3319

ﻧﺸﺮﻳﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 155 - ن آذر ﻣﺎه 1393 ﻧﺸﺮﻳﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 155 -ن آذر ﻣﺎه 1393 أ ﺑﺴﻤﻪ ﺗﻌﺎﻟﻲ ﭘﻴﺸﮕﻔﺘﺎر اﻣﺮوزه ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻪ ﻛـﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﻣﺴـﺘﻤﺮ آﻧﻬـﺎ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ را ﺿﺮوری و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨـﻮن در ﺟﻬـﺎن اﻣﺮوز، ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻓﻨﻲ - ﺗﺨﺼﺼﻲ واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻓﻮق و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﻳﺮان، ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺑﺨﺶ آب از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده و از اﻳﻦ رو ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﺑﺮای ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫ ﺪف، ﺑﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن رﺳﺘﻪ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻋﻠ –ﻲ ﻤ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻛﺮده ﻛﻪ ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎ را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ . اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎی ﺻﻨﻌﺖ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد : − اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎ و ﺗﺠﺎرب ﻛﺎر ﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ − اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ ﺎ ﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ − ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺎرب دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ، ﻧﻬﺎدﻫـﺎ، واﺣـﺪﻫﺎی ﺻـﻨﻌﺘﻲ، واﺣـﺪﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ، ﻃﺮاﺣـﻲ و ﺳﺎﺧﺖ − اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، اﺟﺮا، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ا رزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎ − ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﺑﺎره ﻛﺎری ﻫﺎ و اﺗﻼف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮﻣﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر − ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ اﻳـﺮان و ﺳـﺎﻳﺮ ﻣﺆﺳﺴـﺎت ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﺗﻬﻴـﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺴﻬﻴﻞ در اﻣﺮ اﺳـﺘﻔﺎ ده از اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ﻫـﺎ، ﺗـﺪوﻳﻦ و ﻳـﺎ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺸﺮﻳﺎت و ﻛﺘﺐ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ را ﻧﻴﺰ در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﺧﻮد داﺷـﺘﻪ و ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿـﺮ در راﺳـﺘﺎی ﻧﻴـﻞ ﺑﺪﻳﻦ ﻫﺪف ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . آﮔﺎﻫﻲ از ﻧﻈﺮات ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮاﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ در ارﺗ ﺒﺎط ﺑﺎ ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎی ﺻـﻨﻌﺖ آب ﻣـﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﻣﺘﻨﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ب ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﻨﺘﺮل اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری اﻓﺮاد زﻳﺮ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوف اﻟﻔﺒﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : زﻫﺮا اﻳﺰدﭘﻨﺎه ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آﺑﻴﺎری و آﺑﺎداﻧﻲ رﺣﻤﺘﻌﻠﻲ ﺑﺮاﺗﻌﻠﻲ ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ) آﺑﺸﻨﺎﺳﻲ( ﻠﻲﻋ اﻛﺒﺮ ﻋﻠﻮی ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺷﻴﻤﻲ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻓﺮوﻏﻲ زاده ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ) آﺑﺸﻨﺎﺳﻲ( ﺑﻴﮋن ﻣﻬﺮﺳﺎ ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻬﺪی ﻫﺎﺷﻤﻲ ﺑﺎﺑﻜﻲ ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ) آﺑﺸﻨﺎﺳﻲ( اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﺎ ﻳﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ) ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر (: ﺑﻬﺮام ﺛﻘﻔﻴﺎن ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧﺎک و آﺑﺨﻴﺰداری دﻛﺘﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻓﻀﻠﻌﻠﻲ ﺟﻌﻔﺮﻳﺎن ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻋﺒﺎﺳﻘﻠﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺑﻬﺎن ﺳﺪ ﻓﻮق ﻫ ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻴﺪروﻟﻮژی ﭘﻴﻤﺎن داﻧﺶ ﻛﺎرآراﺳﺘﻪ داﻧﺸﮕﺎه ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ ( ره ) دﻛﺘﺮای ﻋﻠﻮم و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آﺑﻴﺎری رﺿﺎ راﻋﻲ ﻋﺰآﺑﺎدی ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺮﻳﻢ رﺣﻴﻤﻲ ﻓﺮاﻫﺎﻧﻲ ﺿ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻـﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر - وزارت ﻧﻴﺮو ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻋﻤﺮان - آب ت ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 3 1 - 1 - ﭼﻜﻴﺪه 5 ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 7 2 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 9 2 - 2 - ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن 9 2 - 3 - دوره ﺑﻴﻼن 9 2 - 4 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب 9 2 - 5 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 10 2 - 6 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻟﺰوم ﺑﻴﻼن 11 2 - 6 - 1 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳ ﻲ 11 2 - 6 - 2 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت آب ﺳﻄﺤﻲ 11 2 - 6 - 3 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 11 2 - 6 - 4 - ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن آب 12 2 - 7 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب 13 2 - 8 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 15 2 - 9 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن 15 2 - 9 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی 15 2 - 9 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ 15 2 - 9 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ 16 2 - 9 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻔﻮذ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ 16 2 - 9 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ 17 2 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺑﺴﻂ ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ 18 2 - 10 - 1 - ﺑﺴﻂ ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل T ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻋﺮﺿﻲ 18 2 - 10 - 2 - ﺑﺴﻂ ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل روش ﺑﻪ ﻫﺎی ﻟﻮﻟﻪ ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ 19 2 - 10 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﺑـﺎ ﺑﻴﻼن ﺟﺰ ﺑﻪ ﺟﺰ 19 ث ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 2 - 10 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ S و K روش ﺑﻪ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﭼﺎه ﺧﺎک 21 2 - 10 - 5 - ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﻫﺎی ﻧﻤﺎی ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آب و ﻧﻮاﺣﻲ ﻫﻢ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه 23 2 - 11 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ΔV 23 2 - 12 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب 24 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 25 3 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 27 3 - 2 - ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 27 3 - 3 - دوره ﺑﻴﻼن ﻚﻧﻤ 27 3 - 4 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 27 3 - 4 - 1 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 28 3 - 4 - 2 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻧﻤﻚ در واﺣﺪﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی 28 3 - 5 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 29 3 - 5 - 1 - آﻣﺎر و ا ﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ 29 3 - 5 - 2 - آﻣﺎر ﻛﻴﻔﻲ رواﻧﺎب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ 29 3 - 5 - 3 - آﻣﺎر ﻛ آب ﻴﻔﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 29 3 - 6 - ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮردﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 30 3 - 7 - اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻮردﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 31 3 - 7 - 1 - ﻫﻮا ﻳﻪﻻ 31 3 - 7 - 2 - ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ 32 3 - 7 - 3 - ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ 32 3 - 7 - 4 - ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل آن 33 3 - 7 - 5 - ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﻲ ﺧﺎک ﺑﻪ 37 3 - 8 - روش ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻚ 37 3 - 8 - 1 - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی وزﻧﻲ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ آب TDS 38 3 - 8 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ آب ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ 38 3 - 9 - ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ داده 39 3 - 10 - ﮔﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪﻫﺎ 40 3 - 11 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 40 ج ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 3 - 11 - 1 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ ( ﺧﺎک ) 40 3 - 11 - 2 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن در ﻻﻳﻪ ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 42 3 - 11 - 3 - ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ 48 3 - 11 - 4 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع 48 3 - 12 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼ ﻧﻤﻚ ن 50 3 - 12 - 1 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 50 3 - 12 - 2 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ 52 3 - 12 - 3 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 52 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ 55 4 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 57 4 - 2 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 57 4 - 3 - ﻛﺸﺎورزی و آﺑﻴﺎری ﺑﺎ آب رﺷﻮ ﻫﺎی 57 4 - 4 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب 57 4 - 5 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮری آب آﺑﻴﺎری 57 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 61 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪول ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺟﺪول 2 - 1 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب 9 ﺟﺪول 2 - 2 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 10 ﺟﺪول 2 - 3 - آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﺑﻌﻀﻲ از رﺳﻮﺑﺎت 22 ﺟﺪول 3 - 1 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼ ﻛﻠﻲ ﻧﻤﻚ ن 27 ﺟﺪول 3 - 2 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 28 ﺟﺪول 3 - 3 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در واﺣﺪﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی 28 ﺟﺪول 3 - 4 - درﺻﺪ ﺣﺠﻤﻲ ﮔﺎزﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه در ﻫﻮا ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻌﺎرف 32 ح ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺷﻜﻞ2 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ Im دو ﺑﻴﻦ ﻣﻨﺤﻨﻲ 18 ﺷﻜﻞ2 - 2 - ﺷﺒﻜﻪ ﺟﺮﻳﺎن 21 ﺷﻜﻞ2 - 3 - ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه 21 ﺷﻜﻞ3 - 1 - ﻧﻴﻤﺮخ ﻋﻤﻮدی ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻻﻳﻪ ) ﻫﻮاﮔﻴﺮ و ( ﭘﺮاﻛﻨﺶ رﻃﻮﺑﺖ آن در 33 ﺷﻜﻞ3 - 2 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ زﻳﺮ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﺎی ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ ای اﺧﺘﻴﺎری از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ ﺳﻨﮓ ﻳﻚ ﻛﻒ آﺑﺨﻮان آزاد 34 ﺷﻜﻞ 3 - 3 - ﻧﻤﻮدار ﻧﺴﺒﺖ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل و ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻫﺎ آب 39 ﺷﻜﻞ3 - 4 - ﻧﻤﻮدار ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮﺿﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻧﻤﻚ آن 41 ﺷﻜﻞ 3 - 5 - ﻧﻤﺎی ﻻﻳﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 43 ﺷﻜﻞ3 - 6 - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻋﺒﻮر دو ﺻﻔﺤﻪ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻳﻚ آﺑﺨﻮان آزاد ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ F و ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺑـﻴﻼن ﻧﻤـﻚ ) ﻣـﺪل ﺟﻌﺒﻪ ( ای 45 ﺷﻜﻞ3 - 7 - ﻣﺪل ﭼﻠﻴﻜﻲ 46 ﺷﻜﻞ4 - 1 - ﻧﻤﻮدار آﺑﻴﺎری ﻫﺎی آب ﺑﺎ ﺷﻮر 59 ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺑﻴﻼن ، ﻟﻐﺘﻲ ﻓﺮاﻧﺴﻮی ﺑﺎ رﻳﺸﻪ ﻻﺗﻴﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ . واژه ﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﭽﻮن : ﺗﺮاز آب ، ﺗﺮاز ﻧﺎﻣﻪ آب ، ﺗﻮازن ﻲ آﺑ ، ﺑﺎﻻﻧﺲ آب ، ﺑﻮدﺟﻪ آﺑـﻲ ... و و اﺻـﻄﻼﺣﺎت اﻧﮕﻠﻴﺴـﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ :Water balance ، Water budget analyses ، Hydrological book keeping balance ﻣﻔﺎﻫﻴﻤﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﺑﻴﻼن آب دارﻧﺪ . ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻬﻴﻨﻪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻨﻄﻘﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﻧﻴﺰ اﻋﻤﺎل ﻣـﺪ ﻳﺮﻳﺖ آب یﻫـﺎ و ﺧـﺎک در ﻣﺮاﺣـﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ، ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻛﺎﻣﻞ از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ آﺑﻲ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎی ﻛﻤـﻲ وﻛﻴﻔـﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﻧﻮع ﻣﺼﺎرف ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﺳﺘﻔﺎده از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋـﺎت ﺻـﺤﻴﺢ و ﮔﺴـﺘﺮده در ﻣﺤـ ﺪوده ﻫـﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻳﻚ در دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ اﺳﺖ . در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﺟﻬﺎن ﺑﺨﺶ ﻛﻪ ﻋﻤﺪه ای از ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﻧﻴﺰ ﺟﺰ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻛﻤﻲ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی از ﻳﻚ ﺳﻮ و زﻳﺎد ﺑﻮدن ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ، ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻳﻦ آب ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺪود ﺑﻮده وﻫﻤﻮاره ﺑﺎ ﻛـﻢ آﺑـﻲ ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . از اﻳﻦ رو، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺴﺎب ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻛﻨﺘﺮل ﻻزم ﻫﺎی و دﻗﻴﻖ در اﻳﻦ ﻣﻮارد ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬـﻢ ﻛﻨﺘـﺮل ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب در ﭼﺮﺧـﻪ آﺑـﻲ ﻛـﻪ ﭘـﺲ از ﺑﺮرﺳـﻲ ﺟﺮﻳـﺎن ﻫـﺎی ﺳـﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺗﻌﻴ ﻣﻲ ﻴﻦ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﻴﻼن ﻛﻤﻲ آب و ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻮاﻣﺎ ن ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، ﺗﺒﺎدﻻت ﻧﻤﻚ از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑـﻪ ﻻﻳـﻪ ﺗﻬﻮﻳـﻪ آن و از ﺟـﺎ ﺑـﻪ ﻻﻳـﻪ اﺷـﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ آزاد و ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﻧﻴ ﺰ ﻧﮕﺮﺷﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺑﻪ ﻣﺴﺎ ﻳﻞ آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﺎی ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان دارد و آﻧﻬﺎ را ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ .ﻛﻨﺪ ﻣﻲ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺿﺮورت اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع » دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ « ﺗﻮﺳﻂ ﻛﻤﻴﺘـﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺗﺎ ﺋﻴﺪ ﺷﻮد و ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻋﻨﻮان ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدد . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑ ﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، داﻣﻨﻪ ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻌﻲ در ﻋﻤﻠﻴﺎت آﺑﻴﺎری ، ﻛﺸﺎورزی ، زﻫﻜﺸـﻲ ، آب ﺷـﻮﻳﻲ و اﺻـﻼح اراﺿـﻲ ﺷـﻮر، ﻣﺼﺎرف ﺷﻬﺮی ، ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﻲ آﺑﺨﻴﺰﻫﺎ دارد . در اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺒﺎدﻻت ﻧﻤﻚ در ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻳﻊ ﻫﺎی و ﺟﺎﻣﺪ در ﺟﻮ، ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ، ﻻﻳـﻪ ﺗﻬﻮﻳـﻪ و ﻻﻳـﻪ اﺷـﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آزاد ﺑﻴﺎن ﺷﺪه و رواﺑﻂ ﻛﺎرﺑﺮدی وﻳﮋه ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ اﻳﺮان در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻣﺘﺮﻳﻚ اراﺋﻪ اﺳﺖ ﺷﺪه . - ﻫﺪف ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎی ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ از اﻳـﻦ رو ﻫﺪف از ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن ﻛﻴﻔﻲ ) ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ( اﺳﺖ و در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﻣﻮاردی از ﺑﻴﻼن ﻛﻤﻲ ) ﺑﻴﻼن آب ( ﻛﻪ در ﺑﺮآورد ﺑﻴﻼن ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ ، ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 2 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎ اراﺋﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن ﻫﺎی آب و ﻧﻤﻚ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ و آب ﻫـﺎی ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن اﻋﻢ از رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی و ﺗﺒﺨﻴﺮ و اراﺋﻪ ﻣﻌﺎدﻻت ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ آﻧﻬﺎ، در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ آب و ﺧﺎک، اﺳﺘﻔﺎده ﭼﻨﺪﺑﺎره از آب ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ و ﻧﻴﺰ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب ﻛﺎرﺑﺮد دارد . 1ﻓﺼﻞ 1 ﻛﻠﻴﺎت ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺎت 5 ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺎت 1 - 1 - ﭼﻜﻴﺪه از ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻣﻮﻟﻜﻮﻟﻲ دو اﺗﻢ ﻫﻴﺪروژن و ﻳﻚ اﺗﻢ اﻛﺴﻴﮋن ، آب ﭘﺪﻳﺪ ﻣﻲ آﻳﺪ آب . از ﻣﻮاد ﻣﻌـﺪودی ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر ﻣـﻲ رود ﻛـﻪ دارای ﺧﻮاص اﺳﺘﺜﻨﺎﻳﻲ اﺳﺖ . از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ آب ﻣﻬﻢ ﺗﻐﻴﻴﺮ آن ﺷﻜﻞ از ﺣﺎﻟﺖ : ﻫﺎی ﺑﺨﺎر، ﻣﺎﻳﻊ و ﺟﺎﻣﺪ در زﻣﺎن اﻧﺪک ﺑـﻮده و ﻧﻴﺰ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻳﻊ ﺧﻮد ﻛﻪ آب ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ،ﺷﻮد از ﺧﻮاص ﻣﻬﻢ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب ﺣﻼﻟﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر آن ﻗﺎﺑﻞ ذﻛﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ . رﻳﺰش ﻫﺎی اﻏﻠﺐ ﺟﻮی آب ﺑﺎران را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . از ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺨﺎر آب ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻳﻊ ، ﺑﺎران ﺷﻜﻞ ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد و آب ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻲ ﻔﺘﻪﮔ آن ﻣﺎﻳﻊ ﺷﻮد . ﺑﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪن اوﻟﻴﻦ ﻗﻄﺮه ﻫﺎی ﺑﺎران ﻋﻮاﻣﻞ ﭼﻨﺪی ﻣﺎﻧﻨﺪ دﻣﺎ و ﺑﺎد ﺑﻪ ﻫﻢ ﻃﻮر زﻣﺎن دﺧﺎﻟﺖ ﻧﻤﻮده و از ﺣﺠﻢ ﻣﻲ آن ﻛﺎﻫﺪ . از ﺳﻮﻳﻲ آب ﺑﺎران ﻣﻘﺪاری از ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺤﻠﻮل را در ﺧﻮد ﺣﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪﻛﻪ ﺑﺎ ﻛـﺎﻫﺶ ﺣﺠـﻢ آب ﺑﺎران ﻣﻘﺪار ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺤﻠﻮل اﻓﺰا ﻣﻲ ﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ و ﻳﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ آب ، ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل در آب رو ﺑـﻪ ﻛـﺎﻫﺶ رود اﻳﻦ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻛﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻬﻤﻲ از داﻧﺶ آب ﺷﻨﺎﺳﻲ1 را در ﺑﺮﻣﻲ ﮔﻴﺮد در دو زﻳﺮ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ یﻫﺎ ﻧﺎم ﺑﻴﻼن ﻛﻪ آب ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻴﻼن ﻛﻤﻲ آب ﺑﻮده و ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺖ . ﺶﺑﺨ ﺑﻴﻼن آب ، در ﻳﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺣﺠﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ2 ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ یﻫﺎ ﻛﻤﻲ3 آﻧﻬﺎ در ﭼﺮﺧﻪ آﺑﻲ 4 ﺑﺎ روش یﻫـﺎ ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﺣﺎﺻﻞ اﻳﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻴﻼن ﻣﻲ اراﺋﻪ .