اصلی‌ترین شیوهٌ جابه جایی درون‌شهری و مناسبترین شیوه برای سفرهای کوتاه و متوسط

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ۴ آیین نامه ط ۱ کاربرد لراحی راههای شهری (۱۰) اصلی‌ترین شیوهٌ جابه جایی درون‌شهری و مناسبترین شیوه برای سفرهای کوتاه و متوسط بالاترین اولویت داده شود. همین اولویت: را نیز برای نگهداری» مرمت» و بهسازی مسیرهای بیادهٌ موجود منظور دارند از طریق بهبود شبکه پیاده‌روی و توجه به نیازهای پیاده‌هاء خپرها باید سعی کنند که تعداد بیشتری از سفرهای کوتاه و متوسط شهری پیاده انجام گیرد تا از بار وسایل نقلیه جمعی و همچنین از میزان ترافیک موتوری خیابانها کاسته شود. بپبود ایمنی پیاده‌ها راباید به عنوان عامل جهت‌دهنده به مطالعات ترافیکی و ساماندهی شپر در نظر بگیرندء و سایر اصلاحات ترافیکی رادر این جپت هماهنگ کنند. زیرا -شپری که پیاده‌ها در آن احساس ایمنی نکنند» صرفنظر از نحوهٌ جابجایی» فاقد -بهبود وضعیت عبور پیاده‌ها در شپر» نیازمند سیاستها و اقداماتی است که همانها سایر جنبه‌های محیط زیست شهری رانیز بهبود می‌دهد در شپرهای کوچی و متوسط حدود ۷۵ درصد سفرها پیاده انجام می‌شود.. - با تشویق پیاده‌روی» تعداد زیادی از سفرهای کوتاه و متوسط که در حال حاضر ٍ با وسایل نقلیهٌ همگانی انجام می‌شود» پیاده انجام خواهد شد به امن ترتیب» از بار مالی شهر در کمک به سیستمهای حمل و نقل همگانی کاسته می‌شود. رعایت ضوابط و رهنمودهای تعیین شده در این بخش در موارد زیر ضروری است: - تعیین الکو و ضوابط و مقررات برای اسکاننهای جدید - تهیه طرحهای توسعه و عمران و تفصیلی شپرها - طرح‌ریزی شهرهاء شهر کهاء و سایر مجتمعهای زیستی - ساماندهی» بپسازی و نوسازی بافتهای پر - توسعه» نوسازی» و بپسازی راهپا و خیابانهای موجود . -ایجاد و توسعهٌ سیستمسهای کنترل ترافیک» و اصلاح تقاطعپا - تدوین مقررات و ضوابط شپری ۱ -دخل و تصرف در شبکه راهپا و معابر برای کشیدن خطوط تأسیسات شپری -نظارت بر اجرای کارهای ساختمانی در داخل شپرها -------- صفحهٔ بعد -------- [: ۵.۱ نیازهای اصلی پیاده‌ها ۶ سم ۱ : 1 سر ۰ ۹ برنامه ریز ی» طراحی» و نگپداری مسیرهای پیاده باید با توجه به پنج عامل زیر انجام گیرد: ۰ ی : - کوتاهی . ۹ - زیبایی و امنیت : ۱ 1 پیاده‌ها به شبکه پیوسته‌ای نیاز دارند که همه مبداها را به همه مقصدهاء بذون وقفه و بریدگی؛ ل ۱ ۱ ارتیاط دهد پیوستگی شبکه پیاده‌روی رابه کمک معیارهای زیر می‌سنجند: ۱ ۱ بودن شبکه)؟ 5 ْ ْ ۹ : - آیا در نقاطی از شبکه» میر پیاده‌ها قطم نمی‌شود» ویا کیفیت آن» به طور : موضعی» افت نمی کند (تعداد قطم شدنها و افتپای موضعی کیفیت)؟ : : - آیا پیاده‌ها به بیش از یک مر قابل قبول دسترسی دارند (تعداد مسیرهای ل در موارد زیر شبِکهٌ پیاده‌روی پیوستکی خود را از دست می‌دهد: ۱ - قطع مسیر پیاده‌ها توسط راههای شریانی بدون در نظر گرفتن پیاده‌گذر مناسب 3 - اشغال سطح پیاده‌رو توسط وسایل نقلیه موتوری و دوچرخه‌ها : - کندن پیاده‌روها برای کارهای تأُسیسات شپری - اشغال پیاده‌رو توسط دستفروشان 3 - اشغال تمام یا قسمتی از سطح پیاده‌رو با قراردادن ناصحیح اثائه (مبلمان) و 7 تجهیزات شپری؛ نظیر باجه تلفن» ایستگاه اتوبوس» و درخت سا رس لا فطع مسیر پیاده توسط موانم طبیعی مانند رودخاته» مسیل» و تبه را 1 - خرابی کف پیاده‌روها به نحوی که پیاده‌ها ناچار شوند به داخل سواره‌رو بروند -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ ۶ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) 1 در نظر تگرفتن پیاده‌رو در پلها و تونلها ۱ 7 - پله‌ای ساختن مسیر پیاده و یا ایجاد بریدگی در آن به نحوی که معلولین جسمی ا با وسیلهٌ خودیا بدون آن قادر به عبور نباشند. ا: ۱ کوتاهی 1 پیاده‌ها نسبت به فاصله‌ها فوق‌العاده حساس‌اند؛ و عموماً کوتاهترین مسیر را انتخاب می‌کنند 1 مسیرهای بهتر ولی طولاتیتر معمولاً مورد استفاده قرار نم ی گیرد پس» باید سعی کنند که 7 پیاده را با معیار زیر می‌سنجند: ۱ طولانی شدن). : َ به علل زیر» مسیرهای پیاده از کوتاهترین مسیر فاصله می گیرد: ۱ - طرح شبکه راهها براساس نیازهای ترافیک موتوری و بی‌توجهی به مسیرهای پیاده در طرح آنجا : - تراکم کم جمعیت 5 - عرض زیاد خیایانها . . ل -میدانپا و تقاطعپای وسیم - در نظر نگرفتن پیاده گذر و با نایجا قرار دادن آن 4 - فطع هسیر های پیاده به نحوی که پیاده‌ها ناجار به استفاده از مسیرهای دورتر ۱ 3 -احساس عدم | هنیت در هسیر های کوتاه به نحوی که پیاده‌هاء در اوقات خلوت | : ناچار به استفاده از مسیرهای دورتر می‌شوند ٍ : 1۱ رزیبایی و امنیت 1 پیاده‌ها در اوقات خلوت» خود را کاملا بی‌دفا ع حس می‌کنند» و به مسیرهایی نیاز دارند که ل در انا احساس امنیت کنند به علاوه» اگٌر مسیر پیاده‌ها جداب باشده تعداد بیشتری از آن 3 ی استفاده می‌کنند. و سفرهای طولانیتری پیاده صوریت می‌گیرد زیبایی و امنتیت مسیرهای 9 پیاده را با معیارهای زیر می‌سنجند. 3 -------- صفحهٔ بعد -------- را و را 1 . مقدمات ۷۷ - آیا در اوقات خلوت»ء پیاده‌ها مسیر امنی که کوتاهی آن قابل قبول باشد در اآختیار دارند (تعداد مسیرهای جانشین امن)؟ - آیا پیاده‌ها در معرض دید سواره‌ها و یا استفاده کنندگان از بناهای اطراف قرار دارند (وضعیت دید)؟ - ایا در میرهای پیاده امکان پنهان شدن افراد ناباب وجود دارد (تعداد مخفیگاههای بالقوه)؟ - آیا روشنایی مسیرهای پیاده کافی است (وضعیت روشنایی)؟ ابا محیط اطراف مسیر یکنواخت است یا تغییر می‌کند (تعداد تغییر محیط)؟ آیا مسیر از داخل فضاهای متباین و متنوع شهری می‌گذرد (تعداد تغییرات در فضاهای اطراف مسیر)؟ - آیا بناها و متاظر زیبایی در دید پیاده‌ها قرار دارد (تسداد نا و نتاظر زیبا)؟ - آیاتنگی فضایی که مسیر پیاده‌ها از داخل آن می‌گذرد» به پیاده‌ها لحساس گرفتگی و خفگی نمی‌دهد؟ برعکس» آیا فراخی بیش از حد این فضا ارتباط شخص با فضا را چنان ضمیف نمی کند که پیاده‌ها بپت‌زده شده و احساس‌ترس کنند (نسبت ارتفا ع بناهای اطراف به عرض فضا)؟ - ایا کاربریهای اطراف مسیر پیاده» پیاده‌روی را دلچسب می‌کند (طولی از مسیر که از داخل فضاهای تجاری پر جنب و جوش مطلوب پیاده‌ها می‌گذرد)؟ - آیا امتداد مسیر پیاده یکنواخت و خته کننده نیست (قرا رگیری افقی و قائم مسیر)؟ - آیا به منظرسازی اطراف مسیر توجه شده است (منظرسازی)؟ - آیا از مسیر و فضاهای اطراف آن به خوبی نگهداری می‌شود و آنها رابه موقم نظافت می‌کنند (وضعیت نگپداری و نظافت)؟ به علل زیر مسیرهای پیاده زیبایی و امنیت پیدا نکرده» با آتها را از دست می‌دهند: - طرح مسیرهای پیاده بدون توجه کافی به فضاهای شهری» با در نظر نگرفتن نیازهای اساسی پیاده‌ها در طراحی این فضاها طرح نادرست مسیرهای پیاده به نحوی که در آنها مخفیگاه درست می‌شود. -عدم توجه به جزئیات عملکردی» از نظر رعایت نیازهای پیاده‌ها ۰ یه -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ۸ آیین نامه طراحی راههای شهری ( ۱۰) - عدم توجه به جزئیات ساختمانی -کف‌سازی نامناسب که نگپداری و نظافت و تعمیر آن آسان نیست. - گرار دادن ائائهٌ شهری نامتناسب و نایجا یکی گرفتن زیباسازی با تزیینات زاید - قرار دادن ائائهٌ شهری که نظافت آنها عملی و آسان نیست. - درختکاری و گٌلکاری بدون نقشه و بدون توچه به عملی بودن مراقبت از آنها - چرآغائیهای بی‌تناسب -رنگ آمیزیهای نایجا و رن گآمیزیهایی که زود کدیف شده» و شستن مرتب آنها عملی نیست. جلوگیری نکردن از توقف افراد بیکاره یا نزاخم در مسیرهای پیاده - غفلت در نظافت مرتب مسیرهای پیاده» مخصوصاً میسیرهای دور از چشم» که زیاد مورد استفاده قرار نمی گیرد. ۱ ایمنی پیاده‌ها» به دلیل حساسیت نسیت به فاصله» معمولاً کوتاهترین مسیر راانتخاب می‌کنند؛ حتی اگر ایمنی این مسیر کافی نباشد به این دلیل» اگر اختلاف طول مسیر ایمن با کوتاهترین مسیر زیاد است» گاهی لازم می‌شود که به طریق فیزیکی مانم استفاده پیاده‌ها از کوتاهترین مسیر شوند ایمنی مسیرهای پیاده رابا معیارهای زیر می‌سنجند: - عرض عبور پیاده‌ها - سرعت حرکت وسایل نقلیه موتوری - حجم ترافیک وسایل نقلیه موتوری - آیا مسبرهای پیاده از مسیرهای سواره مجزاست (طولی از مسیر پیاده که از سواره‌رو جدا نیست)؟ ٍ - آیا پیادهگذرها با توجه به سرعت ترافیک موتوری طراحی شده و ایمنی کافی دارند (تعداد پیاده گذرهای ناایمن)؟ - آیا به دلیل عدم پیوستگی و یا ناامنی» پیاده‌ها ناچار نمی‌شوند که در قسمتهایی از مسیر به داخل سواره‌رو بروند (تعداد و طول نقاطی از مسیر که پیاده‌ها ناچار به استفاده از سواره‌رو می‌شوند)؟ ‏ را ال ۰ - آیا عبور پیاده‌ها از عرض خیابانهای شریانی تنظیم شده است (نحوهٌ تنظیم -------- صفحهٔ بعد -------- 3 چم ذ ال ٩ ‏مقدمات عبور پیاده‌ها از عرض خیابان)؟» - آیا راههای شریانی درجه ۱ چنان طرح شده‌اند که دسترسی پیاده‌ها و ایستادن آنها در کنار این راهپها عملی نباشد (وضعیت کنترل دسترسی پیاده‌ها به این راها)؟ - آیا از استفاده غیرمجاز موتورسیکلت» دوچرخه و احیاناً وسایل نقلیه موتوری از مسیرهای پیاده جلوگیری می‌شود (وضعیت اعمال مقررات)؟ - آیا مسیرهای بیاده هموار است.» و در انا دست‌انداز و پله و گودال در آن وجود ندارد ( تعداد چنین نقاطی در طول مسیر)؟ - آیا در کنار مسیرهای پیاده جویهای سرباز وجود دارد (طولی از مسیر که فاصله بین جوب و پیاده‌رو کمتر از ۵ر» متر است)؟ - آیا دید متقابل وسایل نقلیه موتوری و , پیاده‌ها کافی است (تمداد نقاطی که دید » علل زیر از ایمنی میرهای پیاده کاسته می‌شود: - طبقه‌بندی نشدن راهها به شریانی و محلی» و مشخص نبودن این طبقه‌بندی برای پیاده‌ها و رانندگان وسایل نقلیه موتوری - عرص عبور زیاد برای پیاده‌هاء در عبور از عر ض سواره‌رو -عدم پیوستگی و کافی نبودن عرض مسیرهای پیاده» که پیاده‌ها ناچار به استفاده از سواره‌رو می‌شوند - تنظیم نشدن عبور پیاده‌ها از عرض راهپای شریانی - طراحی نادرست پیادهگذرها و مخصوصاً بی‌توجپی به سرعت ترافیک موتوری و عرض عبور در طراحی آنها -عدم تأأمین روشنایی مسیرهای پیاد» مخصوصاً در پیادهگذرها -نبود مراقبت و نگهداری از مسیرهای پیاده - عدم رعایت ضوابط ایمنی و کنترل ساختمان در ساختمان‌سازیهای وافع در کنار مسیرء و خطر سقوط اشیاء سنگین و ریزش گودبرداریها - وجود جوبهای سرباز کنار خیابانها ٍ - پارکینگ حاشیه‌ای یا درختکاری که جلوی دید متقابل وسایل نقلیه موتوری وپیاد‌ها رای گیرد ی سا -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آبین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) ۱ راحتی مسیر راحت مشوق پیاده‌روی است. راحتی مسیر رابا معیارهای زیر می‌سنجند: -تندی شیب طولی مسیر در سربالاییها (طول و شیب طولی قسمتهایی از راه با شیب طولی بیش از ۵ درصد) - هموار و محکم بودن» و لغزنده نبودن کف مسیر (وضعیت کف‌سازی) - وجود شیبراهه و عرض کافی برای عبور معلولین جسمی -عرض کافی با توجه به میزان ترافیک پیاده (کیفیت عبور پیاده) - تغییر ارتفا ع ناگهانی (پله‌های منفرد در جاهایی که انتظار آن نمی‌رود). - وضعیت تخلیه آب بارش را - نحوءٌ محافظت پیاده‌ها در مقابل برف و باران و باد و تایش آفتعاب -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ طرح شبکه‌های پیاده‌روی ل ۲ خطوط تمایل بیاده‌روی و پیاده‌ها بیش از هر چیز به مسیر کوتاه علاقه دارند» و نسبت به افزایش فاصله حساسیت فراوان 9 نشان می‌دهند کوتاهترین مسیر معمولاً همان مسیری است که عملاً مورد استفاده اغلب 7 8 -_ 3 خطوط تمایل سفرهای پیاده برای جاذبه‌های مهم ضروری است. : 1۱3 اس 7 خطوط تمایل پیاده برای هر جاذب» مجموعهٌ خطهای مستقیمی است که مراکز میدٌهای و مختلق را به مرکز جاذبهٌ مورد نظر وصل می‌کند؛ و ضخامت هر خط نمایش تعداد سفرهایی ۱ ۱ است که پیاده انجام می‌شود (شکل ۱ ۱ اگر مطالعات جامم حمل و نقل ز ترافیک انجام شده باشد» معمولاً می‌توان خطوط ۰ تمایل پیاده‌ها را از آنها استخراج کرد. در صورت نیودن چنین مطالعه‌ای» برای ترسیم خطوط 1 تمایل سفرهای پیاده» از روش زیر می‌توان استفاده کرد: 2 اول) با استفاده از اطلاعات موجود.و یا آمار گیری نمونه‌ای در محل جاذبه‌های -------- صفحهٔ بعد -------- آیین تامه طراحی راههای شهری (۱۰) شکل ۱ نمونهٌ رسم خطوط تمایل برای پیاده‌روید مهم پیادهٌ وافم در سطح شهر» تصویری از خصوصیات اقتصادی» اجتماعی و جمعیتی پیاده‌ها و همچنین از خصوصیات سفرهای پیاده به‌دست آورید برای این متظور» معمولاً (یرحسب تعداد گروهپایی که طیقه‌بندی می‌شوند و همچنین برحسب تعداد منظورهای سفری که در نظر می‌گیرند) ۲۰۰ تا ۰ نمونه در هر محل کافی است. در شپرهای جدید» سفرمازی جاذبه‌ها و رفتارسنجی پیاده‌ها را با استفاده از جمعیتهای مغابه به‌دست آورند دوم) محدودهٌ مورد مطالعه راقطعه‌بندی کنید (معمولا ۱۰ تا ۲۰ قطعه) و تعداد ردیف اول بر ورد کنید. سوم) جاذبه‌های مهم پیاده‌ها راشنامایی کنیده و تعداد سفرهای انجام.شده از قطعات مختلف به جاذبهٌ مورد نظر رابر آورد کنید (براساس اطلاعات به -------- صفحهٔ بعد -------- طرح شیکه‌های پیاده‌روی ‏ ۱۳ دست آمده در ردیف اول). به این ترتیب» خطوط تمایل برای گُروهبای ص_ چبارم) با ترکیب کردن خطوط تمایلی که برای کُروهپای مختلف پیاده و منظورهای مختلف سفر در ردیف سوم به دست آمده» مسیرهای مهم پنجم) با ترکیب مسیرهای پیاده‌ای که به جاذبه‌های مهم منتپی می‌شوده شبکه اصلی پیاده‌روی را تعیین کنید شکل ۲ مراحل فوق رانشان می‌دهد. برای تعیین مسیرهای پیاده در داخل میدانگاه» می‌توان احداث مسیرها رامدتی به تعویق انداخت و امتداد آتها رااز روی رد پای باقیمانده در روی زمین تعیین کرد. ۲.۲ شبکه پیاده‌روی و فضاهای شهری ۱۰۲۰۲ آشنایی شبکه پیاده‌روی را باید به صورت بکپارچه با طراحی شهری تعیین کنند برای این منظورء «ب»» شتامابی جاذبه‌های مهم «(ج» تعبین خطوط تمابل مربرط به هرجاذبه «د» تین میرهای هننهی شده به هر جانبه «ه» تعین شبکه -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ آیی ن نامه طراحی راههای شهری (۱۰) ۱ رعایت اصول زیر ضروری است: - شبکهٌ پیوسته‌ای از مسیرهای پیاده» همه بناها را از طریق کوتاهترین مسیر یا مسیر تزدیک به آن» به هم ارتباط دهد - با توجه به حساسیت پیاده‌ها نسبت به افزایش فاصله» برای شپر تراکم ساختمانی و جمعیتی متوسط یا زیاد در نظر بگیرند؛ و توزیم مکانی کاربریبا را با توجه به ارتباط آنها با یکدیگر تعیین کنند ۰" -فضاهای پرتح رک شپری نظیر مراکز خریده بازار» بازارچه» پا رک» میدانگاه» و همچنین» کاربریهای عمومی را با مسیرهای پیاده تر کیب کننده به نحوی که مسیرهای اصلی پیاده از فضاهایی زیباء متنوع» پرجنت و جوش» امن» و روشن - مسیرهای مهم پیاده راعموماً مستقل و جدا از مسیرهای سواره در نظر بگیرند . ۰ . تا علاوه بر تأمین کوتاهی مسیر برای پیاده‌هاء پیاده و سواره کمترین تداخل رابا.. - با ترکیب کردن میرهای پیاده و فضاهای شپری و ساخ تمانباء می‌توان در طولهای قابل ملاحظه‌ای از مسیرهای اصلی؛ پیاده‌ها رادر مقابل باد و باران و در بافتهای فدیمی و تاریخی» چه خودرو و چه طراحی شده» اصول فوق راء کم و بیش رعایت کرده‌اند. در این بافتپا» تراکم جمعیت با نیازهای پیاده‌روی متناسب است» و انواع کاربریها با توجه به فاصلهٌ قابل قبول پیاده‌روی قرار گُرفته‌اند همچنین» مسیرهای اصلی با فضاهای شپری مانند بازار و بازارچه و میدانگاه تر کیب شده و در نتیجه مسیرهایی متنوع و مسیرهای پیاده و سواره (چارپایان بارکش) و مخصوصاً محل توقف چارپایان از راههای پیاده جدا باشد با قراردادن قسمتپهای سرپوشیده و نیمه‌سرپوشیده» پیاده‌ها تا حدودی در شکلهای ۳ و 4» دو نمونه از بافسهای قدیمی (هرات و کرمان) رانشان می‌دهد که در َ . نها مسیرهای اصلی پیاده در حول راسته بازارهای اصلی شپر شکل گکرفته است. شکل ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- رد ی ۹ ۳ ۱ ۱ 1 و ۳ 2 :هی 25 1 ۰ 5 [ ۳ ۱ ۳ ۰ م ی / ی ی ۰ 2 مت ۰ روموت سس وچ 72 ۱ / اّ ۹ ۹ ۷ ۰ 3 ۳ ۰ یا را شکل ۲ دو راسته بازار اصلی در بافت فٌدیمی هرات. شکل ۸ رامت بازارهای اصلی در بافت قدیمی کرمانه وس ۹ ۳ ْ ْ ۹ لت ۰ اس لا[ 4 9 ج ال ٍ 2 2 [ 7ات ی : ٍ 4 5 .۰ هر 9 8 8888833 9 طلا انا] اب] از سرا لب 0۱۱00000000609 ۹ ات و 38 5 : از سل لد 11 و ۰ ْ ا- 6 ا ظ۸. 5 3 ۴۳۳۳ ۱ ره َ ن للداد ۱ ۰ اما : 0 ۳ : ۰ لس 2 9 5 5 سل [: شکل ۵ بازار طراحی شده لار. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ : از در به کار 5 سر اسر : ۱ که اکگُر < از اجه س کر روا - ی کم ه ۰ ل ٍ ۹ ۹ ۰ ۳ ۱ ۱ یو ۰ مه رو ۱ 1 شکل ‎٩‏ بخشی از با ی (۱۰) شده لار؛ و شکل ‎٩‏ بخشی از بازار سریو صلی پیاده‌ها نیز عمل می‌کنند و کارد ند شکل ۷ نمای داخلی یک بازار سریو یهای شپری جدید با تبعیت از اصولی ؟ می‌شد» سعی بر این بوده است که مسیرها راحیپاء برای پیاده‌ها مسیرهای میان: یکس» اتومبیلهای سواری برای انجام اده‌ها در نظر می‌گیزند شکلهای ۸ و ‎٩ های مستقل پیاده رانشان می‌دهد. در ش؟ پایی از همان شپر نخان داده شده است. : ۱ نمونه‌ای از طراخی یک بازار جدید را _پوشیده اصفپانه شکل ۷ فا شیده اصفپان رانخشان شیده (کرمان) رانشان م » قبلاً در شپرهای قدر ی پیاده با کاربریهای 4 بر کوتاه در امتدادهای م پای جمعی رادر خار- و ۱۰ یک نمونه از ط ل اول» همه شپرء و در ارد ناچاری» از آنها است نخان می‌دهد شکل ۲ سای داخلی بازار سرپوشیده د ارابه یکدیگر دهد می و تاریخی هری ترکیب سحقّل در نظر از مناطق پر رح شپرهای مکلپای دوم ناده نمی کنند. "اماکت یک ر کرمانه -------- صفحهٔ بعد -------- ده وی ۳ [ ۱ ۰ 8 پا سح ظ 7 ده رل هچ زر ویر ۸ های بیاحه " شکل ‎٩‏ مسیرهای پیاده در داخل یکی از : ی و هسته‌های شپری واقم در شپر موضوع ْ گوس : نا ص ی شکل ۸ (۱). ۱ سوب یافیا دیا -سجوجهون عح ۰ ۱ ید سیم مرول : اس سح ۳۳ سح نخمم مه سود ۱ 7 :* ی ۰ سود و 3 اف ۱ س 9 - بو ۳ - ۱ 2 : ٍ ی همست ‎٩‏ ام اای تا 22۵ : اما یی اه از | اه۲ هر ۱۱:۳( 2 ۱ 8 ۳۹ |:: 5 جوا لعا ایا _ ابا 5 :۱ سا ۸ <. و ۱ ما 7 ٍ 5 9 ۰ 0 ۳ ۹ : ۳ ایوس : ۰ صح ‏ اظ ۱ ف اواج 2 سن یی ال اک /۱۱:۱۹۹ ۷و 2 پس :۰ /- ی ۱ : 1 َ وه یرس نم ۳ 7 7 ی سح در 1 : 1 ها کم ۰ 157 َ تخ کی محر ی ار 7 ۳ سس ۵ کرو سس تسا 7 ۱ ‌ ان ی 2 ح اس ی فسیرهای بانه -------- صفحهٔ بعد -------- او 1 ی یمن یت شکل ۱۰ مسیرهای پیاده در داخل یکی از هسته‌های شهری واقع در شهر موضوع شکل ۸ (4۲ -------- صفحهٔ بعد -------- م ۰.۰ 1 ۴ و شکل ۱۱ نمونه : آیادانی رانخشان می‌دهد که در آن ه. نومبیلهای سواری در خارح از محدوده م. در ظرف چندین دههٌ گذشته» توسعه پیاده‌ها و با توجه انحصاری به نیازهای اتو - راههای شریانی پر ترافیک و می‌سازد. عموما پیاده‌ها از ۸ ۸ سفرهای داخلی متکی به پیاده‌روی است و خصوص بیاده‌ها توقف می‌کنند. کالبدی شهرها راعموماً بدون توجه به نیازهای مبیل طراحی کرده‌اند در این طراحیجباء پیاده‌هاً با عریض مسیرهای پیاده راقطم می‌کنند. معیت کم فاصله‌ها رازیاد و پیاده‌روی راامشکل مان امتدادهایی که برای سواره‌ها در نظر گرفته مسیر» برای پیاده‌روی بسیار نامناسب است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ ۰ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) : شکل ۱۲ ماکت یک آبادانی جدید» رفت و آمد افراد در داخل آبادانی پیاده انجام می‌شود. " ی خیایان کشیپا و پیاده‌روسازی‌های همراه آن با فضاهای پر جتب و جوش 1 : ۰ : ی ۱ ۱ شهری ترکیب نشده و مسیرهای پیاده عموماً طولانی و یکنواخت بوده» و ۱ پیاده‌روی از نظر روحی و جسمی خته کننده است. ی ۱ - تداخل پیاده و سواره در همه جا وجود داردء و پیاده‌ها از حداقل ایمنی لازم ۹ - مسیرهای پیاده بدون توجه به وصعیت اقلیمی و آب و هوایی طراحی شده و ف پیاده‌ها معمولاً در مقابل گُرما و سرما و بادهای نامساعد و باران و برف و ل تابش آفتاب هیچ حفاظتی ندارند این توجه مخصوصاً در مناطقی که آب و هوای آنها سنخت (بسیار گُرم» و بسیار سرد» و بارانی) اسّت» ضروری است. جز در مواردی که مشخصات جمعیتی آبادانی مورد نظر غیر از این راتوجیه کند» در طرح ۹ شهرها و شپرکهای جدید؛ و همچنین,» در ساماندهی بافتهای پر» مخصوصا مراکز , فعالیتهای شهری موجود» پیاده‌روی را باید به عنوان اصلیترین شیوهٌ جابجایی افراد در داخل : ‌ ُ ک 2 ‌ ّ نوزیم کاربریهاء و طراحی فضاهای شهری رابا توجه به اصل تعیین کنند را 3 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 : طرح شبکه‌های پیاده‌روی ۲۱ . حد مشخصی رانمی‌توان برای حداکثر فاصله پیاده‌روی تعیین کرد حداکثر فاصله قایل قبول پیاده‌روی کاملا تابع منظور از سفر» وضعیت محیط پیاده‌روی» و وجود و کیفیت سایر . وسایل جابجایی است.می‌توان گفت که پیاده‌ها توقم دارند بازارچه محلی و ایستگاه اتوبوس در فاضله‌ای حدود ۵۰۰ متر از محل سکونت آنهپا قرار داشته باشد. ولی» در مورد م رکز شهرء یا پایانهٌ اصلی وسایل جمعی فاصله بیشتری رامی‌پذیرند به هر حال» باید در نظر داشت که تحمل پیاده‌روی افراد برحسب سن و وضعیت سلامت آنا متفاوت است» و با مشخصات مسیر و زیبایی و تنوع فضاهای اطراف آن تغییر می‌کند. پیمودن فضاهای یکنواخت و فضاهایی که انان در آن نمی‌تواند با محیط اطراف خود ارتباظ برقرار کند» پیاده‌ها را زودتر خسته می‌کند طی کردن فاصله دو ساختمان» در فضایی خالی» برای بسیاری از افراد خسته کننده است» حتی اگر مسافت پیاده‌روی» حدود ۵۰۰ متر باشد اما بیشتر افراه چندین کیلومتر بازار پر جنب و جوش رابدون احساس خستگی طی می‌کنند به عنوان یک حد توصیه می‌شود که فاصلهٌ دورترین نقطهٌ توسعه شپری تا مرکز ان توسعه» از حدود ۵ر۲ کیلومتر بیشتر نباشد در طراحی و سأاماندهی شپرهای بزرگ» شهر را باید به محدوده‌های نیمه خودکفا پهنه‌بندی کنند؛ به نحوی که بتوان پیاده‌روی رابه عنوان یکی از شیوه‌های اصلی جابجایی» برای داخل محدوده‌ها در نظر گرفت.در این موارد سعی " کنند که ضابطهٌ فوق در داخل هر یک از محدوده‌ها رعایت شود در داخل متاطق مخصوص پیادهٌ واقم در مراکز شهرهاء توصیه می‌شود که فاصلهٌ دورترین نقطه تا ایستگاههای وسایل شکل شبکه و مشخصات خیابانها را با توجه به نیازهای اصلی پیاده‌ها تعیین کنند؛ و در داخل مجتمعهای جدید شپری» شبکهٌ پیوسته‌ای برای مسیرهای پیاده» در امتدادهای . نزدیک به خطوط تمایل مربوط به ارتباط با کاربریهای اصلی» در نظر بگیرند در طراحی مراکز مهم فعالیتهای شپری» و همچنین» در طرح مسیرهای اصلی پیاده» گزینه‌های مختلفی از تر کیب مسیرهای پیاده با فضاهای شهری (نظیر بازارهای سرباز و سرپوشیده» بازارچه» پاسازژ» پار ک» و میدانگاه) در نظر بگیرند در این زمینه» مخصوصاً توصیه می‌شود که طراحان شپری به تجارب موجود در منطمَهٌ اقلیمی مورد مطالعه توجه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آییر نامه طراحی راههای شهری (۱۰) در نقاطی که موانم طبیعی نظیر رودخانه و کانال و دره» و یا موانم مصنوعی نظیر راههای شریانی عریض و پر ترافیک مسیرهای اصلی پیاده‌روی را قطم می‌کنند باید با احداث زیر گذر یا روگذر مخصوص پیاده» پیوستگی و کوتاهی مسیرهای پیاده را حفظ کنند طراحی شهری و توزیع مکانی کاربرینها:را باید به نحوی انجام دهند که امد و شد در مسیرهای اصلی زیاد باشد» و این مسیرها در اوقات زیادتری از شبانه روز از امنیت کافی برخوردار باشند ْ ۹ طرحها و اقداماتی که در زیر نام برده می‌شود در پیوستگی و کوتاهی مسبرهای پیاده موجود و پیش‌بینی شده تأأثیر می‌گذارند این تأثُیرات را باید بسنجند اگر این طرحها سبب گستگی و طولانی شدن‌تیرهای پیاده می‌شود» باید ترتیبات و تأسیسات لازم برای حفظ پیوستگی و کوتاهی مسیرهای پیاده را به عنوان جزیی از طرح مورد نظر تهیه و طراحی کنندء و همراه با آن اجرانمایند: ۱ احداث راههای شریانی در داخل شهرها و اطراف آن سا -عریض کردن خیابانها - یک طرفه کردن خیابانها - تنظیم حر کت پیاده‌ها به منظور اولویت دادن به وسایل نقلیه موتوری -هماهنگ کردن چراغهای راهنما -ساصلاح هندسی و ترافیکی تقاطمها در ساماندهی بافتهای پر اختصاص دادن بعضی از خیابانپهای باریک و کوچه‌ها به پیاده‌روی و ممنوع ساختن آنها رابرای وسایل نقلیه موتوری (جز در موارد اضطراری) مورد توجه قرار دهند با استفاده از کوچه‌ها و راستء‌های میان‌برء غالباً می‌توان از فاصله‌های پیاده‌روی به میزان قابل ملاحظه‌ای کم کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ضوابط طرح ۱۰۳ پیاده‌رو و راه پیاده : تفاوت پیاده‌رو با راه پیاده این است که پیاده‌رو در امتداد و به موازات سواره‌رو واقع است» ولی ۱ راه پیاده امتداد مستقل و جداگانه‌ای دارد ی : -_ جز در موارد استثنایی» در هر دو طرف کلیهٌ راهپای شپری باید پیاده‌رو در نظر بگیرند 1 : شده در بند ۲.۱۲ بخش ۳ «اجزای نیمرخهای عرضی) پیاده‌رو در نظر بگیرند 0 پیاده‌رو باید به طور فیزیکی از سواره‌رو و همچنین از دوچرخه‌رو جداباشد ارتفاع ل جدول جداکنندهٌ پیاده‌رو و سواره‌رو باید حداقل ۱۵ سانتیمتر باشد» تا پیاده‌ها در مقابل ورود ل ۱ احتمالی وسایل نقلیه به پیاده‌رو محافظت شوند 1 ۰1 دوچرخه‌رو راباید با در نظر گرفتن حاشیه‌ای به عرض حداقل ۵ر۰ مترء یا با اختلاف 7: 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۴ آبین تامه طراحی راههای شهری (۱۰) ارتفا ع (جدول) از پیأده‌رو مجزا کنند در مورد اخیر» کف دوچرخه‌رو باید حداقل ۵ و حداکثر ۱۰ سانتیمتر کوتاهتر از کف پیاده‌رو باشد. در آبادانیهای جدید نباید از جوب برای تخلیهٌ آب بارش استفاده کنند اگر جوب وجود داردء بین له پیاده‌رو و جوب باید حاشیه‌ای» حداقل به عرض ۵ر۰ متر و بهتر است به عرص ۰ر۱ متر» در نظر بگیرند؛ تا احتمال سقوط پیاده‌ها در جوب کم شود ار - ایجاد ارتباط میان‌بر بین کاربریما 1 -ایجاد مناطق مخصوص پیاده‌ها نظیر مراکز شپرهاء پا رکهاءو میدانگاهها - جداساختن مسیرهای پیاده و سواره 1 - راههای تفریحی در امتداد رودها و دره‌ها و دامنه‌ها و در سایر مناطق طبیعی - ایجاد ارتباط بین ساختمانهای یک کاربری نظیر مسیرهای پیاده واقم در داخل دانشگاهها و مجتمعهای مسکونی ۳ پلان و نیمرخ طولی برای پیاده‌ها کوتاهی مسیر اهمیت بسیار دارد» و مسیرهای بهتر ولی طولانیتر عملاً مورد استفاده قرار نمی گیرد بنابراین» امتداد راههای پیاده باید نزدیک به مستقیم بوده» متطبق و با خسته کننده است. برای رفم یکنواختی مسیر» قسمتهای مستقیم را با پیچهای ملایم به یکدیگر وصل می‌کنند. با استفادهٌ مناسب از عوارصض زمین و طراحی فضای سبز در اطراف راه پیاده فضاهای ۱ شیب طولی یکدست برای پیاده‌روی یکنواخت و خسته‌کننده است» اگر عوارض زمین اجازه دهد به منظور ایجاد تنوع فضایی» بهتر است که شیبهای طولی ملایم و تند رابا پیاده‌رو در امتداد راه وافم است و نیمرح طولی آن از نیمرح طولی راه تبعیت می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ عرص ضوابط طرح ۲۵ پس» نیمرح طولی خیایان شریانی درجه ۲ و خیاباتهای محلی را باید با رعایت حال پیاده‌ها تمیین کنند. از این نظر شیب طولی این خیابانها ۵ درصد یا کمتر توصیه می‌شود. ولی» اگر طول شیب‌دار از ۲۰۰ متر کمتر است» می‌توان شیب طولی راتا ۷ درصد گرفت. همین ضوایط را باید در طرح تیمرح طولی راههای پیاده رعایت کنند. از نظر رعایت حال معلولین جسمی و راحتی سایر پیاده‌هاء پیاده‌زو و راه پیاده‌ای که عرض آن *ر4 متریا کمتر است نباید پله داشته باشد در هیچ مقطغی,» اختلاف ارتفاع نباید از ۱۰ درصد بیشتر باشد این شیب بهتر است از ۸ درصد بیشتر نیاشد در پیاده‌روها و راهپای پیادههٌ عریض‌تر از ۰ ر۶ مترء می‌توان مطابق ضوابط تعیین شده در بند ۸.