سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری متداول موجود معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی ۸۱۱۱۱۳۱۱ وا ما۱۱ ادها ره ۱۳۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ([) اسدت راست ی . ۵ ناریا 7 یام و لوح سور ربیس سازمان بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکاران شماره: ۹۵ تاریخ: ۱۳۹۳/۳ موضوع: دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری متداول موجود به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایبی کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره ۹ ۳۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست ضابطه شماره ۷۴۰ امور نظام فنی و اجرایی» با عنوان «دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری متداول موجود» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهترء از تاریخ ۱۳۹۶/۷/۱ الزامی است. امور نظام فنی و اجرابی این سازمان دریافت‌کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصلاحات لازم را اعلام خواهد کرد. شا ۱۶۹۷۶۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه‌ این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان؛ این اثر مصون از از این رو از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد ‏ واشکال فدسی مراتسب را بسه صورت زی رگزارش فرمایید: ۱- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخ ص کنید. ۲- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان د/رید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. ذشانی برای مکاتبه تهران. میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه م رکز تلفن ۳۳۳۷۱ سازمان برنامه و بودجه کشورء آمور نظام فنی و اجرایی ۳00 ۷022 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی با توجه به لرزه‌خیزی بالای کشورء توجه به ساخت و ساز ایمن در مقابل زلزله و همچنین بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای موجود.ء نقش مهمی در کاهش خسارات آتی خواهد داشت. در این راستا مقاوم‌سازی ساختمانهای آجری, به لحاظ تعداد قابل توجه این نوع از ساختمانها و ضعف نسبی اکثر آنها به دلیل عدم درنظر گرفتن ضوابط مرتبط با طراحی لرزه‌ای» از اولویت بالایی برخوردار است. علیرغم وجود ضوابط مرتبط با بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای موجود (نشریه شماره ۳۶۰)» تعیین جزئیات و ارائه روشهای کاربردی بهسازی ساختمانهای آجری باعث افزایش سرعت و دقت پروژه‌های بهسازی جاری و آتی در کشور می‌گردد. با توجه به مطالب فوق. مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی» تهیه «دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری متداول موجود» را در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این معاونت ارسال نمود که پس از بررسی,» براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه. آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی اجرایی کشور (مصوب شماره ۴۲۳۳۹ /ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ می‌گردد. علیرغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید. این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را به آمور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادهای دریافت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه. با همفکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه, نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم. اعلام خواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در بالای صفحات. تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده‌است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. از اینرو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود. معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی. بدین وسیله از تلاش‌ها و جدیت رییس آمور نظام فنی و اجرایی کشور جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم این امور»ء همچنین رییس مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی جناب آقای دکتر محمد شکرچی زاده و کارشناسان آن مرکز و مجری محترم و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه. تشکر و قدردانی می‌نماید. غلامرضا شافعی معاون فنی و توسعه امور زیربنایی بهار ۱۳۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری متداول موجود» [ضابطه شماره ۷۴۰ ] مجری اعضای کمیته شورای راهبردی مقاوم‌سازی (برحسب حروف الفبا) ۱-دکتر محمدنقی احمدی استاد دانشگاه تربیت مدرس ۲-دکتر علی‌اکبر آقاکوچک (رئیس کمیته) استاد دانشگاه تربیت مدرس ۳-دکتر عباسعلی تسنیمی استاد دانشگاه تربیت مدرس ۴-دکتر محسن تهرانی‌زاده استاد دانشگاه امیر کبیر ۵-دکتر طیبه پرهیزکار عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی ۶-دکتر نادر خواجه احمد عطاری (دبیر کمیته) عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی ۷-دکتر فیاض رحیم‌زاده استاد دانشگاه صنعتی شریف ۸- دکتر محمد شکرچی‌زاده رئیس مرکز تحقیقات راه. مسکن و شهرسازی و استاد دانشگاه تهران -٩‏ دکتر حمزه شکیب استاد دانشگاه تربیت مدرس ۰- دکتر سید محمود فاطمی عقدا عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی ۲-دکتر حسن مقدم استاد دانشگاه صنعتی شریف اعضای کمیته تهیه کننده متن اصلی ۱- دکتر عباسعلی تسنیمی ۲- مهندس امیر بعقوبی فر اعضای کمیته باز خوانی (برحسب حروف الفبا) ۱- دکتر علی‌اکبر آقا کوچک (رئیس کمیته) ۲- دکتر عباسعلی تسنیمی ۳- دکتر نادر خواجه‌احمد عطاری ۵- دکتر محمدتقی کاظمی -------- صفحهٔ بعد -------- اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور) ۱- علیرضا توتونچی معاون امور نظام فنی و اجرایی ۲- فرزاد پارسا ربیس گروه امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه حفظ و مقاوم‌سازی ابنیه موجود در مقابل عوامل مخرب طبیعی موجب صیانت از سرمایه‌های ملی است. امروزه مقاوم‌سازی در مقابل زلزله در مورد بناهای باستانی و قدیمی و نیز ساختمان‌هایی که با ضوابط و استانداردهای نامناسب طراحی و ساخته شده‌اند. بخش عمده فعالیت‌های مرسوم در صنعت ساختمان در کشورهایی است که با پدیده زلزله مواجهند. جامعه مهندسی در کشور عزیزمان ایران نیز بیش از یک دهه است که به طور جدی همگام با ارتقاء توان طراحی و اجرای بناهای نوه به فعالیت‌های مربوط به مقاوم‌سازی اصولی ساختمان‌های موجود وارد شده و مراجع قانونی نیز به نوبه خود تدوین ضوابط و مقررات در این زمینه را در دستور کار قرارداده‌اند. مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی به عنوان مرجع تحقیقات و تدوین ضوابط و مقررات در حوزه ساختمان و مسکن. که از جمله انتشارات مهم آن در زمینه زلزله می‌توان به آئین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در مقابل زلزله (استاندارد ۲۸۰۰) اشاره نمود. از سال ۱۳۸۸ اقدام به تشکیل کمیته راهبردی مقاوم‌سازی با حضور اساتید به نام در حوزه تخصصی نموده است. در قالب راهبردهای تعیین شده توسط کمیته. تهیه تعدادی دستورالعمل برای آرزیابی و مقاوم سازی ساختمان‌ها و تاسیسات موجود در دستور کار قرار گرفت و در این راستا به ساختمان‌های متداول که بخش عظیمی از ساختمان‌های موجود کشور را تشکیل می‌دهند اولویت داده شد. دستورالعمل حاضر با عنوان ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری موجود یکی از نتایج کار کمیته مذکور است. در این دستورالعمل تلاش شده است در عین حفظ محتوای