سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور 5 ی ققرآاحی !۱ فقر ی و ی (بازنگری اول) آخرین ویرایش: ۱۴۰۳-۰۸-۳۰ وزارت راه و شهرسازی سازمان برنامه و بودجه کشور سازمان بنادر و دربانوردی را ۱ ۱ 1 معاونت فنی. زبربنایی و تولیدی معاونت مهندسی و توسعه آمور زیربنایی ی ۱ ۱ ۱ امور نظام فنی و اجرایی نوسعه زیرساخت های مسافری دریایی ۱۳۱۳/9 33 ۱۳۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باست ی رال مان ام و لوور سور رئیس سازمان شماره : ۱۳۳۳۳ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکاران تاریخ : ۱۳۳۳/۱۱/۰۳ به استناد ماده(۳۴) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور ماده(۲۳) قانون برنامه و بودجه و تبصره(۲) ماده(۳) «نظام فنی‌واجرایی یکپارچه کشور» موضوع مصوبه شماره ۲۵۲۵۴/ت ۸۵۷۶۹۷ مورخ ۱۴۰۰/۰۳/۰۸ هیئت وزیران» دستورالعمل پیوست با مشخصات زیر ابلاغ و برای اجرا در «سامانه نظام فنی‌واجرایی کشور»به نشانی 0701111211131.1] منتشر می‌شود. عنوان: راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شماره ضابطه: ۵۰ نوع ابلاغ: راهنما ۱ همه قراردادهای جدیدی که از محل وجوه عمومی ویا به صورت مشارکت عمومی-خصوصی حوزه شمول: تاریخ اجرا: ۱۳۳۳/۹۱ را دبیرخانه «کارگروه تدوین ضوابط و معیارهای فنی‌واجرایی سازه‌های ساحلی و دریایی» متولی تهیه» اخذ باز خورد و اصلاح: ۱ ۱ مستقر در سازمان بنادر و دریانوردی مرجع اعلام اصلاحات: امور نظام فنی‌واجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور این بخشنامه از تاریخ اجرا؛ جایگزین بخشنامه شماره ۱۰۰/۳۰۳۴۵ مورخ ۱۳۸۹/۰۶/۰۶ می‌شود. ع ۱۱ ۷۳۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصالح مدارک فنی :خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی معاونت فنی، زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور، با استفاد ه از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه کرده و آن را برای استفاده به جامعه ی مهندسی کشور عرضه نموده ا ست. با وجود تالش فراوان، این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط های مفهومی، فنی، ابهام، ایهام و اشکاال ت موضوعی .نیست از این رو، از شمما اواننده ی گرامی صممیمانه تضاضما دارد در صمورت مشماهده هر گونه ایراد و اشمکا ف نی، مراتب را :بصورت زیر گزارش فرمایید 1- در سامانه مدیریت دانش اسناد فنی و اجرایی (سما) ثبت :نام فرماییدsama. 2 - .پس از ورود به سامانه سما و برای تماس احتمالی، نشانی خود را در بخش پروفایل کاربری تکمیل فرمایید 3 - .به بخش نظرخواهی این ضابطه مراجعه فرمایید 4 - .شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید 5 - .ایراد مورد نظر را بصورت خالصه بیان دارید 6 - .در صورت امکان متن اصالح شده را برای جایگزینی ارسال کنید کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مضتضی را معمو اواهند داش.ت پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می.شود : نشانی برای مکاتبه تهران، میدان بهارستان، ایابان صفی علی شاه- مرکز تلفن 33271 سازمان برنامه و بودجه کشور- امور نظام فنی و اجرایی Email: web: -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی پیشگفتار ران یا با توجه به موقع تی ااص جغراف یی ای و از کی طرف به دل لی قرار گرفتن در منطضه جنب حاره ا ی م عتد کره نی زم و همچنین دسترس ی دو سو هی به در یا، کی از تی مز نسب ی در توسعه گردشگر ی و مسافر ی یی ای در، زی و ن جذب سرما یه گذاران و گردشگران داال ی و اارج ی نی در ا حوزه، براوردار اس . بد ت یهی است توسعه گردشگر ی و مس ی افر یی ای در مطابق استانداردها ی ی جهان مستلزم دارا بودن بنادری با طراح ی اصول ی و تخصص ی است . در ا ین راستا با ت وجه به ضرورت دارا بودن بنمادر تفر یحی و مسافری با طراح ی اصول ی و تخصص ی، نظام فن ی اجرا یی کشمور در سا1389 ا قدام به تمال یف و تمدو ین « راهنممای طراحم ی بنمادر تفر یحی و مسافری » که با شماره530 توسط سازمان برنامه و بود جه کشور ابالغ شده است نمود . حا با عنا یت به گذشت حدود14 سا و گسترش دانش و تجه زات ی مربوط به طراح ی بنمادر ت یحی فر و مسافری و همچن نی استضبا سرما هی گذاران در توسعه ز ی رساات ی ها مسافر ی و گردشگر ی یی ای در ،کشور به روز رسان ی این راهنما جهت بکارگ یری در طراح ی ها ی دی جد شیب شی از پ ضروری به نظر م دی رس ی. با توجه به مطالب فوق ، سازمان بنادر و در ی انورد ی کشور به روز رسان ی راهنما ی طراح ی بنادر تفر یحی و مسافر ی را با هماهنگ ی امور نظام فن ی و اجرا یی سازمان برنامه و بودجه در دستور کار قرارداد، که پس از بررس ی برا ساس نظام فنی اجرایی ی،کپارچه موضوع ماده34 قانون احکام دائم ی برنامه ی ها توسعه کشور، ماده23 قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استاندارده ای اجرایی طرح ی ها عمران ی .مصوب هیات محترم وزیران تصویب و ابالغ گردید هد ف کلی ، تهیه یک راهنمای فنی کامل برای مهندسان، طراحان و مدیران اجرایی بنادر تفریحی و مسافری بوده که بر اساس آن بتموان ملزوممات بن دری فعالیت های گردشگری و تفریح دری ایی و امکانات ال زم جهت مسافرت های دریایی را ساماندهی و طراحی .نمود مطالب این راهنما در چهار فصل ب،نادر تفریحی، بنادر مسافری الزامات عموم ی و فهرست واژگان .تنظیم و ارائه شده است در تهیه این راهنما سعی شده است تا از تجربیات بین المللی و دانش بومی ب هره گیری شود تا در نها یت طرح های متناسب با شرایط جغرافیایی، فرهنگی و اقلیمی ایران ارائه شود. علیرغم تالش، دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید، این مجموعه مصون از وجود اشکا و ابهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم دراواست می شود موارد اصالحی را به امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بو دجه کشور ارسا کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادها ی دریافت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصالح در متن نشریه ، با همفکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این -------- صفحهٔ بعد -------- حوزه، نسبت به تهیه متن اصالحی، اقدام و از طریق پایگاه اطالع رسانی نظام فنی و اجرای ی کشور برای بهره ،برداری عموم اعالم اواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آارین ضوابط ابالغی معتبر، در باالی صفحات، تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات، تاریخ آن نیز اصالح اواهد شد. از این رو ه مواره .مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر اواهد بود حمید امانی همدانی معاون ت ،فنی زیربنایی و تول یدی 1403 زﻣﺴﺘﺎن -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل « راهنما ی طراح ی بنادر تفر یحی و مسافر ی » ] شماره 530 [ این مجموعه با همکاری شرکت مهند سین م شاور ساحل امید ایرانیان و کار شنا سان تو سعه زیر ساات های م سا فری و گردشگری دریایی سازمان بنادر و دریانوردی .و ناظران عالی دفتر نظام فنی اجرایی تهیه شده است اعضای گروه تهیه:کننده محمد آدم پیراء دکترای مهندسی عمران (مدیر طرح) محمد میرزائی کارشناس ارشد سواحل، بنادر و سازه های دریایی محمدرضا کیانی کارشناس ارشد سواحل، بنادر و سازه های دریایی امین بهمن پور دکترای مهندسی عمران بابک بنی جمالی دکتری مهندسی عمران (مشاور عالی طرح) حسین اکبری کارشناس ارشد مهندسی عمران کاظم نوجوان کارشناس ارشد مهندسی عمران محمد رضا میرزایی کارشناس ارشد سواحل، بنادر و سازه های دریایی :اعضای گروه نظارت مهدی کامیاب رودسری دکتری مدیریت برنامه ریزی محیط زیست زهرا آزادبخت دکتری علوم دریایی و اقیانوسی علی ناصری دکتری علوم دریایی و اقیانوسی ( اعضای گروه تایید کننده کارگروه تدوین ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی سازه های ساحلی و دریایی:) علی فتحی معاون مهندسی و توسعه امور زیربنایی- سازمان بنادر و در ی انورد ی حمید الیلی مدیر کل مهندسی سواحل و بنادر- سازمان بنادر و در ی انورد ی بهزاد الوند رئیس اداره مهندسی بنادر- سازمان بنادر و در ی انورد ی محمد شاکری نیا معاون اداره کل مهندسی عمران و نظارت بر طرح ها- سازمان بنادر و در یا نورد ی سیده معصومه صداقی مرکز تحضیضات راه، مسکن و شهرسازی مهدی شفیعی فر محمد مختاری اکبر واثضی دانشگاه تربیت مدرس دانشگاه هرمزگان پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله محمودرضا اکبرپور جنت مجید جندقی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی جامعه مهندسان مشاور ایران فرزانه آقارمضانعلی سازمان برنامه و بودجه کشور -------- صفحهٔ بعد -------- امیر محمد طبااها حمیدرضا ااشعی سازمان برنامه و بودجه کشور سازمان برنامه و بودجه کشور :)اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور علیرضا توتونچی معاون امور نظام فنی و اجرایی فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه امور نظام فنی و اجرایی محمدامیر طبااها کارشناس امور راه و ترابری و مدیریت عمران شهری و روستای ی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 1 - 1 - ادمات و امکانات بنادر تفر یحی ................................ ................................ ................................ ......................... 3 1 - 1 - 1 - امکانات مد تیری بندر تفر یحی ................................ ................................ ................................ ..................... 3 1 - 1 - 2 - انبار شناور در ساحل ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 3 1 - 1 - 3 - امکانات تعم ری و نگهدار ی شناور ................................ ................................ ................................ ................. 3 1 - 1 - 4 - فروشگاه شناور و تجه زات ی آن ................................ ................................ ................................ ..................... 4 1 - 1 - 5 - امکانات کاربران بندر تفر یحی ................................ ................................ ................................ ...................... 5 1 - 1 - 6 - آموزش ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 5 1 - 1 - 7 - غذا و نوش ی دن ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 5 1 - 1 - 8 - ادمات فرد ی، اقامت و رو ی دادها ................................ ................................ ................................ ................. 5 1 - 1 - 9 - زی رساات ی ها بندر تفر یحی ................................ ................................ ................................ ......................... 5 1 - 2 - معرف ی شناورها ی یحی تفر ................................ ................................ ................................ ................................ .... 7 1 - 2 - 1 - شناور روزانه ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 9 1 - 2 - 1 - 1 - ی نگ ید ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 9 1 - 2 - 1 - 2 - شناور عرشه دار ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 9 1 - 2 - 2 - شناورها ی ات ی ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 12 1 - 3 - ابعاد شناورها ی یحی تفر ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 14 1 - 3 - 1 - عرض و طو ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 14 1 - 3 - 2 - آبخور و طو ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 16 1 - 3 - 3 - سطح بادگ یر ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 17 1 - 3 - 4 - تناژ جابجا یی ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 17 1 - 4 - ی تاس سات بنادر تفر یحی ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 18 1 - 4 - 1 - ات ی کل ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 18 1 - 4 - 1 - 1 - امکانات حوضچه پهلوگ یری ................................ ................................ ................................ ............... 18 1 - 4 - 1 - 2 - پهلوگ ری و تاس ی سات مرکز ی ................................ ................................ ................................ .............. 19 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 - 4 - 2 - نی تام آب ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 20 1 - 4 - 2 - 1 - الزامات لوله کش ی ................................ ................................ ................................ ................................ 20 1 - 4 - 2 - 2 - ار ی مع طراح ی ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 20 1 - 4 - 2 - 3 - تجه زات ی و اتصاالت ................................ ................................ ................................ ............................. 21 1 - 4 - 2 - 4 - آب آتش نشان ی ................................ ................................ ................................ ................................ .... 21 1 - 4 - 3 - فاضالب ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 22 1 - 4 - 4 - ارتباطات ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 24 1 - 4 - 5 - روشنا یی ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 24 1 - 4 - 6 - زائدات جامد و جمع ی آور مواد ااص ................................ ................................ ................................ ...... 26 1 - 4 - 7 - نصب و استضرار تاس ی سات آب و برق ................................ ................................ ................................ ........ 26 1 - 4 - 7 - 1 - داکت ای ترانشه ادمات ی ................................ ................................ ................................ ..................... 26 1 - 4 - 7 - 2 - پست ی ها ادمات ی ................................ ................................ ................................ ............................... 27 1 - 4 - 8 - تی امن و حر می اصوص ی ................................ ................................ ................................ ............................. 28 1 - 4 - 9 - جاده دسترس ی ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 29 1 - 4 - 9 - 1 - دسترس ی اضطرار ی ................................ ................................ ................................ ............................. 29 1 - 4 - 9 - 2 - دسترس ی ادمات ................................ ................................ ................................ ................................ 30 1 - 4 - 10 - پارک نگ ی ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 30 1 - 4 - 10 - 1 - پارک ی نگ شناورها ................................ ................................ ................................ .............................. 31 1 - 4 - 10 - 2 - پارک ی نگ دسترس ی آسان................................ ................................ ................................ ................. 31 1 - 4 - 10 - 3 - پارک ی نگ کشنده ................................ ................................ ................................ ............................... 32 1 - 5 - ی تاس سات به آب انداز ی و از آب یریگ شناور ................................ ................................ ................................ ... 34 1 - 5 - 1 - رمپ به آب اندازی شناورها ................................ ................................ ................................ ....................... 34 1 - 5 - 1 - 1 - موقعیت و راستا ................................ ................................ ................................ ................................ ... 34 1 - 5 - 1 - 2 - طراحی رمپ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 34 1 - 5 - 1 - 2 - 1 - ابعاد ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 35 1 - 5 - 1 - 2 - 2 - شیب ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 35 1 - 5 - 1 - 2 - 3 - سطح ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 36 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱(- ۴-۲-۱-۵ -نواحی صف‌بندی, بستن و باز کردن مهار ۱ ۳-۱-۵-۱ - پارکینگ مختص رمپ و ۱۳۹ ۴-۱-۵-۱ -مسیر حرکت ماشین کشنده شناور ۰ ۱۳۹ ۲-۵-۱ - تجهیزات را ۱-۲-۵-۱ -طراحی را ۱- ۱-۱-۲-۵ -سرسره‌ها ی را ۱( ۲-۱-۲-۵ - پارکینگ کف سازی شده ۱۳۹ ۱- ۳-۱-۲-۵ - پارکینگ کف سازی شده برای حمل کننده‌های شناور ۳۹ ۶-۱ - تجهیزات اضطراری. مه ۳ ۱-۶-۱ - نردبا ۱-۲-۶-۱ - مشخصات وسایل نجات جان شخصی و ۱۴۹ ۳-۶-۱ - تابلو راهنما و و وم وم ۴ ۱۴ ۱-۳-۶-۱ -موارد لازم برای اطلاع‌رسانی موم ۳۳ ۴-۶-۱ - شرایط اضطراری محیطی ۱۳۴ ۱-۴-۶-۱ -نشت آلاینده در آب ۳۳ ۲-۴-۶-۱ -نشت آلاینده در خشکی ی ۸ را ۳-۴-۶-۱ - احتراق ی ۸۳ ار ۵-۶-۱ -اطفاء حریق و و موم وم وم ۱۳۵ ۱-۵-۶-۱ -سیستم‌های تشخیص و هشدار اتش ۳ ۳ ۱- ۱-۱-۵-۶ - تلفن به منظور اطلاع‌رسانی شرایط اضطراری آتش سوزی ۳ ۲-۵-۶-۱ - تجهیزات اطفاء حریق و ۳۹ ۱- ۱-۲-۵-۶ -اطفاء کننده سیار و ۳۹ ۱( ۲-۲-۵-۶ - تجهیزات ثابت اطفاء حریق یه ۱(- ۳-۲-۵-۶ -نواحی توزیع سوخت ۸۵ ۱(- ۴-۲-۵-۶ - ساختمان‌های روی دستک ۸۵ ۵-۲-۵-۶-۱ -انبار قفسه‌ای داخلی ور -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵-۶-۱ - تاپلوهای راهتمای مخصوص سس ۳ 0 ۶-۱ - ۶ - کمک‌های او لیف و ۳ 8 ۷-۱ - برترین طراحی‌های جهان اس و ۳ 0 ۱ ۱-۷ -مارینا کاب یلو سس و ۴ 6 ۷-۱ - ۲ -مارینا پونتا گاییاتی سس و 0 ۱ ۳-۷ - ماریتا همو تلم 0 6 ۴-۷-۱ -مارینا دی پور تیماو سس ی ی ی 0 ۵-۷-۱ -مرکز یات باهیا مار و 0 ۷-۱ - ۶ -مارینای اقیاتوسی ماندور سس 8 0 ۱ ۷ - ۷ - ماریتا کومیار وس و ی م8 0 ۱ ۷ - ۸ - مارینا کسمه ی و 1 ۲- ۱ - معرفی و طبقه‌بندی پایانه‌ها سس سس ی ۳ ۱-۲ -۱ - پایانه مساقری رده محلی سس ۳و ۱-7۲ - ۲ - پایانه مساقری رده متوسط وم ۳ ۱-۲ - ۲ - پایانه‌های رده ویژه سس ی ۳8 ۲- ۴-۱ - مشخصات پایائه سس یم و ۲ ۲ - مکافیای ی و 8 و ۲ ۲ - ۱ - شرایط محیطی سس و ۹ ۲ ۲ - ۲ - ترافیک در پایی سس ی ی ی ۹ و ۲- ۲ - ۳ - فاصله از مراک جمعیتی و ۹ ۲ ۲ - ۴ - تامین پسکر اتف سس ی و ی ۹ و ۳-۲ - معرفی شناورهای مسافر ی ی ۹ و ۳-۲ - ۱ - شتناورهای قر ی ی و ی 0 ۱ ۳-۲ - ۱-۱ -فری‌های مسافری و ۱۳ ۲-۱-۳-۲ -فقری‌های رویکس ‏ و ۴ ۱ ۳-۱-۳-۲ - فری‌های کروز ی 0 ۱۷ ۴-۱-۳-۲ -فری‌های حمل قطا را و ۳ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۴-۲ - عرض و طول یه ۱۸ ۲-۴-۲ -ابخور و طول وم و ۱ ۲- ۵ - ساختمان‌ها و زیرساخت‌های مورد نیاز ساحلی که ۱-۵-۲ -امکانات مسافری و مک ۹ ۲-۵-۲ - پیاده‌راه هوایی و ۹ ۲۳-۵-۲۳ - گمرک و تمهیدات کنترل گذرنامه و ۳ 5 ۵-۲ - ۴ - سالن پایانه م م ‏ و و ۳ ۵-۵-۲ - محل سالن و و ۹ ۵-۲ - ۶ - بخش بررسی بلیبط مه ۹ ۷-۵-۲ - اطلاعات. علائم اطلاعاتی الکترونیک و ۹ ۸-۵-۲۳ - سرویس‌های بهداشتی و و و ۹ ٩-۵-۲‏ -فروشگاه. میز تبدیل ارزء کافه تریا و غیره و 5 ۱۰-۵-۲۳ - سیستم‌های امنیتی و ۹ ۶-۲ - ملاحظات تعیین ابعاد ساختمان پایانه 1 ۲- ۷ - بررسی و تعیین ضوابط جانمایی اجزای پایانه‌های مسافری 0 ۲- ۱-۷ - کارکرد و جانمایی مناطق هم و 0 ۲- ۱-۱-۷ - زمین جلویی پایانه و 0 ۲-۱-۷-۲ - بخش دریایی مک ۱ ۲- ۱-۲-۱-۷ -برای ترافیک خروجی و ۱ ۲- ۲-۲-۱-۷ - برای ترافیک ورودی مه و ۱ ۲-۱-۷-۲ - برای شناورها و و 0 ۱ ۲- ۴-۱-۷ - کاربری و جانمایی ساختمان‌ها 0 ۱ ۵-۱-۷-۲ - هدایت ترافیک ۵ ۱۱ ۲- ۱-۵-۱-۷ -موانع فیزیکی مه م6 ۹ ۱۹ ۲- ۲-۵-۱-۷ - علائم و نشانه‌ها و و م۱۱ ۶-۱-۷-۲ - روشنایی محل م66 ۹ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 2 - 7 - 1 - 7 - ی من یا و امن یت ................................ ................................ ................................ ................................ .. 111 2 - 7 - 1 - 8 - کف ساز ی ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 113 2 - 7 - 1 - 9 - اثرات ز ست ی یطی مح ................................ ................................ ................................ ....................... 113 2 - 8 - تجه زات ی حمل بار و بار همراه مسافر ................................ ................................ ................................ ........... 114 2 - 9 - چگونگ ی نی تام و تحو لی سوات ................................ ................................ ................................ ................... 117 3 - 1 - بررس ی و تع ن یی طی شرا یه درود کی نام ی و رسوب ................................ ................................ ....................... 121 3 - 1 - 1 - نه ی به ی ساز کی طراح ی دی جد بندر شناورها ی کوچک ................................ ................................ ... 121 3 - 1 - 1 - 1 - ی تاس سات ساحل ی ................................ ................................ ................................ .............................. 122 3 - 1 - 1 - 1 - 1 - انتخاب سا یت ................................ ................................ ................................ ............................ 122 3 - 1 - 1 - 1 - 2 - جانما یی ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 125 3 - 1 - 1 - 1 - 3 - راستا ی قرارگ یری ................................ ................................ ................................ ..................... 126 3 - 2 - ن یی تع ضوابط هندس ی ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 128 3 - 2 - 1 - ورود ی بنادر شناور کوچک ................................ ................................ ................................ ..................... 128 3 - 2 - 1 - 1 - ی رها ی مس ورود دور از ساحل ................................ ................................ ................................ ......... 128 3 - 2 - 1 - 2 - راستا ی دهانه................................ ................................ ................................ ................................ ..... 132 3 - 2 - 1 - 3 - عمق کانا ورود ی ................................ ................................ ................................ ............................ 134 3 - 2 - 1 - 4 - انحنا ی مجاز ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 135 3 - 2 - 2 - آرامش حوضچه ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 137 3 - 2 - 2 - 1 - الگو ی تفرق دهانه................................ ................................ ................................ ............................. 137 3 - 2 - 3 - آرامش پهلوگ یری ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 139 3 - 2 - 4 - تشد دی موج در بندرگاه ................................ ................................ ................................ ............................ 140 3 - 2 - 4 - 1 - مهاربند ی ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 146 3 - 2 - 4 - 1 - 1 - شمعها ی مهاربند ی در پهلوگ ی رها ی شناور به شناور ................................ .......................... 146 3 - 2 - 4 - 1 - 2 - مهاربند ی از پهلو ................................ ................................ ................................ ...................... 146 3 - 2 - 4 - 1 - 3 - مهاربند ی ی مد ترانه ای................................ ................................ ................................ ............... 147 3 - 2 - 4 - 1 - 4 - مهاربند ی انگشت ی ................................ ................................ ................................ .................... 148 3 - 3 - معرف ی و طبضه ی بند اسکله ها................................ ................................ ................................ .......................... 150 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 - 3 - 1 - اسکله ی ها ثابت................................ ................................ ................................ ................................ ......... 150 3 - 3 - 2 - اسکله شناور ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 151 3 - 3 - 3 - اسکله ی ها رو-رو ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 155 3 - 4 - ضوابط جانما یی اسکله ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 161 3 - 4 - 1 - تعداد اسکله ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 161 3 - 4 - 2 - طو و عرض اسکله ................................ ................................ ................................ ................................ . 161 3 - 4 - 3 - اسکله رو-رو ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 164 3 - 4 - 3 - 1 - هندسه پالن ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 164 3 - 4 - 3 - 1 - 1 - عرض جاده ................................ ................................ ................................ ................................ 164 3 - 4 - 3 - 1 - 2 - فواصل ا من ی و روش طراح ی ................................ ................................ ................................ ... 166 3 - 4 - 3 - 1 - 3 - جابجا یی در پالن ................................ ................................ ................................ ...................... 167 3 - 4 - 3 - 2 - هندسه قائم ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 169 3 - 4 - 3 - 2 - 1 - رمپ ی ها شناور ................................ ................................ ................................ ......................... 169 3 - 4 - 3 - 2 - 2 - عرشه ی ها متحرک و رمپ ی ها ثابت مستضر در اشک ی................................ .................... 169 3 - 4 - 3 - 2 - 3 - حداکثر ش بی ی طول ................................ ................................ ................................ ................. 171 3 - 4 - 3 - 2 - 4 - مناطق انتضال ی ................................ ................................ ................................ ........................... 172 3 - 4 - 3 - 2 - 5 - فواصل ا من ی قائم ................................ ................................ ................................ ...................... 173 3 - 5 - حداقل ز ی رساات یی ای در مورد ن از ی ................................ ................................ ................................ .............. 174 3 - 5 - 1 - محافظت بندرگاه از امواج ................................ ................................ ................................ ....................... 174 3 - 6 - سوار و پ ی اده شدن مسافر ین ................................ ................................ ................................ ........................... 175 3 - 6 - 1 - پیاده رو ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 176 3 - 6 - 2 - انگشتی ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 176 3 - 6 - 3 - پل دسترس ی ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 177 3 - 6 - 3 - 1 - عرض................................ ................................ ................................ ................................ ................... 177 3 - 6 - 3 - 2 - شیب ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 177 3 - 6 - 3 - 3 - صفحه آجدار ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 178 3 - 6 - 4 - محل سوار شدن ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 178 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 - 7 - ضربه گیر ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 179 3 - 7 - 1 - انرژ ی پهلوگ یری ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 180 3 - 7 - 2 - انتخاب ضربه گیر ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 182 3 - 8 - کمک ناوبر ی ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 183 3 - 8 - 1 - عالئم و تجه زات ی ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 183 3 - 8 - 1 - 1 - عالئم جانب ی................................ ................................ ................................ ................................ ....... 183 3 - 8 - 1 - 2 - عالئم قطب نما یی ................................ ................................ ................................ .............................. 184 3 - 8 - 1 - 3 - عالئم آب ا من ی ................................ ................................ ................................ ................................ .. 185 3 - 8 - 1 - 4 - عالئم اطر منفرد ................................ ................................ ................................ ............................. 186 3 - 8 - 1 - 5 - کن یب و فانوس در یی ای ................................ ................................ ................................ ...................... 187 3 - 8 - 2 - نوع و رو یری پذ تی ................................ ................................ ................................ ................................ .... 187 3 - 8 - 3 - یس گنا مه ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 187 3 - 8 - 4 - نگهدار ی ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 188 -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل ها شکل1-1 - کارگاه ساخت و تعم ری بادبان ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 4 شکل1-2 - حلقه نجات در مار نا ی کاسپ ین ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 7 شکل1-3 - طراح ی بدنه شناورها ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 8 شکل1-4 - نمونه شناور د ی نگ ی ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 9 شکل1-5 - نمونه شناور عرشه دار بادبان ی در مار ی نا ی کاسپ ین ................................ ................................ ................................ ............ 10 شکل1-6 - نمونه شناور عرشه دار موتور ی در مار ی نا ی کاسپ ین ................................ ................................ ................................ .......... 10 شکل1-7 - نمونه شناور کاب نی کوچک در مار ی نا ی کاسپ ین ................................ ................................ ................................ .............. 11 شکل1-8 - نمونه شناور کنسول وسط ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 11 شکل1-9 - نمونه شناور پانتون ی ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 12 شکل1- 10 - نمونه باو را در ی................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 12 شکل1- 11 - نمونه ات ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .... 13 شکل1- 12 - نمونه سوپر ات ی با طول30 متر ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 13 شکل1- 13 عرض و طول شناور ی ها تک بدنه کوچک موتور ی [2] ................................ ................................ ................................ . 15 شکل1- 14 عرض و طول شناور ی ها تک بدنه کوچک بادبان ی [2] ................................ ................................ ................................ ... 15 شکل1- 15 آبخور و طول شناور ی ها تک بدنه کوچک موتور ی [2] ................................ ................................ ................................ 16 شکل1- 16 آبخور و طول شناور ی ها تک بدنه کوچک بادبان ی [2] ................................ ................................ ................................ ... 16 شکل1- 17 تناژ جابجا یی و طول شناور ی ها [تک بدنه کوچک2] ................................ ................................ ................................ ..... 17 شکل1- 18 - نمونه جانما یی ی تاس سات در اسکله شناور همراه با مهاربند انگشت ی[5] ................................ ................................ ............ 19 شکل1- 19 -ستم یس ی ها پمپاژ به ب ی رون: ثابت و مرکز ی ................................ ................................ ................................ ..................... 23 شکل1- 20 -ستم یس ی ها پمپاژ به ب ی رون: ثابت در موقع ی ت پارک ی نگ شناور ................................ ................................ ......................... 23 شکل1- 21 -سی ستم پمپاژ به ب ی رون: متحرک و بر رو ی قی قا ................................ ................................ ................................ ............... 