ﺷﻮد در ﺑﺨﺶ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ یﻫﺎ ﻣﺤﻠﻮل در اﺣﺠﺎم ﻃﻲ ﻛﻪ آﺑﻲ واﻛﻨﺶ یﻫﺎ ﺷـﻴﻤﻴﺎ ﻳﻲ در ﭼﺮﺧـﻪ آﺑـﻲ ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ، ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﺣﺎﺻﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪی ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . آﻣﺎر ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺮرﺳﻲ یﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﺳﻲ ﺳﺎﻟﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻛﻞ رﻳﺰش یﻫﺎ ﺟﻮی در ﮔﺴﺘﺮه ﺧﺎک اﻳﺮان ﺑـﺎﻟﻎ ﺑـﺮ 450 ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ اﺳﺖ ﭘﺲ ﻛﻪ از ﺗﺒﺨﻴﺮ ، ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ اﻳﺮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﺠﻤﻲ ﺣـﺪود 135 ﻣﻴﻠﻴﺎردﻣﺘﺮﻣﻜﻌـﺐ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺘﻮﺳﻂ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻛﻞ آﺑﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻤﻲﺋدا ﻫﺎی و ﻓﺼﻠﻲ در ﭘﻬﻨﻪ اﻳﺮان ﻗﺮﻳﺐ ﺑﻪ 93 ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ اﺳـﺖ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺣﺠﻢ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ 60 درﺻﺪ ﻫﻨﮕﺎم ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﻬﺎره از دﺳﺘﺮس ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﺮان از ﻧﻈـﺮ یﻫـﺎ آب ﺳـﻄﺤﻲ ﻏﻨـﻲ ﻧﻴﺴﺖ ، از اﻳﻦ رو در ﻣﺼﺎرف ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ رو آورده ﺷﺪه و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻏﻴﺮﻣﻨﻄﻘﻲ ، اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ در ﻣﻌـﺮض ﻧﺎﺑﻮدی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻟﺬا ﺿﺮورت دارد ﺗﺎ ﺑﺮرﺳﻲ و آﮔﺎﻫﻲ از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﻲ و ﺗﻐﻴﻴـﺮا ت ﻛﻴﻔﻴـﺖ آﻧﻬـﺎ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺑﻴﻼن آب یﻫﺎ و ﻧﻤﻚ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم در ﺷﺪه ﺑﺨﺶ یﻫﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی یﻫﺎ ﻻزم ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺣﻔـﻆ ﺷـﻮد و از ﺷﻮر ﺷﺪن و آﻟﻮدﮔﻲ آﻧﻬﺎ و ﭘﻴﺸﺮوی ﻛﻮﻳﺮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻋﻤﻞ ﺑﻪ . آﻳﺪ 1- Hydrology 2- Resources 3- Quantitative Evaluations 4- Hydrologic Cycle 2ﻓﺼﻞ 2 ﺑﻴﻼن آب ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 9 ﻓﺼﻞ دوم- ﺑﻴﻼن آب 2 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﺑﻴﻼن ، ﻛﻠﻴﻪ ﺗﺒﺎدﻻت را آﺑﻲ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﺑـﺮ اﺻـﻞ ﺑﻘـﺎی ﻣـﺎده درﭼﺮﺧﻪ آﺑﻲ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ درﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ ، ﺗﻤﺎﻣﻲ آب ﻫﺎﻳﻲ ﻳﻚ ﺑﻪ ﻛﻪ ﻣﺤﺪوده ﺧﺎص وارد ﻣﻲ ﺷﻮد و درآن ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﻪ ﻣﺼ ﺮف رﺳﻴﺪه ﻳﺎ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﻣﺤﺪوده ﺧﺎرج ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮارﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 2 - 2 - ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن 1 ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪ ای ﻣﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮای ﻻزم ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺮﻗﺮاری ﺑـﻴﻼن در آن ﮔـﺮدآوری ﺷـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ . ا ﻳـﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻲ ﻳﻚ ، ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ، ﻳﻚ دﺷﺖ و ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻣﺸﺮف ﺑﺮ آن و ﻳﺎ در ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﻣﺤﺪوده ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻌﺪی روی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و ﻳﺎ زﻣﻴﻦ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن را ﺑﺎ ﺣﺮف A ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و واﺣﺪ آن ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﺑﻴﻼن آب ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ و در ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻫﻜﺘﺎر درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد 2 - 3 - دوره ﺑﻴﻼن2 ﺑﻪ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻨﻲ ﻛﻪ در آن ﻣﻘﻄﻊ ﻫﻤﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ واﻗﻊ ﺷﻮﻧﺪ، دوره ﺑﻴﻼن ﮔﻮﻳﻨﺪ . دوره ﺑﻴﻼن ﻣﺘﻔـﺎوت اﺳﺖ و ﻣﻲ ﺗﻮان آن را ﺑﺮای ﻳﻚ ، ﻣﺎه ﻳﻚ ﻓﺼﻞ ، ﻳﻚ ﺳﺎل ، ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ، ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﻴﺎن ﻣﺪت و درازﻣـﺪت ﺷـﺎﻣﻞ : ﺳـﺎل یﻫـﺎ ﺧﺸﻚ ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻣﺮﻃﻮب در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن دوره ﺑﻴﻼن ، از ﻋﻼ : ﻳﻢt...t,T Δ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . 2 - 4 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب ، ﺷﺎﻣﻞ ﻪﻫﻤ : ﻋﻮاﻣﻞ ورودی ، ﺧﺮوﺟﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺳﺖ آب و ﺑﻪ ﻃﻮرﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳـﺮ ﺗﻮان ﻣﻲ آﻧﻬﺎ را ﻧﺸﺎن . داد ﺟﺪول 2 - 1 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب ﻋﻮاﻣﻞ ورودی ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺮوﺟﻲ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق از ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ورو دی ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده آب ﻛﻠﻴﻪ یﻫﺎ اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده آب یﻫﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺧﺎرج از ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﻣﺤﺪوده 1- Balance Area 2- Balance Duration 10 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﺮای آب ﻫﺎی دوره ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﺘﻮاﻟﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ وﺿﻌﻴﺖ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری را ﻧﺸﺎن ﺑﺪﻫـﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ اﻣـﺮ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺗﻐﻴﻴـﺮات اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ و ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﺑﺮ ذﺧﻴﺮه ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﻼن در آب درازﻣﺪت دﻟﻴﻞ ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲ ﺗﺮ ﺷﻮد و ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﻳﺪاری ﻧﺎﺣﻴـﻪ را ﻧﺸـﺎن ﺧﻮاﻫﺪ داد . در ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﺎﻳﺮ آب ﺳﻄﺤﻲ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺻﻔﺮ ﻣﻴﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 2 - 5 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻳﻜﻲ ﻪﻛ ﻫﺪف ﻣﻬﻢ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت یﻫﺎ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ ، ﺷﻜﻞ ای وﻳﮋه از ﺑﻴﻼن آب اﺳـﺖ و در آن ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آﺑﺨﻮان ، ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺷـﺪه و اﺧـﺘﻼف ﻣﻮﺟـﻮد در ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻋﻮاﻣﻞ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺧﺎﺻـﻲ دارد و از ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن ﻋﻤﻮﻣﻲ آب ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ ﺗﺮ . از اﻳﻦ رو ﻻزم اﺳﺖ ﻛـﻪ از ﺳـﻴﻤﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺳـﺎﻣﺎﻧﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ و ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﻧﻬﺎ، ارﺗﺒﺎط آﻧﻬﺎ ﺑﺎ یﻫﺎ آب ﺳﻄﺤﻲ ، ﺧﻮاص ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣ ﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﻴﻜﻲ آﺑـﺪار و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ از ﭼﮕـﻮﻧﮕﻲ ﻣﺤـﻞ یﻫـﺎ ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آﮔﺎﻫﻲ داﺷﺖ ، زﻳﺮا ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ، ﺟﺮﻳﺎن ورودی آﺑﺨﻮان ﻣﺠـﺎور ﺑﺎﺷﺪ . ای ﭘﺎره از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻐﺬﻳﻪ ، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤ ﺎ ﻗﺎﺑـﻞ اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی و ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ اﺳـﺖ و ﺗﻌـﺪاد دﻳﮕﺮی را ﻣﻲ ﺗﻮان از اﺧﺘﻼف ﻳﺎ ﺣﺠﻢ ﻧﺴﺒﺖ یﻫﺎ آب ﺑﻴﻦ یﻫﺎ ﺳﻄﺤﻲ و ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﻪ دﺳـﺖ آورد و ﺑﻘﻴـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﻪ ﻃﻮر ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻗﺎﺑﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 2 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آب یﻫﺎ ﻧﻔﻮذی ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ آﺑﺨﻮان از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و . .. ﺗﻌﺮق ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ آﺑﺨﻮان از آب ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ در ﻣﺼﺎرف آﺑﻴﺎری،ﺷﺮب و ﺻﻨﻌﺖ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ آﺑﺨﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭼﺸﻤﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ آﺑﺨﻮان در ﻃﺮح یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ آﺑﺨﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﺟﺮﻳﺎن ورودی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ آﺑﺨﻮان ﺗﻮﺳﻂ زﻫﻜﺶ ﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه ﻣﻨﺒﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺒﻴﻌﻲ ﭘﺮآﺑﻲ و ازدﻳﺎد آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ، ﻗﻨﻮات و زﻫﻜـﺶ ﻫـﺎی ﻣﻮﺟـﻮد د ر ﻣﺤـﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﻲ ﺑـﻴﻼن ﻧﺸـﺎﻧ ﺮ ﮕ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ و زﻳﺎدی ﻣﻴﺰان ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ و ﺳﺎل ﭘﺮ آﺑﻲ را ﻧﻮﻳﺪ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻓـﺰاﻳﺶ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮدا ری و ﻛـﺎﻫﺶ ﺑﺎرش ﻫﺎی ﺟﻮی ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه ﻣﻨﺒﻊ ﺷﺪه و ﻣﻮﺟﺐ ﻛﻤﻲ آﺑﺪﻫﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ، وﻟﻲ ﺷﻚ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ در درازﻣـﺪت ﺑـﻴﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻌﺎدل ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺷﻮد و در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺬﻛﻮر ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﭘﻴﺪا ﺧﻮاﻫﻨﺪ .ﻛﺮد ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 11 2 - 6 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎ ت ﻣﻮرد ﻟﺰوم ﺑﻴﻼن ﺑﻴﻼن ﻣﺤﺼﻮل ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی آﻣﺎری اﺳﺖ و از اﻳﻦ رو آﻣﺎر، ﭘﺎﻳﻪ و اﺳﺎس ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ رود . آﻣﺎر ﺑﻪ ﻛـﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺮای ﺷﺪه ﺑﻴﻼن ﺑﺎﻳﺪ وﺿﻌﻴﺖ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ، ﺷﺮاﻳﻂ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻮژی و ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﻲ را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮای ﺗﻨﻈﻴﻢ آﻣﺎر ﺑﻴﻼن و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﻤﻮدن آﻧﻬﺎ، ﻣﻘﺘﻀﻲ اﺳﺖ ﺑﺎﻧﻚ ﻳﻚ اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ ﺑـﺮای ﭘـﻨﺞ ﺑﺨـﺶ : ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ ، آب ﺳﻄﺤﻲ ، آب زﻳﺮزﻣﻴ ﻨﻲ ، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﻣﺼﺎرف اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . 2 - 6 - 1 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼ ن ، ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ آﻣﺎر : ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺗﺸﺘﻚ ، دﻣـﺎ ، رﻃﻮﺑـﺖ ﻧﺴـﺒﻲ ، ﺳـﺮﻋﺖ وزش ﺑﺎد و ﺳﺎﻋﺎت آﻓﺘﺎﺑﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل دارد ﺑﻪ ﻃﻮر روزاﻧﻪ ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﻳﺎ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 6 - 2 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت آب ﺳﻄﺤﻲ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت آب ﺳﻄﺤﻲ ﺷﺎﻣﻞ آﺑ : آب ﺪﻫﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، اﻧﻬﺎر، ﭼﺸﻤﻪ ﻫـﺎ و ﺳـﻄﺢ آب در ﻣﺨـﺎزن ﺳـﺪﻫﺎ، آب ﺑﻨـﺪﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﺑﺮﻛﻪ ﻫﺎ و .. . اﺳﺖ . در ﻣﻮاردی اﻳﻦ ﻛﻪ آﻣﺎر ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی یﻫـﺎ ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن و ﺑـﻪ ﻛـﺎرﮔﻴﺮی روش یﻫﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ای ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﻧﻬﺎ را ﺑﺮآورد ﻧﻤﻮد . 2 - 6 - 3 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 2 - 6 - 3 - 1 - ﺷﺒﻜﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﻫﻢ ) ﻓﺸﺎر ( ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﺑﺎ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺿﺮوری اﺳﺖ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤـﻞ یﻫـﺎ ﭼـﺎه ﭘﻴﺰوﻣﺘـﺮ ﺑﺮاﺳـﺎس ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، وﺟﻮد زﻫﻜﺶ ﻫﺎ ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﻧﻮاﺣﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮی و ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﮔﺴﻞ و ﻫـﺎ ﻧﻴﺰﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ در ﻫﺮ 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﭼﺎه ﻳﻚ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﻛﻢ ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ، ﺳﻔﺮه ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ در اﻳـﻦ ﻻﻳـﻪ ﻫـﺎ ﺑـﺮای آﮔـﺎﻫﻲ از ﻓﺸـﺎر ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻳﻚ آﻧﻬﺎ و ارﺗﺒﺎط آﻧﻬ ﺎ ﺑﺎ ﺳﻔﺮه آزاد ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدﻧﺪ . 2 - 6 - 3 - 2 - دوره اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ آب ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، اﺻﻮﻻ ﻫﺮﭼﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ یﻫﺎ ﭼﺎه آب ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻪ یﺗﺮ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺎﺻﻞ ، ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﻠﻴﻤﺎﺗﻮﻟﻮژی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ را ﻣﺸـﺨﺺ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺑﻴﻼن ، ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . 12 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻳﻜﻲ از اﺟﺰای ﻣﻬﻢ ﺑﻴﻼن اﻃﻼع از ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻧﺎﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﺑـﺎ آن اﺳﺘﻔﺎده د از ﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻣﺪون و ﻫﻴـﺪروﮔﺮاف ﻫـﺎ ﭼـﺎه ﺑﺮرﺳـﻲ ﺷـﻮد . از ﺟﻤﻠـﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﻮﺛﺮ در ﻧﺎﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﺗﻮان ﻣﻲ ﻫﺎ ﭼﺎه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭘﻤﭙﺎژ یﻫﺎ ﭼﺎه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، ﻓﺎﺿﻼب ﻧﺎم .. .و ﻫﺎ ﺑﺮد ﻛﻪ ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم اﺻﻼﺣﺎت ﻻزم ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻋﻤﻖ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 2 - 6 - 3 - 3 - ﻣﻴﺰان ﺑﺮداﺷﺖ از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﻃﻼع از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻄﺢ دﺷﺖ ﺷﺎﻣﻞ : ﭼﺎه ﻫﺎ، ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ، ﻗﻨﻮات ، ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻫﺎ و آﺑﺪﻫﻲ آﻧﻬﺎ ﻋﺎﻣﻞ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ و ﻣﻴﺰان آن را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ اﻳﻦ . آﻣﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ روز ﺑﺎﺷﺪ و ﺑـﺎ ﻛﻨﺘـﺮل آﺑﺪﻫﻲ ﻫﺎ ﭼﺎه ، ﻗﻨﻮات و ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ .ﺷﻮد 2 - 6 - 3 - 4 - ﻣﺼﺮف آب آﺑﻴﺎری ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ یﻫﺎ آب ﻧﻔﻮذﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان از ﻃﺮﻳﻖ آﺑﻴﺎری ﺗﻬﻴﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﺳـﻄﺢ زﻳﺮﻛﺸـﺖ آﺑـﻲ ، ﻧـﻮع ﻛﺸﺖ روش ، آﺑﻴ ﺎری ، ﻣﻘﺪار آب ﻣﺼﺮﻓﻲ و دوره آﺑﻴﺎری ﺿﺮوری اﺳﺖ . 2 - 6 - 3 - 5 - ﻣﺼﺮف آب در ﻣﻮارد ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار آب ﻧﻔﻮذی ﺑﻪ آب ﺳﻔﺮه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺼﺮف آب در ﻣﻮارد ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻮع اﻳﻦ ﻣﺼﺎرف و ﻣﻴﺰان ﺑﺮداﺷﺖ و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻓﺎﺿﻼب ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻌﻴﻦ .ﺷﻮد 2 - 6 - 3 - 6 - ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﺑﺎﻳﺪ آب ورودی ، ﺧﺮوﺟﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺠﻢ آﺑﺨﻮان اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﮔﺮدد . ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺑـﺎﻻ، ﺑﺎﻳـﺪ ﺿـﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ اﻧﺘﻘـﺎل ( T) و ﺿـﺮﻳﺐ ذﺧﻴـﺮه ( S) ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﻮﻧﺪ . اﻳـﻦ ﺿـﺮاﻳﺐ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ (K) ، ﻣﻌﻤﻮﻻ روش ﺑﻪ ﭘﻤﭙﺎژ و ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻦ T و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻋﺮﺿﻲ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷـﺪه ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳـﻚ )RT ( و آﮔـﺎﻫﻲ از ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ آﺑﺪار )H (ﺑﻪ دﺳﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ 2 - 6 - 4 - ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧ ﻫﺎی ﻘﺸﻪ زﻳﺮ از ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ : − ﻧﻘﺸﻪ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﺑﺎران − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﺗﺒﺨﻴﺮ − ﻧﻘﺸﻪ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ آب − ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺑﺎ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻴﺴﻦ ﻫﺎی ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه آن ای ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 13 − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﻓﺸﺎر − ﻧﻘﺸﻪ ﻋﻤﻖ ﻫﻢ − ﻧﻘﺸﻪ ﺎیﻫ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ( T) − ﻧﻘﺸﻪ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه آب ﺳﻔﺮه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ )S( − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻌﺪادی از ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ، ﺗﻨﻬﺎ از راه آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ د ر ﻣﺮاﻛﺰ ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﻳﺎ ﻣﻌﺮف ، ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺮای ﻓﻮق اﻗﻠﻴﻢ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن و ﻳﺎ ﺗﻌﺪادی از دﺷـﺖ یﻫـﺎ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻧﺘﺎﻳﺞ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . در ﻣﺮاﻛﺰ ﻳﺎ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﻧﻤﻮﻧﻪ و ﻣﺠﺎور آن ﺑﺎﻳﺪ اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ، ﻫﻴﺪر وﻣﺘﺮی آب ) ﺳﻨﺠﻲ ، ( یﻫﺎ ﭼﺎه ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی و یﻫﺎ ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻓﻲ اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻮد و ﺑـﺮای ﺑﺮرﺳـﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی یﻫـﺎ آب ﻧﻔـﻮذ ﻳﺎﻓﺘـﻪ ، ﺗﺒﺨﻴـﺮ و ﺗﻌـﺮق رﺳﺘﻨﻲ ،ﻫﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ آب ﺧﺮوﺟﻲ یﻫﺎ آب ، ﻧﻔﻮذ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ از آﺑﻴﺎری و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻟﻴﺴـﻴﻤﺘﺮ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺑﺴﻴﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ را ﺑﻪ دﺳﺖ دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻟﻴﺴﻴﻤﺘﺮ1 دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺮاوش آب را درون ﺧﺎک اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺤﻠﻮل ﺧﺎک را ﻛﻪ اﺛﺮ در آﺑﻴﺎری و ﻳﺎ زﻫﻜﺸﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺣﺠﻢ آن ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻋﻤ ﻖ ﻣﻌﻴﻨـﻲ از ﺧـﺎک ﻛـﻪ ﻧﻔـﻮذ یﻫﺎ آب آﺑﻴﺎری و ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ ﻣﻮردﻧﻈﺮ اﺳﺖ ، ﻧﺼﺐ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ از ﺳﻮراﺧﻲ ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﭘـﺎﻳﻴﻦ آن وﺟـﻮد دارد آب ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻋﺒﻮر ﻛﻨﺪ . 