فنی. مطالب با حداکثر شفافیت و سادگی ممکن ارائه شود. امید می‌رود که دست اندرکاران حرفه با استفاده از ضوابط این دستورالعمل, بتوانند به صورت موثرتری نسبت به مقاوم‌سازی محمد شکرچی زاده رئیس مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه مجری طرح یکی از متداول‌ترین نوع ساختمان موجود در کشورء ساختمانی آجری می‌باشد که حجم عمده‌ای از ساختمان‌های اجرا شده و موجود در کشور را پوشش می‌دهد. با توجه به اینکه عمده این سازه ها فاقد مسیر بار پیوسته و کلاف قائم و افقی می باشد یکی از سیب پذیرترین انواع ساختمانهای موجود در کشور در زلزله‌های به وقوع پیوسته در سالیان گذشته این نوع سازه ها بوده‌اند و حجم وسیعی از این ساختمان‌ها نیاز به مقاوم‌سازی دارند. در ویرایش جدید دستورالعمل مقاوم‌سازی ساختمان‌های موجود (نشریه ۰ ) فضوابط کلی مربوط به مطالعات آسیب‌پذیری کمی این دسته از ساختمان‌ها ارائه شده است. در حالی که در خصوص مطالعات سیب پذیری کیفی و همچنین روش‌های مقاوم‌سازی و جزئیات اجرایی روش‌های مورد نظر مطلبی ارائه نشده است. در این دستورالعمل به صورت مشروح به بررسی این مسائل موضوعات پرداخته شده است. از سوی دیگر با توجه به این که هدف اصلی این دستورالعمل‌ها تدوین ضوابط برای ساختمان‌های متداول می‌باشد. تلاش شده دستورالعمل کمکی در جهت بهبود و ساماندهی روش‌های مقاوم‌سازی در سطح کشور باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان صفحه ۱-۳-۴-۱- سطح عملکرد آستانه ی فرورپزش سس ۳ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷۷-۱- روش‌های ارزیابی کمی ری ور ۸ ۳-۷-۱ -اطلاعات وضعیت موجود ساختمان ۹ ۴-۷-۱-ضریب آگاهی در ۸-۱-بهسازی لرزه‌ای ساختمان ۹ ۱-۸-۱ -طرح اولیه و وم 0 ۲-۸-۱ -طرح نهائی و و 0۹ ۳-۸-۱-جزئیات اجرائی طرح و وم 0 فصل دوم: مشخصات مصالح و آزمایش‌ها ۱۵۳ ۱-۲- مشخصات مصالح ار ۲-۲- مشخصات مصالح برای بهسازی جزئی ره ۱-۲-۲- آجر هرد ۲-۲-۲- ملات ره ۳-۲-۲ واحد آجرکاری و و ۴ ۹ ۳-۲- مشخصات مصالح برای بهسازی محدود ۳ ۱ ۱-۳-۲-آجر ۱1۵ ۲-۳-۲ -ملات ۱۱۸ ۳-۳-۲ -واحدآجرکاری و 0 ۴-۲- مشخصات مصالح برای بهسازی مبنا و ۹0 0 ۱-۴-۲- روش های آزمایش 1 ۱-۱-۴-۲ -]آجر ۱۵ ۲-۱-۳-۲-ملات یی ری یرو و ی ی وی وی وروی وربا ۱ ۳-۱-۴-۲ -واحدآجر کاری ۱۵۳ ۳-۱-۴-۲ میلگردها را فصل سوم: ارزیابی کیفی ساختمانهایآجری کوتاه مرتبه ۱۳۹ ۱-۳- کلیات یب ۱ ۲-۳- روش‌ارزیابی کیفی ۵ ۱-۲-۳- اطلاعات وضعیت موجود ساختمان و ۱۳۳ ۲-۲-۳ ارزیابی مقاومت جانبی ساختمان ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۳- گرداآًوری‌اطلاعات و شناخت ساختمان ۱۳۳ ۴-۲-۳-تعیین شاخص خسارت ۱۳۳ ۱-۴-۲-۳-شاخص خسارت کیفیت‌ساخت- عوامل فرعی(ع0) ی هر ۲-۴-۲-۳- شاخص خسارت سازهای- عوامل اصلی (0۶) ۱۳۳ ۳-۴-۲-۳- شاخص خسارت ساختگاهی- عوامل تشدید کننده (08) هرا ۴-۴-۲-۳ -برآورد شاخص خسارت ساختمان ۱۳۳ فصل چهارم: ارزیابی کمی ساختمانهایآجری کوتاه مرتبه ۳ ۱-۴- کلیات 6 ۱۳ ۲-۴ - ترکیبات بارگذاری ثقلی و جانبی ۹ ۳ ۳-۴- روشهای تحلیل ساختمان ۹ ۱۳ روشهای تحلیل سازه میتواند با استفاده از هر یک از دو روش زیر انجام شود: ۳ ۱-۳-۴- روش استاتیکی خطی ۹ ۳ ۱-۱-۳-۴- روش مقاومت ۱۳۳ ۲-۱-۳-۴ روش عملکردی ۱۳۳ ۲-۳-۴ روش استاتیکی غیرخطی ۷ ۸۵ ۱-۳-۳-۴ سختی ی ی ی ۸۵ ۲-۲-۳-۴ مقاومت ری ی ی و ی ۸۵ ۳-۲-۳-۴ تغییرمکان هدف ی ۸۵ ۴-۲-۳-۴- منحنی رفتار غیرخطی عضو ۷ ۸۵ ۵-۲-۳-۴- معیارهای پذیرش برای دیوار تقویت شده و تقویت نشده ی ی ۸۵ فصل پنجم: بهسازی ساختمانهای آجری کوتاه یه از ۱-۵- مقدمه ی ۸۳ ۲-۵- بهسازی لرزه‌ای ی ی ی ی وی ری یر ی یر ی ی باه ۱-۳-۵- بهسازی کلی ساختمان ها ۱-۱-۳-۵- کامل نمودن مسیر بار ی ی ی ی ی ها ۳-۱-۲-۵ افزودن مقاومت برشی وانسجام ساختمان ی ۵ ۳-۱-۲-۵ رفع نامنظمی ی ۵ ۵-۱-۳-۵- رفع مشکل برخورد دو ساختمان مجاور ۳ ۲-۲-۵ بهسازی اجزای سازه‌ای ساختمان ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-۲-۵- بهسازی دیوارهای باربر دوم ۲-۲-۲-۵ بهسازی سقف و و و و و همه همه همه همهم ۳-۲-۲-۵- بهسازی اتصالات موی موی موی موی ویو هوجو ۳-۲-۲۳-۵- بهسازی سیستم کلاف (اصلاح سیستم کلافیندی) و تقویت دود وم مه من هم هم همم مه ۳-۳-۲-۵ بهسازی تیغه ها و مهو وه همم ۴-۲-۲-۵- بهسازی نما (تعبیه قید برای عناصر نماکاری) و فصل ششم: روش طراحی دیوارهای اجری با پوشش بتن مسلح دم ۱-۲-۳-۶- نیروی محوری ی ی بر ری ۲-۲-۳۶ ظرفیت جانبی همم ۳-۳-۶- مود خرابی 9 مقاومت دیوار یر ری ری بر ری ری ۳-۳-۶ منحنی رفتار دیوار آجری یی یی ی یور رو ی ی ۳-۶- منحنی رفتاری ترکیبی دیوار تقویت شده وم -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱ فرمهای برداشت اطلاعات ساختمانهای آجری کوتاه مرثبه و ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرثبه ام -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۲- ضرایب تبدیل کران پایین مشخصات مصالح به مشخصات مورد انتظار ۱۵ جدول ۲-۲- ویژگی های مختلف انواع آجر مطابق استاندارد شماره ۷ ایران ۱ جدول ۳-۲- مشخصات اختیاری کرانه پایین ملات ۱ جدول ۴-۲- برخی از مقاومت های فشاری منشور آجرکاری بر مبنای مقاومت فشاری اجر ی ۱۵ جدول ۵-۲- کرانه پایین مقامت کششی واحداً جر کاری (۷1۳۵) ری ی ره ۱۵ جدول ۶-۲- مقادیر پیش فرض کرانه پایین مقاومت چسبندگی ملات(۷1۲۵) ۱۳ جدول ۷-۲- مقادیر پیش فرض کرانه پایین برای مشخصات میلگردهای کلاف ۱۳ جدول ۱-۳- اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی سریع کیفی ۱۳۳ جدول ۲-۳- تطبیق نتیجه ارزیابی کیفی با شاخص خسارت در ساختمانهای آجری هر هرا جدول ۳-۳- شاخص خسارت تجمعی برای عوامل فرعی وم ۱۳۹۵ جدول ۴-۲۳- شاخص خسارت سازه ای ناشی از عوامل اصلی ۳۳ جدول ۵-۲- شاخص خسارت ساختگاهی. عوامل تشدید کننده ۱۳۹ جدول ۲-۴- نوع شکل‌پذیری هریک از مودهای شکست دیوار آجری ۳ جدول ۳-۴- مقادیر لاغری بر اساس نسبت ارتفاع به ضخامت دیوارأآجری ۳ جدول ۴-۴- مقادیر صریب 71 برای رفتاردرون صفحه دیوارهای بنایی در روش استاتیکی خطی موم ۵۰ جدول ۵-۴- نسبت مجاز ارتفاع به ضخامت دیوارهای سازه‌ای در هر طبقه ۳ جدول ۶-۴- مقادیر ضریب اصلاح هه و ۳ جدول ۷-۴ -مقادیر ضریب اثر کاهش سح ۲ مقاومت 2(0))) برای دیوارهای بنایی غیرمسلح ۸۵ جدول ۸-۲-مقدار تغییرشکل غیرخطی دیوارها و جرزها در رابطه ساده شده نیرو- تغییرمکان در روش استاتیکی جدول ۲-۶ تعیین عوامل رفتار غیرخطی و معبار پدیرش لایه تقویت (در برش) ۵ جدول ۳-۶- تعیین رفتار غیرخطی دیوار آجری 9 معیار پدیرش آن ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست اشکال عنوان صفحه شکل ۱-۲- نحوه انجام آزمایش برشی ملات و شکل ۲-۲- نحوه انجام آزمایش منشور آجری در آزمایشگاه و شکل ۳-۲- نحوه انجام آزمایش درجا برای تعیین مقاومت فشاری منشور آجری ی شکل ۴-۲- روش تعیین مدول ارتجاعی واحداً جر کاری ی شکل ۱-۴- رابطه ساده شده نیرو-تغییرمکان برای اعضای اصلی در ساختمانهای آجری ی شکل ۲-۴- تغییرمکان موثر و ارتفاع موثر دیوارها یا جرزها با در نظر گرفتن شرایط تکیه‌گاهی ی شکل ۵-۴- منحنی رفتاری عضو تغییرشکل -کنترل و نیرو-کنترل ی ی شکل ۱-۵- مراحل بهسازی ساختمانهای کوتاه مرتبه ی ی ی یر ی شکل ۲-۵ ناپیوستگی در مسیر بارهای ثقلی و جانبی ی ی شکل ۳-۵- ناپیوستگی در مسیر نیروهای جانبی و شکل ۴-۵- ناپیوستگی در مسیر نیروهای جانبی در اثر ناپیوستگی دیوار باربر مه شکل ۵-۵- افزایش مقاومت برشی و انسجام ساختمان ی ی ی ی ری ی شکل ۶-۵- افزایش مقاومت برشی و انسجام ساختمان ی ی ی و ی ی ی شکل ۷-۵- اصلاح اجرای آجرچینی و ملات ی ری ی ی ی شکل ۸-۵- اصلاح هرزه ملات یا ملات درزهای قائم