12369

جمهوری اسالمی ایران سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما نشریه شماره 838 :آخرین ویرایش16 - 04 - 1405 معاونت فنی ،زیربنایی و تولیدی وزارت صنعت، معدن و تجارت امور نظام فنی و اجرایی معاونت معادن و فرآوری مواد دفتر نظارت امور معدنی برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن 1405 اصالح مدارک فنی :خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی معاونت فنی ، زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور، با استفاد ه از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه ی مهندسی کشور عرضه نموده ا ست. با وجود تالش فراوان، این اثر مصون ا ز ایرادهایی نظیر غلط های مفهومی، فنی، ابهام، ایهام و اشکاالت موضوع.ی نیست از این رو، از شما خواننده ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فن ی، مراتب را ب ه صورت :زیر گزارش فرمایید 1 - .شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید 2 - .ایراد مورد نظر را بصورت خالصه بیان دارید 3 - .در صورت امکان متن اصالح شده را برای جایگزینی ارسال کنید کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داش.ت پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می شود. نشانی برای : مکاتبه تهران، میدان بهارستان، خیابا ن صفی علی شاه- سازمان برنامه و بودجه کشور، امور نظام فن ی و اجرایی Email: web: ت هران، خیابان انقالب، خیابان استاد نجات الهی، خیابان سمیه، نبش کوچه پورموسی، وزار ت صنعت، معدن و تجار ت Email: .ir أ بسمه تعالی پیشگفتار استفاده از ضوابط، معیارها و استانداردها در مراحل پیشنهاد، مطالعه، طراحی، اجرای طرح ها ی اکتشافی، بهره برداری و فرآوری مواد معدنی از نظر توجیه فنی و اقتصادی طرح ها ، کیفیت طراحی، اجرا و هزینه های مربوطه اهمی ت ویژه .ای دارد برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن به ،کارگیری معیارها استانداردها و ضوابط فنی را در کلیه مر احل انجام عملیات معدنی مورد تاکید جدی قرار دا.ده است ،با توجه به مراتب یاد شده، دفتر نظارت امور معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری اساتید صاحب ،نظران متخصصان، دست اندرکاران بخش معدن کشور و با همکاری دفتر نظام امور فنی و اجرایی سازمان برنامه و ب ودجه کشور و به استناد مصوبه شماره42339 /ت33497 هـ مورخ20 /4/ 85 ،هیات محترم وزیران ماده107 آیین نامه اجرایی قانون معادن و ماده32 قانون نظام مهندسی معدن و همچنین به استناد ماده ( 34 ) قانون احکام دائمی برنامه ها ی توسعه کشور و«سند نظام فنی واجرایی یکپارچه کشور»، موضوع تصویب نامه شماره40544 /ت63719ه مور خ06 / 03 / 1404 هیات محترم وزیران و با در نظر داشتن موارد زیر اقدام به تهیه ضوابط، معیارها و دستورالعمل ها ی مورد نیاز بخش معدن کرده :است  استفاده از منابع معتبر و استانداردها بین ی المللی  بهره گیری از تجارب دستگاه ها ،ی اجرایی سازمان ها ،شرکت ها و واحدها ی معدنی  استفاده از تخصص ها و تجربه ها ی کارشناسان و صاحب نظران بخش های خصوصی و دولتی  پرهیز از دوباره کاری ها و اتالف منابع مالی و غیرمالی کشور  توجه به اصول و موازین مورد عمل موسسات تهیه کننده استاندارد امید است نشریه «راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما» گام موثری در زمینه یکسان سازی فعالیت های معدنی در کشور باشد. همچنین مجریان و دست اندرکاران بخش معدن با به کارگیری این ،نشریه در راستای هماهنگ سازی و تکامل استانداردها مشارکت .کنند د حمی امانی همدانی معاون فنی، تولیدی و زیربنایی تابستان 1405 ب تهیه و کنترل «راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما» ]نشریه ش ماره 838 [ مجری برنامه: اردشیر سعدمحمدی سرپرست امور معادن و صنایع معدنی- وزارت صنعت، معدن و تجارت :اعضای شورای عالی فرزانه آقارمضانعلی کارشناس ارشد مهندسی صنایع- سازمان برنامه و بودجه کشور عباسعلی ایروانی )کارشناس ارشد مدیریت کارآفرینی (کسب و کار- وزارت صنعت، معدن و تجارت بهروز برنا کارشناس مهندسی معدن- شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران محمد پریزادی کارشناس ارشد مهندسی معدن- سازمان برنامه و بودجه کشور عبدالعلی حقیقی کارشناس ارشد زمین شناسی اردشیر سعدمحمدی دکترای معدن- وزارت صنعت، معدن و تجارت علیرضا غیاثوند دکترای زمین شناسی اقتصادی- وزارت صنعت، معدن و تجارت حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیرکبیر هرمز ناصرنیا کارشناس ارشد مهندسی م عدن اعضای کارگروه فرآوری: احمد امینی کارشناس ارشد مهندسی فرآوری مواد معدنی عبدالعلی حقیقی کارشناس ارشد زمین شناسی محمدرضا خالصی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- دانشگاه تربیت مدرس بهرام رضایی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- دانشگاه صنعتی امیرکبیر زهرا مصحفی شبستری کارشناس ارشد شیمی اعضای کارگروه تنظیم و تدوین: علی اصغر خدایاری دکترای مدیریت صنعتی- دانشگاه تهران بهرام رضایی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- دانشگاه صنعتی امیرکبیر علیرضا غیاثوند دکترای زمین شناسی اقتصادی- وزارت صنعت، معدن و تجارت حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهزاد مهرابی دکترای زمین شناسی اقتصادی- دانشگاه خوارزمی ت اعضای گروه هد:ایت و راهبری مهدیه اسکندری کارشناس ارشد زمین شناسی اقتصادی- وزارت صنعت، معدن و تجارت مهسا اصغری دکترای زمین شناسی تکتونیک- وزارت صنعت، معدن و تجارت افسون کشکالنی کارشناس ارشد فیزیک- وزارت صنعت، معدن و تجارت پیش نویس این گزارش توسط آقای مهندس جمال کسیانی تهیه شده و پس از بررسی و تایید توسط کارگروه ف ،رآوری .به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است ث فهرست مطالب عنوان صفحه مقدمه 1 فصل اول– کلی ات 3 1-1 - آشنایی 5 1-2 - تعاریف و مفاهیم 5 1-3 - رده بندی سنگ های تزیینی و نما 11 1-3-1 - رده بندی بر اساس مقاومت در برابر برش 11 1-3-2 - رده بندی بر اساس منشا 11 1-3-3 - رده بندی بر اساس خواص مکانیکی، فیزیکی و شیمیایی 12 1-3-4 - رده بندی تجاری سنگ های تزیینی و نما 13 1-4 - ویژگی ها و کاربرد سنگ های ساختمانی 15 1- 5 - مشخصه های رنگی 15 1- 6 - مشخصات فنی سنگ های تزیینی و نما 16 1- 7 - ابعاد سنگ های تزیینی و نما 18 1- 8 - فهرست استانداردهای موجود 19 فصل دوم- ابزار و ماشین آالت فرآوری 21 2-1 - آشنایی 23 2-2 - ماشین آالت برش 23 2-2-1 - م اشین قله بُر 23 2-2-2 - ماشین قواره کُن 24 2-2-3 - ماشین کله بُر 25 2-2-4 - ماشین اره بُر 25 2-3 - ماش ین آالت تکمیلی 27 2-3-1 - ماشین عرضی بُر 27 2-3-2 - ماشین طولی بُر 27 2-3-3 - ماشین تنظیم ابعاد 28 2-4 - ماشین آالت ساب و صیقل 28 1 - 4 - 2 - ماشین ساب و صیقل تمام خودکار 28 ج فهرست مطالب عنوان صفحه 2-4-2 - ماشین ساب و صیقل دستی 29 2-4-3 - ماشین بغل بُر و پخ زن 29 2-5 - تجهیزات تکمیلی، شکل دهی و ابزار مرحله پایان کار 30 2-5-1 - ماسه زن 31 2-5-2 - ماشین سوراخ کاری 31 2-5-3 - چکش کاری 32 2-5-4 - دستگاه شیارزن 32 2-5-5 - م اشین شستشو 32 2-5-6 - ماشین تمیزکاری 32 2-6 - ابزارهای برش و صیقل 33 2-6-1 - سگمنت ها 33 2-6-2 - ساینده ها، ابزار ساب و صیقل 34 2-6-3 - انواع دانه های ساینده و روش شماره بندی لقمه ها 36 2-7 - دستگاه های جانبی 38 2-7-1 - جرثقیل 38 2-7-2 - واگن حمل 38 2-7-3 - لیفتراک، دامپر و بیل مکانیکی 39 2-7-4 - میز غلتک دار 39 2-7-5 - دستگاه گرم کننده 39 2-7-6 - اره چوب بری 39 2-7-7 - سام انه هوای فشرده 40 2-7-8 - سامانه تامین حرارت 40 2-7- 9 - کاربرد ماشین آالت سنگبری 40 فصل سوم- مراحل مختلف فرآوری 43 3-1 - آشنایی 45 2 - 3 - :مرحله اول برش اولیه 45 ح فهرست مطالب عنوان صفحه 3-2-1 - برش کوپ 45 3-2-2 - برش سنگ قواره 45 3-3 - مرحله دوم: ساب و صیقل 47 3-3-1 - روش دستی 47 3-3-2 - )روش نوین (ساب نواری پیوسته 48 3-4 - مرحله سوم: برش )نهایی (برش طولی و عرضی سنگ 48 3-4-1 - ماشین های تک تیغه ای 49 3-4-2 - ماشین های چند تیغه ای 49 3-5 - مرحله چهارم: پرداخت 49 3-5-1 - لبه زنی (پخ)زنی 49 3-5-2 - چکش زنی 50 3-5-3 - ماسه زنی 50 3-5-4 - پرداخ ت با شعله 50 3-5-5 - سوراخ کاری 51 3-5-6 - شیارزنی 51 3-5-7 - پرداخت با پودرهای مخصوص 51 3-6 - مرحله پنجم: شستشو و خنک کردن 51 3-7 - مرحله ششم: ظریف کاری 52 3-7-1 - ظریف کاری بر روی ورق های نازک سنگ 52 3-7-2 - ظریف کاری بر روی ورق های ضخیم سنگ 52 3-7-3 - ظریف کاری بر روی قطعاتی با سطح استوانه ای 52 3-7-4 - عملیات ویژه برای تهیه نیمرخ های گوناگون 52 3-8 - مرحله هفتم: شفاف سازی 53 3-8-1 - رزین و واکس کاری 53 3-8-2 - روکش کردن 53 3 - 8 - 3 - پ وشش های ضد آب 53 خ فهرست مطالب عنوان صفحه 3-9 - عوامل موثر در فرآوری سنگ های تزیینی و نما 54 3-9-1 - برش با اره 54 3-9-2 - برش با تیغه اره ای 54 3-9-3 - ساب و صیقل 54 3-9-4 - پرداخت نهایی 55 3- 10 - کنترل فرآیند طی عملیات فرآوری 55 3- 11 - کنترل کیفیت سنگ فرآوری شده 56 3-11-1 - ابعاد سنگ 56 3-11-2 - کنترل میزان صیقل سنگ فرآوری شده 56 3- 12 - فرآیند تولید سنگ های تریینی و نما 57 3-12-1 - فرآیند تولید پالک گرانیت با استفاده از ماشین اره جمعی 57 3-12-2 - فرآیند تولید پالک گرانیت با استفاده از برش تیغه ای 57 3-12-3 - فرآیند تولید سنگ)های تزیینی و نمای نرم (مرمر، مرمریت و تراورتن 61 3- 13 - قسمت های مختلف کارخانه فرآوری سنگ های تزیینی و نما 62 3-13-1 - محوطه باز کارخانه 62 3-13-2 - سالن های تولید 63 3-13-3 - محوطه بارگیری 63 3-13-4 - ساختمان های نیمه صنعتی 63 3-13-5 - ساختمان های اداری، خدماتی و رفاهی 63 فصل چهارم- تیری مد دی تول 65 4-1 - آشنایی 67 4-2 - رنگ آمیزی سنگ 67 4-3 - مقاوم سازی 67 4-4 - لک زدگی سنگ 68 4-4-1 - تعریف و منشا لک سنگ 68 2 - 4 - 4 - نحوه زدودن لکه ها 68 د فهرست مطالب عنوان صفحه 4-5 - فرآیند پرداخت مجدد 69 4-6 - بسته بندی، حمل و انبار سنگ 69 4-6-1 - بسته بندی 69 4-6-2 - انبار کردن 72 4-6-3 - حمل و نقل 73 4-7 - بازیافت ضایعات 74 4-7-1 - دالیل تشکیل ضایعات 74 4-7-2 - روش های کاهش ضایعات 74 4-7-3 - روش های استفاده از ضایعات 75 4-8 - روش های نوین برش سنگ 77 4-8-1 - برش سنگ با آب پرسرعت 77 4-8-2 - برش سنگ با لیزر 79 4-8-3 - کاربرد کامپیوتر در فرآوری 82 4-9 - بازیافت آب 83 4-10 - الزاما ت فرآوری 83 4-11 - توصیه های ایمنی 85 4-12 - مشخصات شناسنامه سنگ های تزیینی و نما 86 4-13 - مشخصات سنگ سالم در ارتباط با نوع کاربرد 87 پیوست1 - معرف ی استانداردها ی سنگ تز ین یی و نما 89 ذ فهرست جدول ها عنوان صفحه جدول1 - 1 - رده بندی سنگ ی ها ین یی تز و نما بر اساس مقاومت در مقابل برش (سخت بُر و نرم)بُر 12 جدول1 - 2 - کاربرد سنگ ی ها ساختمان ی و ویژگی ی ها الزم آن ها 15 جدول1 - 3 - رنگ ی ها تجار ی انواع سنگ ی ها ین یی تز و نما 16 جدول1 - 4 - ابعاد محصوالت فرآور ی شده سنگ ی ها ین یی تز و نما بر اساس استانداردها ی بین المللی 18 جدول2 - 1 - ماشین آالت و تجه زات ی متداول موجود در کارخانه فرآور ی سنگ ی ها ین یی تز و نما و تاس ی سات وابسته 40 جدول2 - 2 - کاربرد ماشین آالت سنگبر ی در صنا عی دی تول سنگ ی ها ین یی تز و نما 41 جدول3 - 1 - عوامل ی که با دی یط ند ی فرآ فرآور ی سنگ کنترل شوند 55 جدول4 - 1 - سرعت عملکرد تیغه ی ها الماسه با قطرها ی مختلف 85 .جدول پ1 - 1 - استانداردها ی ی مل ران یا مربوط به سنگ ی ها ین یی تز و نما 91 .جدول پ1 - 2 - فهرست استانداردها ی بین المللی مربوط به سنگ تز ین یی و نما 95 .جدول پ1 - 3 - استانداردها ی مربوط به شرکت ی ها یی ای تال یا 96 ر فهرست شکل ها عنوان صفحه شکل1 - 2 - پالک ی ها آماده برا ی حمل 19 شکل1 - 3 - ورق (اسلب) در فرآ ند ی دی تول و آماده برا ی فروش 19 شکل1 - 4 - ی کاش ی )ها لی (تا آماده برا ی حمل 19 شکل2 - 1 - دستگاه قله بُر 23 شکل2 - 2 - دستگاه قله بُر اره ای 24 شکل2 - 3 - نی ماش قواره کُن استخراج ی 24 شکل2 - 4 - نی ماش کله بر 25 شکل2 - 5 - دستگاه اره بُر تک ت یا غه ی و چند ت یا غه ی 25 شکل2 - 6 - الف- نی ماش اره برش جمع ی و ب- نی ماش اره برش جمع ی در حال کار 26 شکل2 - 7 - نی ماش عرض بُر ی 6 ید سکه 27 شکل2 - 8 - دستگاه طول ی بُر ورق 27 شکل2 - 9 - دستگاه ساب و ص قل ی تمام خودکار با12 کله سا نده ی 28 شکل2 - 10 - نی ماش ساب ن مه ی خودکار 29 شکل2 - 11 - دستگاه ساب و ص قل ی دست ی 29 شکل2 - 12 - دستگاه پخ زن 30 شکل2 - 13 - لبه زنی دست ی گرانیت با دیسک 30 شکل2 - 14 - جدا کردن ورق ی ها ده ی بر شده با دستگاه مکش 31 شکل2 - 15 - دستگاه ماسه زن 31 شکل2 - 16 - چکش زنی دست ی 32 شکل2 - 17 - دستگاه ش ی ارزن 32 شکل2 - 18 - سگمنت رو ی غه یت اره و د سک ی 33 شکل2 - 19 - شی نما اندازه گیری سگمنت 34 شکل2 - 20 - دو نمونه لقمه ی ها ساب در رنگ ی ها مختلف 35 شکل2 - 21 - سه ی مقا لقمه ی ها استفاده شده با لقمه ی ها آماده کار 35 شکل2 - 22 - انواع و ابزار ساینده ی ها سنگ در مرحله ساب و ص قل ی 36 شکل2 - 23 - دانه ی ها نده ی سا 36 ز فهرست شکل ها عنوان صفحه شکل2 - 24 - جرثق لی دروازه ای 40 ی تن 38 شکل2 - 25 - دستگاه پ شی گرم کن 39 شکل3 - 1 - خط تول دی پالک گران یت 59 شکل3 - 2 - خط تول دی ی کاش لی (تا ) و پالک گران یت 60 شکل3 - 3 - ند ی فرآ دی تول سنگ ی ها ین یی تز و نما ی نرم در کی واحد سنگبر ی 62 شکل3 - 4 - چی دمان ی خط ماشین آالت در کارخانه فرآور ی سنگ ی ها ین یی تز و نما 64 شکل3 - 5 - جانما یی ی کل واحدها ی مختلف کی کارخانه فرآور ی سنگ ی ها ین یی تز و نما با سه خط تول ید 64 شکل4 - 1 - دسته بندی ورق ی ها تی گران 70 شکل4 - 2 - نمونه یا از جعبه ی ها ی چوب ی برا بسته بندی سنگ 70 شکل4 - 3 - بسته بندی ورق ی ها یتی گران 71 شکل4 - 4 - بسته بندی کاش ی لی (تا ) و پالک مرمر 72 شکل4 - 5 - انبار ورق های سنگ 72 شکل4 - 6 - نحوه قرارگ یری ورق ی ها سنگ 73 شکل4 - 7 - چی دمان پالت ها در کانت نر ی 74 شکل4 - 8 - نمونه یا از سنگ ی ها مصنوع ی 76 شکل4 - 10 - نی ماش برش با آب 79 شکل4 - 11 - خروج آب از نازل و نحوه برش به وس له ی نی ماش برش با آب 79 شکل4 - 12 - حکاک ی و کارها ی ویژ ه بر رو ی سنگ با ل زر ی 80 شکل4 - 13 - محصوالت حاصل از برش با ل زر ی 81 شکل4 - 14 - نی ماش CNC در حال چکش کاری 82 مقدمه 16 / 04 / 1405 1 مقدمه مقدمه با توجه به فراوانی انواع سنگ های تزیینی و نما در ایران، ارائه دستورالعمل ها و معیارهایی به م نظور اکتشاف، استخراج و فرآوری این مواد معدنی، بسیار ضروری به نظر می رسد . در این راستا، سه راهنما به منظور ارائه را هکاری برای سه مرحله یاد شده، تدوین شده که در نشریه .حاضر به موضوع فرآوری پرداخته شده است فرآوری سنگ های تزیینی و نما از جمله مباحث مهمی است که در صورت اجرای صحیح سبب می شود که محصول نهایی این سنگ ها با کم ترین تلفات و بهترین کیفیت تولید شود و در عین حال مسایل ایمنی و استاندارد ها نیز رعایت .شود نشریه حاضر با عنوان«راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما» در راستای اهداف وزارت صنعت، معدن و تجارت و در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن تهیه .شده است 1 فصل 1 کلیات فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 5 فصل اول – کلیات 1 - 1- آشنایی سنگ های تزیینی و نما1 به نام های مختلفی از جمله سنگ های روکار، صیقل پذیر و بعددار شناخته می شوند و به آن دسته از سنگ هایی گفته می شود که دارای استحکام الزم باشند و بتوان آن ها را به شکل و ابعاد مختلف برید. این سنگ ها پس از ساب و صیقل در قسمت ها یی از ساختمان و بناها که در معرض دید باشند، مانند پوشش ها ی درونی و بیرونی، کف اتاق ها ،سالن ها ، راهروها، پله ها، نرده ها و دیوارها به کار می روند . چنانچه در مرحله فرآوری برش، صیقل، ساب، مات، حکاکی کردن و کلیه عملیات قبل از بسته بندی و نصب را رعایت کنند، زیبایی سنگ بیش تر نمایان می شود و تاثیر مستقیمی بر .قیمت تمام شده و فروش دارد 2 - 1- تعاریف و مفاهیم تعاریف و مفاهیم این بخش مطابق کاربرد صنعتی متداول آن ها و بدون مغایرت با کاربرد علمی رایج ارائه شده است ( نشریه شماره8228 - سال1390 سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران- )پیوست یک . سایر موارد همان معانی را دارند که در نشریه شماره441 سازمان برنامه و بودج ه کشور با عنوان « تعاریف و مفاهیم در فعالیت ها ،ی معدنی واژه ها و اصطالحات پایه فرآوری مواد معدنی» ارائه شده.اند در استاندارد87 - 119 C ( ASTM )2 اطالعات کاملی در زمینه نام انواع سنگ های تزیینی و اصطالحات متداول ارائه شده است که می توان برای آگاهی بیش تر به آن مراجعه کرد. بنا به ضرورت چند واژه از استاندارد یاد شده در این بخش ارائه .شده است - انقباض سنگ3 خاصیتی از سنگ که در اثر سفت و سخت شدن ، فضای خالی بین سنگ کاهش می یابد و حجم آن کم می شود . - بستن سطح سنگ4 برداشتن خراش ها ی ناشی از سنباده زنی به نحوی که سطحی یکنواخت، پیوسته و کامال صاف بر روی سنگ ای جاد شود. - ثبات در رنگ5 خاصیتی که در اثر آن سنگ تحت شرایط خارجی، .رنگ خود را از دست ندهد 1- Decorative, cladding and dimensional stones 2- American society for testing and material 3- Contraction shrinkage 4- Cohesion of stone surface 5- Light fastness 6 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما - بی قواره قطعه ای از سنگ که دارای شکل منظم نباشد و با حالت ها ی نیمه قواره یا بی قواره استخراج می شود. - پر کردن پر کردن حفره های طبیعی سنگ حین فرآوری به وسیله موادی مانند سیمان یا رزین ها ی مصنوعی را گویند. - پالک قسمتی از سنگ که ضخامت آن تر کم از طول و عرض آن است و برخی مواقع سطوح غیر هندسی.دارد - پیرشدگی سنگ1 فرآیندی که طی آن سنگ به مرور زمان تحت شرایط فیزیکی و شیمیای ی تغییر کند و از حالتی به حالت د یگری تبدیل شود (به عنوان مثال تغییر رنگ سنگ های تزیینی به ویژه در سنگ ها ی کربناته مانند مرمریت در مقابل ن ور آفتاب و یا دگرسانی دراز مدت سنگ ها ی تزیینی نشان دهنده پیرشدگی سنگ است..) - تخلخل درصد فضای خالی داخل سنگ.را گویند - تردی2 خاصیتی از سنگ که بر اثر ضربه، بدون تغییر پالستیکی می شکند. - تردی در اثر سرما3 خاصیتی از سنگ که در اثر سرما ترد می شود. - تردی در اثر گرما4 خاصیت ی از سنگ که در اثر گرما ترد می شود. 1- Ageing stone 2- Brittleness 3- Cold brittleness 4- Hot brittleness فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 7 - جذب روغن1 جذب روغن به وسیله رنگ دانه ها برای تهیه محلول ی یکنواخت با گرانروی مناسب برای عملیات رنگ کاری .را گویند - خاصیت رطوبت پذیر ی2 خاصیت جذب رطوبت .در خلل و فرج سنگ را گویند - خزش3 تغییر شکل پالستیکی سنگ تحت ت.اثیر بارهای کم و به مرور زمان را گویند - خواص فیزیکی خواص ی مانند جرم مخصوص، تخلخل، هدایت گرمایی و م.وارد مشابه است - خواص مکانیکی خواص ی مانند مقا ومت، قابلیت شکل پذیر ی، ترد ی، قابلیت خراشیدگی و موارد مشابه.است - دوام4 توانایی سنگ برای حفظ ویژگی ها ی اساسی مانند مقاومت مکانیکی، مقاومت در برابر فرسایش و حفظ نمای ظ.اهری است - ساینده5 لقمه ها ی ماشین ساب و صیقل را گویند. - سرامیکا دیسک ها ی الماسه انعطاف پذیر که برای صیقل زدن گرانیت و مرمر سخت به کار می روند . - سگمنت6 مهره ها ی الماس دار که برای برش، سایش و یا سوراخ کردن انواع سنگ بر روی تیغه ها ی اره یا سیم برش نص می ب شوند. 1- Oil absorption 2- Hygroscopicity 3- Creep 4- Durability 5- Abrasive 6- Segment 8 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما - سنگ آهک ها ی مارنی سنگ های آهکی که درصد کمی رس دارند و به سادگی برش می خورند و صیقل داده می شوند و نسبت به سنگ آ هک خالص مقاومت تر کم ی دارند و زودتر فرسوده می شوند. - سنگ باد بر1 سنگ ها یی چهارگوش از انواع سنگ ها ی تزیینی، نما و مصالح ساختمانی که به شکل مربع مستطیل بریده شد ه و به صورت روکار بر روی دیوارها نصب می شوند. - سنگ چینی .