معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران ریاست جمهوری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ساختمان‌های فولادی نشریه شماره ۳۶۳-۱ دفتر نظام فنی اجرایی ۱ ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه م‌هندسی کشور از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انشسکال فشی مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید: (- سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان مت ن اصلاح نسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۰-5 نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه: تهرانء میدان بهارستان» خیابان صفی‌علی‌شاه» مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ دفتر نظام فنی اجرایی :۷6 6 :۳: 12 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- که ی ۰۰ پیشگفتار براساس نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۴۲۳۳۹/ ت ۲۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در تمامی مراحل پروژه‌های سرمایه‌گذاری و عمرانی کشور مورد تاکید جدی قرار گرفته است. همچنین یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مدیریت طرح‌های مطالعه و اجرای مقاوم‌سازی ساختمان‌های عمومی و دولتی مهم تاسیسات زیربنایی و شریان‌های حیاتی کشور که از سال ۱۳۸۱ در دستور کار دولت قرار گرفت و راهبری و مدیریت آن بر عهده‌ی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری بوده است» تهیه و انتشار دستورالعمل‌های فنی» حقوقی و مدیریتی است. نشریه‌ی شماره ۳۶۰ که با عنوان "دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود" از سال ۱۳۸۵ به صورت رسمی و به عنوان دستورالعمل لازم‌الاجرا ابلاغ شده و مورد استفاده‌ی مهندسان و متخصصان سازه و بهسازی لرزه‌ای و به ویژه مهندسان مشاور شاغل در طرح‌های ملی مقاوم‌سازی قرار گرفته است. یکی از پرمخاطب‌ترین نشریات موجود در این موضوع بوده است. بنا بر بازخوردهای کسب شده از کاربران اصلی این نشریه. به دلیل نوبودن» مساله‌ی مقاوم‌سازی دارای پیچیدگی‌های خاصی در مراحل کار محاسبات» تحلیل و ارزیابی ساختمان‌های موجود است. از این‌رو دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری تهیه‌ی راهنمای کاربردی نشریه‌ی یادشده را با همکاری متخصصان مجرب در حرفه در اولویت قرار داد تا با ارایه‌ی چند مثال کاربردی» روند کلی محاسبات مربوط به تحلیل و ارزیابی سازه‌ها (شامل سازه‌های ساختمانی: فولادی» بتنی و بنایی) در اختیار دانشجویان و مهندسان علاقه‌مند قرار گیرد. شایان ذکر است که این نشریه صرفا به عنوان راهنمای نشریه‌ی ۳۶۰ بوده و نمی‌تواند مرجع تلقی شود. تهیه‌ی این نشریه در قالب قراردادی با مهندسان مشاور ایمن سازه فدک تهیه شده که از مدیریت و کارشناسان مسوول پروژه در این شرکت قدردانی می‌گردد. قطعا با همه‌ی تلاش انجام‌شده هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که ان‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسیع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت مدیرکل محترم دفتر نظام فنی اجرایی» سرکار خانم مهندس بهناز پورسید. مدیر و کارشناسان بخش تدوین ضوابط و معیارهای فنی و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله آقایان مهندس علی تبارء مهندس رضا اسفندیاری صدقء مهندس علیرضا باقفری, مهندس فرزاد پارسا و خانم مهندس شهرزاد روشن‌خواه در هدایت امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه» تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. محمد ممهدی رحمنی معاون نظارت راهبردی پاییز ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- تر کیب اعضای همکار این مجموعه با همکاری شرکت مهندسان مشاور ایمن سازه فدک و کارشناسان متخصص تهیه شده است. رضا اسفندیاری صدقی فرهاد بهنام‌فر (مدیر پروژه) ناظر شاپور طاحونی شرکت مهندسان مشاور تدبیر ساحل پارس اعضای کار گروه باز خوانی و نهایی نمودن نشریه علیرضا باقری فرهاد بهنام‌فر علی تبار فرزاد پارسا داوود دوست‌محمدی شهرزاد روشن‌خواه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱- مقدمه یی ری ی ری ری یی وروی یور ری یوررب ۱ ۲-۱- مراحل شناخت وضع موجود ۳ ۳-۱- بازدید از محل و آشنایی اولیه با ساختمان ۳ ۴-۱- جمع‌آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان ر ر یر ۸ ۱(-۵- تعیین هدف بهسازی ۵ ۱-۲-۵-۱- سطح عملکرد اجزای سازه‌ای ی ی یر ی ی ی ی ۲-۲-۵-۱- سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای ۱ ۳-۲-۵-۱- سطح عملکرد کل ساختمان ۹ ۳-۵-۱- هدف بهسازی ی ید ۱-۳-۵-۱- بهسازی مبنا ۹ ۲-۳-۵-۱- بهسازی مطلوب رد ۳-۳-۵-۱- بهسازی ویژه رد ۴-۲-۵-۱- بهسازی محدود یی یرپ ری ری یور ویو ویر رورا ۵-۳-۵-۱- بهسازی موضعی ۹ ۴-۵-۱- پیشنهاد هدف بهسازی ۵ ۶-۱- تعیین سطح اطلاعات موردنظر و ضریب آگاهی 0 ۷-۱- بازرسی وضعیت موجود.ء شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها ۱۳ ۱-۷-۱- بازرسی وضعیت موجود ۵ ۲-۷-۱- شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها رها ۱-۲-۷-۱- آزمایش مصالح بتنی و میلگرد ۱۳ ۲-۲-۷-۱- آزمایش‌های مصالح فولادی رد ۳-۲-۷-۱- آزمایش مقاومت برشی میانقاب‌های مصالح بنایی ۱۳ ۴-۲-۷-۱- آزمایش‌ها و اطلاعات ژئوتکنیک رد۱ ۸-۱- تحلیل خطر زلزله و تهیه‌ی طیف طراحی :۱۱ ۱-۸-۱- شتابنگاشت‌ها ۱0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱(-۹- جمع‌بندی یی ری ی ری ری رو ری ور وربور ور و ور رو رو و ور ری یوررب ۱۱۸ پیوست‌های فصل اول پیوست ۱- نمونه‌ی چک‌لیست بازدید محلی :۱۵ پیوست ۲- نمونه‌ی چک‌لیست بررسی مدارک موجود ی در پیوست ۳- نمونه‌ی چک‌لیست سونداز ۳ پیوست ۴- نمونه‌ی چک‌لیست ارزیابی کیفی ی ی ی ی ی یه هر فصل دوم- مدل‌سازی ۱-۳- مقدمه م۳۳ ۲-۲- ملاحظات کلی مدل‌سازی سازه ۳۹ ۱-۲-۲ مدل‌سازی دوبعدی و سه‌بعدی برای تحلیل‌های خطی و غیرخطی ری اهر ۲-۲-۲- دیافراگم‌ها ۳۳ ۳-۲-۲- اعضای سازه‌ای اصلی و غیراصلی دا ۴-۲-۲- پیجش وم 68 ۵-۲-۲- اجزای غیرسازه‌ای را ۶-۲-۲ اثر میانقاب‌ها ۵ ۷-۲-۲- اندرکنش خاک و سازه ار ۸-۲-۲- مدل‌سازی پی‌های ساختمان 60 ۱-۸-۲-۲ پی‌های سطحی اور ۲-۸-۲-۲ پی‌های عمیق ار ۳-۲- مدل‌سازی اجزا ار ۱-۳-۲- رفتار تلاش- تغییرشکل اجزا زر ۲-۳-۲- مقاومت اجزا ار ۱-۲-۳-۲- مقاومت تیرها زر ۲-۲۸-۳-۲- مقاومت ستون‌ها زر ۳-۳-۲ مدل‌سازی اجزا در تحلیل خطی یویر وروی یویر یرو ۱۵ ۱-۳-۳-۲ تیر و ستون 2 ۲-۳-۳-۲ مهاربند همگرا و ۴ ۳-۳-۳-۲ مهاربند واگرا شحو ۴-۳-۳-۲- تیر پیوند ام -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳- محدوده‌ی کاربرد روش‌های تحلیل ری ری ور ور یی وروی ویر یور وی یور ری ۱-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی خطی ب ی یرو ری ری وروی وی ری ور ور ۲-۳-۳ شرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی خطی پ ری و وروی یویر و یوررب ۳-۲-۳ شرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی غیرخطی یی یی یی ی یی ی ۴-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی غیرخطی مم یم ۴-۳- روش تحلیل استاتیکی خطی ی وی ری ری ور ری ویو و ی ۱-۴-۳ تعیین زمان تناوب اصلی نوسان سازه یی و ۲-۳-۳- محاسبه‌ی برش پایه ج با ۳-۳-۳ توزیع نیروی جانبی در ارتفاع ری ی ری ری ۲-۵-۳- روش تحلیل تاریخجه زمانی ار ار یر ار رت یر و در و رک ور رت ور در ور را ور ار را رد ور کر در نا ۶-۳- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی و ویو ۱-۶-۳- الگوی توزیع بار جانبی ی ور ۳-۶-۳ محاسبه‌ی تغییرمکان هدف دم ۱-۳-۶-۳ مدل ساده شده‌ی نیرو- تغییرمکان سازه (مدل دوخطی) و -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۶-۳ زمان تناوب اصلی موثر (ع71) 0 ۳-۳-۶-۳ تغییرمکان هدف و 0 ۴-۳-۶-۳ اصلاح تغییرمکان هدف برای پیجچش ۹۹ ۵-۳-۶-۳ اصلاح تغییرمکان هدف بر اساس صلبیت دیافراگم یر یور یور یور رورا با نا ۴-۶-۳- خلاصه‌ی روند تحلیل استاتیکی غیرخطی وم ۹۹ ۷-۳- روش تحلیل دینامیکی غیرخطی وک ۱ ۸-۳- اصلاح و تکمیل نتایج تحلیل ۵ ۱-۸-۳ اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله ی ری ی ی را ۱۵ ۲-۸-۳- اثر مولفه‌ی قائم زلزله وم ۳ 0 ۳-۸-۳ اثر ۳-۸ اه ۴-۸-۳- ملاحظات پیجش ری ۵-۸-۳- تحلیل دیافراگم و اجزای آن تاره ۱ ۱-۵-۸-۳ تیر لبه‌ی دیافراگم رب ۸ ۱ ۲-۵-۸-۳ برش گیرهای دیافراگم و۱0 ۳-۵-۸-۳- کلاف‌های کششی دیافراگم م۱0 ۶-۸-۳- تحلیل دیوارهای بنایی یی ی و۸ ۱ ۷-۸-۳- اتصال بین ساختمان‌های چند بخشی م۳ ۱ ۸-۸-۳- تحلیل اجزای غیرسازه‌ای و ۱ ۹-۳- بارهای قائم و و و 0 6 ۱ فصل چهارم- روند ارزیابی ۱-۳- مقدمه 00 ۲-۴- ارزیابی خطی هرد ۵ ۱-۲-۴- تر کیب نتایج تحلیل ۱۱۳ ۱-۱-۲-۴- اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلرله ۱ ۳-۱-۲-۴ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی ۱۵۱۸ ۳-۱-۲-۴ نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل ۱۵۱۸ ۴-۱-۲-۴ نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ی یر ۱۵2 ۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش ۵۵ ۱-۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل 6 ۱۵ ۲-۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ی ی یر یر ریت ره -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۴- ارزیابی خطی اعضا 0/8 ۱ ۱-۳-۲-۴- ارزیابی تیرها 0/8 ۱ ۲-۳-۲-۴ ارزیابی ستون‌ها ۳۷۴ ۱۱ ۳-۳-۲-۴ ارزیابی اتصال تیر به ستون و چشمه‌ی اتصال را ار ۱۵ ۴-۳-۲-۴ ارزیابی دیافراگم و چشمه‌ی اتصال دال- ستون رد۱۵ ۵-۳-۲-۴- ارزیابی مهاربند و دیوار برشی فولادی یر یدرد( ۶-۳-۲-۴ ارزیابی دیوار برشی بتنی و دیوار میانقاب یر هر ۱۵ ۷-۲-۲-۴- ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی ی وی ی ۸ ار۱۵ ۸-۳-۲-۴- ارزیابی پی رز ۹-۲-۲-۴ ارزیابی اجزای غیرسازه‌ای ی ی یر پر ۱۵۷ ۳-۴ ارزیابی غیرخطی اعضا ی ی ری ی ودره ۱ ۱-۳-۴- تر کیب نتایج تحلیل پ یر ری ر ‏ پر و ‏ ر ی ری رورررر ور۵ ۱ ۱-۱-۳-۴- اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلزله ۱۵ ۲-۱-۳-۴ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های غیرخطی ی ی رد۱ ۲-۳-۴- کنترل معیارهای پذیرش ی ی ی یر رد۱ ۱-۲-۳-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل رد۱ ۲-۲-۳-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ی ی رازه۱۵ ۳-۳-۴- ارزیابی غیرخطی اعضا ۱61۴ ۱-۳-۳-۴- ارزیابی تیرها رد ۵ ۲-۳-۳-۴ ارزیابی ستون‌ها وم ۱۹۳60 ۳-۲-۳-۴- ارزیابی اتصال صلب تیر به ستون و چشمه‌ی اتصال ب ر بر۱۵ ۴-۳-۳-۴ ارزیابی دیافراگم و چشمه‌ی اتصال دال- ستون یر پر ۵ ۱۱۸ ۵-۲-۳-۴- ارزیابی مهاربند و دیوار برشی فولادی ی بر ری ۱۱۸۵ ۶-۳-۳-۴ ارزیابی دیوار برشی بتنی و دیوار میانقاب ۱۱۸۵ ۷-۲-۲-۴- ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی ی ررر۸۵ ۱۱ ۸-۳-۳-۴- ارزیابی پی رز ۱ ۹-۳-۳-۴- ارزیابی اجزای غیرسازه‌ای ر یی ‏ رر رر ۱۱ فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۱- ۵- تعریف مثال از ۱۱ ۲-۵- بازرسی وضعیت موجود و بررسی اطلاعات و مدارک ساختمان پر ی ۱: ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵- تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات و ۱ ۴-۵- تعیین سونداژها و آزمایش‌های مقاومت مصالح و زئوتکنیک ره ۵ ۱-۴-۵- سونداژها اه ۱۵ ۲-۴-۵- آزمایش‌های مقاومت مصالح ره ۱۵ ۳-۴-۵- آزمایش‌های ژئوتکنیک رازه ۱۵ ۵-۵- تحلیل خطر زلزله و طیف طراحی ۱۹۳ ۶-۵- محاسبات بارهای مرده و زنده رو ۵ ۷-۵- مدل‌سازی خطی ره ۱۵ ۱-۷-۵- فرضیات مدل‌سازی ارم ۵ ۸-۵- محاسبات بار زلزله یر ی یر و ی ر رو ر ره ۱۵ ۹-۵- کنترل اولیه‌ی اعتبار روش تحلیل استاتیکی خطی ۳ ۱۰-۵- بررسی پارامترهای اثرگذار و ۱0 ۱-۱۰-۵- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد زلزله یر ور ۱۵6 ۲-۱۰-۵- اثر مولفه‌ی قائم زلزله رد ۱ ۳-۱۰-۵- اثر ۳-۸ رن ۱ ۴-۱۰-۵- ملاحظات پیجش ار ۱ ۵-۱۰-۵- بررسی صلبیت دیافراگم و نیروهای وارد بر آن مک ۶-۱۰-۵- ترکیب بارها یور ۵ ۱۳ ۱۱-۵- تحلیل خطی و محاسبه‌ی مقادیر نیازها ۱0 ۱۳-۵- محاسبه‌ی ظرفیت اعضا 0 ۱۳-۵- محاسبه‌ی 1۳1 اعضا رن ۱ ۱۴-۵- انتخاب نهایی روش تحلیل ۳ ۱ ۱۵-۵- کنترل معیارهای پذیرش تیرها ۱ ۱۶-۵- کنترل معیارهای پذیرش ستون‌ها ۱۹۴ ۱۷-۵- کنترل معیارهای پذیرش مهاربندی‌ها :۱ ۱۸-۵- کنترل معیارهای پذیرش اتصالات م۱۹ ۱-۱۸-۵- کنترل اتصالات مهاربندی‌ها ۱0۹90 ۱-۱-۱۸-۵- اتصال گوشه ۱ ۲-۱-۱۸-۵- اتصال میانی و۱8 ۲-۱۸-۵- کنترل اتصالات تیرهای خورجینی به ستون‌ها ۳ ۱-۲-۱۸-۵- کنترل ضخامت بال نبشی ۱۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۱۸-۵- کنترل جوش اتصال نبشی به ستون ادها ۳-۲-۱۸-۵- کنترل ضخامت صفحه‌ی زیر ستون ۳ ۱۹-۵- کنترل معیارهای پذیرش خاک و پی ها ۱-۱۹-۵- کنترل معیار پذیرش خاک اه ها ۲-۱۹-۵- کنترل معیار پذیرش پی‌ها رها ۱-۲-۱۹-۵- کنترل معیارهای پذیرش در پی‌های نواری و ۹ ۱۳۹ ۲-۲-۱۹-۵- کنترل معیارهای پذیرش تیرهای رابط رها ۲۰-۵- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری ۱۳۹۴ پیوست (الف)- نقشه‌های اصلاح‌شده‌ی معماری و اولیه‌ی سازه ۳۹0 پیوست (ب)- موقعیت سونداژ و نمونه‌گیری ۳۳۵ پیوست (ج)- نمونه‌های محاسبات دستی ظرفیتء 17۳14 و معیارهای پذیرش برای المان‌های سازه‌ای هرا فصل ششسم- مثال دوم (ساختمان پنج طبقه‌ی فولادی) ۱- ۶- تعریف مثال هرد وا ۲-۶- بازرسی وضعیت موجود ساختمان و بررسی اطلاعات و مدارک ۳۳۹ ۳-۶ تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات و ۳۹ ۴-۶- تعیین سونداژها و آزمایش‌های مقاومت مصالح و زئوتکنیک ۱۳0 ۱-۴-۶- سونداژها ی ی ی ی رید دا ۲-۴-۶- آزمایش‌های مقاومت مصالح ی ۸ را ۳-۴-۶- آزمایش‌های ژئوتکنیک ۳ ۵-۶- مشخصه‌های مصالح اه را ۶-۶- تحلیل خطر از را ۷-۶- محاسبات بارهای مرده و زنده ری یی ری ری ری وروی ور ویر ری یوررب ۸۱ ۱ ۸-۶- روند کلی ارزیابی کمی ۳ ۹-۶- مدل‌سازی و تحلیل استاتیکی خطی اولیه مک ۵8 ۱۳ ۱-۹-۶- محاسبات بار زلزله به روش استاتیکی خطی ۵8 ۱۳ ۲-۹-۶- مدل‌سازی خطی اولیه وم ۱۳۵6۹ ۱۰-۶- بررسی پارامترهای اثر گذار ۳ ۱-۱۰-۶- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد زلزله ۳ ۲-۱۰-۶- اثر مولفه‌ی قائم زلزله در ۳-۱۰-۶-اثر ۳-۸ درا -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۱۰-۶- ملاحظات پیجش ۱۳ ۵-۱۰-۶- تحلیل دیافراگم و اجزای آن رن مها ۱-۵-۱۰-۶- بررسی صلبیت دیافراگم ۳ ۲-۵-۱۰-۶- بررسی تلاش‌های داخلی دیافراگم ۳ ۶-۱۰-۶- تر کیب بارها ۱۳۹ ۱۱-۶- انتخاب روش تحلیل ۳ ۱۳-۶- تحلیل دینامیکی خطی ره ها ۱۳-۶- محاسبه‌ی مقادیر نیاز اعضا بری از ۵ ۱ ۱۴-۶- محاسبه‌ی مقادیر ظرفیت اعضا ۳ ۱۵-۶- محاسبه‌ی مقادیر ‎1-1٩‏ اعضا ی یی ره ۵ ۱۵ ۱۶-۶- فرضیات تحلیل غیرخطی زد از ۱-۱۶-۶-اثر ۳-۸ رو را ۲-۱۶-۶- اثرات پیجش و ۱۳۳ ۳-۱۶-۶- تر کیب بارها ۳ ۴-۱۶-۶- مفاصل پلاستیک و محل آن‌ها هو ار ۵-۱۶-۶- اعضای اصلی برد را ۶-۱۶-۶- نقطه‌ی کنترل رد را ۷-۱۶-۶- الگوی بار جانبی برد را ۸-۱۶-۶- اتصالات ۳ ۱۷-۶- کنترل نیاز به انجام تحلیل دینامیکی خطی همراه با تحلیل استاتیکی غیرخطی رد از ۱۸-۶- تعریف رابطه‌ی بار- تغییرشکل ب ی ی و و ی ری پر ۱۸ ار ۱۹-۶- تحلیل غیرخطی ۳ ۱-۱۹-۶- تحلیل غیرخطی اولیه ۳ ۲-۱۹-۶- تحلیل غیرخطی نهایی ۱1 ۲۰-۶- کنترل معیارهای پذیرش ان ار ۱-۲۰-۶- کنترل معیارهای پذیرش تیرها بو پا ۵ ها ۲-۲۰-۶- کنترل معیارهای پذیرش ستون‌ها ۳ ۲۱-۶- جمع‌بندی و نتیحه‌گیری بخش سازه ی ی ی ی را ۲۲-۶ مدل‌سازی پی و ۱۳۹ ۳۳-۶ کنترل معیارهای پذیرش پی ۱۳۳ ۱-۲۳-۶- کنترل معیارهای پذیرش خاک ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲۳-۶- کنترل معیارهای پذیرش جچسم پی همم کر ۲۳-۶- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری بخش پی موم پیوست (الف)- نقشه‌های معماری 9 سازه و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ وصع موجود -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۳ ۱-۱- مقدمه هدف از شناخت وضع موجود ساختمان, گردآوری اطلاعات لازم برای مدل‌سازی» تحلیل و ارزیابی رفتار لرزه‌ای ساختمان است. این کار می‌تواند با دقت‌های متفاوت و صرف زمان و هزینه متناسب صورت گیرد. بدین ترتیب انجام مطالعات شناخت وضع موجود در سطوح متفاوت. بر اساس گستره‌ی اطلاعاتی که جمع‌آوری می‌شود.ء امکان‌پذیر خواهد بود. این سطوح به ترتیب افزایش دقت و گستره» به سطح اطلاعات حداقل, سطح اطلاعات متعارف و سطح اطلاعات جامع موسوم هستند. تعاریف این سطوح اطلاعات در بند (۶-۲-۲) دستورالعمل آرایه شده است. در این مجموعه, منظور از " دستورالعمل "» نشریه‌ی شماره ۳۶۰ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با عنوان "دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود" است. ۲-۱ مراحل شناخت وضع موجود ۴- تعیین سطح اطلاعات مورد نظر و ضریب آگاهی؛ ۶ تحلیل خطر زلزله و تهیه‌ی طیف طراحی. هر یک از مراحل فوق در بندهای بعدی توضیح داده شده است. بازدید از محل و آشنایی اولبه با ساختمان مورد بررسی جمع‌آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان تعبین هدف بهسازی شناخت وضع موجود شکل (۱-۱): مراحل شناخت وضع موجود -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱ با در این باز۱ راهنما ازدید از محل و آشنایی اولیه با حه‌ی این بازدید برآورد کلی در مورد میزا .ید باید به مسایلی نظیر موارد زیر دقت ی - وضعیت ظاهری ساختمان؛ - کیفیت نگهداری ساختمان در مدت ب - امکان انجام عملیات بهسازی احتمالی - وضعیت ابنیه‌ی مجاور از نظر نوع فاد ناشی از سیب ساختمان مجاور؛ - موانعی که ساختمان‌های مجاور می‌تو - وضعیت زمین اطراف ساختمان از نظر اری‌های اطراف؛ جدول (۱-۱): جمع‌آور بند (۱-۳-۱): بررسی ویژگی‌های ساختمان بند (۲-۲-۲): مشخصات مصالح بند (۳-۲-۲): مشخصات ساختگاه بند (۴-۲-۲): ساختمان‌های مجاور ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ساختمان ن آسیب‌پذیری ساختمان و برنامه‌ی مطالعاتی ارزیابی آسیب‌پذیری حاصل کرد: ره‌برداری؛ ٍ ساختمان در زمان‌های مختلف؛ سله و تراز طبقات و هم‌چنین بررسی وجود اجزای مشترک بین دو ساختم جنس و وضعیت آب‌های زیرزمینی» با توجه به سوابق قابل مشاهده محل مکان زمین‌لغزش, امکان وقوع پدیده‌ی روانگرایی و .... ی اطلاعات مورد نیاز برای مطالعات آسیب‌پذیری لرزه‌ای موارد بررسی مشخصات اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای میزان خطر زلزله در محل ساختمان نتایج اولیه‌ی آرزیابی مقاومت لرزه‌ای تاریخچه‌ی بهره‌برداری گذشته و آینده‌ی ساختمان ملاحظات خاص اقتصادی و اجتماعی مقررات و قوانین حاکم از جمله استانداردها و آیین‌نامه‌های طراحی و ارزیابی ساختمان کلیه‌ی مدارک فنی همانند نقشه‌های اجرایی و چون‌ساخت. دفترچه‌ی محاسبات, ننایج آزمایش‌های زمان ساخت و ... نوع و نحوه‌ی قرارگیری اعضا و اجزای سیستم باربر ثقلی و سیستم مقاوم در برابر زلزله نوع و نحوه‌ی قرارگیری اجزای غیرسازه‌ای موثر در سختی و با مقاومت اعضای سازه‌ای اطلاعات لازم از مشخصات مصالح اطلاعات مربوط به شرایط سطحی و زیرسطحی ساختگاه هندسه و محل پی‌ها و نشست احتمالی آن‌ها و نیز تغییرات احتمالی در شرایط تکیه‌گاهی بررسی مخاطرات ژئوتکنیکی نظیر روانگرایی» زمین‌لغزش و غیره شناسایی و تعیین ابعاد درز انقطاع موجود شناسایی اجزای مشترک و نقاط برخورد احتمال سقوط اجزای سست. انفجارء آتش‌سوزی و سایر عوامل در موقع زلزله ناشی از ساختمان مجاور فولادی ان و آثار ی مانند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۵ برای سهولت می‌توان اطلاعاتی را که لازم است در بازدید محلی برداشت شود.ء به صورت چک‌لیست طبقه‌بندی نمود. برای نمونه می‌توان از چک‌لیست پیوست شماره یک استفاده کرد و متناسب با ساختمان مورد بررسی؛ موارد دیگری را به چک‌لیست اضافه یا کم نمود. بندهای مرتبط با بازدیدهای محلی و توضیحات مربوط که در دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای دکر شده است. در جدول (۱- آینده‌ی آن و قوانین و استانداردهایی که در طراحی و اجرای آن به‌کار رفته و مقرراتی که در حال حاضر بر ارزیابی و بهسازی آن حاکم است» مشخص شود. برای این منظور جمع‌آوری و دسته‌بندی اطلاعات می‌تواند مطابق جدول (۱-۱) و چک‌لیست نمونه در ۵-۱- تعیین هدف بهسازی برنامه‌ریزی مطالعاتی برای شناخت وضع موجود ساختمان بر اساس هدف بهسازی تعیین شده» صورت می‌گیرد. مشاور باید در پیشنهاد هدف بهسازی» نظیر موارد زیر را مد نظر قرار دهد: ۱- کاربری ساختمان؛ ۲- میزان اهمیت ساختمان؛ ۳- عمر باقیمانده‌ی مورد انتظار ساختمان؛ ۴- وضعیت.» کیفیت و میزان اهمیت اجزای غیرسازه‌ای؛ ۵- ملاحظات اقتصادی و اجتماعی و خواسته‌های کارفرما. هدف بهسازی که میزان دقت و گستره‌ی مطالعات تحلیلی را تعیین می‌کندء بر اساس سطح خطر و سطح عملکرد ساختمان تعیین می‌شود. بنابراین در ابتدا سطح خطر و سطح عملکرد ساختمان تعریف می‌شود» سپس هدف‌های بهسازی تشریح‌شده در دستورالعمل بیان خواهد شد. ۱-۵-۱- سطح خطر سطح خطر لرزه‌ای در واقع شدت بارگذاری زلزله را نشان می‌دهد. برای این منظورء سه سطح خطر در دستورالعمل تعریف شده سطح خطر-۱: این سطح خطر بر اساس ۱۰ احتمال رویداد در پنجاه سال که معادل دوره بازگشت ۴۷۵ سال است. تعیین می‌شود. سطح خطر-۱ در استاندارد ۰۲۸۰۰ زلزله طرح نامیده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ی راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی سطح خطر-۲: این سطح خطر بر اساس ۲ احتمال رویداد در پنجاه سال که معادل دوره‌ی بازگشت ۲۴۷۵ سال است. تعیین می‌شود. سطح خطر-۲ به عنوان بیشینه‌ی زلزله محتمل نامیده می‌شود. سطح خطر انتخابی: این سطح خطر بر اساس هر احتمال رویداد دلخواه در پنجاه سال است که ممکن است در موارد خاص اختیار شود. رابطه‌ی بین طیف طرح مربوط به سطوح خطر مختلف به‌طور نمادین در شکل (۲-۱) نشان داده شده است. زمان تناوب ‏ شکل (۳-۱): طیف طرح مربوط به سطوح خطر زلزله ۲-۵-۱- سطح عملکرد ساختمان سطح عملکرد ساختمان بر مبنای سطح عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای طبق تعریف بندهای (۱-۵-۱) تا (۳-۵-۱) دستورالعمل تعیین می‌شود. سطح عملکرد اجزای سازه‌ای طبق بند (۱-۲-۵-۱) انتخاب و سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای از بند (۱- ۲-۲-۵) انتخاب می‌شود. با تر کیب سطوح عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای» سطح عملکرد کل ساختمان تعریف می‌شود. به‌طور کلی در ترکیب عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای باید در نظر داشت که سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای متناسب با سطح عملکرد اجزای سازه‌ای لحاظ شود. زیرا بدیهی است که سازه, نگهدارنده‌ی عضو غیرسازه‌ای است و سطح عملکرد آن نمی‌تواند اختلاف زیادی با سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای داشته باشد. ۱-۲-۵-۱ سطح عملکرد اجزای سازه‌ای سطوح عملکرد شش‌گانه‌ی اجزای سازه‌ای عبارت هستند از: سطح عملکرد ۱- قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه (10)؛ سطح عملکرد ۲- خرابی محدود؛ سطح عملکرد ۳- ایمنی جانی (1]5)؛ سطح عملکرد ۴- ایمنی جانی محدود؛ سطح عملکرد ۵- آستانه‌ی فروریزش (۳)؛ -------- صفحهٔ بعد -------- قصل اول- سناخت وضع موجود ۷ سطح عملکرد ۶ - لحاظ نشده. برای جزییات بیش‌تر در خصوص انتخاب سطح عملکرد اجزای سازه‌ای می‌توان» به بند (۱-۵-۱) دستورالعمل و جداول (ت ۳-۱) و (ت ۴-۱) در تفسیر دستورالعمل مراجعه کرد. ۲-۲-۵-۱ سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای شامل پنج سطح عملکرد به شرح زیر است: سطح عملکرد نج)- ایمنی جانی؛ سطح عملکرد (]- ایمنی جانی محدود؛ سطح عملکرد ۲۳- لحاظ نشده. برای انتخاب سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای به بند (۲-۵-۱) دستورالعمل یا جداول (ت ۵-۱) و (ت ۶-۱) تفسیر دستورالعمل ۳-۲-۵-۱ سطح عملکرد کل ساختمان جدول (۲-۱): سطح عملکرد کل ساختمان سطوح عملکرد سطوح عملکر اجزای قابلیت استفاده‌ی خرابی ایمنی جانی | ایمنی جانی آستانه‌ی لحاظ نشده غیرسازه‌ای بی‌وقفه (۱) محدود (۲) )۳( محدود (۴) فروریزش (۵) ع۶) بی‌وقفه (۸) ۸-1 قابلیت استفاده‌ی قابلیت استفاده‌ی 1-2 1-3 ن اد د )0( ۲-3 2 1-2 1-3 1-4 1-5 1-6 محدود ((1) لحاظ نشده ۳ ۳ ۳ 4 استانه‌ی فروریزش نیازی به ۳۳) : 135 بهسازی نیست. # به دلیل وجود اختلاف زیاد بین سطح عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای, این سطوح عملکرد برای ساختمان توصیه نمی‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۳-۵-۱- هدف بهسازی ۱-۳-۵-۱ بهسازی مبنا در بهسازی مبنا انتظار می‌رود که تحت زلزله‌ی سطح خطر-۱ء ایمنی جانی ساکنین تامین شود. هدف از این بهسازی ارتقای عملکرد ساختمان به حداقل مورد قبول بر اساس ایین‌نامه‌های طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله است. ۲-۳-۵-۱ بهسازی مطلوب در بهسازی مطلوب انتظار می‌رود که تحت زلزله‌ی سطح خطر -۰۱ ایمنی جانی ساکنین تامین شده و تحت زلزله‌ی سطح خطر -۲ ۳-۳-۵-۱ بهسازی ویژه در بهسازی ویژه نسبت به بهسازی مطلوب عملکرد بالاتری برای ساختمان مد نظر قرار می‌گیرد. یعنی با حفظ همان سطح عملکرد. سطح خطر بالاتری در نظر گرفته شده یا سطح عملکرد بالاتری تحت همان سطح خطر مربوط به بهسازی مطلوب منظور می‌شود و یا هر دو حالت در نظر گرفته می‌شوند. تعداد سطوح عملکرد و سطوح خطر نظیر می‌تواند یک یا بیش‌تر باشد. از سوی دیگر علاوه بر سطوح عملکرد و سطوح خطر مربوط به هدف بهسازی مطلوب, ممکن است موارد دیگری نیز در نظر گرفته شود. به‌طور معمول بهسازی ویژه برای ساختمان‌های مهم مانند بیمارستان‌هاء نیروگاه‌ها و غیره در نظر گرفته می‌شود.ء زیرا در این‌گونه بهسازی موضعی در واقع یک هدف نیست. دراین‌حالت مطالعات بهسازی بر اساس یکی از اهداف بهسازی انجام شده ولی عملیات اجرایی به دلیل محدودیت‌های اجرایی یا مالی در چند مرحله انجام می‌شود. در این‌صورت اجرای هر مرحله نباید اختلالی در -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تسناخت وضع موجود ۹ ۴-۵-۱- پیشنهاد هدف بهسازی در جدول (۳-۱) راهنمای تعیین اهداف بهسازی برای ساختمان‌های عمومی و دولتی مهم درج شده است. در این مرحله مشاور بر اساس بازدید از ساختمان و جمع‌آوری اطلاعات اولیه و با شناخت خواسته‌های کارفرماء هدف بهسازی را به کارفرما پیشنهاد می‌دهد و تعیین هدف بهسازری ۱ انتخاب سطح عملکرد اجزای سازه‌ای ۱ انتخاب سطح عملکرد اجزای غیرساز‌ای انتخاب سطح خطر سطح عملکرد -۱ قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه * سطح عملکرد -۸, خدمت رسانی بی‌وقفه ** خط -و: 7/۱۰ اخنها؛ دراد در *+۵سال سطح عملکرد ۳ خرابی محدود** سطح عملکرد -۱۶ فابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه* ‌ ۳ ۹ ل 9 ار 0 ۵ ۳ ارم ی 1 »9 سحلح خطر -۳۲: ۲ احنمال رویداد در ۰ سال سطح عملکرد ۳۳ ایمنی جانی سطح عملکرد ۲۳ ایمنی جانی سطح خطر انتخا احتمال دلخواه روبداد در ۵۰ سا سطح عملکرد -۴ ایمنی جانی محدود** سطح عملکرد -]ایمنی جانی محدود* ج خطر انتخابی -درصد احتمال دلخواه روبداد در ل سطح عملکرد -۶ لحاظ نشده** اک سطح عملکرد کل ساختمان سطح عملکرد ] 1-1 سطح عملکرد ۲.8 3 سطح عملکرد «(0) 15 مطالق جدول (۲-۱) سایر موارد ۳ انتخاب هدف بهسازی مبنا: سطح خطر ۱+ 5.] مطلوب: سطح خطر۱+ ۱.8 و سطح خطر ۳+*1) ویژه : سطح خطر ۱+ .]و سطح خطر ۳+ 1:) و سطح خطر انتخابی +عملکرد انتخابی یا (سطح خطر ۲+ ۱.5 یا عملکرد بالانس) محدود: به علت وجود محدودیت‌های مالی یا اجرابی. سطح عملکرد یا سحلح خطلر و با هر دو تست به هدف بهسازیی مننا پایین‌تر در نظر گرفته می‌سوند. موضعی: هدف بهسازی یکی از موارد بالا است. اما به علت وجود مجدودیت‌های مالی یا اجرایی. در هر مرحله‌ی زمانی تنها بخشی از بهسازی اجرا می‌شود. *توسط ضوابط ارزیابی دستورالعمل قابل کنترل است. * ضوابط کنترلی در دستورالعمل ندارد. شکل (۳-۱): مراحل تعیین هدف بهسازی در شکل (۳-۱) مراحل فوق به‌طور خلاصه ترسیم شده است. پس از تعیین هدف بهسازی, مشاور می‌تواند با توجه به بند (۷-۱) به سوالات زیر پاسخ دهد. ۱- تحلیل سازه به احتمال زیادء با چه روشی باید انجام شود؟ ۲- آیا آزمایش مقاومت مصالح لازم است؟ در صورت لزوم میزان آن تعیین شود؟ ۳- آیا آزمایش خاک لازم است؟ در صورت لزوم میزان آن مشخص شود؟ ۴- آیا مطالعات تحلیل خطر لازم است؟ در صورت لزوم سطح آن معین شود؟ -------- صفحهٔ بعد -------- روط ۶ جدو سیاسی- فرماندهی اول میراث فرهنگی بق بند (۵-۲-۲) دستو راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی ل (۳-۱): راهنمای تعیین اهداف بهسازی برای ساختمان: شرح ساختمان‌های اصلی از هریک از مجموعه‌های نماد رهبری» نهاد ریاست جمهوری» هیات دولت.» ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح و انتظامی» وزارت کشور ساختمان‌های اصلی هریک از مجموعه‌های مجلس., قوه‌ی قضاییه, استانداری‌ها و فرمانداری‌هاء بانک مرکزی و خزانه الف- ساختمان‌های بیمارستانی شامل قسمت‌های اورژانس» جراحی و خدمات حیاتی وابسته به آن‌هاء مراکز اورژانس پزشکی و مراکز مخابراتی اصلی ب- مراکز امداد و نحات» آتش‌نشانی» مراکز هلال - احمرء مراکز اصلی نیروهای انتظامی (پلیس)» تاسیسات ناوبری فرودگاهی و مراکز مخابراتی بخشداری‌هاء مراکز فرماندهی نیروهای مسلح و انتظامی در استان‌ها الف- دانشگاه‌هاء حوزه‌های علمیه. مدارس؛ ساختمان‌های اصلی وزارتخانه‌هاء. سازمان‌های مهم و موسسات تحقیقاتی " ب- ادارات کل وزارتخانه‌ها ادارات مر کزی سازمان‌های مهم در استان‌ها مساجد و مصلی‌هاء ساختمان‌های تجمعی فرهنگی شهرداری‌هاء استادیوم‌های ورزشی, کتابخانه‌ها.ء پایانه‌های مسافربری, سالن‌های فرودگاه‌ها و مراکز تجمعی بیش از ۳۰۰ نفر موزه‌هاء بناهای تاریخی» کتابخانه‌های نفیس نظیر ملیء مجلسء و مراکز اسناد ملی خطرناک و بسیار حساس از لحاظ آلودگی محیط‌زیست در این ط (عات موردنظر و ضریب آگاهی مان‌های فولادی با دوره‌ی ساله -------- صفحهٔ بعد -------- بهسازی انتخاب شده, ضریب آگاهی» ۰ طبق جدول (۵-۱) تعیین می‌شود. جدول (۴-۱): انتخاب سطح اطلاعات و تعیین میزان آزمایش‌ها! (انجام آزمایش گاهی لازم نیست.) (در هر حال انجام آزمایش لازم است.) آزمایش‌های مصالح, لااقل در حد متعارف طبق بند (۲-۳-۲-۲-۵) دستورالعمل للازم است. آزمایش‌های مصالحء لااقل در حد جامع طبق بند (۳-۳-۲-۲-۵) دستورالعمل لازم است. اگر سطح اطلاعات متعارف مورد نظر باشد. انجام آزمایش‌های مصالح. لااقل در حد متعارف طبق بند (۲-۳-۲-۲-۵) دستورالعمل لازم است. اگر سطح اطلاعات متعارف مورد نظر باشد. انجام اگر سطح اطلاعات جامع مورد نظر باشد.ء انجام آزمایش‌های مصالح, لااقل در حد متعارف طبق بند آزمایش‌های مصالح, لااقل در حد جامع طبق بند (۲-۳-۲-۲-۵) دستورالعمل لازم است. (۳-۳-۲-۲-۵) دستورالعمل لازم است. اگر سطح اطلاعات حداقل یا متعارف مورد نظر باشد. آنجام آزمایش‌های مصالحء لااقل در حد متعارف طبق بند (۲-۳-۲-۲-۵) دستورالعمل لازم است. اگر سطح اطلاعات حداقل مورد نظر باشد.ء نیازی به انجام ۱- با توجه به سطح اطلاعات موجود و وضعیت ساختمان, می‌توان از جدول پیشنهادی پیوست- ۲ دستورالعمل برای تعیین میزان آزمایش‌ها استفاده کرد. سطح اطلاعات لازم بر اساس هدف بهسازری از جدول (۵-۱) تعیین شده و بر پایه‌ی آن میزان آزمایش‌ها مشخحص می‌شود. به عبارت دیگر هر چه میزان اطلاعات بیش‌تر و مراجع آن معتبرتر باشد. ضریب آگاهی بزرگ‌تری را می‌توان انتخاب نمود. جدول (۵-۱): ضریب آگاهی اطلاعات متعارف و جامع استفاده از کلیه‌ی روش‌های تحلیلی بلامانع است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۷-۱- بازرسی وضعیت موجود.ء شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها بازرسی وضعیت موجود از دو جنبه‌ی شناخت وضعیت ظاهری اجزای مورد بررسی (سازه‌ای یا غیرسازه‌ای) و مشخصات فیزیکی مصالح و خاک مورد توجه قرار می‌گیرد. برای شناسایی وضعیت ظاهری اعضا لازم است که موانع و پوشش‌های معماری برداشته شده تا اندازه‌گیری ابعاد عضو مورد بررسی ممکن باشد. به این عملیات در اصطلاح سونداژز گفته می‌شود. در بخش دوم برای تعیین مشخصات مصالح به‌کار رفته در ساختمان مانند تنش تسلیم فولاد یا مقاومت فشاری بتن باید نمونه‌ای از مصالح مورد نظر با ابعاد ۱-۷-۱ بازرسی وضعیت موجود بازرسی وضعیت موجود ساختمان شامل بازرسی عینی و مشاهده‌ی اعضای سازه‌ای و غیرسازه‌ای است. به‌این وسیله تطابق وضع موجود با آن‌چه در مدارک فنی درج‌شده است. کنترل می‌شود. در این بازدید پوشش معماری در نقاط منتخب تا رسیدن به اعضا و پیشنهاد می‌شود سوندازژها بیش‌تر در ناحیه‌ی اتصالات صورت گیردء زیرا این مزیت مهم را دارد که هم‌زمان هم اتصال و هم اعضای متصل شده» مورد بازدید قرار می گیرند. در چک‌لیست نمونه در پیوست شماره سه. اطلاعاتی که هنگام سونداز اجزای مختلف ساختمان باید برداشت شود.ء آرایه شده است. نمونه‌های مورد اآرزیابی تعداد آرزیابی‌ها توضیحات حداقل یک انصال از هر هر نوع اتصال مانند اتصال ثیر به ستون ت. نمونه اتصال اجزای سازه‌ای | میانی, تیر به ستون کناری, سئون به باید اتصالات بیش‌تری از آن نوع بررسی شود تا در صورت مشاهده تفاوت بین نمونه‌های بازدید پی و غیره ۱ حداقل سه اتصال از هر شده, بازرسی از اتصالات دیگر تا رسیدن به یک نمونه اتصال قضاوت مشخص ادامه یاید. حداقل یک نمونه از هر اگر تخطی از نقشه‌های موجود ملاحظه شود. اجزای معماری, اجزای مکانیکی و برقی را ره ۱ [ نوع عضو غیرسازه‌ای حداقل ۱۰/ اجزا از هر نوع بازرسی شود. ۱ 1 حداقل سه نمونه از هرنوع | اگر هم‌خوانی بین نمونه‌ها مشاهده نشود. حداقل اجزای معماری» اجزای مکانیکی و برقی 1 : 1 : عضو غیرسازه‌ای ۰ اجزا از هر نوع بازرسی شود. ۱- سفت‌کاری دیوارها در صورتی که به عنوان میانقاب لحاظ شود.ء در گروه اجزای سازه‌ای قرار می‌گیرد. هم‌چنین برداشست اطلاعات برای برخی اجزای غیرسازه‌ای طبق جدول (۱-۹) دستورالعمل لازم نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل اول- سناخت وضع موجود ۳ ۲-۷-۱- شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها مشخصات مورد نیاز مصالح شامل مقاومت کرانه‌ی پایین و مورد انتظار مصالح است. که به ترتیب در تعیین ظرفیت کرانه‌ی پایین فولادی بر اساس سطح اطلاعات مورد استفاده در تعیین هدف بهسازی» آورده شده است. جدول (۷-۱): نحوه‌ی تعیین مشخصات مصالح فولادی 1 مشخصات اسمی یا طراحی درج شده در مدارک معتبر حاوی گزارش آزمایش قبلی مصالح ای مقاومت کرانه‌ی پایین ضربدر ۱/۱ مد متعارف 1 : متوسط منهای یک انحراف معیار نتایج : آزمایش جامع (در صورت وجود مدارک معتبر حاوی گزارش آزمایش یار متوسط مقادیر حاصل از آزمایش ۱-۲-۷-۱ آزمایش‌های مصالح فولادی در بعضی مواردء مانند هنگامی که راجع به خصوصیات فولاد مصرفی تردید وجود دارد. لازم است تغییرشکل نسبی نمایی نیز با توجه به منحنی‌های تنش- کرنش استخراج شود. نقاطی انتخاب شوند که با موقعیت‌های ار تعییرو شده برای بازرسی 29 صعیت موجود اشتراک داشته باشند. به این ترتیب می‌توان تی‌داد سونداژها را کاهش داد. برای نمونه‌برداری از اجزای فولادی رعایت نکات ایمنی زیر توصیه می‌شود: ۱- نمونه‌برداری از تیرها در نقطه‌ی عطف لنگر خمشی و از بال تیر صورت گیرد که دارای کم‌ترین تلاش خمشی است. ۲- مناسب‌ترین موقعیت برای نمونه‌برداری از ستون‌هاء انتهای بالایی ستون‌های تراز بام است. ۳- گرم کردن فولاد برای نمونه‌برداری» موجب نرم شدن مصالح شده و توصیه می‌شود از این کار احتراز شود. ۴- هرگاه ادوات اتصال نظیر پیچ با پرج برای آزمایش انتخاب شوند.