ی ی ی ی شکل ۹-۵- کنترل طول غیر مجاز دیوار ی ی ی ی شکل ۱۰-۵- یکی از راههای کاهش طول و ارتفاع آزاد دیوارهای باربر و شکل ۱۱-۵- یکی از راه‌های کاهش ابعاد بازشوها ی ی ی شکل ۱۳-۵- تقویت دیوار سیب دیده با استفاده از پوشش بتن مسلح ی شکل ۱۳-۵- یکی از راههای افزایش تراکم دیوارهای باربر ی ری ی شکل ۱۴-۵- انسجام اتصال دیوار با استفاده از میلگرد و صفحه مهاری ی ی ی ی شکل ۱۵-۵- استفاده از بست افقی جهت افزایش انسجام سقف طاق ضربی و شکل ۱۶-۵- استفاده از میلگرد برای افزایش انسجام سقف طاق ضربی ی شکل ۱۷-۵- نحوه اتصال تیر فرعی به تیر اصلی و انتقال بارثقلی و شکل ۱۸-۵- افزودن کلاف در اطراف بازشوی سقف و جزئیات آن یرو ور ور شکل ۱۹-۵- انسجام اتصال دیوار با استفاده از میلگرد و صفحه مهاری و -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۳۵-۵- اجرای کلاف قائم در وسط دیوارها ور ی شکل ۲۶-۵- اجرای کلاف قائم در برای دیوار مجاور به دیوار همسایه و شکل ۲۷-۵- اجرای کلاف قائم در وسط دیوارها بر شکل ۲۸-۵- تقویت پی برای دیوارهای تقویت شده و شکل ۹-۵ ۲- تقویت جان‌پناه بام با استفاده از نبشی کشی ی شکل ۳۰-۵- تقویت جان‌پناه بام با استفاده سیستم مهاری ی شکل ۳۱-۵- تقویت دودکش بنایی و شکل ۳۲-۵- مهار دیوارهای غیرسازه‌ای (تیغه ها) ی شکل ۳۳-۵- مقید کردن عناصر نماکاری و شکل ۱-۶- مقطع دیوار یکطرف تقویت شده با پوشش بتن مسلح ی شکل ۲-۶- رفتار غیرخطی, منحنی برش -تغییرمکان لایه تقویت در خمش و شکل ۳-۶- منحنی رفتار غیرخطی لایه تقویت براساس تغییرمکان نسبی ی شکل ۳-۶- منحنی عمومی رفتار غیرخطی لایه تقویت ی شکل ۵-۶- رفتار غیرخطی دیوار آجری براساس تغییرمکان نسبی ی شکل ۶-۶- وضعیت عمومی رفتار غیرخطی دیوار آجری براساس تغییرمکان نسبی و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول سازی لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل اول - مقدمات و ملزومات بهسازی لرزه‌ای ۱-۱- محدوده کاربرد در این دستورالعمل روش ارزیابی باربری ساختمان‌های آجری متداول موجود بدون کلاف و دارای کلاف و راهکارهای بهسازی لرزه‌ای برای بهبود عملکرد آنها در هنگام زلزله تا رسیدن به سطح عملکرد مورد نظر ارائه شده است. ساختمان‌های آجری بدون کلاف عموماً به‌واسطه شکل نامناسب سازه‌ای. ضعف مصالح و اجرای نامناسب. در برابر زلزله مقاومت چندانی نداشته و فاقد عناصر مقاوم لرزه‌ای می‌باشند. ساختمانهای آجری دارای کلاف معمولا با رعایت ضوابط مهندسی ساخته می‌شوند و در اجرای آنها برخی اصول طراحی لرزه‌ای از جمله استفاده از عناصر مقاوم یا حداقل کلاف افقی, استفاده شده است. رفتار این قبیل ساختمان‌ها در برابر زلزله مناسب‌تر از ساختمانهای آجری بدون کلاف است. سقف این ساختمان‌های آجری ممکن است طاق ضربی» تیرچه بلوک. چوبی و غیره باشد. حدود کاربرد این دستورالعمل ساختمان های آجری متداول کوتاه مرتبه با حد اکثر سه طبقه از روی تراز پایه می‌باشند. ساختمان‌های زیر مشمول ضوابط این دستورالعمل نمی باشند: ۱- ساختمان‌های با اهمیت خیلی زیاد (براساس تعریف استاندارد ۲۸۰۰ ایران). ۲- ساختمان‌های مجاور گسل‌های فعال و محل‌هائی که احتمال شکست سطحی زمین هنگام زلزله وجود دارد. ۳- ساختمان‌هایی که خرابی آنها موجب از دست رفتن ثروت ملی می‌شود مطابق بند ب گروه ۲ ساختمان‌های با اهمیت زیاد در استاندارد ۲۸۰۰ ایران. ۴- ساختمان‌ها و تاسیسات صنعتی مطابق بند پ گروه ۲ ساختمانهای با اهمیت زیاد در استاندارد ۲۸۰۰ ایران. ۵- ساختمان‌های سیب دیده پس از زلزله. ۲-۱- گروه‌بندی ساختمان‌ها در این دستورالعمل, ساختمان ها از لحاظ کاربری و تعداد ساکنین در زمره ساختمانهای گروه سوم (با اهمیت متوسط) استاندارد ۲۸*۰ ایران قرار می‌گیرند و شامل ساختمان‌های مسکونی یا مجتمع‌های مسکونی, اداری» تجاری و مسافرخانه‌ها و انبارها می باشد که هیچکدام بیش از سه طبقه نباشد. ۳-۱ -هدف بهسازی هدف بهسازی در این دستورالعمل متناظر با سطح عملکرد مورد نظر (طبق بند ۴-۱) تحت زلزله سطح خطر-۱ (طبق -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱-۳-۱- بهسازی جزئی در بهسازی جزئی انتظار می رود که سطح عملکرد آستانه فرو ریزش تحت زلزله سطح خطر-۱ تامین شود. ۲-۳-۱-بهسازی محدود ۳-۳-۱-بهسازی مبنا در بهسازی مبنا انتظار می رود که سطح عملکرد ایمنی جانی تحت زلزله سطح خطر-۱ تامین شود. ۴-۱- سطوح عملکردی در این دستورالعمل سطح عملکردی بر مبنای عملکرد اجزای سازه‌ای» غیرسازه‌ای و کل ساختمان طبق بندهای ۱-۴-۱ سطوح عملکردی اعضای سازه‌ای ۱-۱-۴-۱ سطح عملکرد آستانه‌ی فروربزش سطح عملکرد آستانه فروریزش به سطح عملکردی اطلاق می‌شود که در اثر وقوع زلزله. امکان رخداد موارد زیر وجود الف- سیب در اعضای سازه‌ای که بارهای قائم را تحمل می‌کنند متوسط تا زیاد باشد. تب سختی 9 مقاومت باقیمانده در اعضای سازه‌ای باربر جانبی ناجیز باشد. ت- تعمیر اعضای سازه‌ای با این سطح عملکرد. عملی نبوده و قابلیت کاربری و استفاده از آزها زایل شده باشد. ۲-۱-۴-۱-سطح عملکرد ایمنی جانی محدود سطح عملکرد ایمنی جانی محدود به سطح عمکردی اطلاق می‌شود که در اثر وقوع زلزله. در ساختمان امکان رخداد موارد زیر وجود داشته باشد: الف- میزان خرابی در اعضای سازه‌ای به اندازه ای است که آسیب جانی حداقل باشد. ب -تر کها و خرد شدگی ها در اعضای سازه‌ای باربر قائم متوسط باشد. ت-سختی و مقاومت باقیمانده در اعضای سازه‌ای باربر جانبی با مقاوم‌سازی قابل بازگشت باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل اول - مقدمات و ملزومات بهسازی لرزه‌ای ۳-۱-۴-۱ سطح عملکرد ایمنی جانی سطح عملکرد ایمنی جانی به سطحی از عمکرد اطلاق می‌شود که در اثر وقوع زلزله. در ساختمان موارد زیر رخ داده باشد: الف- اعضای سازه‌ای آسیب جدی ندیده باشند. ب- سختی جانبی و ظرفیت تحمل بارهای اضافی در اعضای سازه‌ای کاهش یافته باشد. پ- ترک خوردگی و خرد شدگی موضعی در اعضای سازه‌ای ایجاد شده باشد. ت-اعضای سازه‌ای باربر ظرفیت قابل توجهی برای مقاومت در برابر بارهای ثقلی و ظرفیت نسبتا قابل قبولی در برابر بارهای جانبی داشته باشد. ۲-۴-۱- سطوح عملکرد اعضای غیرسازه ای در این دستورالعمل عملکرد اعضای غیرسازه ای ساختمان شامل دو سطح عملکردی به شرح زیر است: ۲- لحاظ نشده هریک از این سطوح عملکردی در بندهای ۱-۲-۴-۱ و ۳-۲-۳-۱ تعریف شده و برای تامین آن‌ها می‌توان به "دستورالعمل مقاوم سازی اجزای غیرسازه‌ای" رجوع نمود. ۱-۲-۴-۱-سطح عملکرد ایمنی جانی در سطح عملکرد ایمنی جانی خرابی اعضای غیرسازه‌ای در اثر زلزله خطرجدی برای جان ساکنین نداشته باشد. ۲-۲-۴-۱-سطح عملکرد لحاظ نشده ۳-۴-۱- سطوح عملکرد کل ساختمان سطح عملکرد کل ساختمان بر حسب سطح عملکرد اعضای سازه‌ای (مطابق بند ۱-۴-۱) و اعضای غیرسازه ای (مطابق یکی از بندهای (۱-۱-۴-۱) (۲-۱-۴-۱) و (۳-۱-۴-۱) تعریف می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱-۳-۴-۱- سطح عملکرد آستانه ی فروریزش ساختمان هنگامی دارای سطح عملکرد آستانه فروریزش است که اعضای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد آستانه فرو ریزش باشند به نحوی که در اثر وقوع زلزله در ساختمان امکان رخداد موارد زیر وجود داشته باشد. در این حالت سطح عملکرد اعضای غیرسازه‌ای لحاظ نشده می باشد. الف- خرابی گسترده درساختمان ایجاد شود ولی فرونریزد. ب-تلفات جانی به حداقل برسد. پ-به کل ساختمان آسیب شدید وارد شود. ت-ساختمان سقوط کلی نکرده باشد ولی وارد شدن به آن مجاز نباشد. بنابراین برای تعیین حدآستانه فروریزش بر روی منحنی ظرفیت ساختمان, فرض بر این است که ساختمان سقوط نکرده و به طور کامل تخریب نمی‌شود و برش پایه