سنگ آهکی با درجه دگرگونی پایین که دارای ابعاد یکنواخت است - سنگ سالم2 سنگی بدون ترک، شیار و یا هر گونه عیب فیزیکی.را گویند - سنگ شکل داده شده3 سنگی که با حکاکی، ساب، برش اره و سایر پ ی دیگر به شکل مخصوصی درآ ید. - سنگ مالون سنگ ها ی مقاوم ضخیم الیه که به قطعات کوچک تر شکسته می شوند و در راه سازی، دیواره ها ی حایل و نمای بیرونی به کار می روند. - سنگ نما سنگی فرآوری شده ،که به عنوان مصالح روکار بر روی دیواری که از مصالح دیگری ساخته شده است ، قرا می ر گیرد. - سنگ ها ی تزیینی سخت سنگ ها ی تزیینی که کانی ها یی با سختی باال مانند سنگ .های آذرین و دگرگونی دارند را گویند - سنگ ها ی تزیینی نرم سنگ ها ی تزیینی که کانی ها یی با سختی پایین مانند سنگ.های تراورتن، مرمر و مرمریت دارند 1- Ashlar stone 2- Sound stone 3- Shaped stone فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 9 - تغییر رنگ سنگ تغییر رنگ در اثر گرم شدن و تابش نور که طی آن سطح سنگ ابری می شود و گاه تغییر رنگ می دهد . این اثر را «پوست پرتقالی » شدن سنگ نیز می گویند. - سنگ نواری1 .سنگ فرآوری شده (برش، ساب و صیقل) که عرض و ضخامت مشخص و طول متغیر دارد - سنگ های تزیینی و نما بر اساس تعر یف سازمان ملی استاندارد ایران سنگ ها ی تزیینی و نما (استاندارد ملی ایران به شماره8228 ، سال1390 ) به سنگ ها ی طبیعی گفته می شود که در ابعاد و شکل ها ی معینی انتخاب و فرآوری می شوند . این سنگ ها با یک یا چند ،سطح فرآوری شده و یا بدون سطوح فرآوری شده در نمای ساختمان ،ها سنگفرش ها، خیابان ها، بناهای یادب ود و تاریخی استفاده می شوند. - شمش سنگی .که طی مراحل فرآوری دارای سطح مقطع خاص و طول متفاوت باشد - صیقل دادن2 مرحله ای از فرآوری سنگ که در اثر آن سطوح صاف با امکان بازتاب نور ایجاد می شود. - فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما تبدیل بلوک ها ی استخراجی به سنگ های تزیینی و نما، شامل برش، ساب، صیقل، حکاکی و سایر عملیاتی ک ه قبل از نصب بر روی سنگ انجام می شود . - فرز تجهیزاتی که برای شکل دادن سطح مقطع سنگ های تزیینی و نما استفاده می شود و به دو شیوه دستی3 و ماشینی4 در واحدها ی سنگبری انجام می گیرد. 1- Stripe stone 2- Polished 3- Manual squaring machine 4- Bridge cutter 10 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما - سایش پذیر ی خاصیتی از سنگ که طی آن در اثر سایش، امکان برداشت الیه ها یی از سطح برای بهبود کیفیت، فراهم می شود. - قله سنگ.هایی را که بعد از استخراج از معدن، شکل هندسی منظمی ندارند - ( بلور کریستال) در بازار تجاری ، مرمر درشت بلور و سفید رنگ را اصطالحا بلور و یا کریستال.گویند - کوپ1 قطعه سنگی با شکل هندسی تقریبا منظم و ابعاد مشخص که از معادن سنگ ها ی تزیینی و نما استخراج می شود. - ماستیک2 زدن نوعی بتونه کاری همراه با چسب که موجب استحکام و براق شدن ورق ها می شود. - مقاومت در برابر خوردگی3 مقاومتی که سنگ هنگام قرار گرفتن در محیطی خورنده از خود نشان می دهد. - مقاومت در برابر هوازدگی مقاومت سنگ در برابر تغییرات آب و هوا مانند دما، باران، برف، تشعشعات خورشیدی و گازهای متفاو ت، بدون اینکه تغیی ری در ترکیب یا خواص آن داده.شود - مقاومت در برابر یخ زدن4 مقاومت سنگ در برابر تنش ها.ی ناشی از یخ زدن آب موجود در خلل و فرج سنگ را گویند 1- Block 2- Mastic 3- Corrosion resistance 4- Frost resistance فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 11 - دیرگدازی1 خاصیتی که سنگ بدون تغییر خواص فیزیکی، مکانیکی و ترکیب شیمیایی ، دماهای زیاد را تحمل می کند. - )ورقه سنگ (اسلب2 قطعه نازکی از سنگ با دو سطح موازی که در اولین مرحله استخراج یا فرآوری، تهیه می شود. 3 - 1- رده بندی سنگ ها ی تزیینی و نما 1 - 3 - 1- رده بندی بر اساس مقاومت در برابر برش کلیه سنگ های تزیینی و ،نما بر حسب مقاومت در برابر برش به دو دسته نرم بُر و سخت بُر تقسیم می شوند (جدول 1 - 1). 2 - 3 - 1- رده بندی بر اساس منشا سنگ ها از نظر منشا به انواع زیر تقسیم می شوند. الف- سنگ ها ی رسوبی  سنگ ها ی کربناتی مانند تراورتن، مرمر (اونیکس)، سنگ آهک، سنگ آهک ها ی مارنی و سیلیسی  کنگلومرا ها  ماسه سنگ ها ب- سنگ ها ی آذرین  گرانیت ها  سایر سنگ ها ی آذرین پ- سنگ ها ی دگرگونی  )مرمر (ماربل  گنیس 1- Refractoriness 2- Slab stone 12 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما جدول1 - 1 - رده بندی سنگ های تزیینی و نما بر اساس مقاومت در مقابل برش (سخت بُر و نرم)بُر رده سنگ نوع سنگ مثال سنگ های سخت بُر سنگ های آذرین درونی آذرین درونی خیلی تیره پیروکسنیت- پریدوتیت آذرین درونی تیره گابرو- انورتوزیت آذرین درونی نیمه روشن گرانودیوریت- تونالیت- سینیت- دیوریت آذرین درونی روشن گرانیت- آلکالی فلدسپات گرانیت سنگ های آذرین بیرونی آذرین بیرونی خیلی تیره بازالت آذرین بیرونی تیره بازانیت- لوسیتیت آذرین بیرونی نیمه روشن داسیت- تراکیت آذرین بیرونی روشن ریولیت- کوارتز پورفیری سنگ های دگرگونی دگرگونی خیلی تیره سرپانتینیت دگرگونی تیره آمفیبولیت-کلریت شیست دگرگونی نیمه روشن آناتکسیت دگرگونی روشن گنیس سنگ های نرم بُر سنگ های رسوبی آواری کنگلومرا برش غیرآواری سنگ های آهکی متراکم مانند مرمریت سنگ های آهکی فسیل دار شیمیایی تراورتن )مرمر (اونیکس سنگ های دگرگونی سنگ های آهکی دگرگون شده مرمر 3 - 3 - 1- رده بندی بر اساس خواص مکانیکی، فیزیکی و شیمیایی الف- جرم مخصوص بر این اساس سنگ ها را به دو گروه با جرم مخصوص بیش از8 /1 گرم بر سانتی متر مکعب تر کم و از آن تقسیم می کنند . ب- مقاومت فشاری تک محور ی بر این اساس سنگ ها را به دو گروه با مقاومت فشاری تک محور ی بیش از100 مگا پاسکال تر کم و از آن تقسیم می کنند . پ- سختی بر اساس رفتار سنگ ها در مراحل برش، ساب و صیقل، آن ،)ها را به چهار گروه بسیار سخت (مانند گرانیت و گابرو ،)سخت (مانند سرپانتینیت، سنگ آهک متراکم و مرمریت بلورین نیمه سخت (مانند سنگ آهک نرم و مارن) و نرم (مانند )توف و گچ تقسیم بندی می کنند. فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 13 ت- مقاومت در برا بر یخ زدگی بر اساس مقاومت در برابر یخ زدگی، سنگ ها ی تزیینی و نما را ب ه10 ( درجه10 ، 15 ، 25 ، 35 ، 50 ، 100 ، 150 ، 200 ، 300 و500 )مگا پاسکال تقسیم بندی می کنند . رعایت این درجه بندی با توجه به شرایط آب و هوایی مناطق مختلف مهم .و ضروری است ث- مقاومت در برابر اسیدها بر این اساس سنگ ها را به دو گروه مقاوم و غیرمقاوم در برابر اسید تقسیم می کنند . گرانیت، دیوری ،ت ماسه سنگ ها ی سیلیسی و موارد مشابه در گروه سنگ ها،ی مقاوم و مرمرها تراورتن ها و دیگر سنگ ها ی کربناتی در گروه یر غ مقاوم در برابر اسیدها قرار می گیرند. ج- ( مقاومت در برابر بازها قلیایی ها) بر این اساس سنگ ها را به دو گروه مقاوم و غیرمقاوم در برابر قلیایی ها تقسیم می کنند .سنگ های کربناتی در گروه سنگ های مقاوم قرار می گیرند. 4 - 3 - 1- رده بندی تجاری سنگ ها ی تزیینی و نما رده بندی تجاری یکسانی در مورد سنگ ها ی تریینی و نما وجود ندارد و در بازار تولید و مصرف، گرانیت رد یک سو و انواع سنگ ها،ی مرمریت ،تراورتن چینی و موارد مشابه، در سوی دیگر .قرار دارند در این رده بندی گرانیت الزاما در معنی «سنگ شناسی» و علمی خود ب ه کار می ن رود، بلکه اصطالحی است که انواع سنگ ی ها آ،ذرین اعم از نفوذی و خروج ی و یا طیف کاملی از اسیدی تا اولترابازیک را می پوشاند. سنگ ی ها غیر گرانیت که از نظر سنگ شناسی در گروه ی ها رسوبی و یا دگرگون ی قرار می گیرند، در عرف بازار نام ی ها متعددی از جمله ،تراورتن ،مرمریت ،چینی کریستال و بسیاری نام ی ها دیگر دارند. در تجارت ، سنگ ها ی تزیینی و نما به شرح زیر طبقه بندی می شوند: الف- گرانیت به کلیه سنگ ها ی آذرین، گرانیت گفته می شود. این نوع سنگ ها با توجه به تنوع رنگ و سختی زیاد در ب ازار تجارت اهمیت خاصی .دارند ب- تراورتن نوعی سنگ آهک بلورین یا ریز بلورین است که با ساختمان الیه ای متمایز می شود. به دلیل نقش و نگارهایی که ناشی از اختالف میزان آغشتگی به اکسیدها و هیدرواکسیدهای آهن در الیه ها ی مختلف تراورتن ا ست، ظاهر بسیار زیبا و جذابی 14 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما دارد. انواع مختلف تراورتن بر اساس رنگ نام گذاری می شوند، به عنوان مثال می توان از انواع تراورتن ،های قرمز، لیمویی گردویی، سفید و کرم نام برد. پ- مرمریت از نظر علمی سنگی به نام مرمریت وجود ندارد ولی طبق اصطالح معمول مرمریت، سنگی آهکی است که تا حدودی دگرگون شده باشد . مرمریت بر حسب شدت دگرگونی و ترکیب سنگ ما در، به سه گروه چینی، کریستال و ابری به شرح زیر تقسیم می شود. - سنگ چینی سنگ چینی به مرمریت ها ی دانه ریزی گفته می شود ،که بافت بلورین هم اندازه و دانه ریز دارد. سنگ چین ی را به این دلیل چینی می نامند که در ضخامت ها ی کم( حدود دو سانتی متر) در مقابل ضربه صدای چینی می دهد. - کریستال کریستال به مرمریت دانه درشت، تمام بلورین هم و بعد گفته می شود . - ابری به مرمریتی که حاوی نوارهای غیر موازی از تمرکز کانی ها ی روشن و تیره تشکیل شده باشد، ابری می گویند . ت- مرمر اونیکس این سنگ را در بازار به نام م رمر می خوانند، بنابراین با مرمر زمین شناسی که سنگی دگرگونی است ت فاوت دارد. مرمر اونیکس شفاف است و نور را از خود عبور می دهد و به رنگ ها ی سبز، سبز کم رنگ ، قهوه ای، قرمز، سفید، ک رم و صورتی یافت می شود. ث- مرمر مرمر سنگی است که از دگرگونی سنگ ها ی آهکی به وجود می آید . در واقع مرمر نسبت به مرمریت درجه دگ رگونی بیش تر ی را تحمل.کرده است ج- مرمر سرپانتینی ( این سنگ در بازار به نوعی سرپانتین هیدرو سیلیکات منیزیم) گفت ـ می ه شود که ب ـ رای ساخت وسای ـ تز ل یینی به کار می رود . از نظر علمی، این سنگ به گروه سنگ های آهکی و اصوال سنگ ها ی رسوبی تعلق ندارد. فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 15 4 - 1- ویژگی ها و کاربرد سنگ ها ی ساختمانی کاربرد سنگ های ساختمانی و ویژگی ها ی الزم برای استفاده از آن ها در جدول(1 - 2) .ارائه شده است جدول1 - 2 - کاربرد سنگ های ساختمانی و ویژگی ها ی الزم آن ها ویژگی ها ی الزم کاربرد سنگ ردیف قابلیت شستشو و دوام در برابر شوینده ها ، تخلخل کم، جالپذیری مطلوب، رنگ و ظاهر زیبا پوشش دیوارهای داخلی ساختمان ها 1 قابلیت برش در یک جهت، مقاومت ضربه ای زیاد، محکم و سخت، مقاومت سایشی نسبتا زیاد، تخلخل کم ، رنگ و ظاهر زیبا، قابل شستشو و پایداری در برابر اسیدها، بازها و شوینده ها کف و پلکان سالن ها 2 ،قابلیت صیقل خوردن و برش مقاومت ها ی ک ش شی و خم شی ن سبتا خوب، تنا سب عمر مفید ساختمان با عمر سنگ، رنگ با ثبات در برابر بخارها، گازها و پرتو آفتاب سنگ نما 3 سخت، با دوام و دارای مقاومت سایشی نسبتا باال کف خیابان و پیاده رو 4 سبک و غیرقابل نفوذ، با دوام، مقاومت خمشی خوب، بدون تخلخل و مقاوم در برابر یخبندان پشت بام 5 نسبتا سخت، مقاومت فشاری باال، تخلخل و قابل یت انحالل کم دیوار و پی 6 قابلیت کار آسان، دوام مناسب، مقاومت کششی و خمشی خوب و دارای رنگ و ظاهری زیبا تزیینات ساختمان 7  مقاوم در برابر دما مانند تالک، توف، آندزیت و بازالت  مقاوم در برابر اسید مانند گرانیت، دیوریت کوارتزیت، ماسه سنگ ،های کوارتزیتی آندزیت، بازا لت و دیاباز  مقاوم در برابر باز مانند سنگ ،های آهکی متراکم دولومیت ها و ماسه سنگ های کربناتی ساختمان های صنعتی 8 دانه بندی همگن، بدون تخلخل، سخت و مقاومت فشاری زیاد زیرسازی جاده ها 9 5 - 1- مشخصه ها ی رنگی کانی ها ی فرعی عامل رنگین سازی سنگ ها ی تزیینی .و نما هستند الف- گرانیت  خاکستری: پالژیوکالز و کانی ها ی فرومنیزیتی  صورتی و سرخ: ارتوز همراه با هماتیت ب- مرمر  سیاه: مواد کربن)دار (معموال مواد آلی مانند نفت و موارد مشابه  سبز: دیوپسید، هورنبلند، سرپانتین و تالک  سرخ: هماتیت  زرد و قهوه ای: لیمونیت پ- ماسه سنگ  ،نخودی قهوه ای و سرخ: لیمونیت و هماتیت 16 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما  سبز: گلوکونیت ت- سنگ آهک  )خاکستری و یا سیاه: مواد آلی (مانند نفت خام، قطران و موارد مشابه  زرد و یا قهوه)ای: اکسیدهای آهن (مانند لیمونیت و هماتیت ث- سنگ لوح (اسلیت)، میکا و یا شیست  خاکستری: مواد آلی ک ربن دار و گرانیت  سرخ و قهوه)ای: اکسیدهای آهن (مانند لیمونیت و هماتیت  سبز: کلریت در جدول(1 - 3) رنگ ها ی تجاری انواع سنگ.های تزیینی و نما ارائه شده است جدول1 - 3 - رنگ ها ی تجاری انواع سنگ های تزیینی و نما نام سنگ رنگ غالب تراورتن سنگ لوح ماسه سنگ کوارتزیت گرانیت همگن مرمریت بلوری سفید، متمایل به سفید کمیاب .وجود ندارد .وجود ندارد کمیاب محدود زیاد زرد محدود بسیار محدود محدود محدود محدود بسیار محدود بژ زیاد متوسط بسیار زیاد بسیار زیاد متوسط بسیار محدود صورتی بسیار محدود .وجود ندارد متوسط متوسط متمایل به زیاد بسیار زیاد محدود قرمز محدود محدود متوسط متمایل به زیاد متوسط متمایل به زیاد زیاد بسیار کمیاب بنفش، ارغوانی بسیار محدود محدود محدود متوسط متمایل به زیاد کمیاب کمیاب قهوه ای متوسط زیاد زیاد بسیار زیاد متوسط بسیار محدود )سیاه (درجات مختلف وجود.ندارد متوسط .وجود ندارد متوسط متمایل به زیاد متوسط بسیار محدود سبز روشن و تیره .وجود ندارد محدود کمیاب محدود متوسط کمیاب خاکستری متوسط زیاد زیاد زیاد بسیار زیاد بسیار زیاد آبی .وجود ندارد بسیار محدود .عمال وجود ندارد کمیاب کمیاب کمیاب آجری، نارنجی بسیار محدود کمیاب متوسط متوسط محدود بسیار محدود 6 - 1- مشخصات فنی سنگ ها ی تزیینی و نما ویژگی ها ی فنی سنگ ها با آزمایش ها ی شیمیایی، فیزیکی و مکانیکی همراه با بررسی ها ی کانی شناسی میکروسکوپی تعیین می شود ،. جرم مخصوص، میزان جذب آب مقاومت ها ی فشاری، خمشی، کششی، سایشی و ثبات رنگ از مهم تر ین این مشخصات به شمار می روند. فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 17 الف- جرم مخصوص جرم مخصوص در جالپذیری سنگ اهمیت دارد به نحوی که سنگ هایی با جرم مخصوص کم تر از5 /1 گرم بر سانتی متر مکعب جالی مناسب ن می پذیرند و انواع با جرم مخصوص باالی2 /2 گرم بر سانتی متر مکعب به خوبی جال . پذیرند جرم مخصوص سنگ های ساختمانی بر اساس استاندارد ملی ایران به شماره5699 - سال1390 قابل اندازه گیری .است ب- میزان جذب آب میزان جذب آب، مقدار آبی است که سنگ بر حسب درصد وزن خشک خود جذب می کند و در سنگ های آذرین بسیار ک م است. سنگ آهک ها و ماسه سنگ ها مقادیر مختلفی را نشان می دهند . برای سنگ های ساختمانی میزان جذب آب باید .کم باشد اندازه گیری میزان جذب آب سنگ باید طبق روش استاندارد ملی ایران به شماره5699 - سال1390 انجام گیرد. پ- مقاومت فشارشی مق اومت فشار ش ی سنگ، میزان پایداری آن را در برابر نیروهای فشاری اعمال شده نشان می دهد . اغلب شرکت ها تنها آزمایشی که بر روی سنگ انجام می دهند ، تعیین مقاومت فشار ش .ی است سنگ ها یی که برای مقاصد ساختمانی ا ستفاده می شوند ، به ندرت مقاومتی تر کم از40 مگا پاسکال دارند و در بسیاری موارد به ویژه در سنگ ها ی آذرین این مشخصه به 140 تا200 مگا پاسکال و حتی بیش تر می رسد . برای اندازه گیری مقاومت فشار ش ی سنگ باید از روش استان دارد ملی ایران به شماره5698 - سال 1389 .استفاده شود ت- مقاومت خمشی مقاومت خمشی سنگ را می توان به عنوان توانایی آن در برابر تنش ها ی خمشی بیان کرد. معموال این مقا ومت بر حسب مدول گسیختگی بیان می شود . گاه سنگ به کار رفته در آستانه پنجره ها ، بر اثر تنش خمشی شکسته می شود که دلیل این شکستگی مربوط به مقاومت خمشی خیلی کم آن است. برای اندازه گیری مقاومت خمش ی سنگ باید از روش ا ستاندارد ملی به شماره8229 - سال 1390 .استفاده شود ث- مقاومت کششی مقاومت کششی، تنش کششی الزم برای شکستن نمونه ای با شکل و ابعاد خاص است . مقاومت کششی سنگ ها به میزان بارگذاری و رطوبت بستگی دارد. مقدار مقاومت کششی سنگ ها از مقاومت فشار ش ی آن ها کم تر و معموال بین10 تا 40 .درصد است ج- مقاومت سایشی مقاومت سایشی سنگ به وضعیت دانه بندی و سختی کانی ها ی تشکیل دهنده بستگی دارد. برخی از سنگ ها به علت 18 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما سختی متفاوت، دچار سایش نامنظمی می شوند و از این نظر ممکن است تر کم از سنگ ها یی که سختی کم اما یکنواخت دارند.، مورد توجه باشند ،مقاومت سایشی سنگ وقتی مهم است که در معرض سایش مانند استفاده در پلکان، سنگفرش پیاده رو ها و کف ساختمان ها یا کانال ها ی آب و فاضالب قرار گیرد. برای اندازه گیری مقاومت سایشی سنگ باید از روش اس تاندارد ملی ایران به شماره5700 - سال 1389 .استفاده شود در حال حاضر ویژگی سنگ ها با توجه به نوع آن ها باید با یکی از استانداردها ی زیر مطابقت داشته ب:اشد گرانیت: استاندارد ملی ایران شماره5694 - سال1389، سنگ های ساختمانی- گرانیت- ویژگی ها آهک: استاندارد ملی ایران شماره5695 - سال1389، س نگ های ساختمانی- سنگ آهک- ویژگی ها مرمریت: استاندارد ملی ایران شماره6569 - سال1389، سنگ مرمریت- ویژگی ها تراورتن: استاندارد ملی ایران شماره13247 - سال1389، سنگ های ساختمانی- تراورتن- ویژگی ها 7 - 1- ابعاد سنگ ها ی تزیینی و نما ابعاد استاندارد برای انواع سنگ ها ی تزیینی و نما (پالک و کاشی1) در جدول(1 - 4) ارائه شده است. این جدول بر ا ساس ابعاد رایج از نظر استاندارد نویسی، کنترل کیفیت و همچنین استانداردها ی2 BIS ت هیه شده .است در شکل ی ها ( 1-2 ) تا(1 - 4) .تصاویر ورق (اسلب)، کاشی (تایل) و پالک نشان داده شده است جدول1 - 4 - ابعاد محصوالت فرآوری شده سنگ های تزیینی و نما بر اساس استانداردها بین ی المللی ردیف شرح پالک (میلی متر) ( کاشی/تایل میلی متر ) 1 گرانیت (ASTM) عرض × طول حداقل 1400 × 2600 حداکثر 1700 × 3000 305 × 305 406 × 406 457 × 457 610 × 610 ضخامت 20 تا30 12 ، 15 ، 20 و10 2 مرمر (ASTM) عرض ×طول 610 × 1219 914 × 2134 300 × 600 600 × 600 ضخامت 20 تا 30 20 تا 30 و گاه 10 3 سنگ آهک (BIS-1128) عرض × طول 300 تا1000 × 600 تا 1400 15 تا60 × 15 تا60 ضخامت 25 تا 95 15 تا95 4 ماسه سنگ (BIS-3622) عرض × طول 2950 تا5950 7950 تا1490 - ضخامت 40 تا95 - 1- Tile 2- Bureau of india standard فصل اول – ات ی کل 16 / 04 / 1405 19 شکل1 - 2 - الک پ ها ی آماده برای حمل شکل1 - 3 - ورق (اسلب) در فرآیند تولید و آماده برای فروش شکل1 - 4 - )کاشی (تایل های آماده برای حمل 8 - 1- فهرست استانداردها ی موجود تا پایان سال1393 بیش از100 استاندارد در زمینه سنگ ها ی ساختمانی تهیه شده که از این تعداد حدود85 استاندارد در مورد سنگ های تری ینی و نما (جدول پ.1 - 1 ) و26 مورد آن استاندارد ملی معرفی شده است. اغل ب این 20 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما استانداردها در واقع ترجمه ها یی از استانداردها یASTM و د ر بعضی مواردGOST 1 است. در چند مورد هم بر اساس تحقیقات ملی و بین المللی و تجارب شخصی تهیه شده.اند سایر موارد نیز ترجمه دیگر استانداردها ی جهانی مانند ISO 2 ، BS 3، EN 4، DIN 5 و BIS 6 است. با بررسی اجمالی استانداردها ی تدوین شده در کشورهای پیشرفته عموما استانداردها به سه بخش واژه شناسی ،فنی مشخصات محصول و روش ها ی آزمایش استاندارد تقسیم می شوند. 1 - واژهGOST مخفف کلمات استاندارد در زبان روسی است و آن مجموعه ،ای از استانداردهای فنی است که توسط شورای اروپا و آسیایی (اوراسیا) علم اوزان مقادیر و گواهینامه تحت نظارت کشورهای مستقل مشترک( المنافع و روسیهEASC ) تهیه و تدوین می شود. 2- International standard organization 3- British standards (institute) 4- European norms 5- Deusches institute fur normug 6- Bureau of Indian standards 2 فصل 2 ابزار و ماشین آالت فرآوری فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 23 فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 1 - 2 - آشنایی جنس و سختی سنگ از عوامل مهم در انتخاب روش برش و ماشین آالت مورد نیاز است. از این نظر سنگ ها به دو گروه مرمر و گرانیت تقسیم می شوند. گروه مرمرها به دلیل مقاومت و درصد کوارتز تر کم نسبت به سنگ ها ی گرانیت نرم ند تر و به راحتی بری ده می شوند و برای برش آن ها می توان از سیستم برش یک مرحله.