ء در هنگام برداشت باید پیچ مناسبی را به‌طور دایم به جای آن‌ها قرار داد. -------- صفحهٔ بعد -------- ر۱ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۵ نمونه‌برداری از قطعات متصل‌شده با جوش برای آزمایش جوش باید با مرمت آن ناحیه همراه باشد. جدول (۸-۱): تعداد آزمایش‌های شناسایی مصالح وضعیت مدارک معتبر حاوی گزارش آزمایش مصالح تعداد آزمایش‌ها اجزای آزمایش‌شونده وجود ندارد یا با نتایج موجود در مدارک فنی اعضای سازه‌ای شامل اتصالات که حتی‌المقدور از اجزای حداقل سه آزمایش کششی از هر نوع عضو در مغایرت دارد. هر چهار طبقه تکرارشونده باشند. ۳-۲-۷-۱ آزمایش‌های بتن و میلگرد ساختمان‌های بتنی " رجوع شود. ۳-۲-۷-۱ آزمایش مقاومت برشی میانقاب‌های مصالح بنایی صفحه کنترل شوند.ء لازم است آزمایش مقاومت برشی ملات دیوار صورت گیرد. برای کسب اطلاعات بیش‌تر به فصل اول نشریه‌ی ۴-۲-۷-۱ - آزمایش‌ها و اطلاعات ژئوتکنیک هم‌زمان با انجام آزمایش‌های مصالح سازهء در سطوح اطلاعات متعارف و جامع لازم است آزمایش‌های ژئوتکنیکی نیز برای ساختگاهی محل ساختمان باشد. با توجه به سطح اطلاعات, برنامه‌ی آزمایش‌ها مطابق جدول(۹-۱) تعیین می‌شود. جدول (4-۱): تعداد آزمایش‌های ژئوتکنیک وضعیت مدارک معتبر حاوی گزارش بررسی ساختگاه تعداد آزمایش‌ها هی وجود ندارد یا ناقص است. حداقل یک گمانه وجود ندارد یا ناقص است. حداقل چهار گمانه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۵ ۸-۱- تحلیل خطر زلزله و تهیه‌ی طیف طراحی در کلیه‌ی روش‌های تحلیل سازه در بهسازی لرزه‌ای» داشتن طیف طرح لازم است. طیف طرح مربوط به سطح خطر -۱ را می‌توان از استاندارد ۲۸۰۰ استخراج نمود. اما هرگاه استفاده از سطح خطر-۲ یا هر سطح خطر متفاوت با سطح خطر-۱ لازم باشد» یا (۱۰-۱) است. جدول (۱۰-۱): تعیین طیف‌های طراحی طیف طرح استاندارد - مقدار ۸ از نقشه پهنه‌بندی استاندارد ۲۸۰۰ قابل تعیین است. (برای سطح خطر-۱) - برای تعیین شتاب مبنا » مراحل : ژُه ساختگاه مطابق بند (۱-۴-۶-۱ تور طیف طرح ویژه ساختگاه برای بعیین ب مبنای طرح, مراحل تحلیل خطر ویژه ی بق بند دستورالعمل ت میگ (برای هر سطح خطر ۱ ۳۱9۳ هی 7 ی ۱ - شکل طیف می‌تواند به یکی از صورت‌های زیر مطابق بند (۲-۴-۶-۱) دستورالعمل باشد: ۱- طیف طرح با شکل ثابت؛ ۲- طیف طرح با خطر ثابت؛ ۳- طیف طرح میانگین و یا طیف طرح میانگین به علاوه انحراف معیار. طیف طرح ویژه ساختگاه ۱-۸-۱ ستاب‌نگاشت‌ها در صورتی که استفاده از شتاب‌نگاشت در تحلیل لرزه‌ای ساختمان مورد نظر باشد.ء لازم است که این شتاب‌نگاشت‌ها حداقل از سه زلزله‌ی مختلف در دسترس باشند. در صورت عدم وجود شتاب‌نگاشت مناسب برای محل مورد نظرء به تعداد کافی می‌توان از شتاب‌نگاشت‌های مصنوعی بدین منظور استفاده نمود. سایر ضوابط تعیین شتاب‌نگاشت‌ها مطابق استاندارد ۰ است. ۹-۱- جمع‌بندی پس از انجام مطالعات» سونداژها و در صورت لزوم آزمایش‌های تعیین‌شده در این فصل, اطلاعات زیر که در بخش‌های مدل‌سازی و تحلیل مورد استفاده قرار می‌گیرند. به دست می‌آید. ۱ وضعیت ساختمان‌های مجاور؛ ۲- نقشه‌های وضع موجود شامل هندسه و پیکربندی وضعیت موجود ساختمان از نظر سازه‌ای و معماری به همراه جزییات کافی برای مطالعات بهسازی لرزه‌ای؛ ۳- هدف بهسازی مشتمل بر سطوح خطر و سطوح عملکرد؛ ۴- سطح اطلاعات؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ص راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۵- مشخصات مصالح فولادی و بتنی و میلگرد به‌دست آمده از مدارک فنی یا آزمایش‌های انجام‌شده؛ ۶- مشخصات ژئوتکنیکی زمین محل پروژه؛ ۷ طیف طرح و در صورت لزوم شتاب‌نگاشت‌های مورد نیاز. ارزیابی اولیه از وضعیت موجود ساختمان که بدون انجام سونداژ و آزمایش‌ها و به استناد مدارک و اطلاعات موجود و نیز نتایج بازرسی شهودی توسط ارزیاب مجرب صورت می‌پذیرد. تحت عنوان ارزیابی کیفی شناخته می‌شود. این اصطلاح در دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود مطرح نشده است. نمونه‌ای از چک‌لیست‌های ارزیابی کیفی در پیوست شماره چهار ارایه شده -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱-- نمونه‌ی جک‌لیست بازدید محلی پیوست ۲- نمونه‌ی چک‌لیست بررسی مدارک موجود پیوست ۳-- نمونه‌ی چک‌لیست سوفغاز پیوست ۳ نمونه‌ی چک‌لیست ارزیابی کیفی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تسناخت وضع موجود ۸ پیوست ۱- نمونه‌ی چک لیست بازدید محلی ۱ آدرس ساختمان: ۲- طول و عرض جغرافیایی در ورودی اصلی ساختمان: ۳- کروکی موقعیت زمین و ساختمان: االاالااالاا ۱۱۱۱۱0۱۱۱۱۱0 ۴- آیا تجهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز در ساختمان وجود دارد؟ خیرل] بله ل]ء وضعیت تجهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز: ۵- آیا تحجهیزات آتش نشانی در ساختمان وجود دارد؟ خیر[] بله‌ل]. وضعیت تجهیزات آتشن‌نشانی: ۶- آیا رویه‌ی مقاوم در برابر آتش بر روی اعضای سازه‌ای وجود دارد؟ خیرل] بله‌ل]. جنس و وضعیت رویه‌ی مقاوم در برابر آتش: ۷- آیا تغییرات در پلان معماری اولیه وجود دارد؟ خیرل[] بلهل]ء شرح تغییرات پلان معماری: ۸- آیا بخش جدیدی به سازه‌ی موجود اضافه شده است؟ خیر[] بله‌ل] شرح بخش‌های جدید اضافه‌شده: -٩‏ وضعیت توپوگرافی منطقه: ساختمان واقع بر خطالراس با سراشیبی تند 1 ساختمان واقع بر خطالقعر و نواحی پست 1 ساختمان در مجاورت خاکریزی یا خاکبرداری ساختمان بر روی زمین با شیب تند 0 ۰- آیا احتمال دارد ساختمان بر روی خاک دستی احداث گردیده باشد؟ خیرل] بل‌[] ۱- آیا سابقه‌ی روانگرایی در منطقه دیده شده است؟ خیرل] بله3] ۳- آیا احتمال روانگرایی در منطقه وجود دارد؟ خیرل] بله[] ۳- آپا سابقه‌ی زمین‌لغزش در منطقه دیده شده است؟ خیرل] بله[0] ۴- آیا احتمال زمین‌لغزش در منطقه وجود دارد؟ خیرل] بله3] ۵- آیا در نزدیکی ساختمان تونل, حفره‌های بزرگ و یا قنات وجود دارد؟ خیرل] بلهل] فاصله از ساختمان: ۶- آیا از نزدیکی ساختمان خط مترو عبور می‌کند؟ خیر[] بلهل] فاصله از ساختمان: ۷- آیا ساختمان در محدوده یا مسیر قنات قرار گرفته است؟ خیرل] بلل] ۸- آیا ساختمان در مسیل ساخته شده است؟ خیرل] بلل] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۹- ویژگی‌های اصلی و قابل توجه خاک: ۰- وضعیت زمین اطراف ساختمان از نظر جنس خاک و سطح آب زیرزمینی با توجه به سوابق قابل مشاهده‌ی محلی مانند گودبرداری‌های اطراف چگونه است؟ ۱- امکان انجام عملیات اجرایی بهسازی ساختمان در زمان‌های مختلف چگونه است؟ ۲۳- آیا محوطه‌ی لازم برای انجام عملیات اجرایی بهسازی و فضای لازم برای استقرار ماشین‌آلات موجود است؟ خیرل] بلل] ۳- آیا ساختمان‌های مجاور در انجام عملیات اجرایی بهسازی مانع ایجاد می‌کنند؟ خیرل] بلهل] ۴- وضعیت ساختمان‌های مجاور: دش 8 لا وج اش ا وجدنش ا 0 لا سا مق شش ۵- شناسایی وضعیت اجزای مشترک با ساختمان محاور: و ی شسشی ششک ی ی ۶- بررسی احتمال آسیب ناشی از ساختمان مجاور: سا تک ی سس مس ۷- کیفیت نگهداری از ساختمان در طول بهره‌برداری: وجود خوردگی یا زنگ‌زدگی در اجزای سازه‌ای ۲ وجود فرسودگی در اجزای غیر سازه‌ای 0 ۸- نوع پوشش اجزای سازه‌ای چگونه است؟ ۹- آیا ساختمان دارای آسانسور است؟ تعداد و ظرفیت آن ذکر شود؟ ۰- فهرست اجزای غیرسازه‌ای ساختمان ضمیمه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲- نمونه‌ی چک لیست بررسی مدارک موجود ۲- تاریخجه‌ی ساختمان: سال طراحی سازه: سال شروع ساخت: سال بهره‌برداری: ۳- عوامل ساخت: کارفرما: مشاور: پیمانکار: بهره‌بردار: بش جرج ابا ۵- سطح کل زمین: متر مربع ۶- کاربری ساختمان: کاربری فعلی: کاربری قبلی: ْ اسناد و مدارک موجود موجود نیست 1 9 اتود 1 - مقاطع ساختمان 0 ۵ 0 تاو اه اه ها - نقشه‌ی محوطهی ساختمان 6 تن : اک و توس اه اه ق دا و > ی و > و اک و -------- صفحهٔ بعد -------- راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی اسناد و مدارک موجود" موجود نیست 9 9 اقس است ورد نقض] نقشه‌های سازه‌ای جزیبات اتصالات مهاریندها ۵ ان - جزییات اتصال تما به سازه ۵ ان جزییات غیرسازه‌ای - دفترچه‌ی محاسات ۵ ان دستورکارها ۵ ان - صورتجلسه‌ها ۵ ان - فهرست نواقص تحویل‌موقت و مورتجلسه‌های رفع آن‌ها | 3 ]8 ان گزارش آزمایش مصالح ی که هرگونه مرمت یا بازسازی در ساختمان صورت گرفته است. لازم است مدارک مرتبط برای تعیین نواقص, مطابق با چک لیست فوق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تُسناخت وضع موجود ۳۳ ۸- سیستم سازه‌ای ساختمان: دیوار برشی فولادی ۱ قاب‌های با اتصالات خرجینی | قاب‌های فولادی با میانقاب موی 88 ۹- اجزای سازه‌ای: ۱-۹- دیوارهای سازه‌ای: دیوار برشی بتنی معمولی . ل] دیوار برشی بتنی هم‌بند ل] دیوار برشی فولادی 0 سایر ۰ و ۲-۹- پی‌ها: منفرد ل] نواری ل] گسترده ل] عمیق ۳ سایر ل] و ۳-۹- نوع دیافراگم: تیرچه بلوک 0 مهاربندی فولادی افقی ۳ دال بتنی 1 کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای 0 دال و تیرچه بتنی ۳ کف فلزی با پوشش بتن غیر سازه‌ای 0 طاق ضربی 0 کف فلزی بدون پوشش ۳ مرکب ۳ سایر 0 ۰ میانقاب‌ها ۱-۰- نوع مصالح میانقاب: ۳-۰ میانقاب‌های موجود در ساختمان کدام یک از شرایط زیر را ارضا می‌کنند: میانقاب جداشده ل]: میانقابی که در بالا و اطراف خود دارای درزهایی با قاب است به طوری که وقوع حداکثر تغییر شکل‌های مورد انتظار قاب را به‌طور آزادانه امکان‌پذیر می‌سازد. میانقاب برشی ل]: میانقاب در هر چهار طرف به‌طور کامل با قاب محیطی خود در تماس است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اول- تسناخت وضع موجود ۱- سونداز جزییات اتصال تیر به ستون ضخامت ورق‌های اتصال پروفیل‌های به‌ کار رفته در اتصال (نبشی,» سپری و...) نوع پروفیل طول قطعات اتصال(طول نبشی و ...) قطر پیچ‌هاً ی پرچ‌های به کار رفته تعداد پیچ‌ها و آرایش قرارگیری آن‌ها کروکی جزییا ۳۵ ت اتصال تیر به ستون -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولا ۲- سونداژ جزبیات تیرها هس ۳۲ | مشخمات ورق‌های تقویش ثامل ماه بند جوش و طول جوش و فواصل جوش‌ها .۳ | ۵ انا اس سس سس ۲۲ فخامت لابهی بتی در ترهی مرک 8 8 اس سس ۲۱۳ ۳ دی -------- صفحهٔ بعد -------- اول- سناخت وضع موجود ۳- سونداژ جزییات ستون‌ها بعد و طول جوش‌ها و فواصل جوش در ستون‌های ساخته‌شده از ورق یا ترکیبی از چند پروفیل ضخامت و ابعاد ورق‌های تقویتی بعد و طول جوش‌ها و فواصل جوش در ورق‌های تقویتی سس شین هه کروکی جزییات ستون‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولا ۴- سونداژ جزییات مهاربندها اس نوع پروفیل و ابعاد مقطع آن لا ۵ ضخامت و ابعاد ورق‌های اتصال (در صورت وجود) ۱۷ ۱ |۳۴ بط وطول جوش‌ها و فواصل آنها 8 ۵۳ فوامل قه‌هایاست 8 ۵0 ک -------- صفحهٔ بعد -------- ۵- سونداژ جزییات پای ستون‌ها مشخصات ورق‌های سخت کننده (ابعاد و ضخامت) ۵۵ ضخامت و ابعاد ورق کف‌ستون مشخصات قطعات اتصال (نبشی‌ها و...) فواصل و آرایش بولت‌ها کروکی جزییات پای ستون‌ها اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولاه ۶ سونداژ جزییات دیافراگم‌ها تاه ی تا 5 تا اس نا کروکی جزییات دیافراگم‌ها ک -------- صفحهٔ بعد -------- اول- سناخت وضع موجود ۷- سونداژز جزییات وصله‌ی ستون‌ها ماد ورق‌های وله وضخامت آن‌ها ۳ ۵0 | ی و طول جوش< ۳ سر کت ۳) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موحود- ساخنمان‌های فولاه برداشت شد برداشت نشد و فاصله‌ی میانقاب از طرفین و بالا با قاب محیطی مشخصات ابزار اتصال میانقاب به قاب در صورت وجود کروکی جزییات میانقاب‌ها ک -------- صفحهٔ بعد -------- اول- تُسناخت وضع موجود -٩‏ سونداژ جزییات اجزای غیرسازه‌ای ای سای اسای یکی و ی ۳5 سس ی سا 5 و همست 5 ۳ مرت ورقری وی موی سا هی ۳5 ابرست ی وی را ۳55 کدی تم راشای سا 5 کروکی موقعیت قرارگیری و ابعاد اجزای غیرسازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولا ۰- سونداژ جزییات اتصال اجزای غیرسازه‌ای نوع اتصال (جوشی, پیچی, استفاده از جداسازها) ۱ ]۱[ ۳ ۴۳| ۳ ها سس کروکی اتصال اجزای غیرسازه‌ای ک -------- صفحهٔ بعد -------- اول- تُساخت وضع موجود ۳ ای 0 8 کروکی ابعاد پی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- و - صل اول- تُساخت وضع موجود ۳۷ ۱- آیا مسیرهای انتقال بار ثقلی تا روی پی ادامه دارند؟ [] بله خر ل] نامشخص ۲- آیا مسیرهای انتقال بار جانبی تا روی پی ادامه دارند؟ ل] بله خر ل] نامشخص ۳- درز انقطاع با ساختمان‌های مجاور: ‏ ل] وجود دارد (ل] کم‌تر از مقدار محاز- ل] بیش‌تر از مقدار مجاز) لآوجود ندارد ۴- اجزای سازه‌ای مشترک بین ساختمان‌های مجاور: لآ وجود دارد ل] وجود ندارد ۵- آیا احتمال بروز سیب ناشی از ساختمان‌های مجاور وجود دارد؟ لا بله (ل] سقوط اجزای سست- ل] آتش‌سوزی- لا سایر موارد) ‏ لا خیر ۶ به‌طور کلی, سازه در پلان: لا منظم ل] نامنظم (لآعدم تقارن اعضای سیستم باربر جانبی- ل] توزیع نامتناسب جرم در پلان- [] نامنظمی هندسی) ۷- به‌طور کلی, سازه در ارتفاع: ل] منظم ل] نامنظم (ل] طبقه نرم یا ضعیف- ل] توزیع نامتناسب جرم- ل] نامنظمی هندسی) ل] نامشخص ۸- احتمال وقوع پیچش چقدر است؟ [] زیاد ل] متوسط ل] کم [] نامشخص ۹٩‏ آیا اعضای باربر جانبی در ارتفاع تغییر صفحه دارند؟ ‏ ل] بله ل] خیر ۰ آیا تیغه‌های داخلی به‌طور منظم و متقارن در کف طبقات توزیع شده‌اند؟ ل] بله ۲- پی ۱- نشست در سازه: ل] وجود ندارد ۳- وضع ظاهری پی‌ها: ل] مناسب ۳- آیا پی‌ها در یک تراز قرار دارند؟ [] بله ۴- تراز آب زیرزمینی نسبت به سطح زمین چقدر است؟ ل] بیش از ۲۰ متر ۵- آیا شواهدی از خاک‌شستگی و سایش خاک اطراف پی وجود دارد؟ ۶- آیا پی مشترک با سازه مجاور دارد؟ ۳- کف‌ها و بام ۱ ۷- آیا کف در مجاورت دهانه‌های مهاربندی‌شده دارای بازشو هستند؟ ‏ ل] بله (لآکم‌تر از مقدار مجاز- لا بیش از مقدار مجاز) لا خبر ۸- آیا بازشوهایی در کف با عرض بیش از( بعد ساختمان, وجود دارد؟ ‏ ل] بله [] خر ۹ انسجام و یک‌پارچگی کف‌ها و بام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ل] مناسب [] نامناسب ۰- اتصال قطعات بام به اجزای سازه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لا مناسب [ل] خطر سقوط وجود دارد ل] مصداق ندارد ۱- آیا ترک‌های غیرعادی در سقف‌های بتنی دیده می‌شود؟ [] بله 8 خیر ۳ نامشخص ۲- در صورت استفاده از ورق‌های موج‌دار در سقف. ورق‌ها به‌طور مطلوب به اسکلت سقف مهار شده‌اند؟ ل]بله لآخیر لأامصداق ندارد ۳- در سقف‌های تیرچه‌بلوک با دهانه‌های بیش از ۴ مترء تیرچه‌ها دارای کلاف عرضی هستند؟ لأ]بله ل]خیر ل]نامشخص ل] مصداق ندارد ۴- سیستم سقف در محل تکیه‌گاه‌ها به عناصر زیر سری به‌طور مناسب متصل شده است؟ لابله لأاخیر ل] نامشخص ۴- سازه‌ی فولادی ۵- مقاطع موجود از چه نوع است؟ [] ساخته شده از ورق ۶- مقاطع موجود چه شکلی است؟ ‏ ستون: َ ل] دوبل [] جعبه‌ای ل] مقاطع دیگر تیر: َ لا دوبل [] لانه زنبوری [] مقاطع دیگر مهار بند: لآ دوبل ل] مقاطع دیگر ۷- اتصالات از چه نوعی است؟ پیج لا جوشی لا پیچی- جوشی ۸- کیفیت کلی اجرا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ل] مناسب [] نامناسب ۳۹ یا مورد زنگ‌زدگی و خوردگی در اعضا مشاهده می‌کنید؟ ل] بله [] خیر ۰- آیا ستون کوتاه در قاب وجود دارد؟ [] بله ل] خیر ل] نامشخص -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۱- آیا فلسفه‌ی تیر ضعیف- ستون قوی رعایت شده است؟ ل] بله ۲۳- ستون‌هاء تیرها و دیوارهای برشی دارای سابقه‌ی آسیب قبلی ناشی از آتش‌سوزی و یا ضربه هستند؟ ۳- آیا جزییات فنی مناسب در اجرای ستون‌ها رعایت شده است؟ ل] بله ۴- آیا ستون‌ها در راستایی اجرا شده‌اند؟ [] بله ۵- آیا ظاهر ستون نشانگر احتمال وقوع کمانش است؟ ل] بله ۶- کیفیت اتصال را در محل تغییر مقطع ستون‌ها چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ل] مناسب نامناس ل] مصداق ندارد ۷- آیا اتصال در محل وصله‌ی ستون‌ها را مناسب ارزیابی می‌کنید؟ لا بله خر نامش ل] مصداق ندارد ۸- اتصالات تیر به ستون با جزییات مناسب اجرا شده‌اند؟ ل] بله ۹- آیا تیری که دارای خیز قابل توجهی باشد. وجود دارد؟ ۰- آیا اتصال با جزییات مناسب در محل وصله‌ی تیرها اجرا شده است؟ [] بله ف نامش< ل] مصداق ندارد ۱- آیا اتصال تیر پله به تیرهای طبقه و نیم‌طبقه مناسب است؟ [] بله خر نامش لا مصداق ندارد ۲۳- در تیرلانه‌زنبوری» چشمه‌ها در محل تکیه‌گاه در محدوده‌ی مناسب پوشانده شده‌اند؟ خر لا مصداق ندارد ۳- آیا طول نشیمن تیرها در محل تکیه‌گاه‌ها مناسب است؟ ل] بله ۴- کیفیت اجرا و جوش مقاطع» سخت‌کننده‌ها و... در تیرها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ل] مناسب ۵- آیا ابعاد صفحه‌ی پای‌ستون مناسب به‌نظر می‌رسد؟ [] بله ۶- اتصال ستون به صفحه‌ی پای‌ستون مناسب اجرا شده است؟ ‏ ل]بله ۷- بولت‌های مربوط به صفحه‌ی پای‌ستون مناسب اجرا شده است؟ ل] بله ۸- آیا امکان نفوذ آب و عدم قابلیت تخلیه‌ی آن در پای ستون وجود دارد؟ لا بله ۹- یا کیفیت اتصال گیردار در پای ستون مناسب است؟ [] بله ۴-۴- جوش و اتصالات جوشی ۰- آیا اجرای جوش در انصالات از کیفیت مناسبی برخوردار است؟ ۱(- آیا اتصالات با جزییات مناسب اجرا شده‌اند؟ 7۲- آیا جوش‌های نفوذی به‌طور صحیحی اجرا شده‌اند؟ ۳- اعوجاجی در اعضا که بر اثر گرما و تنش ناشی از جوشکاری به‌وجود آمده باشد. دیده می‌شود؟ ل] بله ۴- در اعضای متشکل از چند پروفیلء اجرای جوش‌ها مناسب است؟ [] بله ل] خیر ۵- کیفیت اجرای جوش‌های سربالا مناسب است؟ ۷- آیا مهره‌ها به‌طور کامل بسته شده‌اند؟ ۸ نوع مهاربندی‌ها چگونه است؟ لا هم محور ۹- شکل مهاربندی‌ها چگونه است؟ ‏ ل] ضربدری ۰- آیا مهاربندهایی که صرفا کششی باشند. وجود دارد؟ ۱ آیا اتصال مهاری‌ها به تیر و ستون مناسب است؟ 7۲- آیا اتصال مهاری‌ها به صفحات اتصال مناسب است؟ -------- صفحهٔ بعد -------- و - صل اول- اخت وضع موجود ۳۹ ۳*- آیا ابعاد و سختی ورق‌های اتصال مهاربند مناسب به‌نظر می‌رسد؟ [] بله ۴- طول جوش در اتصال مهارها به صفحات اتصال مناسب است؟ [] بله ۵- دو مهاربند در محل تقاطعء به‌درستی اجرا شده‌اند؟ ل] بله [] خیر ۶- آیا کمانش ظاهری در مهاری‌ها مشاهده می‌شود؟ ل] بله [] خیر ۷- مصالح دیوارها از چه نوعی است؟ ل] آجر سفالی ل] بلوک سفالی ل] بلوک سیمانی ل] آجر فشاری ل] آجر محوف ۸- ملات مصرفی دیوارها چیست؟ [] ماسه سیمان ل] ماسه آهمک [] نامشخص ۹- کیفیت ملات مصرفی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ لا مناسب نامناسب [] نامشخص ۰ کیفیت اجرای دیوارها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ لل] مناسب نامناس [] نامشخص ۱ آیا در محل درز انقطاعء تیغه‌ها و دیوارها قطع شده‌اند؟ ل] بله نامش ل] مصداق ندارد ۲- خطر واژگونی دیوارها و مسدود شدن ورودی یا خروجی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لا زیاد ‏ ل] کم [] بدون خطر. لا نامشخص ۳- آیا ترک در دیوارها رویت می‌شود؟ ل] بله (لّ] ترک ضربدری ناشی از زلزله- لا ترک عمودی ناشی از نشست- ل] سایر موارد...) لا خیر ۴- آیا جان‌پناه‌ها به‌طور مناسب مهار شده‌اند؟ ‏ ل] بله ل] خیر ل] نامشخص ل] مصداق ندارد ۱-۵ میانقاب‌های مصالح بنایی ۵- آیا ترک‌های قطری مشاهده می‌شود؟ ل] بله (ل] ترک ضربدری ناشی از زلزله- ل] ترک عمودی ناشی از نشست- ل] سایر موارد ۶- آیا میانقاب‌ها به طور پیوسته تا روی فونداسیون ادامه دارند؟ ل] بله [] خیر [] نامشخص ۷ آیا کیفیت اجرای ملات میانقاب‌ها مناسب به نظر می‌رسد؟ [] بله ل] خیر [] نامشخص ۸- آیا اجرای میانقاب‌ها سبب ایجاد ستون کوتاه شده است؟ 3] بله لا خیر ۲-۵- دیوار غیرسازه‌ای ۹- آیا دیوارهای غیرسازه‌ای داخلی دارای مهار کافی در خارج از صفحه خود هستند؟ ل] بله 3 خیر لا نامشخص ۰- دیوارهای غیرسازه‌ای مصالح بنایی که ارتفاعشان کم‌تر از ارتفاع طبقه است. با کلاف‌های افقی یا قائم به سازه متصل شده‌اند؟ [] بله لآ خیر [] نامشخص [] مصداق ندارد ۱- آیا طول آزاد تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای واقع بین دو پشت‌بند با کلاف قائمء کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ لا بله ل] خیر ل] نامشخص ۲- آیا ارتفاع تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای, کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ [] بله (ل] بدون کلاف افقی- ل] با استفاده از کلاف افقی مناسب- ل] با استفاده از کلاف افقی نامناسب) ل] خیر ل] نامشخص ۳- ابعاد پشت‌بند دیوارها مناسب است؟ ل] بله [] خبر [] نامشخص ۴- آیا اتصال کافی بین دیوارهای غیرسازه‌ای با دیوارهای سازه‌ای یا کلاف‌ها و ستون‌ها وجود دارد؟ ‏ ل[] بله لا خیر [] نامشخص ۶- اجزای غیر سازه‌ای ۵-آیا در خارج از ساختمان قطعات الحاقی وجود دارد؟ ‏ ل] بله (ل] مهار مناسب به سازه- ل] مهار نامناسب به سازه) ل] خیر ۷-آپا قطعات الحاقی خاص با جنبه فقط معماری در نمای ساختمان وجود دارد؟ لا بله (ل] پایداری لرزه‌ای مناسب- لا ناپایدار لرزه‌ای) ‏ [] خیر ۸- نرده‌ها و سایر ملحقات موجود در نما به‌طور مناسب به سازه متصل شده‌اند؟ ‏ ل] بله ل] خیر ل] مصداق ندارد ٩۸۹-آیا‏ پله‌ی فرار در ساختمان وجود دارد؟ ل] وجود دارد- لازم است ل] وجود ندارد- لازم است ل] وجود ندارد- لازم نیست ۰-آیا قطعات سنگین در لبه‌ی بام یا تراس‌ها و طره‌های بیرونی ساختمان وجود دارد؟ لا بله (لآمهار مناسب- لآمهار نامناسب- لآبدون مهار) ] خیر ۲-۶ آویزها و قطعات درون ساختمان 8 وجود دارد 8 وجود ندارد ۱-آویزهای سنگین در ساختمان وجود دارد؟ [] بله (ل] مهار مناسب- ل] مهارنامناسب) ۲-قطعاتی که به دیوارها متصل هستندء به خوبی مهار شده‌اند؟ [] بله ۳- خطر واژگونی و یا لغزش تجهیزات و آسیب به سازه و افراد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لا زیاد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۴-آیا قفسه‌هاء کمدها و سایر لوازم و تجهیزات به‌طور مناسب به کف و دیوار و سازه مهار شده‌اند؟ ل] بله (ل] مهار مناسب- ل] مهارنامناسب) لا خیر ۳-۶ تاسیسات مکانیکی 8 وجود دارد ۵-آیا فاصله‌ی مهار کانال‌ها مناسب است؟ ل] بله ۶-آیا لوله‌ها در محل تکیه‌گاه‌ها دارای اتصالات مناسب هستند؟ ‏ ل]بله ۷-نحوه‌ی مهار کانال‌های تاسیساتی مناسب است؟ ل] بله ۸- لوله‌ها و کانال‌ها در محل عبور از دیوار و یا درز انقطاعء به‌طور صحیحی اجرا شده‌اند؟ ۴-۶ شیشه‌ها ل] وجود دارد [] وجود ندارد ۹-آیا قاب شیشه‌ها در برابر زلزله از پایداری مناسبی برخوردار هستند؟ [] بله ۰ آپا نحوه‌ی قرارگیری شیشه‌ها در قاب به گونه‌ای است که تغییرشکل سازه باعث شکستن شیشه می‌شود؟ ل] بله ۱- آیا خطر برخورد قطعات غیرسازه‌ای که در مجاورت سطوح شیشه‌خور قرار دارند» وجود دارد؟ ل] بله ل] خیر ۳۲- در سازه‌های با نمای شیشه‌ای وسیع, شبکه‌ی قاب شیشه‌ها دارای جزییات و مقاومت لرزه‌ای مناسب است؟ ل] بله [] خیر ل] نامشخص ل] مصداق ندارد ۳ آیا ترک و یا رگه‌های شکست در نما مشاهده می‌شود؟ ل] بله [] خیر [] نامشخص ل] مصداق ندارد ۴ احتمال سقوط مصالح نما را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [] زیاد لا کم لآ بدون خطر ل] نامشخص ۵- آیا در نماسازی با سنگ پلاک. سنگ‌ها به طور مناسب مهار شده‌اند؟ ل]بله ‏ لاآخیر [] نامشخص ل] مصداق ندارد ۶- آیا سقف کاذب دارای مهار مناسب به سقف سازه‌ای است؟ [] بله ۷- آیا سقف کاذب با مصالح سبک اجرا شده است؟ ل] بله ۸- آیا فاصله‌ی مناسب بین سقف کاذب با دیوارها و ستون‌ها رعایت شده است؟ ل] بله ۹ اجزای سقف کاذب در تمام جهات به طور مناسبء به شبکه‌ی سقف کاذب متصل شده‌اند؟ ۰ سیستم روشنایی به‌طرز مناسبی به سقف متصل شده است؟ ۷۱ نحوه‌ی دسترسی به ساختمان به منظور امدادرسانی مناسب است؟ [] بله ۳۲۳ احتمال بروز آتش‌سوزی در هنگام وقوع زلزله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [] زیاد ۳- آیا اجزای اصلی سازه در مقابل آتش‌سوزی به‌طور مناسبی محافظت شده‌اند؟ ‏ ل]بله -------- صفحهٔ بعد -------- مدل‌سازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۳۳ ۱-۲ مقدمه مدل‌سازی ساختمان به منظور تحلیل نهایی سازه و براورد پاسخ‌ها و تعیین واکنش‌ها انجام می‌شود. یکی از عوامل موثر در روند مدل‌سازی سازه» نوع تحلیل در نظر گرفته شده برای آن است که در اغلب موارد مسئلزم انجام تحلیل‌های اولیه است. در طی تحلیل‌های اولیه صحت فرضیات مدل‌سازی نیز کنترل می‌شود. نحوه‌ی مدل‌سازی صحیح و روند اعمال ضوابط لازم در مدل ساخته‌شده به همراه روند تحلیل‌های اولیه در این فصل توضیح داده می‌شود. شکل (۱-۲) جایگاه و مراحل این فصل در روند ارزیابی لرزه‌ای ساختمان‌ها را تبیین می‌نماید. | شناخت وضع موجود (فصل اول) (فصل دوم) مدل‌سازی اولیه و تحلیل اولیه ۲ ۲ ۲ مدل‌سازی اجزا در تحلیل‌های مدل‌سازی اجزا در تحلیل‌های ۲ مدل‌سازی نهابی ِ تحلیل (فصل سوم) شکل (۱-۲): مراحل مدل‌سازی مطالب این فصل را می‌توان به دو بخش کلی تقسیم‌بندی کرد. در بخش اول ملاحظات کلی مدل‌سازی توضیح داده می‌شود و در بخش دوم ملزومات مدل‌سازی هریک از اجزای سازه تشریح خواهد شد. ملاحظات کلی مدل‌سازی سازه برای تحلیل‌های خطی و غیر خطی به‌جز پاره‌ای نکات نظیر ملاحظات مربوط به مدل‌سازی دو بعدی تفاوت چندانی با هم ندارند. اما شیوه‌ی مدل‌سازی اجزا در تحلیل‌های خطی و غیر خطی متفاوت است که در بخش دوم این فصل به‌طور مشروح بیان می‌شود. ۲-۲- ملاحظات کلی مدل‌سازی سازه هدف از بخش حاضر آشنایی با مراحلی است که باید در مدل‌سازی کل سازه در نظر گرفته شود. در واقع در این قسمت طراح در مورد کلیات مدل تصمیم می‌گیرد و در قسمت بعدی مشخصات اجزای آن را تعیین می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۱-۳-۳ مدل‌سازی دوبعدی و سه‌بعدی برای تحلیل‌های خطی و غیر خطی بر اساس دستورالعمل برای مدل‌سازی ساختمان‌ها در حالت تحلیل خطی باید همواره از مدل سه بعدی استفاده کرد. اما در تحلیل‌های غیر خطی در صورت برآورده شدن شرایط خاص می‌توان از مدل‌سازی دو بعدی نیز استفاده نمود. در مدل‌سازی سه‌بعدی, اعضای باربر در هر سه راستای متعامد سازه در مدل در نظر گرفته می‌شوند. علاوه بر این در چنین مدلی لازم خواهد بود که دیافراگم‌های افقی کف طبقات نیز به نحوی در مدل منظور شوند. نحوه‌ی مدل‌سازی دیافراگم‌ها در بند (۲-۲-۲) ذکر شده است. از مزایای مهم مدل‌سازی سه‌بعدی آن است که پیچش ناشی از خروج از مرکزیت نیروهای جانبی در آن به صورت خودکار لحاظ می‌شود. در مدل‌سازی دوبعدی, قاب‌های ساختمانی به‌طور مستقل مدل می‌شوند. مهم‌ترین عاملی که در تعیین شرایط دوبعدی با سه‌بعدی بودن مدل موثر است. پیچش و نامنظمی در ساختمان است. که در بند (۴-۲-۲) تشریح می‌شود. شرایط استفاده از مدل‌سازی دوبعدی در شکل (۶-۲) به صورت مفصل توضیح داده شده است. همان‌طور که در این شکل مش‌هود است در صورت استفاده از مدل دو بعدی بایستی به نحو مناسبی اثرات پیچش ساختمان بر روی قاب جداشده از سازه اعمال شود. در حالت کلی شیوه‌ی مدل‌سازی اعضا برای تحلیل‌های خطی و غیرخطی مشابه یکدیگر است. در هنگام مدل‌سازی برای تحلیل‌های خطی تنها تعیین سختی اعضا ضرورت داردء اما برای تعریف یک مدل در تحلیل‌های غیر خطی نیاز به رابطه‌ی نیرو- با توجه به این که در شرایط فعلی و با وجود نرم افزارهای محاسباتی قوی امکان انجام تحلیل‌های خطی و غیر خطی برای مدل‌های سه‌بعدی فراهم است» توصیه می‌شود تنها در صورتی که بزرگ بودن حجم مدل و حجم اطلاعات ورودی و خروجی یک مدل سه‌بعدی در یک سازه‌ی خاص استفاده از مدل‌های دو بعدی را ناگزیر نماید» همواره یک مدل سه‌بعدی از سازه تهیه شود. ۲-۲-۲ دیافراگم‌ها کف طبقات یا دیافراگم‌ها نیروی جانبی طبقات را بین اجزای قائم سیستم باربر جانبی توزیع می‌کند. فرضیات مدل‌سازی صحیح در مورد دیافراگم‌ها از یک‌سو منجر به توزیع صحیح نیروهای جانبی بین اجزای باربر قائم می‌شود و از سوی دیگر در برآورد صحیح نیروهای داخلی دیافراگم حایز اهمیت است. جامع‌ترین روش تحلیلی برای برآوردن دو نیاز مذکورء مدل‌سازی دیافراگم‌ها به صورت اجزای محدود همراه با بقیه‌ی اعضای سازه» شامل تیر» ستون و دیوار برشی در یک مدل سه‌بعدی کلی است. این کار منجر به تحلیل مستقیم دیافراگم‌ها به همراه بقیه‌ی سازه و تعیین واکنش‌های آن‌ها شده و مهندس طراح را از مدل‌سازی و تحلیل جداگانه‌ی دیافراگم‌ها بی‌نیاز می‌سازد. با توجه به سه‌بعدی و حجیم بودن مدل, این کار دقت و حساسیت بیش‌تری را طلب می‌کند. البته این روش در تحلیل‌های غیرخطی, با صرف زمان و هزینه‌ی بالا همراه بوده و در اغلب موارد عملی نیست. بنابراین در دیافراگم‌های متعارفی که فاقد بازشوهای بزرگ و نزدیک به هم بوده و دارای پلان نسبتا منظمی هستندء مطلوب‌تر است که از روش‌های ساده‌شده برای مدل‌سازی دیافراگم‌ها استفاده شود. برای اعمال روش‌های ساده‌شده در مدل‌سازی دیافراگم‌ها ابتدا باید برآورد مناسبی از سختی دیافراگم به عمل آید. دیافراگم‌ها از نظر میزان سختی درون صفحه خود به سه دسته تقسیم می‌شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۳۵ ۲ دیافراگم نرم: اگر تحت بار جانبی حداکثر تغییر شکل افقی دیافراگم بزرگ‌تر از دو برابر متوسط تغییر مکان جانبی نسبی طبقه روابط تشخیص انواع دیافراگم‌ها در شکل (۲-۲) آمده است. شکل (۳-۲) به تعریف تغییرشکل‌ها و تغییرمکان‌های تعریف‌شده در ۱ مدل‌سازی سه‌بعدی و تحلیل خطی اولیه ۱ ِ ۲ تعیین حداکثر تغییرشکل دیافراگم ر) ,۸ تعیین متوسط تغییرمکان جانبی طبقه[ 7 ۸ تعیین متوسط تغییرمکان جانبی طبقه 1-1 2 ,۵۸ ۷۲ 1 ۸ ۸-۸ ۵و۸ 2 2 و۵ و۸ # طبقه [ طبقه‌ای است که دیافراگم آن در حال بررسی است. شکل (۲-۲): نحوه‌ی کنترل دیافراگم‌ها برای دسته‌بندی دیافراگم‌هاء محاسبه‌ی تغییر شکل‌ها باید بر مبنای بار معادل استاتیکی مطابق بند (۲-۴-۳) انجام شود. توزیع نیروی افقی بر روی بخش‌های مختلف یک دیافراگم باید متناسب با توزیع جرم دیافراگم باشد. در صورت جابجا شدن محور سیستم باربر جانبی از طبقه‌ای به طبقه‌ی دیگر (مانند جابجا شدن محور مهاربند از طبقه‌ای به طبقه‌ی دیگر) باید اثرات نیروهای افقی به‌وجود آمده در دیافراگم در تغییر شکل آن منظور شود. یک روش متداول برای به‌دست آوردن تغییر شکل دیافراگم‌ها مدل‌سازی آن‌ها به صورت تیر عمیق است. در این روش دیافراگم بر روی تکیه‌گاه‌هایی که همان اجزای قائم باربر جانبی (قاب‌ها و دیوارهای برشی) هستند. مدل می‌شود. نحوه‌ی انجام این مدل‌سازی در شکل (۴-۲) نمایش داده شده است. همان‌طور که در شکل دیده می‌شود. جان تیر عمیق همان صفحه‌ی افقی برشی نیز منظور شود. این‌کار یا با المان‌بندی دیافراگم با عناصر ورق یا با استفاده از المان تیر برشی انجام می‌شود. سختی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ًِ این قأب. مقلوم دی برای یلی جائیی شکل (۳-۲): تغییرشکل‌ها و تغییرمکان‌های افقی در کنترل دیافراگم‌ها در دیافراگم‌های صلبء توزیع نیرو بین اجزای مقاوم دربرابر نیروهای افقی به نسبت سختی این اجزا انجام می‌شود. در این صورت» مطابق روش معمول در اغلب نرم‌افزارهای رایانه‌ای می‌توان برای تحلیل سازه» گره‌های واقع در یک سطح را با هم مرتبط نمود به طوری که عملا تغییرمکان‌های جانبی طبقه در صورت نبودن پیجخش در کلیه‌ی گره‌های آن سطح یکسان باشد و یا در ٩ رای حانمی تخ سا / و و رو بار. ((جر ای لبه) بان دیاهر !گم حان (صفحه دبافراگم ۱ ن ۳۹ مار وود موه بو لح اس / ی نمروی, حاذنی دنافراگم 7 دیافر 5۱ / دیا اگم ۱ یی ابید رم گس "7 نسبی ریش 5 وظ وه نت ی ۱ ۳ ۷ 5 سر 3 333333333 نکیه گاههای دیافراگم (فابها - دیوارهای برشی ی ۸ ۱ 2 5 سوم چه. .سول 5 قیضا دهامه دبافراگم دهانه دنافراگم شکل (۴-۲): مدل‌سازی دیافراگم به شکل تیر عمیق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۳۷ ۳-۲-۲ اعضای سازه‌ای اصلی و غیراصلی در تمام ساختمان‌ها تقریبا همه‌ی اعضای سازه‌ای و غیرسازه‌ای بر روی سختی» جرم و میرایی ساختمان موثر هستند و در هنگام زلزله دچار تغییرشکل شده و نیروهایی را متحمل می‌شوند. اما تمام آن‌ها برای پایداری ساختمان در برابر زلزله ضروری نیستند. اعضای اصلی» اعضایی سازه‌ای هستند که نقش قابل توجهی در حمل بارهای جانبی دارند و اعضایی که وجود آن‌ها می‌تواند برای حمل بارهای جانبی ضروری نباشد. به عنوان اعضای غیراصلی تعریف می‌شوند. در مورد گروه اعضای غیراصلی که از یک‌سو در برابر بارهای جانبی بسیار ضعیف بوده و رساندن آن‌ها به وضعیت ایده‌آل بسیار مشکل است و از سوی دیگر در پایداری کلی ساختمان در برابر بارهای جانبی نقش چندانی ندارند. سخت‌گیری کم‌تری در بهسازی لرزه‌ای اعمال می‌شود. تعیین اعضای غیر اصلی در سازه بستگی به قضاوت مهندسی داردء اما به‌طور کلی می‌توان دو روند اصلی را برای تعیین اعضای غیراصلی مدنظر قرار داد: ۱( اعضایی را که به نظر می‌رسد در طراحی اولیه جزو سیستم باربر جانبی اصلی منظور نشده‌اند را می توان اعضای غیر اصلی فرض کرد. انتظار می‌رود که حذف چنین اعضایی از سازه خللی در سیستم باربر جانبی ایجاد نکند. به عنوان مثال تیغه‌های داخلی یا پوشش دال یا لنگر خمشی پای ستونی که در طراحی مفصل در نظر گرفته شده است» مقداری سختی جانبی در سازه ایحاد می‌کنند اما در طراحی اولیه سازه معمولا از مقاومت جانبی آن‌ها صرف نظر می‌شود. ۲ برخی از اعضا تحت بار جانبی تغییرشکل‌هایی را متحمل می‌شوند که بیش از ظرفیت آن‌ها است و بسیار زودتر از اعضای دیگر باربری جانبی خود را از دست می‌دهند. در چنین شرایطی طراح می‌تواند این اعضا را غیراصلی فرض کرده و به آن‌ها اجازه‌ی تغییر شکل هم‌ساز با سازه بدهد. مشروط بر آن‌که این تغییرشکل‌ها و خرابی احتمالی ناشی از آن منجر به کاهش باربری قَائُم و جانبی سایر اعضا نشود. به عنوان مثال تیر همبند در دیوارهای هم‌بسته می تواند به عنوان عضو غیراصلی محسوب شود در صورتی که پس از تغییرشکل‌های زیاد و خارج شدن از سیستم باربرجانبی» دیوارها هم‌چنان باربری جانبی را تامین کنند. جدول (۱-۲): ضوابط مدل‌سازی اعضای اصلی و غیراصلی نحوه‌ی مدل‌سازی اعضای اصلی و غیر اصلی چنان‌چه جمع سختی جانبی اعضای غیراصلی از ۲۵ جمع سختی جانبی اعضای اصلی ساختمان تجاوز نماید, باید تعدادی از آن‌ها را جزء اعضای اصلی محسوب نمود تا آن‌جا که این نسبت کم‌تر از می‌توان اعضای غیر اصلی را از ۱ ۸۲۵ شود. مدل سازه حذف نمود. چنانچه حذف برخی از اعضای غیراصلی از مدل سبب کاهش نیرو یا تغییرشکل‌ها در اعضای اصلی سازه شود.