۳۰۳ پله گذاشت. در این صورت» برای رعایت حال معلولین جسمی» باید قسمتی از مسیر را که عرض آن از ۲۵ر۱ متر کمتر نیست» به صورت شیبراهه» با شیب طولی تعیین در هر حالتء باید از گذاشتن پله‌های منفرد در مسیر پیاده‌ها خودداری کشد چون تشخیص این پله‌ها برای بعضی از پیاده‌ها مشکل است. به علاوه» معمولاً نظافت و نگپداری پله‌های منفرد فراموش می‌شود. عموماًء در نحوٌ برخورد راههای اتصالی و پیاده‌روها سپل‌انگاری می‌شود» و محل برخورد آنها به صورت پله در می آید» و پیاده‌رو رابرای معلولین جسمی غیرقابل عیور می‌کند. پله‌ای شدن ناگهانی پیاده‌رو ایمنی سایر پیاده‌ها رانیز تهدید می‌کند. برای جل وگیری کردن از این امر» شپرداریباً باید ضوابطی را که در بخش «دسترسیها» تعیین شده» هنگام صدور گواهی پابان کار ساختمان رعایت و کنترل کنند عرص مفید پیاده‌رو و راه پیاده در مناطق مسکونتی پرتراکم نباید از ۵ر۱ متر و درامناطق مسکونی کم‌تراکم و یا با تراکم متوسط نباید از ۵ر متر کمتر باشد. در مناطق تجاری,» این . ام ۰ ۹ 2۹ را یه هد مرن -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آر بن نامه طراحی راههای شهری (۱۰) عرض نباید از «ر۲ متر کمتر باشد حداقل عرضپهایی که در بالا تعیین شده بر این فرض است که بین لبهٌ پیاده‌رو یا راه پیاده و نزدیکترین دیوار» جوب» بریدگی با اختلاف ارتفاع بیش از ۲۰ سانتیمترء ردیف درختکاری» و سایر موانعی که مزاحم عبور پیاده‌هاست؛ حداقل ۵ در متر حاشیه وجود دارد اگر چنین حاشیه‌ای در یک طرف وجود ندارد» ۵ر ۰ مترء و اگر در هر دو طرف وجود ندارد؛ *ر۱ متر به حدافلهای فوقش باید اضافه کنند. ٍ ۱ مغلاء اگر در یک طرف پیاده‌رو دیوار وجود دارد حداقل عرض در مناطق مسکونی کم عرض فیزیکی پیاده‌رو در همین مناطق نباید از ۲۵ر ۲ متر کمتر باشد . اگر ارتفا ع جدول وافم در کنار پیاده‌رو ۲۰ سانتیمتر با کمتر است» در نظر گرفتر اضافه عرض از بابت وجود جدول ضروری نیست.مثلاء در مناطق مسکونی کم تراکم» اگر در یک طرف پیاده‌رو دیوار ساختمان و در طرف دیگر آن جوبپهای مر سوم قرار داشته باشد» عرص پیاده‌رو را نباید از ۲۵ر۲ متر (۵ر۰+ ۵ر۰+ ۵ر۱) کمتر بگیرنداگر به‌جای جوب واقع در یک طرف همین پیاده‌روء جدول بگذارند» در نظر گرفتن اضافه عرض از یابت جدول ضروری نیست» و حداقل عرض پیاده‌رو ۷۵ر۱ متر (۵ر۰+ ۲۵ر۱) تعیین می‌شود اگر در همین منطقه» بین جوب و پیاده‌رو و همچنین بین پیاده‌رو و دیوار ساختمانهاء» حاشیه‌ای» هر یک به عرض حداقل ۵ر۰ متر در نظر بگیرند حداقل عرض پیاده‌رو ۲۵ر۱ متر تعیین می‌شود برای توضیحات بیشتر در مورد عرض مفید پیاده‌رو به بند ۷.۵ بخش مبانی رجوع کنید عرضهای فوق حدافلهایی است که صرفنظر از مقدار ترافیک پیاده‌ها باید رعایت شود اگر حجم ترافیک واقعی (که با شمارش در توسعه‌های موجود به دست می آید) و یا بر ورد ترافیک پیش‌بینی شده (مطابق فصل ۲) در مناطق تجاری از ۳۰۰۰ نقر و در سایر مناطق از ۱۳۰۰ نفر درصاعت شلوع بیشتر است» عرض مفید را باید براساس ارقام داده شده در جدول۱ تعیین کنند. کیفیت عبور پیاده‌ها رابراساس جدول ۲ تعیین کنند در این جدول»۹ نوع کیفیت عبور» برحسب سطحی که برای هر یک نفر پیاده فراهم است» در نظر گرفعه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 0 جدول ‎٩‏ ظرفیت طراحی برای مسیرهای پیاده ریت طراحی (نتر در دلیقه در که متر عرض مقید) پیاده‌رو در مراکز پر جمعیت شهرها ۳ پیاده‌رو در سایر تقاط ۲۳۰ پیاده‌گذر در سایر نقاط ۳ جدول ۲ سنجش کیفیت مسیرهای پیاده (متر مربع برای هر نش) (تفر در دقیقه برای هر متر عرض ففٌید پیاده‌رو) : الف بیش از ۱۳ کمتر از ۹ : ب‌ ۱۳۱ از ‎٩‏ ۲۰۱ ج‌ 1 ر۲ تا ٩ر۳‏ از ۲۱ ۳۰۱۷ د ۵ر تا ۲ر۲ از ۳۱ ۱ ۵؟ ه ٩ر»‏ تا ُر۱ از ‎1۹٩‏ تا ۷۵ و کمتر از ٩ر.‏ معغیر و باپایدار . شکل۱۳ هر یک از این کیفیتها را به‌صورت تصویری نمایش می‌دهک بْرای توضیحات بیشتر در نحوهٌ تعیین عرض مسیرهای پیاده به بند ۷.۵ بخش مبانی رجوع کنید در ساماندهی ترافیک شهری به این مطلب توجه کنتد که کم کردن از عرض سواره‌رو به منظور عریض کردن پیاده‌ری لزوماً به معنای کاهش ظرفیت ترافیکی خیابان نیست. زیر در مواردی که به علت تعداذ ریاد پیاده‌ها تعریض پیاده‌رو ضروری است؛ عموماًء قسمتی از کاهش می‌دهد. پس» اختصاص دادن قسمتی از سطح سواره‌رو به پیاده‌روه همیشه از ظرفیت ۰ ۰ ۹ ۰ م 7 ۰ نادرست ائائه (مبلمان) خیابان» (نظیر پایه‌های علایم راهنمایی و رانندگی» باجه تلفن» شیر آتش نغانی» ظرفهای زباله» و نیمکت) یکی از علل اصلی ایجاد بریدگی در شبکه پیاده‌روی ات تقنب ائائه تخیابانه باید با توجه به حجم ترافیک پیاده در ساعت شلوغ و راحتی عبور -------- صفحهٔ بعد -------- 5 ۸ آیین تامه طراحی راههای شهری (۱۰) گفت «الف»» گفیت ((د» رورم خر و و را تور لح رو و اک پچ 5 بویت ها دوجو از او 0 خی چا ما پر ی کیفیت «رج» کیفیت «(ر" شکل ۱۳ نمایش کیفیت عبور پیاده‌ها. ۱ ٍ ۵ر متر کمتر باشد» تا معلولین جمی با صندلی چرخدار خود به راحتی از داخل ان | عبور کنند. نصب ائائه در پیاده‌روهایی که عرض آنها ۲۵ر۱ متر با کمتر است مجاز نیست. 1 دکه‌های رو زنامه‌فروشی» ویترین مغازه‌ها و تابلوهای تبلیغاتی باعث می‌شوند که : رهگذران در جلوی آن اجتماع کنند و راه عبور پیاده‌ها را ببندند به این دلیل» عرض فابل -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ ضوابط طرح ۲۹ ۱ 4۳ پارک کردن قیرمیجاز 1 درشبکه پیاده‌روی است. جوبهای مرسوم (که ساختن آنها به دلایل ایمنی و بپداشت مجاز: : گر : اس 5 نیست) معمولا" از توقف غیرمجاز سواره‌ها در پیاده‌روها جل و کُیری می‌کنند در مواردی که ۹ جوب وجودندارد وبا سرپوشیده است» وسابل نقلیه موتوری پیاده‌رو را اشغال می کنند. برای و -» 1 - ۱ ۱ جلوگیری از این امر باید مقررات ممنوع بودن پا رکینگ قاطعانه و با مداومت اعمال شود در ۰ سا 0 در مناطق مرکزی شپرها گاهی اعمال مقررات کافی نیست. در این مُناطق» رانندگان سا وسایل نقلیه برای پیاده و سوار کردن مافر و توقفهای _کوتاه پیاده‌رو را اشغال می‌کنند. برای ٍ 8 سا ۰و سس ۰ ۰ ۹ ۰ . 1 جلوگیری کردن از پارکینگ غیرمجاز می‌نوان در لیهُ سواره‌رو میله‌های مخصوص نصب اد کرد تا وسایل نقلیه نتوانند داخل پیاده‌رو شوند (شکل ۱۶). نرده‌های مخصوص پیاده که را ۹ برای کنترل عبور پیاده‌ها نصب می‌شوده از اشغالپینادهرو توسط وسایل نقلیه موتوری نیز ٍ 1 هو همه شکل ۱۶ استفاده از میله در کنار سواره‌رو به‌متظور جلوگیری از توقف غیرمجاز در داخل پیاده‌رو. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) ۳ روشنایی وجود روشنایی کافی در پیاده‌روها و راههای پیاده از نظر امنیت» و مهمتر از آن دادن احساس امنیت به پیاده‌ها اهمیت اساسی دارد. به این دلیل» تأُمین روشتایی مسیرهای پیاده باید جزء نختین اقداماتی باشد که شپرها برای تشویق پیاده‌روی انخاذ می‌کنند همچنین» در روشن کردن خیابانهای موجود باید اولویت اول را برای مسیرهای پیاده منظور کننده» و پیاده‌روهای واقم در مناطق دور افتاده و خلوت و همچنین زیرگٌذرها رادر صدر این اولویت‌بندی قرار دهند تاأمین روشنایی برای پیاده‌روهایی که از این پس ساخته می‌شود آلزامی روشنایی مسیرهای پیاده باید مطابق معیارهایی که در فصل ۱۸ بخش ۳ «اجزای ل درختکاری در اطراف مسیرهای پیاده نباید مخفیگاه ایجاد کند برای تأمین امنیت پیاده‌هاء و همچنین دادن احساس امنیت به آنپاء پیاده‌ها باید به خوبی در معرض دید سرنشینان ل اتومبیلها و ساکنان و کار کنان بناهای اطراف باشند (شکلهای ۱۵ و ۱۹) . به این دلیل» ِ توصیه می‌شود که اطراف پیاده‌رو باز باشد.» و راه پیاده را در محیطی کاملا باز قرار دهند 5 وت ۱ شکل ۱۵ نمونهٌ درخعکاری باز که مانع دید پیاده‌ها و سواره‌ها نمی‌شود و مخفیگاه آیجاد نمی ک: -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۳ کف اگر بخواهند برای زیباسازی | کم شاخ و برگ استفاده کنند و از دندذه شدن پیاده‌هاً نشوند برأی ضو او عرضی) رجوع کنید. سازی کف‌سازی مسیرهای پیاده باید مبی باید از نظر تخلیهٌ آب بارش شیب ی شده» محیط باز به یاده‌ها ای ها رابا فاصله کافی از ی کم و در مقابل عوارض ج ضوا اس آرامش و امنیت می‌د تکاری کننده» باید از کدیگر بکارند تا در. " بخش ۲ (اجزای ند ص م ارند کُیها لیز شود ی ی ح گ 51 یس 11 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۲ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) 1 است. در شیب عرضی کمترء آب بارش به خوبی تخلیه نمی‌شود» و پیاده‌روی در شیبهای 1 عرضی تندتر» مخصوصاً در یخبندان» راحت نیست. | اجرای آن» وضعیت اقلیمی» و شرایط جوی؛ و همچنین راحتی عبور پیاده‌ها انتخاب کنند 1 جنس معمول کف‌سازیهای پیاده‌رو و راه پیاده» سنگفرش» قلوه فرش» موزائیک» آجر ل تعمیرات آنها مشکل است و جای تعمیرات باقی می‌ماند و کف‌سازی لکه‌دار و زشت زر تب 5 سس ال ..می‌شود اگُر تأسیسات شهری از زبر پیاده‌رو عبور داده می‌شود؛در هیج جالمی نباید کف‌سازی بتنی یا آسفالتی به کار برد در : موزائیک نیز کف‌سازی مناسبی نیست. زیر اولاً سطح آن لیز و لغزنده است؛ ثانیاء به | َ علت ضخامت کم و سطح زیاه خوب چفت و بست نمی‌شود لقی آن باعث می‌شود که در 1 وم ِ ِ بارندگیهاء زیر آن آب جمع شوداین آبء با قدم گذاشتن به روی موزائیک» به بیرون ۳ عبور پیاده‌ها از عرص سواره‌رو ٍ فَ کلیهٌ شپهرهای کوچک و بزرگ است.این مشکل به‌هیچوجه به محدوده شپرها محدود ۳ 8 ‌ 8 - 5 ۰ : نمی‌شود. گزارشهایی که در مورد تعداد و نحوهٌ قعل پیاده‌ها هنگام عبور از عرض راهپای ۹ برون‌شپری وأفم در داخل آیادانیهای کوچک (راهپهای عبوری) منتشر می‌شوده تکان اصلا ح وضعیت عبور پیاده‌ها از عرض راهپاست. : این وافعیت را که راننده و پیاده خود از عوامل مور درایجاد تصادفات‌اند. غالبا به طرز ی ٍ گمزاء کننذه‌ای عرضه کرده1 و چنین تتجه گیزی می‌کنند که بدون اصلاح این دوعامل : -------- صفحهٔ بعد -------- ز ضوابط طرح ۰ ۲۳۳ واقم‌بینانه به مسأله» مهندس ترافیک باید به جای در نظر گرفتن راننده‌ای ایده آل که هر گز اشتباه نمی کندء و پیاده‌ای آشنا به ترافیک که همیشه رفتارش قابل پیش‌بینی است» و هر دو در هیچ کشوری وجود ندارند» طراحی خود را براساس رفتار پیاده و رانندهٌ واقعی قرار دهد از طریق طراحی و با استفاد؛ مناسب از چهار ابزار موثر زیر می‌توان ایمنی عیور پیا ۸۰۵ از عرص سواره‌رو را بهیود بخشید: - کاهش سرعت ترافیک 9 سر سک -کاهش عرص عمبور پیاده‌هاً - بپبود دید متقابل پیاده و سواره - تنظیم عبور پیاده و سواره ۱۰۱۰۲۰۳ کاهش سرعت وسایل نقلیه موتوری احداث راههای سریع‌السیری که برای رانندگان و پیاده‌های واقمی ایمن باشد» بسیار پرهزینه وسایل نقلیه موتوری موْنرترین آبزار برای افزایش ایمنی پیاده‌هاست. از این آبزار در شهرهای ۰ س _- _- ۹ :2 لا بزرگ و کوچک, و در آبادیها و آبادانیهای واقم در مسیر راههای برون‌شهری می‌توان استفاده کرد. سرعت ترافیک موتوری رابه روشهای زیر کاهش می‌دهند: -اجزای طرح هندسی رابه نحوی تعیین می‌کنند که رانندگان وسایل نقلیه موتوری وادار یه کاهش سرعت شوند. - فضاهای واقم در اطراف سواره‌رو را چتان طراحی می‌کنند که رانندگان وسایل نقلیه موتوری متوجه مسکونی و تجاری بودن محیط شوند. - در مسیر ترافیک موتوری سرعت گیر در نظر می‌گیرند - چراغ چشمک زن قرمز با زرد نصب می‌کنند برای جزئیات نحوهٌ استماده از سه روش اول به بخش ۸» «خیابانهای محلی» رجوع کنید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۱-۳۳ . طراحی راههای شهری (۱۰) نش عرض عبور پیاده‌ها ح - پرهیز از طرح سواره‌روهای عریض بدون کنترل فیزیکی عبور پیاده‌ها از عرض ان ٍ -در نظر گرفتن میانه که برای پیاده‌ها محل ایمن به‌وجود می آورد»ء و عبور از ِ عرض سواره رو رادر دوم رجله ممکن می‌سازد (شکل ۱۷). - کاهش عرص سواره‌رو» در بسیاری موارد کاهش عرص . سبب کاهش ظرفیت نمی‌شود (به بند ۳۰۱۰۳ مراجعه شود). در نظر گرفتن پیش آمدگی در محل تقاطسپا و پیادهگذرها (شکا ۸( - باریک گرفتن دهانه خیابانها با کم گرفتن شماع گردش به راست - قرار دادن پیاده گذر قیل از ؟ گغادگی دهانهٌ تقاطم (در تقاطسهای بدون چراغ راهتما) حدذف جوبهای سرباز شکل ۱۷ نمونه کاهش عرض عبور پیاده‌ها با استفاده از میانه. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ چم 3 او ل 19 ضوابط طرح ‏ ۳۵ پیاده با استفاده از پیش آمدگی بیاده‌رو. د دید متقابل بیاده و سواره با استفاده از شیوه‌های زیر می‌توان وسایل تقلیه موتوری را برأی پیاده‌ها و بیاده‌ها را برای وسایل نقلیه موتوری بهتر فابل روّیت ساخت: _ تأُمین روشنایی کافی در پیاده‌گذرهای راهپای شریانی» و تأمین روشنایی کافی در سواره‌رو خیابانهای محلی -هممنوع مباختن پارکینگ حاشیه‌ای مخصوصاً در نزدیکی پیاده‌گذرها و تا : -ایجاد پیش آمدگی در محل تقاطعما و پیاده گذرها (شکل ۱۸) - رفم موانم دید مانند درختهایی که جلوی دید را می‌گیرد (شکل ۱۹) -خط کشی سفید پیاده‌گذر -موقعیت مناسب پیاده‌گذر و ایستگاههای اتوبوس واقع در دو طرف خیابان ایستگاههای دوطرف قرا رگیرد (شکل٩‏ 4 بخش ۳ اجزای‌نیمرخهای‌عرضی). 0۷۷ که 3333ووووووش: نسبت به هم؛ به نحوی که پیاده گذر در پشت انوبوسهای متوفف در -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) ا ک دا که هه که ها ره » ۵ [005 ( / ِ مایم کم مسجت : ۳ 7 7 بط ل 5 یم( ۱ 1 ] عاطق کور در میدان دید سواره ۹ شکل ۱۹ ردیف درختات در تقاطم مانع دید متقابل پیاده و سواره می‌شود ۰7 -نصب قابلوی پیش آگهی عبور پیاده ْ ٍ از شیوه‌های زبر برای تنظیم عبور پیاده و سواره استفاده می کنند: ف - چراع مخصوص عبور پیاده در تقاطعپا 7 : - چراغ دکمه‌ای عبور پیاده» که پیاده‌ها می‌توانند با فشار دکمهٌ آن ترافیک ۰ موتوری رامتوقف سازند (شکل ۲۰). - نرده مخصوص پیاده که عبور پیاده‌ها از عرض خیابان توسط آن تنظیم می‌شود ٍ - زی رگذر یا روگذر مخصوص پیاده (شکلهای ۲۲ و ۲۳و ۲۶ و ۲۵). ۲۰۳۰۳ عبور از عرض خیابانهای محلی 1 در خیابانهای محلی با به کا رگیری ضوابط هندسی و یا با استفاده از سرعت گیرء سرعت وسایل نقلیه موتوری راپایین (۳۰ کیلومتر در ساعت و با کمتر) نکه می‌دارد در این 3 خیابانسباء» پیاده‌ها مجازند که در هر تقطه‌ای از عرض خیابان عبور کنند بنابراین» تنظیم عبور 8 پیاده‌ها از عرض خیابان ضروری نیست. برای جزئّیات بیشتر به بخش ۸ (خیابانهای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳3 3 ۱ 7 نت اج سر یک ی ریم چه یا می رد و ْ : ریم ار وان ۰۹ ۸ کر ی 0 4 م۳ سوه و ۱ ۰ رکه مه 5 جد ۳ آخ هب ۰1 اد ی ۲ هم با را 0 جک ی را اماکن - هو دو کاور هر َ اه َ هه رک مدسی ایکا خیم : و رو ان رن مت اجک : ۰ راو ید با رش 8 ۳۳ج رو ار رم او از وود با پم 0 ۸ ۹ ری توا رل وان داد سا ی نوم گر کی نی رد وی مات شود اش ۳ تعگ د سهت ۳ ار 2 ایا 77 ۰ ۱ ی وا و مد رک سس 3 پا اما را وا نسم سم کید 4 کر 7۰ وس ی 5 ۱ رل ۹ . 3 ای :1 » 1 ۱ ۱ 1 ۰ ‌- سره نم تم را تا ره : 1 ی کلب مت روا ۷ ۹ سا اسمر.ر ون و ‎٩ ۱ ۱ اس ی ۰ : 1 بح ۰ ۴ ۱ سا ام 8 صص ی 5 : اج سا ً ۱ 5 ای ۱ ی بجوم ده چ + یه تیا اس : را لگود . و ۰ ه !۱ 8 ُ 1 ط عاده‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- 3 : 1 1 ۰ * ار سا 1 نیش ۰ ۱ ی بخ ۸ و و۳ ی که او ام و و بخ وا ماد ۰ ۳ و وبا ار 2 شم ۱ 1 وج مد مگ ۳ ۹ ۲ .ی سا ۱ : ب ی ۰ ۰ : ۰ را پ ۳ : وه مد اه ی هه که - رها ی 5 . - ۰ َ ین ی ۱ ل ص ۷۳۹۷ < ۹ ۱1 5 ۴ 8 ۹ َ ۹ 0 ۰ ‌ ۳ ۰ 1 نشی هی ۹ نا ی یج سحعت اب ات 1 3 اه وی یو 5 ٩ 7‏ 1 ۳ وود نی و شکل ۲۲ نمونه زیرکُذر مخصوص پیاده (4۱ رخ یا او 1 و وگو ها ی کت در کر ی هنر را و اب ار را وا دو کر ما مت ید از ۳ بل و وی و رو ار ۷ در در وی تا ۵ او و از نف یه ام 3 بوک و سا سس اگ با ابا ال 3 ما2 با لش 9 گر ۳ : حططاا ی سر سس اج ی یا سکیا را / ۹ بن ز] ۱ ال ۳4 !۱ ۹ پا یه و ت ۳ اع : رد 3 ی امک ۴ منم ۳ ,چه ۳ : رس هَ ۱ ۹ سا یی پر سوم یت سر 1 ۰ ۰ ۰ پ 5 8 ۰ 3 : 2 ۱ ی 9 نکم 9 ار یکی رو و اوه دا ها را مرا اد ۳ ۳ ام - ۳ هه سا ات ار ۹۳۹۹۸ مخ( سس مسا مسما -------- صفحهٔ بعد -------- ِ گ 3 3 تا ی یاس 6 رای مراد نی شکل ۲۵ نمونه داخل سواره‌رو ۰ ح ناگهانی» به . علاوه ب 2 روگٌذر مخصوص پیاده‌هاء نرده و توری :« پرتاب کنند خان داده که در سرعت کل خوبی قادر به کنترل وسیلهٌ نقلیه ر کاهش سرعت» رعایت ,ضو ارط ۳ یت ۹ 28۲ اون وم 5 ۹ هت ۳ : 78 9 ار سس 3 را رص پیاده راقم در راه شربانی درحه ۱ ی .۳ . ی ۰ ۰ . ی َ تک 1 : پس با | 7 ۰ ۰ ۰ خودهستند به علاوه» کنترل برخورد وسایل مر ۰ 7 ۹ 8 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۰ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) - روشنایی خیابان محلی رامطابق ضوابط تعیین شده در فصل ۱۸ بخش ۳ 9 «اجزای نیمرخهای عرضی» تأمین کتند. 1 - عرض عبور رابا استفاده از میاته کم نگه دارند در عرضهای زیاد» بهتر است 1 میانه‌ای در وسط بگذارند» تا پیاده‌ها بتوانند عرض خیایان رادر دو مرحله طی کنند. با این کار» ایمنی پیاده و در نتیجه ظرفیت زیست‌محیطی خیابان افزایش : می‌یاید. برای نمونه‌های طراحی به بخش ۸» «خیابانهای محلی» رجوع کنید - جوبهای سرباز غیرمجاز را حذف کنند. : اک -در محل خط پا رکینگ,» پیش آمدگی پیاده‌رو در نظر بگیرند. 1 : ۳ مخصوصا 1 دقت: کنند که: سسکا زی- "خاشیه و میانه مانم دید محَابل سواره و "7 پیاده نشود. 1 ,۳۰ عبور از عرض راههای شریانی درجه ۲ راههای شریانی درجه ۲ء طیف وسیعی از راههای شپری است که در انا به تنیازهای 5 وسایل نقلیه موتوری برتری داده می‌شود. برای حفظ این برتری» عبور پیاده‌ها از عرص این ۱ : راهها را تنظیم می کنند یعنی» در این راهپاء پیاده‌ها مجازند که فقط از محلپهای تعیین شده ۹ عرضص پیادهگذر باید متناسب با مقدار ترافیک پیاده در ساعت شلوع و با استفاده از : جدول ۱ تعیین شود. ولی» این عرض نباید از ۵ر۱ متر در مراکز فعالیتهای شهری و از ۱۱۲۵ 8 متر در سایر جاها کمتر باشد خط کشی پیاده‌گذر باید مطابق استانداردهای تعیین شده در نشریه شماره ‎٩۹‏ دفتر تحمیقات و معیارهای فنی سازمان برنامه و بودجه انجام گیرد. (تقاطعپا)» تعیین شده است. در اینجا ضوابط عمومی پیاده گذرهاء و همچنین ضوابط مربوط به : . 8 : ل پیاده گذرهای واقم در فاصله بین تقاطعپا تعیین می‌شود. 1 انجام خط کشی مخصوص پیاده ساده» ارزان» و سریع است. .به این دلیل» غالبا مورد استفادهٌ بی‌رویه و نایجا قرار می‌گیرد. تأکید می‌شود که خط کشی به به تنهایی به بهبود ایمنی ِ پیاده‌ها کمک نمی کند برعکس» گاهی از ایمنی پیاده‌ها در عبور از عرض خیابان می‌کاهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ : ضوابط طرح ۳۱ ۱ تجربه نشان داده که رانندگان وسایل نقلیه موتوری با دیدن خط کشی» از سرعت وسیله نقلیه خودنم ی کاهند اگر خط کشی مخصوص پیاده بدون رعایت ضوابط دیگر انجام گیرده احساس ایمتی بی‌پایه‌ای به پیاده‌ها می‌دهد؛ و به همین دلیل خطر عبور از عرض خیابان را برای آتها بیشتر می‌کند تا کید می‌شود که از اصول و ضوابط تعیین شده در این آیین‌نامه باید با به کار گرفتن شم مهندسی استفاده کنند اگر رعایت ضوابط تعیین شده عملی نیست» بهتر است از انجام خط کشی مخصوص پیاده خودداری شود : کاهش دادن عرض عیور پیاده‌ها موْثرترین و عملی‌ترین طریق افزایش ایمتی آنها در راههای شربانی درجه ۲ است. تا آنجا که بشود باید از عرض عبور پیاده در محل پیاد‌گذرها. ... بکاهند برای این کار» یک شیوه در نظر گرفتن پیش آمدگی در محل پیاده‌گذر است. . :1 8 ص ۱ شکل۱۸ طرز کاهش عرض در محل تقاطم و همچنین در محل پیاده گَذْر رانشان می‌دهد از این طرح در مواردی می‌توان استفاده کرد که خط پارکینگ وجود دارد علاوه بر کاهش ِ ص ۳۳۳ ص ۱ سس عرض عبور فایدهٌ دیگُر پیش امدگی» جلوگیری کردن از پارکینک غیرمجاز در محل پیادهگٌذر است. 8 ز 7 ۰ 2 ۰ . ۰ 8 َ شیوهٌ دیگر در نظر گرفتن میانه در این راهنها ست (شکل ۱۷). برای جزئیات طرح میانه ۱ به فصل ۷ بخش «اجزای نیمرخهای عرضی» رجوع کنید میانه در محل پیاده‌گذر باید براء,- تأُمین روشنایی کافی در محل پیاده گٌذرء مطابق استانداردهای تعیین شده در فصل ۱۸ سس ۰ ۰ ۰ 3 .۰ ۳ بخش «اجزای نیمرخهای عرضی)» الزامی است.اگر روشنایی خیابان برای تامین این استانداردها کافی نیست» باید در دو طرف پیاده گٌذر چراغهای اضافی نصب کنند ۰ 9 8 1 ی ی ساعت بیشتر است» پیادهگٌذر را باید به چراغ راهتماء یا چراغ دکمه‌ای مخصوص پیاده‌ها مجپز کنند اگر نصب این چراغها عملی نیست» باید با استفاده از سرعت گُیرها (به بخش َ سس خیابانهای محلی رجوع کنید) سرعت حرکت وسایل نقلیه راقبل از رسیدن به پیاده‌گذر کاهش دهند (شکل ۲۹ ٍ اگر سرعت ۸۵ وسایل نع نقلیه موتوری» در اوقات خلوت شبانه روزء ین ۶۰ تا ۵۰ ِ کیلومتر در ساعت است؛ پیاده گذر را باید به چراع راهنماء چراع دکمه‌ای مخصو ص پیاده‌هاء -------- صفحهٔ بعد -------- ار ف 1 یر کر ۳ که 5 ٍ ۱ 9 ارس سم 3۳ اجص ی کتک ۱ ۳۳-۳۳۳۳ ] شکل ۲۹ نمونه طرح ورودی زی رگذر مخصوص پیاده (4۲ اد رگا ی 1 اچصمحخجست .ی ٍ اقا کون ! | و 7 سیر ۷ ۹۷ هم واگ کم ۴ تج ۱۳۳۳۳۳ مش رشستععیی شکل ۳۰ نمونهٌ طرح ورودی زی رگذر پیاده با تر کیب پله و شیبراهه -------- صفحهٔ بعد -------- ان 4 ضوایط طرح ۲۳" عبور از ۰ ر٩‏ متر بیشتر نباشد در رعایت این ضابطه» عرض خط مخصوص گردش به چپ را جزء عرض عبور منظور نکنید در صورت بیشتر بودن عرض عبور» می‌توان در محل پیاده‌گذر سکویی به عرض حداقل ۱۱۵ متر و بهتر است به عرض حداقل «ر۲ مترء قرار داد؛ تا پیاده‌ها بتوانند عرض خیابان رادر دو مرحله طی کنند در تقاطعهای با چراغ راهنماء پیاده‌گذر به فاصله ۰ر۱ متری خط ایست و در جلوی آن گذاشته می‌شود. در تقاطعپای بدون چراغ راهنماء بهتر است که خط کشی رادر محل گشادگی دهانه خیابان قرار ندهند بلکه» آن رادر نزدیکترین مقطعی که عرض خیابان به علت تقاطم عریضتر نشده قرار دهند ولی فاضله پیناده کَدَر تا محل تقاطم نباید از ۱۰ متر ۱ بیشتر باشد زیراء در این صورت» مورد استفادهٌ پیاده‌ها قرار نمی گیرد ‏ " در تعیین موقعیت پیاده گذر باید وضعیت عبور از داخل پیاده‌رو به داخل سواره‌رو را دقیقاً در محل بررمی کنند. پیادهگذر رادر محلی قرار دهند که عبور از آن برای پیاده‌های ۹ سالم و همچنین معلولین جسمی عملی و آسان است. گذاشتن پیاده گذر در مقابل جویهای ۱ سرباز و یا پلهٌ بلندتر از ۳ سانتیمتر ممنوع است. جدول کنار خیابان رادر محل پیاده‌گذر باید به صورت شیبراهه در آورندء تا برای عبور معلولین جسمی مناسب باشد (شکل ۷ برای جزئیات طرح شیبراههٌ مخصوص معلولین جسمی به بند ۵.۸ بخش ۳ «اجزای نیمرخهای عرضی») رجوع کنید در مناطق مرکزی شهرها و در سایر مراکز فعالیتهای تجاری که تردد پیاده‌ها از عرض خیابان زیاد است» بهتر است عبور پیاده‌ها از عرض خیابانهای شریانی را با استفاده از نرده‌های پیاده تنظیم کنند (شکل ۱ ۲). نرده را می‌توان در وسط خیابان و یا در دوطرف ان نصب کرد نرده‌گذاری در دوطرف» از توقف غیرمجاز وسایل نقلیه برای سوار و پیاده کردن مسافرء و همچنین از پارکینگ غیرمجاز در داخل پیاده‌رو جل وگیری می‌کند؛ اماء وجود راههای اتصالی (راهپای ورود و خروح وسایل نقلیه موتوری) باعث بریدگی نردهکشی و در نتیجه کاهش خاصیت کنترل‌کنندگی آن می‌شود ارتفاع نردهٌ مخصوص پیاده در راههای شریانی درجه ۲ معمولی (غیر از راههای شریانی درجه ۲ که اطلاق نام بزرگراه به آنپا مرسوم شده) نباید از ۲۵ر۱ متر کمتر باشد طراحی نرده باید به نحوی باشد» که بالا رفتن از ان ساده نباشد ( شکل ۲۱ راببینید). -------- صفحهٔ بعد -------- امه طراحی راههای شهری (۱۰) متا در مواردی که به دلیل میزان اهمیتی که به نقش جابجایی می‌دهنده تأمین ایمنی کافی: برای عبور همسطح پیاده‌ها از عرض راه» در فاصلهٌ بین تقاطعهای باچراغ راهنماء عملی نیست؛ باید زیرگذر با روگٌذر مخصوص پیاده در نظر بگیرند. برای ضوابط آن به بتدهای ۳ و ‎٩.۳‏ همین فصل رجوع کنید همچنین» در مناطق مرکزی شهرهاء یا در سایر مراکز فعالیتهای تجاری که تنظیم عبور همسطح پیاده‌ها از عرض خیابان ساده نیست» یا در مواردی که حفظ کار یی ترافیکی خیابان شریانی ایجاب می‌کند؛ گاهی» راء‌حل مناسب در نظر گرفتن زی رگذر یا روگذر مخصو ص‌ پیاده است. -------- صفحهٔ بعد -------- : ۳ عبور از عرص راههای شریانی درجه ۱ : در راههای شریانی درجه ۱ برتری رابه حرکت سربع وسایل نقلیه موتوری می‌دهند. رعایت 7 این برتری ایجاب می‌کند که عبور پیاده‌ها از عرض این راهها به صورت غیرهمسطح انجام | گیرد عبور همسطح پیاده‌ها از عرض راههای شریانی درجه ۱ با نقش این راهها و همچنین ٍ با استفاده بهینه از سرمایه گذاریی که در احداث آنها شده مغایرت دارد برای استفاده صحیح ۱ از این راهپاء باید از دسترسی پیاده‌هاً به سواره‌رو تا آنجا که بشود جلوگیری کنند به این دلیل» عبور همسطح پیاده‌ها از عرض راههای شریانی درجه ۱» حتی در تقاطعهایی که با ۱ : مشکل اصلی در تنظیم عبور پیاده‌ها از عرض این راهها این است که پُیاده‌ها نسبت به طولانی شدن قاصله و تغییر ارتفا ع حساسیت بسیار نشان می‌دهند به این علت» زی رگذرها یا 5 روگذرها معمولاً مورد استفاده قرار نمی گیرند» مگر آن که از عبور هنسطح پیاده‌ها از عرض راه با استفاده از موانع فیزیکی جلوگیری کنند. بنابراین» طرح زیرگذر یا روگذر محخصوص پیاده باید با طرح کنترل عبور همسطح پیاده‌ها از عرض راه شریانی درجه ۱ همراه باشد. ارتفا ع نردهٌ مخصوص پیاده در راههای شریانی دزجه ۱ راهپای شریانی درجه ۲ | 8 اصلی» که اطلاق نام بز رگراه به آنها مر سوم شده نباید از ۸ر۱ متر کمتر باشد ارتفا ع دیواره و یا نردههٌ حافظ برای کنترل عبور پیاده‌ها از عرض راه شریانی درجه ۱ : کافی نیست. می‌توان با نصب نرده در روی دیوارهٌ حافظ به نحوی که مجموع ارتفا ع دیواره 1 و نرده از ۸۰ر۱ کمتر نباشده» دیوارهٌ حافظ رابرای عبور پیاده‌ها غیرقابل عبور ساخت.