آن حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد کاهش می‌یاید. ۲-۳-۴-۱ سطح عملکرد ایمنی جانی محدود ساختمان هنگامی دارای سطح عملکرد ایمنی جانی محدود است که اعضای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد ایمنی جانی محدود باشند به نحوی که در اثر وقوع زلزله. در ساختمان امکان رخداد موارد زیر وجود داشته باشد. در این حالت الف- خرابی در ساختمان قابل توجه باشد. ب- میزان خرابی ها به اندازه ای است که آسیب جانی حداقل باشد. ۳-۳-۴-۱- سطح عملکرد ایمنی جانی ساختمان هنگامی دارای سطح عملکرد ایمنی جانی است که اعضای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد ایمنی جانی باشند به نحوی که در اثر وقوع زلزله» در ساختمان امکان رخداد موارد زیر وجود داشته باشد. در این حالت سطح عملکرد اعضای غیرسازه‌ای ایمنی جانی می باشد. در این سطح عملکرد خرابی در ساختمان در حد متوسط بوده و تا سقوط ساختمان هنوز حاشیه‌های مقاومتی باقی می ماند. ۵-۱-سطح خطر زلزله ۱-۵-۱- سطح خطرا۱ سطح خطر زلزله برای ساختمانهای مورد نظر این دستورالعمل, سطح خطر۱ بوده که براساس ۱۶./ احتمال رویداد در ۵۰ سال (معادل زلزله ای با دوره بازگشت ۴۷۵ سال) تعیین می شود. چنین زلزله ای بر اساس استاندارد ۲۸۰۰ ایران, زلزله -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل اول- مقدمات و ملزومات بهسازی لرزه‌ای ۷ طرح (۳۵۲۱۵۹۵0 13290 1(091820) معرفی شده است. برای طیف شتاب مربوط به این زلزله باید به استاندارد ۲۸۰۰ ۶-۱- معیارهای پذ برش پس از ارزیابی ساختمان در برابر بارهای ثقلی و بارهای جانبی ناشی از زلزله عملکرد اعضا و یا ساختمان با معیارهای پذیرش سنجیده می‌شوند. معیارهای پذیرش در این دستورالعمل, برای سطوح عملکردی سه گانه آستانه فروریزش.» ایمنی جانی محدود و ایمنی جانی منظور می‌شود. ۱-۶-۱- ظرفیت باربری ثقلی کلیه اعضای سازه‌ای ساختمان‌های موجود باید دارای ظرفیت کافی برای تحمل بارهای تقلی بر اساس مبحث ششم ۲-۶-۱- ضریب اصلاح بار کاهش یافته برای ساختمان مندرج در این دستورالعمل برابر ۶۷/«در نظر گرفته می‌شود که این ضریب باید در نیروی جانبی. برش پایه. محاسبه شده بر اساس این دستورالعمل ضرب شود. ۷-۱- روش های ارزبابی ساختمان‌های اجری روشهای بهسازی این نواقص برطرف شده و مجددا (با در نظر گرفتن طرح‌های پیش‌بینی شده برای بهسازی) برای تائید نهایی ارزیابی‌گردد. ارزیابی آسیب‌پذیری لرزه‌ای ساختمان‌های آجری در این دستورالعمل به سه روش قابل انجام است که محدوده کاربرد هر یک در بند ۱-۲ این دستورالعمل ارائه شده است. ۱-۷-۱- روش ارزیابی کیفی با هدف بهسازی جزئی روش ارزیابی کیفی برای هدف بهسازی جزئی بکار برده می‌شود. این روش باید با توجه به شاخص خسارت کل ساختمان در حداقل زمان با هزینه کم انجام شود و میزان آسیب‌پذیری ساختمان را تعیین کند. این روش برای این هدف بهسازی لازم و برای سایر هدف های بهسازی اختیاری است. مراحل ارزبابی کیفی شامل موارد زیر است: ۲- محل استقرار ساختمان از نظر ساختگاه و پهنه بندی خطر زلزله -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ ۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۳- بررسی مقررات و ضوابط بکار رفته هنگام ساخت ۴- برآورد تقریبی از مقاومت ساختمان موجود در برابر بارهای ثقلی و جانبی ۵- گردآوری مشخصات اقتصادی و اجتماعی ساختمان و منطقه ۶ تعیین شاخص خسارت کلی ساختمان (تر کیب سه شاخص خسارت ساختگاهی, سازه‌ای و ساخت) با توجه به جمع‌بندی مطالب گردآوری شده باید ضمن مشاوره با کارفرما و یا مالک در خصوص نیاز ساختمان به بهسازی و یا تخریب آن. تصمیم‌لازم اتخاذ شود. این روش با استفاده از سه شاخص خسارت و میزان سیب پذیری ساختمان بکاربرده می‌شود. این شاخص‌ها عبارتند از: الف- شاخص‌خسارت ساختگاهی, که بر اساس وضعیت ساختگاه و نوع خاک زمین تعیین می‌شود. ب- شاخص‌خسارت سازه‌ای, که بر اساس اجزای سازه‌ای و کیفیت آنها تعیین می‌گردد. پ- شاخص‌خسارت کیفیت ساخت که بر اساس نوع کاربری» عمر ساختمان و سایر عوامل مشابه تعیین می- ۳-۷-۱- روش های ارزیابی کمی روش آرزیابی‌کمی که بر مبنای مقاومت است. باید برای اهداف بهسازی محدود و مبنا بکار رود. این روش نسبت به ارزیابی کیفی از جزییات بیشتری برخوردار است اما کماکان مهندس محاسب را قادر می‌سازد با انجام محاسبات در مورد آسیب‌پذیری و یا مناسب بودن سازه تصمیم‌گیری کند. آرزیابی ساختمان باید براساس ضوابط فصل چهارم این دستورالعمل انجام شود. ۳-۷-۱-اطلاعات وضعیت موجود ساختمان اطلاعات وضعیت موجود ساختمان شامل مواردی مانند؛ پیکربندی, اعضاء اتصالات. تعیین ضعفهای موجود. نامنظمی هاء اطلاعات ساختگاه, شالوده (مشخصات پی و مسائل ژئوتکنیکی)» مشخصات مصالح و تعیین ضریب آگاهی می باشد. ۴-۷-۱-ضریب آگاهی ظرفیت مقاومت اجزای ساختمان موجود باید بر اساس میزان مقاومت اسمی اجزای بکار رفته در ساختمان تعیین گردد. مقاومت اسمی مصالح بهترین مشخصه مقاومت واقعی اجزا و تنها راه بدست آوردن مقدار آن انجام آزمایش, در آزمایشگاه یا محل است. برای تعیین مقاومت می‌توان از مقاومت اسمی مصالح یا مقادیر پیشنهادی در فصل دوم این دستورالعمل استفاده کرد. همچنین می‌توان مقادیر مقاومت را از مدارک اولیه و یا در صورت موجود بودن نقشه‌های اجرایی (چون ساخت) ساختمان نیز بدست آورد. در هر صورت. مقادیر مقاومت بدلیل عدم اطمینان به اطلاعات موجود و اعمال وضعیت و شرایط کنونی ساختمان, لازم است در ضریب اصلاح مقاومت مطابق جدول(۱-۱) ضرب شود. در صورتیکه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ فصل اول- مقدمات و ملزومات بهسازی لرزه‌ای ۹ شرایط کنونی ساختمان مابین هر یک از بندهای جدول ۱-۱ قرار گیرد. می‌توان مقدار 6 را با درون یابی خطی بدست ردیف مشخصات ساختمان ضریب آگاهی ۲ ۱ مدارک اجرای اولیه. نحوه فعالیت‌های پس از ساخت موجود است و آزمایش‌های مصالح انجام شده است. ۱/۰ ۲ مدارک مانند ردیف (۱) موجود است و تنها مقادیر اختصاص یافته مقاومت اولیه مشخص نیست 1۹۰ مدارک مانند ردیف (۱) موجود است و تنها مقادیر اختصاص یافته مقاومت اولیه مشخص نیست و زوال کمی از ۳ ۸۰ شرایط اولیه ساختمان مشاهده می‌شود. ۴ مدارک ناقص ولی قابل استفاده از شرایط اجرای اولیه و مقادیر اولیه مقاومت مصالح نیرز در دسترس است. ۰۰ مدار کی مانند ردیف (۴) موجود است بازرسی‌های‌اولیه. مشخصات مصالح سازه‌ای و آزمایش‌های مصالح. پراکندگی ۵ ۳۰ زیادی را نشان می‌دهد. ۶ اطلاعات بسیار محدودی از وضعیت اعضای سازه‌ای در اختیار است. ۵۰ ۸-۱-بهسازی لرزه‌ای ساختمان ۱-۸-۱-طرح اولیه بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی و بررسی اسیب پذیری ساختمان, باید گزینه‌های مناسبی را با استفاده از راهکارهای ارائه شده در فصل پنجم این دستورالعمل برای طرح اولیه در نظر گرفت. ۲-۸-۱-طرح نهائی بر اساس معبارهای ارائه شده در این دستورالعمل باید از بین گزینه‌های اولیه یکی به عنوان گزینه منتخب ارزیابی و گزینه دیگری انتخاب و ارزیابی و کنترل شود. ۳-۸-۱-جزئیات اجرائی طرح اجرای طرح بهسازی ممکن است جزئیات ویژه‌ای را طلب کند. لازم است این جزئیات از نظر شیوه اجرا در عملیات برای حفظ مدارک و اسناد مربوط به اقدامات انجام شده باید از ابتدای بهسازی شناسنامه فنی ساختمان که شامل وضع موجود. میزان آسیب‌پذیری و عملیات بهسازی لرزه‌ای است. ثبت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم الح و آزمایش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱-۲۳ مشخصات مصالح مشخصات مصالح و اجزای به کار رفته در ساختمان موجود متناسب با هریک از اهداف بهسازی مطابق ضوابط این دستورالعمل