2 - 7 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب ، ﺑﻴﻼن ﺗﺎ ﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺗﻮازن ﺗﺒـﺎدﻻت آﺑـﻲ در ﻳـﻚ ﻣﺤـﺪوده دارد و ﺗﻮﺳـﻂ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺗﻌـﺎدل ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ2 ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺷﻮد . ﺳﺎده ﺗﺮﻳﻦ ﺑﻪ آن ﺷﻜﻞ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ زﻳﺮ اﺳﺖ : )2 - 1( I O S = ±Δ I :ﺟﺮﻳﺎن ورودی3 :O ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ4 ΔS : ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﺎﻳﺮ آب ﻛﻪ ﻫﺮﻳﻚ از اﺟﺰای ﻣﻌﺎ ﻓﻮق دﻟﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی را ﺷﺎﻣﻞ ﮔﺮدد : 1- Lysimeter 2- Equation of Hydrologic Equilibrium 3- Inflow 4- Outflow 14 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ − اﺟﺰای ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی : • ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی ﺳﻄﺤﻲ 1 • ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ2 • رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی یﻫﺎ آب • وارد ﺷﺪه3 ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻳﺎ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن − اﺟﺰای ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ : • ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ ﺟﺮ • ﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ • ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق • ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﻣﺼﺎرف − اﺟﺰای ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ذﺧﻴﺮه ) آب اﻧﺒﺎرش ( آب • ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه ﺳﻄﺤﻲ آب • ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ • ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن آب را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ : )2 - 2( SI UI SO UO P Q Q E Q Q S 0 + + − − − ± Δ = P :ﺣﺠﻢ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﺑﺮ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن E :ﺣﺠﻢ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ از ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن QSI :ﺣﺠﻢ آب ﺳﻄﺤﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن QSO :ﺣﺠﻢ آب ﺳﻄﺤﻲ ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن QUI :ﺣﺠﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن QUO :ﺣﺠﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ΔS :ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه در ذﺧﺎﻳﺮ آب ﺳﻄﺤﻲ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی و ﺗﺒﺨﻴﺮ، اﮔﺮ ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﻣﺴﺎوی ﺣﺠـﻢ ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ ﺑـﻪ اﺿﺎﻓﻪ و ﻳﺎ ﻣﻨﻬﺎی ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻮقﻓ را ﻣﻌﺎدﻟﻪ ذﺧﻴﺮه4 ﮔﻮﻳﻨ ﺪ. 1- Surface Inflow 2- Subsurface Inflow 3- Imported Water 4- Storge Equation ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 15 2 - 8 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ : )2 - 3( UI P R I sw uo ex D ET Q Q Q Q Q Q Q Q Q V 0 + + + + − − − − ± Δ = QUI : ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن QP :ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن آب ﻧﻔﻮذی از رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی QR :ﺣﺠﻢ ﻧﻔﻮ آب ذﻳﺎﻓﺘﻪ از ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ QI :ﺣﺠﻢ آب ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ از آﺑﻴﺎری Qsw :ﺣﺠﻢ آب ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﻓﺎﺿﻼب ﻫﺎ Quo :ﺣﺠﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن Qex :ﺣﺠﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﺪه QD :ﺣﺠﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺑﻪ ﺷﺪه وﺳﻴﻠﻪ زﻫﻜﺶ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ QET :ﺣﺠﻢ آب ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق ﺷﺪه از ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ΔV :ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺠﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 2 - 9 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن در ﺑﺮﻗﺮاری ﺑﻴﻼن و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻌﺎدﻟﻪ آن ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺮﻳﻚ از اﺟﺰای ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻳﺎ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﻮﻧﺪ و در ﭘـﺎره ای ﻣﻮاﻗﻊ از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺮﺑﻲ در ﺗﺨﻤﻴﻦ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . 2 - 9 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ، ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺑﻴﻼن اﺳﺖ آب و در اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی آن ﺑﺎﻳﺪ دﻗـﺖ زﻳـﺎدی ﺷـﻮد . ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﺑﺎران و ﻳﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻴﺴﻦ1 و ﻧﻴﺰ ﺑـﺎ ﺗﻌﻴـﻴﻦ راﺑﻄـﻪ ﺑـﺎرش و ارﺗﻔﺎع و در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺼﺤﻴﺢ ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ واﻗﻌﻲ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ را در ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤـﻮد . ﻣﻴـﺰان ﺑﺎران ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮاﺳﺎس ارﺗﻔﺎع آب ﺑﺎران ﻳﻚ روی ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺮﺣ ﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ داده .ﺷﻮد 2 - 9 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ یﻫﺎ آب ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ روش ﺑﻪ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از رﻳـﺰش ﻫـﺎی ﺟﻮی ﺳﻄﺢ ﺧﺎک و ﻗﺴﻤﺖ دﻳﮕﺮ ﺗﻌﺮق از رﺳﺘﻨﻲ یﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . 1- Thiessen Polygon 16 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ یﻫﺎ آب ﺳﻄﺤ ﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻚﺘﺗﺸ از یﻫﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻓﺮﻣـﻮل یﻫـﺎ ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺑـﺎ اﻋﻤـﺎل ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻴﺰان ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﭘﻬﻨﻪ ﻳﺎ آﺑﻲ ﻫﺎی یﻫﺎ ﺧﺎک اﺷﺒﺎع از آب ، ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳـﺮ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )2 - 4( E C.E = D ED :ﺗ ﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺎزن آﺑﻲ ، ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ روز :C ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ، 8/0 - 6/0 E :ﺗﺒﺨﻴﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه در ﺗﺸﺘﻚ ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ روز ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل یﻫﺎ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎﻫﺎن ، ﻓﺮﻣﻮل یﻫـﺎ ﭘـﻨﻤﻦ ، ﺑﻼﻧـﻲ - ﻛﺮﻳـﺪل و ﭘـﻨﻤﻦ - ﻣﺎﻧﺘﻴﺲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 9 - 3 - ﻣﺤﺎﺳ ﺒﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ QSI و QSO ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮع یﻫﺎ آب ﺟﺎری ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ، ذوب ﺑﺮف و ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎﻳﻲ آب ﻛﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی وارد رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﮔﺮد د، ﮔﻔﺘﻪ . دﺷﻮ ﻣﻲ ﻣﻘﺪار آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﻧﺼﺐ اﺷﻞ و ﻟﻴﻤﻨﻮﮔﺮاف ﺑﻪ ﺻﻮرت روزاﻧﻪ ، ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺳﺎﻻﻧﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . 2 - 9 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻔﻮذ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺰان ﻧﻔﻮذ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ، ﻧﺼﺐ دﺳﺘﮕﺎه ﻟﻴﺴﻴﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﻲ از آﻧﺠـﺎ ﻛـﻪ ﻧﺼـﺐ اﻳـﻦ دﺳﺘﮕﺎه در ﺗﻤﺎم ﺳﻄﺢ دﺷﺖ ﻫﺎ ﻣﻘﺪور ﻧﻴ ﺴﺖ ، ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻫﻴﺪروﻛﻠﻴﻤﺎﺗﻮﻟﻮژی ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌﻲ ، رواﻧ ﺎب و ﺳﻬﻢ ﻧﻔـﻮذ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد اﻳﻦ . ﺑﻴﻼن ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑـﺮای ﺑﺮﻗـﺮاری روش آن ﺗﺠﺮﺑـﻲ ﺗﻮرﻧـﺖ واﻳـﺖ 1 ﻛـﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﻴﻦ ای ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﺗﺒﺨﻴﺮ اﺳﺖ ، در زﻳﺮ ﺷﺮح ﻣﻲ داده ﺷﻮد و ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺟﻮاﺑﮕﻮ . ﺳﺖ ا )2 - 5( P E R I = + + P :ﻣﻴﺰان ﺑﺎرش در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ :E ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻲﻣﻴﻠ R :ﻣﻴﺰان آب روان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ I :ﻧﻔﻮذ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ در روش ﺗﻮرﻧﺖ واﻳﺖ ﻣﻘﺪار ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﻣﻴﺰا ن ﺗﺒﺨﻴﺮ روزاﻧﻪ ﻳﺎ ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ در دوره ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ درﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﮔﺮ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ از ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﺮ ﻛﻢ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻳﻌﻨﻲ : راﺑﻄﻪ e - p > 0 ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ و ﻫﻤـﻪ آن ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ e - p < 0 ،ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻴﺰان ﺑﺎرش از ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﻴﺶ اﺳﺖ ﺗﺮ . در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت اﮔـﺮ 1- Thornthwaite Method ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 17 (e p 0)e p − = = ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺎدل ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﺳﺖ . در ﻣﻮاردی ﻛـﻪ e < p ﺑﺎﺷـﺪ، ﺗﻤـﺎم ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﻣـﻮﺛﺮ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺎ بﺎ رواﻧ و ﻧﻔﻮذ اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺟﺪاﺳﺎزی اﻳﻦ دو ﻣﻴﺰان ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ دﺳﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﻣﻴﺰان آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک و ﺟﺬب رﺳﺘﻨﻲ ﻫﺎ در ﻧﻮاﺣﻲ ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﺣﺪود 100 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑ ﺮ ﺳﺎل و در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ و ﻓﺎﻗﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻛﺎﻓﻲ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺣﺪود 50 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑ ﺮ ﺳﺎل ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ آب . ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻋﻤﻮﻣﺎ وارد ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ ، ﺷﺪه ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻫﺎ بﺎ رواﻧ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی آب ﺑﺪه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف آﺑﻨﻤﻮد رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﮔﻴـﺮد . ﻛـﻞ ﺣﺠﻢ ﻳﻚ آب رودﺧﺎﻧﻪ از ﺳﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺷـﻮد . رواﻧـ ﺎب ﺳـﻄﺤﻲ ، رواﻧـ ﺎب ﺗـﺎﺧﻴﺮی ﻳـﺎ زﻳﺮﺳـﻄﺤﻲ 1 و ﺟﺮﻳـﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ . بﺎ رواﻧ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺖ و رواﻧ یﻫﺎ بﺎ زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ در ﻛﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎﻛﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺑﺪون رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﺎﺧﻴﺮ وارد ﺟﺮﻳﺎن آب ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . آب ﻛﻞ ﺑﺪه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آن ﻗﺴﻤﺖ از ﺑﺎ رش اﺳـﺖ ﻛﻪ وارد ﻣﻨﺒﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺗﻮﺳﻂ ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ و زﻫﻜﺶ ﻫﺎ وارد رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ 2 رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑـﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آورد . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ زﻳﺎدی ﻻزم دارد . در اﻳﻦ ﻫﻴﺪرو ﮔﺮاف ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ اوج ﺷﺎﺧﻪ ﺑﺎﻻروﻧﺪه ﻣﻌﺮف اوج ﺳـﻴﻼب اﺳﺖ و ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ از اﺗﺼﺎل ﻧﻘﺎﻃﻲ از ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﻗﺒﻞ و ﺑﻌﺪ از ﺳﻴﻼب ﻛﻪ دارای ﺷﻴﺐ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻛﻢ اﺳـﺖ و ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ ﺻـﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ و ﺑﺨﺶ زﻳﺮﻳﻦ آن را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﭘﻼﻧﻴﻤﺘﺮی از ﺣﺠﻢ ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻲ .ﺷﻮد 2 - 9 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ اﻳﻦ دو ﻋﺎﻣﻞ ، ﺷﺎﻣﻞ : ﺗﺒﺎدﻻت آﺑﻲ ﺑﻴﻦ آب ﺳﻔﺮه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ دﺷﺖ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺳﺨﺖ ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﺑـﺎ ﺳﻔﺮه آﺑﺮﻓﺘﻲ ﻣﺠﺎور اﺳﺖ . ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، در ﻳﻚ آﺑﺨﻮان آﺑﺮﻓﺘﻲ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻴﺐ ﺗﻮﭘـﻮﮔﺮاﻓﻲ از ﺑﻠﻨـﺪی ﻳـﺎ ﻫـﺎ دﺷﺖ یﻫﺎ ﻣﺠﺎور ﺑﻪ ﺳﻤﺖ زﻣﻴﻦ یﻫﺎ ﭘﺴﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻮﻳﺮ، درﻳﺎﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ... .ﻫﺎ در ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﻫﻢ ) ﻓﺸﺎر ( و ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﺳـﻔﺮه در ﻣﻘـﺎﻃﻊ ورودی و ﺧﺮوﺟـﻲ ﺟﺒﻬـﻪ ﺟﺮﻳﺎن ، ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺣﺠﻢ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺎﻧﻮنﻗ ﺷﺪه دارﺳﻲ3 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . )2 - 6( Q = T. I. L Q :ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی ﻳﺎ ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ روز T :ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ورودی ﻳﺎ ﺧﺮوﺟﻲ آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮ روز I :ﺷﻴﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ (، درﺻﺪ ﻳﺎ ﺑﺪون ﺑﻌﺪ L : ﻃﻮل ﻣﻘﻄﻊ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﻳﺎ ﺧﺮوﺟﻲ ، ﻣﺘﺮ ﺿﺮﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﻄﻊ ، از ﺗﻔﺎﺿﻞ ارﺗﻔﺎع h دو ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﺘﻮاﻟﻲ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﺑﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ m (I ) آﻧﻬﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ 1- Subsurface Flow 2-Base Flow 3- Darcy’s Law 18 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ )2 - 7( 1 2 m m h h I I − = ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺘﻮﺳ ﻂ m (I ) ﺑﻴﻦ دو ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻴﻦ A را ﺑﻪ ﺻﻮرت ذوزﻧﻘﻪ ﭘﻼﻧﻴﻤﺘﺮی ﺷﻮد و ﺑـﺮ ﻧﺼﻒ ﻣﺠﻤﻮع ﻃﻮل ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ 2 L و 1 L ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮد ﺷﻜﻞ )2 - 12 - 8( m 1 2 1 2 A 2A I L L L L 2 = = + + ﺷﻜﻞ 2 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ Im ﺑﻴﻦ دو ﻣﻨﺤﻨﻲ 2 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺑﺴﻂ ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل T و ﺿـﺮﻳﺐ ذﺧﻴـﺮه ﺳـﻔﺮه S در ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺗﻌـﺪادی از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﺑـﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﺟﺮﻳﺎن ورودی ، ﺧﺮوﺟﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آﺑﺨﻮان ﻫﺎ ﻛﺎرﺑﺮد زﻳﺎدی دارﻧﺪ . ﺑﻌﻀﻲ از روش یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎﺗﻲ و ﻧﻴﺰ ﺑﺴﻂ اﻳﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﺑﺮای ﺳﺮاﺳﺮ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ .ﺮدﻴﮔ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آب ﺳﻔﺮه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ روش ﺑﻪ ﭘﻤﭙﺎژ ﻣﻲ ﻫﺎ ﭼﺎه ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻳـﻦ ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺑﺴـﻴﺎر زﻳﺎد اﺳﺖ ، ﻟ ﺬا از روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻳﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻔﺮه ﺑﺴﻂ داده ﻣﻲ ﺷـﻮد . در زﻳـﺮ ﺑـﻪ ﺗﻌـﺪادی از اﻳـﻦ روش ﻫﺎ اﺷﺎره اﺳﺖ ﺷﺪه . 2 - 10 - 1 - ﺑﺴﻂ ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل T ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻋﺮﺿﻲ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل T ،ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﺿﺮﻳﺐ آﺑﮕﺬری K در ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻳﻪﻻ آﺑﺪار e اﺳﺖ . )2 - 9( T = K.e از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻋﺮﺿﻲ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ RT ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ آﺑﺪار e در ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻇﺎﻫﺮی آن ρ اﺳﺖ . )2 - 10 ( RT = ρ.e در اﻳﻦ دو راﺑﻄﻪ e ﻣﺸﺘﺮک اﺳﺖ . در راﺑﻄﻪ اول ﺣﺬف K ﺑﻪ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻻﻳﻪ آﺑـﺪار ﺑﺴـﺘﮕ ﻲ دارد و در راﺑﻄﻪ دوم ρ ﻋﻼوه ﺑﺮ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻻﻳﻪ آﺑﺪار ﺑﻪ ﻏﻠﻈﺖ اﻣـﻼح ﻧﻴـﺰ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد . ﺣـﺎل اﮔـﺮ ﺷـﻮری ﺳـﻔﺮه ﻳﻜﻨﻮاﺧـﺖ ﺑﺎﺷـﺪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻦ T وRT ﻣﻨﻈﻢ ﺗﺮ ﺷﺪه و ﻻزم اﺳﺖ RT ﺗﺼﺤﻴﺢ ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 19 ﺑﺮای ﺗﺼﺤﻴﺢ RT ﻛﻞ ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺤﻠﻮل ﺳﻔﺮه ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﻤﻚ ﻳﻚ وا ﺣﺪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ) ﺳﺪﻳﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ ( ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد وﻟﻲ . ﭼـﻮن ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻪ آب ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺤﻠﻮل آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﺑﺮای ﺳﺎدﮔﻲ ﻛﺎر ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داﻣﻨﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ، ﻳﻚ رﻗﻢ ﻣﻌﻴﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ 500 ﻣﻴﻜـﺮ وزﻳﻤﻨﺲ ﺑـﺮ ﺳـﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘـﺮ در 25 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد ) ﺳﻠﺴﻴﻮس ( را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رﻗﻢ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ ﭘﺎﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب .ﻛﺮد ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ RT ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺑﺮای : ﺷﺪه ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ، دو ﻧﻘﺸﻪ RT و ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ آﺑﺨﻮان را ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺮﻫﻢ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻧﻤﻮده از ﺗ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻼﻗﻲ دو ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﻢ ﺑﺎ ﻧﻘﺎط ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻪ وﺟﻮد آﻳﺪ ﻣﻲ . در اﻳﻦ ﻧﻘﺎط ارﻗﺎم RT ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻋﺒـﻮری را در500 ﻣﻴﻜﺮوزﻳﻤﻨﺲ ﭘﺎﻳﻪ ﺿﺮب ﻧﻤﻮده و ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب را ﺑﺮ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ آن ﻧﻘﻄﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮده RTﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷـﺪه ای ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻗﺮار دادن آن در ﻧﻘﻄﻪ ﻮقﻓ و ﺑﺎ روش واﺳﻄﻪ ﻳﺎﺑﻲ ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ RT ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪه ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ .ﺷﻮد 2 - 10 - 2 - ﺑﺴﻂ ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل روش ﺑﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ اﮔﺮ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺿﺮاﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﭘﻤﭙـﺎژ ﻫـﺎ ﭼـﺎه از دﻗـﺖ زﻳـﺎدی ﺑﺮﺧـﻮردار و ﭘﺮاﻛﻨﺶ آن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧ ﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﺒﺎدﻻت آﺑﻲ ﺳﻔﺮه ﺑﺎ ﻣﺤﻴﻂ ﺧﺎرج ﺧـﻮد ﺑﺴـﻴﺎر ﻛـﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮان ﻣﻲ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻟﻮﻟﻪ ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ ، ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آب ﻛﻞ را ﺑﻪ ﺳﻔﺮه ﺑﺴﻂ داد . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﺎر ﻻزم اﺳﺖ ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﻫﻢ ) ﻓﺸﺎر آب ( زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺧﻄﻮﻃﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﺴﺎوی ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﺧﻄﻮط ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ ﻣﻮﺳﻮم اﺳﺖ ، ﺗﺮﺳﻴﻢ ﺷﻮد . ﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن اﺻﻞ ﺑﻘﺎی ﻣﺎده در اﻳﻦ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻫﺮ ﻣﻘـﺪار ﻛﻪ آﺑﻲ وارد ﺷﻮد، ﻫﻤﺎن ﻣﻘﺪار از آن ﺑﺎﻳﺪ ﺧﺎرج ﮔﺮدد . ﺑﺎ ﺑﺴﻂ ﺧﻄﻮط ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ ، ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ n ﻜﻪﺷﺒ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﻃﻮل و ﻋﺮض آﻧﻬﺎ ﻣﺴﺎوی اﺳﺖ . ﻃﺒﻖ راﺑﻄﻪ دارﺳﻲ ﺟﺮﻳﺎن Q را در ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ : )2 - 11 ( ﺷﺒﻜﻪ1 1 2 1 1 1 1 h h Q T .l L − = )2 - 12 ( ﺷﺒﻜﻪ2 2 3 2 2 2 2 h h Q T .l L − = )2 - 13 (ﺷﺒﻜ ﻪ n n n n n n n h h 1 Q T .l L − + = 2 - 10 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﻫﻴـﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﺑـﺎ ﺑﻴﻼن ﺟﺰ ﺑﻪ ﺟﺰ در اﻳﻦ روش ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﻮدن ﻳﻜﻲ از ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ، دﺳـﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑـﻪ دﻳﮕـﺮ ﺿـﺮﻳﺐ ﻫﻴـﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳـﻔﺮه آب ز ﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آﺳﺎن اﺳﺖ . در اﻳﻦ روش دو ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ، ﻳﻜـﻲ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺣـﺪاﻗﻞ زﻣـﺎﻧﻲ t و دﻳﮕـﺮی ﺑـﺎ اﺧـﺘﻼف زﻣـﺎﻧﻲ t t + Δاﺳﺖ ﻻزم ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺮﺑﻌﻲ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﻣﺴﺎوی a ﺗﻬﻴﻪ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ ﺗﻌﺪاد n ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛـﻪ 20 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺮﻛﺰ ﻫﺮ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﻘﺪار ارﺗﻔﺎع ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی در زﻣﺎن t وt t + Δ ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ . ﻣﻌﻠﻮم ﺑﻮدن T ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳـﺎده ﺷﺪه ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه S ﻫﺮ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰی C ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی H ﺑﺎ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﻣﺠﺎو ر ﺷﻤﺎﻟﻲ N ، ﺷـﺮﻗﻲ E ، ﺟﻨـﻮﺑﻲ S و ﻏﺮﺑـﻲ W ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﺑـﺎ ارﺗﻔﺎع ﻫﺎی ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻳﻚ HN ، HE ، HS ، HW ﺗﺒﺎدل آﺑﻲ دارد . ﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن دارﺳﻲ ﺗﺒﺎدل آﺑﻲ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰی ﺑـﺎ ﺷـﺒﻜﻪ ﺷـﻤﺎﻟﻲ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ . )2 - 14 ( N C N N H H Q T .a a − = و در ﺟﻬﺖ ﺷﺮق ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : )2 - 15 ( E C E E H H Q T .a a − = ﭼﻮن اﺑﻌﺎد ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ a ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ ﻣﺴﺎوی ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻌﺎدﻻت ﭼﻬﺎر ﺟﻬﺘﻲ ﺳﺎده ﺷﺪه زﻳﺮ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ . )2 - 16 ( N N N C S S S C E E E C W W W C Q T (H H ) Q T (H H ) Q T (H H ) Q T (H H ) = − = − = − = − ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﺟﺒﺮی ﭼﻬﺎر ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺎﻻ در ﻳﻚ رژﻳﻢ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻛﻪ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ زﻣﺎن وﺟ ﻮد ﻧﺪارد، ﻣﺠﻤـﻮع ﺗﺒـﺎدﻻت آﺑـﻲ ﺷـﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰی و ﭼﻬﺎر ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺠﺎور آن ﻃﺒﻖ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﻌﺎدل ﺻﻔﺮ ﻣﻲ .ﺷﻮد )2 - 17 ( N N C E E C S S C W W C T (H H ) T (H H ) T (H H ) T (H H ) 0 − + − + − + − = وﻟﻲ در رژﻳﻢ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه ΔV در ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰی ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ارﺗﻔﺎع ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻳﻚ در زﻣﺎن t ﺑﺮ اﺑﺮ HC ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ زﻣﺎن Δt ﻳﻌﻨﻲ در زﻣﺎنt t + Δ ، ﺑﻪ اﻧﺪازه ΔHC ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . ﭘـﺲ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺣﺠـﻢ ﺷـﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰی ﻣﺴﺎوی ﺑﺎ 2 C V a .S. H Δ = Δ ﻣﻲ .ﺷﻮد2 a ﺳﻄﺢ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛﺰی و ΔHC ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺳـﻄﺢ آب در زﻣـﺎن Δt وS ﺿـﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه آن ﺷﺒﻜﻪ اﺳﺖ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺎﻻ را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ . )2 - 18 ( [ ] 2 N N C E E C S S C W W C t T (H H ) T (H H ) T (H H ) T (H H ) a .S. Hc − + − + − + − Δ = Δ ﺑﺎ ﻣﺮﺗﺐ ﻛﺮدن ﻣﻌﺎدﻟﻪ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ T در ﭼﻬﺎر ﺟﻬـﺖ ﺷـﺒﻜﻪ ﻣﺮﻛـﺰی C ﻳﻜﺴـﺎن ﺑﺎﺷـﺪ از T ﻓـﺎﻛﺘﻮر ﮔﺮﻓﺘـﻪ و راﺑﻄـﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد )2 - 19 ( 2 C N E S W C H T(H H H H 4H ) a .S t Δ + + + − = Δ اﮔﺮ ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺮ 2 a ﺗﻘﺴﻴﻢ و T ﺑﻪ ﻃﺮف دﻳﮕﺮ راﺑﻄﻪ ﺑﺮده ﺷﻮد، ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ )2 - 20 ( N E S W C C 2 t N E S W C 2 C H H H H 4H H S . T a H H H H 4H S t . T H a + + + − Δ = Δ + + + − Δ = Δ ارﺗﻔﺎع ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻫﺎی HE ، HS ، HW وHN ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی زﻣﺎن tو ΔHC ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻔﺎﺿﻞ ﭘﻴﺰوﻣﺘـﺮ HC در زﻣﺎنt t + Δ اﺳﺖ ، ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی دﻳﮕﺮی ﺑﺎ دادهt t + Δ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 21 2 a ﻣﺴ ﺎﺣﺖ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ و Δt ﺗﻐﻴﻴﺮ زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ . ﺣﺎل اﮔﺮ ﻳﻜﻲ از دو ﺿﺮﻳﺐ S ﻳﺎ T ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ، دﻳﮕـﺮی ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﺤﺎﺳـ ﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺷﻜﻞ 2 - 2 - ﺷﺒﻜﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺷﻜﻞ 2 - 3 - ﻧﻘﺸﻪ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه 2 - 10 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ S و K روش ﺑﻪ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺧﺎک ﻫﺎ ﭼﺎه در اﻳﻦ روش ، ﻧﻤﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺧﺎک ﺧﺎرج از ﺷﺪه در یﻫﺎ ﭼﺎه دﺳﺖ ﺣﻔﺎری ، ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﺻـﺤﻴﺢ ﺟﻤـﻊ آوری و ﺑـﻪ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺧﺎک ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭘﺲ ﻫﺎ ﺧﺎک از ﺧﺸـﻚ ﺷـﺪن در ﻫـﻮا وزن و ﻋﻤـﻖ یﻫـﺎ ﻣﺮﺑـﻮط ﻳﺎدداﺷـﺖ 22 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . درﺻﺪ داﻧﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻋﺒﻮر از یﻫﺎ اﻟﻚ1 اﺳﺘﺎﻧﺪارد200 - 100 - 20 - 10 - 6 - 4 و ﺷﺒﻜﻪ ﻫـﺎی ﻓﻠـﺰی − 3 3 4 8 - 00 /1 – 5/1 – 2 - 3 )اﻳﻨﭻ ﺗﻌ ( ﻴﻴﻦ ﺷﺪه و ﻣﻨﺤﻨﻲ ﮔﺮاﻧﻮﻟﻮﻣﺘﺮی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺧﺎک در ﻧﻤﻮدارﻫﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺿﺮﻳﺐ آﺑﮕﺬری اﮔﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺎﺳﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞ ∫ ﺑﺎﺷـﺪ و ﺿـﺮﻳﺐ ﻳﻜﻨـﻮاﺧﺘﻲ 2 آن90 10 d UC 10 d = 〈 ) d ﻗﻄـﺮ داﻧـﻪ ﻫـﺎ ﺑﺮﺣﺴـﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ( ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻫﻴﺰن 3 ﺿﺮﻳﺐ آﺑﮕﺬری ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ : )2 - 21 ( 2 10 K d mm / s = K :ﺿﺮﻳﺐ آﺑﮕﺬری ﻣﺎﺳﻪ ﻳﻜﺪﺳﺖ ، ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ d :ﻗﻄﺮ داﻧﻪ ﻫﺎ، ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺧﺎک ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی آﺑﮕـﺬری 4 ا ز اﻧـﻮاع ﺑـﺎر ﺛﺎﺑـﺖ 5 و ﺑـﺎر ﻣﺘﻐﻴـﺮ6 و ﺑﺎراﻓﺘﺎن7 ﺿﺮﻳﺐ ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮی آﻧﻬﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد - روش ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه S ﺑﺎ روش داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﺎک ﻫﺎ ﭼﺎه در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آزاد، ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه8 و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺎﻫﻢ ﺑﺮاﺑﺮﻧﺪ ﭘﺲ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ آﺑﺪﻫﻲ ﺑﺮای وﻳﮋه ﻫﺎی ﮔﺮوه ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ و در ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﺎهﭼ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﻳﺎﺑﺪ، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﮔﺮوه ﺑﻨﺪی ﺧﺎک ﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﺮاﺋـﺖ ﻗﻄـﺮ آﻧﻬﺎ در ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺟﺪول ﻳﺎ ﻧﻤﻮدار ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﺳﺖ . اﮔﺮ آن ﺑﺨﺶ از ﻧﻤﻮدار دارای ﻗﻄﺮی ﻛﻢ ﺗﺮ از 75 ﻣﻴﻜـﺮون ) اﻟـﻚ 200 ( ﺑﺎ ﺷﺪ در ﮔﺮوه ﺳﻴﻠﺖ و رس ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮد و درﺻﺪ آﻧﻬﺎ از روی ﻣﺤﻮر ﻋﻤﻮدی ﺟﺪول ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آﺑﺪﻫﻲ ﺑﺮای وﻳﮋه ﺑﺮﺧﻲ اﻧﻮاع رﺳﻮﺑﺎت آﺑﺮﻓﺘﻲ اﻳﺮان در ﺟﺪول )2 - 1( اراﺋﻪ اﺳﺖ ﺷﺪه . ﺟﺪول 2 - 3 - آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﺑﻌﻀﻲ از رﺳﻮﺑﺎت ﺿﺮﻳﺐ ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮی m/sآﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ) درﺻﺪ ( ﻣﺸﺨﺼﺎت رﺳﻮب ﻧﺎم ﮔﺮوه 7 - 10 3 – 0رس و رس و ﺳﻴﻠﺘﻲ C 6 - 10 5رس ﻣﺎﺳﻪ ردا CS 5 - 10 10 ﻣﺎﺳﻪ ﻣﺎﺳﻪ ردا TS 4 - 10 15ﺷﻦ ﻣﺎﺳﻪ دار GS 3 - 10 20ﻣﺎﺳﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺷﻦ SG 1 - 10 28ﻣﺎﺳﻪ ﻳﻜﺪﺳﺖ S 1- Sieve 2- Uniformity Coefficient 3- Hazen’s Formula 4- Permeameter 5- Constant Head 6- Variable Head 7- Falling Head 8- Specific Yield ﻓﺼﻞ دوم - ﺑﻴﻼن آب 23 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﭼﺎﻫﻲ ﺑﺎ ﻋﻤﻖ 150 ﻣﺘﺮ ﺣﻔﺎری ﺷﻮد و ﺑﻪ ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﻨﺪ و در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ آن در 50 ﻣﺘﺮی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ، 100 = H ﻣﺘﺮی ﺑﻪ آن ﺗﺮﺗﻴﺐ 60 ﻣﺘﺮ ﻣﺎﺳﻪ ﻳﻜﺪﺳﺖ ﺷﺴﺘﻪ ، ﺷﺪه20 ﻣﺘﺮ ﺑﻌﺪی آن از ﻧﻮع GS و ﺑﻘﻴﻪ ﺗﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ از ﮔﺮوه CS ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ زﻳ ﺮ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﺻﺪﻣﺘﺮی H ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ) ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 2 - 4 .( ﺟﺪول 2 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﺿﺮب در درﺻﺪ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﻋﻤﻖ ﮔﺮوه ﺟﺰ اﻋﺸﺎری ﻣﺘﺮ 80 / 16 28 6/0 60 S 00 /3 15 2/0 20 GS 10 /0 5 2/0 20 CS ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه90 / 19 2 - 10 - 5 - ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﻫﺎی ﻧﻤﺎی ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آب و ﻧﻮاﺣﻲ ﻫﻢ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﭘﺲ از اﻳﻨﻜﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آب و ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻓﻲ و ﺑﺎ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﭘﻮﺷـﺶ ﻻزم ﺑـﺮای ﺳـﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ روش یﻫﺎ ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣ ﺮﺑﻮط در ﻧﻘﺎط ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﻳﺎ ﻣﺤﻞ ﻫﺎ ﭼﺎه روی ﻧﻘﺸﻪ آﻧﻬﺎ را ﻣﻴﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻧﻤﻮد و ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ ﺑﺎﻻ را ﺗﻮﺳﻌﻪ داد و ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮردﻧﻈﺮ را ﺗﻬﻴﻪ .ﻛﺮد 2 - 11 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ΔV ΔV ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ ﻣﻨﺒﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻋﺒﺎرت ﺳﺖ ا از ﺗﻔﺎوت ﻣﺠﻤﻮع ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻪ از راﺑﻄﻪ زﻳـﺮ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )2 - 22 ( ΔV = Δh.A.S :Δh ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻋﻤﻖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﻣﻌﺮف ﻣﻨﺘﺞ ﻣﻲ ﺷﻮد . : Aﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ S :ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﻣﺘﻮﺳﻂ آﺑﺨﻮان ﻫﻴﺪروﮔ ﺮاف ﻣﻌﺮف از ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻴﺴﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﺳﻄﺢ یﻫﺎ ﭼﺎه آب ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﺑـﻪ دﺳـﺖ ﻣـﻲ آﻳـﺪ . ﺑـﺎ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﺴـﺎﺣﺖ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ و ﺗﻘﺴﻴﻢ آن ﺑﺮ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻛﻞ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺿـﺮﻳﺐ a ﺣﺎﺻـﻞ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺣـﺎل اﮔـﺮ ارﺗﻔـﺎع آب ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ ﻫـﺮ ﭼـﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه در ای ﺿﺮﻳﺐ ﺷﺒﻜﻪ a ﺿﺮب و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕ ﺮ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ، ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺳـﻄﺢ آب آﺑﺨـﻮان ﺑـﺮای آن ﻣـﺎه ﺑـﻪ دﺳـﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎ اﻧﺘﻘﺎل اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ روی ﻣﺤﻮر ﻋﻤﻮدی ﺑﺎ داده آﺑﻲ ﻫﺎی ﺳﺎﻻﻧﻪ و اﺗﺼﺎل آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﻣﻌﺮف آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ ﻣﻲ . 24 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 2 - 12 - ﺑ ﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﭘﺲ از ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ روش ﺑﻪ یﻫﺎ ذﻛﺮ ﺷﺪه و ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣـﺪه در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن ﻣـﻮردﻧﻈﺮ، ﺑﻴﻼن ﺑﺮای آﺑﻲ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ ﻣﺜﻼ ﻳﻚ ﺳﺎل ﻣﻌﺎدل 365 روز ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﺎدآوری اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺿﺮوری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻼن ، ﺣﺎﺻﻞ ﻳﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ آﻣﺎری اﺳﺖ . ﻟﺬا ﺿ ﻤﻦ ﻛﻮﺷﺶ در ﻛـﺎرﺑﺮد آﻣـﺎر ﻓـﺮآوری ﺷﺪه ، ﺑﺎﻳﺪ از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻛﺎﻣﻞ داﺷﺖ و ﭼﻨﺪ دوره ﺑﺎزدﻳﺪ ﺻﺤﺮاﻳﻲ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد و ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن در ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﺗﻨﻈـﻴﻢ ﺷﻮد . در ﻣﺮاﺣﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺳﻌﻲ و ﺧﻄﺎ ﻋﻮاﻣﻠﻲ را ﻛﻪ دارای ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑـﻪ ﺗـﺪرﻳﺞ در و ﺣـﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اﺻﻼح ﺗﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ و ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ اﺻﻮﻻ در داﻧﺶ آﻣﺎر ﻫـﻴﭻ آﻣـﺎری ﺑـﺎ درﺟـﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺻﺪ در ﺻﺪ وﺟﻮد ﻧﺪارد . 3 ﻓﺼﻞ 3 ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 27 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 3 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺒﺎدﻻت ﻣﻘﺪار ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل در ﭼﺮﺧﻪ آﺑﻲ ، در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻛﻪ ﺑﺮ اﺻﻞ ﺑﻘﺎ ﻣﺎده ﺗﺎﻛﻴﺪ دارد از اﻫﺪاف ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ رود . ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ ﻫﺪف ، ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮﻟﻲ ﻛﻪ در ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ ﺑﺎ آب وارد ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﺧﺎص ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﺎ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه و ﻳﺎ ﻫﻤ ﻫﺎی آب ﺮاه ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺮرﺳﻲ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧـﺪ . اﺧـﺘﻼف ﻣﻮﺟـﻮد در ﻛﻞ ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل ، ﻣﻌﺮف ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه اﺳﺖ آب ﺷﺪه . 