ای استفاده کرد گرانیت ها مقاومت فشار ش ی و درصد کوار تز باال یی دارند به همین دلیل برش آن ها به راحتی مرمرها نیست و باید در چند مرحله انجام شود .ماشین ها ی برش این قسمت به دو نوع ماشین ها ی برش دروازه ای و برش دیسکی یا قله بُر تقسیم می شوند. انتخاب روش و ماشین آالت ساب و صیقل نیز تابع جنس و نوع سنگ است و انتخاب تعداد و انواع لقمه ها نیز به نوع و جنس سنگ .بستگی دارد 2 - 2 - ماشین آالت برش 1 - 2 - 2 - ماشین قله بُر1 از این دستگاه برای بلوک ها ی سنگی که امکان تهیه ورق از آن ها وجود ندارد، استفاده می شود ،. به کمک این دستگاه سنگ ها به ابعادی بریده می شوند که قابلیت تبدیل به کاشی (تایل) را داشته باشند. این ماشین ها دیسک قائمی دارند که حداقل و حداکثر قطر پذیرش آن ها به ترتیب800 و1300 میلی متر است و یک دیسک افقی با قطر350 میلی متر نیز دارند. حداکثر ارتفاع سنگ ورودی دو متر است (شکل2 - 1). نمونه ای از ماشین قله بُر به روش اره ای در شکل(2 - 2) نشان .داده شده است شکل2 - 1 - دستگاه قله بُر 1- Block cutter stone سنگ کوپ اره بُر دیسکی 24 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل2 - 2 - دستگاه قله بُر اره ای 2 - 2 - 2 - ماشین قوارهُنک1 قسمت ها ی اضافی هر بلوک با استفاده از دستگاهی ب نام ه ماشین قواره کن یا تک الم با سیم برش الماسه بریده و قواره می شود (شکل 2 - 3 .) الف- ماشین سیم برش الماسه با چرخش بازویی ب- ماشین سیم برش الماسه معمولی شکل2 - 3 - ماشین قواره کُن استخراجی 1- Single blade cutter اره سنگ بی قواره فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 25 3 - 2 - 2 - ماشین کلهُرب این ماشین نوعی دستگاه فرز دروازه ای است که برای برش و تبدیل ورق به پالک ب ه کار می رود (شکل2 - 4 .)ماشین ها ی کله بر از تجهیزات اصلی هر واحد سنگبری.اند شکل2 - 4 - ماشین کله بر انواع مختلف فرز، از فرزهای دستی بسیار ساده تا ماشین ها ی کامال پیشرفته وجود دارند که متداول ترین آن ها فرز دروازه .ای است 4 - 2 - 2 - ماشین ارهُرب الف- ماشین اره بُر تیغه ای معموال برای برش سنگ های سخت از ماشین ها ی اره بر تک و یا چند تیغه ای استفاده می شود (شکل2 - 5 .) الف- اره بُر تک تیغه ای ب- اره بُر چند تیغه ای شکل2 - 5 - دستگاه اره بُر تک تیغه ای و چند تیغه ای 26 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ب- ماشین برش اره جمعی1 ،این دستگاه تعداد زیادی تیغه (بین80 تا150 ) دارد و برای تولید ورق سنگ به کار می رود (شکل 2 - 6 .)ماشین ها ی برش اره سختُب ر برای سنگ ها ی سخت مانند گرانیت استفاده می شوند و حداکثر ابعاد بلوکی که با این اره می ها توان برید 3 /3 × 5 /3 متر و با ضخامت حداقل یک سانتی متر است. دستگاه اره جمعی مجهز به کنترل الکترونیک و سامانه روغن کاری مرکزی است. از دیگر اجزا ی این دستگاه می توان به پمپ ساچمه پاش (براده فوالدی،) دستگاه مخلوط کن و تنش گیری تیغه اره اشاره کرد. الف ب شکل2 - 6 - الف- ماشین اره برش جمعی و ب- ماشین اره برش جمعی در حال کار 1- Gang saw اره جمعی سنگ کوپ اره جمعی اره جمعی فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 27 3 - 2 - ماشین آالت تکمیلی 1 - 3 - 2 - ماشین عرضیُرب1 این دستگاه یک تا شش و گاه تا ده دیسک با قطر40 سانتی متر دارد و حداکثر عرض و ضخامت برش آن هب ترتیب 70 و6 سانتی متر است و چنانچه بزرگ تر ،باشد از ماشین طولیُب ر استفاده می شود (شکل2 - 7). شکل2 - 7 - ماشین عرضی بُر6 دیسکه 2 - 3 - 2 - ماشین طو لیُرب این دستگاه معموال هفت دیسک با قطر350 میلی متر و حداکثر ضخامت کاری6 سانتی متر دارد (شکل 2 - 8 .) شکل 2 - 8 - دستگاه طولیُب ر ورق 1- Cross cutting عرضی بُر ورق سنگ خورده ورق طولی بُر 28 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 3 - 3 - 2 - ماشین تنظیم ابعاد این ماشین قادر است دو طرف الک پ ها یی به ضخامت یک تا دو سانتی متر را بتراشد تا پالک دقیقا به ضخ امت مورد نظر برسد . این عملیات قبل از ساب و صیقل انجام می گیرد. 4 - 2 - ماشین آالت ساب و صیقل1 ،پس از برش ورق ها ی سنگ به سالن پرداخت منتقل می شوند و در این مرحله با استفاده از میزهایی که ا مکان تا شدن به ص ورت هیدرولیکی را دارند به وسیله غلت ک به دستگاه ساب و صیقل فرستاده می شوند. در این دستگاه، س نگ ساب زده شده و صیقل می شود . برای پرداخت محصول از پودر ویژه ای به نام سیلیکون کاربید استفاده می شود. 1 - 4 - 2 - ماشین ساب و صیقل تمام خودکار این ماشین قادر است ورق ها ی سنگ تا عرض دو متر و با ضخامت یک تا ده سانتی متر ر ا به طور کامل سا ب و صیقل .دهد حداکثر طول، عرض و ارتفاع ماشین به ترتیب30 / 21 ، 20 /3 و 50 /2 متر است (شکل2 - 9 .) در ماشین ساب نواری خودکار، سنگ تحت تاثیر سه نوع حرکت دورانی لقمه ها ی ساب، حرکت عرضی کله گی ساب و حرکت طولی نوار، ساب و صیقل قرار می گیرد . در شکل(2 - 10 ) دو نمونه دیگر ماشین ساب سنگ نیمه خودکا ر نشان .داده شده است شکل2 - 9 - دستگاه ساب و صیقل تمام خودکار با12 کله ساینده 1- Polishing machine گی له ک های ماشین ساب و صیقل کله گی های ماشین ساب و صیقل فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 29 الف- ساب قبل از برش ورقه ای ب- ساب بعد از برش ورقه ای شکل2 - 10 - ماشین ساب نیمه خودکار 2 - 4 - 2 - ماشین ساب و صیقل دستی در شکل(2 - 11 )، دو نمونه ماشین ساب و صیقل دستی.نشان داده شده است شکل2 - 11 - دستگاه ساب و صیقل دستی 3 - 4 - 2 - ماشین بغل بُر و پخ زن این ماشین ها معموال از میزی نواری شکل تشکیل شده اند و دیسک ها ی برش و پرداخت در کنار آن ها نصب می شوند (شکل2 - 12 ) و قابلیت ایجاد لبه ها ی گرد و نیمه گرد و برش ها ی اریب در سنگ را دارند. شکل(2 - 13 ) لبه زنی سنگ گرانیت با ماشین دستی را نشان می دهد. با تنظیم دستگاه پخ زن، اختالف طول و عرض کاشی (تایل)ها ات را چند صدم میلی متر می توان کاهش داد. 30 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل2 - 12 - دستگاه پخ زن شکل2 - 13 - لبه زنی دستی گرانیت با دیسک 5 - 2 - ،تجهیزات تکمیلی شکل دهی و ابزار مرحله پایان کار تجهیزات مرحله پایان کار شامل،دستگاه برش جانبی ،دستگاه ساب و صیقل برای دو لبه سنگ ماسه زن ، ماشین سوراخ کن و چکش کاری، ،دستگاه برگردان پالک و دیسک شیارزن پشت پالک سنگ دستگاه چرخش برای چرخاندن ،پالک دستگاه هوای فشرده برای تمیز کردن پ الک سنگ از مواد اضافی، دستگاه گرم کن )(بخاری برای تولید هوای داغ ،برای خشک کردن آب از روی پالک برس برای تمیز کردن و جال دادن پالک سنگ، میز متحرک برای جمع آوری پالک سنگ و دستگاه جدا کننده ورق یا دستگاه مکش برای جدا کردن قطعات بریده شده ورق از یکدیگر است (شکل2 - 14 .) فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 31 شکل2 - 14 - جدا کردن ورق ها ی بریده شده با دستگاه مکش 1 - 5 - 2 - ماسه زن دستگاه ماسه زن با استفاده از جریان آب پرسرعت و ماسه کار می کند . این ماشین متشکل از یک میز غلتان است که ورق سنگ بر روی آن حرکت می کند و سیستم ا فشانه ماسه در زیر ورق سنگ قرار دارد و سرعت آن قابل تنظیم است (شکل 2 - 15 .) شکل2 - 15 - دستگاه ماسه زن 2 - 5 - 2 - ماشین سوراخ ی کار این دست گاه برای سوراخ کردن سنگ در مواردی مانند نصب سنگ بر روی دیوار استفاده می شود . در ساختمان های بزرگ برای نصب سنگ باید از رول پالک و پیچ ها ی ویژه فوالدی و سوراخ ها.ی تعبیه شده در پشت سنگ استفاده کرد ورق برداشت شده از بلوک 32 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 3 - 5 - 2 - چکش کاری در روش سنتی با استفاده ا ز چکش دستی (شکل2 - 16 ) و در روش ها ی نوین با استفاده از چکشی که با هوای فشرده کار می کند، سطح خارجی سنگ را به صورت ناهموار ولی منظم می در آورند . این چکش ها، سرهایی با شکل ها ی متفاوت دارند که طرح ها ی گوناگونی را ایجاد می کنند . شکل2 - 16 - چکش زنی دستی 4 - 5 - 2 - دستگاه شیارزن برای زیبایی و از بین بردن تیزی لبه سنگ و چسبندگی بهتر از دستگاه شیارزن استفاده می شود (شکل2 - 17 .) 5 - 5 - 2 - ماشین شستشو پس از صیقل، سنگ ورق را با ماشین شستشو می دهند و با برس تمیز می کنند. 6 - 5 - 2 - ماشین تمیز کاری در مراحل پایانی، عمل تمیزکاری به وسیله دستگاهی به طول5 /2 متر انجام می شود. شکل2 - 17 - دستگاه شیارزن یار ش زن یار ش فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 33 6 - 2 - ابزارهای برش و صیقل 1 - 6 - 2 - سگمنت ها الف- سگمنت ها ی مصرفی در سیم برش  سگمنت الماسه با روکش نیکل: این نوع سگمنت با روش الکترولیز روکش داده می شود . در این روش ی ک میله فلزی استوانه ای شکل را در محلول الکترولیت قرار می دهند و دانه ها ی الماسه را روی آن می نشانند س پس با روکشی از نیکل روی میله فلزی را می پوشانند . این نوع سیم برش برای برش سنگ ها نرم ی تر ها ش بر و ی کوچک مناسب است.  سگمنت الماسه با روکش فلزی: این نوع سگمنت با روش اشباعی و یا آغشتن مواد فلزی ساخته می شود . در این روش مقدار معینی ذرات الماسه را با مقدار معینی از گرد و ذرات فلزی مخلوط کرده و محصول به د ست آمده را به دور تیغه فلزی نصب می کنند. این نوع سیم برش برای برش سنگ های سخت تر به کار می رود. ب- سگمنت ها ی مصرفی در ساختمان اره و قله بُر ها  سگمنت ساندویچی1: در سگمنت ساندویچی ترکیب الیه ها ی بیرونی با الیه ها ی درونی متفاوت است و مواد به صورت مخلوطی از پودر فلز و الماس در قالب ها ریخته می شود.  سگمنت شیاردار2: این نوع سگمنت معموال از یک یا دو الیه مواد بدون الماسه و بقیه الیه ها از مواد الماس دار تشکیل می شوند که پس از استفاده، سطح سگمنت دارای یک یا دو شیار خواهد شد . این شیارها به علت ایجاد سطوح اضافه برای عبور آب مناسب.اند شکل(2 - 18 ) دو نمونه سگمنت اره فوالدی و تیغه ها ی دیسک و شکل(2 - 19 ) اندازه یک سگمنت را نشان می دهد. شکل2 - 18 - سگمنت روی تیغه اره و دیسک 1- Sandwich segment 2- Groove segment سگمنت اره های دیسکی 2 سانتی متر 34 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل2 - 19 - نمایش اندازه گیری سگمنت 2 - 6 - 2 - ساینده ها، ابزار ساب و صیقل الف- ساینده ها ی طبیعی این نوع ساینده ها قبل از استفاده نهایی احتیاج به تصفیه، خردایش و دانه بندی .دارند فراوان تر ین ساینده طبیعی ماسه سنگ .است از دیگر ساینده ها ی طبیعی می توان به کوارتز، سنگ آتش زنه ،ماسه ها ،گارنت، رس و آهک اش اره کرد (دو مورد آخر برای ساینده ها ی مالیم استفاده می شوند..) ب- ساینده ها ی پوششی در ساینده ها ی پوششی دانه ها ی ساینده را به کمک چسب یا رزین بر روی یک ماده زمینه انعطاف پذیر مانند کاغذ یا پارچه می چسبانند. از جمله دانه ها ی ساینده که در ساخت ساینده ها ی پوششی به کار می روند می توان الماس طبیعی و مصنوعی، نیترید بور مکعبی و آلومین را نام برد. هر یک از دانه ها ی ساینده یاد شده به تنهایی و یا در کنار هم در ترکیب با دیگر اکسیدها و کاربید استفاده می شوند. پ- ساینده ها ی باندی ساینده ها ی باندی به صورت جامد و در قالب اشکال مشخص ساخته می شوند. یکی از انواع گوناگون ساینده ها ی باندی، لقمه ها ی ساب است. دو نمونه لقمه با رنگ ها ی متفاوت در شکل (2 - 20 ) نشان داده شده است. لقمه ها ی ساب سنگ و سگمنت ها ی الماسه، اره های برش سنگ از انواع ساینده ها ی باندی ب ه شمار می روند. در ساینده ها ی باندی دانه ها ی مواد ساینده به همراه یک باند از رزین یا فلز یا مواد سرامیکی دیگ ،ر در داخل یک محفظه پرس شده و حرارت می بینند . شکل(2 - 21 ) لقمه ها ی آماده برای سابیدن و پس از سابیدن را نشان می دهد . فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 35 ت- انواع ساینده ها ی لقمه ای  باند یا مالت منیزی : مالت منیزی مهم تر ین و بهترین نوع باند است که در لقمه ها ی ساب سنگ به ک ار می رود. لقمه ها ی منیزی به عنوان یکی از مواد مهم سرامیکی است و در زمره مواد دیر گداز به حساب می آید . این مالت در ساب اسیدی و مراحل پایانی پرداخت سنگ ها به کار می رود و بدین ترتیب محصول نهایی کیفیت ب سیار مطلوبی می یابد. شکل و ابعاد لقمه ها ی ساب بر حسب نوع سنگ کمی متفاوت و نوع آن ها نیز مختلف است، به عنوان م ثال سطح مقطع لقمه ها ی مرمر بیش تر از لقمه ها.ی گرانیتی است  :باند یا مالت رزینی لقمه ها ی رزینی به دلیل ایجاد خاصیت ارتجاعی برای جلوگیری از تنش در هنگ ام ساییدن معموال در آخرین مرحله پرداخت سنگ ها به کار می رود . در این مرحله سطح سنگ بسیار صیقلی و آیینه ای می شود و عمدتا در سنگ های صادراتی از این لقمه ها استفاده می کنند . باندهای رزینی خود به دو نوع رزین ها پلی ی استر و رزین ها ی فنولیک تقسیم می شوند . از رزین ها پلی ی استر در ساخت لقمه ها ی اسیدی استفاده می شود. شکل2 - 20 - دو نمونه لقمه ها ی ساب در رنگ ها ی مختلف الف- لقمه ها ی آماده برای ساب ب- لقمه ها ی استفاده شده شکل2 - 21 - مقایسه لقمه ها ی استفاده شده با لقمه ها ی آماده کار 5 تا7 سانتی متر 5 تا7 سانتی متر 36 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما  باند یا مالت سرامیکی : باند سرامیکی یکی از باندهای شناخته شده چرخ ها ی ساینده است که به ع لت سختی زیاد در لقمه ها ی ساب سنگ به کار ن می رود. در شکل(2 - 22 ) انواع ابزار و ساینده ها ی معمول ساب و صیقل .نشان داده شده است الف- سنگ سنباده و لقمه سایش ب- لقمه سایش پ- فرچه سیمی دستی ت- کفشک ساینده ث- انواع کفشک های ساینده و صیقل دهنده ج- فرچه سیمی ماشینی شکل2 - 22 - انواع و ابزار ساینده ی ها سنگ در مرحله ساب و صیقل 3 - 6 - 2 - انواع دانه ها ی ساینده و روش شماره بندی لقمه ها الف- انواع دانه ها ی ساینده متداول ترین ذرات ساینده ها اکسید آلومینیم و کاربید سیلسیم اند، در مواردی از کرندم نیز استفاده می شود (شکل2 - 23 .) شکل2 - 23 - دانه ها ی ساینده فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 37 ب- شماره بندی لقمه ها لقمه ها ی ساب سنگ را بر اساس ابعاد ذرات بر حسب عدد مش شماره بندی می کنند. شماره لقمه ها ی ساب سنگ مرمر1 به ترتیب مرحله به شرح زیر است:  مرحله اول: شماره36 یا در بعضی مواقع شماره46 لقمه سنگ های سخت  مرحله دوم: شماره80 یا در بعضی مواقع شماره100 لقمه سنگ های سخت  مرحله سوم: شماره220 لقمه سنگ های سخت  مرحله چهارم: شماره400 لقمه سنگ های سخت  صادراتی: از شماره600 لقمه سنگ های سخت به باال  )لقمه اسیدی (مرحله پایانی شماره لقمه ها ی ساب سنگ گرانیت2 :به شرح زیر است  زیر100 مش3 شامل16 ، 20 ، 24 ، 36 ، 46 ، 60 و80  زیر1000 مش شامل120 ، 180 ، 220 ، 280 ، 320 ، 400 ، 600 و800  بیش از1000 مش شامل1000 و1200  لقمه اسیدی)(مرحله پایانی پ- لقمه اسیدی لقمه ها یی که در آخرین مرحله پرداخت به کار می روند، لقمه ها یی اسیدی اند که با باند رزینی از نوع پلی استر پیوند داده شده اند. این لقمه ها باعث شفافیت و جال دادن سطح سنگ ها می شوند . نام اسیدی از آنجا گرفته شده است که اسید ضعیفی ب ه نام اگزالیک اسید اثر جالبخشی بر روی مرمر د دار4. 1 - در ایران لقمه ها ی خاصی برای مرمر ساخته ن می شود بلکه از تعدادی از لقمه ها ی سنگ ها ی سخت برای ساب سنگ ها ی نرم استفاده می کنند . در مورد سایر سنگ ها ی آهکی و نرم مانند تراورتن، سنگ چینی، کریستال و دیگر سنگ ها شماره ها ی خاصی موجود نیست و خود سنگبری ها بر حسب تجربه و نظر خود تعدادی از لقمه ها مش ی ها ی پایین را برای ساب این سنگ ها به کار می برند. 2 - سنگ ها ی سخت باید هنگام ساب از زیر تمام شماره ها.ی مربوطه بگذرد تا محصول نهایی کاالی تجاری مناسبی شود 3 - منظور استانداردی در س یستم( ASTM ) است که برای توضیح اندازه و دانه بندی پودرها و بیان تعداد دانه ها ی لقمه در واحد طول به کار می رود. 4 - جنس لقمه ها ی اسیدی که در ایران تولید می شوند .از نمک است و اصوال ربطی به کلمه اسید ندارد بیش تر نمک ها ی به کار رفته در لقمه ها ی اسیدی از جنس نم ک طعام اند و به علت داشتن ید، رنگ این لقمه ها به زرد گراییده است. در بعضی مواقع نیز از زاج (سولفات آلومینیم و پتاسیم) در تهیه این لقمه ها استفاده می شود. 38 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ت- نوع اتصال لقمه ها در دستگاه ها ی ساب سنگ انواع اتصال لقمه ها :به شرح زیر است  اتصال کشویی مانند لقمه ها ی ساب سنگ گرانیت و مرمر  اتصال چسبی که در بیش تر لقمه ها ی نرم ساب1 تراورتن و سنگ چینی به کار می رود.  اتصال میله ای که ب ه صورت نر و ماده به دستگاه متصل می شود (لقمه شماره6 در شکل2 - 22 .) 7 - 2 - دستگاه ها ی جانبی 1 - 7 - 2 - جرثقیل برای جابه جا کردن بلوک ها ی سنگ و یا تخلیه و بارگیری آن ها، در کارخانجات نیاز به جرثقیل دروازه ای با ظرفیت بین 20 تا50 تن است (شکل2 - 24 ). همچنین برای جابه جا کردن ورق ها ی سنگ و یا تعمیر ماشین آالت در سالن ها ، جرثقیل ها ی سقفی نصب می شود . ظرفیت این نوع جرثقیل معموال بین3 تا10 تن ا.ست شکل2 - 24 - جرثقیل دروازه ای 40 تنی 2 - 7 - 2 - واگن حمل سنگ به وسیله جرثقیل بر روی واگن حمل قرار می گیرد . این واگن ها به وسیله کشنده موتوری، سنگ را ب ه قسمت ماشین قله بُر یا اره برش جمعی هدایت می کنند. 1 - این نوع لقمه ها به صورت مجموعه ای6 یا8 تایی به طور پیوسته ساخته شده و به نام بشقابی خوانده می.شوند صل ف دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 39 3 - 7 - 2 - لیفتراک ، دامپر و بیل مکانیکی برای بارگیری و حمل محصوالت تمام شده به انبارها و جابه جا یی سنگ ها در سالن تولید از یک یا دو د ستگاه لیفتراک و برای جمع آوری باطله از دامپر و برای تخلیه کانال ها و یا استخرهای آب در صورت نبود پمپ ها ی مخصوص از بیل مکانیکی استفاده می شود. 4 - 7 - 2 - میز غلت دار ک یک دستگاه می ز غلت ک دار به طول1 /2 متر، ورقه ها ی برش شده و اندازه شده را به ماشین سنگ زنی منتقل می کند و پس از آن سنگ ها به وسیله میز غلت کی دیگری به طول1 /2 متر به ماشین ساب و صیقل انتقال می یابند . حداکثر عرض قابل پذیرش به وسیله دستگاه سنگ زنی 61 سانتی متر و حداکثر ضخامت60 میلی متر .است 5 - 7 - 2 - دستگاه گرم کننده این دستگاه برای گرم کردن ورق یا پالک برای ماستیک زدن سنگ استفاده می شود ( شکل2 - 25 ). 6 - 7 - 2 - اره چوب بری برای بسته بندی پالک یا ورق سنگ به ویژه برای صادرات، جعبه یا تخته ها ی چوبی1 ساخته می شود . در ساختن جعبه یا پالت باید دقت کافی و محاسبه دقیق انجام گیرد که این جعبه ها بر اساس استاندارد شماره4348 UNI کشور ایتالیا ساخته.شوند وجود یک دستگاه اره سه کاره چوب بری برای تهیه جعبه ها ی بسته بندی در هر واحد ضروری است. شکل2 - 25 - دستگاه پیش گرم کن 1- Pallet ماشین گرم کن ورق سنگ گرم شده 40 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 7 - 7 - 2 - سامانه هوای فشرده با توجه به اینکه تعداد زیادی از ماشین آالت با سیستم هیدرولیک ی و پنوماتیکی کار می کنند ، در کلیه سالن ها ،ی کارخانه وجود خط لوله هوای فشرده با ظرفیت مورد نیاز ضرورت دارد. 8 - 7 - 2 - سامانه ت ا مین حرارت برای تسریع خشک کردن ب تونه پالک سنگ تراورتن، نیاز به حرارت دادن است تا هر چه زودتر بتونه خش ک و ان جام .مراحل بعدی تولید میسر شود برای ت ا مین حرارت از بخاری با سوخت گاز و در بعضی از واحدها با سوخت ی ازو گ یل استفاده می شود. 9 - 7 - 2 - کاربرد ماشین آالت سنگبری خالصه مشخصات ماشین آالت و تجهیزات متداول مورد استفاده در واحدها ی فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما در جدول ( 2-1 ) و کاربرد ماشین آالت و تجهیزات متداول مورد استفاده در صنایع تولیدی سنگ های تزیینی و نما و نیز سنگ های مصنوعی در جدول(2 - 2) .