تعیین می‌شود. با ضرب کرانه پایین مشخصات مصالح در ضرایب مندرج در جدول (۱-۲)» مشخصات مورد مقاومت برشی ۱۳ مدول ارتجاعی در فشار ۱/۳ ۲-۲- مشخصات مصالح برای بهسازی جزئی مشخصات مصالح به کار رفته در ساختمان آجری برای هدف بهسازی جزئی براساس مشخصات ظاهری آجر و ملات به منظور آرزیابی کیفی ساختمان به شرح زیر تعیین می‌گردد. ۱-۲-۲- آجو ۱- آجرها باید سالمء بدون شکستگی و فاقد ترک خوردگی بوده و از نظر ظاهری از کیفیت مطلوبی برخوردار باشند. ۲- در صورت مشاهده خرابی. وسعت و علت خرابی و اثرات این خرابی بر عناصر لرزه بر تشخیص داده شود. ۳- وضعیت عناصر لرزه بر باید با منظور نمودن میزان خرابی ها و اثرات آن بر ظرفیت آن عناصر در نظر گرفته ۲-۲-۲ ملات دیوارهایی که با ملات گل ساخته شده باشند در مقابل نیروهای ناشی از زلزله بسیار ضعیف بوده و معمولاً مقاومت برشی آنها به مرور زمان و تاثیر شرایط جوی نظیر رطوبت و فرسایش به صفر می‌رسد. ۱- ملات دیوارها نباید بسادگی با دست یا میله فلزی از روی دیوار تراشیده شود. ۲- ملات‌های فرسوده نباید وجود داشته و در صورت موجود بودن. وسعت و گستردگی آن باید کاملاً روشن شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ ۱۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۳- دیوارهای با ملات ضعیف نمی توانند به عنوان عناصر لرزه بر ساختمان در نظر گرفته شوند. ۴- ساختمان‌های قدیمی ممکن است با ملات گل-آهک و یا گل ساخته شده و مورد بازسازی سطحی قرار گرفته الف- با کوبیدن میخ و فرو رفتن آسان آن در درز ملات دیوار مشخص می‌شود که ملات داخل ضعیف است. و اگر میخ با وجود ضربه‌های متوالی به داخل دیوار فرو نرود. مشخص می‌شود که ملات داخل دیوار مناسب ب- ملات بند کشی بازسازی را از دیوار جدا کرده تا ملات قدیمی رویت و بررسی شود. در برخی شرایط ممکن است ملات قدیمی در پشت روسازی خارجی دیوار یا پشت وسایل متصل به دیوارء که امکان بازسازی ملات مشکل بوده است. مشاهده شود. ملات‌هایی که فرسوده بوده و یا بسادگی تراشیده می‌شوند. دارای مقاومت برشی اندک بوده و موجب کاهش مقاومت مقاومت فشاری واحداً جر کاری به عوامل زیر بستگی دارد: ٩‏ ضخامت ملات: با افزایش ضخامت ملات مقاومت فشاری آجرکاری کاهش می یابد. * چسبندگی ملات به آجر مقاومت فشاری منشور واحداً جرکاری معمولا در محدوده ۴ تا ۱۲ مگاپاسکال متغیر است. برای هدف بهسازی جزئی. کرانه پایین مقاومت فشاری واحداً جر کاری را می توان از جدول (۴-۲) اختیار کرد. ۳-۲- مشخصات مصالح برای بهسازی محدود مشخصات مصالح به کار رفته در ساختمان آجری برای هدف بهسازی محدود به شرح زیر تعیین می‌گردد. ۱- کلیه موارد مربوط به مصالح به کار رفته در ساختمان آجری برای هدف بهسازی جزئی رعایت شود. ۲۳- مشخصات اسمی مصالح را از جدول های (۲-۲) تا (۱۱-۲) اختیار کرده و به عنوان کرانه پایین مشخصات مصالح در ضرایب مندرج در جدول (۱-۲) ضرب کرده تا مشخصات مورد انتظار به دست آید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۵ فصل دوم- مشخصات مصالح و آزمایش‌ها ۱۵ ۳- در صورت موجود بودن اسناد و مدارک فنی ساختمان, مشخصات اسمی مصالح را برابر با مقادیر عنوان شده در آنها به عنوان کرانه پایین مشخصات مصالح اختیار کرده و با ضرب آنها در ضرایب مندرج در جدول (۱-۲)» مشخصات مورد انتظار مصالح به دست می آید. ۱-۳-۲-آجر مشخصات آجر استفاده شده درساختمان موجود را می‌توان برمبنای مقادیر ارائه شده در جدول های (۲-۲) به عنوان مشخصات کرانه پایین در نظر گرفت. با در اختیار داشتن مقاومت فشاری آجر می توان مقاومت کششی آنرا از رابطه (۱-۲) بدست آورد. واحد همه کمیت ها مگاپاسکال است. (۱-۲) ۵ ۰/۰۳۸ > برع[ مدول ارتجاعی آجر تقریباً بین ۴۰۰ تا ۶۵۰ برابر مقاومت فشاری آن تخمین زده می‌شود. از رابطه (۲-۲) می توان مدول ارتجاعی را برمبنای مقاومت فشاری (برحسب مگاپاسکال) بدست آورد. (۲-۲) ۵*۹ > وتا چنانچه اسناد و مدارک فنی مربوط به ویژگی‌های جر بکار رفته در ساختمان در اختیار باشد. می توان از جدول (۲-۲) برای تعیین فشاری آجر استفاده کرد. در صورت در اختیار نداشتن اسناد و مدارک فنی مربوط به ویژگی‌های آجر ۲-۳-۲-ملات ملات دیوارهای آجری باید مطابق یکی از شرایط زیر شناسایی شود. ملات نامناسب (ضعیف): اگر ملات ها و یا آجرهای دیوار آسیب دیده باشند و ترک خوردگی قابل توجه در فرآیند ارزیابی مشاهده شود ملات دیوار در دسته نامناسب (ضعیف) قرار می گیرد. ملات مناسب (متوسط): اگر ملات ها و یا آجرهای دیوار سلامت و بدون آسیب باشند و ترک خوردگی ریز و اندک در ملات خوب: اگر ملات ها و یا آجرهای دیوار سلامت و بدون آسیب باشند و هیچگونه ترک خوردگی در فرآیند ارزیابی مشاهده نشود ملات دیوار در دسته خوب قرار می گیرد. ملات خیلی خوب(قوی): اگر ملات ها و یا آجرهای دیوار سلامت و بدون آسیب باشند و مقاومت فشاری آن بیش از ۵ مگاپاسکال با آزمایش تعیین شده باشد. یا در اسناد و مدارک فنی موجود باشد. مقاومت کششی و خمشی مورد انتظار آنرا می توان به ترتیب برابر با ۰/۸ و ۲/۵ مگاپاسکال در نظر گرفت. برای بهسازی جزئی و محدود مشخصات کرانه پایین ملات را می توان از جدول ۳-۲ اختیار کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۱۶ دستورالعمل ار زبابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود حدول ۲-۲- ویژگی‌های مختلف انواع آجر مطابق استاندارد شماره ۷ ابران اجر مهندسی مرغوب ۳ درجه۳ و اجر نمای درجه ۱ و ۲ اجر معمولی 7 . ج 71 اجر نمای ۲۰ اجر نمای ۳۰ ۱ ان اجر نمای ۵۰ میلیمتری ماشینی و رن دست دست ماشینب دست ماشین ی ی 7۳۲ 7+۳۲ ازشه طول ۲۳۹۰۳ ۳۲۱۹۰۳ ۳۲۱۹۰۳ ۳۲۳۳۹۹۲ ۲۱۰۹۳ ۲۰۰۳ ۲۱۹۰۵ رها ۳۳۰ ۳۱۲۰ عر ۱ 1۳۱ 7۳/۵ 7۳۵ 7۳۱ 2/۵ 2-۵ 7۳۵ ۳۳۵ ۱۰۵۱ ض ۱۹۵ ۱۹۵ ۱۹۵ .۱ ۱۹۵ .۱ رس ۱۹۵ ۱۹۰ ارتفا ۵۵۱ ۵۵۱ 0۵۵ ههد هه ۴۱ ۴۰۱ ۳۰۱ ۳۰۱ ۵۵۵ ۵۵۲ 3 اجر مهندسی مرغوب اجر نما سایر ویژگی های انواع اجر در جه اجر معمولی درجه ۱ درجه ۲ درجه ۱ درجه ۲ ۲ حداقل مقاومت فشاری(۷17۸) ۳۵ ۳۵ ۱۵ ۱۲ ۱۰ ۶ حداکثر جذب آب (درصد وزنی) ۱۵ ۱۶ ۱۸ ۳۰ ۳۳ شوره زدگی (حداکثر) کم کم کم کم متوسط متوسط بخ زدگی درصد آفت وزنی (حداکتر) ۵۰ 1 1 ۳ 1 ۳ 1 تحدب ۱ ۲ ۲ ۲ ۵ ۰ حداک: 7 تقعر ۱ ۲ ۲ ۲ ۵ : تایید 5 ی تحدب ۵ ۱ ۱ ۱ ۲ ۰ (میلیمتر) تفع ۵ ۱ ۱ ۱ ۲ 7 مقاومت شرایط ملات (مگاپاسکال) ‏ خوب ‏ مناسب (متوسط) نامناسب (ضعیف)" ۳-۳-۲ -واحدآجر کاری الف -مقاومت فشاری واحدا جر کاری کرانه پایین مقاومت فشاری منشور واحداً جر کاری را می توان از جدول (۴-۲) اختیار کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ جدول ۴-۲- برخی از مقاومت های فشاری منشور آجرکاری بر مبنای مقاومت فشاری آجر بر مقاومت فشاری واحداجر کاری (۱1۳۵) فشاری اجر (۸/۴۵) ت نوع قوی پا خیلی قوی ت نوع متو ۲ تا ۱11۵(۱۷:۵) ۵ تا ۱/1۳۵(۸) ۹۰ ۵ تا ۳/۸ ۶ تا ۳:۱۳ ۸۰ ۳ با ۳/۶ ۵ تا ۲:۹۶ ۷/۵ ۳ تا ۳/۴ ۴ تا ۲:۸۷ ۷۰ ۱ تا ۳/۳ ۳ تا ۲/۷۷ ۳۵ ۹ تا ۳:۲ ۳ تا ۲/۶۶ ۶ ۸ با ۳:۹ ۲ تا ۲:۵۵ ۵۵ ۷ نا ۲/۸ ۱ با ۲:۴۴ ۵۰ ۵ تا ۲/۷ ۰ تا ۲:۳۰ در صورتی که مقاومت فشاری آجر (:/) و مقاومت فشاری ملات (ع/) در اختیار باشدء مقاومت فشاری مورد انتظار واحداً جر کاری ر می توان از رأبطه (۲-۲) به دست آورد: ۲ ۱۰۰۵ , (۳۲-۲) ۵ تا ]| [ سس _ یچ ا ی ال 7 1۳ در این رابطه ضریب بستگی به نسبت مقاومت فشاری اجر داشته و اگر اجه باشد. 0-۱ در نظر گرفته ۵7 ۰/۷۵۴ (۳۴-۲) کش نی و 1۳ پایین مقاومت کششی واحداً جر کاری می توان از مقادیر جدول (۵-۲) استفاده کرد. جدول ۵-۲- کرانه پایین مقامت کششی واحد آجر کاری (۷1۳۸) شرایط ملات نوع منشور اجری خیلی خوب و خوب مناسب (متوسط) ‏ نامناسب (ضعیف) منشور خمشی (,م)) ۱۴ ۷ 5 نمونه قطری (و) ۸ از -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود پ -مقاومت برشی واحد جر کاری اگر مقاومت فشاری واحدآجرکاری بیش از مقاومت فشاری ملات باشد. مقاومت برشی واحد آجرکاری به مقاومت فشاری آن وابسته نیست و فقط به مقاومت ملات. تنش عمودی وارده بر سطح برش و زبری و تمیزی سطح تماس آجر با ملات بستگی دارد. اگر نتایج آزمایش در اختیار نباشد. کرانه پایین مقاومت برشی واحد آجرکاری بر مبنای تنش نرمال, تنش چسبندگی و ضریب اصطکاک از رابطه (۵-۳۲) تعیین می‌شود. در این حالت مقدار تنش چسبندگی از جدول (۶-۲) و ضریب اصطکاک داخلی واحدآجر کاری برابر با ۰/۵ در نظر گرفته می‌شود. ۳۱ و1 که در آن: ۶ع» مقاومت کششی اآجر (۱1۳۵) بارتقلی در محل آزمایش ناشی از بارهای موجود مرده و زنده بر روی دیوار مورد نظر(1) بش سطح مقطع خالص دیوار دارای ملات (۱۱۱(۱۲) جدول ۶-۲- مقادیر پیش فرض کرانه پایین مقاومت چسبندگی ملات(۱1۳۸) شرایط ملات 6 اه ۱ برای تعیین مقاومت برشی مورد انتظار واحد آجرکاری از رابطه ۵-۲ استفاده می‌شود که در چسبندگی )ح) از روابط (۶-۲) 0 (۷-۲) محاسبه می‌شوند 0 باید ضریب اصطکاک داخلی واحداً جر کاری (ا) برابر با ۰/۵ اگر مقاومت فشاری ملات (:)) کمتر یا مساوی ۵ مگاپاسکال باشد. مقدار (ع) ار رابطه (۶-۲) محاسبه شود: ۰/۵ (۶-۲) و > ۱۳۳/9 اگر مقاومت فشاری ملات (ع/) بیشتر از ۵ مگاپاسکال باشد. مقدار (ع) ار رابطه (۷-۲) محاسبه شود: ۰.۲ (۷-۲) سس م۱ ۱۳/ 9 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ت-مدول ارتجاعی واحدآجرکاری اگر نتایج آزمایش در اختیار نباشد مقدار مدول ارتجاعی واحدآجر کاری را می توان از رابطه (۸-۲) برحسب مگاپاسکال (۸-۲) ۳ (۳)۵۵۰ ۳ برای تسریع در آرزیابی می توان مقدار مدول ارتجاعی را برابر با ۱۳۷۰مگاپاسکال و مدول برشی را برابر با*۵۵ مگاپاسکال در نظر گرفت. مشخصات مصالح به کار رفته در ساختمان آجری برای هدف بهسازی مبنا به شرح زیر تعیین می‌گردد. ۱- کلیه مراحل مربوط به بهسازی جزئی و محدود انجام شود. ۲- در صورت موجود بودن اسناد و مدارک فنی ساختمان, می توان مشخصات مصالح را برابر با مقادیرکرانه پایین مشخصات مصالح در نظر گرفت. مشخصات مورد انتظار از حاصلضرب مقادیر کرانه پایین مشخصات مصالح در ضرایب مندرج در جدول (۱-۲) به دست آید. ۳- مشخصات کرانه پایین مصالح برابر با متوسط مقادیر منهای انحراف معیار به دست آمده از آزمایش(در صورت لزوم) ۴- مشخصات مورد انتظار مصالح برابر با متوسط مقادیر به دست آمده از آزمایش (در صورت لزوم) منظور شود. ۱-۴-۲- روش های آزمایش ۱-۱-۴-۲-آجر آزمایش آجرها با در نظر گرفتن موارد زیر انجام شود. ۱- استخراج حداقل سه نمونه آجر برای هر طبقه در قسمت های مشکوک به ضعف به نحوی که هیچگونه آسیبی به ۲- انجام آزمایش فشاری مطابق استاندارد شماره ۷ ایران برای تعیین مقاومت فشاری آجر. ۲-۱-۴-۲-ملات مهمترین مشخصه مکانیکی ملات دیوارهای آجری که بارهای ثقلی و بارهای ناشی از زلزله را تحمل می نمایند. ظرفیت برشی آن می باشد. که با در نظر گرفتن موارد زیر تعیین می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ ۳۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱-۲-۱-۴-۲- تعداد و محل آزمایش برشی ملات شرایط آزمایش های برشی ملات باید در نقاطی که بیانگر وضعیت ملات در کل ساختمان باشد صورت پذیرد و محل و موقعیت آزمایش توسط مسئول طرح بهسازی مشخص شود و نتایج کلیه آزمایش ها و محل‌های مربوط به آنها ثبت شود. ۱- انجام یک آزمایش در هر یک از جهت‌های اصلی در هر طبقه ۲- انجام چهار آزمایش در کل ساختمان ۳- انجام یک آزمایش در هر ۴۵۰ متر مربع سطح دیوار در انتخاب محل آزمایش‌ها باید مسائلی از قبیل امکان کار در ارتفاع‌های مختلف. فرسایش در اثر هوازدگی در سطوح خارجی, شرایط سطوح داخلی و آثار ناشی از رطوبت یا مواد دیگر داخل ساختمان مد نظر قرار گیرد. به نحوی که آزمایش‌های انجام گرفته بیانگر وضعیت قابل قبول اغلب دیوارهای ساختمان باشد. ۲-۲-۱-۴-۲- تنش برشی ملات برای تعیین کرانه پایین مقاومت برشی ملات لازم است که رج خارجی دیوار تحت آزمایش برشی قرار گیرد. برای انجام این آزمایش, باید آجرهای دو طرف یک آجر دلخواه را بدون وارد آوردن آسیب برداشت و جای خالی آنها را به خوبی تمیز کرد. جابجایی یک اجر نسبت به آجرهای بالا و پایین با اعمال نیروی مورد نیاز (م۷)» اندازه گیری می‌شود. با استفاده از رابطه (4-۲)» تنش برشی ملات بدست می آید. تنش برشی بر اساس دو سطح آجر در درزهای افقی و در اولین حرکت آجر محاسبه می‌شود. برای محاسبه تنش برشی, باید تنش ناشی از بار ثقلی در محل آزمایش از نتیجه که در آن ,و ,4 قبلا در رابطه ۵-۲ تعریف شده اند. نیرو در اولین جابجایی مشاهده شده مجموع دو سطح آجر در درزهای افقی بالا و پائین در آجرهای سوراخ دار م4 باید بر اساس سطح مقطع خالص محاسبه گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل دوم - مشخصات مصالح و آزمایش‌ها وسیله اندازه گیری جابجایی (اختیاری) جک اعمال نیرو شکل ۱-۲- نحوه انجام آزمایش برشی ملات دیوارهایی که تنش برشی ملات آنها کمتر از ۰/۱ مگاپاسکال باشد آسیب پذیر هستند. و در محاسبه مقاومت ساختمان ۳-۱-۴-۲ -واحدآجرکاری ۱-۳-۱-۴-۲- مقاومت فشاری واحدآجر کاری کرانه پایین مقاومت فشاری منشور واحدآجرکاری با استفاده از سه روش تعیین می‌شود. الف- استفاده از نتایج آزمایش آجر و ملات ب- روش آزمایش منشور در آزمایشگاه آزمایش مقاومت فشاری واحد آجرکاری» بر روی نمونه منشوری است که از دیوار بیرون کشیده می‌شود. و براساس استانداردهای مورد قبول تحت فشار افزاینده یکنواخت قرار داده می‌شود تا به حداکثر مقاومت برسد. آزمایش نمونه منشوری واحد آجر کاری باید با شرایط زیر انجام شود: ۱- استخراج حداقل یک نمونه منشوری در هر طبقه از دیوار آجری مشکوک به ضعف یا سیب دیدگی با مشخصات زیر: الف- حداقل ۴۰ سانتیمتر ارتفاع ج- حداقل دارای سه ردیف آجر ۲- حمل و نقل, آماده‌سازی منشورها باید مطابق استاندارد شماره ۷ ایران باشد. ۳- انجام آزمایش فشاری مطابق استاندارد شماره ۷ ایران برای تعیین مقاومت فشاری واحداآجرکاری -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۲۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود خالص منشورها باید براساس مساحت خالص لایه ملات باشد. در شکل (۲-۲) سامانه برپایی آزمایش نشان داده شده ۳۹ 4۱ ۳ ٍ ف‌ ٍ 8 شکل ۲-۲- نحوه انجام آزمایش منشور آجری در آزمایشگاه پ-روش درجا این روش برای تعیین مقاومت فشاری تقلی (نرمال) دیوار آجری بکار برده می‌شود. برای این منظور در یک تراز و یک بدون وارد آوردن آسیب به دیوار از محل خارج کرده و پس از تمیزکردن آن یک جک کفی هیدرولیکی در محل ملات خارج شده. قرار داده می‌شود. طول شکاف ایجاد شده نباید بیش از ۱۲میلیمتر از ابعاد جک کفی بیشتر باشد. از طرف جک فشار مناسبی به لایه های بالایی و پایینی شکاف وارد می‌شود تا اندازه گیری های ثبت شده قبلی (قبل از برداشتن مراحل انجام روش درجا: ۱- تعیین محل و طول شکاف و محل دکمه های اندازه گیری (۳۵۱۱ ع01۱۵]) به نحوی که محل دکمه ها در جهات افقی و قائم در یک راستا باشند ۲- نصب حداقل چهار دکمه اندازه گیری در بالا و پایین هر شکاف با فواصل مساوی (حداقل و حداکثر این فواصل به ترتیب ۰/۳ تا ۰۱۶ طول صفحه جک کفی باشد. همچنین فاصله هر دکمه اندازه گیری تا صفحه جک کفی نباید از ۵ طول صفحه جک کمتر باشد) ۳- اندازه گیری فواصل عمودی بین دکمه های اندازه گیری در حد فاصل شکاف بالا و پایین و ثبت آنها ۴ اندازه گیری فواصل عمودی بین شکاف و ثبت ابعاد شکاف -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۵- اندازه گیری مجدد فواصل عمودی