ء باید آن اعضا مجددا به مدل اضافه شوند. دسته بندی اعضای سازه به اعضای اصلی و غیر هر دو گروه اعضای اصلی و غیراصلی با مدل رفتاری کامل آن‌ها باید در مدل وارد شوند. می‌توان فقط اعضای اصلی را مدل نمود و در مدل رفتاری آن‌ها از اثر کاهندگی صرف‌نظر نمود. دسته‌بندی اعضای سازه به اعضای اصلی و غیراصلی نباید به گونه‌ای انجام شود که ساختمان نامنظم -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ساختمان باید یک‌بار با در نظر گرفتن اعضای اصلی و یک‌بار بدون درنظر گرفتن آن‌ها کنترل شود. ساختمانی منظم است که در هر دو حالت شرایط منظمی را داشته باشد. ساختمان منظم باید شرایط مندرج در استاندارد ۲۸۰۰ ایران را برآورده سازد. اگر ساختمان به‌صورت سه‌بعدی مدل شود اثر پیچش واقعی» ناشی از عدم تطابق نقطه‌ی اثر برآیند نیروهای جانبی طبقات بالاتر در هر طبقه و مرکز سختی همان طبقه به‌صورت خودکار در نظر گرفته می‌شود. علاوه بر این در پاره‌ای موارد لازم است پیچش موجود به علت احتمال وجود خروج از مرکزیت بیش‌تر ناشی از عواملی نظیر عدم قطعیت در محل مرکز جرم و مرکز سختی طبقه تشدید شود. این تشدید با اعمال اثر پیچش اتفاقی حاصل می‌شود. اثر وجود پیچش اتفاقی را در مدل باید با جابجا کردن مرکز جرم همه‌ی طبقات به سمت بحرانی‌تر» هر یک به اندازه ۸۵ بعد پلان در دو راستای متعامد ملحوظ نمود. در صورت مدل‌سازی به‌صورت دوبعدی,» لازم است به نحو مناسبی اثر پیچش در مدل‌سازی ملحوظ شود. لزوم و نحوه‌ی اعمال اثر پیچش در مدل‌سازی سازه برای انواع مختلف روش‌های تحلیل و مدل‌سازی در شکل (۶-۲) بیان شده است. چنان‌چه در این فرایند نیاز به محاسبه‌ی ..م[7 باشد. از روند موجود در شکل (۵-۲) استفاده می‌شود. مدل‌سازی و تحلیل خطی اولیه و طبقات ( ز,«۸) محاسبه‌ی ,[1 برای طبقات ند ۸ ور 17 ۸ محاسبه‌ی .1 ۱ 1۹1( 0 دشناید _ 1 شکل (۵-۲): نحوه‌ی محاسبه‌ی 1 ۵-۲-۲ اجزای غیرسازه‌ای اجزای غیرسازه‌ای عموما در مدل‌سازی سازه تاثیری ندارند. مدل‌سازی این اجزا معمولا برای آرزیابی و کنترل خود این اجزا طبق ضوابط فصل نهم دستورالعمل انجام می‌شود. در صورتی‌که جمع سختی جانبی این اجزا بیش‌تر از ۱۰ درصد سختی جانبی کل هر طبقه باشد باید آن‌ها را در مدل‌سازی سازه در نظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- تمام مرحله شناخت وضع موجود و شروع مرحله مدل‌سازی ! ۲ مدل‌سازی سه‌بعدی و انجام تحلیل خطی اولیه" ۷۲ (بند ۱-۳-۲-۳ دیافراکم نیمه صلب را ری ام ره نیازی به اعمال اثر : یا صلب ۰ تعیین نوع دیافراکم شکل (۲-۲) .. - دیفراگم نرم ‏ 4 ی ا ۱ ۲ محاسبه‌ی ۳ 11 ۲ مدل‌سازی سه‌بعدی <- - تحلیل خطی ‏ - نتخاب نوع تحلیل 5 شکل (۲-۳) ۱/۱ ک 1 : خیر ۷۲ تحلما غیرخطی محاسبه‌ی پیچش اتفاقی (بند . ۷ بله ۲-۳-۲-۳ دستورالعمل) مدل‌سازی دو بعدی با لحاظکردن ۲ بله ..پیچش اتفاقی< پیجش واقعی ۰۰/۲۵ ۰ خیر 4 اعمال آثر پیچش اتفافی چگ ۲ ۲ شکل (۲-۳) ۱/۲ 2 ی ۱ خیر .ملاحظات بند (۲-۴-۲-۳) دستورالعمل*ٌ ۰ ۳۹ بله بله ۲ اعمال ضریب ۸ در نیروها و تغییرمکان‌های ناشی ۷۲ ۷۲ از پیچش اتفاقی در تمام طبقات غیرخطی استاتیکی غیرخطی دینامیکی ۳ ک 1 لس ۱/۲ یی ا ک ان مدل‌سازی دوبعدی با مدل‌سازی دوبعدی با ۹ ۳ اعمال ضریب [1 در 1 . اعمال ضریب [1 در *# مطابق ضوابط دستورالعمل در تحلیل‌های خطی مدل‌سازی دوبعدی مجاز نیست. البنه در دستورالعمل ۳۳۸۸۸356 امکان مدل‌سازی دوبعدی با رعایت پاره‌ای ضوابط در تحلیل خطی نیز وجود دار مدل سه‌بعنی اولیه می‌تواند به روش استانیکی خطی پا دینامیکی خطی تحلبل شود. #در تمامی سرابط و حالات انحجام مدل‌سازی سه‌بعدی بلامانع است. شکل (۶-۲): انتخاب روش مدل‌سازی و اعمال اثر پیچش -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۶-۳-۲- اثر میانقاب‌ها میانقاب‌ها در ساختمان‌های با سیستم باربر ثقلی فولادی یا بتنی» به عنوان پانلی تعریف می‌شود که به‌طور جزیی یا کامل, ٍ دهانه‌ای از یک قاب را پوشانده و توسط تیرها و ستون‌ها احاطه شده‌اند. میانقاب‌ها از دیدگاه عملکردی به دو دسته تقسیم می‌شوند: ۱ میانقاب‌های جداشده از قاب محیطی: در بالا و طرفین این میانقاب‌ها درزهایی بین میانقاب و قاب موجود است به‌طوری که وقوع حداکثر تغییر شکل‌های مورد انتظار قاب را به‌طور آزادانه امکان‌پذیر می‌سازد. میانقاب‌های جداشده در مدل‌سازی کلی سازه تاثیری ندارند و فقط بایستی برای پایداری در جهت عمود بر صفحه کنترل شوند. ۲- میانقاب‌های برشی: این میانقاب‌ها در هر چهار جهت با قاب محیطی خود در تماس هستند. در ساختمان‌های دارای میانقاب برشی» رفتار جانبی ساختمان با حالتی که میانقاب‌ها از قاب محیطی جدا هستند. متفاوت خواهد بود. این تفاوت در دیوارهای با ضخامت زیاد و دیوارهایی که ملات مقاوم در ساخت آن‌ها به‌کار رفته است بیش‌تر است. این دیوارها معمولا ساختمان به‌طور کامل لحاظ شود. ۷-۲-۲ اند رکنش خاک و سازه اعمال اثرات اندرکنش خاک و سازه اغلب موجب افزایش نسبت میرایی و زمان تناوب اصلی ساختمان می‌شود. افزایش میرایی باعث کاهش شتاب و تغییرمکان سازه می‌شود. اما اثر افزایش زمان تناوب بر روی شتاب سازه به موقعیت مربوط به زمان تناوب سازه بر روی طیف طراحی بستگی دارد. همان‌طور که در شکل (۷-۲) دیده می‌شود.ء در قسمت‌های ابتدایی طیف (ناحیه‌ی ۸)» افزایش می‌شود. علاوه بر این افزایش زمان تناوب معمولا موجب افزایش تغییر مکان سازه می‌شود. به‌هرحال طبق ضوابط دستورالعمل هرگونه اثر افزایش زمان تناوب ساختمان به‌دلیل اندرکنش با خاک در تغییرات شتاب‌ها و تغییرمکان‌های سازه باید مورد بررسی قرار گیرد. برای مدل‌سازی اثر اندر کنش خاک و سازه دو روش پیشنهاد شده است. ۱ روش ساده‌شده: در روش تحلیل استاتیکی خطی, مدل‌سازی سازه با تعریف زمان تناوب موثر و نسبت میرایی موثر از روش‌های موجود در آیین‌نامه‌های معتبر انجام می‌گیرد. در صورتی که اعمال اثرات اندرکنش خاک و سازه سبب کاهش نیروهای حاصل از تحلیل شود.ء باید دقت شود که میزان کاهش نیروها بیش‌تر از ۲۵ درصد نباشد. ۳ روش صریح: در هنگام استفاده از سه روش تحلیلی دیگر (تحلیل دینامیکی خطی, استاتیکی غیرخطی و دینامیکی غیرخطی) باید از روش مدل‌سازی صریح استفاده شود. در این روش» سختی مجزا برای هر پی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌جای مدل‌سازی صریح میرایی» می‌توان از ضریب میرایی موثر برای مجموعه‌ی خاک و سازه مطابق روش ساده شده استفاده کرد. نسبت میرایی به کار گرفته‌شده برای هریک از پی‌ها نباید از نسبت میرایی ارتجاعی سازه تجاوز کند. در روش تحلیل استاتیکی غیرخطی نسبت میرایی موثر سیستم سازه و پی بایستی برای محاسبه‌ی مقادیر طیفی به کار گرفته شود. درصورتی که در روش مدل‌سازی صریح برای تعیین نسبت میرایی موثر از طریقه‌ی ذکرشده در روش مدل‌سازی ساده‌شده استفاده شود. کاهش پاسخ سازه به میزانی بیش از ۲۵ درصد نسبت به پاسخ سازه بدون در نظر گرفتن اندرکنش مجاز نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- 0 و / افزایش زمان تناوب موجپ افرایش شتاب می شود ۳ ست /] اد 2 ۱ شم اس ٍِ / 5 ا حطلی ‏ / ۹ ۳۱ ۰ ۱۹ | ۵۹| / وس / ۲ ۱89 ۸ سم _- ی چ- شکل (۷-۲): اثر افزایش زمان تناوب بر روی شتاب طیفی ۸-۲-۲ مدل‌سازی پی‌های ساختمان روند کلی مدل‌سازی پی در شکل ‎)۹٩-۲(‏ نشان داده شده است. ۱-۸-۲-۲ پی‌های سطحی قبل از ورود به جزییات در مدل‌سازی پی‌های سطحی باید صلب بودن یا انعطاف‌پذیری پی نسبت به خاک زیر آن بررسی شود. الف-۱- پی‌های منفرد یا گسترده: این پی‌ها درصورت برقراری رابطه‌ی (۱-۲) می‌توانند صلب فرض شوند. (۱-۲- الف) 3 »> و و 2۵ ,و46 1 0-1 [<] ند وا را هه 3 ۳۲ (۱-۲- ب) 120-2 << که در آن: ۱30 ٩۷ 7*51 )۲-۲( -------- صفحهٔ بعد -------- 2۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی 8 عرض پی منفرد یا ابعاد بخشی از پی گسترده, سهمیه‌ی یک ستون؛ -[: طول پی منفرد یا ابعاد بخشی از پی گسترده» سهمیه‌ی یک ستون؛ ): مدول برشی موثر خاک زیر پی؛ ۷ ضریب پواسون خاک زیر پی است. مدول برشی موثر خاک زیر پی با توجه به حداکثر شتاب سطح زمین در سطح خطر مورد نظر از جدول (۲-۴) دستورالعمل تعیین می‌شود. الف-۲- پی‌های نواری: این پی‌ها درصورت برقراری نامساوی (۳-۲) می‌توانند صلب فرض شوند. (۳-۲) ی 5 که در آن: تا : عرض پی نواری است. ب- مدل‌سازی پی‌های سطحی پی‌های سطحی می‌توانند به دو روش مدل شوند: ۱(- مدل‌سازی با استفاده از فنرهای کلی؛ ۲- مدل‌سازی به روش اجزای محدود و با استفاده از فنرهای وینکلر. اگر پی صلب باشد استفاده از هر دو روش برای مدل‌سازی پی مجاز است. اما در پی‌های انعطاف‌پذیر تنها روش دوم قابل قبول یرو ظرفیت باربری پی شکل (۸-۲): نمودار رفتاری پی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۵۳ رس : آنتخاب روند مدل‌سازی پی " ۷۲ فرض تکیه‌گاه ثابت و مدل‌سازی فرض تکیه‌گاه انعطاف‌پذیر و پ مدل‌سار مان سازه پی و سازه به صورت مجرا" ل ۳ 9 ی ۷ ِ ایک [نت] پی‌های عمیق پی‌های سطحی دله با سازه نیازمند تهیه‌ی طرح بهسازی سازه خیر ۱ بی انعطاف‌پذیر و بخ آیا بررسی سازه پی ... ٍ مدل‌سازی پی مدل‌سازی پی به روش [ ده اجزا محدود و استفاده از ۱ : دو فنر افقی و یک فنر : 5 9 ارزیا استفاده از فنرها مدل‌سازی چسم پی الم در محل ه زکرم 1 کلی به بای ار مطابق شکل(۲-۱۲) جدول (۲-۲) و سختی خاک و چسم پی رهام اد فنر قائم از رابطه (۲-۲) ۰ ۰ ۱ سه 3 ۱ دورانی از جدول ی 27 (۲-۲) : ارزیابی سیستم پی (خاک و شالوده) آرایه‌ی طرح بهسازی در صورت لزوم ۷۲ آیاخاک مقاومت کافی دارد؟ اهر . بله ۲ ۱ ۳ سازه‌ی شالوده مقاومت ۱ خی 1 کافی دارد؟ ۱ بله ۱ ۵هسازی سیستم پی یا آماده‌سازی طر ۱ نیاز به تغییر فرض اولیه و مدل‌سازی برع 5 ۱ ۲ همزمان سازه و پی بهسازی سازه به‌گونه‌ای نیاز به لا این قسمت‌ها مربوط به مرحله‌ی آرایه‌ی طرح بهسازی بوده و در مرحله‌ی ارزیابی انجام نمی‌شود. + استفاده از فرضس تکیه‌گاه ثابت در سجلح عملکرد قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه محاز نیست. شکل ‎:)٩-۲(‏ فرایند کنترل پی‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی مدل‌سازی رفتار الاستوپلاستیک پی مطابق شکل (۸-۲) صورت می‌گیرد. برای مدل‌سازی لازم است شیب خط ۸3 (سختی پی) و ظرفیت باربری پی در نقطه‌ی ثا تعیین شود. پس از نقطه‌ی ثا منحنی رفتاری به صورت خط افقی فرض می‌شود. مدل‌سازی پی هماهنگ با بقیه‌ی سازه به‌صورت خطی یا غیرخطی خواهد بود. در مدل‌سازی خطی تنها دانستن شیب خط ۸ لازم است و طول این خط نامحدود خواهد بود. بنابراین در مدل‌سازی خطی تنها محاسبه‌ی سختی و در مدل‌سازی غیرخطی محاسبه‌ی سختی و ظرفیت باربری برای مدل‌سازی پی لازم است. ۵ 1 مدل فنر غیرهم‌بسته بارگذاری پی شکل (۱۰-۲): مدل‌نمودن پی با استفاده از فنرهای غیر هم‌بسته ب-۱- مدل‌سازی با استفاده از فنرهای کلی: در صورتی که از فنرهای کلی مطابق شکل (۱۰-۲) برای مدل‌سازی پی استفاده شود مقادیر سختی فنرها طبق جدول (۲-۲) با اعمال ضرایب اصلاح ارایه شده در این جدول محاسبه می‌شود. شکل (۱۱-۲) پارامترهای مورد استفاده در جدول مزبور را به‌طور شماتیک نشان می‌دهد. در صورتی که مدل‌سازی به صورت دو بعدی باشدء تنها از سه مولفه‌ی فنر شامل مولفه‌ی افقی؛ قائم 9 دورانی آن‌ها استفاده می‌شود. شب خم ۸ در شکل (۸-۲) برای هر فنر معادل با مقادیر داده شده در جدول (۲-۲) است. نحوه‌ی محاسبه‌ی ظرفیت باربری پی‌های سطحی نیز در جدول (۱۲-۴) ارایه شده است. : مل< ۲ شکل (۱۱-۲): معرفی پارامترهای جدول (۲-۲) المان‌های پوسته یا تیر و خاک زیر آن را به‌صورت فنرهای متمرکز در گره‌های المان‌های پی مدل نمود. همان گونه که گفته شد اگر پی صلب نباشد پی را تنها به همین روش می‌توان مدل نمود. برای مدل‌سازی خاک زیر پی از فنرهای انتقالی افقی و قائم استفاده می‌شود. اثر سختی خمشی با توزیع فنرهای قائم در سطح پی خود به خود لحاظ می‌شود. این توزیع برای پی‌های انعطاف‌پذیرء -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 2۵ یکنواخت و برای پی‌های صلب به صورت استفاده از فنرهای سخت‌تر در دو انتها است. این موضوع در شکل (۷-۲) برای پی‌های صلب نشان داده شده است. در بی‌های سطحی که نسبت به خاک زیرشان انعطاف‌پذیر هستند سختی فنر قائم خاک را می توان با استفاده از ضریب عکس‌العمل بستر محاسبه کرد. ضریب عکس‌العمل بستر از رابطه‌ی (۴-۲) محاسبه می‌شود. حاصل‌ ضرب این ضریب در سطح سهمیه‌ی هر فنر» سختی آن فنر را به دست خواهد داد. نحوه‌ی محاسبه‌ی ظرفیت باربری پی در این روش مدل‌سازی در جدول (۴- ۳) ارایه شده است. ۴-۳ 1.30 [1-۷]ظ جدول (۲-۲): ثابت‌های فنری کلی و ضرایب تصحیح عمق برای درجات آزادی مختلف 005 0/4 5 2-۱ ۳ با نک 065 8 ۳ ا 4 0 ح یا 8 0 0 اس 2 1 3 6۱ ,روم +۱ و2 اظ 8 58 ۹ د ۹ پ وران حول ,0( 04 شک 0 محور « 58 ۲ اس دم زا 3 در ه ل وران حول 34+ اج 0 کر ط ۳ 8 دوران حول ۲-۸-۲-۲ پی‌های عمیق در مدل‌سازی پی‌های عمیق شمعی و چاهی همانند پی‌های سطحی دو پارامتر سختی و ظرفیت باربری در جهات قائْم» جانبی و چرخشی لازم هستند. برای تعیین پارامترهای سختی از جدول (۳-۲) و برای محاسبه‌ی ظرفیت‌های باربری شمع از جدول (۱۴۳-۴) می‌توان استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵2 راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ناحیه‌ی انتهایی دو طرف 13/6 جوم / ار سختی بر واحد طول برای نواحی 13/0 انتهایی برای نواحی میانی 10 زا اوه مومسم از ۴ 1 ک 41 کر ناحیه‌ی آنتهایی ناحیه‌ی میانی ناحیه‌ی آنتهایی 5 و 1 دا 1 میم همم یا میانی است. بای دی پچ رد مه مه 4 ۹ ۳ همه 5 4 3 2 ۴ شکل (۱۳-۲): سختی فنرهای قائم برای پی‌های صلب سطحی یا مدفون جدول (۳-۲): سختی گروه شمع ۷ ۸: سطح مقطع هر شمع ۰ ۸۲ ضریب ارتجاعی مصالح ذ سختی محوری گروه سمع رم مرکا ی | : طول شمع سخت ۹ خمشس حول هر یک از 2« 5 1 رگا ,سختی محوری شمع شماره‌ی 4 محورهای سر شمع ۳ فاصله‌ی شمع از محور دوران دم کل : سختی ناشی از حالت مقاوم خاک در مجاورت سرشمع ۹ ۸ سختی جانبی «کار۵ + را - رد ,رگا ره :سختی جانیی شمع‌ها بر اساس روش‌های کلاسیک و با 1۱1-1 1۱-1 راه‌حل‌های تحلیلی با استفاده از مدل‌های مورد قبول تیر- ستون برای شمع ۳-۲- مدل‌سازی اجزا در این بخش ضوابط و نحوه‌ی مدل‌سازی اجزایی نظیر تیر» ستون» اتصال, مهاربند و ... در روش‌های خطی و غیرخطی آرایه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 2۷ در بخش مدل‌سازی برای تحلیل خطی پارامترهای سختی مانند سطح مقطع, لنگر اینرسی و ... تعیین می‌شوند. در برخی موارد برای تعیین سختی لازم است که از مشخصه‌های مقاومتی استفاده شود. برای محاسبه‌ی مشخصه‌های مقاومتی از مشخصات مصالح مطابق بند (۷-۱) استفاده می‌شود. در صورتی که از تحلیل غیرخطی استفاده شود.ء لازم است اجزای سازه‌ای به‌صورت غیرخطی مدل شوند. برای این منظور باید منحنی تلاش - تغییرشکل اعضا تعیین شود. با توجه به نوع عضوء منحنی‌های رفتاری ومحاسبه‌ی پارامترهای مربوط در این بخش ارایه شده است. ۱-۳-۲ رفتار تلاس - تغییرشکل اجزا تغییرشکل اجزا در مراحل اولیه‌ی اعمال نیروء رابطه‌ی خطی با نیروی اعمال شده دارد. با ادامه‌ی روند اعمال نیرو پس از رسیدن از خطوط شکسته تعریف می‌شود. در صورتی که از مدل‌سازی خطی برای عضو استفاده شود تنها از بخش اولیه‌ی نمودار تلاش- تغییرشکل با شیبی که به‌طور ثابت تا بی‌نهایت امتداد دارد استفاده می‌شود (شکل ۱۳-۲-الف). بدین ترتیب تنها پارامتر سختی در مدل‌سازی عضو به‌کار خواهد رفت. در صورتی که از مدل‌سازی غیرخطی برای عضو استفاده شود علاوه بر بخش اولیه‌ی منحنی باید به رفتار غیرارتجاعی عضو نیز توجه شود. در اجزای دارای رفتار شکل‌پذیر قسمت غیرارتجاعی بخش مهمی از منحنی رفتاری است. بر این اساس» از دیدگاه دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود.ء نشریه‌ی شماره ۲۶۰ تلاش‌های اجزای سازه‌ای به دو گروه «کنترل‌شونده توسط نیرو» و «کنترل‌شونده توسط تغییرشکل» تقسیم شده است. تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو فاقد رفتار شکل‌پدیر هستندء بنابراین رفتار عمدتا خطی بوده و در پایان بخش خطی»ء گسیختگی رخ خواهد داد. در شکل (۱۳-۲- ب) رفتار این نوع اعضا به‌صورت شماتیک نشان داده شده است. در این اعضا تحت تلاش‌های مزبورء تغییرشکل به‌صورت خطی در عضو افزایش یافته تا به یک حد تغییرمکانی مانند نقطه‌ی 13 برسد. در این نقطه عضو باربری خود را از دست داده و بدون این‌که رفتاری شکل می‌شود در نمودار رفتاری این اجزا چهار منطقه‌ی متمایز به‌صورت رفتار خطی (خط 7ا۸) رفتار شکل‌پذیر (خط۲تا)» منطقه‌ی زوال مقاومت (خط (آن)) و بخش مقاومت پس‌ماند (خط ۳آ) موجود است. لازم به ذدکر است که تغییرشکل در محدوده‌ی رفتار شکل‌پذیر به مراتب بیش‌تر از محدوده‌ی رفتار خطی است. در مدل‌سازی غیرخطی تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل لازم است که مختصات نقاط 2,3 10 و 3 برای تعریف رفتار غیر خطی عضو تعیین شوند. برای تسهیل مدل‌سازی و تحلیل, دستورالعمل اجازه می‌دهد که مدل‌سازی غیرخطی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل به صورت ساده‌شده نیز انجام گیرد. در این حالت طول پاره‌خط 82 بی‌نهایت فرض می‌شود. مشخصات مورد نیاز مصالح در مدل‌سازی مشتمل بر کرانه‌ی پایین مقاومت مصالح و مقاومت مورد انتظار مصالح است که به ترتیب در تعیین ظرفیت کرانه‌ی پایین اجزا یا 0 و ظرفیت مورد انتظار اجزا یا :: 00) استفاده می‌شوند. در جدول (۷-۱) نحوه‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی [(۵ 0 ۱ ۸ ۸ شکل (۱۳-۲): دسته‌بندی رفتار خطی و غیرخطی اجزا: الف- رفتار خطی, ب- رفتار غیرخطی کنترل‌شونده توسط نیرو پ- رفتار غیرخطی ۲-۳-۲ مقاومت اجزا این بند اختصاص به نحوه‌ی تعیین مقاومت اجزاء نقطه‌ی متناظر با 8 یا "۳8 دارد. البته همان گونه که در بند قبل اشاره شد.ء در بنابراین در مدل‌سازی به منظور تحلیل خطی نیازی به طی مراحل این بند نیست. البته در این حالت نیز برای ارزیابی اعضا که در بند غیرخطی و در تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل آگاهی از مقاومت اجزا و مقدار صحیح نقطه‌ی ] ضروری است. در جدول گره‌ها با توجه به بند (۳-۳-۴-۵) دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تعیین می‌شود. ضوابط تکمیلی در محاسبه‌ی مقاومت تیرها و ستون‌ها نیز به ترتیب در بندهای (۱-۲-۲-۲) و (۲-۲-۲-۲) ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 2۹ ۱-۲-۳-۲ مقاومت تیرها به‌طور خلاصه در تمامی تیرها به جز تیرهای قاب مهاربند واگرا و تیر پیوند در صورت وجود شرایط فشردگی مقطع و کفایت مهار جانبی (ردیف‌های ۱-۲-۱-۱۰ تا ۲-۱- ۱۰- مبحث دهم مقررات ملی ساختمان) مقاومت خمشی از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود. (۵-۲) 1 > بی ۹ در صورت عدم وجود شرایط مذکور نیز مقاومت خمشی تیر از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود. 5 در صورتی که مقاومت برشی جان بدون سخت کننده حاکم بر مقاومت تیر شود مقدار مقاومت مورد انتظار بر اساس حالت جدی تسلیم برشی جان از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود. (۷-۲) ۸ ۷15 زامه1 تنش برشی مجاز بر اساس ماده‌ی (۴-۲-۱-۱۰) مسحثتث دهم مقررات ملی ساختمان ایران با جایگزینی ۳ به‌جای ۳ است. ۲-۲-۳-۲ مقاومت ستون‌ها تفکیک تلاش‌های موجود در ستون‌ها به تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تیرو و تغییرشکل در جدول (۶-۲) ارایه شده است. کرانه‌ی پایین مقاومت فشاری ستون‌هاء که در این جدول به آن اشاره شده است.ء از رابطه‌ی ذیل قابل محاسبه است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی جدول (۴-۲): محاسبه‌ی نیرو و تغییرمکان نظیر نقطه‌ی 18 در اعضای فولادی تیر در قاب خمشی و قاب مهاربندی‌شده همگرا ۰ ۰ سر ۳ سئون در قاب خمشی و قاب مهاربندی‌شده واگرا یمک رو ای ۱/۱8 سا 3 چشمه‌ی اتصال در قاب خمشی مان م۳ 0.55 < ۷ گره اتصال نیمه صلب غیرمدفون در بتن و اتصالات مدفون در بتن به : : ۱ ۷1 0.005 شرط ملحوظ کردن اثر مختلط فولاد و بتن ۱ تیر پیوند کنترل‌شونده در برش ( " 0.55۳ > بی۷ تیر پیوند کنترل‌شونده در خمش ( - مهاربندهای تحت نیروی فشاری مهاربندهای تحت نیروی کششی ارتفاع مقطع ستون؛ ۳ ضریب ارتجاعی؛ نتنش مجاز فشاری مهاربند مطابق پیوست دوم استاندارد ۲۸۰۰ ایران؛ : تنش حد تسلیم مورد انتظار برای مصالح؛ [: لنگر اینرسی؛ وا : طول تیر؛ .سا : ارتفاع ستون؛ ]۷ : مقاومت خمشی مورد انتظار؛ ۳ نیروی محوری عضو در تغییر مکان هدف در تحلیل استاتیکی غیرخطی, یا در مرحله‌ی آغاز محاسبات در تحلیل دینامیکی غیرخطی؛ ۰ : نیروی محوری حد تسلیم مورد انتظار در عضو < ,۸,۳ ؛ ب) : مقاومت تعمیم یافته‌ی مورد انتظار؛ ,): کل ضخامت چشمه‌ی اتصال به انضمام ضخامت ورق مضاعف؛ ۷ : مقاومت برشی مورد انتظار؛ 7 اساس مقطع خمیری؛ ی وی آ: به ترتیب مقاومت محوری کمانشی مورد انتظار و بار محوری کششی حد تسلیم و ,۸۵: به ترتیب تغییرشکل بار محوری در بار کمانشی مورد انتظار و تغییرشکل بار محوری در بار نظیر تنش کششی حد تسلیم است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی رع (۸-۲) ها و ۹ تنش مجاز محوری فشاری بوده که با قرار دادن بر کرانه‌ی پایین تنش حد تسلیم به جای ,۲ مطابق با مبحث ۱۰ مقررات ملی ساختمان ایران محاسبه می‌شود. مقاومت مورد انتظار ستون‌های تحت کشش,» بب» براساس رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود. (۹-۲) ۸ ۹ ۳-۳-۲ مدل‌سازی اجزا در تحلیل خطی در مدل‌سازی اجزا به منظور تحلیل خطی سازه عموما تعریف مشخصات مقطع و نحوه‌ی اتصال عضو به سایر اعضا کافی خواهد بود. در بخش حاضر چگونگی مدل‌سازی هر عضو و شرایط خاص مدل‌سازی آن بررسی می‌شود. در صورت وجود تکنیک‌های خاص در شبیه‌سازی اعضا این تکنیک‌ها در بخش مربوط ذکر می‌شود. ۱-۳-۳-۲ تیر و ستون مشخصات مقطع شامل سطح مقطع, لنگر اینرسی, سطح مقطع برشی و طول عضو است. در برخی نرم‌افزارها می‌توان جزییات دقیق پروفیل به‌کار رفته را معرفی نمود و سایر مشخصات مقطع به‌طور خودکار توسط نرم‌افزار محاسبه می‌شود. ۲-۳-۳-۲ مهاربند همگرا پارامترهای مدل‌سازی مهاربند همگرا شامل سطح مقطع محوری و برشیء طول عضو و لنگر اینرسی است. معمولا در نرم‌افزارها برای مدل‌سازی مهاربند همگراء از المان‌های تیری که دو انتهای آن مفصل شده باشد.ء استفاده می‌شود. بنابراین در این‌حالت در مدل‌سازی تنها از سطح مقطع محوری المان استفاده شده و از لنگر اینرسی آن تنها در محاسبه‌ی لاغری عضو در هنگام کنترل یا از مدل حذف شود. ۳-۲-۲-۲ مهاربند واگرا پارامترهای مدل‌سازی شامل سطح مقطع محوری و برشی» طول و لنگر اینرسی عضو است. معمولا در نرم‌افزارها برای مدل‌سازی مهاربند واگرا از المان تیری که دو انتهای آن مفصل شده باشد.ء استفاده می‌شود. دراین حال مانند مهاربند همگرا لنگر اینرسی المان تنها در محاسبه‌ی لاغری عضو در هنگام کنترل معیارهای پذیرش مقطع در برابر نیروهای وارد شده به‌کار می‌رود و در تحلیل عضو تاثیری ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۴-۳-۳-۲ تیر پیوند پارامترهای مدل‌سازی تیر پیوند شامل سطح مقطع کلی» سطح مقطع برشی و لنگر اینرسی معادل است. محاسبه‌ی لنگر اینرسی معادل با طی مراحل زیر انجام می‌گیرد: ۱- محاسبه‌ی سختی برشی 6۸ (۱۰-۲- الف) ع ۴ (۱۰-۲- ب) 21 - رل) < م۸ که در آن: ب): مدول برشی؛ ارتفاع مقطع تیر؛ 12 ۱-۲۱ ۱ سب دما تاد مدول الاستیسیته؛ ممان اینرسی تیر است. ۱۲-۲ _مکلیل ‏ ام ۱۳۳۲ ی (۱۳۳۲) ۴ با2[ اه تیر پیوند مشابه تیر خمشی (بند ۱-۳-۲-۲) اما با لنگر اینرسی معادل مدل می‌شود. ۵-۳-۳-۲ چشمه‌ی اتصال شکل (۱۴-۲) موقعیت چشمه‌ی اتصال را در اتصال تیر به ستون نشان می‌دهد. نحوه‌ی مدل‌سازی چشمه‌ی اتصال در شکل (۲- ۱۵ تشریح شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۶۳ ۶-۳-۳۲ گره اتصال به‌طور کلی هر نوع اتصال فولادی که در قاب‌های اسکلت فلزی به‌کار می‌رود» هیچ‌گاه نمی‌تواند کاملا صلب یا کاملا مفصلی باشد. به عبارت دیگر اتصالات فولادی به‌طور داتی نیمه‌صلب عمل می‌کنند. اما برای سهولت مدل‌سازی و تحلیل, اتصالات نیمه‌صلبی که در ناحیه‌ی مرزی بالای صلبیت قرار دارند.ء اتصالات صلب و گره‌ی اتصال صلبء» نیمه صلب و مفصلی در قاب‌های فلزی وجود دارند. طبق ضوابط دستورالعمل اتصال صلب باید تمامی شرایط سه‌گانه‌ی زیر را دار باشد. ۱ مقاومت اتصال حداقل برابر مقاومت خمشی ضعیف‌ترین دو عضو متصل‌شونده (تیر یا ستون) باشد. ۲- مقاومت و سختی چشمه‌ی اتصال از ضوابط ارایه شده در پیوست استاندارد ۲۸۰۰ پیروی نماید. ۳ تغییرشکل اتصال (بدون احتساب تغییرشکل چشمه‌ی اتصال) در کل تغییرمکان جانبی قاب بیش‌تر از ۱۰) دخالت ننماید. کنترل شرط‌های اول و دوم با معلوم بودن مشخصات اتصال و اعضای متصل به راحتی امکان‌پذیر است. اما کنترل شرط سوم با مدل‌سازی بخشی از قاب در اطراف اتصال مطابق شکل (۱۶-۲) میسر می‌شود. در این‌حالت انتهای دور تیرهای متصل به گره و انتهای دور ستون پایینی گیردار فرض شده و برای انتهای دور ستون بالایی شرایط گیردار غلتکی فرض می‌شود. سپس با اعمال بار واحد افقی در آنتهای دور ستون بالایی» تغییرمکان جانبی محل اعمال بار یک‌بار بدون مدل‌سازی اتصال مورد مطالعه (در نظر گرفتن اتصال صلب) و یک‌بار با مدل‌سازی آن (تعریف یک فنر چرخشی) محاسبه و مقایسه می‌شود و شرط سوم کنترل می‌شود. ثابت فنر چرخشی در این مدل‌سازی از روابط مربوط به اتصال نیمه‌صلب که در ادامه ذکر می‌شود. قابل محاسبه است. یل 1 شکل (۱۳-۲): چشمه و گره اتصال در سازه‌های فولادی -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۷۲ 0.55۳1 کی ۷ رد ی ۱ ل : ارتفاع مقطع ستون 1 : کل ضخامت چشمه اتصال به انضمام ضخامت ورق مضاعف ۷ ۲ [ ب ی ۷ 1 ۷ < 1 : خیر بله ۲ 0۵ < با سس خیر بله ۲ نیازی به مدل‌سازی چشمه‌ی اتصال نیست و دهانه‌ی" " سختی چشمه‌ی اتصال با اضافه‌کردن * !| موثر تیر پس از منظور نمودن ناحیه‌ی صلب از محور . : المان چشمه‌ی اتصال یا با کاهش سختی : شکل (۱۵-۲): روند مدل‌سازی چشمه‌ی اتصال فذر جر خشی ادصال صلب رس ۳ نا 5 ری 1 ۳ سمون رز شکل (۱۶-۲): کنترل شرط تغییرشکل اتصال در اتصالات صلب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۶۵ جدول (۵-۲): انواع مختلف اتصالات صلب اتصال با جوش نفوذی کامل بین بال‌های تیر و ستون به همراه اتصال برد ل با جوش نفودی کامل بین بال ی ثیر و ستون به همراه ل برشی شکل (۱۷-۲) پیچی یا جوشی بین جان تیر و بال ستون (اتصال مستقیم) اتصال با بال جدا شده از جان که در آن جان تیر قبل از رسیدن به اتصال بریده بدون هیچ‌گونه کنترلی صلب محسوب می‌شوند. شده و بال‌ها با جوش نفودذی به بال ستون متصل و جان نیز با ورق به بال ستون ۱ شکل (۱۸-۲) متصل می‌شود. اتصاا با استفاده از ورق هاع, تالا و بان" اتصا ناا هاء تس (اتصاا با ل با استفاده از ورق‌های بالا و پایین اتصال روی بال‌های تیر (اتصال ب شکل ۲۰-۲۱ اگر اتصال پیش از حد ضعیف یا انعطاف‌پذیر نباشده صلب ورق‌های اتصال بال) : موب می ۳ را ساواقلاز را - | درصورت برآوردن شرابط سه‌گانه صلب محسوب می‌شود. | شکل (۱۸-۲): اتصال با بال جدا شده از جان -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ راهنما ی کاربردی دسنورالعمل بهسازی لرزدای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی شکل (۱۹-۲): اتصال با ورق انتهایی ی اه ۹ ۲ و ۸ ۸ 1 چ 1-1 ۷۱۳۷۷ جزقیات (تصالات اصلب تیر به ستون ۰ ۱ ۱ ۹ _ ۹ ۹ ۳ ورق اتصال فوقانی ۸-۸ 5۳۵1۱۵۸ قرف اصال نا 8-8 07/0ع٩ شکل (۲۰-۲): جزییات اتصال با ورق اتصال بال در صورتی که اتصالی شرایط اتصال صلب را برآورده نکند در دسته‌ی اتصالات نیمه‌صلب قرار می‌گیرد. برای مدل‌سازی اتصال نیمه‌صلب می‌توان یکی از دو روش زیر را به‌کار برد: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۶۷ ۱ استفاده از فنر با سختی چرخشی معادل (روش دقیق)؛ ۲- استفاده از تیر با سختی کاهش‌یافته (روش تقریبی). در روش اول» ابتدا باید منحنی 0 - ]۸ اتصال با آزمایش یا یک تحلیل اجزای محدود به دست آید. سپس باید سختی چرخشی معادل از رابطه‌ی زیر محاسبه شود: (۱۴-۲) ۳ رگا که در آن: لنگر مقاوم مورد انتظار اتصال است؛ نیز زاویه‌ی چرخش حدی اتصال است. مقدار .0 برای اتصالات نیمه صلب لخت و اتصالات نیمه صلب محصور در مصالح بنایی بدون لحاظ کردن اثرات مختلط و نیز در مورد اتصاللات محصور در بتن با لحاظ کردن اثرات مختلط فولاد و بتن برابر ۰/۰۰۵ و برای سایر حالات برابر ۰/۰۰۳ فرض می‌شود. با تعیین 1۳0 گره‌ی اتصال با یک فنر چرخشی جایگزین شده و طول تیر برابر فاصله‌ی بین وجوه دو ستون طرفین در نظر گرفته می‌شود. در روش دوم به عنوان یک روش تقریبی به جای مدل‌سازی اتصالات نیمه‌صلب. می‌توان قاب را به‌صورت صلب منظور کرد. اما باید سختی تیرها را با استفاده از رابطه‌ی زیر اصلاح کرد. (۱۵-۲) سل <(اصلاح شده) ,1 12 که در آن: 0 ارتفاع متوسط ستون‌های بالا و پایین اتصال؛ وس طول دهانه‌ی تیر از مرکز تا مرکز است. ۷-۳-۳-۲ دیوار برشی فولادی دیوارهای برشی فولادی به دو صورت سخت‌شده و سخت‌نشده به‌کار می‌روند. در نوع سخت‌شده از کمانش قبل از جاری شدن جلوگیری می‌شود. در حالی که در نوع دیگر کمانش به سرعت روی می‌دهد. به‌طوری که می‌توان از ظرفیت دیوار قبل از کمانش صرف‌نظر نمود. جزییات مدل‌سازی این دو نوع دیوار در ادامه ذدکر می‌شود. الف- دیوار برشی سخت شده برای مدل‌سازی دیوار در این حالت می‌توان از المان‌های پوسته همراه با المان‌های تیرها و ستون‌ها به‌عنوان عناصر لبه‌ای استفاده کرد. در این صورت معرفی ضخامت. مدول ارتجاعی و ضریب پواسون عناصر دیوار لازم خواهد بود. روش دیگر استفاده از -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی المان‌های میله‌ای در دو جهت قطری کششی و فشاری با مشخصات مشابه است. در بند ب مشخصات المان‌های میله‌ای کششی ب- دیوار برشی سخت‌نشده در این نوع دیوار از سختی قبل از کمانش صرف‌نظر می‌شود. اثر میدان کشش ایجاد شده در ورق پس از کمانش به‌صورت یک‌سری نوارهای کششی مشابه شکل (۲۱-۲) به زاویه‌ی با امتداد قائم مدل می‌شود. زاویه‌ی از رابطه‌ی زیر به‌دست می‌آید: 1 2 ۸ ]1 (۱۶-۲) و 1 21 2 5 + + ش1801 نلیش۸ نامیا ا: طول پانل دیوار برشی؛ 1 ارتفاع پانل دیوار برشی؛ ضخامت پانل دیوار برشی؛ ۰: سطح مقطع ستون؛ ,1 : لنگر اینرسی ستون است. , ۳ (الف) شکل (۲۱-۲): نحوه‌ی مدل‌سازی دیوار برشی فولادی با نوارهای معادل: الف) نوارهای کششی, ب) المان‌های میله‌ای کششی حداقل تعداد نوارها برابر تعداد طبقات و عرض آن‌ها یکسان انتخاب می‌شود. همان‌طور که در شکل (۲۱-۲) مشاهده می‌شود.ء امکان انجام تحلیل‌های تاریخچه‌ی زمانی نیز وجود خواهد داشت. در غیر این صورت نوارها باید با توجه به جهت بارگذاری جانبی طوری به‌کار روندء که فقط نیروهای کششی در آن‌ها ایحاد شود. در هر دو حالت تیرها و ستون‌های اطراف دیوار برشی فولادی نیز باید هماهنگ با گره‌های نوارها یا میله‌های کششی المان‌بندی شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۳-۳-۲ میانقاب مصالح بنایی همان‌طور که در بند (۶-۲-۲) ذکر شدء درصورتی که میانقاب در هر چهار جهت به‌طور کامل با قاب محیطی خود در تماس باشد. باید در مدل‌سازی سازه لحاظ شود. برای مدل‌سازی میانقاب از دستک‌های فشاری معادل مطابق شکل (۲۲-۲) استفاده می‌شود. ۱ وا 33333 : صرسیح با ال ال اه ا ال ۹ لا ات محل 9 ظ 0 0 جخز 1 ۱ هه بل زا 1 سا ۳ ۳ ۳ 8 لاس ۹ ۵ که که هس 0 ۹ ار ۷ ۹ میجح اس ال ی 1 خز ۱ با ا ۱ ماه ال رل الب" ا سس ها لا اه جح لا 5 8 8 چا که هه هه هه هه هه هت |[ اه ] شکل (۲۲-۲): دستک معادل فشاری برای مدل‌سازی میانقاب بنایی عرض دستک از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: (۱۷-۲- الف) یط( 0.254 ۵ (۱۷-۲- ب) ۳25 0 510 زا 106 - 5 ۱ وروی یم تا 2 عرض دستک فشاری برحسب 01؛ رم 1۵ : ارتفاع مرکز تا مرکز ستون برحسب 21؛ : ضریب ارتجاعی مورد انتظار مصالح قاب برحسب 1 3 : ضریب ارتجاعی مورد انتظار مصالح میانقاب برحسب *8/000 ؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی یا : لنگر اینرسی ستون برحسب *0 ؛ ,رتا: طول قطری پانل میانقاب پرحسب ۵:0 ؛ : ضخامت پانل میانقاب و دستک فشاری معادل برحسب 01 ؛ ۵ زاویه‌ای که تانژانت آن برابر ضریب تناسب پانل (نسبت ارتفاع به طول) است؛ ضریبی که برای محاسبه‌ی عرض معادل دستک فشاری پانل به‌ کار می‌رود. در صورتی که نرم‌افزار قابلیت مدل‌سازی نوارهای فقط فشاری را داشته باشد.ء می‌توان نوارها را در امتداد هر دو قطر مدل کرد و دراین‌صورت امکان انجام تحلیل‌های دینامیکی نیز وجود خواهد داشت. در غیر این صورت نوارها باید با توجه به جهت بارگذاری جانبی طوری به کار روند که فقط نیروهای فشاری در آن‌ها ایجاد شودء یا از نوارهای ضربدری که عرض هریک 2/2 باشد در مدل‌سازی استفاده نمود. برای میانقاب‌های دارای بازشو الگوی دستک‌های فشاری می‌تواند مطابق فصل هفتم ۳۳3۸/۸274 مورد استفاده قرار گیرد. ۹-۳-۳-۲ میانقاب بتنی میانقاب بتنی اغلب در ساختمان‌های دارای نمای بتنی پیش‌ساخته یا با دیوارهای پیش‌ساخته استفاده می‌شود. در مورد چنین قاب‌هایی در حالت کلی می‌توان از مدل دستک‌های فشاری مشابه آن‌چه برای مبانقاب بنایی گفته شد.ء استفاده کرد. اگر تغییر مکان جانبی طراحی نسبت به ظرفیت تغییر مکان جانبی قاب و دیوار کوچک بوده و قاب نسبتاً انعطاف پذیر باشد. میانقاب را می‌توان به صورت یک دیوار برشی آلمان‌بندی و مدل نمود. در این‌صورت اثر بازشوها در رفتار دیوار نیز خودبه‌خود در نظر گرفته می‌شود. ۱۰-۳-۳۲ دال بتنی برای روش مدل‌سازی دال بتنی به بند (۳-۳-۳-۲) بخش بتنی راهنمای کاربردی دستورالعمل مراجعه شود. ۳-۳-۲ مدل‌سازی اجزا برای تحلیل‌های غیرخطی در این بخش نحوه‌ی مدل‌سازی اجزا برای انجام تحلیل‌های استاتیکی غیرخطی مطابق بند (۶-۳) ارایه می‌شود. مدل‌سازی اعضا در تحلیل دینامیکی غیرخطی بسیار پیچیده بوده و باید با درنظرگرفتن رفتار عضو در بارگذاری و باربرداری باشد که نیازمند انجام بند (۱-۳-۲) آشاره شدء رفتار اعضا در تحلیل‌های غیرخطی برحسب نوع تلاش متفاوت خواهد بود. ۱-۴-۳-۲- تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو همان گونه که در شکل (۱۳-۲- ب) مشاهده می‌شود.ء در تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو لزومی برای تعریف منحنی رفتاری وجود ندارد و تنها دانستن سختی عضو برای مدل‌سازی کافی است. در جدول (۶-۲) برخی از تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو به همراه شرایط به وجود آمدن این تلاش‌ها ذکر شده است. در مورد دیوارهای مصالح بنایی موجود در یک ساختمان فولادی, اگرچه مقاومت خمشی دیوار در جهت عمود بر صفحه کنترل‌شونده توسط نیرو است, اما جچون رفتار عمود بر صفحه‌ی آن‌ها در مدل‌سازی وارد نمی‌شود» از ذکر آن‌ها در جدول (۶-۲) خودداری شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- مدل‌سازی عضو تیر در قاب با مهاربند واگرا تیر در قاب با مهاربند هم‌گرا ستون و پی شمعی فولادی اتصال صلب تیر- ستون اتصال شمع و سرشمع عضو مهاربندی در قاب با مهاربند واگرا اتصالات انواع مهاربندی دیافراگم کف فلزی بدون پوشش بتن سازه‌ای دیافراگم طاق ضربی اعضای تیرلبه و برش گیرها دیوار برشی فولادی # برن۳]ً نیروی محوری م۰ ۲-۴-۳-۳- تلاش ها: رفتار تحت نیروی محور ۱- محاسبه‌ی ۲ ۲- تعیین پارامتر صورت انجام آزمایثر ۳- تعیین پارامتر توان پاره خط ۲107 ر جدول (۶-۲): تلا فشاری ی کنترل‌نشونده توسط نع ی برای تلاش‌های کنترل‌ش ی و لنگر خمشی در شکل ( طی مراحل زیر انجام مین ) و ,0 (یا تغییرمکان ۵ م 2 از جداول (۷-۲) تا (۱-۲ سال تسلیم رخ دهد. باید از : های معتبر می‌توان شیب بب 2 از جداول (۷-۲) تا (۱-۲ | عمودی رسم کرد)؛ ۲۷) های کنترل‌شونده توسط نیرو در اعضای فولادی این مورد شامل تیر پیوند نیست و خمش و برش تیر پیوند کنترل‌شونده توسط تغییرشکل است. در همه‌ی حالات ۱- در تمامی ستون‌ها و در تمامی پی‌های شمعی فولادی رفتار در مقابل نیروی فشاری و برش همواره کنترل‌شونده توسط نیرو است. ۲ در تمامی ستون‌ها غیر از ستون‌های موجود در قاب‌های با مهاربند واگرا,ء اگر 0.5 مر * باشد. رفتار در مقابل لنگرهای خمشی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل است. ۳- برای ستون‌های موجود در قاب‌های با مهاربند واگرا رفتار در مقابل خمش همواره کنترل‌شونده فقط در مواردی که اتصال صلب تیر- ستون طوری طراحی شود که مفصل خمیری در تیر و به دور از وجه ستون شکل بگیرد. رفتار این اتصال کنترل‌شونده توسط نیرو است. در سایر موارد رفتار در همه‌ی حالات وقتی طول گیرایی میل‌مهار کافی نباشد. در همه‌ی حالات در صورتی که ظرفیت دیافراگم توسط ظرفیت اتصالش به قاب کنترل شود دیافراگم به عنوان عضو کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. در صورتی که رفتار غیرارتجاعی در این اجزا پذیرفته نباشد. رفتار اجزا به‌صورت کنترل‌شونده توسط نیرو لحاظ می‌شود. در همه‌ی حالات در همه‌ی حالات نده توسط تغییرشکل در بند (۱-۳-۲) مورد بحث قرار گرفت. این مدل برای ۲۳-۲) مشاهده می‌شود. سود: ربوط به نقطه‌ی 3ا) از جدول (۳-۲) برای عضو مربوط و رسم پاره خط 3 ۸؛ ۱) با شکل (۲۳-۲) و رسم پاره‌خط ت36 با شیب سه درصد شیب ۸]7. هرگاه در ش‌تری برای پاره‌خط 136 در نظر گرفت؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۴- تعیین پارامتر 0 از جداول (۷-۲) تا (۱۱-۲) یا شکل (۲۳-۲) و ترسیم پاره خط ]10 به صورت افقی. مراحل مدل‌سازی تیر پیوند در شکل (۲۴-۲) نمایش داده شده است. (یا ۸ ۵ ۵ ۵۲ با ,0 شکل (۲۳-۲): مدل غیرخطی برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل ۲ ۷ > 06 ) کنترل طول تیر پیوند ۷۲ ۲ ۷۲ ی 2.6/1 2.6/1 ۱.6 .