3 - 2 - ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 1 ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻛﻪ ای اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آن ﮔﺮدآوری و ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼ ﻧﻤﻚ ن ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﺤﺪوده ﺑـﻴﻼن ﻧﻤـﻚ ﻧﺎﻣﻴـﺪه ﻣﻲ ﮔﺮدد اﻳﻦ . ﻣﺤﺪوده ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ، ﻳﻚ آﺑﺨﻮان و ﻳﺎ ﻳﻚ واﺣﺪ ﻛﺸﺎورزی ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 3 - دوره ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 2 دوره ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، ﺑﻪ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻃﻲ آن ﻛﻠﻴﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ ، ﮔﻔﺘـﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ را ﺑﺮای ﻫﺎی دوره ﻣﺘﻔﺎوت ، ﻣﺎه ، ﻓﺼﻞ ، دوره ﻛﺸﺖ ، ﺳﺎل آﺑﻲ و ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﺗﻮان ﻣﻲ آﺑﻲ ﺑﺮﻗﺮار ﻧﻤﻮد . 3 - 4 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺧﻼﺻﻪ ﻧﻤﻮد . ﺟﺪول 3 - 1 - ﻣﺒ ﻛﻠﻲ ﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻋ ﻮاﻣﻞ ورودی ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻤﻚ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻫﺎ و ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻮﺳﻂ رﺳﺘﻨﻲ ﻫﺎ از ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ از ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺟﺮﻳﺎ ن ﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه از ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮا ت ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل در ذﺧﺎﻳﺮ آب 1 - Salt Balance Area 2 - Salt Balance Duration 28 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﺮای ﻫﺎی دوره ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺗﻐﻴﻴـﺮات اﻗﻠﻴ ﻤـﻲ و ﻳـﺎ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﺎﺛﻴﺮ آن ﺑﺮ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ﻛﻞ ذﺧﺎﻳﺮ آﺑﻲ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ . ﺗﻌﺎدل ﻧﻤﻚ ﺑﻴﻦ ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟـﻲ و ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه آﺑﻲ در ﭘﺎﻳﺪاری ﻛﻴﻔﻲ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 3 - 4 - 1 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻜﻞ ﺧﺎﺻﻲ از ﺑﻴﻼن ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﻤﻚ اﺳﺖ آب ﻛﻪ در آن ﻧﻤﻚ ﻛﻠﻴﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل آب ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، در ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﻪ ﺑ وﻳﮋه آﺑﺨﻮان آزاد ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼ ﻧﻤﻚ ن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ . در ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻠﻴﻪ اﺟﺰا ﻧﻤﻚ ﻫـﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﮔﺮدد ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ اﺧﺘﻼف ﻣﻮﺟﻮد در ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠـﻮل ﻛـﻞ ذﺧـﺎﻳﺮ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻏﻴﺮﺗﻌﺎد ﻟﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺳﻮی ﻛﺎﻫﺶ ﻛﻞ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ذﺧﺎﻳﺮ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻴﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ . ) ﺟﺪول 3 - 2( ﺟﺪول3 - 2 - ﺎﻧﻲﻣﺒ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ورودی ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻤﻚ ﻧﻔﻮذی ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﻧﻤﻚ ﺟﺬب ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻧﻤﻚ آب ﺷﻮﻳﻲ ﺷﺪه از راه ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ آﺑﺨﻮان ﻧﻤﻚ ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﻤﺮاه ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ آﺑﺨﻮان ﻧﻤﻚ آب ﺷﻮﻳﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ آﺑﺨﻮان از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺨﺶ ﺳﻴﻼب و آﺑﻴﺎری ﻧﻤﻚ ﺧﺮوﺟﻲ از آﺑﺨﻮان ﻫﻤﺮاه ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻤﭙﺎژ و زﻫﻜﺶ ﻫﺎی ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی ﻧﻤﻚ ﺧﺎرج ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 3 - 4 - 2 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻧﻤﻚ در واﺣﺪﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی در واﺣﺪﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی اﻫﻤﻴﺖ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ از دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﺶ آن ﺗﺮ اﺳﺖ زﻳﺮا ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، ﻣﻴﺰان آب ﺷـﻮﻳﻲ و زﻫﻜﺸﻲ را در آﻣﺎده ﺳﺎزی زﻣﻴﻦ ﺑﺮای ﻛﺸﺖ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در واﺣﺪﻫﺎی ﻛﺸ ﺎورزی ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 3 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در واﺣﺪﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی اﺟﺰا ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ورودی اﺟﺰا ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻤﻚ ﺑﺎرﻧﺪ ﮔﻲ و ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻧﻤﻚ ﺟﺬب ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻧﻤﻚ آب آﺑﻴﺎری و ﭘﺨﺶ ﺳﻴﻼب ﻧﻤﻚ آب ﺷﻮﻳﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﻧﻤﻚ ﻛﻮدﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و آﻟﻲ ﻧﻤﻚ ﺧﺎرج ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ زﻫﻜﺶ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻧﻤﻚ ﻣﻮاد اﺻﻼﺣﻲ ﺧﺎک ﻧﻤﻚ ﺧﺎرج ﺷﺪه از ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ واﺣﺪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 29 3 - 5 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ اﺳﺎس و رﻛﻦ اﺻﻠﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ اﺳﺖ . آﻣﺎر ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺤـﺪوده از ﻧﻈـﺮ ﻛﻴﻔﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮا ﻳﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 5 - 1 - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ آ ﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻮردﻧﻴﺎز ﻛﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮورت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت روزاﻧﻪ ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺷـﺎﻣﻞ : ﻧﻤﻚ آب ﺑﺎران ، ﻧﻤﻚ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺒﺨﻴﺮ، دﻣﺎ ، ﺳﺮﻋﺖ وزش ﺑﺎد و ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن رﻃﻮﺑﺖ اﺳﺖ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻚ ﺑﺎران ﻫﻢ زﻣﺎن ﺑﺎ رﻳﺰش ﺟﻮی و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻘـﺪار آن ﺻـﻮرت ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد، در ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻛـﻢ ﺗـﺮ از ﻳـﻚ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ از روش ﺳﻨﺠﺶ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ آب ﺑﺎران اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد در ﺣﺠﻢ ﻫﺎی زﻳﺎد از روش اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی وزﻧـﻲ ﻧﻤـﻚ ﺟﺎی ﺑﻪ ﻣﺎﻧﺪه از ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻳﺎ TDS اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد 3 - 5 - 2 - آﻣﺎر ﻛﻴﻔﻲ ﻫﺎی بﺎ رواﻧ ﺳﻄﺤﻲ اﻳﻦ آﻣﺎر ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﻢ زﻣﺎن ﺑﺪه، ﺳﻨﺠﺶ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻳـﺎ TDS ) ﺑـﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧـﺪه ﺧﺸـﻚ ( در اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮی آب ) ﺳﻨﺠﻲ ( رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﻧﻬﺮﻫﺎ، ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و آب ﺑﻨﺪان اﺳﺖ ﻫﺎ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی اﻳﻦ آﻣﺎر در ﻣ ﻨﻄﻘﻪ ورودی وﺧﺮوﺟﻲ دﺷﺖ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . 3 - 5 - 3 - آﻣﺎر ﻛ ﻴﻔﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 3 - 5 - 3 - 1 - ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ ﺗﻮزﻳﻊ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ در ﺳﻔﺮه آزاد : در ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ وﺟﻮد ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﭼﺎه ﻣﺸـﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺎ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺿﺮوری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺗ ﺮاﻛﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری آب ، وﺟﻮد رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و زﻫﻜـﺶ ﻫـﺎ، ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺗﺒﺨﻴﺮی و ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻮﺿﻌﻲ ﻧﻤﻚ در آﺑﺨﻮان ﻣﻲ ،ﺷﻮد ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨـﺎب و ﺗﻜﻤﻴـﻞ ﮔـﺮدد . اﻳـﻦ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻧﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺻﻮرت ﻓﻘﺪان اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﭼﺎه ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺣﻔﺎری ﺷﻮد . ﺑﺮای آﮔﺎﻫﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺳﻔﺮه ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و ﻋﻤﻴﻖ ﺑﺎﻳﺪ دو ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻣﺸـﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ ﺑﻪ ای ﺷﻴﻮه ﺣﻔﺮ و ﻟﻮﻟﻪ ﮔﺬاری ﮔﺮدد ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻗﺴﻤﺖ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ ﻋﻤﻖ ﺑﻪ 50 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﺸﺒﻚ ﺑﺎﺷـﺪ در . ﺣـﻴﻦ ﺣﻔـﺎری ﻛﻪ اول ﭼﺎه ﻣﻌﺮف ﺳﻔﺮه ﺳﻄﺤﻲ اﺳﺖ ﭘﺲ از ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺸﺒﻚ در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ آب ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣـﻲ ﻳﺎﺑـﺪ، وﻟـﻲ در ﭼـﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ ﻣﺠﺎور، ﻛﺎر ﺣﻔﺎری ﺗﺎ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺑﺴﺘﺮ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ آﺑﺨﻮان اداﻣﻪ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . 30 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻴﻔﻲ ﺑﻪ : ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻫـﺮ 25 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑـﻊ ﻳـﻚ ﺣﻠﻘـﻪ ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﻌﺮف ﻛﻴﻔﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آن ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻮرد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺮاﻛﻤﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﭘﺪﻳﺪ آﻳﺪ ﻛـﻪ ﺗﺮاﻛﻢ ﺑﻪ آن ﺷﺮح زﻳﺮ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد ﺗﺮاﻛﻢ زﻳﺎد : − در اﻃﺮاف رودﺧﺎ ﻧﻪ ﻫﺎ و زﻫﻜﺶ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺒﺎدﻻت آﺑﻲ − د ر ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﺗﺎﺑﻊ ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − در ﻧﻮاﺣﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮی و ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺳﺖ . ﺗﺮاﻛﻢ : ﻛﻢ در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﭼﺎه ﻬﺮهﺑ ﻫﺎی ﺑﺮداری ﻛﻢ و ﻋﻤﻖ ﺳﻄﺢ آب ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺎﺷـﺪ و ﻧﻴـﺰ ﻧﻮﺳـﺎﻧﺎت ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ آزاد ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮان ﻣﻲ . ازای ﺑﻪ ﻫﺮ 50 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﻳﻚ ﭼﺎه ﺣﻠﻘﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ای درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . 3 - 5 - 3 - 2 - دوره ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻮرد ﻟﺰوم ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ، ﻫﺮﭼﻪ ﺗﻌﺪا د ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺘﻲ از ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ای زﻳﺎدﺗﺮ و ﻓﻮاﺻﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮ ﺑﺎﺷـﺪ، دﻗـﺖ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ اﺳﺖ . دوره ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری در ﺳﺎل ﻧﺨﺴﺖ ، ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﺗﺎ از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح در ﻃﻲ ﻳﻚ ﺳـﺎل آﺑـﻲ و اﻟﮕـﻮی آن اﻃـﻼع ﺣﺎﺻﻞ .ﺷﻮد ﺑﺮای اﻳﻨﻜﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺎﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺗﺒﺎدﻻت ﻧﻤﻚ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻣﻠﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ، ﺿﺮوری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻢ زﻣﺎن در دوره ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری از آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ، زﻫﻜﺶ ﻫﺎ و ﺟﻮﻳﭽﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل 1 و آب ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ از ﻋﺼﺎره2 ﺧﺎک ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻮد . 3 - 5 - 3 - 3 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری آب ﻣﺼﺮﻓﻲ زراﻋﻲ ، ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﺷﺮب ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ ﻫﺎی آب ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ آﺑﻴﺎری و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺼﺎرف ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ از آب ﻫﺎی زراﻋﻲ ، ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﺷﺮب ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﮔﺮدد . 3 - 6 - ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮردﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ، ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی زﻳﺮ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ : − ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ، ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﻳﻲ ، ﻧﻘﺸﻪ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ 1- Water Courses 2- Extract ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 31 − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﻣﻘﺎﻃﻊ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ ، ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ، ﺗﻐﺬﻳﻪ از ﻛﻒ ، ﭼﺸﻤﻪ ﻛﻒ ﻫﺎی ﺟﻮش و ﻏﻴﺮه − ﻧﻘﺸﻪ اﻳﺰوﭘﻴﺰ ﻫﻢ ) ﻓﺸﺎر آب ( زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣ ﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻧﻘﺎط ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ، ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑـﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ − ﻧﻘﺸﻪ ﻋﻤﻖ ﻫﻢ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮدن ﻧﻮاﺣﻲ و ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﺗﺒﺨﻴﺮی − ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﻧﻤﺎی ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل و ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت − ﻧﻘﺸﻪ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﺗﺤﻮﻻت ﻛﻴﻔﻲ ، ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻣﺴﺎ ﻳﻞ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ) زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ آب ( − ﻧﻘﺸﻪ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ TDS آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻮزﻳـﻊ ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﻧﻤـﻚ در آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ و ﻣﺸـﺨﺺ ﻛـﺮدن ﻣﺤ ﺪوده ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ − ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻴﭗ ﻫﺎی آب و رﺧﺴﺎره ﻫﺎی ﻫﻴﺪروژﺋﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﺟﺒﻬﻪ ﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ و ای ﻧﻘﺎط و ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻫﻢ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ − ﻧﻘﺸﻪ ﮔﺮوه ﺑﻨﺪی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻧﻈﺮ آﺑﻴﺎری ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺎط ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺎی آب ﺷﺪه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻨﺎ ﺳﺐ آﺑﻴﺎری و ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺤﺮاﻧﻲ 3 - 7 - اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻮردﻧﻴﺎز ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، ﻣﻘﺪار ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ﺣﺎﺻﻞ از واﻛﻨﺶ ﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﭼﺮﺧﻪ آﺑـﻲ را ﺑﺮرﺳـﻲ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ و ﺗـﺎﺛﻴﺮات ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻮا، آب ، ﺧﺎک و ﻣﻨﺸﺎ آﻧﻬﺎ را روﺷﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 3 - 7 - 1 - ﻻﻳﻪ ﻫﻮا1 درﺻﺪ ﺣﺠﻤﻲ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﺎزﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻫﻮا در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻌﺎرف در ﺟﺪول )3 - 4( اراﺋﻪ اﺳﺖ ﺷﺪه : ﮔﺎزﻫﺎی ﻓﻮق ، ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺻﻠﻲ ﻫﻮا را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، وﻟﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﺿﻌﻲ ﻣﻮاد و ﮔﺎزﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ : آﻣﻮﻧﻴﺎک ، ﮔﺎزﻫـﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺎی ﻓﺴﻴﻠﻲ و ﻧﻴﺰ ﮔﺎزﻫﺎی ﻣﺘﺼﺎﻋﺪ از ﭘﺪﻳﺪه ﺎیﻫ آﺗﺸﻔﺸﺎﻧﻲ و ژﺋﻮﺗﺮﻣﺎل ﺑﻪ ﻫﻮا اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﮔﺎزﻫﺎی 2 CO و2 H در ﻫﻮا ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ اﺳﺖ و ﺣﺪود 03 /0 درﺻﺪ از ﺣﺠﻢ آن را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد وﻟﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ در ﻛﺎﻫﺶ pH ﺑﺎران آب و ﺑﺎﻻﺑﺮدن ﺣﻼﻟﻴﺖ ﺑﺮای آن ﺣﻞ ﻛﺮدن ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎ ﺑﻪ وﻳﮋه ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﻛﺮﺑﻨﺎﺗﻲ دارد . 1- Atmosphere 32 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 3 - 7 - 2 - ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ1 ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ ﻳﺎ ﻻﻳﻪ ﺧﺎک ، در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻣﺸﺮف ﺑﺮ دﺷﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ . اﻳـﻦ ﻻﻳـﻪ ازداﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﻔﺼﻞ ، اﻏﻠﺐ ﺳﻴﻠﻴﺴﻲ و ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺎ ﻛﻢ ﺷﺪن ﺷﻴﺐ دﺷﺖ ﻫﺎ ﻗﻄﺮ داﻧﻪ ﻫﺎ ﻛﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی و رواﻧ ﻫﺎی بﺎ ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎ ورود ﺑﻪ ﻻﻳﻪ اﻳﻦ ﺷﺮوع ﺣﻞ ﺑﻪ ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ ﺧﺎک ﻫﺎ ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ و ﺑـﺎ ﺣﺮﻛـﺖ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﺒﺎدی ﺧﺮوﺟﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ دﺧﺎﻟﺖ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ آب اﻳﻦ ﻫﺎ اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮد . 3 - 7 - 3 - ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ2 ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ اﻳﻦ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آزاد ﻗﺮار دارد ) ﺷﻜﻞ3 - 1( و ذرات آن ﺧﺎک از داﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻨﻮع ، اﻏﻠﺐ ﺳﻴﻠﻴﺴﻲ و ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻛﻪ ﺷﺪه ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻫﺎی دوره ﺳﻴﻼﺑﻲ دارﻧﺪ . ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ اﻳﻦ ﻻﻳـﻪ ﺑـﺮ اﺛـﺮ ﺑ ﺎرﻧـﺪﮔﻲ ، ﻧﻔـﻮذ و آب ﺷﻮﻳﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻢ ، ﺷﻮد و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻣﺤﻴﻂ، ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﺣﺎﻟـﺖ ﻫـﺎی ﻣﺎﻳﻊ ﻳﺎ ﺟﺎﻣﺪ زﻳﺎد ﺷﻮد . ﺟﺪول 3 - 4 - درﺻﺪ ﺣﺠﻤﻲ ﮔﺎزﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻫﻮا در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺘﻌﺎرف ﮔﺎز ﻋﻼﻣﺖ اﺧﺘﺼﺎری درﺻﺪ ﺣﺠﻤﻲ ﻧﻴﺘﺮوژ ن2 N 78 اﻛﺴﻴﮋن 2 O 9/ 20 آرﮔﻮن Ar 93 /0 آب2 H O 8/2 – 1/0 ﻛﺮﺑﻦ دی اﻛﺴﻴﺪ 2 CO 03 /0 ﻧﺌﻮن Ne 3 - 10 × 8/1 ﻫﻠﻴﻮم He 4 - 10 × 2/5 ﻣﺘﺎن 4 CH 4 - 10 × 5/1 ﻛﺮﻳﭙﺘﻮن Kr 4 - 10 × 1/1 ﻛﺮﺑﻦ ﻣﻨﻮاﻛﺴﺎﻳﺪ CO 4 - 10 × 1 – 06 /0 دی اﻛﺴﺎﻳﺪ ﮔﻮﮔﺮد 2 SO 4 - 10 × 1 ازت دی ﻣﻨﻮاﻛﺴﻴﮋن 2 N O 5 - 10 × 5 ﻫﻴﺪروژن 2 H 5 - 10 × 5 ∼ ازن 3 O 5 - 10 × )1 - 1/0( ﮔﺰﻧﻮن Xe 6 - 10 × 7/8 دی اﻛﺴﺎﻳﺪ ازت 2 NO 6 - 10 × )2 - 05 /0( 1- Soil Zone 2- Aeration Zone ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 33 ﺷﻜﻞ 3 - 1 - ﻧﻴﻤﺮخ ﻋﻤﻮدی ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ) ﻻﻳﻪ ﻫﻮاﮔﻴﺮ ( و ﭘﺮاﻛﻨﺶ رﻃﻮﺑﺖ در آن 3 - 7 - 4 - ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع1 و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل آن ﻻﻳﻪ اﻳﻦ ﺣﺠﻤﻲ از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻃﺮف ﺑﺎﻻ در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻫﻮا و ﻗﺴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ آن ﻣﺠﺎور ﺑﺴﺘﺮ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔـﻮذ اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ3 - 2 .( 1- Saturation Zone 34 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻜﻞ 3 - 2 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﺎی ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ ای اﺧﺘﻴﺎری از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ ﺳﻨﮓ ﻳﻚ ﻛﻒ آﺑﺨﻮان آزاد ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع C زﻳﺮﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ A ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع D زﻳﺮﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ B ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب S Δ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 35 ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل و ﻻﻳﻪ ا آب ﺷﺒﺎع زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺎﺳﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ دو ﻋﺎﻣﻞ ﺷﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺻـﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﭽﻮن : ﻣﻌﺪ ﻧﻲ ﺷﺪن1، ﺗﺒﺎدل ﺑﺎزی 2، اﻛﺴﺎﻳﺶ ﮔﻮﮔﺮد ، ﻛـﺎﻫﺶ ﺳـﻮﻟﻔﺎت 3 ، اﺷـﺒﺎع ﻛﻠﺴـﻴﻢ ﻛﺮﺑﻨـﺎت ، اﺷﺒﺎع ﻛﻠﺴﻴﻢ ﺳﻮﻟﻔﺎت ، ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل را ﻛﻢ ﻳﺎ زﻳﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب زﻳـﺮزﻣﻴﻦ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . اﻳـﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎ ﺑﺮ اﺻﻞ ﺑﻘﺎی ﻣﺎده اﺳﺘﻮار اﺳﺖ و ﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن دارﺳـﻲ و ﻗـﻮاﻧﻴﻦ ﻓﻴـﻚ 4 ﭘﻴﮕﻴـﺮی ﺑـﺮ و اﺳـﺎس ﭘﺪﻳـﺪه اﻧﺘﺸـﺎر 5 و ﭘﺮاﻛﻨﺶ6 در ﺣﺠﻢ آب ﺳﻔﺮه ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه و ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻳﻮن ﻫﺎ را ﺳﺒﺐ ﻣﻲ .ﺷﻮد درﺟﻪ ﻣﻌﺪﻧﻲ ﺣﻞ ﺗﺎﺑﻊ ﺷﺪن ﺷﺪن ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ در آب اﺳﺖ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ آن ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از : دﻣـﺎ ، ﻓﺸـﺎر، ﺳـﻄﺢ ﺗﻤـﺎس ، ﺣﺠﻢ آب ، زﻣﺎن ، اﺷ ﻧﻤﻚ ﺒﺎع و ﻛﻤﺒﻮد ﻧﻤﻚ در دﺳﺘﺮس . آب ﻫﺎی ﻳﻮن ﻋﻤﺪه آب ﺷﺎﻣﻞ : ﻛﻠﺴﻴﻢ ، ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ ، ﺳﺪﻳﻢ ، ﻛﻠﺮاﻳﺪ، ﺳﻮﻟﻔﺎت ، ﺑﻴﻜﺮﺑﻨﺎت و ﻛﺮﺑﻨـﺎت اﺳـﺖ . ﻫﺮﭼﻨـﺪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﻫﺎ ﻳﻮن و ﻋﻨﺎﺻﺮ دﻳﮕﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﺑﺮ، ﻧﻴﺘﺮات ، ﻓﻠﻮﺋﻮر، ﻳﺪ، آﻫﻦ و ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ در آب ﻳﺎﻓﺖ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻏﻠﻈﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻛـﻢ و ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﻧﻬﺎ در آب زﻳﺎد ﺷﻮد ﻣﻮﺿﻮع و ﻋﻠﻞ ﭘﻴﺪاﻳﺶ آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدد . در ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺣﻼﻟﻴﺖ ، ﻳﻮن ﻫﺎی ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻧﻤﻚ ﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﻴـﺮوی ﻳـﻮﻧﻲ آﻧﻬـﺎ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ و ﺗﻌﻤﻴﻢ داده .ﺷﻮد ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ اﺻﻠﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺤﻼل دارﻧﺪ، ﻛﻠﺴﻴﻢ ﻛﺮﺑﻨـﺎت ، ﻛﻠﺴـﻴﻢ ﺳـﻮﻟﻔﺎت ، ﻣﻨﻴـﺰﻳﻢ ﻛﺮﺑﻨـﺎت و ﺳﺪﻳﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻤﻚ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻛﻢ ، ﻣﻮﺿﻌﻲ و ﺑﻪ ﻃﻮر اﺳـﺘﺜﻨﺎﻳﻲ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ در ﺳـﺎزﻧﺪ ﻣﻌﻴﻨـﻲ ﻣﻮﺟـﻮد ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﺷﺒﺎع ﻛﻠﺴﻴﻢ ﻛﺮﺑﻨﺎت ﻫ ﺎ ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ و ﺧﻴﻠﻲ زود ﺑﻪ ﺣﺪ اﺷﺒﺎع ﻣﻲ رﺳﻨﺪ و از ﺣﺎﻟﺖ ﻣـﺎﻳﻊ ﺑـﻪ ﺣﺎﻟـﺖ ﺟﺎﻣـﺪ ﺗﺒـﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪی اﺷﺒﺎع ﻛﻠﺴﻴﻢ ﺳﻮﻟﻔﺎت ﻫﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ . در اﺷﺒﺎع ﻛﻠﺴﻴﻢ ﺳﻮﻟﻔﺎت ﻫﺎ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ : دﻣﺎ ، ﻧﻴﺮوی ﻳﻮﻧﻲ و ﻏﻠﻈﺖ ﺳﺪﻳﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮﻧﺪ . ﻛﻠﺴﻴﻢ ﺳ ﻮﻟﻔﺎت درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻏﻠﻈﺖ ﺳﺪﻳﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ ﺻﻔﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ 2/1 ﮔـﺮم ﻛﻠﺴـﻴﻢ ﺳﻮﻟﻔﺎت ﺑﻪ ﺣﺪ اﺷﺒﺎع ﻣﻲ رﺳﺪ وﻟﻲ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻏﻠﻈﺖ ﺳﺪﻳﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ ﻣﺠﺎور ﺑﻪ 146 ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ ﺑﺮﺳـﺪ، ﺣـﺪ اﺷـﺒﺎع ﻛﻠﺴـﻴﻢ ﺳﻮﻟﻔﺎت ﺗﺎ 7/2 ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻛﻠﺴﻴﻢ ﺳﻮﻟﻔﺎت اﺷ ﺑﻪ ﺒﺎع رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺣﻼﻟﻴﺖ ﻛﻠﺮاﻳﺪﻫﺎ اداﻣﻪ دارد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ ﺧﻮد ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﻮد اﻳﻦ . ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎ ﺣﺪ ﻣﻌﻴﻨﻲ ﻧﺪارد و زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺎدل ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧﺎﺻﻲ آب ﺑﻴﻦ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪ، ﺷﺪت آن ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . ﻣﺮﺣﻠﻪ اول 3 4 rHCO rSO rCl = − > > ﻳﺎ 3 4 rHCO rCl rSO − − = > > ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم 4 3 rSO rCl rHCO = − − > > ﻳﺎ 4 3 rCl rSO rHCO − = − > > 1- Mineralization 2- Base Exchange 3- Sulphat Reduction 4- Fick’s Laws 5- Diffusion 6- Dis 36 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ 4 3 rCl rSO rHCO − = − > > ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل آب در ﺣﺪ ﺑﻴﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺨﺴﺖ و ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم 60 ﻣﻴﻠﻲ اﻛﻲ واﻻن ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ و ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ آب ﻫﺎی در ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم ﺗﺎ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﻴﻦ 180 - 290 ﻣﻴﻠﻲ اﻛﻲ واﻻن ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ اﺳـﺖ و ﺑﺴـﺘﮕﻲ ﺑـﻪ ﻧـﻮع و وزن ﻣﺨﺼـﻮص ﺳـﺎزﻧﺪ، ﻏﻠﻈﺖ ﺳﺪﻳﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ آب و ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻔﻴﺪ ﺧﺎک دارد . ﺗﻮاﺗﺮ ﻳﻮﻧﻲ ﻛﺎﺗﻴﻮن ﻫﺎ در ﺷﺮوع ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ : rCa++ > rMg++ > rNa+ و آﻧﮕﺎه ﺗﻮاﺗﺮﻫﺎی ﻛﺎﺗﻴﻮﻧﻲ زﻳﺮ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻌﺪی ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ : rCa++ > rMg++ > rNa+ rMg++ > rCa++ > rNa+ rNa+ > rMg++ > rCa++ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺤﻼل ، ﺗﺎﺑﻊ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻃﻲ ﺷﺪه و ﻏﻠﻈﺖ ﻛﻠﺮ اﺳﺖ . اﮔﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻛﻠﺮاﻳﺪ آب را C و ﻣﺴﺎﻓﺘﻲ ﻃﻲ ﻛﻪ آن ﻏﻠﻈﺖ ﻛﻠﺮاﻳﺪ ﺑﻪ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺧﻮد ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲ ﺷﻮد Xﻓﺮض ﺷﻮد، ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻳﻚ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻧﻤﺎﻳﻲ1 ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺷـﻮد و در ﻳﻚ ﺳﺎزﻧﺪ آب ﺷﻮﻳﻲ ﻧﺸﺪه راﺑﻄﻪ ﺑﻪ اﺳﺖ زﻳﺮ ﺷﻜﻞ : )3 - 1( dc a(Cm C) dt = − Dc :ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖ C :ﻏﻠﻈﺖ اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﻛﻠﺮاﻳﺪ Cm :ﻏﻠﻈﺖ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﻛﻠﺮاﻳﺪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ X dt : دوره زﻣﺎﻧﻲ a :ﻓﺎﻛﺘﻮر اﻧﺤﻼل ﺣﺎل ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﺛﺎﺑﺖ آب ﺑﺎ ﺷﺪ، رواﺑﻂ زﻳﺮ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ . )3 - 2( 0 0 dx V dt dc a dx Cm C V Cm C a log (X X ) Cm C V = = − − − = − − در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ دﺧﺎﻟﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺪه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ q• و ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع H ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ F ﻓﺮض .ﺷﻮد )3 - 3( dq (e p)Fdx = − − e :ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ p :ﻣﻴﺰان شرﺑﺎ 1- Exponential Equation ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 37 )3 - 4( 0 q q (e p)Fx = − − در ﻓﺎﺻﻠﻪX dh X : q KhF dx =− )3 - 5( 2 2 2 2 2 0 2 2 2 0 q q K(e p)F (H h ) X (e p)X 2q K(H h ) 0 F = − − − − − + − = 3 - 7 - 5 - ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﻲ ﺑﻪ ﺧﺎک1 ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﻲ ﺧﺎک ﺑﻪ ، ﻣﻮاد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ در ﻛﺸﺎورزی ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻛﺸﺖ و اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻠﻜﺮد در واﺣﺪ ﺳﻄﺢ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود اﻳﻦ . ﻣﻮاد ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − ﻣﻮاد اﺻﻼﺣﻲ اﻳﻦ : ﺧﺎک ﻣﻮاد ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ ، ﮔﻮﮔﺮد، ﻛﻠﺴﻴﻢ ﻛﺮﺑﻨـﺎت و ﻛﻠﺴـﻴﻢ ﺳـﻮﻟﻔﺎت در ﻛـﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺮای اﺻﻼح ﺧﺎک ﻫﺎی ﺷﻮر و ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺧ ﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧـﺎک و اﻓـﺰاﻳﺶ ﻧﻔﻮذﭘـﺬﻳﺮی از آﻧﻬـﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد − ﻛﻮدﻫﺎ2 :ﻛﻮدﻫﺎ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ و دو دﺳﺘﻪ ﻋﻤﺪه ﻛﻮدﻫﺎی ﺣﻴﻮاﻧﻲ و ﻛﻮدﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻛﻮدﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ از ﺳﻪ ﮔﺮوه اﺻﻠﻲ ﻛﻮدﻫﺎی ﻧﻴﺘﺮوژن ، ﻓﺴﻔﺎﺗﻲ و ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﺗﺸ ﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ N.P.K ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . − ﻧﻴﺘﺮوژن ﺳﺒﺐ رﺷﺪ ﮔﻴﺎﻫﺎن و ﻓﺴﻔﺎت ﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺮﻏﻮﺑﻴﺖ ﻣﺤﺼﻮل ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻧﻴـﺰ ﭘﺘﺎﺳـﻴﻢ ﻧﻘـﺶ واﻛـﻨﺶ دﻫﻨـﺪه دارد، ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ درﺻﺪ ﻗﻨﺪ در ﭼﻐﻨﺪر ﻗﻨﺪ را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ و ﭘـﻮد ﭘﻨﺒـﻪ را در ﻏـﻮزه آن زﻳـﺎد ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﺳـﺎﻳﺮ ﻛﻮدﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳ ﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻮد آﻫﻦ و ﻏﻴﺮه ﺗﺨﺼﺼﻲ . اﻧﺪ − ﻫﺎ ﻛﺶ ﻋﻠﻒ ، آﻓﺖ ﻛﺶ ﻫﺎ و ﺳﻤﻮم ﮔﻴﺎﻫﻲ − ﻣﻴﺰان ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﻲ ﺧﺎک ﺑﻪ در ﻫﺮ دوره ﻛﺸﺖ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﺎﻳﺪ در دﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 8 - روش ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻚ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ از دو رﻛﻦ اﺳﺎﺳﻲ ، ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن آﺑﻲ ﻫﺎی Q و ﻏﻠﻈﺖ آﻧﻬﺎ ﻤﻚﻧ C ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺧﺘﺼﺎر ﺑﻪ ﻣﻮرد اول اﺷﺎره . ﺷﺪ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ دو روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل آب ﻛﺎرﺑﺮدی ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳـﺮ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . 1- Soil Additive 2- Fertilizers 38 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 3 - 8 - 1 - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی وزﻧﻲ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ آب TDS ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﺧﺸﻚ ﺑﻪ ﻧﻤﻚ یﻫﺎ ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻮﺟﻮد در آب TDS ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد و ﻛـﺎرﺑﺮد واژه ﻫـﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺷـﻮری ﺑـ ﻪ ا ﻳـﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ اﺳﺖ و ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻘﺪار اﻣﻼح ﻳﺎ ﻧﻤﻚ ﻣﻮﺟﻮد در آب را ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻚ ، ﭘﺲ آب از ﺟﺪاﺳﺎزی ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ ﻣﻮﺟﻮد اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﻋﺒﻮر دادن آب از ﻛﺎﻏﺬ ﺻﺎﻓﻲ ﻳﺎ ﭘﺸﻢ ﺷﻴﺸـﻪ ، ﺣﺠﻢ ﻣﻌﻴﻨﻲ از آن را در ﻳﻚ ﻛﭙﺴﻮل ﭘﻼﺳﺘﻴ ﻨﻲ ﻳﺎ ﭼﻴﻨﻲ وزن ﺷﺪه وارد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻼﻳﻤﺖ در ﺣـﺮارت ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑـﻪ 100 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد آب آن را ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﺮده ﭘﺲ از ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﻧﮕﻬﺪاری در ﺣﺮارت 180 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد ﻛﭙﺴـﻮل را دوﺑـﺎره ﻣﻲ وزن ﻛﻨﻨﺪ و از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ آب ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻟﻴﺘﺮ ﺑﺮ ﮔﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد )3 - 6( (A B) 1000 C V − × = :C ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ آب ﺑﺮﺣﺴﺐ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ A : وزن ﻛﭙﺴﻮل و ﻧﻤﻚ ﻣﺤﺘﻮی آب ﺑﺮﺣﺴﺐ ﮔﺮم B : وزن ﻛﭙﺴﻮل ﺧﺎﻟﻲ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﮔﺮم V :ﺣﺠﻢ ﺑﻪ آب ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻟﻴﺘﺮ ﻲﻣﻴﻠ 3 - 8 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ آب ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ 1 ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻣﻮاد در ﻋﺒﻮر ﺟﺮﻳﺎن اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﺘﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ آب وﻳﮋه ﻋﺒـﺎرت اﺳـﺖ : از ﻫﺪاﻳﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺮق در ﺣﺠﻢ واﺣﺪی از آب در ی دﻣﺎ25 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫـﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜـﻲ ﺑـﺎ آب ﻣﻘﺎوﻣـﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ آن ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﻜﻮس دارد ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﺎﻧﻮن اﻫﻢ از راﺑﻄﻪ 3 - 7 ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ . )3 - 7( 6 t t 1 EC 10در ٥٢C K f R × = × × D 6 EC 10 × :ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻜﺮوزﻳﻤﻨﺲ ﺑﺮ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ در C ° 25 t R :ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ در t درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد K :ﺿﺮﻳﺐ ﺛﺎﺑﺖ ) ﺳﻞ اﻟﻜﺘﺮود ( ft :ﻓﺎﻛﺘﻮر ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻫﺪاﻳﺖ از وﻳﮋه دﻣﺎ ﻣﺤﻠﻮل در ﻣﻮﻗﻊ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﻪ 25 درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی دﻳﺠﻴﺘﺎﻟﻲ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﻪ ﺑـﺎزار ﻋﺮﺿـﻪ ﺷـﺪه اﻧـﺪ ﻛـﻪ دارای دو اﻟﻜﺘـﺮو د ﺑـﺮای ﺳـﻨﺠﺶ ﻫـﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻫﺎی آب ﺷﻮر و ﺷﻴﺮﻳﻦ و ﻳﻚ ﺣﺲ ﮔﺮ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی درﺟﻪ ﺣﺮارت اﺳﺖ آب . 1- Electrical Conductivity ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 39 در ﻧﻤﻮدار ﻧﺴﺒﺖ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ و ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜـﻲ آب ﻫـﺎ ﻧﺸـﺎن داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ و ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﻧﺪاز ه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻜﺮوزﻳﻤﻨﺲ ﺑﺮ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ را ﺑﻪ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ﺗﺒﺪﻳﻞ و ﺑﺮآورد ﻧﻤﻮد ) ﺷﻜﻞ3 - 3 :3 - 8( KA = S K ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ، S ﻛﻞ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل و آب A ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ اﺳﺖ . ﺗﻐﻴﻴﺮات A ) ﺑﻴﻦ98 /0 – 54 /0( اﺳـﺖ ، وﻟـﻲ در ﻋﻤﻞ )75 /0 – 57 /0( اﺳﺘﻔﺎده .ﻮدﺷ ﻣﻲ ﺷﻜﻞ 3 - 3 - ﻧﻤﻮدار ﻧﺴﺒﺖ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل و ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ آب ﻫﺎ 3 - 9 - ﺗ ﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ داده ﺗﺤﻠﻴﻞ داده ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ آﻣﺎری ﺷﺎﻣﻞ : ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ، ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ و ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﺳﺖ ای . از راﺑﻄﻪ ﺣﺴﺎﺑﻲ )3 - 9( ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﻫﺎ از ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آورده ﻣﻲ ﺷﻮد . )3 - 9( n i i 1 1 X X n = = ∑ 5000 1000 4 2 8 6 4 2 100 8 6 50 100 8 2 4 6 8 1000 2 4 6 40 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ X :ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺣﺴﺎﺑﻲ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل n :ﺗﻌﺪاد ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ای i X :ﻏﻠﻈﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل در ﻃﻲ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧ ﮕﻴﻦ وزﻧﻲ ازای ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن آب از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ )3 - 10 ( n i i i 1 i i 1 X q X q = = = ∑ ∑ 3 - 10 - ﮔﺰﻳﻨﻪ واﺣﺪﻫﺎ واﺣﺪﻫﺎی ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺷﺪه ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح ، ﺗﻦ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎر در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻣﺘﺮﻳﻚ اﺳـﺖ و ﺑـﺎ ﻋﻼﻣـﺖ Metric-ton/ha ﻧﻤـﺎﻳﺶ داده ﻣﻲ .ﺷﻮد ton : ﺗﻦ ﻣﻌﺎدل ﻫﺰار ﻛﻴ ﻠﻮﮔﺮم ha :ﻫﻜﺘﺎر 3 - 11 - ﻋ ﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 3 - 11 - 1 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ1 زﻣﻴﻦ ) ﺧﺎک ( ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل ﻫﺎی بﺎ رواﻧ ﺳﻄﺤﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ آب ﺷﻨﺎﺳﻲ ﭘﻮﻳﺎ ﺑﺎ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﭼﻨـﺪی ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد ﻛـﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ، ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﺟﻨﺲ ﺳـﻨﮓ ﺑﺴـﺘﺮ ر ودﺧﺎﻧـﻪ ﻫﺎﺳـﺖ . ﺳـﻨﮓ ﻫـﺎی آذرﻳـﻦ ، دﮔﺮﮔـﻮﻧ ﻲ وﻛﺮﺑﻨﺎﺗﻲ ﻧﻘﺶ زﻳﺎدی در ازدﻳﺎد اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﺪارﻧﺪ وﻟﻲ ﺳـﺎزﻧﺪﻫﺎی ﮔﭽـﻲ و ﻧﻤﻜـﻲ ﺗـﺎﺛﻴﺮ زﻳـﺎدی دارﻧـﺪ . ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻌﺪی ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ آب دﻣﺎ و ﻫﻮای ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف بﺎ رواﻧ ﻫﺎ و ﻧﻴﺰ ﻃﺮح ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮرﻛﻠﻲ ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل ﻫﺎی آب ﺳﻄﺤﻲ داﺋﻤ ﻲ ﺑـﺎ ﻣﻘـﺪار آﺑـﺪﻫﻲ آﻧﻬـﺎ ﻧﺴـﺒﺖ ﻣﻌﻜـﻮس دارد . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑـﺮای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻣﻴﺰان اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل و ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻟﺤﻈﻪ ای در ﻳﻚ اﻳﺴﺘﮕﺎه آب ﺳﻨﺠﻲ اﺳﺖ ﻻزم در ﻳﻚ ﻛﺎﻏﺬ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ log – log ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻟﺤﻈﻪ ای در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﺑﺎﻻدﺳﺖ آن را روی ﻣﺤﻮر X و ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤـﻚ ﻫـﺎی ﻣﺤﻠـﻮل را روی ﻣﺤﻮر Y ﭘﻴﺎده و ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺧﻄﻲ ﻣﺮﺑﻮط را رﺳﻢ ﻧﻤﻮد ﺷﻜﻞ )3 - 4 .