بین دکمه های اندازه گیری و مقایسه با اندازه های بند۳ به منظور تعیین جابجایی (انحراف) اولیه و ثبت آنها ۶ استقرار جک در شکاف و اعمال فشار تا حدود *۵درصد ظرفیت تخمینی واحد آجرکاری و سپس کاهش فشار تا صفر ۷- افزایش مجدد فشار تا ۲۵. ۵۰ و ۷۵ درصد ظرفیت تخمینی واحد آجرکاری و ثبت فواصل دکمه های اندازه گیری در هر مرحله از اعمال فشار ۸- ادامه بارگذاری تا مرحله ای که قرائت فاصله دکمه های اندازه گیری با نخستین قرائت ها برابر شود -٩‏ کاهش فشار جک کفی تا صفر *۰-خارج کردن جک و پر کردن شکاف با ملات دارای مقاومت خوب مقدار تنش فشاری واحد آجرکاری ( ,/.) بین دو شکاف از رابطه (۱۰-۲) محاسبه می‌شود: (۱۰-۲) ک ی که در آن: رل مقدار ثابتی که وابسته به ویژگی های سختی و هندسی جک کفی دارد هکل نسبت سطح اندازه گیری شده به متوسط سطح شکاف ۳ فشار جک کفی در مرحله آخر باید متوسط جابجایی مجاز نسبت به فاصله اولیه دکمه های اندازه گیری, از بزرگترین دو مقدار جابجایی(۰/۰۰۲۵ -) و ۵ برابرجابجایی اولیه. کمترباشد. در این صورت هر یک از جابجایی ها نباید از حداکثر ۰/۱ برابر بیشترین جابجایی و مقدار جابجایی(۰۲۵ 1۰ خ) بیشتر شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۲۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لورزه‌ای ساخنتمانها ی آجری منداول موجود به سمت سیستم تعذیه فشار شکل ۳-۲- نحوه انجام آزمایش درجا برای تعیین مقاومت فشاری منشور آجری ۲-۳-۱-۴-۲- مدول ارتجاعی واحد آجرکاری مقدار مدول ارتجاعی واحدآجرکاری بستگی به وزن مخصوص, مقاومت آجر و مقاومت ملات دارد. ضریب ارتجاعی واحدهای بنایی باید با روش سکانت که در آن. شیب خطی که از اتصال نقطه ,۰/۰۵ به نقطه‌ای روی در بهسازی مبنا کرانه پایین مدول ارتجاعی واحداً جر کاری, با استفاده از دو روش آزمایش تعیین می‌شود. یکی روش آزمایشگاهی و دیگری روش آزمایش درجا. الف -روش آزمایشگاهی برای انجام مراحل این روش به مراحل تعیین مقاومت فشاری واحد آجرکاری زیر بند (ب) بند ۱-۳-۱-۴-۲ رجوع شود. لازم به ذکر است که مدول ارتجاعی منشورها باید بر طبق استاندارد "تعیین مدول ارتجاعی واحد بنایی" محاسبه شود. ب-روش درجا انجام مراحل این روش مانند مراحل تعیین مقاومت فشاری واحد آجرکاری باید بر طبق زیر بند (پ) از بند ۱-۳-۱-۴-۲ انجام شود. باید توجه شود که مقدار فشار اعمالی توسط جک‌هاء باید کمتر از نصف مقاومت تخمینی مصالح باشد. مقدار تغییرشکل به فاصله بین جک ها مقدار کرنش متوسط (,۸۵) به دست می‌آید. از تقسیم نیروی اعمالی بر سطح تخلیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ فصل دوم- مشخصات مصالح و آزمایش‌ها واحدآجرکاری به دست می آید. شیب منحنی تنش -کرنش بین ۵ درصد و ۳۳ درصد مقاومت فشاری نهایی مقدار مدول ارتجاعی را به دست می‌دهد. شکل ۴-۲- روش تعیین مدول ارتجاعی واحد آجر کاری ۳-۳-۱-۴-۲- مقاومت کششی واحد آجرکاری برای تعیین مقاومت کششی واحد آجرکاری می توان ار دو روش کشش در خمش و کشش در فشارقطری استفاده کرد: ۱-۳-۳-۱-۴-۲- مقاومت کششی واحدآجرکاری در خمش برای بهسازی مبنا کرانه پایین مقاومت کششی واحد آجرکاری در خمش مانند بهسازی محدود می باشد. همچنین مقاومت کششی دیوارهای مصالح بنایی تحت بارهای جانبی درون صفحه. می‌بایست معادل مقاومت کشا ۱-۳-۳-۱-۴-۲- مقاومت کشش قطری واحد آجرکاری کرانه پایین مقاومت کشش قطری واحد آجر کاری از رابطه (۱۱-۲) محاسبه می‌شود. (۱۱-۲) و ,2۹/۵۱۸۷ 1 ( ,۲ ۱/۶۸۳- ۵0۱ /) که در این رابطه: کشش قطری آجرکاری نیروی قطری و /: به ترتیب طول و ضخامت نمونه ۴-۳-۱-۴-۲- مقاومت برشی واحد آجرکاری در دیوارهای بدون کلاف کرانه پایین مقاومت برشی واحد أجرکاری (,۷۰۱) برای دیوارهای بدون کلاف را باید از رابطه (۱۱-۲) بدست آورد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۲۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۳ ۳ + ,۰/۷۵/۳۷ (۱۱-۲) را ۱/۵ : که درآن: برابر ۰/۷۵ در نظر گرفته می‌شود. کرانه پایین مقاومت برشی درز ملات که برابر با کمترین بیست درصد مقاومت برشی ملات (رابطه ‎)۹٩-۲‏ در نظر گرفته می‌شود و برای محاسبه ,,,۲ باید مقدار آن از ۰/۶۹ مگاپاسکال کمتر باشد. رر۳, نیروی فشاری ناشی از ترکیبات بارهای مرده وآرد در تراز بالای دیوار یا تراز بالای جرز (مطابق رابطه ۲-۳) سطح مقطع خالص دیوار دارای ملات تذکرمهم: در صورت پر نبودن درزهای قائم بین واحدهای بنایی از ملات. باید مقاومت برشی درون صفحه و مقاومت خمشی خارج صفحه دیوارء ۵۰ درصد مقادیر محاسبه شده برای دیوار کامل منظور شود. مقاومت برشی مورد انتظار واحد آجرکاری (,,۷) برای دیوارهای دارای کلاف را باید از رابطه ۱۲-۲ بدست آورد: رد ۳ + ,)۰/۷۵ (۱۲-۲) سک وا ۱/۵ که درآن: سایر عوامل مانند بند ۴-۳-۱-۳۴-۲ منظور می‌شود. تذکرمهم: در صورت پر نبودن درزهای قائم بین واحدهای بنایی از ملات. باید مقاومت برشی درون صفحه و مقاومت خمشی خارج صفحه دیوار, ۵۰ درصد مقادیر محاسبه شده برای دیوار کامل منظور شود. ۳-۱-۴-۲ میلگردها برای بررسی میلگردها در ساختمانهای دارای کلاف باید نوع آنها مطابق جدول(۷-۳) منظور شود. در صورتی که مدل کردن کلاف ها ضروری باشد. می توان مقاومت تسلیم مورد انتظار میلگردها را بر اساس مقادیر پیش فرض جدول (۷-۲) اختیار کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ جدول ۷-۲- مقادیر پیش فرض کرانه پایین برای مشخصات میلگردهای کلاف عمر ساختمان نوع میلگرد ‏ تنش تسلیم (مگاپاسکال) ‏ ضریب آگاهی(۴) پیش از سال ۱۳۵۵ صاف ‏ ۳۳ ۱ صاق ‏ ۳۰ ۱ پس از سال ۱۳۵۵ اس اجدار ۳۰۰ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مانهای آحری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ فصل سوم - ارزیابی کیفی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۳۱ ۱-۳ کلیات هدف از ارزیابی کیفی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه. بررسی وضعیت موجود آنها از نظر رفتار در برابر بارهای ناشی از زلزله است به نحوی که بر مبنای آن بتوان سطح عملکرد آستانه فروریزش را از طریق بهسازی جزئی تامین کرد. بنابراین لازم است با آرزیابی و سپس تحلیل کلی ساختمان. سطح عملکرد مورد نظر را متناسب با سطح خطر زلزله‌ای که احتمالاً در طول عمر آن اتفاق می‌افتد. تعیین کرد. ارزیابی کیفی هر ساختمان وضعیت آنرا برای تعیین میزان آسیب‌پذیری مشخص می‌کند. در این ارزیابی برداشت‌های اولیه شامل جزئیات معماری و سازه‌ای, گردآوری اطلاعاتی که بر رفتار و مقاومت ساختمان اثر گذار است آنجام می‌شود. سپس این اطلاعات بر اساس تجربه و دانش مهندسی و برخی نتایج حاصل از مطالعات آزمایشگاهی, به اعداد کمی نسبت داده شده و با استفاده از روابط قابل قبول وضعیت کلی ساختمان ارزیابی می‌شود. هزینه ارزیابی و مقاوم سازی نباید بیشتر از 7۴۰ ارزش نهایی ساختمان جدیدالاحداث معادل ساختمان موجود شود. روش ارزیابی کیفی برای ساختمان‌هایی که برای هدف بهسازی جزئی با سطح عملکرد آستانه فروریزش در نظر گرفته می‌شوند اجباری و برای سایر اهداف بهسازی اختیاری می باشد. در این روش با توجه به شاخص خسارت کل ساختمان میزان آسیب‌پذیری ساختمان تعیین می‌شود. در این روش با استفاده از سه شاخص خسارت. میزان آسیب پذیری ساختمان تعیین می‌شود. این شاخص ها عبارتند از: ۱- شاخص خسارت ساختگاهی, که بر اساس وضعیت ساختگاه و نوع خاک زمین تعیین می‌شود ۲- شاخص خسارت کیفیت ساخت که بر اساس نوع کاربری, عمر ساختمان و سایر عوامل مشابه تعیین می‌شود. ۳- شاخص خسارت سازه‌ای, که بر اساس اجزای سازه‌ای و کیفیت آنها تعیین می‌گردد. شاخص خسارت کلی ساختمان از ترکیب این سه شاخص, به دست می‌آید ۳-۳- روش‌ارزیابی کیفی اطلاعات