۱ <ه ششک مه شش که ۷ ۷ ۷ ( ۷۲ 1 ۲ 1 ِ ۷۲ | مقادیر جدول (۷-۲) آدرون‌بابی خطی بین مقادیر حالت / ۱ 5 > 2 / ۱ ِْ اول و حالت سوم 0۶0.17 ۰ 8 حعه شکل (۲۴-۲): نحوه‌ی محاسبه‌ی پارامترهای مدل‌سازی تیر پیوند -------- صفحهٔ بعد -------- فقصا دوم- مدل‌سازی جدول (۷-۲): پارامترها نسرایا 0 ۲ ۳ با2 545 ۳۶ 420 بل باه مطال 45 ۳ ۳ 2 ی مدل‌سازی تیر در قاب ط 5 ط ی 5 . جر 3185 ی و 1 ۳ 65 و 15 11 تخت 5 جر 3185 ی 1 1 ۳ 5 و ۳ 5 سس ]1 خمشسی و قاب مهاربندی‌شا 90 5 ۷1 1 بو : 2180 ۹ 10 0 ,۷ ۳ 2 و و : 125 کوچک‌ترین مقدار حاصل از 40 ۱ 40 ۱ ده‌ی همگرا و تیر پیوند به تس ۳5 ۳ 1 او - || : 2180 ۳ 0 اد ۵ دا 1-5 | , 125 ۳ کوچک‌ترین مقدار حاصل از ۷۳۳ ۷ 85 ۳ 1 ۹ یک 4( - 0.6 21۹0 ۱ 0 1/۳ 21 ۵-00 125 (0- 0.6 ۳ کوچک‌ترین مقدار حاصل از ردیف‌های ۲و۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ جدول (۸-۲): پارام رای 0 ۲۶ ما2 5 رز بط رز 420 تست لت سس باه کل 5 ۲۲ ۳ 2 راما نرهای مدل‌سازی ستون 0 رز ۱ 50 ر با رز 2500 کی ۱ 50 تشد و 0 بر زا ک 30 رز با رز 2500 ست نگ 3850 ط ۱و هر مقدار اس ۹ کاربردی دستورالعمل بهساز 2 90 ۳00 1 ۹ ۳ 1۱350 ۱ 40 ۱ 0 ,ط 2 0 ۳۳ کل او و 125 ۱ کوچک‌ترین مقدار حاصل از ردیف‌های ۲و۴ 410 ۱ 10 ی لرزه‌ای ساختمان‌های مو ی شده‌ی واگرا به شرط 5| 0 ۲ ۳ 1 1-5[ 1350 ۳ ی ۳ با2 ۳ : 1325 1 کوچک‌ترین مقدار حاصل از ردیف جود- ساخنمان‌های فولادی ۲/۰ 01 ۲ 06 000 1 1 06-4 ۷۳ 1350 0 ۲0 2 6-04 1 125 1 کوچک‌ترین مقدار حاصل از 0.2 0. 2 -------- صفحهٔ بعد -------- اک صل دوم- مدل‌سازی جدول (۹-۳): پار شرا 0 ۲ ما2 باه ال 5 ۳ ۳ 2 ۲ 1 اس 0-1-7 مترهای مدل‌سازی ستون 0 رز ۱ 2170 ۳ 5155 ۱ 5 > 0 رز ۱ 5 در زا رز 2170 5 دی و هر مقدار سح در قاب خمشسی و قاب مهاربندی شده ه ۱015 2 , - 0 با2 0 ۳ (۱- ۱00) - 106 125 : کوچک‌ترین مقدار حاصل از ردیف‌های ۲و ۴ بگرا به شرط 0/5 > > 0/15 1 1۹00, 0 ۳ 1 1 0 سل ۳۹ ۱015 ً 150 ۲0 2/۳ 0 تا ۳ ۱25 : ۹ کوچک‌ترین مقدار حاصل از ردیف‌های ۲ و ۴ 130 ۱50 َ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ لس ۰ 3 اتصالان صلب اتصالات جدول فوق ل) عمق تیر ب راهنما ی کاربردی دسنورالعمل ب جدول (۱۰-۲): پارامترهای مدل‌سا عضو چشمه‌ی اتصال ماهیچه‌ی جوش‌شده به اتصال مستقیم با دال ماهیچه‌ی جوش‌شده به اتصال مستقیم بدون دال ورق جوش‌شده به اتصال مستقیم اتصال مستقیم اصلاح‌شده به همراه جان پیچ‌شده اتصال مستقیم اصلاح‌شده به همراه جان جوش‌شده بال جداشده از جان مقطع خالص ورق اتصال بال جوش‌شده اتصال ماهیچه‌ای بال پایین اتصال ماهیچه‌ای بال بالاو پایین اتصال با ورق و بال تیر جوش‌شده به ستون شکست خمشی بال‌های سپری تسلیم ورق انتهایی تسلیم پیچ‌ها تسلیم جوش تسلیم موضعی بال و لهیدگی جان ورق اتصال بال پیچ شده اتصال برش با دال اتصال برشی بدون دال ر حسب سانتی‌متر و« عمق گروه پیچ‌ها برحسب سانتی‌متر است هسازی لرزه‌ای ساختمان‌ها زی اتصالات را ی موجود- ساختمان‌های 0۹ فولادی ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سس ُ که در ۸ دوم- مدل‌سازی تیرها و ستون‌ها در کشت مهاربند فشاری به استثنای مهاربندی واگرا مهاربند جدول فوق: ارامترهای مدل‌سازی عضو به استثنای تیر و ستون‌های قاب مهاربندی‌شده‌ی واگرا زوج نبشی در کمانش داخل صفحه زوج نبشی در کمانش خارج صفحه مقاطع 7 و ] زوج ناودانی در کمانش داخل صفحه زوج ناودانی در کمانش خارج صفحه مقاطع توخالی پر شده با بتن 0 0 5 0 و 4 0 4 750 5 ۱ ر بار کمانشی مورد انتظار؛ حت نیروی محوری 7۸ 0۸ ۸ ۸ 9۸ ۸ 7۸ 7۸ 3۸ 00 ۸ نا که 40 9۸ 6 3۸ 000 انا کت 361107 6 1۹۸ 7حعی ۷۷ 0.2 0 رل ۳ ۹40 0.4 02 ۵00 نا 36110 ۳ 0.8 ۵-140 ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ تحلیل -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سوم- تحلیل ۸ ۱-۳ مقدمه در این فصل روش‌های مختلف تحلیل برای ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تشریح می‌شود. با توجه به این که طبق فصل ۲ مدل‌سازی سازه برای انجام تحلیل خطی یا غیرخطی تهیه شده است. در بند (۳-۳) محدوده‌ی کاربرد این روش‌ها مطرح شده است. در بندهای (۳-۲) ی (۷-۳) جزییات چهار روش تحلیل به تفصیل شرح داده شده است. در بند (۸-۲) نیز نحوه‌ی اصلاح و تکمیل نتایج بیان شده است. شکل (۱-۳) جایگاه این فصل را در مراحل آرزیابی لرزه‌ای ساختمان‌ها نشان می‌دهد. فرضیات اولیه و مدل‌سازی ‏ " (فصل دوم) ۲ (فصل سوم) ۲ انجام تحلیل اولیه و کنترل فرضیات ۲ تعیین 0۳] و انتخاب نوع سا ۲ ۲ ٍ استخراج نیروها و تغییرمکان‌ها شکل (۱-۳): مراحل تحلیل ۲-۳- ملاحظات کلی دینامیکی خطی (طیفی یا تاریخچه‌ی زمانی)» استاتیکی غیرخطی و دینامیکی غیرخطی. با توجه به این که در روش‌های خطی از فرضیات ساده کننده استفاده می‌شود. در برخی موارد تقریب آن‌ها بیش از روش‌های غیرخطی بوده و9 استفاده از آن‌ها برای ساختمان‌های پیچیده مجاز نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ضوابط فصل دوم برای تحلیل خطی یا غیرخطی مدل‌سازی شود. سپس بارهای وارد بر سازه طبق ضوابط این فصل تعیین شده و بارهای ثقلی و جانبی اعمال می‌شوند و پس از آن» تحلیل سازه به یکی از چهار روش فوق انجام خواهد شد. به طور کلی» در صورت استفاده از تحلیل‌های خطی باید صحت فرضیات چنین تحلیل‌هایی مطابق بندهای (۱-۳-۳) و (۲-۳-۳) این‌صورت باید مطابق ضوابط بند (۲۳-۳-۳) عمل نمود. هیچ محدودیتی در استفاده از روش تحلیل دینامیکی غیرخطی وجود ندارد. ولی به دلیل پیچیدگی, نیاز به اطلاعات اولیه دقیق و ارزیابی نتایج نیاز به تجربه کافی دارد. شکل (۲-۳) نحوه‌ی انتخاب روش تحلیل را نشان می‌دهد. ۱ ٍ انبخاب روش تحلیل ۱ اخنیاری ا ۲ ابا ضرایط تحلیل دبنامیکی بله ابا ضرایط تحلیل اسناتیکی بله 4 انجام تحلیل اسناتیکی خطی خطی تأمین می‌نسود؟ ۱ خطی تأمین می‌سود؟ ۱ 2 ۲ خبر انجام تحلیل دبنامیکی خطی ْ ۲ ابا شرایط تحلیل اسناتیکی بله 4 انجام تحلیل اسناتیکی غرخطی شرخطی تامین می‌ننود؟ ۳ ۲ ۲ ۲ را ۱ با انجام تحلیل اسناتیکی غیرخطی 4 انجام تحلیل دبتامیکی شرخطی ْ همراه تحلیل دبنامیکی خطی شکل (۳-۳): نحوه‌ی انتخاب روش تحلیل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۸۳ ۱-۳-۳ سرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی خطی برای انتخاب روش تحلیل, موضوع بند (۳-۳)» انجام یک تحلیل استاتیکی یا دینامیکی خطی اولیه با جزییات ارایه شده در بند (۴-۲) یا بند (۵-۳) ضروری است. با فرض این که تحلیل اولیه به روش استاتیکی انجام شودء در صورت ارضا شدن شرایط این بند می‌توان از نتایج این تحلیل در مطالعات ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان, برای کنترل معیارهای پذیرش استفاده کرد. برای استفاده از روش تحلیل استاتیکی خطی در ابتدا باید سه شرط زیر کنترل شود: ۱- زمان تناوب اصلی ساختمان کوچک‌تر از ,3.51 باشدء مشروط بر آن که تعداد طبقات ساختمان از ۲۰ طبقه تجاوز نکند. ۲- تغییر ابعاد پلان در طبقات متوالی ساختمان به استثنای خرپشته» کم‌تر از ۴۰ درصد باشد. ۳- سازه دارای سیستم باربر جانبی متعامد باشد. در صورت برقراری شرط‌های فوق, سازه تحلیل شده و دو شرط زیر کنترل می‌شود. ۴- ساختمان دارای نامنظمی شدیدی در سختی پیچشی نباشد.ء یعنی حداکثر تغییرمکان جانبی در هر طبقه و در هر راستا کم‌تر از ۱/۵ برابر تغییرمکان متوسط آن طبقه در همان راستا باشد. طبقه و در هر راستاء به استثنای خرپشته, کم‌تر از ۵۰ درصد با طبقه بالا یا پایین آن در همان راستا اختلاف داشته باشد. درصورت برقراری موارد فوق, باید شرایط نیرویی سازه نیز به شرح زیر به عنوان آخرین گام کنترل شودء در غیر این‌صورت برای کنترل شرایط نیرویی باید نسبت نیرو به ظرفیت (16-)(]) برای کلیه تلاش‌ها در تمام اعضای اصلی محاسبه شود. برای محاسبه مقادیر لح( از رابطه‌ی (۱-۳) استفاده می‌شود. ست 0 که در آن رن تلاش داخلی عضو ناشی از بارهای ثقلی و زلزله و بم0) مقاومت مورد انتظار عضو بر اساس ضوابط فصل دوم (0 < )۱-۲( لازم به توضیح است که در مورد تیرستون‌ها ‎12-1٩‏ لنگر خمشی بدون منظور نمودن اثرات اندرکنش با نیروی محوری محاسبه می‌شود. پس از آن که ]1 همه‌ی تلاش‌های هر عضو تعیین شد. حداکثر آن‌ها در هر عضو که ]1 بحرانی عضو نامیده می‌شود. مشخص شده و پس از آن می‌توان به کنترل شرایط نیرویی به ترتیب زیر پرداخت: ۶- اگر مقادیر ‎1-1٩‏ بحرانی در تمامی اعضای اصلی کوچک‌تر از ۲ باشدء کنترل دیگری لازم نبوده و نتایج تحلیل استاتیکی ۷- اگر مقادیر ‎10-1٩‏ بحرانی در تعدادی (یک یا بیش‌تر) از اعضای اصلی بیش‌تر از ۲ باشد (برای تعریف اعضای اصلی و غیراصلی به بند ۴-۲-۲ رجوع شود)» باید هر سه شرط زیر کنترل شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی دهانه‌ی غیر باربر جانبی م ۹ دهانه‌ی باربر جانبی شکل (۲-۳): ناپیوستگی در سیستم باربر جانبی در صفحه ۱ دیوار برشی در طبقات بالا جابه‌جایی دیوار برشی در طبقه اول شکل (۳-۳): ناپیوستگی خارج از صفحه در سیستم باربر جانبی ب- ساختمان دارای طبقه‌ی ضعیف نباشدء یعنی در کلیه‌ی طبقات 116 متوسط طبقه بیش از ۲۵ درصد با همین مطابق رابطه‌ی (۲-۲) محاسبه می‌شود: دی ۷۱۵۵ (۲-۲) ال - 00 2۷ 11 سختی طبقه نسبت به همین مقدار در سمت مقابل از ۱/۵ برابر بیش‌تر نباشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۸۵ اگر هر سه شرط بالا برقرار باشدء نتایج تحلیل استاتیکی خطی سازه معتبر است و می‌توان در آدامه‌ی مطالعات به بررسی معیارهای پذیرش سازه طبق فصل چهارم پرداخت. در غیر این‌صورت باید از روش دیگری سازه را تحلیل نمود. ۲-۳-۳- سرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی خطی همان‌طور که در بند (۱-۳-۳) نیز گفته شدء برای انتخاب روش تحلیل, می‌توان تحلیل خطی اولیه را به روش دینامیکی انجام داد. تحلیل دینامیکی خطی سازه, به روش طیفی یا تاریخچه‌ی زمانی قابل انجام است. به منظور بررسی قابل قبول بودن روش دینامیکی خطی برای تحلیل سازه مورد نظر در ابتدا باید سازه به روش طیفی تحلیل شده و نیروهای داخلی اعضا محاسبه شود. پس از آن 10۳14 تلاش‌های کلیه‌ی اعضای باربر جانبی مشابه آن‌چه برای کنترل شرایط نیرویی سازه در بند (۱-۳-۳) گفته شدء محاسبه شود. از این مرحله به بعد همان شرایط قسمت‌های ۶ و ۷ بند (۱-۳-۳) کنترل می‌شود. در صورت برقراری شرایط فوق‌الاکرء کنترل دیگری لازم نبوده و نتایج تحلیل دینامیکی طیفی سازه معتبر است و می‌توان در ادامه‌ی مطالعات به بررسی و کنترل معیارهای پذیرش سازه طبق فصل چهارم پرداخت. اگر مقصود از این کنترل استفاده از روش تاریخچه‌ی زمانی باشد.ء در این مرحله می‌توان سازه را به روش دینامیکی خطی تاریخچه‌ی زمانی بر اساس ملاحظات بند (۲-۵-۳) تحلیل نمود. در غیر آین‌صورت استفاده از روش تحلیل دینامیکی خطی درمطالعات بهسازی لرزه‌ای ساختمان مجاز نبوده و باید سازه به روش غیرخطی تحلیل شود. شکل (۵-۳) نحوه‌ی کنترل محدوده‌ی کاربرد روش دینامیکی خطی را نشان می‌دهد. ۳-۳-۳- سرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی غیرخطی استفاده از این روش درصورتی به تنهایی مجاز است که اثر مودهای بالاتر در پاسخ دینامیکی سازه قابل ملاحظه نباشد. بدین منظور باید نسبت برش هر طبقه با در نظر گرفتن همه مودهایی که حداقل ‎٩۰‏ درصد جرم ساختمان در محاسبات زلزله را به خود اختصاص می‌دهند. به برش طبقه حاصل از مود اول» در همه‌ی طبقات از ۱/۳ کم‌تر باشد. در غیر این‌صورت روش تحلیل استاتیکی غیرخطی باید به همراه روش تحلیل دینامیکی خطی (طیفی یا تاریخچه‌ی زمانی) استفاده شود. در این حالت معیار پذیرش برای هر دو روش باید بررسی شود. با این تفاوت که برای پذیرش اعضای با رفتار کنترل شونده توسط تغییرشکل, در روش تحلیل دینامیکی ۳-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی غیرخطی استفاده از روش تحلیل دینامیکی غیرخطی برای مطالعات بهسازی لرزه‌ای در هر حال مجاز است. در صورتی که مدل‌های رفتاری چرخه‌ای مناسبی برای اعضا به‌کار برده شودء نتایج حاصل از روش دینامیکی غیرخطی, از بقیه روش‌های تحلیل دقیق‌تر خواهد بود. البته این نتایج باید توسط یک گروه متخصص و با تجربه در این زمینه کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی محدوده‌ی کاربرد نحئیل استاتنکی خطی " ۲ ۲- تغبیر ابعاد پلان در حلبقات منوالی ساختمان به استندی 1 استفاده از تحلیل اسناتیکی خطلی محار خریشته کم‌تر ار ۴۰ درد است؟ ۳ نمی‌باشد. ۳- ساره دارای سیسنم باربر جانبی متعامد است؟ ۱ ه بله ۲ تهیه‌ی مدل مطابق فصل دوم و انجام تحلبل اسنانیکی خطی اولیه ۲ ۵ 0 ۵ < نغفسرمکان جانبی طبفه ام 1 1۱:1 ۱1۳ ۲ برای تمام طبقات 1.5 > ز[1 : خیر بله ۲ برأی تمام طبقات ۵0 +0 0:۵۱ خبر 5 سای ی کل که کاس 6 بله بله ۲ محسبه‌ی 11 کلیه‌ی تلاش‌ه در تمام اعض ۲ ای کلیه‌ی نلاش ها در نمام اعضا ۱ انقطاع در سیستم باربر جانبی وجود دارد؟ برای کلیه‌ی داد س‌ها در نمام اعغصض خیر 4 ۲- طبقه‌ی ضعیف وجود دارد؟ 2 (ا۱0] ۳ نمنظمی بیچشی شدید در مقاومت پیچشی وجود دارد؟ بله ۲ استفاده از تحلیل استانیکی خطی مجار ج خمر می‌باشد 6 شکل (۴-۳): کنترل محدوده‌ی کاربرد روش استاتیکی خطی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۸۱۷ محدوده‌ی کاربرد تحلیل دینامیکی خطی ۲ تهیه‌ی مدل مطابق فصل دوم و انجام تحلیل خطی اولیه ۲ محاسبه‌ی :1۳ کلیه‌ی تلاش‌ها در تمام اعضا برای کلیه تلاش‌ها در تمام اعضا ام استفاده از تحلیل دینامیکی خطی مجاز 2 6ا0ع(] ۵ ۱ انقطاع در سیستم باربر جاتبی وجود دارد؟ ۲- طبقه‌ی ضعیف وجود دارد؟ : خیر ۳- نامنظمی پیحشی شدید در مقاومت پیجشی وجود دارد؟ بله ۲ . استفاده از تحلیل‌های خطی مجاز نمی‌باشد و شکل (۵-۳): کنترل محدوده‌ی کاربرد روش دینامیکی خطی در این روش بار زلزله به صورت استاتیکی اعمال شده و رفتار سازه خطی فرض می‌شود. هدف اصلی کنترل نیروهای داخلی اعضای سازه در شرایطی است که سازه تحت نیروی زلزله به حداکثر تغییرشکل‌های غیرخطی خود رسیده باشد. در این شرایط چنان‌چه رفتار سازه هم‌چنان خطی بماندء نیروها و تغییرشکل‌های حاصل از تحلیلء نزدیک به مقادیر واقعی خواهد بود. اما چنان‌چه -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی به کارگیری این روش برای تحلیل سازه‌هایی که گستردگی رفتار غیرخطی در اعضای آن‌ها تحت بارهای واقعی زلزله زیاد نباشد. یا به عبارت دیگر معیارهای گفته شده در بند (۱-۳-۳) را برآورده کنند. مناسب است. جزییات انجام این روش در چهار گام زیر برای هر یک از دو امتداد اصلی سازه» تشریح شده است. در این روش باید به ترتیب زمان تناوب اصلی سازه» برش پایه. توزیع نیروها در ارتفاع و نیروهای وارد بر دیافراگم‌ها محاسبه و سپس نتایج تحلیل اصلاح و تکمیل شوند. که جزییات آن در بندهای بعدی ذکر شده ۱-۳-۳- تعیین زمان تناوب اصلی نوسان سازه تعیین زمان تناوب اصلی نوسان سازه به دو روش تحلیلی و تجربی امکان‌پذیر است. در روش تحلیلی, سازه طبق ضوابط فصل دستورالعمل برای زمان تناوب حاصل از این روش حد بالایی وجود ندارد. در روش تجربی» زمان تناوب اصلی سازه از رابطه‌ی (۲-۲) محاسبه می‌شود: 3 (۳-۲) 3 ی - ]1 ارتفاع سازه از تراز پایه بر حسب متر؛ 0 ضریبی است که بر اساس سیستم باربر جانبی سازه تعیین می‌شود و برابر است با: قاب خمشی فولادی 48 < 0 سایر سیستم‌های سازه‌ای 0.05 سطا 0 ۲-۳-۳- محاسبه‌ی برش پایه برش پایه‌ی ساختمان طبق رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: (۳-۲) ۷۷ ی )۷-۲ ۷ وزن کل ساختمان شامل بار مرده به اضافه درصدی از بار زنده که در استاندارد ۲۸۰۰ مشخص شده است؛ این ضریب برای تبدیل حداکثر تغییرشکل‌های حاصل از تحلیل ارتجاعی خطی به حداکثر تغییرشکل‌های غیرارتجاعی در سازه‌های دارای حلقه‌های هیسترزیس پایدار و کامل» استفاده می‌شود. این ضریب از روش‌های محاسباتی و تحربی به‌دست آمده و از -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سوم- تحلیل ‎۸٩ رابطه (۱۵-۳) محاسبه می‌شود. در روش تحلیل خطی می‌توان با جایگذاری برش پایه‌ی حد ارتجاعی به‌جای ,۷ از رابطه (۱۵-۳) استفاده نمود. در غیر ایین‌صورت می‌توان از رابطه‌ی زیر استفاده کرد: 1ات ]1 (۵-۳) 5 رلک | رش ماد 0 2-2 که در آن ,7 زمان تناوب مشترک بین دو ناحیه‌ی شتاب ثابت و سرعت ثابت در طیف بازتاب طرح طبق استاندارد ۲۸۰۰ است. برای جزییات بیش‌تر به بند (۳-۳-۶-۳) مراجعه شود. ۳۲6 ۷ که در آن ,۳ بخشی از وزن سازه شامل بار مرده و بار زنده دایم به اضافه ۲۵ درصد بار زنده متحرک ناشی از کل طبقات بالاتر در طبقه‌ی ا-ام» ,۵ تغییرمکان نسبی مرکز سختی طبقه‌ی ا-ام در جهت مورد نظرء :۷ نیروی برشی طبقه‌ی ا-ام در جمت موردنظر و ,۳ ارتفاع طبقه‌ی سم است. پس از محاسبه‌ی ....,0که حداکتر :0ها در ساختمان است. ,لح از روابط (۷-۲) تعیین می‌شود: 1.0 < رح ج 0.۱ کی 0 ۷-۳ 01 - ...0 ۳۲ مر +[ > رجا 0 جح 0 ۳ ۱ ۱ یک‌بار تحلیل و با توجه به مقدار 0 حاصل, در صورت لزوم ول را اصلاح و تحلیل را تکرار کرد. می‌توان در گام اول ول را برایر واحد فرض نمود. قاب خمشی بتنی ۱ قاب فولادی مهاربندی‌شده ‏ | سازه با دیوار ۱ سایر سیستم‌های یا فولادی همگرا یا واگرا برشی سازه‌ای ضریب کاهش ,,ن) روی برش پایه اعمال می‌شود. در شکل (۶-۲) روند محاسبه‌ی برش پایه در روش تحلیل استاتیکی خطی نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۲ ی برای محاسبه‌ی پریود از روش بله تحلیلی استفاده می‌شود. َ خیر ۲ دب حمضی فولادی 458 و ۱ قاب خمشی بتنی و قاب فولادی مهاربندی 1 سایر سیستم‌های سازه‌ای 0 > 0 + [ ی < ] ۲ : زمین نوع | 4 ع 7۲ زمین نوع ]] 5 -< 1 زمین نوع[]] 7 - 7 زمین نوع ۷] 1 1 ۲ 1 5 که س فش ب | دک | 2102 ۲ !| برش پایه‌ی محاسبه شده قابل قبول است. ۲ نعیین رک با استفاده از جدول (۳-۱) ۱ ٍ ٍ مرطه قل > پ) ۲ . حیر ه ۱ 0-01 تحلیل سازه و تین:0 برای همه طبعان--- > 0 خبر ۲ را بله بله فرض اولیه بری پل)درست است و برس / ۱ سازه نابایدار تلفی می‌شود و باید برای " پایه محاسبه شده صحیح می‌باشس کاهش تغییرمکان جانبی بهسازی گرد شکل (۶-۳): محاسبه‌ی برش پایه در روش تحلیل استاتیکی خطی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۹۱ ۳-۳-۳ توزیع نیروی جانبی در ارتفاع نیروی جانبی زلزله در تراز هر طبقه از رابطه‌ی زیر تعیین می‌شود: ۲ سس 0 2 از که در آن: نیروی جانبی وارد بر طبقه‌ی اسأم؛ ,۷ وزن طبقه‌ی ام در محاسبات زلزله؛ ,: ارتفاع طبقه‌ی ذسام از تراز پایه؛ ۷ برش پایه؛ تعداد طبقات ساختمان روی تراز پایه؛ ۷: ضریبی است که تابع زمان تناوب سازه بوده و از رابطه‌ی (۹-۳) به‌دست می‌آید: (۹-۳) ۷-52 ۱5 نیروی جانبی + باید بر حسب توزیع وزن در پلان هر طبقه با در نظرگرفتن برون مرکزی اتفاقی طبق بند (۴-۲-۲) توزیع شود. ۳-۳-۳ محاسبه‌ی نیروی جانبی دیافراگم‌ها نیروی جانبی برای تحلیل دیافراگم طبقه»ء زر" با استفاده از رابطه‌ی (۱۰-۳) به‌دست می‌آید: اند (۱۰-۳) ۷ ال ۳ 1 1 2۷۷ ال باید بر حسب توزیع جرم در پلان دیافراگم توزیع شود. در صورتی که موقعیت سیستم باربر جانبی سازه در صفحه‌ی خود یا خارج از آن در تراز دیافراگم تغییر کند.ء باید نیروهای متمرکز ناشی از آن را به مقادیر رابطه (۱۰-۳) اضافه کرد. این نیروها از اثر نیروهای جانبی ۳ بر دیافراگم‌ها (رابطه‌ی ۸-۲) به دست می‌آیند. نحوه‌ی مدل‌سازی دیافراگم هر طبقه برای تحلیل تحت اثر نیروهای فوق در بند (۲-۲-۲) ذکر شده است. ۵-۳- روش تحلیل دینامیکی خطی بیش از مقادیر واقعی برآورد می‌شوند. تحلیل دینامیکی خطی را می‌توان طبق بندهای (۱-۵-۳) و (۲-۵-۳) به روش طیفی با تاریخچه‌ی زمانی انجام داد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۱-۵-۳- روش تحلیل طیفی نکات کلی در این روش به شرح زیر است: ۱- طیف طرح مورد استفاده باید در عبارت ,لکدل),ن)» طبق تعاریف بند (۴-۲)» ضرب شود. ۲- تعداد مودهای ارتعاش باید چنان انتخاب شود که جمع درصد مشارکت جرم موثر برای هر امتداد تحریک زلزله در مودهای انتخاب شده, حداقل ۹۰ باشد. تعداد این مودها در هر امتداد نوسان حداقل برابر ۳ مود بوده و باید تمام مودهای با زمان ۳- نتایج حاصل از مودهای مختلف باید طبق ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ به روش‌هایی مانند جذر مجموع مربعات (5155) با ترکیب مربعی کامل (۲06) یا روش‌های دیگر که اندرکنش بین مودها را دقیق‌تر در نظر می‌گیرند. با هم ترکیب شوند. ۴- مقیاس کردن برش پایه‌ی طیفی براساس برش پایه‌ی استاتیکی خطی لازم نیست. بنابراین برش پایه در روش تحلیل طیفی به دلیل مشارکت مودهای بالاتر» در اغلب موارد کوچک‌تر از روش استاتیکی خطی به‌دست می‌آید. ۵- نیروی اینرسی وارد بر دیافراگم در هر طبقه» برتء باید از رابطه‌ی (۱۰-۳) محاسبه شود که در آن ۲ نیروی جانبی طبقه حاصل از تحلیل طیفی است. نیروی حاصل نباید کوچک‌تر از ۸۵ درصد نیروی محاسبه شده بر اساس روش استاتیکی خطی در نظر گرفته شود. ۶- با توجه به برون مرکزی اتفاقی باید دو مدل مختلف از سازه برای تحلیل در هر یک از دو راستای متعامد ساخته شود. تفاوت این دو مدل در توزیع جرم آن‌ها است. به طوری‌که برون مرکزی اتفاقی در همه‌ی طبقات یک‌بار در جهت مثبت و بار دیگر در جهت منفی ایجاد می‌شود. نیروهای داخلی حداکثر از بین دو تحلیل باید استخراج شوند. در صورت تقارن پلان» جابجاکردن جرم‌ها تنها به یک سمت کافی خواهد بود. ۷ نتایج تحلیل طیفی باید طبق بند (۸-۳) اصلاح و تکمیل شوند. به ویژه در صورتی‌که از مدل‌سازی دو بعدی استفاده شده باشد» وزن طبقات مدل همان وزن سهمیه‌ی قاب مورد بررسی است. ۲-۵-۳- روش تحلیل تاریخچه‌ی زمانی نکات کلی در این روش به شرح زیر است: ۱- شتابنگاشت‌های مورد استفاده باید طبق روش ذکرشده در استاندارد ۲۸۰۰ اصلاح شده و با طیف طرح سازگار شوند. ۲- دامنه‌ی شتابنگاشت‌ها باید در عبارت ,2:ح,2» طبق تعاریف بند (۴-۳)» ضرب شود. ۳- باید حداقل از شتابنگاشت ۲ زلزله» هر یک با دو مولفه افقی در تحلیل استفاده شود. ۴- چنانچه کم‌تر از ۷ شتابنگاشت برای تحلیل به‌کار رودء باید بیشینه‌ی اثر آن‌ها در هر مقطع از عضو به عنوان نتیجه‌ی تحلیل برای ارزیابی سازه منظور شود. چنان‌چه از ۷ شتابنگاشت یا بیش‌تر استفاده شود می‌توان مقدار متوسط نتایج را برای ارزیابی سازه در نظر گرفت. ۵- با توجه به برون مرکزی اتفاقی باید دو مدل مختلف از سازه برای تحلیل در هر یک از دو راستای متعامد ساخته شود. تفاوت این دو مدل در توزیع جرم آن‌ها است. به طوری‌که برون مرکزی اتفاقی در همه‌ی طبقات یک بار در جهت مثبت و بار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۳ دیگر در جهت منفی ایجاد می‌شود. نیروهای داخلی حداکثر باید از بین دو تحلیل استخراج شوند. در صورت تقارن پلان» جابجاکردن جرم‌ها تنها به یک سمت کافی خواهد بود. ۶- نتایج تحلیل تاریخچه‌ی زمانی باید طبق بند (۸-۳) اصلاح و تکمیل شوند. به ویژه در صورتی‌که از مدل‌سازی دو بعدی استفاده شده باشدء وزن طبقات مدل همان وزن سهمیه‌ی قاب مورد بررسی است. ۶-۳- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی در این روش بار جانبی ناشی از زلزله, به‌طور استاتیکی و به تدریج به صورت فزاینده به سازه اعمال می‌شود تا آنجا که تغییرمکان در یک نقطه‌ی خاص (نقطه‌ی کنترل) تحت اثر بار جانبی به مقدار مشخصی (تغییرمکان هدف) برسد یا پیش از آن» سازه ناپایدار شود. در تحلیل استاتیکی غیرخطی, مرکز جرم بام (نه خرپشته) به عنوان نقطه‌ی کنترل انتخاب می‌شود. این روش مشابه روش تحلیل استاتیکی خطی است با این تفاوت که رفتار غیرخطی تمام اعضا و اجزای سازه در تحلیل وارد می‌شود و همچنین اثر زلزله به‌جای اعمال بار مشخص, بر حسب تغییرمکان برآورد می‌شود. به‌طور کلی در این روش استفاده از مدل‌های سه بعدی به مدل‌های دو بعدی ترجیح داده می‌شود. اما به دلیل وجود محدودیت‌های نرم‌افزاری» برای سازه‌های منظم استفاده از مدل‌های دو بعدی نیز مجاز است. تحلیل استاتیکی غیرخطی می‌تواند به یکی از دو روش زیر انجام شود. ۱- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی کامل: در این روش کلیه‌ی اعضای اصلی و غیراصلی در مدل سازه در نظر گرفته می‌شوند. منحنی تلاش- تغییرشکل اعضا باید تا حد امکان نزدیک به واقعیت در نظر گرفته شده و به‌خصوص شامل ناحیه‌ی زوال سختی و مقاومت باشد. ۲- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی ساده شده: در این روش فقط اعضای اصلی مدل می‌شوند و منحنی تلاش- تغییرشکل اعضا به صورت دوخطی در نظر گرفته می‌شود. در هنگام ارزیابی» چنان‌چه تعداد کمی از اعضای فوق جوابگو نباشندء می‌توان آن‌ها را به عنوان اعضای غیراصلی منظور و از مدل حذف نمود و تحلیل را بدون حضور آن‌ها تکرار کرد. ۱-۶-۳ الگوی توزیع بار جانبی در تحلیل استاتیکی غیرخطی, باید یک الگوی بار را از توزیع نوع ول و دیگری را از توزیع نوع دوم انتخاب نمود و در ارزیابی الف- توزیع نوع اول: باید بار جانبی به یکی از سه روش زیر محاسبه شود. برای سازه‌های با زمان تناوب اصلی بزرگ‌تر از یک ثانیه فقط می‌توان از روش سوم استفاده کرد. ۱ توزیع متناسب با توزیع بار جانبی در ارتفاع سازه طبق رابطه (۸-۳) در روش استاتیکی خطی: از این توزیع فقط وقنی می‌توان استفاده کرد که حداقل ۷۵ درصد جرم سازه در مود اول ارتعاش, در جمت مورد نظر مشارکت نماید. در صورت انتخاب این توزیعء توزیع نوع دوم باید از نوع یکنواخت انتخاب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 1۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۲ توزیع متناسب با شکل مود اول ارتعاش سازه در جهت مورد نظر: از این نوع توزیع نیز فقط زمانی می‌توان استفاده نمود که حداقل ۷۵ درصد جرم سازه در مود اول مشارکت نماید. ۳- توزیع متناسب با جرم و شتاب (نیروهای اینرسی) طبقات: حاصل از تحلیل دینامیکی خطی طیفی. برای این منظور تعداد مودهای ارتعاشی مورد بررسی باید چنان انتخاب شود که حداقل ۹۰ درصد جرم سازه در تحلیل مشارکت کند. روند انتخاب الگوی بار جانبی در توزیع نوع اول» در شکل (۷-۳) نشان داده شده است. ب- توزیع نوع دوم: در این حالت باید توزیع بار جانبی به یکی از دو روش زیر محاسبه شود: ۱- توزیع یکنواخت: که در آن بار جانبی متناسب با وزن هر طبقه توزیع می‌شود. ۲- توزیع متغیر: که در آن توزیع بار جانبی» در هر گام افزایش بار» متناسب با مشخصات دینامیکی جدید سازه در اثر رفتار بار جانبی انتخاب شده از هر یک از دو توزیع «الف» و «ب» باید به‌طور جداگانه و در هر دو جهت مثبت و منفی در راستای زلزله بر سازه وارد شود و9 رابطه‌ی برش پایه و تغییرمکان نقطه‌ی کنترل تا حداقل ۱/۵ برابر تغییرمکان هدف ثبت شود. لازم بده ذکر است که ارزیابی سازه در تغییرمکان هدف صورت می‌گیرد. ولی به دلیل اینکه طراح عملکرد سازه را در تغییرشکل‌های بیش از تغییرمکان هدف بشناسد. آگاهی از رفتار سازه تا ۱/۵ برابر تغییرمکان هدف مفید و در جهت احتیاط خواهد بود. دراین‌حالت طراح می‌تواند در جانبی در امتداد عمود بر محور تقارن» تنها در یک جهت کافی خواهد بود. ۳ الگوی بار جانبی در توزیع نوع اول ۹ ۲ بله : ۳51 : خیر ۲ < 7/۷۵ ۱ میزان مشار کت جرم سازه : در مود ول > ۷۵/ را ۲ ۲ : توزیع متناسب با نیروهای اینرسی طبقات (حداقل توزیع متناسب با توزیع بار جانبی در ارتفاع سازه توزیع متناسب با شکل مود اول رم سازه در تحلبل مشارکت نماید.) طبق رابطه (۳-۸) در روش استاتیکی خطی ارتعاش سازه شکل (۷-۳): روند انتخاب الگوی بار جانبی در توزیع نوع اول -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۹۵ ۲-۶-۳ بار قائم با توجه به غیرخطی بودن تحلیل, در هنگام استفاده از روش تحلیل استاتیکی غیرخطی باید بارهای نقلی اعضا نیز همزمان با بار انجام تحلیل غیرخطی ابتدا باید سازه تحت بارهای نقلی به صورت غیرخطی تحلیل شده و سپس این تحلیل با حضور توام بارهای ۳-۶-۳ محاسبه‌ی تغییرمکان هدف محاسبه‌ی تغییرمکان هدف در تحلیل استاتیکی غیرخطی بر اساس زمان تناوب اصلی موثر و خصوصیات نمودار دوخطی معادل منحنی وأقعی رفتار غیرخطی سازه انجام می‌گیرد. چگونگی محاسبه این پارامترها در بندهای زیر ذکر شده است. ۱-۳-۶-۳ مدل ساده شده‌ی نیرو- تغییرمکان سازه (مدل دوخطی) در شکل (۸-۳) منحنی رفتاری غیرخطی سازه که ارتباط بین برش پایه و تغییرمکان نقطه‌ی کنترل را مشخص می‌کند. برای محاسبه‌ی سختی جانبی موثر ( ,16 ) و برش تسلیم موثر (,۷) باید با یک مدل رفتاری دوخطی ساده جایگزین شود. بدین منظور موقعیت نقطه‌ی مشترک بین دو شاخه‌ی منحنی دوخطی (نقطه 3) باید با سعی و خطا چنان انتخاب شود که سطح زیر منحنی رفتار دوخطی برابر سطح زیر منحنی رفتار غیرخطی بوده و نیز طول پاره‌خط (]۸ برابر ]6۸. باشد. در این صورت نیروی مربوط به نقطه‌ی ثل برش تسلیم موثر (,۷) بوده و سختی جانبی موثر ( ,1۴ ) برابر شیب خط ۸17 خواهد بود. طبق شکل (۸-۳)» سختی موثر همان شیب وتر منحنی رفتار غیرخطی به ازای برش پایه‌ای برابر ,0.6۷ است. ,۷ در مدل ساده شده نباید از حداکثر برش پایه در منحنی رفتار غیرخطی بیش‌تر شود. نقطه‌ی نج برش پایه‌ی نظیر تغییرمکان هدف (,5) است. در شکل (۸-۳) نمودار سمت راست مربوط به سازه‌هایی است که پس از تسلیم دارای سختی مثبت هستند. به عبارت دیگر 0 است و نمودار سمت چپ مربوط به سازه‌هایی است که پس از تسلیم دارای سختی منفی ( 0 > 0) هستند. با توجه به این که تغییرمکان هدف در اولین تحلیل معلوم نیست. فرآیند تعیین مشخصات نمودار دوخطی معادل با سعی و خطا انجام می‌شود. رس دابا ۵ 5 4 شکل (۸-۳): معادل‌سازی رفتار غیرخطی سازه با یک مدل دوخطی ساده -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۲-۳-۶-۳ زمان تناوب اصلی موثر ( . 1 ) زمان تناوب اصلی موثر سازه در امتداد مورد بررسی بر اساس منحنی رفتار دوخطی معادل, از رابطه‌ی (۱۱-۳) به‌دست می‌آید: (۱۱-۲) ۳ 7- .۲ که در آن: :7 زمان تناوب اصلی ساختمان با فرض رفتار خطی است که از روش تحلیلی محاسبه می‌شود. گا : سختی جانبی موثر سازه در شاخه‌ی اول نمودار دوخطی معادل مطابق شکل (۸-۳) است. در اغلب ساختمان‌های متداول رفتار سازه تا ,0.6۷ خطی بوده و درنتیجه ,] و ,]" یکسان خواهند بود. ۳-۳-۶-۳ تغییرمکان هدف تغییرمکان هدف, ,3, حداکثر تغییرمکان مرکز جرم بام تحت بارگذاری جانبی بوده و از رابطه (۱۲-۳) به‌دست می‌آید: (۱۲-۳) کی-۵ 47 که در آن: زمان تناوب اصلی موثر سازه طبق رابطه (۱۱-۳) در امتداد مورد نظر؛ 5 شتاب طیفی به ازای زمان تناوب اصلی موثر است. و ضرایب ح به شرح زیر هستند: 0: ضریب اصلاح برای تبدیل تغییرمکان طیفی سیستم یک درجه آزادی معادل به تغییرمکان بام سیستم چند درجه آزادی است» که برابر یکی از مقادیر زیر در نظر گرفته می‌شود. ۱- با در نظر گرفتن فقط مود اول و مدل با رفتار خطی, برابر ضریب مشارکت مود اول در تراز بام (نقطه‌ی کنترل)» حاصل از تحلیل دینامیکی است و از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: که در آن: ۷ : شکل مود اول در تراز بام است که در عمل می‌تواند برابر واحد فرض شود؛ | ,1 : بردار شکل مود اول؛ [ ۷1]: ماتریس جرم سازه است. در صورتی که ماتریس جرم قطری باشد. رابطه‌ی (۱۳-۳) به صورت رابطه‌ی زیر ساده می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۹۷ 2 (۱۴-۲) 5 0 _ ۳ 2 ۲- مقدار تقریبی مطابق جدول (۲-۳) جدول (۲-۳): مقادیر تقریبی ضریب ,۳" تعداد طقاد سایر ساختمان‌ها با هر نوع توزیع با تعداد طبقات ِ ( 5 _ - بر ن‌ها با هر نوع نوزیع بار مس ۱- ساختمان برشی ساختمانی است که در تمام طبقات آن تغییرمکان جانبی نسبی کوچک‌تر از طبقه‌ی زیرین باشد. در صورت عدم تشخیص, می‌توان از حداکثر رل!) استفاده کرد. ۲- رجوع شود به بند (۱-۶-۳). این ضریب از روابط زیر محاسبه می‌شود: بلج ج م21 1 (۱۵-۳) : (- )+۱۰0 پسا ما و مشش کلم ج و[ > ] ۷۷۷ 3 در هرحال باید رابطه‌ی زیر برای ,لح برقرار باشد: ] (۱۶-۳) 5 س لت با ک 0 | 21-2 ۳: ضریب جرم موثر در مود اول است که از تحلیل دینامیکی سازه و یا از جدول (۱-۳) به‌دست می‌آید؛ ,5 شتاب طیفی به ازای زمان تناوب اصلی موثر است؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی دٍن): به دلیل وجود حرکت‌های رفت و برگشتی زلزله. خرابی‌ها در سازه گسترش می‌یابد. بنابراین سختی سازه کاهش می‌یاید و افزایش تغییرشکل‌ها را در رابطه‌ی (۱۳-۳) منظور می‌کند. برای سازه‌هایی که دارای حلقه‌ی هیسترزیس کامل و پایدار هستند. دل) جدول (۳-۳): مقادیر ضریب رن) 121 1۳/1 سطح عملکرد مورد نظا قاب نوع یک | قاب نوع دو | قاب نوع یک قاب نوع دو در جدول (۳-۳) قاب‌های نوع یک سیستم‌های سازه‌ای هستند که هنگام زلزله عملکرد خوبی نداشته و به سرعت کاهش سختی و مقاومت از خود نشان می‌دهند و در آن‌ها بیش از ۳۰ درصد بار جانبی توسط سیستم‌های با شکل‌پذیری کم تحمل می‌شود. قاب‌های خمشی معمولی, قاب‌های با اتصالات نیمه‌صلب, قاب‌های با مهاربندی لاغر که فقط برای کشش طراحی شده‌اند قاب‌های مهاربندی‌شده‌ی همگراء دیوارهای بنایی غیرمسلح و دیوارهای برشی غیرشکل‌پذیر یا ترکیبی از آن‌هاء از این نوع هستند. سایر سیستم‌های سازه‌ای (که شکل‌پذیری متوسط یا زیاد دارند)» از نوع دو محسوب می‌شوند. برای مقادیر ] بین ۰/۱ و ,[ء مقدار رل از درون‌یابی خطی محاسبه می‌شود. : ج: این ضریب برای در نظر گرفتن اثرات ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح بکار می‌رود. اثر ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار خطی مصالح مطابق بند (۳-۸-۳) برآورد می‌شود. اگر سختی جانبی در طبقه‌ای از ساختمان پس از تسلیم منفی شود اثر ۳-۸ قابل توجه شده و تغییرمکان هدف را افزایش می‌دهد. این مقدار افزایش به زمان تناوب اصلی نوسان ساختمان ( : 1 )» نسبت سختی پس از تسلیم به سختی موثر ( 0)» نسبت مقاومت ( 16)» رفتار هیسترزیس هر طبقه, مشخصات فرکانسی ارتعاشات زمین و مدت زمان ارتعاشات شدید زمینء بستگی دارد. لذا تعداد پارامترهای تاثیرگذار زیاد بوده و اثر آن‌ها بر تغییرمکان جانبی نیز پیچیده است. به همین دلیل این دستورالعمل رابطه ساده‌ی زیر را برای محاسبه‌ی ضریب ,ن) پیشنهاد می‌کند. بیج ج 0<0 ک : 0-1 ک س با< 0 00 | +5 :0< [| 18 0 0 مقدار حداکثر بین مقادیر ضریب پایداری در ساختمان» حاصل از رابطه‌ی (۶-۳) است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۹۹ ۳-۳-۶-۳ اصلاح تغییرمکان هدف برای پیجش در صورتی که از مدل دو بعدی برای تحلیل استاتیکی غیرخطی ساختمان استفاده شود.