( 1- Soil Zone ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 41 ﺷﻜﻞ 3 - 4 - ﻧﻤﻮدار ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮﺿﻲ و ﺗﻐﻴ ﻴﺮات ﻧﻤﻚ آن ﺳﺎده ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ رﻗﻴﻖ ﻓﺮض ﺑﻪ آب ﺷﺪن اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ در ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺛﺎﺑﺖ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺸـﺘﺮک ﺑﺎﺷـﺪ و ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﻓﺮﻋﻲ ﻣﻮﺛﺮ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ از راﺑﻄﻪ 3 - 11 ﺑﺮآورد ﻣﻲ .ﺷﻮد )3 - 11 ( 1 1 2 2 3 1 2 C Q C Q C (Q Q ) 0 + − + = ﻛﻪ در آن : 1 C :ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل بﺎ رواﻧ ﻫﺎ ﻗﺒﻞ از رﻗﻴﻖ ﺷﺪن 1 Q :ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن آب ﻗﺒﻞ از رﻗﻴﻖ ﺷﺪن 2 C :ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح آب رﻗﻴﻖ ﺷﺪه 2 Q :ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن آب رﻗﻴﻖ ﺷﺪه 3 C :ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ اﻣﻼح ﺳﻪ ﺟﺰ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺎر اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل1 در ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﻴﻼن اﮔـﺮ 2 C 0 = ﺑﺎﺷـﺪ ، در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت 2 2 C Q ﺻﻔﺮ ﺷﺪه و 3 C از ﻣﻌﺎدﻟﻪ 3 - 12 ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ 1- Mineral Solute Loods 5000 1000 500 100 100 50 10 5 4 3 2 1 42 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ )3 - 12 ( 1 1 3 1 2 C Q C Q Q = + اﮔﺮ 1 1 C Q ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ آن را ﺑﺎ 1 W ﻧﺸﺎن داده و ﺑﺎ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻢ ﮔﻴﺮی ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 2 - 13 در ﻣﻲ . آﻳﺪ )3 - 13 ( 1 3 1 1 2 1 2 W LogC log W log(Q Q ) log Q Q = − + = + در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺧﻄﻲ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ 5/1 - اﺳﺖ ﻞﺷﻜ )3 - 4 .( ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ2 C ﻣﺴﺎوی ﺻﻔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ راﺑﻄﻪ 3 - 14 ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ .ﺷﻮد )3 - 14 ( 1 2 2 3 1 2 W C Q C Q Q + = + ﻛﻪ ﻧﻤﻮدار ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ آن ﺻﻮرت ﻣﻨﺤﻨﻲ اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺷﻜﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻗﺒﻠﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﻳﻦ روﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت زﻳﺎدی ﻧﻴﺎز داﺷﺘﻪ و ﺑﺴﻴﺎر ﭘﻴ اﺳﺖ ﭽﻴﺪه و ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﻣﺘﺤﺎن ﺷﻮد ﺗﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ . ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل ﻫﺎی بﺎ رواﻧ ﺳﻄﺤﻲ در ﻧﻘﺎط ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ، اﺟﺰا ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ، ارزﻳﺎﺑﻲ و ﺗﻘﺮﻳﺐ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪه و آﻧﮕﺎه داده ﻫﺎی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﻪ ﻛـﻞ ﻧـﻮاﺣﻲ ﺑﺴﻂ داده ﺷﻮد . ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ﻋﺼﺎره ﺧﺎک و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ در اﻋﻤﺎق ﻣﺨﺘﻠﻒ ) ﺣﺪود 5 ﺗﺎ25 اﻟﻲ50 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘـﺮی ﺑـﺎ ( ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ، ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ وزش ﺑﺎد ﺗﺎﺛﻴﺮی در ﻛﺎﻫﺶ و ﻳﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﻤﻚ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 15 اﺳﺖ : )3 - 15 ( 1,c c 1,c 2,c a,c d n y y q = + − − 1,c d: ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ در ﻣﺤﺪوده و دوره ﺑﻴﻼن ( Δt) nc :ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن 1,c y :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی رﺳﻮب ﻛﺮده ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ 2,c y :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﺧﺮوﺟﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد . qa,c :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻧﻔﻮذﻳﺎﻓﺘﻪ ﻻﻳﻪ ﺑﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ، ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذرات ﻧﻤﻚ ﺟﺎﻣﺪ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ اﺿﺎﻓﻪ ﻳﺎ ﻛﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ، در راﺑﻄﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺎ ﻋﻼﻳﻢ ﻣﺜﺒﺖ ( +)ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ ) - (وارد ﻣﻲ ﮔﺮدد . 3 - 11 - 2 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن در ﻻﻳﻪ ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻻﻳﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺳﺘﻮﻧﻲ از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ ﺳﻨﮓ ﻛﻒ آﺑﺨﻮان را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻻﻳﻪ اﻳﻦ . دو زﻳـﺮ ﻻ ﻳـﻪ ﺗﻬﻮﻳـﻪ و اﺷـﺒﺎع ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، زﻳﺮ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ دو زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ Aو B ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . 1 - زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ A: ﻻﻳﻪ اﻳﻦ ﻫﻮاﺑﻴﻦ و ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ اﺳﺖ ﺟﻮی . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 43 2 - زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ B: ﻻﻳﻪ اﻳﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ دو ﺑ ﺨﺶ ، ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ و ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ (ΔH) ﺗﻘﺴﻴﻢ ﮔﺮدد ) اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﻻزم ﺗﻮﺿﻴﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻘﺴﻴﻤﺎت ﻓﻮق در ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ وﺟﻮد دارد، وﻟﻲ ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻓﺎﻗﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻘﺴﻴﻤﺎﺗﻲ ﺑﺎﺷﺪ (. ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺗﻨﻮع ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل در ﺳﻔﺮه ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و ﻋﻤﻴﻖ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ DوC ﺗﻘﺴﻴﻢ ﮔﺮدد . ) ﺷﻜﻞ3 - 5( ﺷﻜﻞ3 - 5 - ﻧﻤﺎی ﻻﻳﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 44 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻫﺮﻳﻚ از زﻳﺮ ﻻﻳﻪ ﻫﺎ و زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻓﻮق ﻫﺎی اﻟﺬﻛﺮ، در ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳـﻚ ﻻﻳـﻪ ﻣﺴـﺘﻘﻞ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن در ﺳ ﻄﻮح ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﻣﺤﺪوده ﺑﺮرﺳﻲ ﺷـﺪه و ﺳـﭙﺲ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺑـﻪ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﺑﺴﻂ داده ﺷﻮد . روش ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﻣﺪل ﻣﻨﺸﻮری ﻳﺎ ﺳﺘﻮﻧﻲ ﻳﺎ ﺟﻌﺒﻪ ﻛﻪ ای ﺗﻮﺳﻂ اﺳﻜﺎﻓﻴﻠﺪ1 ، ﺑﺮوﻛﺮ2 راﺋﻪ ا اﺳﺖ ﺷﺪه ) ﺷﻜﻞ3 - 6( .در اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺑﺎ ﻋﺒﻮر دو ﺻﻔﺤﻪ ﻓﺮﺿﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﺮﻳـﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺳـﺘﻮن ﻣﻜﻌـﺐ ﻣﺴﺘﻄﻴﻠﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺳﻄﺢ روﻳﻲ ﺑﻪ آن وﺳﻌﺖ F ﻫﻜﺘﺎر در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و ﺳﻄﺢ ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ آن ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﻣﺨـﺰن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ و اﺟﺰای د اﻳﻦ ﺑﻴﻦ واﻗﻊ و ﺳﻄﺢ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد 1- Schofield 2- Broecker ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 45 ﻜﻞﺷ3 - 6 - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻋﺒﻮر دو ﺻﻔﺤﻪ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻳﻚ آﺑﺨﻮان آزاد ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ F و ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ) ﻣﺪل ﺟﻌﺒﻪ ( ای 46 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺪل دﻳﮕﺮ ﻣﺪل ﭼﻠﻴﻜﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﺧﺎرج اﺳـﺖ ، وﻟـﻲ ازﻧﻈـﺮ اﻃـﻼع د ر اﻳـﻦ ﻣـﺪل آب در ﭼﻠﻴـﻚ ﻫـﺎﻳﻲ ﺑـﺎ ﺣﺠﻢ ﻣﻌﻴﻦ و ﻧﻤﻚ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ C وارد و ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﻛﻪ ﺳﺮرﻳﺰ ﭼﻠﻴﻚ 1 ورودی ﭼﻠﻴﻚ 2 اﺳﺖ و اﻟﻲ آﺧﺮ ) ﺷﻜﻞ3 - 7( .در ﻣﺪل ﻣﻨﺸﻮری ﻳﺎ ﺟﻌﺒﻪ ﺑﻪ ای ﺗﺮﺗﻴﺐ 1 Q و 2 Q ﺟﺮ ﻫﺎی ﻳﺎن ﺟﺎﻧﺒﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﻨﺸﻮر و ﺧﺮوﺟﻲ از آن اﺳﺖ و Wو W′ ﻳﺎc ac qw ,qw ′ ﻫﺎی آب ورودی از ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ و ﺧﺮوﺟﻲ از آن ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 3 - 6 .( ﺷﻜﻞ 3 - 7 - ﻣﺪل ﭼﻠﻴﻜﻲ در ﻣﺤﺪوده ﻛﻞ ﻣﺪل اﻳﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ در واﺣﺪﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﺎ ﻛﻤﻴﺖ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻓﻮاﺻﻞ و در زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮرﺳـﻲ و ﺗﻌﻤﻴﻢ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ . ﻫﺪف ﻧﻬﺎﻳﻲ ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل از ﻳﻚ ﺳﺘﻮن ﻳﺎ ﺟﻌﺒﻪ ﺑﻪ ﺳﺘﻮن ﻣﺠﺎور اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﺼﻮر ذﻫﻨﻲ از زﻣﺎن ﺗﻮﻗﻒ ﻋﻨﺎﺻﺮ و ﻳﻮن ﻫﺎ در اﻳﻦ ﺟﻌﺒﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻤﻚ ﻫـﺎی ﻣﺤﻠـﻮل C ﮔـﺮم ﺑﺮﻟﻴﺘـﺮ از ﻋﻨﺎﺻـﺮ A در ﺟﺮﻳﺎن Q ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻘﺎی ﻣﺎده رواﺑﻂ زﻳﺮ ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ . )3 - 16 ( dQ dQ Q dt dt ′ → → ﻳﻌﻨﻲ در واﺣﺪ زﻣﺎن ﻣﻘﺪار ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل A ﺑﺎ dQ dt وارد ﺟﻌﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و dQ dt ′ ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭼـﻮن ﻓـﺮض ﺑـﺮ ﺣﺎﻟـﺖ ﻮنﺳﻜ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﺗﻮان ﻣﻲ ، ﻧﻮﺷﺖ . )3 - 17 ( dQ dQ dt dt ′ = ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل A در ﺟﻌﺒﻪ ﺗﻮﻗﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺑﺮاﺳﺎس راﺑﻄﻪ 3 - 18 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ t را زﻣﺎن ﺗﻮﻗـﻒ ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 47 )3 - 18 ( Q t dQ / dt = ′ ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ ﻫﻴﭻ ﻋﻨﺼﺮی رﺳﻮب ﻧﻨ ﻤﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل آب ﻧﻬﺮﻫﺎ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻏﻴﺮه اﻳﻦ اﻣﻜﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل ورودی ﺑﻪ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ و زﻣﺎن ﺗﻮﻗﻒ آﻧﻬﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . در ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻤﻚ ﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ وارد ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺗﻮﻗﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺮﻃﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻚ ﻛﻠﻴﻪ ﻫﺎی ورودی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑـﺎران و ﻏﻴـﺮه و ﺧﺮوﺟـﻲ ﺑـﻪ ﺷﻜﻞ زﻫﻜﺶ ﻫﺎ و ﺑﺨﺎر درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﻤﻚ ﻧﺎم ﺑﻪ ﻫﺎی ﻣﺪاری ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . در زﻣﺎن ﺗﻮﻗﻒ ، ﭘﺪﻳﺪه ﻫـﺎی اﻧﺘﻘـﺎل 1 ، ﭘﺨﺶ 2 و اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻠﻜﻮﻟﻲ 3 ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﺎﻋﺚ ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻣ ﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ و ﺑﺎﻳـﺪ ﻛﻠﻴـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﭼـﺎه ﻫـﺎی اﻛﺘﺸـﺎﻓﻲ ، ﭘﻤﭙـﺎژ، داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﺎک ، داده ﻫﺎی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ، ﻟﺴﻴﻤﺘﺮی ﻧﻴﺮوی ﻣﻜﺶ pF و ﻏﻴﺮه ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮردﻧﻴﺎز ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن در ﻻﻳﻪ ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪ، دو ﺻﻔﺤﻪ ﻋﻤﻮد ﺑـﺮ ﺟﺮﻳـﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻫﺎی ﭼﺎه ﺑﻴﻦ ﻣﺸﺎﻫﺪه ای 1 و2 و ﻧﻴﺰ2 و3 ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ F )ﻫﻜﺘﺎر ( ﻋﺒﻮر داده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺷﻜﻞ )3 - 6( و اﮔﺮ ﺳﻨﮓ ﻛﻒ آﺑﺨﻮان ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ اﻳﻦ دو ﺻﻔﺤﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﺘﻮ ﻧﻲ از ﺧﺎک ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻨﺸﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ آﺛﺎر ﺻﻔﺤﺎت ﺑﺎ ﻋﻼﻳﻢ N وM روی ﻧﻘﺸﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﻴﻦ دو ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت زراﻋﻲ در ﻣﺰارع آن اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ ﺻﻔﺤﺎت ، ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع را ﻣﺤﺪود ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺳﺮﻋﺖ ﻇﺎﻫﺮی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺳ ﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ F ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ اﺳﺖ . )3 - 19 ( 1 2 Q Q V F − = :V ﺳﺮﻋﺖ ﻇﺎﻫﺮی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 1 Q : ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺟﺎﻧﺒﻲ ورودی ﺑﻪ ﺻﻔﺤﻪ اول ، ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ روز 2 Q : ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮو ﺟﻲ از ﺻﻔﺤﻪ دوم ، ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ روز F :ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻫﻜﺘﺎر 1 Qو2 Q ﺑﺎ روش ﻫﺎی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه و ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ در ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت راﺑﻄـﻪ 3 - 20 ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . )3 - 20 ( 1 1 2 2 c C Q C Q V F − = ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ در ﺟﺮﻳﺎن c V ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ ﻛﻞ ) ، ﻣﺠﻤﻮع ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل و ﺟﺎﻣﺪ ( اﺳﺖ . 1- Convection 2- Dispersion 3- Molecular Diffusion 48 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 3 - 11 - 3 - ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ 1 ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ را ﺣﺠﻤﻲ از ﺗﻮده ﻻﻳﻪ ﺑﻴﻦ واﻗﻊ ﺧﺎک ﻫﻮا و ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ دو زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴـﻪ A وB ﻣﻤ اﺳﺖ ﻜﻦ ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮد . ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در زﻳﺮ ﻻﻳﻪ A ﺑﻴﻦ واﻗﻊ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 21 اﺳﺖ . )3 - 19 ( 2,c a,c w,c d q q = − 2,c d :ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ در زﻳﺮ ﻻﻳﻪ A در دوره ﻣﺸﺎﻫﺪه ای Δt a,c d :ﻣﺸﺎﺑﻪ راﺑﻄﻪ )3 - 15 ( w,c q :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل آب ﺷﻮﻳﻲ ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ در دوره Δt ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در زﻳﺮ ﻻﻳﻪ B ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻓﻌﺎل ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ ﺗﺎ ﺳﻄﺢ آب ﺳﻔﺮه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ راﺑﻄﻪ 3 - 22 ﺑﻴﺎن .دﻛﺮ 3 - 22 3,c w,c w,c d q q′ = − 2,c d :ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل در زﻳﺮ ﻻﻳﻪ B w,c q :ﻣﺸ ﺎﺑﻪ راﺑﻄﻪ 3 - 21 w,c q′ :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل ﻋﺒﻮری از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ ﻻﻳﻪ ﺑﻪ اﺷﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ر د ﺣﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﺻﻌﻮدی رﻃﻮﺑﺖ ، ﻣﻘﺎدﻳﺮw,c q وw,c q′ ﻣﻨﻔﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . 3 - 11 - 4 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ زﻳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﺎی C و D ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 23 اﺳﺖ . )3 - 23 ( 1,c 2,c w,c S q q q′ Δ = − + ΔS :ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع در دوره زﻣﺎﻧﻲ Δt 1,c q :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل ﺟﺎﻧﺒﻲ ورودی ، ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 1 Q ) ﺑﻪ ﺻﻔﺤﻪ M ( 2,c q :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﻤﺮا ه ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 2 Q از ﺳﺘﻮن ﻓﺮﺿﻲ ) از ﺻﻔﺤﻪ N ( از ﻣﺠﻤﻮع رواﺑﻂ 3 - 15 ﺗﺎ3 - 23 راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . )3 - 24 ( 1,c 2,c 3,c S c 1,c 2,c 1,c 2,c d d d n (Y Y ) (q q ) + + +Δ = + − + − ﻛﺎرﺑﺮد ﻋﻤﻠﻲ رواﺑﻂ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ . ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ورودی ﺑﻪ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ از ﻓﺮﻣﻮل 3 - 25 ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ . )3 - 25 ( ﺗﻦ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎرc n n 10a N = an :ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ ﺑﺎ رﻧﺪﮔﻲ ﺗﻦ ،ﻫﺎ ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ 1- Aeration Zone ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 49 N :ﻣﻴﺰان ﺑﺎرش ، ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ − ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ورودی از زﻳﺮ ﻻﻳﻪ B ﻻﻳﻪ ﺑﻪ اﺷﺒﺎع از راﺑﻄﻪ 3 - 26 ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ . )3 - 26 ( w,c 1,c 2,c q S (q q ) ′ =Δ − − اﮔﺮw,c q′ ﻣﻨﻔﻲ ﮔﺮدد، دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﺻﻌﻮدی ﻧﻤﻚ از ﻻﻳـﻪ اﺷـﺒﺎع ﺑـﻪ ﻃـﺮف ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﻣﻮﻳﻴﻨـﻪ دارد . ﺿـﻤﻨ ﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع در دوره زﻣﺎﻧﻲ Δt ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮض ﺷﻮد و ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﻤﻜ ﻲ از ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻧﮕﺮدد ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦS 0 Δ = ﻣﻲ ﮔﺮدد و در ﻧﺘﻴﺠﻪ راﺑﻄﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ 3 - 27 ﺑﺮﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﺷ ﺪ. )3 - 27 ( w,c 1,c 2,c q q q ′ = − و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ، اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ورودی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺑﻪ ﺻﻔﺤﻪ M و ﺧﺮوﺟﻲ از ﺻﻔﺤﻪ N ﺳﺘﻮن ﻣ ﻨﺸﻮری در آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﻧﻤﻚ ورودی از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ . ﻣﻴﺰان ﻧﻤﻚ 3,c dدر زﻳﺮ ﻻﻳﻪ B و w,c d از ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ ، ﺑﺎ ﻣﺮﺗﺐ ﻛﺮدن راﺑﻄﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 28 .ﺷﺪﺑﺎ ﻣﻲ )3 - 28 ( w,c 3,c w,c q d q′ = + و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻤﻚ 3,c d در ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻔﻮذ ﺳﻄﺤﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 29 ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . )3 - 29 ( a,c 2,c w,c q d q′ = + ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع آﺑﺨﻮان آزاد ﻻزم اﺳﺖ ﺑﺎ ﭘﻤﭙﺎژ ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﺷﻤﺎره 2 ) ﺷﻜﻞ3 -6 ( واﻗﻊ در ﻣﻴﺎن ﺳﺘﻮن و ﺑﻴﻦ دو ﺻﻔﺤﻪ ﻗﺎﺋﻢ N و M ﻣﺪت ﺑﻪ ﻛﺎﻓﻲ و ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ﻣﻘﺪار ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ آﻧﻬﺎ را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺑﺮ ﮔﺮم ﻟﻴﺘـﺮ در ﺷﺮوع و ﺧﺎﺗﻤﻪ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮ د و ﺑﺎ ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴـﺮی ازای ﺑـﻪ ﺟﺮﻳـﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ 1 Q t F Δ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎر و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ2 Q t F Δ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 30 ﺑﻴﺎن .