23 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۲۲-۱-تجهیزات ار تباطات بی سیم و شکل ۲۳-۱-کنترل روشنایی و محوطه دم ۲۴-۱-نورپردازی مارینای کسمه واقع در ازمیر» ترکیه یی ری ور یویر ری ۲۵-۱ بست‌های خدماتی و شکل ۲۶-۱-رمپ و دروازه امنیتی آن و شکل ۳۰-۱-تجهیزات مهار ریزش‌های در آب ری ری ری ری یی ری ری رو ی یی ل ۳۱-۱-سیستم دوربین‌های تصویربرداری حرارتی به منظور پیش گیری از آتش‌سوزی را تا ار ایکا اراک ار ایا ایا ار ای ار اک ار اک را ان تا ان تا ان تا ار تا ار تا را ای ۳۲-۱-اطفاء کننده‌های سیار فوم ساز مستقر بر روی چرخ (سمت چپ) و بر روی شناور (سمت راست) یه ل ۳۳-۱- علائم اضطراری حریق| ۱۷| ی یی ل ۳۴-۱- مارینای کابریلو- سن پدرو کالیفرنیا- آمریکا و ۳۵-۱- مارینای پونتا گابیانی» لیگانو - ابتالیا ی ۳۶-۱- مارینای دی پورتیماو- پرتغال یی ۳۷-۱ مارینای باهیا مار - فلوریدا- آمریکا و نموبه فری یی -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۴-۲- نمونه فری هایدرفویل و شکل ۵-۲- نمونه فری‌های مسافری کریدور حقانی-ذاکری و و شکل ۶-۲- نمونه رویکس دو رمپی ت ی شکل ۷-۲- نمونه فری کروز و شکل ۹-۲ طول شناورهای مسافری موجود در بنادر ایران بر چست تعداد مسافر یر ی شکل ۱۰-۲ عرض شناورهای مسافری موجود در بنادر ایران و شکل ۱۱-۲ آبخور و طول شناورهای مسافری موجود در بنادر ایران و شکل ۱۲-۲- نمایی از طرح توسعه پایانه مسافری ایجده» نیجریه و شکل ۱۳-۲- جانمایی اجزای بندر مسافری ایجده ی شکل ۱۴-۲- پلان طبقه همکف ساختمان پایانه مسافری ایجده و شکل ۱۵-۲- پلان طبقه اول ساختمان پایانه مسافری ایجده و شکل ۱۶-۲- پیادراه هوایی تلسکوپی با قابلیت شکل ۱۷-۲- سالن گم رک بندر شهید ذاکری تنظیم ار تفاع ماو مه مه فسم سر در رسمه شکل ۲- مسیر مستقیم و بدون مانع در سالن پایانه| ‎|٩۹‏ و شکل ۱۹-۲- چیدمان خدمات پایانه| ‎|٩‏ ی شکل ۲۰-۲- میز اطلاعات بندر حقانی ی شکل ۲۱-۲- تابلو اعلانات الکترونیکی ی تسده تسده شکل ۲۲-۲- ابعاد فضای کنترل بار و مسافر| ۱۶| و شکل ۲۳-۲-جانمایی متداول برای زمین جلویی پایانه[ ۱۳| ی شکل ۲۴-۲- نمونه‌ای از زمین جلوی پایانه» بندر میامی آمریکا و شکل ۲۵-۲- شماتیک یک پایانه مسافری| ۱۳| -------- صفحهٔ بعد -------- شکل2- 26 - نما یی از جداساز ی راهرو مسافران ورود ی و خروج ی ، بندر اورگل دز ی سنگاپور ................................ .......................... 101 شکل2- 27 - محل قرارگ یری چرخ دست ی ها ی حمل بار ................................ ................................ ................................ .................. 114 شکل2- 28 - افت ی در و انتقال بار مسافر با نوار نقاله ................................ ................................ ................................ ......................... 115 شکل2- 29 - کشنده ی ا تاگ-مستر ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 115 شکل2- 30 -انتقال بار مسافران به شناور در پا انه ی ی ها رده و ژه ی[ 17 ] ................................ ................................ ................................ . 116 شکل3-1 - عبور رسوبات از بندر: الف) وسعت بندر کوچک تر از عرض محدوده ساحل ی، ب) وسعت بندر بزرگ تر از عرض محدوده ساحل ی[ 20 ] ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 123 شکل3-2 - عبور رسوبات از بندر در کی ساحل کامالً تغ ر یی افته ی در اثر وجود بندر : الف) وسعت بندر کوچکتر از عرض محدوده ساحل ی ، ب) وسعت بندر بزرگ تر از عرض محدوده ساحل ی [ 20 ] ................................ ................................ ........................ 123 شکل3-3 -اقدامات بهبودبخش جا ی گز ی ن برا ی نگهدار ی عمق ناوبر ی بندرگاه در حالت ی که گستره اول ی ه کوتاهتر از عرض محدوده ساحل ی بو[ده است19 ] ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 124 شکل3-4 - شکل گ یری پشته رسوب ی در اثر جر ان ی[ 19 ] ................................ ................................ ................................ .................. 127 شکل3-5- الزامات پا ی ه فاصله ا ی من تراف یکی در حالت وجود شرا ی ی ط ا ده آل، متوسط و ضع ی[ف22 ] ................................ .............. 129 شکل3-6- انعکاس موج از انواع مختلف سازه ی ها با چ ی دمان متفاوت در دهانه ورود ی بنادر شناور کوچک ................................ .. 131 شکل3-7 - حدود آستانه مانور در شناور ی ها بادبان ی[ 22 ] ................................ ................................ ................................ ............... 133 شکل3-8 - حدود آستانه مانور در شناور ی ها موتور ی ................................ ................................ ................................ .................... 133 شکل3-9 - شکست امواج در ورود ی حوضچه شناور ها ................................ ................................ ................................ ................. 134 شکل3- 10 - ورود و انتشار موج از م ان ی ورود ی کی بندر شناورها ی [کوچک22 ] ................................ ................................ ......... 137 شکل3- 11 - تفرق موج در دهانه ورود ی ی برا موج ناش ی [)از باد (الف) و موج دورآ (ب23 ] ................................ ........................ 138 شکل3- 12 - حاالت مختلف اغتشاش در بندرگاه و اثر دامنه ای [آن22 ] ................................ ................................ ......................... 141 شکل3- 13 - استفاده از تشد ی د کننده موج در دهانه ورود ی [به منظور کنترل اغتشاش موج در حوضچه22 ] ................................ .... 145 شکل3- 14 - شناور مهارشده از پهلو در بندر شه دی ی حقان................................ ................................ ................................ ............... 146 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱۵-۳-مهاری مدیتر انه‌ای ی ۱۳ شکل ۱۶-۳- دستک انگشتی با قابلیت پیاده‌روی[ 0۵| ۱۳ شکل ۱/۸۳۴ اسگله شمع و عرشه پس یس یس یشم ۱۵ شکل ۱۹-۳- انواع رویه‌های اسکله شناو ری ۱ شکل ۲۰-۳ - مهاربندی اسکله شناور | 0 ]ی ۱۳ شکل ۲۱-۳ - سیستم مهاربندی با شمع دارای غلاف یووم ۱0۵۴ شکل ۲۲-۳ - سیستم مهاربندی با تیر و طتاا و ۱0 شکل ۲۳-۳- رمپ ثابت| ۲۴ ]و ۱0 شکل ۲۴-۳- انواع عرشه متحر کک (چزء اول)[ ۲۴] س ی میم ۱ شکل ۲۵-۳- انواغع رمپ (چزء 2و8 )[ ۲۴ ]ی ی همم ۱۵۹ شکل ۲۸-۳- عرض جاده و حداقل فاصله توصیه‌شده از لبه جداول| ۲۴| ی ۱0 شکل ۳۰-۳- فواصل ایمنی آزاد در پلان| ۲۴ ]ی ۱ شکل ۳۱-۳- راهنمای طراحی هندسه قائم متداول در شرایط ترمال[ ۲۴ ] ی ۱ شکل ۳۲-۳- هندسه مناسب منطقه انتقالی[ ۲۴ ] ی ۱۳ شکل ۳۴-۳-طرح شماتیک پیاده‌روهای اصلی و ثانویه و انگشتی ها[ ۱] ۱0 شکل ۳۵-۳- صفحه آجدار و ریل حاشیه ای[ ۱ ]ی ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ -/۳۷-به ناطق| ۲۹ یرب بر شکل ۳ ۷-تقسیم بندی مناطق| ۲۹| شکل ۳۸-۳- علائم قطب نمایی |۲۹| و رز ر ر تاش تور - ننده از ۵ دم شکل ۳۹-۳-کاهش رویت پذیری علائم کمک ناوبری به دلیل تابش نور خیره کننده از ساحل به دریا| ۵| -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول ها جدول1-1 - مشخصات معمول شناور ی ها یحی تفر[2] ................................ ................................ ................................ ........................ 8 جدول1-2 - تخم نی زان یم مصرف آب در بندر تفر یحی[5] ................................ ................................ ................................ .............. 21 جدول1-3 - حداقل تعداد پارک نگ ی ی ها دسترس ی [آسان6] ................................ ................................ ................................ .............. 32 جدول1-4 - حداقل ابعاد توص هی شده برا ی انواع پارک نگ ی[6] ................................ ................................ ................................ ........... 32 جدول1-5 - تعداد پارک نگ ی ها ی برا رمپ ی ها به آب انداز ی شناور تفر یحی[1] ................................ ................................ ................. 37 جدول1-6 -استاندارد ی ها ی جهان در زم ی نه حر ی ق بنادر ................................ ................................ ................................ ...................... 46 جدول1-7 -کالس ی بند قی حر[5] ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 49 جدول2-1 - امکانات پا انه ی ی ها مسافر ی به تفک یک [رده9] ................................ ................................ ................................ ................ 66 جدول2-2 - مشخصات شناور ی ها روپکس موجود در ا ران ی ................................ ................................ ................................ ............. 75 جدول2-3 - نمونه یی ها از شناور ی ها مسافربر ی فعال در ا ران ی[ 11 ] ................................ ................................ ................................ .... 77 جدول2-4 - اطالعات شناور ی ها مسافر ی [کوچک12 ] ................................ ................................ ................................ .................... 79 جدول2-5 - تعداد سرو سی بهداشت ی متناسب با جمع یت[ 14 ] ................................ ................................ ................................ ............ 87 جدول2-6 روش ها ی انتخاب ساعت پ کی اسم ی [مسافر15 ] ................................ ................................ ................................ ............ 90 جدول2-7 -مساحت مورد ن ی از در فضا ی ها عموم ی به تفک ی ک سطح سرو ی س ده ی نی فرو[8] ................................ ............................ 91 جدول2-8 -فضا ی مورد ن ی از قسمت ی ها مختلف پا انه ی متناسب با رده خدمات ی[8] ................................ ................................ .............. 92 جدول2-9 - الزامات تع ن یی فضا ی ی کاف ی برا اجزا ی انه ی پا[8] ................................ ................................ ................................ ........... 93 جدول2- 10 - فضا ی مورد ن از ی هر رده از پا انه ی ی ها مسافر ی[ 14 ] ................................ ................................ ................................ ...... 95 جدول2- 11 - تخص صی فضا ی بخش ی ها اصل ی هر رده از پا انه ی ی ها مسافر ی[ 14 ] ................................ ................................ ............ 95 جدول2- 12 - نمونه یا از تخص یص فضا در کی انه ی پا مسافر ی یی ای در[ 17 ] ................................ ................................ ....................... 96 جدول3-1 -خالصه یا از نتا ی ج بررس ی اثر هندسه و موقع ی ت دهانه ورود ی در خصوص تالطم امواج و نرخ انتقال رسوب در درون بندر شناور کوچک با جانما یی ی ها [متداول21 ] ................................ ................................ ................................ ........................... 126 -------- صفحهٔ بعد -------- جحدول ۲-۳ - شرابط ناوبری حاکم بر الزامات مانوری| ۱۲۲ موم جدول ۳-۳-اهداف آرامش بر حسب دوره تناوب| ۲۲| و جدول ۴-۳- حد آستانه مقادیر روگذری مجاز در بنادر شناورهای کوچک| ۲۲ جدول ۵-۳-دوره تناوب‌های تشدید برای هندسه‌های مختلف بندر گاه| ۲۲| ی جحدول ۶-۳ -حداقل ابعاد ست اسکله برای شناورا ۱ و جحدول ۷-۳ حداقل عرض جاده بر حسب متر| ۲۴| یی و و و و و و جدول ۸-۳- جایجایی‌های مورد انتظار در خصوص شناور رو- رو مهارشده در بندر| ۱۲۵ موم جدول ۹-۳-حداکثر شیب طولی قابل بهره‌برداری اجزای مفصلی| ۱۲۴ و جدول ۱۰-۳- فاصله قائم ایمن| ۲۴| و جدول ۱۱-۳- حداقل عرض مفید پیاده رو در بنادر تفریحی|۱| و جدول ۱۲-۳- عرض مفید پل دسترسی|۱| و جدول ۱۳-۳ شیب پل دسترسی|[۱| و جدول ۱۴-۳ جمع اوری اطلاعات برای طراحی ضربه گیر و جدول ۱۵-۳- روند طراحی ضربه گیر اه جدول ۱۶-۳-پارامترهای محاسبه انرژی پهل و گیری[ ۱۲۶ و و جدول ۱۷-۳- انواع روش‌های پهلوگیری و مقادیر رایج پارامترهای زاویه و سرعت|۲۷| و جدول ۱۸-۳- مقادیر ضریب ساختار اسکله| ۲۸| و جدول ۱۹-۳- حداقل تناژ جابجایی شناورهای تفریحی بر حسب طول|۱| و جدول ۲۰-۳- بویه‌های جانبی در منطقه ۱۲۹|۸| و جدول ۲۱-۳- آبراهه پیشنهادی در منطقه ۱۲۹۱|۸۸ و جدول ۲۲-۳- بویه‌های قطب نمایی |[۱۲۹| و جدول ۲۳-۳- بویه‌های آب ایمن|۲۹| و و و -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ۲ جدول ۲۴-۳- بویه‌های خطر منفرد |۲۹| -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 3 بنادر تفریحی بنادر تفریحی که در اصطالح به آن ها مارینا1 نیز گفته می شود، فضایی را برای پهلوگیری و مهار ایمن شناور های تفریحی فراهم می کنند. در این بنادر امکان فعالیت ،های تفریحی گشت های دریایی، ورزشی و غیره وجود دارد. در بسیاری از کشورها مانند ژاپن، آمریکا و اسپانیا بنادر تفریحی و صیادی تلفیق می شوند که در اصطالح به آن فیشرینا2 گفته می .شود بدیهی اس ت که در این نوع بنادر دو منظوره، عالوه بر ضوابط بنادر تفریحی، مبانی طراحی بنادر صیادی نیز باید مورد توجه .قرار گیرد خدمات و امکانات بنادر تفریحی بنادر تفریحی طبق سطح کاربری مورد انتظار آن ها، می توانند دارای امکانات و تاسیسات مورد نیاز ک اربران باش ن .د فهرست ی از ادمات سمت اشکی و امکانات ی که می تواند در بندر تفریحی وجود داشته باشد، ارائه شده است[1] . الزم به ذکر است که موارد مربوط به بخش د ریایی بندر نیز در الزامات عمومی بیان شده است. امکانات مدیریت بندر تفریحی  پذیرش  دفتر مدیریت  تجهیزات و انبار مواد مصرفی  دوش، سرویس های بهداشتی و دیگر امکانات رفاهی کارمندان انبار شناور در ساحل  انبار اشک شناور)ها (در اشکی و در آب  انبار کشنده شناور  پارکینگ شناور در محوطه3 امکانات تعمیر و نگهداری شناور  کارگاه تعمیر شناور 1 Marina 2 Fisherina 3 Hardstand boat storage -------- صفحهٔ بعد -------- 4 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  کارگاه مکانیک  کارگاه برق و الکترونیک  کارگاه صافکاری  کارگاه ساات و تعمیر بادبان1 ( شکل1 - 1)  رسیدگی ظاهری شناور  رنگ ی کار  جوشکاری  فروشگاه تجهیزات دریایی  محوطه پارکینگ با کشنده شناور  سرسره2 شناور  کارگاه های عمومی شکل1-1 - کارگاه ساخت و تعمیر بادبان فروشگاه شناور و تجهیزات آن  فروشگاه شناور های جدید وکارکرده  دفتر باشگاه قایضرانی  محل فروش موتور شناور  فروش تجهیزات بندری  ارده فروشی 1 Sail loft 2 Slipway -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 5 امکانات کاربران بندر تفریحی  باشگاه مشتریان  دوش ها و سرویس های بهداشتی برای مشتریان و مراجعه کنندگان، با دسترسی مناسب برای معلولین  مرکز تجاری، تلفن و دسترسی اینترنت  اشک شویی  محل بازی کودکان  مناطق مخصوص پیکنیک و باربیکیو آموزش  مدرسه قایضرانی  مرکز آموزش و اعطای مدرک گواهینامه دریانوردی غذا و نوشیدنی  کیوسک  کافی شاپ  رستوران  سوپرمارکت خدمات فردی، اقامت و رویدادها  استراحتگاه ادمه شناور  اقامتگاه  تاالر همایش  باشگاه ورزشی و پرورش اندام زیرساخت های بندر تفریحی  دسترسی برای رفت و آمد پیاده و وسایل نضلیه  پارکینگ وسایل نضلیه  محل بارگیری و تخلیه وسایل نضلیه -------- صفحهٔ بعد -------- 6 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  چرخ دستی1 و انبار آن  فضای سبز o در طراحی فضا ی بندر تفریحی، زیباسازی و ایجاد فضای سبز کافی حائز اهمیت می باشد. میزان حداقل سرانه فضای سبز داال بندر قابل تعیین نیست و با توجه به موقعیت بندر، شرایط آ ب و هوایی و ااک منطضه قابل تغییر است. با این حا ، به عنوان معیار می توان به سرانه7 ا لی12 متر مربع که از سوی وزارت مسکن و شهرسازی .ایران پیشنهاد شده است، رجوع کرد  عالئم ناوبری  تابلو های راهنمایی  سیستم زهکشی آب باران  سیستم تصفیه و فاضالب سایت  تجهیزات جمع آوری ، ذایره سازی و تخلیه زباله  تجهیزات جمع آوری و تخلیه مواد بازیافتی  انبار مناسب مواد سواتنی با رعایت الزامات آتش نشانی  مخازن ذایره سازی سوات و سیستم توزیع برای بنزین، دیز و گاز مایع o طراحی، ساات و نگهداری آن می بایست مطابق الزامات تعیین شده توسط شرکت ملی پاالیش و پخش فراورده های نفتی ایران .انجام شود  تامین جریان برق سایت برای روشنایی و انرژی  تجهیزات مخابراتی و فیبر نوری  اینترنت  تجهیزات تبدیل انرژی اورشیدی  ادمات و تجهیزات اعالن و اطفاء حریق  سیستم های امنیتی و دوربین های مداربسته  تجهیزات امداد و نجات در اشکی و دریا (مانند حلضه نجات شکل1 - 2) 1 Trolly -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 7 شکل1 - 2 - حلقه نجات در مارینا کاسپین معرفی شناورهای تفری حی طبضه بندی شناورهای تفریحی می .تواند از جهات مختلف صورت گیرد به عنوان مثا شناور ی ها حی تفر ی از م نظر نیروی پیشرانه به دو دسته کلی زیر تضسیم می:شوند  شناور های موتور ی1  شناور های بادبان ی2 همچنین می توان این شناورها را بر اساس طراحی بدنه طبضه بندی نمود، به عنوان مثا تک بدنه3 و چند بدنه4 (ا کات ماران5، پانتونی ) و غ ره ی. 1 Powerboat or Motor yacht 2 Sail-craft or Sail-boat 3 Mono-hull 4 Multi-hull 5 Catamaran -------- صفحهٔ بعد -------- 8 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تک بدنه چند بدنه شکل1 - 3 - طراحی بدنه شناورها عالوه بر دسته بندی های فوق، طبضه بندی می تواند از لحاظ کارکرد شناور انجام شود به عنوان مثا کروز ینگ1 (گشت )تفریحی دریایی ، ورزش ی، شناورهای روزانه2، اسک ی ی رو ،آب، مسابضه شناور ی ها یحی تفر بزرگ، و غ ره ی. ،در این فصل طبضه بندی شناورهای تفریحی.بر اساس مشخصات ابعادی صورت گرفته است ی برا اکثر شناور ی ها تک بدنه با طو تضر یبی 5 تا25 متر، سازندگان به دل لی دست ی اب ی به طرح ی ها نه ی به از نظر اصو معمار ی ای در،یی لی تما به اتخاذ ابعاد مشابه ( به عنوان مثا، ، نسبت طو عرض، آبخور و جابجا)یی .دارند دسته بندی ابعادی شناورهای تفریحی بر اساس جدو1 - 1 صورت می.گیرد جدول1 - 1 - مشخصات معمول شناور های تفریحی[2] مشخصات کلی شناور نوع شناور عرض بر حسب متر آبخور بر حسب متر طو بر حسب متر 4 > 1 > 10 > شناور روزانه موتوری 4 > 2 > شناور روزانه بادبانی 5 > 5/1 > 10 - 15 کروز کوچک موتوری 5 > 3 > کروز کوچک بادبانی 5/6 > 2 > 15 - 20 کروز بزرگ موتوری 6 > 5/3 > کروز بزرگ بادبانی 7 > 2 > 20 - 24 لوکس موتوری 7 > 4 > لوکس بادبانی 1 Cruising 2 Day boat -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 9 شناور روزانه همان طور که در جدو1 - 1 ،نیز ارائه شده است شناورهای تا طو 10 متر در دسته شناور های روزانه قرار می ن گیر د که محل استراحت جهت اقامت شبانه را ندار ن.د از جمله این شناور ها دینگی1 و عرشه دار2 می باشند. دینگی دینگی به شناور تفریحی کوچک تک بدنه گفته می شود. واژه دینگی که ریشه ای بنگالی دارد، به معنای شناور کوچک پارویی بمبئی می باشد که دارای بادبان است[3] و در واژگان نیروی دریایی بریتانیا برای کوچک ترین نوع شناور استفاده می شود و این لغت بیشتر در بریتانیا، استرالیا و نیوزلند متداو ا ست . طو این شناورها عموما از3 تا10 متر می باشد و می تواند از نیروی پیشرانه موتوری یا بادبانی استفاده کند یا اینکه صرفا پارویی باشد. استفاده از نوع پارویی و موتوری از این نوع شناور در سواحل شما و جنوب ایران به منظور ماهیگیری، گشت تفریحی دریایی و حتی حمل مسافر متداو می باشد. نمونه ای از این نوع شناور در شکل1 - 4 .نمایش داده شده است شکل1 - 4 - نمونه شناور دینگی شناور عرشه دار شناور عرشه ن دار وعی شناور است که دارای عرشه ای باز می باشد تا بیشترین فضای ممکن را برای نشستن مسافر فراهم نماید. ابعاد عمومی این شناورها5 الی10 متر می باشد و با پیشرانه موتوری و بادبانی در سواحل شما و جنوب استفاده می.شود در شکل1 - 5 و شکل1 - 6 به ترتیب نوع بادبانی و موتوری این شناورها در ما ی رینا3 کاسپین نمایش داده شده .اند 1 Dinghy 2 Deck boat 3 Marina -------- صفحهٔ بعد -------- 10 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل1 - 5 - نمونه شناور عرشه دار بادبانی در مارینای کاسپین شکل1 - 6 - نمونه شناور عرشه دار موتوری در مارینای کاسپین شناورهای عرشه دار با طراحی متفاوت سااته می شوند. از انواع آن می توان به شناور کابین کوچک1 اشاره نمود که فضای نشستن کمتری دارد ( شکل1 - 7). این نوع شناور، عموما استف اده گشت تفریحی یا مسابضه دارد . 1 Cuddy cabin -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 11 شکل1 - 7 - نمونه شناور کابین کوچک در مارینای کاسپین نوع دیگری از این شناورهای تفریحی با عنوان شناور کنسو وسط1 در شکل1 - 8 .نمایش داده شده است طراحی این شناور به گونه ای است که فضای نشستن در مرکز شناور تامین شده و اطراف آن را برای ماهیگیری تفریحی باز می .گذارد با این حا ، استفاده عمومی گشت تفریحی دریایی و مسابضه نیز از این شناور می.شود شکل1 - 8 - نمونه شناور کنسول وسط شناورهای پانتونی که مسطح هستند، در شکل1 - 9 نشان داده شده است. مسطح بودن این نوع شناور امکان چیدمان صندلی در هر چهار وجه شناور را فراهم می کند. این چیدمان برای استفاده اانوادگی مناسب می.باشد 1 Center console -------- صفحهٔ بعد -------- 12 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل1 - 9 - نمونه شناور پانتونی دسته باو رایدر1 در شکل1 - 10 ارائه شده است که دارای دماغه ای عریض می باشد تا بتوان در قسمت جلویی شناور ، .جایگاه نشستن ایجاد نمود این شناورها عموما برای گشت های تفریحی مورد استفاده قرار می.گیرد شکل1 - 10 - نمونه باو رایدر شناورهای یات2 با توجه به جدو1 - 1 ، شناورهای با طو10 متر الی24 متر در دسته ها ی کروزینگ کوچک، کروزینگ بزرگ و لوکس قرار می گیرد. با این حا در صنعت شناورهای تفریحی، شناورهای بزرگتر از10 متر تحت عنوان یات شنااته می ن شو .د 1 Bow rider 2 Yacht -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 13 این نام برگرفته از زبان هلندی و به معنای شکار می باشد، و عموما به شناورهای کابین دار مجهز به محل اقامت شبانه اطالق می شود . این نوع شناور می تواند پیشرانه موتوری یا بادبانی داشته باشد و برای گشت تفریحی دریایی، مسابضه و به صورت اصوصی استفاده می .شود شکل1 - 11 - نمونه یات شناورهای تفریحی بزرگتر از24 متر عموما تحت عنوان سوپریات1 شنااته می دن شو و در شکل1 - 12 نشان داده شده .است شکل1 - 12 - نمونه سوپریات با طول30 متر 1 Super yacht -------- صفحهٔ بعد -------- 14 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ابعاد شناورهای تفریحی طراح دی با حتی المضدور ،اطالعات دقیضی از نوع شناور یی ها که انتظار م رود ی از بندر تفریحی استفاد ه کنند، داشته باشد. مطالعه ی ها ی ژگ یو بازار محل،ی شناور دی با به منظور تعیین مشخصات هندس ی و سا ری ی ها ی ژگ یو شناور انجا م شود. منابع قابل استفاده برای استخراج اطالعات شناور شامل گاه ی پا ی ها داده ثبت شناور (در صورت وجود آنها ،)اط العات ثبت شده توسط یت ری مد بندر، تول دی کنن دگان شناور، فرم های نظرسنج ی و بازد دی از سا تی می.باشد این مشخصات شامل ابعاد اصلی شناور شامل طو ، عرض و عمق آبخور و کلیات مربوط به تناژ جابجایی و سطح بادگیر می.باشد بخش ها ی1 - 3 - 1 - تا1 - 3 - 4 - به طراح کمک می کند در صورت مشخص نبودن اطالعات دقیق شناور طرح، به صورت حدودی ابعاد را آ بر ورد و استفاده کند. البته استفاده از این داده ها باید با توجه شرایط مختص پروژه باشد :که عبارتند از  شرایط محیطی پروژه مانند جریان، باد و امواج  بازه تغییر ابعاد شناور ها با توجه به اهداف ساات آنها  جانمایی سیستم های فندر و مهاربندی شناور ها  توانایی هدایت کنندگان شناور ها هنگام پهلوگیری، مهاربندی کردن و مانور در کانا های مجاور  ایجاد تعاد مطلوب بین حد اکثر تراکم شناور های پهلوگرفته در کنار هم (که منجر به سود کوت اه مدت می شود) و تاثیر موارد فوق الذک ر که سبب تصادف و تصادم شناور ها و نارضایتی استفاده کنندگا ن می ( شود که سود بلند مدت را تهدید می.)کند عرض و طول برای طراحی قسمت های ناوبری از قبیل ورود ی کانا و دایره چراش، و همچنین ابعاد محل پهلوگیری (عرض پارکینگ) اطالع از عر ض شناور ضروری است. در شکل1 - 13 و شکل1 - 14 عرض و طو شناورهای تک بدنه ارائه شده :است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 15 شکل1 - 13 عرض و طول شناور های تک بدنه کوچک موتوری [2 ] شکل1 - 14 عرض و طول شناور های تک بدنه کوچک بادبانی [2 ] ،باید توجه داشت با توجه به ابعاد شناور های موتوری(عرض بیشتر نسبت به شناور )های بادبانی عمدتا شناور طرح بحرانی برای طراحی بنادر تفریحی می باشند[2] . -------- صفحهٔ بعد -------- 16 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری آبخور و طول از دیگر موارد تعیین کننده در طراحی بندر، عمق آبخور شناور می باشد که در نمودار های زیر نسبت آبخ ور به طو برای شناورهای موتوری و بادبانی ارائه شده است. همانطور که قابل مشاهده است، شناور های بادبانی عمق آب خور بیشتری داشته .و در نظر گرفتن عمق کافی برای ناوبری و پهلوگیری آنها ضروری است شکل1 - 15 آبخور و طول شناور های تک بدنه کوچک موتوری [2 ] شکل1 - 16 آبخور و طول شناور های تک بدنه کوچک بادبانی [2 ] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 17 سطح بادگیر برای تعیین نیروی باد وارد بر سازه های پهلوگیری و مهاربندی، اطالع از سطح بادگیر شناور ضروری یم باشد. با توجه به محدود بودن اطالعات در این زمینه، پیشنهاد می شود که طراح از مشخصات منحصر به شناور طرح استفا ده کند. زمانی ،که دسترسی به این مشخصات در زمان طرح اولیه امکان پذیر نباشد برای شناور های تفریحی کوچک می توان به صورت :تضریبی از رابطه زیر استفاده کرد  در نظر گرفتن یک مستطیل، با ارتفاع معاد15 درصد طو شناور[4] تناژ جابجایی به منظور پردااتن به موارد زیر، استفاده از داده های تناژ جابجایی شناور در طراحی بندر ضروری می:باشد  ،تجهیزات حمل شناور باالبر  انبار شناور  راه های دسترسی  پهلوگیری شناور و ارزیابی تاثیر باد عموما نسبت تناژ جابجایی به طو شناورهای تک بدنه کوچک مطابق شکل زیر می باشد که می د توان برای طراحی اولیه : بنادر مورد استفاده قرار گیرد شکل1 - 17 تناژ جابجایی و طول شناور های تک بدنه کوچک[ 2 ] -------- صفحهٔ بعد -------- 18 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تاسیسات بنادر تفریحی کلیات امکانات حوضچه پهلوگیری در این قسمت به معرفی امکانات حوضچه پهلوگیری1 پردااته شده است. این امکانات در بنادر تفریحی شامل موارد زیر می باشد[5]:  تامین برق  تامین آب  تجهیزات اعالن و اطفای حریق  تجهیزات ایمنی  ارتباطات  جمع)آوری و دورریز زباله مایع (پمپاژ به بیرون  تامین سوات  روشنایی  حفاظ  شناورهای امداد و نجات سایر تجهیزات سمت حوضچه پهلوگیری ، که به طور مشخص در این فصل به آن پردااته نشده است، ممکن اس ت شامل عالئم، انبار و غیره باشد. گاهی اوقات عالئم ناوبری نیز می تواند در حوضچه ها وجود داشته باش.د تاسیسات حوضچه در بندر تفریحی یا شامل اجزایی در اشکی است و یا به شبکه یا سیستم های تاسیسات ی در اشکی متصل است. ممکن است ،حین طراحی و ساات )برای از این تاسیسات (مانند آب و برق در اجزای اشکی و حوضچه مجزا در نظرگرفته شود و مرز این اجزا در یک نضطه میانی (به طور مثا در نزدیکی پل دسترسی) به هم متصل گردند. از این رو، می بایست هماهنگی الزم در مرحله طرا حی به کار برده شود تا از اتصا بی نضص این دو جزء با یکدیگر اطمینان حاصل شود. در سایر سیستم های تاسیساتی (مانند مخزن سوات و سوات رسان) اجزای اشکی و حوضچه عموما از طراحی تا نصب به صورت یکپارچه در نظرگرفته می.شوند در طراحی بنادر تفریحی، موضوع تاسیسات تابعی ا ز مکان، استانداردهای ملی و قوانین است. به طور م ثا ، ولتاژ و فرکانس شبکه ملی، استانداردهای طراحی محلی برق و سایر تاسیسات و شناورها ی موجود در منطضه، تفاوت ز یادی در طراحی سیستم های الکتریکی ایجاد می.کند 1 Dock -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 19 پهلوگیر و تاسیسات مرکزی تاسیساتی مانند برق، آب و ارتباط ات معموالً در موقعیت هر اسکله یا پارکینگ شناور1 تامین می شود. آن ها معموالً در یک پست یا پایه با طراحی مخصوص قرار داده می شوند و و از منابع مستضر در اشکی تامین می.شوند کپسول اطفاء کننده حریق به همراه حلقه نجا ت جعبه تجهیزات محدوده تحت پوشش یک شیلنگ آتش نشانی به طول20 متر شیلنگ آتش نشانی شکل1 - 18 - نمونه جانما یی تاس ی سات در اسکله شناور همراه با مهاربند انگشت ی[ 5 ] 1 Slip -------- صفحهٔ بعد -------- 20 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تامین آب تامین آب برای آشامیدن و همچنین برای شستشو و نگهداری شناورها یکی از مهم ترین ادما ت رفاهی در ی ک بندر .تفریحی است مالحظات اصلی طراحی این سیستم شامل موارد زیر است[5]:  نباید هیچ زمینه ای برای آلودگی منبع آب عمومی وجود داشته باشد (برای مثا به وسیله فشار م)نفی  آسیب ناشی از یخ.زدگی و غیره در حداقل ممکن نگاه داشته شود  .اتالف ناشی از نشت، دستکاری در تاسیسات و غیره باید در حداقل ممکن نگاه داشته شود الزامات لول ه کشی مولفه اصلی سیستم تامین آب، لوله کشی است. باید از سیستم لوله کشی انعطاف پذیر، مضاوم در برابر اوردگی، و پایدار شده با استفاده از ماورابنفش استفاده شود. انعطاف پذیری لوله و انبساط و انضباض حرارتی آن باید در طراحی مسیر، اتصاالت و تکیه گاه ها لحاظ شود. عالوه بر انعطاف پذیری مورد نیاز برای یک سیستم لوله کشی صلب، در اسکله های شناور نیز به اتصاالت انعطاف پذیر در محل اتصا به اشکی و همچنین در بین بخش های اود اسکله نیاز است . در این قسمت ها اط لوله انعطاف پذیر مورد نیاز است تا جوابگوی تمامی جابجایی های محتمل ناشی از ت غییرات تراز آب و سایر جابجایی های قائم و افضی پل دسترسی.باشد در گذشته لوله های پ وی ی سی1 و سی پی وی سی2 به طور گسترده ای در سیستم های تامین آب مورد استفاده قرار می گرفت ؛ اما در سا های اایر، لوله های اچ دی پی ای3 به دلیل انعطاف پذیری بهتر و اتصاالت با جوش حرارتی4 .از مضبولیت بیشتری براوردار است در محل تالقی تاسیسات مدفون در اشکی و تاسیسات حوضچه می بایست اتصاالت مناسبی فراهم شود. در اس کله های شناور، این امر معموالً در مجاورت اتصا سازه پل دسترسی یا به طور یکپارچه با سازه انجام می شود[5]. معیار طراحی حداقل فشار آب در انتهای اط (آارین شیر فلکه) نباید کمتر از240 کیلوپاسکا باشد. به عنوان یک ،توصیه کاربردی حداقل قطر لوله آبرسانی اصلی به حوضچه ها معاد با50 میلی متر است، اما در هر حالت باید بر اساس م ،ضررات مرتبط محاسبات افت هد و حداقل فشار در انتهای اط م حاسبه شود[5] . مصرف آب می ،تواند بر حسب موقعیت، نوع و اندازه متداو شناور نوع مصر کف ننده (گذری یا مضیم ) و غی ره متفاوت باشد. از تخمین های زیر می توان به عنوان یک دستورالعمل اولیه در صورت نبود هیچ گونه تحلیلی استفاد ه کرد: 1 PVC 2 CPVC 3 HDPE 4 Fussion welded -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 21 جدول1 - 2 - تخمین میزان مصرف آب در بندر تفریحی[ 5 ] شرایط مصرف کننده میزان مصرف آب لیتر در روز به ازای هر شناور کاربر ساکن، تفریحی 200 - 115 کاربر گذری، تفریحی 750 - 115 کاربری تجاری 750 - 245 شناورهای تفریحی بزرگ بیش از750 تجهیزات و اتصاالت می بایست از جریان بازگشتی (شیر یک طرفه) در حوضچه ها جلوگیری شود و معم والً مضررات محلی نیز آن را الزامی می دن دان . یک شیر االشکن اتمسفریک1 باید در اروجی شیر فلکه2 وجود داشته باشد تا مانع از آلودگی سیستم آب .آشامیدنی شود پارکینگ های مختص شناورهای بزرگتر (با طو بیش از24 متر) ممکن است نیاز به دو شیر فلکه به ازا ی هر شناور و ( نیز وجود اتصاالت با قطر بزرگتر51 - 38 میلی متر) داشته باشند[5]. همانند سیستم تامین برق، وجود کنتور ادمات آبرسانی موجب حفظ منابع آب و فراهم نمودن امکان ردی ابی مصرف واقعی می.شود آب آتش نشانی جهت جلوگیری از آلودگی کشتی و ،آسیب تجهیزات آتش نشانی بهتر است از آب شیرین-و نه آب دریا- بر ای اطفاء حریق.استفاده شود در مواردی که امکان تامین و ذایره سازی آب شیرین مورد نیاز برای عمل یات اطفاء ح ریق وجود نداشته باشد، در صورت عدم مغایرت با استانداردهای آتش نشانی، می توان از آب دریا استفاده کرد. بال فاصله بعد از عملیات ، مدار انتضا آب و تجهیزات باید مطابق دستورالعمل های موجود در این زمینه پاکسازی شوند تا آز آسی ب رسیدن به آنها .جلوگیری شود 1 Atmospheric vacuum breaker valve 2 Hose bib -------- صفحهٔ بعد -------- 22 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری فاضالب بنادر تفریحی می بایست سیستم های تاسیساتی و تجهیزات الزم به منظورتخلیه مخازن نگهداری شناورها ب ه شیوه ای ایمن و سازگار با محیط زیست و همچنین پمپاژ فاضالب به یک سیستم جمع آوری مناسب در باالدست برای ت صفیه را .دارا باشند سه نوع فاضالب معموالً از یکدیگر مجزا می:شوند  آب سیاه: فاضالب ناشی از سرویس های بهداشتی  آب ااکستری: فاضالب تولید شده از روشویی و حمام که معموالً دارای اثر سالمت عمومی و اکول وژیکی کمتری نسبت به سرویس بهداشتی است.  آب ان1: ترکیبی از آب، روغن و سایر مایعات (به طور مثا نشتی های کوچک در تجهیز ات) که در پایین ترین نضطه شناور جمع می.شود یک واحد پمپاژ به بیرون2 معموالً شامل یک پمپ همراه با اط مکنده است که به مخزن نگهدارنده شناور متصل شده و همچنین دارای یک اط تخلیه است که به سیستم فاضالب اشکی متصل می شود . البته الزم است که سیستم جمع آوری در اشکی با سیستم پمپاژ به بیرون سازگار بوده و در ادامه نیز به تاسیسا.ت تصفیه مناسب در اشکی منتهی شود سیستم های پمپاژ به بیرون می توانند به صورت:های زیر نصب شوند  سیستم ثابت مرکزی: دارای پمپ هایی که در یک ایستگاه (معموالً در حوضچه سوات رسانی) مستضر ا.ست  سیستم های ثابت در پارکینگ شناور (اتصاالت در حوضچه بوده و نیازی به انتضا شناور به ایست گاه پمپاژ به )بیرون نیست  سیستم)های متحرک (یا به صورت چرادار در اشکی بوده و یا در یک شناور مستضر است: شامل یک مخ زن نگهدارنده که به ایستگاه مستضر در اشکی تخلیه می.شود مطابق دستورالعمل های کلی، توصیه می شود به ازای هر100 شناور با طو بیش از10 متر یک پمپ به بی رون فاضالب موجود باشد . برای شناور های تفریحی بزرگ، فراهم نمودن امکانات پمپاژ به بیرون در پارکینگ شناور ت وصیه شده است[5] . 1 Bilge water 2 Pump-Out -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 23 شکل1 - 19 -سی ستم ی ها پمپاژ به ب ی رون : ثابت و مرکز ی شکل1 - 20 -سی ستم ی ها پمپاژ به ب ی رون : ثابت در موقع تی پارک نگ ی شناور شکل1 - 21 -سی ستم پمپاژ به ب ی رون : متحرک و بر رو ی قی قا -------- صفحهٔ بعد -------- 24 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ارتباطات امکانات ارتباطی در سالیان اایر به میزان چشمگیری متحو شده اند. استفاده گسترده از تلفن های همراه نیاز به وجود اطوط تلفن را کاهش داده است، در حالی که ادمات اینترنت پرسرعت نیز در حا حاضر جزو حداقل نیازهای ارتباطی به شمار می .