ارائه شده است جدول2 - 1 - ماشین آالت و تجهیزات متداول موجود در کارخانه فرآوری سنگ های تزیینی و نما و تاسیسات وابسته ردیف ماشین آالت و تاسیسات وابسته مورد استفاده 1 ماشین قله بُر )در خطوط تولید (تک و چند دیسک 2 ماشین قواره)کُن (تک الم قواره کردن کوپ های سنگ 3 ماشین قواره کُن قواره کردن کوپ های سنگ 4 ماشین کله بُر خطوط تولید کاشی(تایل) نرم بر و سخت بر 5 میزهای بارگذاری و باربرداری خط تولید ورق 6 جرثقیل بازویی خط تولید ورق سخت بر و خطوط تولید کاشی )(تایل 7 میزهای رابط و نقاله کاشی (تایل) و ورق خطوط تولید کاشی(تایل) نرم بر و سخت بر 8 واگن حمل بلوک حمل بلوک به خطوط قله برها 9 باربر برقی جابه جایی واگن های بلوک سنگ و ورق 10 جرثقیل های سقفی سالنی سرویس دهی سالن های تولید 11 جرثقیل های دروازه ای تخلیه و بارگیری کوپ های سنگ خام و محصول 12 ماشین اره جمعی خطوط تولید 13 ماشین بارگذاری و باربرداری اتوماتیک ورق خطوط تولید 14 )ماشین ساب اولیه ورق و کاشی (تایل خطوط تولید بعد از ورق کردن 15 )ابزار پالستریگ ورق و کاشی (تایل خطوط تولید بعد از ساب زدن 16 )ماشین ساب و صیقل ورق و کاشی (تایل مراحل آخر خطوط تولید 17 ماشین فرز دروازه ای تبدیل ورق های بزرگ به پالک 18 قله بُرهای اتوماتیک در کنار فرز های دروازه ای 19 ماشین وسط نصف کن سنگ های کوپ بزرگ 20 ماشین کالیبره ابعاد کردن 21 ماشین عرضی و طولی بُر مولتی دیسک برش عرضی و طولی فصل دوم - ابزار و ماشین آالت فرآوری 16 / 04 / 1405 41 ادامه جدول2 - 1 - ماشین آالت و تجهیزات متداول موجود در کارخانه فرآوری سنگ های تزیینی و نما و تاسیسات وابسته ردیف ماشین آالت و تاسیسات وابسته مورد استفاده 22 خط پایان تولید پخ زن، شیارزن، برگردان و خشک کن 23 ابزار بسته بندی ایمنی کردن محصوالت 24 لیفتراک بارگیری پالت های محصول 25 دامپر جمع آوری باطله و موارد مشابه 26 پمپ ها ی تخلیه آب یا بیل مکانیکی تخلیه کانال ها و استخرهای آب 27 سامانه آبرسانی و تصفیه آب آبرسانی به کلیه ماشین ها و تصفیه آب مصرفی 28 )سامانه هوای فشرده (کمپرسور ماشین آالت هیدرولیکی و پنوماتیکی 29 سامانه تامین برق از طریق شبکه سرتاسری و ژنراتور 30 سامانه تامین حرارت تسریع در خشک کردن الک پ ها 31 ماشین آالت و ابزار نجارخانه ساخت پالت و بسته بندی محصول 32 ماشین آالت و ابزار تعمیرگاه  تعمیرات ماشین آالت کارخانه  سرویس و تعمیر ماشین آالت و تجهیزات جدول2 - 2 - کاربرد ماشین آالت سنگبری در صنایع تولید سنگ های تزیینی و نما ردیف ماشین و ابزار برش مرمر گرانیت مرمر یت ماسه سنگ سنگ ها ی مصنوعی 1 ماشین آالت برش ماشین برش با تیغه ها ی ای اره چند تیغه × - × × - تک تیغه × × × × - ماشین برش با تیغه ها ی الماسه دایره ای اره × × × × × قله بُر × × × × - ماشین برش با سیم الماسه × × - × - 2 ماشین آالت تنظیم کننده ابعاد ماشین برش عرضی با خط کش سگمنتی × × × - - با خط کش حلزونی1 شکل × × × - - با یک سری تیغه × × - - - ماشین برش طولی با خط کش سگمنتی × × - - - با خط کش حلزونی شکل × × - - - با یک سری تیغه × × - - - با تراز × × × × - با برنده های دو محوره - × - - - با برنده های عمودی - × - - - 1- Helicoi 42 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ادامه جدول2 - 2 - کاربرد ماشین آالت سنگبری در صنایع تولید سنگ ها ی تزیینی و نما ف ردی ماشین و ابزار برش مرمر گرانیت مرمریت ماسه سنگ سنگ ها ی مصنوعی 3 ماشین آالت ساب و صیقل ماشین ها ی ساب و صیقل زنی ساب و صیقل پالک خطی × × × × - ساب و صیقل خطی × × × × × ساب و صیقل ستونی × × × × - ساب و صیقل کف زنی × × × × × ماشین ها لبه ی زنی خودکار × × × - × دستی × × × - - 3 فصل 3 مراحل مختلف فرآوری فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 45 فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 1 - 3 - آشنایی فرآیند فرآوری از سه بخش کلی ب رش، ساب و شکل دادن تشکیل می شود . این سه بخش در یک خط کامل تولی ،د ،شامل مراحل برش اولیه، ساب و صیقل اولیه، برش نهایی، ساب و صیقل نهایی، شستشو و خنک کردن ظریف کاری و شفاف سازی .است هر چند فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما در کارخانه ها ی سنگ بری انجام می شود ولی چگونگی ب رش آن ها در هنگام استخراج بسیار.مهم است 2 - 3 - مرحله اول : برش اولیه 1 - 2 - 3 - برش کوپ گام اول: سنگ پس از استخراج به شکل کوپ ، خواه به شکل قواره یا بی قواره )(قله به کارخانجات سنگ بری حمل می شود . گام دوم: اولین ماش ینی که در اغلب واحدها ی سنگبری مستقر است و برای قواره کردن کوپ در کارخانه به کار می رود ، تک الم نام دارد که تیغه ای فوالدی است که حدود35 تا37 نگین الماسه بر روی آن نصب شده است. با این تیغه، بلوک سنگ از یک یا چند طرف بریده می شود تا سطوحی صاف با ابعادی منظم و متناسب ایجاد شود. معموال بلوک ها ی سنگ گرانیت را که شکل منظم ندارند، اول با ماشین سیم برش1 قواره می کنند . در بعضی از کارخانه ها نیز برای برش سنگ های سخت از سیم الماسه استفاده می شود . در این روش از سیمی فوالدی با حلقه ها( ی مهره ها ی) فوالدی و الماس نشان2 استفاده می کنند . سنگ در اثر خاصیت سایندگی دانه ها ی الماسه و بر اثر کشیده شدن مداوم سیم بر روی سنگ بریده می شود. ،از معایب روش استفاده از سیم برش الماسه مشخص شدن ناخالصی ها ی رنگ در سطوحی است که با سیم برش، بریده می شوند و از مزایای آن کار بدون توقف این دستگاه برای چند ساعت بدون متصدی، کاهش زمان برش و صرفه جویی در .مصرف انرژی است 2 - 2 - 3 - برش سنگ قواره برش سنگ قواره طی مراحل زیر انجام می شود. الف- برش سنگ ها ی نرم  برش با ماشین اره جمعی : سنگ قواره از قسمت یک سطح صاف به وسیله جرثقیل بر روی حماله بر برقی قرار می گیرد و از آنجا با ریل ی ها مخصوص به زیر ماشین اره جمعی نرم بُر کشیده می شود. این ماشین10 تا80 ت یغه برای برش دارد. معموال فاصله بین تیغه ی ها اره ها برای برش سنگ به ضخامت2 سانتی متر ، 5 /2 سانتی متر 1- Wire cutting machine 2- Diamond segments 46 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما است ولی برش بلوک به ضخامت بیش تر به عنوان مثال 3 یا4 سانتی متر با تنظیم فاصله تیغه ها امکان پذیر .است5 /0 سانتی متر اضافی حین برش و ساب از بین می رود .با اره های مدرن80 تیغه می توان ورق یی ها به ابعاد حداکثر25 × 2000 × 3200 میلی متر تولید کرد . در این دستگاه تیغه ها در یک خط مستقیم و در مسیر برشی رو به پایین حرکت می کنند .تیغه ها در لبه ها ی برنده خود قطعات الماس دارند که با حرکت تیغه ها به سمت جلو و عقب باعث سایش و برش کوپ می شوند. هنگام کار تیغه ها، آب از طریق آبفشان روی تیغه ها پاشیده می شود تا از گرم شدن تیغه ها جلوگیری و همچنین سبب شسته شدن خرده سنگ ها.ی ناشی از برش شود تیغه بعضی از این دستگاه ها رو به باال است و ب عضی دیگر در راستای افقی حرکت می کند.  برش با قله بُر : عالوه بر برش با اره می توان از قله بر نیز برای بریدن سنگ به شکل ورق ها .ی استفاده کرد قله بُر ها نی ز انواع و ابعاد مختلف دارند و در آن ها از تیغه ها ی دایره شکل با سگمنت الماسه استفاده می شود که قطر تیغه ها بین15 تا300 سانتی متر .است قله بُر ها با یک یا چند تیغه قائم بُر و یک تیغه افقیُب ر، عمل برش را انجام می دهند . با استفاده از تیغه ای به قطر160 متر ی سانت می توان نواری از سنگ به عرض حداکثر60 انتی س متر و طول دلخواه با هر ضخامتی که مورد نیاز باشد، به دست آورد. این ماشین با استفاده از تیغه ها یی به قطر900 ، 1000 و1200 میلی متر به تناسب عرض مورد نیاز، سنگ را برش می دهد . این ماشین الک پ ها یی با ضخامت یک سانتی متر نیز تولید می کند. در قله بُر های مخصوص برش سنگ ها ی نرم، تیغه به عرض پالک مورد نیاز بستگی دارد و یکباره وارد سنگ می شود ، به همین دلیل به برش سنگ های نرم با قله بُر ، یک مرحله ای گفته می شود. در ادامه خط قله بُر، ماشین کوچک ی به نام کله بُر قرار یرد گ می و بر روی این دستگاه معموال یک یا چند عدد تیغه الماسه نصب شده است که نوارهای طولی سنگ خروجی از قله بُر را به پالک با ابعاد مورد نظر تبدیل می کند و یا اینکه دو سر نوار طولی سنگ را که معموال ناصاف است، در محل الزم برش می دهد و قسمت اضافی را قطع می کند. معایب استفاده از قله بُر، محدود بودن تعداد ورق تولید شده (حتی با قله بر چندین تیغه ای) و همچنین کم بودن ارتفاع قله است و مزایای استفاده از آن سرعت .زیاد برش است این دستگاه برای برش سنگ ها ی مرمریت و مشابه بس یار مناسب است. ب- برش سنگ ها ی سخت  برش با ماشین ار ه جمعی : سنگ قواره به وسیله جرثقی ل بر روی واگن ها ی حمل قرار می گیرد و این واگن ها به وسیله کشنده موتوری سنگ ها را به کنار اره برش جمعی هدایت می کنند. در اره های جمعی سختُب ر به جای تیغه ها،ی الماسه 60 تا150 تی.غه فوالدی نصب شده است سنگ به کمک براده چدنی یا فوالدی، دانه ها ی سیلیس و دیگر مواد معدنی بریده می شود . اکثر اره های مدرن، بلوک گرانیت با را ارتفاع200 ، عرض200 و فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 47 طول 350 سانتی متر اره می کنند. سرعت برش در ماشین ها ی اره جمعی برای گرانیت ها و تراورتن20 تا40 و برای مرمریت ها 8 تا20 سانتی متر در ساعت.متغیر است  برش با بُر قله : سامانه برش چند مرحله ای، عمد تا برای سنگ های گرانیت و با درصد کوارتز باال و سختی زیاد استفاده می شود. در این روش چندین دیسک قائم که مراکز آن ها در یک امتداد است، برش سنگ را چ در ندین مرحله انجام می دهند .بدین ترتیب که در هر مرحله به اندازه فقط چند سانتی متر در سنگ نفوذ می کند هم و زمان دیسک ها هم ی مرکز که گاه تعدادشان به30 تا 40 می رسد چند میلی متر تا چند سانتی متر سنگ را برش دهد یم و به هنگام برگشت نیز این عمل تکرار می شود و ادامه می یابد تا سرانجام به عمق نهایی بر.سد 3 - 3 - مرحله دو م: ساب و صیقل پس از برش سنگ به شکل پالک و نوار، مرحله ساب و صیقل شروع می شود. ساب و صیقل سنگ ها ی تزیینی و ن ما به دلیل وا بستگی مستقیم با کیفیت سنگ تولیدی، مهم تر ین مرحله عملیات فرآوری .است سامانه ساب و صیقل س نگ به یک سیستم اندازه گیری تنظیم ضخامت نیاز دارد تا امکان تولید سنگ محصول را با ضخامت معین .داشته باشد دو عدد از کله گی های ابتدایی دارای صفحه ها ی الماسه اند که اولین قسمت از ناهمواری سطح پالک سنگ ر می ا تراشند و ساب می زنند و به اصطالح ضخامت سنگ را درجه بندی و تنظیم می کنند . بقیه کله ها به هم ی ن ترتیب عمل سا ب و صیقل را انجام می دهند . برای ساب معموال اره کله ها ی اول لقمه ها یی با ابعاد دانه ها ی درش تـ تر(با عدد م ـ ش پای ین ـ ) استف ـ اده شده و به ترتیب عدد مش لقمه ها بیش تر می شود تا به کله گی های انتهایی که عمل برق انداختن س طح را انجام می دهند ، برسد. در آخرین مرحله ساب و صیقل از لقمه ها ی اسیدی استفاده می شود که به فشار ی تر کم نیاز دارند. بدین ترتیب سطح سنگ به تدریج صاف و صیقل داده می شود. خراش ها ی حاصل از هر لقمه به وسیله شماره های بعدی انجام می شود . برای مثال سایش از مش40 شروع می شود و تا مش300 ادامه می یابد . سایش سنگ ها در سه مرحله با استفاده از لقمه ها ی500 ، 1000 و2000 انجام می گیرد. 1 - 3 - 3 - روش دستی صیقل دهنده های دستی1 از نظر ابزاری شامل یک بازوی مفصل دار است که آن را به صورت دستی بر روی تمامی سطح سنگ حرکت می دهند . در ابزارهای دستی الک پ ها ی سنگ روی نوار نقاله قرار می گیرد و ساب زده می شود . 1 - Manual polishing machine 48 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 2 - 3 - 3 - )روش نوین (ساب نواری پیوسته1 ساب نواری برای ساییدن (تنظیم ضخامت) پشت سرهم قطعات سنگ به کار می رود ، بدین ترتیب که در خط ت ولید خودکار ورق ها ی بریده شده به وسیله طولی بُر به شکل طولی وارد ساب نواری می شوند و از زیر کله گی ساب عبور می کنند و در حین عبور به وسیله کله گی ها و فشاری که روی آن ها وارد می شود به صورت تدریجی و مرحله به مرحل ه ساییده و صیقل داده می شوند . دستگاه ها ی ساب نو اری پیوسته به صورت تمام خودکار، با چند ده کله گی کار می کنند .بر اثر فشار و ح رکت چرخشی کله گی ها، سطح ناصاف سنگ ب ه تدریج و بعد از چندین مرحله کم کم ساییده و صیقل داده می شود. الف- ساب و صیقل سنگ ها ی نرم برای ساب سنگ های نرم از سامانه ساب زنی ثابت استفاده می شود . در این سامانه، کله گی ها پشت سر هم قرا می ر گیرند و در اثر حرکت چرخ شی و گاه حرکت جانبی کله گی ها تمام سطح سنگ پوشش داده شده و بدین طریق سنگ ساییده می شود. ب- ساب و صیقل سنگ ها ی سخت بهترین روش ساب و صیقل سنگ ها ی سخت مانند گرانیت، سامانه ساب زنی متحرک به وسیله ساینده ها ی الماسه است. در این روش، عالوه بر حرکت چرخشی، کله گی های ساب و لقمه ها حول محور مرکزی خود، یک حرکت دورانی و اویه ز ای انجام می دهند . در اثر ترکیب این دو حرکت چرخشی و دورانی که سطح سنگ به خوبی ساب و صیقل می شود . برای ساییدن سنگ ها ی سخت، گاه نیاز است که سنگ از زیر30 کله گی عبور کند تا ساب مطلوب حاصل شود . معموال برای ساییدن سنگ ها ی سخت از دو دستگاه ساب استفاده می شود . یک دستگاه وظیفه پیش ساب و یک دستگاه وظیفه ساب نهایی را به عهده دارد ولی غالبا برای سنگ ها ی نرم یک دستگاه ساب و10 تا14 کله کافی ا.ست پ- ساب و صیقل با روش سامانه ابزار الماسه در سامانه نوین قل صی زنی از ساینده ها ی الماسه نیز برای صیقل زدن سنگ ها ی سخت و از کاغذ سنباده ها ی اصالح شده برای صیقل زدن سنگ ها ی نرم استفاده می شود. 4 - 3 - مرحله سوم : برش نهایی برش طولی و عرضی سنگ برای اینکه بتوان ورق ها ی بزرگ ساب خورده را به پالک مورد سفارش تبدیل،کرد از ماشین ها ی برش استفاده می شود . این ماشین ها تک یا چند تیغه ای اند. برش نهایی همواره بعد از مرحله ساب و صیقل انجام می شود . 1- Continuous belt polishing machine فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 49 1 - 4 - 3 - ماشین ها ی تک تیغه ای ماشین فرز دروازه ای1، فرز بازویی و ماشی ن قائم بُر از انواع ماشین ها ی تک تیغه ای اند که بر اساس نوع سنگ و حجم تول ید در خط تولید سنگبری قرار می گیرند . در کارخانه ها ی بزرگ از فرزهای دروازه ای استفاده می شود که معموال تیغه ای به قطر50 تا60 سانتی متر .دارند بر روی میز فرز، تا حدود 10 ورق را روی هم قرار می دهند و پس از تنظیم دستگاه هر یک را به ابعاد مورد نظر می برند. گاه در کنار فرزهای دروازه ای از اره بُرهای خودکار2 که با تیغه ها ی کوچک ب ه قطر300 تا400 میلی متر ی کار می کنند ، نیز استفاده می شود . 2 - 4 - 3 - ماشین ها ی چند تیغه ای در اغلب کارخانه ها ی سنگبری از ماشین ها ی چند تیغه ای طولیُب ر و عرضیُب ر برای تولید پالک استفاده می شود. 5 - 3 - مرحله چهارم : پرداخت 1 - 5 - 3 - لبه زنی (پخ )زنی پس از مرحله ساب و صیقل از آنجا که هنوز لبه ها ی سنگ پرداخت نشده است، از دستگاه لبه زنی برای تولید لبه ها ی گرد و نیمه گرد و برش ها ی اریب استفاده می شود .لبه زنی به دو روش سنتی و نوین انجام می شود. الف- روش سنتی اساس روش ها :ی سنتی، استفاده از یکی از سه دسته مواد ساینده زیر است :دسته اول ساینده ها ی چسبی یا پیوند یافته مانند سنگ ها ی سنباده و چرخ ها ی منیزیتی :دسته دوم چرخ ها ی سنگ زنی ساده :دسته سوم ساینده ها)ی الماسه (جدیدترین لبه زنی با روش ها ی سنتی به ویژه در مو رد سنگ گرانیت بسیار دشوار و وقت گیر است و به مهارت و دان ش فنی خاص نیاز دارد. در هر مرحله از فرآیند لبه زنی باید دانه ها ی ساینده ای با ابعاد مناسب انتخاب کرد تا ب توان خراش ها ی حاصل از .مرحله قبل را حذف کرد و سرانجام سنگ را به طور کامل صیقل داد 1- Bridge cutter 2- Squaring machine 50 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ب- روش نوین در این روش لبه ها ی سنگ به وسیله دو سیستم چرخ سنباده که در طرفین سنگ قرار می گیرند ، صیقل داده می شود س و پس با استفاده از یک اهرم انحراف دهنده ، سنگ را90 درجه دوران می دهند و دو لبه دیگر آن نیز به همین ترتیب صیقل داده می شود . با این روش می توان ب ه طور پیوسته لبه ها ی سنگ را پخ زنی کرد و یا برش ها ی ویژه ای مانند باران گیر .را شکل داد در سامانه نوین صیقل زنی، از ساینده ها ی الماس ه برای صیقل زدن گرانیت و از کاغذ سنباده ها ی اصالح شده برای صیقل زدن سنگ ها نرم ی تر ی مانند مرمر استفاده می شود. این سامانه مشتمل بر استفاده از سنگ زنی، سنباده زنی و صیقل دهی .است تجهیزات کمکی متعددی مانند چرخ سنباده ها ی الماسه با پیوند فلزی و چرخ ها ی شکل دهی ،تیغه ها ی الماسه انعطاف پذیر به نام سرامیکا، کاغذ سنباده ضد آب و چرخ ها ی نمدی همراه با پودر صیقل زنی نیز ساخته ش ده است که به کمک آن ها می توان کارهای مختلفی بر روی سنگ انجام داد. به کمک این ابزارها می توان انواع گرانیت و سنگ مرمر را سنباده زد، شکل داد، پخ زد، انحنا داد و بیش تر .صیقلی کرد 2 - 5 - 3 - چکش زنی1 چکش زنی یا تیشه زنی گاه به جای پرداخت سطح سنگ به کار می رود . با عملیات چکش زنی ،سطحی بر روی سن گ ایجاد می شود که گاه در آثار معماری و کف پیاده رو ها استفاده می شود . سطح سنگ را با استفاده از چکش ها ی هوای فشرده ،مجهز به یک یا چند دیسک الماسه مربع شکل یا گرد با شیارهای چهارگوش چکش کاری و چکش را معموال بر روی محوری که حرکت عرضی دارد، سوار می کنند . 3 - 5 - 3 - ماسه ی زن2 عملیات ماسه زن ی با شلیک جریان پر سرعت آب و ماسه به وسیله تلمبه بر روی سطح ورق سنگ انجام می شود . ماشین ماسه زن ی از یک میز غلتان تشکیل شده است که ورق سنگ بر روی آن حرکت می کند،. در زیر ورق سنگ نازل ماسه پاش قرار دارد که مخلوط ساینده را به سطح سنگ می پاشد و با سرعتی قابل تنظیم حرکت می کند . حرکت عرضی ن ازل و حرکت طولی ورق سنگ با یکدیگر هماهنگ می شود تا عملیات پ.رداخت تمام سطح سنگ را بپوشاند 4 - 5 - 3 - پرداخت با شعله از این روش برای ایجاد ظاهری زیبا بر روی سنگ های کف پوش م حیط ها ی روباز و سنگ نما استفاده می شود . این ماشین از یک ردیف غلتک تشکیل شده است که ورق سنگ را با فاصله ها ی دو یا سه سانتی متر ی، هماهنگ با عمل لوله 1- Hammering 2- Sand blast فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 51 ،دمش که در باالی آن قرار دارد به حرکت در می آورد . اساس کار این دستگاه ها ایجاد شوک گرمایی به وسیله تجهیزات له شع افکن است که رنگ سطح سنگ را تغییر می دهد و به آن جلوه ای زیبا می بخشد. 5 - 5 - 3 - سوراخ ی کار الف- ماشین ها ی سوراخ کار ی قائم و اریب از این ماشین ها برای حفر سوراخ ها ی اریب در زیر ورق سنگ استفاده می شود . این عملیات معموال در مو رد سنگ ها یی ک ه باید بر روی دیوارهای پیش ساخته نصب شو،د انجام می گیرد. ب- ماشین ها ی سوراخ کار ی افقی از این ماشین ها برای حفر سوراخ ها ی جانبی در سنگ استفاده می شود. در بعضی از ماشین ها برنامه ها ی سوراخ کار ی بر روی نوارها یا دیسک ها ی مغناطیسی ضبط می شود و متصدی دستگاه می توان د در هنگام لزوم برنامه را به ماشین منتقل کند و سپس ماشین طی چند دقیقه برای انجام کار آماده می شود. 6 - 5 - 3 - شیارزنی برای از بین بردن تیزی لبه سنگ، جلوگیری از لغزندگی و زیبایی سطح سنگ و نیز چسبندگی بهتر، پشت آن را شیارزنی می کنند . برای چسبندگی مطلوب بهتر است پشت سنگ را به شکل ضربدر )×( .شیار داد 7 - 5 - 3 - پرداخت با پودرهای مخصوص این روش پرداخت را به تنهایی به کار ن می برند و در حقیقت با روش ها یی مانند ساب و صیقل با دستگا ه ساب نواری به صورت ترکیبی به کار می رود ،. در روش پرداخت با پودر چنانچه پودری که استفاده می شود رنگ ویژه ای داشته باشد، پودر عالوه بر س اب و صیقل، رنگ سنگ را نیز تغییر می دهد . 6 - 3 - :مرحله پنجم شستشو و خنک کردن هدف از این مرحله، تمیز کردن سنگ برای زدودن گرد و غبار و روغن ماشین آالت است. در بعضی موارد ب رای آن که سنگ شفافیت خاصی پیدا کند، از مواد شیمیایی مختلف استفاده می شود . گاه این امر سبب مشکالت قابل ت وجهی پس از نصب سنگ در نمای ساختمان می شود ، به نحوی که لکه ها یی از این مواد شیمیایی بر روی سطح کار ظاهر می شود . برای جلوگیری از این مساله از روش شستشوی سنگ استفاده می کنند . اگر صیقل کاری سنگ کامل باشد دیگر نیازی به این عملیات نیست، بلکه با شستشوی عادی جالی بسیار خوبی به سنگ داده می شود . 