دﮔﺮد )3 - 30 ( ﺗﻦ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎر1 2 1,c 2,c av Q Q q q a F − − = av a :ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻏﻠﻈﺘﻲ 1 2 a a 2 + 1 a : 3 10 M − ′ ) M′ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ در ﺷﺮوع دوره ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ، ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ( ﺗﻦ 2 a : 3 10 M − ′′ ) M′′ ﺑﻴ ﺎﻧﮕﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ در ﺧﺎﺗﻤﻪ دوره ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ، ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ( ﺗﻦ اﺻﻮل ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺳﺘﻮﻧﻲ از ﺣﺠﻢ ﻣﻌﻴﻨـﻲ از ﻻﻳـﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ را ﻣـﻲ ﺗـﻮان در واﺣـﺪﻫﺎی ﻣﺠﺎور ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻫﻢ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﮔﺮدد . در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی وﺳﻴﻊ اﻳﻦ داده ﻫﺎ را در واﺣﺪﻫﺎی ﺳﺘﻮﻧﻲ ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻨﺘﻘﻞ و ﺑﺎ ﻣﻴﺎن ﻳﺎﺑﻲ ، ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﭘﻮﺷﺶ .دﺷﻮ ﻣﻲ داده 50 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 3 - 12 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ واژه ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 1 و راﺑﻄﻪ ، آن اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر در ﺳﺎل 1940 ﺗﻮﺳﻂ اﺳـﻜﺎﻓﻴﻠﺪ2 ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﺑـﺮده و ﺑ ﺷـﺪ ﻌـﺪﻫﺎ از ﺳـﻮی ﺳـﺎﻳﺮ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺖ و ﺗﻜﻤﻴﻞ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻠﻲ راﺑﻄﻪ 3 - 31 ﺑﻴﺎن ﻣﻲ .ﺷﻮد )3 - 31 ( i 0 W W S 0 ∑ −∑ ±Δ = i W ∑ :ﻣﺠﻤﻮع ﻫﺎی ﻳﻮن ورودی 0 W ∑ : ﻫﺎی ﻳﻮن ﻮعﻤﻣﺠ ﺧﺮوﺟﻲ ΔS :ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧ ﻫﺎ ﻳﻮن ﻴﺮه ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ، ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﻫﻮازدﮔﻲ و ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻪ ، ﺑ ﺧﺎک ﺻﻮرت ﺗﺌﻮرﻳﻚ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄ ﻪ 3 - 32 اﺳﺖ . )3 - 32 ( 1 1 2 2 1 1 2 2 1 2 y y Q Q S d (n n ) t F F α −α β −β Δ +Δ = + + − Δ S Δ :ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آزاد در دوره زﻣﺎﻧﻲ Δt d Δ :ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ ﻋﻤﻖ 5 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮی ، در ﺟﻮﻳﭽﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب آﺑﻴﺎری 1 n :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﻳﻊ ﻫﺎی ﻳﺎ ﺟﺎﻣﺪ 2 n :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ ﻫﻮا ﺑﻪ 1 2 , α α :ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ 1 2 , β β :ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 1 2 y ,y :ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ 1 2 Q ,Q : ﺣﺠﻢ ﺟ ﻫﺎی ﺮﻳﺎن ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ F :ﻣﺤﺪوده ﺗﻌﻴﻴﻦ روی ﺷﺪه ﻧﻘﺸﻪ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آن ﮔﺮدآوری اﺳﺖ ﺷﺪه . t Δ : دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی ، ﺑﻴﻼن رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻧﻴﺰ در ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻛﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . 3 - 12 - 1 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻳﻚ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 33 اﺳﺖ . )3 - 33 ( 2 1 3 4 5 6 7 8 9 10 S S S S S S S S S S − = + + + + − − − D D D D D D D D D D 1 2 SوS D D ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻘﺪار ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﻚ یﻫﺎ اﺑﺘﺪاﻳﻲ و ﻧﻬﺎﻳﻲ در ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ و ﻣﺨﺎ زن ﺳﻄﺤﻲ ، ﻣﺨـﺎزن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻻﻳـﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﻦ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1- Salt Balance 2- Schofield ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 51 3 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ 4 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از آب آﺑﻴﺎری 5 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب زﻳﺮز ﻣﻴﻨﻲ ﺟﺎﻧﺒﻲ 6 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه در ﻳﻚ دوره ﻛﺸﺖ 7 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﻛﺎرﺑﺮد ﻛﻮدﻫﺎ 8 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺧﺎرج ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ 9 SD :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺧﺎرج ﺷﺪه از زﻫﻜﺶ ﻫﺎ 10 SD :ﻧﻤﻚ ﺟﺬب ﺑﻪ ﺷﺪه وﺳﻴﻠﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎن در اﻏﻠﺐ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی از ﻣﻮارد3 6 7 10 S ,S ,S ,S D D D D اﻧﺪک ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺑﻮدن ﻣﻘﺎدﻳﺮﺷﺎن ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در اﻳـﻦ ﺻﻮرت ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺳﺎده ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد، وﻟﻲ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﺮای دﻗﺖ ﻛـﺎر ﻣـﻮردﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣـﻮارد زﻳـﺮ ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎد ﻣﻲ .ﺷﻮد 0 3 S ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﻼن ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳـﺖ و ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه ﻣﻘـﺪار آن را ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ10kg / ha / y اﻋﻼم ﻛﺮده ﺗﻮان ﻣﻲ ﻛﻪ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﻨﻈﻮر داﺷﺖ . 6 7 S ,S D Dﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان 40 درﺻﺪ ﻣﻘﺪار ﻛﺎرﺑﺮدی آﻧﻬﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . 10 SD ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﺟﺬب ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮاﻛﺰ ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﻣﺤﻠـﻲ اﻋـﻼم دارﻧـﺪ . اﻳـﻦ ﻧﻤـﻚ ﻫـﺎ ﺑـﺎ ﻧـﻮع ﮔﻴـﺎه ، زﻣﻴﻦ ﻫﺎی زﻳﺮﻛﺸﺖ ، ارﺗﻔﺎع ﮔﻴﺎﻫﺎن و ﻏﻴﺮه ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ . ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﻋﻠﻮﻓـﻪ ای ﻣﺎﻧﻨـﺪ ذرت و ﻳﻮﻧﺠـﻪ ﺣـﺪود 7 درﺻـﺪ وزن ﺧﺸﻚ ﺧﻮد، ﻧﻤﻚ ﺟﺬب ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻳﻌﻨﻲ در ﻳﻚ ﻛﺸﺖ ﻳﻮﻧﺠﻪ ﺑﺎ ﺑﺮداﺷﺖ 40 ﺗﻦ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎر ﺣـﺪود 8/2 ﺗـﻦ ﻧﻤـﻚ از ﺧـﺎک ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد و اﮔﺮ اﻳﻦ زراﻋﺖ در ﺳﺎل ﺗﻮﺳﻂ 950 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ آب ﺑﺎ ﻧﻤﻜﻲ ﻣﻌﺎدل 7/0 ﺑـﺮ ﮔﺮم ﻟﻴﺘـﺮ آﺑﻴـﺎری ﺷـﻮد . ﻣﻘـﺪار ﻧﻤﻚ ﺧﺎرج ﺷﺪه40 درﺻﺪ ﻧﻤﻚ وارد ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﺳﺖ آب . 10 SD در ﻣﺤﺼـﻮﻻﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ : ﭘﻨﺒـﻪ ، ﭘﺴـﺘﻪ و روﻧـﺎس ﺑﺴـﻴﺎر زﻳﺎدﺗﺮ اﺳﺖ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه در ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ و ذﺧﺎﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻤﺎﻧـﺪ، ﻓﺮﻣـﻮل ﻧﻤـﻚ ذﺧﻴـﺮه ﺷـﺪه درﻳﻚ دوره ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ ﺷﻤﺎره 3 - 34 اﺳﺖ . )3 - 34 ( a r S S S = + SrوSa ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه در ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ و ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺑﺮ ﺗﻦ ﻫﻜﺘﺎر Sa از ﻓﺮﻣﻮل 3 - 35 ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ )3 - 35 ( n i i i i 1 S 100 h α = = α ρ ∑ S ﻣﺨﻔﻒ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﻤﻚ Salt وa ﻣﺨﻔﻒ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ aeration وr ﻣﺨﻔﻒ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻣﺨﺰن آب Reservoir اﺳﺖ . ai :ﺷﻮری ﻻﻳﻪ i ﺑﺮﺣﺴﺐ درﺻﺪ 52 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ iρ : وزن ﻣﺨﺼﻮص ﺧﺎک ﺧﺸﻚ ﮔﺮم ﺑﺮ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ hi :ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ i ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ Sr :ﻧﻴﺰ از راﺑﻄﻪ 3 - 36 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد )3 - 36 ( n r i i i i 1 S 10 a o h = ′ ′ ′ = ∑ ia′ :ﻣﻌﺪﻧﻲ آب ﻻﻳﻪ ﺷﺪن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ i ﺑﺮﺣﺴﺐ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ io′ :ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﺨﻞ i ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻋﺸﺎری ih′ :ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ i ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ 3 - 12 - 2 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 37 اﺳﺖ . )3 - 37 ( a a a a a a a a a 2 1 3 4 5 6 7 8 9 S S S S S S S S S − = + + + + − − a a 2 1 SوS : ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻤﻚ اوﻟﻴﻪ و ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ a 3 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ) ﻣﺸﺎﺑﻪ 3 SD در راﺑﻄﻪ 3 - 33 ( a 4 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از آب آﺑﻴﺎری ) ﻣﺸﺎﺑﻪ4 SD ( a 5 S :ﻣﺸﺎﺑﻪ o 6 S a 6 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﻛﺎرﺑﺮد ﻛﻮدﻫﺎ a 7 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﻤﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺗﻌﺮق ، ﭘﺪﻳﺪه اﻧﺘﺸﺎر و ﻏﻴﺮه در ﺣﺮﻛﺖ ﺻﻌﻮدی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ a 8 S: ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﺧﺎرج ﺑﻪ ﺷﺪه وﺳﻴﻠﻪ ﻧﻔﻮذ آب ﺑﺎران و آب ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ آﺑﻴﺎری ﻻﻳﻪ ﺑﻪ اﺷﺒﺎع ) ﻣﺸﺎﺑﻪ r r 3 4 S S − ( a 9 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﺧﺎرج ﺑﻪ ﺷﺪه وﺳﻴﻠﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻛﺸﺎورزی ) ﻣﺸﺎﺑﻪ 10 SD ( 3 - 12 - 3 - ﺑﺮﻗﺮاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ 3 - 38 اﺳﺖ . )3 - 38 ( r r r r r r r r 1 2 3 4 5 6 7 8 S S S S S S S S − = + + − − − r r 2 1 SوS : ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻤﻚ ذﺧﻴﺮه اﺑﺘﺪاﻳﻲ و ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) از راﺑﻄﻪ 3 - 36 ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد (. r 3 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻧﻔﻮذی ﻧﺎﺷﻲ از آب ﺑﺎران r 4 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از آب ﻫﺎی ﻧﻔﻮذی ﻋﻤﻴﻖ r 5 S :ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ورودی ﺗﻮﺳﻂ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ورودی ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ 53 r 6 S :ﻣﻘﺪا ر ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه از ﻻﻳﻪ اﺷﺒﺎع ﻣﺨﺰن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻻﻳﻪ ﺑﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮآﻳﻨـﺪﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺗﺒﺨﻴـﺮ وﺗﻌﺮق ) ﻣﺸﺎﺑﻪ a 7 S ( r 7 S :ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺧﺎرج ﺷﺪه از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﻤﺮاه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺮوﺟﻲ r 8 S :ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﺧﺎرج ﺷﺪه از زﻫﻜﺶ ﻫﺎ ﺗﺬﻛﺮ : ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﺤﺼﻮل ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی آﻣﺎری اﺳﺖ . دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﻲ ، ﺑـﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻳﺎ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻻﻳﻪ ﻫﻮا، ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ... ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻪ مﺗﺎ ﺻـﺤﺖ و دﻗـﺖ آﻣﺎر ﭘﺎﻳﻪ و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ دارد . دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ای ﭘﺎره ﺑﻪ از ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﺸﻜﻞ و اﺣﺘﻤﺎل ﺗﻘﺮﻳﺐ در آﻧﻬﺎ زﻳﺎد اﺳﺖ . از اﻳﻦ رو ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻼش ﻛﺮد ﺑﺎ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ، از آﻣﺎرﻫﺎی ﻓﺮآوری ﺷﺪه و ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺘﻔﺎده هﺷﺪ و ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ را در ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻧﻤﻮد و ﺑﺎ روش ﻫﺎی ﺳﻌﻲ و ﺧﻄﺎ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ دارای ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺗﺪرﻳﺠﺎ ﺑﻪ ﺣﺪ ﻗﺎﺑﻞ اﺻﻼح رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗـﺮی ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورد . در ﻣﺤﺪوده ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﺮای اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر در آﻧﺠﺎ ﺑﺮرﺳﻲ و ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺧﺎص ی ﺑﺮﻗﺮار ﻣـﻲ ﺷـﻮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺳﻌﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در ﺑﺎر ﻧﺨﺴﺖ اﻛﺘﻔﺎ ﻧﺸﻮد . 4 ﻓﺼﻞ 4 ﺟ ﺎﻳﮕﺎه ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ 57 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺟ ﺎﻳﮕﺎه ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ 4 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎی ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ آب ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪودﻛﻨﻨﺪه رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﺮان و آﺑﺎداﻧﻲ اﺳﺖ . ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺧﺎک و آب ، اﺳﺘﻔﺎده ﭼﻨﺪ ﺑﺎره از آب ﻫﺎ و ﻧﻴﺰ ﻣ ﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی دارد و ﻛﻤﻚ زﻳﺎدی ﺑﺮای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ در ﺳﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺑﻪ ﻧﻘﺶ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ اﺷﺎره اﺳﺖ ﺷﺪه . 4 - 2 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻮری ﻳﺎ ﻣﻌﺪﻧﻲ آب ﺷﺪن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻃﺒﻴﻌ ، آب ﺧﺎک ﺖ ﺷﻮﻳﻲ ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد و اﻧﺘﻘﺎل آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺨـﺎزن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ ، ﺗﻤﺎس آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺑﺎ آب ﻫﺎی ﺷـﻮر و ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﺳـﻨﮕﻴﻦ از آب ﻫـﺎی ﺷـﻴﺮﻳﻦ ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . در اﻳﻦ ﻣﻮارد ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻛﻤﻚ ﺷﺎﻳﺎﻧﻲ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻲ آب ﻧﻤﺎﻳﺪ . 4 - 3 - ﻛﺸﺎورزی و آﺑﻴﺎری ﺑﺎ آب ﻫﺎی ﺷﻮر در ﻛﺸﺎ رزی و ، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب آﺑﻴﺎری ، ﺷﻮری ﺧﺎک و ﺧﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ آن و ﻧﻬﺎده ﻫـﺎی ﻛﺸـﺎورزی ، دﺧﺎﻟـﺖ ﺑـﻴﻼن ﻧﻤﻚ در ﻛﻨﺘﺮل ﻏﻠﻈﺖ یﻫﺎ ﺑﺤﺮاﻧﻲ1 ﺑﺎ دوره ﺗﻮام ﻫﺎی آﺑﻴﺎری ، زﻫﻜﺸﻲ و آب ﺷﻮﻳﻲ ﻧﻘﺶ زﻳﺎدی دارد . 4 - 4 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﻴﺎر ﻛﻨﺘﺮل در اﺳﺘﻔﺎده ﭼﻨﺪ ﺑﺎره ) ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﺎ ﺷﺶ ﺑﺎر ( از آب ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ در ﺷﺪه ﻛﺸﺖ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻫﺎی آب ﺷﻮر اﺳﺖ . 4 - 5 - ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮری آﺑ آب ﻴﺎری د ر ﻛﺸﺎورزی رﺷﺪ ﮔﻴﺎه ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﮔﻴﺎه و ﻣﺎزاد آن در آب آﺑﻴﺎری و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﺎﺗﺮﻳـﻚ 2 و آب ﺧـﺎک اﺳﺖ . ﻧﻤﻚ اﺿﺎﻓﻲ ﺑﺎ آب ﺷﻮﻳﻲ ﻛﺎﻓﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﺎ آﺑﻴﺎری ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﺑـﻪ ﻣﻮﻗـﻊ ﻗﺎﺑـﻞ ﻛﻨﺘـﺮل اﺳـﺖ . در آب ﺷـﻮﻳﻲ ﻫﺎی ﻳﻮن ﺳﺪﻳﻢ د ﻛﻪ ر اﻃﺮاف رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺗﺠﻤﻊ ﻛﺮده اﻧﺪ، ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﻋﻤﻮدی ﺑﻪ آب ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗـﺮ ﻣﻨﺘﻘـﻞ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺷﺴﺘﺸﻮی ﺧﺎک ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺎ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻻﻳﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻲ .ﺷﻮد 1- Critical Concentration 2- Matric Potential 58 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻛﺸﺎورزی ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب آﺑﻴﺎری ﻃﺒﻖ ﻧﻤﻮدار ﮔﺮوه ﺑﻨﺪی آب ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ آﺑﻴﺎری ﺑ ﻛﻪ ﺮ اﺳﺎس ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜـﻲ و ﻧﺴـﺒﺖ ﺟﺬب ﺳﺪﻳﻢ ، ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ4 - 1 .( در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪی ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﺼﺮ ﺑ ﻮر1 و ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧـﺪه ﺳـﺪﻳﻢ ﻛﺮﺑﻨـﺎت در ﺧـﺎک وﻧﻴـﺰ ﺟـﺬب ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﻣﺎﻧﻨـﺪ : ﻛﺎدﻣﻴﻮم ، ﻣﻮﻟﻴﺒﺪن ، ﻟﻴﺘﻴﻮم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ و ﺗ ﺠﻤﻊ آﻧﻬﺎ در ﺑﺎﻓﺖ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺳﺒﺐ ﺳﻤﻲ ﺷﺪن اﻳـﻦ ﮔﻴﺎﻫـﺎن در اﺳﺘﻔﺎده اﻧﺴﺎﻧﻲ و داﻣﻲ ﻣﻲ .ﺷﻮد در آﺑﻴﺎری در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻧﻔﻮذ ﻛﻢ ﻣﻘﺪاری روی آب ﺳﻄﺢ ﻣﺰارع ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ و ﺑﻪ رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻧﻤﻲ رﺳـﺪ در . ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻋﻤﻠﻴﺎت زﻫﻜﺸﻲ ﺳﻄﺢ آب ﺗﺎ ﻋﻤﻖ 2 ﻣﺘﺮی ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﻮد . ﻣﻘﺪار ﻧﻤﻚ ﻣﺤﻠﻮل ﻫﺎی آب آﺑﻴﺎری ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺣﺪود 1 – 4/0 ﺗﻦ ﺑﺮ ﻫﻜﺘﺎر اﺳﺖ و اﮔﺮ از اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺗﺠﺎوز ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﻏﻠﻈـﺖ ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺑﺮآورد ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ و زﻫﻜﺸﻲ یﻫﺎ ﺳﻄﺤﻲ و زﻳ ﺮزﻣﻴﻨﻲ آب و ﺷﻮﻳﻲ یﻫـﺎ ﺗـﻮام ﺑـﺎ آﺑﻴـﺎری ﻛﻨﺘﺮل .ﺷﻮد 1- Boron ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺑﻴﻼ ﻧﻤﻚ ن در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ 59 ﺷﻜﻞ 4 - 1 - ﻧﻤﻮدار آﺑﻴﺎری ﺑﺎ یﻫﺎ آب ﺷﻮر ﻣﻴﻜﺮوﻣﻮس ﺑﺮ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 61 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 1- Blom , G.P.J., "Integrated Planning of Irrigated Agriculture In The Varamin And Garmsar1- Plains-"Some Notes on The Alluvial Deposits of the Hableh Rud (Alborz )" , F.A.ORome, 1968. 2- Sutcliffe , J.V. and W.R.Rangeley," An estimation of the Long Term Yield of a Large2-Aquifer at Tehran , "IASH Publications , 1960. 3- UNESCO " Ground Water Studies. "An International Guide For Research and Practice ,3-Paris, 1977. 4- Schoeller.M, "La Concentration des eaux Souterraines en Chlore " Exterdit du Bulletin4-du B.R.G.M-No-2 , 1967. 5- Schoeller.H., "L ' Influence de la Composition Chimique dans les nappes Souterraines. 5-Ass. intern. Hydrol. Sci. Assemblee gen. Oslo , P.V., 1948. 6- Margat , J., "La nappe phreatique du Tafilalet (Maroc). Bilan hydraulique Mineralisation6-des eaux et evaporation". C.R.19 Cong Intern. Geol, 1953. 7- De wiest , R.J.M. , "Replenishment of The Aquifers Intersected by Streams " ASCE,7-Journal of the Hyardulics Division , Nov. 1963.