و
اندازه‌ی فضای محفوظ مجاور است. [۹]
بادها می‌توانند منجر به سرد شدن یا گرم شدن اجسامی شوند که در معرض آنها قرار می‌گیرند (مانند: انسان‌هاء‌گیاهان و
ساختمان‌ها). هر چقدر مقدار اختلاف دمای بین هوا و شخص بیشتر باشد (هوا خنک‌تر باشد)» فرد احساس خنکی بیشتری می‌کند.
این احساس در زمستان که این مقدار اختلاف در حد ماکزیمم آن است. خوشایند نیست. بنابراین» در مناطقی که در فصول سرد
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
دارای بادهای غالب سرد هستند. باید با کاشت ردیف گیاهان, مانع وزش باد در مسیرهای زندگی انسان شد. در مناطقی که آب و
هوای گرم دارند.ء گیاهان می‌توانند با افزایش سایه و کاهش دمای هواء در ایحاد باد نقش داشته باشند؛ هر چند کاهش سرعت باد
به‌وسیله‌ی گیاهان, به مراتب ساده تر از ایجاد باد است. [۵|
برای آن که از گیاهان به منظور کنترل باد استفاده کنیم, لازم است که خصوصیات باد را در منطقه مورد شناسایی قرار دهیم.
ایستگاه‌های هواشناسی, تغبیرات بادها را با نمودارهای گلباد به نمایش می‌گذارند که بررسی این نمودارها می‌توانند در تصمیم‌گیری
مربوط به نحوه‌ی کاشت گیاهان بسیار موثر باشند. البته از آن‌جایی که گیاهان, خود نیز در تغییرات باد موثر هستند بهتر است این
ویژگی‌ها در ارتباط با سایت بررسی و تهیه شوند تا نتایج کارآمدتری را در پی داشته باشند؛ هر چند که مستلزم صرف هزینه و زمان
زیادی خواهد بود. [۵]
بادها علاوه بر تاثیرات سرمایی و گرمایی» می‌توانند حامل برف» شن‌های روان و یا برخی آلودگی‌ها باشند که در این صورتء لازم
است ردیف‌های بادشکن در اندازه‌های مناسب و در مکان‌های مناسب احداث شوند. ردیف‌های بادشکن, عمود بر جهت بادهای غالب
احداث می‌شوند. تحقیقات نشان داده است که در سمت بادپنا» مسافتی به اندازه‌ی پنج برابر ارتفاع بادشکن, دارای بالاترین درجه‌ی
کاهش باد خواهد بود. بعد از این مسافت. باز شدت باد افزایش می‌یابد. بنابراین» بهتر است براین اساس در فواصل متعدد. اقدام به
احداث ردیف‌های بادشکن شود. |٩[
در هنگام انتخاب گیاهان برای بادشکن, شکل گیاهان اهمیت دارد. گیاهانی که تا سطح زمین شاخه دارندء بسیار موثرتر عمل
می‌کنند. در مورد بادهای مزاحم زمستانهء استفاده از گیاهان همیشه سبزء الزامی است.
۶-۲-۱-۲-۲- کنترل شرایط اقلیمی
درجه‌ی حرارت دماء مقدار رطوبت» میزان نزولات جّوی و میزان تابش اشعه‌ی خورشیدی, از عوامل تعیین کننده‌ی اقلیم یک
منطقه به شمار می‌آیند.
مبحث اقلیم در مقیاس‌های گوناگونی مورد بحث قرار می‌گیردکه از بین آنها می‌توان به اقلیم منطقه‌ای و
اقلیم خرد" اشاره کرد. اقلیم منطقه‌ای, برای یک منطقه تعیین می‌شود؛ با این وجود» ممکن است در یک منطقه تعداد بی‌شماری
اقلیم خرد قابل شناسایی باشد. گیاهان تاثیر زیادی روی اقلیم خرد و محیط اطراف خود دارند. آنها با افزایش میزان سایه و رطوبت.,
منجر به تغییر در اقلیم خرد می‌شوند. این نکته هنگامی که در یک روز گرم از نواحی بدون درخت. وارد یک فضای سبز می‌شویم به
خوبی قابل درک است. بخشی از فاکتورهای اقلیم» توسط گیاهان در مقیاس خرد قابل تغییر است و برخی دیگر نیزء معمولاً تغییر
نمی‌یابند: میزان باد و میزان تابش خورشید. به سادگی توسط گیاهان تغییر می‌کنند. ولی میزان رطوبت و میزان دمای هواء به آسانی
گیاهان و فضای سبزء می‌توانند تغییرات اساسی در دما و رطوبت هوا در سطح اقلیم منطقه‌ای ایجاد کنند. در شهرها (به‌ویژه در
مراکز شهرها) به دلیل وجود سطوح زبر و خشک متعدد. دمای هوا بین ۵-۴ درجه‌ی سانتی گراد" بیشتر از نواحی حومه‌ی شهر و یا
۱011
۴
3 :
معادل ۸-۱۰ درجه‌ی فارنهایت.
4 ۰
1۲۳۵۵ ۱2 40
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیمم طراحی فضای سبز ۳۹
هر چند که در طی مدت روز و یا در شرایط ابری و باد خیز قابل احساس نمی‌باشد. این جزایر گرمایی می‌تواند توسط هوای سردتری
که از سطوح سبز و یا مرطوب ناشی می‌شود بلعیده شود. توجه به شرایط اقلیمی و توانایی گیاهان در کنترل آن» می‌تواند در مصرف
انرژی در سطح شهر حایز اهمیت باشد. میزان انرژی مصرف شده برای سرمایش و گرمایش ساختمان‌ها می‌تواند توسط فضای سبز
هرچند طراحی فضاهای سبز به‌صورت جزیی و در مقیاس‌هایی کوچکتر از آنچه که بتوانند در اقلیم منطقه‌ای تاثیر داشته باشند.
انجام می‌پذیرد» اما مجموعه‌ی فضاهای سبز در یک شهرء اثرات تجمعی در کاهش جزیره‌های گرمایی شهر دارند. علوم و
تکنولوزی‌های حاضرء توانایی فهم و یا توصیف کامل اقلیم‌های خرد را در یک فضای سبز ندارند. در حال حاضرء مناسبترین
رویکردی که به‌کار گرفته می‌شود به تصویر کشیدن اجزای فضای سبز است که می‌توانند در تابش اشعه‌ی خورشیدی یا میزان باد.
به‌طور موردی تاثیر گذار باشند. [۵]
گیاهان» همچنین می‌توانند با ایجاد پناهگاه‌هایی (هر چند جزیی) در برابر نفود باران موثر باشند و به عنوان سپر محافظ خاک در
برابر باران‌های سیل‌آسا باشند و از راه افتادن سیلاب‌ها جلوگیری کنند. ]٩[
درختان با جذب دانه‌های برف, طولانی کردن زمان ذوب و نگهداری آنها در روی شاخه و برگ و یا دریک سمت خود.ء نقش
به‌سزایی در تجمع برف دارند.
ی
۳-۱-۲-۲ ویزگی‌های اجتماعی فضای سبز در شهر
گسترش دامنه‌ی تمدن آنسانی و حاکمیت صنعت. براساس تکنولوژی جدید و گرایش به سوی زندگی ماشینی» همگام با اثرات
تخریبی و تباهی منابع طبیعی و پوشش‌های گیاهی,» تبدیل اراضی مزروعی و باغات به تشکیلات ساختمانی, در کنار افزایش رشد
بی‌رویه‌ی جمعیت در شهرها و آلودگی‌های محیطزیست, نه تنها تعادل سیستم اکولوژیکی و توان بهزیستی را برهم زده است. بلکه
شرایط دشواری را نیزء برای زندگی انسان‌ها فراهم کرده است؛ به‌گونه‌ای که اثرات روانی ناشی از مقابله با مشکلات. آدمی را تندخو,
عصبانی و تا حدودی بدرفتار کرده است. [۱۱]|
در گذشته‌ای نه چندان دورء یعنی در دوران پدربزرگ‌ها و حتی پدران ما شهرها بیشتر ماهیتی روستا- شهری داشتند. در آن
دوران» بنیان‌های طبیعی زندگی» هنوز به‌طور جدی تهدید نشده بودند و چشم‌اندازهای متنوع کشاورزی و یا بقایای چشم‌اندازهای
طبیعی» بخش وسیعی از سرزمین ایران را تشکیل می‌دادند. به همین دلیل, دسترسی به طبیعت آزاده قدم زدن» هواخوری و گذران
یک روز پربار در کنار طبیعت, چندان دشوار به نظر نمی‌رسید. امروزه که تحولات شهرنشینی منجر به عقب‌نشینی طبیعت از
عرصه‌های شهری شده و ارتباط انسان با محیطهای طبیعی و طبیعی‌نما کاهش یافته است. فرآیند دیگری نیزء به جریان افتاده
است؛ تحولات زیست‌محیطی که در محیطهای شهری رخ داده است هرچند به بهانه‌های انسان محوری صورت گرفته است اما از
دیدگاه پزشکی, روانشناختی و ...» در مسیری آنسان ستیز قرار گرفته‌اند. به‌طوری که امروزه ریشه‌ی بسیاری از بیماری‌ها از قبیل:
سکته‌های قبلی و سرطان‌ها را فشارهای زندگی روزمره» در شهرها می‌دانند. در شهرهای بزرگ» آلودگی‌های بصری یا آلودگی‌های
سیمای محیط به عنوان یکی از مهمترین عوامل استرس‌زاء سلامت شهروندان را تهدید می‌کند. [۳]
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
در بین هیاهوی شهرها فضاهای سبز به عنوان نمادهایی از طبیعتء می‌توانند آرامش را برای انسان به همراه داشته باشند.
همچنین» استفاده از پارک‌ها به عنوان مکانی برای تجمع‌های گروهی و صنفی» می‌تواند لحظات دلپذیری را برای مردم به ارمغان
آورد.
پارک‌ها می‌توانند تکمیل کننده‌ی بخشی از فضاهای مسکونی یا خدماتی در محله باشند. [۱۲] از این رو تحمع سالمندان و
کودکان در پارک‌ها منجر به برقراری ارتباط با افراد دیگری از همین گروه‌ها می‌شود که می‌تواند بخشی از تنهایی‌های امروزی جامعه
را به هم‌نشینی و هم‌صحبتی‌های مفرح آمیخته می‌کند. بخشی از فعالیتهای خدماتی که ممکن است در پارک‌ها رخ دهند. مانند:
برپایی نمایشگاه‌ها و مراسم گوناگون» می‌توانند میزان رضایت‌مندی مردم را افزایش دهند.
از فضاهای سبزء می‌توان برای تنش زدایی و ایجاد آرامش روحی و جسمی در محیطهای شهری استفاده کرد. هر چند احداث هر
نوع فضای سبزء به روان‌بخشی زیباسازی و ایجاد آرامش در محیط کمک می‌کند. اما بهره‌گیری از این عملکرد. مستلزم برنامه‌ریزی
دقیق برای آن است. لازم است برای داشتن شهری انسان‌مدار» به ضرورت برنامه‌ریزی اوقات فراغت و برنامه‌ریزی در مورد پراکنش
وگسترش فضای سبز توجه شود. [۱۲] شهرهای آلوده » پرسر و صداء متراکم و بدترکیب» نمی‌توانند پرورش دهنده‌ی هیچ‌گونه
فضیلتی باشند. در این که انسان باید همواره کار و تلاش کند.ء هیچ تردیدی وجود ندارد؛ ولی زندگی انسانء علاوه بر ابعاد مادی, از
ابعاد معنوی نیز برخوردار است. بخشی از نیازهای معنوی انسان» از جمله: استراحت. آرامش» خلوت و گذران اوقات فراغت را می‌توان
در پارک‌ها برآورده کرد.
واقعیت این است که جامعه شهری, با سرعتی غیرقابل وصف در حال عبور از ساختارها و قالب‌های زندگی سنتی به صنعتی است.
طبیعی است که نیازهای چنین جامعه‌ای نیزء با سرعت متحول می‌شود. شهرهای موجودء به شدت نیازمند تنش زدایی هستند. از این
روء ایجاد فضاهای آزاد و سبز به منظور برآوردن چنین نیازی بسیار موثر است. فراهم آوردن چنین شرایطی ممکن است در شهرهای
بزرگ اندکی دشوار باشد ولی غیرممکن نیست.
۱-۳-۱-۲-۲- ویژگی اوقات فراغت و گردشگری تفریحی
در دورانی که توسعه‌ی صنعتی» منجر به گسترش سریع شهرها شده بود. برخی از افراد متمول برای استفاده از مزایای طبیعت به
نواحی حومه‌ی شهرها روی می‌آوردند. استفاده از ویلاها و نواحی ییلاقی برای مقابله با نگرانی‌ها و فشارهای عصبی ناشی از شلوغی
شهرها ضروری به‌نظر می‌رسید. اما با گذشت زمان» گسترش بیشتر شهرهاء کمبود وقت و درآمد, منجر به این شد که انسان‌ها
فضاهای شبه طبیعی را برای استفاده‌ی تفریحی خودء در درون شهرها ایجاد کنند. احساس آرامشی که ناشی از رنگ توده‌های گیاهی
ایجاد می‌شود و تاثیر آنها در تلطیف هواء همراه با حسی که از شنیدن صدای برگ‌ها در انسان‌ها پدید می‌آید. از مزایای رشد گیاهان
در شهرها محسوب می‌شود که می‌تواند برای کسب و گسترش آرامش از آنها استفاده کرد.
از سوی دیگرء فضاهای سبزء شرایطی را ایجاد می‌کنند که می‌توان در آنها فعالیتهای گوناگون را تجربه کرد. این تنوع در
فعالیت‌ها باعث می‌شود که انسان‌های گوناگونی بتوانند از فضاهای سبز لذت ببرند. البته در طراحی فضاهای سبزء لازم است که به
ایجاد حس مطلوبیت فضاها نیز توجه شود. یک فضای سبزء به هر منظوری که به‌کار گرفته می‌شود. باید بتواند حس آزادی؛
کنندگان از آن فضا است. با توجه به این که عملکرد اجتماعی در پارک‌هایی که زمینه‌های تفریحی دارند.ء در حد بیش‌ترین میزان خود
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیمم طراحی فضای سبز ۳
اهمیت دارد.
۳-۱-۲-۲ ویژگی های عملکردی در معماری سهری
گیاهان دارای ویژگیهای معماری‌شناسی هستند که می‌توان از آنها در طراحی و9 فضاسازری شهرها بهره برد. گیاهان در معماری
منظرء به عنوان مصالح اصلی به‌کار گرفته می‌شوند. از سوی دیگرء در مقیاس کلانء در شهرء توده‌های گیاهی می‌توانند در تشکیل
ساختار» بافت و سیمای شهرء نقش موثر داشته باشند.
شایان دکر است که ویژگیهای معماری‌شناسی گیاهان (تاثیر گیاهان در مقیاس خرد) و ویزژگی‌های کالبدی گیاهان (تاثیر گیاهان
این عنوان مطرح می‌شود.ء بخشی از ویژگی‌ها و تاثیرات کالبدی فضای سبز نهفته است.
۱-۴-۱-۳-۲- ویژگیهای کالبدی فضای سبز در ساختار شهری
شهرء سیستمی زنده و پویا است که فضای سبزء جزیی از آن قلمداد می‌شود. فضاهای سبز می‌توانند نقش‌های مهمی را در
کاهش تراکم شهری» ایجاد مسیرهای هدایتی» تکمیل و بهبود کارکرد تاسیسات آموزشیء فرهنگی» مسکونی و ذخیره‌ی زمین برای
گسترش آینده‌ی شهر را برعهده داشته باشند. فضای سبزء بخش جان‌دار ساخت کالبدی شهر است و در هماهنگی با بخش بی‌جان
کالبد شهر, ساختار و یا بافت و سیمای شهر را تشکیل می‌دهد. در این حالت» فضای سبز می‌تواند نقش لبه‌ی شهرء تفکیک فضاهای
شهری و آرایش شبکه‌ی راه‌ها را بر عهده بگیرد. [۱۳] به‌طور کلی» گیاهان دارای ویژگیهای کالبدی زیر هستند:
۰ کاهش تراکم شهری
گسترش بی‌رویه‌ی جمعیت شهری و نیاز روز افزون به مسکن» باعث شده است که شهرها تبدیل به توده‌های بی‌شکل و متراکم
ساخته شده شوند. اماکن مسکونی که امروزه اغلب دارای چندین طبقه ارتفاع نیز هستندء بخش عظیمی از این توده‌های متراکم را
شامل می‌شوند.
جانمایی کاربری فضای سبز در متن و یا در کنار این توده‌های متراکم می‌تواند باعث کاهش تراکم شود. این توده‌های سبز
می‌توانند برای ساکنین منطقه به عنوان مکانی برای گذران اوقات فراغت و یا مکانی برای فعالیتهای آموزشی» فرهنگی» ورزشی
به‌کار گرفته شوند. که از این‌روء دارای ارزش اجتماعی نیز هستند.
۰ تعریف لبه و محدوده‌های شهری
فضاهای سبز می‌توانند باعث کنترل گسترش بی‌رویه‌ی شهرها شوند. البته امروزه ساخت و سازهای برنامه‌ریزی شده و یا
برنامه‌ریزی نشده در پشت کمربندهای سبزء باعث شده است که در برخی از شهرهاء کمربندهای سبز به درون شهرها کشانده شوند
که در این حالت. نقش تفکیک کننده را درفضاهای شهری برعهده گرفته‌اند. کمربندهای سبزی که به درون شهرها کشانده شده
است. می‌توانند در آینده بیان‌گر نحوه‌ی تشکل و گسترش شهر را باشند. با وجود این» ممکن است طرحهای آتی» کار کرد کمربند سبز
در نقش لبه‌ی شهر را تحت تاثیر قرار دهندء اما همواره کمربندهای سبزء در شکل‌گیری هندسی شهرء نقش تنظیم کننده و تعیین
کننده را برعهده خواهند داشت.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۲ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
۰ تفکیک فضاهای شهری
فضاهای سبزء می‌توانند به عنوان عامل جدا کننده فضاهای شهری به‌کار گرفته شوند. در برخی از شهرها مانند اصفهان که در
آنها عوارض طبیعی» همچون رودخانه وجود دارند» فضاسازی اطراف رودخانه در ساختار کلی شهرء باعث تقسیم بندی فضاهای
شهری می‌شوند. علاوه بر این» از آنجا که فضاهای سبزء همراه شبکه‌ی راههای شهری گسترش پیدا می‌کنند. می‌توان از این راه»
نواحی مختلف شهر را شناسایی و تعریف کرد.
خصوصیت مهم و ویژگی بارز فضاهای سبز در جداسازی مناطق» در تفکیک و جداسازی کاربری‌های متعارض شهری با یکدیگر
به کار گرفته می‌شوند. این قبیل جداسازی‌ها اغلب, تاثیر بینایی- روانشناختی دارند و در به نظم کشیدن سیمای محیط.ء نقش اساسی
ایفا می‌کنند. [۳]
* تاثیر در ساختار شهری
فضاهای سبز می‌توانند در پیوند میان فضاهای آزاد و کاربری‌های گوناگون» ایفای نقش کنند. واضح است که تسلسل, پیوستگی
و انسجام صوری فضای سبز در این زمینه, باعث گنجانیدن شهر در متنی سبز می‌شود. علاوه براین» پیوند بصری فضای سبزء میان
کاربری‌های گوناگون ارتباط عملکردی ایجاد می‌کند و باعث اتصال که کاربری‌های گوناگون سطح در شهر و برخورداری از هویت
فضاهای سبزء همچنین» می‌توانند خطوط اصلی شهر را برجسته کنند و تعریف کننده‌ی ساختار کلی شهر باشند. شبکه‌های وسیع
فضای سبز که در امتداد راه‌ها تشکیل می‌شود. این وظیفه را بر عهده دارند. [۳]
* تاثیر فضای سبز در کنترل عبور و مرور
فضاهای سبزء می‌توانند این وظیفه را با تعریف مسیر حرکت. تفکیک مسیرهای گوناگون و ایجاد سهولت در حرکت (عملکرد
اصلاحی) بر عهده بگیرند. فضای سبز که در مجاورت شبکه‌ی راه‌ها شکل می‌گیرد. باعث می شود که این مسیرها به‌خوبی تعریف
شوند. فضای سبز در این کارکرد.ء از نظر وسعت (عرض) و ساختارء از سلسله مراتب موجود در شبکه راه‌ها تبعیت می‌کند. هرچه عرض
و میزان بار تردد خیابان کمتر شود به همان نسبت نیزء از عرض فضای سبز حاشیه‌ی خیابان کاسته می‌شود.
فضاهای سبزء دارای ویژگی معماری‌شناسی تقسیم فضا هستند. از این ویژگی می‌توان برای تقسیم مسیرهای گوناگون,» مانند:
مسیر پیاده‌روی» مسیر عبور دوچرخه و مسیر سواره‌روی استفاده کرد. حتی می‌توان مسیرهای تندرو و کندرو را نیز از یکدیگر مجزا
کرد. فضاهای سبزی که به این شکل در اطراف راه‌ها احداث می‌شوند.ء می‌توانند دارای ارزشهای زیست‌محیطی بی‌شماری نیز باشند.
در مورد مسیرهایی که امکان پیاده‌روی در کنار آنها فراهم باشد. فضای سبزء می‌تواند با دلپذیرتر نمودن مسیر پیاده‌رو ارزش
نکته‌ی دیگری که می‌باید در اینجا به آن اشاره شود. استفاده از خصوصیت تفکیک فضایی و جلوگیری از عبور است که می‌توان
آن را به منظور اصلاح تقاطع‌ها به‌کار گرفت. احداث لجکی‌ها باعث روان‌تر شدن حرکت خودروها می‌شوند و این امرء با ایحاد
سهولت در امر عبور و تعریف مسیر عبور انجام می‌پذیرد. با گسترش بزرگراهها قطعات گسترده‌ای در تلاقی‌های غیرهم‌سطح
بزرگراهها تعریف می‌شوند که به عنوان رمپ و لوپء می‌توانند توسط فضاهای سبز پوشانده شوند. این قطعات در چشم‌انداز
بزرگراهها مشخصه‌های برجسته‌ای را ایحاد می‌کنند که در ذهن بیننده باقی می‌مانند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- تعاریف و مفاهیم_طراحی_فضای سبز ۳۳
۳-۳-۱-۲-۲- ویژگیهای معماری‌شناسی گیاهان درفضای سبز
گیاهان در معماری فضای سبزء به عنوان مصالح طراحی و فضاسازی به‌کار گرفته می‌شوند. گیاهان می‌توانند با توجه به
خصوصیت‌های خاص ناشی از شکل و حجم انفرادی یا آنبوه خودء به عنوان یک فرم معماری موثر در ساختن فضا سهیم باشند.
گیاهان می‌توانند به‌صورت‌های دیوار» سقف و کف به‌کار گرفته شوند. وقتی گیاهان به‌صورت ردیفی و انبوه کاشته می‌شوند. می‌توانند
نقش دیواره را داشته باشند. سایه‌گستر درختان می‌تواند جایگزین سقف شود و کف را نیز می‌توان توسط گیاهان پوششی تعریف
کرد. [۱۴]
گیاهان می‌توانند به عنوان منابعء امر تفکیک بصری یا فیزیکی فضاها را برعهده داشته باشند. همچنین» گیاهان می‌توانند منجر
به تعریف فضاها شوند.
گیاهان با خصوصیاتی که از آنها برخوردارند» نقش‌های زیر را برعهده دارند:
* ایجاد حصار
محصور کردن فضا نخستین اصل حاکم بر طراحی مکان‌های شهری است. به‌طوری که اگر فضا به‌خوبی محصور نشود.
نمی‌تواند به یک مکان جذاب تبدیل شود. ]٩[
چنانچه محصور کننده‌ها از طبیعتی مربع شکل و یا دایره‌وار پیروی کنند. یک حجم ساکن را به‌وجود می‌آورند و تصور ذهنی
ساکن و آرامی را ایجاد می‌نمایند. در صورتی که محصور کننده‌های گیاهی» یک حجم طولانی را القا کنند. دارای هویت حرکتی
می‌شوند. چنانچه این حرکت به سمت یک هدف مشخص شکل گیرد. حرکت جهت‌دار خواهد بود. در صورتی که محصور کننده‌ها
مسیر پیچ و خم‌داری را تعریف کنند و حصار به صورت آزاد باشدء نیز حرکت القا می‌شود؛ اما این حرکت دارای آزادی انتخاب
است. ]٩[
٩ کنترل دید
گیاهان فضا را محدود و از اشراف نامطلوب ممانعت می‌کنند. گیاهان می‌توانند با ایحاد پرده‌هایی» دیدهای نامطلوب را بپوشانند.
همچنین» گیاهان می‌توانند دید را به سمت عناصر مطلوب هدایت کنند. کنترل مثبت. بر میزان تعمق و گستره‌ی هویت محیطی
می‌افزاید. علاوه بر گیاهانء می‌توان از عناصر دیگری مانند: شیب زمین» ارتفاع گیاهان و تراکم گیاهان و یا عناصر ساختمانی نیزء
بهره برد.
استفاده از گیاهان برای کنترل دید.ء باید به گونه‌ای باشد که دید خارج محدود شود ولی دید داخل به سمت خارج, آزاد باشد تا
بتوان قسمتهای زیبا را بهتر دید. در کنترل دیدء نقطه‌ی دید قصد بیننده و یا استفاده کننده اهمیت دارد.
تفکیک بصری, می‌تواند حس محصوریت و خصوصی بودن فضا را تقویت کند. بسته به خط دید انسان میزان» متفاوتی از
خصوصی بودن فضا به‌دست می‌آید. ارتفاع قرارگیری انسان» تعیین کننده‌ی اندازه‌ی حصارهاء درختچه‌هاء درختان و کلیه‌ی عناصر
قایم و بالای‌سر است. |٩[
گیاهان می‌توانند در کنترل عبور و مرور دخالت داشته باشند. در یک فضای سبزء می‌توان مسیر را به زیبایی با کمک گیاهان
مسدود کرد. همچنین, گیاهان با تعریف لبه‌ها مسیر حرکت را مشخص می‌کنند و مانع می‌شوند که افراد از قسمتهای دیگر استفاده
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۴ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
خاردار و تیغه‌دار استفاده کرد.
در پاره‌ای ازموارد, جلوگیری از حرکت, منجر به تفکیک فیزیکی فضا می‌شود. این تفکیک فیزیکی می‌تواند با تفکیک بصری
همراه باشدء به‌طوری که ضمن آن‌که می‌توان محدوده ی کناری را مشاهده کرد نمی‌توان به آن وارد شد. برای ایجاد تفکیک
۰ تقسیم فضا
تقسیم فضا مهمترین ویژگی گیاهان در طراحی فضاهای سبز است. گیاهان می‌توانند یک فضای ساده را به چندین فضای متنوع
فعالیتهای گوناگون مورد استفاده قرار گیرند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم
مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۳۷
۱-۳- اصول و مبانی برنامه‌ریزی فضای سبز
هر سرزمینی استعدادهای بخصوصی در خود نهفته دارد و شیوه‌ی معیشت و زندگی اجتماعی افراد آن نیز» در شرایط طبیصی» در
چارچوب امکانات و محدودیتهای طبیعی شکل می‌گیرد. با استفاده از تمهیدات فنی» می‌توان توان محیط را افزایش دادء ولی این
افزایش نیزء دارای حد و مرز مشخصی است. هر گاه این حد و مرز رعایت نشودء هم منبع مورد استفاده و هم کل اکوسیستمی که
مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. متلاشی خواهد شد. این شرایط دقیقاً همان وضعیتی است که اکثر کشورهای جهان سوم در آن
قرار گرفته‌اند. [۱۵]
با در نظر گرفتن توانایی‌ها و محدودیت‌هایی که یک محدوده از زمین از آنها برخوردار است» می‌توان اقدام به مکان‌یابی و
برنامه‌ریزی فعالیت‌ها برای آن محدوده از زمین کرد. هر چند تنوع در عوامل زیستی» از جمله: تنوع در کیفیت یا کمیت منابع آبی,
تنوع در کیفیت خاک و تنوع اقلیمی, در محدوده‌ای از زمین که به فضای سبز اختصاص می‌یاید معنادار نخواهد بود. اما از این راه
می‌توان معیارهای پایداری را در فضای سبز لحاظ کرد. بنابراین» لازم است مجموعه‌ای از اطلاعات که ما را در برنامه‌ریزی محیطی
برای آن محدوده یاری می‌رساند» جمع‌آوری و تحلیل شود.
ضروری استء توسعه‌ی فضای سبز براساس نگرشی صحیح نسبت به نیازهای زیست‌محیطی و اجتماعی شهر و نیز امکانات و
قابلیت‌های شهر صورت بگیرد. در این زمینه» دو مقوله‌ی «توسعه‌ی پایدار» و « ارتقای بهره‌وری»» سر لوحه سیاست‌گذاری‌های
توسعه‌ی فضای سبز خواهد بود. به‌طورکلی» هدف از بهسازی و توسعه‌ی فضای سبز شهری را باید حفاظت از فضاهای طبیعی و سبز
موجود. افزایش توان و بازدهی اکولوژیک. تقویت پایداری سیستم‌های طبیعی و ارتقای کیفیت محیطزیست در قلمرو اکولوژیک
برای بررسی و شناخت وضعیت موجود یک محدوده از زمین که به کاربری فضای سبز اختصاص داده شده است. لازم است که
عوامل و نیروهای تاثیرگذار بر فرآیند برنامه‌ریزی در چهار زمینه‌ی مشخص زیرء مورد توجه قرار گیرند:
۱ شناخت ساخت اکولوژیک منطقه.
۱-۱-۳- ضرورت به‌کارگیری برنامه‌ریزی در فضای سبز
برنامه‌ریزی زمین» به منزله‌ی فرآیندی به منظور هدایت توسعه‌ی زمین» مرتبط با منابع طبیعی و نیازهای انسان» تکامل یافته
است در طی صد و پنجاه سال گذشته معماران منظر و برنامه‌ریزان» روشی سیستماتیک برای برنامه‌ریزی زمین به‌وجود آورده‌اند.
معماران منظرء به‌ویژه معطوف به این بوده‌اند که روش‌هایی را بیابند تا بتوانند نیازهای مردم را برای توسعه شکل‌ها و گونه‌های خاص
را برای توسعه‌ی محیط طبیعی موجود و افزایش تمایل به حفاظت طبیعی در هم‌آمیزند. به عنوان بخشی از تلاش برای پاسخ گویی به
نیازهای مردمء معماران منظرء حفظ و ارتقای عوامل بصری محیطزیست را حیاتی یافته‌اند. این امرء به نقطه‌ی اصلی نقش برخی از
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
آنان» به‌عنوان برنامه‌ریزی زمین تبدیل شده است. با این حال» یک معمار منظر کارا و متخصص, به همان اندازه که نگران جنبه‌های
بصری است باید در بند تمامیت تجربه‌ی انسان در باره‌ی محیط و حفظ طبیعت نیز باشد.[۸]
رفاه انسان» به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه‌ی پایدار» همواره بایستی مدنظر برنامه ریزان باشد. توجه به کیفیت محیطزیست
و محافظت و نگهداری از طبیعت.» تضمین کننده‌ی رفاه انسان خواهد بود. نه محدود کننده‌ی آن. تناقضی که بین تضمین رفاه یا
محدودیت رفاه به‌وجود می‌آیدء ریشه در دیدگاه جامعه به محیطزیست و دیدگاه برنامه‌ریز به نحوه‌ی حفاظت و یا ارتقای محیطزیست
دارد. [۸]
تعریف مردم از کیفیت محیطء در طی زمان» برحسب شرایط اقتصادی و اجتماعی متفاوت بوده است و همچنین» تغییر پیدا خواهد
کرد. بنابراین» تشخیص آنچه مردم می‌خواهند. یکی از وظایف برنامه‌ریز محسوب می‌شود. برنامه‌ریزان» بایستی مطالبات افراد در
مورد محل سکونت‌شان را به سیاست‌ها و راهبردهایی برای هدایت فرآیند برنامه‌ریزی تبدیل کنند. هر چند لازم است که افق‌های
آینده را نیز مدنظر قرار دهند. [۸] فعالیت‌هایی که پایداری منابع را تحت‌الشعاع قرار می‌دهندء حتی اگر خواست استفاده‌کنندگان باشد.
لازم است به‌کار گرفته نشوند. هرچند اطلاع از خواست‌های مردمء بسیار اهمیت دارد اما در مواردی که خواست‌های آنان به دلیل
مسایل فرهنگی و اجتماعی منطقی نیست و یا ناشی از عدم آگاهی آنان است» این وظیفه برنامه‌ریز است که آن خواست‌ها را با
امکانات موجود بسنجد و فعالیت‌ها را براساس امکان‌سنجی و آینده‌نگری تعریف کند.
تنوع فرهنگی و عوامل تشکیل دهنده‌ی محیطهای رضایت‌بخش که در فرهنگ‌های مختلف با هم فرق می‌کنند؛ در برنامه‌ریزی
زمین» تعیین کننده محسوب می‌شوند. به منزله‌ی یک پدیده‌ی عمومی در شهرهای امروزی» مردم نسبت به محیط اطراف خود توجه
دارند و خواهان احساس رضایت و غرور از کیفیت آن هستند.
هرچند فرآیند برنامه‌ریزی» ممکن است یک فرآیند هزینه‌بر باشد و گاهی نیزء سرمایه‌گذاران» تمایلی به انجام آن نداشته باشند.ء اما
این فرآیند» چنانچه به‌درستی اعمال شود می‌تواند راه حل‌های ارزان‌تر و با کارآیی‌های بیشتری را مشخص کند. بنابراین؛
برنامه‌ریزی را می‌توان به عنوان روشی برای افزایش سوددهی پروژه‌ها عنوان کرد. همچنین» هزینه‌های بلندمدت مدیریتی را می‌توان
از این راه کاهش داد. هزینه‌های بلندمدت مدیریتی» در پروژه‌های فضای سبزء دارای اهمیت ویژه‌ای هستند؛ چرا که مدیریت فضای
سبز» بخشی از طراحی و برنامه‌ریزی آن است و تکمیل کننده‌ی هویت. عملکرد و کارآیی فضای سبز خواهد بود. از سوی دیگرء در
پروژه‌هایی که برنامه‌ریزی به‌درستی صورت نگرفته» ممکن است حوادث ناخواسته‌ای اتفاق بیافتد که از قبل قابل پیش‌بینی بوده
است. به عنوان مثال, استقرار ناآگاهانه‌ی ساختمان منطقه‌ای که مقاومت خاک آن کم باشد. می‌تواند منجر به وارد آمدن خسارات
فراوانی شود. در برنامه‌ریزی» می‌توان چنین مکان‌هایی را به فعالیت‌هایی که سبک‌تر هستند (مثلاً فضاهای باز) اختصاص داد. البته
توجه به این نکته که برنامه‌ها بایستی توجیه پذیر باشند را نمی‌توان نادیده انگاشت. توجیه‌ی اقتصادی در برنامه‌ریزی» همچنان که در
نتایج برنامه‌ریزی باید مشهود باشد. در فرآیند برنامه‌ریزی نیز حایز اهمیت است. نحوه‌ی تحلیل منابع و اطلاعاتی که گردآوری
می‌شوند.ء بسیار اهمیت دارد.
فرآیند برنامه‌ریزی» باید دارای دو مشخصه‌ی زیر باشد: برای همه‌ی دست اندرکاران قابل اجراء باشد و از نظر همه‌ی
صاحب‌نظران» قابل قبول و معتبر باشد. [۸] برای آن که برنامه‌ریزی برای محدوده‌ای از زمین» از روندی منطقی برخودار باشدء بایستی
منابع محیطی, منابع اجتماعی و فرهنگی را مورد بررسی قرار داد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فقضای سبز ۳۹
پارامترهای اکولوژیک موثر در فرآیند برنامه‌ریزی برای محدوده‌ای از زمین» باید شناسایی و مورد ارزیابی قرار گیرند. پارامترهایی
چون اقلیم» منابع آبی» کل زمین» زمین‌شناسی و خاکشناسی,» پوشش‌گیاهی و پراکنش جانوری» از پارامترهای اکولوژیک هستند که
ساختار اکولوژیک یک منطقه را شکل می‌دهند .
مفهوم کیفیت محیطزیست. به میزان آلاینده‌ها و آلودگی‌های زیست محیطی توجه دارد. این عوامل می‌توانند به عنوان عوامل
محدود کننده در یک محدوده از زمین» مورد بررسی قرار گیرند و یا این که به‌صورت هدف اصلی از ایجاد فضای سبزء مطرح شوند.
آلودگی‌هاء از لحاظ منابع آلوده کننده و منابع تحت تاثیر» شدت آلودگی و راه حل‌های مرتفع ساختن آنها مورد توجه قرار می‌گیرد. در
مورد محدوده‌هایی که برای گذران اوقات فراغت در نظر گرفته می‌شوند. لازم است آلودگی صدا و تا حد ممکن, آلودگی هوا نیز
کنترل شود. در مورد محدوده‌هایی که قرار است به عنوان توده‌های گیاهی در منظر سازی دخالت داشته باشندء کیفیت آب» تضمین
کننده‌ی موفقیت یا عدم موفقیت طرح مزبور خواهد بود.
مرحله‌ی بعدی, شناخت محیط اجتماعی است. درک آنچه استفاده‌کنندگان, براساس فرهنگ. اقتصاد و آگاهی‌های خود
می‌خواهندء یک نکته‌ی ضروری در برنامه‌ریزی است.چشم‌اندازهایی که در نتیجه‌ی یک برنامه‌ریزی فضای سبز به نمایش گذاشته
می‌شوند» زمینه‌ساز و صحنه‌ساز فعالیتهای انسان خواهد بود. هر منظری براساس نحوه‌ی ارتباط مردم با محیط فیزیکی و طبیعی در
حفظ هویت منظرء بسیار حایز اهمیت است؛ زیرا منعکس کننده‌ی میراث فرهنگی و نشان‌دهنده‌ی نحوه‌ی استفاده‌ی مردم از
زمین در چارچوب محدودیتهای محیط محلی است. [۸]
برخی از این مراحل شناخت ممکن است در قالب نقشه انعکاس پیدا کنند و در مورد برخی از موارد نیز لازم است توضیحات
تفصیلی آمارها و... در شناسایی منابع به‌کار گرفته شوند. نحوه‌ی بهره‌گیری از منابع, به توانایی‌های طراح فضای سبز بستگی دارد.
پرداختن به موضوعات حایز اهمیت و پرهیز از سردرگمی در اطلاعات. بستگی به مهارت در برنامه‌ریزری دارد. [۸]
در بسیاری از موارد ضروری است که پهنه‌هایی وسیع‌تر از محدوده‌ی زمین مورد نظر» تحت بررسی قرار گیرد. اندازه‌ی این
پهنه‌ها بستگی به وسعت و پیچیدگی پروژه دارند.
۲-۱-۳ فرآیند برنامه‌ریزی در فضای سبز
در فرآیند کلی برنامه‌ریزی» برنامه‌ریزی در محدوده‌ی فضای سبز شهری, پس از انجام برنامه‌ریزی در سطح شهر و بعد از
تصمیم‌گیری در مورد کاربری زمین با توجه به نیازهای اجتماعی,» اقتصادی و زیست‌محیطی, صورت می‌گیرد. اما توجه به برخی از
محدودیت‌ها و امکانات طبیعی در سطح محدوده نیزء می‌تواند منجر به ارتقای بهره‌وری منابع شود و برنامه ریزی و طراحی فضای
سبز را به معیارهای پایداری نزدیک‌تر کند. کلیه‌ی کسانی که در تصمیم‌گیری مربوط به تغییر یا بهبود کیفیت کاربری یک محدوده
مشارکت دارند, باید بدانند که چگونه محدودیتهای محیط کالبدی و طبیعی» فعالیتهای انسان را روی آن زمین محدود می‌کند. این
آگاهی‌ها منجر به جانمایی فعالیتهای گوناگون در یک محدوده می‌شود و آن را از قالب تصادفی خارج می‌کند. همچنین» ناسازگاری
برخی از فعالیت‌ها را با شرایط زمین نشان می‌دهد و باعث می‌شود که از فعالیت‌هایی که نباید اتفاق بیافتدء جلوگیری به‌عمل آید. [۸]
توجه به عوأمل زیست‌محیطی» هر چند دارای اهمیت بالایی است اما به تنهایی نمی‌تواند در یک برنامه‌ریزی منطقی برای یک
محدوده از زمین (فضای سبز) به‌کار برده شوند؛ بلکه لازم است به عوامل اجتماعی و خواسته‌های مردمی» که در چگونگی
-------- صفحهٔ بعد --------
ظ ضوابط طراحی فضاهای سبز تشسهری
برنامه‌ریزی‌های فضای سبزء تاثیر به‌سزایی خواهد داشت» توجه کرد. همچنین» جنبه‌های حقوقی و سیاسی نیز در این مساله حایز
اهمیت است. [۸] اظهارنظر در هر کدام از این جنبه‌ها تخصص خاص خود را طلب می‌کند. از این‌روء برنامه‌ریزی برای محدوده‌ای از
زمین» یک عملیات بین رشته‌ای است و به‌گونه‌ای که هدف را متضمن می‌سازد رهبری می‌شود. در مورد فضاهایی که به فضای سبز
اختصاص داده شده‌اندء نیز استفاده از نظرات تخصصی در زمینه‌های گوناگون الزامی است. یک طراح محیط و منظر از نتایج
کارشناسان دیگر در برنامه‌ریزی» که منجر به طراحی می‌شود. بهره می‌برد و نمی‌تواند به تنهایی در تمام زمینه‌ها نتیجه‌گیری و
فرآیند برنامه‌ریزی برای محدوده‌ای از زمین را می‌توان به شرح زیر بیان کرد:
۱ ارزیابی کاملی از محیططبیعی» خصوصیات فیزیکی زمین مورد نظر و اطراف آن.
۲ تجزیه و تحلیل تفصیلی استفاده‌کنندگان و الزامات آنها در باره‌ی تامین تسهیلات مورد نیاز هر فعالیت و برآورده کردن
رضایت‌مندی استفاده کنندگان.
۳ ارزیابی توان زمین براساس رابطه‌ی بین خصوصیات فیزیکی زمین و الزامات استفاده کنندگان.
۴ ارزیابی امکان و ایجاد تغییر در خصوصیات فیزیکی زمین» به منظور انطباق بهتر بین استفاده‌کنندگان و زمین.
۵. ارزیابی آثار هر گونه تغییری در جنبه‌های فیزیکی زمین بر محیط طبیعی و بصری.
۶ تهیه‌ی یک پیشنهاد برای زمین» به‌گونه‌ای که بین الزامات انسان و ضرورت حصول اطمینان از حفاظت و ارتقای
محیططبیعی» تعادل برقرار شود. [۱۸
برای بررسی و شناخت وضعیت موجود یک محدوده از زمین که به کاربری فضای سبز اختصاص داده شده است. لازم است که
عوامل و نیروهای تاثیرگذار بر فرآیند برنامه‌ریزی در چهار زمینه‌ی مشخص زیر مورد توجه قرار گیرد.
ویژگیهای سیمای محیط
۱-۲-۱-۳ بررسی و شناخت ساختار اکولوزیک منطقه
برای بررسی هریک از عوامل موثر در شناخت ساختار اکولوژیک منطقهء مطالعاتی انجام می‌شود که در قالب نقشه‌های متی‌دد
ارایه می‌شوند. وسعت و پیجیدگی پروژه» تعیین کننده‌ی عمق مطالعات است. ممکن است در مورد یک محدوده از زمین, به خاطر
۱-۱-۲-۱-۳- هوا و اقلیم‌شناسی
اطلاعات اقلیمی که در برنامه‌ریزی پهنه دخالت دارندء عبارتند از:
متوسط دما در هر ماه از سال, متوسط تعداد روزهای آفتابی در هر ماه از سال, متوسط بارندگی در هر ماه متوسط تعداد روزهای
یخ‌بندان» متوسط تعداد روزهای خشک. پایین‌ترین و بالاترین دمای مشاهده شده میزان رطوبت در سرتاسر سال و جهت و شدت باد.
علاوه بر عوامل ذکر شده در اقلیم محلیء عواملی که تشکیل دهنده‌ی اقلیم خردتر هستندء مثل: میزان و زاویه‌ی تابش نور
خورشید نیز در برنامه‌ریزی اهمیت دارند. [۸]
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۳۱
این اطلاعات که عمدتاً در ایستگاه‌های هواشناسی جمع‌آوری می‌شونده ممکن است به علت فاصله‌ی ایستگاه تا سایت و یا
عوامل دیگرء دارای تغییراتی باشند؛ که در آن صورت» لازم است که آمارها بازنگری شوند. عوامل دخیل در این تغییرات» عبارتند از :
ارتفاع از سطح دریاء جهت و شدت یا سرعت بادها و میزان رطوبت آنها.
نکته‌ای که در مورد شرایط اقلیمی باید در نظر گرفتء احساس آرامش و راحتی انسان است. نظریات گوناگونی در مورد این
شرایط وجود دارد. به عنوان مثالء در مورد دماء محدوده‌ی ۱۵ تا ۲۷ درجه سانتی‌گراد عنوان شده است. محدوده‌ی آسایش انسان در
ارتباط با دما عبارت است از: طیفی از دما که پراکنش حرارت به میزان رضایت‌بخشی در آن صورت گیرد. در واقع, تما عامل دما
اساس درک ما از آسایش انسان نیست. رابطه‌ی بین رطوبت هوا و دمای واقعی نیز» نقش مهمی در این زمینه دارند. این عامل» همراه
با سرعت بادء می‌تواند احساس خنک‌تر یا گرفته بودن هوا را ایحاد کنند. [۸]
۲-۱-۲-۱-۳- منابع آب
رودخانه‌ها و آبهای سطحی, آبهای زیرزمینی» منابع با اهمیتی هستند که باید ضمن استفاده از مزایای آنها در ارتباط با
حفاظت آنها و جلوگیری از آلودگی آب آنها تفکر و تصمیم‌گیری صورت پذیرد. این مساله در فرآیند برنامه‌ریزی» اهمیت خواهد
داشت و همانند دیگر عوامل دیگر موثر در فرآیند برنامه‌ریزی» کمک‌رسانی متخصصان رشته‌ی مهندسی آب. برای ارزیابی مسایل
مربوط به آبهای سطحی ضرورت دارد. در این مورد» نیاز توجه محققانه به پهنه‌هایی وسیع‌تر از محدوده‌ی مورد نظرء حایز اهمیت
خواهد بود. مسایل مربوط به آب» در زمینه‌های آلودگی آب» سیلاب و... مورد بررسی قرار می‌گیرند. همچنین» عوارضی چون: کانال‌هاء
حوضچه‌هاء دریاچه‌ها و... که درون محدوده یا در نزدیکی آن قرار دارند در تصمیم‌گیری‌هایی که منجر به برنامه‌ریزی می‌شود.
دخالت دارند. [۸]
۳-۱-۲-۱-۳- توپوگرافی
داده‌های توپوگرافی و نقشه‌های مربوط به آن» برای معرفی کل منطقه ضروری است. برای آن‌که بتوان برداشت صحیح‌تری از
شکل زمین در منطقه‌ی مورد مطالعه به‌دست آورد.ء لازم است. اطلاعات توپوگرافی از لحاظ دسته‌بندی جهات شیب» طبقات شیب و
طبقات ارتفاعی» ساماندهی شوند. برنامه‌ریزء باید با توجه به شرایط محیطی, طبقات ارتفاعی مرتبط را دسته‌بندی کند.
دریافت مقادیر متفاوتی از انرژی خورشیدی, بیو کلیماهای گوناگونی به‌وجود می‌آید که باید در برنامه‌ریزی به آن توجه شود.
۳-۱-۲-۱-۳- زمین‌شناسی با ژئومرفولوژی
در برنامه‌ریزی,» لازم است سازندهای زمین‌شناسی و جزییات مربوط به شکل زمین» مورد بررسی قرار گیرند تا محدودیت‌ها و
فرصت‌هایی که در آینده به طرح تحمیل می شوند. شناسایی شوند.
مسایل زمین‌شناسی, از دو راه عمده‌ی زیرء بر فرآیند برنامه‌ریزی برای محدوده‌ای از زمین تاثیر می‌گذارند:
۱ ظرفیت باربری زمین» نحوه‌ی ساخت و ساز روی زمین را محدود می‌کند.
۲ وجود خصوصیات خاص زمین‌شناسی, دامنه‌ی انتخاب را محدودتر می‌کند. [۸]
-------- صفحهٔ بعد --------
یت ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۵-۱-۲-۱-۳- خاکشناسی
برنامه‌ریز باید عوامل موثردر خاک را که در رشد گیاهان نقش دارند مشخص کند. هر چند. در مقیاس‌های کلان‌تر. لازم است
بین نیاز دسترسی به غذا که توسط خاک‌های حاصل‌خیز آمکان‌پذیر می‌شود و نیاز دسترسی به مسکن که خاک‌های حاصل‌خیز را
تبدیل به زمین شهری می‌کند. تعادل برقرار شود. اما در محدوده‌های کوچک‌ترء مانند: پهنه‌های سبز شهری نیز» حاصل‌خیزی خاک‌ها
برای ایجاد شرایط مناسب محیطی, به منظور رشد گیاهان» به عنوان عناصر اصلی تشکیل دهنده‌ی یک پهنه‌ی سبزء حایز آهمیت
است. توجه به خصوصیات ویژه‌ی خاک و انتخاب گیاهان مناسب با آن شرایط منجر به کاهش هزینه‌ها در زمان نگهداری می‌شود.
بنابراین» از اهمیت خاصی برخوردار است.
خصوصیات خاک محل,» همراه با افلیم محل و میزان شیب و نیز جهت شیب توانایی‌های محدوده‌ی زمین را برای توسعه تعیین
می‌کنند. مشخصات خاک» در عناوین زیرمورد بررسی قرار می‌گیرند.
پروفیل خاک. میزان نفوذپذیری خاک بافت خاک اسیدیته‌ی خاک و حاصل‌خیزی خاک.
از آن‌جایی که خاک در رشد و نمو گیاهان تاثیر دارد و همچنین» تشکیل دهنده‌ی سطح زمین در پهنه‌ی مورد نظر است.» تغییرات
خاک از لحاظ حجم و ساختار در سال‌های اخیرء در محدوده‌ی مورد نظر اهمیت دارد. به‌ویژه مساله‌ی فرسایش خاک در حفظ پایداری
محیط و حفظ پایداری طراحی‌های ایجاد شده, دارای اهمیت است.
محدودیتهای خاک‌هاء از جمله شوری خاک, آلودگی خاک و ...» از جمله مواردی هستند که در برنامه‌ریزی» باید مورد توجه قرار
گیرند.
۶-۱-۲-۱-۳- رستنی‌ها و تیپ های گیاهی
گیاهان» موجودات زنده, حساس و شکننده‌ای هستندکه در محیطهای انسان ساخت, به انسان‌ها در حفظ کیفیت زندگی‌شان,
کمک‌های مهمی را ارایه می‌دهند. گیاهان برای رشد و ادامه‌ی حیات, احتیاج به شرایط خاص اقلیمی و بیوکلیمایی دارند که لازم
است به آنها پرداخته شود. توجه به نیازهای درونی گیاهان, در کاهش میزان هزینه‌های نگهداری, بسیار مهم خواهد بود. همچنین,
برای حفظ طبیعت و یکپارچگی محیط استفاده از گیاهان بومی هر منطقه دارای اهمیت است. همچنین, برنامه‌ریز باید از وجود با
عدم وجود گیاهان در محدوده‌ی زمین مورد نظر و یا کیفیت آنها اطلاع کافی داشته باشد و براساس آن» برنامه‌ریزی کند. لازم است
برای شناسایی جوامع گیاهی و گیاهان بومیء محدوده‌ای به مراتب وسیع‌تر از محدوده‌ی زمین» مورد بررسی قرار گیرد. عوامل
عمده‌ای که بر تعیین جوامع گیاهی تاثیر دارند.ء عبارتند از: عوامل اقلیمیء ساختار خاک و مردم[۸].
شناسایی رستنی‌های محدوده‌ی مورد بررسی» بدون تهیه‌ی نقشه‌ی جوامع یا تیپ‌های گیاهی و همچنین» تراکم پوشش گیاهی
برای ارزیابی» کارأیی نخواهد داشت. [۱۶]
۷-۱-۲-۱-۳- زیستگاه‌ها و پراکنش جانوری
هر چند.ء محدوده‌های شهری» محل مناسبی برای زیست اغلب گونه‌های جانوری محسوب نمی‌شوندء اما برخی از پرندگان» در
لابه‌لای درختان شهری سکنی می‌گزینند. این عامل می‌تواند در تلطیف و ایجاد حس آرامش در فضاهای شهری موئثر باشد.
برنامه‌ریز زمین» باید شرایط را به نحوی مهیا کند که برای زیست گونه‌های پرندگان مناسب باشد. ممکن است در شرایطی که
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۳
محیططبیعی؛ به نحو ارزنده‌ای برنامه‌ریزی شده باشد (از جوامع گیاهی بومی استفاده شده باشد)» ایحاد اکوسیستم‌های شبه‌طبیعصی,
محل زیست گونه‌های جانوری را نیز فراهم کند.
در این مورد نیزء لازم است که به گونه‌های بومی توجه شود و در مرحله‌ی برنامه‌ریزی» گونه‌های جانوری موجودء شناسایی شوند
و مورد بررسی قرار گیرند.
۲-۲-۱-۳ بررسی کیفیت محیطزیست
برای شناخت کیفیت محیطزیست. همان‌طور که اشاره شد.ء آلودگی‌های زیست‌محیطی اهمیت پیدا می‌کنند. به منظور ارزیابی و
برنامه‌ریزی برای زمین, باید منابع آلوده کننده و محدوده‌های تحت تاثیر آن‌هاء بر روی نقشه نشان داده شود.ء تا به درستی بتوان در
۳-۲-۱-۳ شناسایی محیط اجتماعی
محیط اجتماعی, از دو دیدگاه در برنامه‌ریزی تاثیر می‌گذارد: اول آن که نحوه‌ی بهره‌برداری انسان از زمین مورد نظر در گذشته
چگونه خواهد بود؟
صحنه‌ساز فعالیتهای گوناگون انسان خواهد بود. برای بررسی محیط اجتماعی» باید ساختارهای اجتماعی مورد شناسایی قرار گیرند.
۱-۳-۲-۱-۳- جمعیت محلی
از آنجا که استفاده کنندگان از محدوده» مردم اطراف محدوده‌ی زمین خواهند بود. لازم است که اطلاعات دقیقی درمورد آنها
محدوده» تاثیر می‌گذارند. مسایل اقتصادی مردم نیزء با تاثیر بر خواسته‌های آنان در برنامه‌ریزی دخالت دارد. [۸]
۲-۳-۲-۱-۳- ویژگیهای تاریخی
بیان گر شواهد تاریخی باشند؛ از لحاظ گردشگری, اهمیت زیادی دارد. هر عنصر یا محل با ارزش در زمین» باید روی نقشه مشخص
شود. وجود چنین نقاطی در زمین» به منزله‌ی مزیت محسوب می‌شود. از این نقاط می‌توان به عنوان نقاط کلیدی طرح بهره جست.
۴-۲-۱-۳ شناخت سیمای محیط
۱-۴۳-۲-۱-۳- شناخت منظر
در مورد مدیریت و برنامه‌ریزی سیمای منظر مطرح می‌شود. محورهای دید است. دید از درون محوطه به بیرون و از بیرون محوطه
-------- صفحهٔ بعد --------
بد درون آن؛ در تدوین ایده های طراحی و برنامه‌ریزی» نقش مهمی دارد. علاوه برشناخت این نوع نگاه‌هاء لازم است نظر مردم در
می‌شود.
۱ دیدهای خیلی خوب باید باقی بمانند
۲ دیدهای خوب بهتر است باقی بمانند
۳ دیدهای نسبتاً خوب با به کارگیری تمهیداتی, می‌توان از آنها استفاده کرد
۴ دیدهای ضعیف بهتر است مسدود شوند
۵. دیدهای خیلی ضعیف باید مسدود شوند. [۸]
قضاوت در مورد جنبه‌های زیباشناسی, کار مشکلی است؛ زیرا دید هر یک از ما در مورد زیبایی متفاوت است. تحربه‌ی حس
زیبایی فقط از راه دیدن حاصل نمی‌شود. ارتباط بین عناصری که دیده می‌شوند. توالی مشاهده‌ی آن‌هاء فرهنگی که شخصی در آن
برنامه‌ریز منظرء باید به یک وفاق عمومی در زمینه‌ی کیفیت‌های بصری دست پیدا کند.
۳-۳-۲-۱-۳- ویژگیهای بصری
شکل, مقیاس, ارتفاع لبهء ظاهر و درجه‌ی شفافیت لبهء ظاهر کف و... این امکان را به ما می‌دهند که به سادگی فضاها را از یکدیگر
تمیز دهیم. نحوه‌ی ارتباط هر فضا با فضاهای دیگرء وجود یا عدم وجود عناصر طبیعی در درون فضا و یا اجزای آن و همچنین» میزان
همان‌طور که «لینچ»» در کتاب «سیمای شهر» پیشنهاد کرده مفهوم «لبه» برای شناخت فضاهای شهری بسیار حایز اهمیت
است. «لبه‌ها» اعم از این که از طریق شکل زمین درست شده باشند. یا پوشش گیاهی, ساختمان‌ها و یا مخلوطی از عناصر باشند.
نقش مهمی در ایجاد تصور ذهنی از یک محل در ذهن دارند. لنیچ» پنج عامل را در شناخت فضا موثر می‌داند: «لبه‌ها» «راه‌ها»
«گره‌ها» . «محله‌ها» و «نشانه‌ها».
نشانه‌های یک محدوده, می‌توانند نقش بسیار عمده‌ای را در تصور ذهنی از آن محل ایجاد کنند. درکنار این عوامل, ویژگیهای
دیگری از فضا از جمله؛ تسلسل و نوع فضاهایی که برای رسیدن به فضای مورد نظر از آنها عبور می‌کنیم؛ فضاهایی که از طریق
فضای مورد نظر می‌توان دید اطلاعات و تحربیات گذشته در مورد فضا یا فضاهای مشابهء در این امر دخالت دارند. علاوه بر این آثارء
فعالیتهای انسان (صداء بو زباله یا مناظر ناپسند)» وجود افراد دیگر در فضا و احساس شخصی در انجام یا عدم انجام فعالیت‌ها در
برنامه‌ریزء باید این توانایی را داشته باشد که فضاهای موجود را تحلیل کند و براساس نیاز و خواست استفاده‌کنندگان, فضاهای
جدید را خلق کند. خلق فضاهایی که دارای هویت و مطلوبیت باشند. از توانایی‌های یک طراح محسوب می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۳۵
برخی از انتقاداتی که در سال‌های اخیرء متوجه‌ی برنامه‌ریزان فضایی بوده» حاکی از آن است که فرضیات غلطی در مورد رفتار
انسانی و تمرکز روی شکل» به جای نحوه‌ی استفاده‌ی احتمالی از فضاها وجود داشته است. همچنین» نحوه‌ی تاثیر و میزان تاثیر فضا
۳-۱-۳- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری از برنامه‌ریزی در فضای سبز
ارزیابی توان محدوده‌ای از زمین که به فضای سبز اختصاص یافته استء از راه تحلیل اطلاعات گردآوری شده انجام می‌گیرد و
مرحله‌ی حساسی در برنامه‌ریزی برای فضای سبز به حساب می‌آید که در آنء دانش «طراحی محیط»» مفیدترین دانش برای گروه
چند رشته‌ای برنامه‌ریزی است. بسته به نوع مقیاس و پیچیدگی پروژه» ممکن است تخصص‌های گوناگونی درگیر برنامه‌ریزی شوند.
ولی در نهایت. برنامه‌ریزء باید بتواند توانایی درک و به‌کارگیری اطلاعات را به سمت نظم‌دهی و مکان‌یابی فعالیت‌ها سوق دهد.
نقشه‌های مربوط به امکانات و محدودیتهای زمین» نتیجه‌ی کار برنامه‌ریزان در این مرحله است. نقشه‌ی امکانات زمین» باید
کلیه‌ی توانایی‌ها و ناتوانایی‌های زمین و منطقه‌ی اطراف آن را نشان دهد. تصمیم‌گیری مبنی بر این که چه مسایلی امتیاز و چه
۳-۳ مبانی طراحی فضای سبز
هنگامی که یک طراح» با بررسی کلیه‌ی عوامل دخیل در برنامه‌ریزی فضای سبزء همه‌ی امکانات و محدودیت‌ها را در مورد
جنبه‌های فیزیکی و طبیعی زمین مورد نظرء فهرست کردء لازم است به این مهم پرداخته شود که چه کسی, چگونه و برای چه
منظوری از محل استفاده خواهد کرد؟ بنابراین ضروری» است که فهرستی از نیازهاء خواست‌ها و انتظارات مردم فراهم کنیم.