52 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 7 - 3 - :مرحله ششم ظریف کاری 1 - 7 - 3 - ظریف کاری بر روی ورق ها ی نازک سنگ به جز ماشین ها یی که اختصاصا به همین منظور ساخته شده،اند برای کارهای ویژه بر روی قطعات نازک نگ س ، معموال با ضخامت تر کم از5 سانتی متر، از ماشین ها ی متداول در چرخه تولید مانند بازویی، فرز دروازه ای، ساب دستی، ساب نواری و ماشین پرداخت با شعله استفاده می شود. کارهای ویژه شامل( پرداخت مختلط ادغام )چند روش پرداخت با یکدیگر ،پرداخت سطحی کناره ،های مستقیم، اریب گرد و یا نیمه گرد سنگ .ها است انجام برش ها ی اریب، خمیده، منحنی یا گرد و کارهای مربوط به روش ها ی گوناگون نصب سنگ، مانند حفر سوراخ ها ی مهار در دو طرف ، حفر سوراخ ها ی مهار در طرف پرداخت نشده ،ایجاد شکاف و ش کاف فرورفته ، ایجاد شیار و شیار ممتد از دیگر عملیات ظریف کاری .است 2 - 7 - 3 - ظریف کاری بر روی ورق ها ی ضخیم سنگ ایـن عملیات معموال بـر ر وی ورقه ها یی با ضخامت بیش از8 سانتی متر با ماشین ها ی مت ـ داول در چرخ هـ تولی ـ د که در صورت ل زوم ـ تقویت و اصالح شده اند، انجام می گیرد . گا ه از ماشین ها ی ویژه مجه ـ ز به سیم الماس ، بر ه ای انجام برش ها ی منحنی استفاده می شود . در این گونه موارد، از ماشین ها ی تک دیسک مفصل دار (بازودار متحرک) برای پرد اخت سنگ استفاده می کنند. 3 - 7 - 3 - ظریف کاری بر روی قطعاتی با سطح استوانه ای این قطعات شامل همه سنگ ها ی استوانه ای شکل، تخت، توخالی، مخروطی یا مخروطی ناقص است که می توان با ماشین ها ی خاص آن ها را شکل.داد 4 - 7 - 3 - عملیات ویژه برای تهیه نیمرخ ی ها گوناگون برای این نوع کارهای ویژه از ماشین ها ی معمولی چرخه تولید که به تجهیزات گوناگون مجهز شده اند، استفاده می شود . با ماشین ها ی مجهز به فناوری طراحی به کمک کامپیوتر1 و ساخت (تولید) به کمک کامپیوتر2 می توان نیمرخ ی ها طراحی شده بر روی صفحه نمایش را اجرا کرد . این نیمرخ ها پس از طراحی بر روی صفحه نمایش به مرکز کنترل ماشین منتقل می شوند و کارهای ویژه در مورد آن ها انجام می گیرد. 1- Computer aided design (CAD) 2- Computer aided manufacturing (CAM) فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 53 8 - 3 - :مرحله هفتم شفاف سازی برای شفاف سازی و جلوگیری از ایجاد لکه بر روی سنگ از واکس استفاده می شود. ب عد از کاربرد واکس ب اید صبر کرد .تا واکس کامال سخت شود و در نهایت بخش اضافی آن را از بین برد 1 - 8 - 3 - رزین و واکس کاری برای از بین بردن مشکالت عمده فرآوری سنگ مانند باز شدن ترک ها ،ی مویی و ریز سوراخ ها و شکاف ها ،ی عمیق رگه ها ی رسی و سست، بلورهای بی ثبات و شکننده، پیدا شدن اکسید آهن پس از برش سنگ، تاثیر فضوالت پر ،ندگان باران های اسیدی، نفوذ روغن و تغییر رنگ و لک شدن سنگ، پاک شدن و از بین رفتن نوشته ها ی رنگی بر رو،ی سنگ سر خوردن ر بر وی پله ها و سطح سنگی خیس و صیقلی، شکستن و لب پریدگی ،مصنوعات سنگی تفاوت رنگ قسمت ها ی ،ساب خورده و برش خورده رشد قارچ و خزه، جمع شدن رسوبات آهکی بر روی سنگ و موارد دیگر از واکس و رزین استفاده می شود. واکس ها ،ترکیبی از پارافین موم و بعضی افزودنی ها ی مصنوعی اند که در براق نگهداشتن و جلوگیری از ا یجاد لکه بر روی سنگ بسیار موثر .اند بعضی از واکس ها ی پیشرفته رنگ دانه ها یی دارند که در بازیافت رنگ ها،ی قرمز سبز و یا مشکی به کار می روند. به هیچ وجه نباید از واکس ها یی که برای سنگ توصیه و ت ا یید نشده اند، استفاده کرد . 2 - 8 - 3 - روکش کردن برای روکش کردن1 معموال از انواع آکریلیک ها ،یورتن ها2 ( مانند،)نوعی فوم اپوکسی ها، روغن ها ی جال3 الک و ها4 استفاده می شود . این فرآیند در مورد سنگ هایی که برای کف به کار می روند، انجام می گیرد که در نتیجه سنگ را در برابر سایش مقاوم می سازد. این روکش ها بر روی سنگ کشیده می شوند تا در صورت وارد شدن ضربه و یا صدمه ای، روکش از بین برود .و آسیبی به سنگ وارد نشود 3 - 8 - 3 - پوشش ها ی ضد آب ،این محصوالت بدون ایجاد تغییر در ظاهر سنگ برای پوشش و مقاوم سازی سطح سنگ(ب ه ویژه سنگ کف) در برابر نفوذ آب استفاده می شوند. پو شش ها ،معموال از انواع آکریلیک، اورتان یورتن ها،، اپوکسی روغن جال و ها کال است . 1- Coating 2- Uretheanes 3- Varnishes 4- Lacquers 54 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 9 - 3 - عوامل موثر در فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما در فرآوری سنگ.ها در مراحل مختلف عوامل به شرح زیر تاثیر دارند 1 - 9 - 3 - برش با اره  قواره بودن بلوک  نوع سنگ  جهت برش  دستگاه برش  مهارت برشکار  آب و نوع مواد کمکی  تثبیت وضعیت سنگ در هنگام برش 2 - 9 - 3 - برش با تیغه اره ای  سرعت چرخش تیغه  سختی سنگ  نوع سگمنت ها ی تیغه  ثابت بودن پالک در هنگام برش  مستقیم بودن دو طرف قطعات برش خورده  جهت برش 3 - 9 - 3 - ساب و صیقل  مقدار و چگونگی توزیع فشار باد  سرعت عرضی و چرخشی لقمه ها  سرعت نوار زی ر ورق سنگ  تاب نداشتن صفحه ها  کیفیت لقمه ها  مقدار آب فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 55 4 - 9 - 3 - پرداخت نهایی  نوع و جنس سنگ  ماشین آالت و تجهیزات  ،نحوه برش ساب و صیقل  نیروی انسانی  کنترل کیفیت 10 - 3 - کنترل فرآیند طی عملیات فرآوری در جدول(3 - 1) پارامترهایی که باید طی فرآوری سنگ کنترل شوند، .ارائه شده است جدول3 - 1 - عواملی که باید طی فرآیند فرآوری سنگ کنترل شوند ردیف فرآیند .عواملی که باید کنترل شوند معیارها روش اندازه گیری روش کنترل 1 دریافت و تخلیه مواد خام مشخصات بلوک کیفیت و نام سنگ چشمی  یادداشت تاریخ دریافت بلوک  بازرسی بلوک نام معدن عالمت گذار ی تعداد و وزن ترازو یا شیب پل ترک ها چشمی ابعاد چشمی 2 قرار دادن بلوک زیر اره محکم کردن بلوک بر روی ریل بررسی زاویه مناسب چشمی  طبق آموزش بررسی ابعاد اندازه گیری 3 فرآوری برش و شفافیت سنگ کنترل ابعاد، رنگ و زاویه چشمی  آموزش کار بازرسی محصول  اسناد فرآوری  بازدید برش محصول  بازدید چشمی  بازدید ملزومات ابزار برش  سرعت برش  تعیین وجود کوارتز و سختی طبیعی  برنامه نگهداری اره  ضخامت سنگ کنترل ترک ها و نواقص طبیعی سنگ چشمی تمیز کردن شستن نام یا شماره کارخانه عالمت گذار ی شکل ظاهری چشمی 4 مقاوم سازی و پر کردن ترک ها چسباندن توری و رزین کاری مراقبت کردن چشمی  آموزش کار  بازرسی ترک ها 5 ساب و صیقل کنترل درزه ها و حفره ها، ابعاد و میزان شفافیت رنگ، میزان شفافیت و پر شدن حفره ها چشمی  آموزش کار  بررسی چسب کاری برای جلوگیری از پیشرفت ترک ها  دستگاه ساب و صیقل ابعاد اندازه گیری 56 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ادامه جدول3 - 1 - عواملی که باید طی فرآیند فرآوری سنگ کنترل شوند ردیف فرآیند .عواملی که باید کنترل شوند معیارها روش اندازه گیری روش کنترل 6 بسته بندی ، شماره گذاری و بارگیری در کامیون جنس، تعداد، ابعاد، رنگ، نحوه بسته بندی ، تاریخ تولید و آدرس گیرنده مشخصات فنی سنگ بازدید ناظر فنی  بازرسی همه جانبه در کارخانه طبق  چک لیست  روش بارگیری بارگیری و بسته بندی مناسب 7 نصب نهایی برای مشتری جانمایی مناسب و افزایش بهره وری روش ها و مهارت ی ها ساخت و ساز و استفاده بهینه در هر مترمربع بازدید مشتری  روش ها ی عمومی ساخت و ساز  تعمیر و نگهداری سنگ های تزیینی 11 - 3 - کنترل کیفیت سنگ فرآوری شده 1 - 11 - 3 - ابعاد سنگ ابعاد سنگ باید مطابق استانداردها ی موجود و یا طبق سفارش متقاضی باشد. 2 - 11 - 3 - کنترل میزان صیقل سنگ فرآوری شده الف- مقدار فشار باد که کله گی را به پایین می راند. ب- چگونگی توزیع فشار باد پ- سرعت چرخش کله گی، به مقداری که لقمه امکان تماس با سنگ را داشته باشد و اثر سایندگی خود را بر روی .سنگ کامل کند ت- سرعت عرضی کله گی ها ث- سرعت طولی نوار ج- تراز بودن سنگ و صفحه نوار چ- تاب نداشتن صفحه ها ح- کیفیت لقمه ها خ- مقدار آبی که به لقمه ها می رسد. فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 57 12 - 3 - فرآیند تولید سنگ ها ی تر ینی ی و نما 1 - 12 - 3 - فرآیند تولید پالک گرانیت با استفاده از ماشین اره جمعی :گام اول تخلیه سنگ خام به صورت بلوک ها ی استخراج شده (معموال به ارتفاع2 ، طول3 تا5 /3 و عرض2 متر و وزن تقریبی24 تا25 تن و حجم 8 /3 تا8 )مترمکعب به وسیله جرثقیل دروازه ای :گام دوم قواره کردن بلوک ها ،یی که ابعاد مناسب ندارند بریدن ابعاد زاید به وسیله سیم برش الماس ه یا دستگاه تک الم :گام سوم انتقال قواره سنگ به وسیله جرثقیل به واگن و حمل آن به سامانه اره برش جمعی :گام چهارم برش سنگ ها ی کوپ به وسیله اره برش جمعی با تعداد بسیار زیادی تیغه (بین80 تا150 تی غه) با ضخامت ها ی سفارش شده (معموال بین2 تا2 /2 و در پاره ای موارد بین1 تا1 /1 سانتی متر ) به صورت ورقه ها یی ب ه نام اسلب با استفاده از مخلوط براده فوالد و آب :گام پنجم ،هدایت اسلب به سالن پرداخت برای ساب و صیقل در این مرحله با استفاده از میزهایی که ا مکان تا شدن به ص ورت هیدرولیکی دارند به وسیله غلت ک به دست گاه پیش ساب فرستاده می شوند .در این دستگاه سنگ ساب زده شده و ضخامت آن کنترل و تنظیم می شود . برای پرداخت محصول از پودر مخصوصی به نام سیلیکون کار بید استفاد می ه شود. :گام ششم ،پس از پایان عملیات صیقل سنگ اسلب شسته شده و با برس تمیز می شود. اگر بخواهند اسلب(ورق ها)ی بزرگ آماده شده را با همان ابعاد به بازار عرضه کنند، به وسیله جرث قیل هیدرولیکی به سالن بسته بندی منتقل می شود و در صورتی که بخواهند پالک گرانیت تولید کنند، اسلب (ورق ها)ی بزرگ به روی صفحه کار دیگری منتقل شده و به وسیله اره طولی بُر و عرضی بُر به ابعاد مورد نظر بریده می شود. :گام هفتم صیقل و ابعاد کردن سنگ طب ق سفارش :گام هشتم پخ زدن بعضی از ابعاد در صورت لزوم :گام نهم شیار زدن در صورت نیاز :گام دهم خشک کردن :گام یازدهم بازرسی و درجه بندی :گام دوازدهم جدا کردن سنگ ،های یکدست هم عرض هم و رنگ با توجه به سایر پارامترهای تجارتی و حمل ب ه محل بسته بندی در شکل(3 - 1) فرآیند تولید پالک گرانیت با استفاده از ماشین اره جمعی .نشان داده شده است 2 - 12 - 3 - فرآیند تولید پالک گرانیت با استفاده از برش تیغه ای :گام اول بلوک ها ی استخراج شده به وسیله جرثقیل دروازه ای به میز ثابت دستگاه برش تیغه ای منتقل می شود ، سپس با حرکت قسمت متحرک میز، سنگ به زیر دستگاه انتقال می یابد. 58 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما :گام دوم برش بلوک سنگ به وسیله دستگاه برش تیغه ای، این دستگاه مجهز به یک تیغه برش افقی و تیغه ها ی برش قائم است. چندین تیغه برش قائم، سنگ گرانیت را به صورت ورق ها )ی بزرگ (اسلب می برند . به کمک تیغه ا فقی ورق ها را از قسمت پایین از هم جدا می کنند. :گام سوم برش محصول مرحله قبلی به وسیله ماشین برش طولی بُر که مجهز به یک تیغه به قطر350 میلی متر .است :گام چهارم انتقال ورق ها ی برش داده شده به ماشین سنگ زنی به وسیله میز غلتک دار به طول متوسط1/2 تر م :گام پنجم انتقال سنگ ها به وسیله میز غلتکی دیگر به ماشین پیش ساب :گام ششم ساب و صیقل نهایی :گام هفتم شستشوی ورق ها ی آماده شده :گام هشتم انتقال و هدایت ورق ها ی سنگ به دستگاه برش و برش به ابعاد مورد نظر :گام نهم هدایت قطعات سنگ به ماشین پخ زن (د)ر صورت نیاز این ماشین با قابلیت گرداندن پالک به اندازه نود درجه، در پشت سنگ شیار می زند . :گام دهم خشک کردن به وسیله دستگاه گرم کن :گام یازدهم تمیز کردن :گام دوازدهم کنترل و درجه بندی :گام سیزدهم بسته بندی و حمل به انبار محصول شکل(3 - 2) فرآیند تولید کاشی (تایل) و پالک گرانیت را نشان می دهد. فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 59 شکل3 - 1 - خط تولید پالک گرانیت سنگ گرانیت سیم برش اولیه با ماشین (تک)الم ،مخزن مخلوط آب آهک و براده فلز )ورق (اسلب ماشین اره جمعی ساب و صیقل شستشو تصفیه ورق بسته بندی سیلیکون کاربید آب منبع آب آهک براده فلز آب خروجی از فرآیند مسیر آب برگشتی آب باطله ضایعات بسته بندی کنترل و درجه بندی پالک گرانیت صیقل و ابعاد کردن ماشین طولی و عرضی بر آب تازه ورودی به فرآیند 60 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل3 - 2 - خط تولید کاشی (تایل) و پالک گرانیت سیلیکون کاربید سنگ گرانیت آب منبع آب تصفیه برش عمودی و سپس برش افقی کوپ ماشین برش عرضی بر پیش ساب ساب، پرداخت و شستشو برش طولی و عرضی برای شکل)دهی کاشی (تایل ابعاد کردن و پخ زن لبه ها حفر شیار پشت ورقه سنگ خشک کردن تمیز کردن )کاشی (تایل بازرسی و درجه بندی بسته بندی آب باطله ضایعات آب خروجی از فرآیند فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 61 3 - 12 - 3 - فرآیند تولید سنگ ها ی تزیینی و نما)ی نرم (مرمر، مرمریت و تراورتن :گام اول تخلیه بلوک ها ی استخراجی به وزن18 تا24 تن و انتقال آن به ماشین برش :گام دوم )انتقال قواره سنگ به ماشین اره برش جمعی به وسیله واگن و جرثقیل برای تهیه ورق (اسلب و یا به ماشین قله بُر برای تهیه سنگ طولی :گام سوم برش سنگ به وسیله ماشین اره بر جمعی با این ماشین امکان تولید ورق به حداکثر طول20 /3 متر، حداکثر عرض2 متر و ضخامت ها ی متفاوت وجو.د دارد معموال در صورت برش سنگ به وسیله قله بُر محصولی با حداکثر طول3 تا4 متر، حداکثر عرض70 سانتی متر و ضخامت2 تا5/4 سانتی متر تولید می شود. در بعضی واحدها( ی سنگبری قبل از ساب و صیقل اولیه پیش ساب )، برای استحکام، پشت سنگ های ورق ها ی را توری می چسبانند. :گام چهارم انتقال ورق ها ی سنگ به سالن ساب و صیقل که در این سالن سنگ ساب زده شده و ضخامت آن ک نترل و تنظیم می شود. :گام پنجم در مورد سنگ های حفره دار در صورت نیاز در خط ساب و صیقل، عملیات حرارت دهی و رزین کاری (با چسب اپوکسی) برای بهبود کیفیت سنگ های کربناته مانند تراورتن انجام می گیرد . :گام ششم پس از پایان عملیات صیقل، سنگ ورق شسته می شود. :گام هفتم اگر بخواهند ورق (اسلب) آماده شده را پس از ابعاد کردن به بازار عرضه کنند، به وسیله جرثقیل هیدرولیکی یا لیفتراک به زیر فرز دروازه ای برای من ظم کردن چهار ضلع آن انتقال می دهند و سپس به سالن بسته بندی منتقل می کنند . در سنگ های طولی پس از اتمام صیقل دهی ، بنا به درخواست مشتری، سنگ به ابعاد مورد نظر به صورت پال ک بریده می شود. :گام هشتم ساییدن دو طرف لبه ها ی پایین و باال و پخ زدن آن ها در صورت نیا ز و شیار انداختن پشت :گام نهم بازرسی و درجه بندی :گام دهم جدا کردن سنگ های یکدست، هم ضخامت و هم رنگ و حمل سنگ های باطله به محوطه انبار باطله :گام آخر حمل سنگ های جدا شده به محل بسته بندی در شکل(3 - 3) فرآیند تولید سنگ های تزیینی و نمای نرم (مرمر، مرمریت و تراورتن) در یک واحد سنگ بری نشان .داده شده است 62 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل3 - 3 - فرآیند تولید سنگ های تزیینی و نمای نرم در یک واحد سنگبری 13 - 3 - قسمت ها ی مختلف کارخانه فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما 1 - 13 - 3 - محوطه باز کارخانه الف- محوطه باز بر ای انباشت کوپ در بیش تر کارخانه ها، سنگ ها یی را که از معدن به محل کارخانه ب ه وسیله کامیون حمل و تخلیه می شوند. در محوطه باز کارخانه روی هم قرار می دهند و انبار می کنند. در کارخانه ی ها بزرگ که موجودی مواد خام متفاوتی ،دارند بهتر است که از بدو شروع تولید سنگ ها ی مختلف در محل های خاص خود در کنار و یا روی هم قرار گیرند تا در موقع ،مصرف متصدی انبار بتواند به راحتی سنگ ها را جابه جا و کوپ مورد نظر را به زیر اره یا قله بُر .هدایت کند ب- محوطه اس تقرار ماشین تک الم در فضای باز با توجه به بزرگی کار خانه، یک یا چند دستگاه ماشین تک الم برای قواره کردن قله ی ها سنگ که شکل هندسی منظم ی ندارند و یا کوپ هایی که ابعاد متناسب دستگاه برش را ندار ند، نصب می شود. پ- جرثقیل ها ی دروازه ای، بازویی و سقفی معمو ،ال در جلوی درب ورودی کارخانه قسمتی که کامیون ها وارد می شوند، یک دستگاه باس کول با ظرفیت ی حدود50 تن نصب می شود که سنگ خام حمل شده از معدن را وزن می کند. جرثقیل دروازه ای معموال با ظرفیت بین20 تا32 تن از دیگر دستگاه ها ی نصب شده در محوطه ورودی و باز کارخانه است که قابلیت تخلیه و بارگیری کوپ های سنگ را از کامیون د دار . جرثقیل بازویی در کنار ماشین ساب و صیقل و جلوی انبار قرار می گیرد و محصوالت فرآوری شده را در زیر جرثقیل سقفی انبار قرار می دهد . جرثقیل سقفی در طول و عرض انبار حرکت و محصوالت را جابه جا می کند. فصل سوم - مراحل مختلف فرآوری 16 / 04 / 1405 63 2 - 13 - 3 - سالن ها ی تولید با توجه به سر و صدای نسبت ا زیاد اره های سنگین، معموال سالن برش ب ه وسیله دیوار ضد صدا از سالن ها ی دیگر جدا می شود تا آرامش از سایر کارکنان سلب نشود. در این سالن، گاه سایر دستگاه ها ی برش و صیقل را نیز نص می ب کنند . سالن ها ی تولید معموال از نوع ی اسکلت فلزی با سقف ورق آهن موجدار و عایق با پشم شیشه، کف بتن و دی وار پیش ساخته ساخته می شوند . چیدمان ماشین آالت .در سالن تولید به یکی از دو روش زیر است الف- چیدمان خطی ماشین آالت در این حالت نخستین ماشین که اره ثابتی دارد، ورق ها ی سنگ را در امتداد طولی می برد تا پالک تول.ید کند الک پ ها را یکی یکی یا به طور دسته ای به ماشین دیگری در امتداد ماشین اول منتقل می کنند . این ماشین میزی ارد د که ورق ها را به سمت دو ماشین ارهُب ر هدایت می کند . یکی از اره ها در امتداد طولی و دیگری در امتداد عرضی قر .ار دارد پس از برش ،ورق به وسیله اره اول اره دوم ورق را اندازهُب ری می کند (شکل3 - 4 .) ب- چیدمانL شکل در این حالت مسیر خط تولید به شکلL .است الک پ ها یی که بر روی نخستین ماشین بریده شده اند، 90 درجه می چرخند و بر روی نوار ماشین دوم قرار می گیرند . 3 - 13 - 3 - محوطه بارگیری این محوطه در کنار انبار محصول قرار دارد و در بعضی واحدها محوطه بارگیری و انبار محصول یکی ا ست. در این قسمت با استفاده از جرثقیل دروازه ای و لیفتراک، محصوالت را به کامیون منتقل می کنند . شکل(3 - 5) جا نمایی واحدها ی مختلف یک کارخانه فرآوری سنگ های تزیینی و نما را نشان می دهد. 4 - 13 - 3 - ساختمان های نیمه صنعتی این ساختمان ها شام ات ل سیسات ی مانند،تعمیرات ،نجارخانه انبار مواد و قطعات، پست برق و تصفیه خانه اند و مساحت مورد نیاز برای سالن این گونه تاسیسات بین50 تا150 .مترمربع است 5 - 13 - 3 - ساختمان های اداری، خدماتی و رفاهی فاصله ساختمان های اداری، مالی، بازرگانی، نقلیه و خوابگاه کارکنان نسب ت به ساختمان های نیمه صنعتی باید بین50 تا100 متر و تا سالن تولید بین100 تا200 .متر باشد 64 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل3 - 4 - چیدمان خطی ماشین آالت در کارخانه فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما شکل3 - 5 - جانمایی کلی واحدها ی مختلف یک کارخانه فرآوری سنگ های تزیینی و نما با سه خط تولید پیش ساب دستگاه پیش گرم کن ماشین ساب و صیقل ماشین طولی بُر انبار محصول جرثقیل سقفی ماشین ساب و صیقل جرثقیل دروازه ای ماشین اره جمعی جرثقیل بازویی ماشین فرز دروازه ای خط مسیر تولید شماره1 کوب ورودی خط مسیر تولید شماره2 خط مسیر تولید شماره3 منبع آب میز گردان ماشین پخ زنی ماشین خشک کننده ماشین تمیز کننده ماشین پیش ساب اره دیسکی عرضی بر خودکار چند دیسکه ماشین ساب و صیقل گرم کن عرضی بر تک دیسک پست برق تصفیه خانه خوابگاه ساختمان اداری و خدمات انبار مواد و قطعات یدکی ساختمان تعمیرات ساختمان تأسیسات ساختمان نجارخانه 4 فصل 4 مدیریت تولید فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 67 فصل چهارم - مدیریت تولی د 1 - 4 - آشنایی پس از مراحل ساب و صیقل، بعضی کارهای دیگر نیز انجام می گیرد .