یاء ۹ می‌توان با نصب نردهٌ پیاده به ارتفاع حداقل ۱۱۸۰ متر در داخل میانه یا دوطرف راه» از ۱ دسترسی غیرمجاز پیاده‌ها به راه جلوگیری کرد. همچنین» می‌توان با احدأث دیوار معمولی به همین ارتفاع در دوطرف رام از دسترسی غیرمجاز پیاده‌ها به سطح راههای شریانی درجه ۱ ۹ و مشابه جلوگیری کرد 3 راههای پایین گذر از نظر تنظیم عبور پیاده‌ها دارای دو مزیت اصلی‌اند: اولء اختلاف ..: ۱ ارتفا ع این راهها با سطح خیابانهای اطراف» از دسترسی غیرمجاز پیاده‌ها به سطح راه جل وگیری می‌کند. تانیاً؛ پیاده‌ها می‌توانند» بی آنکه ناچار به تغییر ارتفاع شونده» از طریق 2 پلهای مخصوص پیاده از روی راه عبور بگذرند. بنابراین» از نظر رعایت حال پیاده‌ها و ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) همچنین سایر مزیتهای راهپای پایین گذر» راههای شریانی درجه ۱ راباید در داخل شپرها ۱ به صورت پایین گٌذر بسازند در مواردی که به علت وجود آب زیرزمینی یا سایر مسایل ۱ ۱ اجرایی» پایین بردن کل ارتفاع آزاد مشکل و غیرعملی است» باید سعی کنند که کف راء 1 حداقل حدود ۰ر۲ متر پایینتر از کف خیابانهای اطراف آن باشد تا دسترسی پیاده‌ها به راء : شریانی درجه ۱ کنترل شود همچنین» مقدار تغییر ارتفا ع برای پلهای مخصوص پیاده‌ای ک 1 در عرض راه گذاشته می‌شود تا حد امکان کاهش یابد ِْ مساله عبور پیاده‌ها از عرض راههای شریانی درجه ۱ء یکی از اجزای اصلی طرح این 7 ٍ راهپاست. این مسأله را باید در طرح راه کاملاً بررسی کنند تأسیسات لازم برای عبور راحت وایمن پیاده‌ها از عرض راء؟ و همچنین نحو؛ کننرل دسترسی غیرمجاز آننپا به ره به عنوان ۱ ( ۱" فراهم ساختن عبور غیرهمطح پیاده‌ها از عرض راههای عبوری که از داخل آبادیها و سس پ شهرهای کوچک می‌گذرد» به دلیل محدودیت منایم مالی» معمولاً عملی نیت. در این ۱ موارد باید با به کار گیری شیوه‌های کاهش سرعت (به بخش خیابانهای محلی رجوع 1 ِ : کنید) عملکرد راه شریانی رادر داخل آبادی و شهر به خیابان محلی تبدیل کنند تا عبور را پیاده‌هاً از عرص راه به هیچ کنترلی نیاز نداشته باشد. ۱ اگر محل عبور پیاده‌ها از عرض راه موضمی و کاملاً مشخص است» و پیاده‌ها جز در : نقاط معین» از عرض راه عبور نمی‌کنند»ء می‌توان با استفاده از سرعت گٌیر (به بخش خیابانهای محلی رجوع کنید) سرعت حرکت وسایل نقلیه رادر آن نقاط کاهش دادء و ۱1 پیاده کٌذر با ضوابط تعیین شده در بند ۳.۲.۳ در نظر گرفت. اگر نعوان عبور ایمن پیاده‌ها از عرض راه عبوری را تنظیم کردء باید مطابق دستور داده شده در پاراگراف قبل» عملکرد راه را در داخل آبادی و با شهر به خیایان محلی تغییر دهند. ٍ 3 ال ۳ اصول کلی زیرگذر و مخصوصاً ورودی آن باید از نظر بصری زیبا و جذاب باشده تا پیاده‌ها به استفاده از -------- صفحهٔ بعد -------- 7 : ضوایط طرح ۰ ۲۷ ام - ورودی زبرکُذر راباید با طراحی زیبا و ساده به محیط اطراف ان پیوند بزنند ۳ ۰ ۰ ۰ .۰ ۰ ۰ - گوشه‌های تند که مخفیگاه ایجاد می‌کند در نظر نگیرند» و ورودی و داخل سس أ زیرکَذر رابه خوبی روشن کنند : - پوشش کف و دیوارها و سقف به نحوی باشد که نظافت و شتشوی آنجا آنها اسان نباشد. 5 - تخلیه آب بارش به خوبی انجام گیرد. -طرح چنان باشد که نشستن افراد در داخل زیرگذر آسان نباشد شکل ۳۱ نمونهٌ طرحی است که ضوابط فوق در مورد آن رعایت شده است. ۱۳۳۳ موقعیت 1 زیرگذر را باید در امتداد کوتاهترین مسیر اصلی پیاده‌ها قرار دهند به منظور صرفه‌جویی در 8 ۰ اس -------- صفحهٔ بعد -------- 1 6۳ 7 5 11 001110111110 ی وان 11011 0 : ۰ شکل ۰ نمونهٌ طرح ورودی زیر گذر پیاده با تر کیب پله و شیبراهه -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ی درد و - ارحص سر او لا ید موم ها مق رس ۰ ضوابط طزح ‏ ۲۹ 1 پا میا ص مواردی ممکن است وضعیت خاص محل یا رعایت ضوابط دیگر ایجاب کند که امتداد نسبت به محور راه رابه ۹۰ درجه نزدیک بگیرند. زیرگذر باید به صورتی طبیعی در امتداد مسیر خر کت پیاده‌ها واقم باشد» تا مورد استفاده قرار گٌیرد از این نظر طرح ورودی زیرگٌذر اهمیت زیاد دارد. طرخ ورودی باید چنان باشد که زیرگٌذر به عنوان قسمتی از امتداد طییعی مسیر پیاده‌ها به نظر آید. در مواردی که پیاده‌ها به طور طبیعی به زیرگذر هدایت نمی‌شوندء»برای تنظیم عبور پیاده‌ها و جلوگیری کردن از عبور همطح آنها نصب نرده‌های پیاده ضروری است. ۳ ی ی 1 ی ی اس جز در مواردی که زیر گذر به دلیل موفعیت ان مورد استفادهٌ معلولین جسمی قرار نمی گیرده . ۱ 1 - ط سس یا امکان عبور معلولین جسمی از عرض راه در نقطه‌ای دیگرء در نزدیکی زیر کُذّرء فراهم است؛ زی رگٌذر باید برای معلولین جسمی که از صندلی خر خدار استفاده می‌کنند قایل عبور ای قلح دا یا با نا وی سم ۰ ۱ مومس ون و و وس و و رای ی جر بوسحم ض ری رو با سوم او امس رم یلا و تن و وخ و رو اش هرت ۳۹۳ پا تس دا بو ایو ود ۴ص رس اسهم مایا از ۳۹۹ مسج کب سس ِ جیهم سس یو ی ‎٩‏ ال" ررایتا ای ایور ماود کم پجووو ۰ ای تم کاری توجه کنید -------- صفحهٔ بعد -------- 4 باشد به این منظور» تغییر ارتفاع در زیرگذر باید توسط شیبراهه انجام شود. علاوه بر قابل ی ۹ : دسترس کردن زیر گٌذر برای معلولین جسمی» شیبراهه از این نظر نیز به پله برتری دارد که با ْ استفاده از آن بهتر می‌توان مسیر پیاده در زی رگٌذر رابه صورت بخشی از امتداد طبیمی فیسمر های پیاده جلوه داد. ۹ در بازارهاء مراکز خریدء و سایر نقاط پر آمد و شد پیاده‌هاء از نظر رعایت حال پیاده‌های : غیرمعلول» گاهی علاوه بر شیبراهه» پله نیز در نظر می گیرند در این.موارد» یک راه‌حل میانه ۹ برای کوتاه کردن مسیر پیاده‌های سالم» اتصال پله به وسط شیبراهه است» به نحوی که این 1 : پیاده‌ها می‌توانند قسمتی از تغییر ارتفا ع رابا پله» و قسمتی رااز طریق شببراهه طی کنند ۱ 1 از نظر راحتی پیاده‌هاء تغییر ارتفا ع را باید کم نگه دارند بنابراین؛ ارتفا ع زیرگذر رانباید ۰ : ات ۰ - ۰ ۰ یی ۹ 1 ۳ بیشتر از اندازهٌ لازم بگیرند همچنین» گاهی می‌توان با بلندتر گرفتن کف جاده» بخشی از ل تغییر ارتفاع زی رگٌذر را تأمین کرد به این ترتیب» از مقدار تغییر ارتفا ع برای پیاده‌ها کم کرد. : ۳ اندازه‌های نیمر خ عرضی : : :۱ ۰ - 5 7 ی حذاقل عرض و حداقل ارتفا ع زی رکُذر برحسب طول آن در جدول ۳ تعیین شده است. ۹ عرضهای تعیین شده در آین جدول» حدافل مطلق است» و در وضعیتهای زیر باید عرض رااز 7 ی در ِ حداقلهای تعیین شده در جدول فوق بیشتر بگیرند: بر -به علت ترافیک زیاد پیاده» عرض حداقل کافی نیست» و براساس ضوابط تعیین | شده در بند ۳۰۱۰۳ عرض زبادتری لازم است. ۹ - دوچرخه‌ها نیز از زیرگذر استفاده می‌کنند ضوابط استفاده دوچرخه از زیرگذر 5 : - زی رگذر به عنوان پاساژ طراحی می‌شود. در این صورت» عرض زیر کَذر را باید با ّ توجه به مقدار تردد پیاده‌ها» و همچنین» وضعیت پاماژ تغیین کنند در این ۰ ۱ 8 ]1 موارد» عرص زیر کٌذر نباید از «ر٩‏ متر کمتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ضوابط طرح ۵۱ . ۱ : ۱ [ کمتر از ۲۵ متر ۰ر۳ ۳ر۲ ۵ متر و یشعر ۵ر۳ ٩ر۲‏ : ۹ از نظر احساس ایمنی» پیاده‌ها باید بتوانند تا فاصله 4 متری خود را ببینند برای تأأمین این ل دید گوش‌ها را باید با شماع ۵ر؛ متر گرد کنندء یا آنها رایه صورت پخی «ر؛ متری در : ۹ ۳ استفاده دوجرخه‌ها از زیرگذر : رعایت این اصل در همه جا ضروری است که مسیر پیاده‌ها و دوچرخه‌ها باید به طور فیزیکی از هم جدا باشد برای تأُمین این جدایی» قرار دادن جدول به ارنفاع ۵ تا ۱۰ سانتیمتر کاففی 8 ِ است. دوچرخه‌رو باید در کف پایین‌تر قرار گیرد (شکل ۳۲). چنین جدولی به علت ارتفا ع ۳ کم خود موجبی برای در نظر گرفنن اضافه عرض برای میر دوچرخه و پیاده نیست. 1 : ۹ سس : 2 ان اندازه‌های حدافل برای زیرکُذر مخصوص پیاده و دوچرخه در شکل ۲ تعیین شده است. اگر « : میزان ترافیک بیاده ایجاب کندء مطابق ضوابط تعیین شده در بند ۳.۱.۲ همین بحش» بیاأده‌رو را باید عریضتر بگیرند : ۵ تا ۱۰ مانتی‌متر ل اختلاف ارتفاع ّ 2 ۳ ۳ 2 ۱ ٍ پیاده‌ر و ٍ دوچرخه‌رر ٍ اس حداقل «ر۲ هتر , یک طرفه: حدافل «ر۲ هر َ شکل ۳۲ تیمرخ عرضی و اندازه‌های استاندارد زی رگذر پیاده و دوچرغم -------- صفحهٔ بعد -------- 1 7۲ آبین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) 1 ۱ کیلومتر در ساعت) فراهِم باشد (بتد 4 بخش ۱۱ مسیرهای دوجچرخه). [ سازهٌ یکپارچهٌ اصلی زیر گٌذر رامی‌توان به صورت قطعات پیش‌ساخته طراحی کرد و ساخت. پیش‌سازی علاوه بر صرفه‌جویی» به اجرای کار سرعت می‌بخشده و ان موضوع مخصوصا در احداث زیرگَذّر در راهپای موجود اهسیت دارد از نظر پیش‌سازی» بپتر است زبرگذرهای مختلف راتا حد امکان همان انتخاب کنند؛ مگر در مواردی که به علت ۱ 7 : طولهای مختلف رابا قرار دادن قطعات ۰ ر۳ متر در کنار یکدیگر به‌دست آورد 1 برابر عرض زیر گذر بگیرند در مواردناچاری می‌توان این عرض را کمتر و تا حداقل ۷۵ر۱ اگر شیبراهه و پله رابا هم در نظر می‌گیرند» عرض آزاد شیبراهه نباید از ۲۵ر۱ متر 3 شیب طولی شیبراهه نباید از ۱۰ درصد بیشتر باشد.» و بهتر است که از ۸ درصد بیشتر 7 نشود برای تغییر ارتفااع بیش از ۵ ر۳ متر باید پا گرد در نظر بگیرند» به نحوی که تغییر ارتفاع 1 ۳ بله ۱ ۰ ۰ ۰ سر : 1 8 ۰ ۰ - ۰ بچتر است عرض پله‌ها برابر عرض زیر در باشد. در مواردی که نمی‌توان این عرض را فراهم -------- صفحهٔ بعد -------- ضرابط طرح ۵5۳ حالعی نباید از عرض زیرگذر کمتر باشد 8 ارتفا ع پله نباید از ۱۸ سانتیمتر بیشتر و از ۵ر۱۲ سانتیمتر کمتر باشدعرض کف پله ۹ و + ۲۲ 1 [1 کف پله نباید لیز باشد و پا هنگام خیس شدن لیز شُوّداّلبه‌های پله نباید گرد شوند قبل ۱ از رسیدن به پله» در فاصله ۵ر» تا ۰ر۱ متری شروع آن» باید با تغییر دادن بافت کف‌سازی» [: نزدیک شدن به پله را برای نابینایان مشخص کننداگر کنار پله باز استء» باید پاخور در نظر ۱ بگیرندء تا نابینایان با عصا زدن به آن» حد پله را تشخیص دهند (شکل ۳4۸). ۱ مقدار تغییر ارتفاع در فاصله بیّن دو پاگرد نباید از ۸ر۱ متر بیشتر باشد» و بهتر است که ۹ ۱ از ۵ر۱ متر بیشتر نباشد. طول با گرد نباید از ۲۵ر۱ متر» در امتداد محور پله» کمتر باشد در 1 مواردی که پله ۹۰ درجه می‌پیچد طول پاگرد را برابر عرض پله بگیرند. | برای شیبراهه‌هابی که شیب طولی آنها ۵ درصد با بپیشتر استه و برای ول بل‌ها بای یس دستگرد در نظر بگیرند (شکل ‎.)۳٩‏ اگر عرض شیبراهه یا پله «ر۳ متر یا بر بیشتر است» در هر 1 دوطرف» و در غیر این صورت» فقط در یک طرف» دستگرد در نظر بگیرند ارتفاع دستگرد؛ که مقدار آن از محل لبهٌ پله‌ها و از کف شیپراهه اندازه گرفته می‌شود» باید بین ۷۵ار۰ تا -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ آین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) لد 1 اد ۱ ۱ 9 چِ : ۳ ۹ 5 و ۹ و همم هت ور مت ۹ 4 ت ا ها ۱ ادا ۱ ۱ ۱ ارتقاع پله کت ن» اگر از کوجکتر از ۱۶ مانتی‌هتر است. باید: : 11 ار ۱ + ]۲11 ٍ اگر ]1 بزرگتر با هساری ۱4 مانتی‌هتر است. ناید: 1 مانتی‌هتر ۳۰ < 13 ۰ ۹ 13 + ۲1۱ 1 مانتی‌سر در۱۲ < 11 << ۱۸ . شکل ۳۳ اندازه‌های استاندارد پله در مسیرهای پیادم با ال متر باشد. دستگرد باید با مقطم لوله‌ای ساخته شود» و قطر ان از ۵ر۳ سانتیمتر بیشتر 7 ۳ر. متر قبل از پله شروع شود» و تا ۳ر۰ متر بعد از خاتمه پله ادامه پیدا کند. در بالای پلکان. _» ۳ ود میله دستگرد را موازی با کف بگیرند شکل ۳4 رانگاه کنید ۰ ۳ تخلیه آبها : ۰ ۱ ۱ رت ی به منظور تخلیهٌ آبهایی که وارد زیر کُذر می‌شود» کف آن راباید با شیب عرضی ۳تا ) 1 درصد از وسط به دو طرف لبه‌ها شیب دهند تا آیها در کنار جدول واقع در لبه‌ها جاری شود (جوبک). کف زیرگذر باید دارای شیب طولی بین ۵ر۰ تا ۷ار۰ درصد در یک جپت باشد. ژ تا آیهای جمع شده در لبه‌ها به طرف دریچهٌ چاهک تخلیه آب هدایت شود. چاهک را باید. و در محلی قرار دهند که پاک کردن آن مانم رفت و آمد پیاده‌ها نود -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۰۳۰۳ ناز ۱ ضوابط طرح ۵۵ : نج ۳ دستگرد به قطر ۵ر۳ سانتی‌متر ۱ ی _ : ّ ۹ ۳ ۱ ۱ پاخور ۷ نابینایان را از له / بله باخبر کند شکل ۳۸ جزئیات نصب دستگرد و پاخور برای پله‌ها ۰" قرار دادن جوب یا جوبهای مغلثی و مجاری شیار مانند و نظایر آن که محل جمع شدن .. آشغال و ماندن و گندیدن آبها است مجاز نیست. اگر شیب‌بندی کف به نحوی است که ار ۱ سس ص ۳ سم خاتمهٌ پله‌ها حداقل ۰ر۱ متر فاصله باشد : سر َ در زیرکٌذرهایی که دو چرخه‌رو وجود دارد» پیاده‌رو باید با شیب عرضی ۲ درصدبه طرف دوچرخه رو شیب داده شود» و دوچرخه‌رو را به شیوه بالا شیب‌بندی کنند (شکل ۳۲). سر در نا زک کاری زیر گذرها اصول زیر را باید رعایت کنند: - خرابکاری و دستکاری اسان نباشد - جالب و جداب باشد این موصوع مخصوصاً در ورودیپا اهمیت دارد - نظافت و شستغو اسان باشد : جنس نمای دیوارها باید چنان باشد که اولاً یادگأری نوشتن و خرابکاری آسان نباشد» صاف و چه دانه‌دار» سفیدکاری» 1ج رکاری,» و یا قطعات پیش ساخته مناسب نیست. و از -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۶ این نامه طراحی راههای شهری (۱۰) ۱ ٍ 1 نماسازی برای داخل زیرگٌذر است.نماسازی داخلی را باید در ۰« ر۱ متری دهانه زی رگذر قطنم . ‌ ص : کننده و از آن نقطه به بعد داخل زیر کَذر رامطابق نمای قسمتهای بیرونی ان نماسازی : ۹ ِ کنند زیراء نماسازی داخلی در مقابل عوامل جوی دوام کافی ندارد. : ۹ کف‌سازی زب رگذر باید مانند کف پیاده‌رو و راه‌پیاده یا دوچرخه‌ای باشد که زی رگٌذر در َ امتداد آنها واقع است. کف باید قابل شستشو بوده و لیز نباشد و با خیس شدن لیز نشود ٍ : رنگ سقف باید روشن باشد رنگ آمیزی بهترین شیوه نماسازی سقف است.از : ِ از سقفپهای کاذب نباید استفاده کنند : را ی قُ ۳ روشنایی 8 | : تأسیسات روشنایی باید چنان طراحی شوند که دستکاری و خرابکاری آنها آسان نباشد ۰ ۱ ۱ 1 شدت روشنایی باید دست کم برابر استانداردهای تعیین شده در جدول ۱۶ بخش ۳ «اجزای : مزیتهای اصلی روکُذر در مقایسه با زیر کُذرء ارزانی و همچنین ساده و سریم بودد اجرای 3 آن است. به آین علت» بیشتر روگٌذر می‌سازند ۹ پایین بیایند و به این علت» روگذرها غالبا مورد استفاده قرار نمی‌گیرند مگر آن که با نصب اه موانم فیزیکی از عبور همسطح پیاده‌ها از عرض راه عملا جلوگیری شود. ۱ : سس عیب اصلی دیگر این است که روگُذر به صورت جسمی خارجی و تحمیلی به نظر ۱ سا 2 1 می آید» و این مطلب به زیبایی بصری محیط لطمه می‌زند مگر ان که روگذر به صورت وا طبیعی در محیط خود جا بگیرد.معلاء روگذر واقم در روی راههای پایین گذرء رو گٌذری که 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ضوابط طرح ‏ ۵۷ 8 ارو به عنوان جزیی از یک سیستم مجزای پیاده طراحی می‌شودهء و روگٌذری که ساختمانهای دو یک مزیت اصلی روگذر بازبودن اطراف آن است که به پیاده‌ها احساس امنیت می‌دهد اگر بستن دو طرف و سقّف‌دار کردن روگذر این مزیت را از بین می‌برد» نباید انجام گیرد به علاوه مسدود کردن روگذر گاهی تأثیر نامطلوب آن رادر زیبایی بصری محیط افزایش می‌دهد ۲.1.۳ دسترسی سس 1 روگذر باید به طور طبیعی در امتداد کوتاهترین مسیر پیاده قرار گیرد و با نردهکشی از عیور ۰ - اس ۹ ۱ ی 3 پیاده‌ها از عرض راه در سایر قسمتپا جلوگٌیری کنند. در غیر این صوارت» روکُذر معمولا مورد استفاده قرار تمی گیرد. ی ۹ ی ۰ جز در مواردی که روگذر به دلیل موقعیت ان مورد استفاده معلولین جسمی فرار م2 8 س سا نمی گیرد» یا امکان عبور معلولین جسمی از عرض راه در نقطه‌ای دیکر و در نزدیکی روگذر : فراهم است» روگذّر باید برای معلولین جسمی» که از صندلی چر خدار استفاده می‌کنند» قابل : ارتقاع روگذر را نباید از حداقلپایی که برای تأمین ارتقاع آزاد لازم است» بیشتر 7 . را سس بگیرند در راههای شریانی درجه ۲ ارتفاع راد راه» در ریر روکذر ۷۵ر؛ مترء و در راههای شریانی درجه ۱ این ارتفا ع ۲۵ر۵ متر تعیین می‌شود. شکل ۵ روگذری رانشان می‌دهد که کف آن همسطح مسیرهای پیادهٌ دوطرف است. این وضعیت با پایین بردن کف راه واقع در زیرٍ روگذر ممکن شده است. چنین روگذری» هیچیک از عیبهای روگذرها رانداشته و گزینه برتر برأی عبور پیاده‌ها از عرض راه است. در مواردی که وضعیت طبیعی چنین امکانی را می‌دهد. روگذر از هر نظر به زیرگذر برتری دارد. ۳.4.۳ اندازه‌های نیمرخ عرضی حداقل عرض آزادٍِ روگذر ۲۵ر۲ متر است با این عرض» عرض مفید ۲۵ر۱ متر (۵ر۰ متر 74 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۸ آیبن نامه طراحی راههای شهری (۱۰) اش ۹ 1 9 1 فاصله در هر طرف تا نرده) خواهد بود. اگر مطایق ضوابط تعیین شده در بند ۳۰۱.۳ این عرض ٍ برای ترافیک پیاده کافی نیستء باید مطابق همان بند عرض مفید را بیشتر بگیرند با عرض 1 _ - ص. ۱ سم ۵ مقابل هم بگذرند اگر دوچرخ‌ها از روگٌذر استفاده می‌کنند» باید مسیر آنها از مسیر ق پیاده‌هاء با اختلاف ارتفا ع ۵ تا ۰سانت. تیمتر» جدا باشد عرض روگٌذر در این موارد باید یف متر کمتر باشد برای کمک به حر کت دوچرخه‌هاء دوچرخه‌رو رادر سمت خارجی ۵ ِ ء سس 1 پله و شیبراههٌ روکٌذر باید مطابق ضوابطی که برای پله و شیبراهه‌های زیر گذرها تعیین شده طراحی شود. به بندهای ۷۰۳.۳ و ۸.۳۰۳ رجوع کنید. -------- صفحهٔ بعد -------- ضوابط طرح ۵۹ آجدار کردن صفحات فلزی از این بایت کمکی نمی کند زیراء اج آنها پس از مدتی سائیده از شده و کف لیز می‌شود. به علاوه» کفپای فلزی بدنماست. ۳ . سس ی ۱ اس ۹ : 1 در نظر گُرفتن دستکرد مطابق ضوابطی که برای زیر گٌذرها تعیین شده ضروری است. به بند اس ۹-۳۳ رجوع کنید پچ ۵.۳ فضاهای شهری مخصوص بیاده‌ها راههای مخصوص پیاده» در ت ر کیب با انواع فضاهای شهری به صورتهای زیر در می آیند: ٍ - خیابان مخصوص پیاده (شکل ۳۹) ِ راسته بازار (شکلهای ۳ و ‎)٩ ۱ ٍ - بازار (زشکل ۳۷) ز) اه میدانگاه (شکل ۳۹) ۰« یه 1 بازا رگاه ْ - منطقه مخصوص پیاده‌ها (زشکل ‎)٩۰ جون در فضاهای شپری مخصوص پیاده» میرهای پیاده با فضاهای اطراف نر کیب ۳ می‌شود» در طراحی آنها همکاری مهندس معمارء طراح منظرسازی» طراح شهری» و ات مهندس ترافیک ضروری است. در طرح این فضاها اصول زیر را باید رعایت کنند: 1 - توجه به جزئیات ساختمانی ْ - توجه به مبراشهای معماری موجود 1 - توجه به مبانی طراحی فضاهای شهری به جزئیات عملکردی راههای مخصوص پیاده به شرح زیر باید توجه کنند: -------- صفحهٔ بعد -------- اد ۰ شهری (۱۰) شکل ۳۹ نمونه خیابان مخصوص پیادم دسترسی پیاده‌ها به وسایل نقلیهٌ عمومی» نحوهٌ استفاده از این وسایل در خیابان و صوص پیاده‌ها؛ و همچنین» نحوهٌ عبور وسایل نقلیه جمعی از داخل خیابانها با صوص پیاده‌ها بررسی شود فاصله پیاده‌روی تا محل ایستگاههای وسایل نقلیه بطالعه کنند. ط مسیرهای پیاده با پارکینگ وسایل نقلیه موتوری باید مطالعه شود در خارج از صو ص پیاده‌هاء به تناسب هدفپای طر ح و وصضصعیت اجتماعی استفاده کنندگان از س ۳ برای سواریهای شخصی پار کینکگ جمعی در نظر بگیرند بناها باید به وسایل نقلیه موتوری حمل کالاء» و همچنین به وسایل نقلیه اضطراری داشته باشند برای حمل کالا » یک راه‌حل مناسب برای بازارها و خیابانها و صوص پیاده‌ها این است که در ساعاتی از شبانه روزء ورود وسایل نقلیهٌ موتوری را رند مغلاء در فاصله ساعتهای تا ‎٩‏ صبح می‌توان ورود وسایل نقلیه به -------- صفحهٔ بعد -------- ایا زا ۹7" , ۰« ۹۰۰ ۶ ۰ 1 4 هام ۰ 1 9 ۰ ۰ را ها 5 ۶ 0 ۳ ۰ ۰ رورت / 5 ۱ 7 6 مهو + ود ۹۷۰ ۰ ۰ شکل ۳۷ نمونه بازار. : خیابانهای مخصوص پیاده را آزاد گذاشتء تا در این فاصلهٌ ز در خیابانها و مناطق مخصوص پیاده به مسأله جایجایر وضعیف) در داخل منطقه باید نوجه کنند. سیستم جایجایو تأثیرات آن بر ایمنی پیاده‌ها و کیفیت محیط زیست انتخاب ؟ 5 ت. کامل طرح می‌شود. طرحهای زیادی که در فکر زیبا جزئیات اجرایی و ساختمانی» به صورت مجموعه‌های زشت طرح ۶۱ : سالمند توجه به ی سوه ِ بده‌اند -------- صفحهٔ بعد -------- ل 4 ۲ آن 8 لّ (۱۰2 کل ۳۸ نمونهٌ پاساز. وع کش‌سازی مخصوصاً اهمیت دارد. نوع پوشش کف باید برای اسب باشد با متفاوت گرفتن نو غ» طرح» و رنگ کف‌سازی»م ی ی َ ۳ - ای بار کیری و باراندازی و یا محل عبور وسایل نقلیه جمعی رام و 1۲ و 1۳ و ۶ نمونه‌هایی از کف‌سازی فضاهای مخصوص , رد که طراحان فضاهای شبپری میرائهای معماری موجود فضای مورد های اطراف» ی‌توان محل محل عبور شخص کرد. در منطمّه را -------- صفحهٔ بعد -------- مخصوصاً از نظر نحوه تأمین نیازهای پیاده‌ها در شرابط اقلیمی مو رد نظر» مطالعه کنند . مبانی طراحی فضاهای شهری گرفتگ نکنند. برای رعایت این خواستهاء اندازه‌ها و مخصوصاً نسبت ارتفاع به عره طرح ۶۳ ۰ 0 7 را سس کی ویا س فضا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ یی ناهه طراحی راههای شهری (۱۰) اهمیت دارد. مطالعهٌ میرائهای معماری موجود در محل از این نظر نیز توصیه می‌شود همچنین» طراح باید بکوشد که با تغییر دادن فضاهای اطراف مسیر پیاده» از خستگی روحی و -------- صفحهٔ بعد -------- م ده 2 ۳ 2 : ز شکل 4۱ نمونه‌هایی از سنگفرش کردن 8 مسیرهای بیاده 1۰ سس او با وس سم ۸ : ی و را ّ دورو ف سس مت کت |" شکل 1۲ نمونه‌هایی از آجر فرش کردن ی هر مسر های بیاده ک و ۸. -------- صفحهٔ بعد -------- در مرها ٍ ۸۳ ی و رس (ک نه‌هایی از کف‌سازی بنی ی پیاده یکیب.انواع. کف‌سازیها در پیادم ۱ ز اک نارای ای ۴ اس [ ۰. او یا یاوک یا 2 . 2 اه تیاو وی وس انا ان وه رای رشن کاس م بشه چیه ۹ و ۲ ار ۳ ۳۵ ی رت کبک م 0 ف 7 ای نی خی وی 5 ره نخس 9 و ۱ وس 7 ۰ ۹ ۰.7 اس یرجه :8 ۹ ۹ ۹ : رز یت هه ۹ ۰ زو وی ,۰ مت 7 مس ی مس ی + من بل سید یی 3 سس -------- صفحهٔ بعد -------- # 1 [ شید ی ۹ و به ۰ 1 ی ۰ یی ی ۰ پا و رو ره ۱ . کر پا مه را ان را ی د چا زا ید 5 ۰ خی« 0 ۹ وم ۹ ۰ ۹ رها ی .۰ ۰ اه دما ۹ ایجاد یک نظام مناسب برای بهبود و نگهداری از پیاده‌روهای موجود و سایر مسیرهای پیاده 1 از نختین قدمپایی است که شپرها می‌توانند در اصلاح شبکه پیاده‌روی بردارند. پیاده‌روهاً 8 جزء اموال عمومی شهر است» و حفاظت از آنها به عسِدهٌ شپرداریهاست. به موجب قانون» 1 هیچکس حق ندارد معابر عمومی راسد کند ویا در اموال عمومی دستکاری و خرابکاری نماید استفاده از مسیرهای پیاده» برای هر منظور دیگٌری جز رفت و آمد پیاده‌ها به موجب ل حقوق شپری باید با اجازهٌ شهرداریها باشد. اما» در وضم موجود» هیچکس خود را موظف ِ به کسب اجازه برای دخل و تصرف یا سد معبر نمی‌داند. حر ری اکر نکٌپداری و مرمت مسیرهای پیاده به طور منظم» و مطابق دسئورالعملهای معین 1 انجام نگیرد شبکه پیاده‌روی پیوستگی ,و ایمنی و جاذبه و راحتی خود رااز دست می‌دهد» هر چند که در اصل خوب طراحی شده باشد .اوسشت میدس مداست سسجه سا شهب شرس سا مس - ت موی یه وسیت .و مت سر آبسیست .. -. نم سحته - وا یت - سم مراقبت از مسیرهای پیاده در مناطق خلوت اهمیت بیشتری دارد. زیراء این مسیرها کمتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۰) ۰ 1 ۹ - سا : ی - ۹ در معرض دید بوده» و بیشتر مورد تجاوز قرار می گیرند همچنین, نظافت انها به صورت ی ۸ ۰ پا نوصیه می‌سود که شپرداریپاً برای نکُپداری و مرافیت منظم و مستمر از مسیرهای پیاده» و همچنین تشویق پیاده‌روی اقدام به تشکیل هیئت پیاده‌روی نمایند. از طریق این 1 هیئت» شهروندان را در اصلاح شبکه پیاده‌روی و حفظ و حراست از آن مشارکت دهند : از طریق رسانه‌های جمعی» اهمیت مسأله نگپداری از مسیرهای پیاده رامی‌توان تبلیغ : کردء و شهروندان را تشویق نمود که موارد خلاف و تصرفهای غیرمجاز را به مسوْولان و با اعمال شدید مقررات موجود باید از اشغال پیاده‌روها توسط اتومبیلها» موتورها و و دوچرخه‌ها که با پارکینگ غیرمجاز خود مسیر پیاده‌ها راسد می‌کنند جلوگیری شود همچنین» از استفادهٌ غیرمجاز مغازه‌داران و دستفروشان از مسیرهای پیاده جلوگیری کنند ام و اگُر برای انجام کارهای ساختمانی» اشغال یا تغییر موفهت پیاده‌زواضروری است.» صاحب بنا باید این کار رایس از کسبس اجازه از شپرداری و فراهنم ساختن مسیر موفقتی 8 جانشین انجام دهد شهرداریها می‌توانند صدور اجازه و نظارت در حسن اجرای این امر رابه ۱ موقت باید به نظر مپندس ناظر برای عبور پیاده‌ها و معلولین جسمی ایمن باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ فهرست کتابها و نشریات َ مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری مش همست شش اه با ویو کاربرد تکنولوژی جدید در طرح ریزی شهری و منطقه‌ای» چاپ دوم حقوق شهری و گوانین شهرسازی» چاپ سوم 2 3 طراحی شهری در بافت قدیم شهر یزه چاپ دوم محمود توسلی, ناصر بنیادی» محمد حسن موّمنی, محمود بکشلو منصوری : مسکن ودرامد در تهران» چاب دوم ۰ ۱ | جمعیت و توسعه (مجموعه مقالات) حبیب‌الله زنجانی ٍ ٍ 1 ای فضای شهری (جلد۱) محمود توسلی, ناصر بنیادی ۰ ِْ 1 سنجش توسعه صنعتی متاطق کشور مینو رفیمی» اسقندیار خراط زبردست. پروین معزالدین 2 مکانیایی و معیارهای استقرار صنایع ( تجریهٌ هندوستان) وزارت کار و مسکن هندوستان؛ مترجم: مهندسین مشاور همگروه 1 یات سیلابهای شهری : مصطفی بزرگ‌زاده, محمد طاهر طاهری بهبیانی ۱ 1 أب و شهر گونارلیند. مترجم: بهرام معلمی 5 1 سیلگیری شهرها گوتارلیتد. مترجم: مصطفی بزرگ‌زاده :۳ : 1 9 مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی 8 آیین نامه راههای شهری ل : بخش ۱۱ -راهنمای برنامه‌ریزی و طرح مسیرهای دوچرخه ۲ بخش ۶ راههای شریانی درجه ۲ بخش ۱۲ - تجهیزات ایمنی راه -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت مسکن و شمبرسازی | ٍ ۲۵ یه محاونست شیر از ی و محعماری ۱۳۱ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ِ ۱۳۷۵ ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- : آیین نامه طراحی راهبهای شهری » بخش ۰۱۱ راهنمای برنامه‌ریزی و طرح مسیرهای دوچرخه . : تهیه کننده: سازمان طرح تهیهٌ آیین‌تامه . 8 آماده‌سازی و امور فتی چاپ: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران | جاپ اول: ۱۳۷۵ ِ لیتوگرافی: افشار .. 11 تبراژ: ۱۵۰۰ ۱ ۱ ش حق چاپ برای وزارت مکن و شهرسازی محفوظ است. ۰ ۰ ۰ ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- خداوند بزرگ را سپاسگزارم که در پی تچیهٌ طرحهای جامم و تفصیلی و ضوابط و مقررات شهرسازی برای ۱ شهرهای کشور که از سال ۱۳4۵ تاکنون ادامه داشته» همچنین تیه مقررات ملی ساختمانی ایران که از سال ۱۳۹۹ آغاز شده و بیش از نیمی از مباحث بیست‌گانه آن منتشر شده یا در حال انتشار است» اکنون» 8 آیین‌نامه طراحی راهپای شپری که در کنار دو مجموعهٌ فوقال ذ کر ارکان اصلی کنعرل ساختمان و شپرسازی راتشکیل می‌دهد» در اختیار جامعهٌ حرفه‌ای و مراجم بررسی و تصویب طرحها قرار می‌گیرد. نبود ضوابط و رهنمودهای طراحی راههای شپری» مشکلات و مسائل زیر رابه‌وجود. آورده بود: 8 طرح‌ریزان شهری و طراحان راه ناچار از مداخله در سیاستگذاری می‌شدند» در حالی که نه ِ صلاحیت و توان و نه فرصتی برای این کار داشتند؛ : 8 منابعی که باید تماما صرف مطالعه کردن وضعیت خاص هر طرح» یافتن و سنجیدن گزینه‌های 3 8 پایه و مبنایی برای انتقال و تکامل تجربیات حرفه‌ای وجود نداشت و این خود یکی از دلایل , اصلی کمبود نیروی کار ور زیدهٌ متخصص در امر طراحی شبکه راههای شپری بود؛ در آرزیابی کار طرح‌ریزان شهری و طراحان راه وحدت نظر وجود نداشت. -------- صفحهٔ بعد -------- ا ل آیین‌نامهُ طراحی راههای شهری برای رفم مشکلات فوق با هدفهای زیر تهیه شد: 8 8 اعمال سیاستها و خط مشی‌های اساسی و الگوهای مصرف مربوط به حمل و نقل شهری؛؟ ۱ : 8 تدوین دستورالعملهای طراحی به‌منظور بهبود کیفیت طر حپاء رعایت یکنواختی» و ساده کردن : کار طراحی با معاف ساختن طراحان از انتخاب ضوابط تا انا بتوانند بیشتر وقت خودرابه 1 مطالعه وی ژگیهای هر طرح اختصاص دهند؛ 5 8 فراهم ساختن مرجعی یکنواخت و خودبسنده و ایرانی برای طراحان تا با استفاده از آن طراحی ۰ ساده‌تر شود و طرحپا بهبود یایند؛ ل 8 آموزش دادن به طراحان و فراهم ساختن امکان باز آموزی مداوم آنها. 3 ۰ این آیین‌نامه طیق بند ۶ ماده ۲ قانون تأسیس شورایعالی شهرسازی و مغماری ایران به‌عنوان بخشی از آیین‌نامه‌های شهرسازی در ۷ آذر ۴۳ به‌تصویب شورای مذکور رسیل ۰ : ِْ ۹ لا زم می‌دانم از آقای مهندس سیدرضا هاشمی معاون محترم شپرسازی و معماری که مجری و : هماهنگ کنندهٌ طرح تهیهٌ آیین‌نامه راههای شهری ایران بوده و این وظیفه رابا کمال شایستگی به انجام ا رسانده‌اند قدردانی نموده توفیق بیشتر ایشان را از خداوند بزرگ مسئلت نمایم. . ۱ عباس آخوندی ی 8 شش -------- صفحهٔ بعد -------- 9 یپ پیشگفتار معاون شهرسازی و معماری ساختمان شپر از مجموع بناهایی تشکیل می‌شود که هریک برای منظوری خاصض» درجایی معین» و معصل به یکی از راهها برپا می‌گردند هرچه برای ایمنی» بهداشت» آسایش» و صرفهٌ اقتصادی بنا لازم است موضوع مقررات ملی ساختمانی» و هرچه به‌نوع استفاده از بناء شکل وابعاد آن» چگونگی و جای استقرار آن» و محل مناسب آن در شهر ارتباط دارد موضوع ضوابط و مقررات شهرسازی است. مقررات ملی ساختمانی ایران به‌تصویب هیئت وزیران می‌رسد و شامل یست مبحث است که تیه آنها در معاونت شپرسازی و معماری وزارت مسکن و شپرسازی از سال ۱۳۹۹ به‌تدریج آغاز شده و هنوز آدامه دارد ضوابط و مقررات شپرشازی به تصویب شورای عالی شپرسازی و نعماری ایران می‌رسد و س ه گُونه است: ۱+تقعه‌های شپرسازی مخصوص هر شپر؛ ۲. ضوایط همراه نقشه‌های شپرسازی هر شپرا؛ و ۳ ضوابط و مقرراتی که خاص شپر معینی نیست بلکه در همهٌ شهرها یا دسته‌ای از آنها لا زم‌الا جراست. تپیه انواع اول و دوم این ضوابط و مقرارت از سال ۱۳۶۵ با تصویب اولین طرح ۱+ قه‌های شپرمازی شپرهای کوچک و ضوابط همرله آنپا اگر به‌صورت طرح هادی» موضوع بند 4 ماد ۱ و قسمت الف بند ۲ ماد ۳- قانون تغییر نام وزارت آیادانی و مسکن به وزارت مسکن و شپرسازی و تمیین وظایف آثه تهیه شود نیازی به تصویب شورای عالی شپرسازی و معماری ایران ندارد هفت -------- صفحهٔ بعد -------- جامع شروع شدو با تصویب طرحهای بسیار دیگر در سالهای بعد ادامه یافت و تهیه ضوابط ومقررات نوع سوم از سال ۱۳۵۹ با تصویب دستورالعمل صدور پروانه تأسیس و پروانهٌ 1 بهره‌برداری از شهرک در خارج از محدودهٌ قانونی و حریم شهرها آغاز شد ولی توسعه سریم آن بعداز سال ۱۳۹۳ بود. 1 محدودیت در نوع استفاده از بناها» شکل و آبعاد آنهاء چگونگی و جای استقرار» و محل مناسب انا 1 در شهر از محدودیت در تأُمین دو نیاز اصلی ناشی می‌شود: : ۱نیاز ساکنان ساختمانها به فضا و نور و هواو آرامش؛ : ل ٍ ۲ نیاز ساکنان ساختمانها به دسترسی امن و سالم و دلپذیر به همه‌جاء در زمانی متناسب با ضرورت و ور اهمیت مراجمه به آنها. بتابراین نه‌تشها نیاز به رفت و آمد از هر نقطه به نقاط دیگر با کیفیتی قابل . : قبول» بلکه نیاز به هوای سالم و آرامش کافی نیز بررسی اثرات متقابل اجزاء و قطعات شهری با . . ۱ 1 راههای شپری و طراحی با هم آنها را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد در گُذشته که اهمیت مطالعه و ۱ طراحی با هم کاربری و را به‌اندازه امروزء» شناخته نبود طراحی راهها که در واقع نقشی جز تقسیم ۹ ٍ سطح شهر به قطعات اصلی و تفکیک بعدی آنها به کوچکترینواحدهای بپره‌برداری و خرید و . : ِ فروش نداشت متحصراً یا عمدتاً به محاسبهٌ ظرفیصهای حمل و نقل متکی بود؛ اما تجدیدنظر ناشی از ٍ 1 تجارب سه‌دههٌ اخیر در روشهای شپرسازی و روی آوردن به جنبه‌های کیفقی زندگی در شپرهاً | ۱ و احترام به انسان در مقابل احترام به ماشین» مطالعه و طراحی با هم راه و کاربری رادر بالاترین 1 جایگاه قرار داده است. ٍ : 1 وزارت مسکن و شپرسازی برای پاسخگویی به نیاز تهی هکنندگان و بررسی‌کنندگان طرحهای در شهرسازی و طراحان و تصویب‌کنندگان نقشهٌ راههای شهری جدید یا تغییر راههای موجود» در سال 1 ۰ تیه آیین‌نامهٌ طراحی راههای شهری رادر برنامهٌ تحقیقاتی خود قرار داد و یک سازمان.کار را زیر 1 نظر معاون شپهرسازی و معماری ایجاد کرد.این سازمان از گُروه تحقیق و تدوین» کمیتهٌ فنی بررسی و ۳ دییرخانهٌ شورای عالی شپرسازی و معماری تشکیل یافت. ٍ 1 گروه تحقیق و تدوین پیش‌نویس اول راتهیه کرد این پیش‌نویس برای اظپارنظر ۱۸ موسه وافراد 0 صاحب‌نظر فرستاده شد گروه تحقیق و تدوین» براساس نظارهای دریافت شده و نظرهای کمیتهُ بررسی ۱ . ۱ داخلی که خود تشکیل داده بوده پیش‌نویس دوم را تهیه کرد پیش‌نویس دوم» مدت دوسال» در ۷۰ جلسه 1 مورد بررسی کمیته فنی که اعضای آن را وزارت مسکن و شهرسازی از میان نمایندگان وزارتخانه‌های کشور و راه و ترابری و کارشناسان و متخصصان دانشگاهپاء جامعهٌ مشاوران» سازمان ترافیک شپر تپران -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ٍ چ ِ نتایج آن در چند جلسه به شورای عالی شپرمازی و معماری گزارش داده شد و نظرهای اصلاحی شورادر 1 تنظیم متن نهایی اعمال شد متن اصلاحی نهایی در ۷ آذر ۱۳۷۳ به‌تصویب شورای عالی رسید. ِ: این آیین‌نامه دوازده بخش دارد که یه‌نرتیب عبارت‌اند از: مبانی» پلان و نیمرخهای طولی» اجزلء 1 نیمرخهای عرضی, راههای شریانی درجهٌ ۱ء تبادلهاء راهپهای شریانی درجه ۲» تقاطعماء خیابانهای ‏ . محلی» دسترسیپاء مسیرهای پیاده» مسیرهای دوچرخه» و تجهیزات ایمنی؛ و اصول پنخگانهٌ حاکم بر آن : ۲ سعی در کاهش ترافیک موتوری با هرچه امکانپذیرتر و کار آمدت رکردن استفاده از پیاده‌روی» ۱ ۹ ۳ توجه به نقشهای دیگر راهپای شهری: نقش اجتماعی» نقش فضای شپهری,» نقش زیست محیطی» : ٍ نقش عبوردادن خطوط تأسیسات شهری؛ ی حل تعارض میان نقش ترافیکی و نقش اجتماعی را,؛ ِ ۹ ۱ ۵-تعیین بپینهٌ عرض راه در عین رعایت حال همه استفاده کنندگان از آن. ِ ِ ٍ / استفادهکنندگان از این آیین‌نامه به آخرین دستاوردهای تجارب طراحی راههای شپری دسترسی پیدا : می‌کنند؛ از سیاستها و.خط مشیهای واحدی پیروی می‌کنند؛ همه عوامل مور در کیفیت طراحی رابه :ْ ِ حساب می آورند؛ برای حل مسائل گوناگون از رهنمودهای آن کمک میگیرند؛ ابعاد و اندازه‌ها رادر ۱ حدوددرست آنپابه‌کار می‌برند؛ به زبانی مشترک در بررسی‌های حرفه‌ای مختلف دست می‌یابند؟ در ای بررسی و بازژیینی و تصویب طرحبا آن را مرجم و راهنمای خود قرار می‌دهند و سرانجام؛ با پیگٌیری ِ تغییرات آن در تجدیدنظرهای بعدی دانش خود را به‌هنگام می‌کنند. ۱ در پایان برخود لازم می‌دانم از کوششهای ارزشمند گروه تحقیق و تدوین» مخصوصاً سرپرست : : دانشمند آن آقای دکتر محمدرضا زریونی» اعضای محترم کمیعهٌ فنی و همکاران دبیرخانه شورای عالی ٍ دی شهرسازی و معماری» مخضوصاً سرکار خانم مهندس مالک که با شایستگی کامل این طرح تحقیقاتی راتا را ق مراحل بررسی و تصویب پیش بردند قدردانی نمایم. د -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان طرح تهیهٌ آیین‌نامهٌ طراحی راههای شهری 7 سیدرضا هاشمی فوق‌لیسانس معماری) معاون شپرسازی و معماری» مجری طرح و هماهنگ‌کننده؛ 3 شملا مالک فوق‌لی_ انس معماری» م_وژول دبیرخانه شورای عالی شپرسازی و معماری؛ : مدیرپروژه تحقیقاتی و دبیر کمیعهٌ فنی بررسی؛ ی محمدرضا زریونی دکترا در مچندسی عمران (ترافیک و حمل و نقل) رئیس گروه تحقفیق و تدوین» ی علی‌اکبر لبافی لیسانس عمران» دستیار تدوین؛ 1 سا 0 علی اتابک فوقلیسانس مهندسی حمل و نقل» نماینده گروه تخصصی تزافیک و حمل و نقّل 7 جامعه مشاوران ایران» عضو کمیعههٌ فنی بر رسی (در بخشهای ۳ تا ۸)؛ ل علی‌رضا امیدوار فوق‌لیسانس مپندسی راه و ساختمان» کارشناس ارشد راه و ترابری» عضو کمیعه فنی ۱ : محمدمپدی رجائی رضوی فوق‌لیسانس مپتدسی راه و ساختمان (ترافیک)» عضو سازمان ترافیک و حمل و نقل : سیدفرهاد رزم‌یار فوق‌لیسانس مهندسی و برنامه‌ریزی حمل ونقل» تماینده وزارت کشور» عضو کمیعه ۱ بچمن روبانیان فوق‌لیسانس مپندسی حمل و نقل» از مهندسان مشاور ترافیک و حمل و نقل ره‌پویان؛ ٍ عضو کمیتهٌ فنی بررسی (در بخشهای ۳ تا ۸)؛ ۱ فرهاد سلطاتی آ زاد فوق‌لیسانس معماری» نماینده گروه تخصصی شپرسازی جامعه مشاوران ایران» عضو :1 مجید غمامی فوق‌لیسانس.معماری» از مپندسان مشاور معمار و شپرساز مپرازان» عضو کمیعه فمی اردشیر گروسی فوق‌لیسانس مهندسی عمران (راه وترابری)» نماینده معاونت فتی و راه‌سازی وزارت ۲ راه وترابری» عضو کمیتهٌ قنی بررسی؟ ِ 1 علی منصورخاکی دکترا در راه و ساختمان (راء و ترابری و حمل و نقل)» دانشکده عمران داتشگاه علم و 1 حبیب‌الله نصیری دکترا در مپندسی راه و ساختمان (مپندسی و برنامه‌ریزی حمل و نقل)» گروه عمران دانشکده عمران دانشگاه صنعتی شریف» عضو کمیته فنی بررسی؛ و با تشکر از دکتر حمید حیشی خیاط » دکتر منوچپر وزیری» و مبندس فریدون دژدار که به‌ترتیب ازطرف سازمان مشاور فنی و مپندسی شپر تجرات» گزوه عمران دانشکده عمران دانشگاه صنعتی شریف» و وزارت کشور در بعضی از جلسات کمیعه فنی بررسی با این طرح همکاری داشتند -------- صفحهٔ بعد -------- 1 مصوبهٌ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ٍ ِ شورای عالی شپرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۷ ما استفاده از اختیارات موضوع بند 3 ماده ۲ قانون تأسیس خود» بنا به پیشنهاد وزارت مسکن و شپرسازی «(آیین‌نامه طراحی راهپهای شپری» 1 شامل ۱۲ بخش: یکم «مبانی طراحی راهها و خیابانهای شهری» دوم «پلان و نیمرخ‌های طولی»» سوم «اجزای نیمرخ‌های عرضی»» چهارم «راههای شریانی درجه ۱)» پنجم (تبادلَها»» ششم «راهپای شریانی ِ در جه ۲)»» هفتم (تقاطعپا»» هشتم ((خیابانهای محلی)»» نیم ((دسترسما]»» دهم ((میرهای پیاده» باز دهم ِ ۹ ((راهنمای برنامه‌ریزی و طرح مسیرهای دوچرخه» و دوازدهم (تجپیزات آیمنی رأه)» را به‌شرح پیوست تصویب و مقرر نمود که: ْ ۱ 1 ۱ کلیه تهیهکنندگان طرحهای هادی» طرحپای جامع» طرحهای تفصیلی» طرحهای بپسازی و : نوسازی» طرحهای آماده‌سازی» طرحهای جزئیات شپرسازی» طرحهای احداث راه جدید ۰ شپری» طرحهای بازسازی و نوسازی راه موجود شپری» طرحهای اصلاح ترافیکی» طرحهای . ۰ سنجش تأثیرات ترافیکی توسعه» طرحهای ساختمانی (ازلحاظ نحوه اتصال به راههای شهری) که محدودهٌ عمل آنها داخل محدوده و حریم شپرهاست» و طرحهای انواع شپرکها مانند مسکوتی» ۱ تفریحی» صنعتی مکلفند در تهیه طرحهای مزبور و تغییرات آنهاء موارد مربوطه در آیین‌نامه .. : طراحی راهپای شپری رارعایت کنند و موارد استفاده یا استعناء را همراه با دلایل فنی و اقتصادی ل در گزارش فنی ضمیمه طرح مشخص نمایند. دلایل فنی و اقتصادیمواود استشناء باید حسب مورد به ٍ : تصویب مراجع تصویب و صدور مجوز برس -------- صفحهٔ بعد -------- ق نی ۲ وزارت مسکن و شهرسازی» در اجرای قانون نظام مهندسی ساختمان» شرایط احراز صلاحیتبای لازم برای تهیه طرح کلی شبکه و طراحی هندسی راههای شهری رابرای مهندسان رشته‌های ذی‌ربط تعیین کرده» ظرف مدت یک‌سال آینده تسپهیلات لازم برای توسعه سریع و آموزش آیین‌نامه طراحی راههای شپری و اعطای گواهی صلاحیت به واجدین شرایط را فراهم کرده و حدود صلاحیت آنها را در پروانه اشتغال به کار مپهندسی آنها درج می‌نماید ۳در آن دسته از طرحهای موضوع بند ۱ که از تاریخ ۷4/۱۰/۱ توسط موسسات مپندس مشاور تچیه شود» طرح کلی شبکه یا طرح هندسی راههای شهری و گزارش فتنی آن باید حسب موردبه امضای مپندس دارای پروانه اشتغال و صلاحیت لازم برسد 4 آن دسته از طرحهای موضوع بند ۱ که قابل واگذاری به اشخاص حقیقی باشد از تاریخی که در هریک از شهرستانهای کشور از طرف وزارت مسکن و شهرسازی با هماهنگی سازمانهای نظام مپندسی فابل اجرا اعلام شود باید به امضای مپندسان دارای صلاحیت براقی تیه طرح کلی شبکه یا طراحی هندسی راههای شهری حسب مورد برسد ۵.اخذ گواهی صلاحیت‌های موضوع این آیین‌نامه برای تهی هکنندگان طرحهای ساختمانی که در طراحی نحوه اتصال به راههای شهری مکلف به رعایت آن هستند لازم نیست. . وزارت مسکن و شپرسازی مکلف است با تشکیل یک کمیته دائمی مسشکل از کارشناسان و متخصصان ذی‌صلاح نسبت به بازنگری مداوم این آیین‌نامه اقدام نماید این کمیته با بررسی نتایج حاصل از اجرای این آیین‌نامه که به‌صورت دلایل فنی و اقتصادی و فرهنگی موارد استشناء موضوع بند ۱ این مصوبه اعلام خواهد شد و هر نظر و پیشنهاد اصلاحی دیگری که به دبیرخانه شورای عالی شپرسازی و معماری برسد اصلاحات لازم در آیین‌نامه رابه‌عمل خواهد آورد با جنانجه تحقیقاتی را ضروری تشخیص دهد یشنپاد خواهد نمود عباس آخوندی وزیر مکن و شهرسازی و رئیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران دوازده -------- صفحهٔ بعد -------- ِ عنوان ۱ تعریفپا ۱ مزآیا و محدودیتها | ۱ خاصه‌های اصلی دوچرخه‌سواری ۱ ۱ عوامل اصلی کنترل‌کننده طرح 1 ۱ تیازهای اصلی دوچرخه‌سواران .۲۰ برنامه‌ریزی و امکاناسنجی سر 1 ۱.۲ کسترش دوچرخه‌سواری ۲ ترویج فرهنکش دوچرخه‌سواری 8 ۳.۰۲ آلودگی هوا . , ۲ روسازیپای نامناسب ۹ ۲ وضعیت اقلیمی [ ْ ۲ شبکه یکپارچه دوچرخه‌سواری ۹ ۲ شپرها و شپر کپای جدید 1 ۲ شپرهای موجود با سس ۵ طرح شبکه ۳ ضوابط شبکه ۴ ۹۱۱ ۹۹ ۱۹ ۱۲۳ ۱ ۱1 ۹ ۱ ۱ 1۵ ۱۷ ۹۱۹ ۱۹ ۲۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 2 هر 5 ۳ پیوستگی ۳ آسان بودن ۳ ایمتی : ۲۳ زیبایی و امنیت ۳ راحتی ۳ استفاده دوچر خه‌ها از انواع راهپای شپری ۳ راهپای شریانی درجه ‎٩۱ ۳ راههای شریانی درجه ۲" ۳ خیایانهای محلی ضوابط اجزای طرح هندسی ۱1 سواره‌روهای مشتر کک ۱ 4 مسیرهای درجه ۳ 4 مسیرهای درجه ۲ (خط ویژهٌ دوچرخه) 1 آشنایی ۱ 4 فواید و محدودیتپا 4 موقعیت 4 عرض خط تداخل پا رکینگ حاغیه‌ای 1 حخحط کشی و تابلو 4 دوچرخه و خطپای ویژهٌ آتوبوس 4 مسیرهای درجه ۱ (دوچرخه‌رو یا راه دوچر< 4 آشنایی : 4 موارد استفاده 4 مزایا و محدودیتپا 54 انواع جداکننده‌ها 4 انتخاب نحوهٌ جدایی 1 سرعت طرح 4 فاصله‌های دید 4 بلان 4 نیمرخ طولی 54 شغرض و فاصلهٌ آزاد 4 ظرفیت 41 عیور دوچرخه از روی پل 4 زیرگذر یا روگذر : 5 روسازی و تخلیه آبهای سطحی 4 معخط کشی و تابلو ۰ 4 روشنایی ۰ ( ۳ ۲۱۳ ۲1 ۳۲ ۳۵ ۳۹ ۳۹ ۳۹ ۲۹ ۳۹ ۳۹ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ 1۲ ۳ ۳ 1۳ 1۵ ۷ ۷ 1۸ 1۸ ۰ ۵ ۵۳ ۵۵ ۵۵ ارهه ۵5۹ ۹1۲ ۹1۲ ۹۳ ۹ ۹۹ ۹۷ ۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- . سس ی : 8 ۵ مسیرهای دوچرخه در تقاطعها ْ ۵ اصول ۱ ۵ فاصله دید در تقاطمپا 1 ۵ تقاطمهای بدون چراع راهنما با ۵ تقاطمهای با چراغ راهتیا ٩۶‏ پارکینگ مخصوص دوچرخه ۹ کیره دوچرخه 79 ۹ فضای پا ر کینکد , ۹ راه اتصالی پار کینگک ی و ی مشش رد ۰ اپ ۰ ۰ ۰ ۰ ۹1۸ ۷۱ ۷۱ با ۷۲ ۷ ۷۵ ۷۹ ِ ۸۳ ۸۳ ۸ ۰: ۸۸ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 11 مسیر دوچرخه - راهی است که به عنوان مسیز حرکت دوچرخه‌ها مشخص و علای تگذاری می‌شود. ری سواره‌رو مشترک - سواره‌رویی است که دوچرخه‌ها و وسایل نقلیه موتوری به طور ای مسیر درجه ۳ دوچرخه - سواره‌رو مشترکی است که با تابلوهای مخصوص به عنوان هسیر دوچرخه مشخص می‌شوده و در استفاده از آن» وسایل نقلیه موتوری باید اولویت را به مسیر درجه ۲ دوچرخه (خط ویژه دوچرخه) - قسمتی از سواره‌رو است که با خط کشی . مشحصر می‌شود» و به عبور دوچرخه‌ها اختصاص دارد. رو : اه 1 مه م0 مه دک ی ۰ مش کی اه معا -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) مسیر درجه ۱ دوچرخه (دوجرخه‌روء راه دوچرخه) - راه مجزایی است که به ح ر کت دوچرخه‌ها اختصاص دارد. مسیر درجه ۱ گاهی در امتداد سواره‌رو» وگاهی در امتدادی ِ شبکه دوچرخه‌سواری - مجموعه‌ای است از مسیرهای درجه ۱ درجه ۲ و درجه ۲ دوجر خه شبکه کامل دوچرخه‌سواری - شبکهٌ دوچرخه‌سواری پیوسته‌ای است» که همه نقاط شهر پارکینگ مخصوص دوچرخه - محلی است که دوچر خه‌سواران می‌توانند دوچرخه‌های خود را برای توقفهای کوتاه (کمتر از یک ساعت) و میان‌مدت (کمتر از یک شبانه روز) در آن محل بگذارند. ْ گیرهٌ دوچرخه - وسیله‌ای است که به زمین محکم می‌شود و دوچرخه‌ها رابه آن.گیر داده» ۱ موضوع بخش حاصر ار کسترش دوچرخه‌سواری در شپرهاء به برنامه‌ریزی جامعی نیاز دارد که چپار عامل اصلی زیر رادر خدمت برنامه‌ای هماهنگ به کار گیرد: اول ) تبلیغات عمومی به منظور تغییر وجهه دوچرخه‌سواری دوم ) آموزش رانندگان وسایل نقلیه و دوچرخه‌سواران به منظور تغییر وجههٌ وافزایش ایمنی سوم) اصلاح مدیریت ترافیک به منظور افزایش ایمنی چهارم) اصلاحات مهندسی به منظور رعایت حال دوچرخه‌سواران در حالی که ضرورت توجه هماهنگ به هر چهار عامل فوق تأکید می‌شود و به همه این عوامل نیز در مواردی آشاره می‌رود؛ اماء موضوع این بخش محدود به ارائهٌ ضوابط و -------- صفحهٔ بعد -------- ِ : کت ٍ ۱ : نقدمات ۳ و محدودیتها در شهرهای مختلف دنیاء دوچرخه به عنوان یک وسیلهٌ نقلیهٌ | صلی جابجایی روز یه روز 2 - ِ- ۰ 3 ۹ ۰ ۱ ۱ َ مورد توجه بیشتری قرار می گیرد در بسیاری از شهرهای اروپایی» افراد نه از روی ناچاری بلکه به انتخاب» این وسیلهٌ نقلیه سالم» مفیدء و باصرفه راء در سفرهای کوتاه و حتی متوسط» ۱ مزیشهای اصلی دو چرخه‌سواری» در مقایسه با استفاده از اتومبیل» به شرح زیر است: ِْ -در سفرهای کوتاه شپری» سرعت جایجایی با دوچرخه معمولاً از سرعت ۱ جابجایی با اتومبیل کمتر نیست,ء در اوقات شلوغ این سرعت برای دوچرخه - دوچرخه به جای کمتری برای عبور (۲۵ر» تا ۲ر۰)» و به اجای بسیار کمتری برای پا رکینگ (حدود ار .)نیاز دارد ٍ - هوا را الوده نمی‌کند -تهدید کمتری برای آیمنی پیاده‌ها است. -منابم تجدیدناپذیر (سوخت فسیلی) رامصرف نمی کنده و با توسعهٌ پایدار ٍ غالب شهرهای کشور ما به دلیل داشتن خصوصیات زیر مخصوصاً برای - آب و هوای معتدل و بارش کم ۱ 8 مس ص -قرار گرفتن در جلکه‌ها - تراکم زیاد < جمعیت و طول کوتاه سفرهای شپهری ِْ با وجوداین» در سالهای اخیر استفاده از دو چرخه به عنوان یک وسیله نقَلَیهٌ اصلی روند -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ۳ آین نامه ۹ ط 1 طراحی راههای شهری (۱۱) ۰.۰ 5 ج‌ - - - وجبهٌ اجتماعی کم دوچرخه‌سواری احساس نبود ایمنی» و پایین یودن ایمنی وافعی دوچرخه‌سواری به علت وضعیت نابسامان ترافیک شپهری - بی‌توجبی به دوچرخه‌سواری در سیاستگذاری» برنامه‌ریزی» طراحی» و مدیریت شپرها : -توزیم موتورسیکلت با قیمت ارزان غیرواقعی در ده ۱۳۹ عموماًء امروز دوچرخه را وسیلهٌ نقلیه‌ای می‌بینند که از روی ناچاری و به علت دسترسی نداشتن به سایر.وسایل نقلیه» مخصوصاً به اتومییل و موتورسیکلت» مورد استفاده از دوچرخه به گٌروههای معینی از جامعه محدود می‌ماند. ِْ دوچرخه اصولاً وسیلهٌ نقلیه آسیب‌پذیری است و دوچرخه‌سوار بدون هیچگونه محافظی در معرض خطر برخورد با وسایل نقلیه قرار دارد بی‌توجپی رانندگان وسایل نقلیه موتوری به رعایت ممررات راهنمایی و رانندگی, سواره‌رو راهبای شپری رابرای دو چرخه‌سواری ناایمن می‌سازد. وضعیت آشفته ترافیک شپرها احساس عدم ایمنی را در طرحهای جامم و تفصیلی و اجرایی» عموماً به استفاده از دوچرخه به عنوان یک وسیلهٌ نقلیه اصلی نپرداخته‌اند» یا در برخورد به آن ساده‌انگاری کرده‌اند تصور شده که با تخصیص دادن قسمتی از سواره‌رو به دوچرخه‌هاء دوچرخه‌سواری به عنوان یک شیوهٌ مهم جابجایی شپری جای خود راباز می‌کند در حالی که دوچرخه‌سواری» مخصوصاً در شهرهایی که استفاده از آن سابقهٌ طولانی ندارد» با این قبیل اقدامات موضعی و پراکنده» گسترش نخواهد یافت. طراح مسیرهای دو چرخه باید خود رابا خاصه‌های اصلی دوچرخه و دوچرخه‌سواری آشنا ِ کند. این خاصه‌ها به شر ح زیر است: -------- صفحهٔ بعد -------- ره ۵ - دوچرخه با استفاده از نیروی عضلانی دوچرخه‌سوار حرکت می‌کند بنابراین» : طرح مسیر باید چنان باشد که انرژی کمتری تلف شود (مثلاً در هر ایستادنی ۹ - دوچرخه وسیله‌ای ناپایدار است. وزش باد» جریان هوای ناشی از حر کت ۱ وسایل نقلیه سنگین» ناهمواری رویه را» و وادار غدن به کاهش سرعت؛ پایداری دو چرخه را بر هم می‌زند -دوجرخه‌سوار محافظی در اطراف خود ندارد؛ به این دلیل» رعایت دو مطلب اول) عرض عبور برای هر دوچرخه را باید بیشتر از,عرض فیزیکی مورد ‏ ا ناراح ت کننده است. وجود یک کف‌سازی محکم و هموار حداقل شرط لازم -دوچرخه‌سواران معمولاً تمایل دارند با هم و در کنار یکدیگر حرکت کننداین . : : . 5 ِ- یم موصوع مخصوصاً در طراحی مسیرهای تفریحی باید مورد توجه قرار گیرد : همچنین» ممکن بودن دوچرخه‌سواری در کنار یکدیگر به والدین اجازه می‌دهد که در نحوهٌ دوچرخه‌رانی فرزندان خردسال خود» که در کنار آنجها دوچرخه می‌رانند» مراقبت کنند. - قدرت بدتی و مهارت دوچرخه‌سوار محدود است؛ و به جنسیت» سن» و میزان ۱ تجریه او بستگی دارد طراح باید این محدودیتها را در نظر بگیرد و استفاده کنندگان ناتوانتر و کم تجربه‌تر را ملاک طراحی قرار دهد. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- 4 ۶ آین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ۱ عوامل اصلی کنترل کنندهٌ طر ح فضای حداقل مورد نیاز دوچرخه‌سواران در شکل ۱ تعیین شده است. مقاومت طراح باید سعی کند که نیروهای مقاوم مسیر را در حداقل نگاه دازد» و با طراحی مناسب از تلف شدن انرژی دوچرخه‌سوار جلوگیری کند نیروهای مقاومی که دوچرخه‌سوار باید با 9 نیروی عضلانی خود با آنها مقابله کندء به شرح زیر است: ۰ - تلف شدن انرژی به علت لقی و نوسان چرخ و زین 6 - تلف شدن آنرژی ناشی از عوض کردن دنده و ترم زگُیری ۳ 1 یل ۱۱۰۰ ۵ ور ۵ . ۱۳۲۵ر.* ۳۵ تمام اندازه‌ها به هتر است شکل ۱ اتدازه‌های آستاندارد فضای لام برای ح ر کت دوچرخه سواراند -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ نیازه طراح می‌تواند» به شرح زیرء از مقدار تیروهای مقاوم بکاهد: ی - شیبهای طولی را در سربالاییها کم نگه دارد - کف‌سازی صاف و محکمی انتخاب کند ِ -تعداد توقفها رادر حداقل نگه دارد : دوچرخه‌سوار به نیروی عضلانی و به تمرکز فکری نیاز دارد. وی هم از نظر جسمی و هم از ۳ ی نظر روحی خته می‌شود. ختگُی جسمی سبب می‌شود که نتواند حداقل سرعتی را که طاقت جمی دوچر خه‌سواران رابا معیاری به نام توان حداکثر می‌سنجند توان حداکثر بیشترین توانی است که دوچرخه‌سوار می‌تواند به طور یکنواخت» در ظرف مدت ۶4 دقیقه با نیروی عضلانی خود تولید کند برای سنجش طافت روحی دوچرخه‌سواران معیار ساده‌ای نمی‌توان به دست داد.برای اماء این حدود کاملاً به وضعیت مسیر بستگی دارد در مسیرهای آرام و زیباء دوچرخه‌سواران می‌توانند طول بیشتری رابا داشتن آرامش خاطر و حفظ تمرکز فکری خود طی کنند در مسیرهای شلو غء تاریک, ناامن» مخاطره | میزء و پر سر و صدااین طول کاهش می‌یاید برای تشویق دو چرخه‌سواری باید به نیازهای اصلی دو چرخه‌سواران توجه کنند این نیازها به 5 سم سر 8 - پیوسنگی مسیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین راههای شهری (۱۱) ۱ - زیبایی هسیر - راحتی مسیر ایمنی مسیر رابا معیارهای زیر می‌سنجند: . - وضعیت اعمال مقررات راهتمایی و رانندگی : ۰ - 3 ُ ۱ -احتمال برخورد با وسایل نقلیههٌ موتوری -_" ۱ پیوستگی مسیر رایا معیارهای زیر می‌سنجند: ‎ ...‏ ی ۱ - کامل بودن شبکه -سادگی پیدا کردن مقصد در مسیرهای دوچرخه آسان بودن مسیر رابا معیارهای زیر می‌سنجنده. -سرعتی که عملا می‌توان با آن دوچرخه‌سواری کرد این سرعت تابم تمداد سربالاییها و طول آنهاء و وضعیت کف سازی است. - تعداد توقفها و مدت آنها برای عیور از عرض راهپا - کوتاهی مسیرء که آن رابا نسبت طول واقعی مسیر به طول خط مستقیمی که زیبایی مسیر رابا معیارهای زیر می‌سنچند: -تغییر محیط اطراف (دو چرخه‌سواران تغییر محیط را می‌پسندند) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ - وضعیت آب و هوا(بارش - وضعیت روشتایی ٩ ‏مقدمات ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جوا که ۲ برنامه ریزی و اآمکان سنجحی ۰ ۸ باوجود مزیتهای نسبی بیار.زیاد دوچرخه‌سواری» و با وجود آن که شرایط اقلیمی و : اص شپرهای موجود ساده نیست و به برنامه‌ریزی جامم و دراز مدت نیاز دارد حتماً موانع مهمی بر سر راه توسعهٌ دوچرخه‌سواری وجود دارد که این وسیلهٌ نقلیه» با وجود مزابای فراوانش» مورد استفاده وسنیم قرار نگرفته است. برنامه‌ریزی برای دوچرخه‌سواری باید این موانع راشناسایی کند و امکان رفع آنا رادر درازمدت و کوتاه‌مدت» به طور واقم‌بینانه» بستنجد ۰ ۰ ۱ س ۰ _-نبود فرهنگ دوچرخه‌سواری - بی‌نظمی ترافیک موتوری و خطرات ناشی از آن برای دو چرخه‌سواران 5 ۰ مر 8 ۹ ۹ یا ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲ آین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) - آلودگی هوای شپرها - روسازیهای نامتاسب - وضعیت افلیمی - شیبهای طولی تند - نبود مسیرهای؛یکپارچهٌ دوچرخه‌سواری ۱ ترویج فرهنگ دوچرخه‌سواری ۱ ص ص - وجههٌ اجتماعی پایین دوچرخه‌سواری لبود عادت دوچرخسواری ۰ اس فرهنگ دوچرخه‌سواری رابا استفاده از وسایل زیر می‌توان بپبود بخشید: - دستورالعملپاو صوابط شپری - آموزش - اجرای پر وژه‌های نمونه : - تشکیل هیئت ترویج دوچرخه‌سواری در شپرها تبلیغات عمومی» با استفاده از رسانه‌های جمعی و مخصوصاً تلویزیون» برای بپبود وجبه دوجچرخه‌سواری ضروری است. با نشان دادن الگوهای واقعی از افراد شاخص و محترم جامعه نظیر روحانیون» مسوْولاان کشوری و محلی» استادان دانشگاه» دبیران» و آمو زگاران : از طریق دسوو رالعملپا و ضوابط و مقررات شپرسازی» می‌توان دوچرخه را به عنوان یکی از وسایل نقلیه اصلی در برنامه‌ریزیها و طرح‌ریزیها و طراحیهای شهری در نظر کُرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- می‌توان دوچرخه‌سواران بالقوه را نسبت به امکانات و برتریهای این وسیلهٌ نقلیه آگاه 1 2 کرد» و طرز ایمن دو چرخه‌سواری را آموزش داد (آموزش در مدارس). همچنین» می‌توان ۱ رانندگان وسایل نقلیه موتوری را نسبت به مسایل مربوط به ایمنی دوچرخه‌سواران آموزش 7 داد (آموزش به داوطلبان اخذ گواهینامه رانندگی وسایل نقلیه موتوری). ع: ۱ ظ ۱ : بپروژهٌ نمونه مسیر دوچرخه‌ای است که با هدف توسعهٌ فرهنگ دو چرخه‌سواری در ٍ شهرها تعیین و طراحی می‌شود. پروژهٌ نمونه به عنوان بخشی از طرح جامع توسعه ز دوچرخه‌سواری به اجرا درمی آید تا از طریق ان مزیتبای دوچرخه‌سواری عملانشان داده 8 فا 8 ۰ اس : ‌ ۱ 7 ٍ شوده و میزان توفیق در توسعه فرهنگ دوچرخه‌سواری به طور واقعی ارزیابی گردد. در پروژه‌های نمونه یا آزمایشی باید همه جوانب زاببیننده و نیازهای اصلی 1 دوچرخه‌سوآران رادر تعیین مسیر و طراحی آن مورد نوجه قرار دهند پروژهٌ نموه ناقص و ْ دوچرخه‌سواران بالقوه را به جاذبه‌های مچم (مناطق تفریحی» ایستگاهپا و پایانه‌هاء مراکز ا خرید» و دانشگاهها) با در نظر گرفتن پنج نیاز اصلی دوچرخه‌سواری (فصل ۱) اتصال دهد. توسعه دوچرخه‌سواری در شهرها به مشار کت و پشتوانهٌ وسسع مردمی نیاز دارد.