در این میان» باید آنچه را که با محدودیت‌ها و امکانات زمین (و حتی محدودیت‌ها و امکانات فرهنگی- اجتماعی - اقتصادی)
هم‌خوانی داردء باید به عنوان فعالیتهای امکان‌پذیر تعیین نماییم. هریک از فعالیتهای امکان‌پذیرء امکانات و خصوصیات خاص خود
را طلب می‌کنند» که لازم است» به‌صورت جامع مورد بررسی قرار گیرند. با تطابق امکانات و خصوصیات مورد نیاز برای هر فعالیت با
محدودیت‌ها و امکانات زمین مورد نظرء می‌توان جانمایی فعالیت‌ها را انجام داد. همان‌گونه که در تعریف برنامه‌ریزی فضای سبز
عنوان شده است. دو نوع برنامه‌ریزی برای زمین تعیین می‌شود که در جانمایی فعالیت‌ها تاثیرگذار هستند: روش ماتریس و روش
روابط عملکردی .
ممکن است در جانمایی فعالیت‌ها و حتی در نحوه‌ی تعریف دیاگرام‌های عملکردی» چندین پیشنهاد مدنظر طراح قرار گیرند. این
ایده‌ها باید به‌درستی بررسی و به‌طور خلاقانه‌ای گسترش داده شوند. یک طراح ناشیء معمولاً شیفته‌ی اولین ایده‌ای می‌شود که خلق
می‌کند و نمی‌تواند آشفتگی ایده‌هایی را که باید در آنها تامل کندء تحمل کند. در حالی که باید در مورد این که کدام ایده واقعاً
بهترین است. تفکر و درنگ کرد. ایده‌پردازی و پروراندن ایده‌ها چیزی نیست که بتوان به کسی آموزش داد. معمولاً موانع ذهنی بر
سر راه تفکر خلاق قرار می‌گیرند. که این موانع مفهومی, باید به شکل بهینه‌ای برطرف شوند تا یک طراح بتواند خلاقیت خود را به
عرصه‌ی ظهور برساند. [۶]
برای اطلاع بیش‌ترء رجوع شود: به جان. ل.ماتلاک, آشنایی با طراحی محیط و منظرء ترجمه‌ی سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرء تهران؛ ۱۳۷۹.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز تُسهری
۱-۲-۳- عوامل موثر در طراحی فضای سبز
۱-۱-۲-۳ تغییرات طرح, پس از طراحی و اجرا
از آنجا که یک طرح فضای سبزء حتی پس از اجرا نیزه می‌تواند دستخوش تغییر شودء طراح باید توانایی آن را داشته باشد که در
هنگام پروراندن ایده‌ها و خلق مکان‌هاء هویت آنها را پس از این تغییرات نیزء پیش‌بینی کند.
طراح فضای سبزء باید به حال و آینده» توجه داشته باشد.ء به طوری که بتواند نیازهای فوری استفاده‌کنندگان را برطرف کند و به
سلامت بلندمدت و پایداری محیط و منظرء نیز بپردازد. اما به دلایل گوناگونی که مهمترین آنها کاهش کیفیت محیط و منظر و
و نیازء منجر به تغییر فرآیند طراحی محیط و منظر شده است. [۶] امروزه دیگر طرحهای محیط و منظرء به آرایش دادن و طراحی
گیاهان یا خلق اتفاقی فضاهای سبز اطلاق نمی‌شود؛ بلکه برنامه‌ریزی‌ها و طراحی‌هایی که در آنها رویکردهای پایداری,
چارچوب‌های اصلی را تشکیل می‌دهند هدف اصلی محسوب می‌شود.
یکی از نکاتی که در طراحی فضای سبزء باید به آن بدان توجه داشت. «تغییرات» است. فرق یک طرح فضای سبز با یک طرح
معماری در این است که طرح فضای سبزء پس از ساخت» دچار تغییر می‌شود و لازم است که طراح, همه‌ی آن تغییرات در نظر داشته
باشد. طراح باید بتواند محیطهایی را خلق کند که مدت کوتاهی پس از کاشت گیاهان, زیبا باشند و بعدها نیزء» به عنوان محیط و
منظرهایی رضایت‌بخش, کارآیی داشته باشند. یعنی لازم است یک طراح محیط و منظرء از توالی اولیه و ثانویه اطلاع کامل داشته
باشد و از این تغییرات» در جهت پایداری‌های طرح خود بهره برد. [۶]
به غیر از تغییرات بلندمدت و بدون برگشتی که در توالی‌ها صورت می‌گیرد؛ طراح فضای سبزء باید به تغییرات فصلی نیز توجه
کامل داشته باشد. تغییرات فصلیء ممکن است امکانات و محدودیت‌هایی را ایجاد کندکه در طرح‌ها باید آنها را با دقت بررسی کرد.
این موارد» شامل: استفاده از شرایط اقلیمی فصلی و استفاده‌ی عملی از گیاهان به خاطر وضع فعلی آنها است که به این ترتیب,
بیان ویژگیهای منحصر به‌فرد هر فصل و حس منحصر به‌فرد هر مکان را نیز در بر می‌گیرند.
۳-۱-۳-۳ نحوه‌ی بیان زمان در طرح
یکی از نکاتی که در طراحی فضای سبز بسیار اهمیت دارد.ء «بیان زمان» است. طراح با تعیین نحوه‌ی حرکت شخص در محیط
و منظر و طراحی آن به صورت تجربه‌ای حسی و متحول شونده‌ی غنی» می‌تواند آن تجربه را به حداکثر برساند. طراحی خوب. در
روند حرکت بیننده» چارچوب زمانی پر از امکانات را به‌وجود می‌آورد که در آن» وقایع» دیده شده و از آنها برای آماده کردن بیننده به
منظور کسب تجربه‌های بعدی استفاده می‌شود. به این ترتیب» کل سکانس مورد نظرء به صورت تجربه‌ی طراحی عملی‌تری در
خواهد آمد.
از آنجا که طراحی و توسعه‌ی یک فضا در قالب فضای سبزء برای مدت های طولانی تداوم خواهد داشت و با گذشت زمان نیزء
بسط پیدا می کند.ء اگر تغییرات بوم شناختی یا فرهنگی به کندی صورت بگیردء محیط و منظرء این فرصت را خواهد داشت تا خود را
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۳۷
بومی و محلی, در زمان طراحی آنها مدنظر قرار گرفته است. توجه به این نکات» باعث می‌شود که یک فضا پس از گذشت سال‌ها
همجنان دارای حس مکان قوی باشد و کاراآیی فراوان داشته باشد. نکته‌ی دیگری که باید در طراحی به آن توجه کرد «سرعت
حرکت بیننده است». هرچه سرعت حرکت کمتر باشدء بیننده آگاهی بیشتری نسبت به محیط و منظر کسب می‌کند. بنابراین» توجه
به پیچیدگی محیط و دقت به جزییات. اهمیت دارد. اما اگر سرعت حرکت زیاد باشد.ء بیننده فقط کلیت طرح را درک می‌کند.
درسرعت حرکتء وضعیت فضا و چگونگی مسیر و چگونگی پیمودن آن» تاثیر دارند. (۶]
۳-۱-۲-۳ سازمان‌دهی فضایی مکان‌ها و فعالیت‌ها
از آنجا که طراحی به‌صورت فضایی تجربه می‌شود. سازمان‌دهی مکان‌ها و خصوصیات فضایی آنها از اهمیت زیادی برخوردار
هستند. فضاهاء مکان‌های انجام فعالیتهای گوناگون توسط گروههای گوناگون است. همان‌گونه لازم است که گروههای خاص در
زمان‌های خاص برای رفع نیازهایشان به تسهیلات مورد نیاز دسترسی داشته باشندء ضروری است که از برخورد گروه‌هایی که دارای
قوانین اخلاقی و شرایط دهنی متفاوتی هستند.ء نیز اجتناب شود. شبکه‌های فضایی در زمان‌های گوناگون» می‌توانند بر خصوصی بودن
یا عمومی بودن یک مکان تاثیرگذار باشند. یک مکان در زمان اجتماعی و در فضای اجتماعی خود قابل درک است. گروههای
مختلف برای خود. قلمرو زمانی و فضایی می‌سازند. بنابراین» میزان پیوستگی گروههای خاص در زمان و فضاء بر میزان رضایت آنان
از فضا و نیز تنش و بهداشت روانی آنها تاثیرگذار است. (۶]
۲-۲-۳- اصول طراحی فضای سبز
معماری» با شناخت هنری انسان‌ها سروکار دارد و خواه ناخواه, در تبیین زیبایی‌ها از قانون‌مندی زیبایی‌شناسی هنری پیروی
می‌کند. اما زمانی که فعالیت آن در چارچوب طراحی فضای سبز شهری و فراشهری به عرصه‌ی طبیعت و عناصر فیزیکی آن کشیده
می‌شود. بالطبع» اصول ترکیب زیبایی‌شناسی طبیعی نیز به آن افزوده می‌شود. بنابراین» طراحی منظرء از یک طرف, با اصول ترکیب
زیبایی‌شناسی معماری ارتباط می‌یابد و از سوی دیگرء تابع اصول ترکیب زیبایی‌شناسی طبیعی می‌شود. براساس نگرشی نوین» زیبایی
از رابطه‌ی پیوسته و دینامیک دانش‌های مختلف در طراحی منظر به وجود می‌آید. در این نگرش» کیفیت زیبایی منظرء در ارتباط با
عناصر مفید و عملکرد آنها سنجیده می‌شود و به عنوان دانشی در کنار سایر دانش‌های عملکردی, مانند: معماری, شهرسازی»
کشاورزی و باغبانی قرار می‌گیرد. [۳]
طراحی فضای‌سبزء در مقیاس‌های کوچک, باید مبتنی بر راحتی» زیبایی» دوام و صرفه‌ی اقتصادی باشد. طراحی فضای سبزء به
عنوان بخشی از طراحی فضای شهری» فرآیندی انسانی است که با بهبود کیفیت کالبدی محیط زیست سرو کار دارد. آنچه که باید
در طراحی» به آن اشراف داشتء این است که یک فضای سبز (در هر مقوله ای که باشد)» از یک‌سوء جزیی از شهر است و نمی‌توان
بدون توجه به کل, در مورد جزء برنامه‌ریزی و طراحی انجام داد و از سوی دیگرء هر فضای سبزء به منزله‌ی یک کل است که از
تر کیب اجزاء مانند: راه‌هاء باغچه‌هاء مبلمان و آلمان‌ها تشکیل می‌شود و ضمن این که بایستی کلیت در تمامی اجزا احساس شود.ء اجزا
نیز به‌خوبی طراحی شوند. ۱۳۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز نسهری
در طراحی فضای سبزء از گیاهان به عنوان عناصر معماری می‌توان استفاده کرد. این عناصرء همانند دیگر عناصری که در طراحی
به کار گرفته می‌شوند. از ویژگیهای بصری مانند: نقطه, خطء فرم, رنگ و بافت برخوردار هستند.. بایستی این ویژگی‌ها براساس
اصول زیبایی‌شناختی» یعنی وحدت» ریتم» تناسب» تعادل توازن و مقیاس چیده شوند تا بتوان به محیطهای دلپذیر دسترسی پیدا کرد.
۱-۳-۳-۳ ویژگیهای بصری در گیاهان
۱-۱-۲-۲-۳- نقطه
نقطه از ابتدایی‌ترین اجزا است. با وجود این که نقطه, هیچ طول, عرض» عمق و جهتی ندارد اما دارای تاثیرات القایی است.
چنانچه نقطه در مرکزیت میدان دید باشدء به نظر ساکن و ثابت می‌آید؛ اما اگر از این مرکز جاذبه‌ای حرکت کند. کشش ایجاد شده
و نقطه ناپایدار می‌شود. [۶]
در طراحی فضای سبزء باید به نقاطی که در ترکیب کلی» نقاط خاص را به‌وجود می‌آورند دقت کرد. با تاکید بر چنین نقاطی
می‌توان حس مکان را افزایش داد. این نقاط به سازمان‌دهی ترکیب کمک می‌کنند و بر خطوطی مانند خطوط دیدء دلالت کرده و از
نظر بصری غالب می‌شوند.
۲-۱-۲-۲-۳- خط
یک خطء نقطه‌ای امتداد یافته و دارای طول و جهت است. اما عرض و عمق ندارد. برای آن که خطء قابل رویت باشد. باید
ضخامت داشته باشد. این ضخامت تا حدودی بیان کننده‌ی احساس است. مثلاً خطوط ضخیم» بر قدرت و خطوط نازک» بر ظرافت
دلالت دارند. ویژگی خط نیزء حاکی از احساس آن است. خطوط مستقیم؛ صریح و پایدار به نظر می‌رسند؛ خطوط شکسته و زاویه‌دارء
پرتحرک و گاهی دیوانه‌وار می‌نمایند و منحنی‌های ایجاد کننده ی تاثیرات احساسی هستند. جهت خط بر انرژی آن اثرمی‌گذارد. خط
عمودی» نشان دهنده‌ی تعامل با مهمترین نیروء یعنی جادبه است. خط افقی نیزء بر پایداری دلالت دارد. خطوط عمودی و افقی در
کنار هم احساس ثبات را منتقل می‌کنند. زوایای ۹۰ درجه که در اثر تلاقی خطوط عمودی و افقی تشکیل می‌شود. الق در خصوصیت
پایداری هستند. خطوطی که در جهت عمودی یا افقی قرار نگرفته‌اند. احساس عدم ثبات را منتقل می‌سازند. نیروهایشان یکدیگر را
خنثی نمی‌کنند و خطوط در حالت نامتعادل قرار می‌گیرند. این خطوط از نظر بصری, فعال و پویا هستند و احساس تنش و تغییرات
غیرقابل اجتناب را بیان می‌کنند. (۶]
از خصوصیات خطها می‌توان در کنترل طرح استفاده کرد. از آن‌جایی که مهمترین سازوکارهای نظم دهنده‌ی فضای سبز (شبکه
راه‌ها). هویت خطی دارندء می‌توانند کلیت طرح را تعریف کنند. براساس خطوط موجود در طرح, سبک‌های گوناگون معماری فضای
سبز تشخیص داده می‌شود. خطوط راه‌ها به‌خصوص وقتی که با ردیف درختان تعریف می‌شوند.ء در هدایت دید.ء نقش عمده‌ای را
برعهده می‌گیرند. هدایت دید می‌تواند به سمت یک نقطه‌ی حساس صورت بگیرد یا به نحوی باشد که دید را از یک عنصر نامطلوب
منحرف سازد. در فضاهای سبزء علاوه بر ردیف درختان, پرچین‌هاء لبه‌ها و... نیز در هدایت دید تاثیر دارند.
خطوط موازی (مثلا: تنه درختان) می‌تواند مفهوم صفحه را منتقل کند. هر چه فاصله‌ی میان آنها کمتر باشد این مفهوم قوی‌تر
است. در معماری, از صفحات برای محصور کردن فضا استفاده می‌شود. صفحات عمودی (دیوار)» میزان محدودیت فضا را تعیین
می‌کند و صفحات افقی (به‌خصوص در بالای سر) بر مقدار محصور بودن فضا می‌افزاید.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فقضای سبز ۳۹
۳-۱-۲-۲-۳- فرم
فرم» عبارت آست از نمود ظاهری یک جسم سه‌بعدی که در یک صفحه‌ی دو بعدی تصور می‌شود. فرم درختان از مجموع تنه.
شاخ و برگ‌های آنها تشکیل شده و به‌صورت‌های عمودی, مدورء گلدانی» مجنونی» هرمی و ... دیده می‌شوند. فرم برای گیاهان» هم
به‌صورت تکی و هم به‌صورت گروهی قابل بررسی است. هر فرم گیاهی, خصوصیات خاص خود را الق می‌کند که در زیر به برخی از
آنها اشاره می‌شود:
۱ گیاهان مخروطی شکل, بر جهت عمودی تاکید دارند و می‌توان از آنها به عنوان نقاط کانونی در طرح‌ها استفاده کرد.
۲ گیاهان مدور که معمولی‌ترین نوع گیاهان هستند و اغلب در مجموعه‌ی طراحیء بخش عمده‌ی گیاهان را تشکیل می‌دهند.
فاقد جهت هستند و به عنوان زمینهای برای فرم‌های جهت‌دارتر به‌کار می‌روند. همچنین» خصوصیت پیونددهندگی بین سایر
اجزای طراحی را بر عهده دارند.
۳ گیاهان چتری» جهت افقی تأکید می‌کنند.
۴ گیاهان هرمی شکل» ویژگی رسمی و معماری‌شناسی دارند و به مجموعه استحکام می‌بخشند.
۵. درختان مجنون» توجه دید را به سمت زمین جلب می‌کنند.
۶ شاخه‌های رو به بالاء توجه دید را به سمت بالا جلب می‌کنند و باعث می‌شوند که ارتفاع, بیشتر احساس شود. [۳]
۴-۱-۲-۲-۳- بافت
بافت. خصوصیت دیگری است که بیان کننده‌ی زبری با نرمی سطح است. بافت‌ها به سه دسته‌ی ظریف, متوسط و خشن تقسیم
می‌شوند. هرچه یک جسم» بافت خشن‌تری داشته باشد»ء در زمینه‌ی خود مشخص‌تر است. بافت درشت» به خوبی قابل رویت است و
در یک فضا زودتر از بقیه‌ی عناصر به چشم می‌آید. بافت‌های درشت‌ترء جسورتر هستند ضمن این که باعث می‌شوند که محیطء
کوچکتر احساس شود.
بافت متوسط از نظر احساسی خننی است. اصولاً اشیایی که بافت متوسط دارندء بر سایر اشیا غلبه نمی‌کنند. بسته به اینکه در
ترکیب با بافت ریز یا بافت درشت استفاده می‌شوندء می‌توانند نزدیک‌تر یا دورتر احساس شوند. چنانچه بافت‌های متوسط در سطح
وسیعی استفاده شوند به فضا هویت یک‌پارچه می‌دهند و کمک می‌کنند که اجزای مختلف فضا با یکدیگر وحدت پیدا کنند.
بافت ریزء در گیاهانی دیده می‌شود که اجزای کوچکی دارند (برگ‌ها و ساقه‌های کوچک). این عناصرء» ظریف و شکننده به نظر
می‌رسند. چنین عناصری در یک محیط عموماً آخرین چیزهایی هستند که دیده می‌شوند؛ اما به خاطر ظرافت و زیبایی خودء بر بیننده
تأثیر می‌گذارند. بافت‌های نرم سایه روشن‌های مناسبی را ایجاد می‌کنند. بافت‌های ریز را می‌توان در بزرگ جلوه دادن فضاهای
کوچک به‌کار گرفت. |۳]
۵-۱-۲-۲-۳- رنگ
رنگ» به نور بستگی دارد نه به شی. سطوح» هیچ رنگی از خود ندارند؛ تنها قادرند طول موج‌های خاصی از نور را بازیتابانند. با
تغییر نورء رنگ نیز تغییر می‌کند. رنگ براساس سه عامل: فضاء تضاد سایه‌ی رنگ و شدت رنگ می‌تواند تعریف شود. |۶]
-------- صفحهٔ بعد --------
۵۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز نسهری
بر خلاف عناصر معماری» تنوع رنگ در گیاهان بسیار زیاد است و تقریباً همه‌ی طیف‌های رنگی را درگیاهان می‌توان مشاهده
کرد. رویکردهای متفاوتی در استفاده از رنگ برای توسعه‌ی فضایی مطرح است. برخی از طراحان محیط و منظرء اعتقاد دارند که در
محیطهای شهری, نباید از رنگ‌های زیاد و متنوع در یک فضا استفاده کرد. در این صورتء زمینه‌ی فضای شهری خنتی می‌شود و
رنگ‌های فصلی در آن نمود پیدا می‌کنند. نظریه‌ی دیگر, بر استفاده از یک رنگ غالب در فضا دلالت دارد؛ به نحوی که تضاد و یا
هم‌خوانی سایر رنگ‌ها باعث می‌شود که عناصر؛ مشخص‌تر دیده شوند و یا در فضا محو شوند. رویکرد سوم به‌کارگیری رنگ با
کنترل دقیق روابط میان رنگ‌ها در کل فضاست. این روش به طراح آجازه می‌دهد تا رابطه‌ی میان نشانه‌های فضای سبز را به
بیش‌ترین حد ممکن برساند. در دیدگاه چهارم» می‌توان از رنگ برای افزایش آگاهی بیننده از فضا و حتی ایجاد تصورات فضایی
استفاده کرد.
در هر صورت» رنگ با برانگیختن احساسات بیننده » یعنی واکنش‌های ذهنی» بر انسان اثر می‌گذارد. رنگ‌ها توانایی تمیج.
مضطرب ساختن و آرامش دادن به بیننده را دارا هستند. فضاها و عناصر موجود در آنها مفاهیم ذاتی هستند. میزان انتقال این
مفاهیم به بیننده» بستگی به میزان آگاهی او از فضا و عناصر آن دارد. رنگ‌های گرم چون: قرمزء نارنجی و زرد به طراح این فرصت
را می‌دهند که محیط را شادتر نشان دهد. رنگ‌های سرد. مانند: سبز و آبیء به طراح در بزرگ‌تر جلوه دادن فضا و القای حس آرامش.
کمک می‌کنند. [۳]
۲-۲-۲-۳- اصول و قوانین زیباشناختی
در هر طراحی» اجزای بصری براساس اصول زیباشناختی در کنار یکدیگر طرح را تشکیل می‌دهند. بنابراین» لازم است که اصول
زیباشناختی در طراحی فضای سبز نیز مدنظر قرار گیرد. این اصول» عبارتند از: ریتم» تعادل و توازن» تاکید یا تمرکزء تنوع و سادگی,
مقیاس و تناسب, وحدت. [۶
۱-۲-۲-۲-۳- ریتم
ریتم» شامل تکرار است؛ تکرار اقلام مشابه که به ترکیب وحدت می‌بخشد. ریتم در سایر هنرها از جمله موسیقی نیزء به کاربرده
می‌شود. ریتم در هنرهای بصری» به حرکت چشم بستگی دارد. ریتم» کمک می‌کند که یکنواختی در طرح غالب شود. ریتم» ضمن
این که ایجاد تنوع می‌کند. سادگی طرح را نیز حفظ می‌کند. ریتم» تعادل بصری را نیز حفظ می‌کند.
۲-۲-۲-۲-۳- تعادل با توازن
معمولاً در یک منظره می‌توان به سهولت, یک محور را پیدا کرد. توزیع متناسب عناصر در دو طرف این محورء تعادل نامیده
می‌شود. چنانچه عناصر, دقیقاً مانند هم باشند. طرح قرینه می‌شود. اما در مورد طرح‌هایی که قرینه نیستند؛ نیز باید تعادل بصری
تقارن» یک فرمول طراحی است که شاید از هزاران سال پیش در ابنیه و مناظر سبز به‌کار رفته است. اما با توجه به این که در
طبیعت تقارن به این شکل دیده نمی شودء طراحان منظرء علاقه‌ی بیشتری به طرح های نامتقارن با برقراری توازن در آن دارند.
برقراری توازن» به گونه‌ای است که مثلاً یک گیاه دارای بافت خشن که تاثیر زیادی بر دید داردء در یک سمت محور و چندین گیاه
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۵۹۱
دارای بافت ریزء در سمت دیگر محور فرضی چیده می‌شوند. با وجود این که درختان دارای بافت ریزء به خودی خود تاثیر چندانی بر
دید ندارند. اما مجموعه‌ی آنها می‌تواند تاثیر متناسبی با یک گیاه خشن به تنهایی داشته باشد.
۳-۲-۲-۲-۳- تاکید یا تمرکز
تاکید. به مفهوم منحصر بودن یا منحصر کردن یک بخش خاص در طرح است که طراح» آن را بهتر تعریف می‌کند. تاکیدء از یک
کنتراست و تضاد قابل توجه بین دو جسم ایجاد می شود. تأکید می‌تواند به‌صورت تمرکز نیز مطرح شود. وقتی یک جز ترکیب.
اختلاف قابل‌توجه‌ای با اجرا داشته باشدء تمرکز شکل می‌گیرد. این اختلافات ممکن است در اندازه‌ی مقیاس, شکل, جمت. رنگ.,
بافت و بسیاری متغیرهای دیگر به چشم بیاین. هم‌چنینءتمرکز را می‌توان با استفاده از خطوط همگرا القاء نمود. طرحهای شعاعی» در
معماری محیط و منظر متداول هستند. تاکید می‌تواند به‌طور مستقیم بیان شود یا این که به‌طور غیرمستقیم با ایجاد تباین فضایی
مطرح شود؛ یعنی به‌صورت سلسله مراتبی از فضاها به یک فضای خاص هدایت شوند. در این صورت» تحرک ذهنی ایجاد شده و بر
استفاده از تاکید.ء باید به دقت صورت گیرد. تاکید بر نقاط خاص و ایحاد نقاط کانونی» ضمن این که می‌تواند در طرحء تنوع ایحاد
کند. ممکن است وحدت کل طرح را نیزء تحت شعاع خود قرار دهد.
۴۳-۲-۲-۲-۳- تنوع و سادگی
سادگی, یکی از اساسی‌ترین اصول هنرهای بصری است. هدف از به‌کارگیری سادگی» بیان حداکثر مفاهیم با استفاده از حداقل
تعداد اجزا است. در مقابل سادگی, تنوع وجود دارد. تنوع می‌تواند در تعریف فضاهای مختلف به‌کار گرفته شود.ء ضمن این که از ایجاد
خستگی بصری نیزء» جلوگیری به‌عمل آورد. رعایت میزان تنوع و میزان سادگی» میزان مهارت طراح را نشان می‌دهد. یک طرحء باید
در عین سادگی, دارای تنوع و پیچیدگی نیز باشد. تا دهن بیننده را مشغول کند. همچنین» یک طرح, باید در عین تنوع» هویت یکسان
و وحدت داشته باشد و سردرگمی ایجاد نکند.
۵-۲-۲-۲-۳- مقیاس و تناسب
مقیاس, عبارت است از به‌کارگیری آندازه‌ی صحیح فواصل و ابعادء که باعث ایحاد توازن و ترتیب در یک محیط می‌شود. مقیاس
و تناسبء» دو وسیله برای تغییر اندازه‌ی نسبی هستند. مقیاس, اندازه را نسبت به واحد اندازه‌گیری آنسانی یا هر واحد دیگرء بیان
می‌کند. تناسبء رابطه‌ی میان اندازه‌ی یک بخش یا میان بخشهای مختلف را توضیح می‌دهد.
در درک مقیاس و تاثیر آن برحس آدمیء اندازه‌ی یک شی نسبت به اندازه‌ی انسانء بسیار اهمیت دارد. چنانجه, مقیاس یک
مکان از اندازه‌های انسانی بزرگ‌تر باشدء انسان در آن فضا احساس کوچکی می‌کند و چنانچه مقیاس یک مکان, کوچکتر از فضای
مورد نیاز برای انسان باشدء احساس محصوریت القا می‌شود. فضاها در رابطه با مقیاس‌های انسانی» می‌توانند از مقیاس صمیمانه‌ی
انسانی (که در آن قیافه‌ی افراد قابل شناسایی است) تا مقیاس ماورای انسانی (که بیشتر در طبیعت دیده می‌شوند) متغیر برخودار
-------- صفحهٔ بعد --------
۵۲ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
تناسب نیزء به اندازه‌ی مقیاس اهمیت دارد. میزان تناسب. در پویایی طرح تاثیر دارد. همواره طراحان, به دنبال تناسباتی هستند
که نه آن‌قدر ناپایدار باشند که آزار دهنده جلوه کنند و نه آن‌قدر آشکار باشند که خسته کننده به نظر برسند. زیبایی‌هاء هویت‌ها و
کار کردهای معماری ایرانی» مدیون تناسباتی است که معماران قدیم به‌کار می‌بسته‌اند.
۶-۳۲-۲-۲-۳- وحدت
وحدت یا هماهنگی» یعنی این که اجزا در یک ترکیب به یکدیگر تعلق دارند و با هم» پیوستگی و ارتباط بصری دارند. وحدت در
یک طرح, باعث می‌شود که یک ترکیب. قابل فهم و خوانا باشد. وحدت. خود دارای مفاهیم گوناگونی است. نکته‌ی اساسی در
وحدت» این است که بر اجزای طرح, مقدم است. همچنان که هر جزء دارای معنی است - ممکن است هر کدام از اجزا دارای سلسله
مراتبی هم باشند- لازم است که در کل, با پیوستگی» تکرار و مجاورت» این معانی افزایش پیدا کنند. نکته‌ی دیگری که در ایجاد
وحدت موثر است. پیوستگی در طرح است. نقاط خطوط فرم‌هاء رنگ‌ها یا بافت‌ها می‌توانند در کل طرح امتداد یابند و از این راه»
می‌توانند بسته به میزان مجاورت‌شان با یکدیگرء در یک ترکیب کلی‌تر شرکت کنند. این مجاورت» باعث ایجاد وحدت می‌شود.
۳-۲-۲-۳ اصول طراحی فضا
از آنجا که طرح‌ها به‌صورت فضایی احساس می‌شوندء طراح باید بتواند فضاها را نیز به‌خوبی طراحی کند. فضا در علوم مختلف»
دارای معانی مختلفی است. اما منظور از فضا در این بحث. مکان فعالیتهای انسان است. عملکرد فضا با در نظر گرفتن نیازهای
روزانه‌ی توده‌ی مردم فعالیتهای اجتماعی» معنای بهتری پیدا می‌کند. در یک فضای سبز شهری, فعالیتهای اجتماعی» مهم‌تر از
جلوه‌های صرفاً طبیعی است. ترکیب عناصر اولیه‌ی طبیعت با فضای مطلوب در چارچوب گردهم‌آیی‌های اجتماعی و ایجاد تسهیلات
آن» ضروری است.
فضاهایی که در شهر ایجاد می‌شوند. بستر کلیه‌ی فعالیتهای بیرونی انسان هستند. هر فضا ویژگیهای بصری خود را دارد.
فضاها دارای عواملی» چون: شکل, مقیاس, ارتفاع نسبی» بُعد. ظاهر و درجه‌ی شفافیت لبه هستند. لبه‌ها در فضاها نقش بسیار مهمی
دارند همان‌طوری که «لینچ» در کتاب «سیمای شهر» اشاره کرده است: مفهوم لبه برای شناخت فضاهای شهر بسیار حایز اهمیت
است. در درون یک فضای سبز شهری نیزء لبه‌ها از این اهمیت برخوردارند. لبه‌ها می‌توانند از طریق اختلاف سطح زمین یا پوشش
بازی می‌کنند. [۸]
۱-۳-۲-۲-۳- عوامل موثر در شناخت فضا
«لینچ»» پنج عامل زیر را در درک مفهوم فضا موثر می‌داند: «لبه‌ها»» «راه‌ها»» «گره‌ها»» «محله‌ها» و «نشانه‌ها» [۸]
راه‌ها سازوکارهای نظم دهنده‌ی یک فضا هستند و با ایجاد دسترسی, عملکردهای اجتماعی و عملکردهای وابسته به انسان‌ها را
افزایش می‌دهند. راه‌ها می‌توانند خصوصیت جمع کنندگی به یک مرکز را یا خصوصیات توزیع کنندگی را داشته باشند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۳
«گره‌ها» نقاط تجمع را برای انسان‌ها فراهم می‌کنند. امکان رویارویی با دیگر افراد در گره‌ها صورت می‌گیرد. گره‌ها این فرصت
را به طراح می‌دهند که به سادگی, مکانی را برای تجمع افراد مهیا کنند. گره‌ها نقاط تلاقی راه‌ها هستند.
در یک فضای سبزء «محله‌ها» در حقیقت. مکان‌های جانمایی فعالیت‌ها هستند. لازم است با درنظر گرفتن هم‌خوانی برای
مجاورت آن‌هاء تصمیم‌گیری شود. اولین وظیفه‌ی برنامه‌ریز طراحی برای تحقق بخشیدن به فعالیتهای خاص است؛ به این منظورء
باید تسهیلات لازم برای این فعالیت‌ها فراهم شود.
«تجربه‌ی مردم از محل»» در میزان رضایت آنان از آن فضا برای فعالیت و یا فعالیتهای خود. برای برنامه‌ریزی حایز اهمیت
است. چنانچه, محل به اندازه‌ی کافی رضایت‌بخش و جالب باشد, شخص به ماندن در آنجا و لذت بردن از آن تشویق می‌شود.
«نشانه‌ها» در یک مکان, نقش بسیار عمده‌ای در خاطره‌ی آن محل دارند. هر مکان خاص, دارای نوعی تصور ذهنی خاص خود
است که می‌توان آنها را به سهولت تفسیر کرد و به وضوح به‌خاطر سپرد. [۸]
۳۲-۳-۲-۲-۳- ویژگیهای فضایی
در کنار عواملی که منجر به شناخت هویت فضا می‌شوندء ویژگیهای دیگری از جمله: تسلسل فضایی» ینی فضاهایی که در
امتداد هم قرار می‌گیرند. فضاهایی که برای رسیدن به یک مکان از آنها عبور می‌کنیم» فضاهایی که از درون یک فضا می‌توانیم
ببینیم» اطلاعات گذشته در مورد فضا و فضاهای مشابه» وضعیت ذهنی و تجربه‌های گذشته از سابقه‌ی فرهنگی» آموزشی» اجتماعی و
اقتصادی فردء حساسیت‌های زیبایی شناسانه نیز در شناسایی و تاثیر فضاها بر مکان و کیفیت فضا نیزء بایستی مورد توجه قرار گیرد.
عواملی چون: زباله» سر و صداء جاده, آب آلوده, هوای آلوده و.. می‌توانند کیفیت فضا را تحت تاثیر قرار دهند. [۸]
همچنین» عوامل زیر می‌توانند موجب تنش در افراد شوند و بر تجربه‌ی شخص از مکان نیزء تاثیر بگذارند.
۱ محیطهای شلوغ.
۳ احساس عدم کنترل محیط شامل: فقدان کنترل» حریم شخصی و احساس محرمیت.
۴ احساس عدم ارزش نهادن به شخص, به عنوان عضوی از اجتماع[۸].
به عنوان یک طراح و یک برنامه‌ریز فضای سبزء لازم است میزان این تنش‌ها را از طریق طراحی و یا حتی مدیریت مجموعه.
کاهش دهیم. به عنوان مثال, در فضاهای سبزء به عنوان بخشی از فضاهای شهری» می‌توان شلوغی را با تامین سرانه بیشتر کنترل
هر چند. این عوامل از کنترل طراح فضای سبز خارج است و بایستی در سطوح برنامه‌ریزی شهری, به آن پرداخته شود.
در مورد کنترل میزان خشونت در جوامع محلی نیزء طراح نمی‌تواند تاثیر مستقیم داشته باشد. عوامل اجتماعی در این زمینه
دخالت دارند. هر چندء می‌توان با ایجاد محیطهایی آرام» تنش‌های اجتماعی افراد استفاده کننده را کاهش داد. نکنه‌ای که در این
زمینه اهمیت داردء دقت در تحلیل جامعه‌ی استفاده کننده» مشکلات اجتماعی و ... آنان است.
| در مباحث اکولوژیکی عنوان ۲۳۸0۸011 ۳۵77108 پا « ظرفیت برد» تقریباً هم‌معنی با «سرانه» است. ظرفیت برد به معنای حداکثر تعداد افرادی است
که می‌توانند از یک محیط استفاده کنند. در مواردی که فضای سبز از لحاظ اکولوژیکی و محیطزیستی حایز اهمیت باشد (مثلاً پارک‌های ملی) توجه به
ظرفیت برد محیط الزامی است. چرا که بیشتر از آن میزان باعث تخریب محیط می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
اطلاعات و دانش ما در تبیین و چگونگی رفتار انسان‌ها در فضا و عکس‌العمل آنان نسبت به این محیط‌ها هنوز محدود است.
بنابراین» تعیین آن‌که؛ مردم چه محیطی را قابل زیست و یا قابل استفاده می‌دانند. یا چه عکس‌العملی نسبت به وضعیت‌های خاص
خواهند داشت و چه عواملی باعث رضایت و ادامه‌ی استفاده از یک فضا و یا عدم رضایت و عدم استفاده از یک فضا می‌شود. کار
ساده‌ای نخواهد بود. [۸]
اما آنچه می‌تواند در بررسی پاره‌ای از این مواردء به ما کمک برساندء نحوه‌ی شناخت و تجربه مردم از محیط است. عواملی که
در این زمینه دخالت دارندء عبارتند از :
۱ حس‌ها- اولین تماس مردم با محیطء از طریق حس‌های آنان صورت می‌گیرد (بینایی» شنوایی» بویایی» لامسه و چشایی)
۲ نیازها- مردم یک دسته نیاز اساسی دارند که به‌خاطر آنء در مقابل اطلاعاتی که از راه حس‌های خود دریافت می‌کنند.
عکس‌العمل‌های غریزی نشان می‌دهند (بقاء امنیت» ابراز هویت فردی,» احساس موثر بودن)
۳ خواست‌ها- مردم برای برآورده کردن نیازهای اساسی, به طور ذاتی» خواهان کسب اطلاعات از محیط خود هستند و این کار
را به علت نیاز به رضامندی, انجام می‌دهند.
۴ زیبایی شناسی- دانش مردم و همین‌طور شرایط اجتماعی و فرهنگی و تجارب گذشته, موجب شکل‌گیری احساس‌های آنان
می‌شود| ۸]
آنچه که به عنوان فضا احساس می‌شود. از صافی آموخته‌ها و تجارب می‌گذرد و به‌صورت کیفی» توسط فرد قضاوت می‌شود.
فضاها می‌توانند با ویژگی‌هایی که دارند. بر احساس استفاده کنندگان تاثیر بگذارند و با تامین برخی ازنیازها و خواست‌هاء مورد
توجه مردم قرار گیرند. این ویژگی‌ها عبارتند از :
۱- محرمیت
محرمیت. به معنای حق فرد در کنترل اطلاعات دیگران درباره او است و در چهار دسته طبقه‌بندی می‌شود:
۱ تنهایی» یا محدودیت کامل بصری, فرد در این سطح دارای آزادی مطلق است.
۲ آشنایی نزدیک شامل: محدودیت فضایی به‌صورتی است که جزیی از یک خانواده یا واحد اجتماعی کوچک. در آن قرار گیرد
در این سطح.ء آزادی نسبی برای افراد وجود دارد.
۳ ناآشنایی - شخص در یک فضای عمومی, می‌تواند ببیندء بدون آن که احساس دیده شدن داشته باشدء در این سطحء مردم در
فضا قرار می‌گیرند. بدون این که آزادی آنان تهدید شود.
۴ محدودیت- شخص در یک فضای عمومیء هم می‌تواند ببیند و هم می‌تواند دیده شود. این سطح از محرمیت. برای رفتار
انسان» محدودیت ایحاد می‌کند. [۸]
۲- مطلوبیت
حس مطلوبیت, از جمله ویژگیهای فضایی است که انسان را ترغیب به استفاده از آن فضا می‌کند مطلوبیت, به عوامل گوناگونی
بستگی دارد که عبارتند از: حس تعلق, حس امنیت., جذابیت. کارایی و عملکرد.
۳- حس تعلق
حس تعلق, در مطلوبیت فضا نقش مهمی دارد و نکته‌ی دارای اهمیت در آن, احساس نیاز به آن مکان است. انسان‌ها خواسته یا
ناخواسته» دوست‌دار طبیعت هستند. مردم» علاوه بر ارزشهای زیست‌محیطی که طبیعت در شهرها برای آنها به ارمغان می‌آورد»ء به
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- مبانی برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز ۹۵
ارزشهای اجتماعی فضاهای سبز نیز واقف هستند. بنابراین» براساس جامعه‌ای که قرار است از فضای سبز استفاده کند. باید
فعالیتهای اجتماعی مورد نیاز آنان را مدنظر قرار داد. مردم» حتی نیازهای تفریحی خود را در کنار طبیعت. دلپذیرتر می‌یابند.
۳۴- حس امنیت
احساس امنیت. به منزله یکی از نیازهای اولیه‌ی انسان» است در طراحی فضاها بسیار اهمیت دارد. احساس امنیت. تمایل افراد
به حضور در یک محل را تقویت می‌کند.
عوامل موثر در حس امنیت» عبارتند از :
۱ محیط باید خوانا و قابل درک باشد؛ به‌طوری که استفاده کنندگان بدانند در کجای محیط قرار دارند.
۲ محیط باید اطلاعات کافی برای استفاده کنندگان فراهم کند. تا بتوانند فضاهای مجاور را نیز درک کنند.
۳ استفاده کنندگان, باید بتوانند اشخاص در همسایگی خود را ببینند و ارتباط خود با آنان را از لحاظ دوستانه بودن یا غیردوستانه
۵- جذابیت
جذابیت یک فضاء علاوه بر عوامل زیبایی‌شناسی» به عوامل دیگری نیز بستگی داردکه عبارتند از:
۱ فضاها باید ضمن داشتن عملکرد, انگیزش‌های ذهنی مورد نیاز مردم برای احساس رضایت از محیط پیرامونشان را نیزء فراهم
۲ فضاها باید دارای غنا و تنوع کافی باشند.ء تا حواس انسان‌ها را تحت تاثیر قرار دهنده و در آنان ایحاد علاقه کنند.
۳ فضاها باید موقعیتی را ایحاد کنند که مردم بتوانند به شکل غیررسمی با یکدیگر ملاقات کنند.
۴ فضاها باید در عین هماهنگی, به‌قدر کافی پیچیده باشند تا حواس را تحریک کنند.
۵. فضاها نیازمند خصوصیات تمایز یافته‌ای هستند تا بتوانند حس مکان را برای مردم ایجاد کنند. این مسایل از لحاظ ایجاد
حس در قلمرو خانگی, گروه همسایگی و یا اجتماعی و...» اهمیت دارد.
۶ فضاهای خصوصی و دارای محرمیت. در جایگاه خود لازم هستند و در صورت عدم نیاز به آن» گشودگی و ارتباط در فضاها
باید مدنظر قرار داده شود.
۷ فضاها باید دارای مقیاس انسانی باشند. فضاهایی که مردم در آنها احساس کوچکی کنند. منجر به ایحاد حس ترس و آنزوا
می‌شوند.
یک طراح» زمانی می‌تواند یک فضای سبز را به بهترین صورت طراحی کند که هم از اصول زیباشناختی اطلاع کافی داشته
باشدء هم گیاهان را به خوبی بشناسد و هم در مورد عوامل دخیل در هویت فضاها و فضاهای شهری, آگاهی داشته باشد.
گیاهان» دارای رنگ‌هاء بافت‌هاء شکل‌ها و خصوصیات خاصی هستند که لازم است براساس اصول زیبایی‌شناسی, در کنار
یکدیگر چیده شوند. اما از آن‌جایی که لازم است فضاهای سبزء علاوه بر ویژگی بصری» ویژگی اجتماعی نیز داشته باشند» باید
بتوانند به عنوان یک فضای شهری, به بهترین وجه» ایفای نقش کنند. در این صورت» عوامل فضایی اهمیت پیدا می‌کنند.
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
بنحس دوم
ضوابط و مقررات طراحی فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول
ضوابط طراحی فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فقضای سبز 2۸
ضوابط به عنوان جایگزین واژه‌ی »»٩121101270« شامل معیارهای کمّی می‌شود. از آنجا که فضای سبز شهری, مقوله‌ای
مرتبط با خدمات جوامع شهری است. خواه ناخواه, تابعی از ضوابط عام شهرسازی و برنامه‌ریزی شهری محسوب می‌شود. در عین
حال» به‌دلیل آن که با المان‌های اجرایی و معماری سر وکار داردء ناگزیر به پیروی از ضوابط اجرایی است. ضوابط شهرسازی» کنترل
طراحی و برنامه‌ریزی فضاهای سبز خدماتی راء از راه اعمال سرانه‌ی فضای سبز امکان‌پذیر می‌سازد. ضوابط اجرایی» افزایش کارأآیی
فضاهای سبرز را در رابطه با ابعاد و اندازه‌ی قطعات, چگونگی گذرهاء مصالح و کف‌سازی و تاسیسات و تحجهیزات مورد نیاز, فراهم
۱-۱- ضوابط شهرسازی
به‌طور کلی» ضوابط مربوط به کاربری فضای سبز در شهرها را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:
* ضوابط و مقررات عام
شامل مقررات و ضوابطی می‌شود که به‌صورت قانون و آیین‌نامه در سطح کلیه‌ی شهرهای کشورء لازم الاجرا هستند. مانند:
قانون شهرداری‌هاء لایحه‌ی قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرهاء مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی ایران» از
جمله: مصوبه‌ی ۱۳۶۹/۲/۱۷ در زمینه‌ی ضوابط تامین فضای سبز کنار آتوبان‌ها و بزرگراهها. [۱۳]
* ضوابط ومقررات مربوط به هر شرهر
در اغلب طرحهای جامع و طرحهای تفصیلیء مقررات گوناگونی که با شرایط هر شهر سازگار باشدء ارایه شده است؛ از جمله:
قوانین مربوط به سرانه‌هاء موارد استفاده از زمین» ضوابط مربوط به تفکیک زمین و ضوابط مربوط به احداث ساختمان و... که لازم
است در هر موردء به طرحهای فرادست مراجعه شود.
در چند دهه‌ی اخیرءکاربری فضای سبز شهری,» همچون سایرکاربری‌هاء در اهرم‌های اجرایی برنامه‌ریزی شهری,» یعنی طرح جامع
و طرح تفصیلی» مورد توجه بوده و در این طرح‌ها پس از یک‌سری مطالعات اولیه در مورد وضعیت گذشته و موجود کاربری فضای
سبزء در زمینه‌ی حفظ و نگهداری فضاهای سبز فعلی و گسترش و مکان‌یابی آن برای آینده» سیاست‌هایی در پیش گرفته شده است؛
با این وجود به‌علت بروز برخی مشکلات» همچون: افزایش جمعیت شهری, رشد بی‌رویه‌ی شهرهاء افزایش فیمت زمینهای زمین
شهری و...» می‌توان شاهد از بین رفتن فضاهای سبز داخل و حومه‌ی شهرها بود. از آنجا که فضاهای سبزء دارای کار کردهای
گوناگونی در شهر هستند. تجدید نظر در مورد سیاستهای حفظ و نگهداری و ایجاد فضاهای سبز در طرحهای شهرسازی لازم به
نظر می‌رسد. شایان ذکر است که در گذشته. در پی عدم موفقیت طرحهای جامع و تفصیلی در زمینه‌ی حفظ و نگهداری فضاهای
سبز شهری و کاهش سهم این نوع کاربری نسبت به کاربری‌های دیگرء مسوولین دی‌ربط برنامه‌ریزی شهری, از جمله وزارت کشور
(دفتر فنی معاونت هماهنگی امور عمرانی)» فعالیت‌هایی در زمینه‌ی تهیه‌ی راهنمای تدوین طرح راهبردی - جامع فضای سبز
شهری داشته‌اند؛ که امید می‌رود با تهیه‌ی این گونه طرح‌هاء که هدایت آمور فضای سبزء از قبیل: ایحادء گسترش, توزیع عادلانه.
وحدت., انسجام» حفظ و نگهداری فضاهای سبز شهری در محدوده‌ی قانونی و حریم شهر یا شهرستان را بر عهده داردء به عنوان یک
طرح کیفی,» بتواند سیاستهای کلی فضای سبز شهری را سامان بخشد[۱۷] تهیه‌ی طرح راهبردی فضای سبز شهری, نشان از
اهمیت و جایگاه بسیار مهم کاربری فضای سبز شهری در نزد شهرسازان و برنامه‌ریزان شهری دارد .
-------- صفحهٔ بعد --------
له ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۱-۱-۱ سرانه‌ی فضای سبز
سرانه» میزان کمیّنی است که به‌طور متوسطء از یک کل به هر نفر می‌رسد. مثلاً سرانه‌ی فضای سبزء مقدار فضای سبزی است
که به‌طور میانگین, از کل کاربری فضای سبزء به هر نفر می‌رسد. سرانه‌های مختلفی که برای هریک از کاربری‌های شهری به کار
برده می‌شود. با توجه به موقعیت جغرافیایی شهرء ویژگیهای کالبدی- فیزیکی» شرایط اقلیمیء عوامل اقتصادی, عوامل اجتماعی,
عوامل فرهنگی و..» از شهری به شهر دیگر متفاوت است و نمی‌توان یک سرانه و استاندارد مشخص برای شهرهای یک کشور در
نظر گرفت و هر شهری با توجه به شرایط خود. نیاز به سرانه‌های متفاوتی دارد و استانداردهای ارایه شده» تنها همچون یک راهنما
مورد استفاده قرار می‌گیرند. [۱۷۱]
سرانه‌ی فضای سبز توصیه شده توسط سازمان ملل» ۲۰ الی ۲۵ مترمربع برای هر نفر است. حال آن که این شاخص در فرانسه:
۸ مترمربع» در آمریکای لاتین: ۱۵ مترمربع و در انگلیس: ۱۰ متر مربع است. [۱۷] طبق بررسیهای کارشناسان, استاندارد بین‌المللی
فضای سبز برای هر فرد که در شهرهای پرجمعیت زندگی می‌کند. ما بین ۱۵-۵۰ مترمربع و به طور متوسطء ۳۰ مترمربع
می‌باشد. [۱۷]
البته استانداردهای کشورهای در حال توسعه» بسیار پایین‌تر از اروپا و آمریکا است. در زمینه‌ی استانداردهایی که در شهرهای
ایران به‌کار برده می‌شود. می‌توان گفت که اولین سرانه‌ی فضای سبزء مربوط به طرح جامع تهران» مصوب سال ۱۳۴۹ است که
سرانه‌ای برابر با ٩/۱۳ مترمربع را برای هر نفر پیشنهاد کرده است. در این میان» افراد سازمان‌ها و ارگانهای ذی‌ربط در امر شهر و
شهرسازی نیزء براساس مطالعات خویش» پیشنهاداتی را در زمینه‌ی سرانه‌ی فضای سبز شهری آرایه کرده‌اند که در «جدول شماره‌ی
(۱-۱) به آنها پرداخته شده است».
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول - ضوابط طراحی فضای سیز ۶۳
جدول ۱-۱- سرانه‌ی پیشنهادی کاربری فضای سبز درمنابع مختلف
وزارت مسکن و شهر سازی ۷-۲
برنامه ریزان روسی پولادشهر
مأخذ: طباطبایی نژادء مهدی. نقش پارک‌های شهری در توسعه‌ی پایدار شهرهاء مورد
شهر تهران. رساله‌ی کارشناسی ارشد. دانشکده علوم انسانی و اجتماعی»؛ دانشگاه
تبریز» ۰۱۳۷۷ ص ۲۳.
بررسی‌ها و مطالعات صورت گرفته نشان می‌دهند که بین اندازه‌ی جمعیتی شهرها و میزان کاربری فضای سبز (پارک‌های درون
جدول ۲-۱- رابطه‌ی اندازه جمعیت شهر و درصد کاربری فضای سبز
و
اندازه‌ی‌جمعیتی سهر به هزار نفر
سح کاشهر | سح ساخته ند |
ا ک ا کال کال
ال کل کال
۱/۹۳ ۳۳۰۷ ۱/۳۴۰
بل سل نحل
ماخذ: فضای سبز شمری. استاندار دها و انواع آن؛ گروه مطالعات و برنامه‌ریزی شهمری؛ وزرات کشور ۰۱۳۶۹ ص ۳۶
۲-۱-۱- معیارهای مکانی
دلایل بسیار مهم برای مکان‌یابی فضاهای سبز عمومیء در ضرورت‌های اجتماعی ایجاد پارک نهفته است. معیارهای لازم, به
منظور مکان‌گزینی فضاهای سبزعمومی, به شرح زیر بیان می‌شوند. [۱۳]
۱-۲-۱-۱ مرکزیت "
کاربری فضای سبز عمومی, تا حَّدامکان» باید در مراکز شهری» اعم از مراکز محلات. نواحی و مناطق شهری» مکان‌یابی شوند.
| (۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۲-۲-۱-۱ سلسله مراتب!
مکان‌یابی شوند.
۳-۲-۱-۱ دسترسی ۲
شبکه‌ی دسترسی, ایفا کننده‌ی نقش حیاتی در شهرها است و همه‌ی کاربری‌ها به تناسب عمل‌کردشان, نیازمند شبکه‌ی
دسترسی مناسب هستندء به‌طوری که دوام و بقای آنها بدون وجود شبکه‌ی دسترسی مناسبء امکان‌پذیر نیست. هریک از پارک‌های
شهری, باید از چهارسوء به شبکه‌ی ارتباطی دسترسی داشته باشند. تا از این راه» هم امکان جذب جمعیت بیشتر فراهم شود و هم
امکان نظارت اجتماعی و امنیت پارک افزایش یابد و در عین حال» امکان «بهره‌برداری دیداری» از جلوه‌های زیبای پارک برای
رهگذران نیزء از چهارسو مهیا شود.
چنانچه, مکان پارک‌های درون شهری» بدون در نظر گرفتن شبکه‌ی دسترسی مناسب انتخاب شده باشد. نه تنهاء کاربران این
نوع کاربری را از نظر ایمنی» مورد تهدید قرار می‌دهد.ء بلکه سیستم حمل و نقل شهری را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. از این‌روء
پارک‌های درون شهری» به تناسب سلسله مراتب» لازم است از یک شبکه‌ی ارتباطی مناسب برخوردار شوند.
۴-۳-۱-۱ سازگاری با کاربری‌های مجاور
نکته‌ی بسیار مهم دیگر در مکان‌یابی فضاهای سبز شهری» میزان سازگاری در هم‌جواری با کاربری‌های دیگر است. عوامل
تعیین کننده در هم‌جواری‌های سازگار و ناسازگار بین کاربری‌های شهری» عبارتند از: آلودگی صوتی, آلودگی هواء آلاینده‌های
محیطی, آلودگی‌های ناشی از ماهیت عملکردی کاربری‌ها و دسترسی» که در ادامه‌ی بحث. به آنها پرداخته می‌شود.
۰ آلودگی صوتی
میزان آلودگی صوتی با کاهش و افزایش فاصله‌ی بین کاربری‌های پارک‌های درون شهری و منبع تولیدکننده‌ی صداء رابطه‌ی
معکوسی دارد و لذاء در مکان گزینی این نوع کاربری» با رعایت حریم می‌توان عمل نمود.[۲۰]
آلودگی هوا
آلودگی هوا به هر شکلی که به وجود بیاید» عاملی در جهت برهم زدن سلامت جسمی انسان و آسایش روحی و روانی وی
محسوب می‌شود. عمده‌ترین عوامل آلوده کننده‌ی هواء سوخت‌های فسیلی هستند که برای تامین انرژی مورد نیاز صنایع و وسایل
حمل و نقل به کار برده می‌شوند. از این‌رو» مکان پارک‌های درون شهری نباید در معرض مستقیم این منابع آلاینده قرار داشته باشند.
[10۵]ع۲11۳۵۲ |
)11 ددع۸0 2
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فقضای سبز ۶۵
* آلاینده‌های محیطی
برخی از کاربری‌های شهری,» مثل: مراکز درمانی و بیمارستانی» مراکز جمع‌آوری زباله و نخاله, کشتارگاه‌هاء گورستان‌ها و...» اثرات
جسمی و روانی نامطلوبی بر انسان می‌گذارند. از این‌روء این دسته از کاربری‌ها به لحاظ بهداشتی» باید در فاصله‌ی مناسبی از
پارک‌های درون شهری» مکان‌گزینی گردند.
۰ ماهیت عملکردی برخی از کاربری‌ها
برخی از کاربری‌های شهری» به لحاظ ماهیت عملکردی خودء نمی‌توانند در مجاورت کاربری پارک‌های درون شهری قرار
گیرند.کاربری‌هایی چون: ایستگاه آتش‌نشانی» پادگان‌های نظامی و مراکز پلیس» مراکز اورژانس و ...» که باید با فاصله‌ی معینی از
پارک‌های درون شهری مکان گزینی شوندء تا علاوه بر برخورداری از خدمات آن‌هاء تداخل در انجام فعالیت‌ها نیز» به وجود نیاید.
تعداد دیگری از کاربری‌ها همچون: مراکز تجاری بزرگ» تعمیرگاه‌هاء انبارها و باراندازها که مراجعات روزانه وسایل نقلیه سبک و
سنگین را به همراه دارد.ء علاوه بر تشدید آلودگی‌هاء تردد عادی در سطح منطقه را نیزء با اختلال روبه‌رو می‌کنند. لذا قرارگیری
پارک‌های درون شهری در کنار چنین فعالیت‌هایی» موجب سلب آسایش و آرامش و امنیت کاربران این پارک‌ها میگردد. [۲۱]
به دلیل آن‌که پارک‌ها هویت پهنه‌ای دارند و در درون طرحهای شهری, عمدتاً به‌عنوان کاربری فضای سبز نشان داده می‌شوند.
در این مبحثء مورد بررسی قرار گرفته‌اند. البته» کمربندهای سبز نیز به‌عنوان کاربری فضای سبزء در طرحهای شهری مطرح است.
اما به‌علت آن‌که این گونه فضاهای سبزء اساسا فاقد عملکرد اجتماعی, هستند از لحاظ سازگاری با کاربری‌های مجاور» مورد بررسی
قرار نمی‌گیرند. با توجه به مطالب بیان شده» «جدول شماره‌ی (۳-۱) که نشان‌دهنده‌ی کاربری‌های سازگار و ناسازگار با پارک‌های
درون شهری است»» در ادامه‌ی تحقیق آرایه می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳
ل
۵
۵
و۶
سوت
نوع کاربری
تجاری (خرده فروشی)
تجاری (عمده فروشی)
پایانه‌ی مسافربری
آثار باستانی
۳-۱- کاربری‌های سازگار و ناسازگار با پارک‌های درور
کاربری‌ها
آلودگی صوتی » مسایل روحی و روانی
آلودگی هواء مسایل بهداشتی
ایجاد تراکم و اختلال در حرکت » مسایل روانی
آلودگی هواء آلودگی صوتی
مسایل ایمنیء آلودگی هوا
آلودگی صوتی, آلودگی هوا
ایجاد تراکم» مسایل روانی
آلودگی صوتی» آلودگی هوا
ایجاد تراکم اختلال در حرکت. آلودگی صوتی
ی
رعایت حریم» انتقال
رعایت حریم» انتقال
رعایت حریم» انتقال
ی ارشد. دانشکده‌ی
فضاهای سبز سهری
یی
۱۵۰-۰ متر
۵-۰ متر
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فقضای سبز ۷
۲-۱- ضوابط علمی
رعایت کلیه‌ی مراحل فرآیند برنامه‌ریزی و طراحی محیط و منظردر طراحی فضای سبز (طراحی» ارزشیابی و اجرا)» برای رسیدن
به ایده‌های بهترء الزامی است .
رعایت کلیه‌ی اصول زیبایی‌شناختی در طراحی فضای سبزء یعنی وحدت. ریتم» تناسب. تعادل» توازن و مقیاس» برای دست‌یابی به
رعایت کلیه‌ی مسایل اکولوزیک, اجتماعی- اقتصادی» زیست‌محیطی و منظرشناختی در فضای سبزء برای دست‌یابی به محیطی
پایدارتر» الزامی است .
از آنجا که عملکرد اجتماعی, شاخص‌ترین عملکرد پارک‌ها در شهرها محسوب می‌شود. رعایت اصول طراحی فضاهای اجتماعی
(محرمیت, مطلوبیت» امنیت و..)» الزامی است.
در نظر گرفتن نیازهای اکولوژیک و خواست‌های طبیعی گیاهان» الزامی است. "
۳-۱- ضوابط اجرایی
با توجه به این که هر یک ازگونه‌های فضاهای سبز شهری, از لحاظ عملکرد و خصوصیات, با سایر گونه‌ها تفاوت داردء لازم است
ضوابط مربوط به آنها نیز, جداگانه مطرح شود. هرچند. ممکن است برخی از مواردء میان آنها مشترک باشد. اولین نکته‌ای که باعث
می‌شود که گونه‌های فضای سبزء از یکدیگر متفاوت شوندء عملکرد آنها است. برخی از گونه‌ها از جمله: کمربندهای سبزء عملکرد
اکولوژیک بالایی دارند و فاقد عملکرد اجتماعی و زیبایی‌شناسی هستند. بنابراین» ضروری است که طراحی آنها به‌گونه‌ای صورت
گیرد که بیش‌ترین عملکرد اکولوژیکی را به‌همراه داشته باشند. در پاره‌ای از مواردء مانند پارک‌هاء به‌ویژه در مقیاس‌های خرد (واحد
همسایگی یا پارک محلهای) نمی‌توان انتظار زیادی از عملکرد اکولوژیکی داشت. در حالی که عملکردهای اجتماعی و زیبایی‌شناسی,
دارای اهمیت بیشتری خواهند بود .