رود سیستم های ارتباطی موجود برای شناورها تابعی از بازار محلی و انتظارات کاربران است. ارتبا طات شبکه بی سیم1 در ،حا حاضر در حا تبدیل شدن به یک الزام استاندارد است. ادمات اضافی ممکن است شامل اطوط دیتای فیبر نوری اتصا دیتا با کابل هم-محور2 ،، ارتباط تلفن با اطوط ثابت اطوط تلفن کمک اضطراری در حوضچه (متصل به دفتر .مارینا) و غیره باشد ادمات اینترنت باید پهنای باند کافی برای تمام کاربران پیش بینی شده (وبگردی، پخش ویدئو، استفا ده از برنامه های )تحت اینترنت، تجهیزات متصل به اینترنت و غیره و نیز برنامه.های مدیریت مارینا را فراهم کند هنگام برقراری سیستم های بی سیم، تداال فرکانس رادیویی باید به دقت مورد ب ررسی قرار گیرد. همچنین از جانمایی تکرارکننده های سیگنا3 به منظور تامین پوشش دهی مناسب اطمینان حاصل شود[5]. شکل1 - 22 -تجه زات ی ارتباطات ب ی سیم روشنایی یک طراحی صحیح روشنایی، احساس قراردادشتن در محیطی امن، پایدار و مراقبت شده را افزایش می دهد. یکی از موضوعات اساسی در طراحی روشنایی اجتناب از ایجاد آالیندگی نوری است که در نتیجه وجود تعداد زیادی چراغ غیر ضروری حاصل می شود. آالیندگی نوری فعالیت ها و حتی باقی ماندن در محیط را مختل می سازد. استفاده از منابع روشنایی 1 Wi-Fi 2 Co-axial cable 3 Signal repeaters -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 25 با کارایی باال، همراه با المپ هایی با تکنولوژی ا ای دی1 ، امکان کنتر روشنایی در فضاهای باز و یا بسته را در سطحی مناسب فراهم می.کند روشنایی بر روی دیوار اسکله، دستک ها و اسکله های شناور باید به صورتی تامین شود که از انعکا س نو ر به سمت شناور های تفریحی اجتناب شود. این امر می تواند با استفاده از چراغ های مرتفع و تمرکز پرتو نور در م حدوده مورد نظر محضق شود . همچنین می توان از چراغ های لبه حوضچه با ارتفاع پایین و ولتاژ کم که نور را به سمت باال و به سوی شناور ها منتشر نمی سازند، استفاده کرد. برای از بنادر تفریحی مدرن از نورهای زیرآب به عنوان مشخصه های طراحی محوطه با رعایت زیباشنااتی بهره برده اند[5]. حداقل مضدار مجاز شدت روشنایی متوسط را در فضای باز می توان200 .لوکس در نظر گرفت شکل1 - 23 -کنترل روشنا یی و محوطه مناطضی از بنادر تفریحی که در آن روشنایی مورد نیاز است شامل موارد زیر می باشد[5]:  مسیرهای ترافیک و پیاده رو شامل حوضچه ها  حوضچه اشک و مناطق تعمیر و نگهداری  انبارها  رمپ و پل های دسترسی 1 LED -------- صفحهٔ بعد -------- 26 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل1 - 24 -نورپردازی مارینای کسمه واقع در ازمیر، ترکیه زائدات جامد و جمع آوری مواد خاص گردآوری موردی انواع متفاوت زائدات جامد براساس قوانین کشوری، منطضه ای و محلی به انجام می رسد. تعداد نضاط جمع آوری زائدات جامد و بازیافت براساس جانمایی اسکله ها تعیین می شود . در برای موارد، تمام یا اکث ر نضاط جمع آوری ممکن است در اشکی و در نزدیکی نضطه دسترسی به حوضچه.ها واقع شود بر اساس مضررات محلی، دسترسی به امکانات مدیریت بازیافت و سایر شرایط بهره برداری و فرهنگی، نض اط جمع آوری ممکن است شامل چهار یا تعداد بیشتری کانتینر باشد که هر یک مخصوص به نوع ااصی از زائدات جامد، م واد بازیافت پذیر و مواد اطرناک ب اشند[5] . نصب و استقرار تاسیسات آب و برق داکت یا ترانشه خدماتی اطوط آب و برق می بایست در درون داکت ها یا ترانشه ها که به عنوان بخشی از طراحی اسکله پیش بینی شده اند، قرار .گیرند یک روش متداو.در مورد اسکله ثابت، آویزان کردن این اطوط در زیر عرشه است در اسکله های شناور، اطوط آب و برق درون یک قاب میان عرشه و واحدهای شناو رسازنده قرار می گیرند. همچنین می توان این اطوط را درون یک مجرا یا لوله پالستیکی احاطه شده در فوم .های شناور جانمایی کرد ترانشه ها معموالً با یک روکش پالستیکی یا چوبی پوشانده می شوند تا شرایط تهویه ، نصب و بازرسی آسان، تعمیر یا تغییر آن از عرشه را فراهم کرد ه و در برابر موجودات موذی نیز موثر است. در مرحله طراحی اسکله، معموال امکان جابجایی موقعیت پست ادماتی به آسانی امکان پذیر است. زمانی که از داکت استفاده می شود، دریچه بازرسی1 به تعداد کافی باید نصب شده باشد و حداکثر فاصله بین این دریچه ها نیز براساس مضررات مربوطه کنتر می ،شود. پس از ساات اسکله معموالً امکان تغییر در موقعیت پست .ها و تمامی اتصاالت تاسیساتی فراهم نیست 1 Manhole or Handhole -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 27 ترانشه ها یا داکت ها باید دارای فضای کافی (تعداد، قطر یا سطح مضطع مستطیلی) باشند تا امکان نص ب تمامی اطوط آب و برق با مالحظات الزم در ارتباط با عدم سازگاری آنها و الزامات نظارتی را فراهم نماید. به ط ور مثا ، معموالً بر اساس مضررات نظارتی مرتبط، امکان قراردادن اطوط آب در مجاورت یا بر روی کابل.های الکتریکی فراهم نیست بار مرده ناشی از تمام اطوط آب و برق درون سیستم اسکله شناور باید در نظر گرفته شود ت ا احتما ا ثرات نااواسته بر روی ارتفاع آزاد و پایداری اسکله پس از نصب و بهره.برداری به حداقل برسد ،در اکثر مضررات قراردادن اطوط ادمات الکتریکی در وجه بیرونی اسکله به صراحت نهی شده است، زیر ا اطر بروز شوک الکتریکی و یا آتش سوزی وجود دارد. عالوه بر این، توصیه می شود اطوط انتضا آب نیز در وجه بی رونی اسکله نصب نشود، زیرا اطر آسیب به آن افزایش پیدا می کند (حتی اگر در زیر ضربه.)گیر قرار گرفته باشد در فرآیند تامین، طراحی و ساات باید از اتمام طراحی تمامی تاسیسات (یا پیشرفت قابل مالحظه طراحی آنها) پیش از طراحی نهایی اسکله های شناور اطمینان حاصل نمود، تا ابعاد پیش از سفارش ساات نهایی شده باشد. این موضوع مشخصاً در ارتباط با اسلکه هایی است که تعداد زیادی پارکینگ در آن پیش بینی شده و تاسیسات قابل توجهی دارند[5] . پست های خدماتی پست های ادماتی1 به منظور قراردادن تمامی اتصاالت ادماتی مورد نیاز برای شناور ها سااته می شوند. در این پست ها معموالً سوکت یا پریز، شیر فلکه( های آب، روشنایی و اتصاالت ارتباطاتی موجود است شکل1 - 25 ،). برای شناورهای بزرگتر ممکن است پست ادماتی حتی شامل ترانسفورمر که ولتاژ الکتریکی متفاوتی را به شناور ها ارائه می.دهد نیز موجود باشد الزم به ذکر است که الزامات ااص مرتبط با هر جزء این پست ها با موقعیت مکانی، نوع شناور و کارب ر نهایی تغییر می کند. عالوه بر این، استفاده از مصالحی مانند پلی کربنات، فوالد ضد زنگ و غیره، سطح تمام شده و ز یبایی بصری متفاوتی را ایجاد می کند. به عنوان یک الزام حداقلی، مصالح استفاده شده در پست های ادماتی باید در شرایط آ ب و هوایی مجاور دریا مضاوم باشند[5] . براساس مطالب فوق الذکر، انتخاب پست ادمات تابع شرایط سایت بوده و باید در مرحله طراحی پر وژه و ب ا هماهنگی نزدیک با بهره بردار یا مالک تاسیسات در اصوص آن تصمیم.گیری شود 1 Service pedestals -------- صفحهٔ بعد -------- 28 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل1 - 25 -پست ی ها خدمات ی امنیت و حریم خصوصی فراهم نمودن تاسیسات ایمن و در عین حا تضمین حریم اصوصی باید یک مسئولیت اساسی مدیریت بندر با .شد حفاظت الزم را می توان از طریق ترکیبی از سیاست های امنیتی، کنتر دسترسی ها، پایش و مراقبت و آگاه ی کاربران .تحضق بخشید دسترسی به شناور ها باید تنها محدود به مالکین، مهمانانشان و سایر افراد مجاز باشد. دسترسی عمو می به هیچ وجه .نباید وجود داشته باشد در هر ورودی اسکله می بایست از دروازه های قفل دار و سایر موانع برای ترافی ک وسایل نضلیه و عابرین پیاد ه استفاده نمود. عالئمی که به صراحت مضررات بندر و محدودیت دسترسی در آن قید شده باشد باید در معرض دید قرار داده شود. روشنایی محیط بندر، پل های دسترسی و اسکله ه ا در شب باید به طور مناسب پایش شود . در مجموعه های بزرگ، حفظ امنیت مستلزم وجود ماموران قانون یا پرسنل امنیتی حرفه ای و آموزش دیده است. حتی در بنادر تفریحی کوچک نیز باید همواره فردی وجود داشته باشد که ضمن پایش و محافظت از شناور ها، امنیت مشتریان را تضمین نم .اید الزم به ذکر است که ضوابط دقیق مرتبط با امنیت بندر بر اساس رویه ها و استانداردهای مورد تایید سازمان بنادر و دریانوردی تعیین می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 29 وجود یک سیستم امنیتی مستضر در بندر تفریحی، منافاتی با مسئولیت ملوانان در محافظت از اودشان ن دارد. در صورت امکان ، می بای ست وسایل ارزشمند و آن وسایلی که امکان سرقت شان به آسانی میسر است در زیر عرشه و در یک محفظه قفل دار نگهداری شود. قفسه های نگهداری اشیا باید مجهز به لوال و بست جدانشدنی بوده و با است فاده از قفل مناسب ایمن شود[5] . شکل1 - 26 -رمپ و دروازه امن یتی آن جاده دسترس ی جاده های دسترس ی ی تاس سات بنادر کوچک با دی بر اساس اندازه م نی انگ ی لی وسا هی نضل مورد استفاده در ب ندر طراح ی شود . عرض ترج یحی ی برا جاده دسترس ی 7/3 متر به ازا ی هر اط برا ی جاده دوطرفه و6/4 مت ر به ازا ی ا هر ط در جاده ی کطرفه شد با می . ر یی تغ بیش در جاده دسترس ی دی نبا از10 درصد تجاوز کند. حدا قل طو1/6 متر ی برا قوس عمود ی با اا تالف ش یب بیش از7 درصد با دی ایجاد شود . جاده های دسترس ی دوطرفه با ید ( به صورت تضاطع عمود ای تا حد امکان ن کی زد به )عمود بر جاده اصل ی منته ی هب ی تاس سات بندر ی یح طرا شوند. تضاطع جاده های دسترس ی ی کطرفه با جاده اصل ی دی با با زاو یه کمتر از90 درجه طراح ی شوند[6]. دسترس ی اضطرار ی در نظر گرفتن دسترس ی لی وسا هی نضل اضطرار ی مانند کام ون ی های آتش نشان ی، آمبوالنس و ها نی ماش های سی پل ار ی بس مهم است. حداقل با دی کی محل ورود و اروج در طو مس ری جاده عموم ی وجود داشته باشد که با آ ن یی نامه های آتش نشان ی و اضطرار ی ملی .مطابضت داشته باشد ی برا ن یی تع طرح مناسب برا ی دسترس ی، دی با در مراحل اول هی ند یآ فر طراحی -------- صفحهٔ بعد -------- 30 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری با مضام ات محلی آتش نشانی مشورت شود. ا نی امر نه تنها برا ی آتش سوزی ی تاس سات بندر و شناور ها ، بلکه برا ی من یا ی مراجع نی در محوطه بندر و سا ری سااتمان ها حائز اهمیت است. مهمتر نی جنبه های طراح ی که با ید :در نظر گرفته شوند عبارتند از  عرض صاف و بدون مانع سطح روساز ی  سااتار روسا زی  شعاع چراش در پیچ ها و تضاطع ها حداقل عرض توص هی شده برا ی کی اط آتش نشان ی 6/4 متر و3/7 متر برا ی اط عبور تجه زات ی (نردبان هو ا یی در )صورت لزوم شد با می . شعاع چراش توص هی شده برا ی کی ون ی کام بزرگ و وسا لی هی نضل مجهز به نردبان1/6 م تر شد با می . به حداقل رساندن موانع هوا یی مانند دراتان، ت ی رها ی چ راغ برق، س می ها و عالئم در منطضه، قدرت مانور بهتر ی ی برا نی ماش های آتش نشان ی فراهم می د کن[6] . دسترس ی خدمات در نظر گرفتن وسا لی هی نضل ادمات ی و طراح ی دسترس ی آن ها به سا تی بندر در حین طراحی حائز اهمیت اس ت. وسا یل هی نضل ادمات ی ممکن است در اندازه های مختلف، از چرخ دست ی ها تا کام ون ی های بزرگ باشد. ا ین موارد می اند تو شامل لی وسا هی نضل تعم ری و نگهدار ی، ات ی عمل ی ااک، مرمت، رستوران و ها ر سای فعالیت های تجار ی در سا تی باش د. همچن ین توجه به لی وسا هی نضل تخصص ی مانند تر ی لرها ی هی درول یکی مورد استفاده برای از آب گرفتن و به آب اندازی شن اورها ی تفریحی بزرگ به منظور انجام عملیات تعمیر و نگهدار،ی ضروری شد با می . دسترسی مناسب ون ی کام های سوات رسان به منطضه ذایره سازی نیز با می یست در طراحی لحاظ شود . برا ی مناطق با تراکم عابر پ اده ی که پ شی ینیب می شود لی وسا هی نضل ادمات ی به طور منظم از آن عبور ،کنند د بای عرض6/4 متر در نظر گرفته شود[6]. پارک نگ ی انواع فضاها ی پارک نگ ی که عموما در زیرساات بنا در یحی تفر مورد ن از ی هستند عبارتند از[6]:  پارک نگ ی لی وسا هی نضل  لی وسا هی نضل یحی تفر  لر ی تر  لی وسا هی نضل حمل کننده شناورها تعدا فضاها ی پارک نگ ی ی برا هر دسته به طور قابل توجه ی بر اساس شرا طی تی سا مانند م نی انگ ی استفاد ه بن،در نه یشیب استفاده و سا تانداردها ی پارک نگ ی ملی .متفاوت است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 31 پارک نگ ی شناورها در بنادر ،کوچک ،به اصوص بنادری که هم کاربران اصوصی و هم عمومی دارند پارک نگ ی هایی مخصوص استفا ده ذی نفعان تعیین می شود که با عالئم راهنمایی مشخص می.شود پارکینگ کاربران بندر بهتر است تا حد امکا ن نزد یک به اسکله ای باشد که در ااتیار آن ها می شد با . اگر پارک نگ ی با فاصله از اسکله در نظر گرفته شود، اپرات ور بندر ممکن است ادمات ی را برای حمل وسا لی شخص ی مسافران از وس له ی هی نضل تا اسکله .ارائه دهد بطور ی کل، برا ی کاربر ان بندر و مهمانان آن ها پارکی نگ بدون پرداات هز نه ی ارائه می شود . با ا نی حا ممکن است ی برا پارک نگ ی ی اصل نه ی هز ای مجوز ماه انه ی .اعما شود کنتر دسترس ی به پارک نگ ی با استفاده از کارت هوشم ند و دروازه های اودکار انجام می شود. ی برا پارک نگ ی کاربران، نسبت فضا ی پارک نگ ی به تعداد پهلودهی ها معموال ب ین 5/0 تا1 در نظر گرفت ه می شود . مطالعات تحض ی ضات ی نشان می دهد نسبت1 در بس ی ار ی از مکان های ی شهر، به دل لی نه ی گز های دسترس ی دیگر حمل ونضل، هی وج ت ری پذ ست ین . نس بت 5/0 تا75 /0 ی برا اکثر تاس ی سات بنادر شهر ی .مناسب است بنادری که پیک فصل ی را تجر به می ند کن ای در مکان های دور افتاده ای هستند که رانندگ ی در آن کی ها ضرورت است، با دی نسبت پارکینگ به پهلود هی یب ی شتر در مضایسه با بنادری که در تمام طو سا باز هستند ای به راحت ی با وسا لی هی نضل نی گز ی جا قابل دسترس ی ه ستند، داشته .باشند اگر طرح بند ر شامل امکانات ی مانند رستوران و فروشگاه برای استفاده عمومی است، می بایست پارک نگ ی اضاف ی مطابق با مضررات تام نی شود. رو ی دادها ی ژه یو د مانن مسابضات قایق رانی، مسابضات ماه یریگی، ی نما شگاه شناور ها و تعط ی،الت تضاضا ی باال یی ی برا پارک نگ ی جاد یا می د کن که ممکن است به ارائه وسا لی هی نضل ادمات ی و پارک نگ ی زی سرر از ین داشته باشد[6]. پارک نگ ی دسترس ی آسان دی با درصد ینی مع از ک ل فضاها ی پارک نگ ی به عنوان فضاها ی دسترسی آسان مطابق با استانداردها ی ن یی تع .شده باشد جدو1 - 3 حداقل فضاها ی مورد ن از ی بر اساس کل فضاها ی پارک نگ ی در تاس ی سات را ارائه می.کند کل پارکینگ های دسترسی آسان دی با در ن تری کی نزد فاصله ممکن از ی تاس سات مورد بهره بردار،ی مانند رمپ به آب انداز ی، تاسی تاس سی سرو بهداشت ی، نضاط دسترس ی اسکله و سا ری امکانات رفاه ی عموم ی در نظر گرفته شوند. حداق ل ابعاد برا ی فضاها ی پارک نگ ی دسترسی آسان و مس ی رها ی دسترس ی در جدو1 - 4 نشان داده شده است. برا ی از پارک نگ ی های بندر به عنوان فضا ی زی سرر در زمان اوج تضاضا، نسبت به پارکینگ های دسترسی آسان در فاصله دورتر ی از تاس ی سات با می شند[6]. از هر شش پارک نگ ی ،کی عدد دی با به عنوان پارک نگ ی .وانت در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- 32 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری جدول1 - 3 - حداقل تعداد پارکینگ های دسترسی آسان[ 6 ] تعداد کل پارکینگ ها حداقل تعداد پارکینگ در دسترس 1 تا25 1 26 تا50 2 51 تا75 3 76 تا100 4 101 تا150 5 151 تا200 6 201 تا300 7 301 تا400 8 401 تا500 9 501 تا1000 2 درصد از کل بیش از1001 20 + عدد1 عدد (به ازای هر100 پارکینگ افزون بر1000 ) جدول1 - 4 - حداقل ابعاد توصیه شده برای انواع پارکینگ[ 6 ] نوع پارکینگ حداقل عرض توصیه شده حداقل طو توصیه شده فضط اودرو مسافر 7/2 8/5 اودرو مسافر همراه کشنده قایق 3 2/ 12 اس یو وی1 همراه کشنده قایق 4/3 2/ 15 تا8/ 16 اودرو تفریحی همراه کشنده قایق 7/3 3/ 18 به عنوان کی راهنما ، فضاها ی پارک دردسترس برا ی له ی وس هی نضل کشنده می بایست ی دارا 3 تا7/3 ر مت عرض و یک ری مس دسترس ی به عرض5/1 متر باشد و برای اودرو سواری نیز7/2 تا3 متر عرض با کی مس یر دسترس ی 5/1 ی متر ضروری می باشد[6]. پارک نگ ی کشنده کی قاعده کل ی ی برا ی تاس سات بنادر کوچک که شامل رمپ به آب انداز ی شناور می با،شند در نظر گرفتن حد اقل20 فضا ی پارک کشنده برا ی هر اط به آب انداز ی شناور می شد با . اگرچه به آب انداز ی و از آب گرفتن شناور در بنادر مختلف ،متفاوت است در هر اط به آب انداز ی با ی تضر شش شناور در ساعت می تو انند ی جا رند ی بگ . بنابرا نی کی دو ره4 ساعته به آب انداز ی، شامل24 شناور می شود . پس از تع ن یی تعداد مورد انتظار برا ی به آب انداز ی شناور، تعدا د من اسب ی از فضا ی پارک کشنده را می ان تو ی برا .طرح محاسبه کرد محوطه های پارک نگ ی می تو انند ی دارا روساز ی، بدون روساز ی ای یبی ترک باشند. حالت مطلوب ا نی است که پارک نگ ی کی نزد به اسکله ی دارا روساز ی باشد و سطح پارک نگ ی زی سرر شن یز ری شود . محوط ه های ر وساز ی شده معموال دارا ی سطح 1 Sport Utility Vehicle (SUV) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 33 آسفالت ای ی بتن با می شند . رواناب ناش ی از بارندگی های شدید معموال با یس ستم های زهکش ی جمع ی آور می.شود بر اساس کاربر ی تی سا و مع ی ارها ی بارگذار ی، حداقل ضخامت روساز ی 76 متر یلیم و حداقل اساس15 ی متر ی سانت با شن متراکم توص ی ه می شود هی . ال اساس با ید حداقل30 متر ی سانت از کنار ه های ر وساز ی با ش بی می مال (حداقل2:1 .) امتداد داشته باشد طراح ی نها یی روساز ی دی با بر اساس تحل لی ژئوتکن یکی طی شرا ااک و بارها ی زنده انجام .شود عرض تمام اده یپ روها یی که برا ی دسترس ی عابر ین اده یپ در مجاورت محوط ه های پ نگ ی ارک در نظر گرفته می،شود بدون اشغا شدن توسط لی وسا هی نضل 5/1 متر و در صورت مجاز بودن قرار گرفتن فاصله میان چرخ تا سپر وسایل نضلیه (ا ورهنگ لی وسا هی ضل ن1 ،) روی پیاده رو8/1 متر تعیین می شود . در طراحی بیش ها 1 تا2 درصد در پارک نگ ی با هدف زهکشی مناسب رایج می باشد . حداکثر ش بی توص هی شده نیز 5 درصد می باشد . همچن نی بیش حداکثر عرضی2 5 درصد توص هی شده است. ش بی پارکینگ های دسترسی آسان دی نبا در یچ ه ی جهت از2 درصد تجاوز کند. در مح ل های ت ردد و لی سا هی نضل کشنده با ید از لحاظ بیش شیب از3 درصد اجتناب کرد[6]. 1 Vehicle Overhang 2 Cross slope -------- صفحهٔ بعد -------- 34 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تاس ی سات به آب انداز ی و از آب یریگ شناور رمپ به آب اندازی شناور ها رمپ های به آب اندازی شناورها برای به آب اندازی و از آب گیری شناورهای کرایه ای و نیز برای دسترسی شناورهای عمومی به بندرگاه تفریحی و در حالت کلی سروی ده س ی به آبراه ه ها به کار می .روند رمپ های به آب اندازی شناور ها می بایست متناسب با نوع و اندازه شناور هایی که از آن ها استفاده اواهند کرد، طراحی شوند. برای نشا ن دادن محدوده مجاز بارگذاری در رمپ می بایست .عالئم مناسبی نصب شود برای آشنایی با مفهوم و کارکرد رمپ تیم ها وان به آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریای ،ی ایران ن شریه300 - 6 .مراجعه کرد موقعیت و راستا موقعیت و راستای رمپ های به آب اندازی شناور ها می بایست به صورت زیر در نظر گرفته شود[1]:  راستای رمپ می بایست در جهت پیشروی امواج غالب ناشی از برآیند امواج محلی، دورآ و دنباله آ بی شناور ها .انتخاب شود  رمپ می بایست در برابر امواج بزرگتر از2/0 .متر حفاظت شده باشد  در جایی قرار گرفته باشد که فضای کافی در پسکرانه وجود داشته و امکان صف بندی شناور ها در اشکی بدون ااتال در ترافیک و رفت و آمد دیگر سیستم.های پسکرانه فراهم باشد  در جایی قرار گرفته گیرد که فضای آبی کافی وجود داشته باشد تا امکان صف بندی و حرکت آرام ش ناور ها بدون آنکه ترافیک گذرگاه ها و کانا ها .مختل شود، فراهم باشد موج های با.دوره تناوب باال نیز باید در نظر گرفته شوند در طراحی رمپ می بایست اطمینان حاصل کرد که در حین عملیات به آب اندازی و از آب گرفتن شناور ها، جابجایی های نسبی شناور، کشنده و وسایل نضلیه به نحوی مدیریت شود که ریسک ناچیزی برای افراد و تجهیزات داشته باشد. عملکرد مطلوب با توجه به شرایط آب و هوایی، تجهیزات و مهارت اپراتور متفاوت اواهد بود. میزان جابجایی ش ناور وابسته به اندازه شناور، شکل بدنه، زاویه شناور نسبت به راستای جریان، ارتفاع و دوره تناوب موج و جهت موج م ی باشد[1]. طراحی رمپ یک رمپ به آب اندازی شناور معموال از یک یا دو ردیف دسترسی با شیب یکنواات تشکیل شده است که از ارتفاع بیشتر از باال( ترین تراز آب1 HAT ) تا عمق بیشتر از پایین ترین تراز آب ( 2 LAT ) پیش بینی شده امتداد یافته است. زمینی 1 Highest Astronomical Tide 2 Lowest Astronomical Tide -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 35 که در پسکرانه به رمپ وصل می شود می بایست دارای شیب یکنوااتی بوده و عمود بر اط مرکزی رمپ ااتمه یابد. فضای مانور باید دارای شیب یکنواات موازی با تاج1انتهای باالیی رمپ باشد تا عملیات کشنده شناورها تسهیل شود [1]. ابعاد طو رمپ به شرایط جزر و مدی محل و دوره زمانی آن هنگام به آب اند ازی شناور .بستگی اواهد داشت د ر مواردی که قرار باشد رمپ در تمام شرایط جزر و مدی سرویس دهی کند، می بایست موارد زیر رعایت شوند [1]:  تاج رمپ می بایست 500 میلی متر باالتر از باالترین تراز آب طراحی بوده و از یک تبدیل مالیم ب رای متصل نمودن رمپ به زمین پسکرانه برای عبور وسایل نضلیه.استفاده شود  زمین پسکران اه ی متصل شده به رمپ می بایست دست کم تا فاصله20 ی متر از تاج رمپ امتداد یابد.  یک رمپ تک ردیفی می بایست دارای عرضی به اندازه دست کم 4 متر بین موانع دو طرف رمپ ، یا دست کم 5/4 متر برای حالت تک ردیفی بدون مانع در طرفین .باشد  یک رمپ چند ردیفی می بایست دارای عرض دست کم4 .متر به ازای هر ردیف باشد  پنجه رمپ می بایست برای شناور های با کشنده معمولی دست کم1 متر پایین تر از تراز پایین طراحی باشد. این عمق برای شناورهای بزرگ بادبانی با کشنده های کف ثابت2 باید تا دست کم2/1 متر زیر پایین ترین تراز آب .پیشبینی شده امتداد یابد می بایست برای نشان دادن عمق آب در قسمت های آبی رمپ از تابلوها و عالئم .مناسب استفاده شود  اگر استفاده از رمپ بدون محدودیت در نظر گرفته شود، بازه تغییرات تراز سطح آب باید از پا یین ترین تراز سطح آب ( LAT) تا باالترین تراز سطح ( آبHAT .) ادامه یابد  در مناطضی با بازه زیاد تغییرات تراز سطح آب، بازه مجاز اضافی برای تغییرات تراز فارغ از جزر مد در نظر گرفته می.شود شیب شیب رمپ می بایست بین7:1 تا9:1 با مضدار ترجیحی8:1 باشد. در مواردی که شرایط و ملزومات محل ی نیازمند بهک ارگیری شیبی اارج از محدوده ارائه شده باشد، تغییرات شیب و محدودیت های متناظر با آن می بایست بر روی تابلویی در انتهای باالیی رمپ به روشنی نشان داده شود [1]. 1 Crest 2 Fixed-keel trailered sailing yacht -------- صفحهٔ بعد -------- 36 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری سطح اصطکاک سطح رمپ می بایست در تمام ترازهای جزر و مدی برای ماشین کشنده کافی باشد و برای فردی که شناور را به روی ماشین کشنده قرار می دهد و یا پیاده می .کند نیز ایمنی کافی را فراهم سازد در صورتی که ب ر روی رمپ از پوشش بتنی استفاده شده است می بایست یکی از موارد زیر رعایت شود [1]:  ،برای جلوگیری از لغزش و همچنین زهکشی شیارهای ی روی سطح با یک زاویه نسبت به اطوط همتراز مپ ر ایجا .د شوند  ،برای جلوگیری از لغزش و همچنین زهکشی لوزی هایی با الگوی مشبک1 ی رو سطح ایجاد شوند. شیارها می بایست امکان زهکشی آب را فراهم کنند و این عمل به اود پاکسازی رمپ .بیانجامد توجه شود که اجرای سطح های اشن و درشت دانه بدون شیارهای عمیق، نتایج رضایت بخشی حاصل نمی کند زیرا بافت زبر و اشن سطح سبب افزایش رشد گیاهان و جلبک های دریایی بر روی سطح رمپ می شود که پس از رفت و آمد کاربران این سطوح به تدریج هموار و لیز اواهند شد که امری نامطلوب می.باشد نواحی صف ،بندی بستن و باز کردن مهار تدارک فضای مناسب برای مهارب ندی شناور،ها بفص ندی منظم آن ،ها در اشکی شستشو ی شناور و باز کردن زنجیر از شناورها در مسیر اروجی رمپ می بایست مد نظر قرار گیرند. مسیر برگشت به رمپ می بایست به گونه ای طراحی شود .که فاصله دید کافی وجود داشته باشد تا ایمنی کاربران به اطر نیافتد باید حداقل یک فضای پارکینگ با طو19 متر و عرض5/3 متر برای قرارگیری دکل شناورهای بادبانی تریلر ی2 ( شکل 1 - 27 ) حین فرآیند بستن و باز کردن زنجیر در نظر گرفته شود. این پارکینگ باید دور از رمپ جانمایی شود تا استفاده از .آن برای شناورهای غیر تریلر مطلوب نباشد شکل1 - 27 - شناور بادبانی تریلری 1 Diamond waffle pattern 2 Trailer sailboat -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 37 راهی که رمپ را به ناحیه بستن و باز کردن مهاربندی شناور ها وصل می کند نباید دارای موانع باالسری مانند کابل های برق و غیره باشد تا امکان عبور شناور های دارای دکل فراهم شود [1]. پارکینگ مختص رمپ برای وسایل نضلیه و ماشین های کشنده استفاده کننده از رمپ باید پارکینگ هایی مطابق با جدو1 - 5 در نزدیکی رمپ .در نظر گرفته شود جدول1 - 5 - تعداد پارکینگ ها برای رمپ های به آب اندازی شناور تفریحی[1] طبضه بندی منطضه بندر تفریحی تعداد پارکینگ برای هر الین رمپ فضط رمپ رمپ دارای سازه نگهدارنده شناور رمپ با فضای مجزا برای باز و بسته کردن مهاربندی داال شهر 20 تا30 30 تا40 40 تا50 اارج از شهر 10 تا20 20 تا30 30 تا40 مسیر حرکت ماشین کشنده شناور فضای مانور و مسیر حرکت ماشین های کشنده شناور باید مناسب تغییر مسیر ارائه شده در شکل1 - 28 :باشد شکل1 - 28 - مسیر چرخش ماشین کشنده و شناور[1] -------- صفحهٔ بعد -------- 38 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تجهیزات سیستم های رایجی که برای از آب گیری و به آب اندازی شناور استفاده می شوند شامل موارد زیر می باشد[1]:  رمپ شناور  حمل کننده های1 شناور  لیفتراک مخصوص  جرثضیل با بازوی متحرک  سرسره  کشنده های هیدرولیکی انتخاب سیستم بهینه برای یک بندرگاه تفریحی ویژه به عوامل ویژه سایت بستگ ی دار د که شامل موارد زیر می باشند[1]:  تعداد، اندازه، نوع و وزن شناورها  فضایی که برای نگهداری و تعمیر قابل استفاده باشد  عمق نواحی آبی و ا مکان الیروبی  هزینه های اولیه و بهره برداری هر گزینه برا ی انتخاب سیستم های به آب اندازی یا از آب گیری می توان به آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران، نشریه 300-11 .مراجعه نمود طراحی تجهیزات به آب اندازی و از آب گیری و شیوه عملیات وکار با آن ها می بایست با قوانین و مضررات ملی ی ا محلی سازگار .باشد سرسره ها تعداد و اندازه سرسره های الزم با توجه به تعداد و اندازه شناور ها تعیین می شود. برای آنکه امکان سراوردن همزمان شناور های بیشتری فراهم شود، طو سرسره در سمت زمین پسکرانه می بایست تا حد امکان افزا.یش داده شود برای آشنایی بیشتر با ج زئیات طراحی سرسره ها می توان به آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران، نشریه 300-11 ( سازه و تجهیزات تعمیر شناور) ، 14 - 3 (سرسر هه ای دریایی ) .مراجعه کرد 1 Carrier -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 39 پارکینگ کف سازی شده هرگونه سطح با قابلیت باربری باال، اوب متراکم شده و اوب زهکشی شده که ترجیحا دارای پوشش بتنی ، سنگ فرش ،یا مانند اینها باشد می تواند به عنوان پارکینگ کف سازی شده مورد استفاده قرار گیرد. بهتر است س طح پارکینگ کف سازی شده، آ بب ندی شده باشد. این موضوع به کیفیت آب و مالحظات بهره برداری بستگی دارد. زمی ن پارکین گ کف سازی شده معموال برای شستشوی شناور با شیلنگ های پرفشار استفاده می شود و آب بندی تمام درزها می بایست به دقت در نظر گرفته شود[1]. پارکینگ کف سازی شده برای حمل کننده های شناور حمل کننده های شناور نیازمند یک ناحیه کف سازی شده مناسب برای پارکینگ می .باشند نوع حمل کننده ب اید هنگام .تعیین بیشترین شیب مجاز در پارکینگ مد نظر قرار گیرد پوشش سطح پارکینگ کف سازی شده و ناحیه نگهداری شن اور ها می بایست به گونه ای طرح شود که بتواند د ر برابر بارهای متمرکز بسیار زیاد و چراش های تند و ناگهانی تاب بیاورد. چنین بارهایی معموال در زیر چرخ های لیفتراک ،ها باربرهای گهواره ای و باالبرهای شناور ایجاد می شود[1] . -------- صفحهٔ بعد -------- 40 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تجهیزات اضطراری نردبان نردبان ها با دی در د وار ی اسکله ،ها دستک ی ها ،شمع و عرشه ثابت اسکله های شناور و در هر مکان ی که یم توانند ی برا ی من یا دی مف باشند ، با فاصله کمتر از50 متر از ی کدگ یر .قرار داده شوند این نردبان ها باید امکان بیرون رفتن از آب را برای هرکسی که قادر به استفاده از آن است، فراهم کنند. نردبان ها معموالً از فوالد ضد زنگ یا آلومینیوم سااته می شوند، اما می توان آن ها را از هر جنس دیگری که برای هدف آن مناسب است (شامل چوب، پالستیک قالب گیری شده، فوالد گالوانیزه و اف آر پی1 .)) ساات. رنگ نردبان باید متفاوت از پس زمینه و روشن باشد (مانند زرد فلوروسنت یا قرمز فاصله بین پله ها نباید بیش از300 میلی متر بوده و عرض بین450 تا550 میلی متر مناسب است. با عم ق مناسب پله (بیش از80 میلی متر) استفاده از نردبان ها آسان تر می شود. پله های باریک و گرد قدم گذاشتن بر آن را ع لی الخصوص با اضافه شدن وزن ناشی از لباس های ایس دشوار می.کند دستگیره باالیی2 باید به اندازه کافی مرتفع باشد تا یک فرد بالغ بتواند بدون نیاز به ام شدن به جلو بر روی سطحی که نردبان به آن وصل است، وارد شود. حداقل فاصله تضریباً برابر با600 میلی.متر است برای آنکه یک نردبان اضطراری کاربردی باشد، پایین ترین پله باید حداقل600 میلی متر پایین تر از تراز آب در حین پایین ترین تراز جزر و مد نجومی3 محلی واقع شده باشد. رعایت این امر اطمینان می دهد که از نردبان در100 درصد اوقات بر اساس جداو جزر و مدی محلی می.توان استفاده نمود نردبان های فلزی در آب شور به اوردگی گالوانیک متاثر از سایر فلزهای اطراف (شناور ،ها، زنجیرها ا ،تصاالت زیرآبی آرماتور بتن نفوذ پذیر) واکنش نشان می دهند. توصیه می شود که با قراردادن آند فداشونده در نردبان ا ز این امر جلوگیری .شود در محیط های آب شیرین (دریاچه ها، روداانه ها) بخش مستغرق نردبان شاهد رویش جلبک و علف اواهد بود ک ه باید به طور دوره ای تمیز شود تا از تجمع این مواد و لغزنده شدن پله.ها جلوگیری شود در محیط های آب شور، در بخش مستغرق نردبان رویش دریایی4 یا ازه زدگی از هر دو نوع سخت )(ازه آهکی سنگین و نرم )(لجن سبک به وقوع اواهد پیوست. رویش دریایی سخت برای پوست لخت (دست و پا) اطرناک بوده و باید به طور دوره ای برطرف شود، یا رشد آ ن با استفاده از محلو های ضد فولینگ5 .به تاایر اندااته شود 1 FRP 2 Upper holder 3 Lowest Astronomical Tide (LAT) 4 Marine growth 5 Antifouling -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 41 می بایست عالئمی به فواصل الزم از یکدیگر قرار گرفته شود تا جهت رسیدن به نردبان بعدی را نشان د هد. این عالمت های وجود نردبان باید در هر شرایطی به آسانی از آب رویت پذیر باشد. برای مثا یک پرچم فلوئو رسنت که در شرایط نور کم یا در شب، آب و هوای بد و شرایط مه آلود رویت پذیر است[5]. بویه نجات نهاد بین المللی ناظر بر بویه های نجات معاهده ایمنی جانی در دریا1 است که بخشی از سازمان بین المللی دریانوردی تلضی می .شود در این اصوص توصیه شده است که نسبت یک بویه نجات به ازای هر30 اسکله یا هر50 متر طو دیوار ا سکله یا اسکله شناور رعایت شود. این بویه ها می بایست در مناطضی که به اوبی عالمت گذاری شده، با رویت پذیری باال (تحت هر ا شر یطی به اصوص در شرایط دید کم یا در شب، شرایط بد آب و هوایی و مه) و دارای یک تکیه گاه یا پست که به اوبی تعبیه شده قرار گیرد تا به آسانی دسترسی به آن میسر بوده و نگهداری آن به حالت مطلوب میسر شود[5]. مشخصات وسایل نجات جان شخصی هر بویه نجات باید دارای موارد زیر باشد[5]:  دارای قطر بیرونی حداکثر800 میلی متر و قطر داالی حداقل400 میلی متر  بویه نباید از چوب پنبه و سایر مصالح دانه ای سبک پر شده باشد، بلکه بای د از موادی با قاب لیت شناوری ذاتی .سااته شده باشد. همچنین برای استفاده از بویه نباید نیاز به باد کردن محفظه هوا باشد  قادر به نگهداری حداقل5/ 14 کیلوگرم آهن در آب شیرین برای مدت24 .ساعت باشد  دارای جرمی برابر با حداقل5/2 .کیلوگرم باشد  نباید پس از2 ثانیه اح اطه شدن در آتش دچار آتش گرفتگی ممتد شده یا به ذوب.شدنش ادامه دهد  به نحوی سااته شود تا مضاومت کافی برای پرتاب شدن به آب از ارتفاعی که نگهداری می شود یا از ارتفاع30 متری (هر کدام بزرگتر است) دارا باشد، بدون آنکه قابلیت بهره برداری آن یا اجزای ملحق شده به آ ن دچار .نضص شود  مجهز به یک طناب دستی2 با قطر حداقل5/9 میلی متر و طو حداقل20 .برابر قطر بیرونی بدنه بویه باشد این طناب دستی باید در چهار نضطه با فواصل یکسان در اطراف محیط بویه محکم شود تا چهار حلضه برابر را .تشکیل دهد 1 Safety of Life at Sea – SOLAS 2 Grabline -------- صفحهٔ بعد -------- 42 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تابلو راهنما تابلوهای راهنما باید با مضررات محلی سازگار باشد. در نبود مضررات، موارد زیر توصیه می شود[5]:  نبا ید کوچکتر از300 در300 .میلیمتر باشد  شکل ها از مواد انعکاس دهنده سااته شده باشند. همچنین دارای قابلیت رویت پذیری باال و فونت ها و رنگ های .واضح باشند  حداکثر از تصویرنگاره های1 ا با ق.بلیت درک آسان و پذیرفته شده در جهان به جای نوشتار استفاده شود  از استاندارد هایISO 7001 وISO 7010 .استفاده شود  نوشته های با اطالعات مهم و دستورالعمل ها باید حداقل به سه زبان پرکاربرد جهانی ترجمه شده .باشد موارد الزم برای اطالع رسانی یک نضشه واضح و رویت پذیر باید در نزدیک ی ورودی و در مناطق کلیدی بندر نصب شود که حداقل موارد ز یر در آن مشخص باشد[5]:  "شما اینجا هستید"  در صورت بروز حادثه چه کنید  شماره تلفن های امداد و اضطراری  موقعیت دفتر اداری بندر  نضاط اطالعاتی  موقعیت دوش ها و سرویس های بهداشتی  موقعیت مناطق جمع آوری زباله و بازیافت  موقعیت درمانگاه یا کمک های اولیه  موقعیت تجهیزات حفاظت محیط زیست  پارکینگ در ارتباط با اطالعات جانمایی اسکله ها، باید به طریق واضح و با قابلیت رویت ،پذیری باال (فونت ا ندازه و رنگ) موارد :زیر اطالع رسانی شود  شماره اسکله  عنوان دستک حداقل باید تابلو ها و عالئم رویت:پذیر محلی برای موارد زیر موجود باشد  تجهیزات اطفاء حریق 1 Pictograms -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 43  دوش ها و سرویس های بهداشتی  نردبان)های اضطراری (قابل رویت از آب  نضاط دورریز زباله و قوانین  نضاط راهنما و اطالعات  اروجی از سااتمان ها  اروجی از دستک ها و اسکله های شناور  اروجی از مجموعه  پارکینگ وسایل نضلیه، نشان دهنده انواع متفاوت آن  اطر سضوط به آب  نضاط قرارگیری وسایل نجات (نردبان ها، بویه های نجات) در اطراف آب  اطر شوک)الکتریکی (گاهی اوقات الزام قانونی است  جعبه کمک های اولیه  حداکثر بار زنده مجاز بر روی دستک های شناور شرایط اضطراری محیطی مدیریت اضطرار ی محیط زیستی و تجهیزات مرتبط با آن باید بخشی از برنامه اضطراری بندر باشد. این ًشرایط معموال در نتیجه حاالت زیر به وقوع می:پیوندد  ریزش در آب  ریزش در ساحل  احتراق معموالً تجهیزاتی که در بنادر کوچک موجود است باید برای یک مدااله ابتدایی و حل مشکالت افیف ک فایت ن.