ء تغییرمکان هدف باید طبق بند (۳-۲-۲) اصلاح شود. ۵-۳-۶-۳ اصلاح تغیبرمکان هدف بر اساس صلبیت دیافراگم تغییر مکان هدف باید برای سازه‌های دارای دیافراگم نیمه‌صلب یا نرم به شرح زیر اصلاح شود. الف- سازه‌های با دیافراگم نیمه‌صلب: تغییرمکان هدف باید با در نظر گرفتن میزان سختی برشی دیافراگم و توزیع آن محاسبه شود. بدین منظور لازم است روال زیر دنبال شود: ۱- تغییرمکان نقاط مختلف بام در امتداد مورد نظر با استفاده از تحلیل طیفی مدل سه‌بعدی سازه که در آن دیافراگم‌های ۲- تغییرمکان هدف طبق رابطه‌ی (۱۲۳-۲۳) محاسبه شود. ۳- تغییرمکان هدف محاسبه شده در گام قبل در نسبت حداکثر تغبیرمکان جانبی هر نقطه‌ای از بام به تغییرمکان مرکز جرم بام ضرب شود. به این ترتیب تغییرمکان هدف اصلاح شده برای تمام قاب‌های سازه به‌دست می‌آید و به هر حال نباید از تغییرمکان هدف محاسبه شده توسط رابطه‌ی (۱۲-۲) کوچک‌تر باشد. ب- سازه‌های با دیافراگم نرم: بدین منظور می‌توان از یکی از دو روش زیر استفاده نمود: ۱- روشی مشابه با ساختمان‌های با دیافراگم نیمه‌صلب. ۲- تعیین تغییرمکان هدف با استفاده از رابطه‌ی (۱۳-۳) برای هر قاب به‌طور جداگانه و در امتداد موردنظر. بدین منظور باید مقدار حاصل از رابطه‌ی (۱۳-۳) در نسبت تغییرمکان حاصل از تحلیل طیفی آن قاب به میانگین تغییرمکان جانبی بام ضرب شود. به این ترتیب تغییرمکان هدف اصلاح شده برای هر یک از قاب‌های سازه به‌دست می‌آید. ۳-۶-۳ خلاصه‌ی روند تحلیل استاتیکی غیرخطی به طور کلی روند تحلیل استاتیکی غیرخطی در گام‌های زیر خلاصه می‌شود: ۱- یک مدل از سازه تهیه شده و بارهای ثقلی به آن اعمال می‌شود. تمام اعضایی که در تعیین جرم» سختی» ظرفیت باربری و پایداری سازه اثر قابل ملاحظه‌ای دارندء باید در این مدل لحاظ شوند. ۲- برای تحلیل استاتیکی غیرخطی, استفاده از مدل‌های سه بعدی ارجح است. هرچند به دلیل محدودیت‌های نرم‌افزاری» برای سازه‌های منظم استفاده از مدل‌های دو بعدی مجاز است. ۳ پس از اعمال بارهای ثقلی بار جانبی به مجموعه‌ی بارهای وارده به مدل اضافه می‌شود که حداقل باید شامل دو توزیع بار مطابق بند (۱-۶-۳) باشد. علت اعمال هم‌زمانی بارهای ثقلی و جانبی این است که در تحلیل غیرخطی, اصل جمع آثار قوا ۴ ضمن افزایش تدریجی بار جانبی» تغییرشکل‌ها و نیروهای داخلی اعضا محاسبه می‌شوند. به مقدار بار جانبی افزوده -------- صفحهٔ بعد -------- ۱*۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی در مدل اصلاح شد.ء در گام بعدی, بار جانبی مجددا افزایش می‌یابد و تعداد بیش‌تری از اعضاء به مقاومت نهایی خود می‌رسند. این افزایش شدت بار جانبی تا آن‌جا ادامه می‌یابد که تغییرمکان جانبی نقطه‌ی کنترل (تراز بام) از تغییرمکان هدف بیش‌تر شود یا سازه ناپایدار شود. ۵- اگرچه شدت بار جانبی در هر گام افزایش می‌یاید. اما توزیع آن معمولا ثابت است, مگر آن که طراح از روش‌های دقیق‌تری که در آن توزیع باره متناسب با تغییرشکل‌های خمیری تعیین می‌شود» استفاده نماید. ۶- منحنی تغییرمکان نقطه کنترل بر حسب نیروی برشی پایه ترسیم می‌شود. این منحنی بیانگر رفتار غیرخطی سازه است که به منحنی ظرفیت از آن یاد می‌شود. نقطه‌ای که در آن» منحنی دچار شکستگی می‌شود. نقطه تسلیم سازه است. ۷- با استفاده از منحنی ظرفیت به‌دست آمده در گام ۶ زمان تناوب موثر از رابطه‌ی (۱۱-۳) محاسبه شده و تغییرمکان هدف نیز با استفاده از رابطه‌ی (۱۳-۳) برآورد می‌شود. بدیهی است با توجه به ارتباط بین روابط مذکورء این گام با سعی و خطا انجام می‌شود. ۸- نیروهای داخلی و تغییرشکل‌های اعضاء متناظر با تغییرمکان هدف, برای بررسی عملکرد سازه تعیین می‌شوند. چنانچه تلاش مورد نظرء کنترل‌شونده توسط تغییرشکل باشد (مانند خمش تیر)» تغییرشکل با تغییرشکل متناسب با سطح عملکرد موردنظرء که در جداول فصل چهارم آرایه شده‌اند» مقایسه می‌شود. چنانجه تلاش مورد نظر کنترل‌شونده توسط نیرو باشدء تلاش داخلی با ظرفیت عضو مطابق ضوابط فصل چهارم مقایسه می‌شود. ۷-۳- روش تحلیل دینامیکی غیرخطی شتابنگاشت زلزله محاسبه می‌شود. به طور کلی باید به نکات زیر توجه شود. ۱- در مدل‌سازی باید کلیه اعضای اصلی و غیراصلی منظور شده و رفتار غیرخطی آن‌ها تا حد امکان نزدیک به واقعیت مدل شود. در صورت وجود کاهندگی در سختی و مقاومتء باید اثرات آن در مدل رفتاری عضو منظور شود. ۲- تحلیل سازه باید در هر امتداد حداقل برای ۲ شتابنگاشت انجام شود. ۴- شتاینگاشت‌های مورد استفاده باید طبق بند (۴-۸-۳) اصلاح شوند. ۵- به علت غیرخطی بودن تحلیل» بارهای تقلی که طبق بند (۹-۳) محاسبه می‌شوند نیز باید به طور همزمان در مدل حضور ۶- در مدل سه‌بعدی توزیع جرم در پلان طبقات باید با احتساب برون مرکزی اتفاقی طبق بند (۴-۲-۲) یک‌بار در جچهمت مثبت و یک‌بار در جهت منفی در راستای عمود بر زلزله محاسبه شوند که در نتیجه دو تحلیل جداگانه در هر یک از دو راستای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - تحلیل .۱ متعامد لازم خواهد بود. در صورت تقارن پلان جابه جا کردن جرم‌ها به یک سمت کافی بوده و در صورت نرم بودن همه‌ی دیافراگم‌هاء جابه‌جا کردن جرم‌ها لازم نخواهد بود. ۷- در صورتی که سازه دارای محور تقارن باشد و مشخصات رفتاری غیرخطی اعضای نظیر نیز مشابه باشند. تحلیل دینامیکی غیرخطی در هر راستا با تعریف جهت مثبت شتاب افقی در جهت مثبت عمود بر محور تقارن انجام می‌شود. ۸-۳ اصلاح و تکمیل نتایج تحلیل نتایج تحلیل ساختمان به هر یک از روش‌های ذکر شده در بندهای (۴-۳) تا (۷-۳) باید طبق موارد کر شده در این قسمت اصلاح و تکمیل شوند. ۱-۸-۳ اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله» در صورت نیاز باید برای تمام روش‌های تحلیل مطابق شکل (۹-۳) لحاظ می‌شود. در حالتی که حداقل یکی از دو شرط زیر برقرار باشد باید اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله را در نظر گرفت. ولی در سایر حالات ارزیابی ساختمان در هر یک از دو جهت اصلی متعامد آن می‌تواند مستقلا و به طور جداگانه انجام شود: ۱- ساختمان در پلان نامنظم باشد.ء بررسی منظم یا نامنظم بودن در پلان طبق استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌شود. ۲- ساختمان دارای یک یا چند ستون مشترک بین دو یا چند قاب باربر جانبی در دو جهت متعامد باشد. در این شرایط ساختمان باید برای ترکیب نیروها و تغییرشکل‌های ناشی از تحلیل ساختمان در برابر حرکت زمین در دو راستای متعامد افقی به شرح زیر آرزیابی شود: ۱- در تحلیل‌های خطی باید ۱۰۰ نیروهای داخلی ناشی از اثر زلزله در یک جهت با ۳۰ نیروهای ناشی از زلزله در امتداد عمود بر آن ترکیب شود. ۲- در تحلیل‌های غیرخطی باید ۱۰۰ نیروها و تغییرشکل‌ها در جهت مورد بررسی به همراه نیروهای (و نه تغییرشکل‌های) متناظر با ۳۰/ تغییرمکان هدف در امتداد عمود بر آن در نظر گرفته شود. بدی‌هی است که اعمال اثر پیچش طبق بند (۴-۲-۲) باید در بارگذاری هر دو جهت انجام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 1.۳ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ]ْ منظم اس کنترل نامنظمی در پلان ۱ - نامنظم - ی ساختمان دارای یک با چند". استون مشترک بین دو با چند قاب ۳ بله ۱ سیستم باربر جانبی است؟ ۲ خطی ۱ با نوع تحلیل ۱ شکل (۲-۳) ۳ ۲ : ۱ ۷۲ . : ۲ : اصلی ساختمان به صورت. : : درصد اثر زلزله در امتداد : : جهت مورد بررسی به همراه نیروهای متناظر با ۳۰ : مجزا و غیر همزمان تحلیل : عمود بر آن در نظر گرفته درصد تغبیرمکان ناشی از زلزله در امتداد عمود بر آن شکل ‎:)٩-۳(‏ نحوه‌ی اعمال اثرات هم‌زمان مولفه‌های متعامد زلزله ۲-۸-۳ اثر مولفه‌ی قائم زلزله اثر مولفه‌ی قائم زلزله بر پاسخ ساختمان باید برای موارد زیر در نظر گرفته شود: ۱- اعضا و قطعات طره‌ای ساختمان؛ اعضا و قطعاتی از ساختمان که تحت بارهای ثقلی مطابق بند (4-۳)» حداقل از 4۸۰ ظرفیت اسمی آن‌ها استفاده شده باشدء مانند تیرها و ستون‌ها در یک قاب پا دهانه‌ی غیر باربر جانبی. هنگامی که اثر مولفه‌ی قائم زلزله در نظر گرفته می‌شود. ترکیب آن با اثر مولفه‌ی افقی لازم نبوده و فقط باید با آثار بار نقلی تر کیب شود. برای چگونگی بارگذاری سازه با مولفه‌ی قائم زلزلهء می‌توان به آیین‌نامه‌های معتبر مانند ۲1113۳97 یا ۳2000 3]] مراجعه کرد. ۳-۸-۳-اثر ۳-۸ اثر ۲-۵ در محدوده‌ی رفتار خطی و غیرخطی مصالحء برای هر یک از روش‌های تحلیل سازه باید در نظر گرفته شود. آثار ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار خطی و در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح در هر نوع تحلیل سازه (استاتیکی یا دینامیکی, خطی یا غیرخطی) باید در نظر گرفته شود. در تحلیل‌های خطی اثر ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار خطی مصالح پس از تحلیل و با اعمال ضریب تشدید روی نتایج تحلیل اعمال می‌شود. اما اثر آن در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح پیش از تحلیل و با اصلاح برش پایه و بارهای جانبی توسط ضریب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۳ در تحلیل‌های غیرخطی این اثر در محدوده‌ی رفتار خطی مصالح با تعریف منحنی تلاش- تغییرشکل مناسب و اصلاح ماتریس سختی سازه بسته به میزان نیروی محوری اعضا در نظر گرفته می‌شود. در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح نیز در روش استاتیکی غیرخطی آثار ۳-۸ توسط ضریب رح در محاسبه‌ی تغییرمکان هدف اعمال می‌شود. بنابراین در تحلیل‌های غیرخطی آثار ۳-۸ به طور کامل در نظر گرفته شده و اصلاح نتایج تحلیل به خاطر آن لازم نیست. ۴-۸-۳ ملاحظات پیجچش اثرات پیجش واقعی و اتفاقی» در صورت لزوم باید در هر یک از روش‌های تحلیل ذکر شده, لحاظ شود. برای جزییات بیش‌تر به بند (۴-۲-۲) رجوع شود. ۵-۸-۳- تحلیل دیافراگم و اجزای آن این نیروها از تحلیل استاتیکی یا دینامیکی خطی و با استفاده از رابطه‌ی (۱۰-۳)» به‌دست می‌آیند. در صورتی که به نحوی دیافراگم به همراه سازه مدل‌سازی شده باشدء نیروهای داخلی دیافراگم از نتایج تحلیل به‌طور مستقیم بدست می‌آیند. در غیر این‌صورت لازم است دیافراگم به طور مستقل و با استفاده از مدل دیافراگم متکی بر فنرهای افقی طبقه, تحلیل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴« راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی مدل‌سازی سه‌بعدی و تحلیل خطی اولیه . ! ۷ تعیین پارامترهای زیر در تمامی طبقات: حداکثر تغییرمکان نسبی مرکز سختی طبقه‌ی ام ,6 وزن سازه شامل بار مرده و بار زنده‌ی دایم و ۲۵ درصد بار زنده‌ی متحرک در طبقه‌ی لام ,۳ برش کل طبقه‌ی لام ۷,0 ارتفاع طبقه‌ی اسام :]| محاسبه‌ی ضریب پایداری در تمام طبقات 0 1 > 0 3 0. < 0.23 1 ۲ : اعمال ضریب در نتایج حاصل از" ر سازه ناپایدار است. : ا بررسی اثر ۸ - ۳ درهمه طبقات ۷۲ (,1۵)0 ع .60 1111 ۲ 0.150 3 00.1 ۷۲ 11:1۹ ۲ ,اعمال ضریب ,!) در محاسبه برش پایه . 9 ور ی شکل (۱۰-۳): نحوه‌ی اعمال آثار ۲-۸ در تحلیل خطی در تمام طول محیط دیافراگم قرار داده می‌شود. برش گیرها در محل اتصال دیافراگم به اعضای سیستم باربر جانبی قرار داده می‌شوند و9 هنگامی از آن‌ها استفاده می‌شود که اتصال موجود بین سیستم باربر جانبی و دیافراگم قادر به انتقال نیروهای اینرسی دیافراگم نباشد. کلاف‌های کششی در واقع تعمیم تیر لبه به داخل دیافراگم هستند و توزیع نیرو را در تمام سطح آن به نحو مطمئن‌تری برقرار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۵ می‌سازند. به عنوان یک توصیه استفاده از کلاف وقتی لازم است که یک بعد پانل دیافراگم از سه برابر بعد دیگر بزرگ‌تر باشد. منظور از پانل دیافراگم محدوده‌ای از دیافراگم فاقد تیرهایی است که در نهایت دو لبه مقابل دیافراگم را به هم متصل نموده باشد. ۱-۵-۸-۳ تیر لبه دیافراگم لبه‌ی دیافراگم باید قادر به تحمل نیروی کششی ناشی از خمش کلی دیافراگم حاصل از نیروهای اینرسی اعمال‌شده با رفتار کنترل‌شونده توسط نیرو باشد. در صورت لزوم می‌توان از تیر لبه شامل دیوار یا تیر قاب که در دیافراگم مدفون شده باشد.ء بدین منظور استفاده نمود. نیروی کششی مزبور برابر با نسبت لنگر خمشی دیافراگم» به طول لبه آن در جهت زلزله است. در هر صورت لازم است ضوابط بند (۳-۳-۵-۲۰) آیین‌نامه‌ی بتن ایران نیز مد نظر قرار گیرند. ۳-۵-۸-۳ برش گیرهای دیافراگم در صورتی که اتصال دیافراگم به سیستم باربر جانبی برای انتقال نیروهای برشی محاسبه شده کافی نباشد. باید از اجزایی به عنوان برش‌گیر در محل اتصال استفاده شود. در مورد این اجزا باید ضوابط بندهای (۵-۲-۳-۵-۲۰) و (۶-۲-۳-۵-۲۰) ایین‌نامه‌ی بتن ایران مورد توجه قرار گیرد. ۳-۵-۸-۳- کلاف‌های کششی دیافراگم در صورتی که لازم باشد در دیافراگم از کلاف کششی استفاده شود.ء این کلاف‌ها باید دو لبه مقابل دیافراگم را به هم متصل نماید. در ضمن فاصله‌ی آن‌ها از هم نباید از سه برابر طول کلاف بیش‌تر باشد. در دیافراگم‌های بتنی کلاف باید نیروی محوری کششی با حاصل از رابطه‌ی (۱۸-۳) را به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو تحمل نماید. (۱۸-۳) ۳ که در آن: ,5: مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح زلزله‌ی انتخابی و میرایی ۵ درصد؛ ۷ وزن سطح بارگیر سهمیه‌ی کلاف کششی است. در دیافراگم‌های غیربتنی» کلاف کششی برای نیروهای مهاری متناظر با سطح بارگیر آن‌ها مطابق توضیحات بند (۶-۸-۳) کنترل می‌شود. ۶-۸-۳ تحلیل دیوارهای بنایی تمام دیوارهای موجود در ساختمان باید برای نیروی اینرسی خارج از صفحه دیوار آرزیابی شوند. رفتار خارج از صفحه‌ی دیوارء دیوارها در جچهت درون صفحه» تحت نیروی برشی زلزله هستند که تحلیل آن‌ها در جچهت درون صفحهء طبق فصل دوم راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های بنایی انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶( راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی نیروی اینرسی زلزله در خارج از صفحه‌ی دیوارء به صورت گسترده بر واحد سطح آن» ۲۳آء از رابطه‌ی (۱۹-۳) به‌دست می‌آید. (۱۹-۲) ۳-۷ 5 مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح زلزله‌ی انتخابی و میرایی ۵ درصد؛ ۷۷ وزن دیوار سهم مهار است. با توجه به شرایط تکیه‌گاهی دیوار و با در نظر گرفتن آن به صورت یک دال قائم» می‌توان عکس‌العمل‌های تکیه‌گاهی (نیروی برشی اتصال دیوار به سقف) و توزیع لنگر خمشی و نیروی برشی در داخل دیوار را محاسبه نمود. در رابطه (۱۹-۳)» هم یک ضریب عددی است که از جدول (۴-۲) محاسبه می‌شود. ۲- اجزای دیوار باید بتواند نیروی حاصل از رابطه (۱۹-۳) را تحمل نماید با این تفاوت که در آن ۷۷ وزن واحد سطح دیوار منظور می‌شود. دیافراگم حداکثر در هر ۲/۵ متر استفاده شود. جدول (۴-۳): ضریب » برای محاسبه‌ی نیروی اینرسی خارج از صفحه‌ی دیوار آستانه‌ی مورد استفاده ۱ ۱ فرور یزاس برای محاسبه‌ی اتصال دیوار به دیافراگم برای محاسبه‌ی اجزای دیوار ۷-۸-۳ اتصال بین ساختمان‌های چند بخشی برای بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های چند بخشی, طراح باید تصمیم‌گیری نماید که یا چند بخش مزبور را از نظر سازه‌ای کاملا از هم جدا نمایدء یا کاملا به هم ببندد. در حالت جداسازی کامل باید حداقل عرض درز انقطاع به‌جز در موارد زیر رعایت شود و در حالت به هم بستن کامل باید همه بخش‌های به هم بسته شده به صورت یکپارچه مدل‌سازی و تحلیل شوند. پاسخ‌های ناشی از نیروی زلزله مورد بحث در این بند کنترل‌شونده توسط نیرو هستند. حداقل عرض درز انقطاع مطابق استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌شود. اما برای سطح عملکرد سازه‌ای ایمنی جانی یا پایین‌تر در صورتی که دیافراگم‌های دو ساختمان محاور هم‌تراز بوده و تفاوت ارتفاع در این دو ساختمان, کم‌تر از۵۰ درصد ارتفاع ساختمان کوتاه‌تر باشد.ء تعبیه‌ی درز انقطاع با عرض کم‌تر نیز مجاز خواهد بود. در صورتی که نتوان عرض لازم برای درز انقطاع را تعبیه نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۷ هنگامی که دو بخش مجاور کاملا به هم بسته می‌شوند. باید به صورت یکپارچه مدل‌سازی و تحلیل شوند. حداقل نیروهای حاصل از تحلیل به شرح زیر است: ۱- نیروی برشی دو انتهای اتصال بین دو بخشء ,۳ نباید از مقدار حاصل از رابطه (۲۰-۲) کم‌تر باشد. (۲۰-۳) ۳-7 که در آن: مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح زلزله انتخابی و میرایی ۵ درصد؛ ۲- حداقل نیروی جانبی قابل تحمل توسط یک بخش کوچک مانند دستگاه پله یا سازه کوچکی مثل آن» که به یک ساختمان متصل می‌شود. ,۳ نباید از مقدار حاصل از رابطه‌ی (۲۱-۳) کم‌تر باشد. نقطه‌ی اثر این نیرو در مرکز جرم بخش (۲۱-۲) 055۷۷ > ۲۳ پارامترهای رابطه‌ی (۲۱-۳) همان پارامترهای رابطه‌ی (۲۰-۳) هستند. حداقل م۳ برای اتصالاتی که تحت اثر بار متمرکز قرار می‌گیرندء برابر ۵ کیلو نیوتن و برای اتصالات تحت بار گسترده برابر ۴ کیلو نیوتن بر متر است. ۸-۸-۳ تحلیل اجزای غیرسازه‌ای در مواردی که طبق جدول‌های (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل لازم است اجزای غیرسازه‌ای مورد تحلیل برای بهسازی قرار گیرند. جدول (۵-۳): رابطه‌ی محاسباتی مورد استفاده بر اساس وضعیت و سطح عملکرد عضو غیرسازه‌ای رابطه‌ی سای نیروی رابطه‌ی سای نیروی رابطه‌ی محاسباتی وضعیت عضو سطح عملکرد غیرسازه‌ای ِ ۱ تغییرمکان نسبی (۲۷-۳) < (۲۶-۳ و ۳۳ حداقل (۲۵-۳) _ ۲۲-۲۱ و ۲۴) حداقل حداقل (۲۸-۲۳) و (۲۹-۲۳) روابط مورد اشاره در جدول (۵-۳) به شرح زیر هستند: (۲۵-۳) 2 (۲۲-۳ و ۲۴) حداقل (۲۲-۳) ,۳-165 (۲۳-۳) ,5 1.07 کت 27 ) ۳ +1) ,1,۷۷۷ ,5 ,0.4۵ (۲۴-۳) لا دق 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱*۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی (۲۵-۳) ۳035 ۶ اب 3 ۳ (۲۷-۳) ,1,۷۷ ,۳۲۶0.25 (۲۸-۳) (۷ - 0)/( م۵ <مر6) > (۲۹-۳) 5+ | مره < 0۶ که در روابط فوق: مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح خطر زلزله انتخابی؛ : ضریب عملکرد عضو غیرسازه‌ای که برای سطح عملکرد غیرسازه‌ای ایمنی جانی برابر با ۱ و برای سطح عملکرد غیرسازه‌ای قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه برابر ۱/۵؛ ,۷ وزن عضو غیرسازه‌ای در حین بهره‌برداری؛ کا: ضریب رفتار؛ 2: ضریب بزرگ‌نمایی پاسخ عضو غیرسازه‌ای طبق جداول (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل؛ ۷ ارتفاع مرکز جرم عضو از تراز پایه ساختمان؛ 0 ارتفاع متوسط بام نسبت به تراز پایه ساختمان؛ م(1: تغییرمکان نسبی لرزه‌ای؛ و ۷ : به ترتیب ارتفاع تکیه‌گاه فوقانی و تحتانی از تراز پایه ساختمان؛ ۸( و بر۵: به ترتیب تغییرمکان جانبی ساختمان‌های ۸ و 15 در تراز (؛ در روابط (۲۸-۳) و (۲۹-۳) اگر تغییرمکان‌هایی ناشی از سایر بارها همانند بار ثقلیء بار حرارت و غیره موجود است. باید به صورت مناسب منظور شود. ۹-۳- بارهای قائم برای به‌دست آوردن نیروها و تغییرشکل‌های اعضاء لازم است اثر بارهای ثقلی نیز علاوه بر بار زلزله در نظر گرفته شود. هنگامی که از روش‌های غیرخطی برای تحلیل ساختمان استفاده می‌شود. باید بارهای ثقلی همزمان با بارهای جانبی بر سازه وارد شوند و تحلیل جداگانه تحت این دو نوع بار امکان‌پذیر نیست. در مورد تحلیل‌های خطی می‌توان ساختمان را تحت بارهای مرده» زنده و زلزله» بطور جداگانه تحلیل نمود. در مطالعات بهسازی لرزه‌ای» دو نوع ترکیب بار ثقلی مجزا به شرح روابط (۳۰-۳) باید در تحلیل در نظر گرفته شود. (۳۰-۲- الف) ( ,+ م1.1)0< م0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۹ (۳۰-۳- ب) 0.900 0 در روابط فوق» ی ترکیب بار ثقلی» ر, بار مرده و ر بار زنده‌ی موثر است که می‌تواند طبق استاندارد ۵۱۹ محاسبه شود. در صورتی که مقدار واقعی بار زنده در شرایط بهره‌برداری از ساختمان معلوم باشد.ء ., را می‌توان مساوی ۲۵ درصد بار زنده طراحی بدون کاهش در سربار در نظر گرفت. به شرط این‌که از بار زنده واقعی کم‌تر نشود. در عمل, استفاده از ترکیب بار نقلی رابطه‌ی (۳۰-۲- ب) وقتی لازم است که عضو پا اعضایی مشکوک به برکنش در زلزله باشند. به عنوان مثال ستون‌های کنار دهانه‌ی مهاربندی یا دیوار برشی می‌توانند دچار برکنش شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ار زدانی اعضا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۳ ۱-2 مقدمه آخرین مرحله در مطالعات بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجودء ارزیابی ساختمان یا طرح بهسازی پیش‌بینی شده برای آن و بررسی کفایت طرح است. اگر مدل‌سازی و تحلیل سازه طبق فصل‌های دوم و سوم به صورت خطی انجام شده باشد. در ارزیابی ساختمان فقط ظرفیت باربری مقاطع اعضا کنترل خواهد شد. در صورتی که سازه به روش غیرخطی تحلیل شده باشد. باید بر اساس نوع رفتار عضو تحت تلاش مورد نظرء ظرفیت باربری یا تغییرشکل‌های خمیری مقاطع کنترل شود. در این فصل ابتدا در بند (۲-۴) اصول و جزییات ارزیابی خطی ذکر خواهد شد و در بند (۳-۴) ارزیابی غیرخطی تشریح می‌شود. روند ارزیابی ساختمان و اعضای آن در شکل (۱-۳) نمایش داده شده است. در این فصل روند ارزیابی اعضا برای ترکیب بارهای ثقلی با زلزله بیان شده است. درصورتی که بارهای نقلی یا هر بارگذاری دیگری در عملکرد ساختمان تعیین کننده باشدء می‌بایست اثر آن به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. شکل (۱-۶): روند ارزیابی اعضا اگر تحلیل سازه به روش خطی انجام شده باشد. ارزیابی اعضای آن نیز به روش خطی خواهد بود. در این ارزیابی» نیروهای داخلی اعضا با مقاومت‌های نظیرء مقایسه می‌شوند. نیروهای داخلی در این مقایسهء یا نیروهای طراحی, از ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی به شرح بند زیر به‌دست می‌آیند. البته برای ارزیابی بعضی از اجزای غیرسازه‌ای» از تغییرمکان‌های نسبی نیز استفاده خواهد شد. تحلیل و ارزیابی اجزای غیرسازه‌ای وقتی همراه با سازه مدل نشده باشند.ء همواره به صورت خطی انجام می‌گیرد. ۱-۳-2- ترکیب نتایج تحلیل در تحلیل‌های خطی, منظور از ترکیب نتایج» جمع‌زدن نیروهای داخلی نظیر با رعایت علامت آن‌ها است. بدین ترتیب نیروهای داخلی که باید با ظرفیت‌های مقاطع در ارزیابی خطی طبق بند (۲-۲-۴) مقایسه شوند. از روابط زیر به‌دست می‌آیند: -------- صفحهٔ بعد -------- 32 راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی + +0( 0 + م20 ,030 + - ی (3 ,030 - - 40 0.30 + م0 (5 0 - 0.3 + ب6(0 ( + 0.30- 7(0 ,0 0.30 - 0۱-۴( در استفاده از رابطه‌ی (۱-۴) به موارد زیر باید توجه شود: ۱- با توجه به مطالبی که در زیر ذدکر می‌شود. تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل می‌تواند بسیار بیش‌تر باشد. که در بند (۲-۱-۲-۴) تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ۲- روابط فوق با این فرض نوشته شده‌اند. که اعمال اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله مطابق بند (۱-۸-۲) الزامی باشد. درصورتی که در موارد خاصی نیاز به اعمال این اثر نباشد. از تعداد روابط فوق کاسته می‌شود. ۳- 0 1.2 > [؛ نیروی داخلی حاصل از تحلیل سازه در برابر بارهای ثقلی در دوحالت مذکور در رابطه‌ی (۳۰-۳) است. در صورتی که نگرانی در مورد بروز برکنش در ستون‌ها وجود نداشته باشد.ء اندیس 1 حذف شده و و از رابطه‌ی (۳۰-۳- الف) ۴ 0 ورع نیروی داخلی حاصل از تحلیل سازه در برابر زلزله, به ترتیب در امتداد # + و لا + است. به‌طور کلی ,0 که نیروی داخلی ناشی از زلزله است» که طبق بندهای (۱-۳-۳) و (۲-۳-۳)» در تحلیل خطی بیش‌تر از مقدار واقعی خود است. هرچه اعضای سازه بیش‌تر وارد محدوده‌ی غیرخطی شوند.ء نیروهای بر نیز فاصله‌ی بیش‌تری از مقادیر واقصی خود خواهند داشت. هم‌چنین اثر جهت‌های مختلف برون مرکزی اتفاقی جرم باید در محاسبه‌ی در نظر گرفته شود. این نیروهای داخلی را بر اساس این که کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا نیرو باشند و با توجه به برون مرکزی اتفاقی به شرح بندهای (۳-۱-۲-۴) و (۴-۱-۲-۴) می‌توان برای استفاده در روابط (۱-۴) به‌کار برد. ۱-۱-۳-4 اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلزله اثر برون‌مرکزی اتفاقی در مدل سازه با جابجا کردن مرکز جرم همه‌ی طبقات» یک بار در جهت مثبت و بار دیگر در جهت منفی» در امتداد عمود بر راستای زلزله در نظر گرفته می‌شود. تحلیل سازه برای هر یک از این حالات, به معنی تبدیل هر سطر از روابط (۴- ۱) به چهار سطر به شرح روابط (۴-۴) است: (,6+)۱ 80 +(,0+) 00+ 00 (,6-)| 80 +(0۰+) 00 + 200 (,6+)| 80 +(6۰) 00+ 300 ( ,)۱ 80 +(6) 000+ ۹00 )۲-۴( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی پم به معنی مقدار نیروی داخلی عضو در زلزله راستای « است. وقتی که مرکز جرم همه‌ی طبقات در جهت ۷« + به اندازه ,6 (مساوی البته در بسیاری حالات با بررسی پلان طبقات» حالات بحرانی در پیچش مشخص شده و می‌توان در عمل از تعداد روابط کاست. ۳-۱-۲-2 تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی با توجه به روابط (۱-۴) و (۲-۴) و توضیحات مربوط تعداد کل روابط در ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی به شرح جدول (۱-۴) خواهد بود. جدول (۱-2): تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی بدون آثرات برکنش با اآثرات برکنش در استفاده از جدول (۱-۴) به موارد زیر توجه شود: ۱- منظور از اثرات تعامدء لزوم ترکیب نتایج تحلیل با توجه به اثر هم‌زمانی مولفه‌های افقی زلزله است. هرگاه ترکیب نتایج دو تحلیل متعامد طبق بند (۱-۸-۳) لازم نباشدء در روابط (۱-۴)» ,بر( و :0 بطور هم‌زمان در یک ترکیب بار ظاهر نمی‌شوند. ۲- منظور از اثرات برکنش» لزوم استفاده از رابطه‌ی (۳۰-۳- ب) و به‌کارگیری دن0) علاوه بر ری0) در روابط (۱-۴) است. در صورتی که احتمال برکنش وجود نداشته باشد. در روابط (۱-۴) تنها از ری) استفاده شده و در نظر گرفتن اثرات برکنش لازم نخواهد بود. ۳- با توجه به بندهای (۳-۱-۲-۴) و (۴-۱-۲-۴) تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل ارایه‌شده در جدول (۱-۴) برای هر یک از نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا کنترل‌شونده توسط نیرو است. بنابراین تعداد کل روابط دوبرابر مقادیر دکرشده در جدول خواهد بود. عناوین «دوبعدی» و «سه‌بعدی» به مدل سازه اشاره می‌کنند. در مورد مدل‌های دوبعدی» برون مرکزی اتفاقی قابل مدل‌سازی مستقیم نبوده و به جای آن نتایج تحلیل به‌علت پیچجش اتفاقی؛ طبق بند (۴-۸-۲) اصلاح خواهند شد. ۳-۱-۳-2 نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل همان گونه که در بند (۱-۳-۲) اشاره شدء در تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل با توجه به این که می‌توان از ظرفیت شکل‌پدیری مقطع برای تلاش مورد بررسی استفاده کردء تلاش مورد نظر می‌تواند تا وقتی که تغییرشکل مقطع (یا انرژی نظیر -------- صفحهٔ بعد -------- هه راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی افزایش یابد. این افزایش می‌تواند تا چند برابر ظرفیت باربری مقطع باشد. در این حالت به‌جای کاهش نیروی داخلی تا حد واقصی خود. ظرفیت باربری مقطع برای کنترل در برابر تلاش مورد نظرء به 1۷ برابر مقدار واقصی خود ( ۱ 172) افزایش داده می‌شود. نیروی مزبور از رابطه‌ی (۳-۴) به‌دست می‌آید: (۳-۴) > 08 که در آن: ,0): نیروی داخلی مقطع مورد بررسی تحت زلزله برای استفاده در روابط (۱-۴) و (۲-۴) است؛ ): نیروی داخلی مقطعء» حاصل از تحلیل خطی سازه در برابر زلزله است. نیروهای حاصل از جایگذاری رابطه‌ی (۳-۴) در (۱-۴) و (۲-۴) رن نامیده می‌شوند. 5-۱-۳-2 نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو در مورد تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو طبق بند (۱-۳-۲)» ظرفیت شکل‌پذیری مقطع در برابر تلاش مورد نظر قابل توجه نبوده و عضو باید در زلزله رفتار خطی داشته باشد و حتی تا هنگام تسلیم آخرین عضو متصل به خود نباید وارد محدوده‌ی رفتار غیرخطی شود. طبق دستورالعمل نیروی داخلی عضو را می‌توان برابر مقادیر حاصل از یکی از روش‌های زیر در نظر گرفت: ۱- نیروی داخلی عضو هنگامی که که کل سازه یا بخشی از آن ناپایدار شود و به اصطلاح در آستانه فروریزش قرار گیرد. این نیروی داخلی» حداکثر نیرویی است که می‌تواند در این عضو از سازه ایجاد گردد. محاسبه این نیرو مستلزم انجام تحلیل خمیری و در نظر گرفتن کلیه حالت‌های خرابی سازه است که جز در مورد سازه‌های ساده» عملی نیست. در هر حال نیروی محاسبه‌شده در اغلب حالات. از نیروی داخلی در شرایط واقعی عضو بیش‌تر خواهد بود. ۲- نیروی داخلی عضو هنگامی که در همه‌ی اعضای متصل به عضو مورد نظرء در مجاورت اتصالء مفصل خمیری تشکیل شده باشد. این نیروی داخلی در عضو را می‌توان با نوشتن رابطه‌ی تعادل در اتصال مربوط و با منظور نمودن ظرفیت خمیری بقیه‌ی اعضای متصل محاسبه کرد. در حالت کلی این نیرو از نیروی حاصل از بند ۱ بیش‌تر خواهد بود. نیروی داخلی از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: (۴-۴) 2ج 9 که در آن: : نیروی داخلی مقطع مورد بررسی تحت زلزله برای استفاده در روابط (۱-۴) و (۲-۴) است. : نیروی داخلی مقطعء حاصل از تحلیل خطی سازه در برابر زلزله است. چنان‌چه گفته شدء چون عضو مورد بررسی باید در زلزله به‌صورت خطی رفتار کندء نیروی حاصل از تحلیل بر ضرایب رح ول و دح که در بند (۲-۴-۳) تعریف شده‌اند» و در شرایط رفتار غیرخطی بزرگ‌تر از یک هستند. تقسیم می‌شود. ضریب [ که همواره بزرگ‌تر یا مساوی یک در نظر گرفته می‌شود را می‌توان مساوی کوچک‌ترین مقدار ‎121٩‏ اعضای در محل اتصال به عضو مورد نظر فرض نمود. در واقع اگر مقدار مزبور که آن را ‎1٩,,,‏ 17۳ می‌نامیم؛ بزرگ‌تر از یک باشد. به این -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی برد مفهوم است که همه‌ی اعضای متصل, در محل اتصال وارد ناحیه خمیری شده‌اند. بنابراین نیروی داخلی عضو مورد بررسی در این حالت مساوی نیروی آن در هنگامی است که آخرین عضو متصل تسلیم می‌شود. یعنی باید نیروی حاصل از تحلیل خطی بر 1۳ < [ تقسیم شود. اما اگر | ک ری 11۳16 یعنی تحت نیروهای واردشده هنوز یک یا چند عضو متصل ارتحاعی مانده‌اند و عضو مورد بررسی باید نیروی داخلی حاصل از تحلیل خطی را در این حالت عینا تحمل نماید و 1 > [ خواهد بود. واضح است که نیروی داخلی محاسبه‌شده به شرح فوق همیشه بزرگ‌تر از مقدار واقعی خود است» مگر این که کلیه‌ی 1014 ها در همه‌ی اعضا کوچک‌تر پا مساوی یک باشند. در سطح عملکرد قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه, رفتار غیرخطی مجاز نبوده یا حد قابل‌قبول آن بسیار کوچک است. بنابراین در این حالت باید | > [ فرض شود. به عنوان یک عدد تخمینی و محافظه کارانه» دستورالعمل اجازه می‌دهد که به‌جای محاسبه‌ی [ بر اساس 1214 اعضا به شرح فوق, در مناطق با خطر نسبی بسیار زیاد و زیاد 2 * آء در مناطق با خطر نسبی متوسط 1.5 > ل[ و در مناطق با خطر نسبی کم | [ اختیار شود. در واقع این مقادیر تخمینی برای ,الآ اعضا با توجه به زلزله خیزی منطقه و هم‌چنین احتمال حاکم شدن سار بارها (غیر از زلزله) در مناطق با خطر نسبی پایین‌تر است. نیروهای حاصل از جایگذاری رابطه‌ی (۳-۴) در رابطه‌ی (۱-۴) یا بسته به مورد در رابطه‌ی(۲-۴)» 00: ۲) نامیده می‌شود. ۳-۲-2 کنترل معیارهای پذیرش طبق توضیحات بندهای (۳-۲-۲-۴) و (۴-۱-۲-۴) تعیین نیروهای داخلی اعضا به این بستگی دارد که این اعضا تحت تلاش‌های مورد نظرء کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا نیرو باشند. به همین ترتیبء روش کنترل معیارهای پذیرش آرزیابی اعضا نیز برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا نیرو متفاوت خواهد بود. ۱-۳-۳-2 کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل براساس بند (۳-۱-۲-۴) ارزیابی عضو برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل با توجه به این واقعیت انجام می‌گیرد که رفتار آن تحت تلاش مزبورء رفتاری با شکل‌پذیری قابل توجه است. بدین ترتیب به این عضو اجازه داده می‌شود که تحت تلاش مورد نظرء تغییرشکل‌های غیرخطی تا حد معینی داشته باشد. چون این تغییرشکل‌ها در تحلیل خطی قابل محاسبه نیستند از نیروهای مجازی نظیر آن‌هاء ۰0 استفاده می‌شود که 10 برابر نیروهای واقعی عضو درنظر گرفته می‌شوند. بنابراین نیروهای مجازی «:,0) نباید از 1 برابر ظرفیت عضو بیش‌تر باشند.ء یا به صورت دیگر 0.0/17 که تخمینی از نیروی داخلی واقصی عضو است. نباید از ظرفیت آن بیش‌تر شود. بر این اساس ارزیابی خطی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل, طبق رابطه‌ی (۵-۴) قابل انجام است: 1 که در آن: زر "ل ضریب آگاهی؛ 7 ضریب اصلاح بر مبنای رفتار غیرخطی عضو ( 1 2 1)؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی حالات مختلف در جداول مربوط برای هر عضو آمده است و ترکیب نتایج تحلیل و نحوه‌ی محاسبه‌ی ,0 نیز در بند (۳-۱-۲-۴) ۵) به صورت جمع چند جمله. حاصل از مقایسه‌ی تلاش‌های مختلف با ظرفیت‌های نظیر خواهد بود. این موضوع در بخش ارزیابی ستون‌ها بیش‌تر توضیح داده می‌شود. ۳-۲-۲-2 کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو همان گونه که در بند (۴-۱-۲-۴) توصیح داده شد. برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط بیرق از عضو رفتار غیرخطی و9 شکل‌پذیری چندانی انتظار نمی‌رود. در حالت ایده‌آل می‌توان فرض کرد که چنین عضوی به محض رسیدن به ابتدای ناحیه بر این اساس آرزیابی خطی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو طبق رابطه‌ی زیر انجام می‌شود: ۴ 1 0): کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع؛ کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع در مقابل تلاش مربوط با استفاده از کرانه‌ی پایین مقاومت مصالح تعریف شده در بند (۷-۱) تعیین می‌شود. روابط ترکیب نتایج تحلیل و نحوه محاسبه بی در بند (۳-۱-۲-۴) و فهرست تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو در جدول (۶-۲) ارایه شده‌اند. در این بند روش ارزیابی هر یک از اجزای ساختمان با توجه به نوع تلاش و توضیحات بند (۲-۲-۴) آرایه می‌شود. در تیرهای فولادی, بجز تیر پیوند. لنگر خمشی و نیروی برشی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و نیروی محوری(در صورت وجود) کنترل‌شونده توسط نیرو است. در صورتی که تیر تحت اثر توام لنگر خمشی و نیروی محوری باشد. ضوابط ارزیابی آن مشابه ستون‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی هه اولین مرحله در ارزیابی خطی تیرها برآورد صحیح مقاومت مقطع آن‌ها است. نحوه‌ی محاسبه‌ی مقاومت تیرها در بند (۲-۳-۲- ۱ ارایه شده است. همان‌طور که در بند (۲-۳-۴) گفته شد.