۱-۳-۱- ضوابط طراحی پارک‌ها"
پارک‌ها دارای عملکردهای اجتماعی, کالبدی و زیست‌محیطی هستند. مهمترین ویژگی پارک‌هاء عملکرد اجتماعی است. در
طراحی پارک‌ها نکته‌ی حایز اهمیت. مقیاس پارک است که تعیین کننده‌ی فعالیتهای مجاز در محدوده‌ی پارک محسوب می‌شود.
هرچند ممکن است نیازهای جامعه, مبین برقراری و ایجاد یک فعالیت در پارک باشد. اما برای آن که عملکردهای پارک دستخوش
تغییر نشود» لازم است که در هر مقیاسی» فعالیتهای مجاز آن انجام می‌پذیرد. از سوی دیگرء بایستی نحوه‌ی استقرار پارک‌ها در
1 برای مطالعه‌ی بیشتر در این زمینه‌هاء به فصل اول نشریه (تعاریف و مفاهیم پایه در فضای سبز) مراجعه کنید.
" پارک‌ها که از زمره‌ی فضاهای سبز پهنه‌ای هستند. یا بر اساس اصول و قوانین جنگل‌داری احداث و نگهداری می‌شوند و یا براساس اصول و قوانین
مهندسی فضای سبز. از آنجا که این مجلدء معرف فضاهای سبز است. به بخش دوم پرداخته می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
سلسله مراتب شهری آن نیزء» رعایت شود. به‌این معنا که از جانمایی پارک‌های با مقیاس فرامحله‌ای در داخل محلات. باید در حد
امکان جلوگیری شود.
در گام نخست» ضوابط مربوط به برنامه‌ریزی در مورد پارک‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد و پس از آن» ضوابط مربوط به طراحصی
المان‌ها و اجزای گوناگون پارک. تحقیق و مطالعه می‌شود.
۱-۱-۳-۱ ضوابط برنامه‌ریزی فعالیت‌ها در پارک‌های شسهری
* پارک همسایگی
- وسعت: کمتر از ۵۰۰۰ مترمربع.
- شعاع نفوذ: کمتر از ۱۰۰ متر.
- جمعیت زیر پوشش: ۱۰۰۰ نفر.
- نحوه دسترسی به پارک: با پای پیاده.
- سطوح و فضاهای آزاد: 7/۹۵ کل سطح زمین است.
- سطح سرانه: به‌طور متوسط ۳ مترمربع برای هر کودک.
- ظرفیت: ۱۵۰ الی ۲۰۰ کودک.
- در حَّد در کنار پارک. کانون‌های آموزشی و فرهنگی قرار داشته باشد. در محوطه‌ی پارک. تنها در نقاط اضطراری» خیابان
داخلی احداث شود.
- در اراضی مربوطه, به اندازه‌ی مورد لزوم» محل پارکینگ پیش‌بینی شود.
- فعالیتهای مجاز: زمین بازی کودکان» محلی برای نشستن و کنترل کودکان از سوی خانواده‌ها.
- محوطه به‌گونه‌ای طراحی شود که پله و زاویه‌ی خطرناک نداشته باشد.
پارک محلهای
- وسعت: از ۵۰۰۰ مترمربع تا ۵۰۰۰۰ مترمربع.
- شعاع حوزه‌ی نفود: ۱۰۰۰ متر.
<- جمعیت زیر پوشش: ۳۰۰۰ نفر.
- نحوه دسترسی به پارک: با پای پیاده.
- فعالیت‌ها: گذران اوقات فراغت, قدم زدن, نشستن» گپ زدن» روزنامه خواندن و....
- در طراحی این پارک‌هاء شناخت نیازهای ساکنین در سنین مختلف, فرهنگ مراجعه‌کنندگان و خواست آنان ضروری است.
مفهوم محله از نظر اجتماعی, قابل درک است و در طراحی آن» تشخیص ویژگیهای اجتماعی مراجعه کنندگان اولویت دارد.
- نسبت فضاهای سبز به فضاهای دارای سازه» تقریباً مساوی باشد.
- سازه فضای بازء حدود ۱۲ درصد از سطح کل باشد.
- فضاهای خدماتی و بهداشتی: حدود ۲۲ درصد.
- فضاهای سبز و درخت‌کاری: حدود ۵۰ درصد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فقضای سبز ۶۹
- زمین بازی کودکان: حدود ۱۲ درصد.
- زمین ورزش: حدود ۴ درصد. [۱۲]
- در مجموع, سطح کل زیربنای ساختمان‌های مورد نیاز در طبقات» نباید از ۸۵ سطح کل زمین بیشتر باشد.
- به ازای هر ۲۰۰ مترمربع زمین» ۶ متر مربع برای احداث پارکینگ اختصاص داده شود.
- سطح سرانه: به‌طور متوسطء ۲ مترمربع برای هر کودک.
- در حَّد امکان» در کنار پارک» کانون‌های آموزشی و فرهنگی احداث شده باشد.
- ظرفیت: برای ۴۰۰ الی ۶۰۰ نفر[۲۲].
* پارک ناحیه‌ای
- دسترسی به پارک: با پای پیاده
- فعالیت‌ها: گذران اوقات فراغت. نشستن, قدم زدن» دویدن» بازی‌های دو یا سه نفره» بازی کودکان, دوچرخه‌سواری» اسکیت
و9
- در مجموع, سطح کل زیربنای ساختمان‌های مورد نیاز در طبقات» بیشتر از ۵/ سطح کل زمین نباشد. (حداکثر تعداد طبقات
مجاز: ۲ طبقه).
- سطوح و فضاهای آزادء ۹۵ کل سطح زمین است.
- تراکم و توزیع سنی هر ناحیه, برای ایجاد نوع پارک و تاسیسات تفریحی, در نظر گرفته شود.
- به ازای هر ۱۵۰مترمربع زمین» ۱۲متر مربع برای احداث پار کینگ اختصاص داده شود.
- در حَد امکان, در کنار پارک. کانون‌های آموزشی و فرهنگی احداث شده باشد.
- ظرفیت: برای ۳۰۰۰ نقر.
* پارک منطقه‌ای
- وسعت: از ۱۰۰۰۰۰ مترمربع تا ۲۰۰۰۰۰ مترمربع.
- دسترسی به پارک: سواره با وسیله‌ی نقلیه‌ی عمومی یا شخصی.
- فعالیت‌ها: گذران اوقات فراغت, برگزاری مراسم و گردهم‌آیی‌هاء نشستن و پیاده‌روی» دویدن و ورزش‌های گروهی.
- به ازای هر ۱۵۰ مترمربع زمین» ۲۵ متر مربع برای پارکینگ اختصاص داده شود.
- در محوطه‌ی پارک, تنها در نقاط اضطراری» خیابان داخلی احداث شود.
- تراکم و توزیع سنی هر ناحیه برای ایجاد نوع پارک و تاسیسات تفریحی در نظر گرفته شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۳۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- سطح سرانه: به‌طور متوسط ۴ مترمربع برای هر نفر.
* پارک شهری (یا پارک‌های بسیار بزرگ)
- وسعت: بزرگ‌تر از ۲۰ هکتار.
- حوزه نفوذ: بخشی از شهر یا همه‌ی آن.
- دسترسی به پارک: سواره با وسیله نقلیه شخصی یا عمومی.
- فعالیت‌ها: گذران اوقات فراغت» پیک‌نیک» برگزاری مراسم و گردهم‌آیی‌هاء نشستن و پیاده روی» دویدن» دوچرخه سواری »
ورزش‌های گروهی» زمینهای بازی کودکان و زمینهای ورزش با امکانات ویژه.
- در تعیین کاربری‌ها شناخت نیازهای اجتماعی وضع موجود و پیش‌بینی نیازهای آینده» بررسی جمعیت تحت پوشش, تراکم
جمعیتء تعیین شعاع نفوذ, بررسی مسایل اقتصادی- اجتماعی مراجعه کنندگان الزامی است.
- امکان دسترسی سواره به قسمتهای درونی پارک نیز وجود دارد. (وسایل نقلیه‌ی عمومی, عمدتاً تا قبل از ورودی پارک,
خدمات‌رسانی می‌کنند )
- نسبت فضاهای سبز به فضاهای دارای سازه: دو برابر.
- سازه فضاهای باز: حدود ۱۵ درصد از سطح کل.
- فضاهای آزاد چند منظوره: ۱۰ درصد از فضای سبز و فضای باز.
- فضاهای خدماتی و بهداشتی: حدود ۲ درصد.
- فضاهای سبز و درخت‌کاری: حدود ۷۰ درصد.
- زمین بازی کودکان: حدود ۴ درصد.
- زمین ورزش: حدود ۴ درصد.
- پارکینگ: حدود ۴ درصد[ ۱۲].
- سطح سرانه: به‌طور متوسط ۴ مترمربع برای هر نفر.
- به ازای هر ۵۰ هزار نفر جمعیت. یکی از این پارک‌ها مورد نیاز است.
۲-۱-۳-۱ ضوابط طراحی المان‌های پارک
۱-۳۲-۱-۳-۱- ضوابط طراحی ورودی‌ها
ورودی‌ها به‌عنوان فضاهای دعوت کننده» نقش مهمی در هویت پارک‌ها دارند. از این‌رو» لازم است ورودی‌ها به دقت طراحی
- چنانچه» ورودی پارک در مجاورت خیابان تندرو قرار داشته باشدء شایسته است که یک دسترسی کندرو مابین آنها نیز
طراحی شودء تا توقف خودرو مراجع کنندگان به پارک» منجر به اختلال در حرکت سایر وسایل نقلیه نشود. در چنین حالتی,
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فضای سبز ۷۳
- ورودی پارک‌ها نمی‌توانند مستقیماً در کنار بزرگراهها و مسیرهای پر رفت و آمد قرار گیرند.
- استقرار کیوسک‌های اطلاع‌رسانی و استفاده از تابلوهای راهنما در ورودی پارک. می‌تواند در خوانا شدن محیط موثر باشد.
- کلیه‌ی ورودی‌های پارک. بایستی چنان طراحی شوند که ورود خودرو و موتورسیکلت را به داخل پارک محدود کنند.
چنانچه پارک در مقیاس شهری باشد. این محدودیت در مورد مکان‌های داخلی پارک» به منظور تفکیک مسیر پیاده و سواره
الزامی است. بهتر است این محدودیت‌ها به گونه‌ای صورت گیرندکه از لحاظ بصری و ذهنی, احساس نشوند .
- تعبیه‌ی فضای پارکینگ مناسب. در نزدیکی ورودی الزامی است.
۲-۲-۱-۲-۱- ضوابط طراحی مسیرها و ویژگیهای آنها
مسیرها استخوان‌بندی یک پارک را تشکیل می‌دهند و از لحاظ جنبه‌های عملکردی, فضایی و زیبایی شناسی قابل توجه‌اند. در
ارتباط با جنبه‌های عملکردی, گذرها به عنوان جدا کننده‌ی فضاهاء مسیرهای دسترسی و فرم دهنده» فضاها اهمیت دارند.
- تنها ارتباط مستقیم و کوتاه بین ورودی‌ها مطرح نیست؛ بلکه لازم است. ضمن ایجاد ارتباط بین نقاط مورد نظرء بر المان‌های
طراحی نیز تاکید شود و با بهره‌گیری از عناصر طبیعی و مصنوعی, نظم حرکتی در طرح ایجاد شودا ۱۳
- در زمینهای شیب‌دار» برای تعیین مسیرها رعایت تکنیک‌های طراحی محیطء الزامی است".
- تعیین پهنای گذرها برمبنای ابعاد انسانی صورت می‌گیرد .
- پهنای مسیرهای پیاده» به اهداف طرح و تعداد استفاده کنندگان از مسیر بستگی دارد. به‌طور کلی, برای عبور هر فرد. ۶۰ سانتی
متر پهنا نیاز است و حداقل, ۱۳۰ سانتیمتر پهنا برای مسیرهای پیاده‌رو عمومی الزامی است[۲۳]. در مسیرهای اصلی پارک. که
تردد افراد بیشتر استء بایستی حداقل ۲۴۰ سانتیمتر برای عرض راه در نظر گرفته شود .
- برای کف‌سازی در مسیرهای پیاده‌روی» توجه به اقلیم منطقه در رابطه با به کار گیری مصالح مناسب. الزامی است.
- شیب مسیرها در یک پارک. بایستی چنین باشد:
- پیاده‌روهای جمع‌کننده: حد مطلوب, ۱ تا ۸ درصد.
- پیاده‌روهای ورودی: حد مطلوب, ۱ تا ۴ درصد.
- رمپ پیاده‌رو: حد مطلوب, ۵ تا ۸ درصد.
- رمپ سواره (پارکینگ): حد مطلوب, تا ۱۵ درصد.
- مسیرهای سواره خدماتی: ۱ تا ۱۰ درصد[۲۴].
- مساحت پیاده‌روها بخشی از مجموع سطوح سازهای در فضای سبز محسوب می‌شود. مجموع سطوح سازهای» نباید از ۳۰ در صد
- پیش‌بینی مسایل ایمنی و تجهیزات لازم برای استفاده‌کنندگان خاص (معلولین» نابینایان) در تمام و یا قسمتی از پارک‌ها الزامی
- پیش‌بینی عبور صندلی چرخ‌دار و کالسکه. در همه‌ی مسیرهای پیاده‌رو الزامی است.
برای مراجعه بیشتر به استروم» استیون» مهندسی سایت برای معماران منظرء ترجمه سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران,۱۳۸۰ مراجعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
اف ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- بنابراین» لازم است در کنار پله‌ها که برای برقراری ارتباط بین دو سطح طراحی می‌شوند. رمپ‌ها نیز طراحی شوند.
- در رمپ‌هایی که طول رمپ از ٩متر بیشتر استء معمولا یک پاگرد میانی لازم است .
- (2۵) ارتفاع پلهء (0) اندازه‌ی کف پله 0 ۶۲-۶۴ 0۶ +۲3
- در یک‌سری پلکان, باید حداقل ۳ پله و حداکثر ۱۲ پله در نظر گرفته شود. رعایت تعداد حداقل, برای قابل رویت بودن پله و تعداد
حداکثرء به منظور جلوگیری از خستگی, الزامی است. چنانچه» تعداد پله‌ها بیش از ۱۲ پله باشد.ء لازم است. از پاگرد میانی استفاده
شود. [۱۲۴
- سطح کف پلهء بایستی شیبی حدود ۲ درصد در جهت سراشیبی داشته باشد. (۲۴]
- در محاسبه‌ی پهنای رمپ و پله» سرعت عبور تاثیر دارد.
- از آنجا که مسیرها دارای عملکرد دسترسی نیز هستند.ء بایستی به‌درستی؛ چرخش " در سرتاسر پارک را تعریف کنند.
- استفاده از تابلوهای راهنما برای خواناتر شدن مسیرها الزامی است. البته این تابلوها نباید باعث شوند که عرض مفید راه کاهش
یاید.
۳-۲-۱-۲-۱- ضوابط طراحی ابنیه و جانمایی آنها
- چنانچه» فعالیتهای مجاز در هر سلسله مراتب از پارک‌ها احتیاج به ساختمان داشته باشد. می‌توان برای آن اقدام به احداث
- استانداردهای طراحی ساختمان‌ها از قوانین و استانداردهای معماری تبعیت می‌کنند و مهندسین فضای سبزء فقط در مورد جانمایی
آن می‌توانند اظهار نظر کنند. با این وجود. لازم است که مهندسین معمارء در طراحی» تبعیت از ساختار طبیعی محل را مدنظر قرار
دهند .
- در راستای تبیین هویت پارک. ابنیه‌ها باید طوری طراحی شوند که با دیگر المان‌های پارک» هم‌خوانی داشته باشند.
- تعیین مکان احداث ساختمان‌ها بایستی براساس اصول برنامه‌ریزی محیطی صورت گیرد؛ به نحوی که قطعه‌ی تخصیص یافته» از
لحاظ مقاومت خاک مناسب باشد.
- مکان‌هایی که از لحاظ خرد اقلیم برای فعالیتهای فضای آزاد (تابش مناسب نور خورشید) مناسب هستند و یا از نظر ساختار
۱ برای اطلاع بیشتر به 2701111601176 121050206 ۲۵۳ ۹1۵2۲5 ۹۵۷۵۲ 111116 مراجعه کنید.
۰ ۰ زو
او( ۱1:۱۵ ۱
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی قضای سبز ۳
- میزان اختصاص زمین به ساختمان‌هاء براساس ضوابط برنامه‌ریزی» در هر پارک معین می‌شود. براین اساس, نباید به عنوان تامین
فضاهای مورد نیاز کاربری‌های دیگر- هر چند که با فعالیتهای پارک هم سازگار باشند- از سرانه‌ی فضای سبز آزاد در پارک
- در مورد زمینهای بازی کودکان» رعایت نکات زیر الزامی است.
- زمینهای بازی کودکان» در تمامی مقیاس‌های پارک شهری احداث می‌شود.
- زمینهای بازی کودکان» باید با فعالیت‌هایی که در مجاورت آن جانمایی می‌شوند. هم‌خوانی داشته باشند. استقرار زمین بازی
کودکان در کنار مکان‌هایی که برای ایجاد آرامش در نظر گرفته می‌شوند» ممکن است اهداف هر دو فعالیت را دستخوش
- زمینهای بازی کودکان, باید در محلهای مسطح احداث شوند و از ایجاد اختلاف سطح و پله در آنها اجتناب کرد.
- زمینهای بازی کودکان» نباید در معرض نور شدید آفتاب باشد. و از لحاظ وزش باد نیزء باید بررسیهای لازم صورت گیرد.
- در مجاورت زمینهای بازی کودکان, باید مکانی برای استراحت و کنترل والدین نیز در نظر گرفته شود.
- اتاقک نگهبانی پارک. باید به زمینهای بازی کودکان مشرف باشد.
- وسایل بازی کودکان, باید از ایمنی لازم برخوردار باشند و براساس استانداردهای موجود طراحی شوند.
- وسایل بازی کودکان, باید به گونه‌ای باشند که فعالیتهای جسمی, حرکتی و خلاقیت را در این گروه سنی تقویت کند.
- کف‌پوش زمینهای بازی کودکان, باید ایمنی لازم را داشته باشند. استفاده از شن در زمینهای بازی» به عنوان کف‌پوش؛
ممنوع است.
- لازم است در فاصله‌ی مناسبی از زمینهای بازی کودکان, تعدادی سرویس بهداشتی احداث شود.
- در مورد دریاچه‌ها و یا استخرها توجه به نکات زیر الزامی است:
- دبی منبع تغذیه‌ی آب برای دریاچه و استخرء باید ارزیابی شود.
- در پارک‌های با مقیاس همسایگی, محلهای و ناحیه‌ای, احداث دریاچه و استخر ضرورت ندارد.
- چنانچه, هدف از استخر یا دریاچه منبع ذخیره آب آبیاری نیز باشدء باید در مرتفع‌ترین قسمت فضای سبزء مکان‌یابی شوند .
- در مکان‌یابی استخر و دریاچه, لازم است به شیب‌بندی زمین نیز توجه شود و از این طریق» میزان خاک‌ریزی و خاک‌برداری
برآورد شود.
- در مورد آب‌نماها توجه به نکات زیر الزامی است:
- استفاده از آب‌نما در مراکز پرجمعیت شهرهایی که دارای آلودگی هوا هستندء در تلطیف و پاکیزه سازی هوا موثر هستند.
- پیش‌بینی آب‌نما در واحد همسایگی ضرورتی ندارد.
- لازم است که هندسه و شکل آب‌نما با دیگر اجزای پارک هماهنگی داشته باشد.
- رعایت مسایل فنی در کنار نکات زیبایی‌شناسی در احداث آب‌نماها ضروری است.
- برحسب ضرورت» پیش‌بینی دسترسی به برق و یا ایجاد پمپ خانه الزامی است.
" برای مطالعه‌ی بیش‌ترء به: استروم» استیون» مهندسی سایت برای معماران منظرء ترجمه‌ی سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران,۱۳۸۰ مراجعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
- در مورد تعیین مساحت و تعداد ساختمان‌های خدماتی» از قبیل: رستوران» چای‌خانه و یا سرویس‌های بهداشتی» لازم است حداکثر
شمار ملاقات کنندگان از پارک. مورد توجه قرار گیرد.
- در استقرار واحدهای بهداشتی» لازم است ویژگیهای هر محل از لحاظ: جهت باد. قبله. سطح آبهای زیرزمینی و دید و منظر و
فاصله‌ی مناسب با مراکز تجمع» مورد بررسی قرار گیرد.
- بسته به ضرورت» در مورد استانداردهای طراحی سار فعالیت‌ها از جمله: زمینهای ورزشی, استفاده از کتاب
6 130۹6206 1۵۳ ۹1۵0۵۳05 ۹۵۷۵۲ 1116 توصیه می‌شود.
۴-۲-۱-۳-۱- ضوابط طراحی مبلمان و جانمایی آنها
- مبلمان مورد استفاده در پارک» باید براساس اصول زیبایی‌شناسی انتخاب شود و با هویت کلی پارک هم‌خوانی داشته باشد.
- رعایت ابعاد انسانی در طراحی و انتخاب مبلمان‌ها اهمیت دارد.
- مبلمان پارک که در طی مسیرهای پیاده‌روی جانمایی می‌شوند.ء نباید از عرض مفید راه بکاهند. بهتر است برای استقرار صندلی,
أب‌خوری و ... در مکان مورد نظرء طراحی مسیر به‌گونه‌ای باشد که پس از استقراره فضایی معادل ۹۰ سانتیمتر بیش از عرض
- مبلمان پارک» باید به نحو مقتضی خوانا باشد تا به‌راحتی مورد استفاده قرار گیرد. عواملی چون: یکنواختی» استفاده از علایم
مناسب و جانمایی در مکان مناسبء می‌توانند در این امر موثر باشند.
۳-۳-۱- ضوابط طراحی باغ‌ها
می‌شوند و عملکرد اجتماعی ندارند. همچنین» طراحی و برنامه‌ریزی باغ‌هاء در حیطه‌ی مدیریت‌های شهری قرار نمی‌گیرند و نمی‌توان
در تبیین عملکردهای بلندمدت اکولوژیک. از آنها بهره گرفت. متاسفانه؛ به علت گران شدن زمین شهری» روند تبدیل باغ‌های
شخصی به کاربری‌های مسکونی» شدت یافته است؛ هرچند.ء در این زمینه» قوانین شهرسازی در هر شهری» بیان‌گر چگونگی روند
تغییر کاربری و محدودیتهای آن است. از لحاظ زیبایی‌شناسی» خواست و سلیقه‌ی کارفرما در مورد این فضاهاء از اهمیت خاصی
برخوردار است.
۳-۳-۱- ضوابط طراحی کمربندهای سبز
کمربندهای سبزء فضاهای سبزی هستند که از عملکرد کالبدی و اکولوژیک برخوردارند و عمدتاً عملکرد اجتماعی ندارند. بنابراین,
در طراحی آنها باید مسایل اکولوژیک و کالبدی مدنظر قرار گیرد.
- در تعیین محل کمربند سبزء به‌ویژه وقتی عملکرد کالبدی آن مطرح است. تدقیق محدوده‌های شهر براساس طرحهای
شهرسازی صورت می‌گیرد.
- کمربندهای سبزء عمدتاً شکل نواری دارند و نسبت طول به عرض آنء حداقل باید ۲ به ۱ باشد. حداقل عرض کمربندهای
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فقضای سبز ۷۵
- برای رسیدن به عملکرد اکولوژیک» رعایت اصول فنی الزامی است.
- در مواردی که کمربندهای سبزء به منظور کاهش سرعت باد و یا کاهش میزان آلودگی هوا احداث می‌شوند باید به چهمت
وزش باد و یا منبع آلوده کننده دقت کرد.
- در سمت باد پناه» مسافتی به اندازه پنج برابر ارتفاع بادشکن, دارای بالاترین درجه‌ی کاهش باد خواهد بود. بعد از این مسافت.
مجدداً شدت باد افزایش یافته و در مسافت‌های مساوی با ۲۰ برابر ارتفاع بادشکن, دیگر اثری نخواهد داشت. ]٩[
- برای رسیدن به حداکثر نتیجه. باید شاخ و برگ گیاهانی که در بادشکن استفاده می‌شوند.ء یا از نزدیکی سطح زمین شروع
شوند و یا این که از گیاهان در اشکوب‌بندی گوناگون استفاده کرد.
- در انتخاب گیاهان بادشکن,» تنوع در رنگ و ترکیب و شکل گیاه نباید فراموش شود.
- گیاهان همیشه سبز که تا زمین شاخه‌بندی دارند. در طول سال بیش‌ترین تاثیر را در کنترل باد دارند. همچنین» جریان هوای
سردءاز سوزنی برگان عبور نمی‌کند.
- درختان و درختچههای خزان‌پذیر» در تابستان اثر گذار هستند. پهن‌برگان» جریان هوا را از خود عبور می‌دهند و آن را تصفیه
می‌کنند.
۴-۳-۱- ضوابط طراحی میادین
- میادین» بخشی از فضای سبز است که عملکرد کالبدی و زیبایی‌شناسی دارد. معمولاً میادین فاقد عملکرد اجتماعی و
اکولوژیک هستند.
- میادین» حتی‌الامکان باید به یکی از اشکال هندسی, به‌ویژه دایره یا بیضی باشند؛ هرچند که شکل کلی میدان» براساس
طرحهای شهری در زمینه‌ی طراحی ترافیک و طراحی شهری تعیین می‌شود.
- گیاهانی که در میدان کاشته می‌شوند.ء باید به نحوی چیدمان شوند که مانع دید مناسب رانندگان نشوند. به این منظور لازم
است از گیاهان با ارتفاع کمتر در حاشیه‌ی خارجی و گیاهان مرتفع‌تر در قسمتهای میانیء استفاده شود.
- برحسب ضرورت. می‌توان از آب‌نما و یا مجسمه در میادین استفاده کرد.
- در صورتی می‌توان یادمان‌های خاص را در میادین نصب کرد که شعاع گردش میدان» بسیار گسترده باشد: مانند میدان آزادی
تهران» یا آرامگاه بوعلی سینا در همدان.
- ارتفاع دیواره‌ی کناری فضای سبز میدان‌ها باید بین ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر بالاتر از سطح عبور و مرور وسایل نقلیه باشد.
- سطح خاک باید حدود ۱۰ سانتیمتر از لبه‌ی دیواره‌ی کناری پایین‌تر قرار گیرد.
- تعبیه‌ی تاسیسات آب و برق مورد نیاز فضای سبز در میدان»ء ضروری است.
- برای آبیاری فضای سبز میدان‌هاء نباید از سیستم آبیاری سیار (غیر از شلنگ) استفاده کرد.
- طراحی سیستم آبیاری مستقل و داخلی برای میادین» الزامی است.
- نورپردازی میادین» باید به‌صورت مناسب صورت گیرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۵-۳-۱ ضوابط طراحی فضای سبز گذرگاه‌ها
فضای سبز گذرگاه‌ها دارای عملکردهای اکولوژیک وکالبدی هستند و در پاره‌ای از موارد ممکن است عملکردهای اجتماعی را
نیز ارایه دهند. عملکرد اکولوژیک فضای سبز گذرگاه‌هاء ناشی از نقش آنها در کاهش آلودگی‌های هوا, صوت و نور است. از آنجا
که اتومبیل‌ها اصلی‌ترین منابع آلوده کننده‌ی هوا و صوت هستند» استقرار فضاهای سبز در کنار گذرهاء نقش بسیار مهمی در این
مقابله با آلودگی‌ها زمینه خواهند داشت.
ویژگی فضای سبز حاشیه‌ی معابرء به ویژگی آن گذر بستگی دارد. بنابراین» ضوابط مربوط به طراحی فضای سبز معابرء براساس
نوع معبر معرفی می‌شود:
۱-۵-۳-۱- ضوابط طراحی فضای سبز حاشیه‌ی معابر پیاده‌رو
چنانچه» شبکه‌ی دسترسی‌های پیاده در سطح شهرء به‌صورت یک‌پارچه برنامه‌ریزی شود.ء می‌تواند نیازهای اجتماعی افراد را نیز
برآورده کند. فضای سبز این معابرء به منظور تامین سایه برای افراد تعیین محدوده‌های حرکت سواره و تعیین محدوده‌های
- شاخه‌بندی گیاهانی که از آنها به‌منظور سایه‌انداز استفاده می‌شوند.ء بایستی از ارتفاع بالای ۲ متر شروع شودء تا مانع حرکت
افراد نشود.
- فضای سبز حاشیه‌ی معابر پیاده‌روء دارای شکل نواری است و عرض آن» حداقل ٩۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر است.
- تعریف لبه‌های محور پیاده» به‌وسیله‌ی گیاهان با ارتفاع حداکثر ۴۰ سانتیمتر و یا جدول کوتاه» الزامی است.
- در مکان‌هایی که پیاده‌رو با عملکردهای دیگرء مثلاً تجاری و یا تفریحی هم‌جواری پیدا کنند. لازم است عرض پیاده‌رو
عریض‌تر در نظر گرفته شود.
- مصالح به‌کار رفته در کف‌سازی معابر پیاده‌روء باید با اقلیم منطقه سازگاری داشته باشند.
۳-۵-۳-۱- ضوابط طراحی فضای سبز حاشیه‌ی معابرکندرو
فضای سبز حاشیه‌ی معابر کندروء در کنترل دید و تعریف مسیرء ایفای نقش می‌کند. چنانچه» در دو طرف معبر کند رو مسیر
پیاده‌رو احداث شده باشدء می‌تواند به عنوان سایه‌انداز نیز از آن بهره برد.
- فضای سبز حاشیه‌ی معابر کندرو در دو طرف دسترسی استقرار پیدا می‌کند.
- حداقل عرض آن ۹۰تا ۱۵۰ سانتیمتر است.
- فاصله‌ی گیاهان, از اولین عامل ساختمان, حداقل ۳ تا ۳/۵ متر است.
- تاج گیاهانی که استفاده می‌شوند» باید از ارتفاع ۳ متر بیشتر باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فضای سبز ۳۷
۳-۵-۳-۱ ضوابط طراحی فضای سبز حاشیه‌ی معابر تندرو
فضای سبز حاشیه‌ی معابر تندروء در کاهش آلودگی هوا و صوت و همچنین» کنترل نور» نقش مهمی ایفا می‌کند. بنابراین» چنین
فضاهای سبزی در بالاترین سطح» دارای عملکرد زیست‌محیطی هستند. هرچند از عملکرد زیبایی‌شناسی نیز برخوردارند. به‌دلیل آن
که حرکت در این معابرء سریع انجام می‌شود. فرصت برقراری تعاملات اجتماعی برای افراد پیش نمی‌آید و این فضاهاء عمدتاً فاقد
- فضای سبز حاشیه‌ی معابر تندروء باید به‌گونه‌ای طراحی شود که منجر به کاهش خستگی رانندگان شود.
- لازم است تنوع در طراحی حاشیه معابر تندرو مدنظر باشد و نیزء از ایجاد طرح‌هایی که منجر به کم شدن تمرکز رانندگان
می‌شود پرهیز کرد.
- برای آن‌که عرض معابر» گسترده‌تر احساس شود و همچنین» دید رانندگان مختل نشود» بهتر است از گونه‌های گیاهی
کوتاه‌تر در قسمتهای جلویی و از گونه‌های گیاهی بلندتر در قسمتهای عقب‌تر استفاده شود.
- با توجه به این که سرعت در معابر تندرو زیاد است. می‌باشدء طرح‌ها باید به‌گونه‌ای باشند که در سرعت زیاد نیز احساس
شوند. از این‌رو» پرداختن به طرحهای خرد و دارای جزییات. مناسب نیست.
- با توجه به این که گستردگی فضای سبز در حاشیه‌ی ممعابر زیاد است. باید از طرح‌ها و گونه‌های گیاهی استفاده شود که به
مراقبت کم‌تری نیاز داشته باشند و نگهداری آنها نیزء از لحاظ اقتصادی» مقرون به‌صرفه باشند.
- چنانچه» به منظور کاهش آلودگی صوتی از گیاهان در حاشیه‌ی معابر استفاده شودء توجه به موقعیت مکانی واحد آلاینده
نسبت به واحد دریافت کننده‌ی صوت. اهمیت دارد.
- استفاده از اشکوب‌بندی مناسب و ترکیب مناسب گیاهان برای رسیدن به اهداف کاهش آلودگی صوتی» حایز اهمیت است .
- چنانچه» به منظور کاهش آلودگی هوا از گیاهان در حاشیه‌ی معابر استفاده می‌شودء توجه به عرض نوار گیاهی برای رسیدن
به اهداف مورد نظر, الزامی است.
- انتخاب گونه‌هایی که نسبت به آلودگی هوا مقاوم باشند و همچنین» گونه‌هایی که جاذب سرب باشند (مانند: کلم گل)
می‌تواند در تحقق این اهداف, موثر باشد.
۳-۵-۳-۱ ضوابط طراحی رفیوژ میانی
این نوع از فضای سبزء دارای عملکرد کالبدی و کنترل نور است. به دلیل وجود فضاهای سبز اطراف و وسط معابرء می‌توان
شبکه‌ی راههای شهری را تشخیص دادء بنابراین» این نوع از فضاهای سبزء دارای نقش کالبدی هستند؛ ضمن این که با کمک ردیف
درخت‌کاری بین معابر» می‌توان محدوده‌های حرکتی را نیزء تمیز داد. علاوه براین» با کمک این نوع از فضاهای سبزء می‌توان از
انعکاس نور خودروهای مقابل» جلوگیری کرد.
- لازم است» گیاهانی که به منظور کنترل نور کاشته می‌شوند. از پایین‌ترین سطح» دارای شاخه‌بندی باشند.
- برای آن‌که گیاهان» محدوده‌های بیشتری را پوشش دهند.ء لازم است که به‌صورت مایل کاشته شوند. این روش کاشت.
ضمن این که عبور از پرچین برای انجام عملیات‌های نگهداری را امکان پذیر می‌کندء باعث جلوگیری از عبور نور می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- در مورد انتخاب گیاهان برای رفیوز میانی» لازم است نیاز گیاه به عملیات نگهداری سنجیده شود. درختانی که دارای شاخ و
برگ گسترده‌اند و یا گیاهانی که سریع‌الرشد هستندء به هرس بیشتری نیاز دارند. از این روء بهتر است در رفیوژ میانی» مورد
استفاده قرار نگیرند.
- استفاده از گیاهانی که دارای میوه‌ی خوراکی و یا زینتی هستند.ء در رفیوژ میانی مناسب نیست (مانند: درخت توت).
- لازم است گیاهانی به این منظور انتخاب شوندء که بتوانند در کنار یکدیگر هویت خطی را القا کنند.
۵-۵-۳-۱ ضوابط طراحی قطعات اصلاح ترافیک (رمپ‌ها و لوپ‌ها)
این فضاها که در اثر طراحی ترافیکی در طرحهای شهری تعریف می‌شوند.ء به‌صورت پهنه‌های بزرگی در بین بزرگ‌راه‌هاء فرصت
مناسبی را برای ایجاد چشم‌انداز زیبا از طریق ایجاد تنوع فراهم می‌کنند. این فضاها دارای عملکرد کالبدی و زیبایی‌شناسی هستند.
- لازم است. با استفاده از گیاهان پوششی, پهنه‌ها به‌صورت لکه‌های سبز تعریف شوند.
به‌جای چمن استفاده شود.
- ارتفاع دیواره‌ی کناری فضای سبز رمپ‌ها و لوپ‌ها باید بین ۳۰ تا ۳۴۰ سانتیمتر» بالاتر از سطح عبور و مرور وسایل نقلیه
- تعبیه‌ی تاسیسات آب و برق مورد نیاز فضای سبز در رمپ‌ها و لوپ‌ها ضروری است.
- طراحی سیستم آبیاری مستقل و داخلی برای رمپ‌ها و لوپ‌ها الزامی است.
۶-۳-۱ ضوابط طراحی فضاهای سبز عمودی
۱ ساختمان‌هایی که برای احداث فضای سبز عمودی در نظر گرفته می‌شوندء بایستی از لحاظ سازهای, توان پاسخ‌گویی به بار
اضافه شده در سطح بام یا نما را داشته باشند. به همین دلیل, انتخاب ساختمان‌های جدید برای این امرء منطقی‌تر به نظر
می‌رسد. بام‌های سبز گسترده» در هر مترمکعب. ۷۰ الی ۱۷۰ کیلوگرم و بام‌های سبز متمرکزء در هر مترمکعب. ۲۹۰ الی ٩۹۷۰
بار اضافی را داشته باشد.
۲ لازم است الزامات تاسیساتی در ساختمان‌هایی که قرار است به فضای سبز عمودی اختصاص داده شوند. تعبیه شود.
سیستم‌های آبرسانی و دفع زهکش, بایستی به طور جداگانه طراحی و احداث شوند. از آنجا که به‌دلیل تماس نزدیک افراد
با این نوع فضای سبزء نمی‌توان از آبهای غیر بهداشتی برای آبیاری استفاده کرد. لازم است از سیستم‌های پیشرفته‌ی
آبیاری که حداقل اتلاف آب را به همراه داشته باشندء استفاده کرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول- ضوابط طراحی فقضای سبز ۷۹
- گیاهانی که انتخاب می‌شوند.ء نیاز آبی کمی داشته باشند.
- گیاهانی که انتخاب می‌شوندء به خشکی و آفتاب شدید.ء مقاومت داشته باشند.
- حجم رشد گیاهان,ء متناسب با حجم خاک باشد.
- رعایت کلیه‌ی اصول زیبایی‌شناسی در این نوع از فضای سبزء نیز الزامی است.
۴ لازم است میزان آب مورد استفاده برای فضای سبز عمودی و میزان پساب خروجی از آن» تعیین و در برنامه‌ریزی‌های
مدیریت آب و فاضلاب شهری محاسبه شود. این نکته, به‌ویژه در زمانی که فضاهای سبز عمودی عمومیت بیشتری پیدا
کنند. بسیار حایز اهمیت خواهد بود.
۵. از آنجا که پساب خروجی از این گونه تاسیسات با پساب‌های خانگی, تفاوت ساختاری بسیار دارد و تداخل آنها با یکدیگر,
مشکلات مدیریتی و زیست محیطی را افزایش می‌دهد. لازم است اقدامات لازم برای جداسازی پساب‌ها در نظر گرفته شود.
۶ کودها و سمومء باید در حَد پایین و با مدیریت و دقت نظر استفاده شود؛ زیرا در اثر تماس زیاد آنسان با این گونه فضاهای
سبزء احتمال آلودگی و مشکلات جانبی آن نیزء افزایش چشمگیری خواهد یافت. بنابراین» لازم است در مورد میزان کود و
سمومء زمان استفاده و نحوه‌ی استفاده از آن‌هاء به‌دقت مدیریت و اعمال نظر صورت بگیرد. استفاده از کودهای شیمیایی؛
به‌خاطر آن که در پساب خروجی به صورت پایدار باقی می‌مانند و مشکلات زیست‌محیطی را افزایش می‌دهند. غیرمجاز
۷ از آنجا که مدیریت و نگهداری این گونه فضای سبزء از حیطه‌ی اختیارات مدیریت فضای سبز شهری خارج می‌شود. لازم
است که آموزش‌های لازم در این خصوص, به واحدهای ساختمانی و متصدیان مربوطه ارایه شود.
۸ احداث فضای سبز عمودی, مستلزم صرف هزینه‌های هنگفتی در مراحل ساختمان‌سازی یا اجرای فضای سبز است. بنابراین»
لازم است. مدیریت و نگهداری آنء به گونه‌ای باشد که در سال‌های متمادی, بتوان از آن بهره برد.
.٩ در احداث دیواره‌های سبزء می‌توان از شبکه‌ها یا پانل‌های داربست به عنوان قیم استفاده کرد. در این» قیم باید ۵ سانتیمتر از
دیوار فاصله داشته باشد.
۰ در احداث دیواره‌های سبز, گیاهان رونده» نقش مهمی خواهند داشت.
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
ضوابط
انتخار
گیاهان
فصل دوم
در طراحصی
فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فضای سبز ۸۳
برای انتخاب گیاهان, در مرحله‌ی اول» لازم است نیازهای عملکردی طراحی مشخص شود. به‌عنوان مثال, باید تعیین شود که
توده‌ی گیاهان مورد نظرء برای اهداف حفاظتی به‌کار برده می‌شوند یا اهداف تزیینی و اکولوژیکی. پس از این مرحله». ضروری است
که به نیازهای طبیعی و رویشگاهی گیاهان دقت شود. مجموعه‌ای از عوامل اکوسیستمی, بیوکلیمایی و... در رشد و بقای گونه‌های
گیاهی در یک منطقه دخالت دارند. از آنجا که مهیا کردن شرایط زیستی گیاهان» به‌طور غیرطبیعی» بسیار هزینه‌بر و عملاً غیر ممکن
است» باید گیاهانی که برای یک منطقه انتخاب می‌شوند. به‌طور طبیعی با آن منطقه سازگاری داشته باشند.
گیاهان» به‌عنوان یکی از اجزای طراحی» در طراحی منظر به کار گرفته می‌شوند و به‌واسطه‌ی اندازه‌شان, عمدتاً سیمای غالب طرح
را به‌خود اختصاص می‌دهند. در کنار درختان» درختچه‌ها و پوشش‌های زمینی» گیاهان علفی» پیازداز و گل‌ها مکمل درختان» در طرح
منظر هستند. همه‌ی این عوامل, در قالب یک عامل ناپایدار (پوشش گیاهی) قرار می‌گیرند و لازم است برای رسیدن به اهداف
بلندمدت پایداری طرح به‌کار گرفته شوند. بنابراین» ضروری است. پوشش گیاهی در طول مدت بهره‌برداری از طرح» مورد مراقبت,
مدیریت و نگهداری قرار گیرد. کوددهی, تامین آب» هرس و دفع آفات» از جمله اقدامات در این زمینه است. یکی از موثرترین
راه‌کارها در کاهش ناپایداری پوشش گیاهی, سازگاری با شرایط زیستی است. |۱۷
طراحان منظرء در انتخاب گونه‌های درختی,» باید همواره مسایل بوم‌شناختی را مدنظر قرار دهند. برای این منظورء می‌توان گیاهان
را از بین گونه‌هایی که به‌طور طبیعی در عرصه‌ی مورد نظر سازش یافته‌اند. انتخاب کرد. در مورد گونه‌هایی که از لحاظ زیبایی‌شناسی
و عملکردی مورد نیاز هستند. بایستی با رعایت نکات بوم‌شناختی, اقدام به انتخاب کرد. تهیه‌ی خاک مناسب. آبیاری و زهکشی و
سایر عملیات مراقبتیء اقداماتی هستند که انسان‌ها برای حفظ و نگهداری فضاهای سبزء انجام می‌دهند. از آنجا که این اقدامات,
مستلزم صرف هزینه است. بنابراین» انتخضاب گونه‌های سازگار با شرایط رویشگاه» به مهیا کردن رویشگاه برای گیاهان, برتری
دارد. [۷]
یکی از مهمترین مشخصه‌های بوم‌شناختی» حفظ تنوع گونه‌ای است که بایستی در عرصه‌های کلان مدنظر قرار داده شود.
استفاده از گیاهان بومی یک منطقه برای کاشت در یک محدوده دارای مزایای زیر است:
۲ سازگاری با شرایط زیستی منطقه [۷].
اگر بنابه دلایلی» نتوان از گونه‌های بومی برای جنگل‌کاری استفاده کردء می‌توان گونه‌هایی که بیش‌ترین سازگاری با شرایط
منطقه را دارند.ء انتخاب کرد. در موارد معدودی, برخی از گونه‌های غیربومی (به‌ویژه در صورتی که با چشم‌انداز هماهنگی داشته باشند
و با محیط نیز سازگار باشند)» نسبت به گیاهان بومی ارجحیت دارند. برخی از گونه‌های درختی و درختچه‌ای غیربومی» در مقابل
طوفان‌ها و یخ‌بندان‌های شدید.ء از گونه‌های بومی مقاوم‌تر هستند. بهترین راه‌حل, انتخاب گونه‌های بومی و غیربومی» به‌صورت
ترکیبی است. البته» همیشه بایستی در نظر داشت که دخالت در بوم سازگان, نباید از حد معینی فراتر رود. بهتر است به جای توجه
صرف به گونه‌های به‌خصوص در یک رویشگاه» زیستگاه طبیعی پوشش گیاهی بومی» مطالعه شود. [۷]
جوامع گیاهی, آن‌چنان با یکدیگر متفاوتند که می‌توان با کمک آن‌هاء نوع خاک و ۳1 خاک را برآورد کرد.
گیاهان» به‌واسطه‌ی میزان سایه‌ای که ایجاد می‌کنند. میزان و نوع لاشبرگی که ایجاد می‌کنند و در برخی از مواردء مواد خاصی
-------- صفحهٔ بعد --------
۸۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
گیاهان برای بقا و ادامه‌ی زندگی خودء نیازهای زیر را طلب می‌کنندا ۷]:
الف- نیازهای اکولوژیک
۱ وضعیت خاک
۲ وضعیت آب
۳ خرداقلیم (سایه, پناهگاه و...)
۴ مواد غذایی لازم
ب- نیازهای مکانی
۱ فضای مورد نیاز (هم در مورد اندام‌های هوایی و هم در مورد اندام‌های زمینی)
گیاهان در شرایط محدود کننده‌ای» چون: آلودگی هواء آلودگی آب و آلودگی خاک و... عکس‌العمل‌های گوناگونی را از خود نشان
خواهند داد که باید با در نظر گرفتن محدودیت‌ها اقدام به انتخاب گونه‌های مقاوم کرد. مقاومت به بیماری‌ها و آفات نیزء از نکاتی
است که باید در صورتی که شیوع یک بیماری یا آفت در منطقه دیده شده است. مدنظر قرار گیرد.
به‌طور کلی, شرایط شهرها برای رویش درختان مناسب نیست. در زمینهای شهری» وضعیت خاک» دچار تغییرات جدی شده
است. شهرها با مشکل کمبود آب روبه‌رو هستند. کمبود نور و بازتاب شدید نور از پیاده‌روها و سایر سطوح نیز» عامل محدوده کننده‌ای
محسوب می‌شود. همچنین» آلودگی هوا و باران‌های اسیدی» زندگی گیاهان را به مخاطره می‌اندازد.
هر چند.ه همه‌ی گیاهان برای رشد و ادامه‌ی چرخه‌ی فتوسنتزء به نور احتیاج دارند. اما برخی از گیاهان می‌توانند شرایط
کم‌نورتری را نیز تحمل کنند و در مقابلء برخی از گیاهان نیاز دارند که حتماً در شرایط پرنور استقرار یابند. حتی برخی از گیاهان» در
صورتی‌که در شرایط پرنوری قرار گیرند» دچار آسیب می‌شوند. اصطلاحاً براین اساس» گیاهان با عنوان‌های «آفتاب‌پسند» و
«سایه‌پسند» شناخته می‌شوند. شاید استفاده از کلمات «حساس به نور» و «غیرحساس به نور»» در این زمینه جامع‌تر باشد .
همین تفاوت, در مورد عوامل دیگرء از جمله: خشکی, شوری خاک یا آب. بیماری‌ها و آفات گیاهی و آلودگی‌های هوا نیز» صادق
است. اطلاع از گیاهانی که در شرایط نامساعد زیستی, توان ادامه زندگی دارندء به‌ویژه در مناطقی که محدودیت وجود دارد. می‌تواند
به طراح محیط و منظر کمک‌های مهمی آرایه دهد .
گیاهان براساس ساختار اکولوژیک و هویت طبیعی خود در مرحله بلوغ, به اندازه‌ی مشخصی گسترش پیدا می‌کنند. در صورتی که
به فضای مورد نیاز آنها در مرحله‌ی طراحی دقت نشود.ء تداخل گیاهان در مراحل بعدی» علاوه براین که امکان زیست را از آنها
می‌گیرد منجر به درهم ریختگی طرح نیز می‌شود. لازم است در مرحله‌ی طراحی کاشت. فاصله‌ی درختان را به اندازه‌ی مناسب در
نظر گرفت. می‌توان مجموع شعاع گستردگی دو گیاه را به‌عنوان فاصله‌ی کاشت آنها تعیین کرد. در برخی از موارد. برای این که
طرح, پیوستگی بیشتری داشته باشد. این فاصله‌ها کمتر در نظر گرفته می‌شود.
شایان دکر است که این فضا در ارتباط با عوامل محدود کننده‌ی دیگر (به عنوان مثال: جدول‌ها و موانع فیزیکی و یا سیم‌های
برق و تاسیسات زیرزمینی)» نیز لحاظ شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فقضای سبز ۸۵
*راهنمای انتخاب گیاهان
همان‌گونه که در بخشهای گذشته بیان شدء برای انتخاب گیاهانء در نظر گرفتن مراحل زیرء الزامی است:
۱ انتخاب گیاهان براساس نیاز طراحی.
۲ انتخاب گیاهان براساس پراکنش جغرافیایی گیاهان.
۳ انتخاب گیاهان براساس نیازهای بیولوژیک گیاهان.
۴ انتخاب گیاهان براساس معیارهای زیبایی‌شناختی.
برای سهولت در انتخاب گیاهان و به عنوان یک راهنما در مرحله‌ی نخستء گیاهان را از لحاظ کاربرد آنها تقسیم‌بندی می‌کنیم.
توجه به مناطق پراکنش جغرافیایی و خصوصیات بصری گیاهان, برای انتخاب آنها حایز اهمیت است. در مرحله‌ی بعدء مشخصات
عمومی گیاهان براساس ترتیب الفبایی ارایه شده است. برای استفاده از این جداول, بایستی در گام نخست. کاربرد مورد نظر,
شناسایی و در بین آن‌هاء براساس پراکنش جغرافیایی» گیاهان قابل کاشت شناسایی شوند. سپس براساس ویژگیهای بصری» آنچه
پاسخگوی طرح استء تعیین شود. برای آگاهی بیشتر از خصوصیات گیاهان که می‌تواند در طرح کاشتء فاصله‌ی کاشت و ...» کاربرد
طبقه بندی گیاهان براساس کاربرد آنها:
۱- گیاهان مناسب برای حاشیه‌ی بزرگ‌راه
گیاهانی که در کنار بزرگراهها کاشته می‌شوند. می‌توانند علاوه بر ارزشهای بصری, دارای ارزشهای زیست‌محیطی و
معماری‌شناسی نیز باشند. جدول شماره‌ی (۱-۲)» معرف این گیاهان است.
-------- صفحهٔ بعد --------
نام علمی
۲۱۷۳۲۱۹۷۱۲ 4
۲۷0۳۵۹5۷5 ۹0۱۱6۲۹۱۲۵۲۱۹ ۷۵۲ 0
۲۱۷0۳۵۹5۷5 ۹6(۱6(]۳6(۱۶ ۰
7710۳1207105
۷۵۱۷۷۱۷۱۱
101100715 1111۱۵71315 ۷۵۲۰ ۰/7011[[
ضوایط طراحی فضاهای سب زسهری
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل
_
ره
1
این ؟
دوم- ضوایط انتخاب گیاهان در طرا
چشچچجچجچخچخشگححححححححح
یاهان مناسب برای حاشیه‌ی خیاب
ن گیاهان, علاوه بر ارزشهای به
۸۷
زاگرسی - ایران و تورانی
ارسبارانی- ایران و تورانی - زاگرسی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی - ایران و تورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی - ایران وتورانی
زاگرسی - ایران و تورانی
هیرکانی -رسبارانی - زاگرسی - ایران و تورانی
ارسبارانی- هیرکانی - ایران و تورانی - زاگرسی
هیرکانی - رسبارانی - زاگرسی -ایران و تورانی
ستند. جدول شماره‌ی (۲-۲) معرف
-------- صفحهٔ بعد --------
۱
۱
یی
۰ .
و ابط طراحی فضاها
_ سهری
ارسبارانی- ایران و تورانی < از
ابرآن وتورانی
کانی - ارسبارانی - زاگرسی- ایران وتو
هیر تانی < ار سیر
۱ ۰ نم اد
کانی- ارسبار نی- ز گرسی- ایران وتورانی
هیر کانی - آرسیر
آن و تورانی- زاگرسی
هیر تدای زیر
رز مر رانی اس
-------- صفحهٔ بعد --------
قس
سس
دوم- ضوایط انتخاب گیاهان در طراحی 4
چجچجچجمشگشگگدددددددد
ادامه »
۸۹
33333333333
-------- صفحهٔ بعد --------
۹۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
ادامه‌ی جدول ۲-۲- گیاهان مناسب برای پیرامون خیابان‌ها
که سک مه که که سکس
۳- گیاهان مناسب برای پرچین
این گونه گیاهان؛ می‌توانند ابحاد موانع فیزیکی کنند و برای پرچین یا حصارء به کار برده شوند. در برخی موارد گیاهان این گروه
می‌توانند مانع بصری نیز به وجود آورند. در جدول شماره‌ی (۳-۲)» این گیاهان معرفی شده‌اند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل دو
م- ضوابط انتخاب گیاهان در طرا
33333333333
۳/1
۹۱
و۳۳۳۳
ارسبارانی- زاگرسی- ابران و تورانی
-------- صفحهٔ بعد --------
[
۱
33333333
ر این دسته از گیاهان. کار کردهای زیبا
ند. جدول شماره‌ی (۳۴-۲)» معرف این
ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
و
-------- صفحهٔ بعد --------
نحل
دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی 9
ی
اد
1۳
ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
+ با 2 47
هیر کانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وت تورانی
هیرکانی -ایران وتورانی
هیر کانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران 9 تورانی
هیر کانی- ارسبارانی -زاگرسی- ایرانی وتورانی
زاگرسی -ایرانی تورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
+ با 2 47
ایران و تورانی - زاگر
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
+ با 2 47
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
/نا 2 47
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
ارسبارانی-هیرکانی - ایران و تورانی < زاگرسی
ارسبارانی-هیرکانی - ایران و تورانی - زاگرسی
-------- صفحهٔ بعد --------
33333333333
یاهان مناسب برای ایجاد پوشش
ٍ این گیاهان, علاوه بر ارزشهای بصر
ی (۵-۲) این گیاهان معرفی شده‌اند.
ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
یو
مطلوب نیزء بهره برد. در جدول
-------- صفحهٔ بعد --------
سل
_
5۶
۱
معرف
دوم- ضوایط انتخاب گیاهان در طراحی 4
شمشچگدددددد
اد
پاهان سایه گستر
ین گیاهان» به دلیل برخوداری از شکل
۹۵
333333333333
ثر باشند. جدول شماره‌ی (۶-۲)
-------- صفحهٔ بعد --------
یی
وابط طراحی فضاهای سبز شهری
هیرکانی- ارسبارانی - زاگرسی- ایران وتورانی
هیرکانی- ارسبارانی - زاگرسی- ایران وتورانی
ارسبارانی- زاگرسی- ایران و تورانی
ارسبارانی - ابران و تورانی - زگرسی
1
هیرکانی- رسبارانی- زاگرسی- ایران وتورانی
هبرکانی -آرسبارانی - زاگرسی -بران وتورانی
هیرکانی -ایران وتورانی
هبرکانی -ارسبارانی - زاگرسی <بران وتورانی
زاگرسی - ایران و تورانی
هبرکانی -ارسبارانی - زاگرسی <بران وتورانی
هبرکانی -ارسبارانی - زاگرسی - بران وتورانی
زاگرسی - ایران و تورانی
هبرکانی -آرسبارانی - زاگرسی -بران وتورانی
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل د
چمه
۷- گیا
آلو
جدول
مگ
وم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی
دچشمجمجمشچگحححححح
نام علم
1۳112 ۵10۵ ۹۵/3
۹۸۹۸4
70۱۱۵۲1۱۱۱
710
0 وال
00 ۷(((](]ً
0 ۷۶(
4 الا
٩0۱۱۱۵۰ 6۱11 ۵ا(م 2
هان مناسب برای مناطق دارای لو
دگی هواء یکی از معضلات محیط ز
شماره‌ی (۷-۲)» معرفی شده‌اندء توا
4 ۸44
0 ۸۱۸۱۱۸
4 ۸۱
04016101 ۸0۵۲
7 00/۱۱۵/۱۹۱ ۸۲۵۲
0۹60۵40۵-5 ۸0۵۲
۸۹۸۱۱۰110001
4 ۸6:۱۱
۸۸/۵۸۱۱۷۱۱4
01 ۸۱۳۱
گحکحکحکحکحکحکحکحکحححکککس><گ#گحدحدحد
ول ۶-۲- گیاهان مناسب سایه گستر
ویژگی های بصری
۲۱3
:1
سبز یره
است که محدودیت‌هایی را برای رشد گیاها
این مشکل را دارند.
گیاهان مناسب برای مناطق دارای آلودگی هوا
۹۷
!۲ از سنا با ای ۱
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
ن ایجاد می‌کند. گیاهانی که در
ی اب نا
هیرکانی - زاگرسی- ایران وتورانی
۱ بای
دور ۵ نور
لا 4 447
ارسبارانی- ایران و تورانی - زاگرسی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی
هیرکانی-زاگرسی-ایران تورانی
هیر کانی - ارسبارانی - زاگرسی- ایران وتورانی
هیر کانی - ارسبارانی - زاگرسی- ایران وتورانی
-------- صفحهٔ بعد --------
۸
چگ<گ<گ<گ<گ<گدددد
ادامه و
که ۱
۱1 (متکماامی نس 15 ک؟ئک
ضوایط طراحی فضاهای سب زنسهری
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل د
وم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراح
ی
ادامه ی
۹
هیر کانی - اریبارانی- ایران و تورانی< زاگرسی
هیرکانی -ارسپارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
- زاگرسی -ایران وتورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی ایران وتورانی
آرسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
سای انا ونم از
را ترنسی رن ولورای
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی ایران وتورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی نایران وتورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی ایران وتورانی
هیرکانی -ارسبارانی - زاگرسی ایران وتورانی
هیرکانی -ارسپارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
-------- صفحهٔ بعد --------
۰
لت
۳
ادامه و
ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
یی
-------- صفحهٔ بعد --------
ات
5۸
دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طر/<
سم
ادامه
یاهان مناسب برای اراضی شیب‌دا
سیب اراضی نیزء یکی از محدودیت«
هی (۸-۲) معرفی شده‌اند.
۱۰*۹
33333333333
ند. برخی از این گیاهان» در جدول
-------- صفحهٔ بعد --------
333و
یاهان مناسب برای بادشکن
نیاهان» علاوه بر ارزشهای بصری, از
نی که برای بادشکن انتخاب می‌شوند
باشد. برخی از این گیاهان» در جدول :
وابط طراحی فضاهای سبز شهری
هیر کانی- ارسبارانی- زاگرسی وتورانی
ن 7
یز ران و و تورانی - زاگرسی
را را نا .ا
رسبارانی- ایران و تورانی - زاگرسی
سس - ایران و اس - زاگرسی
هیرکانی 7 مس -ایران وتورانی
ارسبارانی - زاگرسی -ایران وتورانی
ایران و تورانی - زاگرسی
ایران و تورانی - زاگرسی
هیرکانی -ارسپارانی لس -ایران وتورانی
۳ سس
از نزدیکی سطح زمین آغاز
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فقضای سبز ۱۰۳
جدول ۹-۲- گیاهان مناسب برای بادشکن
ونژگی هاوبمی بصری
۹ ۲۷۳۵۹۹۷۱۱ هیر کانی- ارسبارانی- زاگرسی- ایران وتورانی
0 ۷۵۲ :۹۵۱۱۵۲۹/۲۵ ۲۱۷0۳۵۹۷۷۹ سرو شیراز ارسبارانی -هیر کانی - ایران و تورانی - زاگرسی
۸ 110۳12011013 ۷۵۲۰ 3۵((۱06(:1۳6(5 ۲۱۷0۳3۷5 ارسبارانی-هیرکانی - ایران و تورانی - زاگرسی
اس ال سس
۰- گیاهان مناسب برای استفاده های خاص
خصوصیات بصری برخی از گیاهان» بستگی به نحوه‌ی استفاده آنها در طرح کاشت دارد. از این رو بهتر است این گیاهان.
مطابق با خصوصیت بصری آن‌هاء به صورت تک پایه یا چند پایه کاشته شوند. گیاهانی که دارای جذابیت‌های بصری خاص هستند
و یا از ویژگی‌هایی برای تاکید بیشتر بر یک نقطه برخوردانده عمدتاً به صورت تک پایه کاشته می‌شوند و گیاهانی که خصوصیات
بصری آنها به صورت گروهی نمایان می‌شود (به عنوان مثال, می‌توانند هدایت کننده‌ی دید یا کنترل کننده‌ی دید باشند)» به صورت
گروهی کاشته می‌شوند.