که در ادامه تشریح شده است 2 - 4 - رنگ آمیزی سنگ سنگ ها عموما در اثر قرار گرفتن در معرض پرتو فرابنفش یا باران های اسید ی دچار رنگ باختگی می شوند. با استفاده از رنگ آمیزی، می توان نمای آن ها را تا حدودی بازسازی کرد. روش ها رنگ ی آمیزی :سنگ به شرح زیر است  استفاده از واکس ها ی رنگین به ویژه برای سنگ های سیاه، سبز و سرخ  استفاده از بتونه با رنگ مشخص بعد از ساب و صیقل (عموما برای رنگ آمیزی سنگ)های تراورتن  استفاده از پودرهای رنگی در مرحله ساب و صیقل  قرار دادن سنگ در حوضچه ها ی رنگی به مدت زیاد  ترمیم سنگ با استفاده از پودرهای رنگین 3 - 4 - مقاوم سازی برای افزایش مقاومت سنگ ها ی تزیینی و نما ب ه ویژه سنگ های تراورتن، جلوگیری از جدا شدن قسمتی از سنگ حین ،فرآوری افزایش کیفیت و زیبایی ظاهر سنگ از طریق پر کردن خلل و فرج سنگ و حفره های طبیعی روی آن و یکسان سازی سطح سنگ بریده شده، از تقویت کننده یی ها مانند مالت، چسب، پشم شیشه و ماستیک زنی استفاده می شود. سنگ به وسی له دستگاه مخصوصی با مالت پر می شود . این دستگاه مالت تهیه شده را در سه، چهار یا پن ج بار از رقیق تا غلیظ با فشار به سنگ تزریق می کند. مالت،مصرفی ترکیبی از سیمان سفید، کربنات کلسیم میکرونیزه ، چسب مخصوص .و رنگدانه است سنگ پر شده را پس از طی این مرحله به مدت ی ک هفته در هوای آزاد نگه می دارند . در این مدت سنگ باید هوا بخورد و روزانه روی آن آب ریخت ه شود تا گیرش اولیه مالت انجام گیرد و بعد از حدود یک ه فته، سنگ با دستگاه .ساییده شود از معایب این روش آن است که در اثر پر شدن، سوراخ ها ی موجود در سطح سنگ که دو قسمت رن دا،د قسمت ها یی که به وسیله مالت پر شده براق ن می شود اما قسمت ها .یی که پر نشده براق است پر کردن با مال ت در سنگ ها ی تراورتن عملی رایج است و در سایر سنگ ها تنها در موارد معدودی انجام می شود. نکته مهم این است که باید بر روی این محصوالت مانند بتن تا یک ماه پس از تولید به طور مرتب آب پاشیده شود تا عمل هیدراتاسیون مالت به طور کامل انجام .گیرد برای تمیز نگه داشتن سنگ ها ی بتونه شده باید با است فاده از آب پرسرعت آن ها .را تمیز کرد بدین منظور باید چند بار سنگ را شست تا خلل و فرج آن کامال پاک شود و ب عد از اتمام کار باید بالفاصله رطوبت را با دستگاه مکنده خارج کرد. 68 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 4 - 4 - لک زدگی سنگ 1 - 4 - 4 - تعریف و منشا لک سنگ هر گونه لک بر روی سنگ های تزیینی و نما را لک سنگ می گویند. لک ها ی سنگ، سه منشا مواد فلزی، چربی ها و .مواد آلی دارند 2 - 4 - 4 - نحوه زدودن لکه ها الف- زدودن لکه ها ی آهن این لکه ها عموما به رنگ قرمز مایل به قهوه ای و شبیه زنگ اند و از تاثیر رطوبت بر روی ذرات آهن ی ا قرار گرفتن محصوالت فوالد ی بر روی سنگ به وجود می آیند. برای لکه گیری :باید اقدامات زیر را انجام داد  .ابتدا منشا لک (رطوبت یا آهن) از بین برده شود  سطوح فلزی که با سنگ در تماس.اند باید گالوانیزه و عاری از تماس مستقیم با آهن باشند  در محل تماس اجسامی که بخشی از قسمت ها ی تزیینی یا بند و بست سنگ اند، یک ورقه الستیکی قرار .گیرد  لکه ها ی سطحی تازه معموال با محکم ساییدن پاک می شوند.  لکه ها ی کهنه را باید با مواد زنگ زدا پاک کرد. چنانچه لکه ها با این مواد پاک نشد، پس از زد ن زنگ زدا بر روی سطح، با استفاده از پودر ساینده، لکه از بین می رود . ب- زدودن لکه ها ی مس و برنز  این لکه ها در مرمر به رنگ سبز یا قهوه ای گلی ظاهر می شوند و از تاثیر رطوبت بر روی قطعات ب رنزی، مسی و برن جی لق شده یا کار گذاشته شده در سنگ پدید می آیند.  اشیایی که باعث لک شده اند، با الیه شفافی از موادی که زود خشک می شوند ، مانند الک یا مواد پ الستیکی .پوشش داده شود  روی لک و اطراف آن با الیه ضخیمی از خمیری که از مخلوط مایع سفیدکننده البسه، نشادر و نمک طعام به .نسبت مساوی تهیه شده است، آغشته شده و خشک شود  خمیر خشک شده با کاردک فلزی تمیز و جای آن با آب شسته شده و در صورت لزوم این کار تکرار ش.ود پ- زدودن لکه جوهر  چنانچه جوهر از نمک ها ،ی فلزی ساخته شده باشد لکه ها ی جوهر را می توان به همان شیوه لکه ها ی فلزی از بین.برد فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 69 اگر این شیوه موثر نبود، احتماال جوهر از نمک ها ی غیر فلزی است و لکه را می توان با استفاده از خ میر یا کاغذ خشک کن آغشته به الکل چوب یا الکل گیاهی و سپس با ساییدن مخلوط نشادر و نمک به نسبت مساوی .برطرف کرد معموال از خمیر سفید کننده برای زدودن باقی مانده رن گ استفاده می شود . ت- زدودن لکه ها ی روغن و چربی معموال لکه ها ی روغن، چربی یا عرق بدن را با روش شیمیایی می توان .از بین برد استون معمولی تر ین حاللی است که نتیجه خوبی بر روی بیش تر روغن ها و چربی ها .دارد ث- زدودن لکه ها ی آلی از پودر نشادر، یا محلول 6 درصد آب اکسیژنه در مایع سفید کننده می توان برای زدودن لکه ها.ی آلی استفاده کرد لکه ها ی آلی مانند لکه ها ی ناشی از غذا یا فضوالت ،پرندگان ،ممکن است در صورت وجود رطوبت لکه ها ی قهوه ای متمایل به صورتی بر جای گذارند. معموال در ،فضای آزاد ،تابش خورشید بارندگی و جریان هوا لکه ها را پاک می کند. در فضای بسته این کار را با کاغذ خشک کن (اسفنج آ غشته به آب اکسیژنه یا سفید کننده ها ) انجام می دهند، این مواد می را توان به صورت خمیر درآورد و از آن.ها استفاده کرد 5 - 4 - فرآیند پرداخت مجدد وقتی سطح جال داده مرمر و گرانیت به شدت دچا ر خراشیدگی، بریدگی، تیرگی یا لک زدگی می شود ، الزم است تا پرداخت مجددا انجام گیرد. این عمل به کمک یک سنگ ساب دستی قابل حمل انجام می شود و سطح ها ی آسیب دیده را کامال ساب می زنند تا همه خراش ها .برطرف شود درزه ها و شکاف ها می را توان ترمیم و بتونه کاری کرد. پس از آن سطح را با یک سری سنباده می سایند ،تا برای پرداخت نهایی درزه گیر.ی آماده شود این فرآیند نتایج مطلوبی دار د ولی پر هزینه است و ،استفاده از این فرآیند گل آب بر جای می گذارد . 6 - 4 - بسته بندی ، حمل و انبار سنگ 1 - 6 - 4 - بسته بندی بعد از فرآوری سنگ های تزیینی برای رعایت کیفیت تا محل نصب، سنگ ها باید بسته بندی و محافظت شوند . در این مرحله سنگ ها که به ضخامت ها ی حدود یک تا دو سانتی متر درآمده اند، با دقت به وسیله دستگاه و یا به ط ور دستی بسته بندی می شوند (شکل4 - 1 .)  بسته بندی باید مانع از تکان خوردن و حرکت کردن آن ها در داخل بسته ها .شود 70 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما  نوع بسته بندی بر حسب کاالی ارسالی، روش ارسال، مسافت و مقصد نهایی متفاوت است. به عنوان م ،ثال سنگ های مرمر به صورت مختلط پهلو به پهلو، انتها به انتها، جورشدگی های انتهایی و کتابی و م وارد مشابه د یگر در کنار هم چیدمان و بسته بندی می شوند.  بسته ها باید وزن و ابعاد مناسب برای جابه جا .یی با لیفتراک و باالبرها را داشته باشند  برای بسته بندی ،پالک و یا ورق سنگ جعبه یا پالت های چوبی، ساخته می شود (شکل4 - 2 ). بر اساس استانداردها بین ی المللی جعبه باید طوری ساخته شود تا در حمل و نقل به سنگ موجود در جعبه ص دمه ای نرسد. در مسافت ها .ی طوالنی باید این محصوالت با گوه محکم شده و خوب به یکدیگر مهار شوند مح موله ها ی بزرگ به هنگام حمل در مسافت ها ی طوالنی، معموال به یکی از روش ها ی زیر بسته بندی می شوند:  رق و ها ی بریده شده به وسیله تسمه ها ی پالستیکی به هم بسته شده و مهار می شوند.  ورق ها ی ساب زده با تکیه گاه ها ی باالیی و پایینی مهار می شوند. شکل4 - 1 - دسته بندی ورق ها ی گرانیت شکل4 - 2 - نمونه ای از جعبه ها ی چوبی برای بسته بندی سنگ فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 71  قطعات ساخته شده زینتی یا قطعاتی که ممکن است حین حمل آسیب ببینند، در صندوق جداگانه بسته بندی می شوند . بر روی همه بسته ها باید تعداد و نوع سنگ داخل آن ها را نوشت تا کنترل و تخلیه آن ها آسان.تر شود برای الک پ ها ی سفارشی که ابعاد متفاوت یا یکسان دارند، هر پالک در پوشش پلیتن1 جداگانه ای بسته بندی می شود تا از ایجاد خراش روی الک پ ها .جلوگیری شود برای جلوگیری از شکستن ، لب پریدگی، خش و یا خرابی صیقل سنگ و استفاده نکردن از موادی که باعث دار ه لک شدن و پریدن رنگ سنگ می شود باید تمام محصوال ت با کاغذ پوشانده شوند و بین هر قطعه سنگ ،با دیگری یک ج سم واسطه ضربه گیر قرار گیرد و در نهایت نیز کل محصول در پالت های با حفاظ مستحکم قرار.داده شود الف- بسته بندی سنگ گرانیت برای بسته بندی ،مناسب الک پ ها را در جعبه چوبی قرار می دهند و10 یا11 پالک20 میلی متر ی و یا6 یا7 پالک 30 میلی متر ی را داخل یک جعبه چوبی می گذارند و7 عدد از این جعبه ها ی چوبی را داخل یک کانتینر قرا می ر دهند. شکل(4 - 3) بسته بندی ورق ها ی گرانیتی را برای حمل با مسافت کوتاه، به صورت چوبی و فلزی نشان می دهد . پالک سنگ ها یی تا ضخامت12 میلی متر را داخل کارتن ها ی شیا ردار یا جعبه ها ی یونولیتی می گذارند و بسته بندی می کنند و کاشی سنگ ها ی با ضخامت بیش از 12 میلی متر را داخل جعبه ها ی چوبی با حفاظ ها ی یونولیتی بسته بندی می کنند. الف- بسته بندی فلزی ب- بسته بندی با چوب روسی شکل4 - 3 - بسته بندی ورق ها ی گرانیتی ب- بسته بندی سنگ های نرم الک پ ها در سینی ها ی چوبی و8 سینی چوبی در یک پالت72 سانتی متر ی بسته بندی می شود (شکل4 - 4). پ- بسته بندی ماسه سنگ و سنگ آهک این سنگ ها در جعبه ها ی چوبی بسته بندی می شوند. 1- Polythene 72 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل4 - 4 - بسته بندی کاشی (تایل) و پالک مرمر 2 - 6 - 4 - انبار کردن به ،محض رسیدن سنگ به محل ساختمان یا حیاط انبار سنگ پرداخت شده باید بر روی چوب یا سکوهایی که حداقل حدود5 /7 سانتی متر باالتر از سطح زمین ،باشند قرار گیرد (شکل4 - 5 .) باید دقت زیادی برای جلوگیری از لک شدن سنگ .به عمل آید در صورت انبار کردن سنگ برای مدت طوالنی باید پلی اتیلن یا دیگر مواد پالستیکی بین چ وب و سطوح .پرداخت شده قرار گیرد سوراخ ها باید گرفته شوند تا ا ز تجمع و یخ زدن آب جلوگیری شود. از نمک طعام نباید برای ذوب کردن یخ ها ی روی قطعات یا هر چیز دیگری که باید با سنگ در .تماس باشد، استفاده کرد شکل4 - 5 - انبار ورق ها ی سنگ .از نگهداری مرمر رنگین صیقلی شده در آفتاب باید پرهیز کرد تا جال و رنگ آن از بین نرود ورق ها باید در موقعیت قائم و طوری کنار هم قرار گیرند که سطح صیقلی آن .ها به طرف هم باشد ورق ها هم ی اندازه می را توان در چندین ردیف قائم با استفاده از جداسازهای چوبی و مقوایی با دیگر مواد نرم، انبار کرد1 (شکل4 - 6 .) 1 - برای اطالعات بیش تر در زمینه روش بسته بندی و چیدمان پالک های سنگ در واگن های ریلی و کامیون به استاندارد شماره4348 .کشور هند مراجعه شود بسته بندی با چوب روسی فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 73 شکل4 - 6 - نحوه قرارگیری ورق ها ی سنگ 3 - 6 - 4 - حمل و نقل محصوالت بسته بندی ش ده باید محکم و عالمت گذار.ی شوند پس از بسته بندی، کل مجموعه را که به طور م عمول5 تن وزن دارد، در جعبه یا پالت قرار می دهند . برای حمل جعبه ها و پالت ها از کانتینر استفاده می شود (شکل4 - 7 .) بر اساس قوانین حمل و نقل جاده ای ایران، حداکثر بار مجاز24 تن و کانتینر25 .تن است بهترین حالت برای صادرات دریایی محصوالت پردا ،خت شده استفاده از کانتینرهای موجود در بنادر و ک شتی ها .ست این کار مانع آسیب رسیدن به محصوالت در جریان بارگیری و تخلیه می شود و ارسال کاالی تولیدی را به صورت مجموعه ها ی کامل ممکن می سازد. برای شناسایی متصدیان حمل و کلیه افرادی که محموله را جابه جا می کنند و همچنین تحویل درست کاال توسط گیرنده، سفارش باید دارای برگه مشخصات نمونه که حاوی،نشانی گیرنده مقصد ی که کاال در آن تخلیه می شود ، شماره جعبه یا صندوق و آدرس ف رستنده است الصاق .باشد عالمت باید به نحوی زده شود که اشخاص بتوانند در ف اصله چند متری بسته ها یی را که در انبار است، تشخیص دهند و آن .را با کاالهای دیگر اشتباه نگیرند نشانی گیر نده باید مختصر باشد زیرا آدرس کامل، آدرسی است که در اسناد حمل از آن استفاده می شود .اگر کاال برای سازمان ی ند مان وزارتخانه ها ارسال می شود باید نام اداره و واحد مربوطه نیز در آن قید ش ود تا اشتباه ا به قسمت دیگری ارسال نشو .د 74 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما شکل4 - 7 - چیدمان پالت ها در کانتینر 7 - 4 - بازیافت ضایعات عالوه بر ایجاد ضایعات در هنگام استخراج سنگ ها ی تزیینی و نما، در کارخانه ها ی فرآوری نیز ضایعات بسیار زیاد است به نحوی که حدود35 درصد سنگ ها ی تراورتن ، به صورت ضایعات در می آید. در کارخانه ها ی سنگبری، سنگ هایی با ابعاد زیر10 سانتی متر به عنوان باطله در نظر گرفته می شوند بیش و تر ین حجم باطله مربوط به معادن سنگ گرانیت است. 1 - 7 - 4 - دالیل تشکیل ضایعات :عوامل تولید ضایعات به شرح زیر است  تولید قله ها ی شکاف دار در موقع برش به وسیله قله بُر  برش سنگ به وسیله دستگاه بلوک بُر، اره جمعی چند تیغه ای، دستگاه سیم برش و چکش کاری  شکسته شدن لبه ها ،ترک ها و یا خراش در سطح ساب خورده در هنگام حمل الک پ ها 2 - 7 - 4 - روش ها ی کاهش ضایعات الف- در مرحله استخراج  استفاده از ابزارهای الماسه  تغییر روش استخراج در معدن  استفاده از تجهیزات برش برجا برای اصالح بلوک ها ی نامنظم و تبدیل آن ها به محصوالت قابل فرو ش  ایجاد یک انبار برای جلوگیری از تمرکز سنگ و ملزومات در محل فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 75 ب- در مرحله فرآوری  انتخاب تجهیزات و ماشین آالت مناسب سنگ  چیدمان اصولی و فنی ماشین آالت در کارخانه  برش توسط کارگران ماهر و تحت نظارت مهندسان و یا تکنسین ها ی با سابقه  استفاده از دستورالعمل ها و استانداردها ی موجود  اختصاص محلی مناسب برای نگهداری صحیح محصوالت 3 - 7 - 4 - روش ها ی استفاده از ضایعات ضایعات تر، از جمله مشکالت عمده در کارخانه ها ی فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما است. این ضایعات م که اهیتی لجنی دارند، شامل آب و نرمه سنگ اند . این لجن باعث بیشترین مشکالت در کارخانه ها ی فرآوری می شود می و توان از آن در محل ی نزدیک کارخانه، سنگ فرش کف خیابان و حاشیه پیاده رو و یا در عملیات تسطیح اراضی استفاده کر.د از ضایعات جامد طی فرآیند ساخت سنگ های مصنوعی و آنتیک استفاده می شود. الف- استفاده ا ز ضایعات با ابعاد بزرگ تا متوسط از ضایعات با ابعاد بزرگ با توجه به نوع سنگ( مانند مرمر، گرانیت و سنگ الشه)، رنگ و پرداخت س طحی برای کف سازی و پوشش ها ی ارزان قیمت و یا کاربرده ای بیرون از منزل استفاده می شود. ب- استفاده از ضایعات متوسط تا ریز (مانند تراشه و )فلس تراشه ها ی کوچک تا متوسط معموال برای تولید مصالح دانه ای به کار می رود که پس از ارسال به واحد نگ س شکنی به قلوه سنگ یا مصالح ساختمان سازی .یا باغبانی تبدیل شود در برخی موارد نیز به عنوان پرکننده در صن ایع مختلف استفاده می شود . پ- استفاده از باطله ها ی دانه ریز )(نرمه این ضایعات متشکل از اجزای بسیار ریز دانه به صورت گرد و غبار یا لجن است که در تولید سنگ سنباد ه ب ه کار می رود. لجن کلسیتی به عنوان خنثی کننده محصوالت ج انبی اسیدی صنایع یا زمین ها ی آلوده کشاورزی یا گوگرد زدای ی از گازهای تولید شده به وسیله نیروگاه ها ی حرارتی با توان باال و نیز به عنوان ماده افزودنی در ترکیبات گچ و پر کننده ها به کار می رود. لجن همچنین ممکن است برای ارسال به مصرف کنندگان تخصصی مواد آهکی در پر ،کننده کاغذ رنگ ها ی پایه و پوشش ها ی بیتومینه.به کار رود لجن حاصل از گرانیت و مرمر به عنوان پرکننده زمین استفاده می شود و در گذشته، مناطق باتالقی با این مواد پر می شدند . لجن گرانیتی تولید شده به وسیله اره های دیسکی یا فرآیند صیقل، آهن کمی دارند، در نتیجه زمانی که به ماده 76 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما خنثی آهکی نیازی نیست، بعد از خشک شدن و سرند مستقیما در برخی از صنایع مانند صنعت سرامیک یا پرکننده در قالب گیر ی پالستیک ها استفاده می شود. لجن بر جا مانده از اره کردن بلوک ها ی گرانیتی با دن انه د ها ی فلزی که مقادیر زیادی آهن داشته با شد در کوره ها ی مخصوصی خشک می شود و سپس آهن را به کمک آهنرباهای قوی و نیز تفاوت بین جرم مخصوص آهن و ماده خنثی جدا می کنند. ت- تولید سنگ ها ی مصنوعی تولید سنگ مصنوعی تکنولوژی انحصاری دارد و از فشردن خرده سنگ ها ،ی مرمر سنگ ها ،ی کلسیتی گرانیت ها و سنگ ها ی سیلیسی به همراه مواد پر ،کننده چسباننده ها ،رنگ دانه ها ،افزودنی ها و مقدار کمی آب تحت شرا یط خال و ایجاد فشار و لرزش تولید می شوند. ترکیبی که از این راه به دست می آید در قالب ها یی ریخته می شود که دارای ن قش و نگارهای سنگ ها ی طبیعی است و به این سنگ ها جلوه ای کامال طبیعی می دهد (شکل4 - 8 .) سنگ ها ی مصنوعی مستقیما به ورق ها یی با ابعاد و ضخامت ها ی متفاوت تبدیل و یا به بلوک ها یی با ابعاد مختلف بریده می شوند و به ضخامت ها ی متفاوت در می آیند. وزن سنگ ها ی مصنوعی بسته به نحوه تولید مت فاوت است و از15 کیلوگرم بر مترمربع در قطعات کوچک تا37 کیلوگرم بر مترمربع در قطعات بزرگ تغییر می کند. شکل4 - 8 - نمونه ای از سنگ های مصنوعی کارگاه ی ها تولید سنگ ها ی مصنوعی چهار بخش:به شرح زیر دارند  بخش اول که در آن ماشین آالت مخلوط کن .و ساخت بلوک قرار دارند  بخش دوم محل قرارگیری ماشین آالت برش بلوک ها .در ابعاد ورق است  بخش سوم فرآیند پرداخت ورق شامل تنظیم ابعاد، صیقل و ابزارکاری انجام می گیرد .  بخش چهارم محل بسته بندی .خودکار قطعات تولیدی است فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 77 ث- تولید سنگ ی ها آنتیک1 تولید سنگ ها ی آنتیک طی مراحل زیر انجام می گیرد :  حمل ضایعات به کارگاه تولیدی  تفکیک قطعات بر اساس ضخامت و ابعاد و حمل به محل مناسب بر حسب قطعات تفکیک شده  برش اول توسط کارگران استادکار و تبدیل آن ها به ابعاد منظم  برش دوم توسط کارگران ماهر به ضخامت یک سانتی متر  ریخت ن سنگ ها در دستگاه مخلوط کن همراه با مقدار معینی آب  خشک کردن محصول سایش شده در محل های مخصوص ،پس از خشک شدن، بسته به نوع طرح قالب ها یی را که از قبل به این منظور طراحی و از موادی مانند س یلیکون ساخته شده اند، در اختیار کارگران قرار می دهند. پس از دادن قطعات در قالب ها ، پارچه ای به اندازه مساحت لب قا ها پهن و روی آن را چسب کاری می کنند. چسب کاری باید کامال با دقت انجام شود و بدین منظور معموال از چسب چوب استف اده می کنند. پس از چسب کاری ،و خشک شدن چسب قالب ها را وارونه کرده و قالب را خارج می کنند و پس از ت میز کردن م،حصول آن را به بازار مصرف عرضه می کنند. 8 - 4 - روش ها ی نوین برش سنگ 1 - 8 - 4 - برش سنگ با آب پرسرعت2 ( سامانه برش با سرعت آب عالوه بر توانایی برش خطی یک بعدی، سطحی (دوبعدی) و فضایی سه بعدی ) به سامانه ها ی هدایتی نیز متصل می شود. الف- ماشین آالت اصلی و فرعی  تجهیزات اصلی از سه بخش سامانه پرسرعت آب همراه با نازل برش، سامانه هدایت و سامانه مهار س رعت آب .تشکیل شده است  - تجهیزات فرعی شامل ماشین آالت آماده سازی برش با آب، تجهیزات افزایش فشار آب و دستگاه تغذ یه ماده .ساینده است  تجهیزات تصفیه فاضالب بسته به شرایط محی ط فراهم می شود. 1- Antique 2- Water jet 78 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ب- روش برش سنگ با آب پر سرعت در این سامانه از آب با خروج از نازلی با قطری خیلی ریز با مواد ساینده مانند گارنت و با سرعت ی در حدود900 متر در ثانیه برای بریدن سنگ استفاده می شود . فشار در پشت نازل در حدود55000 .پاسکال است آب از نازلی که قطر ر وزنه خروجی آن کم تر از نیم میلی متر (تقریبا325 /0 میلی متر) است خارج می شود (شکل4 - 9) . شکل4 - 9 - دستگاه برش با آب نازل بر روی یک بازوی متحرک خودکار نصب شده است و با برنامه کامپیوتری کار می کند . در این روش ا بتدا نقش را اسکن و آن را تبدیل به سامانه رقومی کرده و سپس به کمک برنامه کامپیوتری، روی سنگ پیاده می کنند . در بیش تر موارد برشکاری به اندازه ای دقیق انجام می شود که درز بین سنگ.