ماید  ریزش مواد شیمیایی، مواد معلق1 یا مواد بیولوژیک  نشت ترکیبات آلی فرار2 در موارد فوق الذکر، ریزش های متوسط، چه در آب و چه در اشکی، شرایط اضطراری هستند که می توان آنها را به طور منطضی با استفاده از تجهیزات و پرسنل بندر تحت کنتر درآورد[5]. 1 Particulates 2 Volatile Organic Compounds -------- صفحهٔ بعد -------- 44 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل1 - 29 -تیک مهار ر زش ی در خشک ی شکل1 - 30 -تجه زات ی مهار ر زش ی ی ها در آب نشت آالینده در آب مدیریت این قبیل شرایط اضطراری باید به این نحو باشد که سریعاً جلوی نشت از منبع گرفته شده و محدوده نشت نیز مهار شود. یک مانع در برابر نشت باید سریعاً به کار برده شود تا جلوی گسترده شدن آن را بگیرد. زمانی که نشت تحت کنتر درآمد، تمیزکردن آن با استفاده از مواد جاذب1، مت ها2، یا استفاده از مکنده ها3 میسر است. مواد پراکنا4 نباید به کار برده شود[5]. 1 Absorbing chip 2 Mat 3Skimmer 4 Dispersant -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 45 نشت آالینده در خشکی مدیریت این نوع از شرایط اضطراری باید به نحوی باشد که سریعاً منبع متوقف شده و محدوده متاثر از نشت نیز محدود شود. پس از فنس کشی در محدوده با استفاده از موانع مناسب، تجهیزات مناسب باید برای جمع آوری مواد آالینده به کار برده شود. سپس مناطق متاثر شده پاکسازی گردند[5]. احتراق تجهیزات ااص برای اطفاء حریق در بخش1 - 6 - 5 - .مطرح شده است در حالت بروز تصادفی آتش کوچک و به آسانی کنتر پذیر باید تجهیزات اطفاء حریق اولیه (شیر آتش نشانی، اطفاء کننده) به منظور به حداقل رساندن .انتشار به اتمسفر کفایت نماید در استفاده از انواع مختلف اطفاء کننده ها براساس تاسیسات موجود و ناحیه ای که باید آتش در آن ا اموش شود (وجود وسایل گازی یا الکتریکی، پانل های کنترلی یا کابین ها) باید توجه کافی مبذو شود تا احتما آسیب ب ه وسایل حساس موجود در نزدیکی آن منطضه به حداقل برسد[5]. اطفاء حریق مضابله با آتش یکی از موضوعات اساسی در حین طراحی و ااذ تاییدیه پروژه های ب نادر بزرگ است. این موضوع باید در پروژه.های بنادر تفریحی کوچک نیز به دقت مورد بررسی قرار گیرد باید به این نکته توجه داشت که اولین دقایق بروز یک حالت اضطراری آتش سوزی بسیار حیاتی بوده وم دااله ایمن و در زمان صحیح بوسیله پرسنل می تواند تفاوت نهایی بین بروز یک .فاجعه و یک حادثه جزئی را رقم بزند معموالً در مرحله طراحی، پروژه باید توسط سازمان آتش نشانی مورد بررسی قرار گرفته و به تصویب ب.رسد اطفاء حریق به چندین شیوه عملی می شود[5]:  در حین فاز طراحی، جانمایی تاسیسات سمت دریا و اشکی اطفاء حریق را میسر می سازد. در این ا صوص به موارد زیر باید توجه شود: 1. مشخصات محیطی محلی مانند باد، نور، اورش ید، دما، میزان دید و غیره 2. اطرات ناشی از فعالیت های ااص (ایستگاه سوات، پارکینگ، انبارها، نیروگاه حرارتی، اطوط انتضا )گاز و وسایل و غیره  سیستم های تشخیص و هشدار  پیش بینی وسایل اطفاء کننده مناسب، که بر حسب نوع و اندازه آتش احتمالی متفاوت است (هیدرو کربن ،ها )واحدهای الکتریکی، موتورها و غیره -------- صفحهٔ بعد -------- 46 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  انجام فعالیت های اطالع رسانی، آموزش و آماده سازی مختص مضابله با آتش برای افراد ذیربط (مل وانان، مهمانان )و کارگران برای طراحی سیستم اطفاء حریق یک بندر باید پیش از هر چیز به مضررات ملی، از جمله مبحث سوم مضررات ملی سااتمان و آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران (نشریه300 - 8 ) مراجعه کرد. برای منابع معتبر جهانی در این زمینه در جدو1 - 6 فهرست شده:اند جدول1 - 6 -استاندارد های جهان ی در زم نه ی قی حر بنادر کد عنوان 1 NFPA Fire Code 10 NFPA Standard for Portable Fire Extinguishers 14 NFPA Standard for the Installation of Standpipes and Hose Systems 30A NFPA Code for Motor Fuel Dispensing 302 NFPA Fire Protection Standard for Pleasure and Commercial Motor Craft 303 NFPA Fire Protection Standard for Marinas and Boatyards 307 NFPA Standard for the Construction and Fire Protection for Marine Terminals, Piers and Wharves E15 CFPA Fire Safety in Guest Harbours and Marinas سیستم های تشخیص و هشدار آتش پیشگیری و وجود یک سیستم موثر تشخیص و هشدار بهترین روش به منظور به حداقل رساندن اطرات و اثرا ت آتش .در یک بندر است تمامی مناطق پراطر از حیث آتش سوزی که در ذیل فهرست شده اند، باید با یک سیستم موثر تشخیص و هشدا ر آتش پوشش داده شوند که به ایستگاه کنتر بندر و یا مستضیماً ب ه یگان های آتش نشانی محلی متصل باشد (به طور مثا از )طریق یک تماس تلفنی اودکار [5]:  اسکله ها (شناور ها مخصوصاً اگر برای ماندن در شب مناسب هستند، باید دارای یک سیستم تشخیص ح ریق باشند که بهتر است به ایستگاه کنتر بندر متصل باش ن)د  انبارها، محل های ذایره سازی و دپو  ایستگاه سوات  یاردها  سااتمان ها و فعالیت های دارای ریسک آتش سوزی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 47 در صورتی که مناطق داالی یا سرپوشیده زیر مجهز به سیستم ثابت آب پاش1 اتوماتیک نباشند، تشخیص دهنده های :حریق باید در این مناطق مستضر باشند  اتاق های دربردارنده کاالها یا ذایره مواد سواتنی  فضا ی ذایره مواد مایع قابل اشتعا  انبار نگهداری باتری  فضای ذایره رنگ و حال ها یا محل کاربرد این مواد  مناطق سرپوشیده یا محصور شده که از آن برای انبارکردن شناورها استفاده می شود  مناطق سرپوشیده یا محصور شده که از آن برای تعمیر و نگهداری شناورها استفاده می شود  م ناطضی که به منظور تجمع عمومی، غذااوری یا محل استراحت استفاده می شود  آشپزاانه ها و مناطق آماده سازی غذا  دستگاه جمع آوری و ذایره سازی غبار2  مناطق ذایره سازی زباله  اتاق هایی که برای انبار مواد مورد نیاز نظافتچی یا پارچه استفاده می شود  اتاق شستشوی لباس  موتورا انه ها3 برای مناطق گسترده و باز، موثرترین سیستم:های تشخیص شامل موارد زیر است  کنتر انسانی مداوم در روز و شب  دوربین های تصویربرداری حرارتی تصویربرداری حرارتی می تواند در شناسایی نضاط پرحرارت پیش از شروع آتش کمک کند، که در نتیجه می توان اقدامات پیشگیرانه ای در زمان مناسب اتخاذ کرد . کاربران می توانند مناطق پر اطر را مشخص و یا مناطق وسیع را به منظور شناسایی حرارت اولیه، شعله و شناسایی آتش تحت نظر گیرند. این دوربین ها را می توان با سیستم های چندگانه هشدار و ارسا پیام یکپارچه .سازی کرد 1 Sprinkler 2 Dust bin and collector 3 Furnace room -------- صفحهٔ بعد -------- 48 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل1 - 31 -سی ستم دورب ی ها نی تصو ی ربردار ی حرارت ی به منظور پ یریگشی از آتش سوز ی تلفن به منظور اطالع رسانی شرایط اضطراری آتش سوزی در تمامی بنادر باید روشی برای اطالع رسانی به آتش نشانی در صورت بروز رویداد اضطراری، فراهم شود . اگر از یک تلفن استفاده می شود، تاسیسات تلفن باید معیارهای زیر را برآورده سازد[5]:  تل.فن باید برای استفاده در هر زمان موجود باشد  استفاده از تلفن برای اطالع رسانی اضطراری نباید نیاز به استفاده از کارت تلفن یا موارد م.شابه باشد تجهیزات اطفاء حریق تجهیزات اطفاء حریق متنوعی برای استفاده در بندر موجود است که ممکن است استفاده از آن بر حسب ق وانین مرتبط و نهادهای نظارتی ضروری باشد. در ذیل فهرست ی از تجهیزات توصیه شده ارائه می شود[5]:  اطفاء کننده متحرک پودر اشک یا فومی  شیرآتش نشانی1 تحت فشار  پمپ قابل جابجایی آب شور یا شیرین  پمپ قابل جابجایی فوم ساز  شناور موتوری مجهز به پمپ با توان مناسب برای ایجاد یک جت آب با حجم کافی بر روی یک شناو ر در حا سواتن 1 Fire hydrant -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 49 در هر صورتی اطفاء کننده ها ی حریق باید در بنادر موجود باشند و کمیت، مکان و نوع (ثابت، متحرک) آنها تابعی از تعداد شناور های موجود و نوع مهاربندی آن .ها است می بایست به بنادری که ریسک باالیی از حیث گسترش آتش بین شناور ها در آنها موجود است (پهلوگیری با مهاری مدیترانه ،)ای توجه کافی.شود اطفاء کننده سیار به طور کلی باید حداقل دو عدد اطفاء کننده متحرک در هر بندر شناور کوچک موجود باشد و به ازای هر20 پهلودهی نیز یک عدد فراهم شود. اطفاء کننده ها باید از نوع پودری اشک با محتوای6 کیلوگرم باشند. با توجه به اطر آسیب رساندن به تجهیزات حساس و حساسیت نسبت به شرایط مرطوب، نصب اطفاء کننده6 کیلوگرمی فومی باید با مالحظاتی در ارتباط با طبضه( بندی حریق جدو1 - 7 .) صورت پذیرد جدول1 - 7 -کالس بندی حریق[ 5 ] مواد سواتنی آسیا سوات عادی کالسA مایعات قابل اشتعا کالسB گازهای قابل اشتعا کالسC تجهیزات الکتریکی کالسE فلزات سواتنی کالسD چربی یا روغن آشپزی کالسF قراردهی اطفاء کننده های آتش سیار بر روی دستک ها و در امتداد دیوارهای ساحلی که شناورها در آنج ا پهلو گرفته یا مجاز به پهلوگیری هستند، باید براساس معیارهای زیر صورت پذیرد[5]:  اطفاء کننده هایی که ذیل آتش با کالسA ، B وC فهرست شده اند باید در دستک هایی نصب شوند که از حیث طولی از5/7 .متر بلندتر باشد  قرارگیری اطفاء کننده های آتش باید به نحوی صورت پذیرد که حداکثر فاصله بین دو اطفاء کنند ه از5/ 22 .متر تجاوز ننماید اطفاء کننده ها باید در برابر آسیب های محیطی محافظت شوند تا قابلیت بهره برداری آن ها حفظ شود. ت مامی اطفاء کننده هایی که بر روی یک دستک نصب شده اند باید الزامات رتبه بندی (یا درجه بندی) تعیین شده برای نو ع اطر عادی (متوسط) را برآورده سازند. تمامی اطفاء کننده های قابل حمل حریق باید به وضوح قابل رویت بو ده و عال مت گذاری شده .باشند -------- صفحهٔ بعد -------- 50 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری سیستم های قابل حمل چرادار که آب را از حوضچه دریافت کرده و شامل پمپاژ کننده1 فوم آتش اوار است می تواند در کنتر حریق در بندر ابزار بسیار موثری باشد. اطفاء کننده های چرادار با اندازه و ظرفیت متفاوت معموالً واحدهای مجزایی بوده که ش امل یک پمپ فشار باال، فوم، شیلنگ آتش، و اروجی آب است. در شکل1 - 32 نمونه هایی از اطفاء کننده های سیار مستضر روی چرخ و شناور نشان داده شده است[5]: شکل1 - 32 -اطفاء کننده های سیار فوم ساز مستقر بر رو ی چرخ (سمت چپ) و بر رو ی شناور (سمت راست) تجهیزات ثابت اطفاء حریق الزامات اصلی در اصوص سیستم اطفاء حریق در بنادر کوچک اغلب با قراردادن شیرهای آتش نشانی2 و قرقره شیلنگ3 در سرتاسر دستک ها به منظور پوشش کلی محدوده به انجام می رسد. در برای موارد، شیر آتش نشانی را می توان در اشکی قرار داد و اطفاء حریق ممکن است با استفاده از کپسو آتش نشانی، پمپ های سیار و سیستم .های فوم سیار به انجام رسد در بنادر تفریحی با قابلیت پهلودهی300 شناور یا بیشتر می بایست تجهیزات ثابت اطفاء حریق (قرق ره شیلنگ و شیرهای آتش نشانی) ف راهم شود[5]. قرقره شیلنگ آتش نشانی باید براساس موارد زیر جانمایی شود[5]:  در حالتی که قرقره کامل باز شده باشد، هیچ بخشی از اسکله نباید دور از دسترس انتهای ناز ب اشد. قرقره شیلنگ.ها باید برای انجام عملیات توسط یک نفر مناسب باشد  طو شیلنگ در هر قرقره باید حداقل برابر با20 .متر باشد  باید حداقل یک قرقره در سمت ساحل اولین اسکله و یک عدد نیز در سمت انتهایی هر یک از پل ها ی .دسترسی قرار داده شود  حداکثر فاصل ه بین هر دو قرقره باید برابر با40 متر باشد. زمانی که بیش از دو قرقره مورد ن یاز است، آن ها باید با فواصل برابر در امتداد پیاده.روها قرار گرفته باشند 1 Educator 2 Hydrants 3 Hose reel -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 51  .حداقل دو قرقره باید از هر اسکله دسترسی آسان باشد دو قرقره دارای فعالیت همزمان هیدرولیکی باید هر یک حداقل نرخ جریان آب120 لیتر در دقیضه را با فشار حداقل 210 .کیلوپاسکا تامین نمایند فاصله بین شیرهای آتش نشانی مجاور نباید از30 متر بیشتر باشد و مسافت پیاده روی از هر نضطه در ا سکله تا یک شیرآتش نشانی یا اطفاء کننده نباید بیش از25 .متر باشد تجهیزات اطفاء باید به نحوی قرار گیرند تا از هر نضطه از دستک یا اسکله های شناور قابل رویت ب اشد. در صورت امکان .بهتر است در محلی همراه با سایر تجهیزات مربوط به وسایل نجات قرار گیرند هر فعالیت اطرناک و عملیات سااتمانی در بندر می تواند نیازهای مخصوص به اود را در ارتباط با تج هیزات اطفاء حریق دارا باشد[5]. نواحی توزیع سوخت اطفاء کننده های آتش سیار برای نو .ع اطر شدید باید در دو طرف نواحی توزیع سوات نصب شوند در روی دستک یا دیوار اسکله که شیلنگ های بلند مخصوص سوات رسانی به شناورها نصب شده است، نصب اط فاء کننده های اضافی بر روی دستک ها یا دیوارهای اسکله می بایست الزامات نوع اطر شدید (باال) را برآورد ه سازد[5] . ساختمان های روی دستک سااتمان های بنادر کوچک و یارد شناور ها که مساحت کلی آن ها بیش از465 متر مربع می باشد، می بایست با استفاده .از یک سیستم اطفاء حریق اتوماتیک مورد تایید محافظت شوند [5]. انبار قفسه ای داخلی شیرهای آتش نشانی و قرقره شیلنگ باید در تمام سااتمان هایی که به منظور انبارکردن چند طبضه شناو ر ها به کار برده می شود، .موجود باشد تامین آب و شیلنگ ها یا اطفاء کننده های سیار و سیستم های اطفاء کننده چرادار مجهز به ناز اروجی که قادر به دسترسی به تمامی شناور.ها در باالترین قفسه هستند، باید موجود باشد زمانی که شناور ها در قفسه های چند طبضه در سااتمان ها انبار شده باشد، یک سیستم اطفاء حریق اتوما تیک مورد .تایید باید در تمامی سااتمان نصب شود اگر حاال ت زیر در سااتمان های کمتر از465 متر مربع که دارای قفسه های چند طبضه می باشند صدق نم اید، ممکن است وجود یک سیستم اطفاء حریق اتوماتیک الزامی نباشد[5]:  .وجود سیستم تشخیص و هشدار آتش اودکار که تحت کنتر یک ایستگاه مرکزی است  وجود سیستم تشخیص و هشدار آتش اودکار که تحت کنتر یک سیستم اطالع.رسانی محلی قرار دارد -------- صفحهٔ بعد -------- 52 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  وجود نظارت تمام وقت تابلوهای راهنمای مخصوص تابلوهای راهنمای بین .المللی مخصوص باید مورد استفاده قرار گیرد استاندارد ISO 7010:2011 عالئم ا یمنی برای اهداف پیشگیری از حوادث، محافظت از آتش سوزی، اطالعات اطر برای سالمتی و تخلیه اضطراری را تعیین ن .موده است شکل و رنگ هر یک از این عال ئم ایمنی بر اساسISO 3864-1 تعیین شده و طراحی عالئم گرافیکی نیز براس اسISO 3864-3 .است نردبان آتش نشانی شیلنگ آتش نشانی اطفاء کننده حریق تلفن اضطراری دکمه آژیر اعالم حریق محل تجهیزات آتش نشانی شکل1 - 33 - عالئم اضطراری حریق[ 7 ] کمک های اولیه تجهیزات و ادمات کمک های اولیه بنا به دالیل ایمنی ضروری بوده و سبب آرامش ااطر افراد حاضر در ا سکله ها می شود. حداقل امکانات شامل جعبه های کمک های اولیه است که می توان آن ها را در قفسه های اضطراری مو جود در پیاده رو های اصلی و به فاصله50 متر قرار داد. قفسه های اضطراری می بایست به آسانی قابل رویت باش.ند الکتروشوک ها1 باید همواره در بنا دری با100 پهلودهی شناور یا.بیشتر موجود باشند قوانین محلی گاهی اوقات حداقل موجودی جعبه های کمک های اولیه را مضرر کرده و حضور الزامی الکترو شوک ها را نیز مضرر می .نماید 1 Defibrillator -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 53 هر بهره بردار بندر باید از وجود درمانگاه ها و بیمارستان ها، فواصل آن ها و همچنین وجود ا تاق تحت فشار1 برای حوادث آمبولی2 اطالعات کافی داشته باشد[5]. 1 Hyperbaric 2 Embolism -------- صفحهٔ بعد -------- 54 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری برترین طراحی های جهان در این قسمت به ااتصار به بنادری که جایزه بهترین طراحی مارینا1 را کسب کرده اند، اشاره می:شود مارینا کابریلو2 این بندر در شهر سن پدرو کالیفرنیا واقع شده است و یکی از بزرگ ترین بنادر تفریحی در نیم کره غ ربی به شمار می رود که می تواند3700 شناو ر تفریحی با مشخصات گوناگون را در اود جای دهد. دسترسی این بندر به راه ها و حمل و نضل عمومی مناسب می باشد. فضای سبز این بندر نیز باعث شده است تا بازدید کنندگان اوقات اوشی را در کن ار ساحل سپری .کنند شکل1- 34 - مارینای کابریلو- سن پدرو کالیفرنیا- آمریکا همانطور که در شکل1 - 34 مشخص است حوضچه این بندر شامل سه بخش است و شناورهایی با طو8 تا30 متر در آن پهلو گرفته.اند پانتو ن های بتنی و انگشتی ها به نحوی طراحی شده اند که شناورها به راحتی پهلوگیری کنند. امکاناتی مانند اینترنت بیسیم پرسرعت، برق، آب نوشیدنی، پمپ تخلیه فاضالب شناور، منبع سوات و غیره روی هر اسکله فراهم .شده است در پسکرانه نیز امکاناتی مانند اتاق استراحت مجزا، اشک شویی، فروشگاه، رستوران و غیره برای اد مات رسانی فراهم .شده است 1 Marina Excellence Design “Jack Nichol” Award (MEDA) 2 Cabrillo Marina -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 55 مارینا پونتا گابیانی1 این بندر در یکی از مراکز توریستی ایتالیا در نزدکی ونیز .واقع شده است اسکله بتنی این بندر ق ابلیت پهلودهی به شناورهایی با طو10 تا25 متر را دارد. حوضچه این بندر توسط یک سکوی ا اکی مصنوعی در مضابل اموا ج دریا محافظت می شود. نبود انگشتی ها در اسکله های این بندر پهلوگیری شناورهای موتوری و بادبانی را تسهیل کرده است. امکاناتی مان ند برق، اینترنت پرسرعت بی سیم، تلویزیون، آب آشامیدنی و پمپ تخلیه فاضالب در هر کدام از اسک له ها موجود می.باشد این بندر از یک اسکله برای تعمیر و نگهداری شناور با تجهیزات مورد نیاز براوردار می باشد. همچنین فضایی برای پارک شناور در اشکی نیز فراهم شده است که در آن راهروهایی در ارتفاع مناسب وجود دارد تا دسترسی ب ه شناورها .تسهیل شود شکل1- 35 - مارینای پو ن تا گابیانی، لیگانو- ایتالیا مارینا هموند2 بندر هموند که فضط نیم ساعت با مرکز شهر شیکاگو فاصله دارد، در سا1991 از دومین سایت کاراانه فوالد بزرگ جهان به یک بندر تفریحی تبدیل شد که دارای فضای سبز عمومی، مارینا با قابلیت پهلودهی به1100 شناور و یک راه 1 Marina Punta Gabbiani 2 Hamond -------- صفحهٔ بعد -------- 56 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری دسترسی برای ماهیگیری و قدم زدن می باشد. اسکله پانتونی این بندر قابلیت پهلوگیری شناورهایی با طو9 تا18 متر .را دارد س احل عمومی این بندر از مصالح الیروبی شده برای مارینا سااته شده است که به محلی برای النه کر دن پرندگان .دریایی نیز تبدیل شده است مارینا دی پورتیماو1 این بندر در پرتغا سااته شد تا با پهلودهی به یات هایی با طو50 متر و میزبانی مسابضات و رادادهای بین المللی مربوط به یات.ها، درامد زایی شود حوضچه25 هکتاریی این بندر از مصالح الیروبی شده روداانه اراد2 سااته شده است و دارای امکانات اقامتی، فروشگاه، رستوران و غیره می باشد. استفاده از پانتون های شناور کاهنده موج باعث شده است که با وجود انتضا و چراش مناسب آب درون بندر و حفظ کیفیت آب، از ورود امواج جلوگیری شده و شرایط آرامی برای 620 شناور پهلوگرفته در بندر با طو6 تا50 .متر ایجاد شود شکل1- 36 - مارینای دی پورتیماو- پرتغال 1 Marina De Portimao 2 Arade River -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 57 مرکز یات باهیا مار1 این بندر که در جنوب فلوریدا واقع شده است، میزبان راداد مشهور و بین المللی نمایش شناورها2 می باشد که هر ساله در ماه اکتبر برگزار شده و حدود500 میلیون دالر آمریکا درامدزایی می.کند اسکله های چوبی این بندر در سا1949 برای پهلوگیری400 شناور با طو حداکثر12 متر سااته شده ب.ودند در بازسازی سا2002 فضای16 هکتاری ایجاد شد و یک اسکله پانتونی بتنی عریض با ارتفاع762 میل ی متری از اب سااته شد تا در حالت عادی245 شناور14 تا36 متری بتوانند به راحتی پهلوگیری و مهاربندی کنند . در زمان اجرای نمایش ، حدود1000 شناور در این بندر پهلو می گیرند که براالف بنادر تفریحی دیگر، همه آنها به طور هم زمان می توانند .به برق متصل باشند تا برق مورد نیاز سیستم تهویه و یخچا و سایر تجهیزات آنها تامین شود هتل و ا ،مکانات رفاهی رستوران، فروشگاه و سایر امکانات نیز فراهم شده است تا به ملوانا ن و بازدید کنندگان سرویس دهی ش.ود شکل1- 37 - مارینای باهیا مار- فلوریدا- آمریکا 1 Bahia Mar Yachting Club 2 Fort Lauderdale International Boat Show -------- صفحهٔ بعد -------- 58 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری مارینای اقیانوسی ماندورا1 این بندر در غرب استرالیا واقع شده است و با فضای حدود62 هکتاری یکی از مهم ترین بنادر شناور های کوچک جهان به شمار می رود. تعداد313 شناور با طو حداکثر20 متر در اسکله پانتونی آلمینیومی این بندر پهلو می .گیرند در این بندر همچنین فضایی برای تعمیر و نگهداری شناور، فضایی ب رای ماهیگیری که برای تردد ویلچیر مناسب س ،ازی شده است امکانات اقامتی و.رستوران فراهم شده است شکل1- 38 - مارینای ماندورا- استرالیا مارینا کومبارو2 این بندر در قلب منطضه توریستی ریاس باجاس3 اسپانیا واقع شده است و با دارا بودن اسکله پانتونی با عرض3 متر و ،انگشتی ها 334 شناور با طو6 تا20 مت ر می توانند در آن پهلوگیری کنند. در صورت مهاربندی مدیترانه ای، شناورهایی با طو حداکثر30 متر نیز می توانند پهلوگیری کنند. یک اسکله پانتونی جداگانه ای ن یز برای سوات رسانی سااته شده است. فضای ی برای تعمیر و نگهداری موتور و بدنه شناور در جنوب این بندر فراهم شده است که دارای یک جرثضیل6 تنی و یک باالبرنده50 تنی برای حمل شناور می.باشد 1 Mandurah Ocean Marina 2 Puerto Deportivo De Combarro 3 Rias Bajas -------- صفحهٔ بعد -------- فصل1 -بنادر تفریحی 30 / 08 / 1403 59 شکل1- 39 - مارینای کومبارو- اسپانیا مارینا کسمه1 این بندر در نزدی کی شهر ازمیر ترکیه واقع شده است و در اسکله پانتونی بتنی آن تعداد353 شناور با طو6 تا60 متر می.توانند پهلوگیری کنند همچنین اسکله.ای جداگانه برای سوات رسانی به شناورها فراهم شده است این بندر تفریحی شامل سه بخش کلی:است 1. بخش دریا که شامل اسکله ها می.باشد 2. فضای تجاری که شامل رستوران، فروشگاه و پارکینگ می.شود 3. پارکینگ شناور با ظرفیت100 شناور که شامل فضای تعمیر و نگهداری و همچنین تجهیزات بلندکر دن و انتضا شناور نیز می.شود 1 Cesme marina -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ م۳( راهنمای طراحی بنادر نفریحی و مسافری چشزگد-ض---<<-شضض<م-->»<«<«<<<جججچچجچجچجچجججججججججچجچجچجگجججککک__-۷-_»>->ض>«ج«<ج«<«<«<<<«<گحححححححح ۲۳ -جعد خ ۹ ۹ سوت رل سب ۱ سا ی رسد رم ی ام وی سجتی ۴ رم تم هیر س ست ی سک پیت چم اس پ 7 3 بیج سپس سجن 0 چا رن کی ی ۳ ر ای وا رس وراه یی ۵ ض ی وا ۷ 1 :. زر یر 0 و هیر ینیب ی ۱ ی کا اک رم سرت کم کپ بر * - ۰ 7 7 رحدسیر, پا ری زر که وب 0 جیوه سای 8۳ زره و تدحو اد ی و یه رده ص ان ۳ ار جک میت یت کب وم ۳۳۵ و0 هه ان موجه من خسن ۳۳ رک ۴ 7 7 یا وی ۹ دیس تیپ گسک 0 وبا ۹۳ هر را ۳# یرهمرر هر هتک ‏٩‎ ناب + ۳ هم رهم یو« موه زرم و کب سور وک ۴6۵ -۶.- مک 2 ۳ "هی ارش رز ام هوم خیر هر ۳۳ پی رم تر ای هر اه ‏٩‎ اپ ی سا [ج تیگ وه کر و5 که که تا رم نو مکی مر پم جر + وی اد 7 ری < 7 بی که + کی ی یناور وش 2 ۳ ار کح و ۳۱ بر ۹ 1 . رس تاپ هر : را مصر ۳ خم نوک وس اهر حک اینو ۶ ها نا رکه ۲ 1 من را رم ی مک ی و مر ور ود ی ی ی هی ۳ پ ی َ 2 ی را ی 2 8 ود لت ۳ ین ۳۴ سم ی اش را جم سکوت جو اه ی با و را کیر ۷۷۹ بن وب 3 چگ زره و رخ موه برس وی سر کر کب کب کچ اش م۳ 7 ,وگ س ها مه مر دوو اسان کنن رب رز یا سو انجمن در یو یا کف نا و با ۹ ۹ ۰ ی ی [ سم ده + از ۳ دا 7 و یت 1 ۹ سر ره چل 4 تسوبی که اج ور تیپ یس ۹۹1 پرو ان * موم ۳ مهم ۹ ی ری دا هن 1 : :و باه سوریو 8 2 سس ۳ ۱۹ او م ۳ اک وا و رو ها رسک ما سور ۱ اس مس 11 ان یکی خر شون هم جح ۶ ۳ ۵۹ بضص مش ی سر اب ی ۷ص رو که ۵ بر امه اد رود له :۰ پراسب ۹ ۳۳ یج 7 اک زرح نومه بو کیش اه 9 ارص 0 وا 4۵ ۶ اناد رک رک که سکیا 0 0 0 و وس خسس 1۶ نو موی ۸ مه ان ۴ هخا ری ۵ نها که کم . ۰ ۰ ۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 63 بنادر مسافری معرفی و طبقه بندی پایانه ها ،پایانه مسافری نضطه پایانی یک وجه و شروع وجه دیگری از حمل و نضل است که امکانات الزم را برای مسافران تامین می نماید. در پایانه های مسافری کوچک سازه هایی به صورت دستک1، شناور2 و غیره، امکان تردد مسافر به داال شناور مسافری را فراهم می سازد. به طور کلی، پایانه ها بر اساس تضاضای مسافری و شرایط محلی هر منطضه طبضه بندی می شود و باید متناسب با آب و هوا، جزر و مد و امواج منطضه طراحی شود. پایانه مسافری به سه نوع محلی، متوسط و ویژه طبضه بندی می شود[8]. پایانه مسافری رده محلی پایانه های محلی مناسب استفاده محدود می باشند و در مناطضی با تراکم جمعیتی پایین و یا مناطق دو ردست استفاده می.شوند تعداد افراد استفاده کننده از این نوع پایانه ها را در حالت پیک می توان50 تا100 نفر در .نظر گرفت الزم به ذکر است که قابیلت توسعه در آینده باید حین جانمایی پایانه در طراحی لحاظ شود . در برای از موارد این ن وع پایانه ها بدون نیاز به مدیریت مضیم اداره می شوند و می توانند زیر نظر پایانه.های دیگر باشند ادمت رسانی مورد نی از نیز بسیار اندک می باشد. جذابیت های گردشگری در این نوع پایانه ها حائز اهمیت نمی باشد. الزامات طراحی ای ن پایانه ها شامل موارد زیر می باشد[8]:  دسترسی مناسب  سایه بان، راهرو حفاظ دار و یا سایر سازه های محافظ برای انتظار مسافران  محل انتظار مناسب برای حداقل50 مسافر و دارای حداقل10 صندلی  سکوی مناسب برای سوار شدن مسافران، با حداقل ابعاد2 متر عرض و3 متر طو در ارتفاع متنا سب با شناور ها  وجود ضربه گیر3 و مهار4 مناسب برای پهلوگیری ایمن شناور طرح در هر شرایط آب و هوایی  سطح مضاوم در برابر لغزش و سایش توسط پل های دسترسی شناور  محصور بودن و محافظ ت کامل قسمت مسافری برای جلوگیری از پرت شدن به آب 1 Jetty 2 Pontoon 3 Fender 4 Mooring -------- صفحهٔ بعد -------- 64 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  وجود حلضه نجات1 و نردبان برای مواقع اضطراری  تامین روشنایی مناسب برای ایمنی مسافران توسط ا ای دی2  دوربین های مداربسته3 برای ایمنی مسافران و عملیات پایانه  بلندگوی عمومی برای اعالمیه های ایمنی و ادمات مشتریان  تلفن های اضطراری4 متصل به سازمان های محلی مربوطه  صفحه نمایش اطالعات مسافران5 که اطالعات ادمات را در هر زمان اعالم کند  اینترنت بی سیم  برد های تبلیغاتی برای اهداف تجاری  تابلوی نام پایانه که به راحتی از آب و اشکی قابل مشاهده باشد، مشخص کردن موقعیت پایانه ر وی نضشه و عالمت گذاری مسیریابی پایانه  تامین تاسیسات مورد نیاز شناور ،ها در ساحل توسط داکت لوله کشی و انواع اتصاالت برقی  فضای انبار مناسب برای نیاز های بهره برداری شناور های مسافری کوچک  سطل زباله و بازیافت  تابلوهای جدو زمانی و اطالعات مورد نیاز مسافر  عالئم ای منی  پارکینگ مناسب برای حداقل10 دوچراه و موتور  ایستگاه اتوبوس  محل پیاده شدن از اودرو  امکانات تعطیلی پایانه بعد از ادمت رسانی آارین شناور پایانه مسافری رده متوسط پایانه ها ی مسافری که در رده متوسط طبضه بندی می شوند مختص مناطضی با تراکم جمعیتی کم تا متوسط و گردشگر اندک می باشند و از لحاظ حمل و نضل عمومی حائز اهمیت هستند . از این رو، نسبت به پایانه ها ی رده محلی دارای پشتیبانی بیشتر و همچنین امکانات بیشتر برای مسافرین می.باشند حداقل تعداد مسافر مورد انتظار این پایانه ها در ساعات پیک 100 نفر در نظر گرفته می ش.ود در این پایانه ها .باید فضایی با کیفیت باال فراهم شود به کارگیری کارکنان تمام وقت و پاره 1 Lifering 2 LED 3 CCTV 4 Emergency Help Point 5 Passanger Information Display Screen (PIDS) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 65 وقت باید در ساعات بهره برداری پایانه انجام گیرد تا ادمات مناسبی به مسافران ارائه شود و امنیت کافی نیز تامین شود . رده متوسط پایانه مسافری باید عالوه بر موارد ذکر شده در قسمت پایانه رده محلی، شامل موارد زیر نیز باشد[8]:  دارای اتاق انتظار کامال محصور با ظرفیت حداقل100 ،نفر و شامل گرمایش سرمایش و تهویه مطبوع1 و حداقل20 .صندلی باشد  سالن فروش کاال، غذا و نوشیدنی  سرویس بهداشتی  دستگاه های بلیط فروشی2  کیوسک3های کنتر بلیط که دارای عرض کافی برای عبور افراد معلو باشند  پارکینگ مناسب برای حد اقل20 دوچراه و موتور  آب آشامیدنی برای نوشیدن و پرکردن بطری  تجهیزات رفاهی کارکنان  فضای محصور پارک وسیله نضلیه برای پیاده و سوار شدن با زمان انتظار5 دقیضه  یک فضای پارکینگ مشترک برای تعمیر اودرو و کامیون پایانه های رده ویژه پایانه های ویژه، پایانه هایی با کیفیت باال می باشند که وظیفه اصلی آن ادمت رسانی به تعداد باالتر از200 نفر مسافر و گردشگر می باشد. از آنجایی که زمان انتظار مسافران کوتا ه است، باید طراحی فضای داالی پایانه، ف ضای عبور و مرور مسافران و عرض اسکله های شناور متناسب با تعداد مسافرین صورت گیرد تا امنیت و راحتی مسافرین تامی ن شود . سالنی می تواند در نظر گرفته شود که شامل فروش غذا و نوشیدنی، سوپرمارکت و غرفه های فروش کاال باشد تا ب را ی گردشگران و سایر مسافرین مراجعه به این پایانه.ها و سفر دریایی را جذاب کند پایانه هایی که در آن ها سفر های بین المللی انجام .اواهد شد، فارغ از تعداد مسافر باید مطابق با ضوابط پایانه رده ویژه طراحی شوند در این رده از پایانه ها، عالوه بر موارد اشاره شده در رده های محلی و متوسط، اجزای زیر نیز بای د فراهم شود[8]:  سالن انتظار محصور با ظرفیت حداقل200 نفر و حداقل50 صندلی به ازای هر اسکله  مرکز ارائه ادمات به مشتریان، کیوسک و دستگاه فروش بلیط  ارائه اطالعات برای گردشگر)ان (پیشخوان یا تابلوی اعالنات  سرویس بهداشتی 1 HVAC 2 Top up machine 3 Gate -------- صفحهٔ بعد -------- 66 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  فضای قرارگیری موقت بار مسافرین  کیوسک کنتر بلیط دارای عرض مناسب برای عبور افراد معلو ، به همراه یک ورودی دستی  پارکینگ مناسب برای حد اقل100 دوچراه و موتور  دستگاه اودپرداز1 مشخصات پایانه در جدو2 - 1 به صورت مضایسه ای امکاناتی که با توجه به طبضه بندی پایانه ،ها اجباری، ترجیحی متناسب با شرایط سایت یا غیرکاربردی هستند، ارائه شده است[9]: جدول2 - 1 - امکانات پایانه ها ی مسافری به تفکیک رده[9 ] دسته اجزاء پایانه محلی پایانه متوسط پایانه ویژه اطالعات تابلوی ایستگاه به همراه نام و موقعیت اجباری اجبار ی اجباری اطالعات مختص پایانه مسافری اطالعات بلیط متناسب با شرایط سایت اجباری اجباری جدو زمانی حرکت شناور ترجیحی اجباری اجباری مسیر حرکت شناور ها ی پایانه متناسب با شرایط سایت اجباری اجباری نضشه مسیر مضصد ترجیحی اجباری اجباری اعالم لحظه ای اطالعات مورد نیاز مسافر متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت ترجیحی سیستم پیج مسافر متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت ترجیحی عالئم مسیریابی و ناوبری راه دسترسی در پسکرانه (برای مثا ایستگاه )اتوبوس و تاکسی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت عالئم کمک ناوبری دریایی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت زیرساات دسترسی کمکی پارکینگ دوچراه و موتور متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت اجباری )محل پیاده شدن مسافر (بدرود سوار متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت محل پارک سوار2 متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت 1 ATM 2 Park and ride -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 67 ادامه جدول2 - 1 - امکانات پایانه ها ی مسافری به تفکیک رده[9 ] دسته اجزاء پایانه محلی پایانه متوسط پایانه ویژه دسترسی عمومی فضای کافی برای جابجایی ویلچیر اجباری اجباری اجباری مسیر بدون مانع اجباری اجباری اجباری نشانگر ،های برجسته مسیر روی کف راهرو برای افراد نابینا1 اجباری اجباری اجباری فضا های ااتصاصی اجباری اجباری اجباری دسترسی با سطح شیب دار اجباری اجباری اجباری دسترسی به شناور پل دسترسی یک طرفه متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت غیر کاربردی پل دسترسی دو طرفه ترجیحی ترجیحی اجباری پل دسترسی بین اسکله شناور و شناور ترجیحی ترجیحی ترجیحی اسکله شناور ترجیحی ترجیحی ترجیحی مبلمان ایستگاه یا پایانه سایه بان ترجیحی اجباری اجباری صندلی و نرده تکیه دادن اجباری اجباری اجباری سطل زباله اجباری اجباری اجباری بلیط فروشی بلیط فروشی دستگاه فروش بلیط متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت کیوسک های بلیط فروشی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت باجه های بلیط فروشی/ ادمات مشتری/اطالعات متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت ایمنی و حفاظت دوربین حفاظتی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت دکمه اعالم حریق متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت روشنایی اجباری اجباری اجباری اصو پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی2 اجباری اجباری اجباری ایمنی شناور اقدامات پیشگیری از ورود به محل ممنوعه ترجیحی ترجیحی ترجیحی کیوسک3 متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت 1 TGSI 2 CPTED 3 Gate -------- صفحهٔ بعد -------- 68 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ادامه جدول2 - 1 - امکانات پایانه ها ی مسافری به تفکیک رده[9 ] دسته اجزاء پایانه محلی پایانه متوسط پایانه ویژه امکانات پایانه آب آشامیدنی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت اجباری محل قرارگیری چرخ دستی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت سرویس بهداشتی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت عالئم تعیین مسیر متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت ادامه تجاری دستگاه فروش اتوماتیک1 متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت پنل تبلیغات متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت ارده فروشی متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت اینترنت بی سیم متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت تجهیزات عملیاتی مهاربندی شناور شبانه روزی بر بویه دور از اسکله متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت مهاربندی شناور شبانه روزی بر اسکله متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت متناسب با شرایط سایت مکانیابی عوامل متعددی در انتخاب موقعیت مناسب برای ساات بنادر مسافری تاثیر دارد که برای از آن ها ذیل این بخش ارائه شده است. با استفاده از امتیاز دهی به هر مشخصه و روش های تصمیم گیری چند معیاره می توان گزینه ها ی موجود را .