ء کنترل معیارهای پذیرش در تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل در حالت خطی با رابطه‌ی (۵-۴) انجام می‌شود. مقادیر معیارهای پذیرش (ضرایب 11) در سطوح عملکرد مختلف در جدول (۲-۴) ارایه شده است. دقت شود که در تیرهای مدفون شده در داخل بتن مشروط برآن که در هنگام وقوع زلزله بتن جدا نشود می‌توان از مقادیر ردیف ۱ جدول مد کور استفاده کرد. دقت شود که مقادیر داده شده برای 177 در جدول (۲-۴) با فرض وجود شرایط مهارشدگی جانبی برای بال فشاری تیر تنظیم شده است. بنابراین لازم است مقادیر 1۱ به‌دست آمده از این جدول, با م7۳ طبق شکل (۲-۴) اصلاح و جایگزین شود. برای تیرهای مدفون در بتن مشروط بر این که در هنگام زلزله بتن جدا نشودء کنترل شرایط مهارشدگی جانبی لازم نیست. مقادیر 11 برای تیر پیوند در شرایطی که ول وی در جدول (۲-۴) داده شده است. اما اگر علطا و 2 باشد.ء مقدار 0 5 > م۳ بوده و مقادیر ی,1۳ و م1۳ برای اعضای اصلی به ترتیب ‎٩‏ و ۱۳ و برای اعضای غیر اصلی به ترتیب ۱۳ و ۱۵ در نظر گرفته می‌شود.ء برای مقادیر بینابینی 6 از درون‌یابی خطی بین مقادیر جدول (۲-۴) و مقادیر گفته شده در این بند برای 111 استفاده شود. علاوه بر موارد فوق» در مورد تیرهای مجاور یک پانل میانقاب. هرگاه مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی مقاومت‌های خمشی و برشی مورد انتظار تیر مجاور یک پانل میان‌قاب باید حداقل برابر بزرگ‌ترین نیروهای حاصل از دو حالت الف) اعمال مولفه قائم نیروی مورد انتظار دستک فشاری میان‌قاب بر تیر مورد نظر در فاصله یم| از لبه قایم پانل میان‌قاب ب) نیروی برشی نظیر حالتی که تیر در دو انتهای طول کوتاه شده‌اش, به مقاومت خمشی خود رسیده باشد. طول کوتاه شده تیر مساوی طول واقعی آن منهای ,ی,| فرض می‌شود. ,| توسط رابطه‌ی زیر تعریف می‌شود. (۷-۴) 0 سک زاویه‌ی ,) برای به‌کارگیری در رابطه‌ی (۷-۴) به روش حدس و خطا از رابطه‌ی (۸-۴) محاسبه می‌شود. (۸-۴) و ,80] گی ما 0 51 در روابط فوق, 2 عرض دستک فشاری معادل طبق رابطه (۱۷-۲-الف) بوده و پی,ط و ,یا ارتفاع و طول میانقاب است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی جدول (۲-2): معیارهای پذیرش (ضرایب 11) برای رفتار خمشی تیر در قاب خمشی و قاب مهاربندی شده با محورهای متقارب و تیر پیوند به 2.6/1 شرط لک وم ۷ کلیه‌ی اعضا در اعضای اصلی اعضای غیراصلی 15 سرایط سطح عملکرد سطح سطح سطح سطح عملکرد ی 10 عملکرد 1.85 | عملکرد ۳ | عملکرد 5.] س ۱ اس ی 2 6 5 10 12 ۳ 1 4120 ۳۲ 5 3155 ۱ ۲ 2 و 6-۸ 8-۸ 10-۸ ۱2-۸ ۳ شا دس ۱.25 2 3 3 4 ۳ 1 ۰ : : 5 رم ۳ ۲ ۱ ۴ 1 1 2-05 6-8 8 - 8 0-78[ 12-8 5 ر بط رز 420 کوچک‌ترین ‏ | کوچک‌ترین سک یکی ترین مقدا, تریر ترین مقدار ۳ 2 ۳ 53605 5 7 5 31185 کوچک‌ترین مقدار مقدار حاصل از مقدار حاصل از کوچک‌ترین کوچک‌ترین مقدار ت ا ن هه ی احاصل از ردیف‌های ۲ و ۱ ۱ مقدار حاصل از احاصل از ردیف‌های ۲ و 1 ۰ ۳ ۴ دی ً دی ً ردیف‌های ۲ و ۴ ۴ ۶ اس وس ۱.35 2 3 3 4 ۳ 1 5 0 1 ۷ حد ول هر مقدار اس 5د۱3 2 3 3 4 ۹ 2 ۱ 1 َ ۱ ۱ 5 ۲ ۳ ۹ 1 ا ست ۸ 2180 با 0 ,0 ۱ ۳ 21 ۱25 وا -------- صفحهٔ بعد -------- قصل چهارم- ارزیابی ۱۳ 1410 را ,1۵/۸ اِ راک را : اد ۲۷۲ ۲ ۱,10 باکما : ۱ 11 ۷۲ چ نم ی 5 1 1 نا ی 1 ک ستم( - ۳0| - 0 1 | در کنترل فوق صرف‌نظر از روش تحلیل, از رابطه‌ای نظیر (۵-۴) استفاده می‌شود که در آن 1 ۱ فرض می‌شود. نیروی مورد انتظار دستک فشاری میانقاب در این حالت» نیروی دستک حاصل از تحلیل سازه با مدل‌سازی میانقاب به شرح بند (۸-۳-۳-۲) از رابطه‌ی (۸-۷) دستورالعمل است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ۲-۳-۲-۶- ارزیابی ستون‌ها برای ارزیابی تلاش‌های کنترل شونده توسط تغییرشکل لازم است مقادیر معیارهای پذیرش از جداول (۳-۴) و (۳-۴) به‌دست آید. پس از تعیین مقدار 170 ارزیابی ستون‌ها بسته به میزان نیروی فشاری موجود در آن‌ها با استفاده از شکل (۳-۴) انجام می‌گیرد. پارامترهای مورد استفاده در شکل (۳-۴) به صورت زیر تعریف می‌شوند: ۳ : نیروی محوری ستون محاسبه شده بر اساس ترکیب بار بند (۱-۲-۴)؛ ,۳ : کرانه‌ی پایین مقاومت فشاری ستون که بر اساس رابطه‌ی (۸-۲) محاسبه می‌شود. رون ‎٩]‏ : لنگر خمشی حول محور ۷ عضوء بر اساس ترکیب بار بند (۱-۲-۴)؛ بو ‎٩]‏ : لنگر خمشی حول محور از عضوء بر اساس ترکیب بار بند (۱-۲-۴)؛ بر ۹/1 : مقاومت خمشی مورد انتظار عضو حول محور ۷ که بر اساس رابطه‌ی (۵-۲) یا (۶-۲) محاسبه می‌شود. ی ]۹ : مقاومت خمشی موردانتظار عضو حول محور از که بر اساس رابطه‌ی (۵-۲) یا (۶-۲) محاسبه می‌شود. بار بحرانی اویلر ۸ که در آن بر اساس بند ۱-۶-۱-۱۰ مبحث ۱۰ مقررات ملی ساختمان ایران محاسبه می‌شود. بل): ضریب تعیین شده در ماده‌ی (۱-۶-۱-۱۰) مبحث ۱۰ مقررات ملی ساختمان ایران؛ ۴ ضریب آگاهی؛ ببمم ]۹ : ظرفیت خمشی خمیری مورد انتظار مقطع که بر اساس رابطه‌ی (۵-۲) محاسبه می‌شود؛ ,1 مقدار ضریب 17 برای ستون‌ها جهت خمش حول محور * با توجه به جداول (۳-۴) و (۳-۴)؛ مقدار ضریب 17 برای ستون‌ها جهت خمش حول محور از با توجه به جداول (۳-۴) و (۳-۴)؛ ]۹ : لنگر خمشی حول محور ۷ یا ۷« محاسبه شده بر اساس ترکیب بار بند (۴-۱-۲-۴)؛ ,1 کرانه‌ی پایین مقاومت خمشی عضو حول محور * یا لا که بر اساس رابطه‌ی (۵-۲) یا (۶-۲) با جایگزینی ,۳ کرانه‌ی پایین در ستون‌های تحت کشش مقدار 1.25 <* ,1 بوده و مقادیر ,1۳ و مم1 برای اعضای اصلی به ترتیب ۲و ۵ و برای اعضای غیر اصلی به ترتیب ۶ و ۷ در نظر گرفته می‌شود. در این اعضا کنترل معیارهای پذیرش بر اساس رابطه‌ی زیر انجام می‌شود. (۹-۴) 0 سکب هاش رو ال ی 1۴۵ ی ۵ب 11 که در آن: ۵آ": نیروی محوری کششی ستون محاسبه شده بر اساس ترکیب بار بند (۱-۲-۴)؛ رآ : مقاومت کششی مورد انتظار که بر اساس رابطه (۱۵-۴) محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول | 10 ۳ ۹- 0 20 ره رهم- ا رزیابی ۳-۶): معیارهای پذیرن 0 ر ,ط ک 21 ۳ (ضرایب 17) برای رفتار رایط 0 ۷ ما 50 ر.ر زا رز 2500 تشن ی اه نک ۳ له 1 ۳ 850 ۱ تشد و 00 .ر با تم 50 رز ا رز 2500 تشن یه نک ۳ 1 ۳ 850 ۱ تشد و او هر مقدار 7 1 ۳۳( را به شرط براصلی سطح عملکرد اه ۸ - 2[ 3 - 12 حاصل از -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ای 7 1170 5 ( ۳ سول" های پذیرش (ضرایب رایط 2170 1 که 5 2170 35 1 رو 21۱70 1 که 5 0 2170 35 1 نو 1 هر مقدار سس 1 مل بهسازی لرزه‌ای سا شی و قاب مهاربندی 015 ای اصلی 212 ۸ ۱ 2 .32 4۸ 0 70 3[ 1-1.4 سس 1 اس ( ۲-1.4 3 ام 3 کوچک‌ترین مقدار حاصل از شده با محورهای همگرا د سطح عملکرد 1.5 410 ۱ ,40 ۸ نک زه 1. 1 ۹۳ 3 ( ۳-۱.5 و که 1.6 1.6 مان‌های فولادی ه شرط سلی سطح عملکرد 0 160 ۸ - 160) 160 1.8(8- 16]0) - 160 حاصل از ردیف‌های ۲ و۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳ ۷۲ ۲ ۱ س۳ ۱ 5 ۳ 5 5و ی ۳۵ ۳0 ۳ ۳ : 5 > تلف 0.15 1> 9 ۷1 + «دن ]۷ د ۳ ۱ 7 7 ۴۹ 11 ی ۵ ۳ ۰ ۳ ی سح ِ > خن ۷1 و۲ + س ال + ۳ ِ :۳ ۳ ۴۳ ۱ ۲1۹ ۹1 ۳1 1 ۴۸۳ ۱ ۲۳۳1 ایدی رن ۹ ۳ رو ۴۹ س رن ۷ ۱ 1 رون و۲ + ی ۲ + ۳ ۹ 0 ۳ ۴۳ ۱ ض ۵ ۳ ۹ 0 ۳ ۳ - 1 ٍ ِ اس اس 1 ۳ ۹1 11 بجرم 112,6۹ سس ۳ ۸ دمم 133,۴۹ گ رون 1 ۳ ری أ 132,۴۹۹ « ال در هر طبقهء در صورت وجود ستون‌هایی که در یکی از ترکیب‌ها دجار برکنش شده‌اندء کفایت ستون‌های طبقه در برابر کشش باید توسط یکی از دو رابطه‌ی (۱۰-۴) یا (۱۱-۴) به دلخواه کنترل شودء هر چند که در اغلب مواقع اگر رابطه‌ی (۱۷-۴) برقرار باشد. چن ]۱۷ ۱۰-۴ 0 < س ]۲ نس 6 ۳ (۱۱-۴) ممالف و بجوو رت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی لنگر مقاوم ناشی از بارهای مرده و ظرفیت کشش خالص ستون‌های کششی در طبقه؛ ,م۱ : لنگر واژگونی در طبقه؛ رکه دنک و دن) ضرایب تعریف شده در رابطه‌ی (۴-۲۳) هستند. ضریب [ نیز در زیر رابطه‌ی (۴-۴) تعریف شده است. مقدار فروریزش, به ترتیب برابر ۴ ۸ و ۱۰ فرض می‌شود. روش استفاده از روابط (۱۰-۴) و (۱۱-۴) بده این ترتیب است که ابتداً در محاسبه‌ی ۹ فقط لنگر مقاوم بار مرده در طبقه به حساب آورده می‌شود. در صورت برقراری یک یا هر دوی آن‌هاء وقوع برکنش در طبقه‌ی مزبور منتفی دانسته می‌شود. در صورت عدم برقراری هر دو رابطه در طبقه‌ی مورد بررسی,» تامین اضافه لنگر وازگونی موجود.ء به کشش در ستون‌ها سپرده می‌شود. در صورت در مورد ستون مجاور یک پانل میانقاب» کشش و فشار خالص باید با به کارگیری رابطه‌ی (۵-۴) که ضرایب 1۳ مربوط به آن در جدول (۱۱-۴) داده شده» کنترل شود. هم‌چنین هرگاه مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی 0 1.4 یا بیش‌تر باشد. مقاومت خمشی مورد انتظار ستون حول محور مربوط و مقاومت برشی آن باید حداقل برابر بزرگ‌ترین نیروهای حاصل از دو حالت ۱- اعمال مولفه‌ی افقی نیروی مورد انتظار دستک فشاری میانقاب بر ستون مورد نظر در فاصله .| از بالا یا پایین میانقاب؛ ۲- نیروی برشی نظیر حالتی که ستون در دو انتهای طول کوتاه شده‌اش به مقاومت حمشی خود رسیده باشد. طول کوتاه‌شده ستون مساوی طول واقعی آن منهای ...| فرض می‌شود. در مورد ستونی که در جهت جانبی توسط یک میانقاب کوتاه تنما در بخشی از ارتفاع خود محصور شده» طول کوتاه‌شده‌ی ستون مساوی ارتفاع بازشوی دیوار (ارتفاع آزاد ستون) در نظر گرفته 3 ۱۲-۴ س عم ۱ ۱ 00 ان که در آن زاویه ,0 از طریق آزمون و خطا از رابطه (۱۳-۴) محاسبه می‌شود: 4 0 رو نی (۱۳-۴) 180 ۱ 1111 علایم روابط فوق, دیل رابطه (۸-۴) تعریف شده‌اند. در واقع در کنترل فوق صرف‌نظر از روش تحلیل, از رابطه‌ای نظیر (۵-۴) تحلیل سازه با مدل‌سازی میانقاب به شرح بند (۸-۳-۳-۲) است. حد بالایی مولفه‌ی افقی نیروی مورد انتظار دستک فشاری مساوی مقاومت برشی مورد انتظار دیوار میان‌قاب حاصل از رابطه‌ی (۸-۷) دستورالعمل در نظر گرفته می‌شود. ۳-۳-۲-2 ارزیابی اتصال تیر به ستون و چشمه‌ی اتصال همان‌طور که در فصل دوم ذکر شد اتصال تیر به ستون در برش کنترل‌شونده توسط نیرو بوده و اگر مقاومت آن طوری باشد که مفصل خمشی در تیر و در خارج از ناحیه اتصال شکل بگیرد. رفتار آن در خمش هم کنترل‌شونده توسط نیرو خواهد بود. در مورد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۳۷ اتصال کف ستون هرگاه طول گیرایی میل مهار کافی نباشد؛ رفتار اتصال تحت خمش و نیروی محوری کنترل‌شونده توسط نیرو است. رفتار اتصال شمع به سر شمع در برابر همه‌ی نیروها کنترل شونده توسط نیرو است. در مورد چشمه‌ی اتصال رفتار تحت خمش و برش کنترل‌شونده توسط تغییر شکل است. ارزیابی اتصال تیر به ستون و چشمه‌ی اتصال وقتی که این اجزا مدل‌سازی شده باشند. با استفاده از نیروهای داخلی ایجاد شده در آن‌ها امکان‌پذیر است. در غیر این صورت باید از نیروهای انتهایی تیرها بدین منظور استفاده نمود. بنابراین در مورد اتصال تیر به ستون» نیروی برشی (وابسته به مورد, لنگر خمشی) حاصل از رابطه‌ی (۳-۴) توسط رابطه‌ی (۴-ع) ارزیابی شده و لنگر خمشی هرگاه کنترل‌شونده توسط تغییر شکل باشد؛ از رابطه‌ی (۳-۴) به‌دست آمده و توسطا رابطه‌ی (۵-۴) ارزیابی خواهد شد. در چشمه‌ی اتصال ارزیابی نیروی برشی کافی بوده و پس از محاسبه‌ی برش از رابطه‌ی (۲-۴) توسط رابطه‌ی (۵-۴) ارزیابی می‌شود. اتصالات صلبی که با فرض شکل‌گیری مفصل خمیری در تیر و به دور از وجه ستون طراحی می‌شوندء باید با رفتار کنترل‌شونده توسط نیرو و با بررسی آن‌که کرانه‌ی پایین مقاومت اتصال بیش‌تر از مقاومت خمشی مورد انتظار تیر در محل اتصال است. ارزیابی شوند. برای ارزیابی اتصالات صلبء در معادله‌ی (۵-۴) به‌جای 113 باید از ضریب ,17۱ استفاده شود: (۱۴-۴) [ 7 10 ,00د09 0۷ 112 که در آن: از جدول (۵-۴) به‌دست می‌آید؛ تا ره از ردیف‌های الف تا ت همین بند به‌دست می‌آیند. در مورد اتصالات نیمه‌صلب 10 > م17 در نظر گرفته شده و ضریب 1 از جدول ۸-۴ حاصل می‌شود. ل با جوش نغودی کامل بین بال‌های تیر و ستون (اتصال 0 *- | 3900170 ۱ مدمه | مکدم0ک5 ماهیچه‌ی جوش شده اضافه شده به اتصال مستقیم همراه با دال ماهیجه‌ی جوش شده اضافه شده به اتصال مستقیم بدون دال ورق جوش شده اضافه شده به اتصال مستقیم 2.4-0.0[40 , ‎ 5.4-0.0350 5.4-0.0350 4.3-0.0260‏ 6.9-0.0(460 اتصال مستقیم اصلاح‌شده به همراه جان پیچ شده ۱.4.0030 0(40.-2.3 1-040 .3 | 4.9-0.0190 . 6.2-0.0260 ورق اتصال بال شن ب: دیگر حالات حدی رفتار کنترل‌شونده توسط نیرو اتصال ماهیچه‌ای بال پایینی تیر با جوش نفوذی کامل اتصال ماهیچه‌ای بال بالا و پایین با جوش نفوذی کامل تصال با ورق و بل ثبر جوش شده به بل ستون -------- صفحهٔ بعد -------- 1۳۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی الف - ضریب اصلاح 0 اثرات ورق پیوستگی ضریب اصلاح ,0 که اثرات ورق پیوستگی را نشان می‌دهد. با استفاده از جدول (۶-۴) تعیین می‌شود. جدول (1-2): ضریب اصلاح ,0 ۹ اثر ورق پیوستگی | اثر بال ستون و تیر 10 ی 1 6( لش > | 2 که در جدول فوق: : عرض بال تیر؛ 1 ضخامت ورق پیوستگی؛ ب- ضریب اصلاح به» اثرات چشمه‌ی اتصال در صورتی‌که 0.9 > > 0.6 باشد. وه برابر واحد و در غیر این صورت برابر ۰/۸ است. م۷ و ,۷ از روابط زیر به‌دست : ۲ ی ۱ ۲ )له 2 ۱۵-۴ سر < ۷ (۱۵-۴) رت سم سک ۳ (۱۶-۴) یلگ رس 53۹ < ۷ بآ : طول آزاد دهانه؛ ۵ ارتفاع طبقه؛ و بل: به ترتیب ارتفاع نیم‌رخ تیر و ستون؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی پ- ضریب اصلاح : هرگاه نسبت دهانه برابر ۱ است. ت- ضریب اصلاح . ضریب اصلاح ,»0 سبت دهانه به ار تفاع غری بال و جان تیر جدول (: 2 ۹ 35وی ۳ 2 ۹ ۲ 5 وا 1 ۸۵۸ 2180 مقطع تیر ]» بزرگ‌تر از ۱۰ شود ی‌شود. -۷): مقادیر ضریب اصلا ایط 5 ۲ تست > 5ب 0 3185 ما مطل انم ۶ ما 5 در با تس 5 در زا رز 3185 یت مس بت ما مط ال 5 ب 8 ما ام 1 0 بط ما2 او ال - , 125 5 1 مساوی ۱.404 بوده خ بل 8 ۳۹ این صورت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ۱ اتصال با بال پیج شده۱ ورق انتهایی پیج شده تیر مختلط در بالا و نبشی در ۱ ۱- ورق جان یا تک یک محدود می‌شوه ۲- برای پیچ‌های ب 2-۳-۲-۶ ارز دیافراگم‌ها | فولادی) و طاق ض راهنمای کاوب جدول (۸-4): ضریب جزییات اتصال حدی ۱)" حدی ۲) ت: شکست خمشی نبشی (حالت حدی۴) الف: شکست برشی در ۱( شکست برشی در وسایل اتصال(حالت پیچ یا پرچ" حدی۱) ۲ شکست در جوش پ: شکست کششی در جان سپری(حالت حدی۳) ت: شکست خمشی بال‌های سپری(حالت حدی۴) الف: شکست در سطح مقطع موثر ورق و برش در ب: شکست در جوش اتصال ورق به بال تیر یا کل ورق الف: تسلیم ورق انتهایی ب: تسلیم موضعی بال و لهیدگی جان ستون ت: تسلیم کششی پیچ‌ها یا پرچ‌ها در بال ستون اتصال برشی با دال" اتصال برشی بدون دال " | مقاومت بالا باید مقادیر (۱17 نصف شوند, اما انت ۵ پیچ‌ها نسبت به لبه‌ی بالایی مقطع تیر بر حسب بابی دیافراگم و چشمه‌ی اتصال دال - ای سازه‌ای کف و یا سقف طبقات هست بفحه‌ی خود بر عهده دارند. انواع دیافراگم با یا بدون رویه‌ی بتنی درجاء ورق فولادی بربی. _- 4 ( ۰ ( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی )۱۳ اگر دیافراگم همراه با سازه به صورت سه بعدی و به شکل یک صفحه‌ی انعطاف‌پذیر مدل شده باشد.ء کلیه‌ی نیروهای داخلی فوق در نتیجه‌ی تحلیل محاسبه می‌شوند. در صورتی که دیافراگم به شکل یک تیر متکی بر تکیه‌گاه‌های انعطاف‌پدیر مدل شده باشد. با مدل‌سازی آن هر بار در امتداد یکی از دو محور افقیء برش‌های افقی و قایم و لنگرهای خمشی حول هر سه محور افقی و قایم محاسبه خواهند شد. با تقسیم لنگر خمشی حول محور قائم بر بعد پلان در امتداد زلزله» نیروهای کششی و فشاری دو سمت پلان عمود بر زلزله تعیین می‌شود. در حالتی که دیافراگم به صورت صلب مدل شود.ء تنها لنگر حول محورهای افقی و برش قایم قابل محاسبه خواهد بود. رفتار کلیه‌ی انواع دیافراگم تحت برش قائمء کنترل‌شونده توسط نیرو محسوب می‌شود و باید طبق رابطه (۶-۴) مورد آرزیابی قرار گیرد. تحت سایر تلاش‌های نام‌برده» دیافراگم بتنی پیش‌ساخته بدون رویه‌ی بتنی درجا و دیافراگم طاق ضربی» کنترل‌شونده توسط نیرو و بقیه‌ی آنواع دیافراگم» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستند. اگر اتصالات دیافراگم به اجزای قاب‌ها یا دیوارها ضعیف‌ترین بخش دیافراگم باشند.ء به عبارت دیگر حداکثنر :۲6 حاصل از تحلیل در دال, مربوط به این اجزا باشد.ء دیافراگم مزبور تحت اثر همه‌ی تلاش‌هاء کنترل‌شونده توسط نیرو محسوب می‌شود. در ادامه ضوابط خاص آرزیابی خطی هر یک از آنواع دیافراگم دکر می‌شود. الف- ارزیابی دیافراگم بتنی درجاء دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه‌ی درجا و چشمه‌ی اتصال دال- ستون تحت برش افقی و خمش حول محور قایم که در اثر نیروهای اینرسی جانبی در دیافراگم ایجاد می‌شوندء باید مشابه دیوار برشی بند (۵-۳-۲-۴) راهنمای ساختمان‌های بتنی مورد ارزیابی قرار گیرند. در مدل‌سازی سه بعدی باید برآیند برش در هر امتداد از جمع برش افقی در المان‌ها و برآیند خمش با استفاده از توزیع تنش‌های کششی و فشاری عمود بر مقطع قائم دیافراگم مورد استفاده قرار گیرد. ارزیابی این دیافراگم‌ها تحت خمش حول محور افقی که در اثر ترکیب نیروهای قایم و جانبی در آن‌ها ایجاد می‌شود. برای دال یک‌طرفه (مانند دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه درجا) مشابه تیرهاء بند (۱-۳-۲-۴) و برای دال دوطرفه (مانند دیافراگم بتنی درجا) و چشمه اتصال دال- ستون با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) و ضرایب 1 ذکر شده در جدول ‎)٩-۴(‏ خواهد بود. مقاومت‌های خمشی و برشی اتصال دال به ستون در قاب‌های خمشی دال- ستونی نباید از حداقل مقادیر ذکر شده در زیر کم‌تر باشند: ۱- مقاومت محاسبه شده با در نظر گرفتن برون مرکزیت برش در یک مقطع بحرانی دال ناشی از عملکرد توام برش و لنگر طبق ضوابط بخش‌های (۱۷- ۱۲) و (۴-۱۵) آیین‌نامه‌ی بتن ایران؛ 2 ۲- مقاومت انتقال لنگر برابر با ی که در این رابطه ,۸ ر2 برابر است با مجموع مقاومت‌های مثبت و منفی مقطعی از دال روی خطوطی که به فواصل یک و نیم برابر ضخامت دال یا ضخامت کتیبه‌ی سرستون خارج از بر ستون واقع هستند و :7 برای لنگر حول محوری موازی لبه دال در اتصالات خارجی بدون تیرهای عرضی, اگر برش در مقطع بحرانی دال ناشی از بارهای ثقلی از )0.75۷ و برش در یک تکیه‌گاه گوشه از 0.5۷ بیش‌تر نباشدء مقاومت انتقال لنگر را می‌توان مساوی مقاومست -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی خمشی مقطعی از دال روی خطوطی به فاصله‌ی ,۲ (با تعریف فصل دوازدهم آبا) خارج از وجه‌های مقابل ستون در نظر گرفت. ۷۲ برابر با مقاومت برش سوراخ شدگی مستقیم طبق ضوابط آیین‌نامه‌ی بتن ایران است. جدول (۹-2): ضریب 11۱ برای ارزیابی خمشی دال دوطرفه و چشمه‌ی اتصال دال- ستون کدی اعضا 4 3 3 2 : ۷ : / ۸ ح شش 2 3 الف- دال‌های کنترل‌شونده با ۷ خمش و اتصالات دال - ستود ۷ ی حون 0" 2 3 2 3 ی ۷ ٍ ِ ۲ 0 0 ب- ارزیابی دیافراگم ورق فولادی (با یا بدون بتن رویه درجا) و دیافراگم خوپایی فولادی هرگاه اتصالات دیافراگم از اعضای متصله قوی‌تر باشند.ء دیافراگم‌های فولادی مورد بحث در این بند تحت اثر همه‌ی تلاش‌ها بجز برش قائْم کنترل‌شونده توسط تغییر شکل دانسته شده و باید با رابطه‌ی (۵-۴) مورد ارزیابی قرار گیرند. ارزیابی دیافراگم ورق فولادی تنها در مقابل برش انجام می‌گیرد. مقاومت برشی این دیافراگم با توجه به جزییات آن می‌تواند مقاومت جاری شدن برشی یا مقاومت کمانش برشی باشد. ضرایب 13 مورد استفاده برای ارزیابی این دیافراگم در برش برای سطوح این دیافراگم قوی‌تر از اعضای متصله باشندء اعضای خرپا تحت اثر کشش و فشار محوری کنترل‌شونده توسط تغییر شکل دانسته ۵-۳-۲) ارایه شده‌اند. ج- ارزیابی اجزای دیافراگم طبق بند (۵-۸-۳)» در صورت لزوم ممکن است دیافراگم شامل اجزایی موسوم به تیر لبه, برش‌گیر و کلاف کششی باشد. توصیف هر یک از این اجزا و موارد کاربرد آن‌ها در بند مزبور ذکر شده است. در حالت کلی ایجاد تغییرشکل‌های خمیری در این اجزا قابل قبول نبوده و رفتار آن‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. ارزیابی تیر لبه و کلاف کششی تحت نیروهای کششی ذکر شده به ترتیب در بندهای (۱-۵-۸-۳) و (۳-۵-۸-۳) انجام می‌گیرد. علاوه بر این اگر در این اعضا خمش هم ایجاد شده باشد.ء ارزیابی آن‌ها با توجه به اندرکنش کشش و خمش و با استفاده از رابطه‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۳ (۹-۴) صورت می‌گیرد. ارزیابی اتصالات و برش گیرهای دیافراگم نیز به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو و با توجه به نیروها و ضوابط ذکر شده در بند (۲-۵-۸-۳) صورت می‌پذیرد. با توجه به آن‌چه که گفته شدء اگر اتصالات دیافراگم به قاب یا دیوار ضعیف‌ترین بخش دیافراگم نباشندء رفتار اغلب انواع دیافراگم‌ها تحت برش افقی و خمش کنترل‌شونده توسط تغییرشکل دانسته می‌شود. در چنین حالاتی رفتار اجزای دیافراگم» به جز اتصالات آن را نیز می‌توان در کشش و خمش کنترل‌شونده توسط تغییرشکل فرض کرد و بر همین اساس آن‌ها را ارزیابی نمود. این اجزا برای نیروهای فشاری, باید همانند ستون‌ها تحت اندرکنش فشار و خمش ارزیابی شوند. در حالتی که این اجزا فولادی باشند.ء ضرایب 1 برای ارزیابی تیر لبه و برشگیر با تکیه‌گاه جانبی کافی در سطوح عملکرد 10 5 و ۳ به ترتیب برابر با ۶۰۱/۲۵ و۸ است. اگر تکیه‌گاه جانبی وجود داشته اما کافی نباشدء ضرایب مزبور به همان ترتیب برابر با ۱/۲۵ ۲و ۲ خواهند بود. ۵-۳-۳-2 ارزیابی مهاربند و دیوار برشی فولادی الف- ارزیابی مهاربند همگرا مهاربندهای همگرا در کشش و فشار کنترل‌شونده توسط تغییرشکل دانسته شده و با استفاده از رابطه‌ی(۵-۴) و ضرایب 113 آرایه شده در جدول (۱۰-۴) ارزیابی می‌شوند. اتصالات این مهاربندها تحت کلیه تلاش‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو فرض شده و طبق رابطه‌ی(۶-۴) ارزیابی می‌شوند. در صورتی که وضعیت مهاربندها طوری باشد که تصمیم به استفاده از آن‌ها فقط در کشش گرفته شودء برای ارزیابی این مهاربندهای کششی باید ضرایب 3 مربوط به نصف کاهش داده شوند که حد پایین آن‌ها برابر یک در نظر گرفته می‌شود. در مورد مهاربندهای مرکب. فاصله‌ی طولی بست‌های اتصال باید طوری باشد که بزرگ‌ترین نسبت لاغری هریک از پروفیل‌های مهاربند مرکب از 0.4 نسبت لاغری کوچک‌تر در کل مهاربند به عنوان یک عضو یک‌پارچه تجاوز ننماید. مقاومت باشد. در غیر این صورت یا باید بست‌های اتصال را تقویت نمود یا مقادیر ضریب 1 در جدول (۱۰-۴) را به نصف کاهش داد که حد پایین این مقادیر برابر یک در نظر گرفته می‌شود. ب- ارزیابی مهاربند واگرا اعضای مهاربندهای واگرا تحت کلیه‌ی تلاش‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته شده و با رابطه‌ی (۶-۴) ارزیابی می‌شوند. این ارزیابی با توجه به ترکیبات بار باید هم در فشار و هم در کشش انجام گیرد. مقاومت مهاربند واگرا باید حداقل ۲۵ درصد بیش‌تر از مقاومت نظیر تیر پیوند باشد تا جاری شدن تیر پیوند بدون کمانش مهاربند صورت گیرد. ج- ارزیابی دیوار برشی فولادی رفتار دیوار برشی فولادی در برش کنترل‌شونده توسط تغییر شکل دانسته می‌شود. دیوار برشی فولادی سخت‌شده به صورت نوارهای کششی- فشاری و دیوار برشی فولادی سخت نشده به صورت نوارهای فقط کششی مدل می‌شود. بنابراین ارزیابی دیوار برشی فولادی شامل آرزیابی نوارهای مزبور در کشش یا فشار خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳5 راهنما یکاربردی دستورالعمل بهس ارزیابی هر یک از نوارهای دیوار برشی فولادی سخت شده در کشش یا فش رابطه‌ی (۵-۴) انجام می‌گیرد. ضرایب 17 مربوط مساوی با مقادیر نظیر در مور جدول (۱۰-2): مقادیر 17 برای ارزیابی مهاربند هم نوع عضو الف: زوج نبشی- کمانش داخل صفحه ب: زوج نبشی- کمانش خارج صفحه پ: مقطع .7 یا | ت: زوج ناودانی کمانش داخل صفحه ث: زوج ناودانی کمانش خارج صفحه ج: مقاطع تو خالی پر شده با بتن ِ 750 ۱ ۳ 1 چ: مقطع قوطی (نورد سرد) 7 590 ۵ مهاربند فشاری ۳ 1 750 0 . 0 ۵ 2 07 ۳ ۹ ۱ ۵ , : ح: مقاطع لوله‌ای شکل ۲ اک و4 ۷۳ ۱ ۳ 42107 0 105107 دیوار برشی فولادی سخت شده * ل طول لبه بلندتر یا قطر متوسط و ] ضخامت جداره می‌باشد. 1-۳-۲-۶ ارزیابی دیواربرشی بتنی و دیوار میانقاب ضوابط ارزیابی دیوار برشی بتنی در بند (۵-۳-۲-۴) بخش سازه‌های بتنی را در ارزیابی میانقاب‌ها باید دقت شود که میانقاب‌ها در اثر بار جانبی در صفحا پیرامونی به صورت یک‌پارچه عمل نموده و رفتار آن مشابه یک دیوار برشی در ازی لرزدای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ار یکسان بوده و با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) انجام وار برشی فولادی سخت‌نشده فقط در کشش و طبق را و دیوار برشی فولادی اعضای غ کلیه‌ی اعضا ۱ اعضای اصلی ْ ع 0 3 ۱.25 ۱.25 با استفاده از درون‌یابی خطی محاسبه شود با استفاده از درون‌یابی خطی محاسبه شود ی خود تحت برش قرار می‌گیرند و به صورت برش و خمش خواهد بود. در میانقاب بنایی خیلی زود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۳ بر این اساس ارزیابی میان‌قاب بنایی در صفحه‌ی خودء فقط در برش و در برابر مولفه‌ی افقی نیروی فشاری دستک معادل آن که طبق بند (۸-۳-۳-۲) و با استفاده از روش‌های تحلیلی فصل سوم به دست می‌آیدء انجام می‌شود. رابطه‌ی مورد استفادهء رابطه‌ی (۵-۴) است که در آن ,0 مولفه‌ی افقی نیروی فشاری دستک (نیروی برشی میانقاب) طبق رابطه‌ی (۳-۴) و برم مقاومست برشی میانقاب طبق رابطه‌ی (۸-۷) دستورالعمل است. ضرایب 1 مربوط به رابطه‌ی (۵-۴) در این حالت از جدول (۱۱-۴) تعیین می‌شود. در این جدول نسبت مقاومت قاب بد میانقاب با پارامتر ۳ معرفی شده است. دقت شود که جون سطح عملکرد سازه‌ای 5 در راستای عمود بر صفحهء میان‌قاب بنایی باید نیروی ب] طبق تعریف بند (۶-۸-۳) را به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو تحمل نماید. مقاومت دیوار بنایی در راستای عمود بر صفحه طبق بند (۲-۳-۸-۷) دستورالعمل تعیین می‌شود. در مورد میانقاب‌های بتنی اگر بارگذاری جانبی در حدی باشد که تغییرشکل‌ها نسبت به تغییرشکل‌های آستانه‌ی فروریزش قاب و میانقاب نسبتاً کوچک باشند می‌توان این دو را به صورت یک دیوار برشی بتنی یک‌پارچه در نظر گرفت. در این صورت ارزیابی میانقاب بتنی در صفحه‌ی خود مشابه با دیوار برشی بتنی طبق جدول (۷-۴) راهنمای ساختمان‌های بتنی و به صورت خمشی صورت خواهد گرفت. برای تغییر مکان‌های بیش‌تر ارزیابی میانقاب بتنی عیناً مشابه ستون‌های بتنی فشاری مجاور میانقاب و با استفاده از جدول (۴-۴) راهنمای ساختمان‌های بتنی خواهد بود. جدول (۱۱-2): ضریب 11 برای ارزیابی برشی دیوار میانقاب بنایی. ۵ ۱۳۰ ۴۳/۰ 1 ت ۱ ۱/۰ ۳/۵ ۲/۰ ۱/۰ ۳/۰ ۵ ۱/۵ .۶ 3 لک 0.7 :۱ ۱۲ ۲ .۲1 ۱/۰ ۴۳/۵ ۵ ۱/۵ ۸۰ 3 0 ۰ ۷۲ :۷ ۲۳/۰ ۱۳۰ ۶۰ ۷-۳-۲-2 ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی طبق بند (۷-۸-۳) در صورتی که ساختمان‌های چند بخشی به هم بسته شوند. باید با هم مدل‌سازی و تحلیل شوند. ولی در هر کوچک متصل باید برای نیروهای مزبور به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو و با استفاده از رابطه‌ی (۶-۴) ارزیابی شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ارزیابی پی‌های ساختمان در مطالعات بهسازری لرزه‌ای شامل سه مرحله است: ۱- کنترل برکنش؛ ۲- کنترل ظرفیت باربری؛ ۳- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی. این مراحل در بندهای بعدی تشریح می‌شود. الف- کنترل برکنش در صورتی که در اثر یکی از ترکیب‌های بار روابط (۱-۴) پا (۲-۴) یک یا چند پی به کشش بیافتند. کفایت آن‌ها در برابر کفسش باید توسط یکی از دو رابطه (۱۰-۴) یا (۱۱-۴) به دلخواه کنترل شود. علایم موجود در روابط مزبورء ذیل آن‌ها تعریف شده است. با این تفاوت که در مورد کنترل برکنش در پی‌هاء و1 لنگر مقاوم ناشی از بارهای مرده و نیروی برم]" است. بآ" کوچک‌ترین مقدار بین ظرفیت کششی خالص ستون» اتصال کف‌ستون و ظرفیت کششی پی است. برای سایر جزییات به بند (۲-۳-۲-۴) مراجعه شود. در صورت جوابگو نبودن پی در مقابل کشش, با باید ظرفیت کششی آن‌ها افزایش داد و پا با حذف پی‌های کششی از مدل؛ اثر آن را بر روی سازه بررسی کرد. ب- کنترل ظرفیت باربری کنترل ظرفیت باربری پی تنها در صورتی لازم است که پی‌ها در مدل سازه حضور نداشته و به عبارتی تکیه‌گاه سازه صلب فرض شده و از فنرها استفاده نشده باشد. ظرفیت باربری پی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل فرض شده و با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) ارزیابی می‌شود که در آن 3 < 1 اختیار می‌شود. جدول (۱۳-2): محاسبه‌ی ظرفیت باربری پی برای حالات مختلف ظرفیت باربری قا؛ ۳ بار قائئم وارد بر پی ناشی از ترکیب‌های بار کنترل کننده ظرفیت باربری جانبی ناشی از اصطکاک ظرفیت باربری جانبی ناشی از فشار مقاوم خاک ۱ عمق کف پی : ضریب فشار مقاوم خاک 3 بعد پی در جهت موازی با محور خمش ا: بعد پی در جهت عمود بر محور خمش ظرفیت باربری خمشی [] ۷1 بار قائم حاصل از ترکیب‌های بار کنترل کننده راو ظرفیت باربری مورد انتظار خاک از بند (۵-۷-۱) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۳۷ ظرفیت باربری پی ( بی0)) برای استفاده در رابطه مزبور از جداول (۱۳-۴) و (۱۳-۴) محاسبه می‌شود. استفاده از رابطه‌ی (۵-۳) می‌تواند ابتدا برای کنترل ظرفیت باربری جانبی پی در مقابل نیروی برشی پای ستون یا دیوار انجام گیرد. در مورد پی‌های سطحی, در مرحله‌ی بعد ظرفیت لنگری پی در مقابل لنگر خمشی پای ستون یا دیوار» حول هر یک از دو محور افقی به‌طور جداگانه ارزیابی می‌شود. در این حالت برم برابر لنگرم]۸ که در جدول (۱۳-۴) تحت عنوان ظرفیت باربری خمشی دکر شده, خواهد بود. در صورت مفصلی بودن پای ستون» به‌جای ظرفیت لنگری» ظرفیت باربری فشاری (قائم) با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) و جدول (۱۲-۴) ارزیابی می‌شود. جدول (۱۳-2): محاسبه‌ی ظرفیت باربری هر فنر زیر پی در روش فنرهای وینکلر ظرفیت باربری قانم سطح بارگیر هر فنر ,0 1 ظرفیت باربری مورد انتظار خاک ۱ 0 : از جدول (۱۳-۴) محاسبه می‌شود. ظرفیت باربری جانبی سطح بارگیر هر فتر ۴ ۸ ۸ : سطح پلان شالوده در مورد پی‌های شمعی نیز به‌جای ظرفیت لنگری» ظرفیت باربری فشاری باید کنترل شود. نیروی محوری فشاری شمع در این حالت با استفاده از رابطه‌ی زیر تعیین می‌شود: (۱۷-۴) اس ۵۵ , انا ۴ ) :۸ << ۳ 2۵ ۱ 1 که در آن. ۳ نیروی محخوری فشاری شمع. ۸ سطح مقطع شمع. ۲ وزلا فاصله‌ی مر کز شمع از محورهای چرخش گروه شمع گذرنده از مرکز سطح گروه شمع» ,آو ,آ لنگرهای اینرسی گروه شمع حول محورهای چرخش آن» ۲ تعداد شمع‌هاء ون نیروی محوری فشاری مورد انتظار در پای ستون یا دیوار متکی بر گروه شمع و ,ورن ]۸ و رون ]۸ لنگرهای خمشی مورد انتظار حول جدول(۱۶-۶): ظرفیت باربری گروه شمع ظرفیت باربری قائم در فشار | بر اساس بند (۱-۴-۴) و شکل‌های (۱-۴) و (۲-۴) .