ها مشهود نباشد ماده ساینده را به آب می افزایند و مخلوط با سرعتی ت قریبا3 برابر سرعت صوت از نازل خارج می شود و مواد سخت مانند سنگ مرمر، پالک سرامیکی، شیشه و فلز را تا ضخامت کمی بیش از20 سانتی متر با دقت5 /1 ± میلی متر برش می دهد . برای برش سنگ های سخت از گارنت به عنوان ماده ساینده و برای برش سنگ های نرم از ماسه یا الیوین ب ا دانه بندی ها ی مختلف استفاده می شود (شکل4 - 10 .) پ- مزیت ها ی برش با آب  برش بدون گرد و خاک و بو  کیفیت برش بسیار عالی همراه با پارامترهای بهینه برش  تغییر شکل ندادن س نگ  برش بسیار نازک  تولید حرارت نکردن بر خالف روش ها ی لیزری و پالسمایی  اتالف بسیار کم سنگ  دندانه دندانه نشدن لبه برش فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 79  امکان برش سه بعدی  امکان برش ها ی انحنادار  قابلیت تلفیق با سایر سیستم ها ی ماشینی موجود  امکان استفاده از سیستم ها ی هدایتی  امکان هدایت ماشین به وسیله ربات ها  قابل تنظیم بودن پارامترهای برش و امکان تغییر سریع در برش با تعویض برنامه دستگاه (شکل4 - 11 ) 2 - 8 - 4 - برش سنگ با لیزر با برش لیزر می توان انواع طرح ها ی دقیق را بر روی سنگ ها ایجاد کرد . الف- مشخصات ماشین برش لیزری در دستگاه برش لیزری با استفاده از گازی که معموال دی اکسیدکربن است، لیزر تولید می شود. لیزر در لوله لیزر عقب و جلو می رود و پس از تقویت از روزنه لوله لیزر خارج می شود و به وسیله لنز به نقطه مورد نظر می تابد و برش انجام می گیرد . در برش سنگ از لیزرهای با توان یک تا دو هزار وات انرژی استفاده می شود .دستگاه برش لیزر ی این فناوری را با استفاده از نرم افزار CAM/CAD انجام داده و سنگ را برش می دهد. شکل4 - 10 - ماشین برش با آب شکل4 - 11 - خروج آب از نازل و نحوه برش به وسیله ماشین برش با آب 80 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ب- روش برش با لیزر در این روش، برش با استفاده از اشعه لیزر و در اثر ذوب کردن سنگ انجام می گیرد . بر اساس الگوی د اده شده به سیستمCAM/CAD شکل ها و ابعاد مختلف ایجاد می شود. برای حـفظ پودر نرم که حین عملیات تولید می شود ، یک سامانه آب به دستگاه برش لیزری متصل است. ا ین دوغاب جمع آوری می شود .تا به عنوان ماده پرکننده و سفیدکننده مصرف شود پ- برش و حکاکی سنگ با لیزر برای تولید قطعات زینتی، حکاکی با لیزر بر روی سنگ ها انجام می شود (شکل4 - 12 .) حکاکی عمیق امکان پذیر نیست و بهترین نتایج حکاکی سنگ وقتی است که این عمل در سطوح بزرگ و یا تصاویر سیاه و سف ید انجام شود. ا ز لیزر برای تمیز کردن سنگ نیز می توان استفاده کرد. بعد از نصب سنگ و گذشت زمان، سنگ کثیف می شود که برای تمی ز کردن آن می توان .از لیزر استفاده کرد در عمل، حکاکی لیزری بر روی سنگ برای دکوراسیون استفاده می شود. شکل4 - 12 - حکاکی و کارهای ویژه بر روی سنگ با لیزر ت- صیقل و نشانه گذاری به کمک روش ها ی لیزری می توان در سنگ ،ها نشانه گذاری های ویژه ای انجام داد که با سایر روش ها .ممکن نیست نشانه گذاری با لیزر بسیار سریع است و شکل ها و حروف مختلفی را می توان .بر روی سنگ حک کرد از نشانه گذاری لیزری در مقیاس صنعتی می توان ،برای ایجاد سطوح غیرلغزنده به عنوان مثال در پله ها استفاده کرد که این روش ارزان تر از فناوری ها ی شعله زنی یا ماسه زن.ی است در شکل (4 - 13 ) ماشین برش لیزری و نحوه رش ب نشان .داده شده است فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 81 شکل4 - 13 - محصوالت حاصل از برش با لیزر ث- مزایا و معایب مزایا :  مزیت اصلی برش لیزری نسبت به سایر روش ها انرژی متمرکز شده آن است که قطر کانونی کوچک و همچ نین ،سرعت زیادی دارد بنابراین با این روش می توان برش ها.ی بسیار ظریف را انجام داد  کار با برش لیزری نسبت به روش مکانیکی آسان.تر است  با این برش لبه ها خراب می ن شود ،و عالوه بر برش مستقیم می توان برش را به صورت منحنی نیز ان جام.داد  برش لیزری دقت بسیار باالیی.دارد  ،با وجود کمی سوزاندن صدمه ای به سنگ وارد ن می شود.  با فناوری برش با لیزر می توان شکل ها ی مختلف را ا.یجاد کرد  سرعت برش بسیار بیشتر از سایر روش ها.ست  تنش مکانیکی در لبه برش ایجاد ن می شود.  تماس مستقیم بین سنگ و کله .گی برش وجود ندارد  محدودیت تر کم در شکل برش، مسیر و ابعاد آن و سوراخ کردن و برش با یک کله گی واحد انجام می گیرد .  عدم تولید گرد و غبار  امکان تولید ورق ها ی بسیار نازک سنگ :معایب  تولید ذرات ریز  خروج سریع گاز زاید  مصرف انرژی با توجه به مصرف گاز زیاد  نبود امکان پیشگیری از آلودگی یاتاقان های بسیار حساس 82 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما 3 - 8 - 4 - کاربرد کامپیوتر در فرآوری از کامپیوتر برای حذف ضایعات، استفاده بهینه از توانایی کار و کاه ش نیروی کار به شرح زیر استف اده می شود. الف- کنترل عملیات  بهینه سازی مسیر بلوک از زمان ورود تـا تبدیـل به محصـول با برداشـت اطالعات الزم مانند اطال عات دسته بندی شده، تاریخ و زمان دسته بندی ، محل انباشت، ترتیب ورود، ابعاد اولی ،ه و ابعاد محصول تولیدی ن وع سنگ و وزن آن  کنترل لحظه به لحظه عملیات و پیشروی آن همراه با ارائه وضعیت برش به وسیله اره ها  کنترل و مدیریت کل کارخانه اعم از اطالع رسانی ،به مدیریت کارخانه توقف ها ، تعمیرات و سایر م وارد ب- کاربرد ماشین آالت1 CNC در این دستگاه ها با استفاده از نرم افزار های خاصی مانند اتو کد2 ، طرح مورد نظر با دقتی بسیار باال تهیه و به دستگاه داده می شود . دستگاه نیز با دقت بسیار باال طرح مورد نظر را بر روی سنگ پیاده می کند (شکل4 - 14 .) شکل4 - 14 - ماشین CNC در حال چکش کاری پ- سری تراشی تولید محصوالتی که تقاضا برای آن ها زیاد است به وسیله دستگاه ها ی سری تراشی بسیار بهتر و ارزان تر انجام می شود . این تجهیزات با نسخه برداری از یک طرح قابلیت پیاده کردن تعداد قابل توجهی از آن طرح را بر روی س نگ دارند. با وجود .توان سری تراشی این کار باید با نظارت پیوسته کارگران ماهر انجام گیرد 1- Computer numerical control 2- AutoCAD فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 83 ت- کپی تراشی از روش کپی تراشی برای تولید سنگ ها ی مورد مصرف در آشپزخانه و حمام استفاده می شود. ماشین ها ی کپی تراش مک انیکی، هیدرولیکی یا نوری قابلیت تولید محصول نهایی را ندارند زیرا این گونه ماشین ها با استفاده از فنون مختلف فقط منحنی ها ی نامنظم و سوراخ ها ی بیضوی و استوانه ای با سطوح پرداخت نشده را ایجاد می کنند، بنابراین قط عات تولید شده به وسیله این ماشین ها را باید برای ساب و صیقل به دست کارگران ماهر سپرد اما در صورت استفاده ماش ین کپی تراش می توان فرآورده ها یی آماده برای بسته بندی تولید کرد. این ماشین ها کار را بر روی قطعات سنگ گونیا ش ده آغاز می کنند و با استفاده از سیستم ها ی طراحی و هدایت کامپیوتری شکل مطلوب را به سنگ می دهند. 9 - 4 - باز یافت آب  آب مصرف شده مخلوط با گل، به وسیله پمپ از محل حوضچه زیر دستگاه اره ها یا سالن ها ی ساب و برش به مخزن ته نشین ی فرستاده می شود . در طول مسیر پودر فلوکوالنت به پساب اضافه می شود.  در مخزن ته نشین، گل در کف ته نشین و آب تمیز به یک مخزن ذخیره آب هدایت شده و،از این مخزن آب تمیز به طور خودکار به میزان الزم برای استفاده مجدد به دستگاه ها فرستاده می شود.  به وسیله شیر مخصوص، گل های ته نشی ن شده در مخزن، با استفاده از نیروی جاذبه در حوضچه ته نشین ،گل تخلیه می شود.  گل به وسیله پمپ مخصوصی برای آب گیری به دستگاه فیلتر پرس فرستاده می شود و طی این فرآیند ح دود 95 تا99 درصد آب از گل جدا می شود و برای استفاده مجدد به سیستم بر می گردد .  با توجه به اه میت آب در کارخانه، آب برگشتی برای خنک نگه داشتن ماشین آالت و تسهیل در برش و همچنین جلوگیری از گرد و غبار حاصل از برش و ساب مصرف می شود .  در کارخانه ها ی سنگبری، آب و سیستم آبرسانی اهمیت ویژه ای دارد و باید دقت شود که آب به اند ازه کافی به ماشین برسد و نیز ضر وری است .که آب حتما تمیز و بدون گل باشد برای صرفه جویی در مصرف آب و د ستیابی به نتیجه مطلوب و تولید با کیفیت باال الزم است که در کارخانه ها ی مدرن دستگاه تصفیه آب نص ب شود تا آب دای ما در چرخه تولید باقی بماند و حداقل هدرروی .را داشته باشد 10 - 4 - الزامات فرآوری عرضه ی زیبا ی هر سنگ بستگی به مهارت فرآوری آن دارد. در فرآوری سنگ باید از استانداردها بین ی المللی روزآمد در زمینه ی ها ،برش صیقل، ابعاد کردن، ساب ،حکاکی کردن و کلیه عملیات قبل از بسته بندی ،استفاده کرد بنا براین برای حفظ ارزش سنگ الزامات زیر در مرحله فرآوری باید ا:نجام شود 84 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما  ورق ها و الک پ ها یی که از برش کوپ به وسیله اره و یا قله بُر به دست می آیند باید ضخامت یکسان با دامنه تغییرات دو میلی متر .داشته باشند  در مرحله برش طولی و عرضی سنگ، سرعت پیشروی دیسک ها ی برش با توجه به سختی سنگ و نوع سگمنت ها.ی دیسک تنظیم شود  در صورتی که احتمال جدا شدگی در حین برش وجود داشته باشد باید با استفاده از چسب درز و شکا ف را پر ک رد و یا با استفاده از دستگاه تک .الم، برش از محل شکاف و درز انجام گیرد  ،در هنگام برش الک پ ها .باید کامال ثابت و بدون حرکت باشند  دو طرف قطعات برش خورده باید کامال م.ستقیم و با یکدیگر موازی باشند  .سطوح باالیی و پایینی قطعات برش خورده تخت، یکنواخت و موازی باشند  به دلیل اهمیت جهت برش و تاثیر آن بر،روی مقاومت، هوازدگی، نحوه فرسوده شدن و زیبایی توجه به جهت یافتگی کانی ها ، پرشدگی های ثانویه، توزیع کانی ها ی فرعی و نوع مصرف .الزم است  عواملی مانند مقدار و چ ،گونگی توزیع فشار باد، سرعت عرضی چرخشی و طولی دستگاه ساب نواری پ یوسته و همچنین تراز بودن سنگ و صفحه نوار، تاب نداشتن صفحه ها ، کیفیت لقمه ها و مقدار آبی که به ها ه لقم می رسد ، .در کیفیت ساب تاثیر زیادی دارد  عملیات ساب و صیقل سنگ باید در چند مرحله انجام گیرد تا سطح سنگ کامال صاف و صیقلی شود، ب نابراین تعیین تعداد مراحل و درجات صیقل کاری ، جنس لقمه ها ی ساب و سنباده ها ی مورد نیاز عملیات صیقل کاری باید.با توجه به جنس و نوع سنگ به صورت مطلوب انتخاب شود  ضخامت سنگی که باید صیقل کاری شود باید بیش تر از ضخامتی باشد که برای سنگ محصول نهایی در ن ظر .گرفته شده است  در مرحله ساب و صیقل سنگ نیاز به استفاده از یک سیستم تنظیم و اندازه گیری ضخامت وجود دارد تا بتوان .محصول را با یک ضخامت یکسان تولید کرد اندازه گیری در کارخانه ها ی قدیمی توسط کارگر ماهر و د ر کارخانه ها ی مدرن به وسیله ماشین انجام می شود.  حداکثر اختالف ضخامت ورق ها الک پ و ها نباید بیش از نیم میلی متر .باشد  وزن مخصوص، درصد جذب آب، مقاومت فشار ش ی، مدول گسیختگی، مقاومت خمشی و مقاومت سایشی باید بر روی پالت ها و یا جعبه ها ی بسته بندی درج شو.د  در بسته بندی برای صادرات و یا راه دور برای الک پ ها باید از چوب ها ی روسی (سوزنی برگ خشک) ا ستفاده شود و در صورت نیاز قبل از بسته بندی در داخل جعبه ها ی یونولیتی گذاشته شده و سپس در پالت های چوبی .قرار داده شود. وزن هر پالت نباید بیش از یک تن باشد فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 85  برای حمل ورق ها نیز باید از چوب ها ی روسی و یا پروفیل ها ی فلزی استفاده شود. ابعاد بسته ها ی ورق ها بستگی به طول و ارتفاع آن ها دارد و وزن آن .ها نباید بیش از پنج تن باشد  فضای الزم برای انبار کردن کوپ ها و محصوالت و جابه جا یی آن ها در هنگام راه اندازی کارخانه فر آوری باید مد .نظر قرار گیرد 11 - 4 - توصیه ها ی ایمنی  برای ایجاد حداکثر بازدهی، سرعت عملکرد تیغه الماسه و حداکثر سرعت ایمن برای دیسک ها یی با قطرهای مختلف باید رعایت شود (جدول4 - 1 .)  .بلوک سنگ در هنگام برش باید به صورت ایمن تثبیت شود  برای جلوگیری از واژگونی و ریزش بلوک سنگ حین برش، برش نباید به صورت کامل انجام گیرد و ی ا از قسمت .زیرین بریده شود  برای جلوگیری از تماس سکوی ابزار برش با دستگاه باید تیرهای چوبی یا باریکه ای از سنگ در ب ین قسمت .زیرین بلوک سنگ و سکوی دستگاه برش قرار داده شود  برای جلوگیری از خطر واژگونی و نگهداری د ر حالت قائم به ویژه هنگام حمل باید صفحات برش دا ده شده به کمک گچ کاری .و یا بستن، به یکدیگر محکم شوند  برای خنک کردن دیسک ها و جلوگیری از پراکنده شدن گرد و غبار باید به صورت پیوسته از آب است.فاده شود جدول4 - 1 - سرعت عملکرد تیغه ها ی الماسه با قطرهای مختلف قطر دیسک سرعت حداکثر سرعت ایمن اینچ سانتی متر دور در دقیقه دور در دقیقه 4 16 / 10 9072 15000 5 /4 43 / 11 8063 13300 5 7 / 12 7257 12000 6 24 / 15 6048 10000 7 78 / 17 5184 8500 8 32 / 20 4536 7500 9 86 / 22 4032 6800 10 40 / 25 2629 6100 12 48 / 30 3024 5100 12 سرعت باال 48 / 30 سرعت باال 6300 6300 14 56 / 35 2592 4400 14 سرعت باال 56 / 35 سرعت باال 5400 5400 16 64 / 40 2268 3800 18 72 / 45 2016 3400 86 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ادامه جدول4 - 1 - سرعت عملکرد تیغه های الماسه با قطرهای مختلف قطر دیسک سرعت حداکثر سرعت ایمن اینچ سانتی متر دور در دقیقه دور در دقیقه 20 80 / 50 1814 3000 22 88 / 55 1649 2800 24 96 / 60 1512 2500 26 04 / 66 1396 2300 28 12 / 71 1296 2300 30 20 / 76 1210 2000 32 28 / 81 1134 1900 36 44 / 91 1008 1800 42 68 / 106 864 1500 48 92 / 121 756 1200 12 - 4 - مشخصات شناسنامه سنگ ها ی تزیینی و نما :اطالعات زیر باید در شناسنامه سنگ درج شود  نام تجاری سنگ  نام علمی سنگ  نام سنگ در سامانه استاندارد علمی و تجاری  وزن مخصوص  درصد جذب آب  تخلخل  مقاومت فشارشی، سایشی، خمشی، برشی و مقاومت در برابر یخبندان  سختی  ضریب انبساط حرارتی  ،محل استفاده (به طور مثال کف اتاق یا سالن، پلکان، نمای خارج پیاده رو ، خیابان و موارد مش)ابه  موقعیت محل استفاده در اقلیم آب و هوایی (به طور مثال سرد و خشک، گرم و مرطوب) در صورت اس تفاده در محیط باز یا به عنوان سنگ نما  نام شرکت یا کارخانه تولیدکننده فصل چهارم - تیری مد دی تول 16 / 04 / 1405 87 13 - 4 - مشخصات سنگ سالم در ارتباط با نوع کاربرد آسان ترین راه تشخیص یک سنگ سالم و بدون ترک، داشتن صدای شبیه به صدای شیشه است . برای این کار ب اید چند ضربه با یک شی فلزی به سنگ زد.. اگر صدای شفاف شیشه را داد این سنگ بدون ترک و پوسیدگی است نگ س ها ی نما با ید بدون ترک، شیار، شک ستگی و رگه ها ی سست، پوسیدگی و خلل و فرج باش ن د. سنگ سالم سنگی است که جاذب آب زیاد نب وده و تحمل باالیی در مقابل محیط ها.ی طبیعی، شیمیایی و سایش داشته باشد در خرید سنگ ساختمانی باید به فضای ساختمان که قصد نصب سنگ در آن است ، توجه شود . هر سنگی مناس ب مکان خاصی ا ست . به طور معمول این فضاها به سنگ ها ی مناسب نمای خارجی، نمای داخلی، کف پله و پاگرد ، کف فرش فضاهای داخلی مسکونی، کف فرش فضاهای داخلی تجاری و اداری، کف فرش بام و پیاده رو، سرویس بهداشتی ، درپوش ،دیوارهای محوطه حیاط و جان پناه بام و در نهایت س نگ روی کابینت آشپزخانه تقسیم می شوند. سنگ ها ی نمای خارجی باید مقاومت باالیی در برابر گرما، رطوبت، سرما و اشعه ماورا بنفش و نور خور شید داشته باش،ند بنابراین بهترین نوع سنگ برای نمای خار جی تراورتن، گرانیت یا ماسه سنگ است . البته بهترین انتخاب ب رای نمای خارجی ت راورتن است زیرا این سنگ مقاوم و ارزان تر از گرانیت است . تراورتن به علت تخلخل چسبندگی مناسبی ب ا سیم ان دارد و محکم به دیوار می چسبد .در نتیجه ماندگاری خوبی دارد سنگ ها ی با مقاومت کم و ظاهر زیبا بهترین گزینه برای نمای داخلی است. سنگ ها یی مانند مرمریت، گر انیت و سنگ چینی به علت عدم تماس با تغییرات جوی انتخاب مناسبی برای نمای داخلی اند. برخی از افراد به علت ر نگ و رگه ها ی خاص، تراورتن را ترجیح می دهند . این سنگ ها جلوه ها ی بسیار زیبایی را در البی ها ، پاگردها، اطراف در آسانسورها، دیوارهای راه پله، دیوارهای پارکینگ ا یجاد می کنند. راه پله و پاگردها بهترین مکان برای نصب سنگ گرانیت است، این سنگ مقاومت بسیار باالیی دارد . به علت قیمت باالی گرانیت در پلکان از مر مر درجه دو استفاده می کنند ولی توصیه می شود برای پلکان ساختمان های ادارای و تجاری و مدارس که آمد و شد زیادی دارند.از جنس مرمر مرغوب یا گرانیت استفاده کرد بهترین سنگ مور د استفاده در فرش سنگ کف ساختمان ها مرمر است. در مورد سنگ منتخب برای کف فرش فض اهای داخلی تجاری و اداری نیز مرمر بسیار مناسب است اما برای این مکان ها باید از مرمر بسیار مرغوب اس تفاده کرد زیرا این مکان ها بیش تر .از فضای خانه پاخور دارد برای کف فرش بام و پیاده رو باید از سنگ ها یی استفاده کرد که در برابر یخ زدگی و فشار مقاوم باش .ند استفاده از سنگ ی ها .تراورتن، چینی و گرانیت گزینه بسیار مناسبی است در سرویس بهداشتی به هیچ عنوان نباید از سنگ مرمر استفاده د کر زیرا این سنگ در برابر مواد شیم یایی بسیار ضعیف .است سنگ ی ها مقاوم در برابر رطوبت و مواد شوینده برای این مکان ها مناسب اند. در مور د درپوش دیوار محوطه، حیاط و جان پناه بام نیز تراورتن بهترین و ارزان تر ین گزی.نه است 88 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما سنگ منتخب کابینت آشپزخانه گرانیت و چینی اس ت. توصیه می شود گرانیت ها ی درجه دو سه و برای این فض اها در نظر گرفته نشود زیرا گرانیت این مکان باید از بهترین سنگ بدون خلل و فرج و ترک باشد تا در مقابل مواد شوینده و تمیز.کننده و سایش مقاوم باشد در ادامه چند توصیه مهم در عملیات ساختمانی سنگ در هنگام بنایی ارائه می شود:  .سنگ را باید مرطوب کرد  مالت در بین سنگ ها باید به نحوی قرار گیرد که مانع از تماس لبه ها ی فوقانی و تحتانی سنگ با .یکدیگر شود  قطعات سنگ چیده شده در ردیف اول باید بزرگ تر از ردیف ها.ی فوقانی باشد  سنگ باید در جهت خواب و جهت اولیه و طبیعی آن قرار .گیرد  - عملیات بنایی با سنگ در هوای زیر5 درجه سانتی گراد .مجاز نیست  برای نصب سنگ های پالک باید از قالب ها ی مناسب فلزی از آهن زنگ نزن و یا سایر فلزات مناسب مانند برنز .برای اتصال بهتر سنگ به مالت استفاده کرد پ. 1- پیوست1 معرفی استانداردها ی سنگ تزیینی و نما پیوست 1 - معرف ی استانداردها ی سنگ ین یی تز و نما 16 / 04 / 1405 91 پیوست1 - معرفی استانداردها ی سنگ تزیینی و نما جدول پ.1 - 1 - استانداردها ی ملی ایران مربوط به سنگ ها ی تزیینی و نما شماره استاندارد موضوع ترجمه استاندارد فارسی انگلیسی INSO 25 کاشی ها ی سرامیکی- ،تعاریف طبقه بندی، ویژگی ها و نشانه گذاری Ceramic tiles- definitions, classification, characteristics and marking ISO13006 ISIRI 618 بلوک ها ی سنگ های طبیعی برای برش برای استفاده در نما، کف و تزیینات Blocks of natural stone for sawing facing slabs GOST 9479-60 ISIRI 5694 سنگ گرانیت ساختمانی- ویژگی ها Dimension granite stone- specifications ASTM C615-85 ISIRI 5695 سنگ آهک ساختمانی- ویژگی ها Dimension lime stone- specifications ASTM C568-89 ISIRI 5696 سنگ مرمریت- ویژگی ها Marble stone- specifications ASTM C503 ISIRI 5697 سنگ های ساختمانی- روش ها ی آزمون ضریب گسیختگی Dimension stone- modulus of rupture- test method ASTM C99-87 ISIRI 5698 سنگ های ساختمانی- تعیین مقاومت فشاری- روش آزمون Dimension stone- determination of compressive strength- test method ASTM C170-87 ISIRI 5699 سنگ های ساختمانی- تعیین جذب آب و وزن مخصوص - روش آزمون Dimension stone- determination of absorption and bulk specific gravity- test method ASTM C97/C97M ISIRI 5700 سنگ های ساختمانی - روش آزمون تعیین مقاومت سایشی در اثر تردد Dimension stones- determination of abrasion resistance of stone subjected to foot traffic ASTM C241-85 INSO 8116 مصالح ساختمانی- فرآورده ها ی عایق کاری حرارتی- فرآورده ها ی پشم معدنی کارخانه ای- ویژگی ها Thermal insulation products for buildings- factory made mineral wool products- specifications EN 13162 ISIRI 8228 سنگ های ساختمانی- واژه نامه Dimension stone- terminology ASTM C119 ISIRI 8229 سنگ های ساختمانی- تعیین مقاومت خمشی- روش آزمون Dimension stones- determination of flexural strength- test method ASTM C880/C880M ISIRI 8230 سنگ های ساختمانی- تعیین مقاومت سایش در اثر رفت و آمد- با استفاده از دستگاه سا یش تیبر- روش آزمون Dimension stone- abrasion resistance of stone subjected to foot traffic- taber abraser method- test method ASTM C1353 INSO 9169-3 کاشی ها ی سرامیکی- قسمت 3 - تعیین جذب آب، تخلخل ظاهری، چگالی نسبی ظاهری و چگالی توده ای- روش آزمون Ceramic tiles- part 3- determination of water absoption, apparent porosity, apparent relative density and bulk density- test method ISO 10545-3 INSO 9169-8 کاشی ها ی سرامیکی- قسمت 8 - تعیین انبساط حرارتی خطی- روش آزمون Ceramic tiles-part8: determination of linear thermal expansion- test method ISO 10545-8 INSO 9169-16 کاشی ی ها سرامیکی- قسمت 16 - تعیین اختالف ها ی جزیی رنگ Ceramic tiles part 16- determination of small color differences ISO 10545-16 INSO 10760-3 کاشی ها ی سرامیکی- روان مالت ها و چسب ها- قسمت3 - ،اصطالحات تعاریف و ویژگی ها ی روان مالت ها ی بندکشی کاشی Ceramic tiles- grouts and adhesives – part 3: terms, definitions and specifications for Tile grouts ISO 13007-3 INSO 10760-4 کاشی سرامیکی– چسب ها و دوغاب ها- قسمت 4 - روش ها ی آزمون دوغاب ها Ceramic tiles - grouts and adhesives – part 4- test methods for grouts ISO 13007-4 ISIRI 10845-3 تدارک در ساختمان سازی- قسمت3 - شرایط استاندارد مناقصه Construction procurement- part 3- standard conditions of tender ISO 10845-3 ISIRI EN 12059 فرآورده ها ی سنگ طبیعی- سنگ ساختمانی کار شده- الزامات Natural stone products- dimensional stone work- requirements EN 12059 92 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ادامه جدول.