ارزیابی کرد شرایط محیطی عوامل محیطی تاثیرگذار در ارزیابی بندر عبارت است از:  توپوگرافی و امکان ناوبری  شرایط ژئوتکنیکی: پایداری و ظرفیت باربری، انتخاب نوع اسکله، محل اسکله با توجه به محدود یت های ژئوتکنیکی، شرایط کف دریا، شرایط الیروبی  ژئولوژی: سااتار و الیه بندی ااک  داده های تراز سطح آب 1 Vendor machine -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 69  کیفیت آب  باد  موج  اقلیم: حداقل و حداکثر دما، رطوبت هوا، دمای آب  جریان  دید کافی: مه، توپوگرافی، نیاز به عالئم ناوبری، برج نور، رادار، رادیو و غیره  منابع طبیعی  فرسایش و رسوب  منابع قرضه ترافیک دریایی مسیر دریایی بین بندر و مضصد(های) مورد نظر از دیگر عو امل مهم در انتخاب محل مناسب برای بندر م سافری می .باشد .این مسیر باید حداقل مسافت را داشته باشد فاصله از مراکز جمعیتی مکانیابی بنادر مسافری باید به نحوی صورت گیرد که فاصله آن از سایر پایانه های مسافری زم ،ینی و هوایی مرکز شهر و آزادراه ها متناسب باشد. ارزیاب ی این مورد وابسته به هدف پایانه می باشد. برای مث ا درصد مسافران توریستی بندر بیشتر از شهروندان می.باشد و یا بالعکس تامین پسکرانه .با توجه به رده پایانه، فضای پسکرانه مورد نیاز پایانه و پارکینگ وسایل نضلیه باید تامین شود محدودیت های تامین این فضا از نظر اق.تصادی، امنیتی و غیره نیز باید مورد توجه قرار گیرد معرفی شناورهای مسافری وظیفه اصلی شناورهای مسافری جابجایی مسافر از یک مبدا به یک مضصد است. در طبضه ،بندی شناورهای مسافری مرز تفکیک شده ی دقیضی تعریف نشده است و آیین نامه های بین المللی نیز روند واحدی برای طبضه بندی انواع شناورهای مسافری ندارند. نشریه حاضر، به بنادر مسافری کوچک که شناور طرح آنها نیز شناورهای فری1 کوچک است، می پردازد. با 1 Ferry -------- صفحهٔ بعد -------- 70 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری این حا ، در این فصل تالش گردیده است که شناورهای مسافری و مسافری-حمل کاال به صورت گسترده تری تضسیم بندی .و معرفی گردند در شکل2 - 1 .یک دسته بندی کلی از شناورهای مسافری ارائه شده است شکل2 - 1 - دسته بندی شناور های مسافری در میان شناورهای تجاری، در تاریخچه طبضه بندی شناورهای مسافری، سه دسته شناورهای فری، کروز1 و اقیانوس پیما2 :با تعاریف زیر وجود دارد  فری: استفاده از شناورهای فری با قصد سفرهای روزانه یا کوتاه مدت شبانه که مسافرین را از یک مبدا به یک مضصد جابجا می کند، آغاز گ ردید. بررسی تاریخی این شناورها نشان می دهد که ابعاد آن ها عموما کوچک بوده و ظرفیت پذیرش مسافر نیز کم بوده است. با پیشرفت صنعت کشتی سازی، فری ها با ابعاد بزرگتر و با ظرفیت های بیشتر سااته می شوند و در حا حاضر دامنه وسیعی از بازه های ابعادی را دربر می گی رند . با این پیشرفت، شناورهای فری امکان جابجایی در مسیرهای طوالنی را نیز دارا می باشند. در این شنا ورها، به دلیل اینکه وظیفه اصلی جابجایی مسافر است، سرعت از مشخصات مهم محسوب می.شود  کروز: شناورهایی با امکانات تفریحی مانند استخر، سینما، سالن تئاتر و اجرا، تجهیزا ت ورزشی و غیره که مسیر ،گردشی دارند با عنوان کروز شنااته می شوند. مسیر گردشی شامل حرکت از مبدا، توقف در پایا نه های میانی و بازگشت به مبدا می باشد. این شناورها فضط به قصد گردش تفریحی دریایی کاربرد دارند. در ش ناورهای کروز مولفه سرعت به دلیل گشت دریایی بین چن د مسیر گردشی و همچنین توقف های چند ساعته در پایانه های میانی، اهمیت کمتری .در مضایسه با شناورهای فری دارد پهلوگیری کروزهای کوچک در بندر شهید باهنر به عنوان پایانه میانی تا سا1394 .سابضه داشته است 1 Cruise 2 Ocean liner شناور مسافری کروز فری فری مسافری فری روپکس فری کروز فری حمل قطار اقیانوس پیما -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 71  اقیانوس پیما: شناورهایی با ابعاد بزرگ و ظرفیت مسافربری باال می باشند که به منظور جابجا یی مسافرین در مسافت های طوالنی از یک مبدا به یک مضصد استفاده می شوند. این شناورها به دلیل زمان طوالنی سفر، دارای امکانات اقامتی و تشریفاتی می باشند. با پیشرفت صنعت هوانوردی، عمال مسافرت دریایی طوالنی به دلیل زمانبر بودن و مضرون به صرفه نبودن، جای اود را به مسافرت های هوایی داده است. به این ترت یب تمایل به استفاده از شناورهای مسافری اقیانوس .پیما کاهش یافته و ساات این شناورها متوقف شده است با توجه به مطالب فوق و همچنین اهداف نشریه حاضر، در ادامه به طبضه بندی شناورهای فری پردااته .شده است شناورهای فری شناورهای فری، با معیارهای مختلفی قابل طبضه بندی هستند . به عنوان مثا ، شناور را می توان از ن ظر مسافتی که در یک مسیر طی می نماید، متناسب با مشخصات ابعادی شناور تضسیم بندی نمود. در نشریه639 " دستورالعمل ط راحی سازه های ساحلی- بخش دهم: اسک له های ویژه" با اقتباس از ویرایش2009 آیین نامه طراحی ژاپن، شناور های فری با مضاصد مسافری به شناورهایی با مسافت تعریف شده ی کمتر از300 کیلومتر و بیشتر از300 کیلومتر تضس یم بندی شده و مشخصات ابعادی آن ها ارائه شده است[ 10 ]. از جهت سرعت شناور، می توان شناورهای فری را متناسب با طراحی آن، به دو دسته شناورهای متداو و سریع تضسیم .بندی نمود فری های متداو ،یا کم سرعت با بدنه هایی آلومینیومی، فایبر گالس و حتی فلزی و در نوع تک بدنه و چند بدنه سااته می شوند و عموم آنها قابلیت حرکت با سرعت بیش از25 گره1 .را ندارند عموم فری های متداو سوات دیزلی مصرف می نما یند. فری ها( ی کابلی شکل2 - 2 ) که در واقع نوعی قایق پانتونی هستند که قدرت حرکتی اود را از یک کابل می گیرند (در مسیرهای سواحل جنوب و شما ایران استفاده نمی.)شوند شکل2 - 2 - نمونه فری کابلی 1 Knot -------- صفحهٔ بعد -------- 72 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری به عنوان مثا ، فری های پانتونی نیز از دسته فری های متداو می.باشند فری های پانتونی مسطح بوده و معموال وسایل نضلیه را از یک سوی روداانه ها و یا دریاچه ها به سوی دیگر حمل می کنند. قسمت اصلی تشکیل ،دهنده این نوع فری پانتون های نسبتا بزرگی است که وسایل نضلیه با استفاده از یک رمپ بر روی آنان قرار می گیرند. سپس این پانتون ها ب ا موتوری که دارند به سوی دیگر روداانه یا دریاچه حرکت می کنند. در سا های گذشته، شناوری از نوع پانتون فری در دریاچه ارومیه به حمل وسایل نضلیه در میان دو انتهای جاده نیمه تمام شهید کالنتری اشتغا داشت. شناورهای پانتونی ( به عنوان اتوبوس دریایی شکل2 - 3) در مسیرهای دریایی یا روداانه ای نیز می توانند استفاده شوند. اتوبوس های دریایی برای مسیرهایی با چند ایستگاه تعریف می شوند و از مبدا آغاز به حرکت می نمایند و پس از توقف در ایستگاه ،های مختلف در مضصد به حرکت اود پایان می.دهند الزم بذکر است بر االف تعریف فوق، در سا های گذشته در میان عامه مردم استان هرمزگان، شناورهای ی تحت عنوان اتوبوس دریایی شنااته می شد که در مسیر بندر شهید حضانی- شهید ذاکری- هرمز مشغو به حمل و نضل مسا فر بودند و سوات آنها عموما بنزین بود. در واقع این شناورها، قایق های تفریحی کوچکی بودند که بر روی آن سض ف هایی تعبیه شده بود تا کارکرد مسافری داشته باشند و ظرفیت حدود12 نفر داشتند. در حا حاضر، این شناورها از بند ر شهید حضانی آع جم وری شده و استفاده از آن.در این بندر و بندر چارک نیز منسوخ شده است شکل2 - 3 - نمونه ی فر پانتون ی اتوبوس در یی ای ونکوور در مضابل فری های متداو ، فری های سریع به صورت تک بدنه و کاتاماران با سرعت30 گره تا حداکثر60 گره سااته می شوند. این شناورها با سوات جت و یا دیز سبک کار می کنند. از انواع این شناورها می توان به هاورکرافت1 اشاره نمود که در سا های دهه شصت میالدی ابداع شدند. هاورکرافت بر روی هوای محبوس در یک بالشتک بزرگ الستیکی که در کف آن بود و نضش کاهش اصطکاک را داشت، قرار می گرفت و در نتیجه این کاهش اصطکاک، حرکت سریع هاورکرافت 1 Hovercraft -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 73 میسر می گردید. با ااتراع شناورهای سریع کاتاماران که مستضیما بر روی بالشتکی از هوا حرکت می کردند و تا حدود زیادی می توانستند در شرایط نسبتا ناآرام دریایی نیز فعالیت نمایند، هاورکرافت ها از چراه ی فعالیت های مسافری .اارج شدند از انواع شناورهای فری سریع نیز می توان به هایدرفویل1 ( شکل2 - 4 ) اشاه نمود. این شناور به گونه ای است که با دارا بودن با هایی در پایین بدنه، شرایطی را ایجا د می کند که با سرعت گرفتن، نیروهای برآ افزایش یافته و شناور را از روی سطح آب بلند می کند. این عمل موجب کاهش شدید نیروی پسا بر روی شناور و در نتیجه افزایش قابل توجه سرعت شناور می شود . همچنین دسته دیگری از شناورهای فری سریع، فری های کاتاماران سریع می باشند ک ه به دلیل شکل مناسب آن ها ، قابلیت های بیشتری نسبت به هایدرفویل، برای شناور در مضابل وضعیت دریا و امواج ایجاد می نمای ن.د شکل2 - 4 - نمونه فری هایدرفویل روش دیگر طبضه بندی شناورهای فری از لحاظ نوع کارکرد و سرویس این شناورها می باشد که در دسته ،های مسافری حمل کاال-مسافری و یا فری کروز2 قرار می:گیرد فری ها ی مسافری فری های مسافری با ظرفیت حمل مسافر از12 نفر تا چندصد نفر سااته می شوند. حداکثر طو این شناورها حدود 230 متر می باشد. براالف شناور های تجاری حمل کاال که با تناژ جابجایی3 سنجیده می شوند، ظرفیت شناورهای فری مسافری با حجم و ظرفیت نااالص4 معرفی می ن شو د. ظرفیت نااالص این شناورها می تواند بالغ بر70000 .تن باشد در سواحل جنوبی ایران فری های مسافری در مسیرهای داالی بندر شهید حضانی- ذاکری- هرمز و بندر چارک- کیش در حا استفاده می باشند. در میان شناورهای فری مسافری داالی استان هرمزگان، شناور با ظرفیت مسافر215 نفر نیز 1 Hydrofoil 2 Cruise ferry 3 Displacement tonnage 4 Gross tonnage -------- صفحهٔ بعد -------- 74 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری وجود دارد و بیشینه ظرفیت نااالص نیز236 تن می باشد که در رده شناورهای فری کوچک قرار می گیرد. حداکثر سرعت این شناورها حدود27 گره می باشد. در این شناورها انتضا بارهای کوچک با حجم مجاز، به صورت همراه با مسافر از روی اسکله به شناور انجام می شود و در شناور نیز همراه مسافر می باشد. طو شناورهای مورد استفاده در مسیر شهید حضانی- شهید ذاکری- هرمز از11 الی41 متر می باشد. نمونه این شناورها در شکل2 - 5 .نمایش داده شده است همچنین در مسیرهای بین المللی مانند مسیر بندر شهید باهنر- شارجه نیز از شناور فری صرفا مسافری استفاده می شود . در حا حاضر در این بندر، شناور فری مسافری به طو سرتاسری45 متر و عرض12 متر و با ظرف یت مسافر 245 نفر که دارای ظرفیت نااالص673 تن می باشد در حا بهره برداری است. این شناور از نوع فری مت داو با حداکثر سرعت20 گره می.باشد شکل2 - 5 - نمونه فری های مسافری کریدور حقانی-ذاکری فری های روپکس1 شناورهای رو- رو به شناور حمل کاالیی که از طریق رمپ بارگیری می کند، گفته می شود. در این میان، فری های روپکس یا رو-رو مسافری2 شناورهای رمپ .داری هستند که عالوه بر حمل کاال و وسایل نضلیه، قابلیت حمل مسافر را نیز دارا باشند این شناورهای دارای رمپ در انتها یا ابتدای شناور می باشند و برای بارگیری همزمان کاال و سوار شدن مسافر نیاز به پهلوگیر طولی و انتهایی می باشد. مسافرین از طریق پل دسترسی میان اسکله و شناور سوار می شوند و در انتهای شناور و با قرار دادن رمپ شناور بر روی رمپ رو- ،رو کاال و وسایل نضلیه بارگیری می شود. بندر شهید باهنر دارای اسکله رو- رو برای پهلوگیری شناور روپکس می باشد که از این شناورها می توان به شناور ایران هرمز و سانی اشاره نمود. مشخصات فنی این دو شناور در جدو2 - 2 .نشان داده شده است 1 Ropax 2 Ro-Ro Passenger -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 75 جدول2 - 2 - مشخصات شناور های روپکس موجود در ایران مولفه شناور ایران هرمز سانی طو بر حسب متر 5/ 76 15 / 170 عرض بر حسب متر 2/ 15 78 / 23 آبخور1 بر حسب متر 58 /3 8/5 ظرفیت نااالص بر حسب تن 2315 20028 سرعت بر حسب گره 13 21 از انواع دیگر شناورهای فری رو-رو یا روپکس نیز می توان به شناورهای دو رمپ(ی اشاره نمود شکل2 - 6 .)این نوع فری ها دارای رمپ های بازشو در هر دو انتهای کشتی (یعنی در سینه و پاشنه) هستند. وجود رمپ در دو انتهای شناور این قابلیت ،را که فری بتواند بدون دور زدن بین مبداء و مضصد حرکت داشته باشد فراهم می.سازد شکل2 - 6 - نمونه روپکس دو رمپ ی در تاریخ نگارش راهنمای حاضر، نشریهPIANC در حا تهیه راهنمایی در مورد شناور های رو- رو مسافری یم باشد که در آینده می .توان برای اطالعات بیشتر به آن مراجعه کرد فری های کروز فری های کروز به شناورهایی با کارکرد روپکس گفته می شود که امکانات و تجهیزات سرگرمی مشابه شناورهای کروز را دارا باشد. تفاوت فری کروز)که گاهی تحت عنوان کروزالینر2 نیز شنااته می شود( با شناورهای کروز، در مسیر حرکت آن می باشد. شناورهای فری کروز جه ت جابجایی مسافر از مبدا به مضصد استفاده می شود که در کنار آن، امکان استفاده از تاسیسات تفریحی روی شناور را برای مسافر فراهم می کند. ،با توجه به وظیفه اصلی فری کروز که جابجایی مسافر است 1 Draft 2 Cruise liner -------- صفحهٔ بعد -------- 76 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری مولفه سرعت در آن اهمیت دارد که این مسئله در شناور کروز مطرح نمی باشد. د ر حا حاضر شناورهای فری کروز در پایانه های ایران بهره برداری نمی.شوند شکل2 - 7 - نمونه فری کروز فری های حمل قطار این نوع شناور های حمل قطار1 به واسطه وجود اطوط ریلی بر روی عرشه امکان ورود و اروج قطار (کشنده و واگن )ها را فراهم می ن ساز د. پهلوگیری این شناورها در اسکله های ویژه رو-رو صورت می پذیرد. از بارز ترین اطوط دریایی که از این نوع شناورها برای جابجایی مسافر و بار استفاده می کنند، کریدور هام بورگ به کپنهاگ در دریای بالتیک و همچنین مسیر دریایی بندر الت باکو به بندر ترکمن باشی در دریای ازر می باشد. نمونه ایرانی این نوع شناور، پاروم می باشد که در بندر امیرآباد.پهلوگیری اواهد کرد شکل2 - 8 - نمونه فری حمل قطار 1 Train ferry -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 77 ابعاد شناورهای مسافری نمونه شناورهای مسافری فعا در ایران در جدو2 - 3 :ارائه شده است جدول2 - 3 - نمونه هایی از شناور های مسافربری فعال در ایران[ 11 ] اطلس پیشرو نوروز21 اتحاد پل برلیان نگین نام شناور قشم- هرمز قشم- هرمز عسلویه-قشم ارمشهر-کویت لنگه-دوبی مسیر 5/1 2 - 2 4/1 آبخور 21 22 33 9/ 44 44 طو 6 6 7 75 / 12 4/ 12 عرض عرض و طول می توان از شکل زیر برای تعیین ابعاد شناور استفاده کرد که بر اساس داده های جدو فوق و همچنین ا طالعات شناور های پهلوگرفته در بنادر شهید حضانی، شهید باهنر، آبادان و لنگه می:باشد شکل2 - 9 طول شناور ی ها مسافر ی موجود در بن ادر ایران بر حسب تعداد مسافر 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 0 50 100 150 200 250 طول شناور بر حسب متر تعداد مسافر بر حسب نفر -------- صفحهٔ بعد -------- 78 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شکل2 - 10 عرض شناور ی ها مسافر ی موجود در بن ادر ایران آبخور و طول نسبت آبخور به طو شناور ی ها مسافر ی موجود در بن ادر ایران مطابق شکل زیر می باشد که در صورت نبو د اطالعات کافی از شناور طرح می د توان :برای طراحی اولیه بنادر مورد استفاده قرار گیرد شکل2 - 11 آبخور و طول شناور ی ها مسافر ی موجود در بن ادر ایران در رابطه با مشخصات شناور های مسافری کوچکتر از16 متر نیز می توان از اطالعات جدو2 - 4 :استفاده کرد 0 5 10 15 20 25 30 0 20 40 60 80 100 120 140 عرض شناور بر حسب متر طول شناور بر حسب متر ۰ ۲ ۴ ۶ ۸ ۰ ۲۰ ۴۰ ۶۰ ۸۰ ۱۰۰ ۱۲۰ ۱۴۰ ۱۶۰ عمق آبخور بر حسب متر طول شناور بر حسب متر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ - بنادر مسافری لیس ۳۹ یی -------- صفحهٔ بعد -------- 80 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ساختمان ها و زیرساخت های مورد نیاز ساحلی امکانات مسافری امکانات مسافری مورد نیاز تابعی از ترافیک موجود در پایانه است. در اصوص این موضوع ارائه راهنمایی های جزئی دشوار بوده و صرفا توصیه های کلی و اصو اساسی موجود است که می توان از آن ها در طراحی زیرساات های پایانه استفاده نمود. در شکل2 - 12 تا شکل2 - 15 طرح توسعه بندر ایجده1 واقع در نیجریه به عنوان نمونه ای از سااتمان پایانه مسافری مدرن .ارائه شده است شکل2 - 12 - نمایی از طرح توسعه پایانه مسافری ایجده ،نیجریه 1 Ijede -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ - بنادر مسافری رک را ره اه مت ۱۵ ۸ و33۹ خودروهای | آخودر وهای سا خروجی خودروهای رارقا | کر رای ی . : ی ک و استگاه / سس 7 ۹ سا مر ره ۹ ساختمان یابانه مساو . : 5 ی ی ۰7| پارکینگک خودروهای ۱ س امه سید رم اس رو رک : . رک سا اک ها مرو مس « در خدمان . و 5 ً پار کین خودروهای ۳ ۰ 4 و 7 7 ۹ یک ی مر / ۱۹ سر ۹ 2 - ط سس ی : ۱ . 1 شکل ۱۳-۲- جانمایی اجزای بندر مسافری ابجده -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ ۳( راهنمای طراحی بنادر انفریحی و مسافری ۱ کار کنان ر؟ اس ره : : سس ۰ ۱ ۱ ۰ / ۷ سا یج 2 ورود مسافران ۳ ی سمت شناور ْ | سا شکل ۱۴-۲- پلان طبقه همکف ساختمان پایانه مسافری ایجده : ۸ ۱ 3 6 ۱ ۱ 7۱ و او ۱ ۹ ۳ وت 0 سا سا وه بو ۲۹ نس هیر هر رت وگ من یاو که ی .۰ بعه ۹ یمتا ره را بر برع وت ۳ ۳ شکل ۱۵-۲- پلان طبقه اول ساختمان پایانه مسافری ایجده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 83 پیاده راه هوایی1 در مناطضی از پایانه که الزم است عبور و مرور پیاده از رفت و آمد وسایل نضلیه جدا شود ، از یک پ ل مسضف استفاده می شود که سااتمان پایانه و شناور مسافری را به هم متصل می.سازد در پایانه هایی که ساات پیاده راه هوایی گران یا ناممکن است، م سافران از طریق اتوبوس به م وقعیت اسکله ها دسترسی پیدا می کنند. رعایت نکات زیر برای پیاده راه های هوایی توصیه می شود[ 13 ]:  عرض راه هوایی باید به نحوی باشد که تمام مسافران بزرگترین شناور های مسافری بتوانند در کم تر از30 .دقیضه پیاده شوند حداقل عرض مجاز نیز برابر2 متر می.باشد  شیب مجاز برای استفاده افراد دارای معلولیت حداکثر8 ( درصد1 متر ااتالف ارتفاع در مضابل 12 متر طو افضی) می.باشد  زمانی که مسافت زیادی بین شناور و سالن اروجی وجود دارد، الزم است تا پیاده راه هوایی به شیوه ای طراحی شود که به امکاناتی از قبیل پیاده بر2، تسمه نضاله بار یا چرخ.های متعارف مخصوص جابجایی بار مجهز شوند  به منظور راحتی و ایمنی مسافرین پیاده، دیوارهای پیاده راه هوایی باید در حد امکان شفاف ب .اشد  ضروری است که پیاده راه های هوایی در برابر آب و هوا محافظت شده و دار ای روشنایی و تهویه ه یوا مناسب باشند. عالوه بر این، الزم است تمیز کردن و نگهداری پیاده راه های هوایی به آسانی امکان پذیر باشد . جنس کف باید از نوع ضد .لغزش باشد  .راه هوایی باید به منظور ایمنی و امنیت مجهز به دوربین نظارتی باشد شکل2 - 16 - پیاد راه هوایی تلسکوپی با قابلیت تنظیم ارتفاع 1 Skyway 2 Travelator -------- صفحهٔ بعد -------- 84 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری گمرک و تمهیدات کنترل گذرنامه در ایران طراحی مرتبط با گمرک و قرنطینه و غیره با هماهنگی و بر اساس استاندارد های ابالغی از سوی سازمان گمرک جمهوری اسالمی ایران صورت می پذرد. با این وجو د، در ذیل برای از مواردکلی اشاره می شود: تمهیدات الزم در این اصوص بسیار وابسته به مسیر یا مسیرهایی است که در پایانه به آن ادمات ارا ئه می شود. توجه ویژه باید به طراحی اطاقک ها یا کیوسک های کنتر گذرنامه مبذو شود تا فضای کافی برای تمامی ارتبا طات الزم وجود د.اشته باشد. در این اصوص همچنین سطح روشنایی محل نیز مهم است تعداد تاسیسات کنترلی می بایست با تغییرات روزانه، هفتگی و ساالنه جریان ترافیک در ارتباط بوده و با الزامات زمان تخلیه مسافران از شناور مسافری نیز در تعاد باشد. سالن ورودی در جلوی موقعیت کنتر گذرنام ه باید به اندازه ای بزرگ باشد که گنجایش جریان مسافری به درون سالن و سپس اروج از نضطه کنتر گذرنامه را فراهم نماید. در این سالن باید سرویس بهداشتی مستضل پیش بینی شده باشد. در نزدیک کنتر گذرنامه باید تاسیسات و ا تاق کافی به منظور امور مهاجرت.وجود داشته باشد کنتر گذرنامه باید در جایی واقع شده باشد که ماموران گذرنامه دید و اشراف کافی به جریان مسافری داشته باشند. عالوه بر میزهای کنتر ، کنتر گذرنامه باید فضای کافی برای وسایل ایکس- ری و اتاق برای امور اداری و بازرسی بدنی و غیره دارا باشد ( شکل2 - 17 ). شکل2 - 17 - سالن گمرک بندر شهید ذاکری قشم سالن پایانه تعداد ستون ها و موانع دید موجود در سالن پایانه باید حداقل باشد تا جهت یابی تسهیل شده و ادمات متفاوت به آسانی قابل رویت باشند ( شکل2 - 18 ). همچنین این سالن در ارتباط با تغییرات کاربری و سازه ای انعطا ف پذیر باشد. شکل2 - 18 - مسیر مستقیم و بدون مانع در سالن پایانه[9] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 85 یک عنصر ضروری طراحی در پایانه ها جنس مصالح کف است. این مصالح باید عالوه بر الضای احساس راحتی ،از نظر نگهداری و تمیزکاری نیز آسان باشند. رنگ این مصالح نیز در اصوص میزان نور مورد نیاز تاثیرگذار ا.ست توجه ویژه باید در اصوص طرا حی سیستم های تهویه هوا بعمل آید و مکانیزم های کنترلی آن ها باید به نحوی طراحی شود تا امکان تغییر در نرخ تهویه هوا متناسب با حجم مسافر روزانه و فصلی میسر شود و احساس راحتی در مسافران به حداکثر رسیده و هزینه.های مصرف انرژی نیز کاهش یابد ارائه ادمات متفاوت ب اید با یک نظم منطضی در طی مسیر مستضیم از نضطه ورودی به سااتمان پایانه تا موقعیت دسترسی به اسکله وجود داشته باشد تا یک جریان مسافری تک-جهته حاصل شود ( شکل2 - 19 ). اسکله شناور بلیط اطالعات ورودی شکل2 - 19 - چیدمان خدمات پایانه[9 ] محل سالن سالن اروجی به دو منطضه کارکردی متفاوت تضسیم می شود: سالن ادمات و سالن اروجی. موقعیت کنتر گذرنامه و امنیت معموالً در بین این دو منطضه کارکردی قرار می گیرد. باجه های بلیط1 باید به نحوی جانمایی شود که بعد از این مرحله مسافران یا به سالن اروجی و یا مستضیماً به شناور مس.افری هدایت شوند فضای مورد نیاز برای تمامی این کارکردها عمدتاً تابعی از عوامل زیر است [ 13 ]:  ظ رفیت مسافر شناور  تعداد اسکله مسافری  جدو زمان بندی و فراوانی ورود و اروج شناور  نیاز به کنتر گذرنامه یا سایر کنتر های امنیتی در مسیر اروجی  کیفیت ادمات (مثالً تعداد صندلی)ها به طور مثا ، اگر نیاز به انجام امور امنیت ی و کنتر گذرنامه است و ورود مسافران به شناور مساف ری تنها برای بازه زمانی کوتاهی پیش از ترک شناور امکان پذیر است، الزم است تا سالن اروجی فضای ًکافی برای تضریبا ت مامی مسافرانی که به آن شناور سوار می شوند را .دارا باشد 1 Check-in -------- صفحهٔ بعد -------- 86 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری بخش بررسی بلیط این بخش باید به نحوی قرار گیرد تا [ 13 ]:  بعد از ورود به سالن پایانه .به آسانی دیده شود  افراد منتظر در روبروی باجه ها با.عث مسدود شدن مسیر رفت و آمد نشوند  در مسیر سالن ادمات به سمت سالن اروج (یا مسیر دسترسی به شناور.) واقع شده باشد  امکانات این بخش باید به گونه ای طراحی شود که بازسازی آن براساس نیازهای آتی به آسانی ام کان پذیر .باشد اطالعات، عالئم اطالعاتی الکترونیک در سااتما ن پایانه دو دسته سیستم:های اطالعات وجود دارد  میز اطالعات :اطالعات کامل در ارتباط با تسهیالت سفر، اقام( ت محلی و اطالعات توریستی و غیره شکل 2 - 20 ) شکل2 - 20 - میز اطالعات بندر حقانی  اطالعات ارائه شده توسط اعالنات :سیستم عالئم الکترونیک با اطالعاتی در اصوص ورود و اروج شناور ،ها شماره کیوسک ، زمان باز شدن کیوسک و غیره. همان اطالعاتی که در تابلو اصلی ارائه می شود را می توان در سرتاسر پایانه .بوسیله مانیتورهای تلویزیونی ارائه نمود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 87 شکل2 - 21 - تابلو اعالنات الکترونیکی سرویس های بهداشتی سرویس بهد اشتی ها در سالن پایانه ، باید در محدوده قبل از کنتر گذرنامه برای مسافران ورودی و هم چنین در سالن اروجی برای اانم ها، آقایان و افراد معلو.قرار گیرند تعداد سرویس های بهداشتی را می توان از جدو :زیر تعیین کرد جدول2 - 5 - تعداد سرویس بهداشتی متناسب با جمعیت[ 14 ] جمعیت بخش مورد نظ ر در زمان پیک اسمی )(نفر تعداد سرویس بهداشتی برای آقایان تعداد سرویس بهداشتی برای اانم ها 16 تا35 2 3 36 تا55 3 4 56 تا100 4 6 101 تا155 5 8 156 تا205 6 10 206 تا250 7 11 251 تا300 8 13 301 تا350 9 14 351 تا400 10 16 401 تا450 12 19 451 تا500 13 21 501 تا550 14 22 551 تا600 15 24 فروشگاه، میز تبدیل ارز، کافه تریا و غیره نیاز به ادمات، متناسب با طبضه بندی پایانه متفاوت می باشد . ادمات زیر به صورت متداو در پایانه ها توصیه شده است [ 13 ]: -------- صفحهٔ بعد -------- 88 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  میز اطالعات  فروش بلیط  ادمات آژانس مسافرتی  میز تبدیل ارز و دستگاه ارائه پو نضد  تلفن عمومی  کیوسک ها  نمازاانه  محل نگه داری چمدان های گم شده  کافه تریا و یا رستوران  اتاق کمک های اولیه  اتاق بازی کودکان  مغازه های کوچک  اجاره اتومبیل همچنین ادم ات دیگر ی مانند نمایشگاه، محل نگهداری جسد، اتاق مخصوص حیوانات و غیره می بایست به صورت .موردی در نظرگرفته شود سیستم های امنیتی براساس ق ی ان و ن امنیت ی هوایی و دریایی، الزم است تا براساس تمهیدات ااص امنیتی مورد بهره برداری قرار گرفته و کنتر مسافرین و وسایل نضلیه شان و جداسازی مسافران ورودی از اروجی در تمام زمان.ها ضروری است تعد اد مسافرین و وسایل نضلیه که در هر لحظه مورد بازرس ی قرار می ن گیر د تابعی از سطح ارزیاب ی تهدید است که بوسیل ه مراکز امنیتی دولتی تعیین می شود. عالوه بر پرسنل حاضر در محل، مناطق حساس باید با استفاده از شبکه ا ی از دوربین های مدار بسته توسط مامورین ویژه پایش .شود اگرچه اکثر بندرگاه ها دارای سیستم های امنیتی سنگ ین نیستند، توصیه م ی شود که پایانه ها به نحوی طراحی شوند تا امکان فراهم کردن کنتر های امنیتی در صورت نیاز به این امر تسهی ل شود [ 13 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 89 مالحظات تعیین ابعاد ساختمان پایانه مساحت سااتمان پایانه باید متناسب با ترافیک استفاده کنندگان باشد. الزم است تا عوامل زیر مورد ارزیابی قرار گیرد [8]:  ظرفیت شناورهای مسافری و تضسیم بندی دسته های مختلف ترافیک  فراوانی ورود و اروج به پایانه و مدت زمان باقی ماندن در اسکله  تعداد شناور هایی که باید به طور همزمان در پایانه ادمات دریافت کنند و مضصدشان  ورود و اروج همزمان شناور ها  نوع، کیفیت، و ظرفیت تجهیزات پایانه که باید مورد استفاده قرار گیرد  تعداد پرسنل تخصیص یافته برای امور کنتر گذرنامه  ظرفیت سیستم های جاده ای عمومی برای جذب ترافیک پایانه به منظور تسهیل رفت و آمد مسافران بدون تداال، و همچنین تعیین مسیر آسان بدون نیاز به تابلوه ای ر ،اهنما و نمایشگر نیاز است تا تمامی مسیرهای عبور مسافر در پایانه به صورتی طراحی شود که دارای حداقل تعداد تغییر مسیر بوده و چیدمان بخش.های پایانه منظم باشد ترافیک استفاده .کنندگان باید با توجه به زمان پیک تعیین شود در صورت استفاده از پیک مطلق1 یا بیشتری ن تردد مسافر در یک ساعت از یک سا برای طراحی فضای پایانه ، نتیجه بسیار بزرگ، غیرکاربردی و غیر اقتصادی اواهد شد. از این رو، برای تعیین بیشترین تعداد مسافر در یک ساعت، از ساعت پیک اسمی2 استفاده می.شود تعاریف مختلفی که به تعیین ساعت پیک مسافر می پردازند در جدو2 - 6 ارائه شده است . همانگونه که از این تعاریف نیز مشخص است، ظرفیت طر احی مت ن اسب با تضاضای تضلیل یافته ای نسبت به بیشترین تضاضا در نظر گرفته می شود و ایجاد صف و ازدحام در پر رفت و آمد ترین ساعات در طو سا مورد قبو این روش ها می .باشند 1 Absulute Peak 2 Nominal Peak -------- صفحهٔ بعد -------- 90 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری جدول2 - 6 روش های انتخاب ساعت پیک اسمی مسافر[ 15 ] عنوان تعریف توضیح Standard Busy Rate (SBR) سی امین ساعت پر رفت و آمد در یک سا ساعات پر رفت و آمد یک سا از بیشترین به کمترین مرتب می.شوند و سی امین ردیف انتخاب می شود Busy Hour Rate (BHR) میانگین5 درصد از پر رفت و آمد ترین ساعات در یک سا ساعات پر رفت و آمد یک سا از بیشترین به کمترین مرتب می شوند و میانگین5 .درصد باالی لیست محاسبه می شود Peak Profile Hour (PPH) باالترین تردد مسافر در یک روز پیک متوسط از یک ماه پیک روز های پر رفت و آمد از ماهی که بیشترین تردد د ر آن ثبت شده، به صورت نزولی مرتب می شوند . روزی که تردد متوسطی در ماه مذکور داشته انتخاب می شود. بیشترین تردد ثبت شده در .یک ساعت از آن روز انتخاب می شود مساحت فضاهای عمومی باید متناسب با تراکم جمعیتی قابل پیشبینی که به صورت متوسط در“پیک ترافیک 15 دقیضه ای از1 ساعت پیک عملیاتی” طراحی .گردند سطح ادمات تا30 سا نباید پایین تر از ردهC بر اساس طبضه بندی فروین1 ( جدو2 - 7 .) در نظر گرفته شود 1 FRUIN -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 91 جدول2 - 7 -مساحت مورد ن از ی در فضا های عموم ی به تفک کی سطح سرو سی ی ده فروین[ 8 ] نمای شماتیک مساحت مورد نیاز برای صف بر حسب متر مربع به ازای هر نفر وضعیت رده ادمات بزرگ تر از2/1 رفت و آمد آزادانه A بزرگ تر از9/0 جریان هایی در چند جهت و رفت .و آمد به صورت آزادانه صرفت جریان های برگشتی و تضاطع ها تداال کمی ایجاد می- .کنند B بزرگ تر از65 /0 محدود شدن اندک رفت و آمد .متاثر از حرکت دیگران حرکت جریان های برگشتی و تضاطع.ها مشکل است C گ بزر تر از28 /0 حرکت تمامی عابران با محدودیت .مواجه است حرکت جریان های برگشتی و تضاطع.ها کامال مشکل است D بزرگ تر از19 /0 حرکت تمامی عابران با محدودیت مواجه است. عبور و مرور در نضاطی مسدود شده و حرکت جریان های برگشتی و تضاطع ها .دشوار است E کوچکتر از19 /0 رفت و آمد به صورت کامل و در .چندین نضطه مختل شده است F همه فضاهای عمومی پایانه باید توسط ابزارهای شبیه سازی مسافر معتبر مانندSTEPS وLEGION برای یک دوره پیک در صبح و بعد از ظهر مد .سازی شوند مد سازی می بایست با سناریو های عملیات مختل شده و فرار اضطراری انجام شود تا طراحی فضای پایانه و امنیت عملیاتی پایانه ارزیابی شود . اروجی مد سازی ها می بایست در مدارک پروژه درج -------- صفحهٔ بعد -------- 92 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری شود و در ااتیار بهره بردار قرار گیرد تا در صورت نیاز به تغییرات احتمالی در طو عمر ط راحی، مورد استفاده قرار گیرد[8]. به صورت تضریبی در پایانه های مسافری، فضای مورد نیاز سااتمان را می توان10 هزار متر مربع به ا زای یک میلیون مسافر در سا در نظر گرفت[ 16 ]. فضای مورد نیاز بخش های مختلف سالن متناسب با رده ادمتی مورد انتظار آن ها در زمان عملیات عادی و شرایط ااص در جدو2 - 8 ارائه شده است: جدول2 - 8 -فضا ی مورد ن از ی قسمت های مختلف پایانه متناسب با رده خدمات ی[ 8 ] شرایط ااص عملیات معمولی فضای پایانه یک شناور تاایر دارد متوسط یک دقیضه از پیک15 دقیضه ای مساحت به ازای هر نفر رده ادمات مساحت به ازای هر نفر رده ادمات 45 /0 متر مربع D 93 /0 متر مربع C سالن بلیط، ورودی و اروجی سالن - - 1 متر مربع B الزامات مورد نیاز طراحی 45 /0 متر مربع D 8/1 متر مربع C صف بلیط 65 نفر به ازای هر دقیضه D 50 نفر به ازای هر دقیضه D گذر های یک طرفه 50 نفر به ازای هر دقیضه D 40 نفر به ازای هر دقیضه C گذر های دو طرفه 43 نفر به ازای هر دقیضه E 35 نفر به ازای هر دقیضه D پله یک طرفه 35 نفر به ازای هر دقیضه D 28 نفر به ازای هر دقیضه C پله دو طرفه - - 36 نفر به ازای هر دقیضه - رمپ یک طرفه - - 45 نفر به ازای هر دقیضه - رمپ دو طرفه 100 نفر به ازای هر دقیضه اما زمانی که عملکرد - 100 نفر به ازای هر دقیضه C پله برقی 45 /0 متر مربع D 8/0 متر مربع C اسکله1 قبل و بعد از باالبر، آسانسور و پله برقی باید فضای کافی فراهم شود تا امنیت رفت و آمد های بین طبضات تامین شود . ظرفیت باید به صورتی پیش بینی شود .که از متراکم شدن جمعیت و سختی حرکت مسافران جلوگیری شود 1 Platform -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 93 جدول2 - 9 - الزامات تعیین فضای کافی برای اجزای پایانه[ 8 ] جزء حداقل الزمات برای صف یا فرار تعداد افراد در ه ر دقیضه نکات پلکان تا صف ارید بلیط 6 تا10 متر - - پلکان تا راهرو 4 متر - - پلکان در ایابان- متصل به انتهای پیاده رو یا سایر مناطق عبور و مرور مسافر ( ب ا )منطضه عبور و مرور همپوشانی ندارد 4 متر - - پلکان تا پله برقی 6 تا10 متر نیاز نیست - صف ارید بلیط - رده ادمتیD 45 /0 متر مربع به ازای افراد در صف - صف ارید بلیط در ایابان 6 متر نیاز نیست - صف ارید بلیط روی اسکله 4 متر نیاز نیست حصار هایی برای هر اط باید عمود بر کیوسک .فروش بلیط قرار بگیرند درب باالبر تا راهرو طو4 متر و عرض 500 میلیمتر در دو سمت درب نیاز نیست - نمایشگر اطالعات مسافر 2 متر رده ادمتB 10 % از پیک15 دقیضه فضای مضابل نمایشگر های اصلی سالن تا فاصله ای که نوشته.