برای در طول زیادی از شبکهٌ دوچرخه‌سواری» دوچرخه‌ها و وسایل نقلیهُ موتوری» به طور 1۱ مشت رک» از سواره‌رو استفاده می‌کنند مسیرهای مجزافقط بخشی از مسیرهای دوچرخه را ۱ َ تشکیل می‌دهند به علاوه» در تقاطعپاء دوچرخه‌ها با وسایل نقلیه موتوری برخورد دارند. گسترش دوچرخه‌سواری در شهرهاست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ۲ آلودگی هوا ۰ 9 ۰ 2 ی ‌ ‌- ۰ دوجچرخه‌سوار در هوای آلوده دچار ختگی و کمبود انرژی؛ و همچنین» تحریکات مخاطی در دستگاه تنفسی خود می‌شود. به علاوه» دوچرخه‌سواری در هوای آلوده جذابیت تداردء و دوچرخه‌سوار را از نظر روحی خسته می‌کند محکم»با وسایل تخلیهٌ سریع آب بارش» حداقل شرایط فیزیکی است که برای تشویق دو چرخه‌سواری باید فراهم شود. ۳ نامطلوب است. به علاوه» اگُر مسیرهای دوچرخه راسریعاً برف‌رویی نکنند» دو چرخه وسیلهٌ: قابل اعتمادی برای مناطق پر برف نخواهد بود. در برنامه‌ریزی و طراحی شبکه باید شرایط :2 ۲ شیبهای طولی تند اگر شیب طولی مداوم راه (شیب طولی غالب) از ۲ درصد بیشتر باشد» دوچرخه‌سواری در پایدار ماندن دوچرخه را حفظ کنند در سرپایینیهای تند دوچرخه سرعت م ی گیرد» و عدهٌ زیادی از دوچرخه‌سواران مبارت لازم رأ برای دوچرخه‌رانی در سرعتپای زیاد ندارند ۲ شبکه یکپارچه دوچرخه‌سواری ۰ سک ۱ ۰ امس ۰ ۰ اس ۰ لازم برای تغییر وسیله نقلیه (مثلا پا رکینگ مخصوص دوچرخه در ایستگاهای انوبوس و پایانه‌ها) در آن در نظر گرفته شده» از لوازم اصلی توسعهٌ دوچرخه‌سواری در شهرهاست. تأکید می‌شود که برای توسعهٌ دوچرخه‌سواری باید به شبکه فکر کنند ایجاد مسیرهای -------- صفحهٔ بعد -------- مدسی 4 2 ۰ درو 7: یرنامه‌ریزی و امکان سنجی . ۱۵ دوچرخه‌سواری پراکنده و فاقد بکپارچگی اتلاف منابم است. زیراء چنین مسیرهایی مورد استفاده قرار نمی گیرد. : ۲ شهرها و شه رکهای جدید س ّ ۰ گسترش دوچرخه‌سواری باید یکی از سیاستهای اصلی در طرح ریزی شپرها و شپرکهای جدید باشد طرح شهر باید به نحوی باشد که قسمت عمده‌ای از سفرهبای کوتاه و متوسط با پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری انجام شود مصرف نگاه کننداین آبادانیپاه می‌توانند به عنوان پروژه‌های نمونهٌ کشوری در تشویق دوچرخه‌سواری در کشور نقش مهمی به عده بگیرند در شپرها و شهُرکهای جدیدء این . فرصت وجود دارد که شبکه‌ای با رعایت کامل نیازهای اصلی دوچرخه‌سواران در نظر بگیرند در طراحی شهرها و شهرکپای جدید» درصد سفرهایی که با دوچرخه انجام می‌شود را باید به عنوان یکی از هدفهای طرح تعیین کنند. طراح باید بکوشد که با مطلوب ساختن دو چرخه‌سواری و مشکل ساختن حرکت اتومبیلپهای سواری در سفرهای کوتاه و متوسط به هدف تعیین شده برسد شکل ۲ شپرکی رانشان می‌دهد که در آن دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی شیوه‌های اصلی جابجایی در داخل شپ رک است.این شپ زک در حول یک ایستگاه وسایل نقلیهٌ جمعی سریع طراحی شده است. وسایل نقلیهٌ جمعی که شهرک رابه شبکه راهپای برون‌شپری وصل می‌کنند» از راه اختصاصی خود در داخل شپ رک می‌گذرند» مسیرهای دوچرخه به صورت کوتاه و میان‌بر کاربریها را به یکدیگر و به ایستگاه وسایل نقلیهٌ جمعی متصل می‌کند. برعکس» اتومبیلپا برای انجام سفرهای داخلی ناچارند از جادهٌ کمربندی شپرک استفاده کنند (چون خیابانهای محلی قسمتپهای مختلف شپرک به هم ارتباط ندارد). به این ترتیب» اگر چه همه بناهای شپر به اتومبیل دسترسی دارندء اما طرح شپ رک به وسایل نقلیه جمعی با اتومبیل و دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی ممکن است,ء اما پیاده‌ها و نحوی است که استفاده از انومبیل برای سفرهای داخلی مشکل است. دسترسی به ایستگاه 2 جرک ی ری تم -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آد نامه طراحی راههای شهری (۲۱۱) راه‌آهن شهری 8 ۰ با اتربرس‌رو راه شربانی درجه ۱ سوت راه شریانی درجه ۲ دوچرخه‌ها به صورت کوتاه و میان‌بر به ایستگاه دسترسی دارند» در حالی که اتومبیلها برای رسیدن بهایستگاه از جادهٌ کمربندی استفاده می‌کنند هدف اصلی طرح این بوده که تا حد امکان از جذ ابیت اتومبیل برای سفرهای داخلی کاسته شود» و به مطلوبیت دوچرخه‌سواری برای این سفرها افزوده گردد با وجود برتریهایی که در طراحی شهرها و شپرکهای جدید به دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی می‌دهند» نباید انتظار داشت که همه سفرهای داخلی با این دو شیوه انجام گیرد درصد استفاده ازد و جرخه به میزان زیادی تابم مشکل بودن تملک و نگهداری اتومبیلهای شخصی است. به دلیل در دست نبودن میزان استقمّبالی که از دوچرخه‌نواری در این شپرها صورت خواهد گرفت, درصد استفاده از دوچرخه‌سواری رانمی‌توات با تقریب قابل قبول بین_ کرد اماء می‌بوان انتظار داشیت تا زمانی که ترافیک شبکه راهپاابه حد تراکم خود نرسیده» عده زیادی» در صورت دسترسی داشتن به اتومییل+ رای سفرهای داخلی نیز از این ججعمحص ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ شهر ی بح و ی هک 7۳ ار ۶ زوس برنامه‌ریزی و امکانک سنجی ۱۷ وسیله نقلیه استفاده کنند. یکی از هدفهای اصلی در برنامه‌ریزی شهرها و شپهرکهای جدید باید محدود ساختن استفاده از اتومبیلهای شخصی از طریق طراحی باشد توصیه می‌شود که با توجه به محدودیتهای فضایی و مالی» و همچنین با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی» و حد ۱ ظرفیت زیست محیطی خیابانهای محلی (به فصل ۵ بخش ۱ مبانی» و بخش ۸ خیابانهای محلی؛ رجوع کنید) سقف استفاده از اتومبیل‌سواری را تعیین کنند با این روش» باکیماندهٌ سفرهای داخلی پیش‌بینی شده به شْبِکه پیاده و دو چرخه» و باقیماندهٌ سفرهای خارجی پیش‌بینی شده به وسایل نقلیهٌ جمعی تخصیص داده می‌شود. تقسیم سفری که به این نحو بین انواع وسایل نقلیه انجام می‌شوده در وضعیت نهایی توسعه عمل خواهد کرد در مراحل اولی» درصد استفاده از اتومبیل بیشتر خواهد بود. ولی» با افزایش تراکم ترافیک» استفاده از اتومبیل به تدریج جذاییت خود را از دست می‌دهد و تقسیم سفرها به طرف تقّسیم مورد نظر طرح های موجود در طرحهای جامم شپرهاء باید گسترش دوچرخه‌سواری رابه عنوان یکی از هدفهای ار ساماندهی شپر در نظر بگیرند در این طرحپاء امکانات بالقوه و موانع موجود برسر راه 7 ۱ س کُسترش استفاده از دوچرخه رابا در نظر گُرفتن وضعیت مشخص شپر بررسی کنند _ سس ار توصیه می‌شود که در آمارکُیری از خانوار که در طرحبای جامع انجام می گیرد. ۱ سوّالاتی در مورد دوچرخه‌سواری با هدف شناخت مشکلات و موانم آن گنجانیده شود. طرحهای جامع (شپر و یا حمل و نقل) باید به یک جمم‌بندی در مورد امکانات بالقوه ص : : ِ گسترش دوچرخه‌سواری در شپر برسند اس 5 اس : گسترش دوچرخه‌سواری در شپرهای موجوده» برخلاف سادکی ظاهریش» اسان نیست. برای انجام موفقیت آمیز آن عوامل اصلی زیر ضروری است: -تمایل مردم شهر و تصمیم‌گیران آن -منایع مالی .. سا دادح سا - امکان‌پذیری از نظر وضعیت زمین و شرایط اقلیمی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ نامه طراحی راههای شهری (۱۱) س : شپرهایی می‌توانتد در کترش دوچرخه‌سواری توفیق بیشتری به دست آورند که درصد قابل ملاحظه‌ای از ساکنان آن و همچنین تصمیم‌گیران سیاسی شهر به این موضوع ۹ نیا ۹ سر ۹ 1 ط 1 ۰ به کُسترش دوجرخه‌سواری نشان می‌دهند منابم مالی لا زم برای گسترش دوچرخه‌سواری به‌هیچوجه ناچیز نیست. هزینه‌های لازم را می‌توان به شرح زیر دسته‌بندی کرد: ۱ - تبلیفات و آموزش -مناسب ساختن خیابانها و تقاطعپای موجود برای دوچرخه‌سواری احدات مسیرهای درجه ۱ و درجه ۲ ار -نگهداری مرتب مسیرها (مرمت» برف‌زوبی» و نظافت) - اضافه هزینه برای مدیریت بهتر ترافیک موتوری - احداث پا رکینگهای مخصوص دوچرخه بنابراین» توصیه می‌شود که شپرها بدون یک مطالعهٌ امکان‌سنجی,» خود را متعپد به می‌آید که تشویق دو چرخه‌سواری رابه عنوان یکی از اجزای ساماندهی ترافیک شپرها در بط ۰ ما ۹ ۰ ۰ نظر بگیرند» و کُسترش دوچرخه‌سواری همراه و همزمان با بهیود تدریجی مجموعهٌ نظام جابجایی شهر انجام گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فش 0 ۳ تعیین خطوط تمایل سفرهای دوجرخه دوچرخه‌سوارات نسبت به دوری مسافتپا حاسیت زیاد نضان می‌دهند به این یل شیکه شبکه برای حفظ کوتاهی مسیرهاء ترسیم خطوط تمایل برای سفرهای بالقَوهٌ جاذبه‌های مهم ضروری است. خطوط تمایل مجموعه‌ای از خطوط مستقیم است که یک سر آن در مبداأسفر و سر دیگرش در محل جاذبهٌ مورد نظر است. ضخامت هر خط متناسب با تعداد سفرهایی است که بین هر نقطه از شهر و جاذبهٌ مورد نظر انجام می‌شود. برای به دست آوردن خطوط تمایل؛ برآوردی» اگر چه تقریبی؛ از تعداد سفرهای نجام گرفته و جدول مدا و مقصد (جدولی که میزان سفرهایی را که بین تقاط مختف انجاء کیک -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ 4 طراحی راههای شهری (۱۱) 1 : که در آینده با دوچرخه انجام می‌گیرد» جدول مبداً و مقصد دوچرخه‌سواری رااز جدول مدا و مقصد کل سفرها استخراج کرد. در این موارد» دقت مطالعه به صحت انتخاب پیش‌فرضبا بستگی دارد. ۱ برای تعیین این پیش فرضهاء باید جمعیت بالقَوهٌ دوچرخه‌سوار و محل سکونت و مقصدهای بالقوه آنها راشناسایی کنند انواع سفرها رابرحسب پذیرا بودنشان نسبت به دوچرخه‌سواری دسته‌بندی نمایند در صورت تنبود آماری که به طورعینی چنین کاری را انجام دهد اعمال قضاوتهای سنجیدههٌ کارشناسی گریزناپذیر است.مغلاً می‌توان گگفت که جوانها نسبت به میانالان و سالمندان» و مردان نسبت به زنان بیشتر آمادگی استفاده از دوچرخه رادارند همچنین می‌توان گفت که دوچرخه برای سفرهای اشتغال» آموزش,» گردش و تفریح» و انجام کارهای اداری وسیله نقلیهٌ بهتری است تا یرای سفرهای خرید. درماد» و دید و بازدید فاصله‌های تا ۵۰۰ متر با پیاده‌روی» و در فاصله‌های دورتر با انواع وسایل نقلیه رقایت می‌کند. در این مورد» حاصل تجارب به دست آمده در هلندء در شکل ۳ نشان داده شده است. در استفاده از شکل ۳۲ باید به خصوصیات محیطی که این نسبتپا در ان به دست امده -- ۱۰۰ 3 ۳ ۳ ۳ با ۲ رم از مر را ملا ُ لیبمرت ۳ : ٍ بیش‌از۳۰ ۱۵۰-۴۳۰ ر۵ ۱ ۱۱ فرلا ه۵ر۰-۷ ره *رو‌-ور راو سافت زکیلوش ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 3 9 : : ار ۹" 1 ۸ : ۰ طرح شبکه ۲۱ ۹ - اکثریت عمدهٌ دو چرخه‌سواران به اتومبیل شخصی دسترسی دارند. ٍ - شبکه دوچرخه‌سواری با کیفیت عالی وجود دارد. . ۱ - ترافیک وسایل نقلیه موتوری منظم است» و مقررات راهنمایی و رانندگی به خوبی رعایت می‌شود. 2 شکل + خطوط تمایل برای سفرهای دوچرخه رابا خطوط تمایل برای سفرهای : اتومبیل مقایسه می‌کند. خطوط تمایل سمت راست مربوط به سفرهای اتومبیل شخصی, و ِ خطوط تمایل سمت چپ مربوط به سفرهایی است که با دوچرخه انجام می‌گیرد : ٍ در مواردی که جدول معتبزی برای مبذاًمقصد سفرها در دست نیست» این جدول را باید ٍ برای دوچر خه‌سواران بالقوه تهیه کنند. برای این کار روش زیر توصیه می‌شود: ۱ م/ / /» اس / ۷۱۲ /وقن ۱ ا ات ‎٩‏ 7 درا از ود امه اه هر سس «الف» خطوط تمایل برای ترافیک موترری «ب» خطوط تمابل برای ترافیک دوچرخه سهر بارد ولد هلند شهر باون ولد هلند 9 شکل ‎٩‏ مقایسه خطوط تمایل برای ترافیکک موتوری و ترافیک دوچرخد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) اول ) جمعیت شهر رااز نظر علاقه به دوچرخه‌سواری به چهار گروه شایق» علاقمند» کم علاقه و بی‌علاقه. تقسیم کنید دوم ) شهر را برحسب بزرگی آن به ۰ تا ۰ قطعه تقسیم کنید» و جمعیت هر یک از چهار گروه رادر هر یک از این قطعات بر آورد کنید (شکل ۵-الف). سوم) برای هر یک از چهار گروه استفاده کننده» جآذبه‌های مهم را شناسایی کنید (شکل ۵- ب). چهارم) با اعمال پیش‌فرضهایی» تعداد سفرهای دوچرخه‌ای را که به هر یک از جاذبه‌ها هنتهی می‌شود» برای هر چهار گُروه» بر آورد کنید» و خطوط تمایل هر جاذبه رامشخص نمایید (شکل ۵ - ج). پنجم) مسیرهای مهم منصهی شده به هر جاذبه راتعیین کنید (شکل ۵-د). ی ) با استفاده از نتایج ردیفی پنجم» اضلا ع اصلی شبکه دوچرخه‌سواری را تعیین کنید (شکل ۵- ه). «الف» قطعه‌بندی «ب» شناسایی جاذبه‌های مهم «ج» تعیین خطوط تمابل مربوط : به هر جاذبه (د)» تعیین صیرهای منتهی شده «ه ثعیین شبکه به هرجاذبه شکل ۵ مراحل طرح شبکه دوچرخه‌سواری برای یک شچر. -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ْ: ۰ ی طرح شبکه ۲.۳۴ ۳ صضوابط شبکه ۱ ۱.۳.۳ پیوستگی سفرهای دور تغییر وسیله دهد برای این کارء در محل با در نزدیکی اینتگاههای وسایل نقلیه جمعی باید پارکینگ دوچرخه در نظر گرفته شود ٍ اماء کامل بودن شبکه به این معنی نیست که شبکه‌ای مجزا و مستقل از شبکه راهپا برای همهٌ مسیرها وجود دارد. شبکهٌ کامل دوچرخه‌سواری مجموعه‌ای است مششکل از سواره‌رو مشترک» و مسیرهای درجه ۱ و ۲ و ۳؛ با تسپیلات لازم برای تغییر وسیله نقلیه ٍ درایستگاههای میم و پایانه‌های وسایل نقلیه همگانی. در شپرهای موجوده معمولهٌ سواره‌رو خیابانهای موجود همه یا بخش اصلی شبکه دوچرخه‌سواری را تشکیل می‌دشد در شهرهای جدیدی که در طرح آنها دوچرخه به عنوان یک وسیله نقلیه اصلی در نظر گرفته امسر مناسب‌سازی خیابانهای موجود برای دوچرخه‌سواری و تجپیز ایستگاههای مهم و پایانه‌ها به پارکینگ دوچرخه باید براساس برنامه ایجاد شبکه دوچرخه‌سواری انجام گیرد» و 5 - ۰ ۰ سس اولویتهای مناسب‌سازی قسمتهای مختلف هماهنگ با شبکه نبایی دوچرخه‌سواری تعیین ۳ آسان بودن شبکه دوچرخه‌سواری باید اسان باشد. در شبکه آسان» دوچرخه‌سواری برای اکشریت مردم آسان است. شیبهای طولی تند» تعداد و زمان زیاد ایستادنها در تقاطعهاء و مقدار انحراف از در طراحی توسعه‌های جدیدهء باید شبکهٌ دوچر خه‌سواری آسان در نظر بگیرند در شپرهای موجود»ء شبکه خیابانپا رابرای تعیین آسان بودن دوچرخه‌سواری در آنها ارزیابی و مقایسه کنند. 1 ۰ ۳ تس ات مید ی -------- صفحهٔ بعد -------- اس ۴ این نامه طراحی راههای شهری (۱۱) خیابانهایی را که دارای شیبهای طولی تند و طولانی‌اند» تباید به عنوان اجزای شبکه دوچرخه‌سواری در نظر بگیرند اگر شیب طولی غالب (سرجمع شیبهای طولی) بیشتر از ۲ درصد باشدء» مسیر دوچرخه اسان نیست. برای تاثیر شیهای طولی موضعی از بند ۹۰۶۰۶ به عتوان رهنمود استفاده کنید دوچرخه‌سواران به مسیرهای میان‌بر علاقه دارند و نسبت به مسیرهایی که تفاوت طول آنها با کوتاهترین مسیرء زیاد است حساسیت نشان می‌دهند در شپرها و شپرکپای جدیدی که دوچرخه به عنوان یک وسیله نقلیهٌ اصلی در نظر گرفته می‌شود» باید تا آنجا که بشود میرهای درجه ۱ را به خطوط تمایل سفرها نزدیک بگیرند به این دلیل» در توسعه‌های جدید مسیرهای دوچر خه غالبا مستقل از قرارگیری شبکه راهها قرار می‌گیرد در بافشهای پرء مسیر تعیین شده‌ای که راه دوچرخه‌سواران رادوزتر کندء معمولاً مورد استفاده قرار نمی گیرد بنایراین» باید شبکه دو چرخه‌سواری رابر نزدیکترین مسیرهای ممکن منطیق کنند (یند ۱. ۳). برای کوتاه کردن مسیر» می‌توان از کوچه‌ها و خیابانهای باریکی که حرکت وسایل نقلیه موتوری در آنها عملی یا مجاز نیست»ء به عنوان مسیزهای دوچرخه استفاده کرد (شکل ۹ ۴۳ ایمنی ۳ زیبایی و امنیت سواری از محیطهای زیبا (متنوع» متباین» و با دید زیبا) عبور کند این موصضصوع مخصوصا در تعیین شبکه مسیرهای تفریحی و پروژه‌های نمونه‌ای که برای تشویق دوچرخه‌سواری ایجاد می‌شود آهمیت دارد. آنجا که مقدار آمدوشد در اوقات مختلف شبانه روز متمفاوت است» استنیت مسیرهای -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ 5 ۳ چا ۰ ۰ ۴ ۹ ۸ سر صح ی ره با سم ارت ی ده سم گمس ده طرح شبکه ‏ ۲۵ «رالف»» استفاده از درخت برای کاهش شدت تایش آفتاب رب قراردادن یر دوجرخه در سمت آفتابگیر خیابان ص ور در نظر بگیرند تا حداقل یکی از آنپا در اوقات خلوت دار باشد گیرند به علاوه» محل مسیر را باید با توجه به جهت تابش مس دان» بهتر است مسیر در زمستانها در معرض تابش آفتاب جپت باد رادر مناطق بادخیز باید در نظر بگیرند ۱ متسه -------- صفحهٔ بعد -------- سس ۳ استفاده دوچرخه‌ها از انواع راههای شهری. . 0 ضوابط استفادهٌ دوچرخه‌ها از شبکهٌ راهها و خیابانهای شهری» مطابق جدول ۱ و به شرح | . بندهای ۱.۳.۳ و ۲۰۳۰۳ و ۳.۳۰۳ تخیین می‌شود. ۱ 9 ۳ راههای شریانی درجه ۱ : 1 دوچرخه‌ها نباید از سواره‌رو راههای شریانی درجه ۱ استفاده کنند بنابراین» هیچیک از 9 انواع این راهها رانباید به عتوان میرهای دوچرخه (میرهای درجه ۳) مشخص کنند 3 ِ ۱ شمجنین» نباید قسیر درجه ۲ دوچرخه (خمل ویژهه دوچرخه) را در امتداد این راهپرا قرار دهنده و ۱ فُقّط می‌توان مسیر درجه ۱ دوچرخه رادر امتداد راههای شریانی دزجه گذاشت. مسیر درجه ۱ باید کاملا از جادهه ترافنیک موتوری مجزا باشد در آ زادراه» مسیر دوچرخه باید خارح 1 از محدوده همنوع آزادراه گٌذاشته شود (شکل ۸ : ر ا ۳ راههای شریانی درجه ۲ ِ 1 ۱ در مقررات دوچرخه‌رانی» اگُر در امتداد راهپا میرهای درجه ۱ و درجه ۲ دوچرخه وجود ۸ ۱ داشحه باشد؛ دوچرخه‌ها مجاز به استفادهه مشترک از سواره‌رو نیتند در آبادانیپهای جذید و : ِ همچنین در بازسازی راهپهای موجودهء باید در امتداد کلیهٌ راههای شریانی درجه ۰۲میرهای را رم یا چ, مجزای دوچرخه (میر دزجه ۱) در نظر بگیرند (شکل ٩)؛‏ مکر در مواردی که شهر برای : شریاتی درجه ۲ 1 : مرعت ۸۵4 6 ۵۰ توصیه نمی‌شود مسترع سنرع متاسب ی 1 سرعت ۸۵1 < ۵۰ توصیه نمی‌شود مجاز مناسب مطلوب : ۳ : . 8 :5 تجاری - مسکونی مجاز متسب مناسب مطلوب. : -------- صفحهٔ بعد -------- :1 3 نما . شکل دوچرخه‌سواری م دوچرخه در امتدا راههای شریانی در *‏ ۶ص د راه شریانی درجه ۲. ۳۷ ا سک مرو مه ار ۰ وه یه -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ اد ن تامه طراحی راههای در ر شکل ۱۰ ز غیرمجاز قر حت . نَهُ دوچرخه‌رو در ار داده ده است.- ۲) نیز استفاده نو پر ۳3 اره‌رو دارای حا و مجزا و برجسته د شکلپای :۱ و ۱۱). در کرد. :ْ 5 سح ی یل» جدولپای بریده برای کنار را راه و دون وجود حاشیه ساعت . سورت» کر ۰ نیج ۳۳ 5 از پار کک -------- صفحهٔ بعد -------- ات از و در خیابانهای «محلی»» معمولاًم ره سر 1 گاهی در خیابانهای محلی مهم واقع : نیود مسیرهای درجه ۱ و درجه ۲» دو استفاده می‌کنند این خیاباننها رامی (شکل ۱۳). ۰. شکل ۲ عمط ویژه دوجرخه شکل ۳ سیر درجه ۳۲ دوچرغه (مسیر سمت چپ) مور درجه ۲ دوچرخه (مسیر سمت راست) بر درجه ۲ لازم ۱ ۱ و این خیابانمپا به ط یپرهای درجه ۳ م: 7 لرح شبکه ۲۹ ی تیست.آماء ت. در صورت ۱ ی ع : ی پا جر وش -------- صفحهٔ بعد -------- َ ضوابط اجزای مسیرهای دوچرخه در چبهار قسمت تعیین می‌شود: را ) [ ۵ سواره‌روهای مشترک ٍ 1 کلیهٌ راههای شهری باید با رعایت حال دوچرخه‌سواران طراحی شوند؛ مگُر در مواردی که ۱ ّ وضعیت طبیعی شهر مناسب دوچرخه‌سواری نیست» یا برای مسیر دوچرخه امتداد مستقل و رأههای موجود عموما بدون توجه به نیازهای دوچرخه‌سواران طراحی شده» و در ْ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ال 1 طراحی راههای شهری (۱۱) : بهره‌برداری از آنها نیز توجهی به استفادهٌ دو چرخه‌ها از راه نمی‌کنند دوچرخه‌سواران به شدت نسبت به شیب طولی راه حاس‌اند» ولی شیب طولی خیاباتنهای موجود را نمی‌توان تغییر داد. اماء تداییر دیگری هست که با انجام آنهاء خیابان برای دوچرخه‌سواری مناسب می‌شود. این تدابیر در زیر تشریح می‌گردد. شیب طولی راه رانمی‌توان تغییر داد اماء می‌توان مسیرهای دوچرخه رادر خیابانهایی گذاشت» که شیب طولی آنها مناسب دوچرخه‌سواری است. برای حدود شیبهای طولی بپبود مدیریت ترافیک و ایجاد نظم در حرکت ترافیک موتوری» انمنی واقعی» و همچنین احساس ایمنی را برای دو چرخه‌سواران افزایش می‌دهد یکی از علل اصلی کمبود علاقه نسبت به دوچرخه‌سواری» نامتظمی جریان ترافیک و عدم اعمال محکم و مداوم مقررات راهتمایی و رانندگی است (به فصل ۱ رجوع کنید).. ۳ حذف یا تنظیم پارکینگ حاشیه‌ای وسایل نقلیه موتوری هنگام پارک کردن و از پارک خارج شدن» مانم عبور دوچرخه‌ها می‌شونده و برای آنها آیجاد خطر می‌کنند زیراء مانورهای مربوظ به پا رکینگ حاشبه‌ای "" باعث می‌شود که دوچرخه‌ها به طور ناگهانی به داخل ترافیک سریم موتوری کشیده شوند از این نظرء پا رکینگ غیرمجاز دوبله خطرسازتر است (شکل ۱4) بنابراین» تا آنجا که ممکن استء باید مسیرهای دوچرخه رامجزا از پارکینگهای حاشیه‌ای قرار دهند اگر ناچارند مسیرهای دوچرخه رادر مجاورت پارکینگهای حاشیه‌ای قرار دهندء توجه به نکات زیر ضروری است. ِ ۱ برای جلوگیری از برخورد در انومبیلهای پا رک شده به دوچرخه» عرض خط پا رکینگ نباید از ۷۵ر۲ متر کمتر باشد در خیابانهای یک‌طرفه» نباید پارکینگ حاشیه‌ای رادر سمت چپ سواره‌رو قرار دهند؛ زیرا رانندگان انومٌبیلهاء هنگام بیرون آمدن از پارک». سمت راه مجاز نیست. ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ : ضوابط اجزای طرح هندسی ۰ ۳۳ لا ۱ . شکل ۱۶ پا راک کردن دوبلهٌ یک وسیله نقلیه موتوری دوچرخه‌سواران را وادار کرده که به‌طور ناگپانی وارد ۱ جریان ترافیکک موتوری سریم شوند ۱ ٍ از پارکینگ حاشیه‌ای غیرمجاز باید جل و گیری کنند بهترین راه برای جلوگٌیری» ایجاد وضعیتی است که پا رک کردن غیرمجاز عملاً غیرممکن شود. شکل ۱۵ نمونه‌ای از طراحیهایی رانشان می‌دهد که از پارک کردن غیرمجاز جل و گٌیری می‌کند. در این شکل» فاصلهٌ آزاد بین میله‌های دو طرق به اندازه‌ای است که اگر یک وسیله نقلیه توقف کنده راه بند می ید و فشار ترافیک موتوری وسیلهٌ نقلیه متوقف را وادار به حرکت می‌کند. برای این منظور» این فاصلمٌ آزاد نباید از ۵ر۳ متر بیشتر باشد تا دو اتومبیل سواری نتوانند از کتار هم متمایز ساخفن خیابان محلی و شریانی با متمایز ساختن خیابانهای محلی از شریانی و کاهش سرعت وسابل نقلیه در خیابانهای بهبود روسازی اس دو چرخه‌سواری در کف‌سازی ناهموار ناراحت کننده است. ناهمواریهای نا گبهانی و نیزء نم تشها ناراحت کننده بلکه خطرناک است. زیراء گاهی دو چرخه کنترل خود رااز دست می‌دهد ِ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳ ایر نامه طراحی راههای شهری (۱۱) شکل ۱۵ یک تدبیر برای | غپرها. 2 ۰ اصلا ح رویه یا روسازی انپاست. اصلا ح دریجچه اغلب.دریچه‌های.مو جود در کف خیابانپا (دریچه‌های تخلیه آب بارش و دریچه‌های بازدید)-۰ ۰ به طرز ناهمواری کار گذاشته شده» و به صورت بر آمدگی با فروافتادگی تیزی در آمده‌اند چنین وضعیتی برای دو چرخه خطرناک است. دوچرخه‌ها که برای گریز از این موانع مشیر خود رابه طور ناگهانی تغییر می‌دهند؛ گاهی با وسایل تقلیه تندرو برخورد می‌کنندء و گاهی کنترل خود را از دست می‌دهند به علاوه» اگر طرح دریچه نامناسب باشد؛ چرخ دوچرخه ممکن است به داخل شکافهای موازی آن بیفتد» و دوچرخه‌سوار کنترل خود رااز دست بدهد. برای اصلا ح وضعیت دریچه‌هاء ضوابط زیر تعیین می‌شود: -ناهمواریهای اطراف دریچه‌ها را ترمیم کنند -دریچه‌هایی را که شکاف آنها موازی امتداد راه است» تعویض کنند؛ یا -------- صفحهٔ بعد -------- هه "۳ ۹ ره که مر 2 0 بض 7*۰ ضوایط اجزای طرح هندمی ‏ ۳۵ نباید از ۱۵ سانتیمتر بیشتر باشد - با دریچه‌های غیراستاندارد مانند مانم خطرناک عمل کنند و آنپا رابا خط کشی سفید به ضخامت ۱۵ سانتیمتر» مطابق شکل ۱۹ مشخص سازند عرص سواره‌رو خیایانهای محلی رانباید به دلیل مسیر دوچرخه بودن بیشتر بگیرند چون باید بین وسیله نقلیه پار ک شده و دوچرخه‌سوار حداقل ۷۵ر.۰ متر فاصله باشدء عرض خط پارکینگ» در خیابانهای محلی واقع در مسیر دوچرخه» نباید از ۷۵ر۲ متر کمتر باشد (۲۵ر را متر فاص وسیله نقلیه پا رک شده تا جدول» ۱۱۷۵ متر عرض سواری» ۱۰۷۵ ۰ مر هس پست. جای مور در سرعتگیرها در سرمتگیها یاید رای عیور دویر دش جایی در نظر رگیرند (شکل ۱۷) عرضص جای ٍ عبور ۵ر۱ متر توصیه می‌شود (عرض کمتر ایمنی و راحتی دوچرخه‌سوار را تپدید می‌کند و عرض بیشتر موجب می‌شود که وسایل نقلیه موتوری از ان استفاده کنند). در خیابانپهای محلی» در صورت ناچاری این عرض رامی‌توان کمتر از ۵ر۱ متر گرفت؛ ولی دز هیچ حالعی نباید از ٩ر‏ ۰ متر کمتر باشد در جاهایی که تقاضای پا رکینگ زیاد است» باید تدابیری در نظر بگیرند که وسایل نقلیه موتوری با پارک کردن غیرمجاز خود» محل عبور دوچرخه‌ها رادر سرع تگیر سد نکنند در شکل ۰۱۸ با استفاده از پیش آمدگی معلغی شکل (در حالت «الف») و میل‌های بر انح ی مانم خطرساز نظیر | لس ما دریجه غر استاندارد. > پایه تبرچراغ و مانند آن -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ۳۶ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ۱ شکل ۱۷ درنظر گرفتن نجای عبور دوچرخه در سرغ تگیرها. از و ۷ «ب»» استمادد از میله‌های قائم .۰ : ۱ 2 7 7 ی شکل ۱۸ الگُر برای جلوگیری از پا رک غیرمجاز در جلوی جای عبور دوچرخه در سرع تگیرها. قائمٍ (در حالت «ب») از پارک کردن غیرمجاز در جلوی محل عبور دوچرخه‌ها جلوگیری کرده‌اند. 8 ما : ال -------- صفحهٔ بعد -------- ۰و ۱ ۹ ی اک او ی خر ۹ و ی و ۰ ۰ ۰ ۰ را 0 که ها مزع 2 - ی روا ۰ 5 ...۰ ۰ زا ها 1 خ ی تا ستد ی , ۹ : ۳ هه ای - 3 ۰ هه : . . سا ۰ ۰ ۰ ۰ لا وان اب ۰ را و رمق ۰ ار ۰ دس - 2 3 ۰ ضوایط اجزای طرح هندسی ۳ ۶ مسیرهای درجه ۲۳ 8 مسیرهای درجه ۳ رابا تابلو مشخص می‌کنند (شکل ۱۹). همه خیابانهای محلی و برخی از [: راههای شربانی درجه ۲ رامی‌توان به عنوان مسیرهای درجه ۳ مشخص ساخت. خیابانی را می‌توان به عنوان مسیر دو چرخه مشخص کرد که همه شرایط زیر در آن فراهم باشد: : - شیب طولی مناسب دوچرخه‌سواری باشد اس -دریچه‌های تخلیه و بازدید وافم در متیر دوجر چف#9مسطج روسازی کار گذاشته شده باشند دی ور دژیچه‌ها بای عبور دوچر خه‌ها ایمن باشد (به ند ۱:۶ رجوع : کنید). *": و س ۶ مسیرهای درجه ۲ (خط ویژه دوجر خه) مسیرهای درجه ۲ دوچرخه (خط ویژه دوچرخه) با خط کشی ممتد یا بریدهٌ سفید رنگ در کنار سواره‌رو مشخص می‌شود. ۱ 1 در راهها و خیابانهایی که خط ویژه دو چر خه وجود دارد» مقررات راهنمایی و رانندگی : باید د و چرخه‌ها را موظف کند که فقط از خط ویژه استفماده کنند. در این خیابانپاء استفاده شکل ۱۹ تابلوی مشخص کننده مسیر یا راه دوچر خه. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ این نامه طراحی راههای شهری (۱۱) دوچرخه‌ها از بقیه سواره‌رو باید ممنوع اعلام شود. نحوهٌ استفادهٌ سایر وسایل نقلیه از محل خط ویژه دوچرخه با نوع خط کشی آن مشخص می‌شود.