در جدول شماره‌های (۱۰-۲) و (۱۱-۲)» گیاهانی که به صورت چندپایه و تک پایه کاشته می‌شوندء معرفی شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
نام علمی
۸/۳۲۸ 1
۲۵۱ (۱
۲۱۷0۳۹۹۷۱۶ 4
11۵60800۱۷۶ 5
10۱۱۱۷۱۷۱۶
۲۳01۱۱۷۱۶
۳۹۹۱۱۱۷۱۶۱
4
-/101106(1۷5 11111671315 ۷۵۲۰ ۰/7/0111
ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
<<
-------- صفحهٔ بعد --------
صا
ع
دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طر/
ی
۱۳۵
چگ<گ<گ<گ><گ<گ<گ<گ<گ<گ<گ<گججددد
-------- صفحهٔ بعد --------
نام علمی
۸۱1
۱1
۲۸۱۸۱ 5
۲۵۲۷۱۱
۲۵۲۷۱۰
۲6۲۹ ]1۳۵(۱(
۲۱۱۱۱۵۱۱۵۲۱۱۱۱
)۲۵(71
۲۱۷۳۵۱۹۱۷۱۶ 4
۲۹8۷۹ ۹۷۱۱۵۱۱۲ ۱۵۲۰ 4
۲۳0/۱۷۱۱
/1001100(1۷5 31111601515 ۷۵۲۰ ۰/76[11[
ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
<<
-------- صفحهٔ بعد --------
مر
سس
دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طرا
جچجچجچشچشچگچگککححححصص
۱۰۷
ی
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۰۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۱- گیاهان مناسب برای فضای سبز عمودی
احداث فضاهای سبز عمودی, تحت تاثیر ملاحظات فنی متعدد.ء از جمله, توانایی ساختمان در برابر افزایش وزن بار (در مورد
بام‌های سبز) است. همچنین» این ساختمان‌هایی باید از لحاظ دفع زهکش‌ها و سیستم هدایت آن نیزء مورد بررسی قرار گیرند.
برای احداث دیواره‌های سبزء می‌توان از گیاهان بالارونده (که مناسبترین آنء موچسب است) بهره گرفت. البته در برخی از
روش‌هاء دیواره‌های سبز گلدان‌های باریک به‌صورت شبکه‌های ممتد.ء فضای رشد را برای گیاهان فراهم می‌کنند. در هر دو حالت.
ایحاد فضاهای سبرز با استفاده از گیاهان علفی صورت می‌گیرد و گیاهان خشبی, برای این منظورء مناسب نیستند.
گیاهانی که در بام‌های سبزء به‌کار گرفته می‌شوند.ء نیز عمدتاً عبارتند از:
*سدوم‌ها
این گیاهان» درجه‌ی بالای سازگاری را به خود اختصاص می‌دهند و همراه با علف‌های با رشد کم» مثل: فستوکا و کولریا و آلیوم
هستند. به‌دلیل تحمل خشکی, نمای مطلوب در طی سال, راحتی تکثیر و مناسب بودن برای لایه‌های کم عمق, سدوم‌ها بستر
سیستم‌های بام سبز گسترده با لایه‌ی خاک کم عمق را به خود اختصاص می‌دهند.
*خزه‌هاء گل‌سنگ‌ها
بام‌های با پوشش کاشی یا موزاییک. با توزیع غیر یکنواخت. به‌طور خودرو و طی زمان» کلونی‌هایی از خزه و گل‌سنگ‌ها دارند.
این فرایندء می‌تواند به چنین بام‌هایی کمک کند.ء تا بدون داشتن لایه‌های خاک زیرین» به‌وسیله‌ی پوشاندن سطح با ماده‌ای مغزری
جهت ترغیب رشد و تثبیت خزه‌هاء شبیه پوشش گیاهی شوند. [۲۵]
رشد ژئوفیت‌های کوتاه قامت در اقلیم‌های حاره‌ای و خشک. به‌طور بالقوه, ازجمله‌ی موارد ایده‌آل برای رشد در بام سبز هستند.
زیبایی ظاهری و فصلی بودن» آنها را به گیاهانی محبوب تبدیل کرده است. گیاهان اقلیم خشک که شامل دامنه‌ی گسترده‌ای از:
لاله‌هاء نرگس‌ها و سوسن‌های زیستگاه‌های بیابانی و گرم هستند. با وضعیت گل‌دهی و رشد زود هنگام سازگار شده‌اند و سپس
اندام‌های هوایی» این امکان را فراهم کرده‌اند تا پیاز زیر خاکی خود را در برابر حرارت‌های سوزاننده‌ی تابستان» حفظ کنند. در جایی
که عمق لایه‌ی خاک ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر باشد. می‌توان انواع پیازها را روی بامها رویاند.
مناسب بودن پیازها و گونه‌های ژئوفیت. برای استفاده در بام‌های سبزء رابطه‌ی نزدیکی با شرایط منطقه و زیستگاه اولیه‌ی آنها
دارد. برخی گونه‌ها در لایه‌های ۵ سانتی‌متری رشد کرده‌اند و در سال دوم رشد بهتری نشان داده‌اند؛ از جمله: انواع لاله‌ها 71102)
(1۵10۵دع 1۰10۳ بکزا 1۰۳0 2010۵ وا 1 هخا و نوعی زنبق (:277613 ۸1۹۲۵۲ ب2ع۵16ع 115 1). (۲۶]
متداول‌ترین جنس پیازها در بام‌های سبز گسترده» پیاز آلیوم است که به‌عنوان مشال, آلیوم‌های با رشد اندک. مشل
۸۰۵0 , ۸.۵۵۱۱۵۵۵۵۲۵۹۵۲ (پیاز کوهی) و ۸.112۷۵ ارزش خاصی دارند. بسیاری از سوسن‌ها از زیستگاه‌های
فصلی خشکی بوده و با موفقیت استفاده شده‌اندء که شامل: زنبق آلمانی (006۳۲۵/1۵ 1۳195) و زنبق ریش دار (1.010112) و
4۵ هستند.
عیب عمده‌ی استفاده از زئوفیت‌ها این است که پس از گل‌دهی» پایه گیاهیء زرد بدمنظر می‌شوند و هنگامی که از بین می‌روند.
زمین» خالی باقی می‌ماند. منطقی است که پیازها را در قطعات بزرگ زمین نکاریم آنها را به‌طور متعدد و یا گروههای کوچک.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فقضای سبز ۱+۹
گیاهان یک ساله
برخی گیاهان یک‌ساله, مناسب کشت در بام‌سبز هستند. به‌طور کلی, این‌ها گیاهان یک‌ساله, بیابانی هستند و برای بقا در شرایط
پرتنش» سازگار شده‌اند. در اکثر مواقع حاد سال, به‌صورت بذر خفته می‌مانند و طی دوره‌های بهتر سال, جوانه می‌زنند. می‌رویند و
گل‌دهی می‌کنند. با وجود آن‌که از پوشش گیاهی قابل توجه‌ای برخوردار نیستند. می‌توانند با رنگ گل‌های خود. تاثیر بسیاری داشته
باشند. موفق‌ترین گیاهان یک‌ساله در بام‌های سبزء آن‌هایی هستند که سالیانه» خود بذردهی می‌کنند.
این گونه‌ها عبارتند از: گونه‌های با گل‌دهی سریع که گل‌دهی آنها ۶ تا ۸ هفته پس از بذرکاری شروع می‌شود. به‌عنوان مثال,
گل گچ‌دوست (۷1۵۳022۵۵ 1]11۵712۵) و گیاه گل کتانی-کتان‌دار (۲۵|1۵ 0(0۹01112)) از جمله‌ی این گونه‌ها محسوب
می‌شوند. گونه‌های گل‌ده» برای افزایش عمر گیاه کشت شده در پاییز به کار می‌آید. مثل: گیاه گل‌گندم (2۱۷۵۷۶۹ 0۵12۲۵۵).
همچنین» از گونه‌های با جوانه‌های جذابء برای آخر فصل و زمستان» مثل: شاه اشرفی 111101071۵ 0۲60015 با کیفیت‌های بصری
را می‌توان نام برد.
* گونه‌های چند ساله علفی
اکثر گونه‌های گیاهی بام سبزگسترده» از نوع علفی‌های چند ساله (یعنی گیاهان غیر چوبی) و علف‌های مناطق خشک هستند.
بسیاری از این گیاهان, آب‌دار هستند. گونه‌های آب‌دارء برای استفاده در بام سبزء به‌دلیل تحمل بسیار نسبت به خشکسالی, و
ذخیره‌ی آب موجود در بافت‌ها مطلوب هستند. گیاهان آب‌دار مورد استفاده در بام سبزء سدوم‌ها هستند. سدوم‌ها همه جا در بام‌های
سبز گسترده» به‌دلیل سازگاری مطلوب با محیط بام؛ می‌توانند رشد کنند. بام‌های با پوشش سدوم» تحت تنش کم آبی» از سبز پر
طراوت به ارغوانی کدر تبدیل می‌شوند. سدوم‌های بام سبزء گیاهان با شاخ و برگ همیشه سبز هستند که گل‌دهی آنها در
اردیبهشت و خرداد ماه است. با وجود این» کشت سدوم» به تزهایی می‌تواند در اکثر اوقات سال, منظرهای تیره داشته باشد. | ۲۷ ]و[ ۲۸]
عضو دیگر خانواده‌ی سدوم, خانواده‌ی کراسولاسه (ع12022٩728-)) است که از پتانسیل بالقوه‌ای برخوردار هستند. گیاهان
گوشتی چند ساله (5011106۲۷1۷۱1۲۱)» گیاهانی هستند که انتشار سریعی ندارندء ولی در عوض, دسته‌های رزت تشکیل می‌دهند که به
آرامی به طرف خارج منتشر می‌شوند. به همین ترتیب» آنها در انتخاب‌های اول ایجاد پوشش گیاهی کامل قرار نمی‌گیرند ولی
به‌عنوان گونه‌های تزیینی محیطی, بهترین هستند. در اقلیم‌های گرم‌ترء سایر جنس‌های خانواده کراسولاسه» به‌عنوان مثال:
ساق عروسی (۳۵۱۱۵۷۵۲1۵) و رسولیا (1۵۹1۵۲1۵) از گیاهان گوشتی همیشه سبز محسوب می‌شوند.
خانواده‌ی دیگر, با اعضای آب‌دارء ۸17020226 هستند که 10506۳۵ع1. 6۵۳000۳0105 و 1118613072011360
0 را شامل می‌شوند. این گیاهان» با وجود آن که کاربرد گسترده‌ای ندارندء رنگ‌های تماشایی ارایه می‌دهند و تحمل
زیادی نسبت به خشکی دارند. همچنین» امکان دارد که کاکتوس‌ها نیزء روی بامها برویند. [۲۷]
یکی از موفق‌ترین و جذاب‌ترین گونه‌های بام‌سبز غیر آب‌دار 4 ۳۵۲۵۲۱۵۵۱2۵ است که با گل‌های صورتی کوچک. در
از دیگر گیاهان مناسب» شیرسگ است که گیاهی از خانواده‌ی افوربیا 0۷۳0۵7155125 ۳۳۵۲۳12 محسوب می‌شود. این گیاه»
ایجاد شاخ و برگ پردار جالبی می‌کند و همچنین دارای گل‌های سبز لیمویی است و کل گیاه در پاییز» تبدیل به زرد پر طراوت
می‌شود.
*گیاهان چند ساله‌ی علفی برای لایه‌ی با عمق ۶ تا ۱۰ سانتیمتر
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۱۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
این گیاهان» به‌طور عمده» دارای رشد کم و به شکل پراکنده هستند که در هم آمیخت و پرده‌های زیبایی از انواع رنگ‌ها و
بافت‌ها را به‌وجود می‌آورند. این گیاهانء شامل گونه‌های: میخک (12100۹آ)» آویشن (1121۹)» آلیسوم (۸17(550170)»
گل‌استکانی (21۳۵۵1۵-)) و علف‌نقره‌ای (۳۵۲۵111۵) گیاه گچ‌دوست (۲۵06۹ 6۷0۹00112 گونه‌های سوسن
(515[/11101111)» خرگوشک (۲۱۳۱ع۳1۵۵۲۱1 ۷۵۲۳290۲۱) و واریته‌ی دیگر خرگوشک (۷.011۵111) هستند. [۲۹]
*گیاهان چند ساله علفی برای عمق لایه‌ی ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری
این نوع گیاهان» به‌طور ذاتی نسبت به بروز خسارت یا تنش‌های موضعی, آسیب‌پذیری کم‌تری دارند. همچنین» با پوشش خوب»
میزان رقابت علف‌های هرز را کاهش می‌دهند. از جمله‌ی آن‌هاء می‌توان به شقایق‌های بسیار زیبا که در بهار گل‌دهی دارند و
واریته‌های گل‌سلوی (۵1۱۵۲۵۹۵ 5۵[۷12) اشاره کرد. [۲۹۱]
«علف‌ها و جگن‌ها
علف‌ها نیز نقش اصلی را در بام‌های سبز گسترده ایفا می‌کنند.
*علفی‌ها در کشت‌های ترکیبی
در لایه‌های با عمق ۶ تا ۱۰ سانتی‌مترء گونه‌هایی گسترش یافته‌اند که شامل, فستوکا مثل: ۳.۵۷1۵ و 01۵۲۵۵ .۳ است. یکی
از جذاب‌ترین علف‌های کوتاه تزیینی 011۵18۵ ۸101102 است که با گل آذین سفید رنگ» در میان توده‌ی شاخ و برگ» به طرز زیبایی؛
در نور خورشید می‌درخشد. پراکندگی این علف در میان گیاهان گل‌دار با رشد کم» تاثیر طبیعی شگرفی ایجاد می‌کند.
علفی‌ها در لایه‌ای با عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌مترء شامل تعدادی از علف‌های بسیار جذاب هستند. از نمونه‌های ارزنده‌ی آن» می‌توان
به علف 1۵۵1۵ 3۲172 اشاره کرد. در این عمق خاک. گونه‌ی مکزیکی ۵1۹۹11۱۵] 50112 فقط به نیمی از ارتفاع نرمال خود
می‌رسد. ولی در یک بام قابل دید. توده‌ی کشت مناسبی ایجاد می‌کند که که در نور خورشید می‌درخشد.
۷06 ۳6۹10 همان‌طور که از نامش بر می‌آید. گل آذین ارغوانی زیبایی دارد. ۹۵۱۳۵۲۷1۲۵۵ 1161101017101300 دارای
برگ‌های خاکستری, یکی از جذاب‌ترین علف‌هایی است که در طول سال, گل دارد.
*بام‌های علفی
کشت‌های بام چمنی را می‌توان با علف‌های مقاوم به تنش,» روی لایه‌های با عمق کمتر از ۱۵ سانتیمتر انجام داد. علف‌های
برگ‌ریزء مانند: ۲۵1112۳15 دا[د۳0ع۸ ۲۳1۵1۵1۹۰ ۵۹۳۵۵رع گونه‌های ۳۳۲۵ 1۳6۵۵ ۳۳۵16۵1۵۰ ۳۵۵ و ددع۵ 11۵ 1۳۹۵
علف‌هایی هستند که اغلب» در ترکیب بدر گل‌های وحشی مورد استفاده قرار می‌گیرند و بدون گل وحشی, برای این کشت‌های بام
*گیاهان چوبی برگ‌ریز
شمار محدودی از بوته‌ها را می‌توان در لایه‌های ۱۵ تا ۲۵ سانتی‌متری مورد استفاده قرار داد. این گونه‌های سازگار شده با
خشکی, همراه با گیاهان چندساله و علف‌هاء با برگ‌های خشن کوچک و با بوته‌های جانبی خوش‌بو با برگ خاکستری هستند.
بسیاری از بقولات. در این دسته جای می‌گیرند. گیاه سیتیزوس (۷11515-))» طاووسی (06111۹12))» 2728212 و 000۵15. گونه‌های
خزنده و مکنده» رزهای زیستگاه‌های شنی مانند: 011101161111011۵ 1۳0۹۵ و 2ع2[11ع +1 گیلاس بوته‌ای 12۱۵11۵ ۳۳۲۹ و انواع
بید» مانند: 121۵12 5۵11 5.۳606۹ و 5.۳۵1۹۵ را شامل می‌شوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طراحی فضای سبز ۱۱۱
۰ مخروطیان
مخروطیان می‌توانند در لایه‌های عمیق‌تر (حداقل ۱۵ سانتی‌متری)» تاثیر بصری قابل توجه‌ای ایجاد کنند. سروهای کوهی
خوابیده» مانند: 20111111۲۱1۹ 0110615[ 1543212 [10۳170112.[ و 0۳00010608.ل بسیار سودمند هستند. برخی کاج‌های با رشد
کم مانند: 27151212 ۳۱۹ و 1820 0105 و ۳.01۳۱11۵ ۰ نیز از گیاهان ارزش‌مند به منظور ایجاد بام سبز به شمار می‌روند.
در جدول شماره‌ی ۱۲-۲ ویژگیهای عمومی گیاهان که در انتخاب آنها کاربرد دارد ارائه گردیده است. نحوه‌ی استفاده از جدول
شماره‌ی ۱-۲ الی ۱۲-۲ در پیوست ۳ ارائه گردیده است.
شایان دکر است که در جدول شماره‌ی ۱۳-۲ در ستون ویژگیهای عمومی ارتفاع و پهنا بر حسب متر می‌باشد همچنین در
ستون سرعت رشد 5 به معنای رشد آهسته» ]۸ به معنای رشد متوسط و 16 به معنای رشد سریع می‌باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۸/1210 11411111
هری
۰
۲
۳
۳
3
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
فس
سس
دوم- ضوابط انتخاب گیاهان در طر/<
1
-------- صفحهٔ بعد --------
مچجچج<جچگ<گ<گ<گ<گ<گ<گ<گگددد
۲
۲
ب
5
-------- صفحهٔ بعد --------
سس
دوم- ضوایط انتخاب گیاهان در طرا<
۲۱۳۵ ۹۵/۲۲/01
2/121 1113 ٩(۱(00- )1۱(151[
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم
ضوابط مدیریت فضای سبز
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۱۹
۱-۳- ضوابط کاشت
۱-۱-۳- ضوابط کاشت درختان
- فاصله‌ی کاشت درختان متوسط از یکدیگر, ۶ متر است.
- فاصله‌ی کاشت درختان بزرگ از یکدیگرء ٩ متر است.
- گیاهان در فضاهای کوچک. باید با شمار کم و از گونه‌های فشرده یا کوچک و یا با ترکیب مستقیم باشند.
- کاشت درخت در چمن, به صورت جداگانه و گاهی به صورت چندتایی است.
- محل بخشهای جنگلی در سطح کلی فضای سبزء گوشه‌ها و انتهای آن است.
- فاصله‌ی کاشت درختان جنگلی در فضای سبزء بسته به واریته و گسترش تاجء از ۳ تا ٩ متر است و باید به طور پراکنده
- محل کاشت نهال, نباید نزدیک مجاری فاضلاب و یا زهکش‌های ساختمان باشد.
- درختان کند رشد. به صورت نیمه بالغ و یا بالغ کاشته می شوند (با رعایت اصول لازم مانند: انتقال با ریشه و خاک و یا زدن
تاج و ...)
- کاشت درختان بزرگ» زیر کابل‌های فشار قوی ممنوع است.
- کاشت درختان در فضای سبزء در دو مرحله انجام می‌شود. مرحله‌ی اول, کاشت متراکم به شمار ۲ تا ۲ برابر متعارف» و
مرحله‌ی دومء انتخاب بهترین‌ها از میان باقیمانده و احیاناً باز کاشت نقاط خالی.
- نسبت مناسب کاربرد درختان سوزنی برگ و پهن برگ خزان کننده در فضای سبزء به طور معمول» یک سوم سوزنی برگ و
دو سوم پهن برگ است.
۱-۱-۱-۳ حدود گسترش ریشه درختان با ریشه‌ی عریان برای کاست
این حدودء در جدول شماره‌ی (۱-۳) مشخص شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۰
۲-۱-۱-۳ اندازه‌های
این اندازه‌ها در جدول :
جدول ۱-۳- گستر
پیشنهادی برای حفر چا
شماره‌ی (۲-۲) نشان داده
جدول ۳۲-۲- اندا
ش ریشه‌ی درختان با ریشه عر
ار تفاع درخت به سانتیمتر
4۵ تا ۱۸۵
۵ تا ۲۱۵
۵ تا ۲۴۵
۵ تا ۲۷۵
له‌ی کاشست درختان
شده است.
زه‌های پیشنهادی برای چاله‌ی
حداقل قطر دهانه چاله‌ی
به سانتیمتر
ضوابط «
بان برای کاشت
ی
ی
کاشت درختان
حداقل عمق چاله‌ی به
لراحی فضاهای سبز تُسهری
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۱
۲-۱-۳ ضوابط کاست درختچه‌ها
۱-۲-۱-۳ فاصله‌ی کاشت درختچه‌ها
جدول ۳-۲- فاصله‌ی کاشت درختجه‌ها
۳-۳-۱-۳ تراکم درختچه‌ها در هر متر مربج
جدول ۴-۳- تراکم درختجه‌ها
۳-۲-۱-۳ فاصله‌ی کاشت درختجه‌ها از ساختمان
حداقل فاصله‌ی درختجه‌ها از دیوارن ۲/۵ متر است.
۱-۳-۱-۳ فاصله‌ی کاشست
جدول۵-۳- فاصله‌ی کاشت گیاهان علفی و پوششی نسبت به هم
فاصلدی کاشت به سانتی مار
-------- صفحهٔ بعد --------
اش
۳-۳-۱-۳ تراکم کاشت گیاهان علفی و پوششی در هر مترمربع
- گیاهان دایمی بزرگ, ۱ تا ۲ عدد
- گیاهان دایمی متوسط ۴ تا ۱۱ عدد
- گیاهان دایمی کوچک. ۱۱ تا ۲۵ عدد
- گیاهان پوششی (غیر از چمن‌ها)» ۱۱ تا ۲۵ عدد
۴-۱-۳- ضوابط کاشست جمن
۱-۳-۱-۳ کاربرد چمن در فضای سبز
- چمن‌ها در فضای سبز ایجاد جذابیت می‌کنند.ء دارای ارتفاع خیلی کوتاه و بافت خیلی نرم هستند و در جذب رطوبت و تعدیل
گرمای محیط موثراند.
- چمن‌ها در افزایش مواد آلیء فعالیت میکروارگانیسم‌هاء بهبود ساختمان و بافت خاک موثراند. چمن‌ها از فرسایش خاک و
- در طراحی» به ایجاد وحدت در ترکیب گیاهان کمک می‌کنند. زمینهای برای عناصر طراحی محسوب می‌شوند و رنگ» بافت و
کنتراست با مواد طراحی را به وجود می‌آورند.
- فضاهای مناسبی برای راه رفتن» نشستن و بازی کردن ایجاد می‌کنند.
چمن مطلوب. از ویژگیهای زیر برخوردار است.
- قابلیت پاخوری و استقامت.
- سازگاری با شرایط آب و هوایی و زیست در چهار فصل سال.
- دوام» طول عمر و قدرت تحمل چیده شدن در دفعات مختلف و رشد مناسب.
- ظرافت» لطافت و سرسبزی برگ‌هاء بافت و رنگ مطلوب در فصل‌های مناسب.
- برخوردار بودن ساقه‌ی کوتاه با قدرت پنجه‌زنی زیاد و سرعت جوانه زدن نی قابل توجه.
- یکنواختی و عاری بودن از کچلی» علف‌های هرزء آفات و بیماری‌ها و برخورداری از تراکم مطلوب در واحد سطح.
- دارای مقاومت به خشکی, سرما و گرماء شوری خاک و سایه.
چمن‌ها از لحاظ آب و هوا به گروههای زیر تقسیم می‌شوند:
* چمن‌های فصل گرم- به درجه‌ی حرارت زیاد مقاوم‌اند. در سرما قهوه‌ای می‌شوند و به خواب می‌روند. رشد بهینه‌ی آن‌هاء در
نور کامل خورشید و درجه‌ی حرارت ۲۵ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد است.
* چمن‌های فصل سرد- در آب و هوای خنک» به خوبی رشد می‌کنند. به گرمای زیاد مقاوم نیستند و درجه‌ی حرارت مناسب برای
رشد آن‌هاء ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی گراد است. از این گونه چمن‌هاء می‌توان: پوًء اولیوم» اگروستیس» فلوم و کلریا را نام برد.
چمن‌ها از نظر عادت رشد» به دو دسته تقسیم می‌شوند:
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت قضای سبز ۱۳۳
* تولید ریزوم- برگ‌ها و جوانه‌های رویشی هوایی» زیر سطح خاک ایجاد می‌شوند و گیاه جدید. دورتر از گیاه مادری» به وجود
مریستمی» در نزدیکی سطح زمین می‌شوند؛ مانند: چمن‌های خزنده (برموداگراس و زویسیا) و چمن‌های غیر خزنده
(اگروستیس فستوکا و ری‌گراس).
۲-۴-۱-۳ ضوابط کاشت و داشت جمن‌ها
* آماده کردن زمین- خاک‌برداری یا خاک‌ریزی سطح زمین و شخمء هرس یا دندانه زدن خاک و تمی کردن زمین از بقایای
گیاهی و سنگ و کلوخه. دادن کود دامی (حدود ۲۰ تن در هکتارء معادل ۲ کیلوگرم در هر مترمربع)» تسطیح, تراس‌بندی و
۱-۲-۴-۱-۳- مقدار بذر
- بذرهای ریز چمن‌هاء مانند: چمن آفریقایی» ۱۵ تا ۲۰ گرم در هر مترمربع.
- پس از پخش بذرء باید روی آنها را به ارتفاع ۰/۵ تا یک سانتی‌مترء با مواد آلی یا پهن پوسیده‌ی مخلوط با خاک و خاک اره؛
به وسیله‌ی غربال پوشاند.
- سپس غلطک سبک و پس از آن آبیاری ملایم» انجام شود.
- برخی از چمن‌هاء مانند چمن آفریقایی» زویسیای ژاپنی» برموداگراس و به‌طور کلی» چمن‌های خزنده را می‌توان نشاکاری کرد.
۲-۲-۳-۱-۳- نگهداری از چمن‌ها
* آبیاری- در مناطق گرمء روزی ۲ بار» برحسب درجه‌ی حرارت» رطوبت نسبی,» فاصله‌ی بارندگی‌ها و گونه‌ی چمن» آبیاری انجام
می‌شود.
ه غلطک زدن- هنگامی که ارتفاع چمن‌ها به ۲ تا ۴ سانتی متر رسیدء یک بار غلطک زدن با غلطک سبک مفید است.
٩ جچیدن- هنگامی که چمن به ارتفاع ۵ تا ۶ سانتیمتر می‌سد. بار اول با دست و در دفعات بعدی, با ماشین چمن‌زن» چمن‌ها
* مبارزه با علف هرز (وجین)- در سال اول با دست و درسال‌های بعد.ء با علف‌کش‌های مناسب انجام می‌شود.
* لکه گیری سطوح چمن
9 تهویه- سیخک زدن زمین در بهار هر سال, برای تهویه‌ی زمین لازم است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
* کوددهی- کود دامی با غربال و یا کود شیمیایی» ۲ تا ۳ بار در سال, در اوایل بهار و تابستان (پس از تجزیه‌ی خاک و برگ)» به
زمین داده می‌شود. میزان کود ۴۰ تا ۵۰ گرم کود شیمیایی (۸۱۵/ ازت و ۱۵/ فسفر) در هر ۱۰۰۰ مترمربع است» که در صورت
استفاده از کود دامی, مقدار مصرف.ء به نصف کاهش می‌یاید.
* مبارزه با آفات و امراض
* زهکشی- دقت در زهکشی خاک. در زمینهای سنگین و مناطقی که بارندگی در آنها زیاد است. ضرورت دارد.
۳-۴-۱-۳ راهنمای انتخاب انواع چمن‌ها در موقعیت های مختلف
- چمن‌های مقاوم به شوری و آهک, مانند: 0206 ۷۵۳۰ 06۳۵6 101100 1۳111110۳0۰ 1100 -06۳616 01100]
- چمن‌های مقاوم و مناسب برای مناطق ساحلی, مانند:
1610۵ ۳۹۲۲۵ -۵۷۱۳۵ ۳۵۹۲۵ -16۵ ماد ۳۲۵ ۳۹۲۵ -کاح مهم ۳۵۵۵ تعقعه 2۳۵۵۵ ۳۹۲۵
- چمن‌های مناسب برای مناطق کوهستانی سرد.ء مانند: ٩۳. ۳۵۵.
- چمن مناسب برای مناطق ساحلی با زمستان معتدل, مانند: ۵2102 82۳0۹115 ۸.
- چمن‌های مقاوم به سایه, مانند:
0۳6-5 ما - 000۳۵0 - 13130210 -کا ۵6۹ ۵۳۵۵۵۹۵ -۹ ۵۵۳۵ ۳۹۵۵
- چمن‌های مناطق گرم و خشک, مانند: 42612101 0100010 -۳.۱۵۲101 -۹1۹ ۳۳۵1 -۹۹۵ 00۲ ۳۵۵
- چمن‌های مناطق حاره» مانند: ۳۳۵۹۲۵۵ -212ع۳1ع۸11 1612100112۳10 1۵1۳6113-5 201۹12
- چمن‌های مناسب برای شهرهای آلوده و محوطه‌ی کارخانه‌هاء مانند: 273۷۵ ۳02.
- چمن مناسب برای خاک‌های مرطوب یا سنگین, مانند: 2۳1۹127105 00۹۳5 .5۳ ۳۵۹۲۵ -15د 0۳۵160 ۳۹۵۵
- چمن‌های مناسب برای خاک‌های گجی, مانند: 0۲15120105 ۱105۳5-).
- چمن‌های مناسب برای خاک‌های اسیدی, مانند: 2271112 ۸2۳0۹115 -211011۵2] ۳۵۹۲۵
- چمن‌های مناسب برای خاک‌های مرطوب یا سنگین» مانند: 1۳1۷1۵115 ۳۵۵ ,110005۱17 ۰.۳16
- چمن مناسب برای زیرسوزنی برگان, مانند: 116۲۱۹۵ 163011210515
- برای کاشت چمنی که در تابستان» بهترین دوره رشد را داشته باشدء می‌توان از گونه‌ی (1۵]۵) 2۲0۹115 استفاده کرد.
- برای کاشتن چمنی که در بهار و پاییز» بهترین دوره رشد را داشته باشد.» باید از جمن (07285) 1۵۱) 011011] استفاده کرد.
- برای کاشت چمنی که دوران رشد آن در فصل‌های مختلف. تغییر چندانی نکند. باید از نوع ,(۲۵95ع /162۹0۷) ۳۵۵
([51211ع108) 010۹۳۵۶ استفاده کرد.
- از گونه‌ی 42017101 (۷10001-) به تنهایی برای پوشش زمینهای فوتبال استفاده می‌شود.
۳-۳-۱-۳ ترکیب انواع بذر چمن
به طور معمول, بذر چمن را از یک گونه یا یک رقم انتخاب نمی‌کنند. برخی از ارقام چمن» دارای خاصیت پاخوری مطلوبء برخی
دارای سرعت رشد و جوانه‌زنی زیاد و برخی از ارقام نیزء دارای قدرت پنجه‌زنی یا گسترش زیادی هستند. بنابراین» بهتر است برای
مقاصد مختلف, ارقام مختلف را به نسبت‌های مشخص و براساس نیازء ترکیب و سپس اقدام به کاشت آنها کرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۵
برای اطلاع از ضوابط ترکیب گونه‌های بذر چمن و نسبت بذر هر گونه به منظور ایجاد بافت نرم می‌توان از جدول شماره‌ی
(۶-۲) استفاده کرد. همچنین» ترکیب‌های معرفی شده در جدول شماره‌ی (۷-۲۳)» برای ایجاد بافت زبر مناسب هستند.
اعداد این جدول, معرف نسبت موجودی هر بذر در ترکیب کل است که به درصد بیان شده است.
جدول ۶-۳- درصد ترکیب بذرهای مختلف چمن» برای ایجاد بافت نرم
۱۱۱۱۱۱ مس
نام گونه چمن
۳ سح
ها وس
مهس
| وش
سس سس سا
۷۳| ۷ صعصوصصه ی
لاصو
اا وع ی
با ۷ ۱۳۱۳۱ که
جدول ۷-۳- درصد ترکیب بذرهای مختلف چمن, برای ایجاد بافت زبر
۱۱ ۱۷ شم
نام گونه چمن
سا سس هت
اوح
اک او
سا سس
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۵-۱-۳ ضوابط مدیریت کاشست
۱-۵-۱-۳ دستورالعمل‌های مربوط به نوع خاک, تعویض و کوددهی
- با انجام نمونه‌برداری در اعماق مختلف خاک. کیفیت فیزیکی- شیمیایی خاک را در اعماق مورد نظرء مشخص کنید. اگر
خاک موجود در اعماق یاد شده برای کشت و غرس نباتات مورد علاقه و توصیه شده مناسب نیست. با تعویض خاک و یا
اضافه کردن مواد آلی (حیوانی و گیاهی) و کودهای شیمیایی به مقدار مناسب» کیفیت خاک را تا حد مطلوب بهبود ببخشید.
- حد نسبی مقدار اسیدی یا قلیایی بودن» مقدار مواد آلی موجود نیم‌رخ خاک نوع و اندازه‌ی ذرات خاک و وضعیت زهکشی
(طبیعی یا مصنوعی) پروفیل خاک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. که باید مورد مطالعه‌ی دقیق قرار گیرد. باید توجه
جدول ۸-۳- رابطه‌ی میزان 011 و نوع خاک
- برای رشد بهینه‌ی اکثر نباتات, 011 بین ۵/۵ تا ۷ مناسب است. البته برخی از گیاهان, آام‌های کاملاً اسیدی یا قلیایی را
مناسب می‌دارند. و در چنین محیطهایی بهتر رشد می‌کنند.
- می‌توان میزان ]ام خاک را با افزودن مواد اسیدی یا قلیایی کم یا زیاد کرد. به این منظورء در خاک‌های اسیدی از مواد
آهکی, مانند: کربنات کلسیم و در خاک‌های قلیایی از مواد اسیدی یا اسیدزاء مانند: اسید سولفوریک و گوگرد استفاده می‌شود.
- نباتاتی که محیطهای اسیدی را مناسب می‌دارند. به‌طور معمول, باید در نقاط دارای سایه کاشت و بستر آنها نیزء باید دارای
زهکشی کافی, همراه با مواد آلی در حد مطلوب باشد.
- برای افزایش شمار گل‌ها در گیاهان گل‌دارء باید از کودهایی استفاده کرد که درصد فسفر آنها زیاد باشد.
- کودهای لازم راء می‌توان به‌صورت سولفات آلومینیوم (به‌ویژه در خاک‌هایی که دارای واکنش 0۳1 قلیایی هستند)» به مقدار
۵ تا ۱ کیلوگرم برای هر ۱۰ مترمربع و یا به‌صورت دوره‌ای» به مقدار ۰/۵ کیلوگرم برای هر ۱۰مترمربع» مصرف کرد.
- کودهای فسفره را می‌توان به‌صورت سوپرفسفات تریپل, به مقدار ۱ تا ۱/۵ کیلوگرم برای هر ۱۰ مترمربع استفاده کرد.
- کودهای پتاسه نیزء برای تامین سلامتی گل و گیاه و مقاومت بیشتر آنها نسبت به ناملایمات. مصرف می‌شوند. برای
جبران کمبود مقدار پتاسیم در خاک به‌طور معمول, از سولفات پتاسیم و یا کلرور پتاسیم» به مقدار ۰/۵ کیلوگرم در هر
مترمربع» استفاده می‌شود.
- زمان مصرف کودهای شیمیایی» برای نباتاتی مانند درختان» درختچه‌ها و بوته‌هاء از اول بهار تا اواسط تابستان و سپس اواخر
شهریور تا اواخر مهر است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۷
- برای کوددهی به درختان بزرگ. باید شماری سوراخ به عمق ۵۰ تا ۷۰ سانتی مترء در فاصله‌های ۸۰ سانتی‌متری ایجاد کرد.
در محدوده‌ی سایه, اندازه‌ی آنها باید تا فاصله‌ی ۱/۵ متری از تنه‌ی درخت باشد. کودهای شیمیایی مورد نظر را باید درون
این سوراخ‌ها ریخت و سپس سوراخ‌ها را از آب پر کرد. برای ریختن کود در این سوراخ‌هاء از قیف هم می‌توان استفاده کرد.
- در مصرف کودهای شیمیایی و آلی» همیشه باید یک اصل مهم را در نظر داشت: هیچ‌گاه» نباید شرایطی فراهم شود که
علایم کمبود کود در گیاه ظاهر شودء چون گیاه در این حالت. به مرحله نابودی می‌رسد.
- کنترل علف‌های هرز موجود پیرامون درختان و درختچه‌هاء به هر صورتی که انجام پذیرد. اعم از مکانیکی یا شیمیاییء باعث
می‌شود که سطح خاک در این محل‌هاء لخت و عاری از هر گونه پوششی باشد و به‌راحتی» در معرض فرسایش بادی و آبی
قرار گیرد. در این حالت. می‌توان سطح خاک را با استفاده از وسایل و ماشینهای مخصوص, شکل داد و به این ترتیب.
آبهای ناشی از بارندگی را در خاک ذخیره کرد. این کار کرد به ویژه در زمینهای شیب‌دارء حایز اهمیت است.
- پس از این که رشد چمن در اواخر پاییز متوقف شدء کودهای ازته‌ی مورد نیاز را می‌توان روی سطح چمن پخش کرد و اگر
باران به مقدار کافی ببارد.ء قسمت اعظم ازت.» در منطقه‌ی فعالیت ریشه,ء پخش خواهد شد.
- برای رهایی از تخم علف‌های هرز موجود در کودهای دامی و آلیء باید آنها را پیش از مصرفء مدتی مرطوب نگهداشت تا
بذر علف‌های هرز موجود در آن‌هاء پس از جوانه زدن» عاری از قوه‌ی نامیه شود.
- جمع‌آوری لایه‌ی۳۰ سانتی متر اولیه‌ی (سطحی) خاک و توزیع آن در سطح زمین پس از اتمام عملیات تسطیح» از مدفون
شدن لایه حاصل‌خیز خاک (۵۰-۳۰ سانتی متر)» جلوگیری خواهد کرد.
- ضمن عملیات خاک‌برداری و خاک‌ریزی در بستر کاشت. تا آنجا که ممکن است. نباید از ماشین‌آلات بزرگ و سنگین,» مانند
لودر استفاده کرد؛ زیرا عبور ماشینهای سنگین» باعث تراکم شدید لایه‌های خاک می‌شود. تراکم و فشرده شدن بستر کاشت
نباتات (به ویژه گل‌ها)» عامل محدود کننده‌ی مجمی در رشد و توسعه نباتات است.
- اگر در محوطه‌ی مورد عمل (تسطیح)» درختانی وجود دارندء باید به هنگام خاک‌برداری و خاک‌ریزی» به یقه‌ی آنها توجه
۲-۵-۱-۳ دستورالعمل‌های جابه‌جایی گیاهان و مراقبت از آن
- هر قدر نهال‌ها کوچکتر باشند. هزینه‌ی جابه‌جایی کمتر» و درصد سبز شدن آنها و نیز» موفقیت در امر نهال‌کاری بیشتر
- برای جابه‌جایی» بهتر است ریشه را تا جایی که مقدور است» به‌طور کامل از خاک در آوریم.
- انتقال نهال‌های خزان کننده» باید در اواخر پاییز (بعد از تغییر رنگ برگ‌ها و خزان و قبل از یخ زدن خاک) یا قبل از سبز
کردن و جوانه زدن در اواخر زمستان و یا اوایل بهارء انجام شود.
- در انتقال درختان بزرگ» لازم است ریشه با خاک متراکم آن (روت‌بال- 100102[1) از زمین خارج و تا حد ممکن, زودتر در
محل مورد نظر کاشته شود. در فصل زمستان» بهتر است از روت‌بال منحمد استفاده شود.
- زمان مناسب انتقال سوزنی برگان» اوایل پاییز و اوایل بهار است.
- پهن‌برگان همیشه سبزء باید در شروع فصل رشد (در بهار)» جابه‌جا شوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- نخل‌ها را باید در بهار یا اواخر تابستان» زمانی که رشد ریشه‌ی آنها در شرایط حداکثر است. جابه‌جا کنیم.
- درختان را نباید در روزهای خیلی‌گرم و خشک» خیلی سرد. یا در روزهایی که باد شدید می‌وزد. جابه‌جا کرد.
- باید تاج درخت‌ها و ریشه‌ی آنها در زمان جابه‌جایی, پوشانده شوند.
- برای جابه‌جایی نهال در فاصله‌های نزدیک» نیاز به پوشانیدن و بستن ریشه نیست.
- برای جابه‌جایی در فاصله‌های دورء لازم است ریشه را در گونی یا کلش یا کاغذ روزنامه پیچید و احیاناً روی آن را با نایلون
سوراخ‌دار پوشاند.
- برای جابه‌جایی درختان بزرگ» لازم است ریشه‌ی آنها را یک یا دو سال قبل از جابه‌جایی» هرس کنیم تا در روت‌بال آینده»
دچار مشکل گستردگی ریشه نشویم.
- پس از پیچیدن روت‌بال, نباید از تنه برای خارج کردن درخت از چاله و خاک استفاده کنیم.
- بعد از کج کردن درخت. باید خاک اضافه‌ی ته روت‌بال و ریشه‌های اضافی را قطع کنیم.
- روت‌بال‌های بزرگ را باید با قراردادن کابل فولادی در ته چاله و کشیدن دو طرف کابل, از زمین جدا کرد.
- برای جابه‌جایی روت‌بال‌های به قطر ۶۰ سانتیمتر» کافی است که از دو نیروی کارگر و یک فرغون یا گاری دستی استفاده
- برای انتقال روت‌بال‌های به نسبت بزرگ (قطر تا ۱۰۰ سانتیمتر)» به ساختمان‌های کم ارتفاع (حداکثر تا ۳ متر)» می‌توان از
لودرهای مخصوص استفاده کردد.
- در عملیات گوناگون نقل و انتقال روت‌بال نباید کابل یا زنجیرء به‌طور مستقیم با پوست تنه‌ی درخت تماس داشته باشد, بلکه
لازم است از وسایل حفاظت کننده‌ی پوست. بین کابل و تنه استفاده شود.
- در جابه‌جایی درختان» به‌ویژه در یک محل, لازم است ابتدا چاله‌ی کاشت آماده شود و سپس, نسبت به کندن درخت. اقدام
- جابه‌جایی درختچه‌هاء آسان‌تر از جابه‌جایی درختان است و در درختان» جابه‌جایی خزان کننده‌ها آسان‌تر از درختان همیشه
سبزها است. درختان نواحی معتدل را راحت‌تر می‌توان جابه‌جا کرد.
- در مورد گیاهان بوته‌ای, بهتر است بذرها را در یک گلدان استکانی ( با قطر دهانه‌ی: ۶ سانتیمتر)» یا گلدان نشایی ( با قطر
دهانه‌ی: ۱۲ سانتیمتر) کاشت و در حالت آمادگی برای گل دادن آنها را به زمین اصلی منتقل کرد.
- در صورتی که گلدان مورد نظرء در دسترس نباشد. می‌توان از جعبه‌های به ابعاد ۳۰۷۶۰۷۱۵ سانتی‌متری استفاده کرد.
- در روش‌های جدید. از گلدان‌های کاغذی (1111001,00100011[) استفاده می‌شود که ضمن تامین کودء گیاه را با آن گلدان
نیز» می‌کارند.
- انتقال نشای بهاره به زمین اصلی, از اواسط تا اواخر اردیبهشت صورت می‌گیرد.
- برای انتقال مستقیم گیاه از خزانه به محل کاشت. باید ریشه و خاک حفظ شوند.
- آبیاری مرتب» در گل‌دهی گیاه موثر است.
- کوددهی و مبارزه با علف‌های هرزء از موارد مهم و الزامی نگهداری و رشد گیاه است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۹
- باید گل‌های پزمرده و گل‌هایی که در حال تبدیل به بذرهستندء کنده شوند.
- بسترکاشت.» هر از گاهی باید صله شکنی شود.
- در زمان جابه‌جایی درختان» لازم است شاخ و برگ آنها بسته شود.
- در زمان جابه‌جایی روت‌بال یخ‌زده» لازم است. فقط قشری با ضخامت ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌متر در اطراف روت‌بال یخ‌زده باشد.
- برای جلوگیری از ذوب شدن یخ اطراف روت‌بال و یا انجماد بیشتر آن در زمان جابه‌جایی» لازم است دور آن» به وسیله‌ی
- در جابه‌جایی روت‌بال منجمد.ء جداسازی قشر منجمد نشده» باید نزدیک محل کاشت انجام شود و درجه‌ی برودت هوا در روز
حدود ۷- درجه سانتی گراد باشد.
- در زمان جابه‌جایی نخل‌ها به روش روت‌بال» لازم است روت‌بال از زیر بریده و سپس, جابه‌جا شود؛ به نحوی که به ریشه‌ی
آن آسیب وارد نشود.
- در روش کندن نخل, می‌توان آن را از چند روز قبل آبیاری و سیراب کرد و سپس» آن را با یک جرثقیل و بدون روت‌بال» از
- لازم است قبل از حرکت. اکثر برگ‌های نخل را از تنه جدا کرد و تنها ۶ تا ۸ برگ را در هر ساقه باقی گذاشت. معمولاً باید
حلقه‌ی برگ‌های نزدیک جوانه را برداشت تا هنگام بستن درخت. به جوانه انتهایی فشار وارد نشود.
- بهترین فصل کاشت گیاهان صخره‌ای و دایمی و مقاوم (سرخس‌هاء گراس‌ها)» اول بهار و در صورت زهکشی خوب خاک.
- زمان تقسیم ریشه‌ی گیاهان ریزومی و تقسیم گیاهان پیازی» در اوایل بهار است.
- گیاهان پیازی بهاره از اول پاییز و گیاهان پیازی پاییزه در تابستان» درون خاک مرطوب کاشته می‌شوند.
- مناسبترین فصل کاشت درخت‌هاء درختچه‌ها و بالارونده‌های خزان کننده و رزهاء از اواخر پاییز تا اوایل بهار است (باید توجه
- مناسبترین فصل کاشت درخت‌هاء درختچه‌ها و بالارونده‌های همیشه سبزء از اوایل تا اواسط پاییز و از اوایل تا اواخر بهار
- گیاهان گلدانی را هر زمان از سال, می‌توان کاشت.
۳-۳- ضوابط نگهداری فضای سبز
۱-۲-۳- دستورالعمل و ضوابط هرس
هرس, عبارت است از قطع شاخه‌های زاید گیاه» به‌منظور اصلاح و جوان کردن آن» شکل‌دهی مناسب و در برخی موارده سبک
کردن درخت است. دستورالعمل‌های هرس به شرح زیراست:
- شماری از درختچههای خزان کننده, برای جوان شدن و گل‌دهی مطلوبء به هرس کردن مرتب نیاز دارند؛ به ویژه آن‌هایی که
در بهار یا اول تابستان» روی شاخه‌های سال قبل گل می‌دهند. این گونه گیاهان, لازم است بلافاصله پس از گل‌دهی هرس
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
شوند. به این ترتیب» شاخه‌های گل داد» هرس می‌شوند و شاخه‌های جوانء برای سال آینده نگاهداری خواهند شد. در این کارء
حدود یک چهارم شاخه‌های قدیمیء نیز هرس می‌شوند.
- درختجه‌هایی که روی شاخه‌های سال جاری گل می‌دهند. باید در آخر زمستان یا اول بهار» هرس شدید شوند.ء مانند: ۳۵/۵0 و
یا 3۵4101۵ (به‌جز گونه‌ی 3.۵1)07110112 و کولتیوارهای آن). البته باید چارچوب اصلی درختجه‌ها را با ساقه‌های قدیمی» تا
ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌مترء همراه شاخه‌هایی با ۱ تا ۲ جوانه در ابتدای شاخه را حفظ کرد. این عمل برای درختچه‌هایی که پوست
تنه‌ی آنها رنگین است نیزء انجام می‌شود؛ مانند: ۵1۳۵ 5۵11 ب2012 00۲۹ ,(2ع112۷1۳۵1) 51010167۵ ۲0۳۵۵
(1616۹1۵)) 210۵ ۹۵11 ,(۷1]6[1111۵).
- برخی از بالا رونده‌هاء مانند: کلماتیس‌هاء بسته به عادت رشدی و گل‌دهی‌شان» به‌صورت‌های مختلف هرس می‌شوند. هیبریدها و
گونه‌هایی که در آخر تابستان یا پاییزء روی ساقه‌های که در سال جاری گل می‌دهند. مانند: ,۴.۷:1106112 ,۲.72081162
(۷۵۳۵8۵[).0۳161۵119 ۳61۵0۵ 10۵115 در آخر زمستان تا بالای پایین‌ترین جوانه رشدی در سطح زمین» هرس
می‌شوند.
- در گونه‌های قوی که در اوایل بهار» روی شاخه‌هایی کوتاه تابستان گذشته گل می‌دهند. مانند:126100612[12.-) و 210102
باید در بهار یا اول تابستان, شاخه‌هایی را که گل داده‌اند (با نگهداشتن چند سانتیمتر اولیه) از شاخه اصلی جدا کرد.
- برای هرس هیبریدهای گل درشت که از آخر بهار تا اواسط تابستان روی شاخه‌های سال قبل گل می‌دهند. (مانند: ۶۹۵ع۲.201
606 0۴) دو راه وجود دارد: یا آنها را هرس سبک کرده و زمانی که رشدشان خیلی انبوه شد.ء تا ارتفاع ۹۰ سانتی متری
کوتاه می‌کنیم» و یا در خر زمستان» تا نزدیکی سطح زمین و تا آخرین جوانه‌ی رشدی» هرس می‌شوند.
- ساقه‌های ضعیف و قسمتهای انبوه بالا رونده‌هاء در آخر زمستان یا اوایل بهار هرس می‌شوند؛ به‌طوری که ساقه‌های اصلی,
همچنان چسبیده به قیم‌هایشان باقی می‌مانند. با این حال, برخی از آنها به توجه و مراقبت نیاز دارند.
- عشقه‌ها (۳۵11 116007۵) ممکن است خیلی متراکم شده و از روی دیوار یا فنس‌ها به پایین متمایل شوند؛ که در این صورت.
باید همه‌ی شاخه‌های کناری» در اول بهار بریده شوند.
- در (ع28111[ ۲ع۷۷/11) ۳۵1110۳1 2811110 له هرس سالانه پس از اتمام گل‌دهی, با حذف ساقه‌های جانبی گل‌دار باید انجام
شود.
- در (ع28110[ 5۳۱۳۵۲) 011100۵115 ۰12811010 برخی از ساقه‌های قدیمیء برای جلوگیری از تراکم زیاد.ء باید در آخر
زمستان هرس شوند.
- در 100100۲2 شماری از ساقه‌های قدیمی (یک دوم تا دو سوم ساقه)» برای کاهش انبوهی, باید هرس شوند.
- در ۷۷71۵10۲12 ابتدا باید در اواسط تابستان» همه‌ی شاخه‌های جانبی را تا حدود ۱۵ سانتی‌متری ساقه اصلی برید و سپس در آخر
زمستان یا اول بهارء آنها را تا ۲ جوانه اولیه‌ی هرس کرد.
- هرس درختچههای رزء شامل دو عمل مشخص است:
الف- تنک کردنء یعنی این: که شاخه‌های خشک, ناجور و مریض» کاملاً بریده شوند.
ب- کوتاه کردن شاخه‌های باقیمانده: به‌طوری که گل‌های حاصل از این شاخه‌هاء درشت‌تر و مرغوب‌تر شوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۱
- در وقت تنک کردن» بهتر است شاخه‌های حذفی را از پایه‌ی نهال یا از نقطه‌ی آغاز آن روی شاخه کهنه در هر وضعی که باشد
قطع کرد. شاخه‌های باقیمانده» باید منظم و با فاصله‌های مساوی روی بدنه قرار گیرند؛ تا منظره‌ی موزون و زیبایی را از خود
برجا بگذارند. هنگام هرس شاخه باید همیشه آن را تا نزدیک جوانه‌ی خواب برید. به‌طوری که نوک جوانه» متمایل به طرف خارج
- رزهای پاکوتاه و گل درشت. مانند: پولی‌آنتاها (۳۵1۷۵11۵۶) یا تیژها (1180۵) را به ترتیب زیر هرس می‌کنند:
الف- چوب‌های خشک» شاخه‌های ضعیف و شاخه‌های پیر و کهنه و همچنین» شاخه‌هایی که کج و معوج بیرون آمده‌اند» باید
قطع شوند.
ب- باید شاخه‌های سالم و خوش‌ترکیب باقیمانده را که حدود ۳ تا ۴ عدد هستند. نگاه داشت؛ به‌طوری که روی هرکدام از
این شاخه‌هاء ۴ تا ۵ جوانه قوی باقی بماند. این امرء به قدرت بوته بستگی دارد. اگر بوته قوی باشدء هرس بلند و اگر
بوته متوسط باشدء هرس کوتاه انجام می‌شود.
- رزهایی که به تازگی کشت می‌شوند.ء باید کوتاه هرس شوند؛ به‌طوری که حدود ۴ جوانه داشته باشند. به عبارت دیگرء باید یک
سوم بوته را نگهداری و بقیه را هرس کرد.
- گل سرخی که به صورت درختچه نگهداری می‌شود. باید هرس بلند شود؛ به‌طوری که تقریباً یک سوم بلندی شاخه‌هاء باید حذف
شوند. همچنین» شاخه‌های نازک و چوب‌های خشک آن نیزء باید بریده شود.
- لازم است. نسترن پاکوتاه و مینیاتوری, راء تنها تنک کرد. شاخه‌های دیگر را کمی کوتاه می‌کنند تا بوته درخنچه‌ی کوتاهی به
- در گل سرخ‌های رونده‌ی گل درشت. بریدن شاخه‌های خشک و حذف شاخه‌هایی که چندین سال گل داده‌اند.ء لازم است. اما
شاخه‌هایی را که در طول سال رشد کرده‌اند و قوی هستند. باید نگهداری کرد. این شاخه‌های قوی را به سیم‌هایی که به قیم
متصل هستندء به طور افقی می‌بندند و سر آنها را کمی کوتاه می‌کنند. برای این که قسمت پایین بوته سخت نشود. بهتر است
برخی از شاخه‌ها را به سیم پایینی ببندند و چون شیره‌ی گیاهی, به قسمت بالای گیاه» به آسانی در جریان است»
قسمت پایین
بوته هم گل‌دار خواهد شد.
- نسترن رونده‌ی گل‌ریز را باید در تابستان, بعد از گل دادن هرس کرد. به این ترتیب که گل‌های خشک شده را به فاصله‌ی ۳ تا ۴
سانتی‌متری از شاخه, حذف می‌کنند. این عملء باعث رشد شاخه‌های جوان و قوی می‌شود. این شاخه‌هاء همان شاخه‌هایی هستند
که باید نگهداری شده و با دقت. به قیم بسته شوند.ء تا در سال آینده, گل‌های فراوانی بدهند. بنابراین» به اختصار می‌توان گفت:
در نسترن رونده یا نسترن پیچ» به دلیل آن که گل روی شاخه به صورت یکسان به دست می‌آید. شاخه‌های سال قبل را حذف
نمی‌کنند. بلکه آنها را نگه می‌دارند و شاخه‌های قدیمی و پیر را از بین می‌برند.
- نسترن رونده را اگر روی پایه‌ی بلند گل سرخ پیوند بزنند. نسترن مجنون به‌دست می‌آید که هرس آن» درست مانند نسترن رونده
گل‌ریز است؛ یعنی پس از گل دادن» باید آنها را هرس کرد.
- شاخه‌هایی که از هرس گل سرخ به‌دست می‌آیندء باید بلافاصله سوزانده شوند.ء تا بیماری‌های قارچی و پارازیت‌ها منتشر نشوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- به‌منظور جلوگیری از مصرف انرژی و مواد غذاییء که برای تولید دانه و بذر مورد نیاز است. لازم است. بلافاصله پس از گل‌دهی,
- سی‌تی‌سو ))۱11٩8( غلاف‌های بذری تولید می‌کند که باید سرشاخه‌های آن را برید و آنها را برداشت (غیر از چوب‌های
- بوته‌ها باید با قیچی باغبانی و به‌طور ملایم هرس شوند (غیر از ساقه‌های قدیمی).
- در لاواندولا" (۸۷۵۵1۵])گل‌های خشک شده و ساقه‌های گل‌دهنده, باید هرس شوند.
- در سرینگا (5(«۳1082)» غلاف‌ها باید قطع شوند (به‌طوری که جوانه‌های رشدی زیر آنها سیب نبینند).
- در رودودندرون (141100400604701)» غلاف‌ها و گل‌های خشک باید بریده شوند؛ به‌طوری که جوانه‌های رشد کننده‌ی زیرآن‌ها
سالم بمانند.
- در پوتنتیلا (۳۵1۵111۵)» پس از گل‌دهی با قیجی باغبانی» هرس سبک می‌شوند.
- در گیاهان پیازی» در صورتی که بذر آنها مورد نیاز باشد» می‌توان غلاف‌های بذری آنها را نگاه داشت (در این حال, باید کود
کافی به آنها داد) و برگ‌های آنها را نباید تا زمان خشک شدن قطع کرد. در غیر این صورت. باید آنها را چید.
- در گیاهان دایمی, اگر منظورء بذرگیری از آنها باشد. نباید گل‌های خشک را قطع کرد. در غیر این صورت» باید قطع شوند. البته.
گاهی گل‌ها و سرهای خشک. باعث تحریک گل‌دهی می‌شوند.
- در گیاهان دایمی علفی, ساقه‌های خشک شده در پاییزء تا یقه‌ی گیاه هرس می‌شوند و در صورتی که جالب توجه باشند. می‌توان
آنها را برای نمایش زمستانه نگه داشت.
- درختچههای همیشه سبزء نیازمند هرس چندانی نیستند و اغلبء به منظور برخورداری از آرایش و زیبایی» هرس می‌شوند و به
- درختان کج منحرف» مرتفع و مسن» در معابر شهرء که اغلب به علت فرسودگی, هنگام وزش بادهای موسمی» سقوط می‌کنندء یا
قسمت‌هایی از آنها شکسته می‌شود و گاهی نیز حادثه ناگواری به‌بار می‌آورندء را باید هرس و شماری از شاخه‌های آنها را قطع
کرد تا از بروز حوادث جلوگیری شود. اما اگر رفع خطر با هرس میسر نباشد» باید سربرداری آنها صورت پذیرد. در هرس
شاخه‌های درختان»ء رعایت نکته‌های زیر ضروری است:
الف- هنگام قطع کامل درخت یا شاخه‌هاء صرف‌نظر از قطر آن» باید دقت کرد تا برشی که به‌منظور هرس داده می‌شود. در
شاخه‌ی بریده شده روی تنه یا شاخه باقی نماند. در نتیجه, این امر باعث می شود که سطح بریده شده» به سرعت.
توسط بافت پوششی ایجاد کالوس کند و التیام یاید.
ب- در مواردی که درخت. چندین سال هرس نشده باشد و به هرس شدید نیاز داشته باشدء این عمل باید در طول چندین
سال انجام شود و به تدریجء درخت را به شکل و اندازه‌ی دلخواه در آورد. همواره باید از هرس‌های بسیار شدیدء یک‌باره
و بی‌رویه‌ی درختان» احتراز کرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۳
- اکثر بیماری‌ها و آفات. در سطح یا درون شاخه‌های خشکیده, زمستان گذرانی می‌کنند. از این‌روء لازم است در همه‌ی فصول سال,
به‌ویژه در فصل زمستان» همه‌ی شاخه‌های شکسته و خشکیده‌ی درختان» بریده و سوزانده شوند. این عمل, به‌ویژه در مبارزه با
أفاتیء مانند: پوست‌خوارها و سوسک شاخه بلند اره‌ای, از اهمیت خاصی برخوردار است.
- هر قدرء زاویه‌ای که شاخه با تنه‌ی حامل خود می‌سازدء به قایمه نردیک‌تر باشدء این شاخه» قوی‌تر و از شرایط رویشی بهتری
برخوردار است. چنین زاویه‌ای, در برابر فشارهای خارجی نیزء مقاومت بیشتری دارد. بنابراین» هنگام هرس, باید در درجه‌ی اول,
شاخه‌هایی حذف شوند که با تنه یا شاخه‌ی حامل خود. زاویه‌ی بسته‌تری دارند. در ضمن, شاخه‌های کج و خمیده و شاخه‌هایی
که مزاحم رشد همدیگر هستندء باید هرس شوند. شاخه‌های باقیمانده, باید در جهات مختلف و با فاصله‌های مناسبی نسبت به‌هم
پیرامون تنه‌ی درخت قرار گیرند.