ها اوانا باشد تابلو زمان بندی 2 متر نیاز نیست - راهرو عمومی که با مناطق دیگر )همپوشانی ندارد(یک طرفه - 50 نفر در دقیضه رده ادمتC - راهرو عمومی که با مناطق دیگر )همپوشانی ندارد(دو طرفه - 40 نفر در دقیضه رده ادمتC - غرفه های ارده فروشی 4 متر - - دستگاه ارائه بلیط )(فضای صف پیشبینی شده طو4 متر عرض2 متر شعاع1 متر حریم 6 نفر در صف 1 دقیضه به ازای هر فروش حد اکثر زمان : انتظار3 دقیضه غرفه بلیط طو4 متر هر باجه2 متر 6 نفر در صف 2 دقیضه به ازای هر فروش : حد اکثر زمان انتظار3 دقیضه -------- صفحهٔ بعد -------- 94 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ادامه جدول2 - 9 - الزامات تعیین فضای کافی برای اجزای پایانه[ 8 ] جزء حداقل الزمات برای صف یا فرار تعداد افراد در هر دقیضه نکات صف ارید بلیط از اسکنر هوشمند 4 متر طو 2 متر عرض 1 متر حریم 25 نفر به ازای هر دستگاه در هر دقیضه تا10 ،عدد کیوسک1 عدد به صورت کمکی تعیین می شود. برای تعداد بیش از10 ، 2 عدد کیوسک کمکی فراهم می شود. دستگاه فروش اودکار و تلفن عمومی 9/0 متر در2/1 متر طو4 متر عرض1 متر فاصله1 نیاز نیست - دستگاه اودپرداز طو4 متر 2 متر عرض 6 نفر در صف - - صندلی 500 میلیمتر - فاصله تا راهروها فضای کنتر بار می:بایست مطابق شکل زیر باشد 1 نقاله ورودی بار 4 نقاله خروجی بار 2 ایکس-ری 5 بازرسی چمدان 3 فلزیاب 6 بازرسی بدنی شکل2 - 22 - ابعاد فضای کنترل بار و مسافر[ 16 ] 13 تا18 متر 4 متر 4 متر 6 متر 6 4 5 2 1 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 95 در آیین نامه های مربوط به پایانه های مسافری، با توجه به تعداد مسافران در ساعات پیک، فضای پا یانه در5 رده طبضه بندی می شود: جدول2 - 10 - فضای مورد نیاز هر رده از پایانه های مسافری[ 14 ] رده بندی ابعاد ساختمان طبقه بند ی پایانه تعداد نفرات در پ یک اسم ی )(نفر حداقل فضا ی ناخالص )(متر مربع حد اکﺜر فضا ی ناخالص )(متر مربع 1 محلی کمتر از100 372 650 2 محلی 101 تا250 651 1860 3 متوسط 251 تا500 1861 4370 4 ویژه 501 تا1000 4371 7430 5 ویژه 1000 تا2000 7431 14001 درصد تخصیص فضای بخش های اصلی پایانه در هر رده مطابق جدو2 - 11 می:باشد جدول2 - 11 - تخصیص فضای بخش های اصلی هر رده از پایانه های مسافری[ 14 ] رده بندی ابعاد ساختمان طبقه بند ی پایانه بخش های اصلی درصد از فضای کل 1 و2 محلی فضای مسافران در انتظار سوار شدن 60 فضای مسافران پیاده شده 18 مدیریت 7 پشتیبانی شناور 11 تاسیسات 4 3 متوسط فضای مسافران پیاده شده 41 فضای مسافران در انتظار سوار شدن 21 مدیریت 13 پشتیبانی شناور 13 تاسیسات 12 4 و5 ویژه فضای مسافران در انتظار سوار شدن، طبضه همکف و او 42 فضای مسافران پیاده شده، طبضه همکف 22 مدیریت 7 پشتیبانی شناور 9 تاسیسات 10 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ در جد ول ۱۳-۲ نمونه ای از تخص. جدول ۱-۲ نام بخش کنترل بار اطلاعات اتاق برق و مکانیک پلیس و بازداشتگاه فضای جلوی تابلو اعلانات سالن انتظار حراست بندر درمانگاه اتاق کنترل کارمندان بندر تاسیسات مکانیکی نام بخش ار تباطات پساب زدایی ماموران شناور انبار تهویه مطبوع دفتر آاداری بررسی پاسپورت گم رک ۰ 333333333 ۱- نمونه‌ای از تخصیص ذذ طبقه ه طبقه ۱۳۴۰۳ را۸ ساختمان پایانه ۲ طبقه ارائه سا در یک پایانه مسافری دریایی | سس نام بخش سالن انتقال مسافران خروجی مسافران خدمه شناور سرویس بهداشتی باربپری تدار کات انبار قرار دادن بار ژنراتور برف اول نام بخش سرویس بهداشتی مهمانداران برزسی بلیط فضای کلی برای صندلی ها فضای فروشگاهی بخش ۷۱۳ اتاق کنفرانس انبار آشپزخانه کافه شده است: ۱۷ مساحت (متر مربع) ۳۲۱۳ ۶۲ ۵۰ ۹۸ ۴۱ ۱۷ ۱۱۴ 5۳ ۹.۵ ۳۹ مساحت (متر مربع) ۶,۶ ۳۱ ۵9۹ ۳/۰ ۳۸۹ ۱۳۵ ۵۸ ۳۹ ۴۹ ی و مسافری یی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 97 بررسی و تعیین ضوابط جانمایی اجزا ی پایانه های مسافری در این بخش یک شماتیک کلی از جانمایی و عملکرد یک پایانه مسافری که از آن برای انتضا وسایل نض لیه (با استفاده از شناور های روپکس) نیز استفاده می ،شود ارائه و درمورد اجزای آن توضیحاتی ذکر شده است. مطالب ار ائه شده به صورت عمومی بوده و با توجه به رده بند ی پایانه ها )و هدف (انتضا مسافر یا انتضا مسافر و وسایل نضلیه یم توان نسبت به طراح ی .اجزای مختلف اقدام کرد کارکرد و جانمایی مناطق مساحت پایانه شامل بخش های زیر است[ 13 ]:  زمین جلویی پایانه (سمت اشکی شکل2 - 23 )  پایانه )(سمت دریا  مسیر ترافیک اروجی  مسیر ترافیک ورودی  شناور ها  سااتمان ها 1. پارکینگ توقف موقت1 2. ماشین ها 3. اتوبوس ها 4. تاکسی ها 5. اروجی تاکسی ها و اتوبوس ها 6. اروجی ماشین ها 7. پارکینگ توقف طوالنی شکل2 - 23 -جانما یی متداول برا ی نی زم جلو یی پایانه[ 13 ] 1 Kiss and Ride -------- صفحهٔ بعد -------- 98 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری در شکل2 - 25 جریان ترافیک تئوری بین شناور ها، جاده عمومی و مناطق دپو نشان داده شده است. این شماتیک براساس وجود سه محور یا اط مجزا است که همگی دارای مضاصد متفاوت هستند. کل جانمایی نشان داده شده در یک طبضه ق رار می .گیرد شکل2 - 24 - نمونه ای از زمین جلوی پایانه، بندر میامی1 آمریکا راهنما: بخش های مختلف پایانه و سااتمان ها که با شماره مشخص شده اند، در بخش2 - 7 - 1 - 1 - تا2 - 7 - 1 - 4 - معرفی می.گردند شکل2 - 25 - شماتیک یک پایانه مسافری[ 13 ] 1 Miani -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 99 زمین جلویی پایانه زمین جلویی پایانه باید به سی ستم جاده عمومی متصل باشد. به وسیله یک راه یک طرفه، ترافیک مستض یماً به سااتمان پایانه و در حد امکان در نزدیک ورودی و اروجی پایانه هدایت می شود . اگر ترافیک شدید است، ورودی و اروجی باید به ن حوی از هم جداشوند که ترافیک آن ها با .یکدیگر هیچ تعارضی نداشته باشند مطلوب ترین راه حل جداساز ی جریان ترافیک در دو طبضه یا سطح مجزا از هم است. عالوه بر راه های جاده ای، الزامات زیر نیز برای فضای جلوی پای انه می بایست برقرار شود [ 13 ]: (1 ) تخصیص معبر هایی مخصوص افراد در حا ترک پایانه و تاکسی ی ها در حا ورود، اودروها و اتوبوس های توریستی در جلوی ورودی پایانه (5 و6 در شکل2 - 23 و در اروجی2 در شکل2 - 23 ) بزرگنمایی قسمت1 در شکل2 - 25 (2 ) اطوط محل توقف برای تاکسی( ها در نزدیک اروجی به منظور انتظار مسافران ورودی4 در شکل2 - 23 ) بزرگنمایی قسمت2 در شکل2 - 25 (3 ) مناطق پارک کوتاه مدت مختص افراد همراه مسافر یا آن( هایی که در انتظار ورود مسافرشان هستند1 در شکل2 - 23 ) -------- صفحهٔ بعد -------- 100 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری بزرگنمایی قسمت3 در شکل2 - 25 (4 ) مناطق پارک کوتاه مدت برای اتوبوس هایی که در انتظار ورود گروه توریست ها هستند .هنگام پارک موازی هم باید فضای ی با عرض5/2 متر بین اتوبوس ها برای مسافران تامین شود. (3 در شکل2 - 23 .) بزرگنمایی قسمت4 در شکل2 - 25 (5 ) ،در صورت امکان فاصله محل پارک طوالنی مدت از پایانه کوتاه باشد (7 در شکل2 - 23 ). پ یاده رو ها باید در بین تمامی مناطق پارکینگ و سااتمان پایانه تعبیه شو ن.د بزرگنمایی قسمت5 در شکل2 - 25 بخش دریایی ترافیک مسافر یا وسایل نضلیه ،ورودی و اروجی باید در دو قسمت اصلی از یکدیگر جدا نگاه داشته شوند. با این وجود رمپ شناور، یک محل مشترک برای هر دو جریان ترافیکی تلضی می شود. در نتیجه، ب رای از فضاها ی نزدیک رمپ نیز به عنوان یک محل با ترافیک مشترک شنااته می شود که .باید با دقت مشخص شده و کنتر شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 101 شکل2 - 26 - نمایی از جداسازی راهرو مسافران ورودی و خروجی ، بندر اورگلیدز1 سنگاپور زمانی که پایانه به اطوط متعددی سرویس ارائه می دهد و بارگیری و تخلیه همزمان شناورها به وقوع م ی پیوندد، احتما بروز مشکل افزایش می .یابد[ 13 ]. برای ترافیک خروجی (7 ) محل استضرار نیمه تریلر ها و تریلرهای چرادار. این منطضه باید در حد امکان نزدیک به رمپ نا ش ور باشد تا بار در موقعیتی مناسب .برای بارگیری قرار گیرد بزرگنمایی قسمت7 در شکل2 - 25 (8 ) منطضه انتظار در جلوی کنتر بلیط برای تمامی وسایل نضلیه شخصی به استثنا ماشین آالت کمرشکن2 . .هدف از این منطضه اجتناب از ایجاد انسداد در جاده عمومی در نتیجه تراکم ناشی از کنتر بلیط است (9 ) محل انتظ ار برای کامیون ها و ماشین آالت کمرشکن که بارنامه را برای کنتر ارائه نمود اه ند. پارک کردن موازی در این بخش به منظور اجتناب از انسداد سایر معابر آزاد توصیه می.شود 1 Everglades 2 Articulated -------- صفحهٔ بعد -------- 102 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری بزرگنمایی قسمت8 و9 در شکل2 - 25 ( 10 ) محل توقف تمامی انواع وسایل نضلیه شخصی ( 11 ) محل توقف ماشین آالت کمرشکن بزرگنمایی قسمت10 و11 در شکل2 - 25 ( 12 ) معبر کامیون های یدک کش و وسایل نضلیه اضطراری که مستضیماً به اسکله متصل است. ( 13 ) .محل تضاطع مشترک بین ترافیک ورودی و اروجی زمانی که این دو دسته از ترافیک به طور همزمان جریان دارد، ترافیک باید با ا ستفاده از عالئم راهنمایی یا موانع جاده ای کنتر شود [ 13 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 103 بزرگنمایی قسمت12 و13 در شکل2 - 25 برای ترافیک ورودی ( 14 ) .منطضه بدون نیاز به پرداات عوارض برای مسافرانی که نیاز به مدارک ترایص ندارند ( 15 ) منطضه انتظار برای کامیون ها و ماشین آالت کمرشکن که بارنامه را برای ترایص ارائه داده اند. ممکن است که امکان استفاده سایر وسایل نضلیه شخصی به منظور اعالم وضعیت بار در این قسمت وجود داشته باشد (متناظر با بخش( 24 )). پارک کردن موازی و یا اطی به منظور جلوگیری از انسداد در سایر معابر در صورت عدم امکان عبور سایر وسایل نضلیه توصیه می .شود ( 16 ) منطضه ورودی برای اتوبوس های توریست ها نمایندگان توریست ها بارهایشان را در اتوبوس می گذارند ، در حالی که اود توریست ها باید جریان مسافری به درون سااتمان پایانه را دنبا نمایند. آنها از کنتر گذرنامه عبور کرده و سپس به درون پیاده رو هدایت می شوند و از آنجا به سمت اتوبوس ها راهی می شوند. با ورود به اتوبوس، این مجموعه به همراه بارها حرکت می کنند تا ترایص گمرگی انجام شود. در برای مواقع مسافران باید بارهایشان را به کنتر گمرکی در سااتمان پایانه ببرند. اتو بوس از پایانه به مانند یک وسیله نضلیه معمولی عبور کرده و مسافران را در زمین جلویی پایانه سوار می نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- 104 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری بزرگنمایی قسمت14 ، 15 و16 در شکل2 - 25 ( 17 ) محل انتظار برای تمامی انو اع وسایل نضلیه که برای بازرسی گمرکی انتخاب شده.اند بزرگنمایی قسمت17 در شکل2 - 25 ( 18 ) محل انتضا (ترافیک ورودی و اروجی) برای تمامی انواع بارها که در پایانه باقی مانده اند و منتظر یک کشنده یا تجهیزات بار ی .دیگر هستند[ 13 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 105 بزرگنمایی قسمت18 در شکل2 - 25 برای شناور ها ( 19 ) عرشه اسکله با حداقل عرض15 متر برای مهارکردن.، تخلیه و بارگیری شناور عالوه بر این، پمپ ها و تاسیسات تخلیه برای دریافت فاضالب و زباله از شناور نیز باید در اینجا و در نزدیک شناور واقع شده باشند [ 13 ] . بزرگنمایی قسمت19 در شکل2 - 25 -------- صفحهٔ بعد -------- 106 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری کاربری و جانمایی ساختمان ها انعطاف پذیری1 معموالً یک واژه کلیدی برای تمامی زیرساات های به کار رفته در یک بندر است. به عنوان یک قاعده اساسی، تمامی سااتمان ها در پایانه ، حداقل در سمت دریایی آن، می ،بایست سبک با استفاده از اجزاء پیش سااته یا سایر مضاطع سازه ای با قابلیت نصب سریع، و حتی قابلیت برچیدن سااته شوند. سااتمان های زیر در یک پایانه شناور ی وجود دارند [ 13 ]: (6) سااتمان پایانه بزرگنمایی قسمت6 در شکل2 - 25 ( 20 ) محوطه هایی برای گمرک و شرکت.های توزیع بار ترجیحاً این تاسیسات باید به یکدیگر مرتبط،باشند به نحوی که تمامی امورات مربوط به بررسی مدارک در .همین محل به انجام رسد ،به منظور استفاده بهینه می تو ان از همین سااتمان هم برای ترافیک ورودی و هم برای ترافیک اروجی استفاده کرد . عالوه بر این، می بایست امکانات رفاهی مجزایی برای رانندگان و سایر مسافران ی که مدت زیادی قبل از سفرشان به پایانه می رسند .، فراهم نمود ،تلفن سرویس بهداشتی، دستگاه فروش اودکار آب معدنی .و شکالت حداقل امکانات رفاهی است ضروری است تا سرویس های بهداشتی به تفکیک جنسیت باشند و فضای ویژه.ای برای کودکان و مسافرین دارای معلولیت در نظرگرفته شود 1 Flexibility -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 107 بزرگنمایی قسمت20 در شکل2 - 25 ( 21 ) باجه بلیط واقع در بین منطضه انتظار(9 - 8 ) و محل توقف ( 11 - 10 ). توصیه اکید می شود که فروش و کنتر بلیط در همین محل انجام شود . ،از این رو وجود فضای کافی برای حداقل2 نفر به همراه سایر لوازم اداری، تجهیزات ثبت الکترونیک و سیستم های ارتباطی ضروری می باشد. باجه ها و فضای بین آن .ها باید در برابر باران و برف محافظت شود سیستم تهویه هوا باید در مناطض ی با .سطح ترافیک باال فراهم شود بزرگنمای ی قسمت21 در شکل2 - 25 ( 22 ) باجه هایی مشابه با موارد مطرح شده در موقعیت( 21 ) ، با فضای کافی برای حداکثر2 نفر که امور کنتر گذرنامه را به انجام می.رسانند 20 -------- صفحهٔ بعد -------- 108 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری از نضطه نظر پلیس، مطلوب است که ارتباط بصری بین باجه ها و رمپ شناور فراهم باشد. از سوی د یگر، باجه ها باید در یک مسافت مناسب از رمپ شناور قرار گرفته باشند تا نسبت به وجود یک منطضه حائل اطم ینان حاصل شود و تخلیه پیوسته از،شناور در صورت بروز تاایر به دلیل مسا ئل کنتر گذرنامه، فراهم باشد .این باجه ها همچنین باید در یک مسافت مناسب نسبت به کنتر گذرنامه قرار گرفته باش ن د تا برای رانندگان ی ک بازه مناسب جهت ان تخاب بین نواحی قرمز یا سبز فراهم شود. .ارتباط مستضیم باید بین این دو نضطه کنتر فراهم باشد یک راه برای بازگر.داندن وسایل نضلیه پذیرفته نشده وجود داشته باشد ( 23 ) سرویس بهداشتی عمومی برای مسافران اروجی که در منطضه( 15 ) .در حا انتظار هستند بزرگنمایی قسمت22 و23 در شکل2 - 25 ( 24 ) .سالن گمرک با تاسیساتی برای بازرسی وسایل نضلیه، بار و اشخاص عالوه بر این ، باید یک دفتر کوچک برای صندوق دار نیز وجود داش ته باشد تا امکان پرداات عوارض و جریمه.ها وجود داشته باشد تمامی این امکا نات باید در نزدیک دروازه اروجی و در نزدیک.ترین موقعیت ممکن به سیستم جاده عمومی قرار گیرد بازرسی به دو سطح زیر تضسیم می:شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 109 1 - کنتر سبک1 می تواند در یک فضای روباز که در آن یک میز بازرسی به عنوان تنها مبلمان موجود است، انجام شود . 2 - کنتر سنگین2 نیازمند امکانا ت ویژه:ای مانند موارد زیر است  یک فضای مجزا دارای چاله بازرسی و تجهیزات ضروری برای بازکردن اجزا ی وسیله نضلیه  یک اتاق مجزا برای جستجوی اشخاص بزرگنمایی قسمت24 در شکل2 - 25 ( 25 ) سااتمان ذایره سازی برای ادمات رسانی به شناور ها. موقعیت مناسب در نزدیک ترین مکان ممکن به شناور.ها است 1 Light control 2 Heavy control -------- صفحهٔ بعد -------- 110 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری بزرگنمایی قسمت25 در شکل2 - 25 هدایت ترافیک بسیار مهم است که ترافیک با سرعت و به طور ایمن از محل تضاطع جاده عمومی به رمپ شناور و بالعکس .منتضل شود ،از این رو :رعایت موارد زیر ضروری است  جداسازی ترافیک ورودی و اروجی  هدایت و جمع آوری وسایل نضلیه حمل کننده بارهای سنگین که بارنامه ها را برای ترایص تحویل داده اند، در مناطق تعیین شده  مرتب سازی ترافیک براساس مضصد  امکان انتخاب وسایل نضلیه برای بازرسی بدون مسدود سااتن جریان ترافیک در گذشته این موارد توسط یک پرسنل بهره برداری به انجام می رسید. با این وجود، در یک پایانه مدرن، دستورالعمل های ضروری توسط ترکیبی ا ز عالئم و نشانه ها ارائه می.شود ،عالوه بر مضررات اجباری در اصوص جریان ترافیک مسافران نیازمند اطالعاتی دراصوص کافه تریا، سالن ،های سرگرمی سرویس های بهداشتی ، تلفن، تابلو های نشان د هنده نضشه راه های اصلی و غیره می باشند. ضروری است که راهنمایی ها و اطالعات به طور منظم و در زمان های مناسب ارائه شود [ 13 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 111 موانع فیزیکی زمانی که ی حت مسیر مسافرین اده یپ ،نیز باید جداسازی شود استفاده از فنس های سیمی یا گاردریل مو ثرترین روش برای جداسازی ترافیک می.باشند در بعضی از فضاهای گمرک، انجام این جداسازی بین ترافیک ورودی و ار وجی ضروری می.باشد صرفا به منظور جداسازی وسایل نضلیه، استفاده از جدو های بلند1 و یا گاردریل کفایت می نماید [ 13 ] . عالئم و نشانه ها به منظور تامین نظم و حداکثر بهره برداری از مناطق مختلف، معابر باید در تمام ی مناطق عالمت گ ذاری شده و جهت رانندگی نیز به وسیله فلش.هایی بر روی زمین مشخص شود در محل ،انتظار معابر باید شماره.گذاری شده باشد عالئم راهنمایی رانندگی که بر روی تابلو عمودی یا افضی نصب گردیده،اند عبور ترافیک از پایانه ر ا مدیریت می .نماید در پایانه های مدرن که ترافیک باالیی دارند، مانیتورهای الکترونیکی نصب شده روی تیر های افضی باال ی معابر که مضصد و شماره معبر را با استفاده از حروف و اعداد نشان می دهند، جایگزین شده است. این سیستم بسیار انعطاف پذیر بوده و این امکان را می دهد تا به آسانی و به سرعت مسیر،هایی با توجه به حجم ترافیک به هر یک از اطوط کشتیران ی مختلف ااتصاص داده شود [ 13 ]. روشنایی محل بهت رین حالت پایانه زمانی است که بدون هیچ گونه ی مانع بوده و برای جریان ترافیکی آزاد باشد. این بدان معناست که باید از حداقل دکل های برق2 که حداقل روشنایی الزم را تامین می.کنند، استفاده نمود دکل هایی که در نزدیک ی ترافیک سنگین وسایل نضلیه قرار دارند باید توسط فنس محافظت شوند، و یا بر روی یک پایه مرتفع بتن مسلح قرار گیرند . از قسمت پشتی این پایه می توان برای قراردادن جعبه فیوزها، ترانسفورم ،ر، وسایل اطفاء حریق .حلضه نجات و غیره استفاده نمود الزم به ذکر است که روشنایی محل نباید باعث ایره کردن هدایت کنند ه شناور شود [ 13 ] . ایمنی و امنیت به تراکم باالی ترافیک در محوطه پایانه و این واقعیت که تعداد زیادی از استفاده کنندگان ممکن ا ست مشکالت زبانی داشته باشند، باید توجه ویژه مبذو شود. جعبه های هشدار اضطراری ب اید به اوبی عالمت گذاری شده و د ر میدان دید رانندگان قرار گیرد. این تدبیر به اصوص زمانی که پرسنل عملیاتی کاهش یافته.اند حائز اهمیت است 1 High kerbs 2 Pylon -------- صفحهٔ بعد -------- 112 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ( الین اضطراری12) به منظور دسترسی آزاد برای آتش نشانی، آمبوالنس، پلیس و وسایل نجات است. از این الین همچنین برای انتضا کا الهای اطرناک استفاده می شود که اگر انتضا آنها توسط شناور مسافری مجاز شم ،رده شده باشد باید از پایانه .بدون تاایر عبور نمایند بزرگنمایی قسمت12 در شکل2 - 25 تعداد کافی از شیر های آتش نشانی نیز باید در محدوده پایانه تعبیه شوند. در سمت اسکله، حلضه نجات، برانکارد1 و قالب نجات2 .باید در دسترس باشد زمانی که مناطق تحت ترافیک در دو سطح مجزا از یکدیگر جدا شده اند، باید به اطر غلظت باالی دود اروجی در طبضه پایین توجه الزم.مبذو شود تحت شرایط ااص نامطلوب آب و هوایی و ترافیکی ممکن است ضروری باشد تا شرایط تهویه بهبود یابد. در این اصوص باید فن و ابزار پایش3 نصب شود. متصدیان بندر یا پلیس ویژه بندرگاه مسئو حفظ نظم و امنیت در پایانه .است زمانی که این مسئولیت شامل کنتر اسلحه و انجام اقداماتی در برابر تروریسم نیز باشد، الزم است تا برای تاسیسات ااص موجود باشد . ابعاد این تاسیسات تابعی از شدت ترافیک و بررسی این نکته است که آیا کنتر ها باید به صورت سااتاری به انجام رسد یا به طور گزینشی اقدام می شود( . امکانات متداولی مشابه آنچه در سالن گمرک24 ) ذکر شد در اینجا نیز وجود دارد. از شناساگرها به عنوان ابزار جستجوی فردی و ایکس-ری ها به عنوان روش بازرسی چمدان استفاده می شود[ 13 ]. 1 Stretcher 2 Rescue-hooks 3 Indicator -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 113 کف سازی در ارتباط با کیفیت و مشخصات کف سازی پایانه :معیارهای زیر مطرح است  ظرفیت باربری  تسطیح: آ ب باران باید به اوبی زهکشی شده و با یک شیب مالیم رو به پایین ، .کف تخلیه شود  ظرفیت سایشی: عدم تولید گرد و ااک  سهولت در حفر به منظور کارگذاری اطوط لوله و کابل و سهولت در بازسازی سطح و نگهداری آن پ س از اتمام کار  قابلیت تنظیم در صورت بروز نشست در زمین  جذابیت بصری دو نوع کف سازی معیارهای فوق را برآورده می:سازند 1. )سطوح قیری (آسفالتی 2. بلوک های بتنی پیش سااته با اندازه و سااتار متفاوت :از معایب سطوح آسفالتی موارد زیر است  دمای باال در تابستان باعث نرم شدن قیر می شود. تنش ناشی از چرخ های کوچک (غلتک ها) و جک های نیمه- تریلر ها باعث ایجاد فرورفتگی های دائمی و عمیق در زمین می.شود  نشت روغن از وسایل نضلیه و تجهیزات جابجایی بار باعث از بین رفتن آسفالت می .شود  .از نضطه نظر زیباشنااتی، سطح آسفالتی استه کننده و بی روح است بلوک های بتنی هیچ یک از این معایب را ندارند. امروزه ماشین آالت ااصی برای این نوع کف سازی وجود دارد و در بنادری که در مناطق معتد تر قرار گرفته اند مشکلی در اصوص تنظیم بلوک ها و تسطیح مجدد آنها وجود ن دارد[ 13 ]. اثرات زیست محیطی اثرات زیست محیطی ایجاد شده در یک پایانه مسافری شامل آلودگی هوا، آلودگی صوتی و یا آلودگی بص .ری است عوامل ایجاد این آلودگی:ها شامل موارد زیر است  شناور ها  وسایل نضلیه  تجهیزات جاب جایی بار  پایانه موتورهای کمکی بسیاری از عملیات ها بر روی شناور مهاربندی شده را میسر می سازند و تولید دود و آالیندگی صوتی می.نمایند وسایل نضلیه و تجهیزات رسیدگی به بار نیز دارای دود اروجی و آالی ندگی صوتی هستند. آلودگی ناشی از -------- صفحهٔ بعد -------- 114 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری وسایل نضلیه اهمیتی برای متصدیان بندر ندارد . با این وجود، در ارتباط با تجهیزات جابجایی بار، ضروری است تا در حد امکان از کاهش صدای موتورها اطمینان حاصل شود. دود اروجی نیز زمانی که موتورها وضعیت مناسبی داشته و به اوبی نگهداری شوند به حداقل ممکن می رسد. بازرسی مداوم و تجدید مجو ز های دوره ای در این اصوص توصیه می.شود پایانه های واقع در نزدیک ی زمین های مسکونی باید به وسیله مناطق حائلی که دارای پوشش گیاهی هستن د پوشیده شود تا بر ضد آالینده ها ی صوتی و بصری بندر یک پوشش ایجاد نماید. نورهای ناشی از دکل های پایانه نی ز باید با همین هدف ف یلتر شود [ 13 ] . تجهیزات حمل بار و بار همراه مسافر تجهیزات متعارف مورد استفاده در پایانه شامل:موارد زیر است  چرخ دستی حمل بار1 استفاده از چرخ دستی حمل بار در پایانه های مسافری رایج است. امکان استفاده از این نوع چرخ دستی ها هم برای اود مسافران فراهم است و هم می توان افرادی را برای حمل بار مسافران در نظر گرفت. می بایست فضایی برای قرار گیری چرخ دستی ه ا در نزدیکی درب ورودی پایانه و همچنین در نزدیکی اسکله در نظر گرفته شود. محل قرار گیری چرخ دستی باید به راحتی قابل مشاهده بوده و تابلو داشته باشد ( شکل2 - 27 .) شکل2 - 27 - محل قرارگیری چرخ دستی های حمل بار 1 Luggage trolley -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 115  نوار نضاله در پایانه های مسافری رده ویژه می توان از نوار نضاله برای دریافت بار مسافران و انتضا آن.ها استفاده کرد شکل2 - 28 - دریافت و انتقال بار مسافر با نوار نقاله  کشنده (تاگ-مستر1) یک کشنده می تواند تریلر چرای را به درون یا بیرون شناور بکشد. همچنین مجهز به وسیله ای برا ی باالبردن و قفل .کردن تریلر است در شکل2 - 29 .یک نمونه از آن نشان داده شده است کشنده ی پایانه معموالً برای استفاده از جاده های .عمومی مجاز نیست شکل2 - 29 - کشنده ای تاگ-مستر 1 Tugmaster -------- صفحهٔ بعد -------- 116 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری نمونه ای از چگونگی انتضا بار مسافران به شناور در بندر کاناورا1 سیاتل در شکل2 - 30 :ارائه شده است شکل2 - 30 -انتقال بار مسافران به شناور در پایانه های رده ویژه[ 17 ] 1 Canaveral -------- صفحهٔ بعد -------- فصل2 - بنادر مسافری 30 / 08 / 1403 117 چگونگی تامین و تحویل سوخت در این بخش رعایت الزامات ش رکت پخش و پاالیش زیر مجموعه شرکت ملی نفت ایران و همچنین استاندار د های نفتی کشور که در اصطالح به آن آی پی اس گفته می شود، ضروری است. در ادامه برای از نکات کلی ذکر می شود: در صورت نیاز، یک اسکله مخ صوص باید برای فروش بنزین و سوات دیز که دارای پمپ های کنتورد ار است ، ااتصاص یابد. در حالت ایده آ ، موقعیت این اسکله باید در دورترین مکان ممکن نسبت به سااتمان های مسکونی م جاور قرار گیرد .تا ااتال ناشی از آن به حداقل برسد اسکله سوات رسانی می بایست به عنوان یک سازه مجزا و با فاصله از سایر اسکله های بندر در نظرگرفت ه شو د، به طوری که امکان گسترش آتش از آن تا سایر اسکله.ها و بالعکس به حداقل برسد در برای حاالت، ایستگاه های شناور سوات رسان ممکن است از حیث اقتصادی به صرفه باشد، اما مجوز اس تفاده از آن.ها بستگی به قوانین محلی دارد تجهیزاتی با قابلیت استفاده سریع به منظور مهار و پاکسازی هرگونه نشت سوات باید موجود باشد. د سترسی برای وسایل نضلیه سوات رسان باید به نحوی طراحی شود تا ایجاد ااتال در سایر فعالیت های بندر در حین تح ویل سوات به .حداقل برسد توصیه می شود که امکان سوات رسانی کامل برای حداقل چند فروند شناور سایز متوسط که در کنار یکدیگ ر مهاربندی شده اند فراهم باشد. باید موضوعاتی از قبیل حداکثر طو شناور مجاز برای سوات گیری و فضای مانور نس بی در نظر گرفته شود [ 13 ] . اسکله سوات رسانی باید شامل موارد زیر باشد[ 18 ]:  یک ایستگاه پمپاژ به بیرون برای فاضالب  نضطه ای به منظور دورریز پدهای جاذب روغن  یک منبع تامین آب شیرین با طو کافی شیلنگ  روغن چرب کننده و گاز مایع1 باید در یک فاصله ایمن نگهداری شوند. توجه الزم به منظور رعایت مضررات و قوانین الزامی در ارتباط با فروش و توزیع سوات مبذو داشته شود. باید دسترسی آسان به کیت مهار نشت و پد.های جاذب در صورت بروز سانحه فراهم باشد  .دیوار دور مخازن باید براساس الزامات مصوب تهیه شده باشند  یک اعالمیه باید به نمایش گذاشته شود که نشان دهد چه ادماتی موجود ا ست و در چه زمانی این ادمات ارائه می شود. همچنین در این اعالمیه برای بهره مندی از ادمات باید مهاربندی مجاز در اسکله معرفی و سایر مهاربندی.ها منع شود 1 Liquefied petroleum gas -------- صفحهٔ بعد -------- 118 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  یک اعالمیه آشکار باید به نمایش گذاشته شود که در آن سیگار کشیدن، استفاده از کبریت یا ف ندک، و نیز استفاده از تلفن همراه یا سایر تجهیزات ارتباطی در محل پمپ.ها یا اطراف آن منع شده باشد  وسایل اطفاء حریق مناسب و کیت های کمک های اولیه باید در اسکله سوات.رسانی موجود باشد شناورهای تفریحی بزرگ بهتر است در موقعیت پارکینگ سوات گیری کنند. در این اصوص الزم است به موض وعاتی از قبیل حجم هر بسته سوات تحویل داده شده و قابلیت مانور شناورهای تفریحی بزرگ در درون بندر توج.ه شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ الزامات عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 121 الزامات عمومی .در این بخش الزاماتی که به صورت مشترک در بنادر تفریحی و مسافری مطرح هستند، ارائه شده است بررسی و تعیین شرایط هیدرودینامیک و رسوب برای مفاهیم کلی در زمینه هیدرودینامیک و رسوب در پیوست ارائه شده است. برای م طالعه بیشتر می توان به آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران، نشریه300 و همچنین دستورالعمل طراحی سازه های ساحلی، نشریه سری630 تا 640 .مراجعه کرد بهینه سازی یک طراحی جدید بندر شناورها ی کوچک هزینه های نگهداری ساالنه برای یک بندر کارآمد بسیار مهم است. نفوذ رسوب می تواند یکی از بزرگ ترین چالش ها برای بودجه نگهداری باشد. عالوه بر آن که کانا ورودی بندر اجازه ورود رسوب به داال بندر را می دهد، حتی اگر دروازه یا قفل نیز وجود داشته باشد، رسوبات نفوذ می کنند. بنابراین، به طور کلی رسوب گذاری در بنادر اجتنا ب ناپذیر بوده و طراحی بهینه بندر منجر به کاهش قابل توجه هزینه های نگهداری می.شود بهینه سازی به مکان تعیین شده برای بندر و معیارهای کلی، مانند تاثیر امواج و ظرفیت تأسیسات بس .تگی دارد بهینه سازی می تواند برای یک بندر موجود انجام شود ولی بکارگیری آن در مرحله برنامه ریزی برای یک ب ندر جدید بهتر است. مد های عددی یا فیزیکی می توانند در تعیین پیشنهادات زیر برای بهینه.سازی بنادر کمک کنند سه عامل اصلی می تواند رسوب را به یک بندر تفریحی بیاورد [ 19 ] : 1. تغییرات سطح تراز آب باعث جابجایی آب و در نتیجه تباد رسوب (اثر جزر و مد) می .شود 2. یک جریان در جلوی کانا ورودی بندر تفریحی موجب ایجاد جریانی در داال بندر می شود که باعث افزایش تباد آب و رسوب (جریان یا اثر جریان) می.شود 3. تباد مبتنی بر چگالی نیز می)تواند رخ دهد (اثر چگالی . این پدیده ممکن است به دلیل ااتال ف شوری و همچنین به دلیل ااتالف چگالی در الیه.های الی احتمالی باشد ( رابطه زیر برای نرخ رسوب پایهSR) در یک حوضچه ارائه شده است[ 19 ]: 𝑆𝑅 = 𝑝 ∙ 𝑄 ∙ 𝑐 که در آن𝑝 ،راندمان تله رسوبی حوضچه است 𝑄 میزان تباد آب بین آب اطراف و حوضچ ،ه𝑐 غلظت رسو بات محیطی اارج از بندر تفریحی می.باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 122 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری عمالً کنترQ با توجه به حداقل عرض ورودی مشخص شده متناسب براساس نیازهای ناوبری، محدودیت قف ل یا دروازه دشوار است. کنترp یاc می تواند از طریق جانمایی ورودی بندر و طراحی سایر عناصر برای کاه ش راندمان تله .رسوبی یا دستکاری در منبع برای کاهش غلظت رسوب در اارج از ورودی بندر تفریحی انجام شود عموما رسوبات منتضل شده در داال بنادر تفریحی باقی می ماند. بنابراین، جانمایی یک بندر تفریحی ب اید عالوه بر کاهش آشفتگی حوضچه توسط امواج، برای به حداقل رساندن رسوب نیز بهینه شود. در این قسمت توصیه های کلی در مورد چگونگی بهینه سازی طرح بندر با توجه به مسئله رسوب گذاری ارائه می شود [ 19 ]. تاسیسات ساحلی بندری که در نواحی ساحلی با نرخ انتضا رسوب قابل توجه سااته می شود، نگهداری دشواری داشته و در طو طراحی نیاز به توجه ویژه دارد. در بسیاری از موارد موج شکن ها برای کاهش تاثیر امواج در آرامش حوضچه بندر استفاده می .شوند عالوه بر این، تغییرات اط ساحل نیز باید برای طراحی موج شکن در نظر گرفته شود تا هزینه های الیروبی در تعمیر و نگهداری کاهش یابد. یک بندر جدید می تواند به عنوان یک مانع عمل کند و منجر به رسوب گذاری قابل توجهی در سمت دریا1 و فرسایش قابل توجهی در سمت بندر2 شود. به طور معمو ، جلوگیری کامل از عبور رسوب زمانی حاصل می شود که سازه های بیرونی غیرقابل نفوذ بندر حداقل تا عمق بسته شدن رسوب در جهت عمود بر ساحل ادامه یابد. این عمق را می توان برای مثا با عبارت زیر تخمین زد [ 19 ]: d = 2.28 Hs −10.9 (Hs2 L ) که در آن d، s H وL به ترتیب ،عمق بسته شدن رسوب ارتفاع مشخصه و طو موج در آب عمیق می.باشند تغییرات اط ساحلی پیش رونده با گذشت زمان در نهایت اجازه می دهد تا دیر یا زود یک عبوردهی3 .رسوب رخ دهد انتخاب سایت در صورتی که یک بندر شناورهای کوچک در مناطق بکر توسعه یابد، انتخاب سایت می تواند تاثیر بسزایی در هزینه های مورد انتظار برای نگهداری مرتبط با الی روبی داشته باشد. از این رو می توان ترکیب بندر شناورهای کو چک با یک بندرگاه تجاری را به عنوان مزیتی برای هزینه .های نگهداری دانست قراردادن ورودی بندر در راستای یک اط ساحلی با رسوبات قابل توجه، می تواند منجر به هزینه های نگهداری فراوان تحت تاثیر انتضا رسوب( موازی ساحل شود شکل3 - 1 قسمت الف). بعد از ساات بندر ، با جلوتر رفتن عمق بسته شدن رسوب نسبت به شکل3 - 1 )در اثر تغییر اط ساحلی و انباشت رسوب (محدوده ااکستری یک وضعیت نهایی مشابه آنچه در شکل3 - 2 نشان داده شده است ممکن است به وقوع پیوندد. عمق ناوبری در ورودی بندر احتماالً در اثر شکل گیری 1 Luv 2 Lee 3 Bypass -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 123 پشته رسوبی براساس عبور رسوبات دچار محدودیت عمق می( شود شکل3 - 2 عالمت گذاری شده با رنگ نارنجی ). الیروبی دوره ای به منظور حفظ عمق ناوبری به احتما زیاد مورد نیاز .اواهد بود )(ب )(الف شکل3 - 1 - عبور رسوبات از بندر: الف) وسعت بندر کوچک تر از عرض محدوده ساحلی، ب) وسعت بندر بزرگ تر از عرض محدوده ساحلی[ 20 ] )(ب )(الف شکل3 - 2 - عبور رسوبات از بندر )در یک ساحل کامالً تغییر یافته در اثر وجود بندر : الف وسعت بندر کوچکتر از عرض محدوده ساحل ی، ب) وسعت بندر بزرگ تر از عرض محدوده ساحل ی [ 20 ] با انتضا بندر به آب های عمیق( تر شکل3 - 1 قسمت ب) و یا فراهم کردن یک سازه هدایت کننده رسوبات می تواند .برای نگهداری بندر یک مزیت تلضی شود یک تعاد حساس بین اقلیم موج در سایت و فاصله بین ورودی از ساحل سمت باالدست وجود دارد. یک حالت در این موقعیت آن است که سایت به حدی در معرض امواج است که جریان ه ای موازی ساحل شدید بوده و آن ها هرگونه پشته رسوبی را دچار شستگی می کنند. اما اقلیم موج از سوی دیگر باعث انباشت حجم قابل توجهی از رسوبات در سمت باالدست بندر می شوند. اگر عمق طبیعی در اثر رسوب گذاری کمتر از عمق ناوبری مورد نیاز شود، در عمل، راه حل های ذیل مط رح است [ 19 ] ( شکل3 - 3 :) 1. محدوده جلوی دهانه ورودی هر زمان که عمق به علت رسوبگذاری کاهش یافت، الیروبی شود. این موضوع در اکثر مواقع طوفانی، به دلیل اقلیم شدید امواج در سایت، مورد نیاز اواهد بود. اگر یک تله رسوبی(حفره رسوبی1) به کار گرفته شود، می تواند فراوانی نیاز به عملیات الیروبی نگهداری را کاهش دهد، اما حجم کلی مصالح الیروبی افزایش اواهد یافت. زیرا این حفره رسوبی تمایل دارد تا تمام ماسه وارده به منطضه را به دام اندازد. به همین ج ًهت، یک مخزن طوالنی اما کم عمق بهتر از یک مخزن کوتاه اما عمیق است. ترجیحا 1 Sand pit -------- صفحهٔ بعد -------- 124 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری باید ماسه الیروبی شده در ساحل پایین دست انباشت شود تا فرسایش به وقوع پیوسته در آن سمت کاهش ( یابد شکل3 - 3 – .)الف 2. موج شکن ها به سمت دریا اطاله یابند. این راهکار به طور موقتی جوابگو است، زیرا در نهایت ساحل مجددا به موقعیت جدیدی جابجا شده که نزدیک دهانه اواهد بود و سپس همان شرایط قبلی تکرار می شود. این شرایط باعث افزایش فرسایش پایین دست اواهد شد، زیر ا فاصله بین ورودی و اط ساحلی پایین دست افزایش یافته است. این راه حل معموالً پیشنهاد نمی شود، زیرا هزینه های اجرایی زیاد بوده و فرسایش ساحل ( پایین دست نیز نامطلوب است شکل3 - 3 - .)ب 3. ااکبرداری ساحل و جبهه ساحلی در سمت باالدست بندرگاه تا وضعیت به شرایطی بازگردد که در آن عمق در مضابل ورودی کافی باشد. مصالح برداشته شده باید در ساحل پایین دست ریخته شود. این وضعیت نیازمند انتضا مداوم مصالح از سمت باالدست به سمت پایین دست بند( رگاه است شکل3 - 3 - ج). این روش شااصه:های زیر را دارد  عملیات ناوبری متوقف نمی.شود  عدم نیاز به هیچ فعالیت ساات و ساز جدید  منطضه پشتی احیاء شده و در صورت اجرای عبور مصنوعی رسوبات، هیچ اثری در سمت پشتی ایج اد نخ.واهد شد  .