این وسایل اجازه ندارند از قسمتهایی که با خط کشی ممتد مشخص شده استفاده کنند اما می‌توانتد از قسمتهایی که خط کشی آن بریده (خط چین) است» بنا به ضرورت استفاده نمایند در موارد زیر» خط ویژهٌ دوچرخه رابا خط کشی بریده مشخص می‌کنند: اس اوح لگ سای سابل تب موتورک ناج روط ویزه بقلم کته ملا در اطسیا. داگر نمی‌خوافته خط وزد یه ممتای توح برد فا وچ رخا ری سواره‌رو باشد ۳ : لا ۱ ص. - اگرء یه علت عرض کم سواره‌رو و یا حجم کم ترافنیک دوچرخه؛ در نظر گرفتن خط ویژه با خط کشی ممند امکانپذیر یا صحیح نیست (شکل ۲۱). علاوه‌بر خط کشی» خط ویژهٌ دوچرخه (جه با خط پر و جه با خط چین مشخص شده باشد) را باید با علامت دوچرخه» که با رنگ سفید در روی کف‌سازی نقاشی می‌شود» مشخص کنند شکل ۲ مشخصات علامتپای استاندارد را نخان می‌دهد. ۳۲۳ فواید و محدودیتها خط ویرَهٌ دوجرخه دو فایده دارد: ح ر کت دو چرخه‌ها را تنظیم می نند. شکل ۰ قراردادن خط ویژه دوچرخه در مجاورت خط با رکینگ. -------- صفحهٔ بعد -------- که ۰.۷ شکل ۲۱ تم تمام هندازه‌ها به متر است ۷۵رد ال ای و :7 و 59 9 نها ها اه | و 2 11 ا ۳ از ۲-7 . کف لا ای ۰ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 2 1 8 ۰ آید 5 ی [ مکی 7 و ل.. م و ۶ 1 9 ,7 1 ۰ ی ۰ ض [: ز مش 1 1 و.. : نا که 5 دم 14 دی + ار دزد ی ۳3 گچ ۹ وش 3 2 شابن .- ۱ ْ ۰ نامه طراحی راههای شهری (۱۱) از نظر فیزیکی» عامل مهم محدودکننده» وضعیت روسازی خیابانها و دریچه‌های واقم درمسیر دوچرخه‌هاست. معمولاً دریچه‌ها در سمت راست سواره‌رو قرار دارند و کیفیت روسازی در کناره‌های سواره‌رو از جاهای دیگر آن بدتر است.اگر روسازی راه و وضعیت دریچه‌ها در محل خط ویژهٌ دوچرخه نامناسب باشد» این خطپا عملاً مورد استفاده قرار نمی‌گیرده و هزینه‌های انجام شده بی‌اثر می‌ماند به علاوه» حرمت مقررات راهتمایی و رانندگی شکسته می‌شود. خطهای ویژه‌ای که مورد استفاده قرار نمیگیرند در خلاف جپت سیاست تشویق دوچرخه‌سواری عمل می. کننس د و به‌علا وه کار آیی خط ویژهٌ دوچرخه دارای محدودیتهای اساسی زیر است: - خط ویژهٌ دوچرخه وقعی کار آیی دارد که رانندگان وسایل نقلیهٌ موتوری حرمت آن رانگه دارند» و جز در موارد مجاز به آن تجاوز نکنند پس» برای مواردی که اعمال مقررات راهنمایی و رانندگی مواجه با مشکل است» خط ویژه توصیه نمی‌شود -پارکینگ حاشیه‌ای در ح ر کت دوچرخه‌ها وقفه ایجاد می‌کند» وگاهی برای آنها خطرساز است. دوچرخه ممکن است با در اتومبیل پارک شده‌ای که به طور ناگپانی باز می‌شود برخورد کند (شکل ۳). پس» در مواردی که پارکینگ حاشیه‌ای مجاز است» خط ویژه معمولاً کار آیی ندارد و توصیه نمی‌شود. ٍ ٍ -وسایل نقَلیهٌ موتوری» گاهی از خط ویژه به عنوان جای توقف یا ایستادن استفاده می‌کنند (شکل 4 ۲)» و گاهی که خط پا رکینگ وجود دارد» با استفاده از خط ویژه به صورت دوبله پا رک می‌نمایند هر دو وضعیت برای دوچرخه‌سواران خطر آفرین است. بنابراین» در جاهایی که کمبود جای پارک -------- صفحهٔ بعد -------- همطل دس هو ار و ایس که 2 ۳۳ للنلا 1 0 سل ال و کر را ی واه شگل ۲۶ مشکل اصلی خطپای ویژه دوچرخه این است که وسایل نقلیه موتوری از محل آن برای ایستادن و توقف استفاده می کنند ها را ۰ اس .۰ ار -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۲ ۳۳ طراحی راههای شهری (۱۱) تب : : . 2 ۳ خط ویژه باید یک‌طرفه و موافق جبت ترافیک موتوری باشدا اگر رعایت اصل کوتاه‌نگه داشتن مسیر ایجاب کندهء با رعایت شرابط زیر می‌توان خط ویژه رادر خلاف جهت ترافشک -سرعت 4۸۵ وسایل نقلیهٌ موتوری در اوقات خلوت از 4۰ کیلومتر در ساعت -عرض خط ویژه از *ر۲ متر کمتر نباشد در خیابانهای یک‌طرفه خط ویزه دوچرخه باید یک‌طرفه» در جهت حرکت ترافیک موتوری» و در سمت راست خیابان باشد. در این خیابانها» فقط در ضورتی می‌توان خط ویزه ی ۳ یم راست» این سمت برای خط ویژه نامناسب باشد. در این صورت» توقف با ایستادن وسایل نقلیه موئوری در سمت چب خیابان باید ممنوع شود. سمل ان ۹۵ ۴ هر ی <ف ۱ شکل ۲۵ نمونه خط ویژه دوچرخه در خلاف جپت ترافیکک موتوری- -------- صفحهٔ بعد -------- ضوابط اجزای طرح هندسی ‏ ۲۳ مرن عرص خط اگّر خط ویژه چسییده به جدول خیابان است» عرض آن نباید از ۵ر۱ متر کمتر باشد اگر حاشیهٌ حایلی» که یاید آن رابا خط کشی مشخص کنندهء به عرض حداقل ۷۵ر۰ متر در نظر بگیرند در این موارد عرض خط ویژه را (به علت نبودن جدول) می‌توان ۱۳۵ متر گُرفت. 1 اس : ۰ ار تعداد دوچرخه‌هاء در ساعت شلوغ انپاء‌از ۱۵۰ در مسیر یک ‌طرفهه» و از ۰ در جلوگیری تم ی‌کند بنابراین» خط ویژه کار آیی ندارد» و از مسیرهای درجه ۱ دوجرخه باید استفاده کنند در سایر موارد» اگر ناچارند پا رکینگ حاشیه‌ای را مجاز نگُه دارندء باید بین خط پارکینگ و خط ویژه حاشیهٌ حایلی به عرض ۷۵ر۰ متر در نظر بگیرند و آن رابا خط کشی مشخص کنند. همچنین باید این حاشیه را برای ایستگاههای اتوبوس» و محلهای بارگیری و باراندازی نیز در نظر بگیرند (شکل ۲۹). ٍ 5۶ خط کشی و تابلو خط ویژه دوجرخه‌ها را باید با علایم افقی و عمودی همان مشخص کنند دوچرخه‌ها ملزم به رعایت ممررات راهنمایی و رانند گی‌اند. و از علایمی که برای کنترل ترافیک موتوری به کار می‌رود باید اطاعت کنند در کنترل وسایل نقلیههُ موتوری» در راههای متقاطع با علاوه بر رعایت مقررات و علایم عمومی کنترل ترافیک» در خطهای ویژه ازخط کشی پارکینگ حاشیه‌ای با عملکرد خط ویژهٌ دوچرخهه مخصوصاً در جاهایی که تقاضای : -------- صفحهٔ بعد -------- 13 ل خط ویژه ۰*در۱ نا «در۲ هتر ۱ ۵۱۱۱11۱11111 ۱۱۱۱۳۹۷۷۷۷۷۷۷۷۷۹ اک لکد کس طخ دپ تم لخط بارکینگ ۷۵ار ۷ ۰ ۵ر۲ بر ۹ وان جر که سا بت ۶ ار بت ورس کی یزل] کی ادسحچ۲ ِ سح سک شکل ۲۹ عرضهای لازم یرای خط ریژه» حاشیه حایل» خط پا رکینگ و چای بارگیری و باراندازی. و تابلوهای مخصوص؛ به ترتیبی که در زیر تعیین می‌شود» استفاده می‌شود. 5 شود خط کشی فاصل بین خط ویژه و نرافیک موتوری به ضخامنت ۱۵ سانتیمترء و خط کشی فاصل بین خط ویژه و خط پا رکینگ به ضخامت ۱۰ سانتیمتر باشد خط کشی بریده» در خارج از محدودهٌ تقاطعها به صورت ۱ متر خط کشی و ۳ متر فاصله؛ و در محدودهٌ تقاطعپا به صورت ۱ متر خط کشی و ۱ متر فاصله انجام گیرد. در روی سطح خط ویژه بلافاصله بعد از تقاطع با راهپای شریانی» و همچنین» در 1 0 (شکل ۲۵). اگر پا رعایت ضوابط فوق» فاصله دوٍ علامت دوچرخه از هم از ۱ کیلومتر بیشتر 4 است» بین آن دوء» یک علامت دوچرخه ترسیم کنند. ال اگر مانع خطرسازی در خط ویژه دوچرخه واقع است» باید آن رابا خط کشی سفید به باید حداقل ۱۵ برابر عرض انحراف آن باشد (شکلهای ۹ و ۲۷). استفاده از علایم برجسته (دکمه‌ها و مانند آن) برای مشخص ساخمن خط ویژهٌ ی دو چرخه مجاز نیست. استفاده از تابلوی مخصوص مسیر دوچرخه (شکل ‎)۱۹٩‏ به عنوان ول مر اد همراه یا مکمل خط کشی ضروری نیست ولی توصیه می‌شود اگر بخواهند مسیرهای 1 دو چرخه را با شماره و نام مشخص کنندهء نصب این تابلو ضروری است. در این صورت» مشخصهٌ مسیر در تابلوی مستطیل شکلی که در زیر تابلوی مسیر دوچرخه نصب می گردد» -------- صفحهٔ بعد -------- ۷.۳۵ دو چرخه و خطهای تجارب مد کار از نظر دو جر خه‌ه به عا خیابانهاءی سرعت ری سقید بریا اتوبوسها ضوابط اجزای طرح هندسی ۳۵ شکل ۲۷ نمونهٌ مشخص ساختن مانع در دوجر خه‌روها. رخه‌سواران خطهای ویژه اتوبوس راء به هر حال» ۴ ی این امر معمولا ساده و عملی نیست. گاهی.نیز» این ده‌های مخعحلف منطقی نیست. بتایراین» استفاده ان یک واقعیت طرح پذیرفته و تنظیم شود. ط مانع فیزیکی از بقیه ترافیک مجزا می‌شود» با ی برای قرار دادن خط ویژهٌ دوچرخه است. به علت » ویژهٌ دوچرخه در انوبوس‌روها مجاز نیست. در اخل قسمت اختصاصی انوبوسهاء با خط کشی ممکن است موافق یا مخالف جپت حرکت ۸ و ۲۹ اندازه و نحوهٌ قرارگیری خطپای ویژه -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) : ِ ها( ل ۳ ار | : 6 تاه «رد- * در هتر با و ابن حداقلها تتها در حالمی تمداد اتربوسها از ‎٩‏ و تعداد ۱ ۱ درچرخه‌ها از ۵۰ بیشتر نباشد. ۱ ار ۱ ...ال ایعما 0 ُ ۵ر۱ ۰ر۳ ۵ر۱ ر ‏ اباکم ‏ اا ‏ با شکل ۲۸ اندازه خط ویژه اتروبورس یکک طرفه با در تظر گرفتن استفاده دوچرخه‌ها. دوچرخه را در داخل قسمتهای مخصوص اتوبوس نخان می‌دهد : توصیه می‌شود که دوچرخه‌رو ایستگاه انوبوس رادور بزند (شکل ۳۰). به این ترتیب» مسافران اتوبوس» در حال پیاده و سوار شدن» افزایش می‌یابد اگر ایستگاه دارای سایبان است» باید بین دوچرخه‌رو و لبه سایبان حداقل ۵ر۰ متر فاصله بگذارندء تا بدتهٌ سایبان مانم دید -------- صفحهٔ بعد -------- 8 5 3 هِ 5 ظ ۳ ۱ ْ. ۱ ۵ر٩‏ متر ۱ ۱ ( ِ ۵ ۱ 9 ۱ ِ اک ه‌ ‌ ۰ ۰ 0 | 5 ۳ (پااا0) از ِ ٍ ٍ ۱ | الهش تا ۹ لظ سس | ۱ را نت ۷ ِ : و و ار وک و فا : شکل ۲۹ اندازه خط ویژه اتوبوس دو طرفه با در نظر گرفتن استفاده دوچرخه‌ها. 44 مسیرهای درجه ۱ (دوجرخه‌رو یا راه دوجرخه) را ِْ ٍ : جدا باشد. انوا ع مسیرهای درجه ۱ به شرح زیر است: ۱ : 1 - هسیر مجزای دوچرخه در امتداد و به موازات سواره‌رو راهپا (شکلپای ۱۰ ا و۱( : ۹ 1 - خیابانهای مخصوص دوچرخه (شکل ۳۱) : ۱ ۱ - دوچرخه‌رو با قرارگیری مستقل در امتداد راهها (شکلهای ۸ و ‎»)٩‏ یا در 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) : چم ر۱متر ۱ بیرونرنتگی ابستگاه ۹ یر ۴۳۰ اخ و ۱ ۰ ِ در چرخه رو 1 سر ۳8-۱۵ سر ۳3-۱۵ هتر «ر۳ «الف»» دو جرخه‌رو یک طرفه 1 : متر 6-۵۰[ ۰ : سید را موف رو :۱ متر 11-۵۰ تر ۲۵ سر ۲۵ 3 1 5 سرا ها ۱ ۹ ذرچر خه‌رر : 1 باب دوجرخهدرو دوطرفه 1 ۱ خ ۰۵ با غر (برحس نوع انوه ط ۱ ۳ َ َ 1 ۱ ۳ شکل ۳۰ عبور دوچرخه‌رو از محل ایستگاه اتوبوس دارای بیراون‌رفتگی. 1 ِ آمتدادی کاملاً مستقل (شکلپای ۳۲ و ۳۳). ۹ 54 موارد استفاده : : در امتداد راههای شریانی درجه ۲ می‌توان مسیر مجزابرای دوچرخه‌ها در نظر گُرفت. در دوچرخه و پیاده تبدیل کرد در امتداد راههای شریانی درجه ۱ می‌توان دوچرخه‌روهای 3؟ ص ۹ ی ۱ ص ۱ ق کاملا مجزاء با قرا رگیری مستقّل» در نظر گرفت. در توسعه‌های جدیدء گاهی به منظور کوتاه 3 کردن مسیر دوچرخه‌ها» شبکه دوچرخه‌سواری را مستقل از شبکه ترافیک موتوری در نظر ( ۱ ۳ مرایا و محدودیتها ال مسیر درجه ۱ ایمنی بیشتری دارد و احساس ایمن بودن را افزایش می‌دهد. در نظر گرفمن این [, نوع مسیر به دوچرخه به عنوان یک وسیله نقلیه اصلی توجه می‌کند و احساس راحتی ۱ ۹ بیشتری به دوجرخه‌سواران می‌دهد اگر برای مسیرهای درجهٌ ۱ امتداد مستقلی در نظر ؟ اس با -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ وس و امد وود | ْ ۱ سس شکل ۲ تنونه دوجرخه رو ب ح در ماعت اندازه‌کیری شده | ی سا تسد اد اعو ۵ 3 ۰ ات شکل ۳۱ نسونه ۳ سب ویر( کم سم 6 ی رو تور نما پر ت۳۳ ری 1 اص ان 2 / با سوه 1 دک ی پا رام > / ریکل اس" // 0/43 مدب ای رو مر ۱ رو را وا 5 یاب یو ار 2 ی یا از دسا ها ناخ دار کم 0 رب دا لا ۰۳۷۳۹۹ رورت رای جرا > ۳ ۱/ راد ۹ - 1 اس فر رکُیری و۱ معداد ۱ دوچوخه سا -ا- -------- صفحهٔ بعد -------- ای ۰ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ۱ 8 شکُل ۳۳ نمونه دوچرخه‌رو با قرارگیری و امتداد مستقل که در آن با ایجاد مانع از ورود وسایل نقلیه موتوری به 1 را آزادی حرکت دوچرخه‌هاست. اما این محدودیتپا به بافتبای پر مربوط است.» و به 9 توسعه‌های جدیدی که در آنها دوجرخه رابه عنوان یک وسیلهٌ نقلیه اصلی» برای سفرهای : ‌- یک ۰ ۰ َ ز ی کوتاه و متوسط»در نظر می گیرند؛ مربوط نمی‌شود. : چم رد مر 3 5 انواع جداکننده‌ها : شیوه‌های زیر انجام می‌شود: ِ 1 1 ۱ -جدول : : - انواع نرده و دیواره ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 اّ ِ 1 11 ز: ف ضوابط اجزای طرح هندسی . ۵۱ بر مجزا کردن دوچرخه‌رو از سواره‌روی عملکردهای دیگری نیز دارد در توسعه‌های حدید. عرض حاشیه بین ۵ر۱ تا «ر۳ متر توصیه می‌شود (به فصل ۱۵ بخش ۳ رجوع کنید). در ٍ بافتهای پرء فراهم ساختن چنین عرضی برای حاشیه عملی نیت. در این موارد باید سعی کنند که عرض حاشیه حداقل ۷ر ۰ متر باشد اما تأُمین همین حداقل هم در همه جا مقدور . نیست. گاهی به علت محدودیت جا نمی‌توان حاشیه‌ای بین دو چرخه‌رو و سواره‌رو در نظر گرفت.در این موارد رعایت ضوایط زیر ضروری است- : -اگر عرض حاشیه کمتر از ۷ر۰ متر است» توقف و یا پیاده و سوار کردن مسافر درامتداد راه راباید ممنوع کنند زیرایاز شدن در اتومبیلها هم برای دو چرخه‌هل .... بهتر است حاشیه را با دوچرخه‌رو همسطح بگیرند» تا دوچرخه‌ها از آن به عنوان جای ۱ دررو استفاده کنند به علاوه» حاشیه همسطح به دو چرخه‌سواران احساس ایمنی و راحتی از نظر ایمنی» در هر دو طرف مسیرهای دوچرخه‌ای که امعداد انا مستقل است.ء باید حاشیه در نظر بگیرند؛ تا دوچرخه‌سواران با کوچکترین غفلت از مسیر دوچرخه خارج ٍ نشوند در این مواره» حاشیه یک سطح خاکی (یا گیاهکاری شده) صاف است» که عرض آن ۵ر» متر تعیین می‌شود (شکل ۳۶). جدول ۲ حداقل فاصلهٌ آزاد ین مانع واقعم در کنار مسیر و له دوچرخه‌رو (به شکل ۰ رجوع کنید). جدول به ارتفاع ۱۵ سانتیمتر و کمتر در جدول بلندتر از ۱۵ سانتیمسعر ۵ تیر چراغ برق» پایه تابلوه درخت و مانند آن ۵۰رد 2 شیروانی خاکریزی تندتر از ۱ روی ‎٩‏ و جوب ۰ ره با ولو ری ی سای سا ای ما ی لاد ی ی سا -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ 1 اس : ۱ ۹۲ امه طراحی راههای شهری (۱۱) باید سعی کنند که مسیرهای دوجرخهٌ واقع در امتداد راههای شریانی درجه ۱ امتدادی مستقل از سواره‌رو این رأهپا داشته باشد به علاوه» تا آنجا که بشود فاصله بین سواره‌رو و دوچرخه‌رو را زیاد بگیرند اگر این فاصله از ۵ر۱ هتر کمتر است» بین دوچرخه‌رو و راه شریاتی درجه ۱ باید مانمی فیزیکی (نظیر جدول» جدول و نرده» و نردهٌ حافظ) قرار دهند. داشته باشد. برای جدا کردن دوچرخه‌رو و سواره‌رو دوچرخه‌رو رامی‌توان به صورت سکو ساخت (شکل ۱۱).در این صورت» جدول باید از نو ع قائم بوده» ارتفاع آن حداقل ۱۵ و جباکتر . ۳۰ سانتیمتر باشد به علاوه» باید حاشیمای به عرض حداقل ۷ار۰ متر بین سواره‌رو و : . یی 1 ره : ۹ ۱ 2 دوچزخه‌رو در نظر بگیرند. در موارد تناچاری می‌توان این عرض را ۵ر۰ متر گُرفت. در این صورت باید از پارکینگ حاشیه‌ای و پیاده و سوار کردن مسافر در امتداد دوچرخه‌رو جلوگیری شود 7 ۰ ۰ ۰ ۰ نی اگر دوچرخه‌رو را از سطح سواره‌رو موجود می‌گیرند؛ و عرض برای ایجاد حاشیه کافی نیست» از جدول به عنوان جداکتندهٌ فیزیکی می‌توان استفاده کرد (شکل ۳۵). جدول باید ذر ۰ ۰ - وه ره << شکل ۳4 نیمرخ عرضی دوچرخه‌رو با امتداد مسعقّل. -------- صفحهٔ بعد -------- ا او ۰ ل تاریکی نیز به سادگی دیده شود بنابراین باید آن را با سیمان سفید بسازند و یا رنگ آمیزی کت نصب جدول پیوسته در داخل سواره‌رو خیابان گاهی در تخلیه آبهای بارش ایجاد اختلال می‌کند و نظافت و برف‌روبی را مشکل می‌سازد برای رفع این نقایص» جدول را باید منقطع در نظر بگیرند ٍ هزینهٌ استفاده سرتاسری از نزده و دیواره برای: جدا کردن مسیر دوچرخه‌ها زیاد است. به علاوه» این شیوه مطلوب دوچرخه‌سواران نیست. از این شیوه‌ها فقط در سازه‌ها و یا سایر مقاطعی که ضرورت ایجاب کند استفاده می‌شود (شکل ۹). طراح باید دقت کند که این موانم دید متقابل دوچرخه‌ها و ترافیک موتوری رااز حد قابل‌فبول کمتر نازد در آبادانیهای جذیدی که دوچرخه به عنوان یک وسیلهٌ نقلیهٌ اصلی در نظر گرفته می‌شوه ی ۰ اس شبکه دوچرخه‌سواری راممکن است کاملا مستقل از شبکه راهها در نظر بگیرند(شکل ۲ . همچنین» گاهی در امتداد ساحل رودخانه‌ها و مسیلهاء در مناطق تفریحی اطراف شهرهاء و -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ اسر نامه طراحی رامهای شهری (۱۱) 3 رتیه وت ردنا ۰ رتچ یکی ی هک روش به وج رها ,نها 2 ۴۳ شکل ۳۹ دوچرخه‌روی مجزا واقم بر سازه پل ۱ یه ص ِ سس ۱ نظایر آن مسیرهای درجه ۱ با قرارگیری مستقل در نظر می گیرند این نوع منسیرها برای اماء در داخل بافتهای پرء طراح تاگزیر است که در مورد نوع مسیر و تحوٌ جدایی دوچرخه‌ها از وسایل نقلیه موتوری و پیاده‌ها تصمیم بگیرد در این موارد برای انتخاب نوع مسیر و شیوهٌ جدایی ضوابط یکسانی نمی‌توان تعیین کرد؛ زیرا وضعیت موجود خیابان عامل اتعیی نکننده است. تأکید می‌شود که این کار زرانباید سرسری گرفت وانجام صحیح آن را باید به طراحان خلاق و با تجربه واگذار کرد رهنمودهای زیر به طراحان در انتخاب نحوهٌ مناسب جدایی کمک می‌کند: - در وضعیتهای عادی» برای جدایی دوچرخه‌رو و سواره‌رو» از جدول ۱ به عنوان راهتما می‌توان استفاده کرد : ۱ -در سازه‌های موجود» گاهی به علت محدودیت جا لازم می‌شود که نوع مسیر ما سا رادر محل سازه تغییر دهند» و به عریضن کردن خط سمت راست و با جدا کردن با خط کشی (مسیر درجه ۲) اکتا کنند در حالی که در قیل و بعد از سازه» -------- صفحهٔ بعد -------- -در همه جاء بین پیاده‌روها و مسیرهای دوچرخه حاشیه و یا جدول قرار دهند دوجرخه‌ها مجاز به استفاده از پیاده‌رو نیستند ۱ 8 سرعشهای کمتر از ۲۰ کیلومتر در ساعت راحت نیست. جز در قسمتهای کوتاهی از مسیر؛ سر سب سرعت‌یطرح‌نماید از ۲۰ کیلومتر در ساعت -کمتر باشد دو چرخه‌سواری با برعیتکمتران ۰ ۲ کیلومتر در ساعت مشگل استه زیر دوچرخه‌سواران قدر به حفظ تمایل خود نیستند با ی ۰ ۲۵و ۰ کیلومتر در ساعت توصیه می‌شود. 4 فاصله‌های دید 3 .ط ۱ 1 ۶ 3 تفریحی اهمیت دارد. فاصلهٌ دیدی را که برای این منظور لازم است» فاصلهٌ دید باز می‌گویند. 3 این فاصله برابر مسافتی است که دوچرخه‌سوار در طی مدت ۸ تا ۱۰ ثانیه طی می‌کند اهُر 8 جدول ۳ تعیین شده است. در مسیرهایی که قرارگیری آنها مسنقل است» فاصله‌های دید باز 1 تعیین شده در جدول ۳ را باید رعایت کنند حجدول ۳ فاصله دید باز برای مسیرهای دارای امتداد مستقل. و سب . -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۵۶ بن نامه طراحی راههای شهری (۱۱) فاصله دید توقف در محل تقاطعما و با در مسیرهای واقع در امتداد سواره‌رو راههاء تأمین فاصله دید بازالزامی نیست. در این موارد» باید دست کم فاصلهٌ حدائل برای دید توقف فراهم باشد حداقل فاصلا دید توقف» فاصله‌ای است که دوچرخه‌سوار در طول زمان عکس‌العمل و ترم زگیری طی می‌کند این فاصله از فرمول:زیر به دست می آید: 8 خداقل فاصله دید توقف» متر؛ ‏ و ارشا سرعت ح رکت دوچرخه» کیلومتر در ساعت. فاصله‌های دید توقف حدافل براساس فرمول بال" محاسبه شده و در جدول ۶ داده شده است. فاصله دید جانبی ۰ ِ ۳ برای تأُمین فاصله دید باز یا فاصله دید توفف» باید بین دوچرخه‌رو و مانم دید فاصله‌ای برابر یا بز رگتر از (20) که از فزمول زیز بدست می آید وجود داشته باشد (شکل ۳۷). 5 < 1 سم << ۸۸ - حداقل فاصله دید مورد نظر» از جدول ۳یا 4» متر؛ و 8 * شماع دایره‌ای که در فاصله ۵ار۰ متری لبهٌ داخلی دوچرخه‌رو قرار داردء» متر. اگر نمی‌توان مانم دید رادور ساخت» باید سرعت طرح مسیر را کم کنند» و اجزای طرح جدول ؛ حداقل فاملهٌ دید توقف برای مسیرهای دوچرخه یوس اک 0 که -------- صفحهٔ بعد -------- زد" و 5 : ٍ ضوابط اجزای طرح هندسی ‏ ۵۷ : یمرو جوم 0 :ْ ی ۱ ِ ۰ اس ء ص نا امتناد دبد در متر 7 مانع دید لب داغلی دوجرخه‌رو را به نحوی تعیین کنند که این سرعت رعایت شود (مغلا با قرار دادن پیچهای تند قبل از رسیدد به مانم دید). در میرهای دوطرفه» گاهی دید جانبی برای دیدن دو چرخهٌ طرف مقابل کافی نیست. در این مواردء باید خط محور را با خط نیمه‌پر (۷ار۲ متر خط کشی و ۳ر. متر فاصله) مشخص کنند برای تعیین این قسمتها باید معادله فوق را برای سرعتی معادل حاصل‌جمع سرعتهای سم اس مجاز در دو جپت حل کنند و مقدار « رابه دست ورند مثلا اکُر سرعت مجاز دوچرخه‌رو در هر طرف ۲۰ کیلومتر در ساعت است؛ برای تعیین » باید فاصله دید توقف 5 رابرای : ۳ سرعت ۰ (۲۰+۲۰-4۰) کیلومتر در ساعت در فرمول بالا گٌذاشت. معمولاً دوچرخه‌سواران به مسیرهای میان‌بر علاقه دارند» و از مسیری که سفر آنپارا طولانی می‌کند دوری می‌جویند. به این موضوع باید در طرح شبکه توجه شود ٍ -جدول. ۵ : ندعمینن شده است. : اس : ۰ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ َ: ۶۹ سس 4 ۰ 1 ۱ ۱ ۱ 1 ۱ ۹« 1 اس ۳ ۳ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) داتس ده سک ده ت6۹ سرعت طرحهای کمتر از از ۲۰ کیلومتر در ساعت» ققط در طولهای کم واقم در نزدیکی تقاطسپا منجاز است- دراتصال دادن مسیرهای درجه ۱ به مسیرهای درجه ۳ رعایت نکات زیر ضروری است: دح قداص کم ر؟ مترنباشد و بپتراست که آن رااز کنند (شکل۳۸). در اتصال دادن مسیرهای درجه ۱ دوطرفه به مسیرهای درجه ۲ و ۳ اگر مانند شکل ۳۹ عمل شود دوچرخه‌ها میر تعیین شده رابرای رفتن به طرف مقابل رعایت نکرده» به صورت میان‌بر از عرض راء میگذرند. برای رفم این عیب» بهتر است محل اتصال را مطابق شکل ۰؛ طراحی کنند. در شکلهای 4۱ و ۲ 4» برای کوتاه کردن عرض عبور» میانه‌ای به عرض «ر۲ متر در وسط راه شریانی قرار داده و برای کاهش سرعت وسایل نقلیهٌ موتوری سرع تگیر گذاشته‌اند. شکل ۳+ نحوهٌ اتصال مسیر درجه ۱ به مسیر درجه ۲ رادر محل سرع تگیر نشان می‌دهد -------- صفحهٔ بعد -------- ضوابط اجزای طرح هندسی . ۵۹ بر تعیین شده برای دوچرخه‌ها ۳ ار رر یی ی روک با ۹ - هد ۹ ۰ ۰ - ۰ اس ۰ متر ۹44 نیمرخ طولی سرعت دوچرخه در سربالایی کم می‌شود» و به این دلیل حفظ تعادل آن مشکل می‌شود (شکل 4 ؟). برعکس» در سرپایینی سرعت می‌گیرد و گاهی سبب می‌شود که دوچرخه‌سواران کم تجربه و سالمند کنترل خود رااز دست بدهند مقدار کاهش و افزایش سرعت به شیب طولی و طول قسمت شیب‌دار بستگی دارد به علاوه» سرعت و جهت باد در کاهش یا افزایش سرعت دوجرخه دارای تأثیر زیادی است. چون سرعت باد به بلندی محل دوچرخه‌رو از سطح زمینهای اطراف 1 بستگی دارد بلندی کف دوچرخه‌رو از زمینهای اطراف در تعیین حداکثر شب طولی مجاز تأثیر می‌گذارد ٍ ۵" شهج زیاج -------- صفحهٔ بعد -------- ل ۰ ۳ سیر درجه ۱ درچرخه ۱ سیردرجه ۲ دا : 6 55 : : ۱ ت --_ هتر ۱1-۵۰ رس ۱۳ و سح ۳ 1 اس ۳ ۱ سا ۹۱ ۱ ۰ هر 1 روا ۳ ۱ ۱1۱ جدائل رال : | ۱۵ ۵ در متر 0 س لت _ ]| -- : هه ی ۱ : هسیر درجه ۲ دوچرخه 8 هتر 1-۲۰۰ 1 «ر۵ متر ره تا «ر:۱ ده ی 1 ۱ ول صرعت‌گیر 1 ی ۰ : 3 شکل ‎٩۱‏ گذشتن مسیر درجه ۱ از عرض خیابان برای تبدیل شدن به مبیر درجه ۲. 1 هسیر درجه ۱ دوجرخه (د(جرخه‌ری) ِ : 9 ۱ 1۰ 77 ۹۱ ۱ 5 هتر ۰را۳ هسیر درجه ۲ دوچرخه (خط ویژه درجرخه) . مد سا ات۱ هر ور ژ ۵ هر ۷ 0 ۵ر ۳ هتر ۲۰۰س۳ هتر «ر۳ 4 2۱.۰ سوه نس ۹۱:۹ با _ و رما اه اس ۵ مر ۹1۱۰ سا ال ۱:1۰ .۳ 1 ار ات۱۰ اما مس تر ۵ر۱ ۷ ۵ر۲ - ضیرم درحه ۲ یه (خرول و ره 0 ۲ ۰ مسجومسامم ها 1 - ا شکل 4۲ گذشتن مسیر درجه ۲ از عرض غیابان برای تبدیل شدن یه مسیر درجه ۰۱ : 1 ۱ 2 هسیر دوجه ۱ دوجرخه (دوچرخه‌رو) مت ۰ ۵ر۱ یو ۱ ۱ : ۰ ۱ هسیر درجه ۲ دوجرخه (خط ویژه دوچرخه) [ اهر *ر6 3 /5 ۱ ۹:۱۱ مر ۵ر۱ ۲ ۵ر۲ 1 ی : هتر «ر۳ دوه : ار ۳0 ۰ ۹ گر ۰۷۵۱۹۵ ال ) سا گت [ ۰ تا سا * ره 2 8 . 91 شا اد هسیر ذرجه 7 دوچرخه (دوچرخه‌رو) 1 7 شکل ۶۳ اتصال مسیرهای درجه ۱ و ۲ دوچرخه در محل سرعت گیر. -------- صفحهٔ بعد -------- نا . ۰ ل . ۰ ای ۰ ر میهد سید ۰ ی ۰ ۰ ۰ ی ۰ ی : - ۹ بح 3 ی * - ۰ ادج ۰.۹ ۰ اه ۰ ۱ شکل +4 سربالایی تند حفظ تعادل دوچرخه را مشکل ساخته است- شرایط معمولی اختلاف ارتفاع کف دوچرخه‌رو با مطح زمینهای مجاور (عتر) اول) حداکثر شیبهای طولی را با استفاده از شکل ۶۵ تعیین کننداین شکل حداکثر شیب طولی را برحسب وضعیت بادهای محلی و بلندی کف -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ی ۰ ۳۰ ۹ ۹ 3 ۲< آیین تامه طراحی راههای شهری (۱۱) دوم) حداکثر تغییر ارتقاعی که در یک مرحله طی می‌شود» هیچگاه از ۵ر۷ متر؛ و بچتر است از ۰ ر۵ متر بیشتر نباشد سوم) اگر میزان تغییر ارتفاع بیش از ارقام فوق است» باید تغییر ارتفاع را در بیش از یک مرحله انجام دهند در فاصله بین هر تغییر ارتفاع حداقل ۵ متر طول با شیب طولی ملایم (۵ر۱- تا ۵ر۱+ درصد) در نظر بگیرند (شکل ‎.)4٩ جدول» نرده» دیوار» شیروانی خاکریزی» و تیر چراغء و درخت واقُم است» باید بیین لبهٌ دوچرخه‌رو و مانع فاصله بگذارند این فاصله نباید از ارقام تعییسنَ شده در جدول۲ کمتر سس ۱ سا در روی پلهاء در نظر کرفتن فاصله | زاد بین دوچرخه‌رو و دیواره حافظ با جان‌پناه امّر چه مطلوب است ولی الزامی نیست.اما در تونلها و زی رگذرهاء رعایت فاصلهٌ آ زاد تا دیوار الزامی است. در شکل ۶۷ فاصله‌های آزاد تشریح شده است. ظرفیت مسیرهای دوجرخه در دو حالت زیر تعیین می‌شود: با شیب طولی در۱ نا ۵ر۱ درصد طول شیب زمر -------- صفحهٔ بعد -------- ! ضوابط اجزای طرح هندسی ۰ ۶۳ : آزادراههای دوچرخه : . 1 در مسیرهای مستقلی که ح رکت دوچرخه‌ها با ترافیک پیاده و سواره (در ۹ عرض آن حداقل ۵ز۲ متر است؛ ظرفیت را مطابق جدول ‎٩‏ تعیین کنید برای . 1 شرایظ معمولی کیفیت «(ج» و در سازه‌ها و شرایط مشکل کیفیت «د» رابرای 5 شکلپبای 4۸ و 4۹ دو نمونه از پلهای واقم در مسیرهای دارای امتداد مستقل رانشان | : ۱ نباشد تا از سقوط دوچرخه‌سوار جلوگیری کند برای تأُمین این بلندی» در بالای دیواره ۱ حافظ با دستک جان‌پناه می‌توان نرده‌ای مطابق شکل ۳۹ اضافه کرد برای جزئیات قرار دادن دوچرخه‌رو در پلها به‌شکلهای ۳۷و۳۸ بخش ۳ «اجزای نیمرخهای عرضی» رجوع کنید ۹ ۹ (مترمربع دوچرخه) (کیلومتر در ساعت) | (تعداد دوچرخه در ساعت) اف : ۲ر۹٩‏ ۳۵ ۰ 1 ب‌ِ‌ ۰ ر ۷۷ ۲۲ : ۹۰۰ ۹ 3 ۷ر! ۷" ۷۰ ۱ : د 4ر۳ زگ ۸۵۰ پ : ه : ۰ ر۳ ۱ ۱۰ ۱۳ 1 و کمتر از ۰ر۳ . 9 : ت 8 تبصره : ظرفیتهای فوق برای دوچرخه‌رو با مشخصات زیر است: ۳ - ترافیکک یکک طرفه - حدائقل عرض ۵ر۲ هتر ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ظرفیت (دوچرخه در ساعت) یکه‌طرقه» به عرض مقید ۱2۵ متر ۱۵۸۰۰ دوطرفه» به عرص مفید ۵ر۱ محر ۸6۰ دوطرفه» یه عرض مفید ۵ر۱ متر هر «ر۱ متر عرض اضافه تسه ها اگر از روی پل فقط دوچرخه عبور می‌کند در طراحی سازه آن می‌توان استاندارد با رگذاری پیاده‌ها را در نظر گرفت. ِ : برای تقّاطم غیرهمطح دوچرخه‌رو با سایر راهپاء به دلایل زیر» زیر کُذر برای دوچرخه‌رو رد۱ ر۱ ِ ۱ ۰ر۱ را ۵ره ا ۵ ۵ره ۵ نمام اندازه‌ها به متر است ۹9 اما سا اد ۷۵ ر۹۱ ۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ؛". ایا هه ود ی کب ی ماب ها نم ود یاه اش یناخ ترس سس شکل ۶۸ پل واقع در مسیر درجه ۱ دوچرخه» با قرار دادان میله‌ها از عبور وسایل نقلیه موتوری جل وگیری شده رس حص - -دوچرخه در ورود به زیرگٌذر سرعت می کیرد وانرژی به دست امده عبور از -‌ .۰ .