- هرگاه» هنگام هرس شاخه‌هاء با انشعاب‌های دو شاخه‌ای روبه‌رو شویم باید بدانیم انشعاب‌هایی که قطر یکی از شاخه‌هایشان از
دیگری کمتر است. قوی‌تر از انشعاب‌هایی هستند که قطر شاخه‌هایشان با هم مساوی‌اند و هنگام سرزنی» باید یک سوم تا نصف
شاخه‌های طویل قطع شوند. باید توجه داشت که وضعیت محل برش» نسبت به نخستین جوانه‌ی نزدیک به آن» در نحوه‌ی رشد
شاخه‌ها و شکل درخت., بسیار موثر است؛ به این معنی که اگر جوانه‌ی یاد شده» در قسمت بالای شاخه قرار گرفته باشد.ء در اثر
رشد و نموء تبدیل به شاخه‌ای می‌شود که تقریباً به طور عمودی رشد می‌کند و بالا می‌رود. و اگر جوانه در زیر شاخه واقع شده
باشدء بسیارنزدیک به حالت افقیء رشد خواهد کرد.
۳-۲-۳ دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری سیستم‌های آبیاری فضای سبز و جمع‌آوری آبهای
سطحی
با توجه به اهمیت بحران و کمبود آبء بایستی از سیستم‌های پیشرفته آبیاری, که حداقل اتلاف آب را داشته باشندء استفاده کرد.
رعایت کلیه‌ی مسایل فنی مربوط به سیستم‌های آبیاری تحت فشارء الزامی است.
استفاده از سیستم‌های پیشرفته‌ی آبیاری» منجر به کاهش مشکلات مدیریتی» از جمله: رویش علف های هرزء رسوب‌گذاری
کانال‌هاء فرسایش جداره و عریض شدن کانال‌ها خواهد شد.
- جمع‌آوری آبهای سطحی, از موارد مهمی است که در طراحی فضای سبز و برنامه‌ریزی زمین» محوطه‌سازی و خیابان‌بندی» باید
مورد توجه قرار گیرد.
- تاسیسات تخلیه‌ی آبهای سطحی که. در امتداد خیابان‌ها ساخته می‌شوند.ء باید براساس وقوع رگبارهای شدید و مدت دوام آنها
در دوره‌های برگشت ۲۰ تا ۵۰ سال, طراحی شده باشند.
- لازم است در طراحی سیستم جمع‌آوری آبهای سطحی در محوطه های شهری» نقشه‌های توپوگرافیک حوزه‌ی آبخیزء حداکثر
شدت جریان‌های آب باران و برف در دوره‌های مورد نظر و محاسبات هیدرولیکی» مورد بررسی قرار گیرند.
- دفع آبهای سطحی از محوطه‌ی فضاهای سبزء باید در درجه اول به روش ثقلی انجام گیرد. متمرکز کردن آبهای هرز در یک
نقطه, مناسب نیست و بهتر است. این تمرکزء در چند نقطه انجام شود (مگر این که آبهای هرزء بلافاصله وارد سیستم دفع
هرزأب شهری با ظرفیت کافی شود).
- رعایت شیب‌بندی عرضی در کلیه‌ی معابر» به منظور جمع‌آوری آبهای سطحی الزامی است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
۱-۲-۲-۳ دستورالعمل نحوه‌ی استفاده‌ی مجدد از آب فاضلاب تصفیه شده. در آبیاری فضای سبز
حدوداً یک سوم آب مورد استفاده‌ی شهری» صرف آبیاری فضای سبز می‌شود. از طرفی, ۹۹/۹ درصد از محتویات فاضلاب را آب
باشد. همواره ملاحظات کیفی در آب این فاضلاب» به منظور استفاده‌ی مجدد و ایمن از آن» باید مدنظر قرار گیرد. [۴]
۱-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی در آب فاضلاب تصیفه شده» از نظر بهداشت عمومی و تصفیه‌ی مورد نیاز
دو عامل در آبیاری فضای سبز با فاضلاب تصفیه شده» مهم‌اند:
9 ریسک بهداشت: به این صورت که با نشت از سیستم‌های توزیع فاضلاب تصفیه شده و آمیختگی با آب شربء» ممکن است
آلودگی در آب آشامیدنی پدیدار شود.
* تماس انسان با آب فاضلاب تصفیه شده» در حین آبیاری و بعد از آن. پایه و اساس قوانین و رهنمودها در این زمینه» بر مبنای
مورد دوم استوار است. در متون علمی مربوط به آبیاری» نحوه تماس انسان با فضای سبزء به دو صورت کلی تقسیم می‌شود:
(الف) آبیاری فضاهای سبز که دسترسی عمومی به آنها محدوده نشده است.
(ب ) آبیاری فضای سبز که دسترسی عمومی به آنها محدوده شده است. [۴]
ویژگی‌هایی که اغلب این قوانین و رهنمودها بیان می‌کنند» شامل:
۱) کم‌ترین سطوح تصفیهء ۲) ملزومات گندزدایی میکروبی و شیمیایی» کیفیت آب و مانیتورینگ»
۳) کنترل میزان در معرض قرار
گرفتن (شامل: استفاده از موانع فیزیکی» مثل حصار و زمان آبیاری) است. بسته به میزان در معرض قرار گرفتن انسان» هریک موارد
یاد شده» دارای کیفیت و سطوح مختلف تصفیه‌ی خاص خود است.
کیفیت و روش تصفیه‌ی مورد نیاز» در بیشتر موارد مشخص شده است. قرار گرفتن انسان» در معرض فاضلاب تصفیه شده. در
نواحی‌ای که دسترسی عمومی به آن محدود شده است. می‌تواند بسیار ساده‌تر کنترل شود. بنابراین» کیفیت آب و روش تصفیه‌ی
مورد نیازء اغلب» نسبت به احتیاجات نواحی‌ای که دسترسی به آنها محدود شده» از دشواری‌های کم‌تری برخوردار است. [۴]
۲-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی آب فاضلاب تصفیه شده از نظر سیستم آبیاری
در بسیاری از قوانین» بسته به روش آبیاری فضای سبزء کیفیت آب فاضلاب تصفیه شده‌ی مورد استفاده در آن سیستم» باید
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت قضای سبز ۱۳۵
جدول ۹-۳- استفاده از آب فاضلاب تصفیه شده برای آبیاری فضای سبز و روش های آبیاری (۴]
شرایط آب تصفیه شده در جایی که استفاده از آن مجاز است
فاضلاب خروجی تصفیه‌ی ۱ فاضلاب خروجی تصفیه‌ی
فاضلاب خروجی تصفیه‌ی فاضلاب خروجی تصفیه‌ی
ثانویه با کلی‌فرم کل ۲۳ | ثانویه با کلی‌فرم کل ۲۳
در ۱۰۰ میلی‌لیتر در ۱۰۰ میلی‌لیتر
پارک‌هاء زمینهای بازی» زمین | اسپری, قطره‌ای پا سطحی
بازی مدارس.؛ فضای سبز
اسپری» قطره‌ای یا سطحی اسپری, قطره‌ای یا سطحی اسپری, قطره‌ای یا سطحی
گیاهان تزییسی برای استفاده اسپری, قطره‌ای یا سطحی اسپری. قطره‌ای یا سطحی اسپری, قطره‌ای یا سطحی مجاز نیست
۳-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی آب فاضلاب تصفیه شده. از نظر گرفتگی پخش کننده‌ها در سیستم آبیاری
به علت دست‌یابی به راندمان بالای آب استفاده از سیستم‌های پاشنده‌ی ریز و آبیاری قطره‌ای در آبیاری فضای سبز و
کشاورزی» روزبه‌روز فراگیرتر می‌شود. این سیستم‌ها نسبت به سیستم‌های پاشنده با حجم و فشار بالاء بیشتر در معرض گرفتگی
هستند. بنابراین» مدیریت گرفتگی در سیستم‌های توزیع و آبیاری» باید با استفاده از کنترل آب تصفیه شده» فیلتراسیون» طراحی پخش
کننده‌های آب و راهبری و نگهداری مناسب انجام شود. فاکتورهای فیزیکی» شیمیایی و بیولوژیکی» که باعث گرفتگی پخش کننده‌ها
می‌شوندء در زیرء تشریح شده‌اند: (۴]
الف- کلسیم و منیزیم
وقتی غلظت بی‌کربنات» بیشتر از ۲ میلی اکی والان بر لیتر (1۵۵/1) است و 01 بالای ۷/۵ کلسیم نیز» مثل آهن می‌تواند
رسوب کند. رسوب‌گذاری می‌تواند بین ساعات آبیاری» وقتی آب روی پخش کننده باقی می‌ماند و سپس» تبخیر شده و مواد معدنی
تغلیظ می‌شود.ء رخ دهد. اضافه کردن آمونیاک. به عنوان کودء باعث بالا آمدن 0۳1 می‌شود و ممکن است, ترسیب کلسیم و منیزیم را
ب- باکتری و جلبک
رشد بیولوژیکی» مشکل اصلی سیستم‌های توزیع و ذخیره‌ای است که با همراه آب فاضلاب تصفیه شده, کار می‌کنند. کلر باقی
مانده در خطوط توزیع آب تصفیه شده» باید مانیتور و سطح آن حفظ شود. اما سطح کلر باقی مانده باید از این نظر که تاثیر نامطلوبی
بر گیاهان فضای سبز نگذارد. کنترل شود.
رشد جلبک» در موقعی که آب فاضلاب تصفیه شده» در مخازن روباز ذخیره می‌شود.ء بسیار شدید است. با استفاده از پروسه‌های
حذف مواد مغذی, پتانسیل وقوع این امر را می‌توان به صورت قابل توجه‌ای کنترل کرد. همچنین, می‌توان از مخازن سرپوشیده
استفاده کرد. سولفات مس نیزء در مخازن روبازء برای جلوگیری از رشد جلبک قابل استفاده است. اگرچه به علت سمی بودن مس,
استفاده از سولفات مس کاهش یافته و استفاده از علف کش‌ها رو ید افزایش است.
۱۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
- باکتری‌های اکسید کننده‌ی آهن
محتمل است. [۴
۴-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی آب فاضلاب تصفیه شده از نظر سطح یون‌های فلزی سمی
بیشتر یون‌ها می‌توانند در خاک تجمع پیدا کنند. یون‌های سدیم» کلراید و بور»ء یون‌های سمی محسوب می‌شوند. برخی از فلزات
سنگین, مثل: مس» نیکلء روی و کلسیم نیز» ممکن است در آب فاضلاب تصفیه شده وجود داشته باشد. میزان بسیار پایین این
فلزات سکن می‌تواند برای گیاهان» در مدت زمان طولانی» مفید باشد. برعکس آنچه در آبیاری کشاورزی اهمیت دارد. تجمع
فلزات سنگین در بافت گیاهان, از نظر سلامت عمومی جامعه, مهم نیست. از این رو مورد خاصی در این زمینه. در قوانین و
۵-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی آب فاضلاب تصفیه شده از نظر نوع گیاه
انتخاب نوع گیاهان فضای سبز, معمولاً زک عهده‌ی طراح فضای سبز است. اما کیفیت مورد نیاز آب فاضلاب تصفیه شده» بنأ به
نیاز نوع گیاه» متفاوت است. به طور کلیء سه پارامتر اصلی از نظر کیفی, باید مورد توجه قرار گیرد.
۰ مقاومت در برابر کلراید باقیمانده در آب فاضلاب تصفیه شده.
مقاومت در برابر شوری (شورپسندی گیاه).
شورپسندی, پارامتر بسیار مهمی از نظر نوع گیاه است. چون نمک یا سدیم کلراید. تا حد زیادی» توسط گیاهان مصرف نمی‌شود. با
تبخیر نیزء از بین نمی‌رود و در خاک باقی می‌ماند.
برخی راهکارهای کنترل شوری آب فاضلاب تصفیه شده برای آبیاری فضای سبزء به شرح زیر است:
٩ شستن نمک‌ها از اطراف ریشه, با اضافه کردن آب مازاد.
قابلیت نفود خاک ۱ نیز بهبود برخشند. گیپسون ۳30 به علت سهولت استفاده» هزینه‌ی پاین و9 موتر بودن. به کار می‌رود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت قضای سبز ۱۳۷
شورپسندی آنها زیاد است. برای استفاده از فضاهای سبزری که با آب فاضلاب تصفیه شده آبیاری می‌شوند. مناسب به نظر
می‌آیند. ۴۱]
۶-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی از نظر تخریب برگ گیاهان فضای سبز
تخریب برگ گیاهان فضای سبزء به علت افزایش سطح شوری در آب آبیاری پاشیده شده و کمبود مواد معدنی اساسی در آب
آبیاری» مثل: آهن است. تخریب برگ گیاهان با آبیاری پاششی و با آب تصفیه شده» اغلب قابل توجه‌تر از آبیاری با آب شهری است.
در بین گیاهان تزیینی, اغلب درختان» زیتون» سماق آفریقایی؛ 16 ,016 ۸16000 ,ام [[ع۱10۵ و حاحه 112۳۵۵۵ نسبت به
استفاده از پاشنده‌ها با پروفیل کم» پاشنده‌های ریز و سیستم‌های آبیاری قطره‌ای» می‌تواند تماس برگ را با آب تصفیه شده» کم
کند و در نتیجهء میزان تخریب برگ را کاهش دهد. [۴]
۷-۱-۲-۲-۳- ملاحظات کیفی آب فاضلاب تصفیه شده, از نظر زیباشناختی
برخی پارامترهای کیفی آب فاضلاب تصفیه شده» از نظر زیباشناختی مهم است. با این وجود.ء که اغلب پارامترها قانون‌مند
نیستند؛ مثلاً برای سطح بو و رنگء در اغلب قوانین» مورد خاصی بیان نشده, اما از جنبه‌ی پذیرش عمومی برای آبیاری با آب
فاضلاب تصفیه شده بسیار مهم است. بوء می‌تواند هنگامی که سیستم توزیع به طور نامناسبی طراحی شده و به تبع آن» نگهداری به
صورت نامطلوب انجام می‌شود. به وجود آید. ایجاد و گسترش بوی نامطبوع, اساساً به علت تولید سولفید هیدروژن است. وقتی غلظت
سولفات *(,0؟)» بیشتر از 50/۹ باشد و ۲010 آب فاضلاب تصفیه شده بیشتر از )20/5 باشدء ایجاد بوی نامطبوع» بسیار
محتمل است. کلرزنی دوره‌ای» فلاش کردن و مانیتور کردن کیفیت آب فاضلاب تصفیه شده» در طول سیستم توزیع» می‌تواند
پراکنش بو را به حداقل برساند. آب فاضلاب تصفیه شده, ممکن است حاوی مواد شیمیایی و اندکی رنگی باشد و هنگام اسپری؛
باعث ایجاد لکه شودء که باید به این امر نیزء توجه کرد. استفاده از آبیاری قطره‌ای زیرسطحی و سطحی, می‌تواند از بروز این مشکل
جلوگیری کند. [۴]
آنها
۱-۳-۲-۳ مالج
- مالچ, یعنی گستراندن لایه‌ای از مواد زبرآلی یا غیرآلی» روی خاک پیرامون گیاهان. این کار برای جلوگیری از رشد علف‌های هرز
- مالچ با عمق زیادء از یخ زدن ریشه‌ی گیاهان حساس» جلوگیری می‌کند.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- بهترین نوع مالچ در فضاهای سبزء پوست و تنه‌ی درختان» به صورت درات خرد شده است. که باید به ارتفاع ۵ تا ۸ سانتیمتر
ریخته شود. این مالچء مدت زیادی نیز دوام دارد.
- در باغ‌های صخره‌ای, از خرده سنگ» یا ریگ‌های گرد و نرم و یا از ریگ‌های ساحلی» به عنوان مالچ استفاده می‌شود.
۲-۳-۲-۳ دفع آفات و مبارزه با علف‌های هرز
۱-۲-۳-۲-۳- دستورالعمل مبارزه‌ی تلفیقی
- در گام نخست. باید آگاهی لازم در مورد بیولوژی گیاهی» کسب شود.
- در گام دوم لازم است که آفات اصلی منطقهء بیولوژی آنها و نوع خسارت وارده از طرف آنها مورد شناسایی و بررسی قرار
- شناسایی فاکتورهای کلیدی محیطء که روی گونه‌های آفت اثر می‌کنند» و پتانسیل آفت در اکوسیستم» اهمیت دارند.
- توجه به نقطه نظرهاء روش‌ها و موارد استفاده شده‌ی انفرادی یا دسته‌جمعی, از خسارات آفات یا پتانسیل زیست آن‌هاء به طور
دایم جلوگیری می‌کند.
- برنامه‌ریزی برای اجرای مبارزه‌ی تلفیقی» باید به‌گونه‌ای صورت گیرد که در شرایط ایجاد تغییرات موقت زیستی در جمعیت
گونه‌های مزاحم یا گونه‌های اصلی» نیز بتوان از آن استفاده کرد.
- برای اجرای مبارزه‌ی تلفیقی, آگاهی از مراحل حساس چرخه‌ی زندگی و جمعیت گونه‌های مهم اهمیت دارد.
- استفاده از روش‌هایی که شاخص‌های بیولوژیک اکوسیستم را نگهداری, تقویت و تکمیل می‌کننده مناسب‌تر و موثرتر خواهد بود.
- روش‌ها و برنامه‌های مبارزه‌ی تلفیقی» بایستی منجر به ایجاد تنوع در اکوسیستم شود.
- برای آن که برنامه‌ی مبارزه‌ی تلفیقی با موفقیت همراه باشد.ء لازم است. سلامت درخت از یک‌سو و سلامت و شرایط زیستی
دشمنان طبیعی آفات از سوی دیگرء به‌طور منظم» کنترل و تقویت بشود.
- فضای سبزء دارای اکوسسیتم ویژه‌ای است و تغییرات پیش‌بینی نشده‌ای در آن رخ می‌دهند. لازم است. در برنامه‌ی مبارزه‌ی
تلفیقی؛ به این تغییرات توجه شود.
۴-۲-۳ دستورالعمل‌های مربوط به پوشش درختان و حفاظت آنها در برابر صدمات و خسارات» برای ترمیم
پوسیدگی و یخ ترک
- در نقاطی که تنه‌ی درختان در معرض نور شدید خورشید» یا بادهای گرم و سوزان قرار دارند. و یا در محیطهای بارانی که شرایط
را برای رشد و نمو قارچ‌ها مستعد می‌کنند. پیچیدن قارچ‌ها به دور تنه‌ی درختان و گاهی به دور شاخه‌های پایینی» وسیله‌ی
مناسبی برای جلوگیری از سوختن پوسته‌ی درخت در اثر نور خورشید و مقابله با عواملی است که باعث پوسیدگی و سوراخ شدن
پوسته‌ی درخت می‌شوند. می‌توان از دستورالعمل‌های زیرء برای تامین پوشش‌های مختلف درختان استفاده کرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۹
- پیچیدن گونی به دور تنه و شاخه‌های درخت, به منظور متعادل نگهداشتن دمای تنه‌ی درخت که کاملاً در معرض نور خورشید
است. کار چندان مفیدی نیست. با این وجودء می‌توان از این روش برای محافظت درختان» از خطر سرمای زمستان یا ایجاد زخم
توسط جوندگان» استفاده کرد.
- تنه‌هایی که با دوغاب پوشانده و با نایلون پیجیده شده‌اند.ء به ترتیب» ۴/۵ و ۱۰ درجه‌ی سانتی‌گراد » خنک‌تر از تنه‌هایی هستند که
پوشش محافظ ندارند. روکش آلومینیوم» اگرچه از دوام چندانی برخوردار نیست. اما همین عمل را انجام می‌دهد.
- پوشاندن تنه‌ی درختان با صمغء راحت‌تر و ارزان‌تر از پیچیدن آنها با یک پوشش ویژه است. همزمان با رشد تنه‌ی درخت. این
صمغ در معرض هوا قرار می‌گیرد. ترک می‌خورد و باعث مقاوم‌تر شدن که پوسته‌ی درخت در برابر دما می‌شود.
درخت.» باید از پایین به بالا انجام شود. در محیطهای خشک. پیجیدن درختانی که کمتر مستعد به بیماری‌ها هستند. از بالا به
- برای پیشگیری از صدمات و کاهش روند پوسیدگی درختان» شیوه‌های زیر را باید به کار برد:
الف- انتخاب گونه‌های مقاوم به پوسیدگی.
ب- انتخاب گونه‌هایی که در مواقع آسیب دیدگی, از راه واکنش‌های تدافعی, مانند: ایجاد کالوس» به سرعت از روند پوسیدگی
جلوگیری می‌کنند.
ج- کاهش شمارء اندازه و شدت صدمات وارده شده بر درختان.
د- اجتناب از اقدام‌های حمایتی که موجب آسیب‌دیدگی آنها می‌شود. مانند: هرس تزریق, کابل‌بندی» پشت زدن در فصل
رویش گیاهی و زمان برگ‌ریزی.
ه- انتخاب مناطق امن برای کاشت درختان» به‌منظور جلوگیری از صدمات ناشی از عبور خودروها و مردم (در غیر این صورت.»
باید نسبت به حصارکشی آنها اقدام کرد).
و- هرس به موقع درختان, برای اجتناب از سنگین شدن شاخه‌ها و شکستن آنها.
ز- جلوگیری از صدمات وارد شده به درختان» هنگام جابه‌جایی آنها.
ح- حفظ توانمندی درختان از راه تغذیه‌ی کافیء آبیاری مناسب و کنترل آفات» برای رویارویی طبیعی با آنها (به‌ویژه در کاج‌ها).
قوی بودن درختان» موجب افزایش مقاومت آنها می‌شود.
برای پیشگیری از شروع پوسیدگی پس از صدمات سطحی و ایجاد زخم» می‌توان به شیوه‌های زیر اقدام کرد:
۲ شکل دادن به زخم و اجتناب از افزایش به سطح آن.
۳ بریدن پوستهای آویزان» برای جلوگیری از تجمع عوامل بیماری‌زا و حشرات.
۴ پوشاندن سطح زخمء با موادی مانند: ترکیبات رزینی و پلی اوراتان (نوعی پلاستیک که در رنگ‌سازی به‌کار می‌رود).
۵ جایگزینی مجدد پوستهای جدا شده. این عمل, در صورتی امکان‌پذیر است که به محض ایجاد زخم» انجام شودء یا صدمه‌ی
وارد شده» در فصل بهار یا اوایل تابستان» و در زمان فعالیت کامبیوم باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- در مراحل نهایی پوسیدگی» چوب درختء به‌وسیله‌ی قارچ‌ها و حشرات از بین می‌رود و بر اثر انجام برخی واکنش‌های شیمیایی,
حفره‌ی بزرگی در درخت ایجاد می‌شود. گاه» حفره‌ها بزرگ هستند یا نزدیک شاخه‌های اصلی قرار دارند.ء که در این صورت.
ممکن است. خطر سقوط درخت یا شاخه‌های اصلی را به همراه داشته باشد. در این حالت» بهتر است. درخت را قطع کرد. اما گاه»
درخت از نظر تاریخی و زیباسازی محیطء چنان دارای اهمیت است.که هر نوع ترمیم» کاملاً لازم و غیرقابل اجتناب به نظر
می‌رسد. برای تیمار و پوشاندن حفره‌هاء انجام کارهای زیر ضروری است:
الف- تمیز کردن محیط حفره و خارج کردن چوب‌های پوسیده» باید به دقت انجام گیرد. در این وضعیت. اما چوب‌های سالم راء
اگر چه تغییر رنگ داده باشند.ء نباید از درخت جدا کرد.
ب- ضدعفونی کردن محل حفره با موادی مانند سولفات مس و کروزوت (ع0۳0۹01-)) با در نظر گرفتن میزان دقیق مصرف
آنها.
ج- پرکردن حفره با مواد با دوام» غیرسمی,» قابل انعطاف, پلاستیکی و غیر قابل نفود. زیر حرکت درخت و نحوه‌ی توسعه‌ی
آن» باعث شل شدن مواد پرکننده و عدم استحکام کافی می‌شود. برخی از مواد پرکننده‌ی مناسبء عبارتند از:
- سیمان» با مزایایی مانند: قیمت ارزان» در دسترس بودن و نیز استحکامء و عیب‌هایی مانند: انعطاف ناپذیری, نفودپذیری,
سنگینی و نیاز به مهارت در به کارگیری آن. بنابراین» استفاده از سیمان» تنها برای پرکردن حفره‌های کوچک توصیه
می‌شود.
- مخلوط آسفالت و شن» که آماده سازی و به کارگیری آن» مشکل است و بیشتر برای حفره‌های انتهایی و حفره‌هایی که
در معرض آفتاب قرار نمی‌گیرند.» استفاده می‌شود.
- اوراتان (10۵10 17611120]) دارای مزایایی مانند: سهولت به‌کار گیری, نیاز به زمان کم برای محکم شدن, سبک بودن.
غیرسمی و برخورداری از انعطاف پذیری نسبی است.
- تنه‌ی برخی از درختان» به محض این که درجه‌ی حرارت محیطء به چند درجه زیرصفر برسدء شکاف می‌خورند که در اصطلاح»
آن را «یخ‌ترک» می‌نامند. ساقه‌های شکاف خورده, تا حدودی ضعیف‌تر از ساقه‌های سالم هستند. علاوه برآن» شکاف‌های
یخ‌زدگی, قدرت تحمل فشار روی تنه درخت را کاهش می‌دهند. این وضعیت. در زمستان و هنگام بارش برف‌های سنگین»
می‌تواند مشکل‌آفرین باشد و در موارد نادر» ممکن است» منجر به شکستگی تنه‌ی درخت شود. بیش‌ترین میزان» تهدید ناشی از
یخ‌ترک‌هاء آسیب‌پذیر شدن در برابر پوسیدگی است. بنابراین» باید به‌نحوی این ترک‌ها را ترمیم کرد. بهترین روش» ترمیم نیز
استفاده از پیچ و مهره است.
الف- استفاده از پیچ و مهره باید درفصل گرماء پس از بسته شدن شکاف انجام شود. همچنین به منظور جلوگیری از شکستن
شاخه‌های» درختانی که انتهای آنها به انشعاب‌های دو شاخه‌ای ختم می‌شوند. و هر آن, امکان جدا شدن دو شاخه از هم
وجود دارد. از روش پیچ و مهره استفاده می‌شود. جلوگیری برای این کارء باید پیچ و مهره را زیر انشعاب به کار برد. در این
حالتء برای عبور واشرهای گرد یا بیضی شکل, محل سوراخ را باید هم سطح کامبیوم کاملاً عریض و گشاد کرد.
تا 0۳۵0 ۳۲۵۵۲ ۱
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فقضای سبز ۱۳۱
ب- به‌منظور جلوگیری از شکستن شاخه‌های ضعیف شکافته شدهء باید یک پیچ از زیرشکاف و دو پیچ از بالای آن عبور داد
به‌طوری که فاصله‌ی آنها از یکدیگرء دو برابر قطر شاخه‌ها باشد. دو پیچ به‌کار رفته» موجب تقویت و کاهش مقدار
نکاتی که به هنگام پیچ و مهره کردن, باید در نظر گرفت. عبارتند از :
- سوراخ‌هایی که برای قرار دادن پیچ روی تنه تعبیه می‌شود. باید دارای قطری بین ۱ تا ۲ میلی‌متر کوچکتر از قطر پیچ‌ها
باشدء مگر در مواردی که لازم باشد تکه‌های تنه‌ی درخت» به هم کشیده شوند.ء که در این حالت. حداقل یکی از سوراخ‌ها
باید به اندازه‌ی قطر پیچ باشد.
- واشرهای مدور یا بیضی شکل را باید با ته پیچ گوشتی به طرف کامبیوم (قسمتی که بین چوب و پوسته‌ی داخل واقع شده
است) فشار داد. انتهای سوراخ‌ها را باید به‌نحوی برید که واشرها به صورت مسطح و عمود بر پیچ‌ها قرار گیرند.
- جز در موارد بالاء برای ایجاد سوراخ زیر کامبیوم باید از مته استفاده کرد تا هنگامی که پیچ‌ها در آن قرار می‌گیرند. شل
- قسمتی از پیچ را که بیرون می‌ماندء باید با درپوش پوشاند.ء تا استحکام بیشتری به آنها داده شود.
- هنگامی که برای به‌هم کشیدن سرشاخه ها از پیچ و مهره استفاده می‌شود.ء باید برای استحکام بیش‌ترء زیر هر پیچ دو یا چند
واشر به‌کار برد. هر واشر راء باید با مهره‌ای از واشر قبل جدا کرد.ء تا تاب برندارد. شیگوفلیکس (11#ع5]11801)» به‌جای استفاده
از واشرهای مخروطی شکل, واشرهای بیضی شکل و مدور را توصیه می‌کند.
- در مواردی که لازم است؛ پیچ زیر قسمت کامبیوم شکسته شود» پیش از قراردادن پیچ در سوراخ, باید آن را برید و یا
- باید برش را حداقل, در فاصله‌ی ۴۰ میلی‌متری (۱/۵ اینج) انتهای پیچ انجام داد. تا جای کافی برای گرفتن آن با آچار
لوله گیر وجود داشته باشد. باید مراقب بود که محل تماس آچارء آسیبی به پیچ نرساند و به مهره برخورد نکند. وقتی پیچ
محکم شد.
قسمت زاید آن را با حرکت به چپ‌ور است (یا جلو و عقب) باید جدا کرد.
- هنگامی که برای تعبیه‌ی جای پیچ. از دریل استفاده می‌شود.ء باید سوراخ‌ها را به‌طور دقیقء در شاخه‌های برابر هم ایجاد کرد.
برای این منظورء باید از یک مته پایه بلند استفاده کرد.
- باید مراقبت بودء هنگام محکم کردن پیچ و مهره» آسیبی به تنه و کامبیوم نرسد. برای این منظورء استفاده از آچار بوکس
(آچار توخالی) مناسب است. برای جلوگیری از شل شدن و باز شدن مهره‌هاء پس از محکم کردن هر مهره» باید انتهای پیچ را
با یک چکش ته‌گرد. له کرد.
- گاهی برای حفاظت از اندام‌های گیاهی, اعم از اندام‌های هوایی یا زیرزمینی, لازم است. از شبکه یا نرده‌های حفاظتی استفاده
شود. از نرده‌ی محافظ آندام‌های هوایی گیاه» برای حفاظت درختان و درختچه‌ها در پارک‌ها و نیز در پیاده‌روها برای جلوگیری از
سیب و صدماتی که توسط اطفال و جانوران ممکن است به درختان وارد شودء یا به‌منظور اجتناب از تصادم افراد با درختان» یا در
زمینهای چمن‌کاری شده برای جلوگیری از برخورد ماشینهای چمن‌زنی با درختان» استفاده می‌شود. نرده‌های حفاظتی, از
نبشی آهنی» یا لوله‌های فلزی ظریف و یا میل‌گرد تشکیل شده است که به صورت قایم و به موازات تنه‌ی درخت و به فاصله‌ی
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۲ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
معینی از آن» در زمین قرار می‌گیرند. این میله‌هاء توسط حلقه‌های فلزی یا پیچ و مهره» به یکدیگر وصل می‌شوند و در نتیجه, به
آسانی می‌توان آنها را باز و بسته کرد. بهتر است. نرده‌های حفاظتی را به‌جای شکل استوانه‌ای» به صورت مخروط ناقص ساخت.
در نتتیجه. حلقه‌های بالایی؛ دارای قطر کم‌تری از حلقه‌های ریرین است و در صورتث تصادم انسان به این نرده‌هاء قسمتهای سر
نرده‌های حفاظتی را باید رنگ آمیزی کرد.ء و برای این کارء رنگ‌هایی را مورد استفاده قرار داد که ضمن زیبایی» بهتر دیده
شوند. شبکه‌ی حفاظتی اندام زیرزمینی گیاه» زمانی برای رشد ریشه مناسب است که گازهای موجود در آن, با گازهای اتمسفر
تفاوت زیادی نداشته باشند. عدم تهویه» کاهش تولید انرژی (در نتیجه‌ی مختل شدن جذب فعال)» تولید مواد سمی (اتانول و
از سنگ فرش یا آسفالت کردن پیرامون درختانء که موجب عدم تهویه خاک می‌شود. باید احتراز کرد. به جای آن, باید از
زمین قرار می‌گیرند. این شبکه‌هاء براساس قطر قاعده‌ی درخت. دارای اندازه‌های مختلفی هستند. اندازه‌های استاندارد این شبکه‌ها.ء
به شرح جدول شماره‌ی (۱۰-۳) است.
جدول ۱۰-۳- اندازه های استاندارد شبکه های فلزی
معمولاً این شبکه‌ها در کارخانه‌ی ریخته‌گری ساخته می‌شوند.
نوع سیمانی این شبکه‌هاء که از بتون بدون آرماتور ساخته شده‌اندء بلوک‌هایی به ابعاد ۷۸ ۷۲۵ ۵۰ سانتیمتر هستند که در آن‌هاء
شکاف‌های ۷* ۲ سانتی‌متری تعبیه شده است. وزن هر صفحه»۲۰۰کیلو گرم است و هر ۸ عدد آن» یک مترمربع را می‌پوشاند. این
صفحات. به رنگ سیمانی» یا رنگ‌های مختلف دیگرء دارای سطح صیقل خورده» ماس‌های یا شنی شده هستند. سطح پوشش
صفحاتء بستگی به گونه و سن درخت دارد و حداقل, ۲* ۲ سانتیمتر توصیه می‌شود.
بلوک, یاد شده» به‌دلیل قابلیت عبور هوا از خودء علاوه بر تهویه‌ی خاک. از فشردگی خاک نیز جلوگیری می‌کند و می‌تواند آب را
از شکاف‌های خود به داخل خاک نفوذ, دهد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۳
نوع دیگر شبکه‌ی حفاظتی» صفحات هوا دهنده (:1:۵1 ۸۲0۵۲) نامیده می‌شوند که دارای آرماتور هستند و می‌توانند فشار
لاستیک ناشی از اتومبیلی راء تا ۵ تن» تحمل کنند. از این روء برای کاربرد در جاهایی که اتومبیل زیادی از آن جا نمی‌گذرند.
بسیار مناسب هستند. اندازه‌ی این صفحات, ۸* ۵۰* ۵۰ سانتی‌مترء یا ۷۸ ۷۴۰ ۵۰ سانتیمتر و وزن آن‌هاء ۱۵۱ کیلوگرم در مترمربع
روی صفحات هوا دهنده, می‌توان سنگ‌های طبیمی با موزاییک را به کار برد؛ که البتهه از نظر رنگ و ساختارء باید با نما و با
مناظر طبیعی محل و زیبایی شهر منطبق باشد. ابعاد آین صفحات ۷۵۰ ۵۰ یا ۷۳۰ ۵۰ سانتیمتر و وزن آن» ۱۵۱ کیلوگرم است.
پیرامون صفحات حفاظتی» از سنگ‌های حاشبه استفاده می‌شود که دارای تونلی در زیر به ارتفاع ۱۵ سانتیمتر است. و ریشه از
زیر آن» می‌تواند عبور کند و به رشد خود ادامه دهد. این سنگ‌هاء روی پایه‌های بتونی کار گذاشته می‌شوند و به هنگام نصب.,
زاویه‌ای حدود ۳ درصد نسبت به سطح دارند.
۵-۲-۳ ضوابط و دستورالعمل‌های استفاده از قیم و مهار کردن درختان
برای نگهداری درخت‌ها و جلوگیری از شکستن شاخه‌های سنگین و افتادن آنها در اثر باد پا سنگینی برف, از «قیم» استفاده
می‌شود و یا درخت را مهار می‌کنند. قیم» به‌طور معمول, برای نگاه داشتن درختانی به‌کار می‌رود که قطر آنها از ۷۰ تا ۸۰ میلی‌متر
کمتر باشد.
بیان شده است:
حداقل جلب توجه برخوردار باشد؛ به این معنی که اگر درخت دارای وزن سنگینی است. محل استقرار قیم باید محکم باشد. بهتر
می‌گذارند. تا به‌طور عمودی, زیرشاخه‌ی پایین قرار گیرد؛ که در نتیجه, شاخه نیز فاقد حرکت‌های جانبی شده و ایمنی درخت.
_ هنگام استفاده از قیم‌های چوبی دو شاخهء ممکن است. پوست درخت در ناحیه‌ی اتکا سیب بییند. به این سبب, با باید در محل
تماس, از ماده‌ای استفاده کرد که از زخمی شدن درخت جلوگیری شود.» یا باید در شاخه‌ی مورد حمایت. به طور افقی پیچ‌گذاری
گردد و یک سر آن راء درون قیم فلزی لا قرار داد؛ که در نتیحه, بار سنگین درختء بدون آن که فشاری به پوست آن وارد آید.
توسط پیچ به قیم متصل می‌شود و مانع زخمی شدن درخت خواهد شد.
- درختانی که دارای تنه‌ی نسبتاً قوی هستند. اما رشد و توسعه ریشه‌ها به اندازه‌ای نیست که بتوانند درخت را نگاه دارندء به‌ویژه
زمانی که خاک نیز مرطوب باشد.ء باید با استفاده از دو قیم چوبی؛ از دو طرف, بسته و نگهداری شوند. در این مورد. برای درختانی
با قطر ۷ یا ۸ سانتی‌مترء باید از قیم‌های چوبی با قطر ۵ سانتیمتر و با ارتفاع ۲/۵ متر, استفاده کرد.
برای اتصال درخت به قیم نباید از سیم‌های فلزی استفاده کرد. زیراً به مرور» سیم به داخل تنه درخت فرو می‌رود و در نزهایت.
آن را خفه می‌کند و از بین می‌برد. بهترین وسیله برای این کارء استفاده از کمربندهای برزنتی است. برای آن که کمربند به ساقه
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
یا تنه‌ی درخت فشاری وارد نکند, قطعه چوبی استوانه‌ای شکل, قطورتر از ساقه, پهلوی ساقه درخت قرار می‌دهند و کمربند را به
دور آن می‌بندند.
- مهار درختان راء با استفاده از طناب یا سیم و پیچ و مهره انجام می‌دهند. گاهی نیز با کابل کشی, درختان به یکدیگر مهار
می‌شوند. در پاره‌ای آزموارد» شاخه‌های درختان» مورد حمایت قرار می‌گیرند.
- هنگام کابل کشی, باید دقت کافی مبذول داشت و توجه کرد که کابل‌ها و محل اتصال آن‌هاء به‌درستی انتخاب شوند. بدیهی
است. اگر دقت کافی در این کار صورت نگیرد و کابل کشی» به درستی انجام نشودء ممکن است» هنگام بهارء بر اثر افزایش حجم
شاخ و برگ و سنگینی تاج درخت اهرم شده» سقوط کند. در ضمن, لازم به یادآوری است که با استفاده از کابل کشی» می‌توان
شاخه‌های ضعیفء شاخه‌های ترک‌دار و انشعاب‌های شکافته شده را حمایت کرد. به‌طور کلیء روش‌هایی که برای حمایت از
درختان انتخاب می‌شوند.ء به نوع درخت و قدرت شاخه‌هایی که نیاز به حمایت دارند»ء بستگی دارد. مهار درختان, به سه روش
انجام می‌گیرند:
الف- سیستم یک کابله
در این سیستم» دو شاخه‌ی هم اندازه را که از لحاظ محل اتصال به تنه‌ی درخت.» ضعیف هستند. قدری به طرف یکدیگر
می‌کشانند (با استفاه از طناب و قرقره و غیره) و با استفاده از کابل؛ آنها را مهار می‌کنند. در این صورتء شاخه‌ها از حمایت یکدیگر
برخوردار می‌شوند. در ضمن,» در این سیستم» می‌توان شاخه را با کابل به تنه‌ی درخت بست و آن را مهار کرد. شاخه‌ی مورد نظر که
به نسبت طویل است. با حالت افقی به تنه‌ی درخت متصل می‌شود و به‌منظور تامین ایمنی آنْء باید محل اتصال کابل به شاخه‌ی
درخت و هرس شاخه, مدنظر قرار گیرد. به این معنی که کابل, باید در فاصله‌ای برابر با دو سوم طول شاخه از محل انشعاب از تنه‌ی
درخت.ء به شاخه وصل شود و یک سوم از انتهای شاخه نیز هرس شود. در ضمن, باید توجه داشت که برای شاخه‌هایی که دارای قطر
بیش از ۲۵ سانتیمتر در محل اتصال با کابل هستندء کابل مورد استفاده» قطری برابر ۷/۵ میلی‌متر داشته باشد.
ب - سیستم سه کابله
در این سیستم» سیم‌ها به سه شاخه متصل می‌شوند و اتصال سه جانبه‌ای برقرار می‌کنند. در این حالتء شاخه‌ها و تنه‌های ضعیف
از حمایت بیشتری برخوردار می‌شوند. از پیچ خوردن و تابیدن آنها جلوگیری می‌شود و فشار وارد به محل اتصال شاخه‌ها نیز
کاهش می‌یاید.
در این سیستم» شاخه‌های اصلی درخت. توسط کابل, به‌هم بسته می‌شوند و به‌علت محدودیت زیادی که در امر حرکت کردن
شاخه‌ها ایجاد می‌شود. ایمنی آن‌هاء تا اندازه‌ی قابل ملاحظه‌ای تامین می‌شود. در این سیستم» چنانچه شاخه‌ها از داخل, توس ط
کابل کشی به‌هم متصل شوندء ایمنی آنها به مقدار بسیار زیادی تامین می‌شود.
- نوع کابل مورد نیاز, به نوع, اندازه, شرایط طبیعی درخت, اندازه‌ی شاخه‌هاء شمار شاخ و برگ و وزن آن‌هاء در نظر گرفتن سلامت
درخت (پوسیدگی و حفره‌دار بودن و غیره) و نیزء فاکتورهایی مانند: مقدار بارش باران و ریزش برف. بستگی دارد. درختان, باید از
نظر فرسودگی» ارزش‌سنجی شوند و سپس» همه‌ی عوامل یاد شده» برای تعیین اندازه‌ی کابل مورد نیازء مورد آرزیابی قرار گیرند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت قضای سبز ۱۳۵
- یک کابل گالوانیزه‌ی» ۷ رشته‌ای با قطر ۶ میلی‌مترء برای شاخه‌هایی که در محل اتصال با کابل, قطری حدود ۱۵ سانتیمتر
دارند»ء مناسب است.
- پیش از اقدام به کابل کشی, باید این عمل را از لحاظ مقرون به‌صرفه بودن اقتصادی بررسی کرد و مسایلی مانند: موقعیت قرار
گرفتن درخت» عمرمفید. سن شادابی» گونه, شرایط و سلامتی آن راء مورد ارزش‌سنجی دقیق قرار داد و هزینه‌های مربوط به آن؛
مانند: آرزش کار و لوازم را آرزیابی کرد و سپس» در صورت لزومء کابل کشی را انجام داد.
- مهار کردن درختان» برحسب قطر درخت متفاوت است و آنها را می‌توان به صورت زیر تقسیم‌بندی کرد:
۱ برای درختانی که قطر برابر سینه‌ی آن‌هاء ۷۰ تا ۸۰ میلی‌متر (۳ اینچ) است. از قیم‌های بلند و بزرگ که حدود۵۰ میلی‌متر (۲
اینج) قطر و تا ۲/۵ متر(۸ پا) درازا دارندء استفاده می‌کنند.
۲ درختانی که قطر برابر سینه‌ی آن‌هاء ۷۰ تا ۱۰۰ میلی‌متر است. باید به‌کمک ۲ یا ۳ کابلء که به چند میخ سرکج در خاک
متصل شده‌اندء مهار شوند.
۳ درختانی که قطر برابر سینه‌ی آنها ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌متر استء نیاز به سه کابل دارندکه شامل ۷ رشته سیم فولادی
گالوانیزه» هر یک به قطر۳ میلی‌متر است. هریک از این سه رشته کابلء به قلاب مخصوص وصل می‌شوند.
۴ درختانی که قطر برابر سینه‌ی آن‌هاء بالای ۲۵۰ میلی‌متر است. با ۴ کابل مهار می‌شوند. معمولاء کابل‌ها را به دور شاخه‌ای
می‌بندند که از یک سوی درخت منشعب می‌شوند. اگر چنین شاخه‌ای موجود نباشد.ء کابل را به‌وسیله‌ی یک رول پلاک ۱۰
میلی‌مترء به درختانی که تا۱۵۰ میلی متر (۶ اینچ) قطر دارندء باید وصل کرد. برای درختان بزرگ‌تر, باید از رول‌پلاک‌های ۱۲
میلی‌متری استفاده کرد. رول‌پلاک‌ها روی قسمتی از تنه قرار می‌گیرند. که در جهت کشش طناب‌ها هستند.
۵ در درختانی که ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌متر (۴ اینچ تا ۸ اینچ) قطر دارند. کابل‌ها باید به قلاب‌های مخصوص (012201010)
وصل شوند که ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌متر قطر و ۱/۲ متر درآزا دارند. این قلاب‌ها,ء ۱ تا ۱/۲ متر (۳ تا۴ پا) زیر سطح خاک قرار
می‌گیرند.
۶ این قلاب‌هاء برای درختانی که قطر برابر سینه‌ی آن‌هاء ۲۰۰ میلی‌متر است. باید ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر قطر و۲ متر طول
داشته باشند و ۱/۲ تا ۲ متر در عمق خاک فرو روند. این قلاب‌هاء برای کشش کابل‌ها در زاویه‌ی است قرار می‌گیرند.
۷ برای درختانی که در طول خیابان‌های مرکز شهر و پیاده‌روها با زکاشت می‌شوندء بهتر است کابل‌کشی زیرزمینی انجام گیرد.
زیراء درحالی که تنه و تاج درخت برای جنبش آزاد هستند. روت‌بال نیز کاملاً محکم می‌شود. در این شیوه, در عرض بالای
درخت. دو کابل قرار می‌گیرد که به‌طرف پایین کشیده شده و به تخته‌ی چوبی ته گودال کاشت. محکم می‌شوند. در
قسمتهای روی روت‌بال» زیر آن و دو زاویه‌ی راست آن» دو تخته قرار می‌دهند. تا فشار وارده روی روت‌بال» در قسمتهای
آن توزیع شود.
۶-۲-۳- دستورالعمل بررسی مقاومت و میزان حساسیت در برابر بیماری‌های گیاهی
انجام برنامه‌ریزی‌های لازم» برای آمور زیر الزامی است:
- بازدید و بررسیهای لازم به روی اندام‌های گیاهان» برای کشف بیماری‌های گیاهیء حمله‌ی آفاتء نارسایی‌ها و کمبودها.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز نسهری
آزمایش‌های تجزیه‌ی برگ و اندام‌های گیاهی در مقاطع مختلف,» برای تعیین مواد آلی جذب شده به علت آلودگی هوا
(تجزیه‌ی برگ برای کشف مقدار فلوراید ناشی از کارخانه‌های صنعتی)» در مقاطع سالانه (سال زراعی).
- ثبت نتایج» آزمایش‌ها و بررسی‌ها به‌طور منظم.
- تحجزیه و تحلیل و بررسیهای کارشناسانهء براساس نتایج به‌دست آمده.
- انتقال نتایج به‌دست آمده و توصیه‌های لازم به مدیریت کنترل.
در بخش مدیریت کنترل, امور زیر باید انجام شود:
- تشکیل پرونده‌ی مناسب» برای گونه‌های گیاهی به‌کار رفته در فضای سبزء با یادآوری خصوصیات, مشخصات و هدف از
کاربرد آنها.
- آرزشیابی نتایج ارسال شده از گروه فنی کارشناسان.
- اعمال دستورالعمل‌های مناسب. برای اصلاح وضعیت ناهنجار گیاهان, مانند: سم‌پاشی, اصلاح یا تعویض خاک هرس و
نگهداری فیزیکی گیاهان, تعویض گیاه مبارزه با آفات. درمان بیماری‌های گیاهان و دیگر امور مورد نیاز.
- پی‌گیری آمور اجرایی.
۷-۲-۳ دستورالعمل نظارت و کنترل کیفیت
به منظور کنترل کیفیت عملکرد پروژه‌های فضای سبزء «واحد نظارت»» باید بر امور جاری تسلط داشته باشد.
الف- یکی از ارتباط‌های ضروری میان نظارت و مدیریت بهتر» که نظارت» به عملی شدن آن یاری می‌رسانده فعالیت مبتنی بر
«ارزشیابی مداوم» است. که باید در ارتباط با «فعالیت نظارتی» انجام پذیرد.
ب- احراز صحت و یا سنجش کارکرد. عملکرد و تاثیر یک فضای سبزء یکی از ویژگیهای محوری فعالیت نظارتی بر فضای سبز
جچ- برای سنجش کارکردء عملکرد و تاثیر یک فضای سبزء تشخیص متغیرها یا شاخص‌های نهاده‌هاء ستانده‌هاء آثار پروژه» عوامل و
محدودیت‌هاء الزامی است.
د- در مواردی که شاخص‌های نظارتی مناسب, بیان‌گر اندازه‌های قابل تصدیق و عینی از واقعیت‌ها و وقایع باشند مانند: مقدار جریان
ه- در مواردی که مشاهده و اندازه‌گیری نتایج مستقیم پروژه مقدور نیست. باید از شاخص‌های غیرمستقیم و یا نماینده
(۳۲۵۳۵۱۵[0۵101) استفاده کرد؛ مانند: آثار فلوراید موجود در منطقه روی گیاهان مستقر در فضای سبزء از راه انجام
آزمایش‌های تجزیه‌ی برگ درختان.
و- هنگامی که شاخص نماینده به کار گرفته می‌شوند.ء احراز صحت پیوندها و روابط فرض شده» بین متغیرهایی که به‌طور مستقیم
قابل مشاهده‌اند». ضروری است.
ز- نظارت بر کار کرد و عملکرد پروژه باید معطوف به آن باشد که فعالیتهای زمان‌بندی و جدول‌بندی شده» نتایج مورد انتظار را
به‌طور مستمرء و یا متناوب» آندازه‌گیری کند. مشاهده و ثبت وظایف و فعالیت‌هاء باید مکرر- و یا روزانه- اجرا شود.
ح- فعالیتهای نظارتی در زمینه‌ی تدارک اطلاعات, به‌منظور ارزشیابی مداومء هر روز باید توسط مدیریت انجام شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت قضای سبز ۱۳۷
ط- ارزشیایی مداوم مدیریت» باید شامل: مقایسه شاخص‌های پروژه (وظایف, نهاده‌ها و ستانده‌ها) با ضوابط و هدف‌های آن باشد.
ی- نظارت بر کارکرد و عملکرد پروژه و نظارت بر تاثیر آن» نیازمند نظام‌های طراحی متفاوتی است.
ک- نظارت بر کارکرد و عملکرد پروژه » باید با توجه ویژه به عملکرد فنی و نحوه‌ی اداره‌ی پرسنل انجام گیرد.
ل- انتخاب کادر اجرایی نظارت و ارزشیابی پروژه‌های فضای سبزء از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
م- درارتباط با اعمال نظام نظارتی هر پروژه‌ی فضای سبزی که به کنترل کیفیت بیانجامد. پاسخ‌گویی به پرسش‌های زیرء به‌وسیله‌ی
مدیریت فضاهای سبز» ضروری است:
- فعالیت نظارتی و ارزشیابی» معطوف به چه هدف‌هایی است؟
- چه نوع اطلاعاتی باید گرداوری شود؟
- گردآوری اطلاعات. به چه نحو انجام خواهد شد؟
- برای تجزیه و تحلیل» از چه روش‌هایی باید استفاده شود؟
- یافته‌های حاصل از نظارت و آرزشیابی,» در اختیار چه کسی قرار خواهد گرفت؟
- سازمان‌دهی نظام نظارتی و ارزشیابی» چگونه خواهد بود؟
- چه نوع کارکنان و چه تعداد مورد نیاز است؟
- هزینه‌ی نظارت و ارزشیابی چقدر است و چه مقدار از کل هزینه‌های پروژه» باید به نظام‌های نظارت و ارزشیابی اختصاص
یاید؟
- منابع مالی فعالیتهای نظارت و ارزشیابی» باید چگونه و از چه محلی تامین شود؟
- مشکلات و مسایلی که از پی اعمال نظام نظارت و ارزشیابی نمود می‌یابند. کدام است؟
- موارد زیر در فضاهای سبز دایرء باید مورد نظارت و ارزشیابی مداوم قرار گیرند:
- وضعیت باروری خاک.
- وضعیت منابع تامین آب و سیستم‌های آبیاری.
- مقاومت و بیماری‌های گیاهان.
- وضعیت تاسیسات مستقر و موجود.
- وضعیت عملکرد و کارایی کارکنان.
ن- دستورالعمل‌های بررسی وضعیت باروری خاک فضای سبز دایر.
آزمایش‌های کیفیت استاندارد خاک که باید به‌وسیله‌ی گروه فنی انجام شوند.ء عبارتند از:
- تعیین درجه‌ی حاصل‌خیزی خاک از نظر مواد غذایی پرمصرف, مانند: ازت. پتاسیم و فسفرء به صورت سالانه و تعیین مقدار
مواد غذایی کم مصرف در خاک, مانند: آهن» روی» مس در صورت مشاهده کمبود.
- تعیین درجه‌ی شوری- قلیایی و واکنش 11 خاک و آب مصرفی» به صورت سالانه.
- تعیین مقدارمواد آلی- آهک به گچ و لایه‌های محدود کننده‌ی کشت. در مواقع احداث (شناسایی اولیه) و بروز مشکلات
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
- ثبت و نگهداری فیش‌های اطلاعاتی حاصل از نتایج آزمایش‌های بالا و بررسیهای کارشناسانه‌ی اولیه.
- تکرار آزمایش‌های مورد لزوم و انجام بررسیهای کارشناسی در مقاطع زمانی معین.
- تجزیه و تحلیل نتایج بررسی و آزمایش‌های انجام شده» به وسیله‌ی کارشناسان مربوطه
- انتقال نتایج به‌دست آمده» همراه با آرایه‌ی توصیه‌های اصلاحی, طبق دستورالعمل‌های مندرج در بند دستورالعمل‌های نوع
خاک و تعویض و کوددهی به مدیریت کنترل.
س- در بخش مدیریت کنترل,» موارد زیر باید اجرا شوند:
- تشکیل پرونده‌ی مناسب از نتایج اطلاعات به‌دست آمده درباره‌ی وضعیت خاک. در مقاطع مختلف, با قابلیت دسترسی به
بخشهای مختلف آن در هر زمان» به وسیله‌ی مدیریت کنترل.
- ارزشیابی نتایج ارایه شده» به وسیله‌ی گروه فنی.
- صدور دستور انجام عملیات لازم.
- پی‌گیری امور اجرایی.
ع- دستورالعمل بررسی وضعیت منابع تامین آب و سیستم‌های آبیاری فضاهای سبز
اموری که باید به وسیله‌ی گروه فنی انجام پذیرد. عبارتند از:
- انجام آزمایش‌های کیفیت استاندارد آب آشامیدنی و آبیاری در مقاطع زمانی معین.
- تعیین دبی منابع تامین آب در مقاطع ادواری معین.
- بازدید کارشناسی سیستم‌های آبیاری.
- ثبت و نگاهداری برگه‌های اطلاعات, حاصل از نتایج آزمایش‌ها و بررسیهای انجام شده.
- تجزیه و تحلیل نتایج بررسی‌ها و آزمایش‌ها.
- انتقال نتایج به دست آمده, به مدیریت کنترل و آرایه‌ی توصیه‌های لازم.
ف- آموری که باید به‌وسیله‌ی مدیریت کنترل اجرا شوند.ء عبارتند از:
- تشکیل پرونده‌ی مناسبء برای ثبت ذخیره‌ی نتایج بررسی‌ها و اطلاعات به دست آمده از آزمایش‌ها و بررسی‌ها.
- ارزشیابی نتایج» بررسی‌ها و توصیه‌ها.
- صدور دستورء برای انجام امور لازم آبیاری و منابع تامین آب.
- پی‌گیری امور اجرایی.
۸-۲-۳- راهنمای کلی ایمنی در برابر آتش سوزی در پارک‌ها و فضاهای سبز شهری
آتش سوزی در فضای سبز شهری» دارای حالت‌های مختلف است. در فضاهای سبز کوچک و در فضاهای سبز با تراکم پوشش
گیاهی کم» آتش‌سوزی» به صورت موردی بوده و کنترل آن آسان است. در فضای سبز به نسبت وسیع و پر تراکم» به ویژه با وجود
درختان سوزنی برگ» خطر آتش‌سوزی بیشتر و کنترل آن مشکل‌تر است. در این دستورالعمل» آتش‌سوزی در ابعاد وسیع و در فضای
سبز و پرتراکم» مورد توجه قرار گرفته است. [۴]
- تهیه و تدوین قوانین و مقررات برای رعایت اصول ایمنی (در برابر آتش)» و به کارگیری مقررات آن» الزامی است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۹
- ترویج» تبلیغ و آموزش‌های لازم به منظور ایجاد آگاهی اجتماعی, برای احتراز از احتمال بروز آتش‌سوزی» ضروری است.
- آموزش برای مقابله با حریق» به ویژه برای کارکنان پارک و مسوولان اطفای حریق, الزامی است.
- پیش‌بینی و احداث راه‌ها و خطوط ارتباطی, برای دسترسی سریع و نقل و انتقال افراد و مواده به منظور مبارزه با آتش, در
طراحی الزامی است.
- پیش‌بینی و تامین وسایل و تجهیزات اطفای حریق و شیرهای آبء در طراحی فضای سبز الزامی است.
- پیش‌بینی آتش برها (نوارهای خالی از گیاه)» در طراحی فضای سبزء بسته به شرایط لازم است.
- استفاده از امکانات بیمهء در برابر خطر آتش‌سوزی لازم است.
- تهیه‌ی نقشه‌ها و دستورالعمل‌های مبارزه با آتش» ضروری است.
- گنجاندن برج‌ها یا مکان‌های مراقبت و تاسیسات هشدار دهنده (به محض شروع آتش‌سوزی)» بسته به شرایطء الزامی است.
- محصور کردن قسمتهای حساس در برابر خطر آتش (مانند: محلهای ذخیره سوخت و جمع‌آوری شاخه‌ها)» الزامی است.
- پیش‌بینی وسایل جمع‌آوری سریع مواد آتش زا از محوطه (مانند: انبوه برگ‌های خزانی و علوفه‌های خشک سطحی)» لازم
- مخلوط کردن درختان سوزنی برگ و پهن برگ, بسته به شرایط لازم است.
- پیش‌بینی احداث دریاچه‌ها و استخرها برای عملیات اطفاء در طراحی» بسته به شرایط لازم است.
۹-۲-۳ مدیریت بلایای طبیعی در فضای سبز شهری
بحران» عبارت است از عدم انطباق نیازها و منابع. «مدیریت بحران»» عبارت است از کنترل شرایط متزلزلی که با وقوع بحران
ایجاد شود. از این روء داشتن یک مدیریت ریسک با چشم‌انداز برطرف کردن همه‌ی عوامل ایجاد بحران به طور دایم, از نیازهای
یک جامعه‌ی شهری محسوب می‌شود. [۴]
اگر فضای سبزء در توسعه‌ی شهرها مبتنی بر نیاز واقعی و منطبق با منابع و زیرساخت‌های مناسب آن نباشد. می‌تواند به منزله‌ی
یک بحران» از لحاظ اقتصادی,» اجتماعی, سلامت و بهداشت و ...» موجب ضرر و زیان هنگفتی برای انسان شود. بی‌شک. پدیده‌های
طبیعی, مانند: باده سیلء زلزله آتش, آن چنان قوی ظهور می‌نمایند که توان ایستادگی در مقابل آن‌هاء برای انسان غیرممکن است.
اما با شناخت از نحوه و نوع اثرگذاری هریک از این پدیده‌های طبیعیء می‌توان نوع طراحی فضای سبز را به گونه‌ای برگزید که با
کم‌ترین خسارت ممکن در این بخش, روبه‌رو باشیم و جبران خسارات نیز» پس از این آگاهی, با برنامه‌ریزی بهتری صورت پذیرد.
بلایای طبیعی- ناگهانی» این بلایا به دو گروه تقسیم می‌شوند:
(الف) بلایایی که منشاء زمینی دارند» نظیر: زمین لرزه» زمین لغزش» وقوع بهمن» آتشفشان و تسونامی.
( ب) بلایایی که منشاء آب و هوایی دارندء مانند: توفان» گردباد»ه سیلء سرما و گرمای شدیدء که تحت تاثیر مستقیم عوامل آب و
هوایی قرار دارند و همچنین» تهاجم آفات» آتش‌سوزی» رها شدن مواد سمی و خطرآفرین در محیطزیست. که تحت تاثیر
غیرمستقیم عوامل آب و هوایی هستند. [۴]
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۵۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
۱-۹-۲-۳ سیل
رخداد سیل, از دیدگاه زمین شناسان» یک رویداد طبیعی و قابل انتظار است. با این وجودء مردمی که جاری شدن سیل را تجربه
کرده‌اند. اغلب از وقوع چنین حادثه‌ای و شدت عملکرد آب. دچار تعجب می‌شوند. پدیده‌ی جاری شدن سیل, از عادی‌ترین بلایای
طبیعی است که با خسارت‌ها و صدمات زیادی همراه می‌شود. آمارء نشان می‌دهد که در دهه‌های آخر قرن بیستم» بیشتر از صد هزار
باره سیل در جهان جاری شده است که با خسارت‌های جانی و اقتصادی بسیاری همراه بوده است.