پ1 - 1 - استانداردها ی ملی ایران مربوط به سنگ ها ی تزیینی و نما شماره استاندارد موضوع ترجمه استاندارد فارسی انگلیسی ISIRI 12491 چسب ها ی کاشی- تعیین قابلیت ترکنندگی- روش آزمون Adhesives for tiles- determination of wetting capacity- test method - ISIRI 12492 چسب ها ی کاشی- ،الزامات طبقه بندی و شناسایی (اصالحیه شماره1) Ashesives for tiles- requirements, classification and designation (Amendment No. 1) DIN EN 12004 INSO 12495-1 کاشی کاری کف و دیوار- قسمت1 - طراحی و اجرای کاشی کاری و موزاییک کاری دیوارهای داخلی با استفاده از سرامیک و سنگ طبیعی در شرایط معمول-آیین کار Wall and floor tiling part 1- design and installation of internal ceramic and natural stone wall tiling and mosaics in normal conditions - code of practice BS 5383-1 INSO 12495-2 کاشی کاری کف و دیوار- قسمت2 - طراحی و اجرای کاشی کاری سرامیکی و موزاییک بر روی دیوارهای خارجی شامل کاشی ها ی سفالی و سفالینه ها ی لعاب دار- آیین کار Wall and floor tiling part 2-design and installation of external ceramic wall tiling and mosaics(including terra cotta and faience tiles)- code of practice BS 5383-2 INSO 12495-4 کاشی کاری کف و دیوار- قسمت4 - طراحی و اجرای کاشی کاری و موزاییک کاری در شرایط خاص- آیین کار Wall and floor tiling part 4-tiling and mosaics in specific conditions-code of practice BS 5383-4 INSO 12495-5 کاشی کاری کف و دیوار- قسمت5 - طراحی و اجرای کف سازی با موزاییک ها ی مرمری و بلوک ها ی سیمانی- سنگ طبیعی و بلوک ها ی کامپوزیتی- آیین کار Wall and floor tiling part 5- design and installation of terrazzo tile and slab, natural stone and composition block floorings-code of practice BS 5383-5 ISIRI 14212 سنگ های ساختمانی- سنگ لوح- تعیین جذب آب- روش آزمون Dimension stone- slate stone- determination of water- absorption- test method ASTM C121/C121M ISIRI 14213 سنگ های ساختمانی- کوارتزی- ویژگی ها Quartz- based dimension stone- specifications ASTM C616/C616M ISIRI 14214 سنگ های ساختمانی- سرپانتین- ویژگی ها Dimension stone- serpentine- specifications ASTM C1526 ISIRI 14215 سنگ های ساختمانی- سنگ لوح- مقاومت در برابر هوازدگی- روش آزمون Dimension stones- slate stone- weathering resistance of slate- test method ASTM C217/C217M ISIRI 14216 سنگ های ساختمانی- سنگ لوح– ویژگی ها Dimension stone- slate stone- specifications ASTM C629 ISIRI 14217 سنگ های ساختمانی- آزمون خمشی سنگ ،لوح (بار شکست ضریب گسیختگی، ضریب )کشسانی- روش آزمون Dimension stones- flexures testing of slate (breaking load, modulus of rupture, modulus of elasticity)- test method ASTM C120/C120M ISIRI 14218 سنگ های ساختمانی- سنگ لوح برای سقف سازی- ویژگی ها Dimension stone roofing slate specifications ASTM C406 ISIRI 13247 سنگ های ساختمانی- تراورتن- ویژگی ها Dimension stone –Travertine- specifications - ISIRI 14499 کاشی ها ی سرامیکی آنتی باکتریال (خود تمیز ) شونده- ویژگی ها Antibacterial ceramic Tiles- specifications تحقیقات و تجربیات ISIRI 14501 کاشی ها ی تزیینی- کاشی ها ی مورد مصرف در معرق کاری- ویژگی ها Decorative tiles – tiles for used mosaicking - specifications تحقیقات و تجربیات ISIRI 14508 کاشی ها ی سرامیکی- بسته بندی و نشانه گذاری Ceramic tiles - packing and marking تحقیقات و تجربیات INSO 14685 سنگ های تزیینی و نما- راهنمای اکتشاف Decorative and faced stones -exploration guide تحقیقات و تجربیات INSO 14696 آهک- آهک زنده و هیدارته- تعاریف و طبقه بندی Lime- quicklime and hydrated classification and definitions تحقیقات و تجربیات INSO 14697 سنگ دانه بندی شده- واژه نامه Graded stone- vocabulary تحقیقات و تجربیات پیوست 1 - معرف ی استانداردها ی سنگ ین یی تز و نما 16 / 04 / 1405 93 ادامه جدول.پ1 - 1 - استانداردها ی ملی ایران مربوط به سنگ ها ی تزیینی و نما شماره استاندارد موضوع ترجمه استاندارد فارسی انگلیسی INSO 14698 محصوالت تزیینی با استفاده از ضایعات کاشی- ویژگی ها و روش ها ی آزمون Decorative products build with waste ceramic tiles- specifications and test methods تحقیقات و تجربیات INSO 14700 سنگ گرانیت رنگ آمیزی شده- ویژگی ها و روش ها ی آزمون Colored granite stone- specifications and test methods تحقیقات و تجربیات INSO 14704 مصنوعات سنگی- تعاریف و طبقه بندی Stone products- definitions and classification تحقیقات و تجربیات INSO 14718 چسب سنگ- ویژگی ها Adhesives for stone- specifications EN 13501 INSO 14747 ساختمان- نمایش سطوح اجرایی نماهای ساخته شده از اجزا یکسان Building construction- presentation of performance levels of facades made of same- source components ISO 7361 INSO 14861 سنگ طبیعی- تعیین بار شکست در پین چال- روش ها ی آزمون Natural stone determination of the breaking Load at dowel hole-test methods DIN EN 13364 INSO 14870 سنگ های طبیعی- تعیین مقاومت لغزشی با استفاده از دستگاه آونگی-روش آزمون Dimension stone- determination of the slip resistance by means of the pendulum tester- test method BS EN 14231 INSO 14871 سنگ های طبیعی- تعیین مقاومت در برابر پیرشدگی با استفاده از غبار نمک- روش آزمون Dimension stone- determination of resistance to ageing by salt mist- test method BS EN 14147 INSO 14872 سنگ های طبیعی- تعیین مشخصات هندسی- روش ها ی آزمون Dimension stone- determination of geometric characteristics- test method BS EN 13373 INSO 14958 آزمون ها ی واکنش در برابر آتش- اندازه گیری خواص مواد با استفاده از دستگاه پیشروی آتش Reaction to fire tests- measurement of material properties using a fire propagation apparatus ISO 12136 INSO 14959 سنگ طبیعی- تعیین مقاومت در برابر یخ زدگی- روش آزمون Natural stone- determination of frost resistance- test method BS EN 12371 INSO 16015 سنگ طبیعی- تعیین سرعت انتشار صوت- روش آزمون Dimension stone- determination of sound speed propagation- test method BS EN 12504-4 INSO 16016 سنگ طبیعی- تعیین ضریب انبساط حرارتی خطی- روش آزمون Dimension stone- determination of linear thermal expansion coefficient- test method BS EN 14581 INSO 16426 سنگ آگلومره- اسلب ها و فرآورده ها ی به اندازه بریده شده برای رویه میز و کابینت آشپزخانه- الزامات Agglomerated stone- slabs and cut-to-size products for vanity and kitchen tops- requirements BS EN 15388 BS EN 15285 INSO 16934 سنگ طبیعی- ور ق سنگ( های اسلب ها )ی زبر- الزامات Natural stone- rough slabs- requirements BS EN 1468 INSO 16935-1 سنگ طبیعی- طراحی و نصب برای نما و پوشش- قسمت1 - کلیات- آیین کار Natural stone- design and installation for cladding and lining- Part 1- general- code of practice BS 8298-1 INSO 16935-2 سنگ طبیعی- طراحی و نصب برای نما و پوشش- قسمت2 - نمای سنتی قالب گوشی بیرونی- آیین کار Natural stone- design and installation for cladding and lining- Part 2- traditional handset external cladding- code of practice BS 8298-2 INSO 16935-4 سنگ طبیعی- طراحی و نصب برای نما و پوشش- قسمت4 - پوشش پرده باران و پوشش سنگی بر روی سامانه ها ی پوشش قاب فلزی- آیین کار Natural stone- design and installation for cladding and lining- part 4- rainscreen and stone on metal frame cladding systems- code of practice BS 8298-4 INSO 16936 سنگ طبیعی- تعیین ضریب جذب آب با استفاده از خاصیت مویینگی- روش آزمون Natural stone- determination of water absorption coefficient by capillarity- test method BS EN 1925 94 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ادامه جدول.پ1 - 1 - استانداردها ی ملی ایران مربوط به سنگ ها ی تزیینی و نما شماره استاندارد موضوع ترجمه استاندارد فارسی انگلیسی INSO 16937 سنگ ساختمانی- تعیین ضریب االستیسیته استاتیکی- روش آزمون Dimension stone- static elastic modulus- test method BS EN 14580 INSO 16938 سنگ ساختمانی- تعیین سختی نوپ- روش آزمون Dimension stone- determination of knoop hardness- test method BS EN 14205 INSO 17010 کاشی سرامیکی تزیینی- ویژگی ها Decorative ceramic Tile- specifications BS EN 14411 INSO 17011 فرآورده ها ی سنگ طبیعی- ورق سنگ ها (اسلب ها ) برای استفاده در پله ها و کف- الزامات Natural stone products- slabs for floors and stairs- requirements BS EN 12058 INSO 17014 سنگ طبیعی- ورق سنگ( های اسلب ها )ی طبیعی برای سنگ فرش بیرونی- الزامات و روش ها ی آزمون Natural stone- slabs of natural stone for external paving -requirements and test methods BS EN 1341 INSO 17015 سنگ طبیعی- ورق سنگ( های اسلب ها )ی طبیعی برای سنگ فرش بیرونی- الزامات و روش ها ی آزمون Natural stone - determination of flexural Strength under concentrated Load – test method BS EN 12372 INSO 17016 سنگ طبیعی- تعیین مقاومت مرمر در برابر چرخه ها ی حرارتی و رطوبتی- روش آزمون Natural stone- determination of resistance of marble to thermal and moisture cycles- test method BS EN 16306 INSO 17017 سنگ طبیعی- مجموعه سنگ های طبیعی برای سنگ فرش بیرونی- الزامات و روش ها ی آزمون Natural stone- sets of natural stones for external paving- requirements and test methods BS EN 1342 INSO 17018 جداول سنگ طبیعی- جدول بیرونی- الزامات و روش ها ی آزمون Kerbs of Natural Stone- External Kerb- Requirements and test methods BS EN 1343 INSO 17020 سنگ طبیعی- تعیین حساسیت در برابر تغییر ظاهری ناشی از چرخه ها ی حرارتی- روش آزمون Natural stone- determination of sensitivity to changes in appearance products by thermal cycles- test method BS EN 16140 INSO 17021 سنگ طبیعی- تعیین مقاومت خمشی تحت گشتاور ثابت- روش آزمون Natural stone- determination of flexural strength under constant moment- test method BS EN 13161 INSO 17073 سنگ طبیعی- ورق سنگ( های اسلب ها )ی طبیعی برای سنگ فرش بیرونی- الزامات و روش ها ی آزمون Thermal compatibility between concrete and an epoxy-resin overlay-test method ASTM C 884/C 884M INSO 17092-1 فرآورده ها ی سنگ لوح و سنگ طبیعی برای سقف سازی منفصل و پوشش نما- قسمت1 - ویژگی ها Slate and stone products for discontinuous roofing and cladding-Part 1: Specifications BS EN 12326-1 INSO 17092-2 فرآورده ها ی سنگ لوح و سنگ طبیعی برای سقف سازی منفصل و پوشش نما بیرونی- سنگ لوح و سنگ کربناته- قسمت2 - روش ها ی آزمون Slate and Stone for discontinuous Roofing and external cladding - slate and carbonate Slate – Part 2: test methods BS EN 12326-2 INSO 17192 فرآورده ها ی سنگ طبیعی- کاشی ها ی مدوالر- الزامات Natural stone products- modular tiles- requirements DIN EN 12057 INSO 17193 سنگ طبیعی- بلوک ها ی زبر- الزامات Natural stone- rough blocks -requirements BS EN 1467 INSO 17194 سنگ طبیعی- تعیین مقاومت فشاری تک محوری- روش آزمون Natural stone- determination of uniaxial compressive strength- test methods DIN EN 1926 پیوست 1 - معرف ی استانداردها ی سنگ ین یی تز و نما 16 / 04 / 1405 95 ادامه جدول.پ1 - 1 - استانداردها ی ملی ایران مربوط به سنگ ها ی تزیینی و نما شماره استاندارد موضوع ترجمه استاندارد فارسی انگلیسی ISIRI 17195 سنگ طبیعی- ،تعیین چگالی واقعی و ظاهری تخلخل کل و باز- روش آزمون Natural stone- determination of real density and apparent density, and total and open porosity- test methods DIN EN 1936 INSO 17196 فرآورده ها ی سنگ طبیعی- اسلب ها ی نما- الزامات Natural stone products, slabs for cladding requirements DIN EN 1469 INSO 18625 سنگ طبیعی- تعیین جذب آب در فشار اتمسفر- روش آزمون Natural stone- determination of water absorption at atmospheric pressure- test method BS EN 13755 INSO 18809 چسب کاشی- تعیین مقاومت چسبندگی برشی چسب ی ها رزینی واکنش گرا- روش آزمون Adhesive for tile –determination of shear adhesion strength of reaction resin adhesives- test method BS EN 12003 INSO 19258-3 واکنش در برابر آتش- قابلیت افروزش فرآورده ها ی ساختمانی قسمت3 - آزمون با چند منبع Reaction to fire tests- ignitability of building products subjected to direct impingement of flame- part 3- multi- source test ISO 11925-3 جدول پ.1 - 2 - فهرست استانداردها بین ی المللی مربوط به سنگ تزیینی و نما استاندارد ASTM BIS DIN EN UNI اصطالحات علمی C11903 1805-73 - 12670 8458 مشخصات سرپانتین A1526-03 - - - - مشخصات مرمر C503-03 1130-69 - - - مشخصات سنگ ها ی تزیینی آهک C568-03 1128-1974 - - - مشخصات سنگ ها ی تزیینی کوارتزدار C616-03 3622-77 - - - مشخصات سنگ ها ی تزیینی اسیلیتی C629-03 C406 6250-81 EN12326-2 12326-2 EN12326-2 مشخصات گرانیت C615-99 3316-74 - - - خصوصیات بلوک خام - - - PrEN1467 - خصوصیات سنگ جدول - - EN1343 482 1343 EN1343 مشخصات تراورتن C1527 - - - - روش شناسایی و مشخصات سنگ ها ی طبیعی ساختمانی - 1123-75 - - - ویژگی ها ی هندسی - 1128-74 1130-1969 EN13373 13373 - فرآوری سنگ ها ی تزیینی - 1129-72 - - - معیارهای ارزش سنگ - - EN1244 12440 9725 پالک برای سنگ فرش - - EN1341 1341 EN1341 مجموعه الزامات برای سنگ فرش - - EN1342 1342 EN132 تعیین پرداخت ها ی سطوح چروک1 - - - PrENw124 6030 - چیدمان و پوشال گذاری الک پ ها - 8348-1977 - - - تولیدات پرداخت شده خصوصیات کاشی سنگ ها ی معمولی - - - PrEN12057 - تولیدات پرداخت شده خصوصیات الک پ ها ی کف و پله - - - PrEN12058 - تولیدات پرداخت شده، خصوصیات سنگ ها ی بعددار - - - PrEN12059 - خصوصیات تولیدات نیمه)پرداختی (پالک خام - - - PrEN1468 - 1- Rugosity 96 16 / 04 / 1405 راهنمای فرآوری سنگ های تزیینی و نما ادامه جدول.پ1 - 2 - فهرست استانداردها بین ی المللی مربوط به سنگ تزیینی و نما استاندارد ASTM BIS DIN EN UNI خصوصیات تولیدات نیمه)پرداختی (پالک برای نما - - - PrEN1469 - مدول ارتجاعی استاتیکی - - - PrEN114580 - ضریب اتساع حرارتی - - - PrEN14581 - مقاومت در برابر اسید و هوازدگی C217-94 4122-67 1125-74 - PrEN 13919 - مقاومت در برابر انجماد - - EN12371 PrEN 12371 EN12371 مقاومت در برابر کریستالیزاسیون نمک - - EN12370 PrEN 12370 EN12370 مقاومت در طول زمان در حضور غبار نمک - - - PrEN 14147 - استخراج کواری (برای )اطالع - 8381 - - - جدول پ.1 - 3 - استانداردها ی مربوط به شرکت ها ی ایتالیایی ردیف ویژگی ASTM EN UNI BIS 1 جرم حجمی ظاهری - - UNI 9724/1 - 2 مقاومت کششی - - UNI 9724/2 BIS 121 3 میزان جذب رطوبت ASTM C121 EN 13755 UNI 9724/2 BIS 1124 4 مقاومت فشاری ASTM C170 EN 1926 UNI 9724/3 BIS 1121 5 مقاومت سایشی ASTM C1353 - - BIS 1706 6 وزن مخصوص ASTM C97 EN 1936 - BIS 1121 7 مدل گسیختگی ASTM C120 - - - 8 ضریب اتساع حرارتی - EN 14851 - - 9 مقاومت در برابر انجماد - - - EN 12371 از دیگر استانداردها ی مهم ایتالیا استاندارد انواع پرداخت سنگ است که در استاندارد UNI8458 به ش رح زیر طبقه بندی و ارائه :شده است  سطوح حاصل از استخراج1  سطوح حاصل از شکافتن2  سطوح حاصل از برش اره3  سطوح حاصل از برش قله بُر4  سطوح حاصل از برش، سیم برش الماسه5  سطوح حاصل از شوک ها ی مکانیکی6 1- Quarry- Plane Surface 2- Spilt Surface 3- Gang Saw-Plane Surface 4- Block Cutter- Plane Surface 5- Diamond Wire- Plane Surface 6- Thermal- Treatment Surface پیوست 1 - معرف ی استانداردها ی سنگ ین یی تز و نما 16 / 04 / 1405 97  سطوح حاصل از پرداخت حرارتی1  سطوح حاصل از پرداخت با مواد شیمیایی2  سطوح قدیمی3  سطوح حاصل از پرداخت با روش ها ی نوین4 در استانداردBIS: 1129-72 پرداخت سنگ ها ی ساختمانی طبیعی در شش قسمت به شرح زیر آمده که در هیچ ی ک به نحوه پرداخت سنگ اشاره.ای نشده و فقط به معرفی ملزومات دستی پرداخت، پرداخته شده است  س طح سنگ با پرداخت چکش زنی شده  سطح سنگ با پرداخت نما سنگی  سطح سنگ با پرداخت ابزارزنی شده  سطح سنگ با پرداخت پانچ زنی شده  سطح سنگ با پرداخت نقطه زنی  سطح سنگ با پرداخت ابزارزنی نرم شده 1- Shock- Treatment Surface of Mechanical 2- Surface Treated with Chemical Products 3- Antique Surface 4- Surface Gotten with Innovative Method (Laser, Water-Jet) خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی،سازمان برنامه و بودجه کشور با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی ،خود افزون بر هفتصد عنوان نشریه تخصصی - ،فنی در قالب آیین نامه، ،ضابطه ،معیار ،دستورالعمل مشخصات فنی عمومی و مقاله، به صورت تالیف و ،ترجمه تهیه و ابالغ کرده .است نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه ،شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت ی ها عمرانی به کار برده .شود فهرست نشریات منتشر شده در سال ی ها اخیر در سایت اینترنتی قابل دستیابی می باشد. Islamic Republic of Iran Plan and Budget Organization guideline for Processing of Decorative and Dimensional Stones IR-Code 838 Last Edition:07/07/2026 Deputy of Technical, Infrastructure and Production Affairs Department of Technical & Executive Affairs Ministry of Industry, Mine and Trade Deputy of Mine Affairs and Mineral Industries Office for Mining Supervision Affairs 2026 این نشریه مراحل مختلف فرآوری سنگ ها ی تزیینی و نما تشریح شده است. با استفاده از این راهنما می توان مراحل مختلف فرآوری را از مرحله برش اولیه و قواره کن تا مراحل پایانی ساب و صیقل به گونه ای انجام داد که ضمن رعایت مسایل ایمنی، محصوالت نهایی در عین زیبایی، با هزینه تر کم.ی تولید شوند