۰ سل -درنقاط بادگیر» سرعت زیاد باد در روی پل» دوچرخه‌سواری رامشکل می‌کند 2 ۰ از نظر زیبایی بصری محیطء» زیر گُذر بپتر است» چون به صورت یک جسم خارجی به محیط تحمیل نمی‌شود. به علاوه» به علت تغییر ارتفاع کمترء طول کوتاهتری برأی تغییر ارتفا ع لا زم است. عمده‌ترین محدودیت زیرگذر عدم امنیت واقعی و یا احساس عدم امنیت است. به علاوه» بعضی افراد در فضاهای بستهٌ طولانی احساس گرفتگی شدید می‌کنند. در اغلب موارد با طرح خوب می‌توان این معایب را برطرف کرد شکل ۵۰ نمونه چنین طرحی رانشان می‌دهد رهنمودها و ضوابطی که در بخش ۰ ۱ سیرهای پیاده» برای طراحی زی رگذرهای پیاده داده. شده در مورد زیرگذرهای مخصوص دوچرخه نیز حاکم است. به آن بخش رجوع کنید. -------- صفحهٔ بعد -------- ضوابط اجزای طرح هندسی ۷ ِ شکل ۵۰ طرح خوب یک زیرگذر دوچرخه که ناامنی و گرفتگی در آن احساس نمی‌شود حداکثر اختلاف ارتفا ع ناگهانی در کف دوچرخه‌رو در امتداد مسیر از ۲ سانتیمتر» و در جپت عمود بر آن از ۱ سانتیمتر بیشتر نباشد. : اگُر در امتداد مسیر شیار (مثلاً درز انبساط) وجود دارد» عرض آن نباید از ۱۲ میلیمتر پیچهاء» بهتر است که شیب عرضی به سمت لبهٌ داخلی قوس افقی باشد. دریچه‌های تخلیهٌ آب باید برای عبور دوچرخه‌ها ایمن باشد برای جزئیات به بند ۱۰4 بط کشی و تابلو در راههای ویژهٌ دوچر خه» باید حر کت دوجرخه‌ها را با استفاده از علایم استاندارد راهنمایی: و رانندگی تنظیم کنند» و با استفاده از علایم پیش آ گهی دو چرخه‌سواران را از وجود خطرات ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- لر ار مه طراحی راههای شهری (۱۱) شکل 4۹ نمونه یک ح رویه دوچرخه‌رو باید صاف و همو ی ِ ص اسفالتی (اسفالت گرم) بهترین نوع روبه رایاید بر روی پی کوبیده شده‌ای سطح رویه باید چنان باشد که | مختلف روی آن قرار دهند»ء اختلاف 0 وود ۹ : ام من اه 9 ای شتا 3 سل 0 پوس اضق نها با اس 23 ۴۳۵ مه کع ض 0 1 ۳ ی رویه است. برای تامین 5 ۰ ۹ ر دوجرخه‌ها. اسان باشد از این نظر» بعن ری ۵ر۲ متری رادر جپتپای دوچرخه‌ری در هیچ نقطه‌ای» -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ز مه ضوابط اجزای طرح هندسی ‎۶٩ - سرعت باد را کاهش می‌دهد چراغهای ترافیک موتوری می‌کاهد انتخاب نوع درخت و طراحی درختکاری باید به نحوی باشد که: - درختکاری برای افراد ناباب مخفیگاه ایجاد نکند سس سح .<ح - : - 1 گاهی در پیچها و تقاطعها درخشها مانع دید می‌شوند در پیچها باید ضوابط تعیین شده در بند 4 و در تقاطع مسیرهای دوچرخه با بکدیگر باید ضوابط تعیین شده در بند ۵ را فاصله درختپا از یکدیگر نباید کم باشد» که دوچرخه‌سواران از دید رانندگان ترافیک موتوری سواره‌رو مجاور (اگر وجود داشته باشد)» و یا از دید ساکنان بتاهای اطراف پنپان باشند. به این دلیل» درخمپای شمشاد مناسب نیست.اگر بخواهند در مواردی از این نوع درخت استفاده کنندء فاصلهٌ آنها را تا لب دوچرخه‌رو نیاید از ۳ متر کمتر بگیرند. بپتر است از درختهای بدود میوه و درختپایی که برگ‌ریزی آنبا کمتر است» استفاده -------- صفحهٔ بعد -------- ه. ۶,۸ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) به علاوه در مسیرهای مهم» با استفاده از تابلوهای هدایتی مخصوص که معمولاً همراه 1 با علامت مخصوص مسیر دوچرخه (شکل ۹) به کار می‌رود» می‌توان دو چرخه‌سواران رابه ا خط کشی کردن محور دوچرخه‌روهای یک‌طرفه لازم نیست. اگر طراح لا زم بداند (مثلا 5 در مسیرهای طولانی و در مواردی که روشنایی و یا دید کافی نیست) محور دوچرخه‌روهای دوطرفه رامی‌توان خط کشی کرد. : وی رو و وی موش روز باید روشن باشند برای استانداردهای روشنایی به فصل ۱۸» بخش ۳ «اجزای ۱ 1 ص نیم رخهای عرضی)) رجوع کنید فاصلهٌ آزاد جانبی پایه‌های چراغها تا لبهٌ دوجرخه‌رو در ۹ 5 جدول ۲ تعیین سده است. تجهیزات روشنایی تونلبها باید به نحوی باشد که دستکاری و.. 54 زبباسازی ۰ اس ۰ زیباسازی اطراف مسیر (کاشتن گل و گیاه و درخت) باید یه عنوان جزبی از طرح انجام شود» ۱ : یس سا ِ - ۳ ۱ و جزئیات آن (نوع درختان و گیاهان و محل آنها) در نقشه‌ها تمیین گرد برای جزئیات به 3 ۱ داده می‌شود که از نظر رعایت حال دو چرخه‌سواران دارای اهمیت خاص است 1 ۱ دارای فواید زیر است: سایهٌ آن از شدت تایش آفتاب تابستان می‌کاهد (شکل ۷ - الف). -------- صفحهٔ بعد -------- .هد ید وت و ۰ ۰ ۰ وس ۵ مسبرهای دو جر خه در تقاطلعها ۹۱-۵ اصول ٍ - مر ی مسیرهای واقم در کنار سواره‌روء بخصوص اگر توسط مانعی مجزا شود به پیچیدگی تقاطم می‌افزاید در تقاطعپاء معمولاً رانندگان وسایل نقلیه موتوری و دوچرخه‌سواران نسبت به حرکات یکدیگر سرد رگم می‌شوند به علاوه» میرهای مجزابه دوچرخه‌سواران احساس ای مورد مجزا کردن یا نکردن میرهای دوچرخه» مسأله پیچیده شدن تقاطم راباید در نظر بگیرند از نظر بهبود ایمتی دوچرخه‌هاء بهتر است مسیرهای دوچرخه رادر محل تقاطعهما به نحوی طراحی کنند که دوچرخه‌سواران و رانندگان وسایل نقلیه موتوری از حضور هم آگاه باشند بتابراین» بهتر است وسایل نقلیهٌ موتوری و دوچرخه‌ها در تقاطعماً به طور مشت رک از سواره‌رو استفاده کنند و یا مسیر آنها با خط کشی از یکدیگر جدا شود. هت -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آبین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ار : اس نز وسایل نقلیه موتوری انجام دهند در تقاطعپاء مشکل اصلی انجام گردش به چپ است. برای این کار دوچرخه‌ها باید از داخل جریان وسایل نقلیه موتوری بگذرنده تا خود رابه محل گردش به چپ برسانند اگر خط ویژهٌ دوچرخه در محل تقاطم ادامه یاب وسایل نقّلیه موتوری برای انجام کردش به راست باید از داخل مسیر دوچرخه بگذرند. اما گذشتن وسایل نقلیه موتوری از داخل مسیرددوچرخه‌ها بسیار آسانتر از عبور دوچرخه‌ها از داخل مسیر وسایل نقلیه موتوری است. چوانه وسایل نقلیه موتوری کنترل بهتری در روی سرعت خوددارند. اما دوچرخه‌ها نمی‌توانند در سرعتهای کم تعادل خود را حفظ کنند ۵ انتخاب نوع جدایی در تقاطعها برای تعیین نوع جدایی در تقاطعپاء نمی‌توان دستور واحدی داد این کار به عواملی چون حجم ترافیک دوچرخه» اهمیت مسیر دوچرخه» امکانات محلی» وضعیت خاص تقاطم» وضعیت مسیرهای دوچرخه‌رو قبل و بعد از تقاطم» و بالاخره به وضعیت مسیرهای دو چرخه در راه متقاطم بستگی دارد بتابراین» طراح باید با در نظر گرفتن این عوامل و رعایت ؛: اصول فوق» مناسبترین کزینه را انتخاب کندذ ۵ فاصله دید در تقاطعها درمحل تقاطع» دوچرخه‌سوار باید بمواند از محل توقف خود فاصله‌ای از راه متقّاطم را که برای عبور ایمن او از عرض تقاطع کافی است» ببیند این فاصله از رابطهٌ زیر به دست می آید: ( ۳ +۷۵ار.) 0-۷ ِ ۱۰ که در آن: 7 < عرص عبور دوچرخه دریک مرحله» متر (اگُر دوچرخه‌ها می‌توانند در داخل میانه توقف کنندء عرض محل توقف تا جدول میانه برای یک مرحله منظور -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ۰ سیرهای دوچر خه در تقاطعها. ۷۳ شود)؛ 0 < فاصله دید مطابق شکل ۱ متر؛ و ۷-< سرعت حر کت وسیله نقلیه در راه متقاطم» کیلومتر در ساعت. : مغال: فرض کنید سرعت ۸۵ وسایل نقلیه در راه متقاطع ۵۰ کیلومتر در ساعت متر ۵ر/۷۷ < (۸ ره + ۷۵ر۵۰۰) 1 اگر مسیرهای درجه ۱ء دارای قرارگیری مسعقل»یکدیگر راقطع می‌کنند؛ در محل تقاطم آنها باید حداقل فاصله دید توقف» مطابق جدول 4» در هر دو جهت فراهم باشد اگر کی ۰ ۱ ۱ ِ ۱ ۷۷ رس + ۷۵ر۰) ۷۷ ><- 1۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ل ۴ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ۱ : " مطابق شکل ۵۲ فراهم باشد. : ۵ تقاطعهای بدون چراغ راهنما ۱ در راهی که حق تقدم دار خط کشی مخصوص دوچرخه را در محل تقّاطع ادامه دهند (به صورت خط چین در محدودهٌ تقاطم). سک ی را مسیرهای درجه ۱ رابه سه ترتیب می‌توان از محدود؟ تقاطم عیور داد سس رود اب : 5 با تبدیل مسیر درجه ۱ به درجه ۲ در محدوده تقاطم.این کار باید حداقل ۳۰ متر جلوتر از تقاطم انجام گیرد (زشکل ۵۳). : ۹ ال با بریدن جداکننده در محل تقاطم (شکل 54). کاربرد این شیوه در مواردی : ساعت :۹ . 7 7 77 هم 77 [ تم و و7 ر ۳/7 3 ی شکل ۲ عثلث دید در تقاطع سیرهای دوچرخه با سرعشهای طرح ۲۰ و ۳۰ کیلومتر در ساعت. -------- صفحهٔ بعد -------- است که عرض مانع فیزیکی واقع بین دوچرخه‌رو و سواره‌رو کمتر از «ر۱ متر 8 ۰ ح 1 است» و دوچرخه‌سوار نسبت به ترافیک موتوری آگاهی و حضور ذهن دارد 7 -با بیرون کشیدن دوچرخه‌رو از مسیر اصلی (شکل ۵۵). بیرون کشیدن باید: تدریجی و ملایم باشد و دوچرخه‌رو زیاد کنار کشیده نشود شکل ‎۵٩‏ نمونهٌ 8 عرض خطوط مستقیم و گردش به چپ و راست به شرح زیر توصیه می‌شود: : : ۱ عبور مستقیم: حداقل ۲۵ر۲۳ مترء حدافل مطلوب ۵ر۳ متر : ۹ گردش به چپ یا راست: حداقل ۰ ر۳ متر» حداقل مطلوب ۲۵ ر۳ متر 1 مسیرهای درجه ۲ ٍ ۹ مسیرهای درجه ۲ را می‌توان در محوطه تقاطم قطع کرد و یا ادامه داد (زشکل ۷). در صورت : فراهم بودن جا می‌توان حرکت دوچرخه‌ها رامطابق شکل ۵۸ جریان‌بندی کرد برای تنظیم 1 ۳ گردش به چپمپاء از شیوه‌های زیر می‌توان استفاده کرد: ق ۱ ۳ ۹ , مخصوص گردش به چپ (شکل ۵۸) از کی سا ۰ ص - در نظر گُرفتن جای انتظار برای کُردش به چپپا در پشت خط ایست . 1 ۱ خط مخصوص خود خارج شده» در این محل می‌ایستند. موقم سبز شدن چراغ» ۱ 1 علامت مخصوص دوچرخه مشخص کنند ٍ | 3 ی ی ۹ سا ۱ ی ۱ ی ۱ 9 ۱ - در نظر گرفتن جای انعظار در فاصله بین پیاده گذر و مسیر حرکت ترافیک ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- حداقل ۳۰ متر ۱ پیش سششششس ۳ شکل ۵۳ داخل کشیدن میر درجه ۱ در تقاطع. ححجحجسسسرر سس رو ای 1 ۰ : ٍ سیر ذرجه ۱ دوجرخه شکل ‎۵٩‏ ادامه مسیر درجه ۱ در تفقاطع. سور ید ردو کش تست و ور دود ۵ر) وا مس کت که میرم دوجه ۱ دوجرخه شکل ۵۵ یرون کشیدن مسیر درجه ۱ در تقّاطم. -------- صفحهٔ بعد -------- یام شکل ‎۵٩‏ نمونه مسیر «وجه ۱ که در تقاطع کتار کشیده شده استد ار موتوری, در این الکو » دوچرخه‌ها در زمان سبز خود رابه جای انتظار می‌رسانند» و در آن جا منتظر سبز شدن چراغ.می‌مانند (شکل ‎.)٩۱ _" سس : : اگر تعداد گردش به راستهای ترافیک موتوری» و حرکت مستقیم دوچرخه‌ها زیاد است» می‌توان با جداکننده‌ای فیزیکی (نرده) خط ویژه رادر محل تقاطم محافظت کرد - ۰ - ی لس (شکل 1۲). در این شیوه» دوچرخه‌ها می‌توانند در هنگام توقف پای خود را در روی نرده قرار مسیرهای درجه ۱ شکل ‎٩۳‏ سه شیوءٌ مختلف رابرای انجام گردش به راستها نشان می‌دهد با این شیوه‌هاء دوچرخه‌ها می‌توانند هنگامی که چراغ راهنما قرمز است گردش به راست راانجام دهند در این شکل قسمتی که با علامت دوچرخه مشخص شده محل محصوص برای توقف دوچرخه‌هایی است که می‌خواهند گُردش به چب کنند ٍ شکل ۱ سه شیوهٌ مختلف را برای انجام گردش به چپها نشان می‌دهد در این شکل نیز انجام گردش به چپ هستند. -------- صفحهٔ بعد -------- [جا خط ویژه دوجرخه خط ویزه دوچرخه م حداقل عرفن ۲۵ر۱ مترء در صورت نبود عرض کافی این خط را می‌تران حذف کرد و نقطه پایان خط ویزه دوچرخه بابد در نقطه شروع خط مخصرص گردش به راست فرار گیرد خط ویرهٌ دوچرخه شکل ۵۷ حالتهای مختلف خط ویژْه دوچرخه در تقاطع با چراغ راهنماء بدون امکان گردش به چپ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 سم رد مج ۱ ۹.۵ میدان در بچ-- زر ۲۵ر۳ - 1 ی شکل ۵۸ جریان‌بندی ترافیکک در تقاطمهای با چراغ راهنماء در حالت بدون محدودیت جا. ٍ 0 ٍ 4 ۱ شکل ‎۵٩‏ نسونه درتظرگرفتن جای انتظار برای دوچرخه‌سواران در جلوی وسایل نقلیه موتوری در تقاطعهای با ربر اسستفاده می‌شود. ۰ - 1 ۹ _ -------- صفحهٔ بعد -------- لک هرس ۸ 5 اج ۰ ۰ سا ۰ شکل ‎٩۱‏ مه الگو برای فراهم ساختن جای انتظار حرکتهای چپگرد دوچرخه‌ها در تقاطمپای با چراغ راهنما. در میدانهای واقع در خیابانهای محلی» بهتر است که دوچرخه‌ها و نرافنیک موتوری از سواره‌رو مشترک استفاده کنند در شبه میدانهای واقم در امتداد خیابانهای شریانی می‌توان مسیر دوچرخه رأدر محل میداد مطابق وضعیت مسیر در قسمتپای دیگر ادامه داد (شکل ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مبرهای دوجرخه در تفقاطفها ۸۱ رل مت منت 9 مه هه این سقیا ی فید ات را ای رجا یگنت ال ند ی مسر درچرخه مسر دوچرخه. . . : : شکل ‎٩۳‏ سه الگو برای فراهم ساختن ح رکتپای مداوم راستگرد دوچرخه‌ها در تقاطمپای با چراغ راهتما. میدانهای موجود در تقاطع راههای شریانی عموماً با چراغ راهنما کنترل می‌شوند برای جدا کردن مسیرهای دو چرخه از جریان ترافیک موتوری ترتیب داده شده در شکل ‎٩۹۵ توصیه می‌شود. در این طرح» مسیر دوچرخه‌ها از مسیر ترافیک موتوری کاملاً جدا می‌شود به . این منظور» بین مسیر دوچرخه و ترافیک موتوری» فاصله‌ای که کمتر از ۰ ر۵ متر نیست در محل شاخه‌های میدان در نظر می‌گیرند طرح نشان داده شده در شکل فوق رامی‌توان در مسیرهای درجه ۱ و درجه ۲ به کار برد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 9 : : ۲۳ بو 9 ی ۷ ۰ ۹ ۳م 1 کوج کاس 10 سا ی رت و رس ( زگ رک را 1 رو ۳ 60 ریس نی . ۳ 2 ۲ وود سس ی مه ۱ ۴ دا 5 2 و من سس هم ۹۹ پبیسی تس که مک مه امس سوه هیر دوجرخه سم هس ای ۹ ی 2 - ور ی : ۱ شکل 4 ادامه مر دوچرخه‌ها در شه مدانه ۱ پر ۱ ۹ ۰ ٍ ۱ : 3 : : زوا سای کی ی : : : ۹۹ ر حط ‏ صص مر 5 3 ۱ بیس یب وووووو ی و ۰ نم ۱ هو 5 شش سس --- _- ز ۰ ِ را ۰2 بدا نک ۹ ۱ , نیو ,عم وی تج . ر مه اج ۱ : 22ه هر | َ چا رش + ۱ ۹ 8 + یهت مد ِ/ 9 ۴ ی . س رگ مش مرت رده 4 : ۴ : : 4 داحتا ۵ ۶۰ ۰ 5 یی کین ۵ شکل ۹۵ نمونه‌ای از طرز عبور منرهای دوچرخه از یدانه -------- صفحهٔ بعد -------- پارکینکه مخصوص دوچرخه 3 فراهم ساختن جای پا رک مناسب برای دوچرخه‌ها از لوازم اصلی تشویق دو چر خه‌سواری .- ربوده شدن دوچرخه‌ای که به جایی قفل نشده» آسان است. -نگرانی ربوده شدن باعث می‌شود که از دوچرخه کمتر استفاده کنند. -نگرانی ربوده شدن باعث می‌شود که دوچرخه خوب نخرند» و به این دلیل کمتر از دوچرخه استفاده شود - اگر برای پارک کردن دوچرخه‌ها جای خاصی در نظر نگیرند» پیاده‌روها را " برای پا رک کردن دوچرخه‌ها سد می‌کنند. - پارک کردن بی‌نظم و ترتیب دو چرخه‌ها به زیبایی بصری محیط لطمه می‌زند. ۹ ٍ بنابراین» برای کلیهٌ کاربریهای عمومی باید پا ر کینگ دوچرخه» در محل مناسب» در -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ آبین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) 3 اختصاص داده شودء برحسب سطح زیرینای انواع کاربریها تعیین کنند. ۹ مساحت پا رکینگ دوچرخه باید براساس پیش‌بیتی درصد سفرهایی که در ۲۰ سال آینده با دوچرخه انجام می‌شود تعیین شود اماء» مقررات شهری نباید نصب همه گیره‌های َ بر آ ورد شده راالزامی کند بلکه» باید اجازه دهد که تعداد گیره‌ها بنایه‌ضر ورت و به‌تدریج 1 پارکینگ دوچرخه باید دارای خصوصیات اصلی زیر باشد: وه - برای دو چرخه‌ها و دوچرخه‌سواران امنیت داشته باشد . 9 ی ِ - هزینه احداث آن کم باشد. ! ۳ ص ۳ 5 ٍ -اگر حق پارکینکگ ندء مبلم ان کم با : ۳ 8 پا ر کینگ دوچرخه‌ها از اجزای زیر تشکیل می‌شود: ز: - گیره که دوچرخه رابه آن تکیه یا جا داده» قفل می‌کنند. ۱ 7 -راه اتصالی پا رکینگ ٍ ۱ ی 8 : ۹ کیره دوجرحه ٍ ٍ 13 گیرهٌ دوچرخه رابه انواع و اشکال مختلف می‌سازند. شکلهای نا ۷۲ نمونه‌هایی از انواع 5 در طراحی گیره‌های مخصوص دوچرخه» باید عوامل زیر رادر نظر بگیرند: : و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۱ 9 ۱ ۵ اما ۳ رک ار سواسون ۷ ۹ عم باه ۰ ی ه ۹ 5 0 . . [ 0 وا ۱ رل َ ا ارو | ٍ ۹ ۳ ۹ ۱ ۱ 4 ۳ ۶۳ ْ ۱ ج کر ی ب ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- . 3 ۰ با ۹ ۰ ( 7 - ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۸۱ ی آسان بودن استفاده آبا عموم استفادهکنندگان طرز استفاده از گیره رابه سادگی می‌فپمند؟ - آیا جا دادن دوچرخه در گیره راحت است؟ - آیا برای جا دادن باید دوچرخه رابلند کنند؟ - آیا گیره برای انواع مخعلف و اندازه‌های متفاوت دوچرخه‌ها قابل استفاده است؟ جلوگیری از ربوده شدن سر سر است که بدنه و چرخ جلوی دوچرخه با زنجیر یا قفل مخصوض به گیره بسته - آیا جای پارکینگ و نوع گیره دستیرد زدن را وسوسه نمی‌کند؟ خسارت به دوجرخه ۱ ما مر ا ار ایا کیره دوچرخه را خراب نمی‌کند (مثلا تیزی کوشه‌ها)؟ ب آیا نزدیکی فاصله‌ها به دوچرخه‌ها لطمه نمی‌زند؟ محکمی و دوام - آیا گیره در مقابل عوارض جوی (برف و باران و تابش آفتاب) استحکام دارد؟ - آیا گیره مانع دستکاری به دوچرخه می‌شود؟ استفاده از فضا -استفاده از گیره چقدر جا می‌گیرد؟ - ترتیب قرار گرفتن گیره‌ها چگونه است: ردیفی» محیطی» یا دایره‌ای؟ هزینه -هزینه نمام شدهٌ گیره چقدر است؟ .- آیا قیمت. گیره با هزینهٌ مجموعه پا رکینگ دو چرخه و نوع بنا تناسب دارد؟: مه 1 ۰ تا ی مادک -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ ۳.۹ طراحی راههای شهری (۱۱) : زیبایی بصری ِ سم : ص ۰ صر - آیا طرح گیره با محیط اطراف خود هماهنگ است؟ ٍ پارکینگ دوچرخه رادر داخل محوطه با در داخل ساختمان قرارمی‌دهند پا رکینگ داخل محوطه ممکن است مرباز یا سرپوشیده باشد (شکلپای ۷۳ و ۷۶). شکل ۷۵ نمونه پارکینگ سرپوشیدهٌ واقم در فضای باز نزدیک اییستگاه اتوبوس را نشان می‌دهد شکل ۷۹ نمونهٌ دیگری از پارکینگ دوچرخه در فضای باز رانشان می‌دهد شکل ۷۷ نحوهٌ استفاده از جاپا رک آتومبیل را برای دو چرخه نشان می‌دهد در این نمونه:۱۲ دوچرخه رادر یک جاپا رک اتومبیل پا رک کرده‌اند شکل ۸ با ۹ محل ورود به ساختمانی رانشان می‌دهد که پارکینگ دوچرخه‌ها در آن واقم است. ٍ 1 ۶ سس صر 1 ۱ : ۰ نحوهٌ قرار گرفتن گیره‌های دوچرخه راست یا کج است. اکر کج باشد. دوچرخه عرض م ۹ سس ام کمتری می کیردء ولی فاصله بین دوچرخه‌ها را باید بیشتر بگیرند (شکل ۰). کیره‌های ده چکه ۳۹ ی - ۹ غچس ‏ » -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ : 7) ۹ ۱ | لکش‎ ۰ را ۳ 3 خی ۱ و ۸ و ۳ و در مر اس و کم سا ۳۳ حچ کارمندان مد ار ۳۱ ۶ حوححم ۰ ۰ - رس -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آبین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) ای دوچرخه رابه صورت ردیفی» صفی» محیطی و دایره‌ای در کنار هم می‌گذارند ترتیب ۳ : قرارگیری با توجه به ابعاد فضای پا رکینگ تعیین می‌شود. : در مقررات شهُرٌَ؛ باید مساحت پار کینگ دوچرخه را برحسب مساحت زیربنا و نوع یی کاریرغَ سیخ کنند غنوان رهنمود» توص می‌شوهٌ که این منتاحت از ۵ مُتر مریمء و۲" همجنین از.۱ تا ۲ درصد مساحت زیرینا (برحسب وضعیت استفاده از دوچرخه در شهر و منطقه شهری مورد نظر) کمتر نباشد. عرض فضای پا رکینگ نباید از ۱/۸۰ متر» و ارتفاع برای توقفهای طولانی» بهتر است پا رکینک سرپوشیده باشد آماء برای توقفپای کوتاه» نزدیک بودن به مقصد نپایی اهمیت بیشتری دارد. در جدول ۸» رهنمودهایی برای انتخاب نوع فضای پا رکینگ دوچرخه در کاربریهای مختلف داده شده است. ۱ ۹ طرز محافظت 3 ۰ .۰ 5 2 ۰ پار کینگهای دوچر خه از نظر نحوه محافظت-دو نو-ع‌انله. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ای ۳ ری خم با 7 2 ره ۴ زو : نی ی ایا ۰ : ما ل ۹ شکل ۱۷۷ سم . ۱ سب 3 هه ۹ ۰ ۰ ۳ نکش اد ده دلسا) چسو ‎٩ نید پا رکینکل 1 ۰ ۹ 0 ۰ َ ۰ ی ۰ 5 ی ماش یگ و ۶ ز ۳ ۲ ۹ اس 9 سا شوم مرت چظ ّ مدش 7 وچ ی تا جوز رد9 ۹ : وت چاد ح یک --» که 1۹ پا ر کیک دوجچرخه‌هاء ز در کنار پله‌های ‏ شک 1 9 ٍ کرد -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۹۲ بین نامه طراحی راههای شهری (۱۱) شکل ۸۰ اندازه‌های استاندارد برای طراحی محل گیره‌های دوچرخه - درباز - دریسته یا رکینگ درباز پا رکینگی است که اطراف آن باز باشد پا رکینگ درباز ممکن است سرپوشیده با سرباز باشد شکلپای ۷۳ تا نمونه‌های با رکینگ درباز رانشان می‌دهند پا رکینگ دربسته پا رکینگی است که اطراف آن بسته باشد» و دسترسی به آن از طریق در انجام شود پا رکینگ دربسته ممکن است در داخل بنا یا در داخل محوطه (به صورت سرباز یا سرپوشیده) واقع باشد. -بانگهبان محافظت با قفل و کلید مشت رک برای استفاد هکنندگان معینی است» و هم استفاده‌کنندگان کلید قفل پارکینگ رادر دست دارند محافظت با نگپبان» برای ص َ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 0 ِ پارکینگ مخصوص دوچرخه ‎٩۳ جدول ۸ توع مناسب پا رکیتگ برای کاربریهای مخحلف- ۱ موزشی برای دانش آموزان وداتشجویان: درباز و سرپوشید. برای کا رکنان: در بسته و بدون نکٌمبان سا بازارچه محل و سس |سدویازو سرپاز ۰۰ س ‏ س پرست سس ماد مایشگاه جابمان وسجس) ل ۹ راه اتصالی بار کینگ 1 تا آنجا که بشود محل راه اتصالی پا رکینگ راباید به مقصد دوچرخه‌سواران نزدیک بگیرند 1 تا مسافت پیاده‌روی زیاد نباشد. ورود به پارکینگ غیرهمسطح» و خروج از آن با شیبراهه و یا پله انجام می‌شود. در نو ع شیبراهه» دوچرخه‌سوار» به حالت پیاده» با دوچرخه خود توسط 5 شیبراهه وارد بنا می‌شود (شکل ۷۹). در ابن نوع» شیب طولی شیبراهه نباید از ۱۵ درصد . بیشتر باشد. در نوع پله» دوچرخه‌سوار از طریق پله داخل و خارج می‌شود» و دوچرخه خود را : در روی شیار شیبدار واقع در کنار پله می کشد (شکل ۷۸). فاصلهٌ شیار تا سطح دیوار نباید 7 ۱ از ۲۰ سانتیمتر کمتر باشد؛ تا هنگام کشیدن» رکاب دوچرخه به سطح دیوار گیر نکند -------- صفحهٔ بعد -------- ده وا یو او بایان رو یو ده ای کت نب اک را ۲ و۵ لیم و در و ۷ را َ اد را او رگ هک اه مش ی ً : یی 3 دس ۷-۵ پونس وه - ۰ َ پا ی ۰ ۰ پا ی 4 ۰ ِا ۰ ۰ ۰۱ ی 5 ۰ ۰ 5 وحم عه ۰ ۰ 5 در ۰ ۲ تط ِ فهرست کتابها و نشریات ٍ مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری جمعیت و توسعه (مجموعه مقالات) حبیب‌الله زنجانی طراحی قضای شهری (جلد۲) محمود توسلی» ناصر بنیادی : 1 وزارت کار و مسکن هنلوستان مترجم؛ مهندسین مشاور همگروه ۰ سنجش توسعهٌ صنعتی مناطق کشور مکانئیابی و معیارهای استقرار صنایع ( تجربهٌ هندوستان) 9 مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی ۲. مسکن» چاپ دوم گیروز توفیق #سوسو ‏ ی افش ّ نت اک : 8 أیین نامه راههای شهری بخش ۱۲ - تجهیزات ایمنی راه ۰ 1 > 2 یی ی رای او ۰ 2 5 دا ۲: -------- صفحهٔ بعد -------- پا ۱ 1 هم 5 ۹۹ وه .* ۱۳ : انمنی ۳ ی را برس ۷ معاونت شپرسازی و معماری ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۱ ۱ 1 ! ر ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۱ مضا بسمه تعالی پیشگفتار وزیر مسکن و شهرسازی و رئیس شورای عالی شهرسازی و معماری خداوند بزرگ را سپاسگزارم که در پی تهیههٌ طرحهای جامع و تفصیلی و ضوابط و مقررات شپرسازی برای شپرهای کشور که از سال ۱۳۶۵ تاکنون ادامه داشته» همچنین تیه مقررات ملی ساختمانی ایران که از سال ۱۳۹۹ آغاز شده و بیش از نیمی از مباحث بیست گانه آن منتشر شده یا در حال انتخار است» اکنون» آیین‌نامهٌ طراحی راههای شپری که در کنار دو مجموعهٌ فوق‌ال ذ کر ا رکان اصلی کنترل ساختمان و شهرسازی را تشکیل می‌دهد» در اختیار جامعهٌ حرفه‌ای و مراجم بررسی و تصویب طرحهها قرار می گیرد. نبود ضوابط و رهنمودهای طراحی راههای شپری» مشکلات و مسائل زیر رابه‌وجود آورده بود: 8 طرح‌ریزان شچری و طراحان راه ناچار از مداخله در سیاستگذاری می‌شدند» در حالی که نه صلاحیت و توان و نه فرصتی برای این کار داشتند؛ 8 منابعی که باید تماماً صرف مطالعه کردن وضعیت خاص هر طرح» یافتن و سنجیدن گزینه‌های مختلف و پرداختن به جزئیات شود»ء کلاً یا بعضاً در جتجوی الگٌوها و استانداردها صرف می‌شد؛ 8 پایه و مبنایی برای انتقال و تکامل تجربیات حرفه‌ای وجود نداشت و این خود یکی از دلایل اصلی کمبود نیروی کار ورزیدهٌ متخصص در امر طراحی شبکه راههای شهری بود؟ 8 در ارزیایی کار طرح‌ریزان شپری و طراحان راه وحدت نظر وجود نداشت. -------- صفحهٔ بعد -------- آیین‌نامه طراحی راههای شهری برای رفع مشکلات فوق با هدفهای زیر تهیه شد: هااعمال سیاستها و خط مشی‌های اساسی و الگوهای مصرف مربوط به حمل و نقل شبپری! 8 تدوین دستورالعملهای طراحی به‌منظور بپبود ک, کیفیت طرحپاء رعایت یکنواختی» و ساده کردن ک ر طراحی با معاف ساختن طراحان از انتخاب ضوابط تا آنپا بتوانند بیشتر وقت خود رابه مطالعه وی ژگیهای هر طرح اختصاص دهند؛ ها فراهم ساختن مرجعی یکنواخت و خودیسنده وایرانی برای طراحان تا یا ستفاده از آن طراحی ساده‌تر شود و طرحپا بهبود یایند؛ 8 آموزش دادن به طراحان و فراهم ساختن امکان باز آموزی مداوم آنها. 1 این آیین‌نامه طبق بند 4 ماده ۲ قانون تأسیس شورایعالی شهرسازی و معماری ایران به‌عتوان بخشی از : آیین‌نامه‌های شپرسازی در ۷ آذر ۱۳۷۳ به تصویب شورای مذکور رسید : لا زم می‌دانم از آقای مهندس سیدرضا هاشمی معاون محترم شپرسازی و معماری که مجری و هماهنگ کنندءٌ طرح تهیه آیین‌نامه راههای شهری ایران بوده و این وظیفه را با کمال شایستگی به انجام رسانده‌اند قدردانی نموده توفیق بیشتر ایشان رااز خداوند بزرگ مسئلت نمایم. عباس آخوندی اب -------- صفحهٔ بعد -------- : ۱ نفشه‌های شپرسازی شپرهای کوچکک ور ضوابط همره بسمه تعالی پیشگفتار معاون شهرسازی و معماری ساختمان شهر از مجموع بناهایی تشکیل می‌شود که هریک برای منظوری خاض» درجایی معین» و متصل به یکی از رها برپا می‌گردند هرچه برای ابمنی» بهداشت» سایش؛ و صرفهٌ اقعحصادی بنا لازم است موضوع مقررأت ملی ساختمانی» و هرچه به‌نوع استفاده از بناء شکل وابعاد آن» چگونگی و جای استقرار آنء ومحل مناسب آن در شهر ارتباط دارد موضوع ضوابط و مقررات شپرسازی است. مفررأت ملی ساختمانی ایران به‌تصویب هیئت وزیران می‌رسد و شامل بیست مبحث است که تیه آنها در معاونت شهرسازی و معماری وزارت مسکن و شپرسازی از سال ۹ به‌تدریج آغاز شده و هنوز آدامه دارد. ضوابط و مقررات شهرسازی به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران می‌رسد و سه گونه است: ۱ نقشه‌های شهرسازی مخصوص هر شپر؛ ۲. ضوابط همراه نقشه‌های شپرسازی هر شپرا؛ و ۳ ضوایط و مقرراتی که خاص شپر معینی نیست بلکه در همهٌ شپرها با دسته‌ای از آزبا 9 زم‌الا جراست. تیه انواع اول و دوم این ضوابط و مقرارت از سال ۵ با تصویب اولین طرح سا آنپا اگر به‌صورث طرح هادی؛ موضوع بد : ماده ۱ راتمت الف بد ۲ ماد نمیه شود نیازی به تصویب شورای عالی شپرسازی و معماری ایران ندارد هفقت -------- صفحهٔ بعد -------- جامع شروع شد و با تصویب طرحهای بسیار دیگر در سالهای بعد ادامه یافت و تهیه ضوابط ومقررات نوع سوم از سال ۱۳۹۵۹ با تصویب دستورالعمل صدور پروانهٌ تأسیس و پروانهٌ بهره‌برداری از شهرک در خارج از محدودهٌ قانونی و حریم شهرها آغاز شد ولی توسعه سریع آن بعداز سال ۱۳۹۳ بود محدودیت در نوع استفاده از بناهاء شکل وابعاد آنهاء» چگونگی و جای استقرارء و محل مناسب آنها در شهر از محدودیت در تأمین دو نیاز اصلی ناشی می‌شود: ِ ۱یاز ساکنان ساختمانپا به فضا و نور و هواو آرامش؛ ۲نیاز ساکنان ساختمانها به دسترسی امن و سالم و دلپذیر به همه‌جاء در زمانی متناسب با ضرورت و اهفمیت مراجعه به آنها. بنابراین نه‌تشها نیاز به رفت و آمد از هر نقطه به نقاط دیگر با کیفیتی قابل قبول» بلکه نیاز به هوای سالم و آرامش کافی نیز بررسی اثرات متقابل اجزاء و قطعات شهری با راههای شهری و طراحی با هم آنها رااجتناب‌ناپذیر می‌سازد در گذشته که اهفمیت مطالعه و طراحی با هم کاربری و راه» به‌اندازهٌ امروزء شناخته نبود طراحی راهها که در واقم نقشی جز تقسیم سطح شهر به قطعات اصلی و تفکیک بعدی آنپا به کوچکترین.