سیلاب‌ها علاوه بر خسارت‌هاء دارای منافعی نیز هستند. سیلاب‌ها یکی از مهمترین نیازهای اکوسیستم اکثر رودخانه‌ها را برآورده
می‌کنند و به نگهداری و ایجاد شرایط مناسب. به‌منظور زیست در مناطق مرطوب کمک می‌کنند. از دیگر ویژگیهای مهم سیلاب‌هاء
گذاردن مواد غذایی مختلف و متنوع در اختیار خاک از راه رسوب‌گذاری لایه‌های سیلت است. [۴]
۱-۱-۹-۲-۳- علل وقوع سیل
به‌طور کلی,ء علل بروز سیلاب را به دو گروه می‌توان تقسیم کرد:
۱ علل فیزیکی
۲ فعالیتهای انسانی
وقوع سیل» بستگی به رابطه‌ی بین بارندگی و رواناب دارد و توسعه‌ی شهری نیزء موجب تغییراتی در این رابطه می‌شود. مطالعات.
نشان داده‌اندء در منطقه‌ی شهری, ایحاد رواناب‌ها در اثر بارندگی‌های ناگهانی, بسیار بیشتر از زمان قبل از توسعه و شهرسازی است.
سیلاب‌های کوتاه مدت و ناگهانی» اغلب در جاهایی رخ می‌دهند که پل‌هایی در عرض رودخانه‌ها و نهرهای کوچک ساخته
شده‌اند و در آنها واریزه‌هایی وجود دارند که موجب ایجاد موجی از آب و حرکت آب. همراه با قطعات واریزه می‌شوند. در مناطق
شهری» عوارضی نیز وجود دارند که از توسعه و جاری شدن سیل» به طور موثری جلوگیری می‌کنند.
گیاهان» ممکن است از راههای مختلف, موجب کاهش بلایای حاصل از سیلاب شوند. ریشه‌ی گیاهان؛ باعث افزایش تخلخل در
خاک» افزایش میزان ورود آب به داخل خاک و نیز» کاهش میزان جاری شدن رواناب و آب‌هایی سطحی می‌شوند. گیاهان» قادر به
جذب آب نیز می‌باشند. [۴]
به‌طور کلی» عواملی همچون: استفاده‌ی مناسب از زمینهای واقع شده در روی پهنه‌های سیلابی» شدت و فصل وقوع, میزان بالا
آمدن آب و مدت تداوم آن» پیش‌بینی» آگاهیء وجود سیستم‌های اضطراری هشدار دهنده, نوع خاک. وجود درختان» اکسیژن و دماء
آسیب‌های مکانیکی» مواد شیمیایی» حشرات و بیماری‌ها می‌توانند بر میزان صدمات و خسارت‌هایی ناشی از سیل تاثیرگذار باشند. از
نظر زیست‌محیطی» بهترین راه‌حل به‌منظور کاهش آسیب‌ها و خسارت‌های حاصل از سیلاب در منطقه شهری» تدوین قوانین
9 تاثیر برخاک- نکاتی که در زیر در ارتباط با خاک ارایه شده» در شناخت اثرات سیل بر درختان, حایز اهمیت است.
9 تهویه‌ی خاک- سیل, باعث کاهش تهویه‌ی خاک می‌شود و در نتیحه» اختلال در سیستم جذب گیاهان را به دنبال خواهد داشت.
* لام- سیل, باعث افزایش 11م خاک‌های اسیدی و کاهش 1]م خاک‌های قلیایی می‌شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۹۱
9 ماده آلی- میزان تجزیه‌ی مواد آلی در خاک‌های سیل زده» نصف خاک‌هایی است که دچار سیل نشده‌اند. محصول نهایی و اصلی
عدم تجزیه‌ی ماده آلی در خاک‌های سیل‌زده» دی‌اکسیدکرین» متان و مواد هوموسی است. به‌علاوه» تراکم اتانول و سولفید
هیدروژن در خاک های غرقاب بالادست. باعث تخریب سیستم ریشه می‌شود.
9 رسوب‌گذاری- باقی‌مانده‌ی سیلت یا شن» به عمق ۷ سانتیمتر» روی ریشه‌ی درختان را می‌پوشاند و با محدود کردن روند تامین
اکسیژن» باعث خفگی آنها می‌شود. مقاومت گونه‌های مختلفء در برابر رسوب‌گذاری,» متفاوت است.
۹ فرسایش- جریان‌ها و امواج شدید یا ذرات معلق, ممکن است باعث شسته شدن خاک پای درخت و نمایان شدن ریشه‌های آن
شوند. این ریشه‌های عریان» نه تنها درخت را دچار تنش می‌کنند. بلکه باعث افزایش آسیب‌پذیری درخت در برابر وزش باد نیز
می‌شوند.
* درختان- خصوصیات مختلف یک درخت. بر مقاومت آن در برابر سیل تاثیر می‌گذارد. از مهمترین این خصوصیات. می‌توان به:
ارتفاع» قدرت و ضعف تاج» سن درخت. نیرو و آنرژی درخت اشاره کرد.
آسیب‌های مکانیکی- یکی از جنبه‌های تخریبی سیل که اغلب بیش از حد مورد توجه قرار می‌گیرد» آسیب‌های مکانیکی ناشی از
فعالیت موج» جریان و رسوبات شناور است. فعالیت موج یا جریان آب» به‌خصوص باعث تخریب نهال‌های جوان درختان می‌شود.
رسوبات شناورء هم به درختان کوچک و هم به درختان بزرگ» آسیب می‌رسانند.
* مواد شیمیایی- سیلاب» ممکن است مواد شیمیایی مختلفی را با خود حمل کند که به صورت هرزاب. از مزارع کشاورزی و سایر
مناطق جریان یافته‌اندء یا از مواد جاری در فاضلاب‌هایی هستند که بر اثر عدم تصفیه در دستگاههای تصفیه‌ی آب آزاد شده‌اند.
9 فصل- سیل‌هایی که در طول فصل رشد گیاهان رخ می‌دهندء بیش از سیل‌هایی که در زمان خواب گیاهان اتفاق می‌افتند. به
گیاهان چوبی آسیب می‌رسانند. [۴]
۲-۱-۹-۲-۳- علایم تنش
درختانی که تحت تنش سیل قرار دارند. نشانه‌های مختلفی دارند. این نشانه‌ها عبارتند از: کلروز (زردی) برگ» ریزش برگ.
کاهش اندازه‌ی برگ, کاهش رشد جوانه و سبزینگی» بیماری‌های خاص از بین برنده‌ی طوقه و ریشه و مرگ سرشاخه‌های تاج.
معمولاً درختانی که تحت تنش هستند, در سال‌های پس از تنش, بذر زیادی تولید می‌کنند.
۳-۱-۹-۲-۳- مدیریت درختان سیل‌زده
بهترین روش مدیریت (کنترل) درختان سیل‌زده افزایش نیرو و انرژی درختان با حفظ و نگهداری درخت در برابر تنش‌های
بیشتر است. نیرو و انرژی درخت را می‌توان با دادن کمی کود ازته. تهویه‌ی خاک مالچ و آبیاری در شرایطی که خاک به شدت
خشک استء افزایش داد.
سیل سبب می‌شود که برخی درختان دچار تنش شوند. به لحاظ فیزیکی تخریب شوند و یا مورد حمله‌ی حشرات و بیماری‌ها قرار
بگیرند. این عوامل,» باعث کاهش استحکام ساختاری درخت و افزایش احتمال سقوط آنها در برابر تندبادها و نقصان ساختاری آنها
خواهد شد. درختان معیوبی که در محیطهای پررفت و آمده نظیر: مناظر شهری, پارک‌ها و سایر مناطق تفریحی قرار دارنده خطرناک
قلمداد می‌شوند و ایمنی افراد و اموال پیرامون خود را به مخاطره می‌اندازند. ۴۱]
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۹۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
از مقاوم‌ترین گونه‌ها به سیل و سیل‌زدگی,» می‌توان: افراء زبان گنجشک. داغداغان» توسکا و... و از گونه‌های حساس به سیل,
می‌توان گردوی سیاه» کاج قرمز و سفید و بلوط قرمز و سفید را نام برد.
۲-۹-۲-۳ خشکسالی
خشکسالی, به‌ویژه خشک‌سالی‌های شدید» ویران کننده و فاجعه‌آفرین هستند و بر بسیاری از فعالیتهای کشاورزی» اقتصادی؛
است. در این مناطق که به‌طور طبیعی دارای محدودیت منابع آب هستند. بروز خشکسالی» اثرات منفی بیشتری در پی دارد. فراوانی
وقوع و گستره‌ی تحت تاثیر خشک‌سالیء نسبت به دیگر بلایای طبیعی بیشتر و خسارت‌های ناشی از آن نیزء وسیع‌تر است. البته
هرچه شدت و گسترده‌ی خشک‌سالی‌ها بیشتر باشد.ء اثرات آن» عمیق‌تر است و موجب ایجاد بحران در منطقه می‌شود.
خشکسالی, دارای سه ویژگی: شدت. مدت و وسعت است. برای اعمال هر نوع نظام مدیریت کشاورزی» شناخت این مشخصات
به‌وسیله‌ی نمایه‌های معتبر»ء ضروری است. و تصمیم‌گیری برای توسعه منطقه نیزء باید متناسب با پتانسیل منابع موجود و شناخت
شرایط عادی آنها باشد. [۴]
۱ دیدگاه هواشناسی- هواشناسان» خشکسالی را بارش کمتر از حد معمول, که منجر به تغییر الگوی آب و هوایی می‌شود.
تعریف کرده‌اند. بنابراین» خشکسالی از نظر هواشناسی, به حالتی از خشکی ناشی از کمیود بارندگی اطلاق می‌شود.
۲ دیدگاه اقلیم شناسی- از دیدگاه اقلیم شناسان» خشک‌سالیء یک پدیده‌ی طبیعی است که در اثر تغییرات الگوهای آب و
هوایی ناشی از کاهش نزولات جوی کمتر از حد معمول, خودبه‌خود به‌وجود می‌آید و ادامه‌ی آنء موجب عدم تعادل
اکولوژیکی و هیدرولوژیکی می‌شود.
۳ دیدگاه کشاورزی- از دیدگاه کشاورزی» زمانی که رطوبت خاک از نیاز واقعی محصول کمتر باشد و منجر به خسارت در
محصول شودء خشکسالی روی داده است. چون در محاسبه‌ی نیاز آبی گیاهان» مشخص شده که نیاز آبی آنها با هم
متفاوت است. بنابراین» مفهوم خشکسالی از دیدگاه کشاورزی» برای محصولات مختلف., یکسان نیست.
۴_دیدگاه اجتماعی و اقتصادی- از دیدگاه اجتماعی و اقتصادی» زمانی خشکسالی روی می‌دهد که کمبود آب برای نیازهای
بشرء موجب نابه‌هنجاری‌های اجتماعی و اقتصادی شود.
۱-۲-۹-۲-۳- عوامل پیدایش خشکسالی
به‌طور کلی» می‌توان علل زیر را مهمترین عوامل وقوع خشکسالی دانست:
استقرار سلول‌های پرفشار گرمسیری با دامنه‌ی نوسان بین عرض‌های ۲۰ و۴۰. خشکی آب و هواء عدم صعود و جابه‌جایی شدید
هواء جریان‌های دریایی سرد و بالا راندگی آب‌هاء وزش بادهای گرم و سوزان» موانع کوهستانی و استقرار سلول‌های کم فشار حرارتی.
همچنین» وقوع پدیده‌ی فرسایش آبی و بادی در بیایان‌ها و از دست رفتن خاک‌های سطح الارضی حاصل‌خیزء تبعات منفی
از مهمترین شاخص‌های خشکسالی می‌توان به شاخص‌های شدت خشکسالی پالمر» درصدی از نرمال, بارش استاندارده
رطوبت محصول» رطوبت خاک و بارش موثرء اشاره کرد که تفاوت آنها در مقیاس زمانی و فاکتورهای اندازه گیری» مانند: دماء بارش»
رطوبت» تبخیر و تعرق است. [۴]
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۹۳
از مهمترین اثرات خشکسالی در محیطزیست. می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: نابودی گونه‌های مقاوم و مفید بومی و جایگزینی
گونه‌های مهاجم و مزاحم» از بین رفتن گیاهان تثبیت کننده‌ی خاک بروز آفات گیاهی, کاهش مقاومت خاک در برابر فرسایش و
تغییر کیفیت فیزیکی و شیمیایی» کاهش یا از بین رفتن هوموس خاک. تخریب ساختمان خاک. کاهش فعالیت موجودات زنده‌ی
خاک. نقصان نقل و انتقال مواد غذایی در خاک. ترک‌خوردگی و سله‌بندی خاک‌های رسی در اثر افزایش شدت تابش خورشید به
بحران کویرزایی افزایش غلظت املاح موجود در خاک, افزایش غلظت آلودگی آب دریاچه‌ها و منابع آب زیرزمینی» افت سطح
بهداشت جامعه در اثر کاهش ذخایر آبی و تخریب ساختمان‌ها در مناطق مسکونی در اثر افت آبهای زیرزمینی.
۲-۲-۹-۲-۳- برنامه‌ریزی و مدیریت خشکسالی
بدون تردیدء بروز پدیده‌ی خشکسالی, اجتناب ناپذیر است و نمی‌توان از وقوع آن جلوگیری کرد. این پدید» نظیر سایر بلایای
طبیعی, هر ساله خسارت‌های سنگینی بر بسیاری از کشورها وارد می‌کند و تنها با اجرای یک برنامه‌ی جامع و به‌کارگیری روش‌های
صحیح مدیریتی» می‌توان بسیاری از این خسارت‌ها را کاهش داد. |۴]
نوع مدیریت برای مقابله و کاهش بلایای طبیعی» مانند: خشکسالی» تحت عناوین مدیریت بحران و مدیریت ریسک. اعمال
می‌شود. اغلب کشورهای در حال توسعهء از مدیریت بحران» برای کنترل خشکسالی استفاده می‌کنند. از این‌رو به‌طور معمول, پس از
وقوع یک دوره خشکسالی و بروز خسارت‌های سنگین در یک کشورء کمیته‌های مدیریت بحران تشکیل می‌شوند.
در مدیریت بحران, اغلب تدابیر و اندیشه‌هاء واکنشی و انفعالی هستند. این تدابیرء در زمان اوج شدت خشکسالی, به صورت
شتاب‌زده و سریع اتخاذ می‌شوند و به اجرا در می‌آیند و در روند پیاده‌سازی آن‌هاء کمتر به کاهش اثرات خشکسالی توجه می‌شود.
در این نوع مدیریت» پرداخت خسارت و کمک‌رسانی بلاعوض به خسارت دیدگان, مقدم بر کلیه‌ی فعالیت‌ها است. برخی تدابیر,
پس از پایان خشکسالی و در قالب کمک‌های اضطراری» صورت می‌پذیرند. ویژگی مهم مدیریت بحران» عدم هر گونه اقدام قبل از
وقوع خشکسالی است و همه‌ی فعالیت‌ها پس از آن صورت می‌گیرند. اما در « مدیریت ریسک»» به عکس مدیریت بحران» اقدامات
گسترده‌ای قبل از وقوع خشکسالی انجام می‌شود و در واقع؛ میزان غافل‌گیری ناشی از وقوع بحران» به حداقل می‌رسد.
کاهش ریسک» شامل: برنامه‌هاء سیاست‌ها و فعالیتهای کوتاه یا بلندمدتی است که در هنگام خشکسالی به اجرا در می‌آیند. تا از
میزان خطر خشکسالی برروند زندگی» سرمایه‌هاء استعدادها و ظرفیت‌های تولیدی انسان بکاهد. ایحاد آمادگی نیزء در برگیرنده‌ی
فعالیت‌هایی است که قبل از وقوع خشکسالی به اجرا در می‌آید. تا سطح آمادگی و توانمندی عملیاتی و سازمانی نهادهای مسوول را
برای ایجاد واکنش و مقابله با خشک‌سالیء افزایش و بهبود بخشد.
مدیریت ریسک خشکسالی, دارای سه مولفه‌ی اصلی: پایش و هشدار به موقع ارزیابی خطر و تاثیرات و کاهش خطر و واکنش
۳-۲-۹-۳ مدیریت ریسک خشکسالی در فضای سبز
انتخاب گیاهان چوبی» برای یک محوطه‌ی کم آب یا خشکی گریزء مستلزم توجه خاص است. گیاهان چوبی» نظیر: درختان و
درختچه‌ها به منزله‌ی تشکیل دهنده بخش اصلی مناظر شهری و نوعی سرمایه‌گذاری طولانی مدت محسوب می‌شوند. علاوه بر
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۵۴ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
جنبه‌ی زیباشناختی و کار کرد گیاهان» عوامل خاک. الگوی زهکشی؛ موقعیت از نظر گرما و باد و چگونگی آبیاری نیزء حایز اهمیت
هستند. آبیاری سطحی مداوم, باعث افزایش تولید ریشه‌های سطحی می‌شود و خشکی گریزی را با شکست روبه‌رو می‌کند.
شهری, با آب و هوای خشک. سازگاری داشته باشند. گریز از خشکی» فرصتی برای انتخاب گیاهانی به وجود می‌آورد که با شرایط
بومی سازگارتر و قادر به رشد و شکوفایی‌اند؛ در شرایطی که سایر گیاهان مناظر شهری» چنین نیستند. ما از مناظری که بازتاب محیط
اطراف باشندء بیشتر لذت می‌بریم» تا مناظری با ساختار غیربومی؛ که اغلب استقرار و نگهداری آن‌هاء مستلزم تلاش بسیار است.
تنوع رنگ» بافت و تراکم برگ‌ها و نیز» نوع کاشت گیاهان خشکی‌زی» بسیار گسترده است. برخی مانند: گیاه موردء برگ‌های کوچکی
دارند که بافت ظریفی را به‌وجود می‌آورند. برخی دیگرء نظیر: مریم گلی» برگ‌های خاکستری یا نقره‌ای دارند. برخی دیگرء مثل: یوکاء
تیغه‌ها یا خارهایی دارند که ظاهری خشک به آنها می‌دهد. برخی» مانند: اسطوخدوس» برگ‌های معطر دارند. برای مثال, کاج و
سروهای خمره‌ای» با آبیاری کم» یک محل کاشت عالی به‌وجود می‌آورند. درخت‌های نوئلء در محل‌هایی که زیاد آبیاری می‌شوند یا
مناطق پست و مرطوب. بهترین گزینه‌اند. گیاهان خشکی‌زی» برای کاشت انبوه در کناره‌های شیب‌دارء به ویژه مناطق گرم غرب و
داغداغان» لیلکی با بلوط خاردار برای کاشت در منازل, بهتر از افرای نقره‌ای» غان» سپیدار یا صنوبر شرقی هستند. بهترین محل
برای کاشت درختان و درختچه‌ها بسترها یا آیلندهایی جدا از چمن است. مگر آن که چمن نیزء از نوع کم آب باشد یا درآن» از گیاهان
پوششی مقاوم به خشکی استفاده شده باشد. باید قبل از کاشت. به نوع خاک., زهکشی و موقعیت محل کاشت. توجه کامل شود. هر
یک از این عوامل, اثرات بلند مدتی در روند مقاومت گیاهان نسبت به خشکسالی خواهند داشت.
با توجه به شرایط اقلیمی و نیازهای اکولوژیکی گیاهان و مراجعه به مراکز آگاه و با دسترسی به منابع گیاهان منطبق با شرایط
شناسایی» می‌توان در سطح وسیع و با طرح مشخص, از گیاهان با ریسک بسیار پایین استفاده کرد و به منظور ایجاد تنوع از دیگر
گیاهان, به صورت آزمایشی بهره برد و تحت یک نظارت کاملاً علمی, نسبت به تعیین میزان استقرار آنها در سال‌های متمادی و
برخورداری از منبع قوی گیاهان در دسترس بعد از حداقل یک دوره‌ی ۵ ساله اقدام نمود.
در برخی محل‌ها گیاهان پوششی, نسبت به باریک برگان چمنی» گزینه‌ی بهتری محسوب می‌شوند؛ زیرا تنوع بافت و رنگ آنها
گسترده است. به کاهش فرسایش خاک کمک می‌کنند و واسطه‌ی خوبی میان چمن‌کاری و گل‌ها و درختچه‌ها به شمار می‌آیند.
گیاهان پوششی, بر زیبایی فواصل بین درختچه‌ها می‌افزایند و مناطقی که در گذشته با گراول زینتی پوشانده شده‌اند را از یکنواختی
خارج می‌کنند.
۳-۹-۲-۳ باد و طوفان
طراحی فضاهای شهری جهت ایجاد جنگل‌های شهری مقاوم در برابر باد
محققانی که از محلهای طوفان‌زده دیدن کرده‌اند. دریافتند که با طراحی و مدیریت مناسب» می‌توان از شکستن بسیاری از
درختان جلوگیری کرد: بسیاری از درختانی که اندازه‌ی آنها در طول رشد بزرگ می‌شود. نزدیک به جداول, پیاده‌روهاء فونداسیون‌ها
این شرایط سبب» موجب سقوط درختان» در اثر وزش بادهای شدید بود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فقصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۹۵
است. سیستم‌های ریشه‌ای که بدون تغییر جهت. به واسطه برخورد با جداول, پیاده‌روهاء آسفالت و سایر ساختارهای خاکی شهری,
باشند. چنانچه این ریشه‌ها در نتیحه‌ی ساخت و سازء تغییر جهت داده یا کنده شوند. آن گاه خطر از بین رفتن آنها به میزان قابل
بیشتری برای بقا دارند. گروههای درختان, همچنین, باعث انحراف جهت باد می‌شوند؛ از این‌رو بیش از درختانی که به صورت
جداگانه کاشته شده‌اند, از ساختمان‌های مجاور محافظت می‌کنند.
طراحی خوبء یعنی- طراحی فضای خاک زیرزمینی برای محافظت از درختان و انتخاب درخت مناسب. البته. بسیاری از مناظر
شهری قرار دارندء آرایه داد.
جابه‌جایی و باز کاشت درختان نیزء هزینه‌ی دیگری در بردارد و با وجود این نیز» هم هدف طراحی برآورد نمی‌شود. در این حالت.
نگهدارنده‌ی درخت.ء کنده می‌شوند. بسیاری از مدیران فضای سبز شهری, به تحربه دریافته‌اند که کندن و بریدن ریشه‌ها کار درستی
علاوه بر محافظت از فضای ریشه. نکته‌ی کلیدی دیگر در طراحی محوطه‌های مقاوم در برابر باد کاشت درختان به صورت
کاشت درختان بالغ کوچک اقدام کرد (درختانی که در ارتفاع کمتر از ۱۰ متر بالغ می‌شوند). تنوع درختان کوچکی که در حال حاضر
در مناطق کشت شهری کاشته می‌شوند. بسیار زیاد است؛ اما برخی از آنها در اندازه‌های بزرگ, موجود نیستند. اگر چه آنها کوتاه‌تر
از درختان بالغ بزرگ هستند.ء اما ولی درختان کوچک نیز از نظر سایه‌دهی مفیدند. به جای کاشت یک درخت بزرگ در یک فضای
محدود. که در صورت سقوط در زمان طوفان» خسارت بسیار به‌بار می‌آورد. بهتر است درختان کوچک‌تری را که در زمان وقوع
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۵۶ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
از مقاوم‌ترین گونه‌ها نسبت به باد و طوفان» می‌توان گونه‌های: 31220112 ,۷1۳۵21112۵ 060۹ ,1131163 12000100"
4 ,2۲200:110۵ و ٩00 ۳۵۵۵۵۲۵0۲۹ و از حساس‌ترین گونه‌ها نسبت به باد و طوفان» می‌توان گونه‌های: 01106105[
11110655 ۲۵۳۵ ,12011011۵ کا 0 ب۵ز۱ما هم دز انا مها ٩1110 و 12012۵ع ۳1۵۷۵۹ را نام برد.
۴-۹-۲-۳ - آتش و آتش سوزی
واکنش درختان و درختچه‌ها آتش‌سوزی در مقابل, در میان گونه‌های مختلف, متفاوت است و به پارامترهای اندازه‌گیری شده»
بستگی دارد. مثلاء شدت و وسعت آتش‌سوزی (مقدار ماده‌ی آلی مصرف شده)» مدت آتش‌سوزی» گرم شدن خاک»
فصل آتش‌سوزی
و فاصله‌ی زمانی با آخرین آتش‌سوزی» در آتش‌سوزی‌های مختلف, تاثیرگذار هستند. این تنوع, باعث تفاوت در واکنش افراد و کل
جامعه می‌شود. به علاوه» عوامل آب و هوایی و فیزیکی (مثل: شرایط سوخت. آب و هواء شیب زمین و جهت) و نیز عوامل بیولوژیکی
( مورفولوژی و فیزیولوژی گیاهی) در ایجاد تاثیرات ثانویه آتش‌سوزی بر جوامع گیاهی, نقش دارند که شامل: اثرات مستقیم» مانند:
توانایی گونه‌های مختلف به مقاومت در برابر گرمای آتش ( بسته به سن و فصل) و مکانیزم ترمیم آنها بعد از آتش‌سوزی است.
علاوه بر پارامترهای آتش‌سوزی و واکنش گونه‌های خاص» عوامل خارجی» نظیر: آب و هوای بعد از آتش‌سوزی» استفاده‌ی
حیوانات بعد از آتش‌سوزی از بقایای گیاهان و رقابت گیاهی» تعیین کننده‌ی چگونگی واکنش گونه‌های مختلف در برابر آتش‌سوزی
است. اثرات معمول آتش‌سوزی عبارتند از: مرگ گیاهی, افزایش گل‌دهی, تولید بذر و سایر اثرات محیطی.
۱-۴-۹-۲-۳- اثرات آتش‌بر درختان و درختجه‌ها
شرایط فصلی (مانند: میزان رطوبت)» ویژگیهای محل (مانند: بارگیری مواد سوختی) فاکتورهای جغرافیایی و آب و هوایی» نوع و
گونه‌ی گیاهی همگی نقش به‌سزایی در تعیین شدت و وسعت آتش‌سوزی دارند. این عوامل» در کنار مرفولوژی گیاهی, در میزان تاثیر
آتش‌سوزی بر درختچه‌ها موثرند. همانند درختان» ضخامت پوسته با تغییر سن درختچههای جوان‌تر تغییر می‌کند. این درختچه‌ها به
دلیل داشتن پوسته‌ی نا زک» نسبت به درختجه‌های پیرترء در برابر آتش, آسیب‌پذیرتر هستند. از آنجا که اکثر درختچه‌ها دارای
پوستهای نسبتاً نازک‌اند, بروز هر گونه سوختگی, باعث مرگ درختچه می‌شود.
اصولاً درختان و درختچه‌ها زمانی می‌میرند که چند بخش از گیاه تخریب شده باشد. برای مثال, اگر تخریب تاج همراه با تخریب
اثرات آتش‌سوزی بر درختان» بستگی دارد به: سن درختء زمان جوانه زنی» رشد و گسترش سریع» مقاومت برگ و پوسته در برابر
آتش, نقاط رشد نابه‌جا و نهفته, مخروط‌های دیررس» شرایط فصلی و به ویژه میزان رطوبت. به‌طور کلیء هرچه سن درخت افزایش
می‌یابده مقاومت آن در برابر آتش سوزی نیزء افزایش می‌یاید.
البته» درختان خزان پذیرء در طول فصل رشدء آسیب‌پذیر و در دوران خواب مقاومند. ویژگیهای مرفولوژیکی دیگری نیزء تعیین
کننده‌ی میزان آسیب‌پذیری درخت در برابر آتش‌سوزی محسوب می‌شوند؛ مانند: اندازه و شکل تاج ارتفاع درخت.» تراکم شاخه‌ای؛
نسبت مواد زنده‌ی تاج به مواد مرده» موقعیت پایه‌ی تاج با توجه به وجود مواد سوختی سطحی و اندازه‌ی کلی تاج.
۳-۴-۹-۲-۳- اثرات آتش‌سوزی بر گیاهان علفی برگ‌باریک و پهن‌برگ
تشخیص چگونگی واکنش علف‌ها به آتش‌سوزی, دشوار است و معمولاً با زمان ماندگاری آتش ارتباط دارد. کنراد و پولشون
(۱۹۶۶)» برای تشخیص واکنش گیاهان» درجات تخریب زیر را پیشنهاد کردند:
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۹۷
۲ گیاه تا حدودی دچار سوختگی شده» اما ۵ سانتیمتر قاعده‌ی گیاه سالم است.
۳ گیاه به شدت سوخته, اما کمتر از ۵ سانتیمتر قاعده‌ی گیاه سالم است.
۳۴ گیاه دچار سوختگی بسیار شدید شده» و کمتر از ۵ سانتیمتر از قاعده گیاه باقی مانده است که اغلب, محدود به حلقه‌ی
بیرونی می‌شود.
۵ کیاه کاملاً سوخته است و هیچ بخش سالمی در بالای ریشه وجود ندارد.
۳-۴-۹-۲-۳- اثرات آتش سوزی بر خاک
همه‌ی آتش‌سوزی‌ها صرف‌نظر از این که طبیعی باشند یا مصنوعی» باعث تغییر در چرخه‌ی عناصر غذایی و زیستی و ویژگیهای
فیزیکی» رطوبت و دمای خاک می‌شوند. عوامل بسیاری» از جمله: شدت آتش‌سوزی» دماء تکرار آتش‌سوزی» نوع خاک و رطوبت, نوع
و میزان گیاه» توپوگرافی, فصل آتش‌سوزی و شرایط آب و هوایی قبل و بعد از آتش‌سوزی» در تعیین میزان و مدت ماندگاری این
خسارت‌های وارده به درختان موثرند.
۴-۳-۹-۳ رویش مجدد گیاهان, بعد از آتش‌سوزی
به‌طور کلی, فرآیندهای فیزیولوژیک کنترل کننده‌ی رویش» بعد از آتش‌سوزی» در کلیه‌ی گیاهان, شامل: درخت. درختچه, علوفه
و چمن» مشابه است. توانایی رویش (سبز شدن) گیاه بعد از آتش‌سوزی» بستگی دارد به: موقعیت جوانه‌های خواب آن» توزیع سطحی
ساختارهای زایشی و عمق بخشهای زیرزمینی که پاجوش‌های جدید از آن گسترش می‌یابند. این ویژگیهای مورفولوژیک. با توجه
به شدت آتش‌سوزی» تعیین کننده‌ی نقاط رشدی (جوانه‌های زایشی یا سرآغازه جوانه‌ها) هستند که قادرند پس از آتش‌سوزی» به
حیات خود ادامه بدهند.
رویش مجدد. زمانی روی می‌دهد که جوانه در محافظت پوسته,ء قاعده‌ی فشرده برگ یا خاک باشد. رویش محدد. شامل
جوانه‌هایی می‌شود که روی توده‌های زیرزمینی بافت‌های چوبی» مانند: ساقه‌های زیرزمینی لینگنینی» گره‌هاء ریشه‌های سطحی (مثل:
توسکای قشلاقی » بید. ساسکاتون) و نیز ریزوم‌ها (مثل: آقطی " و گل مروارید")» استولون‌ها (مشل: سنجد) و درون بافت ساقه‌ها
(مثل: بیتربروش, افرای برگ درشت", رابیت بروش,» توس یا (غان ") در بالا یا پایین سطح زمین قرار گرفته‌اند.
عواملی» نظیر: سن درخت نیزء تعیین کننده‌ی قابلیت جوانه‌زنی درخت است. برای مثال, کاهش میزان جوانه‌زنی که پس از
آتش‌سوزی در رویشگاه‌های سپیدارهای مسن مشاهده می‌شود. نشان دهنده‌ی آن است که تخریب ریشه, به حدی بوده که مانع
جوانه زنی مجدد شده است. همچنین» بسته به نوع گونه, گیاهان جوان‌تری که از دانه به وجود آمده‌اند. تا وقتی که به سن خاصی
نرسیده باشند. قادر به جوانه‌زنی نیستند. زمان دقیق جوانی‌زنی مجدد. به شرایط فصلی و شدت آتش‌سوزی بستگی دارد. چنانچه.
آنش‌سوزی در اوایل فصل رشد صورت بگیرد و رطوبت خاک کافی باشدء ممکن است. گیاهان» خیلی زود بعد از آتش‌سوزی جوانه
بزنند. اگر آتش‌سوزی پس از خواب رفتن گیاه اتفاق بیفتدء جوانه‌زنی تا بهار بعدء به تعویق می‌افتد.
ی (2[110۹۵ 1۹| ۸) ۴عل|۸ ۱
0 ۹۷۸0011110113 -
(0ر0د 0130۲10۵۳005 رک) ط 50 ٩
(ع001331131216 111068285) 1۷۵۲۳۵۲۶ز5 ۱
(۷۱۱۲ ۵۵۳۵ ۲ع۸۵۵) عامم ادها و8 "
(0201۳10۳۵ 600۵ 8) حا‌زط 7عم ۵ ٩
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۹۵۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
شود. البتهء این که جوانه‌زنی واقعاً اتفاق می‌افتد یا نهء به در دسترس بودن عناصر غذایی و کربوهیدرات‌ها در ساختارهای تولید مئلی
یا ریشه‌های مجاورء بستگی دارد. چنانچه» انرژی کافی برای تقویت رشد جدید وجود نداشته باشدء معمولاً رویش مجدد. تا زمانی که
نیز گونه‌هایی که قادر به رویش مجدد (سپیدارء آقطی) یا گسترش سریع از دانه (سیاه کاج) بعد از آتش‌سوزی هستند. از اجزای مهم
آتش. بر ویژگیهای فیزیکی 9 شیمیایی خاک. از جمله: فقدان ی کاهش ساختار و9 ماده‌ی آلی خاک کاهش تخلخل و افزایش
4 تاثیر می‌گذارد. این تغییرات» همچنین منجر به تاثیرات غیرمستقیم بسیاری» از جمله: افزایش آب‌گریزی (پس‌زدن آب)» کاهش
۰ 1[[- بخش اعظم خاکستر باقی مانده پس از آتش‌سوزی» نمک است. چنان چه» امکان تبادل وجود داشته باشد.ء این نمک‌ها با
۹ آب‌گریزی- تغییر در ماده‌ی آلی خاک ممکن است. باعث آب‌گریزی شود. این پدیده» در مرحله‌ی اشتعال اتفاق می‌افتند و در
خاک‌های خشکی که بافت درشتی دارند و در ۲۰۴- ۱۷۶ درجه سانتی‌گراد گرم می‌شوندء بیش از دیگر خاک‌ها شایع است. البته.
این تاثیرات» معمولاً کوتاه مدت و بعد از یک‌سال ناپدید می‌شوند. کاتیون‌های قابل تبادل بسیاری, از جمله: ۳ ,ع۸/1 یک .۵ و
۶ عمدتا بعد از آتش‌سوزی» افزایش می‌یابند. این امرء منجر به آزادسازی ناگهانی عناصری می‌شود که در صورت عدم وقوع
آتش‌سوزی» به دلیل فرسایش کند لاشبرگ‌های گیاهی بده تدریج در دسترس گیاه قرار می‌گیرند. در حالی که عناصر غذایی
زیادی در طول آتش‌سوزی و پس از آن» افزایش می‌یابند, بسیاری از مواد دیگر تبخیر می‌شوند و از این‌رو» در طول آتش‌سوزی از
9 رطوبت خاک- آتش, ممکن است باعث افزایش یا کاهش رطوبت خاک شود. رطوبت خاک زمانی کاهش می‌یابد که دمای
سایه در کنار افزایش دمای خاک. منحر به افزایش تبخیر می‌شود که به‌نوبه‌ی خود حرکت آب درون پروفیل خاک را محدود
می‌کند.
داشت. به هنگام برنامه‌ریزی» طراحی و تجهیز منظر ضد آتش در محدوده‌ی ایمن منزل خود.ء عوامل زیر را در نظر بگیرید:
۱ طراحی منظر را براساس محدوده‌ی مناطق ایمن توصیه شده انجام دهید. به عبارت دیگرء فاصله‌ی کاشت گیاهان نزردیک به
منزل, باید بیشتر از گیاهان دورتر باشد و سرعت رشد آنها نیز کندتر باشد.
۲ از کاشت گیاهان» به صورت توده‌های بزرگ» خودداری کنید. در عوض» کاشت گیاهان در دسته‌ها یا آیلندهای کوچک و
نامنظم را تحربه کنید.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۵۹
۳ برای شکستن انسجام و پیوستگی گیاهی و مواد قابل سوخت. از سنگ‌های تزیینی» سنگ‌ریزه و مسیرهای پلکانی استفاده
کنید. این امرء باعث مشخص شدن رفتار آتش و کندشدن گسترش آن می‌شود.
۴ گونه‌ها و انواع مختلف و متنوع گیاهان راء در طراحی منظر بکار ببرید. این امرء نه تنها چشم‌انداز دلپذیری به منظر خواهد داد؛
بلکه مانع بروز مشکلات ناشی از آفات و بیماری‌ها در کل منظر نیز» خواهد شد.
۵. در صورت بروز خشکسالی و سهمیه‌بندی آب., حفظ گیاهان در اولویت است. مقداری آب اضافی ذخیره داشته باشید تا با آن؛
نزدیک‌ترین گیاهان را آبیاری کنید.
۶ برای حفظ رطوبت و کاهش رشد علف‌های هرزء از مالچ آلی یا غیرآلی استفاده کنید. از پوسته‌ی کاجء لایه‌های نازک
برگ‌های سوزنی کاج یا سایر مالچ‌هایی که آتش را به آسانی منتقل می‌کنند استفاده نکنید.
نگرانی اصلی در مورد درختجه‌ها این است که: آنها «سوخت نردبانی» اند؛ یعنی: می‌توانند آتش سطح را که به آسانی قابل
کنترل است. به تاج درخت منتقل کنند. کنترل آتش‌سوزی در تاج دشوار و حتی غیرممکن است.
برای کاهش پتانسیل گسترش آتش درختچه‌ها بایستی گونه‌های فاقد رزین که رشد آنها کم است, با فاصله‌ی زیاد و نزدیک
ساختمان کاشته شوند. نبایستی از آنها به عنوان جدا کننده‌ی مخازن گازء توده‌ی هیزم یا سایر مواد قابل اشتعال استفاده شود.
درختجه‌هاء باید به عنوان نمونهء به صورت جداگانه یا در ردیف‌های جدا از هم دور از درختان و در محدوده‌ی ایمن کاشته شوند.
همچنین» درختان نیز سوخت زیادی برای آتش فراهم می‌کنند و گرمای شدید آنها در حال سوختن, باعث احتراق درختان,
درختجه‌ها و ساختمان‌های اطراف می‌شود.
ارتفاع و اختلاف دمای شدید در مناطق مختلفء انتخاب درختان را محدود می‌کند. معمولاً بهترین نمونه‌ها همان‌هایی هستند که
قبلاً در نزدیکی محل روییده‌اند. سایر نمونه‌ها باید با دقت بسیار و از روی درایت انتخاب شوند.
چنانچه رطوبت محل, کافی باشد. درختان خزان پذیری» نظیر: سپیدار یا صنوبر شرقی باریک برگ» مناسب هستند. این گونه‌هاء
حتی زمانی که به‌صورت انبوه کاشته شوند. معمولاً خوب نمی‌سوزند. بزرگ‌ترین مشکل این درختان» تجمع برگ‌های مرده در پاییز
است. در صورت امکان» بلافاصله پس از افتادن برگ‌هاء آنها را از نزدیک ساختمان جمع‌آوری کنند. بهتر استء بین آنها فاصله‌ی
زیادی در نظر گرفته شود.ء تا امکان رشد آنها فراهم شود. فضاگذاری در محدوده‌ی ایمن باید» به گونه‌ای باشد که حداقل سه متر
بین لبه‌های تاج درختان, فاصله باشد. این فاصلهء در زمینهای شیب‌دارء باید حتی بیشتر از این باشد. درختان کوچکتر را با فاصله
۶ تا ۷ متر بکاریدء تا امکان رشد آنها فراهم باشد.
۵-۹-۲-۳ سرما و سرمازدگی
پدیده‌ی سرمازدگی و یخ‌بندان و خسارت‌های ناشی از آنء نه فقط در کشور ماء بلکه در اکثر کشورهای جهان وجود دارد و غالبا با
پیش‌بینی به موقع و دقیق زمان وقوع آن» می‌توان با به‌کارگیری شیوه‌های مقابله با این پدیده جَویء خسارات آن را به حداقل میزان
ممکن رساند.
از نظر فنی» رویداد تشکیل کریستال‌های نازک یخ؛ روی سطوحی که درجه‌ی حرارت آنها زیرصفر و درجه‌ی حرارت لایه هوای
بالای این سطوح» به نقطه‌ی شبنم ( یخ‌بندان) رسیده باشدء « یخ‌بندان» می‌نامند. ولی در هواشناسی کشاورزی» یخ‌بندان به رویدادی
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
گفته می‌شود که درجات پایین حرارت» سبب خسارت به بافت‌های گیاهی شده و موجب ضایع شدن کم و بیش اندام‌های گیاهی
می‌شود.
۱-۵-۹-۲-۳- انواع یخ‌بندان و سرما
یخ‌بندان‌ها به دو نوع عمده تقسیم می‌شوند: یخ‌بندان تشعشعی و یخ‌بندان انتقالی یا جابه‌جایی.
یخ‌بندان انتقالی - یخ‌بندان انتقالی» عبارت است از: عبور یک جبهه‌ی هوای سرد از بالای یک منطقه با درجه‌ی حرارت بسیار
پایین یا زیر درجه‌ی حرارت بحرانی که برای محصول خاصی در آن منطقه وجود دارد.
یخ‌بندان تشعشعی - در این نوع یخ‌بندان» سطح خاک و گیاه در اثر تشعشع خالص منفی» سردتر از هوا می‌شود. هوا نیزء در اثر
برخورد با این سطح, سردتر و در نتیجهء با از دست دادن حرارت» به سطوح سرد و متراکم تبدیل می‌شود. در این حالت» هوای سرد
در سطح زمین باقی می‌ماند و تحت شرایط پایدار» ایجاد یخ‌بندان تشعشعی می‌کند.
به‌طور کلی, گیاهان به دو طریق زیرء از یخ‌بندان سیب می بینند:
۱ درون سلولی
۲ برون سلولی
۱ یخ‌بندان درون سلولی- خیلی سریع صورت می‌پذیرد و منجر به تشکیل کریستال‌های یخ در داخل سلول‌ها می‌شود.
۲ یخ‌بندان برون سلولی- از آن جا که در طبیعت. اختلاف درجه‌ی حرارت» بین سلول گیاهی و هواء بیش از چند درجه نیست.
بنابراین» یخ‌بندان» همیشه در فضاهای بین سلولی به‌وقوع می‌پیوندد و معمولاً رطوبت بین سلولی را منجمد می‌کند.
۲-۵-۹-۲-۳- علل خسارت یخ‌بندان
طبق آخرین تئوری‌های ارایه شده» علل خسارت یخ‌بندان» به شرح زیر است:
۱ بیرون ریختن آب از سلول‌ها به داخل فضای بین سلولی و در نتیجه» از دست دادن قابلیت ارتجاعی پروتوپلاسم» که موجب
۲ حجیم شدن کریستال یخ» به پروتوپلاسمی که قابلیت ارتجاعی‌اش را از دست داده است. خسارت می‌زند. به‌طوری که بعد از
آب شدن یخ‌هاء پروتوپلاسم نمی‌تواند همراه جدار سلولی» منبسط شود و به اندازه‌ی شکل اولیه‌ی خود در آید.
بارزترین علامت یخ‌زدگی قابل مشاهده‌ی گیاه» در صبح زود بعد از یخ‌بندان» به شرح زیر است:
برگ‌های خسارت دیده» رنگی سبز تیره و ظاهری «خیس خورده» دارند؛ مانند آن است که آنها را در روغن جوشان فرو برده
باشند. در طی روز بعدء برگ‌ها به‌تدریج شروع به ریزش می‌کنند و در بعضی از گونه‌هاء برگ‌ها پیچ‌خوردگی پیدا می‌کنند. این وضعیت.
در شاخه‌های جوان نیز مشاهده می‌شود . در پاره‌ای از مواقع» ممکن است که شاخ و برگ سرمازده» چند روز تا یک هفته» روی گیاه
باقی بمانند و سپس به‌تدریج زرد و خشک شوند و بریزند.
اگر خسارت» شدید نباشد یا تمام سطح برگ را فرا نگرفته باشدء برگ روی درختء باقی می‌ماند و خسارت جبران می‌شود.
یکی دیگر از صدماتی که با خسارت یخ‌بندان, همراه است: «آفتاب سوختگی» است. این آفتاب سوختگیء خاص تنه است اغلب
در قسمت جنوبی غربی درختان دیده می‌شود. حتی‌الامکان» پوشاندن این قسمت از تنه‌ی درختان» به هر روش ممکن» می‌تواند به
کاهش اثرات سرمازدگی کمک کند.
۳-۵-۹-۲-۳- پیش‌بینی سرما و یخ‌بندان
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- ضوابط مدیریت فضای سبز ۱۳۱
مراجعه به سایت‌های معتبر هواشناسی و استفاده از پیش بینی‌ها برای آماده شدن مقابل خطرات احتمالیء امسری ضروری برای
کارشناسان کشاورزی است. با توجه به حجم زیاد مطالب در این دستورالعمل, از توضیح بیش در این زمینه. خودداری شده است.
حفاظت گیاهان از سرمازدگی؛ عمدتاً به دو بخش عمده تقسیم می‌شود:
روش‌های فعال حفاظت- این روش‌هاء حفاظت به وسیله‌ی بخاری, حفاظت به وسیله‌ی ماشینهای مولد باده حفاظت به وسیله‌ی
غرق آب کردن و حفاظت به وسیله‌ی آبیاری بارانی را شامل می‌شوند.
روش‌های غیرفعال حفاظت- این روش‌ها شامل: انتخاب اراضی مناسب کشت. خاک‌های مناسب. آرقام مناسب و انجام عملیات
بهزراعی ( تغدیه» عملیات خاکی, بادشکن و تقویت سلامتی گیاه) هستند.
۳-۵-۹-۲-۳- عملیات حفاظتی بعد از وقوع یخ‌بندان
بعد از وقوع یخ‌بندان» اگر تمهیدانی در جهت جلوگیری یا کاهش خسارت آن» اندیشیده نشودء ضرر و زیان حاصل از وقوع این
پدیده به محصولات کشاورزی, به‌ویژه از نوع حساس آن» حتمی و غیر قابل اجتناب است» ولی با اقداماتیء می‌توان بعد از وقوع
یخ‌بندان و تا حد زیادی, گیاهان را از تحمل خسارت بیشتر و عواقب آن, محافظت کرد. جمع‌آوری بافت‌های خشک شده و یخ‌زده‌ی
گیاهان, بلافاصله بعد از ایجاد خسارت یخ‌بندان» ضدعفونی محل بریدگی‌ها و زخم درختان با استفاده از خمیرهای قارچ‌کش.
خودداری از مصرف بی‌رویه‌ی کودهای ازته. از اقداماتی است که می‌توانند بعد از وقوع سرما و یخ‌بندان» موثر واقع شوند.
به‌طور کلی» روش‌های غیرفعال(۳۵۹۹1۷۵) یا درازمدت.» در کشور ما به سادگی قابل انجام است. این روش‌ها که قبل از وقوع
یخ‌بندان در مناطق مختلف صورت می‌پذیرد» می‌توانند در کاهش خسارت‌های ناشی از این پدیده‌ی مخرب و زیان‌آور» بسیار موثر واقع
در روش‌های کوتاه مدت یا فعال (ع۸211۷) نیاز به صرف انرژی است؛ مانند: استفاده از انرژی بخاری‌هاء ماشینهای مولد باد.
آبیاری بارانی و غیره که در شب یخ‌بندان» جایگزین انرژی تلف شده در مزرعه یا باغ می‌شوند.
هنوز در کشور ماء روش‌های فعال, به حد زیادی به کار گرفته نشده‌اند و معمولاً کمبود نیروی انسانی در شب‌های سرد و هنگامی
که همه می‌خواهند کارگران را برای روشن کردن بخاری‌ها استخدام کنند.ء وجود دارد.
علاوه بر این» روش‌های غیرفعال را می‌توان در زمان مناسب و با هزینه‌های کم‌تری به‌کار گرفت. بعضی از عملیات مبتنی براین
روش‌هاء مانند: کود دادن و پاشیدن مواد بالنفسه. عملیات مطلوبی برای کشاورزی محسوب می‌شوند و بعضی از عملیات بهزراعی نیز
بدون توجه به جنبه‌های حفاظتی گیاهان از سرمازدگی» به منظور بهبود وضع محصولء ضروری است. امتیاز دیگر کاربرد روش‌های
غیرفعال, این است که اثرات حفاظتی آن» روی‌هم» باعث افزایش مقاومت گیاه در مقابل سرمازدگی می‌شود؛ برای مثال» خوب عمل
آوردن خاک» سبب می‌شود که درجه‌ی حرارت‌های شبانه افزایش یابد. در حالی که پایه‌های مقاوم درجه‌ی حرارت بحرانی را پایین
می‌آورد و ترکیب این دوء حاوی اثری است که هیچ کدام از آنها به تنهایی ندارند.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۲ ضوابط طراحی فضاهای سبز سهری
شود که این روش‌ها را می‌توان به جای یکدیگر به کار برد. همان‌طور که گفته شد ترکیب این دو روش» حفاظ مطمئن‌تر و قوی‌تری
برای گیاهان ایحاد خواهد کرد.
از مقاوم‌ترین گونه‌ها نسبت به سرما و یخ‌بندان» می‌توان گونه‌های زیر را نام برد:
۳1۵5 2205111011۵ ۳۷۳۵۵1۳۵ بط بش۵ ۳۵۱۶۵۵۹ ۸۳۵۳۱۵۵۰ ۳۳۵۳۱۵۵۵۹ بداکانغا0) م۸
0۳5-6 0۵126208 ۱۵۳۵۱۵۹۵ کاه م0 ب۵ط0ط 0060 بک0 11۵۵ ۵۵اب ولا بهزاو امد +
4۵ 7160۷۵ ب2۲۵ل01عل ک ,م۵۱ ۳۱۵۵۹ قامزام 1۵۵ مکاح ام 0
-------- صفحهٔ بعد --------
بو بت ۱
حوانشیرو گیاهان آن
-------- صفحهٔ بعد --------
1
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۱ - تفیسم‌بندی ژنوبتانیکی دکنر جوانشیر و گیاهان آن ۱۶۵
تنوع آب و هوای ایران» سازندهای زمین‌شناسی و قدمت تاریخ منابع ژنتیکی و مناطق فلورستیکی متعددی را به‌وجود آورده است.
دو عامل: حرارت و بارندگی» از عوامل مهم حاکم بر تشکیل و توسعه‌ی سازندهای حیاتی (ع10111]) هستند. تغییرات حرارتی, بین
۵- تا ۵۵+ درجه سانتی‌گراد و تغییرات بارندگی» از نزدیک به صفر تا بیش از ۲۰۰۰ میلی‌مترء در این سرزمین وجود دارد. آثار
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۶۶
نس
اس
نس
[ هد
سح
یس
ات
رس
اه
ط
سس
بح
اجه
س
یس
ارت
اه
بت
2
هد
اه
ر
ضوابط طراحی فضاهای سبز
جچجچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچشچجچچشچچچچچچچچچچچچچچچچچچچچچجچچجچجچججججچجچججچچجچجججججچجججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججششجششجشششجشششجششجششجشجشجشجججججمممجممجججججددددد
۳ 065*0۵0 ۳۴ 061*30 ۴ ۹8*00 ۳۴ 94*30 ۹11۱0۴ ۳۴ 47*30 ۴ ۹۵
سا سس
4 ۹ 2 /
طاحگ / مر 3 ها
۱ ۳-۲ ۲۷
۱ ۱ / س
ی ۱ پم 6۲ را
0 سر دصر , میب ظ ۵
ی سا ۹ ۳ ر ۱ 1 ۹ ۹ ۱ / اه
ِ تا نا ۹ ۹ سس ۱ رم 1 جک تا مل
/ ۷ ً/ ال
۳ ۳ ر موی ۱ ۹ ۱ تیم ۶
7 3 هه ۱ ۹ ی مت ۷ «
۹ 2۸ ۱ ۹ سس سا ات ۹ ۱
۹ سا ۹ نج ۹ ۰ 1 سح
۱ سس ۹ 1 ۹ ۰ 1
۷ و ۹ ی سس وت اس ۳ ۱ مک
۳ 4 ص از سس ۱
وه اه ها گس َ 1 ۲ ۱ ی
/ ۹ یس
۹ سم ۳
۹ ۹ ۳
یس 1 یوم یا ۹ ۳ ۱ ۳ 1 ۹
کر اس ا گر ۱ ۲
شش ز ی با 9
0۳۴ 61*30 1800۴ 0۳۴ 54*30 ۴ ۹1*00 0۳۴ 47*30
: علوآان نتسه
لهنمای نقشه نراگلش جفراقسابی گیاهضان آاسران
اسر انسههمانی تیم نحطلدی د آتر خواز...-_-
۰ الاح , کسسارئوگ رافی و بسمازنگ ری
0 ارسبارانی صم ایران وتورانسی - بیابسانی مهندسسین مشساو ر روسان
10,000,040 1 تعل85
سح کوهستانی جم خلیسچ وعسانی-عسانی تا هد
2 یکی
رن عقاورد روا
سهری
وت
4
اس
اس
-
ِ
همه
سا
اس
رس
.
رس
اه
اس
اس
همه
به
رضم
اس
نس
اس
َ
له
اس
اس
-
هه
اه
ٍ
-------- صفحهٔ بعد --------
بیوست ۱- تفیسم‌بندی ژئوبتانیکی دکتر جوانشیر و گیاها ن آن ۱۶۷
۱-۱- مناطق پراکنش جغرافیایی ایران
۱-۱-۱ منطقه‌ی هیرکانی
در این منطقهء اقلیم» مرطوب و معتدل و خاک. حاصل‌خیز است. مناطق جلگه‌ای که به‌طور عمده, شهرهای شمالی کشور در آن
قرار دارند» به کشت‌زارها و باغ‌ها تبدیل شده‌اند. در ارتفاعات بالاء آثاری از جنگل‌های غنی و با شکوه باقی مانده است. در ارتفاعات
خیلی بالاء نردیک دار مرزی (ع1.11 1117061۲)» جوامع اوری و افرای خزر مستقر هستند.
منطقه‌ی هیر کانی» از نظر فلورستیکی,» جزو مناطق رویشی سیبری و پروونس پونتیک (ع۳۲۵۷1 ع۳۵۱۱11)» شناخته می شود
و یا برخی آن را جزو پروونس‌اکسین (۵ع۳۳۵۷11 ۳:(۱۵) به شمار می‌آورند. به‌هر حالء می‌توان نام هیرکانی (۲1۷۳۵۵۵) را
برای آن در نظر گرفت که در کشور ایران» شامل: دامنه‌های رو به شمال البرز» درحوزه‌ی خزری است. متوسط حرارت این منطقه» بین
۳ تا ۱۷ درجه سانتی‌گراد در نقاط مختلف است. متوسط گرم‌ترین ماه سال, بین ۲۶ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد و متوسط سردترین ماه
سال, بین ۱ تا ۴ درجه سانتی‌گراد.ء برحسب ارتفاع از سطح دریا است. مقدار بارندگی در شرق, حدود ۷۰۰ میلی‌متر و در غرب» حدود
۰ میلی‌متر است. جنگل‌های خزرء شباهت بسیار زیادی به جنگل‌های اقلیم معتدل و گرم (مانند: اروپای مرکزی) دارند. گیاهان و
درخت‌ها در حد جنس به استثنای برخی گونه‌هاء مشترک و در موارد قابل توجه‌ای به‌ویژه در گونه‌های علفی, مشابه گونه‌های اروپای
۲-۱-۱- منطقه‌ی ارسبارانی
این منطقه,ء تشابه‌ی زیادی به منطقه‌ی هیرکانی داردء اما تفاوت‌های عمده‌ای نیز در آن وجود دارد که موجب شدهء آن را به‌عنوان
یک واحد فلورستیکی متفاوت, در مقیاس کشوری منظور نماییم. تشابهات فلورستیکی آن» از نظر درخت‌ها و درختچه‌هاء درمبحث
منطقه‌ی هیرکانی» مرور شد. تشابهاتی نیزء از نظر گونه‌های علفی» میان این دو منطقه وجود دارد؛ اما تفاوت‌های آن را می‌توان در
موارد زیر خلاصه کرد:
- مقدار بارندگی نسبتاً کم (حدود ۵۰۰ میلی‌مترء یا بین ۴۵۰ ۵۵۰۱ میلی‌متر).
- شماری از گونه‌های بومی ارسبارانی وجود دارند که در منطقه‌ی هیرکانی دیده نمی‌شوند.
۳-۱-۱ منطقه‌ی زاگرسی
این منطقه, با غلبه‌ی جنس بلوط (006۲0۵)) سیمای متفاوتی, نسبت به جنگل‌های هیرکانی و ارسبارانی پیدا می‌کند و به‌علت
شرایط اقلیمی و ساختار جوامع گیاهی, وجه اشتراک قابل توجه‌ای با مناطق دیگر زئویتانیکی ایران ندارد. نظام بارندگی, عامل
در برخی نقاط زاگرسی, مانند ارتفاعات چهارمحال بختیاری» کوهرنگ وکردستان» مقدار بارندگی» از مقدار بارش‌های ارسبارانی
افزون‌تر است. با وجود این» کمبود آب در ماه‌های تابستان و پاییزء مانع عمده‌ی انتشار گونه‌های ارسبارانی» مانند ممرز»ه سرخدار
افرای خزر و گونه‌های درختجه‌ای رطوبت دوست (زغال اخته 121101108 ۳۷۵۲۱۷۲۳۵۹ و مانند آن) است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۳۸ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
برخلاف این خشکی, این منطقه از نظر تنوع گونه‌های و ژنتیکی» بسیار غنی است. منطقه‌ی زاگرس, با کاهش عرض جغرافیایی
از غرب ارومیه به سمت جنوب تا جنوب شرق شیراز» خشک‌تر و گرم‌تر می‌شود. به همین دلیل, اغلب گونه‌ها بر حسب این عامل,
گسترش می‌یابند و ترکیب جوامع گیاهی از شمال به جنوب» تغییر می‌کند. در ارتفاعات بلندتر کوهستان» در مناطق جنوبی آن» اثر
افزایش حرارت» خنثی می‌شود. مقدار بارندگی, حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌متر و در مناطق محدودی, تا ۱۳۰۰ میلی‌متر می‌رسد که در
فصل خزان و زمستان» بیشتر به صورت برف می‌بارد.
متوسط حرارت گرم‌ترین ماه سال » ۲۲ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد و متوسط سردترین ماه سال, ۱۱- تا ۳ درجه‌ی سانتی‌گراد و به
ندرت., ۴ درجه‌ی سانتی گراد است.
۳-۱-۱- منطقه‌ی ایران و تورانی
این منطقهء با توجه به وسعت گسترشی که از شمال آذربایجان و خراسان» تا مرزهای رویشی مناطق خلیج و عمانی را در
برمی‌گیرد و با توجه به پستی و بلندی‌هاء نوسانات بارندگی و حرارت» به صورت زیر منطقه‌بندی می‌شود:
- ایران و تورانی کوهستانی.
- ایران و تورانی دشتی (شامل: منطقه‌ی استپی با زمستان‌های سرد و منطقه‌ی استپی با زمستان‌های خیلی سرد).
- ایران و تورانی بیابانی.
الف- ایران و تورانی کوهستانی
همه‌ی مناطق کوهستانی خارج از رویش‌های هیرکانی» ارسبارانی» زاگرسی و خلیج و عمانی که ارتفاع آنها بیش از ۱۶۰۰ متر در
قسمتهای شمالی و حدود ۲۰۰۰ متر در قسمتهای جنوبی است. ج زو این منطقه محسوب می‌شوند. و ارس
(001(62۲0۶ 70۳106۳۹)» گونه‌ی غالب آن است.
گرچه مقدار بارندگی در آن, اغلب از ۴۵۰ میلی‌متر بیشتر نیست. اما به علت کاهش تبخیر (کاهش درجه حرارت)» بیلان آبی
برای به‌وجود آوردن جوامع چوبی سوزنی برگ یا پهن برگ» فراهم شده است.