ااکبرداری اولیه ساحل سمت باالدست هزینه بر اواهد بود )(الف )(ب )(ج شکل3 - 3 -اقدامات بهبودبخش جا نی گز ی ی برا نگهدار ی عمق ناوبر ی بندرگاه در حالت که ی گستره اول یه کوتاهتر از عرض محدوده ساحل ی1 بوده است[ 19 ] 1 littoral zone -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 125 جان مایی عالوه بر م وقعیت، جانمایی ورودی و شکل بندر نیز تعیین کننده هزینه های نگهداری مرتبط با رسوب ا ست. حتی در بنادر موجود و همچنین در زمان تغییر کاربری از بندر تجاری به بندر تفریحی نیز می توان براساس پیش نهادات زیر اصالحاتی .را اعما نمود عمق کم در بن ا در شناورهای کوچک به اصوص برای حوضچه های جزر و مدی به دالیل زیر مطلوب است . محدود یت عمق آب درواقع معاد حجم آب کمتر در حوضچه می باشد. با در نظر گرفتن مضدار رسوب یکسان در واحد حج م، یک پهنه آبی کوچکتر می تواند باعث محدودشدن میزان رسوب ته نشین شده در بندر شود. در صورت لزوم تامین عمق کافی برای شناور های بزرگ، رسوبگذاری بیشتر در اثر حجم آب بیشتر ناشی از افزایش عمق، به وقوع می .پیوندد عرض ورودی باید در حد امکان کوچک در نظرگرفته شود تا سبب کاهش اثر جریان شود. تباد آب ناشی از جریان بین بندرگاه و دریا را می تو .ان با استفاده از رابطه تجربی زیر به صورت تضریبی محاسبه نمود𝐴𝑥 در این رابطه ضریبی است که تابعی از هندسه بندرگاه است و برای حوضچه های مستطیلی برابر با04 /0 می باشد. در رابطه زیر همچنین𝑉𝑦,𝑅 سرعت ،در مضابل حوضچه𝐵𝐸 عرض ورودی وh عمق آب است[ 19 ]: 𝑄= 𝐴𝑥𝑉𝑦,𝑅𝐵𝐸ℎ تبادالت جزر و مدی در اثر مساحت پهنه آب ی بندر ایجاد می شود. رسوبات هر زمان که سطح آب در حا ا فزایش است به درون مارینا وارد می شوند. این تاثیر را می توان با محدود کردن مساحت پوشیده شده از آب کاهش دا د، که منجر به دستیابی به اندازه بهینه بندر می شود. تبا د جزر و مدی کمتر ممکن است باعث کاهش جریانات در ورودی و متعاقبا .کاهش انتضا رسوب به بندر شوند سازه بیرونی یک بندر در یک سایت ساحلی باید در صورت امکان به صورت هم راستا با جریان1 طراحی شود تا عبور ( رسوبات را افزایش دهد شکل3 - 3 و جدو3 - 1). زمانی که یک سازه مستضیم مانع عبور جریان می شود، گردابه های شدید و سرعت های فزآینده جریان به وقوع می پیوندد که می تواند منجر به فرسایش و ته نشینی رسوب شود [ 19 ]. االصه ای از نتایج بررسی تاثیر هندسه حوضچ ه و موقعیت ورودی بر روی اغتشاش موج و نرخ انتضا رسوب در درون بندر در جدو3 - 1 ارائه شده است. در دو سناریو ی موج متفاوت (ارتفاع موج مشخصه برابر با2 و5/2 متر، و دوره تناوب بیشینه برابر با6 و5/6 ثانیه و جهت موج45 و10 درجه) نرخ انتضا رسوب به درون بندر محاسبه شده است. این بررسی نشان می دهد قرارگرفتن دهانه ورودی در سمت محافظت شده موج شکن و همچنین جانمایی منحنی شکل حوضچه ( جدو3 - 1، حالت سوم) منجر به کاهش ارتفاع موج در بندر و کاهش نرخ رسوب گذاری شده است[ 21 ] . 1 streamlined -------- صفحهٔ بعد -------- 126 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری جدول3 - 1 -خالصه یا از نتا جی بررس ی اثر هندسه و موقع تی دهانه ورود ی در خصوص تالطم ا مو ا ج و نرخ انتقال رسوب در درون بندر شناور کوچک با جانما یی های مت داول[ 21 ] تنش برشی بستر در دهانه ورودی 𝛕𝐛 بیشترین ارتفاع موج در دهانه ورودی 𝐇𝐬 بیشتر ین ارتفاع موج در حوضچه 𝐇𝐬 نرخ انتضا رسوب در نزدیکی دهانه ورودی 𝐓𝐂 بیشترین نرخ انتضا رسوب 𝐓𝐂𝐦𝐚𝐱 سناریوی موج هندسه حوضچه شماره بر حسب نیوتن بر متر مربع بر حسب متر بر حسب متر بر حسب متر مکعب بر سا بر متر بر حسب متر مکعب بر سا بر متر 407 /0 0/1 5/0 2000 71 / 6272 1 1 412 /0 1/1 4/0 900 6/ 1490 2 00021 /0 9/0 2/0 1500 84 / 2839 1 2 00087 /0 9/0 کوچکتر از1/0 600 1054 2 ایلی کم 3/0 کوچکتر از1/0 900 38 / 2598 1 3 ایلی کم 3/0 کوچکتر از1/0 450 9/ 1100 2 ایلی کم 4/0 2/0 900 6400 1 4 ایلی کم 4/0 1/0 600 42 / 1562 2 476 /0 2/1 5/0 1200 2875 1 5 468 /0 1/1 4/0 450 1074 2 راستای قرارگیری تغییر راستا و جانمایی دهانه ورودی بندر شناور کوچک در یک محیط جزر و مدی می تواند ابزار مهمی ب رای کاهش رسوب گذاری باشد. عالوه بر این، در طراحی دهانه ورودی از موج شکن نیز می توان به منظور تسهیل عبورد هی رسوب .استفاده کرد موارد ارائه شده در جدو3 - 1 نشان می دهد که یک ورودی بندر که در سمت محافظت شده قرار گرفته است، از حیث مضابله با تالطم ناشی از امواج شدید در حوضچه بندر عملکرد مطلوبی دارد. حتی وقتی که ورودی در سمت محافظت شده قرار گرفته، الزم است تا به اوبی در برابر نفوذ ا مواج محافظت شود. به طور مثا ، در جدو3 - 1 و در حالت5 ، جانمایی تعیین شده به اوبی از شناورهای پهلوگرفته محافظت نمی نماید [ 19 ] . -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 127 در شکل3 - 4 مثالی ارائه شده است که در آن عبوردهی رسوبات به منظور حفظ حداقل عمق مورد نیاز در موقعیت دهانه ورودی بهینه سازی شده است. در چیدمان اولیه بندر، عمق تعاد برای شکل گیری پشته رسوبی ناشی از عبوردهی رسوبات در حدود5/2 متر است. در نتیجه، به منظور حفظ عمق ناوبری5/4 متر الیروبی مورد نیاز به طور متوسط در حدود170 هزار مترمکعب در سا می باشد. در حالی که این عمق ناوبری مورد نیاز را می توان با یک طرح پیشنهادی برای توسعه آتی بندرگاه حفظ نمود، که شامل یک جان مایی سازگار با جریان، اطاله کم و جابجایی اط ساحلی باالدست می .باشد در این طرح، در محدوده دهانه ورودی40 هزار مترمکعب و در امتداد اط ساحل باالدست80 هزار مترمکعب در سا (به منظور حفظ اط ساحلی باالدست در موقعیت جابجا شده) الیروبی دوره ای مورد نیاز می.باشد ا ین طرح پیشنهادی باعث افزایش عمق تعاد در پشته رسوبی جلوی دهانه ورودی بدون افزایش در فرسایش پایین دست شده و علت آن بهبود عبوردهی طبیعی رسوبات موازی ساحل است[ 19 ]. ژرفاسنجی1 بر حسب متر طراحی بهینه سازی شده چیدمان اولیه شکل3 - 4 - شکل گیری پشته رسوبی در اثر جریان[ 19 ] 1 Bathymetry -------- صفحهٔ بعد -------- 128 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری تعیین ضوابط هندسی ورودی بنادر شناور کوچک در این بخش به بررسی بازه برای پارامترها که در عملیات و بضا1 بندرگاه نضش دارند، پردااته اواهد شد . این الزامات معموالً نیاز های بنادر شناور کوچک از حیث ناوبری و مانور را پوشش می .دهند مسیرهای ورود دور از ساحل در حالی که یک شناور به دهانه بنادر شناور کوچک نزدیک می شود، عرض مسیر مورد نیاز تابعی از قابلیت شناور در انجام مانور و نیز وضعیت دریاست. در حالت ایده آ و صرفاً با توجه به مالحظات هدایت2 شناور ، عرض مسیر مورد نیاز برای مانور معاد با3/1 برابر عرض شناور است. این عرض نوسانات جزئی در هدایت شناور در اثر اثرات هیدرودینامیکی در اطراف بدنه شناور3 را در نظر می گیرد. در مورد شناور ی با عرض15 متر ، این نوسانات باعث انحراف حو محور قائم4 به میزان25 /2 متر در هر طرف محور اولیه هدف گذاری شده می شود. درشرایط عادی، عرض مانور مورد نیاز به5/1 برابر عرض شناور و در شرایط بسیار بد به8/1 برابر عرض شناور افزایش پیدا می .کند جدو3 - 2 شرایط ناوبری حاکم بر الزامات مانوری ارائه شده است[ 22 ]: جدول3 - 2 - طی شرا ناوبر ی حاکم بر الزامات مانور ی[ 22 ] پارامتر شرایط آستانه سرعت تصحیح مورد نیاز ضرب در عرض شناور سرعت شناور آرام کمتر از8 گره 0 معتد 8 تا12 گره 0 نامساعد بیش از12 گره 1/0 باد عرضی آرام کمتر از15 گره 0 معتد 15تا33 گره 4/0 نامساعد بیش از33 گره 8/0 جریان عرضی آرام 2/0 تا5/0 گره 2/0 معتد 5/0 تا5/1 گره 7/0 نامساعد بیش از5/1 گره 1 جریان طولی آرام کمتر از5/1 گره 0 معتد 5/1 تا3 گره 1/0 نامساعد بیش از3 گره 2/0 1 survive 2 steering 3 Boat hull 4 yaw -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 129 ادامه جدول3 - 2 - طی شرا ناوبر ی حاکم بر الزامات مانور ی[ 22 ] ارتفاع موج آرام کمتر از1 متر 0 معتد 1 تا3 متر 1 نامساعد بیش از3 متر 2/2 در حالت وجود ترافیک دوطرفه، حداقل فاصله ایمن توصیه شده بین مسیر مانور شناورها معاد 5/1 برابر عرض شناور .است اگر کانا ورودی در راستای عرضی ازحیث عمق با محدودیت مواجه است، فاصله ایمن تا کناره ها در عمق ناوبری (یعنی حداقل یک متر عمیق تر از بیشترین آبخور شناور) باید معاد نصف عرض شناور در نظرگرفته شود. در شکل3 - 5 ، الزامات اولیه جداسازی ترافیک با درنظرگرفتن صرفا مالحظات هدایت شناور نشان داده شده است[ 22 ]: شرایط ناوبری ایده آ حالت متوسط حالت ضعیف فاصله ا من ی نیب شناور به صورت رایج معاد با5/1 برابر عرض شناور محدوده عمق آب قابل مانور شکل3 - 5 - الزامات پا هی فاصله ا من ی تراف یکی در حالت وجود شرا طی ده یا ،آل متوسط و ضع یف[ 22 ] در نتیجه، حداقل عرض کلی کانا ورودی تضریباً بین5 تا6 برابر عرض شناور است. در اصوص ترافیک یک طرفه این ًعرض معموال3 برابر عرض شناور در نظر گرفته می شود که در عمق ناوبری اندازه گیری می شود. چنانچه در مسیر کانا -------- صفحهٔ بعد -------- 130 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری انحنا و انحراف وجود داشته باشد ، افزایش عرض در موقعیت انحنا ضروری است تا انحراف1 شناور از مسیر اصلی در حا انجام عملیات چراش در موقعیت انحنا به درستی در نظرگرفته شود [ 22 ]. در نت یجه اعما اثرات اارج ی یا در بر رو ی شناور به مدت طوالن ی و امکان جابجایی شناور، فاصله ا ن یم مورد ن یاز ین ب شناور ها ب یش از پ یش افزا یش یدا پ کند یم . در ح ین طوفان، زمان که ی ارتفاع موج ب ین 1 تا3 متر است، ع رض کل ی توص یه شده برای کانا به8 برابر عرض افزایش پیدا می کند . اگر چنانچه ارتفاع موج از3 متر تجاوز کند، ع رض مسیر ورودی به 9 برابر عرض افزایش پیدا می کند [ 22 ]. در طراحی، عرض ورودی برابر با عرض کانا ورودی در نظرگرفته می شود. با در نظرگرفتن ترافیک دوطرفه، حداقل عرض قابل ناوبری در موقعیت ورودی معموالً یا معاد با 6 برابر عرض بزرگترین شناور از ناوگان پیش بینی شده برای بنادر شناور کوچک (در عمق ناوبری) و یا معاد7/0 تا1 برابر طو بزرگترین شناور در نظرگرفته می شود. این توصیه ًها عمال یکسان هستند، ًزیرا معموال نسبت طو به عرض در یک شناور بزرگ در بازه5 تا6 قرار می گیرد. عرض قابل ناوبری، عرض هنگام پایین تر ین جزر و در جایی است که عمق آب حداقل یک متر پایین تر از تیر کف بدنه2 شناور دارای بیشترین آبخور قرار گیرد. اگر چنانچه ناوبری در دهانه در حالت شرایط طوفانی نیز پ یش بینی شده است، الزم است عرض دهانه متناسب با افزایش عرض در کانا دسترسی، افزایش پیدا کند [ 22 ] . عالوه بر این، تراکم ترافیکی و تعداد شناورهایی که از بندرگاه استفاده می کنند بر ابعاد دهانه تاثیرگذار است. توصیه شده است ًکه عرض دهانه تضریبا5 برابر عرض بزرگترین شناور بعالوه عرض 3 درصد از تعداد شناورهای پهلوگرفته و یا در حرکت در نظرگرفته شود. این راهنما نهایتاً در اصوص بنادر شناور کوچک با تعداد300 عدد پارکینگ شناور3 یا کمتر به همان میزان حداقل عرض6 برابر عرض شناور که پیشتر نیز به آن اشاره شده، ر می سد. با این وجود، در اصوص بنادر بزرگتر که ،دارای تراکم ترافیکی در دهانه بندر هستند اضافه عرضی در نظر گرفته می شود . همچنین ممکن است سایر دالیل هیدرولیکی برای تغییرعرض دهانه مانند اثر آ ایز ب یا کیفیت آب و گردش آن در حوضچه بندر شناور کوچک وجود داشته باشد، اما به طور عملی عرض ورودی بندر هرگز نباید کمتر از30 متر در صورت وجود ترافیک دوطرفه در ورودی در نظرگرفته شود. در نتیجه الزامات ورودی ممکن است به صورت مکرر از حداقل های مورد نیاز فراتر رود [ 22 ] . مسیر نهایی ورودی به بندرگاه باید به صورت مستضیم در نظر گرفته شود و طو این بخش مستضیم از مسیر ورودی باید حداقل معاد3 تا5 برابر طو بزرگترین شناوری که از بندرگا ه استفاده می ، کند در نظرگرفته شود. در حالت ایده آ در مسیر ورودی به بندرگاه وضعیت جریان و باد باید به گونه ای باشد که زاویه دریفت شناور4 از10 تا15 درجه تجاوز ننماید. این وضعیت به اصوص در حالتی که شرایط ناوبری اطرناک برقرار باشد، حاکم است. سرعت جریان جزر و مدی 1 skew 2 keel 3 slip 4 ship drift angle -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 131 در محدوده ورودی نباید از3 گره ، یا5/1 گره برای جریان عرضی و30 گره برای باد عرضی تجاوز کند. اگر این شرایط به طور متداولی قابل انتظار است، الزم است عرض دهانه به میزان حداقل3/0برابر عرض شناور افزایش پیدا کند [ 22 ] . شناور ها یی که به دهانه بندر نزدیک می شو ند انعکاس موج جزئی یا کلی از دیوارهای موج شکن بنادر کوچک را تجربه می کنند. ا ین موضوع سبب می شود تا امواج در مجاورت دهانه ورودی تا حدودی بزرگتر از امواج در موقعیت بیرون دهانه و در آب های آزاد باش ن.د این موضوع همزمان با آن به وقوع می پیوندد که در این منطضه شناورها کمترین ظرفیت مانوری اود را به دلیل کاهش سرعت دارند. این محد وده متاثر از انعکاس، حداقل به میزان دو برابر طو موج، از سازه موج شکن شروع و به سمت دریا ادامه دارد . در طراحی یک ورودی مناسب باید از شااصه هایی به عنوان جاذب موج استفاده شود تا حداقل اثر انعکاس را به میزان فوق الذکر در مسیر ورودی برطرف نم ای د. با توجه به ای نکه انعکاس ممکن است به صورت مایل رخ دهد ، میزان جاذب موج مورد نیاز ممکن است عریض تر از تنها عرض مسیر دسترسی باشد . در شکل3 -6 انعکاس موج از سازه های مختلفی که در ورودی بنادر شناور کوچک به کار می رود بر حسب نوع و چیدمان1 آن سازه ارائه شده است[ 22 ] . شکل3 - 6 - انعکاس موج از انواع مختلف سازه ی ها با چ ی دمان متفاوت در دهانه ورود ی بنادر شناور کوچک 1 Configuration -------- صفحهٔ بعد -------- 132 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری راستای دهانه دهانه ورودی پر ریسک تر ین ناحیه در بنادر شناور کوچک است. دهانه ورودی با ید به اندازه کافی باریک باشد تا از نفوذ امواج پیشگیری نماید، و در عین حا نباید به اندازه ای باریک در نظرگرفته شود که به طور موضعی باعث افزایش شتاب جریانات و یا کاهش امکان گردش آب شود. راستای دهانه ترجیحاً باید به دور از رویداد های طوفانی غالب و راستای نسیم دریا1 و امواج رو زانه قرار گیرد. به عنوان یک قاعده کلی، دهانه ورودی باید در دورترین فاصله ممکن از اط ساحل قرار داده شود. همچنین دهانه ورودی باید به شیوه ای تعبیه و طراحی شود که شناور در آن موقعیت نیاز به انجام مانورااصی .نداشته باشد شناور تنها زمانی می تواند مانور ها را آغ از کند که از دهانه ورودی عبور کرده و به محدوده آب های محافظت شده تر وارد شده است. همچنین به دلیل پیشگیری از اط ر به گل نشستن2 شناور ،تحت اثر باد، موج و جریان کانا دهانه ورودی نباید در راستای موازی اط ساحل قرار داده شود [ 22 ] . در مانور شناور ها ی موتوری، دهانه نباید باعث شود تا شناور ها ی در حا بازگشت، مستضیما با شرایط دریایی مه راستا3 )(زمانی که موج در راستای حرکت شناور است مواجه شوند. دلیل این امر آن است که در این حالت ممکن است کنتر سکان4 به اصوص در سرعت های پایین از دست برود. عالوه بر این، دهانه نباید به گونه ای باشد که شناور های در حا ورود به بنادر کوچک در حالت شرایط دریا با حالت باد عمود بر بدنه طولی شناور5 قرار گیرند، زیرا در این حالت احتما از دست رفتن هدایت پذیری شناور و واژگونی6 شناور.وجود دارد از سوی دیگر، اگر شناور بادبانی نیز از بندرگاه استفاده می کند، جهت دهانه نمی تواند مستضیماً رو به سمت باد باشد، زیرا شناور ها باید با استفاده از مانور تکینگ7 در دهانه به منظور پیشروی در االف جهت باد استفاده کنند، و وجود یک باد مستضیم مخالف امکان پیشروی را سلب می( کند شکل 3 - 7 ). در راستای مالحظات ایمنی، توصیه می شود که زاویه مسیر ورود و اروج به بندرگاه بیش از30 درجه از اط عمود ( بر راستای دهانه فاصله نگیرد شکل3 - 8). این زاویه تضریباً با حداکثر زاویه قابل چراش سکان در بیشتر شناورها همخوانی دارد. زوایه ورود و اروج تن دتر سبب غیر قابل کنتر8 شدن شناور و حرکت نااواسته آن به سمت سنگ های دستک اطراف شود [ 22 ] . 1 Breeze 2 grounding 3 Following sea condition 4 rudder 5 Beam sea condition 6 broaching 7 tacking 8 stall -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳-الزامات عمومی م۳( ۳۳ از از مزا ی شکل ۷-۳- حدود آستانه مانور در شناورهای بادبانی |۲۲| شکل ۸-۳- حدود آستانه مانور در شناورهای موتوری -------- صفحهٔ بعد -------- 134 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری عمق کانال ورودی عمق مورد نیاز در کانا ورودی به عوامل مختلف سایت و بهره برداری بستگی دارد. حداقل عمق کانا ، که در پایین ترین تراز آب مورد انتظار اندازه گیری می شود، باید با حداقل عمق زیر پایین تر ین نضطه شناور دارای بیشترین عمق آبخور به میزان9/0 متر بعالوه درصدی افزایش تطابق داشته باشد تا امکان حرکت شناورها فراهم شود. در آب ،های محافظت شده این درصد افزایش برابر با10 درصد عمق آبخور بوده و در شرایط موج تا یک متر به میزان30 درصد و شرایط امواج با جهت و دوره تناوب نامنا سب به میزان50 درصد آبخور افزایش پیدا می.کند چنانچه بستر کانا سخت و صخره ای (بر االف نرم و ماسه )ای،باشد باید مضداری بیشتر از مضادیر فوق نیز در نظرگرفته شود تا از اطر به گل نشستن شناور محافظت شود. چنانچه عرض کانا بسیار باریک باشد ، باید به دلیل در نظرگرفتن حرکات شناور (اسکات1 و فرورفتگی2 ) ناشی از عبور شناورهای دیگر نیز مضداری اضافه عمق در این اصوص در نظرگرفته شود. همچنین دوران غیریکنواات شناور حو محور عرضی3 نیز بر روی عمق کانا تاثیرگذار است. چنانچه برنامه ریزی در اصوص عملیات نگهداری بندر صورت می پ ذیرد، عمق طراحی کانا می بایست رسوب گذاری آتی در بازه زمانی بین الیروبی ها را نیز در نظر گیرد[ 22 ] . مالحظه دیگر قراردادن دهانه بنادر شناور کوچک به نحوی است که عمق آب دهانه در بازه130 تا160 درصد ارتفاع موج طوفان قرار نگیرد. معموالً انتضا رسوب در امتداد دهانه ورودی به وقوع پیوسته و ج ای اد پشته ی ماسه ای می کند. در حین رویداد،طوفانی پشته ماسه ای باعث شکست امواج گردیده و سبب بروز شرایط نامناسب برای ناوبری می شود. در شکل 3 - 9، شکست موج بر روی پشته ی ماسه ای تشکیل شده در ورودی حوضچه نشان داده شده است. مطابق با این شکل شرایط اطرناکی که در ورودی بنادر شناور کوچک در اثر طراحی ناصحیح ممکن است به وقوع پیوندد به تصویر کش یده شده است [ 22 ] . شکل3 - 9 - شکست امواج در ورودی حوضچه شناور ها 1 Squat 2 Sinkage 3 Trim -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 135 دهانه ترجیحاً باید در عمضی قرار گیرد که حداقل دو برابر ارتفاع موج طوفان طرح باشد تا به این وسیله بیرون از محدوده شکست قرار گیرد. در عمل، برای بیشتر محدوده های قابل ناوبری، ارتفاع موج طوفان5/2 متر یا ب یشتر قابل انتظار است. این موضوع نشان می دهد که حداقل عمق آب ورودی باید برابر با4 متر در نظرگرفته شود. عالوه ب ر این، عمق متداو برای حرکت کم یا بی ح رکتی رسوبات ناشی از موج معاد6/1 برابر ارتفاع موج مشخصه12 ساعته در سا( که به طور اسمی معاد عمق شکست موج در طو بزر گترین طوفان ها است) می،باشد. به طور االصه عمق ورودی4 تا5 م تر هم از جنبه حداقل سازی عملیات نگه داری و هم از حیث ایمنی مناسب است [ 22 ]. انحنای مجاز چنانچه ایجاد یک مسیر مستضیم در ورودی امکان پذیر نباشد ،چینش موج شکن ها هم و پوشانی آن ها باید به گونه ای باشد که چراش شناور قبل از ورود به دهانه محافظت شده در شرایطی انجام گیرد که از براورد امواج در راستای نامطلوب1 جلوگیری شود . شعاع انحنای گردش مجاز کانا در بازه ای بین2 برابر طو شناور تا10 .برابر طو شناور متغیر است شعاع گردش بزرگتر، زمانی که زاویه چراش بزرگتر از35 درجه بوده و یا زمانی که شناورها سریعتر از5 ( متر بر ثانیه10 ره گ ) حرکت می کنند، .ضروری است ایجاد یک اضافه عرض در نضطه اوج2 گردش در کانا ضروری است. الزم به ذکر است که به طور کلی باید از ایجاد انحنای بیش از30 درجه در مسیر چراش شناور به دلیل مالحظات ناوبری و دید3 اجتناب شود [ 22 ]. برای سرعت مانور کمتر از5 متر بر ثانیه، که در اصوص ورود به بنادر شناور کوچک متداو ا ست، شعاع گردش می تواند معاد 4 برابر طو شناور و یا کمتر باشد. برای حفظ کنتر شناور معموالً الزم است تا سرعتی حداقل برابر با 5/1 ( متر بر ثانیه3 گره .) رو به جلو حفظ شود در شرایط ایده آ که آب آرام بوده و بادی نمی وزد، یک چراش شدید را می توان با وجود شعاع گ ردش8/1 تا2 برابر طو شناور و یا حتی با شعاع گردشی به کوچکی2/1 طو شناور به انجام رساند، البته اگر تجهیزاتی مانند پیشرانه جفتی معکوس4 یا تراستر کمکی سمت جلوی شناور5 ،موجود باشد. با این وجود در نضطه اوج انحنای مسیر ، فراهم نمودن اضافه عرض ضروری است، زیرا محور اصلی6 شناور در نضطه میانی آن قرار ندارد و قسمت عضبی شناور7 از اط مرکزی منحرف می شود. به منظور آنکه فضای کافی برای چراش شناور تامین شود، الزم است اضافه عرضی به میزان∆𝐵 ،در آن موقعیت فراهم شود. به طور کلی∆𝐵= 𝐿𝑠ℎ𝑖𝑝 2 8𝑅 ⁄ ، کهR شعاع گردش و𝐿𝑠ℎ𝑖𝑝 1 Broadside 2 Apex 3 Visibility 4 twin reversed screws 5 assisted bow thruster 6 Pivot axis 7 stern -------- صفحهٔ بعد -------- 136 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری طو شناور طرح است. زمانی که آبراهه باریک بوده و امکان تغییر جهت میسر نیست، فراهم نمودن یک دایره چراش1 با قطری معاد حداقل 3/1 برابر طو شناور طرح ضروری است. الزم به ذکر است که درصورت فراهم نبودن تجهیزات کمکی ،پیشرانه شناور ًترجیحا شعاع گردش معاد2 ،برابر طو شناور فضای کافی به منظور انجام عملیات مانور مورد نیاز شناور را تامین می کند [ 22 ]. 1 Turning circle -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 137 آرامش حوضچه در این بخش می توان به ضوابط ارائه شده در آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران، همچن ین دستورالعمل طراحی سازه های ساحلی مراجعه کرد. با این وجود برای موارد در ادامه ارائه می شود: الگوی تفرق دهانه فضای االی بین موج شکن ها که در نضش ورودی بندر شناور های کوچک تلضی می شود، درواقع نضطه ای است که امواج از آن می توانند به بندر نفوذ کنند. به این فرآیند نفوذ تفرق موج1 گفته می شود. میزان ورود و نفوذ امواج تابعی از نسبت عرض دهانه به طو موج است. در شرایط غیر طوفانی، بازشو ممکن است به میزان چندین برابر طو موج عریض باشد. با این حا ، در شرایط وقوع طوفان، بازشو تنها برابر با چند طو موج عرض اواهد داشت زیرا طو موج ها با توجه به افزایش دوره تناوب آنان افزایش یافته است. در اکثر ورودی بنادر شناور کوچک ، بازوهای موج ش کن به گونه ای قرار می گیرند که مضداری هم پوشانی برای موقعیت ورودی دهانه به وسیله یکی از بازوها تامین شود. در عمل، میزان هم پوشانی مورد نیاز برابر با حداقل یک طو موج است [ 22 ] . چیدمان ورودی نشان داده شده در شکل3 - 10 بیانگر یک هندسه ورودی بی تاثیر با میزان هم پوشانی .ناکافی است امواج در اطراف نضطه انتهایی موج شکن بیرونی تفرق یافته و به بندر نفوذ می کنند. بازشوی دهانه در راستایی قرار گرفته است که امکان ورو د امواج بدون تاثیرگذاری بر آنان را به مناطق آرام پشت موج شکن فراهم می کند [ 22 ] . شکل3 - 10 - ورود و انتشار موج از میان ورودی یک بندر شناورهای کوچک[ 22 ] تفرق موج از میان دهانه های دارای سااتار هندسی پیچیده را تنها می توان با استفاده از شبیه سازی های کامپیوتری و یا مدلسازی فیزیکی به انجام رساند. با این وجود، تفرق موج اولیه را می توان با استفاده از نمودار های ساده سازی شده مبتنی 1 wave diffraction -------- صفحهٔ بعد -------- 138 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری بر تئوری و اندازه گیری واقعی به انجام رساند. دو حالت تفرق موج وقتی که عرض دهانه معاد دو برابر طو موج است در شکل3 - 11 :نشان داده شده است نسبت پریود نسبت طول موج y/L x/L الف) امواج ناشی از باد y/L x/L ب) امواج دورآ شکل3 - 11 - )تفرق موج در دهانه ورودی برای موج ناشی از باد (الف) و موج دورآ (ب[ 23 ] گاهی اوقات ورودی بندر شناورهای کوچک توسط گروهی از دستک های موازی هم و رو به سمت دور از ساحل تشکیل می شود. به طور کلی، میزان کاهش ارتفاع یک موج در حا انتشار در امتداد طو یک کانا مستطیلی عمی ق با دیواره های مسطح با رابطه زیر مشخص می شود[ 22 ]: 𝐻(𝑥) = 𝐻0𝑒−𝐾𝑥 𝐾= (2𝑘𝑏 ⁄ )(𝑣2𝜎 ⁄ )1 2 ⁄ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 139 در رابطه فوق𝑘= 2𝜋𝐿 ⁄ ، b ، عرض کاناv ویسکوزیته سینماتیک و𝜎= 2𝜋𝑇 ⁄ می.باشد آرامش پهلوگیری در مورد امواجی که به درون حوضچه و محل مهاربندی بندر شناورهای کوچک نفوذ می کنند، باید ضوابطی تعیین شود که چه امواجی و در چه زمانی قابل تحمل است. در جدو3 - 3 این ضوابط برای اقلیم موج سالیانه و به تفکیک اندازه شناورها ارائه شده است: جدول3 - 3 - اهداف آرامش بر حسب دوره تناوب[ 22 ] رویداد موج که یکبار در سا از آن تخطی شود طو شناور بر حسب متر موج به صورت عمود1 یا مورب2 با محور طولی شناور براورد می کند موج هم راستا با محور طولی شناور3 دوره تناوب بر حسب ثانیه ارتفاع موج بر حسب متر دوره تناوب بر حسب ثانیه ارتفاع موج بر حسب متر 1/ 10 - 4 کمتر از2 21 /0 کمتر از5/2 21 /0 2 تا4 09 /0 5/2 تا4 15 /0 بیشتر از4 15 /0 بیشتر از4 21 /0 8/ 15 - 1/ 10 کمتر از3 24 /0 کمتر از5/3 3/0 3 تا5 15 /0 5/3 تا5/5 21 /0 بیشتر از5 21 /0 بیشتر از5/5 3/0 1/ 20 کمتر از4 3/0 کمتر از5/4 3/0 4 تا6 15 /0 5/4 تا7 24 /0 بیشتر از6 24 /0 بیشتر از7 3/0 امواج ی که دوره تناوب آن ها برای اکثر شناورهای کوچک بحرانی ،است به صورت متداو در بنادر رخ می دهد . در نتیجه، حین برنامه ریزی در اصوص سطح آرامش مجاز بندر، دوره تناوب موج مهم ترین نضش را ایفا می کند. حتی یک موج با ارتفاع کوچک نیز چنانچه دارای دوره تناوب اطر آفرین باشد، می تواند تاثیر قابل توجهی روی ش ناور گذاشته و متعاقباً برای امنیت جانی ایجاد مخاطره نم .اید یک ی از ا هد ا ف بررسی آرامش حوضچه، مختص نواحی به آب اندازی و رمپ شناورها است که اگر در معرض ک وچکترین فعالیت موج قرار گیرند هم برای شناور و هم وسیله به آب اندازی، احتما اسارت و یا بروز مشکل مکان .یکی وجود دارد توصیه می شود که سطح تالطم موج در این نواحی در زمان به آب اندازی شناور از15 سانتی متر فراتر نبا.شد 1 Beam sea 2 Quartering sea 3 Head sea -------- صفحهٔ بعد -------- 140 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری زمانی که دوره تناوب امواج از6 ثانیه فراتر می رود، معیار حرکت افضی شناورها اهمیت می یابد. این معیار میزان حرک ت افضی رو به جلو1 یا رو به کنار2 مجاز شناور در حوضچه را زمانی که ممکن است به سیستم مهاربندی بار قابل توجهی وارد شود، تعیین می کند. در این اصوص نگرانی اساسی مرتبط با اثر موج با دوره تناوب بلند (شامل طوفان بزرگ و نیز امواج دورآ) است. میزان حرکت رو به جلو شنا ور توسط طو موج و نیز عمق آب کنتر می شود. در این حالت[ 22 ]: 𝐸𝑔𝑜𝑎𝑙= (𝐶−𝐷𝑠𝑖𝑛𝜃) در رابطه فوقC به ترتیب برای رویدادهای هفته ای، سالیانه و50 ساله برابر با5/1 ، 2 و4 در نظر گرفته می شود. فاکتور D نیز به ترتیب برای رویدادهای هفتگی، سالیانه و50 ساله برابر با75 /0 ، 1 و2 در نظر گرفته می شود. و𝜃 زاویه موج وارده نسبت به حا .لت دریای روبرو است میزان کلی پیشروی افضی شناور برابر با65 درصد کل پیشروی یک مولفه موج در سطح آزاد آب برای ام واجی با دوره تناوب5 تا20 ثانیه در نظرگرفته می شود، یا به عبارتی[ 22 ]: 𝐸= (0. 65)𝐻𝑐𝑜𝑠ℎ(2𝜋𝑑𝐿 ⁄ ) 𝑠𝑖𝑛ℎ(2𝜋𝑑𝐿 ⁄ ) ⁄ در رابطه فوقH ،ارتفاع موجd ،عمق آبL طو موج محلی است. برای امواج با دوره تناوب بسیار بلن د (معموالً بیش ا ز14 ثانیه) این معیار نضش کنتر را ایفا نموده و ارتفاع مجاز را به میزانی کوچکتر از اهداف تع ریف شده در اصوص امواج با دوره تناوب کوتاه محدود می .کند یک معیار آرامش حوضچه ای متفاوت نیز با توجه به روگذری موج از دیوار ها و موج شکن ها و براساس حجم آبی که به سمت حوضچه نفوذ می کند، ارائه شده است. در این اصوص تمرکز بر روی شناورهایی است که در فاصله5 تا10 متری در سمت پشتی موج شکن مهار شده اند. در جدو3 - 4 برای توصیه ها در اصوص حد آستانه مجاز مضادیر روگذری ارائه .شده است جدول3 - 4 - حد آستانه مقاد ری روگذر ی مجاز در بنادر شناورهای کوچک[ 22 ] متوسط دبی روگذریq بر حسب مترکعب بر ثانیه در هر متر طو حداکثر حجم روگذریmax V بر حسب متر مکعب در هر متر طو عواقب بیشتر از01 /0 بیشتر از1 - 10 غرق شدن شناور های کوچک، آسیب به شناورهای تفریحی بزرگ بیشتر از05 /0 بیشتر از5 - 50 اسارت فراوان یا غرق شدن شناورهای تفریحی بزرگ تشدید موج در بندرگاه وقوع تالطم در حوضچه داالی می تواند ناشی از پدیده تشدید موج باشد. در این حالت، هندسه حوضچه به گونه ای است که ابعاد آن مضاربی از طو موج غالب محلی است. در شکل3 - 12 حاالت مختلف وقوع اغتشاش و نحوه محاسبه 1 Surge 2 Sway -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 141 آن ها برای حوضچه های با اشکا مختلف ارائه شده است. این مشکل عمدتاً در مناطضی که امواج دورآ وجود دارند، شایع است و معموالً هرجایی که طو موج به اندازه کافی در مضایسه با ابعاد حوضچه بلند باشد، به وقوع می ،پیوندد. با این وجود در مناطضی که تنها امواج محلی با دوره تناوب کوتاه به وقوع می پیوندد نیز ممکن است در بنادر با حوضچه کوچک اثرات پدیده تشدید در بندرگاه ایج اد مشکل نماید که شبیه همان حالتی است که در یک بندر بزرگتر متاثر از امواج دورآ به وقوع می پیوندد [ 22 ] . (1) تک گره ( 2 ) دوگره ( 3 ) سه گره ( 4 ) چهارگره ( 5 ) پنج گره ( 6 ) شش گره شکل3 - 12 - حاالت مختلف اغتشاش در بندرگاه و اثر دامنه ای آن[ 22 ] -------- صفحهٔ بعد -------- 142 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری ( 7 ) هفت گره نمای پالن ادامه شکل3 - 12 - حاالت مختلف اغتشاش در بندرگاه و اثر دامنه ای آن[ 22 ] جدول3 - 5 -دوره تناوب ی ها تشد دی ی برا هندسه ی ها مختلف بندرگاه[ 22 ] دوره تناوب نوسان آزاد معادله پروفیل نوع حوضچه نسبت 𝑻𝒔/𝑻𝟏 (𝒏= 𝒔+𝟏 𝟐) اساسی 𝑻𝟏 (× 𝟐𝑳 √𝒈𝒉𝟏) پروفیل عمق شکل پالن 4 3 2 n = 1 143 /0 2/0 333 /0 1 000 /2 ℎ(𝑥) = ℎ1 203 /0 278 /0 435 /0 1 618 /2 ℎ(𝑥) = ℎ1𝑥 𝐿 189 /0 259 /0 409 /0 1 220 /2 ℎ(𝑥) = ℎ1(1 −𝑥2 𝐿2) 203 /0 278 /0 435 /0 1 308 /1 𝑏(𝑥) = 𝑏1𝑥 𝐿 ℎ(𝑥) = ℎ1 283 /0 374 /0 541 /0 1 653 /1 𝑏(𝑥) = 𝑏1𝑥 𝐿 ℎ(𝑥) = ℎ1𝑥 𝐿 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 143 ادامه جدول3 - 5 -دوره تناوب ی ها تشد دی ی برا هندسه ی ها مختلف بندرگاه[ 22 ] دوره تناوب نوسان آزاد معادله پروفیل نوع حوضچه نسبت 𝑻𝒔/𝑻𝟏 (𝒏= 𝒔+𝟏 𝟐) اساسی 𝑻𝟏 (× 𝟐𝑳 √𝒈𝒉𝟏) پروفیل عمق شکل پالن 4 3 2 n = 1 378 /0 578 /0 707 /0 1 220 /2 𝑏1/𝐿= 2 323 /0 493 /0 554 /0 𝑏1/𝐿= 4/3 264 /0 468 /0 447 /0 𝑏1/𝐿= 1 185 /0 455 /0 317 /0 𝑏1/𝐿= 2/3 378 /0 578 /0 707 /0 1 220 /2 ℎ(𝑥) = ℎ1(1 −𝑟2 𝐿2) در بحث تشدید نیز هدف همچنان آرامش در موقعیت های پهلوگیری است، اما روش های متداو که سبب استهال ک انرژی موج می شوند، مانن د استفاده از دیوار سنگی شیب،دار در کاهش پدیده تشدید موثر نیستند. این م وضوع بدان علت است که این پدیده صرفا تابع هندسه است و ضخامت یک جاذب انرژی متداو بسیار کوچکتر از طو موج اس .ت کمترین مضادیر انرژی موج وقتی که در شرایط هندسی مناسب اود قرار گیر د، می تواند سبب ایجاد اثرات بسیار ب.زرگی شود در نتیجه حذف این پدیده از حوضچه معموال نیازمند اعما تغییرات اساسی در هندسه بندرگاه است. این گز ینه معموالً به دلیل محدودیت های مالکیتی زمین و یا سایر مالحظات کاربری و ناوبری امکان پذیر نمی.باشد گزی نه دیگر عدم اجازه ورود انرژی موج هارمونیک به محدوده بندرگاه است [ 22 ]. د ر شکل3 - 13 چهار حالت مختلف قرارگیری دهانه ورودی و چگونگی تاثیر این جانمایی ها بر میزان اغتشاش در حوضچه نشان داده شده است. این مضایسه براساس مطالعه رفتار موج در یک حوض چه تضریباً مستطیلی با عمق16 متر و دوره تناوب موج ورودی برابر با16 ثانیه ارائه شده است [ 22 ]:  الف ) در اثر وجود یک بازشو ساده در موج.شکن، اغتشاش در حوضچه به وقوع پیوسته است  ب) با یک موج شکن منفصل، مسیر ورودی پوشش داده شده است . برای یک موج دورآ با دوره تناوب ب ،لند اضافه نمودن یک موج ًشکن با عرض برابر با عرض دهانه ورودی تضریبا تاثیر بسیار ناچیزی در ک اهش اغتشاش موج در حوضچه نشان می دهد . ع الوه بر این در موضوع ناوبری نیز ااال ایجاد می.کند -------- صفحهٔ بعد -------- 144 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  ج) استفاده از اطاله های ی مانند دستک به منظور تولید آنچه تشدید کننده1 نامیده می شود. این تشدید کننده ها در مضابل ورود بخش زیادی از انرژی موج به حوضچه مضاومت می کنند . با این وجود، این دستک ها دارای برای ایرادات از جمله ای جاد ااال در فرآیند گذر رسوب و نیز افزایش هز ینه.های ساات را به همراه دارند  د ) یک طرح تشدید کننده باز در طرفین مسیر ناوبری را نشان می دهد. این طرح اغتشاش در حوضچه را کاهش داده و ا اال کمتری در بیرون از حوضچه نیز ایجاد نموده است. ایجاد ایمن ترین مسیر نا،وبری کمتری ن تاثیر در محیط زیست و نیز کاهش هزینه ها از دیگر نکات مثبت این طرح می باشد. 1 Resonator -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 145 ب) یک موج شکن منفصل در ورودی الف) باز شو ساده د) تشدید کننده باز در طرفین )ج تشدید کننده بسته شکل3 - 13 - استفاده از تشد دی کننده موج در دهانه ورود ی به منظور کنترل اغتشاش موج در حوضچه[ 22 ] -------- صفحهٔ بعد -------- 146 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری مهاربند ی شمع های مهاربندی در پهلوگیرهای شناور به شناور اگر ارتفاع امواج ناشی از باد یا امواج دنباله ای شناورها بیش از30 سانتی متر باشد، یا اسکله در معرض باد و جریان غالب باشد، ممکن است بین شناورهای قرارگرفته در پهلوگیری شناور به شناور، به شمع های مهاربندی ن یاز باشد. در این حالت می بایست عرض پهلوگیر دوتایی به میزان عرض شمع افزایش یابد [5]. مهاربندی از پهلو احتماالً آسان ترین روش برای مهارکردن، استفاده از روش مهاربندی کناری در دیوار اسکله ها است که برای شناورهای تفریحی و مسافری بزرگ در اسکله های شناور یا ثابت متداو است. سیستم های پهلوگیری می توانند به آسانی با فراهم نمودن مهاری مناسب (بوالرد1، گیره2 ، حلضه3 یا موارد مشابه) بدون نیاز به تجهیزات دیگر مورد استفا ده قرار گیر ن د. با این ،وجود در مهار بندی ًشناور از پهلو، طو اشغا شده اسکله تضریبا2/1 برابر طو شناور است. بنابراین، این روش اقتصادی ترین نوع مهار ی بند نمی باشد، به اصوص با توجه به آنکه تعداد زیادی شناور می بایست در فضای محدودی در بندر قرار داده شوند[5] . شکل3 - 14 - شناور مهارشده از پهلو در بندر شهید حقانی 1 Bollard 2 Cleat 3 Ring -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 147 مهاربندی مدیترانه ای مهاربندی شناور با استفاده از زنجیر یا طناب و به طور عمود بر اسکله، مهاربندی مدیترانه ای نامیده می شود، زیرا استفاده از این روش در دریای مدیترانه متداو است. از این روش معموالً در مناطضی با نوسانات ترا ز آب محد ود استفاده می شود. در بنادر کوچک، به علت محدودیت فضا، استفاده از روش مهار مدیترانه ای برای حداکثر استفاده از فضا مناسب است، چرا که در این روش می توان شناورها را بسیار نزدیک به یکدیگر قرار داد و طو مورد نیاز اسکل ه کمی بیشتر از عرض شناور است. در نتیجه، این سیستم مهاری در مضایسه با سایر سیستم ها به علت نیاز به سازه کمتر د ر هر پهلوگیر هزینه کمتری در بر دارد . ،یک زنجیر مهاری در بستر دریا با استفاده از یک بلوک یا تیر بتنی، یک شمع و غیره تثبیت می شود. در انتهای زنجیر مهاربندی یک طناب وجود دارد که به شناور بسته م ی شود. در حالتی که هیچ شناوری مهاربندی نشده است، زنجیر در بستر دریا قرار گرفته و می وان ت با استفاده از طناب راهنما1 به آن دسترسی یافت . به طور جایگزین، زنجیر لنگر می تواند بر روی یک بویه تثبیت شود [5] . شکل3 - 15 -مهار ی ی مد ترانه ای 1 Pilot line -------- صفحهٔ بعد -------- 148 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری مهاربندی انگشتی دستک انگشتی با قابلیت پیاده روی بر روی آن یا بازوهای مهاری بدون قابلیت پیاده ،روی به طور عمود بر دستک شمع و عرشه ای یا ثابت متصل می شوند. شناور به طور عمود بر پیاده رو اصلی مهاربندی می شود اما نضاط مهار ی هم بر روی پیاده رو اصلی و هم بر روی بازوی مهاری یا انگشتی قرار داده می شود. در غالب موارد، دو جایگاه پهلو ی گیر در بین دو انگشتی وجود دارد [5]. شکل3 - 16 - دستک انگشت ی با قابل تی اده یپ ی رو[ 5 ] شکل3 - 17 -بازوها ی مهار ی بدون قابل تی اده یپ ی رو[ 5 ] استفاده از دستک های انگشتی در بین کاربران شناورها از محبوبیت باالیی براودار است، زیرا شناور هم از سمت عضب و هم از کنار قابل دسترس است. عالوه بر این، فرآیند های پهلوگیری با حداقل تالش الزم به انجام می.