واحدهای بهره‌برداری و خرید و فروش نداشت منحصراً یا عمدتاً به محاسبهٌ ظرفیتهای حمل و نقل متکی بود؛ اما تجدیدنظر ناشی از . تجارب سه‌دهه اخیر در روشپای شهرسازی و روی آوردن به جنبه‌های کیفی زندگی در شهرها و احترام به انسان در مقابل احترام به ماشین» مطالعه و طراحی با هم راه و کاربری رادر بالاترین جایگاه قرار داده است. وزارت مسکن و شپرسازی برای پاسخگویی به نیاز تهیه کنندگان و بررسی‌کنندگان طرحهای شهرسازی و طراحان و تصویب‌کنندگان نقَشهٌ راههای شپری جدید یا تغییر راههای موجود» در سال ۰ تیه آیین‌نامهٌ طراحی راهپهای شپری رادر برنامهٌ تحقیقاتی خود قرار داد و یک سازمان کار را زیر نظر معاون شپهرسازی و معماری ایجاد کرد این سازمان از گُروه تحقیق و تدوین» کمیتهٌ فنی بررسی و دبیرخانهٌ شورای عالی شپرسازی و معماری تشکیل یافت. گروه تحقیق و تدوین پیش‌نویس اول را تهیه کرد این پیش‌نویس برای اظهارنظر ۱۸ موسه وافراد صاحب‌نظر فرستاده شد. گروه تحقیق و تدوین» براساس نظرهای دریافت شده و نظرهای کمیته بررسی داخلی که خود تشکیل داده بود» پیش‌نویس دوم را تیه کرد پیش‌نویس دوم» مدت دوسال» در ۰ جلسه مورد بررسی کمیته فنی که اعضای آن را وزارت مسکن و شپرسازی از میان نمایندگان وزارتخانه‌های کشور و راه و ترابری و کارشناسان و متخصصان دانشگاهپاء جامعهٌ مشاوران» سازمان نرافنیک شهر تهران و سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تبهران برگزیده بود فرار گرفت. چگونگی بررسیهای کمیتهٌ فنی و ی -------- صفحهٔ بعد -------- و۳ ۳ نتایج آن در چند جلسه به شورای عالی شهرسازی و معماری گزارش داده شد و نظرهای اصلاحی شورادر تنظیم متن نهایی اعمال شد متن اصلاحی نهابی در ۷ آذر ۱۳۷۳ به‌تصویب شورای عالی رسید. این آیین‌نامه دوازده بخش دارد که به‌ترتیب عبارت‌اند از: مبانی» پلان و نیمرخپای طولی» اجزاء نیمرخهای عرضی» راههای شریانی درجهٌ ۱ء تبادلپاء راههای شریانی درجه ۲» تقاطعماء خیابانپهای 1 محلی» دسترسینها» مسیرهای پیاده» مسیرهای دوچرخه» و تجهیزات ایمنی؛ و اصول پنجگانهٌ حاکم بر آن عبارت‌اند از: 8 ۱یکپارچگی شهر و شبکه ارتباطی؛ ۴ ۰۲ سعی در کاهش ترافیک موتوری با هرچه امکانپذیرتر و کار آمدت رکردن استفاده از ز پیاده‌روی» 1 دوچر خه» آتوبوس؛ ٍ 1 ۳ توجه به نقشهای دیگر راههای شهری: نقش اجنماعی؛ نقش فضای شهری» نقش زیست محیطی» چ نقش عبوردادن خطوط تأسیسات شهری؛ 1 4. حل تعارض میان نقش ترافیکی و نقش اجتماعی راه؛ ۵. تعیین بچینهٌ عرض راه در عین رعایت حال همه استفاده کنندگان از آن. ۱ استفاده کنندگان از این آیین‌نامه به آخرین دستاوردهای نجارب طراحی راهها ی شهری دسترسی پیدا می‌کنند؛ از سیاستها و خط مشیپهای واحدی پیروی می کنند؛ همه عوامل موثر در کیفیت طراحی رابه 1 حساب می آورند؛ برای حل مسائل گوناگون از رهنمودهای آن کمک می گیرند؛ ابماد و اندازه‌ها رادر 1 حدوددرست آنها به‌کار می‌برند؛ به زبانی مشترک در بررسی‌های حرفه‌ای مختلف دست می‌یابند؛ در بررسی و بازبینی و تصویب طرحبا آن را مرجع و راهتمای خود قرار می‌دهند و سرانجام؛ با پیگیری 1 تغییرات آن در نجدیدنظرهای بعدی دانش خود را به‌هنگام می‌کنند در پایان برخود لازم می‌دانم از کوششهای ارزشمند گروه تحقیق و تدوین» مخصوصاً سرپرست 1 دانشمند آن آقای دکتر محمدرضا زریونی» اعضای محترم کمیتهُ فنی و همکاران دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری» مخصوصاً سرکار خانم مهندس مالک که با شایستگی کامل این طرح تحقیقانی رانا مراحل بررسی و تصویب پیش بردند قدردانی نمایم. سیدرضا هاشمی -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان طرح تَهیهٌ آیین‌نامه طراحی راههای شهری ِْ سیدرضا هاشمی فوق‌لیسانس معماری» معاون شپرسازی و معماری» مجری طرح و هماهنگ کننده؛ شبلا مالک فوق‌لیسانس معماری» مسوول دییرخانه شورای عالی شپرسازی و معماری؛ ۱ را مدیرپروژه تحقیقّاتی و دبیر کمیته فنی بررسی؛ ۹ محمدرضا زریونی دکترا در مپندسی عمران (ترافیک و حمل و نقّل) رئیس گروه تحقبق و تدوین؛ ِ علی‌اکبر لباقی لیسانس عمران» دستیار تدوین؛ 0 جامعه مشاوران ایران» عضو کمیعه فنی بررسی (در بخشهای, ۳تا ۸)؛ 0 علی‌رضا امیدوار فوف‌لیسانس مپندسی راه و ساختمان؛ کارشناس ارشد راه و ترابری» عضو کمیعهٌ فنی بررسی؛ ۱ محمدمپدی رجائی رضوی ‏ فوق‌لیسانس مهندسی راه و ساختمان (ترافیک)» عضو سازمان ترافنیک و حمل و نقل تهران» عضو کمیته فنی بررسی! ۱ سیدفرهاد رزم‌یار فوق‌لیسانس مهندسی و برنامه‌ریزی حمل ونقل» نماینده وزارت کشور» عضو کمیعه ٍ بپمن رویانیان فوق‌لیسانس مهندسی حمل و نقل» از مچندسان مشاور ترآفیک و حمل و نقل ره‌پویان؛ عضو کمیتهٌ فنی بررسی (در بخشهای ۳ تا ۸)! : ۰ فرهاد سلطانی آ زاد فوق‌لیسانس معماری» نماینده گروه تخصصی شپرسازی جامعه مشاوران ایران» عضو مجید غمامی فوق‌لیسانس معماری» از مهندسان مشاور معمار و شهرساز مهرازان» عضو کمیتهٌ فنی ال اردشیر گروسی فوک‌لیسانس مپندسی عمران (راه وترآبری)؛ نماینده مماونت فنی و راه‌سازی وزارت راه و ترابری» عضو کمیتهٌ فنی بر رسی؛ ِ 8 علی منصور خاکی دکترا در راه و ساختمان (راه و ترابری و حمل و نقّل)» دانشکده عمران دانشگاه علم و ۹ حیب‌الله نصیری دکترا در مچندسی راه و ساختمان (مهندسی و برنامه‌ریزی حمل و نقل)» گروه عمران و با تشکر از دکتر حمید حبشی خیاط » دکتر منوچهر وزیری؛ و مهندس فریدون دژدار که به‌ترتیب ازطرف سازمان مشاور فنی و مچندسی شهر تهران؛ گروه عمران دانشکده عمران دانشگاه صنعتی شریف؛ و وزارت کشور در بعضی از ی جلسات کمیعهُ فنی بررسی با این طرح همکاری داشتند. ده -------- صفحهٔ بعد -------- 5 « بسمه تعالی مصوبهٌ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران شورای عالی شپرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۷۳/۹/۷ با استفاده از اختیارات موضوع بند ماده ۲ قانون تأسیس خودء بنا به پیشنهاد وزارت مسکن و شهرسازی «آیین‌نامه طراحی راههای شپری» شامل ۱۲ بخش: یکم «مبانی طراحی راهپا و خیابانهای شپری»» دوم «پلان و نیمرخ‌های طولی»» سوم «(اجزای نیمرخ‌های عرضی))» چهارم «راههای شریانی درجه ۱»» پنجم (تبادلپا»» ششم «راهپهای شریانی درجه ۲)» هفتم (تقاطعپا»»» هشتم (خیابانپهای محلی»» نهم ((دستر سیپا)»)» دهم (مسیرهای پیاده)» یازدهم «راهنمای برنامه‌ریزی و طرح مسبرهای دوچرخه» و دوازدهم (تجپیزات ابمنی راه)» رابه‌شرح پیوست تصویب و مقرر نمود که: ۱ کلیه تهیهکنندگان طرحهای هادی» طرحهای جامم» طرحهای تفصیلی» طرحهای بپسازی و نوسازی» طرحپهای آماده‌سازی» طرحپای جزئیات شپرسازی» طرحهای احدات راه جدید شهری» طرحهای بازسازی و نوسازی راه موجود شپری» طرحهای اصلاح ترافیکی» طرحهای سنجش تأثیرات ترافیکی توسعه» طرحهای ساختمانی (ازلحاظ نحوه اتصال به راههای شپری) که محدودهٌ عمل آنها داخل محدوده و حریم شپرهاست» و طرحهای انواع شپ رکها مانند مسکونی» تفریحی» صنعتی مکلفند در تهیه طرحهای مزبور و تغییرات آناء موارد مربوطه در آیین‌نامه طراحی راههای شپری را رعایت کنند و موارد استفاده یا استشناء را همراه با دلایل فنی و اقتصادی در گزارش فنی ضمیمه طرح مشخص نمایند. دلایل فنی و اقتصادی موارد استثناء باید حسب مورد به تصویب هراجم تصویب و صدور مجوز برسد یازده -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت مسکن و شهرسازی» در اجرای قانون نظام مهندسی ساختمان» شرایط احراز صلاحیتهای ۰ : ٍ لا زم برای تهیه طرح کلی شبکه و طراحی هندسی راهپهای شپری رابرای مپندسان رشته‌های ۰ ذی‌ربط تعیین کرد ظرف مدت یک‌سال آینده تسپیلات لازم برای توسعه سریع و آموزش : آیین‌نامه طراحی راهپهای شپری و اعطای گواهی صلاحیت به واجدین شرایط را فراهم کرده و ِ ۱ حدود صلاحیت انا رادر پروانه اشتفال به کار مهندسی آنبا درج می‌نماید ‏ : ۱ ۳در آن دسته از طرحهای موضوع بند ۱ که از تاریخ ۷4/۱۰/۱ توسط موسسات مهندس مشاور تیه ٍ شود طرح کلی شبکه یا طرح هندسی راههای شپری و گزارش فنی آن باید حسب مورد به ٍ ِ امضای مهندس دارای پروانه اشتغال و صلاحیت لازم برسد 1 4 آن دسته از طرحهای موضوع بند ۱ که قابل واگذاری به اشخاص حقیقی باشد از تاریخی که در ٍ ٍ هریک از شهرستانهای کشور از طرف وزارت مسکن و شهرسازی با هماهتگی سازمانهای نظام ٍ مهندسی قابل اجرا اعلام شود باید به امضای مهندسان دارای صلاحیت برای تهیه طرح کلی شبکه ۱ یا طراحی هندسی راهپهای شپهری حسب مورد برسد 1 ۵.اخذ گواهی صلاحیت‌های موضوع این آیین‌نامه برای تیه کنندگان طرحهای ساختمانی که در طراحی نحوه اتصال به راههای شهری مکلف به رعایت آن هستند لازم نیست. ٍ ٩‏ وزارت مسکن و شپرسازی مکلف است با تشکیل یک کمیته دائمی متشکل از کارشناسان و ۱ متخصصان ذی‌صلاح نسبت به بازنگری مداوم این آیین‌نامه اقدام نماید : این کمیته با بررسی نتایج حاصل از اجرای این آیین‌نامه که به‌صورت دلایل فنی و اقتصادی و فرهنگی : موارد استثناء موضوع بند ۱ این مصوبه اعلام خواهد شد و هر نظر و پیشنهاد اصلاحی دیگری که به دبیرخانه : شورای عالی شپرسازی و معماری برسد اصلاحات لازم در آیین‌نامه را به‌عمل خواهد آورد یا چنانچه 1 تحقیقاتی را ضروری تشخیص دهد پیشنهاد خواهد نمود. عباس آخوندی وزیر مسکن و شهرسازی 1 رئیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران : دوازده : -------- صفحهٔ بعد -------- وه 1 ۰ ۱ ۳ دی اسر م۱۳ تعاریف و اصول ۱ ۱ [(: ۳ ضرورت تجپیزات ایستی را ۲ 5 ۱ اصول کنترل موانم خطر آفرین ۳ [ ۱ سنجش اثربخشی تجپیزات ایمنی : ۵ شیوه‌های بی‌خطر ساختن عرض ایمنی ۷ ۰ ۲ انتخاب شیب شیروانی مناسب ۷ 1 ۲ ایمن‌سازی دوسر آیرو ۸ 1 ۳ آضایی ۱۱ ۳ خصوصیات سازه‌ای و ایمنی حافظپای طولی ۱۳ 1 ۳ ترده پایه ضعیف معمولی ۱۳ ۴۳ نرده پایه ضعیف بچن ۱۵ ۳ نرد؟ٌ قوطی شک( ۱۹ ۳ نرده؛ پایه قوی پچن ۱۸ 1 چجممهمعحع مد رم ۰ 5 ۱ ۹ اسم ۳ أً او ۵ ۵ دیواره حافظط حانبی رگ قو ۳۰ ۰ _ سر ۰ 4 ۳ دستکک سنگد و بتن 7۰ ۱ ِ 7 ۱ 1 ۳ مشخصات سازه‌ای و ایمنی قسمت ابعدایی حافظپای جانبی ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ قرار دادن ابتدای حافظ دورتر از عرض ایمتی : ۲۱۲ 5 ۳ عقب بردن و مدفون کردن ۳ ۳ ۳ قعمت ابدایی شکسی ۵ ۱ ۳ نصب ضربه گیر ها ۱ ٍ ۳ قسمت تبدیلی ۱ ۲۹ ۱ ۳ انتخاب نوع حافظ ۸ ۹ ۳ طراحی نصب حافظپا 1 ۸ . ۰ لفاصله جانبی ْ ۳۹ : ۳ وضمیت زمین ۳ ۱ ۳ جدول ۳4 : ۳ شیب زمین ۳۵ : ۳ میزان انحراف نسبت به امتداد راء 2 ۳۹ ۳ امول : ۳۹ ِ ۳ در قمتپهای مستقیم ۳ 1 ۳ در توسپا ۰ | ۳ وضمت موجود کاربرد نرده‌های حافظ ۱ ۱ ۳ کافی نبودن استحکام و کار آیی نرده 1۱ .۰ ۷۳ نصب نادرست ی . و حافظهای مانه ۵ | 4 آشنایی : 1۵ ی ۶ تشخیص ضرورت ۵ ا 5 مشخصات مازه‌ای و ایمنی ۷ ۹ ۹ انواع حافظهای میانه 1۷ ۹ 4 نرد؛ پایه ضعیف معمولی ۷ 1 1 نردهٌ قوطی شکل 1۸ 1 4 نردهٌ پایه قوی معمولی 1۹ 1 4 دبواره حافظ ۵۰ : ۹1 قمعهای ابدایی» انشپایی و تبدیلی ۵۱ ۳ اه ضربه گیرها 8۳ : ۵ آشتایی ۵۳ : ۵ هدف ۵ ۳.۵ کاربرد ۵ 1 ۵ اصول کار ضریه‌گیر ۵ ات ۱۰1-۵ ضربه‌گیر وزنی ۵۵ ۰ / ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ ضربه گیرهای جذبی 1 ۵ طرح ضربهگیر ۵ بشک‌های مامه : ۵ طرح سیستم یشکه‌های مامه ۰ ۲-۵۵ ساندویج آب ۵ ملول آب ۵ نضربه گیر تلسکوپی 1 ۵ انتخاب نوع ضربه گیر ۵ نصب ضربه گیر و یو -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ ۱ ۱ | ۱ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ا یط «ح مَ ! خی را ِ ۱ َم : ۵ ۲ را وه ۱ تعاریف و اصول ۱ تعریفها تجهیزات ایمنی - تجپیزاتی است که به منظور ایمن کردن راه برای وسایل نقلیهٌ موتوری و سرنشینان آنها در راهها نصب می‌شود. عرض ایمنی - عرضی است که باید موانم خطر آفرین واقم در آن به نحوی برطرف گردند و یا وسایل نقلیه در مقابل برخورد به آنها محافظت شوند این عرض رااز لبهٌ خارجی حافظ طولی - تجپیزاتی است که درامتداد راه نصب می‌کنند تا از برخورد وسایل نقلیه منحرف شده از جاده به موانم خطر آفرین واقم در کنار راه جلوگیری شود. منظور اصلی از نصب حافظهای طولی عموماً کاهش شدت تصادفات برای وسایل نقلیهٌ موتوری و سرنخینان آنهاست. گاهی از حافظهای طولی برای حفاظت پیاده‌هاء دوچرخه‌هاء و یا ساختنانها در مقابل برخورد وسایل نقلیهٌ موتوری نیز استفاده می‌کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۲) حافظ جانبی - حافظ طولی‌ای است که در کنار راه نصب می‌شود. حافظ میاه - حافظ طولی‌ای است که در داخل میانهٌ راه نصب می‌شود. نردهٌ حافظ - نوعی حافظ طولی است که قسمت اصلی آن نردهٌ فلزی است. 5 ارتفاع درده - فاصلهٌ قائُم لب فوقانی نرده حافظ تا سطح زمین زیر آن است. قسمت ابتدایی - قسمتی است که در شروع نردم حافظ کار می‌گذارند» تا از شدت ضربهٌ برخورد وسایل نقلیهٌ موتوری به نرده بکاهد. دیوارهٌ حافظ - نوعی حافظ طولی است از جنس بتن» با مقطم عرضی خاص. شکل مخصوص مقطم عرضی آن سبب می‌شود که دیواره به عنوان یک حافظ ظولی عمل کند. ضربه‌گیر - تجپیزاتی است که در جلوی موانم خطرساز نصب می‌کنند» تا از برخورد وسیله نقلیه به مانم جلوگیری کرده» مقدار زیادی از انرژی حرکتی وسیله نقلیه را جذب کند ۳.۹ کاربرد هدف این بخش کمک به طراح در انتخاب نوع و طرز طراحی صحیح تجهیزات ایمنی است. از رهنمودها و استانداردهای تعیین شده باید با اتکا به اصول مهندسی» توجه دقیق به عملکرد ب .۰ اس ی ۰ تجهیزات ایمنی» و همچنین با در نظر گرفتن وضعیت خاص هر مورد استفاده شود. تأکید می‌شود که این رهنمودها جانشین طراحی نیست؛ و تجهیزات ایمنی را باید برای هر مورد با توجه به وضعیتهای خاص آن مورد طراحی کنند. طراحی تجهیزات ایمنی راه قسمت بسیار مهمی از طرح هندسی است. جزییات و موفعیت این نجپیزات باید تو سط مهندس, با بررسی دقیق محل» طراحی شده» به طور کامل در روی نقشه‌های اجرایی نشان داده شود ۱ صرورت تجهیزات ایمنی راه طراح باید با به کارگیری ضوابط هندسی مناسب و طراحی صحیحٍ نا آنجا که بشود از زا -------- صفحهٔ بعد -------- ژ ۱ اصو تباریف و اصول ۰ ۲۳ ۰ 1 ۰ - ۰ ۰ . خروج ناگهانی و سهوی وسایل نقلیه موتوری از سطح جاده جلوگیری کند. پلان و نیمرخ اشتباهی وسایل نقلیه رااز سطح جاده کم می‌کند.اما باید دانست که حتی با بهکا رگیری ۰ مر . عالیترین استانداردها هم نمی‌توان به طور کامل از خارج شدن ناگهانی و سهوی وسایل ر نقلیه موتوری جلو کیری کرد. ٍ - 27 ۰ رانندگان وسایل نقلیه موتوری به علتهای مختلف و از جمله حواس‌پرتی» بی‌توجپی به جلو» خواب آلود بودن؛ سرعت زیاد نایجاء و استفاده از مواد مخدر با مشروبات الکلی؛ کنترل وسیله نقلیه خود را از دست می‌دهند و وسیله نقلیه آنها از جاده منحرف می‌شود. گاهی» برای جل وگیری از برخورد به سایر وسایل نقلیه و پیاده‌هاء راننده وسیله نقلیه خود را عمداً و ناگهانی به خارج جاده متحرف می‌کند. ار ۹ ۱ ۱ .۰ کاهی نیزء» وسیله نقلیه به علت نقص فنی» نظیر بریدن ترمز یا فرمان و یا ترکیدن لاستیک» غیرقابل کنترل شده» از جاده خارج می‌شود. در برف و باران و یخبندان و یا با پاشیده شدن مواد لغزنده در روی سطح جاده» رانندگان کنترل وسیله نقلیه خود را از دست عوامل متعدد بستگی دارد» که نوع وسیلهٌ نقلیه» بسته بودن کمربند ایمنی» و بالاخره موانع خطرساز واقع در کنار راه از آن جمله است. طرح هندسی فقط می‌تواند این موانم و نحوه کنترل موانع خطر آفرین موانم خطر آفرین اشیایی است که در صورت برخورد وسیله نقلیه موتوری به آناء وسیله و سرنشینان آن آسیب شدید می‌بینند. پرتگاه» دیوار» ستون و پایه» سنگهای بز رگه» شیبپای تند خا کریزی و خاکبرداری» درختهای تنومند» تیرهای چراغ برق» کانالهای تخلیهٌ آب» و بالاخره لبهُ آبرو و پل که وسیله نقلیه ممکن است از آن به پایین پرت شود از این نوع موانم است. برای بی‌خطر و یا کم خطر کردن موانم خطر آفرین واقم در کنار راه باید به ترتیب یکی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آیبن نامه طراحی راههای شهری (۱۲) ا از راه‌حلهای زیر راانتخاب کنند: ِ ۹ صورت خارج شدن از راه با ایمنی از روی آن بگذرد. ا دوم ) مانم راتا حد امکان از له راه دور کنند تا احتمال برخورد وسیله نقلیه به 7 ار َ سوم ) ار ممکن است مانع راطوری طراحی کنند که در برخورد با وسیله ٍ نقلیه از نزدیکی زمین به طرف بیرون بشکند تا وسیله نقلیه بعواند از زیر 1 آن بگذرد.مثلاً پایه‌های تابلوهای راهنمایی و راننذگی و با حتی ِ پایه‌های چراغ راهنما را با قرار دادن نقطه ضعیف ظوری طرح می‌کنند که به محض برخورد وسیله نقلیه به آن شکسته می‌شود (پایه‌های ۱ : ۱ اس : : برگردد. ا پنجم ) در صورتی که هیچیک از راه‌حلهای ۱ تا ؛ عملی نیست, مانم رابا ِ مس : علت طر ح نادرست و نصب نابجاء ایمنی راه بدون این تجهیزات بهتر است. همچنین» گاهی ۱ با تمهیداتی ناده و آرزان» ایمنی بهتری تأمین می‌شود. باید مخصوصاً توجه کنند که برخورد وسایل نقلیه به تجهیزات ایمنی کاملاً بی‌خطر . نیست. از این تجپیزات فقط در مواردی باید استفاده کنند که وجود آنها از شدت خطر بنابراین» طراح باید در هر موردء هزینه و اثربخشی تجهیزات ایمنی رابا هم بسنجد. در 1 -------- صفحهٔ بعد -------- تعاریف واصول ۵ - ۰ م, ۰ لد ‌ ۰ ۰ ...۰ تعیین ضرورت و اولویت برای نصب تجهیزات ایمنی» عوامل موْثر زیر را باید در نظر بگیرند: : - سرعت وسایل نقلیه ۱ - حجم و نرکیب ترافیک حرده #دا 02 بر - هزینه‌های ساخت و نصب و مرمت و نگهداری مهشسین مشارر | : ی 1 - اسان و سریع بودن اجرا و تعمیرات و نگهداری : - خسارات مالی ۷.۱ عرض ایمنی غر ص ایمنی برای راهپای شریانی درجه ۱ و رابطمهای انمهاً را مطابق جدول ۱ بگُیرید. در | این جدول» دو نوع استاندارد برای عرض ایمنی تعیین شده: یکی برای ایمن‌سازی راههای ۱ ِ موجود و دیگری برای طراحی راههای جدید. 1 نمی‌شود. در ایمن‌سازی این راهپاء طراح باید با رعایت اصول ایمن‌سازی مندرح در این جدول ۱ حداقل عرض ایمتی» راههای شریانی درجه ۱ و رابطهای آنپا. ۲ سرعت طرح حداقل عرض ایمنی (مص) ۹ (کیلومتر در ساعت) راههایی که از این پس طرح می‌شود راههای موجود ۰ یا کمتر ۰ر۲۳۲ ۵ر۱ 3 ۷۰ رز ۰ ر۲ : ۸۰ ۰ ر۵ ۰ر۳ 1 ۹ ۰ر۹ ۰ر؟ ۱.۰۰ ۰ ر۸ ۰ ر۵ : 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 4 ۱ 9 مه : ۱ .۹ ۱ : 1 ز) َ : و : ۹ ۰ 1 ۰ ای ۱ ۱ 1 ۰ 1 , .۰ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 1 اگر شیب شیروانی خاکریزی برابر یا ملایمتر از شیبهای تعیین شده در جدول ۲ است» گ شیروانی خاکریزی مانم خطر آفرین به حساب نمی آید» و به حافظ طولی نیاز ندارد 4 ملایمتر از ارقام تعیین شده در شکل ۱ است» این کانالها مان خطر آفرین محسوب نمی‌شود ِ جدول ۲ حداککثر ارتفاع مجاز خاکریزی بدون‌استناده‌از حافظ طولی برحسب شیب شیروانی خاکریزی. ۰ حداکثر ارتفاع مجاز خاکریزی بدون استناده از حافظ طولی 1 ۱ روی ۵ر۱ *ر متر ۱ روی ۰ر۲ ۰ ر متر 1" روی ۵ر۲ ۰ ر متر ۱ روی «ر۳ و ملایمتر نامحدود -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیین نامه طراحی واههای شهری (۱۲) مراره‌رو شیروانی عقب شیروانی جلو ۱ عرض کف 2 0 ۹ «الف» کانال ذوزنقه‌ای «ب» کانال مثللی شیب شیروانی جلو شب شیروانی عقب (۱ روی پ ه) (۱ ردی , د) یادداشت: اگر شیب شیروانیپهای کانالهای کنار راه برابر یا ملایمتر از ارام جدول : فوگ باشدء نصب حافظهای طولی ضروری نیست. شکل ۱ تعیین ضرورت نصب حافظهای طولی برای ایمن‌سازی کانالهای کتار رام ۲ ایمن سازی دوسر آبرو دو انتهای ابرو معمولترین مانع خطر آفرین راههاست. چون وسایل نقلیهٌ منحرف شده ممکن است از محل آبرو به پایین سقوط کنند. در روش معمول» با نصب نردهٌ حافظ در محل آبرو از سقوط وسایل نقلیهٌ منحرف شده به پایین جل وگیری می‌کنند. ِ : اماء اکُر شیب شیروانی خاکریزی ۱ روی ۳ و یا ملایمتر است» می‌توان سر ابرو رابا همان شیب طراحی کرد تا وسیله نقلیهٌ منحرف شده به داخل ابرو سقوط نکند. اگر آبرو از لولهُ واحدی به قطر حداکثر ۹۰ر۰ متر تشکیل می‌شود؛ با اگر چندین لوله که قطر هر یک از آنها ۷۵ر۰ متریا کمتر است آبرو را تشکیل می‌دهد؛ شیروانی کردن سر آبرو برای ایمن‌سازی ان کافی است. در غیر این صورت» علاوه بر شیروانی کردن سر ابرو باید در داخل دهانه‌های ورودی و خروجی ان مطابق شکل ۲ پروفیلهای لوله‌ای شکل نصب کنند تا از سقوط وسایل نقلیه به داخل آبرو جلوگیری شود. -------- صفحهٔ بعد -------- : در ر ۰۶ *رادرو دراش ۱ 2 له 7 ۰ 1 / ۳ لوله با آبرو ۰ .پروفبل لرله 1 ل دهانه | امتداد شیر وا 1 ۱ ضول دهانه ارو در امحداد شجردانی قطر داخلی پروفیل لوله (اینچ) | ی خاکریزی (متر) ۱ ا تا ۵ر۳ ۳۰ ۱ ۵ر۳ تا «ر۵ ۵ر۳ : ۰ر۵ تا 1 در :ْ بیشتر از ۰ ر٩‏ ر با نصب لولهٌ تقویمی عمود بر -------- صفحهٔ بعد -------- چا [(و ۱ ۱ ۱ 1 ۱ 9 ا ا ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- حافظهای طولی جانبی حافظهای طولی جانبی» برحسب مقدار تغییر شکل آنپا در هنگام برخورد وسایل نقلیه» سه نوع‌اند: - درم - لیمه‌سخت نرده‌های پایه ضعیف از نوع نرم» نرده‌های پایه قوی از نوع نیمه‌سخت.» و دیواره از نوع ۱ . 5 س در جهت حرکت ترافیک» در حافظهای طولی چهپار قسمت زیر از یکدیگر متمایز -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۲) فسمت ابتدایی رل از جان‌پناه پل طرل لازم سس مس سم سیم اش -_ مه مها ۳ ترافیک طرفی دور شکل ۳ قسمتهای مختلف حافظهای جانبی. ۹ - قسمت اصلی هر یک از قسمتهای فوق را باید مطابق ضوابط مربوط به همان قسمت طراحی کنند. قسمت ابتدایی در مقابل ترافیک واقع است و اگر به طرز صحیحی طراحی نشودء خود به 5 عامل خطر آفرینی تبدیل می‌شود. به منظور ایمن‌سازی» قسمت ابتدایی را در زمین» یا در شیروانی خاکبرداری مدفون می‌کنند؛ و یا آن رابه نحوی طراحی می‌کنند که هنگام برخورد وسیلهٌ نقلیه به آنْ» به طرف خارح راه شکسته شود» و وسیله نقلیه در امتداد آن حرکت کند تا به قسمت اصلی حافظ برسد. قسمت تبدیلی در مواردی وجود دارد که دو نوع حافظ طولی به یکدیگر متصل می‌شوند. برای اتصال نرده‌های حافظ به دیوار یا دستک پلجاء و یا به دیوارهٌ حافظ باید مطابق -------- صفحهٔ بعد -------- حافظهای طرلی جانبی ‏ ۱۳ ضوابط تعیین شده قسمت تبدیلی در نظر بگیرند 1 صورت ضربه گیر یا شکننده ساخته شود اماء قسمت انشهایی نرده‌های حافظ را باید با طراحی ۳ خصوصیات سازه‌ای و ایمنی حافظهای طولی ۱ استفاده از همه انواع حافظهایی که در این قسمت معرفی می‌شود در آیران معمول نیست. در 1 ٍ حال حاضر, فقط استفاده از نردهٌ حافظ پایه ضعیف معمولی عمومیت دارد. اماء این نوع حافظ 1 در مقابل وسایل نقلیه سنگین در سرعتهای زیادتر از ۵۰ کیلومتر در ساعت مقاوم نیست. ْ بنابراین» برای ترافیک راههای ایران» که سهم وسابل نقلیه سنگین معمولاً بیش از ۲۰ درصد ۹ است» متاسب نیست. در سالهای اخیر» استفاده از دیوارهٌ حافظ شروع شده است. خصوصیات سازه‌ای و ایمنی دیواره حافظ برای حجم زیاد ترافیک سنگین مناسب است. به ۹ علاوه» نگهداری آن به مراقبت بسیار کمتری نیاز دارد. بنابراین» پیش‌بینی می‌شود که استفاده از دیواره حافظ به سرعت گُسترش یابد. 1 ۳ نردهٌ پایه ضعیف معمولی ۱ این حافظ طولی که نمونه آن رادر شکل ‎٩!‏ می‌بینید؟ در حال حاضرء تنها نوع متداول حافظ در راههای شهری و برون شپری است. متأسفان» گسترش نرده‌های پابه ضعیف براساس : مطالعه و سنجش اثربخشی آن نبوده است. بلکه» صرفاً به دلیل عادت و عدم ارزیایی کار آیی آن در نصادفات» استفاده از آن ادامه یافته است. مواردی که نردهٌ پایه ضمیف قادر به حفظ 8 وسایل نقلیهٌ متوسط و سنگین بوده نادر است. برای وسایل نقلیهٌ سنگین و متوسط فایدهٌ این ۹ نوع نرده عملاً مشخص ساختن امتداد لبهُ جاده است. زیر حتی در سرعتهای متوسط و کم [ برای وسایل نقلیهٌ سنگین مقاومت ندارند. به علاوه» جزئیات نصب این نرده‌ها عموماً صحیح | نیست؛ و به این علت حتی از خروج سواریهای معمولی از سطح جاده نیز نمی‌توانند در نرده‌های پایه ضعیف» کار اصلی پایه این است که نرده را در ارتفا ع معینی نگه دارد تا -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ آیین نامه طراحی راههای شهری (۱۲) 9 9 ۳ 9 ا ۱ شکل ۶ نرده پایه ضعیف معمولی. وسیله نقلیهٌ منحرف شده هنگام برخورد به آن» در روی نرده‌ها کشیده شود و به امتداد ۱ حرکت خود با زگردد. پایه‌ها رااضعیف می گیرند تا در برخو رد وسیلهٌ نقلیه به نرده» در نزدیکی محل بر خورد» بشکنند» یا از جا کنده شوند. به این ترتیب» نرده به صورت کابلی در ا می‌آید که دو سر آن راپایه‌هایی» که دورتر از محل برخورد قرار دارند و شکسته و از جا کنده اس نشده‌اند» نکه می‌دارند. فاصله پایه‌ها از یکدیگر براساس طول استاندارد یک نرده انسخاب می‌شود؛ به نحوی که دو نرده مجاور» در محل پایه» روی هم قرار گرفته» به پایه پیج می‌شوند طول استاندارد نرده ر؟ متر است؟ ولی طولهای دیکر رانیز به کار می‌برند. ۹ ارتفا ع لبهٌ فوقانی نرده تا سطح زیر چرخهای وسیلهٌ نقلیه ۷۹ر۰ متر تعیین می‌شود کار آیی نرده نسبت به این ارتفا ع بسیار حاس است.اگر نرده بلندتر باشدء وسایل نقلیهٌ شاسی کوتاه از زیر آن رد می‌شوند. اگر کوتاهتر باشد» وسایل نقلیه شاسی بلند ممکن است از روی آن پرت شوند. هنگام تصادق» نرده به مقدار زیادی عقب می‌زند. اگر فاصلهٌ پایه‌ها از با هم ؟ متر باشد حداکثر مقدار عقب‌زدگی حدود ۲۳ متر است. با کم کردن فاصله پایه‌ها از ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ی 1 | :۲.۲.۳ نرده با 1 حافظهای طولی جانبی ‏ ۱۵ هر هم» میزان عقب‌زدگی رامی‌توان کاهش داد برای اطلاعات بیشتر در مورد کار آیی و مشخصات سازه‌ای نرده‌های معمولی پایه 8 ۳ » :۰ ری ۳ زا / وگ ار ۱ ۰ 1 رد را یه ضعیف پهن : ۷ و ۱ سا ی این نرده که نمونهٌ ان رادرشکل ۵ می‌بینید» مانندنردهٌپایه‌ضعیف معمولی است» جز ان که" ی : اس اس ۴ سم ار نردهٌ آن عرض بیشتری دارد ویجای دوبر امد گی نردهٌ معمولی» سه بر آمدگی دارد. به دلیل ۹ در ۹ سٍ عرض زیادء احتمال کی رکردن وسایل نقلیه شاسی کوتاه در زیر آنء و پرت شدن وسایل ۰ 7 ۰ س ‌ ۰ ۱ ۱ نقلیه شاسی بلند از بالاای آن کمتر است. بنابراین» نردهٌ پهن برای وضعیت‌هیایی که سطح همچنین» درمواردی که‌درجلوی نردهحافظ جدول وجود دارد» کار آیی نرده‌یهن بهترأست. مس 4 سر به علت بر آمدگی واقم در وسط نرده» نمی‌توان ان را از وسط به پایه‌ها پیج کرد. طرز - 7 ۰ ۰ ۰ ۰ صحیح اتصال به پایه بستن آن با یک پیچ از محل فرورفتگی نرده است؛ و این پیچ رایک بار . 2 : 2 سس در فرورفعگی بالاء و بار دیگر در فرورفتگی پایین کار م ی گذارند. ۱ چ اس ۱ ۳ جس 2 ویر ون مت نم ربق دمص لس صت کی * 6 : رو ۶ کر ء ود ده + 1 اس دنه ی ۱ ۱ 7 ی وم ۰ ْ 7