ب- ایران و تورانی دشتی
این بخش ازمناطق ایرانی و تورانی» به‌صورت فلات یا دامنه‌های پایین کوهستانی است. و معمولاً به‌صورت استپی» بدون درخت
و به‌ندرت» دارای درختچه است. پتانسیل تبخیرء به نسبت» بیشتر از ایران و تورانی کوهستانی است (حرارت بیشتر). این منطقه‌ی
استپی» درمناطق شمالی کشورء دارای زمستان خیلی سرد و تابستان خنک است و در مناطق جنوبی» زمستان‌ها سرد و تابستان‌ها
معتدل است. ایران و تورانی دشتی شمالی, شامل بخش عمده‌ای از خراسان و آذربایجان است و ایران و تورانی دشتی جنوبی» شامل
مناطق جنوب استان اصفهان تا شیراز و بخشی از استان فارس است. بارندگی در بیشتر نواحی این منطقهء بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌متر
ج- منطقه ایران و تورانی بیابانی
به علت خشکی شدید (بارندگی کمتر از حدود ۱۰۰ میلی‌متر) این منطقه» پوشش گیاهی بسیار گسسته‌ای دارد و گیاهان
غیرچوبی آن» اغلب بهاره هستند. نظام ریشه‌هاء یا بسیار عمیق (برای رسیدن به سفره‌های آب زیرزمینی) و یا سطحی و گسترده
(برای دریافت آب باران بهاره) هستند.
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۱- تفیسم‌بندی زنوبتاتیکی دکتر جوانشیر و گیاها ن آن ۱۶۹
۵-۱-۱ منطقه‌ی خلیج و عمانی
این منطقه, با حالت ساوانا و گرمای به نسبت شدید تابستانه و زمستان‌های گرمء از سایر مناطق ژئوبتانیکی ایران جدا می‌شود.
حداقل مطلق بالای صفر و حداکثر گرم‌ترین ماه سالء حدود ۳۸ نا ۴۶ درجه سانتی‌گراد و متوسط حداقل سردترین ماه سال, ۴ تا ۱۵
الف- منطفه‌ی خلیج
با حرارت حداقل مطلق نزدیک به صفرء گاهی خطر یخ‌بندان نیز وجود دارد. این منطقه, شامل بخشی از خوزستان تا بوشهرء قبل
از بندردیر است. این بخش, از نظر گونه‌ی کنار (۳1۹۲ان) 50۱۵ ۹ 71710) غنی‌تر است. اما فاقد خیلی از عناصر گرمادوست
ب- منطقه‌ی عمانی (بلوچی)
این بخش از منطقه‌ی خلیج و عمانی, دارای زمستان‌های گرم تا حداقل مطلق بالاتر از ۳ درجه سانتی‌گراد (در حدود ۴ تا ٩
درجه) است. مسلم آن که قسمت شمالی آنء سردتر و از نظر فلورستیکی, حد فاصل بین منطقه‌ی خلیجی و منطقه‌ی عمانی است.
بسیاری از گونه‌های این بخش که وابسته به گرمای شدید است. وآارد نواحی خلیحی نمی‌شوندء مانند:
گونه‌های 0۲0۷/1۵ ,۸02012۵ ,۹,۹۵۱۷۵۵0۲۵۰ ۵0۵۲0۵ ۵002015۰ 101۵۵۰ ۸۷1۵۱۱۱1۵. با توجه به مناطق مختلف
ژئوبتانیکی ایران» دستورالعمل‌های کلی زیر را در انتخاب گونه‌ها برای فضای سبز مناطق, می‌توان در نظر گرفت.
۳-۱- مبانی انتخاب گونه, برای مناطق پنج گانه‌ی ژئوبتانیکی ایران
- انتخاب برخی گونه‌ها از مناطق گرم و مرطوب (حدود عرض‌های ۱۰ درجه شمالی و جنوبی) که در آن» شمار گونه‌ها بسیار
زیاد است» برای شرایط جنوب ایران و به‌ویژه منطقه‌ی عمانیء به طور بسیار محدود (در صورت وجود آب شیرین کافی و
مقاومت در برابر سرمای زمستانه و آفتاب تابستانه)» می‌تواند مطرح باشد.
- انتخاب برخی گونه‌ها از اقلیم جنگل‌های نیمه همیشه سبز و مونسون,» در شرایط عمانی ایران» به طور محدود (در صورت
مقاومت به سرمای منطقه و وجود آب شیرین کافی)» می‌تواند مطرح باشد.
- انتخاب گونه‌های موجود در عرض‌های حدود ۲۳ تا حدود ۳۳ درجه (گرم و خشک)» برای مناطق استپی و بیابانی مطرح است.
- انتخاب شماری از گونه‌های مناطق ساب‌تروپیک. برای برخی از شهرهای جنوبی ایران (به شرط نبودن اوفات سرد و
- انتخاب گونه, از مناطق مدیترانه‌ایء برای شهرهای ایران (در صورت مقاومت آنها در برابر سرمای زمستانه‌ی محل, و
مقاومت در برابر تابش شدید و گرمای تابستانه و نیز» وجود آب شیرین)» می‌تواند مطرح باشد.
- انتخاب گونه, از مناطق معتدله‌ی گرم (مانند اروپای مرکزی) برای بیشتر شهرهای ایران و تورانی (به شرط مقاومت گونه در
برایر تابش و گرمای تابستانه و وجود آب شیرین)» می‌تواند مطرح باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۰ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
- انتخاب گونه, از مناطق معتدله‌ی سرد.ء مانند اروپای مرکزی)» برای بیشتر شهرهای ایران و تورانی (به شرط مقاومت گونه در
برابر تابش و گرمای تابستان و وجود آب شیرین)» می‌تواند مطرح باشد.
- انتخاب گونه, از مناطق معتدله‌ی سرد مانند آمریکای شمالی و اروپای شمالی, برای نواحی معتدله و سرد (ارتفاعات) ایران,
می‌تواند مطرح باشد (به شرط مقاومت در برابر آفتاب و گرمای تابستان).
- انتخاب گونه» از همه‌ی مناطق ژئوبتانیکی جهان» برای تمام مناطق ژئوبتانیکی ایران» باید براساس سرشت گونه‌ی مورد نظر
و تطبیق آن با شرایط رویشگاهی محل باشد.
- در صورتی که توان تغییر شرایط رویشگاهی در محل و تطبیق آن را با سرشت گونه‌ی مورد نظر بدانیم انتخاب گونه, مشروط
نخواهد بود. برای مثال, با تغییر خاک یا آب و هوا در یک محوطه‌ی محدود (مانند: گلخانه)» می‌توان گیاهان مناطق حاره را
در یک منطقه‌ی سرد.ء نگهداری کرد.
۳-۱- نام شهرهای مختلف. در هریک از مناطق پنج‌گانه‌ی زئوبتانیک ایران و معرفشی جوامع گیاهی
بومی و غیربومی آن
در جداول شماره‌ی (۱-۱) تا (۹4-۱)» نام جوامع گیاهی بومی در شهرهای مناطق پنج‌گانه‌ی ژئوبتانیک ایران» درج شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۱ - نفیسم‌بندی زنوبتانیکی دکنر خ<
ج
وانشیر و گیاها نآن
دول ۱-۱- نام شهرها و جوامع
جدول ۳-۱- نام شهرها و جوام
نام شهر
اهر
زنوز
علمدارگرگر
ورزقان
گیاهی بومی منطقه هیر کان
گیاهی بومی منطقه ار سبا
جامعه گیاهی
استپی» درمنه. گون
ممرزه‌پلوط
استپی» درمنه گون
استپی» درمنه گون
استپی, درمنه گون
۱۷۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۷۲ ضوابط طراحی فضاهای سبز شهری
جدول ۳-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه زاگرسی
جدول ۴-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه ایرانی و تورانی کوهستانی
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۱ - تفیسم‌بندی ژنوبتانیکی دکنر جوانشیر و گیاها ن آن ۱۷۳
جدول ۵-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه ایرانی و تورانی دشتی با زمستان‌های سرد
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۷۳۴
جدول ۶-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی م
نام شهر
ارومیه
بجنورد
پارس آباد
تربت جام
تربت حیدریه
تهران
خوی
دشت مغان
ساوه
سبزوار
سرخس
کرمانشاه
ضوابط طراحی
و
نطقه ایرانی و تورانی دشتی با زمستان‌های خیلی س
-------- صفحهٔ بعد --------
۱
ی دکنر جوانشیر و گیاها ن آن
جدول ۷-۱- نام شهرها و جوامع 5
چچشمشمشمشمشچگدددحدحح
باهی بومی منطقه ایران و تورانی بیابانی
موامع گیاهی بومی منطقه خلیجی
۱۷۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۷۳ ضوابط طراحی فضاهای سبز شسهری
جدول ۹-۱- نام شهرها و جوامع گیاهی بومی منطقه عمانی
۳-۱- نام گیاهان غیربومی در مناطق پنج گانه‌ی ژئوبتانیک ایران
علاوه بر جوامع گیاهی بومی. انسان نیز یب منظور احدات پارک‌ها 9 گردشگاه‌های عمومی و استفاده از میوه‌ی درخت‌هاء اقدام به
غیربومی راء با عنوان مثمر و غیرمثمر تقسیم‌بندی کرد.
گیاهان بومی و غیرمتمرء بیشتر در حاشیه‌ی خیابان‌ها و معابر و پارک‌ها و کمربند فضای سبز کاربرد دارند و به جز در منطقه‌ی
هیر کانی و خلیحی عمانی که نیاز به شرح جداگانه‌ای دارد.ء از گیاهان زیر می‌توان در سایر مناطق رئوبتانیک ایران نیزء استفاده کرد.
درختی, گل‌یخ» برگ‌بو انواع زرشک.» گل شراب شاه بلوط هندی, کاج کاشفی, توری» راش» نرگس درختی, نیلک. خرزهره» یاس‌گل
خوشه ای» مروارید سفید. ابریشم مصری» جل,» مروارید قرمزء لیلکی» یاس زرد و پیروکانتاء دم‌موشی» کریاء پاولونیاء اسپیره و بداغ.
(خرمندی) پلت» میموزاء و فردوسی کاشت می‌شود.
در نواحی خلیج و عمانی» بیشتر اغلبء از درخت‌ها و درختجه‌های زیر استفاده می‌شود.
کرت. شیشم» آکاسیا (مشک)» سیستان» برهان» گزء لول گزشاهی» کهورء کنار» خرماء گارون زنگی» درمان عقرب (در بابل) و پده.
"این گیاهان, در هر منطقه‌ی غیربومی وجود دارند. اما ممکن است در سایر نقاط ایران نیزء وجود داشته باشند.
12531307130813121320133013311333133413351336133713381339134013411342134313441346134713481349136013611362136313641365136613671369139113921393193119891992199319941995199620212149215121592160216521682175223522372251229823042307230923122319232623282330234323462351235323912443246324912502250725222523252425252530253125352538254225442545254625572558256025612563256425652566256725682569257125752576259826132615261626202621262226232624262526262627262826292630263126322634265926602661266226632665266626672668266926712682268326852686268727022706270727102712272027212725272727282729273027662841284228432844284528462847284828492850285128522853285428552856285728582859286028622863286428652866286828692870287128722873287428752877287828792880288128822883288428852886288728882889289028912892289328942895289628972898289929002901290229032904290529062907290829092910291129122913291429152916291729182919292029212922292329242925292629272928292929302931293229332934293529362937293829392940294129422943294429452946294729482949295029512953295429552956295729582959296029612962296329642965296629672968296929702971297229732974297529762983298429852986299430093010303230563082308430893090313631373138313931403142314731513152316131733177320132133237324232463248325132543255325632573284329933163318331933203323333733413348335233553356335733723373337433783384339433973398340334263428342934523453345434553456345734663467346834823483348434853486348834893490349634983500350535213524352535283530353135533554356335643566357136183619362036213622362436253626362736283630363236353636363836393640364336443646364736563658366336643681368237193725373037313732373337343743374437463748377337873793379938153821383438383843386438653866386738683872388038813882388338843885388638873888389038913892389338943896389738983899390039013902390439053906390739083909391239163917391839193922392339253926392939313932393339343935393739383940394239443945394739493953395539563959396139633964396539663967396839703971397239743975397639783980398739933994401240154017401940224023402440254026402783168317833983418368836984028407842784498452845384748582858485858594861086248638863986438644955695699570957695779578958095819582958396029605963796399640964196469647964896539698970097019719973297409759976497659780979797999809982998349933993599409948996199639982998399879988999099959997999899991000010004100071000810010100241004010048100571006010069101261014810152101581017910180101931019610197102071021310223102251022810243102471025510261102671028810292103051030610329103361033810341103421039910410104141044410446104481045010459104601046210465104921049310501105101052910565105671058210586105881058910591105951059710598106121061810620106241062510628106331063410638106391064010644106451064610648106491065510656106571066110673106761069010692107091071010711107131071510717107181071910720107211074610755107561076010762107701077510778107791079010793107981079910800108041081110812108161081710818108191082010821108271083210844108451084610849108511086510872108751089610908109121093510936109541095810959109701097110972109731097410975109761098210985109871099010992109931099410997109981099911003110081100911010110111101311021110271103111035110391104211043110451104611047110491105111052110531105711060110611106211063110641106511067110681107411075110771107911081110851108611087110881108911090110911109311095110961109711099111001110211105111061110711108111091111111112111161111711120111221112411125111261113111132111331113411136111381113911140111481114911150111511115211153111541115711159111601116111162111631116811170111731117711178111791118311190112091121111212112131121411218112221123111232112331123411236112381124611248112491125411256112571125811263112641126511267112681126911270112711127311276112781128111285112891129211293112951129611300113011130511307113091131311314113151131711318113201132211332113331133411335113361133911341113431134411345113461134711352113551135611357113591136011363113661136711370113771137811379113811142211431114331143411436114391144011441114421145311455114571146411465114661146811469114761147911484114851148911496114981149911500115011150311508115121151711523115241152811533115341154011541115431154411553115541155711566115681156911570115771157911582115861158911590115941159711600116031160411609116251163011635116401164111651116551165711660116621166711668116781168311684116851168611687116881168911690116911169311694116951169611697116981169911700117011170211703117041170511706117071170811709117101171711720117221173911755117651176611767117741177711778118181181911824118251182611832118411184311844118461185711858118591186011861118651187611877118811189111895118961189711898119171191911920119211192411927119291193311934119391195211953119631196411972119741197511977119781198011983119851198711995119961199912003120041200512007120081202412035120381204012041120431204612050120571206212064120671207812106121081211012111121121211312114121151211612117121181211912120121211212212123121241212512126121271212812129121301213112132121341213512136121371213812139121401214112142121541215512164121651216812170121731217412182121891219412195122161221712218122201222312224122261224212243122601226112264122651226612267122681226912270122721227612279122911229212296123111232012323123301233112333123371233912342123431234712368123691237012373"با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد"!"با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمند""با صلوات بر محمد وآل محمد"*"با صلوات برمحمد و آل محمد""تامین کالا و تجهیزات. ساختمان"رک اسلا یا راب"یا صلوات بر محمد و آل محمد"#صیه هایی در مدیریت منایع آبهای زیرزمینی| موضوع مصوبه: مقررأت تامین برق مراکز استخراج رمزارزها« بخشنامه به کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری »« ما لرا ری رای ولیر»«اصلاحیه سوم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحتات«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد؛«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات پر محمد و ال محمد:«فهرست مصادیق خدمات بیمه های زندگی و درمان»آئین نامه تشکیلات و طبقه بندی مشاغل دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درآئین نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها و مْسسات آموزش عالی,آب تصفیه شده برای صنایعآبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸)آبین‌نامه طرح هندسی تقاطع‌هاآبین‌نامه طرح پاهای راه و راه آهن در برابر زلزلهآح را رجا مر و رمع کی ماو رهم وی رال مورآسیب‌شناسی و ارزیابی وضع موجودآسیب‌های وارد بر اتصالات بتنی به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شود:آشنایی با سازمان ملی استاندارد ابرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با موْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ابرانآصو با مرت وزبرانآصو با مرت وزهرانآماده سازی لجن حاصل از تصفیه فاضلابآمور مالباتی شهر و استان تهرانآن برای ادامه مطالعات و انجام طراحی تفصیلی انجام می‌شود. هرگاه مشاور نظری در مورد تکمیل, بآنها در پیشرفت جوامع » تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذ یر ساخته است . نظر به وسعآوقاء زایه زروانه اشتخال به کار تاردافیآیین نامه اجرای بند ۵ ماده ۱۳ قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۶/۰۵)آیین نامه اجرایی ماده ۱۹۳ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی اآیین نامه اجرایی ماده (۷) قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۳/۱۷)آیین نامه اجرایی موضوع ماده59آیین نامه اجرایی موضوع ماده219آیین نامه اجرایی موضوع ماده 79 قانون تامینآیین نامه استخدامی سازمان بیمه های احتماعی مصوب 13/12/1348 (قانون سازمان بیمه هایآیین نامه جدید استخدامی سازمان مصوب 28/12/1386آیین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدماتآیین نامه معاملات شهرداری تهران - مصوب ۱۳۵۵/۱/۲۵ با اصلاحات فصل اول - نصاب معاملاتآیین‌نامه اجرانی ماده 46 آیین‌نامه استخدامی سازمانآیین‌نامه اجرایی بند ۷ ماده واحده قانون تسریع در امر تخلیه و بارگیری کشتیها در بنادر ٍآیین‌نامه طرح هندسی راههای ایرانآییین نامیه اجرایی میمیور مامییات ارزد امیواا و ارایی هیاک انتتیاا یاوتیه بیه شیریتا قانون اصلاح ماده (۵) قانون بیمه‌های اجتماعی کار گران ساختمانیاا اک هس۲۱ اوه هک مش ازاب بر فسات فهاج ۳ هی اتعقتضصااصیابالغ ارزش معامالتی امالال منالاط22ابعاد فلانج ها در اتصالات خطوط لوله برایابلاغ 71 جبران بار مالی ناشی از کرونا _ ابلاغ اولابلاغ شیوه نامه اصلاحی موضوع بند (1-3) ماده (3) اصلاحی آیین نامه اجرایی تبصره (2) مادهابلاغ صورتجلسه شورای عالی مالیاتی درخصوص مرور زمان مالیاتی جرایم موضوع ماده 169ات ی ارم ریم را ان نز او مراتاق دارو و کار تمیز (در مراکز سطح ۲-در مراکز سطح ۳ به صورت مجزا در منطقه مراقبت متوسط و ماثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه های حفاظت سطحی ۱۹۶اجتماعی و زیست محیطی (۶۱)اجتماعی» ارزش گذاری و توجیهاجراغ اعلان به هوابیما - اضافه بها برای طول بیش از ۵۰ متراجرای کامل مقررات نظام درآمداجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناح نا و اس اد سسکا دج بدااحتراماًء به استناد مصوبات پنجاه و ششمی ین جلسه شورای عالی فنی شهرداری ت تهران به تار ریخاحتراها با توجه به بررسیهای به عمل آمده وضرورت بازنگری مدارک و شرایط تاسیس موسساتاحداث ساختمان استاندار بهااحمدی, محمد رضا. ۱۲۳۷۶. هرس سازگار با طبیعت درختان. موسسه علمی- فرهنگی «نص».احکام مالیاتی قانون بودجه سال1404اختراما؛ با غنایت به نامگذاری سال ٩۶ به عنوان سال اقتصاد مقاومتی» ولید و اشتغال» در اجرااختیارات هیأت امناء در تصویب بودجه تفصیلی دانشگاههااخیر|۱" مشاهده میگردد که واحدهای حساب انفرادی و نامنویسی بدون رعایت مفاداد وم سور ی اسا یا رایادارات کل امور مالیاتی شمال و جنوب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شمال. جنوب . شرق و غرب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امورمالیاتی شهر و استان تهراناداری با موضوع ابطال نامه وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی به شماره 100/18 مورخ 1401/01/2ادامه بیمه به تور اختیاری با بیمه اجباری ..ادامه جدول پ ۵-۲ شدت روشنابی اماکن بر حسب اوادحع اه شاب که یه هل مهادعمای بمردین‌هاری و کن‌هاری ازادور فننام فنی سازمان رادداری و حدل و نثل جاددایادچار ۱ را تون ۳۹اذرلسو لیر در یویر ال زرف رام ْار از اداره کل هما هنگی نی و عمرانی مناطق و سازما نها تاش 2 یی وش ویار موضوع: ایجاد تسهیلات برای کارفرمایان ,ار کر ار را را خر اراک هر نارای السا کرومارت بس مت در لاورارت مت را ناورارتباط با فصل مالیات بر درآمد حقوقارزش افزوده مصوب 0 اعمال معافیت مالیاتی در خصوص مواد خوراکی بند (الف) ماده یاد شده» منوط بارزش مطبوعیت زیست محیطی (مثل چشم‌انداز) در قیمت دارایی‌ها منعکس می‌شود. این روش بر پایه ایارسال قانون الحاق یک بند به تبصره (6) قانون بودجه سال 1402 کل کشورارسال قانون تفسیر ماده18) قانون مالیات های مستقیمارهانن مرا و نوی ورارو وافا ی کی ام وتو مس اس و ایاز ۹ / رات . ایا رای ایا را ییا ریاس ساسا یت کشا اسآ کیرش ایساز 9 دای ول صنایماز ۲۹ رد زنط و اوعد کار سر ان سل ووداز آنجا که زمینهاز تأسیسات نمک زدایی ( آب شیرین کن)از تصغضه خانه آب / فاضلاباز تصفیه خانه های آب / فاضلاباز دیدش کگ مات ار ات در نی یاز لحاظ اداراز ورقهای فلزی در شکل ۲۹-۵ نشان داده شده است.از وهای مایماس ا! ایکا سر ات را ارتاست. از محدودیتهای مندرج در ماده (۱) این قانون مستثنی می‌باشند و کلیه امتیازات مندرج دراست. برای اءعرا ابلاغ می گردد. ۰استاندارد ۱۹۲۸۱ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران)استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای خود کفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای پیشرفت و ترقی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهایاستانداردها از پایه‌های صنعت می‌باشند و در جهت نیل به خودکفانی در هر صنعت باید به تهیه استاستانداردها از پایه‌های صنعت هستند. برای خودکفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستان‌هاء دستگاههای اجرایی پیمانکاران و مهندسان مشاور سراسر کشور یاستفاده از برق نرمال دراستفاده از پساب‌های شهری برای مصارفاسر ریاد راوس از ره راررهداسناد همسان بیمان تعمیرات اساسی دراشت. درمان و آموزش پزشکاشل رودخانه با استفاده از روشاصالحیه آیین نامه اجرایی موضوع تبصره5اصالحیه دستورالعمل اجرایی موضوع ماده39) قانون احکام دائمیی ررنامیهاصلاح آیین نامه اجرایی ماده ۸ قانونی تشکیل وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی (۱۳۶۶/۱۱/۲۸)اصلاح آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون تشکیل وزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکی (۱۳۹۱/۰۷/۲۳)اصلاح و الحاق یک بند (به‌عنوان بند ۷۲) بخشنامه تنقیح و تلخیص ضوابط بیمه‌ای مقاطعه کاراناصلاحیه مصوبه تعیین وظایف سورای عالی فنی سهرداری تهران ابلاغی بهاصلی‌ترین شیوهٌ جابه جایی درون‌شهری و مناسبترین شیوه برای سفرهای کوتاه و متوسطاصمفی ودرآس دیوان عدالت اذاری مورکاصو رب با مرت وزراناصول و تحلیل سیاستهای مدیریت آباصول و مبانی برنامه ریزی بخش آباضافه بها به ردیف های بتن پاشی در تونل هرگاه فاصله از تهیه بتن و بتن پاشی جداره تونل با بتاطالعات پولی و مالی واصله از جمله تراکنش های بانکی، با توجه به آرای متعدد صادره از سوی شعباعتراض به رأی کمیسیون پزشکی بدویاعلام ارزش انواع ماشین آلات راهسازی و کشاورزی (اعم از تولید داخل یا وارداتی)افراد موضوع این تبصره چنانچه از همسر دوم خود طلاق بگیرند یا همسر دوم آناناقلا را رمارد زدال موی الا یاران شماره: رش هد داالا تسد را همست یتالحاق سه بند به فصل هفتم بخشنامه تنفیح و تلخیص بازنشستگی با موضوعات اشتغال بکارمحدد و اعادالحاق یک تبصره به بند " الف " ماده (۳) آیین نامه اجرایی بند ۵۲" ماده (۱۳) قانون بیمه همگانالزامات اساسی (اصول ایمنی و عملگرد) وسایل پزشکیالف - به منظور زمینه‌سازی برای تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد. دانش‌مدارء خلاق والف) فضای اداری و کارکنان شامل اتاق های زیر است :الف- طول مورد نیاز برای سرریزاللهم صل علی محمد و آل محمداللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهمالینه مدنی استکه رابطه نعمیمیافنه 148011 که از عدد پایداری استفاده می‌کند [رابطه /۲۰-۵)) بام آیین‌نامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره مادهام سای مور ی اسلای‌ا را پیوستاماالی ساان ااری و ایوراماده سازی و تمیزکاری سداوح کاریامر وزه نقش و اهمیت ضوابط معبارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامروزه نقش و اهمیت ضوابط معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مامروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامس وزارت ادن کار و فاد ای ۷۳ /۸/ ۱۳۰۲امن داریا یام و لووی ور وت نداردامه افتی و درآمد استان تهران اسامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تامکان اتصال قطعات پوسته به یکدیگر و نیز جوشنها فراهم باشد. وزن یک قطعه پوسته فلزی حدود ۱۳۰امکانات خدماتی(باجه. رختکن. سایه‌بان و...) در حریم ساحل نباید دید به دریا را مختل نماید.ان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان یه زوا استقال به تاو توذافیاند / نویه و برآینده ار ارم صرح زد اماندازه گیری جریان نشتی زمین و جریان دراندها باید طوری انتخاب و طراحی شوند که حداقل برای ۲۰ سال شبکه را حفاظت نمایند و پس از گذشتانفورماتیکی پیمانکاران، مشاوران و شرکتهای ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهاه و ام ماه مه تمهاوفقاء ده زروافه اشتخال به کار کاردانیاونان محترم شهردار تهراناونین محترم شهردار تهراناپ ۱۱اه تا دار هک هااک هم با شورای عالی رفاه و تامین‌اجتماعی)اکتشاف متایج هشبدر 9 کر پنی در صتنیت ذمشتاگر ما بتوانیم تولید داخلی را رونق ببخشیم مساله تورم حل خواهد شد.(مقام معظم رهبرری)اگرمه را هه ۷ زرهاگرمه را هه ۷ زرهای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شمارهای فرم درخواست احتساب مدت خدمت نظام وظیفه و حضور در جبهه :ایران. ریاست جمهوری. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی. دفتر نظام فنی اجراییایعاد بیرون‌رفتگی ایستگاه برای راههای شریاتی درجه ۲ به شرح زیر تعیین می‌شود: :.ایمنی در برپا کردن اسکلت فلزیاین حالت‌ها در ارتباط با ظرفیت باربری حداکثر ساختمان تعریف شده که گذر از آنها باعثاین دستورالعمل در اجرای ماده۲۲ قانون پیش‌فروش ساختمان مصوب ۱۳۸۹ و بند «د» ماده (۱)این دستورالعمل در راستای یکسان‌سازی و ایجاد وحدت رویه در تدوین لایحه تأخیرات پیمان‌هاء کاهاین سند از تاریخ تصویب معتبر و از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا است.این صفحه توسط کمیته تحقیقات و توسعه فناوری نیروگاه تکمیل می‌شود.این فصل از آییناین مدرک تحت کنترل مدیریت طرح و برنامه و بودجه قرار دارد و در هنگام به کارگیری این مستند.این نامه دبیرخانه ار زیابی فناوری سلامت درمورد تجییزات بپزشگیاین نوع نرده که نمونهٌ آن رادر شکل ٩ می‌بینید. از پروفیل فوطی شکل ساخته می‌شود.این نوع کلاس کارایی برای مجموعه مولدی کاربرد دارد که در تجهیزات متصل, تقاضاهای شدیدی در موب) گسترش عدالت اجتماعی با:با : سازه بردازی ایرانبا استفاده از شناسایی ارگانهای ذی‌مدخل دولتی و غیر دولتی (بخشهای ۱-۱-۲-۸و ۲-۱-۲-۸ استانداربا استناد به مادهبا بسچرب لمعلاروتسد 9 بابا توجه به اجرایی شدن قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان و فراخوان اجرای این قانونبا توجه به استقبال مودیان محترم مالیاتی از افزایش میزان تسهیلات بخشودگی جرایم در نظر گرفتهبا توجه به اطالعات واصله، برخی از دستگاهبا توجه به اینکه رعایت قوانین و مقررات توسط سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک سازمانبا توجه به بررسی های به عمل آمده و اطالعات دریافتی از سااماههبا توجه به سوالات و ابهامات مطرح شده و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص چگونگیبا توجه به عدم انطباق تاریخ الزم االجرا شدن قاانون ماییااب بار ارزف ادازوده م او1400با توجه به مصوبه اخیر مراجع قانونی، واردات طال، پالتین و نقره بههبا توجه به مفاد بندد2با توجه به موضوعات مطروحه توسط مودیان محترم مالیاتی در زمان برپایی میز خدمت، در بررسی هاابا توجه به نقش صنعت آب و برق به عنوان یک صنعت زیربنایی در توسعه کشور و اهمیت عنصربا درخواست مرکز دانشگاهی وموجود بودن کالای ارز حمایتی از فرم حواله به شماره 1۳-۳0-09 استفابا درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران تهیه استاندبا روش پبزومتریبا ری مبه رستشبا زان احرای وست:با سای مورک اسی‌اران 9با سلام و دعای خبربا صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمدهبا عنابت به أن خ که معطابق بند (ت) ماده (۶) آپینن امه اجرابی موضوع ماده (۹۵) اصادحی فانونبا عنایت به اینکه آراء هیأت های حل اختلاف مالیاتی بلافاصله پس از صدور در سامانه های سازمانبا عنایت به بخشنامه شماره39با عنایت به تعطیلی روز شنبه موورخ20با عنایت به سوالات و ابهامات مطروحه در خصوص اجرای مقررات تبصره (3( ماده )17( قانون مالیاتبا عنایت به مت و تلاش بحدانه کلیه عوامل دست اندر کار » مقدمات و پیش نیازهای لازم جهت ارائهبا عنایت به مجوز مراجع قانونی» مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی صاحبان مشاغل و پرداخت مالیات مبا عنایت به مفاد ماده1با عنایت به مفاد ماده237) قانون مالیاتبا عنایت به مفاد ماده (4) آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان» «با عنایت به نامه شماره 1401/300/58170 مورخ 1401/12/24 سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین ابلابا قطعات اتصالی و متعلقات آنها برای خطوط آبرسانی تحت فشاربا محوربت ماشینهای دواربا معاونت محترم نیروی انسانئی ستاد کل نیروهای مسلح , احتساب مدت حضور داوطلیانه دربا موضوع ارسال فهرست برخی از مودیان صاحبانبا نام و یاد خداباذکشهای متالمات ری ۵ بن دای ازباران اداری واعرای لور بت داردباز کردت, تحلیه. نرمیم و بستن مش هاباس تک و رک را ۱۳۹۹۰بانک اطلاعاتی موجود در انجمن شرکتهای برق کانادا که با استفاده از داده‌های واحدهای تولیدیباه تصاویر سرپرسات محتارک ووارت اماور اقتصااد و دارایاا و وویار محتارک داد،ساتر رسایده اساببلا تناکک هیک و یلاکشا اجه فمرهاد هام اداوزئلنیبتن خودتراکم بتنی است که تحت وزن خود جاری شده و بدون نیاز به هرگونه تراکم خارجی به طور کامبتنی که در پانل‌های پیش‌ساخته به کار می‌رود باید حداقل دارای مقاومت ۲۸ روزهای معادل ۱/۳۵بخش اول: قانون تأمین اجتماعی و آیین‌نامه‌های آن (۳۲- آیین‌نامه‌ها) ۹ ۲۰۱بخش شیمی‌درمانی به‌صورت یک بخش مستقل بیمارستانی استبخش چهارم: قانون برنامه پنجم توسعه؛ فصل سوم 2 ۴۰۱بخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاه های اجرابیمهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی و مهندسان مشاوربخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی؛ مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجراییء مهندسان مشاور و پیمانکاران ۱۰ 1بخشنامه به دسنگه‌های اجرایی, میندسان فشاور و بیممگارانبخشنامه به مراجع قضایی سراسر کشوربخشنامه به کارفر مایان. تامین کنندگان و بذ برندکا,.بخشنامه به کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) فانون مدیریت خدمات کشوریبخغش چهارم مجموعه مقررات ارزی و در راستای اهرای ماده یک قانون برنامهبدین وسیله فهرست انواع گوشت و فرآورده های گوشتی موضوع جزء (4-5) بند (الف) ماده (9) قانون مبدینوسیله اعلام می‌دارد بند. ۱-۱۷-۲ مندرج در پیوست ۱ (دستورالعمل تجهیز بر چیدن کارگاه)بر آورد اعتببر اساس تحلیل با مقاطع ترک‌خوردهبر رز اسارمر, ایرارهبر ری اسلا ان ری ۱۳/۵بر زرز اساریر ایرانبر زرز اسانیر ایراربر فامه ریزی و محئالحعات بریثه‌سازیبر ژوهشکده مطالعات فناوریبراساس ماده (۳۴) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچهبرای بررسی‌ای اقتصادیبرای دوره طراحی ۲۰ ساله ۲ دوره طراحی ۴۰ سالهبرای زدگش‌دای زیرژزمنبشیبرای کارهای دج‌تدسی رو‌دخانهبرحسب سرعت طرح این راهپاء در تجدول ۹ تعیین شده است. این حداکثر برای تقاطعپایبررسی اندازه سازگاری پروژه ها بابررسی و تحلیل نتایج آزمون‌های آتش و آتش سوزی‌های واقعی, مبنایی را برای برآورد چهار نرخ رشدبررسی وضعیت کلرزنی اب مشروب در کشوربرنامه ار تقای سلامت و کاهش آلاینده های محصولات مهمبرنامه ارایه خدمات رفاهی به دانشجویانبرنامه‌ریزی درست (اقتصادی)» مال اندک را افزایش می‌دهد وبرنامه‌ریزی شده باشد معقول و منطقی نیست زیرا تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت بوده و دائماًبسته‌بندی» دارای دو درب در طرفین با دستگیره ازبسمه‌تعالی فرماندهی کل قوا بربقل به دعس و کگازبقل یه بت و داربلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شکهبمهره‌برداری اولیه از واحدهای نیروگاه‌هایبند (د) تبصره (19) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 کل کشورء برای اجرا ارسال می گردد.به : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محخترم نیروبه : وزیر محترم نیروبه استناد بند ۵-۱-۳-۴ از ضوابط مدیریت امور بیمه‌ای وزارت نیرو منضم به بخشنامه شماره ۵۴۹۹۶/به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شمارهبه اطلاع می‌رساند:به تعداد کافی و با رنگ‌های غیر محرک جهتبه شرح زیر تصویب کرد:به شماره ۳۲۳به مناسبت فرا رسیدن دهه مبارک فجر و تکریم مودیان محترم مالیاتی» با رعایت مقررات ماده 191 قبه منظور ارتقای سالمت اداری در کلیه فرایندها و فعالیت ها بوویهه ف ،راینودهای مربووب بوه رربه منظور تسهیل فرایند اجرایی حکم بند (ذ) تبصره (6) قانون بودجه سال 1401 کل کشور مبنی بر «کبه منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور قدردانی از خدمات کارکنان شاغل در شرکتهای وابسته (غیردولتی) و در اجرایبه منظور کمک به صنعت. تولید. رونق کسب و کار تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی و مساعدت با کارفربه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیین نامه اجرایی ماده )4( قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق. موضوع تصویب نبه پیوست تصویر آیین نامه حمایت از تولید. دانش‌بنیان و اشتغال آفرین در حوزه اقتصاد و اصلاحیبه پیوست تصویر آیین‌نامه حمایت از نخبگان ایرانی موضوع تصویب نامه شماره 235461/ت 60421ه موربه پیوست تصویر اصالحیه بند3به پیوست تصویر اصالحیه های بند3) ضوابط اجرایی موض وع ماده172به پیوست تصویر اصلاحیه بند (3) ضوابط اجرایی موضوع ماده 172 قانون مالیات های مستقیم که به ابه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویب نامه شمماره139211/ت58962به پیوست تصویر تصویبنامه شماره 137057/ت61217ه- مورخ 1402/08/03 هینت محترم وزیران با موضوعبه پیوست تصویر نامه شماره73403به پیوست تصویر نامه شماره 11/105938 مورخ 1402/05/04 نانب رئیس محترم شورای راهبری فناوری هابه پیوست دستورالعمل اجرایی موضوع بند (3) تصویب نامه شماره 83877/ت60021ه مورخ 1401/05/19 هیبه پیوست دستورالعمل انتشار صکوک اجاره لریالی و ارزی] در سیستم بانکی؛ که در تاریخبه پیوست شیوه‌نامه "" تشخیص و تفکیک اسرار دولتی از اطلاعات عمومی ""مصوب کمیسیون انتشاربه پیوست شیوه‌نامه "شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست شیوه‌نامه "شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست صور تجلسه شماره 201-9 مورحخ 120 شورای عالی مالیاتی در خصوص «ابهامات در نحوهبه پیوست. تصویر دادنامه شماره 140109970905810073 مورخ 1401/01/16 هیأت عمومی دیوانبه پیوست. تصویر نامه شماره 122/142676 مورخ 1402/09/22 سازمان بورس و اوراق بهادار شامل فهرسبه پیوست، تصویر تصویببه پیوسه هررسه وهاهدفاآ ههروورآ مهوهد م هدمو به به موهه مامه شهماره352673به کلیه شر کتهای آب منطقه‌ای. توسعه منابع آب و نیروی ایرات توسمه آپ و خاک میرستانبه. شه رداران محترم مناطق ۲۲ گکانه شهرداری نهرانبه: جناب آقای سید محمدعلی افشانیبه: جناب آقای پیروز حناچیبه: شهرداران محترم مناطق ۳۳ کانه شهرداری تهرانبه: شهرداران محتن رم مناطق ۳۲ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳ گانه شهرداری نهرانبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانه شهرداری نهرانبه: مدیراآن مخت ر مکل سنادیبه: مشاوران محت رم شهردا رتهرانبه: مشاوران محترم شهردار تهرانبه: مشاوران محن رم شهردار نهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محنرم شهردار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شه ر دار تهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مجت رم شهر دار نهرانبه: معاونین محت رم شهردا ر تهرانبه: معاونین محترمبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتوم شهردار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار تهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهردار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: مماو تین مخظرم وزارت نتبهتر است فاصله حدود ۲ متر بین منبع نور و دوربین در نظر گرفته شود. چون حشرات در مناطق خاصیبپشریر ۵ هر خانال هاق روبالبیر و دستورا لعملها ی ها دره‌درا رتباط با مدا رک لزم جهت صدور دفترچهبیس نامه طراحی و اجرای معابر درونبیمه شدگان / مستمری بگیران و افراد تحت تکلفل آنانت- تاثیر امتداد و شیب ناییوستگی بر تونلسازی (شیبها. شیب ظاهری در امتداد محور تونل می‌باشندتاج ما کل دا ی ما در مکی یامد واگ استاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ با موضوع جبران آثار ناشی از شیوع بیماری کرونا ۱تاریخ ارسال پرونده تأخیرات و درخواست تشکیل اولین جلسه کارگروه تاخیرات :تاریخ جلسه شماره پیمان موضوع پیمانتاریی‌چه مدلمهای کاهیدگی و معیارهاییتاسیسات برقی سال ۱۴۰۲تاسیسات ففتی میاذین ففتی غرب ککارون در برابر سیلابتاسیسات و سازه‌های صنمت نفتتاسیسات گرمایی» تعویض هوا و تهویه مطبوعتال «مقررات زدایی و وحدت رویه»تبصره ۱- پزشکان روانپزشک و فوق تخصص در صورتی می‌تواند از تعرفه‌های مذکور استفادهتبصره ۱- کلیه اختیارات و وظایف قانونی وزارت جهاد سازندگی (سازمان دامپزشکی کشور) و وزارت کشتبصره ۲ ماده ۳۵ آیین نامه اداری استخدامی کار کنان غیر هیات علمی دانشگاهتبصره (2) ماده (119) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعهتبصره ماده (۷۶) قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده (۷۶) مصوب ۱۳۷۱تجح رام و یس ره کهتجدید نظر اولتحریک انتخاب و اعلام گردد. این ترانسفورماتور باید قابلیت تحمل شرایط جریان نامی تحریک و ولتتحقیقات صنعتی ایران. مصوب بهمن ماه ۱۳۷۱ تنها مرجع رسمی کشور است که وظیفه تعیین. تدوین 9 نشتحلیلیهای اقتصادی طرحهای آب در سطح ملیتخر به فمارد ۷۸۱ معالونمت مبنه‌سی,» جزژوهشی و فناوریتدوین و9 ارائه سیاست‌هاءتعیین خط مشی‌ها 9 نیز برنامه‌ریزی برای فعالیتهای مربوط به تربیت نتر کیب با ر گذاری نیروها برسازه هایتشر به شما ۱۶۰تشرید شندارد زارد معاونمت همبشدسی» وژوهش و خناوریتصشه‌خانه‌های در دست ساخت و در حال بیره‌برداری)تصن ید به اس 1 مبد‌فیتصو بری از وضعیت کنونی شرکتهای بهره برداریتصویب نامه در خصوص تعیین تکلیف اراضی مازاد بر نیاز دانشگاههاتصویب نامه شورای عائی اجرای سیاستهای یتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب کننده | مدیر کل تجهیزات پزشکی دکتر رضا مسائلی در ۳تصویر 13۷1 با اعمال حد آستانهتعاون ،کار و رافه اجتماعیتعرفه قیمت مطالعات شناسایی تأسیسات و عوارض زیر سطحی بهتعیین عمق مورد نیاز در ارزیابی پتانسیل روانگراییتمدید مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی واحد های حقیقی و حقوقیتمدید مهلتت اتتتراب بته اوراا مالیتاتی و راأ یتیت تاأ اختتف مالیتاتی کته انیضتاأ مهلتت ن دتمدیود ملتوا ترتورته بوه تورتل ماییواتر و رتته وهست کاس را را هکتهیه و تنظیم: دفتر قوانین و مقررات معاونت حقوقی وامور مجلس سازمان تاأمین اجتماعیتهیه کننده: سازمان طرح تهیهٌ آیین‌نامهتوان از خاموت یا گل میخ سردار و یا کالهک برشی استفاده کرد و مطابق با فصل هشتم آیینتوجه : این فرم به عنوان نمونه بارگذاری شده است. پژوهشگران باید برای اخذ فرمتوجه اصلی طراح تاسیسات مکانیکی باید به فضاهای حساس بخش (اتاق های عمل, فضای ریکاوری, فضایتوزیح آن در مدعازن سد4 ۱۵جات اس اک اما سا مار با و انجدول ۱-۳- انواع ترکیبات عایقی به همراه علائم اختصاریجدول ۷-۷- ضریب معادل وسیله نقلیه سبک برای وسایل نقلیه تفریحی در سربالاییجدول ۱۴-۱۵- بر آورد هزینه استهلاک خودروی شخصی به ازای یک خودرو -کیلومترجدول شماره ۳- در آمدجزء (1) بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبجمهوری اسلا می‌ابران تاریخ:جمهوری اسلامی ایران شماره :۹۲/۴۲۰/۷۷۰۷۲/دجمهوری اسلامی ایران شماره :۱۴۴۳۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران شماره :۱۷۰۴۷/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۲۸۱۳/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۷۰۴۲/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۱/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۸/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۶۵/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۴۹۱۷۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران, ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۹ کل کشور را به شرح زیر تصویب کرد: ۱جناب آتقای دکتر رحمانی فضلی - وزبر محترم کشورجناب آثای دکنر رحمانی فضلی-وزبر محترم گشورجناب آفای ممندسا بر مدیر غامل محترم شرکت ملی حشاری ابرانجناب آقای دکتر خجسته‌مهر. معاون محترم وزیر و مدبرعامل شرکت ملی نفت ابرانجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر محمود احمدی نژاد-ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانجناب آقای صالح آبادی مدیرعامل محترم بانک توسعه صادرات ابرانجناب آقای مهندس امانی مدیر کل محترم هماهنگی فنی و عمرانی سازمان ها و مناطیجناب آقای مهندس جوانبخت-معاون محترم آب و آبفاءرئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت مدیریتجناب آقای مهندس خیرخواه مدیر عامل محترم سازمان مشاور ثُنی و مهندسی شهر تهرانجناب آقای نظر پورجناب آقلی مهری مدیرعامل محترم بانگ صنعت و معدنجناجه حسب شرایط و ویژگی های پیمان. گزارش واصله از کارگروه رسیدگی بهجهت دسته‌بندی سطح تمیزی هوا براساس ترکیب شیمیایی آن ۱ باید به استاندارد 14644-8 150 ارجاعحجم سنگدانه‌ی بیشتر.ء ضمن حفظ خصوصیات بتن خودتراکم تازه» استفاده نمود. با این وجود در اغلحد آستانه به کار گرفته شده برای استخراج پوشش گیاهی. ۰/۸ می‌باشد.حداقل دو چراغ راهنماء از فاصله‌هایی که در جدول ۸ تعیین شده» باید در داخل مخروط دیذحدول ۳-۴- لیست توابع مختص رده‌های بهره‌وری انرژی در اتوماسیون ساختمان (ادامه)حذف واژه "خوک" از ردیف (2-1) فهرست پیوست بخشنامه های شماره 31091 مورخحسب مصوبه مراجع اعانون واردات طع،، پ،تعیو و نهعرهحسب مصوبه مراجع قانونی، احکام ذیل جهت اطالع و اقدام مقتضی ابالغ میحضشیش هر آهشحقوقی ارتباط تنگاتننگ داشته و قوانین و راهکارهای آیین‌نامه‌های اجرایی یکی از ابزارهای اعماحمایت مالی از هسته‌های دوره پیش‌رشدحور" موضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص جامعه اس رلحوزه ... موضوع: نحوه اجرای آئین نامه بیمه اختیاری مصوب بخشنامه شماره ۶۵۱حوزه تلخیص دستور العملها و ضوابط نحوه رسید گی به ادعای افرادحوزه ستادی وزارت نیرو و شرکتهای تابعه (دولتی) مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری به شرححوزه فنی و درآمد موضوع: تمدید کسر حق بیمه تگمیلیحوزه مشترک معاونت‌های حقوقفی» مجلس و آمور بین‌المئل و بیمه‌ایحوزه معاونت بیمه ای و درمانحوزه معاونت فنی و موضوع: ارسال پیام گوتاه به مستمری بگیرانحوزه موضوع: بازنشستگی مشمولینحوزه موضوع: دستورالدمل اجرائی بخشودگی 1 دستور اداریحوزه: بیمه آی و درمانحوزه: بیمه ای و درمانحوزه: درمان و بیمه ایحوزه: مشترک حقوقی و معاونت بیمه ایحوزه: مشترک درمان و بیمه ایحوزه: معاونت بیمه ای و معاونت برنامه ریزی» مالی و پشتیبانیحوضه‌های آبریز و دفاتر مستقل شرکت مدیریت منابع آب ایرانحوطاسوت ار موضوع: ضوابتط اجرائیحیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی وخازن های موازی در پست های فشار قویخازن های موازی در پست های فشار قویخاکب‌ای شور و ددیدی در آیرانخر رح کلعر یاهع وا له دح درخر روا او را امه اهخزانه دار محترم کل کشورخم که منطبق بر ضوابطخمهوری سا ین ایران تاریخ؛ ۹ رزخمینی ( ره ) که کمتر از ۵۰ سال سن داشته و مشمول مقررات حمایتی خاص دیگری قرار نداشتهخن الاسلام و اتمملهین چناب آقای لیسی اون اول محترم قوه قسالیهخود مالک مشمول یارانه .بافندگان فرش وضاغلان صنایع دستی شناسه دار و..) درقالبخوزه بخ موضوع: بیمه اعضاء انجمن صنفی بخشنامر انخی و ار تال ,کار وراه احّی پوت دارد7۵ در اسمش هر رشتد- پایداری در برابر عوامل جویدار تبرت در لا رندار تبرت درل دردارآن محترم مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهراندارح‌های آب 9 کاضصلاب در در حله تقصیلیدارم از ۲ ید ری زارت ارداز وسانی به صنایمدتم رالحدل اجرایی خدمات بر هدب رداریدختران، پسران، مردان و زنان بالیای طبیعی را به اشکال متفاوتددماید دراحی سارهدهای اتحال ودر ااهرا مرهرراتدر اجراء اصل یکصلد و بیست و سوم (۱۳۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی‌ایراندر اجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست «قانون موافقتنامهدر اجرای بخشنامه شماره ۷۹۳۳ مورخ ۱۳۹۹/۱/۲۶ وزارت تعاون کار و زفاه اجتماعی و دستورالعماندر اجرای بخشنامه شماره ۲۵۱۱۹۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ وزارت تعاون. کار و رفاه اجتماعی.در اجرای بند (ب) ماده (۲۸) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگیدر اجرای بند «۱» هزارو دهمین جلسه هبأت مدیره مورخ ۸۶/۷/۲۳ مقرر گردید تا اعحضاء شرکت تعاونیدر اجرای ماده ۲۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۰۱۳۷۴در اجرای ماده «۴» قانون حمایت از صنعت برق کشور مصوب ۱۳۹۴ و به موجب ابلاغیه شمارهدر اجرای مفاد تبصره (11) ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده و با عنایت به مفاد قانون اصدر اجرای مفاد دستورالعمل شماره200/1401/530در اجرای مقررات تبصره (1) ماده (123) اصلاحی قانون ثبت (موضوع ماده 10 قانون الحاقدر ارتباط با رسیدگی هاا و بررسای هاان ان ااه شادهدر این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:در این بخش برآوردی از توانایی و قابلیت ایجاد خوردگی داخلی انجام خواهد شد. خوردگی داخلی. کادر این بخش فرض می‌شود که ۶۵ درصد از مسافرین ساعت اوج در ۳۰ دقیقه اوج به بازرسی گمرک وارد مدر این دستگاه تشعشعات خورشید از طریق یک کره شیشه‌ای شفاف که بر روی پایه‌ای متصل است با متمدر این فصل ضوابط ارزیابی و بهسازی اعضا و اتصالات بتنی مربوط به سیستم‌های مقاوم در برابر بادر این فصل مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های صوتی و کاربرد آنها در طراحی و اجرای پروژه‌در بسیاری موارد. جمع کننده جدید در امتداد خط یک تیر یا شاه‌تیر قرار می‌گیرد. معمولاً این مدر تصفبه خانه‌های فاضلاب و بردازش آندر جهت گردش کاری مناسبء نحوه وارد شدن به اتاق احیا و خارج شدن از آن به دو روش امکان‌پذیردر دی خدمات محالحاتشدر راستای اجرای بودجه مصوبه سالیانه شهرداری تهران و با هدف شفاف سازی و اصلاحدر راستای اجرای سیاستهای کلی نظام اداری مصوب ۱۳۸۹ و قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مبارزدر راستای بهینه‌سازی و بهبود مستمر فرآیندهای اجرائی, از تاریخ صدور این دستور اداری. تغییرادر راستای تنقٌیح, تجمیع و تلخیص بخشنامه ها و دستورهای آداری. شفاف سازی مقررات. تسهبل در اردر راستای تنقیح» تجمیم وتلخیص بخشنامه ها ودستورهای آداری» شفاف سازی مقررات. تسهیل دردر راستای تکریم مودیان محترم مالیاتی میزان بخشودگی جرائم موضوع ماده22در رال نادٌذ‌اری و حشاریدر رت خمان درحاه فنادایی رایدر رست خددات دتاالحاتدر رست مرس( رل رسدر رسی بتانسیل لنذزش دردر صنایع مرتبط بادر صورت استفاده از تابلوی ایزوله کلیه کلیدهای خطوط خروجی آن از نوع دو پل انتخاب شوند.در صورت لزوم می توان برای عبور این جریان هواء ازکانال |[ اشکل در داخل سقف کاذب بادر صورت نیازدر صورت پیش‌بینی این واحد. در نظر گرفتن هراسه‌ی این فضاهادر صورتی که قفل نمودن درپوش‌های سیستم لوله ایستاده خشک مورد نظر باشد. این کار منوط به تأییدر صورتی که نرخ رشد دستمزد اعلام شده کارگران در دو سال آخر خدمت آنها بیش از نرخ رشد طبیعیدر صورتی‌که طول راهروی مستقیمی از ۲۲ متر بیشتر باشد.ء بهتر است با ایجاد تغییراتی شامل تغیدر قراردادهای صنعت‌نفتدر نامه ریژزی ازمایشی‌ای رد ویدر وت و اس نقص در جوش (موجود)در ورد خدار زمین ذرزهدر وردعش کی ماش دم !النافتشدر پاسخ به استعالم های به عمل آمده بدینوسیله تصریح میدر پایین سپرء فشار مقاوم از راست به‌چپ برابر است با :در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنهدر یرم سّدی...دراجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست « قانون موافقتنامسهدراجرای بند " ۴" یک هزار و پانصد وهفتادونهمین جلسه‌هیات مدیره محترم سازمان» مصوب ۹۴/۱/۲۶ ددرادن ,یسو یا یا یاناسدرامد در موارد زیر اصلاح و جایگزین میگردد:درجه‌بندی بیمارستانها بر حسب امتیازات مکتسبه بیمارستانهای عمومیدرخصوص اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02درخواست. اعلام و بهره برداری از سوابق بیمه شدگان همچنین حذف مکاتبات دستی و تشکیلدرزهای باز: این درزها باید با فروکردن و سپس درآوردن نوار چوبی» صفحه فلزی یا سایر قطعات موردزمان ام و پوو سوردزمان بنادو و تشتیرا دردستمرالحم, فموئه بر داری |دسته رالحمل حذر و تجیزدستو رالعمل محاسه حریم حاه و ثناتدستور العمل نحوه تشویق گزارشگران فرار مالیاتی موضوع ماده (37) اصلاحیه آیین نامه اجراییدستورائدمل حفانلت از دارایی مشتریدستورالحمل حفاذلت و ایمنئی دردستورالع مل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل اجرائی آن به شماره ۸۰۵۵ مورخ ۱۳۹۷/۱/۲۹ (تصویر پیوست) و بر اساس طرح طبقه‌بندیدستورالعمل اجرایی آن به شماره ۲۶۵۳۷۹ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۸ و بر اساس طرح طبقه‌بندی و ارزشیابیدستورالعمل اجرایی شورای حفغ حقوق بیت‌المال در آمور اراضی و منابع طبیعی کشوردستورالعمل احجام و اوزان قانون بودجه سالانه کشورء به منظور تبیین حیطه مسئولیت‌هایدستورالعمل بررسی ویژگیهای عمومی آندستورالعمل تعیین مناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکاریدستورالعمل ثبت کشتیها به صورت اجاره کاملدستورالعمل شستشو و گندزدایی شبکه‌های آپرسانیدستورالعمل صخور پروافه اشتغال به کار آموزشدستورالعمل ضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای آسفالت دردستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارض دریافتی از خریداران کالاها و خدمات معاف از مالیات ودستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارضص پرداختی سفارتخانه ها مأموریت های دیپلماتیک. پستدستورالعمل نحوه تکمیل و تنظیم اسناد همسان پیمان‌های پژوهشی میدان /اکتشافی محور بالادستیدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل و ضوابط تعیین مشاغل حاکمیتی در موسسهدستگاه های اجرایی،مهندسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاه های اجرایی،مهنذسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاههای اجرایی, مشاورین و پیمانکاراندستگاههای اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران بخشنامه بهدسذم رالحدل در هدر داری ودسهء رالعمل در ه‌برداری ودشریه هار رد مسااروندت مبنتسمی, رپژوهش و ضاورقدعاد را دبس رودخاده‌ها 9 دخازن مرهادفتر آدور مقررات ملی ساختمان پبوست. :دفتر امور فنی » تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایراندفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور مقررات ملّی ساختماندفتر توسعه مدیریت و تحول اداریدفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانیدفتر مدیریت منابع فیزیکی و مجری طرح های عمرانیدفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مهندسی و معارهای فنیدفتر مهندسی و معیارهای فنندفتر مهندسی و معیارهای فنیدفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفترنظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فدقد یاه دفت و دارده از نظر طول تیرء قدرت |ده مه و همم ام هممدوابنا فعالیت شرکتهای ثالث ارائه دهنده خدمات پس از فروشدوب در ساماندمی رودشاده۵۵)دوخت به پشت (اتصال بار جانبیی)دومین جلسه مورخ ۸۷/۸/۱۴ هیات محترم مدیره " زفان خانه دار" با رعایت شرایط مقرر دربیمه صاحبادون پا ره آیین نامه شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده 18دکتر سید‌حسن امامی رضوی و دکتر محمودرضا محققدیافراگم باید از اتصال مناسب جهت انتقال بار به قاب فولادی مهاربندی شده یا قاب‌های فولادی بدیران کل محترم امور مالیاتیدیزل ژنراتورهای اضطراری دردیزل ژنراتورهای اضطراری دردین مقدس اسلام بعنوان مکتبی اجتماعی و انسان سازء اصل مشارکت و مسئولیت همگانی در پیشبرد اهدذکر این نکته ضروری است که استفاده از این منحنی‌ها و تعریف فشار آب منفذی مورد استفاده در نمرآهنمای مشار کت مردمی در طرح های اب 9 خاکرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس منترم دانشگاه عاوم پزشگی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشوررئیس هیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمیرا تممو ری امامت ۱۳۳۳۶۸را خنمای واگذاری از نشعاب فاضااب بهرا سار وتمارت ارو ی حرات لا مات رو پنسا اشرا مت ۷وری «ست ۲9 صفحهرا معاونت امور فنیرا نام یا ی رد یرواف« ورک رس علواعمرا یا هارو راک نواعا ترازو یرات عاولی ,کار و راد ای وت وارورات مموری وه راراخنمای یننه‌بندی سبل و تتیین حد بسترراد اندازی و نحوه استفاده از نرم افزارهایرادنثمای کار برد ددل‌های تجچربی و نذاریرادننمای بررسی پیشروی آبهای شور دررافتمای برّره برداری دبدرولیگی ازرال مو ریاس ی‌ارالی شماره: ۹۹/۲۱۷۰۸/۵۰۰رامئثمای را بار دل راسدحب رودخاده 15رامنمای بر. رد در داری وذن.