رسد به منظور دسترسی آ سان تر به شناور، طو انگشتی می تواند برابر با همان طو شناور باشد، اما باید به منظور ناوبری آسان.تر این طو مضداری کمتر در نظرگرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 149 با این وجود، طو انگشتی نباید از80 درصد طو شناور کمتر باشد تا دسترسی به شناور و مهار ها امکان .پذیر باشد برای انگشتی های با طو بیشتر از10 متر توصیه می شود که در انتهای انگشتی به منظور کاهش ریسک اطر ات ناشی از اصابت شناور، .از دلفین استفاده شود انگشتی و بازو ی مهاری می تواند شامل مصالحی مشابه اسکله های شناور باشد. با این وجود، این مص الح باید براساس مالحظات رفتار دینامیکی قطعات به اصوص با در نظرگیری .اتصاالت تعیین شوند انگشتی های کوتاه تر می توانند به آسانی به دستک ثابت یا شمع و عرشه تا نیا ًلاومعم .دنوش لصتم یا صاالت زمانی که نیاز به تغییر اندازه پهلوگیر است، اجازه جابجایی را فراهم می .نمایند انگشتی های بزرگتر معموالً در انتها دارای تعدادی شمع هدایت کننده یا زنجیر هستند [5] . -------- صفحهٔ بعد -------- 150 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری معرفی و طبقه بندی اسکله ها اسکله های ثابت اسکله های ثابت عموما در بنادر تفریحی و مسافری با ااتالف تراز طراحی آب کمتر از1 متر و تا ع مق آب6 متر به کار گرفته می شود. همچنین در محدوده هایی که نفوذ امواج درون حوضچه، سبب جابجایی های بزرگ در اس کله های شناور می شوند، استفاده از اسکله های ثابت رایج می باشد. اسکله های ثابت به دلیل موثر بودن در انتضا ب ارهای جانبی ب ،ه زمین برای شناورهای طرح بزرگ مناسب می دن باش [5]. عموماً مصالح زیر برای ساات اسکله های ثابت مورد استفاده قرار می گیرد [5]:  فوالد  بتن  آلومینیوم  چوب  کامپوزیت یا پالستیک  ترکیب مصالح فوق الذکر اسکله های ثابت شامل اسکله شمع و عرشه ( شکل3 - 18 )، دیوارهای وزنی، سازه های سپری و غیره می.شود برای طراحی و بارگذاری اسکله های ثابت به نشریه6 - 300 "آیین نامه طراحی بنادر و سازه ها ی دریایی ایران-سازه و تجهیزات پهلوگیری" .مراجعه شود شکل3 - 18 - اسکله شمع و عرشه طراح باید هنگام انتخاب یا طراحی اسکله ثابت توصیه های کلی زیر را در نظر بگیرد [5]: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 151  هنگامی که نوسانات تراز آب نسبتا زیاد است، دسترسی به شناورهای مهاربندی شده ممکن است به سختی انجام پذیرد. همچنین زمانی که نوسانات تراز آب به سرعت رخ می دهد، ممکن است مهارها بیش از حد آزاد .یا تنیده شود  اسکله ها ی ثابت نسبت به اسکله های شناور از انعطاف پذیری کمتری براوردار می باشند،. بنابراین برای جذب انرژی حاصل از براورد شناورها نیاز به ف ض ای اضافه ای برای نصب تجهیزات ضربه گیر اواهد بو.د  تراز ارتفاعی اسکله باید به گونه ای طراحی شود که باالتر از تراز طراحی آب بعالوه ی ارتفاع امواج براوردی باشد. باید اطمینان حاصل شود که اسکله در چنین شرایطی مغروق نمی شود.  اثر نیروی باالبرنده1 ناشی از امواج طراحی بر عرشه اسکله شمع و عرشه باید در نظر گرفته شود.  اعما تغییرات در اسکله های ثابت به منظور توس عه بندر یا تغییر جانمایی بسیار سخت یا هزی نه.بر اواهد بود اسکله شناور اسکله های شناور به صورت عمده در بنادر تفریحی و مسافری دارای ااتالف تراز جزر و مدی باال مورد استفاده قرار می گیرند. همچنین در مواردی که استفاده از اسکله های ثابت مناسب نیست، می توان از اس کله های شناور استفاده نمود. به عنوان مثا می توان به موارد زیر اشاره کرد[5]:  عمق ز ی اد و بستر سخت که شمع ی کوب به آسان ی امکان ر پذی .نباشد  شرایط محیطی نامساعد که شمع کوبی برای اسکله.های ثابت نامناسب و یا غیر مجاز باشد  .امکان دسترسی تجهیزات ساات به محل محدود و یا ناممکن باشد اسکله شناور ارتباط شناور مهاربندی شده و پسکرانه می باشد و در محل های دارای عمق کم نیز کارب رد دارد. از سوی دیگر استفاده از اسکله های شناور به شرایط محیطی دارای ا ا مو ج با ارتفاع کم تر از1 متر و دوره تن اوب کم تر از5 ثانیه محدود می شود [5]. با در نظر گرفتن ضوابط مربوط به ظرفیت و پایداری شناوری، ارتفاع آزاد2 اسکله شناور باید به گونه ای تعیین شود که ااتالف ارتفاع سطح روی اسکله ،و عرشه شناور طرح کم ترین میزان ممکن باشد. بارهای مرده دائمی مانند بار پل دسترسی یا تجهیزات می بایست جهت ثابت نگه داشتن ارتفاع آزاد اسکله شناور .در نظر گرفته شوند ارتفاع آزاد اسکله شناور تحت اثر بار مرده برای شناورهای کوچک عموماً بین4/0 تا5/0 متر می ش با د. معموالً بار زنده باعث کاهش25 /0 تا3/0 متری ارتفاع آزاد می شود. از این رو، برای شناورهای با طو بیشتر از20 م تر می بایست برای جبران اثر بارهای زنده، ارتفاع آزاد اسکله تا ارتفاع بین6/0 تا75 /0 متر افزایش یابد تا دسترسی بین اسکله و شناور میسر شود [5]. 1 Uplift 2 Freeboard -------- صفحهٔ بعد -------- 152 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری جهت تعیین ارتفاع آزاد اسکله شناور ، شرایط باد و موج نیز می بایست در نظر گرفته شود، طوری که ا ز روگذری موج از عرشه اسکله جلوگیری شود. ارتفاع آزاد و ابعاد اسکله متناسب با میزان بارگذاری افزایش می.یابد پل های دسترسی اسک ها هل ی شناور (پیاده رو های1 شناور) از به هم متصل شدن واحدهای کوچک تر قابل حمل سااته می شوند. اتصاالت بین این واحدها تحت بارگذاری های تناوبی هستند، از این رو می بایست طوری طراحی شوند که بدون .نیاز به تعمیرات قابل توجه، دارای عملکرد پایدار باشند در موارد محدود، پیاده روهای شناور طویل به صورت یکپارچه نیز سااته می شوند. سازه یکپارچه صلب ش ناور، سطح پایدارتری را برای بهره برد اران اسکله فراهم می کند. در صورت عدم وجود اتصاالت انعطاف پذیر بین واحد های اسکله شناور ، تنش بیشتری به سیستم های مهاربندی منتضل می شود و براکت ها می بایست به میزان کافی مضاوم باشند. س یستم های انعطاف پذیر این مزیت را دارند که امکان انتضا انرژی را از طریق مف اصل (اتصاالت بین واحد های شناور ) فراهم کنند [5] . عموماً مصالح زیر به عنوا ن پوشش اسکله های شناور به کار گرفته می شوند که نمونه ای از آن ها در شکل3 - 19 نشان داده شده است [5]:  بتن  فوالد  آلومینیوم  پالستیک اسکله شناور با پوشش آلومینیوم ی اسکله شناور با پوشش بتنی شکل3 - 19 - انواع رویه ها ی اسکله شناور شناوری اسکله توسط حداقل سه سلو شناور یا فوم منبسط شده تامین می شود . فوم منبسط شده باعث جل وگیری از نفوذ آب می شود (در صورت نشت) و شناوری واحد های شناور را در صورت آسیب دیدن پوسته بیرونی تضمین یم.کند 1 Walkway -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 153 فوم می تواند یک سلو بسته پ لی استایرن1 ا پ ی لی یورتان2 باشد، ولی باید به صورت منبسط شده داال پوسته سلو شناور قرارداده شود و یا مستضیماً به صورت بلوک های یکپارچه سااته شود، به طوری که با کمترین فضای االی داال سلو شناور .چفت شود هم چنین جذب آب توسط فوم می بایست در محاسبات شناوری و پایداری شناور در نظر گرفته .شود همه مصالح مورد استفاده می بایست در برابر ضربه اارجی مضاوم باشند و یا از آن ها در برابر ضرب.ه محافظت شود مصالح اسکله شناور می بایست با در نظر گرفتن اثرات شرایط محیطی، نوع سیست م پهلوگیری، مشخصات شناوری ، قا بل دسترس بودن و قیمت مصالح انتخاب شوند. اصلی ترین شرایط محیطی تاثیرگذار شامل باد، موج، جریان، کیفیت آب ، دما و ضربه شناو ر ها می شود. مصالح اسکله شناور همچنین می بایست توانایی تحمل آتش سوزی در شناور پهلوگرفته ر ا بدون آسیب .دیدگی قابل توجه داشته باشد به منظور افزایش عمر سازه، در صورت نیاز باید از فوالد به وسیل ه سیستم های مناسب محافظت شود . ساییدگی در بخش های متحرک می بایست به کم ترین میزان ممکن کاهش یافته و مصالح آن باید به گونه ای انتخاب شود که از ایجاد صدا در اسکله شناور .در حرکت تحت بارهای زنده و یا اثر موج جلوگیری شود مهاربندی جانبی اسکله شناور می بایست برای تمام تغییرات ممکن تراز آب در طو بهره برداری از آن .مناسب باشد اس کله شناور باید به گونه ای در موقعیت اود مهاربندی شود که مهار ها پاره نشده و از جابجایی اس کله ،تحت اثر باد موج و جریان، نوسانات تراز آب، ضربات ناشی از شناور و دیگر بارهای بهره.برداری جلوگیری شود یکی ا ز موارد زیر باید به عنوان سیستم مهاری انتخاب شود [5]:  ترکیب زنجیر با بلوک های وزنی یا شمع  دلفین  مهاربندی فوالدی  بازو ساحلی3  لینک اسپن4 یا عرشه متحرک اصو مهاربندی اسکله شناور در شکل3 - 20 :نمایش داده شده است 1 Polystyrene 2 Polyurethane 3 Shore booms 4 Linkspans -------- صفحهٔ بعد -------- 154 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری الف. سیستم مهاربندی زنجیر و بلوک وزنی ب. سیستم مهاربندی زنجیر و شمع شکل3 - 20 - مهاربندی اسکله شناور[ 5 ] شکل3 - 21 - سیستم مها ر بندی با شمع دارای غالف1 1 Pile with guide -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 155 شکل3 - 22 - سیستم مهاربندی با تیر1 و طناب طو غالف ها2 یا دلفین ها باید به میزانی باشد که در باالترین تراز ممکن آب نیز مغروق نشود و اسکله شناور امکان رها .شدن نداشته باشد ارتفاع متاسنتریک3 اسکله شناور با در نظر گرفتن بار مرده، بار زنده، بارهای هیدرودینامیک و بار باد می بایست حداقل 15 /0 متر باشد. لنگر انحراف از محور طولی4 یا کج شدگی ایجاد شده به دلیل کشش استاتیکی که از جانب شناور پهلو گرفته5 یا مهارها اعما می ،شود باید در نظر گرفته شود. در همه حاالت ممکن می بایست از ارتفاع آزاد کم تر از1/0 متر و زاویه کج شدگی بیشتر از10 درجه جلوگیری شود [5]. برای طراحی و بارگذاری اسکله های شناور به نشریه 640 "دستورالعمل طراحی سازه های ساحلی-بخش ی:ازدهم اسکله ها ی تفریحی" .مراجعه شود اسکله های رو-رو رمپ رو-رو6 به منظور جابجایی مسافر یا اودرو میان شناور رو-رو و پسکرانه طراحی می شود. هدف از طراحی این سازه، حمل و نضل ایمن وسایل نضلیه، با درنظر گرفتن شرایط محیطی در طو عمر مفید سازه است. برای جانمایی چنین سازه ای، تعداد و موقعیت مکانی رمپ ، تعداد و نوع شناور، جریان ترافیک مورد انتظار، محل تخلیه و بارگیری شناور و امکان .توسعه آتی باید در نظر گرفته شود 1 Boom 2 Guiding facilities 3 Metacentric 4 Heeling 5 Vessel static pull 6 Roll-on/Roll-off (Ro-Ro) -------- صفحهٔ بعد -------- 156 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری برای طراحی رمپ رو-رو،، بسته به ااتالف تراز سطح آب در بندر می توان از انواع مختلف سازه استفاده نمود. بای د توجه داشت که در رمپ رو-رو ، ابتدای سازه که متصل به پس ک رانه است ثابت بوده و انتهای سازه قابلیت جابجایی دار د. این جابجایی شامل انتضا قائم و دوران می باشد. در محدوده هایی که ااتالف تراز جزر و مدی طراحی آب کم باشد (عموما ک متر از5/1 متر) یک رمپ ( ثابت ش کل3 - 23 )می تواند مناسب باشد [ 24 ]. ش کل3 - 23 - رمپ ثابت[ 24 ] برای مناطق با ااتالف تراز طراحی بیشتر، می توان از یک عرشه متحرک یا ترکیب یک رمپ ثابت و عرش ه متحرک بهره گرفت. این سازه عموما از دو جزء تشکیل می شود [ 24 ]: الف) سازه مفصلی که پسکرانه را به محلی با فاصله نزدیک به شناور متصل می کند. در این محل که انتهای سمت حوضچه این جزء است، با توجه به تراز آب و عرشه شناور حرکت انتضالی قائم برای سازه ممکن اواهد بود. این جزء می تواند شامل حالت های ارائه شده در شکل3 - 24 :باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳- الزامات عمومی ۳( ۵۷ ۰ 2 ۱ 7۲۳ جزء شناور شکل ۲۴-۳- انواع عرشه متحرک (جزء اول)|۱۲۴| ب) جزء دومء اتصال میان انتهای سمت حوضچه جزء اول با شناور را تامین می‌نماید و معمولا طول کمتری نیز نسبت به جزء اول دارد. این جزءء برای تامین جابجایی‌های دورانی شناور حول محور طولی آ و عرضی * طراحی می‌شود. این بخش از سازه می‌تواند شامل حالت‌های زیر باشد: 7 1 ۲ ۳۱۵۵۲ ۲ ۳۵۲۵۲ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- 158 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  رمپ شناور4 که پس از باز شدن، بر روی عرشه متحرک تکیه می( دهد شکل3 - 25 - الف و ب).  انگشتی ها ی متصل به عرشه متحرک که بر روی عرشه شناور تکیه می( .دهد شکل3 - 25 - ج ). این نوع طر احی برای شرایطی مناسب است که شناور دارای رمپ نباشد. همچنین برای شناورهای که عرشه ها ،ی طبضاتی دارند پس از باز شدن رمپ شناور، انگشتی می تواند بر روی عرشه ها.ی طبضات باالتر تکیه دهد 1 Float 2 Roll 3 Pitch 4 Ship ramp -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 159 1 - فضای االی افزوده 2 - محل قرارگیری رمپ شناور 3 - اط محدوده اتصا 4 - شناور 5 - عرشه متحرک 6- رمپ شناور 7 - ضربه گیر 8 - آستانه ارتفاع 9 - نضطه انتهایی رمپ شمممناور که روی عرشممممه م ت حرک قرار می گیرد 10 - فاصممله تا رمپ، بیشممتر از5/0 متر 11 - همپوشممممانی فالپ انگشمممتی حداقل6/0 متر 12 - محل قرارگیری فالپ انگشتی 13 - نضطه انتهایی انگشتی که روی شناور قرار می گیرد 14 - انگشتی ها )الف رمپ شناور همراه با انگشتی )ب رمپ شناور با انتهای ضخیم1 ج) بدون رمپ شناور شکل3 - 25 - انواع رمپ )(جزء دوم[ 24 ] برای انتخاب نوع سازه در مناطق با ااتالف تراز آب طراحی زیاد، متغیرهای طراحی باید در نظر گرف ،ته شود برای مثا[ 24 ]:  در طرح هایی که اقلیم موج اشن است، ممکن است از بویه برای سازه نیمه شناور نتوان استفاده .نمود 1 Blunt-ended -------- صفحهٔ بعد -------- 160 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  جانمایی پایانه ممکن است به گونه ای باشد که استفاده از عرشه متحرک به همراه اسکله شناور .را توجیه نماید اسکله های شناور به دلیل اینکه سطح بیشتری تامین می نماید، در جانمایی هایی که نیاز به گردش وسایل نضلیه است یا دارای تعدد اسکله است، .گزینه مناسبی اواهد بود  جانمایی پایانه ممکن است به گونه ای باشد که حالت عرشه متحرک با باالبردن مکانیکی ( شکل3 - 26 ) را توجیه نماید. در طرح هایی که کمبود فضا طراح ی را محدود می نماید، استفاده از باالبرنده مکانیکی گزینه .مناسبی اواهد بود  برای طرح هایی که نیاز به دسترسی به عرشه های طبضاتی دارند، استفاده از انگشتی مناسب اواه.د بود  استفاده از عرشه متحرک و اسکله شناور در طرح هایی که پیش بینی جابه جایی اسکله وجود دارد ، می تواند مناسب باشد . با این حا باید هزینه ها ی انجام عملیات جابجایی و ساات پایه و تکیه گاه جدید ا رزیابی شود که مضرون .به صرفه باشد  .برای انتخاب نوع سازه باید به نوع پهلوگیری شناور نیز توجه نمود ، برای مثا شناور های رو-رو دو رمپی از دماغه یا انتها پهلوگیری می شوند. شکل3 - 26 - عرشه متحرک مکانیکی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 161 ضوابط جانمایی اسکله تعداد اسکله تعیین تعداد اسکله مورد نیاز در بنادر مسافری و تفریحی متفاوت می باشد. در بنادر تفریحی تعداد ا سکله در تناسب با تعداد شناورهایی می باشد که در بندر پهلو اواهند گرفت. در بنادر مسافری اما بررسی دقیق تری نیاز است تا تعداد اسکله ها به نحوی تعیین شود که میزا ن انتظار مسافران و همینطور شناورها به حداقل برسد و از نظر اقتصادی ن یز به صرفه باشد . از این رو، توجه به موارد زیر الزامی می:باشد  تعیین تعداد مسافران در ساعات پیک ( با توجه به بخش2 - 6 - )مالحظات تعیین ابعاد سااتمان پایانه  ظرفیت مسافر شناور طرح  میانگین زمان تخلیه و سوار شدن مسافران با توجه به ظرفیت شناور  مدت زمان پهلوگیری و مهاربندی و بالعکس  نرخ اشغا اسکله در ساعات فعالیت پایانه  تعداد اسکله مورد نیاز برای پارک شناور  اسکله مورد نیاز برای شناورهای جستجو و نجات دریایی  اسکله مورد نیاز برای سوات گیری  اسکله مورد نیاز برای شناور آتش اوار  نوع پهلوگیری و مهاربندی  جنس بدنه شناورها طول و عرض اسکله حداقل عرض پهلوگیر (عرض آزاد بین انگشتی ها یا شمع ها) به ازای بیشترین عرض شناورهای تک بدنه که هم اکنون در نضاط مختلف جهان تولید می شوند، در شکل3 - 27 و جدو 3 - 6 نشان داده شده است. طو پهلوگیر برابر با طو شناور در نظر گرفته می شود. معیارهای کلی برای( عرض پهلوگیرb) به صورت زیر می باشند [1]: : الف) عرض پهلوگیر منفرد  برای شناور با طو کمتر از20 متر معاد عرض بیشینه شناور + طرح1 متر  برای شناور با طو بیشتر از20 + متر معاد عرض بیشینه شناور طرح5/1 متر : ب) عرض پهلوگیر دوتایی  برای شناور با طو کمتر از20 متر معاد2 + برابر عرض بیشینه شناور طرح1 متر -------- صفحهٔ بعد -------- 162 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  برای شناور با طو20 الی30 متر معاد2 + برابر عرض بیشینه شناور طرح5/1 متر  برای شناور با طو30 الی50 متر معاد2 + برابر عرض بیشینه شناور طرح2 متر )پ شناور های چند بدنه ای می توانند از پهلوگیرهای دوتایی استفاده کنند یا می توان برای آنها پ هلوگیرهای عریض تری تهیه نمود که ویژه پهلوگیری منفرد یا دوتایی شناورهای چند بدنه ای باش .ند برای تعبیه ضربه.گیرهای بزرگتر ممکن است الزم شود ابعاد باال را افزایش داد بیشینه طو شناوری که پهلوگیر با آن طراحی شده است می بایست به روشنی روی نضشه جانمایی بندرگا ه نشان داده .شود در مورد پهلوگیرهای طولی، حداقل فضای بین شناورها نباید کمتر از2/0 طو شناور بزرگتر باشد. ف اصله ترجیحی بین شناورها25 /0 طو شناور بزرگتر می.باشد شکل3 - 27 - حداقل ابعاد پست اسکله برای شناور[1] جدول 3 - 6 -حداقل ابعاد پست اسکله برای شناور[1] طو شناور بر حسب متر عرض شناور بر حسب متر عرض اسکله بر حسب متر اسکله تک اسکله جفت تک بدنه کاتاماران تک بدنه کاتاماران تک بدنه کاتاماران 6 0/3 8/4 0/4 8/5 0/7 6/ 10 7 2/3 2/5 2/4 2/6 4/7 4/ 11 8 4/3 6/5 4/4 6/6 8/7 2/ 12 9 7/3 0/6 7/4 0/7 4/8 0/ 13 10 9/3 4/6 9/4 4/7 8/8 8/ 13 11 1/4 8/6 1/5 8/7 2/9 6/ 14 12 3/4 2/7 3/5 2/8 6/9 4/ 15 13 5/4 6/7 5/5 6/8 0/ 10 2/ 16 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳- الزا ۳ ادامه جدول ۶-۳-< ی ی ی ۵ مقادیر شناوره ۳/۰( سس داقل ابعاد پست اسکله برای شنا عرض اسکله ی ی ی سا لا نباید از مقادیر این جدول تجاوز ک ور ۱۱| تک بدنه کاتاماران ۱۷۰ ۱۰/۴ ۱۷:۸ ۱۳/۸ ۱۸۶ ۱۱/۴ ۱۹:۴ ۱۱:۶ ۳۰۲ ۱۳7۰ ۳۱۰ ۱۳/۴ ۳۱:۸ ۱۳/۸ ۳۳:۱ ۱۳:۹ ۳۳/۹ ۱۳۱ ۳۳۷ ۱۳/۵ ۳۵۹/۵ ۱۳/۹ ۲۱۳۳ ۱۵/۵ ۳۸۳ ۱۳/۵ ۳۰۳ ۱۳:۷ ۱۸/۴ ۱۹/۶ ۳/۸ ۳۳/۰ ۱۸۶۳ یج -------- صفحهٔ بعد -------- 164 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری اسکله رو-رو جانمایی کلی و ابعاد تاسیسات باید مشخصه های موجود مانند سااتمان های بندر، دیوارهای اسکله، دلف ین ها، عملیات شناورها و همچنین طرح های توسعه آتی را در نظرگیرد. جابجایی های پیش بینی شده و نسبی تاسیسات در اث ر تغییرات تراز آب، وضعیت دریا، تغییر شکل ضربه گیرها و غ یره می بایست در رواداری .ها مورد توجه قرارگیرند هندسه کلی باید به نحوی باشد که تضمین کند در حین شرایط بهره برداری، وسایل نضلیه و مسافرین پی اده بتوانند با ایمنی بین ساحل و شناور منتضل شوند و در این اصوص باید تغییرات تراز آب، تغییرات جزر و مدی و وض عیت دریا در نظرگرفته شو ن د. این نکات با رعایت موارد زیر حاصل می شود [ 24 ]:  استفاده از عرشه متحرک یا رمپ های ثابت ساحلی با طو کافی به نحوی که حداکثر شی ب مجاز رعای ت شده باشد.  فراهم نمودن محدوده های انتضالی در مناطق مورد نیاز که تغییرات شیب و جابجایی نسبی رخ می دهد، تا از .تماس کف وسایل نضلیه با زمین و شرایط نامناسب جلوگیری شود در هندسه پالن باید الزامات چراش وسایل نضلیه در امتداد طو تاسیسات و نیز در مناطضی که وسایل نضلیه نیاز به مانور به درون و بیرون شناور را دارند، رعایت شود. می بایست یک محدوده با عرض کافی برای جا دادن بز رگترین رمپ شناور که از مجموعه استفاده می.کند، در نظرگرفته شود هندسه پالن عرض جاده حداقل عرض جاده برای تعداد کافی اطوط ترافیکی باید مطابق جدو3 - 7 فراهم باشد. زمانی که در حاشیه جاده از جداو مرتفع استفاده می ،شود باید حداقل فاصله جانبی300 میلی متر بین ( موانع و جداو شکل3 - 28 ) تامین شود. جدول3 - 7 - حداقل عرض جاده بر حسب متر[ 24 ] تعداد اطوط ترافیکی عرض جاده عرض جاده برای صرفاً اودروها 1 5/4 5/3 2 0/8 0/7 3 0/ 12 5/ 10 4 0/ 16 0/ 14 در انتهای سمت دریای اسکله ، باید عرض کافی برای بزرگترین رمپ شناور پیش بینی شده باشد. حداقل500 میلیمتر رواداری نیز برای حرکات عرضی شناور با توجه به موقعیت شناور نسبت به تاسیسات باید .در نظرگرفته شود میزان دقیق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 165 رواداری باید پس از تکمیل فرآیند ارزیابی اطر تعیین شود. اگر عرض جاده در یک عرشه متحرک برای جا دادن رمپ شناور کافی نباشد، باید انتهای عرشه متحرک به صورت ت عریض شده1 تعیین شود ( شکل3 - 29 ) [ 24 ]. به عنوان یک اصل کلی، میزان انحراف در انتهای ت عریض شده نباید تندتر از 5/2 (در راستای طولی) به1 (در راستای عرضی) باشد. برای مانورهای معکوس2 کشنده های غلطکی3 این نسبت برابر با4 به1 می( باشد شکل3 - 29 ) [ 24 ]. اطوط مسیر باید به صورت واضح در امتداد دهانه اصلی پل ترسیم شود . ضرور ت ی ندارد که این اطوط در قسمت ت عریض شده عرشه متحرک نیز ادامه یابد [ 24 ]. شکل3 - 28 - عرض جاده و حداقل فاصله توص یه شده از لبه جداول[ 24 ] 1 Splayed end 2 Reversing manoeuvre 3 Roll trailers -------- صفحهٔ بعد -------- 166 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری 1 ( بزرگتر یا مساوی عرض جاده جدو3 - 7) 2 اط پهلوگیری1 3 بزرگتر از500 میلیمتر با توجه به جابجایی و تلرانس شناور 𝑙1/𝑑1 بیشتر از5/2 برای ترافیک معمولی و بیشتر از4 برای مانور معکوس 𝑙2/𝑑2 بیشتر از5/2 برای ترافیک معمولی و بیشتر از4 برای مانور معکوس شکل3 - 29 - پالن هندس ی عرشه متحرک [ 24 ] عرض آزاد پیاده روها ی مسافری در مجاورت جاده باید حداقل2/1 متر تعیین شود و برای افراد معلو ب دون کمک نیز این عرض به2 متر افزایش می یابد. پیاده روهای مسافری با سازه های مجزا باید دارای عرض آزاد حداقل2 متر باشند [ 24 ] . فواصل ایمن و روش طراحی باید یک ارزیابی ریسک به منظور شناسایی هر مکانی که در آن احتما ارابی بین رمپ و عرشه متحرک د ر حین ورود ،شناور برای پهلوگیری اتصا یا عملیات وجود دارد ، به انجام رسد. عواملی مانند جابجایی شدید ناشی از شرایط حاد .محیطی باید در این ارزیابی رسیک در نظرگرفته شود اگر مانعی در محل فرود رمپ شناور نشان داده در شکل3 - 30 وجود داشت، طراحی عرشه متحرک باید براساس انرژی .پهلوگیری شناور و نیروهای مهاری صورت پذیرد، با فرض اینکه عرشه متحرک بخشی از تاسیسات مهاری و پهلودهی است معموال شناور با فاصله از عرشه متحرک تحت کنتر قرار گرفته و به آرامی به سمت آن کشیده می،شود. در این شرایط انرژی پهلوگیری باید برای سرعت1/0 متر بر ثانیه محاسبه شود [ 24 ] . 1 Berthing line -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 167 1 موانع اارج از محدوده هاشورزده شده، به طور مثا دلفین های نشان داده شده، نیاز نیست تا .برای نیروهای ناشی از براورد شناور طراحی شوند 2 محل فرود رمپ شناور (قسمت.های هاشور زده) باید االی از هرگونه مانعی باشند 3 حداقل فاصله ایمن قرارگیری رمپ شناور تا انتهای عرشه متحرک(بزرگتر از5/0 متر) 4 عرشه متحرک 5 موانع در این محدوده سایه زده شده باید برای اثر نیروهای مستضیم از سمت شناور طراحی شوند شکل3 - 30 - فواصل ا ی من ی آزاد در پالن[ 24 ] با توجه به روند ادامه دار توسعه طراحی شناورهای رو-رو، عرض عرشه متحرک باید بر پایه مطالعه ت مامی شناورهایی که انتظار می رود به اسکله وارد شوند، طراحی شود. ج ابجایی در پالن دو روش مواجهه با جابجایی در پالن وجود دارد. معموالً رواداری در طراحی تاسیسات برای جابجایی های پیش بینی ،شده شناور و یا اود تاسیسات به منظور تضمین ایمنی در نضاط مفصلی، در نظرگرفته می شود. بازه جابج ایی تکیه گاه ها و اتصاالت باید برای جابجایی ا فضی احتمالی که در ادامه ذکر شده است، کافی باشد [ 24 ]:  جابجایی های شناور پهلوگرفته در راستای طولی یا عرضی که منجر به دوران حو سه محور و نیز ج ابجایی در راستای سه محور می شو د. در اثر این جابجایی،ها تغییر شکل هایی در ضربه گیرها، دلفین ها و اطوط مهاری رخ می.دهد  جابجایی قائم اسکله شناور بین شمع ها در اثر باالرفتن سطح دریا. در اینجا باید رواداری برای تلرانس قائم بودن شمع ها نیز در نظرگرفته شود. در هر جهت رواداری نباید کمتر از 75 میلی متر .در نظر گرفته شود  انبساط و انضباض حرارتی مجموعه -------- صفحهٔ بعد -------- 168 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری  مولفه های افضی جابجایی های قائم. به طور مثا : در حین باال بردن یا پایین بردن انتهای عرشه متحرک (موسوم به کمانه کردن1) در جدو3 - 8 برای مضادیر مورد انتظار جابجایی شناور رو-رو مهارشده ارائه شده است. اگرچه ممکن است در اسکله های محافظت نشده رواداری ها با در نظرگرفتن عملکرد پیش بینی شده برای شناور پهلوگرفته تغییر.کنند جدول3 - 8 - جابجا یی های مورد انتظار در خصوص شناور رو- رو مهارشده در بند ر[ 25 ] حرکت جابجایی سرعت واحد عملیاتی حاد واحد عملیاتی حاد حرکت افضی به جلو یا عضب متر 3/ 0± 1± متر بر ثانیه 12 /0 3/0 حرکت در راستای عرضی متر 3/ 0− 6/ 0+ 5/ 0− 1+ متر بر ثانیه 38 /0 42 /0 حرکت به باال یا پایین متر 05 / 0± 15 / 0± متر بر ثانیه 03 /0 06 /0 چراش حو محور طولی الف درجه 2± 5± درجه بر ثانیه 3/0 5/0 چراش حو محور قائم ب درجه 25 / 0± 5/ 0± درجه بر ثانیه 15 /0 2/0 چراش حو محور عرضی ج درجه 5/ 0± 1± درجه بر ثانیه 08 /0 1/0 الف با حرکت در راستای عرضی ترکیب شده نباشد ب متناسب با طو شناور (مضادیر ارائه شده برای طو شناور80 )متر است ج با حرکت باال و پایین ترکیب نشده باشد ،یک روش جایگزین آن است که حرکت رمپ شناور به یک بازه مشخص محدود شود. در صورت استفاده از این روش نیروهای ایجاد شده در شناور تحت تاثیر عوامل محیطی باید ارزیابی شود. هم چنین سایر مشخصه های سازه ای به منظور مضید سااتن رمپ فراهم شده و تاسیسات الزم برای لوال و مفص دل ار کردن عرشه متحرک ایجاد شود. اگر فواصل ایمن اشاره شده در شکل3 - 30 ،تامین شود در طراحی عرشه متحرک و سیستم های سازه ای تکیه گاهی آن محاسبه هیچ نیرویی به غیر از ا صطکاک مورد نیاز نیست. اگر این فواصل رعایت نشود، مناطضی که شناور یا رمپ شناور ممکن است با موانع روی عرشه متحرک یا سازه های تکیه گاهی آن براورد کند، می بایست طوری طراحی شود که حداقل مضاومت های زیر را تامین کند[ 24 ]:  مضاومت گسیختگی مانع  مضاومت گسیختگی رمپ شناور  بار وارده به )شناور در اثر شرایط محیطی (باد، جریان، موج و غیره 1 Arcing -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 169 هندسه قائم رمپ های اور نش در شکل3 - 25 دو نوع مختلف رمپ شناور و موقعیتی که در آن شناور هیچ رمپی ندارد، ارائه شده است. واضح است که انواع مختلف رمپ با تمامی انواع عرشه های متحرک سازگار نیست، مگر آنکه در طراحی ا الز مات ااصی در نظرگرفت ه .شود در طراحی هر عرشه متحرک، می بایست بازه رمپ های شناوری که عرشه متحرک با آن ها سازگار است، مشخص ش .ود این اطالعات باید در ااتیار تهیه کننده دستورالعمل بهره .برداری قرار گیرد اگرچه اغلب رمپ های شناورها قادر به تغییر شیب بین1 به10 به باال و1 به10 به ،پایین هستند گ اهی اوقات کنتر های عملیاتی وجود دارد که به دالیلی شیب ها را محدود می کند. در صورت امکان، این محدودیت ها باید به تهیه کننده دستورالعمل بهره .برداری منتضل شود در صورت وجود هرگونه تردیدی در اصوص این محدودیت ها، باید فرض ش ود که رمپ شناور در حالت عادی در بازه1 - تا1 درجه نسبت به افق قرار دارد+ [ 24 ]. عرشه های متحرک و رمپ های ث ابت مستقر در خشکی تشخیص آنکه به عرشه متحرک نیاز است یا یک رمپ ثابت ساحلی، به هندسه قائم سیستم بستگی دارد. عر شه متحرک (یعنی رمپی با قابلیت تنظیم به طور قائم) در شرایطی که کل تغییرات ارتفاع در اثر تغییر تراز طرا حی آب و بازه تغییرات ارتفاع عرشه شناورها از5/1 متر تجاوز می کند، به کار برده می شود. البته ممکن است عرشه متحرک در م حلی که این تغییرات کمتر از5/1 متر است و نیز در محلی که جابجایی قائم رمپ شناور بنا به دالیل عملیاتی محد ود شده است، نیاز باشد [ 24 ]. نیمرخ قائم منطضه فرود رمپ، چه در رمپ های ثابت رو-رو و یا عرشه های متحرک، باید بر اساس هندسه رمپ های شناور مورد انتظار طراحی شود. همچنین محدودیت های شیب، محدودیت عملیاتی در ارتباط با رمپ شناور و تحلیل محدوده های انتضالی1 باید در طراحی نیم رخ قائم لحاظ شود . با نگاه به انواع رمپ های شناور و شرایط جزر و مدی، امکان .ارائه دستورالعمل واحدی برای طراحی مضطع انتهای عرشه متحرک وجود ندارد و انجام مطالعات موردی ضروری است هندسه ارائه شده در شکل3 - 31 یک نضطه شروع مناسب برای تحلیل هندسه رمپ است [ 24 ]. این مطالع ات محدوده انتضالی باید حرکات اضافی ناشی از غرق شدن اجزاء شناور با عبور بار از روی مجموعه را نیز در .نظر بگیرد 1 transition -------- صفحهٔ بعد -------- 170 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری زمانی که هیچ رمپ شناوری وجود ندارد، انگشتی ها مورد استفاده قرار می گیرند. از این رو ممکن است افزایش بازه ارتفاع رمپ ضروری باشد (بیشتر از باالترین تراز آب طراحی) تا از تاب آوری انگشتی ها روی عرشه شناور و عدم زمین اوردن کف وسایل نضلیه اطمینان حاصل شود [ 24 ]. )(الف) انتهای عرشه متحرک با شیب متغیر (مناسب برای رمپ شناورهای با انگشتی )(ب رمپ )ثابت یا اسکله شناور با جبهه ثابت (مناسب برای رمپ شناورهای با انگشتی )(ج عرشه متحرک با ارتفاع متغیر یا پل های اتصا– در زمان مد شکل3- 31 - راهنمای طراحی هندسه قائم متداول در شرایط نرمال[ 24 ] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل3 - الزامات عمومی 30 / 08 / 1403 171 )(د عرشه متحرک با ارتفاع متغیر یا پل های اتصا– در زمان جز ر 1 سطح عبور عادی 8 مضطع محدوده انتضالی به شیب افضی یا منفی 2 ( منطضه فرود رمپ شناور3 )متر 9 شیب نسبت به سطح افضی 3 اط آستانه مرز مشترک 10 تراز متوسط ارتفاع عرشه اتوموبیل، با در نظرگرفتن تغی یرات ارتفاع آستانه و اثر جزر و مد 4 عرشه متحرک 11 شیب رو به باال یا پایین کمتر از10 درصد 5 تغییر شیب نسبت به سطح عبور عادی 12 ،تراز باال بر اساس باالترین تراز آب طراحی و باالتری ن ارتفاع آستانه پیش بینی شده 6 به شکل3 - 32 و شکل3 - 33 به عنوان منطضه انتضالی مناسب مراجعه شود 13 تراز پایین، بر اساس پایین ترین تراز آب طراحی و پایی ن ترین ارتفاع آستانه پیش بینی شده 7 مضطع محدوده انتضالی به شیب با صعود مداوم 14 در زمان نبود اطال عات، طراحی باید با فرض رمپ شناور در بازه1 ± درجه نسبت به افق به انجام رسد ادامه شکل3 - 31 - راهنمای طراحی هندسه قائم متداول در شرایط نرمال[ 24 ] حداکﺜر شیب طولی مضادیر مجاز حداکثر شیب طولی اجزای مفصلی در شرایط بهره بردای در جدو3 - 9 ارائه شده است. شیب بیشتر تنها زمانی قابل استفاده اواهد بود که از ایمنی کامل مسافران و وسایل نضلیه در همه شرایط آب و هوایی اطمینان حاصل شود. جدول3 - 9 -حداکﺜر شیب طولی قابل بهره برداری اجزای مفصلی[ 24 ] ترافیک بین تراز آب طراحی باال و پایین شر ایط حاد محیطی (برای استفاده در )حالت اضطراری جاده 1:10 1:8 پیاده رو مسافری 1:12 1:10 پیاده رو ادماتی 1:4 بدون محدودیت برای افراد معلو استفاده از باالبر یا سایر روش های انتضا ، به جز استفاده از رمپ های مفصل.دار، در نظرگرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- 172 30 / 08 / 1403 راهنمای طراحی بنادر تفریحی و مسافری مناطق انتقالی در تمام مناطضی که ممکن است حرکات و تغییر شیب های شدید رخ دهد، باید از مناطق انتضالی استفاده شود تا از زمین اوردن کف وسایل نضلیه و ایجاد شرایط نامناسب جلوگیری شود. پیش از طراحی مناطق انتضالی، حرک ت وسایل نضلیه در این مناطق باید بررسی شود . این مطالعه باید شام ل موارد زیر باشد [ 24 ]:  نیاز به تامین فاصله کافی از زمین با در نظرگرفتن فاصله محور چرخ های وسایل نضلیه و تجهی زات حمل و نضل مورد انتظار :نکته وسایل نضلیه که فاصله محور های زیاد و ارتفاع کم دارند، مانند کشنده های غلطکی یا اتوبوس های طویل ً، احتماال تعیین.کننده اواهند بود  بازه کامل بین تراز آب طراحی باال و پایین (شرایط بهره برداری طراحی تحت ترکیب بار بحرانی ) در نظرگرفته .شود  جابجایی ناشی از تغییر شکل:های زیر در نظر گرفته شود 1. پیچش دورانی سازه ها ناشی از بار اارج از مرکز 2. حرکت و دوران نسبی بین شناور و مجموعه 3. حرکت و دوران نسبی بین اجزا مختلف مجموعه، شامل حرکت اسکله های شناور هندسه قائم باید معموالً مطابق با شکل3 - 32 و شکل3 - 33 باشد، اما بر حسب شرایط ااص می .توان آن را تغییر داد ، به طور مثا می توان شیب های تندتر از موارد نشان داده شده در این شکل ها را برای طو های کوتاه تر در شرایط ااصی .مجاز دانست 1 کل تغییر شیب معاد10 است% 2 کل تغییر شیب10 % که شامل2 تغییر5 % با فاصله5 متری می.باشد شکل3 - 32 - هندسه مناسب منطقه انتقالی[ 24 ]