| ظرفیت باربری کششی گروه شمع نباید بیش‌تر از ظرفیت باربری کششی و کش دستورالعمل سر شمع و اتصالات آن به شمع‌ها در نظر گرفته شود. مرز پایینی ظرفیت لنگری گروه شمع با فرض توزیع مثلثی نیروی محوری در شمع‌ها و کرانه‌ی پایین مقاومت محوری آن‌ها به دست می‌آید. مرز بالایی ظرفیت لنگری گروه شمع با فرض توزیع مستطیلی نیروی محوری در شمع‌ها و کرانه‌ی بالای مقاومت محوری آن‌ها محاسبه می‌شود. با فرض صلب بودن سر شمع محاسبه می‌شود. مقاومت جانبی شمع‌ها با استفاده از روشی مشابه آن‌چه در محاسبه‌ی ظرفیت باربری جانبی گروه شمع شامل اثر مشترک شمع‌ها | رن . ظرفیت باربری جانبی سختی‌ها ذکرشد. محاسبه می‌شود. مقاومت جانبی سر شمع بر اساس ایجاد رس حالت مقاوم در خاک محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ج- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی ارزیابی اجزای سازه‌ای پی‌های سطحی شامل کنترل پی بتنی منفرد. نواری یا گسترده در مقابل برش و خمش, حاصل از نیروهای وارده از سازه در تراز روی پی است. تلاش‌های وارد کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شوند رابطه‌ی (۶-۴) نیز برای ارزیابی پی در این حالت به کار برده می‌شود که در آن ,20 یک بار برابر برش حداکثر در مقاطع پی تحت اثر توزیع تنش قائم در زیر پی بوده و بار دیگر برابر لنگر حداکثر خواهد بود. حداکثر مقدار تنش قائم خاک در هر نقطه در زیر پی باید به ۰0 ظرفیت باربری مورد انتظار خاک پی» محدود شود. در مورد پی‌های عمیق (شمعی)» کفایت مقطع شمع در مقابل نیروی کششی محاسبه شده یا نیروی فشاری حاصل از رابطه‌ی (۱۰-۴) توام با لنگرهای خمشی ناشی از برش, باید همانند یک ستون و طبق ردیف‌های ۱ تا ۲ بند (۲-۳-۲-۴) ارزیابی شود. لنگرهای خمشی در مقاطع شمع, با اعمال نیروی برشی وارده در راس شمع و مدل‌سازی شمع با استفاده از فنرهای افقی خاک بر مبنای مدول عکس‌العمل خاک قابل محاسبه است. طول مهارنشده‌ی شمع را می‌توان در زمین غیرروانگرا برابر صفر در نظر گرفشت. اتصال شمع فولادی به سر شمع کنترل شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. ۹-۳-۲-۶ ارزیابی اجزای غیر سازه‌ای نیاز یا عدم نیاز اجزای غیرسازه‌ای به ارزیابی و رده‌بندی رفتاری آن‌ها طبق جداول (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل انجام می‌گیرد. اجزای غیرسازه‌ای در صورت نیاز فقط برای سطوح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه و ایمنی‌جانی غیرسازه‌ای کنترل می‌شوند. نیروها و تغییرمکان‌هایی که برای ارزیابی یک عضو غیرسازه‌ای به‌کار می‌روند» طبق بند (۸-۸-۳) محاسبه می‌شود. ارزیابی عضو غیرسازه‌ای بر مبنای این نیروها به آرزیابی تحلیلی موسوم است. در بعضی موارد دستورالعمل مجاز می‌دارد که اعضا و اتصالات غیرسازه‌ای, با مشخصات خواسته‌شده توسط کارخانه مطابقت داده شود. این ارزیابی به صورت کیفی بوده و به ارزیابی تجویزی موسوم است. جدول (۱۵-۶): حداکثر نسبت تغییرمکان نسبی قابل‌قبول برای اجزای غیرسازه‌ای حساس به تغییرشکل* حداکثر نسبت تغییر مکان نسبی برای سطوح عملکرد غیرسازه‌ای قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه عضو غیرسازه‌ای سفت‌کاری دیوارهای خارجی ۴ سفت‌کاری دیوارهای داخلی نا زک‌کاری دیوارهای داخلی #* سفت‌کاری دیوارهای داخلی شامل تیغه‌های غیرباربر قائم است. تیغه‌های سنگین ساخته‌شده از مصالح بنایی و تیغه‌های سبک ساخته‌شده از فلز»ء چوب» گچ یا دیگر مصالح روکار می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۹ از نبروهای محاسبه شده طبق بند (۸-۸-۲) کم‌تر باشد. مقاومت نهایی مورد نظر طبق آیین‌نامه‌های طراحی ساختمان‌های جدید باید محاسبه شود. علاوه بر آن» در مورد اجزای غیرسازه‌ای حساس به تغییرشکل» تغییرمکان‌های نسبی نیز باید طبق بند (۸-۸-۳) کنترل گردند. در جدول (۱۵-۴) حداکثر نسبت تغییرمکان‌های نسبی قابل‌قبول اجزای غیرسازه‌ای برای استفاده در رابطه‌ی (۲۸-۲) ارایه شده است. در موارد لزومء نیروهای ناشی از تغییرمکان نسبی رابطه (۲۹-۳) نیز باید کنترل شود. ۳-۶- ارزیابی غیرخطی اعضا چنان‌چه تحلیل سازه به روش غیرخطی انجام گرفته باشد. ارزیابی آن نیز به صورت غیرخطی خواهد بود. در این ارزیابی» برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل, باید میزان تغییرشکل‌های خمیری عضو و برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیروء باید ظرفیت مقاطع در برابر نیروهای داخلی موجود کنترل شوند. ۱-۳-۶ ترکیب نتایج تحلیل در هنگام انجام یک تحلیل غیرخطی, نیروهای زلزله و ثقلی بطور هم‌زمان در مدل وجود داشته و بر سازه وارد می‌شوندء بنابراین جمع‌زدن نتایج تحلیل تحت بارهای زلزله و ثقلی مطرح نخواهد بود. از سوی دیگر تحلیل معمولا با در نظر گرفتن بار زلزله هر بار فقط در یک راستا (نه در دو راستای متعامد بطور همزمان) انجام می‌شود. نتایج تحلیل‌های غیرخطی شامل نیروهای داخلی و مقدار تغییرشکل مفاصل خمیری اعضا می‌باشد. در مورد تلاش‌های کنترل شونده توسط تغییرشکل باید از تغییرشکل مفاصل خمیری برای آرزیابی اعضا استفاده کرد. اما ارزیابی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو با استفاده از ترکیب نتایج نیروهای داخلی صورت خواهد پذیرفت. درحالت اخیر منظور از ترکیب نتایج, ترکیب نیروهای داخلی اعضا تحت زلزله در دو راستای متعامد است که در حال حاضر از طریق جممع‌زدن آن‌ها قابل قبول است. باید بدین ترتیب ترکیب بارهای لازم برای نتایج تحلیل‌های غیرخطی که حاصل جمع نیروهای داخلی اعضا را نشان می‌دهد و برای ارزیابی اعضا تحت تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو بکار می‌رود» طبق روابط (۱۸-۴) خواهد بود: (0+) 05 ۰( ز رب ۰ زن) 0 ۰ (ز وب ۰ نی ) (2 )۵8 ۰ ( زر « زی0) (3 ۰( زر ۰ نی) (4 0+) 25 ۰( زوجم ۰ زی) رد )08 ۰ (زرویم 0 ۰ زی۷) (6 0.3+) 8 ۰(ز(ج 0 ۰ زی) (7 )08 0 (زرد02 . زن۷)) (5 )۱۸-۴( -------- صفحهٔ بعد -------- ی راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی در روابط (۱۸-۴) جمله‌ی اول هر رابطه, مثلا ( ,0 . بم0) در سطر اول, نشان‌دهنده‌ی مقدار نیروی داخلی عضو در اثر تحلیل غیرخطی سازه تحت زلزله در جهت مورد نظرء منلا ۷ +ء همزمان با بار ثقلی ,م0) است. اندیس 2 ,[< [ در این جمله حالت بارگذاری ثقلی را طبق روابط (۳۰-۳) بیان می‌کند. اندیس 2 ,1 <ز مربوط به نوع بارگذاری جانبی در تحلیل استاتیکی غیرخطی طبق بند (۱-۶-۳) است. در تحلیل دینامیکی غیرخطی اندیس ز از روابط (۱۸-۴) حذف می‌شود. جمله‌ی دوم در روابط (۱۸-۴) مقدار نیروی داخلی عضو هنگامی که تحلیل در جهت مورد نظر برای ۳۰ درصد تغییرمکان هدف در تحلیل استاتیکی غیرخطی و برای ۳۰ درصد تغییرمکان حداکثر بام سازه در تحلیل دینامیکی غیرخطی صورت می‌گیرد را نشان کاهش‌نیافته برسدء به‌دست می‌آید. در تقریب اول می‌توان مقادیر شتاب‌نگاشت را در ۰/۳ ضرب نموده و شرط فوق رات هم‌گرایی کنترل نمود. اندیس 2 ,1 > ۴ در جمله‌ی دوم مربوط به نوع بارگذاری جانبی در تحلیل استاتیکی غیرخطی طبق بند (۱-۶-۳) است. ۱-۱-۳-۶ اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلزله در صورتی که منظور نمودن اثر برون مرکزی اتفاقی در تحلیل غیرخطی طبق بند (۴-۳-۶-۲۴) لازم باشده هر سطر از روابط (۴- ۸) به چهار سطر تبدیل خواهد شد. به عنوان مثال سطر اول به شکل روابط (۱۹-۴) در خواهد آمد: ر یج ادبم ۳ ریم زودمب م۷ + :0( رد6۷0 ۳ راز میم + نیا( ۳۳ ) برم+) اوق مب 8 ی یزود میم + زن‌ا(3 )ارت مب 2 ۰ رهز مب + ن4(0 در روابط (۱۹-۴) جملات 2) مقدار نیروی داخلی را به آزای برون مرکزی مورد نظر مشخص می‌کند. مللا یخااری0 . زن۷) به معنی مقدار نیروی داخلی عضو در زلزله وارده در جهت ۷ + همزمان با بار ثقلی است. وقتی که مراکز جرم همه‌ی طبقات در جهت ۷ + به اندازه ,2 (مساوی ۰/۰۵ بعد پلان در راستای ۱۷ ) جابجا شده باشند. مفهوم اندیس‌های | وز در بالاا توضیح داده شده است. واضح است که در این حالت تعداد روابط ترکیب نتایج تحلیل ۴ برابر تعداد مذکور در روابط (۱۸-۴) خواهد بود. البته در بسیاری حالات با بررسی پلان طبقات, حالات بحرانی در پیچش مشخص شده و می‌توان تعداد روابط را در عمل بسیار کاهش داد. نیروهای حاصل از روابط (۱۸-۴) یا (۱۹-۴)» :0( نامیده می‌شود. ۳-۱-۳-۶ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های غیرخطی هر یک از تحلیل‌های غیرخطی باید با در نظر گرفتن برون مرکزی اتفاقی در مدل سازه طبق توضیحات بند (۴-۲-۲) و با انجام بارگذاری جانبی یک بار در جهت مثبت و بار دیگر در جهت منفی راستای زلزله انجام گیرد. به این ترتیب تعداد تحلیل‌های غیرخطی لازم در هر یک از دو امتداد متعامد زلزله به طور خلاصه به شرح جدول (۱۶-۴) است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی یه جدول (۱1-2): تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های غیرخطی نوع تحلیل اثرات هم‌زمان مولفه‌ها ۱ اثرات پیچش اتفاقی با آثرات تعامد ِ با اثرات تعامد در صورتی که نگرانی از برکنش وجود نداشته باشد. تحلیل غیرخطی تحت زلزله تنها در حضور بار ثقلی ,یم2) حاصل از رابطه‌ی (۳- ۰- الف) انجام می‌گیرد. هم‌چنین عناوین «دوبعدی» و «سه‌بعدی» به مدل سازه آشاره می‌کنند. در مورد مدل‌های دوبعدی, برون مرکزی اتفاقی قابل مدل‌سازی نبوده و به جای آن تغییرمکان هدف در روش تحلیل استاتیکی غیرخطی و مقادیر شتابنگاشت در روش دینامیکی غیرخطی به علت پیجش اتفاقی طبق بند (۴-۸-۲۳) اصلاح خواهند شد. تعداد تر کیب بارها در حالت تحلیل‌های استاتیکی با درنظر گرفتن دو نوع توزیع بار بند (۱-۶-۳) صورت گرفته است. ۲-۳-2 کنترل معیارهای پذیرش تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل, با تغییر مکان یا دوران خمیری و تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو با ظرفیت اعضا کنترل می‌شوند. ۱-۳-۳-۶ کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل همان‌گونه که در بند (۳-۱-۲-۴) نیز ذکر شد, شکل‌پذیری عضو در برابر تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل قابل ملاحظه تغییرشکل‌ها در تحلیل غیرخطی قابل محاسبه هستند. بنابراین با مقادیر قابل‌قبول که از آزمایش روی قطعات اعضا به‌دست آمده‌اند. مقایسه می‌شوند. بر این اساس آرزیابی غیرخطی عضو برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل طبق روابط (۲۰-۴) انجام می‌شود: (۲۰-۴- الف) ,0 ک ی (00) ۸ ۸ ۱ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 5:۳( راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی :)٩(‏ حداکتر کرنش محوری با برشی عضو؛ ۰ و 2( مقادیر قابل‌قبول زأویه‌ی دوران خمیری و کرنش محوری یا برشی را نشان می‌دهد. خمیری هستند. مقادیر حداکثر م0) و ۰ قابل محاسبه بوده و مقادیر قابل‌قبول آن‌ها برای هر عضو در بخش مربوطه آرایه می‌شود. ۲-۲-۳-4 کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو عضو بیش‌تر شود. تفاوت مهم آن است که چون در تحلیل غیرخطی, ,۲0 یا نیروهای داخلی واقعی اعضا تحت اثر همزمان بارهای ثقلی و لرزه‌ای» مستقیما از تحلیل سازه به‌دست می‌آیند. در هنگام محاسبه‌ی این نیروها از رابطه‌ی (۴-۴) استفاده نشده و مستقیما به نتایج تحلیل رجوع خواهد شد. بر این اساس ارزیابی غیرخطی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو از رابطه‌ای مشابه رابطه‌ی (۶-۴) انجام می‌شود که برای تاکید و تعریف علایم مجددا به صورت رابطه زیر ارایه می‌شود: ۴0 که در آن: ۴ ضریب آگاهی؛ ,0): کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع؛ .(0)): حداکثر نیروی داخلی عضو حاصل از تحلیل غیرخطی سازه است. کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع در مقابل تلاش مربوط با استفاده از کرانه‌ی پایین مقاومت مصالح, تعیین می‌شود. (۲۱-۴) به صورت جمع چند جمله حاصل از مقایسه تلاش‌های مختلف با ظرفیت‌های نظیر خواهد بود. در این خصوص در بخش ارزیابی ستون‌ها توضیحات بیش‌تری داده خواهد شد. ۳-۳-۶ ارزیابی غیرخطی اعضا در این بند روش آرزیابی هر یک از اجزای ساختمان با توجه به نوع تلاش و توضیحات بند (۲-۳-۴) آرایه می‌شود. ۱-۳-۳-۶- ارزیابی تیرها در یک تیر فولادی, به‌جز تیر پیوند.ء لنگر خمشی و نیروی برشی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل است. در مواردی که در تیر احتمال وجود نیروی محوری وجود دارد (تیرهای قاب‌های مهاربندی شده) این تلاش جزو تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱:۳ نیروی محوری در تیر اندک بوده و نیازی به کنترل نداشته باشد ولی در صورت لزوم عضو به صورت تیر- ستون در نظر گرفته شده و همانند ستون‌ها (بند ۲-۳-۳-۴) ارزیابی خواهد شد. این کنترل‌ها باید در مقطع بحرانی تیر انجام گیرد که معمولا در دو انتهای تیر هستند. درصورتی که تحت بار ثقلی حداقل از ۸۰ مقاومت خمشی تیر در وسط دهانه استفاده شده باشد باید یک مقطع بحرانی خمشی نیز در وسط دهانه فرض شود. این موضوع در مدل‌سازی غیرخطی به صورت تعریف یک مفصل خمیری در وسط دهانه خواهد بود. اضافی گفته شده در مورد آرزیابی خطی تیرها در بند (۱-۳-۲-۴) در ارزیابی غیرخطی نیز عینا انجام گیرد. ارزیابی غیرخطی تیرهای پیوند همانند ستون‌های با نیروی محوری زیاد با استفاده از تلاش‌های حاصل از تحلیل غیرخطی صورت می‌گیرد. در جدول (۱۷-۴) زاویه‌ی دوران خمیری قابل قبول برای ارزیابی تیرها در خمش آرایه شده است. ,0 هنگامی که مفصل خمیری در دو انتهای تیر به‌طور همزمان تشکیل شود از رابطه‌ی زیر به دست می‌آید. رواببط مشابهی را می‌توان برای حالات دیگر نیز نوشت. (۲۲-۴) ملس ,و ۷ 65, که در آن: «[: طول آزاد تیر؛ «[: لنگر اینرسی تیر؛ در مورد تیر پیوند. اگر ول ی باشد مقادیر زاویه‌ی دوران خمیری م0 از جدول (۱۷-۴) بدست می‌آید. اما اگر 0 ول ی رفتارتیر کنترل‌شونده با برش بوده و به شرطی که تیر پیوند حداقل دارای سه سخت کننده‌ی قائم در جان باشد. 0 مقدار 0.005 < م0 و ی0 و م0 برای اعضای اصلی ۰/۰۱۱ و ۰/۰۱۴ و برای اعضای غیر اصلی ۰/۰۱۴ و ۰/۰۱۶ است. در صورت عدم استفاده از سخت‌کننده‌ی قائم» نصف مقادیر مزبور باید به کار روند. برای جان‌های با یک یا دو سخت کننده‌ی قائم مقادیر م0 با استفاده از درون‌یابی خطی بین مقادیر مربوط به وجود سه سخت‌کننده و عدم وجود سخت‌کننده باید محاسبه شود. برای مقادیر بینابینی ۵ از درون‌یابی خطی برای م0 استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 2 راهنما یکاربردی دسئورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادء» جدول (۱۷-2): معیارهای پذیرش برای رفتار خمشی تیر در قاب خمشی و قاب مهاربندی شده با محورهای متقارب و تیر پیوند به شرط 1 < در روش‌های غیرخطی ده کلیه‌ی اعضا اعضای اصلی اعضای غیراصلی : تسوابط در سطح سرا سطح سطح سطح | سطح‌عملکرد عملکرد ۲0 | عملکرد 18 | عملکرد ۳ | عملکرد 5.] ی ۳ [ : ۱ اد و ۳ 1 نا را تا تا یا 420 ّ 0 5305 5 ۹۱ .۴ 185 ۱ ۱ ا ۳ ۲ و اک ۱۳-0 6-4۸0 8-5 ,9-6۸(0) ۱۱-7 ۱ ۳ 211 1/۳ 1 1۳ ۸ ‌ ۵ ۸ ۳ ۱ ۱ شاه ها ها ها ۳ ای ۷ 0.250 20 30 30 10 ۳ 1 ۱ ۱ ۱ ) ) ِ ٍ ۴ نحو 0 ,6-4[3(0 50 -8) 9-60 ۱-0 ۳ 1 ۵ ۸ ۱ ۸ ۵ کر 420 ۱ ۱ ۳ ۳ ۳ ۹ حاصل از ردیف‌های ۱۲| مقدار حاصل از مقدار حاصل از | مقدار حاصل از احاصل از ردیف‌های ۲ » ۰ ‌ ۴9 ردیف‌های ۲و ۴ | ردیف‌های ۲و ۴ | ردیف‌های ۲و ۴ و۴9 ۳ [ ۱ سا ها ها ها ۶ ای 250. 20 30 30 10 ۹ 1 ۱ ۵ ۱ ۱ 5و ۳۱ ۱ ۳ 0250 20 30 30 10 ۷ اج رو هر مقدار . مها مه مه امه ۹ پاوا) 11 1 5 11 ۱ سا ۱ 2180 ۸ 0 ,۷ ۲- ۳ ۷ 2 8 1325 ۹ ۹ _- -------- صفحهٔ بعد -------- قصل چهارم- ارزیابی یت ۲-۳-۲-۶ ارزیابی ستون‌ها در یک ستون فولادی, به‌جز ستون قاب‌های مهاربندی شده‌ی واگراء و نیز در پی شمعی فولادی, نیروی فشاری کنترل‌شونده توسط نیرو و نیروی برشی کنترل‌شونده توسط تغییر شکل است. هم‌چنین اگر 0.5 > .۰۳2/۳ لنگر خمشی نیز کنترل‌شونده توسط تغییر شکل بوده و در غیر این صورت کنترل‌شونده توسط نیرو است. نیروی کششی در ستون همواره کنترل‌شونده توسط تغییر شکل است. در ستون‌های قاب‌های مهاربندی شده ی واگرا همه‌ی تلاش‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو هستند. در عبارت فوق ۳:0 نیروی محوری فشاری موجود در ستون است که از روابط (۱۸-۴) و (۱۹-۴) به‌دست می‌آید. ضوابط ارزیابی غیرخطی ستون‌ها به شرح زیر است: ۱- در حالتی که نسبت نیروی فشاری از 0.5 بیش‌تر نیست ( 0.5 > .۳.۲/۳)» خمش در ستون کنترل‌شونده توسط تغییر شکل است. در این حالت زاویه‌ی دوران خمیری حول هر یک از دو محور باید به‌طور مستقل توسط رابطه‌ی (۲۰-۴- الف) کنترل شود. زاویه‌ی دوران خمیری قابل قبول برای ستون‌هاء در جداول (۱۸-۴) و (۱۹-۴) ارایه شده است. ,0 در این تصاویر از جدول به‌دست می‌آید. ۲- در حالت 0.5 < .۳/۳ خمش در ستون کنترل‌شونده توسط نیرو بوده و ارزیابی ستون باید توسط روابط (۱۵-۵) و (۱۶-۵) دستورالعمل انجام گیرد. م۳ و م۸1 برای به‌کارگیری در معادلات مزبور باید از روابط (۱۸-۴) و (۱۹-۴) محاسبه شود. ۳- در مورد ستون مجاور یک پانل میانقاب هرگاه مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی *1.440[/01۳ یا بیش‌تر باشد باید ضابطه‌ی مذکور در بند ۴-۲-۴ در مورد مقاومت‌های محوری و خمشی, و نیز برشی ستون رعایت شود. ۴- در صورت کششی بودن ستون با هر نسبتی از نیروی محوری ( 00/7 7)» خمش در ستون کنترل‌شونده توسط تغییر شکل بوده و زاویه‌ی دوران خمیری قابل قبول حول هر محور از جداول (۱۸-۴) و (۱۹-۴) به‌دست خواهد آمد. علاوه بر این باید تغییر شکل محوری ستون فقط تحت نیروی کششی نیز از رابطه (۲۰-۴- ب) کنترل شود. در رابطه‌ی مزبور مقادیر ,م۵ برای سطح عملکرد 10 مساوی 0.25۸ و برای سطوح عملکرد 8] و ۲۳ در مورد اعضای اصلی در تحلیل استاتیکی غیرخطی ساده شده به ترتیب 3۸ و 5۸ و در مورد اعضای اصلی و غیر اصلی در سایر تحلیل‌های غیرخطی به ترتیب 6۵۸ و +7۵ است. +۸ تغییر شکل محوری نظیر لحظه‌ای است که کل مقطع ستون هم‌زمان به تنش حد تسلیم رسیده باشد. به عبارت دیگر, اک ,۸ که در آن ,] تنش تسلیم مورد انتظار و .| طول آزاد ستون است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱7 جدول 1 ۲ نس 0 رز بط سس ال ۳ 21 5 رز بط رز 420 ستت کل سس ۳ 21 ۳ 0,5 سس د لش 0 ۳ 50 0 ,۷ ۹ 21 رم وت راهنمای برش برای رفتار خمشی - رایط 00 . ۷ ک 1 3850 > 2500 5 5 38550 0 . ۲ ک 38650 رز ۱ رز 2500 3550 ۹ و ما 4۱ هر مقدار -- ۹ ن‌های فولادی ۳ ۵ در براصلی سطح عملکرد ۲7 110 )۱۱-701 40 ۱ )۱1- 1 حاصل از ردیف‌های ۳۴9۲ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۶ ۱ ۲ ۳ پذیرش برای ستون رایط 0 ج کی ۳ 1 5 ۵ 2170 85 ۲ ت و 0 ج کی 1 1 5 ۳ 2170 85 ۲ که 1 هر مقدار -- 1 مشی و قاب مهاربندی اعضای +05۸ 70) 70) ((05 7]0) 7۳) کوچک‌ترین مقدار حاصل 5 > 1 > 15( ۳۵ اعضای غ +0.5(۸(0 - 70) -70) 1( (0.5 -7]0) 7 70) کوچک‌ترین مقدار حاصل ۱۷ در روش‌های راصلی 0 1500 )70- )70 - 0.5(۸(0 ۱20 )70 7 )70 - 0.5( کوچک‌ترین مقدار حاصل ۱20 ۱20 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱5۸ ۳-۳-۳-4- ارزیابی اتصا اتصال تیر به ستون در ب گیرایی میل مهار کافی نباشا شمع در برابر همه نیروها کذ تقییر شکل در نظر گرفته مر ارزیابی اتصال تیر- ستو نیروهای داخلی حاصل‌شده « بنابراین در مورد اتصال : رابطه‌ی (۲۱-۴) ارزیابی شدا خواهد شد. در چشمه‌ی اتصا جدول (۲۰-2): روش تحلیل, نوع عضو و ماهیجه جوش شده به اتصال مستقیم با دال ماهیچه جوش شده به اتصال مستقیم بدون دال ورق جوش شده به اتصال اتصال مستقیم اصلاح شده به اتصال مستقیم اصلاح شده به همراه جان جوش شده بال جدا شده از جان : خالص ورق بال جوش آب:دیگر شده حالات حدی اتصال ماهیچه‌ای بال پائین اتصال ماهیچه‌ای بال بالا و اتصال با ورق و بال تیر جوش شده به بال ستون چشمه‌ی اتصال راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی ل صلب تیر به ستون و چشمه اتصال رش کنترل‌شونده توسط نیرو بوده و اگر مقاومت آن طوری باشد که مفصل خمشی در تیر و در خار رفتار آن در خمش هم کنترل‌شونده توسط نیرو خواهد بود. در مورد اتصال کف ستون هرگاه طول رفتار اتصال تحت خمش و نیروی محوری کنترل‌شونده توسط نیرو است. رفتار اتصال شمع به سر نرل شونده توسط نیرو است. در مورد چشمه‌ی اتصال نیز رفتار تحت خمش و برش کنترل‌شونده توسط و چشمه‌ی اتصال وقتی این اجزا صریحاً در مدل‌سازی سازه در نظر گرفته شده باشند با استفاده | ر آن‌ها امکان‌پذیر است. در غیر این صورت باید از نیروهای انتهایی تیرها بدین منظور استفاده نمود. یر ستون» نیروی برشی (و بسته به مورد لنگر خمشی) حاصل از روابط (۱۸-۴) و (۱۹-۴) توسص و دوران خمیری هرگاه خمش کنترل‌شونده توسط تغییر شکل باشد.ء توسط رابطه ی (۲۰-۴) ارزیایی ل نیز میزان دوران خمیری خمشی کنترل می‌شود. زاویه‌ی دوران خمیری قابل قبول ( ,,0)) برای ارزیابی اتصال صلب تیر به ستون و چشمه‌ی اتصال اعضای اصلی, تحلیل استاتیکی غیرخطی 10 1 همه اعضاء سایر تحلیل‌های غیرخطی ساده سده 0043-0000240 1 00323000020 ۱ 002840000160 ۲ 0.0327-0.000350 ۲ 002-4 0.094-0.000630 | 0.0705-(((4 0067-0000470 ۱ 0.0509-0.000350 | 0.01686-0.000[ 40 0.07-0.00[ 2 0.0525-.(460 0.05-0.000[ 40 0.036-0.000080 ۱ 0.01 25-00000440 رفتار کنترل شونده توسط نیرو 0۱.005 0.0205 0.027 0.0353 0.047 06 0177 0100 - ۱ ۱ ( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی هه برای ارزیابی اتصالات صلبء در معادله (۲۰-۴) به‌جای ,0 باید از ,م0 استفاده شود که از رابطه‌ی زیر به‌دست می‌آید: (۳۳۳۴) ۶0,80 0 در مورد اتصالات نیمه صلب ,0 <* ,و0 در نظر گرفته شده و ,م0 از جدول (۲۰-۴) حاصل می‌شود. ضریب اصلاح ,ل] که اثرات ورق پیوستگی را نشان می‌دهد. با استفاده از جدول (۲۱-۴) تعیین می‌شود. جدول (۳۱-2): ضریب اصلاح ,0 * | ,۵ اثرورق پیوستگی | اثر بال ستون و تیر 1.0 با یا بدون ورق 5 2 یا 1 10 ال <] 2 1 08 ای ] 2 که در جدول فوق: 1: ضخامت ورق پیوستگی؛ ۷ ۵ پ- ضریب اصلاح ,0» اثرنسبت دهانه به ارتفاع مقطع تیر - 2 هرگاه نسبت دهانه‌ی ازاد به ارتفاع مقطع بیرء 170 » کوچک‌تر از ۸ باشد ۳ مساوی بوده و در غیر این صورت برابر ت- ضریب اصلاح ,لا اثر لاغری بال و جان تیر ضریب اصلاح ,0 بر اساس جدول (۲۲-۴) قابل تعیین است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود جدول (۲۳-2): مقادیر ضریب اصلاح ,0 س 5 ۷ ۱ تت و سل 420 5 ۲ 535 5 [و 5 35155 ۲ ۳ 2 ۳ را ۳ ۱-۸ ۳ ی ۳ او و 0.5 ۳ 1 ِ ٍ ی ۴ تس 5 -| ۳ 1 س کت س 7 5365 [ ر 3185 ۳ با مرت ۱ هه ۷۳۳0( رگ جر اکوچک‌ترین مقدار حاصل از ردیف‌های ۲ و ۳ ۱ : ی ۶ س 0.5 ۳ 1 5 با 0 1 ۷ سنج ال ی 5 ۲ ۳ ۷ 1 س ۸ 21۹0 وا 0 بط ما2 ۵-۲ ۱25 ۷/۹ ۳ ورق جان یا تکیه‌گاه با سخت‌کننده» برای تحمل برش بررسی می‌گردد. در صورت عدم وجود اتصال برش دوران برای اصلی در تحلیل استاتیکی غیرخطی ساده شده ارزیابی گردند. هرگاه ارتفاع مقطع تیرء م0 بی مقادیر زوایای دوران خمیری در جدول فوق باید در عدد 45/4 ضرب گردند. ۴- برای پیچ‌های با مقاومت بالا باید اعداد داده شده در جدول نصف گردند. - ساخنمان‌های فولادی ۳ ی تلاش‌ها باید با زوایای ش از ۵ سانتی‌متر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل چهارم- ارزیابی بص 5-۳-۳-۶ ارزیابی دیافراگم و چشمه‌ی اتصال دال - ستون برای نحوه‌ی مدل‌سازی و تعیین نیروهای داخلی و تغییرشکل‌های مربوط در دیافراگم‌هاء مشابه بند (۴-۳-۲-۴) عمل می‌شود. با این تفاوت که برای ارزیابی تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل از رابطه‌ی (۲۰-۴) و برای ارزیابی تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو از رابطه‌ی (۲۱-۴) استفاده می‌شود. رفتار کلیه‌ی انواع دیافراگم تحت برش قایم کنترل‌شونده توسط نیرو محسوب می‌شود. تحت سایر تلاش‌های نام‌برده, دیافراگم بتنی پیش‌ساخته‌ی بدون رویه‌ی بتنی درجا و دیافراگم طاق ضربی کنترل‌شونده توسط نیرو و بقیه‌ی آنواع دیافراگم» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستند. یعنی ایجاد تغییرشکل‌های خمیری در آن‌ها مجاز است. اگر اتصالات دیافراگم به اجزای قاب‌ها یا دیوارها ضعیف‌ترین بخش دیافراگم باشند و به عبارت دیگر تغییرشکل خمیری در دال از اتصالات آن شروع شودء دیافراگم مزیور تحت اثر همه‌ی تلاش‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو محسوب شده و نباید دچار تغییرشکل خمیری شود. در ادامه ضوابط خاص آرزیابی غیرخطی هر یک از انواع دیافراگم ذکر می‌شود. الف- ارزیابی دیافراگم بتنی درجاء دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه‌ی درجا و چشمه‌ی اتصال دال- ستون در این مورد به بخش سازه های بتنی راهنما مراجعه شود. ب- ارزیابی دیافراگم ورق فولادی (با یا بدون بتنی رویه‌ی درجا) و دیافراگم خرپایی فولادی هرگاه اتصالات دیافراگم از اعضای متصل قوی‌تر باشند دیافراگم‌های فولادی مورد بحث در این بند تحت اثر همه‌ی تلاش‌ها به‌جز برش قائم کنترل‌شونده توسط تغییر شکل در نظر گرفته شده و باید با رابطه‌ی (۲۰-۴) مورد ارزیابی قرار گیرند. در غیر این صورت دیافراگم فولادی کنترل شونده توسط نیرو فرض شده و باید با رابطه‌ی (۲۱-۴) ارزیابی می‌شود. دیافراگم ورق فولادی در حالتی که کنترل‌شونده توسط تغییر شکل است باید از نقطه‌ی نظر تغییر مکان نسبی افقی دو لبه‌ی مقابل آن مانند یک دیوار برشی فولادی (بند ۵-۳-۳-۴) مورد ارزیابی قرار گیرد. دیافراگم ورق بتنی با بتن رویه‌ی درجا در هر حال و بدون بتنی رویه در اغلب حالات با توجه به تیرهایی که آن را به پانل‌های مختلف تقسیم می‌کنند مشابه با دیوار برشی فولادی سخت شده ارزیابی می‌شود. این دیافراگم در حالتی که کنترل‌شونده توسط نیرو است در برش و با رابطه‌ی (۲۱-۴) ارزیابی می‌شود. کلیه‌ی اعضای دیافراگم خرپایی فولادی هنگامی که کنترل‌شونده توسط تغییر شکل هستند مشابه با مهاربندهای فولادی همگرا (بند ۵-۳-۳-۴)ارزیایی می‌شوند و در غیر این صورت تحت نیروی کششی یا فشاری و با رابطه‌ی (۲۱-۴) ارزیابی می‌شوند. ج- ارزیابی اجزای دیافراگم در این مورد مشابه بند (۴-۳-۲-۴) در ارزیابی خطی عمل می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳د۱ الف- ارزیابی م مهاربندهای : شده و طبق رابطا در مورد مهار پروفیل‌های مهار محوری بست‌هاء» جدول (2- مهار بند فشاری راهنما یکاربردی دستورالعما یابی مهاربند و دیوار برشی فولادی پاربند همگرا همگرا در کشش و فشار کنترل‌شونده توسط تغییرشکل در ی (۲۱-۴) ارزیابی می‌شوند. بندهای مرکب. فاصله‌ی طولی بست‌های اتصال باید ط ند مرکب از ۰/۳ نسبت لاغری کوچک‌تر در کل مهاربند اتصال در مهاربندهای فشاری نباید از کوچک‌ترین مقاو ۳۰): مقادیر تغییر طول محوری خمیری و زوایای دوران خمیر نوع عضو ب: زوج نبشی- کمانش خارج صفحه ج: مقاطع تو خالی پر شده با بتن چ: مقطع قوطی (نورد سرد) 1590 . لا 750 10507 ۵ تم اج 0 ۱ "43110 ل را ها ح: مقاطع لوله‌ای شکل ۳ 1 ۳ 42110 ل ۱05101 سک نی ۳ مهاربند کن دیوار برشی فولادی سخت‌شده بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی وری باشد که بزرگ‌ترین نسبت لاغری هریک از مت محوری فشاری تک‌پروفیل‌های مقطع مرکب کم‌تر ی برای آرزیابی مهاربند همگرا و دیوار برشی فولادی * کیدی اما 0 05 ی با استفاده از درون‌یابی خطی محاسبه شود. با استفاده از درون‌یابی خطی محاسبه شود. 13۸ 025۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱.۳ ب- ارزیابی مهاربند واگرا اعضای مهاربندی واگرا تحت کلیه تلاش‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته شده و با رابطه‌ی (۲۱-۴) ارزیابی می‌شوند. این ارزیابی با توجه به ترکیبات نتایج در روابط (۱۸-۴) و (۱۹-۴) باید هم در فشار و هم در کشش انجام گیرد. مقاومت مهاربند واگرا باید حداقل ۸۲۵ بیش‌تر از مقاومت نظیر تیر پیوند باشد تا جاری شدن تیر پیوند بدون کمانش مهاربند صورت گیرد. ج- ارزیابی دیوار برشی فولادی رفتار دیوار برشی فولادی در برش کنترل‌شونده توسط تغییر شکل درنظر گرفته می‌شود. با توجه به توضیحات بند (۷-۳-۳-۲) دیوار برشی فولادی سخت شده به صورت نوارهای کششی - فشاری و دیوار برشی فولادی سخت نشده به صورت نوارهای فقط کششی مدل می‌شود. بنابراین ارزیابی دیوار برشی فولادی شامل آرزیابی نوارهای مزبور در کشش یا فشار خواهد بود. ارزیابی هر یک از نوارهای دیوار برشی فولادی سخت شده در کشش یا فشار یکسان بوده و با استفاده از رابطه‌ی (۲۰-۴- الف) انجام می‌شود. مقادیر ,0 مربوط در جدول (۲۳-۴) ارایه شده است. ارزیابی نوارهای دیوار برشی فولادی سخت نشده فقط در کشش و طبق رابطه‌ی (۲۰-۴- ب) انجام می‌گیرد. مقادیر ,3 مربوط مساوی با مقادیر نظیر در مورد مهاریندهای کششی خواهد بود. 1-۳-۳-۶ ارزیابی دیوار برشی بتنی و دیوار میانقاب ضوابط ارزیابی دیوار برشی بتنی در بند (۵-۳-۳-۴) بخش سازه‌های بتنی راهنمای دستورالعمل دکر شده است. در ارزیابی میانقاب‌ها باید دقت کرد که میانقاب‌ها در اثر بار جانبی در صفحه‌ی خود تحت برش قرار می‌گیرند و به صورت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل رفتار می‌نمایند. در ابتدای حرکت جانبی وقتی هنوز تغییرشکل‌ها کوچک هستند. میانقاب با قاب پیرامونی به صورت یک‌پارچه عمل نموده و رفتار آن مشابه یک دیوار برشی در برش و خمش خواهد بود. در میانقاب بنایی خیلی زود رفتار میانقاب و قاب از هم جدا شده و میانقاب فقط تحت برش افقی قرار خواهد داشت در حالی که در میانقاب بتنی این جدایی رفتار بر این اساس ارزیابی میان‌قاب بنایی در صفحه‌ی خود فقط در برش و در برابر مولفه‌ی افقی نیروی فشاری دستک معادل آن که طبق بند (۸-۳-۳-۲) و با استفاده از روش‌های تحلیلی فصل ۳ به دست می‌آید. انجام می‌شود. رابطه‌ی مورد استفاده» رابطه (۲۰-۴- ب) است که کرنش‌های قابل‌قبول مربوط به آن از جدول (۲۴-۴) تعیین می‌شود. چون سطح عملکرد سازه‌ای نا معادل سطح عملکرد آستانه‌ی فروریزش برای میانقاب است» مقادیر کرنش برشی میانقاب برای سطح عملکرد سازه‌ای آستانه‌ی فروریزش معنایی نداشته و و در جدول (۲۴-۴)ارایه نشده است. در راستای عمود بر صفحه» میان‌قاب بنایی باید بتواند نیروی ۲۳ طبق تعریف بند (۶-۸-۳) را به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو در مورد میانقاب‌های بتنی اگر بارگذاری جانبی در حدی باشد که تغییرشکل‌ها نسبت به تغییرشکل‌های آستانه‌ی فروریزش قاب و میانقاب نسبتا کوچک باشند. می‌توان این دو را به صورت یک دیوار برشی بتنی یک‌پارچه در نظر گرفت. در این صورت ارزیابی میانقاب بتنی در صفحه‌ی خود مشابه با دیوار برشی بتنی طبق جدول (۲۰-۴) راهنمای ساختمان‌های بتنی و به صورت خمشی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹.4 راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی صورت خواهد گرفت. برای تغییر مکان‌های بیش‌تر ارزیابی میانقاب بتنی عینا مشابه ستون‌های بتنی فشاری مجاور میانقاب و با استفاده از جدول (۱۷-۴) راهنمای ساختمان‌های بتنی خواهد بود. جدول (۳۶-2): مقادیر کرنش برشی برای ارزیابی دیوار میانقاب بنایی ۷ 0 ۵ ۴ 7 ۳ ۱/۰ ۳ ۳/۰ ۲ ۵ ۸ .۳ ۴ ۵ ۱ ۳/۰ ۷ ۷-۲-۲-۶- ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی طبق بند (۷-۸-۳) در صورتی که ساختمان‌های چند بخشی به هم بسته شوند.ء باید با هم مدل‌سازی و تحلیل شوند. ولی در هر صورت نیروهای حاصل نباید از مقادیر حاصل از روابط (۲۰-۲) و (۲۱-۲) کم‌تر در نظر گرفته شوند. اتصالات بین سازه‌ها و اجزای کوچک متصل باید برای نیروهای مزبور به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو و با استفاده از رابطه (۲۱-۴) ارزیابی شوند. ارزیابی پی‌های ساختمان در مطالعات بهسازی لرزه‌ای شامل سه مرحله است: ۲- کنترل ظرفیت پاربری؛ ۳- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی. الف- کنترل برکنش در ارزیابی غیرخطی باید رفتار پی‌ها در کشش در منحنی رفتاری آن‌هاء پیش‌بینی شده باشد. در این صورت اگر پی به کشش بیفتد» اثر آن روی رفتار سازه و پی خود به خود در نظر گرفته شده و نیازی به کنترل جداگانه نخواهد بود. ب- کنترل ظرفیت باربری کنترل ظرفیت باربری پی تنها در صورتی لازم است که پی‌ها در مدل سازه حضور نداشته و به عبارتی تکیه‌گاه سازه صلب فرض شده و از فنرها استفاده نشده باشد. ظرفیت باربری پی در ارزیابی غیرخطی کنترل‌شونده توسط نیرو فرض شده و با استفاده از رابطه‌ی (۲۱-۴) ارزیابی می‌شود. ظرفیت باربری پی (.,م0)) برای استفاده در رابطه‌ی مزبور طبق جداول (۱۳-۴) تا (۱۳-۴) محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی .۱ استفاده از رابطه‌ی (۲۱-۴) می‌تواند ابتدا برای کنترل ظرفیت باربری جانبی پی در مقابل نیروی برشی پای ستون یا دیوار انجام در مورد پی‌های سطحی, در مرحله‌ی بعد ظرفیت لنگری پی در مقابل لنگر خمشی پای ستون یا دیوار» حول هر یک از دو محور افقی بطور جداگانه ارزیابی می‌شود. در این حالت .رم2) برابر لنگر م۸1 که در جدول (۱۳-۴) تحت عنوان ظرفیت باربری خمشی ذکر شده خواهد بود. در صورت مفصلی بودن پای ستون,» به‌جای ظرفیت لنگری, ظرفیت باربری فشاری (قائم) با استفاده از رابطه (۳- ۱) و جدول (۱۳-۴) ارزیابی می‌شود. در مورد پی‌های شمعی نیز به‌جای ظرفیت لنگری, ظرفیت باربری فشاری باید کنترل شود. نیروی محوری فشاری شمع در این حالت با استفاده از رابطه‌ی (۲۴-۴) تعیین می‌شود: (۲۴-۴) ( ۷۹| از )۸ بط 1 م5 71 که در آن: ۳۰ : نیروی محوری فشاری شمع؛ ,۸: سطح مقطع شمع؛ و ,لا: فاصله‌ی مرکز شمع از محورهای چرخش گروه شمع گذرنده از مرکز سطح گروه شمع؛ و ,ا: لنگرهای اینرسی گروه شمع حول محورهای چرخش آن؛ 3 تعداد شمع‌ها؛ نیروی محوری فشاری در پای ستون یا دیوار متکی بر گروه شمع؛ و ی ۷1: لنگرهای خمشی حول محورهای چرخش در همان نقطه است. ج- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی ارزیابی اجزای سازه‌ای پی‌های سطحی شامل کنترل پی بتنی منفردء نواری یا گسترده در مقابل برش و خمش حاصل از نیروهای وارده از سازه در تراز روی پی است. تلاش‌های وارده کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته شده و از روابط (۱۸-۴) و (۱۹-۴) محاسبه می‌شوند. رابطه‌ی (۲۱-۴) نیز برای ارزیابی پی دراین حالت بکار برده می‌شود که در آن م20 یک بار برابر برش حداکثر در مقاطع پی تحت اثر توزیع تنش قائم در زیر پی بوده و بار دیگر برابر لنگر حداکثر خواهد بود. حداکثر مقدار تنش قائم خاک در هر نقطه در زیر پی باید به ,۰ ظرفیت باربری مورد انتظار خاک پیء محدود شود. در مورد پی‌های عمیق (شمعی) کفایت مقطع شمع در مقابل نیروی کششی محاسبه شده طبق بند (۲-۳-۲-۴) یا نیروی فشاری حاصل از رابطه‌ی (۲۴-۴) توام با لنگرهای خم+*شی ناشی از برش باید همانند یک ستون ارزیابی شود. لنگرهای خمشی در مقاطع شمع با اعمال نیروی برشی وارده در راس شمع و مدل‌سازی شمع با استفاده از فنرهای افقی خاک بر مبنای مدول عکس‌العمل خاک قابل محاسبه است. طول مهارنشده‌ی شمع را می‌توان در زمین غیرروانگرا برابر صفر در نظر گرفت. اتصال شمع فولادی به سرشمع کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.7 راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۹-۳-۳-۶ ارزیابی اجزای غیرسازه‌ای در صورتی که طبق جداول (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل لازم باشد که عضو غیرسازه‌ای مورد ارزیابی قرار گیرد. نیروها و تغییرمکان‌های لازم طبق بند (۸-۸-۳) محاسبه می‌شوند. اگر عضو غیرسازه‌ای در مدل سازه وارد شده باشدء نیروها و تغییرمکان‌های ارزیابی شود. در صورتی که عضو غیرسازه‌ای حساس به تغییرشکل باشد. حداکثر نسبت تغییرمکان نسبی آن نباید از اعداد ذکر شده در جدول (۱۵-۴) بیش‌تر شود. برای سایر جزییات به بند ‎)٩-۳-۲-۴(‏ رجوع شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ ال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی): -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۱۹:۹ ۱-۵- تعریف مثال مثال انتخاب شده در این بخش یک ساختمان ۲ طبقه‌ی فولادی با کاربری مسکونی است. موقعیت این ساختمان در شهر اصفهان و خاک منطقه طبق استاندارد ۲۸۰۰ از نوع []] است. ابعاد کلی پلان ۱۳/۹ ۷ ۷/۹ متر و مساحت زیربنا ۳۲۹/۴ مترمربع است. پلان معماری اولیه این ساختمان در شکل (۱-۵) نشان داده شده است. نقشه‌های سازه‌ای موجود نیز در پیوست (الف) این ۵ ۵0 ه) شکل (۱-۵): پلان‌های معماری اولیه‌ی ساختمان ۲-۵- بازرسی وضعیت موجود ساختمان و بررسی اطلاعات 9 مدارک در این مرحله وضعیت موجود ساختمان از نظر ظاهری, کیفیت نگهداری در دوران بهره‌برداری» امکان عملیات بهسازی احتمالی, شرایط ابنیه‌ی مجاور و شرایط زمین ساختگاه (جنس خاک» سطح آب زیرزمینی» شیب زمین و وجود شیروانی و غیره) بررسی شده است. هم‌چنین کلیه‌ی مدارک فنی و مستندات طراحی جمع‌آوری و طبقه‌بندی شده و وضعیت ساختمان به لحاظ موقعیت جغرافیایی؛ لرزه‌خیزی» کاربری» هندسه و پیکربندی مشخص گردیده است. در ادامه براساس بررسی‌های انجام شده چک‌لیست‌های شناخت وضعیت موجود ساختمان تکمیل و آرایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 7 راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی چک لیست شماره یک- بازدید محلی ۱- آدرس ساختمان: ۲- طول و عرض جغرافیایی در ورودی اصلی ساختمان: ۳- کروکی موقعیت زمین و ساختمان: |ا(اا|۱۱ا|(|۱االالاااااااا۱۱ا۱۱ ۴- آیا تجهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز در ساختمان وجود دارد؟ خیر ۳] بله‌ل]ء وضعیت تجهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز: ۵- آیا تجهیزات آتش نشانی در ساختمان وجود دارد؟ خیرل] بله آ. وضعیت تجهیزات آتش نشانی: سالم و به صورت غیرخودکار است ۶- آیا رویه‌ی مقاوم در برایر آتش بر روی اعضای سازه‌ای وجود دارد؟ خیر آا بله‌ل]. جنس و وضعیت رویه‌ی مقاوم در برابر آتش: ۷- آیا تغییرات در پلان معماری اولیه وجود دارد؟ خیر [۳] بله‌ل] شرح تغییرات پلان معماری: ۸- آیا بخش جدیدی به سازه‌ی موجود اضافه شده است؟ خیر أ۳] بلهل]. شرح بخش‌های جدید اضافه‌شده: -٩‏ وضعیت توپوگرافی منطقه: ساختمان واقع بر خطالراس با سراشیبی تند ۳ ساختمان واقع بر خطالقعر و نواحی پست ۲ ساختمان در مجاورت خاکریزی یا خاکبرداری 1 ساختمان بر روی زمین با شیب تند ۳ ۰- آیا احتمال دارد ساختمان بر روی خاک دستی احداث گردیده باشد؟ خیر ۳] بله[] ۱- آیا سابقه‌ی روانگرایی در منطقه دیده شده است؟ خیر آ۳] بله[] ۳- آیا احتمال روانگرایی در منطقه وجود دارد؟ خیر آ۳] بلل] ۳- آیا سابقه‌ی زمین‌لغزش در منطقه دیده شده است؟ خیرل] بله ۷ ۴- آیا احتمال زمین‌لغزش در منطقه وجود دارد؟ خیرل] بله [] ۵- آیا در نزدیکی ساختمان تونل, حفره‌های بزرگ و یا قنات وجود دارد؟ خر أ۳] بلهل] فاصله از ساختمان: ۶- آیا از نزدیکی ساختمان خط مترو عبور می‌کند؟ خیر أ۳] بلهل] فاصله از ساختمان: ۷- آیا ساختمان در محدوده یا مسیر قنات قرار گرفته است؟ خیر ۳] بله[] ۸- آیا ساختمان در مسیل ساخته شده است؟ خیر ۳] بله[] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) 7 ۹- ویژگی‌های اصلی و قابل توجه خاک: ماسه لای‌دار با تراکم متوسط ۰- وضعیت زمین اطراف ساختمان از نظر جنس خاک و سطح آب زیرزمینی با توجه به سوابق قابل مشاهده‌ی محلی مانند گودبرداری‌های اطراف چگونه است؟ تراز آب زیرزمینی در عمق بیش از ۲۰ متر قرار دارد. ۱- امکان انجام عملیات اجرایی بهسازی ساختمان در زمان‌های مختلف چگونه است؟ عملیات باید در طول روز انجام شود. ۲- آیا محوطه‌ی لازم برای انجام عملیات اجرایی بهسازی و فضای لازم برای استقرار ماشین‌آلات موجود است؟ خیر ۳ بله[] ۳- آیا ساختمان‌های مجاور در انجام عملیات اجرایی بهسازی مانع ایجاد می‌کنند؟ خیر لا بله[1] ۴- وضعیت ساختمان‌های مجاور: اضق | 0 :دوز اضاع رعایت شدواست ارقع وناز طقات بکنان است. | هس تسا دا شش سح سا ۵- شناسایی وضعیت اجزای مشترک با ساختمان مجاور: سس شوک را ششک را ششک ی هس ۶- بررسی احتمال سیب ناشی از ساختمان مجاور: سا ی افو ار 0 شا ار مس ۷- کیفیت نگهداری از ساختمان در طول بهره‌برداری: وجود خوردگی یا زنگ‌زدگی در اجزای سازه‌ای وجود فرسودگی در اجزای غیر سازه‌ای 0 ۸- نوع پوشش اجزای سازه‌ای چگونه است؟ کیفیت ظاهری مناسب به نظر می‌رسد. ۹- آیا ساختمان دارای آسانسور است؟ تعداد و ظرفیت آن ذکر شود؟ خیر ۰- فهرست اجزای غیر سازه‌ای ساختمان ضمیمه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 17۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی چک لیست نماره دو- بررسی مدارک موجود ۱- موقعیت ساختمان: ال سس سا شش ۲- تاریخجه‌ی ساختمان: سال طراحی سازه:۱۳۷۰ سال شروع ساخت:۱۳۷۰ سال بهره‌برداری:۱۳۹۷۲ ۳ عوامل ساخت: پیمانکار: بهره‌بردار: سکوی | ی جس اج ای نا ۵- سطح کل زمین:۱۵۰ ۰ متر مربع ۶- کاربری ساختمان: کاربری فعلی:مسکونی کاربری قبلی:مسکونی ْ اسناد و مدارک موجود موجود نیست ۳۳ 5 اتود هن اوق اه اقا - نقشه‌ی محوطه‌ی ساختمان ۵ ان : دوهی یلا8 و تسا اقا که تن شش ات 5 ان -------- صفحهٔ بعد -------- وف ب وی تن اک از تاش اه رک ان -پلان جانمایی مهاریند با وروی ۵ ار لد نویر اه ان شخمات قاط ترا مفخمات مقاطع تون 8 نا مشخصات مقاطع مهاریندها با دواربرنی ۵ را 8 نا جزیات اتصالات تربه تون ۵ -جزیات اتصالات هار ۵ ۷ نا -جزیات وطلای تون ۵ ۷ ان -جزیات مفح‌ستون وم مهار ۵ ۷ نا - جزیات اتصال ستون به صفحه نز -جزیات آرمانورگناری ی ما ۵ ۷ ان جزیات بازای پا هن جزیات اجرای مقفح ال ۵ -جزیات اتصال قاجا ۵ ۷ نز -جزیات اتصال ناه اشنا ۵ اه ان -شه‌های سای لا ۵ ال قرچی مساق تن با تسوا هن با آ ی - فهرست نواقص تحویلموقت و صورتجلسه‌ها رفع آنها 8 ۵ الا زا از - گزارش‌های تحلیل خطر باختگا ]8 | ۵ ]نا یقت با تغشسر ‏ ق تا تحر آا حع ی که هرگونه مرمت یا بازسازی در ساختمان صورت گرفته است, لازم است مدارک مرتبط برای تعیین نواقص, مطابق با چک لیست فوق کنترل شوند. ۱7 -------- صفحهٔ بعد -------- 75( راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۸- سیستم سازه‌ای ساختمان: دیوار برشی فولادی قاب‌های با اتصاللات قاب‌های فولادی با یوار برشی خرجینی مانقال 0 00 1-00 1-0 1-0 سای رشق تک ۹- اجزای سازه‌ای: ۱-۹- دیوارهای سازه‌ای: دیوار برشی بتنی معمولی ‏ [] دیوار برشی بتنی هم‌بند [] دیوار برشی فولادی 0 سایر ۳ ی ۲-۹- پی‌ها: منفرد [۳] نواری ل] گسترده ل] عمیق ل] سایر ل] و ۳-۹- نوع دیافراگم: تیرچه بلوک 0 مهاربندی فولادی افقی ۹ دال بتنی کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای ۳ دال و تیرچه بتنی 7 کف فلزی با پوشش بتن غیر سازه‌ای 0 طاق ضربی ای کف فلزی بدون پوشش ۹ مرکب ۳ سایر ۳ ۰ میانقاب‌ها ۱-۰ نوع مصالح میانقاب: ۲-۰ میانقاب‌های موجود در ساختمان کدام یک از شرایط زیر را ارضا می‌کنند: میانقاب جداشده: میانقابی که در بالا و اطراف خود دارای درزهایی با قاب است به طوری‌ که وقوع حداکثر تغییر شکل‌های مورد انتظار قاب را به‌طور آزادانه امکان‌پذیر می‌سازد. ل] میانقاب برشی: میانقاب در هر چهار طرف به‌طور کامل با قاب محیطی خود در تماس است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱- سوندا ردیا ۹- ۱ ۱ ۹ ۱ جم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) 7 ست شماره دسسه - سونداز ۷ ۸ ی ۹ َ اس کر را 1 1 5 ص ی اه : سس 9 - مه 1 : ۳ ۹ 7 ۰ 0 ۳ 7 - 9 2 ام سس ۳9 زا نصا تس سر ی ار رو 7 ب سن 1 زر ب - وا خمم ها 5 1 ی اس _ وه ۴ سس -------- صفحهٔ بعد -------- 7( راهنما یکاربردی دسورالعمل بهسازی لرز دای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی چک لیست شماره چهار- ارزیابی کیفی ۱- آیا مسیرهای انتقال بار ثقلی تا روی پی ادامه دارند؟ بله خر [] نامشخص ۲- آیا مسیرهای انتقال بار جانبی تا روی پی ادامه دارند؟ ها بله خر لآ نامشخص ۳ درز انقطاع با ساختمان‌های مجاور: ‏ 0 وجود دارد (ل] کم‌تر از مقدار مجاز - [۳] بیش‌تر از مقدار مجاز) لآ]وجود ندارد ۴- اجزای سازه‌ای مشترک بین ساختمان‌های مجاور: لا وجود دارد وجود ندارد ۵- آیا احتمال بروز سیب ناشی از ساختمان‌های مجاور وجود دارد؟ ‏ آ] بله (آ8 سقوط اجزای سست- لا آتش‌سوزی- ل] سایر موارد) ‏ لا خیر ۶ به‌طور کلی, سازه در پلان: آامنظم لانامنظم (لآعدم تقارن اعضای سیستم باربر جانبی-لاتوزیع نامتناسب جرم در پلان- لأنامنظمی هندسی) به‌طور کلی, سازه در ارتفاع: ۳ منظم ‏ ل] نامنظم (ل] طبقه نرم یا ضعیف- ل] توزیع نامتناسب جرم- ل] نامنظمی هندسی) ‏ ل] نامشخص احتمال وقوع پیجش چقدر است؟ [] زیاد لا متوسط کم لا نامشخص یا اعضای باربر جانبی در ارتفاع تغییر صفحه دارند؟ ‏ ل] بله ها خبر ۰ آیا تیغه‌های داخلی به‌طور منظم و متقارن در کف طبقات توزیع شده‌اند؟ دا بله ۱- نشست در سازه: وجود ندارد ۳- آیا پی‌ها در یک تراز قرار دارند؟ بله ۴ تراز آب زیرزمینی نسبت به سطح زمین چقدر است؟ [۳] بیش از ۲۰ متر بین ۱۰ تا ۰« لا بین ۲تا ۱۰ ل] کم‌تر از ۲ متر ۵- آیا شواهدی از خاک‌شستگی و سایش خاک اطراف پی وجود دارد؟ خیر [] نامشخص ۶- آیا پی مشترک با سازه مجاور دارد؟ ( ها خیر لآ نامشخص ۳- کف‌ها و بام ۷- آیا کف در مجاورت دهانه‌های مهاربندی شده دارای بازشو هستند؟ ل] بله (ل]کم‌تر از مقدار مجاز- ل] بیش از مقدار مجاز) اف خیر ۸- آیا بازشوهایی در کف با عرض بیش از( بعد ساختمان, وجود دارد؟ ‏ ل] بله خیر ۹ انسجام و یک‌پارچگی کف‌ها و بام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ مناسب [] نامناسب ۰- اتصال قطعات بام به اجزای سازه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ۳ مناسب ل] خطر سقوط وجود دارد مصداق ندارد ۱- آیا ترک‌های غیرعادی در سقف‌های بتنی دیده می‌شود؟ ل] بله اف خیر 8 نامشخص ۳- در صورت استفاده از ورق‌های موج‌دار در سقف» ورق‌ها به‌طور مطلوب به اسکلت سقف مهار شده‌اند؟ ل]بله لاآخیر امصداق ندارد ۳- در سقف‌های تیرچه‌بلوک با دهانه‌های بیش از ۴ مترء تیرچه‌ها دارای کلاف عرضی هستند؟ ل]بله لآخیر ل]آنامشخص [] مصداق ندارد ۴- سیستم سقف در محل تکیه‌گاه‌ها به عناصر زیر سری به‌طور مناسب متصل شده است؟ ها بله لآاخیر لا نامشخص 2- سازه‌ی فولادی ۵- مقاطع موجود از چه نوع است؟ ل] ساخته شده از ورق ۶- مقاطع موجود چه شکلی است؟ ‏ استون: ل] جعبه‌ای ل] مقاطع دیگر تیر: لانه زنبوری ل] مقاطع دیگر مهار بند: َ ب [] مقاطع دیگر ۷- اتصالات از چه نوعی است؟ ۸- کیفیت کلی اجرا را چگونه آرزیابی می‌کنید؟ ۹- آیا مورد زنگ‌زدگی و خوردگی در اعضا مشاهده می‌کنید؟ ۰- آیا ستون کوتاه در قاب وجود دارد؟ ل] بله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۱7 ۱- آیا فلسفه‌ی تیر ضعیف- ستون قوی رعایت شده است؟ لا بله ۳- آیا جزییات فنی مناسب در اجرای ستون‌ها رعایت شده است؟ ‏ 8 بله ۴- آیا ستون‌ها در راستایی اجرا شده‌اند؟ بله ۵- آیا ظاهر ستون نشانگر احتمال وقوع کمانش است؟ ل] بله ۶- کیفیت اتصال را در محل تغییر مقطع ستون‌ها چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لا مناسب ۷- آیا اتصال در محل وصله‌ی ستون‌ها را مناسب ارزیابی می‌کنید؟ ۰ ۳ بله ۸- اتصالات تیر به ستون با جزییات مناسب اجرا شده‌اند؟ ها بله ۹- آیا تیری که دارای خیز قابل توجهی باشدء وجود دارد؟ ۰- آیا اتصال با جزییات مناسب در محل وصله‌ی تیرها اجرا شده است؟ ل] بله خر نامش ۷ مصداق ندارد ۱- آیا اتصال تیر پله به تیرهای طبقه و نیم‌طبقه مناسب است؟ تا بله خر نامش ل] مصداق ندارد ۲- در تیرلانه‌زنبوری» چشمه‌ها در محل تکیه‌گاه در محدوده‌ی مناسب پوشانده شده‌اند؟ , خر ل] مصداق ندارد ۳- آیا طول نشیمن تیرها در محل تکیه‌گاه‌ها مناسب است؟ تا بله ۴- کیفیت اجرا و جوش مقاطع» سخت‌کننده‌ها و ... در تیرها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [0۳] مناسب ۵- آیا ابعاد صفحه‌ی پای‌ستون مناسب به‌نظر می‌رسد؟ بله ۶- اتصال ستون به صفحه‌ی پای‌ستون مناسب اجرا شده است؟ ‏ أ] بله ۷- بولت‌های مربوط به صفحه‌ی پای‌ستون مناسب اجرا شده است؟ ۵ بله ۸- آیا امکان نفوذ آب و عدم قابلیت تخلیه‌ی آن در پای ستون وجود دارد؟ لا بله ۹- آیا کیفیت اتصال گیردار در پای ستون مناسب است؟ آ8] بله 2-2 جوش و اتصالات جوشی اف وجود دارد ۰- آیا اجرای جوش در اتصالات از کیفیت مناسبی برخوردار است؟ ‏ [] بله ۱(- آیا اتصالات با جزییات مناسب اجرا شده‌اند؟ بله 7۳- آیا جوش‌های نفوذی به‌طور صحیحی اجرا شده‌اند؟ بله ۳- اعوجاجی در اعضا که بر اثر گرما و تنش ناشی از جوشکاری به‌وجود آمده باشد» دیده می‌شود؟ ل] بله ۴- در اعضای متشکل از چند پروفیل, اجرای جوش‌ها مناسب است؟ بله ل] خیر ۵- کیفیت اجرای جوش‌های سربالا مناسب است؟ ۷- آیا مهره‌ها به‌طور کامل بسته شده‌اند؟ ۸ نوع مهاربندی‌ها چگونه است؟ ططاهم محور 4۹- شکل مهاربندی‌ها چگونه است؟ ‏ ۵ ضربدری ۰- آیا مهاربندهایی که صرفا کششی باشندء وجود دارد؟ (- آیا اتصال مهاری‌ها به تیر و ستون مناسب است؟ 7- آیا اتصال مهاری‌ها به صفحات اتصال مناسب است؟ -------- صفحهٔ بعد -------- 17۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساختنمان‌های فولادی ۳- آیا ابعاد و سختی ورق‌های اتصال مهاربند مناسب به‌نظر می‌رسد؟ بله ۴- طول جوش در اتصال مهارها به صفحات اتصال مناسب است؟ بله ۵- دو مهاربند در محل تقاطع» به‌درستی اجرا شده‌اند؟ بله ل] خیر ۶- آیا کمانش ظاهری در مهاری‌ها مشاهده می‌شود؟ [] بله ها خبر ۷- مصالح دیوارها از چه نوعی است؟ ل] آجرسفالی ل]آبلوک سفالی ل]بلوک سیمانی ل] آجر فشاری آجر مجوف ۸- ملات مصرفی دیوارها چیست؟ ها ماسه سیمان ل] ماسه آهک [] نامشخص ۹- کیفیت ملات مصرفی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ [] مناسب ‏ ل] نامناسب ( لآ نامشخص ۰ کیفیت اجرای دیوارها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ آ] مناسب نامناس ل] نامشخص ۱ آیا در محل درز انقطاع, تیغه‌ها و دیوارها قطع شده‌اند؟ ‏ ل] بله نامش مصداق ندارد ۲- خطر واژگونی دیوارها و مسدود شدن ورودی یا خروجی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] زیاد ‏ ۵ کم ل] بدون خطر. ل] نامشخص ۳ آیا ترک در دیوارها رویت می‌شود؟ 0 بله (ل] ترک ضربدری ناشی از زلزله- ل] ترک عمودی ناشی از نشست- ل[] سایر موارد ۴ آیا جان‌پناه‌ها به‌طور مناسب مهار شده‌اند؟ ‏ [] بله خبیر لا نامشخص ل] مصداق ندارد ۱-۵- میانقاب‌های مصالح بنایی وجود دارد ۵- آیا ترک‌های قطری مشاهده می‌شود؟ ۳ بله (ل]ترک ضربدری ناشی از زلزله- ل]ترک عمودی ناشی از نشست- آاسایر موارد ۶- آیا میانقاب‌ها به طور پیوسته تا روی پی ادامه دارند؟ بله [] خیر لآ نامشخص ۷ آیا کیفیت اجرای ملات میانقاب‌ها مناسب به نظر می‌رسد؟ ها بله [] خیر ل] نامشخص ۸- آیا اجرای میانقاب‌ها سبب ایجاد ستون کوتاه شده است؟ ل] بله ها خیر ۲-۵ دیوار غیرسازه‌ای اف وجود دارد ۹ آیا دیوارهای غیرسازه‌ای داخلی دارای مهار کافی در خارج از صفحه خود هستند؟ ‏ ۳ بله لآ خبر لا نامشخص ۰- دیوارهای غیرسازه‌ای مصالح بنایی که ارتفاعشان کم‌تر از ارتفاع طبقه استء با کلاف‌های افقی یا قائم به سازه متصل شده‌اند؟ ل] بله ل] خیر ل] نامشخص [] مصداق ندارد ۱- آیا طول آزاد تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای واقع بین دو پشت‌بند یا کلاف قائمء کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ ل]بله لاآخیر ۳] نامشخص ۲ آیا ارتفاع تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای» کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ بله (۳] بدون کلاف افقی- ل] با استفاده از کلاف افقی مناسب- ل] با استفاده از کلاف افقی نامناسب) ل] خیر [] نامشخص ۳- ابعاد پشت‌بند دیوارها مناسب است؟ بله [] خیر ل] نامشخص ۴- آیا اتصال کافی بین دیوارهای غیرسازه‌ای با دیوارهای سازه‌ای یا کلاف‌ها و ستون‌ها وجود دارد؟ ‏ آا بله لا خیر لا نامشخص -٩‏ اجزای غیر سازه‌ای ۱-۹ قطعات الحاقی بیرونی [] وجود دارد اف وجود ندارد ۵-آیا در خارج از ساختمان قطعات الحاقی وجود دارد؟ ‏ ل] بله (ل] مهار مناسب به سازه - ل] مهار نامناسب به سازه) [] خیر ۶-آیا در صورت سقوط قطعات الحاقی, افراد صدمه می‌بینند؟ [] بله لآ خیر ۷-آیا قطعات الحاقی خاص با جنبه فقط معماری در نمای ساختمان وجود دارد؟ لا بله (لّ] پایداری لرزه‌ای مناسب- لا ناپایدار لرزه‌ای) ‏ لا خیر ۸- نرده‌ها و سایر ملحقات موجود در نما به‌طور مناسب به سازه متصل شده‌اند؟ ‏ ل] بله [] خیر ل] مصداق ندارد ۸۹-آیا پله‌ی فرار در ساختمان وجود دارد؟ ل] وجود دارد- لازم است ل] وجود ندارد- لازم است ل] وجود ندارد- لازم نیست ۰-آیا قطعات سنگین در لبه‌ی بام یا تراس‌ها و طره‌های بیرونی ساختمان وجود دارد؟ لابله (لآمهار مناسب-لآمهار نامناسب-لآبدون مهار) لا خیر ۲-۹٩‏ آویزها و قطعات درون ساختمان 8 وجود دارد ف وجود ندارد ۱- آویزهای سنگین در ساختمان وجود دارد؟ ل] بله (ل] مهار مناسب- [] مهارنامناسب) ۲۳-قطعاتی که به دیوارها متصل هستندء به خوبی مهار شده‌اند؟ ل] بله ۳- خطر واژگونی و یا لغزش تجهیزات و آسیب به سازه و افراد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ لا زیاد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) 7۹ ۴-آیا قفسه‌هاء کمدها و سایر لوازم و تجهیزات به‌طور مناسب به کف و دیوار و سازه مهار شده‌اند؟ ل] بله (ل] مهار مناسب- ل] مهارنامناسب) لا خیر ۳-۹- تاسیسات مکانیکی لآ وجود دارد ۵-آیا فاصله‌ی مهار کانال‌ها مناسب است؟ ل] بله ۶-آیا لوله‌ها در محل تکیه‌گاه‌ها دارای اتصالات مناسب هستند؟ ‏ ل]بله ۷-نحوه‌ی مهار کانال‌های تاسیساتی مناسب است؟ ل] بله ۸-لوله‌ها و کانال‌ها در محل عبور از دیوار و یا درز انقطاع» به‌طور صحیحی اجرا شده‌اند؟ 2-٩‏ شیشه‌ها وجود دارد ل] وجود ندارد ۹-آیا قاب شیشه‌ها در برابر زلزله از پایداری مناسبی برخوردار هستند؟ بله ۰ آیا نحوه‌ی قرارگیری شیشه‌ها در قاب به گونه‌ای است که تغییرشکل سازه باعث شکستن شیشه می‌شود؟ ل] بله ۱- آیا خطر برخورد قطعات غیرسازه‌ای که در مجاورت سطوح شیشه‌خور قرار دارند» وجود دارد؟ ل] بله ل] خیر ۳- در سازه‌های با نمای شیشه‌ای وسیع» شبکه‌ی قاب شیشه‌ها دارای جزییات و مقاومت لرزه‌ای مناسب است؟ [] بله [] خیر ل] نامشخص [] مصداق ندارد ۳- آیا ترک و یا رگه‌های شکست در نما مشاهده می‌شود؟ بله ل] خیر ل] نامشخص ل] مصداق ندارد ۴- احتمال سقوط مصالح نما را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لآ زیاد ‏ ۲۵ کم ل] بدون خطر لآ نامشخص ۵- آیا در نماسازی با سنگ پلاک. سنگ‌ها بطور مناسب مهار شده‌اند؟ ل] بله ل] خیر ل] نامشخص مصداق ندارد ۶- آیا سقف کاذب دارای مهار مناسب به سقف سازه‌ای است؟ ل] بله ۷- آیا سقف کاذب با مصالح سبک اجرا شده است؟ ل] بله ۸- آیا فاصله‌ی مناسب بین سقف کاذب با دیوارها و ستون‌ها رعایت شده است؟ ل] بله ۹ اجزای سقف کاذب در تمام جهات به طور مناسبء به شبکه‌ی سقف کاذب متصل شده‌اند؟ ۱۰ سیستم روشنایی به‌طرز مناسبی به سقف متصل شده است؟ ۱ نحوه‌ی دسترسی به ساختمان به منظور امدادرسانی مناسب است؟ تا بله ۳ احتمال بروز آتش‌سوزی در هنگام وقوع زلزله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [] زیاد ۳- آیا اجزای اصلی سازه در مقابل آتش‌سوزی به‌طور مناسبی محافظت شده‌اند؟ ‏ ل] بله -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۳-۵ تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات با توجه به بازدیدهای انجام شده از ساختمان و اطلاعات جممع‌آوری شده و نیز شناخت خواسته‌های کارفرماء هدف بهسازی مبنا برای این ساختمان انتخاب شده است. بنابراین برای این ساختمان کافی است سطح عملکرد ایمنی جانی در سطح خطر۱- تامین ضمنا از آن‌جا که اطلاعات مصالح فولادی موجود نیستء با هماهنگی‌های انجام‌شده با کارفرما آزمایش‌ها در حد متعارف انجام شده است. لذا با توجه به هدف بهسازی مبنا و با استناد به جدول (۴-۱)» سطح اطلاعات متعارف درنظر گرفته می‌شود. بنابراین مطابق جدول (۵-۱) ضریب آگاهی برابر ۱ منظور می‌شود. 2-۵- تعیین سونداژها و آزمایش‌های مقاومت مصالح و زئوتکنیک ۱-2-۵- سونداژها با توجه به این که جزییات اجرایی در نقشه‌ها موجود است» مطابق جدول (۶-۱)» بازرسی وضعیت موجود ساختمان مورد نظر انجام شده و اطلاعات موجود در نقشه‌ها انطباق مناسبی با وضعیت موجود دارد. در بازرسی وضعیت موجود ساختمان» کلیه تیرهاء ستون‌ها و مهاربندی‌های موجود قابل دسترسی با اطلاعات موجود در نقشه‌ها تطابق داده شده‌اند. ۸۳۰ تیرهاء ۸۴۰/ ستون‌ها و ۳۰/ مهاربندی‌ها قابل دسترسی بوده که در همه موارد با نقشه‌ها مطابقت داشته‌اند. هم‌چنین با برداشت موضعی مصالح, حداقل یک اتصال از هر نمونه اتصال اصلی بررسی شده‌اند و تطابق مناسبی با نقشه‌ها دیده شده است. بنابراین می‌توان فرض کرد که وضعیت اجراشده مطابق نقشه‌ها است. لذا با توجه به جدول (۶-۱) احتیاج به بازبینی از سایر نقاط سازه نبوده است. محل انجام سونداژها در پیوست (ب) این فصل, بر روی پلان‌های معماری طبقات مشخص شده‌اند. با توجه به آنکه آزمایش‌ها در سطح متعارف انجام شده است. مطابق جدول (۸-۱) حداقل یک آزمایش کشش از هر نوع عضو سازه‌ای (تیرء ستون» مهاربند» اجزای تقویت) و اجزای اتصالات لازم است. ضمنا براساس بند (۳-۲-۲-۶) دستوالعمل برای تعیین مقاومت طراحی بتن پی حداقل دو مغزه از پی مورد نیاز است. برای تعیین مقاومت مشخصه‌ی میلگردهای فولادی نیز دو نمونه‌گیری از آرماتورهای به‌کار رفته در ساختمان برای آزمایش انجام شده است. با توجه به موارد اشاره شده و با عنایت به عدم درج مقاومت مصالح بر روی نقشه‌های موجود و با توجه به هماهنگی‌های انجام شده با کارفرماء تعداد و نوع آزمایش‌های انجام‌شده مطابق جدول (۱-۵) است. در مورد محل انجام نمونه‌گیری باید توجه شود که حتی‌الامکان از محل‌های انتخاب‌شده برای سونداز استفاده گردد تا حجم تخریب کاهش یابد. ضمنا باید دقت شود که محلی از المان‌ها برای انجام نمونه‌گیری انتخاب شود که کم‌ترین تنش را داشته باشند. به عنوان مثال در تیرها محل نمونه‌گیری در نقطه عطف لنگر خمشی و از بالی از تیر انتخاب گردد که دارای کم‌ترین لنگر خمشی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۳ است و یا در مورد ستون‌ها این محل انتهای بالایی ستون‌های تراز بام (خرپشته) درنظر گرفته شود. محل‌های نمونه‌گیری از اعضاء در پیوست (ب) این فصل بر روی پلان موقعیت سونداژها نشان داده شده است. آزمایش نمونه‌ها برای تعیین مشخصات مکانیکی آن‌ها باید بر مبنای یک استاندارد معتبر منتشرشده (مانند استانداردهای انحمن آزمایش مصالح آمریکا /۸57۸) صورت گیرد. جدول (۱-۵): تعداد و نوع آزمایش‌ها مطابق بند (۱-۴-۲) دستورالعمل میانگین مقادیر آزمایش‌ها به عنوان مقاومت مورد انتظار درنظر گرفته شده است. هم‌چنین جدول (۲-۵): نتایج آزمایش‌های مقاومت مصالح مقاومت میانگین انحراف معیار (انحراف معیار - میانگین) فولاد ۳۳/۰ ۱۹۹/۹ ورق ا ورق اتصال | ۳۴ ۳۹/۰ 0۵۵0/۰ ۳۴۰۱۵ با توجه به جدول فوق نتایج مقاومت‌های کرانه‌ی پایین و مورد انتظار مصالح پروفیل‌هاء بتن و میلگردها به دست آمده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی مقاومت تسلیم مورد انتظار پروفیل‌ها (تیر» ستون» مهاربند) هدک 0 * دورد ( ۴ ) مقاومت تسلیم کرانه‌ی پایین پروفیل‌ها (تیر» ستون» مهاربند) 6/0 0 > تررورومم( ۳ مقاومت تسلیم مورد انتظار ورق‌های اتصال دراه ۸ 2 * ریم رد مقاومت تسلیم کرانه‌ی پایین ورق‌های اتصال ناه مد 71 کت ریم( ۳) مقاومت تسلیم مورد انتظار میلگردها 5 4015 < بر (۳) مقاومت تسلیم کرانه‌ی پایین میلگردها 65 39600 مرو( مقاومت مورد انتظار بتن پی 6/6 0 > بر ] مقاومت کرانه‌ی پایین بتن بی 5 240 عم مدول الاستیسیته‌ی مورد انتظار بتن (براساس آبا) 264385 < ی / 15800 وت مدول الاستیسیته‌ی کرانه‌ی پایین بتن (براساس آبا) 244773 ی / 15800 ع نت مدول الاستیسیته‌ی مصالح فولادی 2.04106 حوظ از آن‌جا که مقاومت تسلیم مورد انتظار و کرانه‌ی پایین پروفیل‌های فولادی و ورق اتصال تقریبا یکسان است. لذا برای سادگی در محاسبات, مقاومت مورد انتظار و کرانه‌ی پایین آن‌ها به ترتیب برابر ۲۴۵۰ و ۲۲۵۰ کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع درنظر گرفته شده است. ضمنا به علت اندک بودن تغییرات مدول الاستیسیته در مصالح فولادی (شامل پروفیل‌ها و میلگرد)» مدول الاستیسیته این مصالح یکسان درنظر گرفته شده است. ۳-2-۵- آزمایش‌های زئوتکنیک با توجه به سطح عملکرد و هدف بهسازی درنظر گرفته شده برای این ساختمان و براساس بند (۵-۸-۱) و جدول (۹-۱)» اطلاعات مورد نیاز مثل نوع خاک, بافت» تراکم نسبیء عمق آب زیرزمینی» لایه‌بندی خاک ظرفیت باربری و تنش خاک. ضریب ارتجاعی بسترء وضعیت نشست برای پی‌های مختلف و غیره باید در گزارش ژئوتکنیک مربوطه بررسی و ارایه شود. هم‌چنین ساختگاه باید از نظر ژئوتکنیک لرزه‌ای مورد بررسی قرار گرفته و پتانسیل وقوع پدیده‌های گسلش» زمین‌لغزش» روان‌گرایی و نظایر آن ارزیابی شوند. در صورت لزوم برای انجام مطالعات تحلیل خطر و تهیه‌ی طیف ویژه ساختگاه, انجام آزمایش‌های ژئوتکنیک و تعیین پروفیل تغییرات سرعت موج برشی تا عمق متناظر با سنگ بستر لرزه‌ای اجتناب‌ناپذیر است. براساس مطالعات انجام‌شده مقدار ضریب فنری واحد بستر برابر 8/01۳7 7.0 *,ا تعیین شده است. همجنین چمت کنترل ظرفیت خاک. ظرفیت برشی مجاز آن تحت بارهای ثقلی (بارهای مرده و زنده) برای پی‌های سطحی تک و گسترده برابر *۴8/013 1.5 > رو گزارش شده است. بنابراین طبق بند (۱-۴-۴) دستورالعمل ظرفیت باربری تجویزی مورد انتظار خاک برابر است با: و 5 > ,39 عمو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۳۳ ۵-۵- تحلیل خطر زلزله و طیف طراحی برای به دست آوردن نسبت شتاب مبنای طرح» ۸ می‌توان از نقشه‌های معتّبر پهنه‌بندی لرزه‌ای که در آن میزان بیشینه‌ی شتاب زلزله‌ی سطح خطر-۱ با استفاده از نقشه‌ی پهنه‌بندی شتاب موجود که در آن دوره‌ی بازگشت ۴۷۵ سال (۸۱۰/ احتمال وقوع در ۵۰ سال) درج شده باشد.ء تعیین می‌شود. مقدار شتاب مبنای طرح» ۸ در سطح خطر -۱ (زلزله با دوره‌ی بازگشت ۴۳۵ سال) براساس ( 13) و شتاب مبنای طرح (۸) حاصل می‌شود. ۳/۷۵ ۳/۵ ۲/۳۵ ۱/۷۵ ۵ هم ۱۳۵ ۰.۵ ۵ ۰.۳۵ ۲/۸۲ ۲۶ ۲/۴ ۲۲ ۲ م۱۸ ۱/۶ ۱/۲۱/۴۴ ۱ ۰/۴/۶۸ ۰/۲ 1)۹0 شکل (۲-0): طیف ضریب بازتاب ساختمان 1-۵- محاسبات بارهای مرده و زنده بارهای مرده و زنده‌ی این ساختمان با توجه به جزییات موجود در نقشه‌هاء براساس استاندارد ۵۱۹ بدست آمده و در جدول (۳-۵) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی جدول (۳-۵): مقادیر بارهای به دست آمده برای ساختمان 1 1 ۷-۵- مدل‌سازی خطی همان‌طور که در بند (۱-۲) ذکر شد.ء پس از اتمام مرحله‌ی شناخت وضع موجود ساختمان مرحله‌ی ارزیابی کمی با مدل‌سازی سازه آغاز می‌شود. مدل‌سازی این سازه به منظور انجام تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزار 5۸۳2000 صورت گرفته است. تمام اعضای اصلی سازه شرقی- غربی قاب با اتصالات خورجینی است. در مدل‌سازی این سازه از فرضیاتی استفاده شده است که در بند (۱-۷-۵) به آن‌ها اشاره شده است. ۱-۷-۵- فرضیات مدل‌سازی ۱( از آنجایی که در اتصالات خورجینی فقط از نبشی‌های فوقانی و تحتانی استفاده شده است. با توجه به بند (۱-۷-۵) دستورالعمل بهسازی» سازه در این جهت مقاومت کافی در مقابل بارهای جانبی را ندارد. همان‌طور که در پلان معماری اولیه دیده می‌شود. عملا میانقاب قابل قبولی برای مقابله با نیروی جانبی در جهت مزبور وجود ندارد و آن‌چنان که در توضیحات چک‌لیست اشاره ادامه‌ی حل این مثال تا مراحل پایانی فراهم گردد. سازه در این جهت تقویت شده و ادامه‌ی ارزیابی براساس فرضیات جدید صورت شودء سازه‌ی موجود نیاز به تقویت زیادی خواهد داشت. لذا پس از سنحش گزینه‌های پیش رو در مورد این سازه در ابتدا با اضافه- کردن مهاربند در قاب‌های با اتصالات خرجینی امکان حمل بار جانبی توسط مهاربندی فراهم شده است. مهاربندی‌های به‌کار رفته دارای مقاطع یکسان با مهاربندی‌های نظیر در جهت عمود بر قاب‌های خورجینی هستند که محل قرارگیری آن‌ها در محورهای ۱و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۳ لازم به ذکر است که موارد فوق خاص این سازه بوده و در برخورد با سازه‌های دیگر باید با توجه به شرایط مختص آن‌ها راه‌حل ۲- مورد دیگری که باید بدان توجه نمود.ء نحوه‌ی مدل‌سازی تیرهای خورجینی است. با توجه به جزییات نقشه‌های سازه‌ای موجود و بازدیدهای انجام‌شده مشخص شده که اتصالات مربوط درصد گیرداری پایینی دارند؛ لذا از ممان‌بری این اتصالات در این سازه صرف‌نظر شده است. همچنین با توجه به مشاهدات انجام‌شده تیرهای خورجینی واقع در دو طرف ستون دارای تسمه‌هایی به فاصله مناسب هستند که بال‌های دو المان را به یکدیگر متصل می‌کنند و باعث عملکرد همزمان آن‌ها در برابر بارهای وارده می‌شوند. لا در این سازه مدل‌سازی تیرهای خورجینی با یک المان معادل دو المان موجود و به‌صورت یکسره انجام شده است. بدین منظور گره‌ای با فاصله‌ی اندک نسبت به گره ستون درطبقه تعریف شده و تیرها در آن گره به یکدیگر متصل شده‌اند. تمام درجات آزادی گره مزبور با استفاده از 2011817۵111 با گره مربوط ستون و دیافراگم طبقه مقید شده و تنها دوران حول محور عمود بر راستای تیر در پلان مقید درنظر گرفته نشده است. در مورد سایر سازه‌ها بسته به شرایط موجود باید در مورد نحوه‌ی مدل‌سازی تصمیم‌گیری ۳- در این سازه با توجه به آن که کف طبقات طاق‌ضربی است. از صلبیت کافی برخوردار نیستند. لذا باید با استفاده از تمهیداتی نظیر به‌کارگیری المان‌های ضربدری و اتصال تیرچه‌های طاق ضربی به یکدیگر صلبیت کافی را تامین نمود. بنایراین مراحل ارزیابی ۴ لازم به توضیح است که با توجه به اینکه هدف بهسازی این سازه مبنا تعیین شده» ابتدا نیروی زلزله با توجه به استاندارد ۰ ویرایش سوم محاسبه و بر سازه اعمال شده است. سازه مطابق با ملزومات این استاندارد آسیب‌پذیر تشخیص داده شده و لازم است تا با ضوابط دستورالعمل بهسازی ارزیابی شود. از آن‌جا که در بازدیدهای انجام شده مشخص گردید که نقشه‌های اجرایی با وضعیت موجود سازه تطابق دارند و به دلیل این که در بازرسی‌ها هیچ‌گونه تغییرشکل دایمی یا خروج از مرکزیت و یا ضعف و آسیبی که سبب کاهش مقاطع اعضا شود دیده نشده» از ابعاد موجود در نقشه‌ها به‌منظور مدل‌سازی استفاده شده است. جزییات مدل این سازه در 5۸۳ در شکل‌های (۳-۵) تا (۱۱-۵) نشان داده شده است. مدل نشان‌داده شده بعد از اعمال اصلاحات مربوط به این بند است. هم‌چنین مقاطع اعضا براساس نقشه‌های موجود در جدول (۴-۵) ارایه شده است. پلان معماری اصلاح‌شده با توجه به اصلاحات ذکر شده در این بند نیز در پیوست (الف) این فصل آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های فولادی 11 147 تا ی کم ۳ 0 وه یک اس رک ال 8 8 تما 1 ی 17 16 در تر رد بی از زگ : 272 ۰ با 15 14 8 ی .۹ 116 115 100 146 8 58 8 38 8 121 133 105 131 8 5 8 با ت 5 120 119 104 103 5 2 ن ح 118 7 ۱ 102 12 5 شکل (۵-0): پلان طبقه‌ی اول شکل (1-۵): پلان طبقه‌ی دوم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۴ _ ژر را ۷۷ 125 128 127 122 123 124 کر چ 3 3 ۳ ن ۵ 22۳ اج 8 109 110 111 106 لج 7 سر 108 کر ۳ ِ ی 23 24 25 20 21 مر 22 ۳2 مر ی ۳ مر ۹ 89 ر رل ز ال 9 رآ ز اب شکل (۷-۵): قاب واقع در محور ۸ شکل (۸-۵): قاب واقع در محور ] 118 117 128 129 130 اه و ه سر ی ۳ هه ره 112 << 113 سر 114 ِ کر ۳ ۱ 5 و ککلز ام ع هک 3 5 6 ۹۶ ام ِ ۱ ۳ حر ۳۹ ای دای سا 2-7 زا اه ؟ 7 را رل ٍ ٍ ۸ 7 س (حطم شکل (۹-0): قاب واقع در محور) شکل (۱۰-۵): قاب واقع در محور + 116 ۱ 115 ۱ 100 ا ی از لژ از شکل (۱۱-۵): قاب واقع در محور | -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۸ سم راهنما ی کار یر جدو[ ل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های سس اعضای سازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۳۹ ادامه‌ی جدول (۶-۵): مقاطع اعضای سازه‌ای س ا ‏ ل ‏ ض لب مه ها ۸-۵- محاسبات بار زلزله همان‌طور که در بند (۷-۵) اشاره شد.ء برای انتخاب روش تحلیل, موضوع بند (۳-۳) انجام یک تحلیل استاتیکی (یا دینامیکی) خطی اولیه ضروری است. طبق بند (۱-۳-۳) و نیز شکل (۴-۳) در صورت برقراری ۳ شرط زیر استفاده از تحلیل استاتیکی خطی به عنوان تحلیل اولیه مجاز است و در غیر این‌صورت از روش تحلیل دینامیکی خطی بدین منظور استفاده می‌شود. توجه شود که برقراری این شرایط به تنهایی موید اعتبار نتایج حاصل از تحلیل برای ارزیابی سازه نیست. سایر شروط پس از انجام تحلیل قابل ۱ کنترل زمان تناوب اصلی ساختمان: زمان‌های تناوب اصلی نوسان این ساختمان در هر دو جهت طولی و عرضی به‌صورت زیر محاسبه می‌شود: جهت طولی و عرضی 3 0 0.29 <- 74 )0.5 عحیر ]عرر ]1 5 , زمین محل ساختمان از نوع ]1[ است. بنابراین: 4 0.7 ع وا 0 7 حع وا +0 5 ح و ]3.5 > 0.29 0.29 - 4 (0.3)1 > رااع] در روابط فوق 5[ زمان تناوب مشترک بین دو ناحیه‌ی شتاب ثابت و سرعت ثابت در طیف بازتاب طرح است. 1۰ و «]" نیز زمان ۲- کنترل تغبیر ابعاد پلان: هیچ‌گونه تغییر ابعاد پلان در طبقات وجود ندارد. ۳ کنترل سیستم باربر جانبی متعامد: سازه بعد از اصلاح اولیه در دو جهت دارای سیستم باربری جانبی مهاربندی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی بنابراین نیروی زلزله را براساس محاسبات روش تحلیل استاتیکی خطی محاسبه می‌کنیم. طبق بند (۲-۴-۳)» در روش تحلیل استاتیکی خطی برش پایه ساختمان در زلزله سطح خطر مورد نظر طبق رابطه ذیل محاسبه می‌شود: ۷۷ ی ددع0 - ۷ ضرایب ,لح الی ون) و ,,ن) براساس شکل (۶-۳) به صورت زیر محاسبه شده است: .]۲ 2-2 4 0.7 عم] 0 0.29 7 عرضفی آ 7 طولی ] 5 ۲ > | +1د) بنابراین: 2 عب به‌دلیل خطی‌بودن تحلیل مقدار «لح برابر یک درنظر گرفته می‌شود. مقدار ضریب ول در ابتدا برابر یک فرض می‌شود و پس از انجام تحلیل, این مقدار اصلاح می‌شود. ضریب ,رل با توجه به جدول (۱-۳) برای ساختمان سه طبقه‌ی فولادی که دارای سیستم باربر جانبی قاب فولادی مهاربندی‌شده همگرا است. برایر ‎۰/٩ مقدار ,5 برابر است با: در سطح خطر یک 5 0.252.75 < ۸8 +5 وزن کل ساختمان (۷۷)» شامل وزن مرده به اضافه ۲۰ درصد از بار زنده (مطابق استاندارد ۲۸۰۰)» برابر ۳۲۲/۹ تن به‌دست آمده 3 * یبای بنابراین برش پایه‌ی این ساختمان برابر است با: در سطح خطر-۱ 20 268.0 و۷ در جهت طولی 0 268.0 < ۷ در جهت عرضی اصلاح ضریب ول): پس از تحلیل ابتدایی و محاسبه‌ی تغییرمکان نسبی مرکز سختی هر طبقه (: 0) در جهت طولی و عرضی و نیز محاسبه‌ی برش هر طبقه ( : ۷ ) در جهت طولی و عرضی, مقادیر ضریب پایداری هر طبقه در جهت مورد نظر مطابق جدول (۵-۵) به‌دست می‌آید. مقادیر تغییرمکان‌ها و ارتفاع طبقات بر حسب سانتی‌متر هستند. محل مرکز سختی با درنظر گرفتن سختی نسبی قاب‌ها در طبقات مختلف به‌دست آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۸ جدول (۵-۵): مقادیر ضریب پایداری ۱۰۷/۲۴ ۲/۲۳۶ ۱۳۰/۳۵ ۱۳۰/۳۵ ۲۳۳۳/۳۵ ۲۱/۳۱ ۳۱۹/۹۲ ۳۱۹/۹۲ ۳۹/۴ ۳/۰۰ ۲۳/۲ ۲۳/۲ در جدول فوق: بخشی از وزن سازه شامل بار مرده و بار زنده‌ی دایم در طبقه‌ی زسام؛ ,8 تغییر مکان نسبی مرکز سختی طبقه‌ی اسأم در جهت مورد نظره نیروی برشی طبقه‌ی آسام در جهت مورد نظر؛ ۵ ارتفاع طبقه‌ی اس-أْم است. |ا< ول دج 0.1 0.008 (ی0 .1۵00 ک و0 1111 بنابراین فرض ۲-3 برابر یک صحیح بوده است. :۷۹ [ دج یک 0.75 +057 حللاک | : با ترچ جدول (1-0۵): توزیع نیروی جانبی در ارتفاع برای سطح خطر یک ۹ 1 )10:(( ۱۳۹/۷۱ ۳۴۳۳/۸۴ ۱۳۷/۸۵ ۷/۵۳ ۱۰۹/۳۶ ۰ ۱۳۹۷/۳۳ ۳۳۳/۹۲ ۲۳۳۳۳۰ در رابطه‌ی فوق: نیروی جانبی وارد بر طبقه‌ی 1-أم؛ ۷ وزن طبقه‌ی اسام در محاسبات زلزله؛ ۵ ارتفاع طبقه‌ی 1 از تراز پایه؛ ۷ برش پایه؛ 1۹ ضریبی است که تابع زمان تناوب سازه است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنما یکاربردی دسنورالعمل بهسازی لرز دای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی ۹-۵- کنترل اولیه اعتبار روش تحلیل استاتیکی خطی مطابق بند (۱-۳-۳) و نیز شکل (۳-۳)» پیش از کنترل نسبت نیاز به ظرفیت در المان‌ها لازم است یک کنترل اولیه برای بررسی برابر نسبت تغییرمکان نسبی متوسط آن طبقه در همان راستا به ارتفاع آن طبقه باشد. جدول (۷-۵): کنترل نامنظمی در سختی پیچشی 111 111 11111 1111 ۹ 1 5 11۹1 ۲- کنترل نامنظمی جرم و سختی در ارتفاع: یعنی نسبت تغییرمکان متوسط جانبی نسبی در هر طبقه و در هر راستاء به استثنای جدول (۸-۵): کنترل نامنظمی جرم و سختی در ارتفاع | بر (10111) ۰ :(1011)] 11۳ با توجه به موارد فوقء می‌توان از روش تحلیل استاتیکی خطی استفاده نمود. سایر کنترل‌ها برای بررسی اعتبار نتایج این روش» بعد از محاسبه مقادیر ؟[-ح(] انجام خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی فولادی) ۸۳ ۱۰-۵- بررسی پارامترهای اثرگذار ۱-۱۰-۵- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد زلزله با توجه به عدم وجود ستون‌های مشترک بین قاب‌های باربر جانبی در دو جهت متعامد.ء اثر زلزله در جهت متعامد در ترکیب بارها منظور نشده است. بنابراین زلزله در هر جهت به‌صورت مجزا درنظر گرفته شده است. ۲-۱۰-۵- اثر مولفه‌ی قائم زلزله به‌دلیل اینکه عضو طره‌ای و یا سایر اعضایی که مولفه قائم زلزله در آن‌ها تاثیر جدی داشته باشد در این سازه وجود ندارد» از اثر مولفه‌ی قائم زلزله صرف‌نظر شده است. ۳-۱۰-۵- اثر ۲-۸ 2-۱۰-۵- ملاحظات پیچثر طبق شکل (۶-۲) به منظور بررسی لزوم درنظر گرفتن پیچش اتفاقی» نیاز به محاسبه‌ی [1 (نسبت حداکثر تغییرمکان افقی طبقه به تغییرمکان افقی مرکز جرم آن طبقه) در تمام طبقات ساختمان است. مقادیر [1 با درنظر گرفتن خروج از مرکزیتی برابر با ۸۵ بعد ساختمان در جهت عمود بر راستای نیروی زلزله محاسبه شده و نتایج آن در جداول (۹-۵) و (۱۰-۵) ارایه شده است. جدول (۹-۵): جایجایی مرکز جرم در جهت مثبت محورها .1 م1 ۹ 8) [1 (0)) ) 0 0 ۲/۱۶ ۱/۷۱ ۳۳۰۰ ۱/۸۶۴ ۱/۰۸ ۱/۰۴ ۴۳/۵ ۳/۵۵ ۳/۴۱ ۳/۴۳۲ ۱/۰۸ ۱/۰۴ ۱/۰۸ ۱/۴ ۷/۱۷ ۵/۳۰ ۶/۸ ۵۰ ۱۳۱۰۷ ۱/۰۴ 1 (۱۰-۵): جابجایی مرکز جرم در جهت منفی محورها 1 1 1 سا 1 () ی (0)) 0 دح ح ی ۱/۶۶ ۳۰ ۱/۷ ۱/۲ ۳/۴۶ ۴/۴۱ . ۱/۶ ۱/۰۲ ۱۷ ۱/۲ ۵۶ ۶۷ ۱/۷ ۱/۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸2 راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های فولادی باید توجه داشت که بعد از اعمال خروج از مرکزیت در هر جهت مقدار [1 در جهت عمود بر آن بررسی می‌شود. با توجه به نتایج جداول فوق 1.1 > پرری(1 است؛ لذا با توجه به شکل (۶-۲)» کنترل دیگری نیاز نبوده و می‌توان از اثر پیچش اتفاقی صرف‌نظر نمود. ۵-۱۰-۵- بررسی صلبیت دیافراگم و نیروهای وارد بر آن الف) بررسی صلبیت دیافراگم همان‌طور که در بند (۱-۷-۵) بیان شد از آن‌جا که دیافراگم ساختمان از نوع طاق‌ضربی است. برای حصول صلبیت دیافراگم از المان‌های ضربدری استفاده شده و محاسبات با فرض صلبیت دیافراگم‌ها انجام شده است. ب) محاسبه نیروی جانبی برای تحلیل دیافراگم نیروی جانبی برای تحلیل دیافراگم براساس رابطه‌ی (۱۰-۳) و براساس نیروهای جانبی محاسبه شده در جدول (۶-۵) مطابق جدول (۱۱-۵) تعیین شده است. جدول (۱۱-0): نیروی جانبی اعمال شده بر دیافراگم ۸۹/۱ ۸۹/۱ ۴۸/۵ ۲ ۵ در جدول فوق» ‎۲٩‏ نیروی جانبی وارد بر طبقه ا-ام» رم نیروی وارد بر دیافراگم طبقه ا-ام و :۷۷ وزن طبقه ا-ام در محاسبات 1-۱۰-۵- ترکیب بارها دو نوع ترکیب بار ثقلی محجزا مطابق روابط (۳۰-۳) در ترکیب با بارهای زلزله به شرح زیر درنظر گرفته شده است. ( ,0 + و ۷)) 1.1۳ > رن 0.90 > دی که در آن» و0 بار مرده و .,2) بار زنده‌ی موثر است. به منظور به دست آوردن نیروها و تغییرشکل‌های مقاطع اعضا بسته به مورد از ترکیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و یا حالت کنترل‌شونده توسط نیرو استفاده شده است. این ترکیب بارها در ذیل آورده شده‌اند. ( (,(+د0)) 1.1۳ ۱۰.060 + (ر0+م0) ۱۰1۷ 0۱/801 .2 4 - (0+د0) ۱.1۷ 3.02