داریرانئها ی کار برد اشنماد مرشد‌دی درراه جانبی سه خطه یک طرفه در دو سمت آزادراهراهخنمای باز رسی در دسدک‌های بزرفراهعتمای بر داشت مصالح رودخادئه‌ایراهنمای ار زیابی ایمنی و اقدامات اضطراری در سدها و سازه‌های وابستهراهنمای ارزیابی و بهسازی لوزه‌ای شریانهای حیاتی سامانه گازرسانیراهنمای انتخاب مشاور به روش بودجه ثابتراهنمای انتخاب مشاور به روش تعرفهراهنمای انتخاب مشاور به روش تک گزینه‌ایراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیتراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیت و قیمتراهنمای انتخاب گباهان در فضای سبزراهنمای برنامه‌ریزی و طراحی معماری بخش مراقبت ویژه جراحی قلب ۲516راهنمای جامع مطالعات طرح» بهره‌برداری و نگهداری سامانه پیش‌بینی و هشدار سیلراهنمای طرا حی» ساخت و نگهذاری کو ره‌هاراهنمای فعالیتهای دارای ۵ درراهنمای فنی پایش وضعیت درراهنمای فنی پایش وضعیت در سیستمراهنمای مطالعات خیدروژ نو شیمیایی درراهنمای مطالعات ژئوفیزیک در آهای زیرزمینیراهنمای نمونه‌برداری از آب زیرزمینیراهنمای نگهداری و تعمیرات تصفیه خانه‌های آبراهنمای کاربرد مدلهای ریاضی درراکب سهامی ابر یت اینراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکنمای دز ردق در سازه‌های ازرای ال داب ری ور یمال ! مل سب‌شمرای عالی فنی شهرداریرباص تموری ب وست راربر ردیابی در کشوررت‌ساان سازمانع اداری واسیرای لوررخنمودهایی در سیاستگذاری مدیریت آبرخواران به صورت همزمان انجام شده و کمردیف سواالت با توجه به شرایط و محدودیترس یا واتر را, نلااخا بسرارورسای موْسسات دولتی باگستره کشوری حداکثر(۳) پست در سقف پستهای مصوبرسد کید مد را ما مه یچ اصرضایت کارکنان قراردادی کارگاههای پیمانکاری» از تاریخ اجرای نصب اولین نگارش پائیزهرعایت ضوابط فاصله تکیه‌گاه‌ها در کانال‌ها مطابق با 5۸1۸۳1۸رفع ابهام از قسمت اخیر بند1رل بر رت را ری ا۵ ای اب اراس ۱۴۰۳/۰۴/۱۹رم این ۲۷۳ ما۹۵رم هر ام اما وا را رم مت تر مت ی کت ی رو تو اپ ارد تا ار تب تومن ۷رنگ خاک-رنگ زمینه خاک را با سامانه علائم مانسل (هیوء ولیو و کروما) مشخص نمائید. به عنوان مرنگینه‌های زرد شامل اکسید کرومء اکسید روی و اکسید کادمیومرنیس کل محترم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایرانره تما زد که امه که ری خی روصتره شطی کر چا شماره سا اسرو ارور نا از نره نا اد او ۹ هر ۶۸ موجرو و ریا سا اهاط داح باروش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود. عبارت است از مدل کردن قاب دال -ستونی,روش های اکتشاف در زمین های کارستیروش های جلو کیری از خوردکیروشای الکذریکی مقاومت ویژه و لر زه‌ایرول بازکن همراه با دستگاهرک به را اره ۲۸۵رگا : ضریب زلزله جانبی اصلاح شدهری * توان مورد نیاز در خروجی موتور (اسب بخار یا کیلووات)ری اسلا ی اران راز باری اطای رای اس ۱۳۹۲/۱/۱۷ری در فاصم مویارم و خصشرریاس یاران ده ریا راریاست جمهوری بسمه تعالیریاست محترام تأمین اجتماعیریاست محترر جموروری بره سیوسرت«ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایران :ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران ِریاست محترم شعبهریز اقلام مشمول و غیر مشمول پیوست یازدهم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحقات آزئوشیزیک و نقش آن در مهندسی آبزئوفیزیک و نقش آن در ممهندسی آبزئوفیزیک و نقشس آن در ممهندسی آبزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیزان اداری راکو راعت: ۱۱:۲زان باه و لوور ورزان رام و وج تورزب عح کا را هکیت لس سَنَ سرزدوفیزیک ونتش آن در مندسی آب,زرد رل فدمام رشرت لجرانت ن ریت در سرزشگندی و بعازی خای برای دشترایی کهزمینه‌های بروز فساد و با هدف استفاده بهینه از ظرفیت‌های پیمانکاران. مشاوران و تأمین‌کنشدگازهکشسی 9 بسازی خاک برای دشتهایی کهزک کا. کار را ان نت ۳ ۴ رز ها ملظسأدان بر مت و یاه رک سور رت نداردسا ری ولذارت را وی حراشت الا مات رو ای " ,سا مان "امن احای ۱ صاوو ساب غرم و بو مر مت جما وی » بوست: نداردسا یا ورا جیب یر سا دا اه دیر اور اسم ۳5 راساختمان‌های با اسکلت فلزی (جوشی یا پیچ و مهره‌ای) معمولا به لحاظ الکتریکی پیوسته هستند و دساختمان‌های حغالت در مقابلسادالش ان یلگ با سین وآروسار ماه رس در رم ارساران "انا ای راساربان اداری وا کدی سور را نداردسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورساز ان مور و وربا ورویساز مان برنامه و بودجه کشورساز مان بناهدر و دریانوردیسازدان ارنامه و (ءدجه تَدْ ورسازمان آب و برق خوزستانسازمان آدرای و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان ام و لووجر سورسازمان امور اداری و استخدامی کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه -وزسازمان برنامه و بودجه -وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه آبرانسازمان برنامه و بودجه ابرانسازمان برنامه و بودجه وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه- وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه- وزارت یروسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودحجه کشورسازمان ربانمه و بودجه کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - سازمان ملی استاندارد آبرانسازمان مد بربت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ربزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفاهه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیربت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برفامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه‌رپزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌رپزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان میراث فرهنگی. صنایع دستی و گردشگریسازمان ها و دستگاه های زیر مجموعه وزارت امور اقتصادی و داراییسازمان یام و لووم ورسازممان مد بریت و برفاهه‌ریزی کشورسازه و تمامی اجزای آن باید در برابر گسیختگی در زمان رویداد نهایی مانند زلزله طراحی شوند.سازیازه نادار دسا یور و تداردسامان با و لوو لورسامان با و لوو لورسامانه سرمایش ایستا درجه حرارت فضای داخل را به استفاده از پدیده حرارت طبیعی تنظیم می‌کند.سای در شود ترادسخصی افراد باید از پرده یا سایر روش‌ها استفاده نمود.سر فصل‌های نمونه برای خلاصهسر کتهای حفاری و پمپازسرا زا تسیا کم را وی بو دنل وسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امورمالیاتی شهر و استان تهرانسرپناه ایستگاه های اتوبوس و اتوبوسسری یا موانعیسس وزارت «فاع و سای سروا یم بیوست:سسط ست سار هگا رک وسشورای ی سهرداری دیهان درسل فقروردین ماه ۱۳۹۸ در استان‌هاسلامت کارکنان صنعت آب و برق و با عنایت به موافقت سازمان تأمین اجتماعی و مجوز بیمه مرکزیسم رک ست ی اهر وی اک اه یا ویک وج یهسنا تابن بای دج موب درا است. ام سم رممری دود العان)» ریک نداردسند 3292سند 3360سند 3361سند 3362سند 3363سند 3364سند 3365سند 3367سند 3368سند 3369سند 3370سند 3371سند 3448سند 3451سند 3506سند 3515سند 4007سند 4059سند 4102سند 4209سند 4503سند 4504سند 4628سند 4914سند 5012سند 5015سند 5023سند 5025سند 5027سند 5029سند 5053سند 5060سند 5088سند 5096سند 5098سند 5099سند 5103سند 5104سند 5119سند 5120سند 5139سند 5141سند 5146سند 5149سند 5150سند 5151سند 5154سند 5155سند 5156سند 5159سند 5161سند 5162سند 5163سند 5167سند 5170سند 5171سند 5176سند 5178سند 5179سند 5184سند 5197سند 5199سند 5200سند 5211سند 5215سند 5223سند 5227سند 5230سند 5231سند 5233سند 5235سند 5236سند 5251سند 5253سند 5255سند 5256سند 5257سند 5260سند 5262سند 5263سند 5276سند 5299سند 5302سند 5303سند 5305سند 5306سند 5311سند 5330سند 5333سند 5335سند 5338سند 5339سند 5340سند 5348سند 5352سند 5389سند 5402سند 5436سند 5437سند 5439سند 5553سند 5568سند 5681سند 5719سند 5721سند 5733سند 5745سند 5750سند 5762سند 5864سند 5893سند 6001سند 6007سند 6010سند 6013سند 6018سند 6032سنف ملی توسعه بخش بهداشت و دره‌انسنگ مصرفی از هر گونه که باشد باید تمیر محکم. بادوام» متجانس و بدون رگه بوده و عاری ازسوزن تا ابتدای قوس قائم با ۰/2 در نظر گرفته شود. در صورت عدم وجود فضای کافی, حداقل فضای بیسیستم های کنترل و اتوماسیون در پست های فشار قویسیم از ال در اثرازنسیون آمور زیربنایی؛ صنمت و محیط زبست در جلسه مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۱۹ بنا به پیشنهادشاخ صه‌های مرحله‌بندی کار در رودخانه. امکان پذ بری اجراء زمان‌بندی مراحل کار و سرعتشبوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات « قراردادها»شده دوره ها با اولو یشده مرام من گروه از مودیان اشخاص حیحا (صا مان مشاغل) که مورام ممکرورد وال1401شر کتهای مادر تخصصی و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرایط عمومی بیمه تمام خطر نصبشرایط عمومی قراردادشرایط مدیریتی و اجرایی اندازه‌گیریشرت سیهامی مد بر پت سابع ۸شرح ردیف : لوله فولادی سیاه درز دار به قطر نامی ۱۵ (یک دوم اینچ). رستّه ؛ ساختمان و ساخ<شرح عمومی خدماتشرهنگ فنی آبیاری و زهکشیشرکت تأمین اندیش ایرانیان به موجب دادخواستی اعلام کرده اند که :شرکت سهامی مد بر بت منامن آب ابرانشرکت سهای مذبریت این اب ۲شرکت مادر تخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی و توسعه نفت وزارت نفت هندسه پارس هندسه پارس کاوششرکتهای زیرمجموعه در صورت عدم اجرای چارچوب قرارداد ضمیمه با شرکتهای بیمه‌گرشرکتهای ماک بیس سی مشاأور در طرحهیای دیشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, سازمان‌ها و موسسات تایعهشرکت‌های مادر تخصصی,. ساتبا. موسسات و مراکز آموزشی و پژوهشیشر‌رداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شفاره: شرا ار باشماره ۲۱۰۶۹ 0۵0۵3( روزنامه رسمیشماره ۱۸۵۴۲۱ ۱۳شماره نشرد شر به ۰۵ ۰شماره ویزه نامه ۱۰۵۲شماره ویزه نامه ۱۱۱۹شماره ویزه نامه: ۹۸۵شماره ویزه نامه: ۱۰۱۰شماره ویزژه نامه: ۲۱۱۶۷شماره ویژه نامهشماره ویژه نامه: ۱۰۰۰شماره ویژه نامه: ۱۰۲۵شماره ویژه نامه: ۱۰۳۴شماره: ۹۵-۵۰۰ تاریخ: ۱۳۹۴ پیوست:شماره: تشاد هرهبشماره: وفرفدرب مهشماره: یرف در رده هرشهر دارآان محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهر دارآن محترم مناطق ۲۲ کانهشهردار محترم تهرانشهردارآان محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهردارآن محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداراآان محترم مناطق ۱ الی ۲۳۲شهرداران محترم مناطق ۱ آلی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۳ کانه شهرداری تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهرداران محترم مناطق 22 گانه شهرداری تهرانشهرداران محنرم مناطق ۲۳ کانه شهرداری تهرانشهرست و شناسنامه نرم افزارهایشهفرست خدمات مطالعان مر حله دوم( تشریحی) وشورای اقتصاد در جلسه مورخ 13شورای عالی فناوری اطلاعات و در راستای آیجاد وحدت رویه در اجرای فعالیت های مرتبط با توسعه فشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی فنی شهرداری تهران (شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران ؟شورای عالی فنی شهرداری تهران رشورای عالی فنی شهرداری تهران رزشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی کار با حضور نمایندگان سه کروه (دولت .کارفرمایان و کار گران ) در جلسه مورخ ۱۳۹۷/شورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری نهرو ی ینشورای ملی توسعه و نظارت بر مراکز پذیره‌نویسی اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز و بانکهای خونشورای‌عالی اجرای سباستهای کلی اصل ۴۴ ثانون اساسیشویا و پاسوخیای ایجاد شوده در اعضوای سواختمان را می توان به دو رروهشکل ۰-۱۸-۱۰ اشکال مختلف برای مهار تجهیزاتشکل ۸-۶- نحوه اجرا با یک رول پیوستهشکل ۲۳-۳: مفصل نوع یا راشکل ۳۷-۱۲- نمایی از آسیب دیدگی سگمنت در حین پیشروی ۲881شکل ۳۹ تقرس مرکب حداقل برای رابط چنبری خروجی (مرعت طرح رابط ۳۰ کیلومتر در ساعت)شیرهای سولنوییدی در مدار هیدرولیکیشین لیسی فهرروی و دیش میت نان وت ۹ در ایصاحبان حرف و مشاغل آزاد در این آئین‌نامه به افرادی اطلاق می‌شود که برای انجام حرفه و شغل مصفحه پوششی شماره ویرایش:صلی دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانصنفی نمایندگان شرکت بیمه معلم از تاریخ ۸۷/۳/۱ مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی قرارصوس با رخست «ارانضای کارگروه تخصصی و عمومی و ویژه تدوین دستورالعمل نحوه رسیدگی به تأخیرات پیمان در وزارت نفضریب ریالی سال ۱۴۰۱ به میزان ۳۳۵۳ ریال تعیین شده است. به استناد ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عضوابتدٌ نصب و راه اندازی» جایگزینی (استان) و جابجایی تجهیزات پزشکی سرمایه‌ایضوابط خدمات پس از فروش شرکت های تجهیزات پزشگیضوابط و معیارهای انتخاب سامانهضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای عملیات اجرایضوابط کلی پذیرش طرح‌ها به منغظور اجرایی‌سازی شمضوع مقررات ناظر بر جرانم موضوع ماده 169 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوبطبق ضوابط قیمت گذاری کلیه کالاها (تجهیزات پزشکی ) که با ارز آزاد وارد کشور می شوند ومتقاضیطراحی بناهای در(طول موج‌های کوتاه‌تر نور به شکل شدیدتری توسط جو پراکنده می‌شوند و بنابراین بر کار رصد تاثیع مصوبه: ابلاغ نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاکعا موضوع: اصلاح نحوه محاسبه مستمریعبارت زیر به عنوان تبصره به بخشنامه شماره 200/1400/65 مورخ 1400/10/01 الحاقعرضه کنندگان تجهیزات و ملزومات پزشکی سراسر کشورعطف به نامه شماره ۱۱۰۳۷۹ مورخ ۱۶۰۰/۹/۲۱ در اجرای اصل یکصدعملیات خاک‌ریزی و تراکم آن پس از لوله‌گذاریعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای ضوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصفهای شوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصلهای ضوره های آموزشی برایعنوان دوره: الزامات عمومی تأسیسات برقیعنوان ضابطه حمابت از تولیدعنوان فرم درخواست. ثبت وسابل پزشکی ۱عون دستورالعمل ثبت تجهپزات وملزومات پزشکی (تولید داخل و وارداتی) ٍعون نی و جهز ایغیر مخرب اسکت که با اسکتفاده از خاصکیت موئینگی برای آشککارفراخوان بکارگیری کارشناسان واجد شرایط برای همکاری کارشناسی با شورای عالی فنیفرسایش رسوب در آبخیزهافرسایش شدید سواحل دریا در محل مصب گردیده و کف کنی زیادی در پایین‌دست آن به وجود آمده» ضمنفرم انصراف از درخواست انتقال کسور بازنشستگی از سایر صندوقها به سازمان تامین اجتماعیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفصل تسنسم - جداسازی لرزه ای در بهسازی سازه‌ها ۳۹فصل دهم : الزامات کاب لکنسی منوازن و فیبر نوری ۱۹۷فصل دهم: سازه با میراگر109فصل سوم- دستورالعمل طراحی و کنترل لرزهفصل سوم- طراحی و ساخت منظرراه ۳۶( ۵۸۳فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ ۱۷۹فصل شم الزامات طراحی سیستم‌های سازهای با عملکرد برتر ۱۴۰۳/۰۶/۱۵ ۱۵۵فصل مالیات بر درآمد حقوقفصل نهم- رونسنایی پل‌هاء راههای مرنفع و تفاطع‌های غیر هم‌سطح )۱۳فصل هفتم - اصول فنی و مراحل ساخت آیشکن‌ها ۸۳فصل هفتم- شرح تحولات پیش رو و تحولات تولید در طول زمان 133فصل چهاردهم - قیر در راهسازی ۳۹۵فصل چهارم: مالیات بر درآمد مشاغل ی ۳۱فعالیتهای خدمات‌رسانی مرتبط با سامانه‌هایفلاش تانک)- تعیین معیار مصرف آب وفنی و زیربنایی پژوهشگاه نیروفنی‌و درآمد و درمان سیستم جامع کمیسیون های پزشگی «فهر ست و شناسنامه نرم افزارهای مهندسی آنفهرست برخی از مودیان مالیاتی که نسببت ببه ارسبا س اسبتردادظ انهارنامبه دوره مالیباتی (هبارفهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۳فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۵فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نص تلمیبه خانه های نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب تلمبه خانه هاک نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب تلمبه خانه های نفت و انبارهاکی نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌هاکی تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای سرجچاهی نفت و گاز و چجند راهه ها - سال ۱۳۹۳فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۴۰۰فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوفق توزیع نیروی برق سال ۱۳۰۲فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوق توزیم نیروی برق سال ۱۴۰۰فهرست خدمات مرحله بهره‌برداری و نگهداری سدهافهرست خدمات مرحلهه شناسایی رسوب‌سنجی و رسوب شناسیفهرست دانشگاههای دولتی دارای حداقل یکی از رشته های مهندسیقابلیت تنظیم درجه حرارت بدن نوزاد از ۳۴ تا ۳۸قانم‌مقام محترم وزیر ات۳ 2قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنقانون برنامه پنحم توسعهقانون بودجه سال ۱۳۸۹ کل کشورقانون تأمین اجتماعی مصوبت ۱۳۹۵۴ و الحاقی دو تبصره به ماده (۷۶)مصوب ۹۳۱ مصوبه بواره اه موصوقانون تدوین و تشیح قوانین و مقررات کشور که با عنوان طرح به مجلسس‌شورای اسلامیقانون جهش تولید دانش بنیان- مواد 1055-147-148قانون جهش تولید مسکن سقانون راجع به اصلاح ماده ۲۱ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و داروبی و مواد خوردنی و آشامقانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی (مصوب ۱۳۸۳/۰۲/۱۲)قانون مالئیات های مستقیمقانون مالیات برقانون مالیات بر ارزش افزودهقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1387قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400/03/02قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مصوب 1400قانون مالیات هایقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیم (به شماره6978قانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مربوط به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص ترکیبقانون نغلام مهندسی و کنترلی ساختمانقانون پایانه های فروشگاهی وقانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری، صنعتی موادقانون کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دربایی دربای خزرقرارداد شماره یدقعمرات اساسی. خرید تجهیزات وقنک آب‌ها و قأسیسات پایانه‌ای استباایکقچء ست نات مک کت ده که نفورکیملا وزارت امور اقتصادی و دارایی مدالاه ی رای کا سو وی ها رای زکلغو ماده (۷) آیین نامه اجرایی قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۸/۰۶/۱۰)لوسر هس وکا 7 حمایت تأمین‌اجتماعی از حادثه‌دیده ناشی از کار مشروطلوله یا قوطی با قطر یا بعد کوچکتر و مساوی177لوله‌کشی آب سرد و آب گرم مصرفیل‌سا ان نارمان یام و نووی آسور بومت: تاردما ّ ,کت صوییم هیا و مهن کی سم اس طسقما یر پیش را شیمماده۱) این دستورالعمل با توجه به مشکلات موجود در عدم استفاده مجدد از کاشتنیهای ارتوپدی درماده11) قانون مالیات بر ارزش افزودهماده17) قانون جهش تولید مسکنماده 1 تعریف: نظام مهندسی و کنترل ساختمان عبارت است از محموعه قانون» مقررات, آئین‌نامه‌هاءماده ۱- سرپرستی کودکان و نوجوانان فاقد سرپرست به منظور تأمین نیازهای مادی و معنوی آنان, باماده ۱۵- رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان مکلف است کل هزینه واحدهایماده ۱۹ - کلیه دستگاههای مشمول این قانون موظفند با مرخصی استعلاجیماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی» آشامیمارا ن "ان بای برمارا ن "ان بای برمالیاتی به سود تقسیم نشده شرکتماما رام و وود ورماما مار و لو ورماما ناران رام و لووی سورمان باه و لووجرم ورمان نامه وود ازمان یام و لوویز سورماندان "نی ور ارت عاولن کار و رداه اتا 59 موست: اروماوت اس ری بر و فاوری مور یسلا امران ۱ ۳۶ ۱۶ماوت ای رای سمه تعالیماولی) مار کی) رد «فاوری مور ی اسلای ان ۲ به به۵م۱مبالغ به میلیون ریالمبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های جمع آوریمبحث یازدهم مقررات ملی ساختمانمبند‌سی در دروزه‌های مدندسی آتمتاون محترم وزیر ورئیس شورای قدوین مقررات ملی ساختمانمتاونت برنامه‌ریزی و فنأرت راهبردی رییس جه: ورمتقاضی انذرادی (انعقاد پیمان با موسسه و پژوهنده)متقاضی انفرادی (انعقاد بیمان با بژوهنده)متمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتناسب با سنوات پرداخت حق بیمهمجلس شورای اسلاسی یلا پدوسسش ومجموع خارج از قضور با آهنسات همپوشانی هامجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناء ۳۷مجموعه قوانین و مقررات حوزه سازمان بیمه سلامت ایرانمحاول سم ری زر ولو فاوری در ی املّی اران ۱7۸۳محاون مرن رک رو و او دی ای این ۲ب رحمحاونن در ری ور (1) ومد ۳۹۳محترم شهردار تهرانمحدوده نوسانات ولتاژٌ در نقطه اتصالمحص و اس هس حطر, وممحمصصصی ۹ که اس امس سر در موم متاممحو مت مر ی ول وفاوری در ی اسّای امانمحورهای بلند و کوتاه با روابط زیر بیان می‌شوند:مختلف اعم از خریدء مناقصه» مزایده» سرمایه‌گذاری» مشارکت یا ترک تشریفات» توافق‌نامه یا تفاهمخلوط کن (از جمله کامیونهایمدا این ای رت داردمدارهای برق‌رسانی و کنترل به نحو رضایت‌بخشی نصب شده‌اندمدب رآن عامل شرکتهای اصلی و فرعیمدبران کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدریان کل محترم مستقل ستادیمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدیبران و روسای محترم واحدهای ستادیمدیر کل محترم امو... ر مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی استانمدیر کل محترم دفتر روابط عمومی و فرهنگ‌سازی مالیاتیمدیران عامل محترم بانکهای دولتی، غیر دولتی، شرکت دولتی پستمدیران محترم دادرسی سراسر کشورمدیران محترم دادرسی مالیاتیمدیران محترم دادرسی مالیاتی استان ها /شهر و استان تهرانمدیران محترم شرکت های پذیرفته شده در بورس و فرابورسمدیران محترم واحدهای تابعهمدیران کل محترم ادارات امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتی ...مدیران کل محترم واحدهای ستادی ِمدیران کل و روْسای محترم واحدهای مستقل ستادیمدیران/ سرپرست های محترم دادرسی مالیاتیمدیرعامل محترم بانک ملی ایرانمدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشورمدیرعامل محترم شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامینمدیرکل محترم/معاون محترم حسابرسی/مسئول محترم حوزه حسابرسی اداره کل امور مالیاتیمدیریت تعار الزام شهرداری تهران به تهیه و ارائه لایحه برنامه عملیاتی واکنش اضطراریمدیریت محترم مهندسی 9 طرحهای شرکت ملی گاز آبرانمر در یرم مرومر عم جتماعی و فرهنگیمراحل کلی ثبت تا شناسه گذاری وسبله پزشکگی دار اداره کل تحهیزات و ملزومات بپزشکی سازمان غد)مرت وک بای را چا مکمرروی بر تجربیات برنامه ریزی آبمروری بر ضوابط 9 استانداردهای انتخابمرکز تحقیقات را» مسکن و شهرسازیمس وا مرا 7 را سا اندمشارکت مارون کاران و مهندسی و خدمات چاه سی لندمشاعصات ثنی عمومی و اجراییمشاور مختلف خارجی در طول سالیان متمادی, پایگاه سست و ضعیفی را برای نظام برنامه‌ریزی فراهممشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشتدل بر :سار جدد)مشخصات عمومی ساختمان در فرم ارزیابی سریع با مشاهده از بیرون ساختمان تکمیل می‌شود.مشخصات فنی تهیه، نصب، نگهداری و تعمیر چراغمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری تابلوهای ترافیکیمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری حفاظ هامشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی جریان ضعیف ساختمانمشخصات فنی و اجرایی روسازی مسیر اتوبوس های تندرومشخصه‌های حرکت زمین در حین وقوع زلزله از طریق لرزه‌نگاری در نقاط نصب لرزه‌نگارها به‌صورت تمشموئین ماده ۹۵ قانون تأمین اجتماعیمصالح و فر آورده‌های ساختمانیمصرح در این قانون از جمله قانون تخصیص سهمیه برای زنان در پذیرش دستیاریمصوبه شورای عالی اداری در مورد واگذاری امور پشتیبانی دستگاههای اجرایی به بخش غیر دولتیمضخصات فنی عمومی راهمعا و مت اس ری ار لو ناوری مسر ی اسلّمی امرانن رامعاد لیس مود و دسا ایمعالونت برفامه‌ریزی و تغظارت راهبردی ریس جمهورمعالونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعاوئت حقوقی و آمور مجلسمعاوئین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اسلیمعاودت فنی و عمرانی پل ۳۳معاودت فنی و عمرانی پوسمعاودت فنی و عمرانی پوسمعاوست فنی و عمرانی نمیمعاوشت دی رایمعاول اس ری دس وفاوری در ی الم مان ۲ب ,۱۳۹۸معاول در ای راست مموری سم ۳۴۴۲معاولی ر ور سارمالش ام و لو وجلور پوت نداردمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهورمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم علمی, فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور منضم به فهرست اطلاعات (1098)معاون محترم منابع انسانی و تحقیقات شرکت توانیرمعاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایرانمعاون وزبر و رئیس سازمان فدمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهران ۱معاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار نهرانمعاونان محترم وزبر نفتمعاونان محترم وزبر و مدیران عاسل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیرمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفت ۱معاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران‌عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران‌عامل شرکتهای اصلیمعاونان محضرم هر دار تهرانمعاونت آمور آب و آبفامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و ابفامعاونت آمور مهندسی و فناوریمعاونت آمورمسکن و ساختمان عادیمعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و ابفامعاونت امور مسکن و ساختماد رهمعاونت بر نامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برفامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌رپزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جه‌وورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرومعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جممهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمیورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جموورمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریاست جه‌موریمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهورمعاونت علمی و فناوری ریبیس جمهورمعاونت فنی و عمراتی ماشمعاونت فنی و عمرانی را شوهمعاونت فنی و عمرانی را وهمعاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران رامعاونت فنی و عمرانی شوهمعاونت فنی و عمرانی وال۳۳معاونت فنی و عمرانی وسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرست:معاونت فنی و عمرانی پیوسس,معاونت فنی و عمرانی یرسمعاونت فنی. آمور زیربنایی و تولیدی وزارت راه و شهرسازیمعاونت فنی. امور زیربنایی و تولیدی سازمان نقشه‌برداری کشورمعاونت فنی، امور زیربنایی ومعاونت فنی، زیربنایی و تولیدی سازمان نقشهمعاونت قوانین؛ بررسی و اظهارنظر نمایید.معاونت مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهرانمعاونت مهندسی, پژزوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی و ساخت داحلمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مور آب و آبقامعاونت نظارت راهبردی وزارت تهرو ۱ 1 ۱ تبدیل های نوع سوم و چهارم تنها در ورودی سازه بکار میمعاونت پژوهش و مطالعات پایهمعاونسن محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا رتهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم فنی و عمرانی مناطق بیست و دو گانهمعاونین محترم وزبرمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیبرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیر و مدبران عامل شر کتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیرآن عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عأمل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزبر و مدبران عامل شرکت های اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چیار شرکت اصلیمعاونین و مشاورین وزیرء دفاتر مستقل حوزه ستادیمعبرهایی که برای لولهمعطوف به پروژه نشانمعلونت بر نامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و ارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفاهه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفنامه‌ریزی و تغارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جموورمعلونت برنامه‌ریزی و نغلارت راهبردی رییس جمهورمعلونت فنی و توسعه آمور زیر بناییمعمول‌ترین روش آب‌بندی بامها و سایر قسمتهای ساختمان, استفاده از قیر و گونی است که درمعوون مهندیی ووه و هعوریمعیارهای اجباری, برای تأمین هدف‌های طراحی مورد نیاز است. چنین معیارهایی مانند این بند با حمفاونان محترم شهردار تفرانمقررات زدایی و وحدت رویهمقررات فصل نهم باب چهارم قانون مالیات های مستقیممقررات ملی ساختمان ابرانملاع مک سیخ بامماوران محترم شهردار تهرانممعال «بخشنامه تلخس شماره ۲۲ مور بسبه‌شدگان »من ررض در ایرارنمنابع آب زیر زمینی ومناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکارمناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع, تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌نا پذیر کرده است.مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذ پر کرده است.مناوزن و سرفصامای دوره‌دای آدوزشی برایمناونان محترم شهردار تهرانمنظور متمرکز نمودن کلیۀ ضوابط کفالت، نحوه بررسی وچگونگی احراز شرایط ومنمم فرهنگ فنی آبیاری و زهکشیمننوررش در امرانمننیررش در ایرانمننیوررش در امرانمهاونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهرودن هی و جهز ایمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی رسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ربیسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نخارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهندسان مشاور شرکت های انفورماتیک و،دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و پیمانکاران ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهمهندسی و توسعه نفت :ان نف شرکت مهندسین مشاور سازهمواد مرتبط قانون برنامه ششم توسعه با سازمان تأمینموارد استاندارد ایمنی آزمایشگاهی را هنگام استفاده از گازهای فشرده رعایت نمائید. کپسولهای گمواردی که باید در راه‌اندازی دستگاه رعایت شود:موافقتنامه حاغره همراه پا اسناد و مذارک موضوع ماده ۲ آن» که محم‌وعه‌ای غیر قابلموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شاموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شامور ۱ امراله را را رت را ار ار رل ارمور املای ارانن هر ام ۹۴مور ای ومقررات سال ۱۳۸۸مور خ 1401/03/11 هیات محترم وزیران منضم به فهرست شهرستان های غیر برخوردار از اشتغال درمور ی اسلا یرال رایمور ی املایارران از رتمور یاملای‌ارانی شماره : ۸۹۵ اس ,۲۸مور یلا یاهمان ارو بر رت رامور یلا یاهمان را را را ارمور یلایامان ی را ار ایک یر ریمورا یسایس را لکمورک اسلا ار۱ تاره . را ی ای ار رامورک اسلا ی امران رامورک اسلا یا رال سرمورک اسلا یاران در : ۱۳۹۹۳مورک ام م‌اران تا ۱۳۹۷۳۶موری اسلا یاران باره وموری املایاران باره رای ار را رک را رهموز مطاوات موضوع: قانون حمایت خانواده بخشنامه شمارهموز کار (در صورت استفاده)موس ؛ دارد یمس هر کمن ری اسلای رایموسسات آموزش عالی و پژوهشیموسسه استاندارد و تحقیقات صنئعتی امرانموسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مْموضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته تأسیسات مکانیکی سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته ترمیم و بازسازی نوار حفاری در معابر شهری سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته خطوط هوایی انتقال و فوق توزیع نیروی برق سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ گهرست‌بهای واحد پایه رسته خطوط زمینی انتقال و قوق توزیع ثیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : بیمه اعضاء انعمن صنفی نمایندگانموضوع : تداوم برداخت حق بیمه کارگران فصلیموضوع : تعیین مزد سال ۱۴۰۲ مشمولین قانون کارموضوع : تغییر در حداقل شرایط اختصاصی و ظرفیت شرکتهای پیمانکاری آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیصموضوع : درمان بیمه شدگان حرف‌ومشاغل آزادو اختیاریموضوع : دستورالعمل تعدبل حق‌الزحمه خدمات تهمیه طرحهای توسعه و عمران. حوزه نفوذ و تفصیلی شموضوع : دستورالعمل تعدیل حق‌الزحمه خدمات تهیه طرح توسعه و عمران (جامع) ناحیهموضوع : دستورالعمل تعدیل حق‌الزحمه خدمات تهیه طرحهای هادی روستاییموضوع : ماخذ احتساب حق بیمه فراردادهای مکانیزهموضوع : کاهش دعاوی قراردادی و خسارات ناشیه (از طریق بهسازی فرایند مناقصات و قراردادهای عموموضوع استرداد اضافه پرداختی بابت مالیات بر درآمد حقوقموضوع حذف شرط "تازه بودن" محصوالت کشاورزی از کلیه فهرست های کاالموضوع راه اندازی سامانه صدور برخط گواهی عدم بدهی مالیاتی بین المللیموضوع صدور گواهی اقامت مالیاتی از طریق سامانه برخطموضوع عدم امکان مطالبه جرایم (با ماهیت تاخیری) شخص ورشکسته پس از تاریخ توقفموضوع ماده (۱۰) قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتیموضوع مصوبه: تصویب نمونه قراردادهای تضمین خرید آب/پساب از تصفیه‌خانه‌های آب/فاضلابموضوع مصوبه: تعرفه‌های آب. خدمات دقع فاضلاب و شرایط عمومی آنهاموضوع مصوبه: تعرفه‌های برق و شرایط عمومی آنهاموضوع نحوه اجرای احکام مالیاتی مرتبط با قانون الزام به ثبت رسمی معامالت اموال غیرمنقولموضوع: ابطال مصوبه صد و سیزدهمین جلسه مورخ 1397/10/9 شورای اسلامی شهر کرج درموضوع: ابلاغ آیین نامه ضوابط فعالیت واحد بیماران بین الملل درموسسات پزشکیموضوع: ابلاغ تعرفه خدمات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح سال ۱۴۰۱موضوع: ابلاغ مشاغل حوره فناوری اطلاعاتموضوع: اجرای بند ج تبصره ۱۱ قانونموضوع: اجرای قانون بازنشستگی پیش از کوبموضوع: اجرای ماده ۴۰ فانون رفع موانع تولیدموضوع: ارایه خدمات برقراری غیرحضوری مستمری بازماندگان و تعهدنامه غیرحضوری فرزندان اناث بازموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح و تلخیص بازنشستگی به شماره ۱۰۰۰/۹۷/۱۳۱۹۶ مورخموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح» تلخیص و تجمیع بخشنامه ها و دستورهای آداری بیمهموضوع: اصلاح بند (۱۱) بخشنامه شماره ۱۲ مشترک فنی و د رآمدموضوع: اصلاح بندهای ۲۹ و ۳۰ بخشنامه شماره ۱۷ امور فنی بیمه شدگانموضوع: اصلاح سقف سنی جهت پذیرشموضوع: اصلاح شیوه پرداخت مستمس‌ی بازماندگانموضوع: اصلاح مبنای محاسبه حق بیمهموضوع: اصلاح موضوع پرداخت حق‌بیمه توسط بازماندگان متوفی مندرج در بخشنامه شماره ۲۲ امور بیمموضوع: افزایش مستمری و کمک‌های جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۴ (بخشنامه شماره ۸۱ مستموضوع: افزایش مستمری و کمگ‌های جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۲ (بخشنامه شماره ۸۰ مستموضوع: الحاق اصلاحیه ماده (۱۱) آئین نامه هیات‌های تشخیص مطالباتموضوع: الحاق بخش نهم و دهم به بخشنامه تنقیج» تلخیص و تجمیع بخشنامه بازرسی کارگاهیموضوع: الحاق بخش هشتم " بازرسی از کارگاههای دارای نیروی کار خارجی"موضوع: الحاق بندهای (۴۷) و (۴۸) به بخشنامه شماره ۱۶ اآمور فنی بیمه شدگانموضوع: الحاق یک جزء به بند (۴-۷) بخشنامه تلخیص و تجمیع بخشنامه‌هاء دستورالعمل‌ها و دستورهاموضوع: امهال حق بیمه قراردادهای مهندسین مشاور و پیمانگاران مشمول ضوابط طرح های تملگ داراییموضوع: انتتال مکانیزه اطلاغاتموضوع: انتقال عملیات وصول و اقدامات اجرائی پرونده های مهم به اداره کل مبارزه با فرار مالیاموضوع: بازنشستگی کارگنانموضوع: بخشودگی جرائم کارفرمایان خوش حساب وموضوع: بخشودگی جرایمموضوع: بیمه شدگان ادامه بیمه به طور اختیاری سس اداریموضوع: بیمه پدید آورندگان» بخشنامهموضوع: تجدید محاسبه مستمری مشمولین بخشنامه شمارهموضوع: تصویب دستورالعمل کنترل و بازرسی در اجرای مقاوثه‌نامه دریایی ۲۰۰۶موضوع: تعرفه های تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۱موضوع: تعرفه‌های خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۴۰۳موضوع: تعرفه‌های خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۲موضوع: تَقسیط بدهی مستمری بگیران 1موضوع: حق‌بیمه ساختمانی پروژه‌های مسکن مهرموضوع: دستمزد مبنای کسر حق‌بیمه در سال ۱۳۰۳موضوع: دستورالدمل طرح کارورزی دانش آموختگان دانشگاهیموضوع: دستورالعمل اجرایی صدور گواهینامه حداقل پرسنل ایمن شناورموضوع: دستورالعمل نحوه محاسبه تفاوت بهای گرموضوع: رفع برخی محدودیتهای فرزند یا فرزندان چهارم باهموضوع: ساماندهی و شعال کردن پروئده‌هایموضوع: سامانه استعلام پروانه میارت فنیموضوع: سوابق اشتغال پزشکان سازمان به صورتموضوع: شاخص‌های تعدیل مربوط به دوره‌های سه‌ماهه اول و دوم سال ۱۶۰۳موضوع: قانون نقل و انتقال سوابق بیمه با کسور بازنشستگی بین صندوق های بازنشستگیموضوع: مبنای پرداخت حق بیمه بخشنامه ۶۸۶/۱موضوع: متناسب‌سازی حقوق مستمری‌یگیران در قانون برنامه هفتم پیشرفتموضوع: میزان حق سرانه درمان سال ٩۹۸ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۳۰۳ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۴۰۲ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۴۰۴ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: نحوه آجرای قانون بیمه های اجتماعی کارگران ...*موضوع: نحوه اجرای ماده ۳۱ قانون برنامه پنجمموضوع: نحوه احتساب اضافه کارموضوع: نحوه احرای ماده ٩٩ آئین نامهموضوع: نحوه استعلام و در یافت اسنحقاق درمانموضوع: نحوه انجام هزینهموضوع: نحوه بازرسی و تغقارت بر پوششموضوع: نحوه دریافت مستندات قیزیگی در فرایند تشخیص صلاحیت سرکبای مهندسان مشاور و پیمانگارانموضوع: نحوه معرفی مشمولین قانون بیمه اجباریموضوع: نحوهء اجرای قانون موافقتنامه تأمین اجتماعی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوموضوع: نظارت دادستانی انتظامی مالیاتی بر فرآیندحسابرسی مالیاتی عملکرد سال1400موضوع: واگذاری بخشی از فرآیند ۰موضوع: پذیرش سنوات ارفائی کار کنانموضوع: پرداخت عیدی پایان سال ۱۴۰۲ مستمری‌بگیرانموضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص شماره ۱۰موضوع: چگونگی اجرای بخشودگی جرایمموضوع: چگونگی پرداخت حق الزحمه همکاران فعال در طرح پرونده الکترونیکموضوع: کمک هزینه مسکن کارگران مشمول قانون کار در سال ۱۳۰۲موضوع: یکنواخت سازی گواهیموم یا رب ورا راموْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایرانموْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مموی املای ان و رورممکدبسی و سید : مکدیسی و سید منحنی طیف تشدید شتاب زمین در بدنه سد را مطابق شکل (پ۴-۴) ارائهمکرر قانون اجرای سیاستمکرر قانون مالیاتهاینأییر یسات و سازه های صتد صنمت نفئتنار و ادیتان سر ایرزاننارا نیام و لووزر سورناربالن اداری و یرای ور ادناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور مورنازمان ام و اووم لورنازمان ام و لووم لورنام فنی و اجرایی شررداری تزراننام فنی و اجرایی شرّرداری تّران رانام فنی و اجرایی شهرداری تیراننام قنی و اجرایی شررداری ترراننامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنان "من احّشی و ول کار ور ای موست: ارونانان۴ااحتای ور ارس عاون کار ورفاهز تا موست: ینحوه اجرای مقررات تبصره (1) ماده (146) مکرر قانون مالیات های مستقیم در خصوصنحوه اعمال بخشودگی جرایم مالیات بر ارزش افزوده قطعی شدده در اجدرام مفداد بندد (ت) تبصدره 6نحوه ثبت و رسیدگی به اعتراض بیمه شدگاننحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطالعات و اطالعیه های خرید و فروش و بارنامه در فرآیننحوه نگهداری و استفاده از فرم مفاصاحسابنحوه پذ برش مدت خدمت نظام وظیفه و حضور .۷نداشت. درمان و آموزس بزسنذنصب پالایشگاه های زه نغت و کازنرتسو ترا و با زر اس سیدنرخ عوامل موثر در فهرست‌های بهای واحد پایه سال ۱۳۹۹ - نرخنشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری تزراننشام فنی و اجرایی شرّرداری قرراننشریه سماره ۱۷۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شمارزه ۱۹۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲/۲۸۰- الف مرداد ماه ۱۳۸۹نشریه شماره ۳۷ - ازینشریه شماره ۴۳ - الف یرما ۳۳نشریه شماره ۵۲عغنشریه شماره ۶۶- الفنشریه شماره ۷۳- اننشریه شماره ۹۹ اننشریه شماره ۱۱۹-ن شروردین ماه ۱۳۷۷نشریه شماره ۱۴۹-ن دی ماه ۱۳۸۲نشریه شماره ۱۵۳ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۵۵ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۶۰نشریه شماره ۱۶۲نشریه شماره ۱۶۵نشریه شماره ۱۷۷ دفتر آامور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۷ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۰ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸- الفنشریه شماره ۱۹۹ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارنضانشریه شماره ۲۰۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۶ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۸ - الفنشریه شماره ۲۲۵نشریه شماره ۲۲۶نشریه شماره ۲۲۷نشریه شماره ۲۳۶نشریه شماره ۲۵۹نشریه شماره ۲۶۵نشریه شماره ۲۶۶نشریه شماره ۲۶۸نشریه شماره ۲۶۹نشریه شماره ۳۱۲ الفی خرداد ماه ۱۳۸۶نشریه شماره ۳۳۷ - الفنشریه شماره ۳۳۸- الف اسفندماه ۱۳۸۷نشریه شماره ۶۷۷نشریه شماره ۶۷۸نشریه شماره ۱۲۳۷ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۲۳۰۹نشریه شماره ۱۴۶۳۲نشریه شماره غ۶۶عنشریه شماره ۸٩ (تجدیدنظر اول) معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردینشریه شمازره ۲۱۲۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانصب ثتلمبه خانه‌های نفت و کازنضام فنی و اجرایی شررداری ترراننظام فنی و اجرایی سهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شررداری تزراننظام فنی و اجرایی شهردارینظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظر به این که هیأت محترم وزیران با توجه به نرخ تورم اعلامی از سوی مرکز آمار ایران در اجراینظر به اینکه اقدامات سازمان در دریافت حق بیمه ساختمانی مربوط به سه ماهه اول سال ۹۲/۱/۱(۹۲نظر به اینکه تنظیم لیست (صورت مزد با حقوق) بیمه شدگان مستلزم شناسایی کامل کارگاه ونظر به اینکه حسب بند3نظر به اینکه واحدهای اجرائی در برخی موارد پیرامون نحوه تشخیص دستگاه‌ها و کارگاههای مشمول قنقطه با اختلاف دماینم کون شا میب و کحنمی ا رای وزرا ت ماو کار وراه احّی وت اروننام فنی و اجرایی شدرداری تزرانننام فنی و اجرایی شررداری تررانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شهرداری ترزرانننثام فنی و اجرایی شدرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شدّرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شررداری تررانننثام فنی و اجرایی ش‌رداری تررانننلام فنی و اجرایی شیرداری تیراننهاد بازرسی: شخص حقوقی یا بخشی از شخص حقوقی است کهنو ری اسلا یا رالنوس نی و هر امینون اجرای سیاست هی اصل ۴۴نگهداری وسرویس ماشینهای همودیالیز و دستگاههای تصفیه آب ( در سال ۱۳۸۵)نی زرش در ایراننیرو نامه شماره ۰ مورخ ۳ به بیوست بخشنامه شماره ۳۲۳۸ مورخنیروی انسانی در تصفیه خانه های آب و مراقبتنیروی برشی ستون در بالای چشمهٌ اتصالنیروی مفاوم افقی: نیروی اصطکاک کف. تفاوت بین فشار خاک محرک و مقاومنیز تصمیمات متخذه در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۱۲/۲۴ شورایعالی کارء میزان افزایش مستمری و کیکهای جنیه۶ ۵۸۵۴ تا هد مممم ممه مکن تمبر هر یار ی السا یره ۲۲۴۰۶ تا ۹۹۳۳۷۱ راه را هر مور ی‌اسوی‌ارانه مراحل تواتری مرتبط با عملیات زهکشی زیرزمینیه) به طور کلی بر اساس بند قبلی» آسانسورها می‌توانند به صورت گروهی در کنار یکدیگر و یا روبرها اک یرم ور وه موش مد دا ات ی کی اه مک وها بر اساس عملکردها بر سکس : یه ان وا سیگ سر : جراهای اجرایی ملی و استانیهای برای طراحی لرزههای برای طراحی لرزههای تقاضای حمل و نقلهای سرمایش متداول در ایرانهای عمومی شارژ خودرو و موتورسیکلت برقیهای قطار شهری و حومههای مستقیم مصوب ۰1380 به پیوست اصلاحیه حکم قسمت صدر جزء 3 بند (د) آیین نامه اجرایی مذکور کهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹های واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۴۰۱هبأت وزیران در حلسه مورخ ۱۳۹۹/۹//۸ نا به پیشنهاد شماره .۱هبئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۳/۵ بنابه پیشنهاد مشترک وزارت آموراقتهادی و دارایی.هبات وزیران» دستگاه های اجرایی می توانند نست به ارائه امکاناتهت را ااشسن نج زرلسای خن که سیک یت مه ساهدف: تأیید توانایی مزرعه بادی در راه‌اندازی و خاموشی مطلوب مورد نظر است. این تست برای تطابهر ایراشم دوره ام هر جورهر تغذیه‌کننده مواد شیمیایی خشک باید مجهز به محلول‌ساز با حداقل زمان ماند پنج دقیقه در حداهر ست یمای اختصاصیهر ست یهای ااختصاهر ست یهای ااختصاهر ست یهای اختصاهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ماک نود وتهر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گوبی همه مردم را زنضذه کرده است.هر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است.هریک از غلتک‌های سه‌چرخ یا ردیف دوچرخ و سه‌چرخ باید هنگام کار باری معادل ۴۵ الی ۶۵هزینه بالاسری, به طور کلی به هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کارء به شرح زیر تفکیک می‌هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۹/۱۱ مقرر گردید. اعضاء سازمان نظام کاردانی ساختمان از تاریخ اجرای اینهعا ًٍت بر ًاه َْرهفتاد و هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۶/۲۰ مقرر گردید اعضاء سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعیهمان گونه که واقفید به موجب احکام قوانین بودجه سنوات1398همانطو رکه در عنوا ن آگیننامه‌قیدگر دیده استفا ده از مقررات آئیننامه‌مصوب شورایعالی‌سازمانهمانطور که در شکل (۱۷-۱۰) نشان داده شده است برای اجتناب از ایجاد ترک در پایه بتنی اغلب ازهمسران بیمه شدگان متوفی که مجدداً ازدواج دایم کرده‌اند و به تبع آن مستمری آنها قطع شده استهمه رت با وکا ۳ ها کرهنارت و انا ری او ردانهناوون و سرفصامای دوره های آموزشی برایهناگی دا روص ۱ رو ار ولد ری که یو اد هرهه کد ی درد رام اتش رم شش ی کارا یر تک بت تک هر تا یا ساهی ااتجام رمکلات رو سک رای ام اسهی ته نقشه و اطالعات مکانهی نگیدآری» تعمیرات (۱1) در صنعت نفت ابرانهیأت نظارت سازمان تأمین اجتماعی که در این آیین‌نامه هیأت نامیده خواهد شد. لااقل هفته‌ای یکهیئت وزبرآأن در جلسسه ۱۳۹۹/۲/۳ به پیشنیاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیرآن در جلسه ۱۴۰۱/۳/۱۶ به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۳/۲/۱۰ به پیشنهاد مشترک وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی وهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۶/۵ به پیشنهاد مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت ملی نفت ایران وهیئست وزیران در جلسسه ۱۳۹۴/۲/۶بسه پیش نهاد مش ترک وزارتخانه‌هایهیئشت وزیرآان در جلسه ۱۳۰۵/۲/۲۷ به پیشنهاد وزارت آمور اقتصادی و دارایی و به اسستنادهیئشت وزیران در حجلسه ۱۳۳۳/۳/۸ بسه پیشنهاد وزارت علسوم. تحقیقات 9 فناوری (با همکاریهیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۱۲/۲۷ بنا به پیشنهاد شماره ۶۲۷۸ ام /الف مورخ ۱۳۷۶/۸/۱۱ وزارتهیات‌وزیران» این نظامنامه در چارچوب اصول اخلاق حرفه‌ایهیشت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۲/۷به پیش نهاد مشترک وزارتخانه‌هایهیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۱/۱۸ به پیشنهاد شماره ۳۸۰۶۴ مورخ ۱۳۹۹/۴/۱هیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۴/۲۰ به پیشنهاد شماره ۳۹۹۰۷۳ مورخ ۱۳۹۹/۷/۲۷و۵ جدبد در آمدو اداره گل هماهنگی فنی وعمر انی مناطق وسازما نها تاریخ ۱۳۹و ارت عاو ,کار وراه ایو ارت مهداست, درمان پبوست:و با توجه به ابهامات مطرح شده، به اطالع می رساندو با یو زمر امه بو بدون استوانه فو لادیو رات موری تم ۳۰و زمینی دو واضی قحت آبیارهو سایر کارهای مشابه است. با احداث چاه عمیق یا نیمه عمیق و پرداخت هزینه‌های برداشست آبت. تعو مدیران اشخاص حقوقی غیردولتیو مه یمه کیت کل بدا سکو موازی در طول تونل برای تامین هد مورد نیاز مورد استفاده قرار گیرند.و پیمانکاران مهندسان مشاور ،دستگاههای اجرایی بخشنامه بهواحد مددکاری اجتماعی توسط افراد واجد صالحیت و باتجربه و برمبنای شرح وظایف مشخصیوان محترم شهردار تهرانواهنمدای دما جات با رام هم ار تافص اووت اس ری ردو ری در ی ای ان و سور هدنود 11 ونان سا راردا این راون اور انم موز نم مهن ما و جاح سر مس ناوشا ب کش بای نها ای بش باور ار ست‌یاواه, کار و رف و۱۴ور ارس بادن بهار و ربا ایور املای اران تاریخ: ۱۳۹۶/۹/۱وران محترم شهردار تهرانوریاسلای اراان راوزارت آمور اقتصادی و داراییوزارت آمور اقتصادی و دارایی- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت اطلاعات- وزارت دادگستری - سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت امور اقتحکدی و دار ابیوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و دارایی-وزارت امور اقتصادی و دارایی- بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایرانوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفت- وزارت نیرووزارت امور اقنصادی و داراییوزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقررات قنی ۹ قواعد مربوط بهوزارت اون ,کار و رفاه احای وتوزارت اون ,کار و رفاو ایوزارت اون کار و را ایوزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ۲۶۵وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی و تأیید وزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقرراوزارت راه و شهرسازی- وزارت تنعاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی- وزارت کشور- وزارت نفتوزارت صنعت» معدن و تجارتوزارت علوم, تحقیقات و فناوری- وزارت کشوروزارت مسکن و شهر سازیوزارت نبرو شماره : فدوزارت نفت- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت نیرو - معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوروزارت نیرو- وزارت تهاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت گار و آمور اجتماعی- وزارت هلوم» تحقیقات و فناوری- وزارت آموزش و پرورش- معاونتوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزیر محترم امور اقتصادی و دارایی در صصیووزیر محترم تعاون» کار و رفاه اجتماعیوزیر محترم کشوروزیر محترم کشوروزیران عضو کمیسیون لوایح در جلسه ۱۳۹۹/۱/۳۰ به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و به استنادوزیران» با موضوع آیین نامه اجرایی بند (ت) ماده (99) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامیوسیله‌ای که کار یک کنتاکتور را با استفاده از یک جزء نیمه هادی قطع و وصل کننده انجام می‌دهدوش‌های مختلفی برای طرح مخلوط بوصول مالیات عوارض سبز موضوع ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02 از واحدهوفیزیک و نقش آن در مونوله بین نی ار ان با و ادون با ای جوسای بایونان محترم شهر دار تمرآانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانوه دا : وهی بر اس ای بسا اس مس ووه را اوه ۶۲۹۶۷وچ ویو او کوک ارو وِ از تاسیسات فمک زدایی (آب شیرین کن)ِ حوزه موضوع: بخشودگی جرائم رفرمایان خوش از مشاه ۱ْ ونین محترم شهردار تهرانپا ان توا و هم مد ین مج رک سای نیپالایشگاه هاء تاسیسات و خطوط لوله در صنعتپانل‌ها و سازه‌های شامل قاب فولادیپایان مهلت ایفای تعهدات ارزی حاصل از صاادرات ااال1402پس از فروش شرکتهای فعال در زمینه تجهیزات پزشکی و بر اساس ضوابط خدمات پس از فروشپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شبکهپوششی جدار (وله‌ها و اتصالات دولادیپی های تجپیزات در پست های فشار قویپیرو ابلاغ آیین‌نامه نیازسنجی تأمین و ساماندهی تیروی انسانی شرکتهای وابسته (غیردولتی) بهپیرو بخشنامه شماره 200/56944/د مورخ 1402/08/21 با موضوع اصلاح مفاد بخشامه تفویضصپیرو بخشنامه شماره 210/99/42 مورخ 1399/04/21 مبنی بر ابلاغ رای موضوع دادنامه شمارهپیرو بخشنامه شماره 281/1400/1482369 مورخ 1400/10/29 درخصوص نحوه اقدام در ارتباط با معافیتپیرو بخشنامه های ۶۹/0 و 1۹/۹ مستمری‌ها وبا عنایت به اینکه بعضاً عدم پرداخت به موقعپیرو دستورالعمل شماره ۱) ساماندهی ودر راستای ضابطه مند نمودن آمور جاری و ایجاد وحدت رویه وپیرو نامه شماره ۱/۲۰۶۲۲۰ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۲۵ بدین وسیله متن اصلاحیه مصویهپیرو نامه شماره 200/12234/ص مورخ 1400/10/26 به پیوست فهرست شرکتهای دارای پروانهپیرو نامه شماره 200/15519/ص مورخ 1401/07/27 به پیوست فهرست شرکت های دارای پروانه بهرهپیرو نامه شماره 200/69314/د مورخ 1403/09/14 با موضوع بلامانع بودن محاسبه و اخذ برخی از مناپیش نویس ضوابط مدیریت نگهداشت وسایل و تجهیزات پزشکی نگارش |پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیش‌نیازهای لازم برای استفاده از طیف آسیب‌پذیریپیمانکار باید در تدوین برنامه زمانی» کنترل کیفی و انتخاب تجهیزات اجرای کارء اصل اجرای هر چپیوست ۱ مشخصات مصالح و فر آورده‌های ساختمانی مصرفی در برخی سیستم‌های ساختمانیپیوست ۱- تسناسنامه حفاری جاه‌های عمیق و نیمه عمیق ۸۵پیوست ۵ - میزان کردن دریچه‌های تنظیمی توربین» پس از مونتاز مجدد ۳۸۱پیوست ٩ - تعاریف مربوط به عملیات نمونه‌برداری و انواع نمونه‌برداری از آبهای سطحی ۸۵چا با شما ره: ۱۳۷۷۴۹۴/۷۰چراغ‌های راهنمایی و رانندگی شهر تهرانچم تمه له و وچ ۶و ۶ ۳۹ نج مت ۳۹ چم ۳۹ نج تمه ۲۹ (چ تمسچکیده برحخی از استانداردهایژئوفبزیک و نقش آن در مهندسی آبژتوفیز یک و تفش آن در ممهندسی آبژدوفیزیک و نقش آن در مندسی آبکا رگزاری های رسمی سازمان تأمین اجتمامی و موسسات حساپرسی عضو جامعه حسابداران رسمیکابرد لوله و فیتینگ پلی‌وینیل کلرایدکار «وسان , به صنایمکاربردهای پشتیبانی‌شده در کابل کشی متوازنکانالای آبباری و زهکشی‌ای روبازکاهش خطر پذیری ناشی از رلزله «فتر استانداردها و معیارهای فنیکاهش خطر پذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای قنیکته در لسسته نس تو روه رشارشت به متورکر اد بو دنر بر او رای باکر یکس رو اچ تر هر بوک دمو راس ور دا شم ها هر دن یو ۰ ۱ ۱کس سم تهی در هر مک او وکار سه رخ موس یارکشور و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص اعمال معافیت/نرخ صفر مالیاتی موضوع بند (ط)کظ ّر ابالغ گردیده اشت. براشاس ای ً دشج ّرانعیم صدور گ ّا ُی که ّنی ج ِت ىجلاضیان اخذ پرواکل را ی‌سلای شماره چاپ:کلیه استانداران محترم و رؤسای محترم سازمان برنامه و بودجه استانهاکلیه دیوارهای برشی نوع 11 باید در ابتدا و انتها به قطعات دیوار برشی با نسبت ارتفاع به عرضکلیه شرکتهای آب منطلقه آیء سازمان آب و برقی خوزستان و شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایرانکلیه کارفرمایان و کارگاههای مشمول قانون کارکلیه‌ی تجهیزات تغذیه مواد شیمیایی و تاسیسات ذخیره سازی باید از مصالحی ساخته شوند که در مقاکمترین قیمت متناسب در مناقصات وزارت نفتکمربندی, تغذیه و شبکه گازکمیته تخصصی سلامت و علوم زیستیکمیسیون اقتصادی سازمان مقل برای ارویا (1۲:۳۲۴)) یکی از ۵ کمیسیونکنترل نظارتی و حمع آوریکنترل و بازرسی از شناوران مشروط / ممنوع ال ورود ورود الکه با مخزن متکیکه مکی ای راتکه ویک را رم را هچ دوز رجا او وت ور وان ار چا را دمن چا که وا 9 و و ازریم را خر چاو داد ماکیفیت زهکشی در این آئین‌نامه برای مصالح غیر أسفالتی روسازی (زیراساس و اساس تثبیت نشده) برگام هام اه ابش شماره : ۱۳۳۳۴۲گاه هاء احا سا مش شماره : ۱۳۳۱۳۴۶گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۴۷گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۱۳۱۳۵گراردان عهمسان دمن ونصب ابزار دگق بیدها اقرازداد با نیجانکار ساخنت‌یی:گروه برنامه ریزی راهبردی- تنظیم: مجری طرح تدوین سند چشم اندازگزارش ارزیابی کمی ایمنی سد معمولا به صورت سالانه توسط بهره‌بردار یا مهندس مشاور وی تهیه وگزارش تجزیه بهای ردیف های موثر درگزارش نهائی کمیسیون تلفیقگنوی اسا یا راگواهی‌های صادر شده باید هرگونه تغییراتی که با استانداردهای مربوط یا ضوابط و معیارهای مندرجی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فرآیندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیالی سس دج ۲۱ ما و رهطم یک مورک ون برسی ود چا چیه تک وگ مک اش ان موی تور مر و لارام هه کی ۵ او را مه هر اه 1 2 وری وزارت ناونع ,کار و رفاه! سای لت ۹۹ هه ندی یز انم (بگ راییا خر با کر انا ۲۸۳۱ هام نمهبیا مس 3 اه امد ماس نتیا نا ار و ۳ تا ایا هه زیر یومیا وزارت ماد کار رزاد ای ۵/۲۱/ ۱۳۲یا پایین آمدن) خود را متوقف کنند تا به رشته مخالف اجازه ادامه دهند. از طرفی با توجه به باریا گید بخار و ظرف تحت فشاریام کار را رد و مس وه زر رایت از ییا ۱۲ ۲۷۷ اریت را وا که مس 1 4 سای ۳۳ ناتیت یی نم و تدم آمییت یی نم و تدم آمییر پیش را شیمیر یر یا نیک یکی ایا ای یا وا یا ویا وا یا ری ی را یا ی ار ایا اب نا ابا وا ایا از اس ایایراق آلات در پست های فشار قوییراق آلات در پست های فشار قوییرای اتساعی و ریست محرلی کی وتویط کار برای پروژهای معابر شهرییل مروت و مامت کلیچ وس را اعد + هاچیک لیست از پزشکان، متخصصان یا مشاوره‌دهندگان آنکال یا مقیم که در موارد اورژانس بتوان با 4-یکصد و سی و هشتم فانون اساسی جمهوری اسلامی آیران آیین‌نامه اجرایی ماده پادشده رایکپارچه عملیات حفاری چاه‌های نفت و گازیکپارچه عملیات حفاری چاه‌های نفت و گازیکی از امتیازهای پایه و همه ]۳۸1 های قابل اعمال با توجه به پهنه‌بندی خطرنسبی زلزله انتخابیی شهرداری تهرانیی شهرداری تهران اجتماعی کارگران ساختمانی با موضوع قانون تفسیر ماده (۵) قانون بیمه های اجتماعی کارگران سا ماس مها اج که رسمیشود. باید با نمونه کاملاً مطابقت داشته باشند.پ: به ازای هر ۱۹۰۹۰۰ متر مکعب مصالح ریزدانه مصرفی یکبار آزمایش دانه‌بندی» حدود روانی و