مورد نیاز در ارزیابی کیفی شامل موارد زیر است: ۷ اطلاعات اولیه و مشخصات فنی ساختمان ۸ گردآوری مشخصات اقتصادی و اجتماعی ساختمان و منطقه ٩‏ محل استقرار ساختمان از نظر ساختگاه و پهنه بندی خطر زلزله ۰ بررسی مقررات و ضوابط بکار رفته هنگام ساخت با توجه به جمع‌بندی مطالب گردآوری شده ضمن مشاوره با کارفرما و یا مالک در خصوص نیاز ساختمان به بهسازی و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۳۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱-۲-۳ اطلاعات وضعیت موجود ساختمان اطلاعات وضعیت موجود ساختمان باید شامل موارد زیر باشد: ۲- اطلاعات ساختگاه و9 شالوده شامل مشخصات پی و مسائل رود تکنیک ۳- مشخصات مصالح ۲-۲-۳ ارزیابی مقاومت جانبی ساختمان بر اساس اطلاعات جمع آوری شده. مقاومت جانبی ساختمان موجود ارزیابی لرزه‌ای می‌شود. اطلاعاتمورد نیاز برای ۱- سیستم سازه‌ای ساختمان (دیوارهای باربرء سقف هاء اتصالات. اجزای منسجم کننده ساز مانند کلاف ها) ۲- نقش بازشوها ۳ 29 صعبت شالوده ۳-۲-۳ گردآوری‌اطلاعات و شناخت ساختمان برای ارزیابی هر ساختمان آجری کوتاه مرتبه, لازم است اطلاعات مربوط به آن به نحو صحیحی گردآوری شود که اهم فنی و نیز مقایسه بین اطلاعات موجود با ضوابط نظیر استاندارد ۲۸۰۰ ایران و آیین‌نامه‌ها می‌باشد. در این مرحله از بررسی, رفتار لرزه‌ای مورد انتظار با تشخیص نقاط ضعف ساختمان سنجیده می‌شود. جدول ۱-۳- اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی سریع کیفی ردیف اجزای عوامل کلی منطقه موردنظر از لحاظ لرزه‌خیزی نوع خاک از نظر استاندارد ۲۸۰۰ ارتفاع ساختمان بازشوها کیفیت اتصالات در دیوارها و کلیه اعضای سازه ای سیستم باربر قائم و افقی نامنظمی در ساختمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ فصل سوم - ارزیابی کیفی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۳۳ سیستم سازه‌ای ستون یا دیوار کوتاه طبقه نرم نوع سقف ها یا کف ها فاصله با ساختمانهای مجاور اسناد و مدارک فنی ساختمان عمر ساختمان تعداد افراد ساکن ۴ سایر موارد نوع نمای ساختمان فرسودگی ساختمان در تمام مراحل آرزیابی, کلیه مواردی که به عنوان مناسب و مجاز تشخیص داده می‌شود به مفهوم رعایت کلیه ضوابط موجود در کشور است که برای این قبیل ساختمان ها تدوین گردیده است. تعیین شاخص خسارت ناشی از عوامل مختلف باید مطابق موارد این بند از دستورالعمل باشد. حداکثر شاخص اسیب پدیری ۰ ۱۹ در صد است 9 برای شرا یط کاملا استثنایی هر قدر شاخص اسیب پذیری بیش از ۰ شود. به مفهوم ۱۰۰ درصد اسیب پذیر شناخته می‌شود. پس از تعیین شاخص خسارت کلی ساختمان. مقدار آن با جدول ۲-۳- تطبیق نتیجه ارزیابی کیفی با شاخص خسارت در ساختمانهای آجری عملکرد ساختمان شاخص خسارت احتمال ریزش ساختمان وجود دارد 0 تخریب 0 بازسازی گسترده محتمل ترین نشحه است ۷۵ج ]1 خسارت قابل توجه و نیاز به بهسازی است ۰( <۷۵ خسارت در حد متوسط و نیاز به تعمیر است ۵ (1 <۵۰ خسارت اندک و تعمیرات جزئی ساختمان مورد نیاز است 4۵ (] ۱-۴-۲-۳-شاخص خسارت کیفیت‌ساخت - عوامل فرعی(00) این شاخص اتر تجمیعی عوأملی نظیر اطلاعات موجود در اسناد و مدارک فنی ساختمان. نما و مشخصات اعضای غیرسازه‌ای. میزان فرسودگی و نوع مصالح به کار رفته که مربوط به کیفیت ساخت ساختمان های اجری کوتاه مرتبه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۳۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود است را در نظر می گیرد. شاخص خسارت ناشی از این عوامل برای ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه از حاصل جمع مقادیر مندرج در جدول ۲-۲ بدست می آید. حداقل و حداکثر این شاخص خسارت به ترتیب برابر با ۲/۵ و ۲۵ می باشد ۲-۴-۲-۳ شاخص خسارت سازه‌ای - عوامل اصلی (,0) این شاخص اثر تجمیعی عوامل سازه‌ای ساختمان مانند وضعیت سیستم باربرء منظمی یا نامنظمی, کیفیت اتصالات و سیستم سازه‌ای, ستون یا جرز کوتاه و فاصله با ساختمان های مجاور که بر ارزیابی تاثیر مستقیم دارند آورده شده است. شاخص خسارت ناشی از این عوامل برای ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه از حاصل جمع مقادیر مندرج در جدول ۴-۳ بدست می آید. حداقل و حداکثر این شاخص خسارت به ترتیب برابر با ۷/۵ و ۷۵ می باشد. باید توجه داشت که مقادیر مندرج در جدول مذکور به عنوان مقادیر کمینه و بیشینه برای هر یک از موارد در نظر گرفته شده است که ارزیابی ۳-۴-۲-۳ شاخص خسارت ساختگاهی - عوامل تشدید کننده (م0) شاخص خسارت ناشی از عوامل مختلف ساختگاهی که بر رفتار کل ساختمان اثر گذار است از حاصل جمع مقادیر مندرج در جدول ۵-۳ بدست می آید. حداقل و حداکثر این شاخص تشدید کننده خسارت به ترتیب برابر با ۱و ۳ ۴-۴-۲-۳ -برآورد شاخص خسارت ساختمان پس از بدست آوردن هر سه شاخص خسارت. با استفاده از رابطه (۱-۳) می توان شاخص خسارت کل ساختمان را بدست آورد. (۱-۳) ۰ 0 + ,)۷ ,۲-۵ (۱-۳-ب) 0-2 (۱-۳-ج) ۷ ب 10 ۷ بل ۷ 1 > مقدار 10 که از رابطه ۱-۳ محاسبه می‌شود با مقادیر جدول ۳-۳ مقایسه شده و سطح آسیب پذیری ساختمان مشخص می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل سوم - ارزیابی کیفی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه جدول ۳-۳- شاخص خسارت تجمعی برای عوامل فرعی نماد عوامل کلی عوامل جزئی وضعیت عوامل شاخص خسارت (م1]) خسارت 5 اسناد و مدارک فنی نقشه های معماری. سازه ای. اجرایی و وجود دارد 8 ۰ نه ساختمان مدارک ضوابط فنی رعایت شده هنگام ساخت ندارد 8 ۳ دارد 81 ۰ ندارد 81 ۲ ۱ دارد 81 ۰ 1 نوع نمای ساختمان اجر بندکشی" ندارد 81 ۲ دارد 8 ۱ ندارد 8 ۲ مناسب 3 ۱1۵ دیوارهای غبرپاربر (تیغه ها) ]1 نامتاسب 3 ۴ متاستب 81 ۰ جان پنا ها و دودکش ها نامتاسب 8 ۱ ندارد 0 ۰ زنگ زدگی قطعات فولادی دارد 81 ۳ سره فرسودگی ساختمان ندارد 8 1۵ دارد 8 ۴ ۱ متاسب 8 ۵ اجرها نامناسب 8 ۴ 1 مناسب 81 ۰ 12 مصالح‌بکار رفته (آجرها و ملات ماسه سیمان " نامتاسب 8 ۱ ملات) ملات باتارد* 0 ۲ ملات گل- هک" 0 ۴ 8 درهرشاخص خسارت.فقط یکی زمواردسناره داربرای حداکتر خسارت تجمعی ناشی از عوامل کیفیت ساخت 1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ ۳۶ دستورالعمل ارز یابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود جدول ۴-۳۲- شاخص خسارت سازه ای ناشی از عوامل اصلی نماد خسارت عوامل کلی عوامل جزئی وضعیت عوامل شاخص خسارت مقاومت جانبی مطابق استاندارد ۳۲۰۰ تامین د نیست؟** 8 ۷ شامل مقدار دیوارهای باربر تامین است 8 ۰ دار د(نامتقارن) 8 ۲ ندارد (متقارن) 8 ۰ دارد 8 ۳ 12 نامنظمی در ارتفاع نس 5 ید!, 3 ۰ ِ بیش از حد مجاز 0 ۳ در حد محار رش اتصال دیوار به سقف نستاً منا 8 ۱1۵ (] اتصال دیوار به دیوار نامناسب 8 ۴ ۰ نامناسب 8 ۱ سس ر م نسنتا مناسب 8 ۰ نامناسب 8 ۳ دال تیرجه بلوک* ِْ نوع سقف ها نامناسب 8 ۴ ی نسبتا مناسب 8 ۱ 5 سقف ها و با ۰ نامناسب 8 ۴ بازشوها ی نسبتاً مناسب 0 ۱/۵ ندارد** 8 ۵ کلاف افقی کلاف دیوارهای دارد 8 ۰ بارد ندا ۵ 8 ۵ 7 کلاف قائم 1 دارد 8 ۰ بازشوها ی 5 در حد مجاز ۰ دارد 8 ۲ 6 استون یا جرز کوتاه 7 5 ندارد ۰ ندارد 8 ۱ 1 فاصله با ساختمانهای مجاور محا: دا 5 در حد مجاز دارد ۰ ند ت عدم تامیر این شرایط ساختمان آسیب بذ, 1 ۳ ۳ َ ی مصمی 9 9 5 حداکثر خسارت 3 ۰ کیک ناشی از عوامل سازه‌ای 1۵ # درهرساخص خسارت‌فقط یکی‌از موار دستاره‌دار برای تعیین خسارت ی ۱ منظور شود ۱ حداقل خسارت تجمیعی ناشی از عوامل سازه‌ای ۵ و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - ارزیابی کیفی ساخته نماد خسارت ۵[ 12: 0 دی( 8.۶ 12: 2: 1] ها ۱۳۳۳/۱۵ ان‌های آجری کوتاه مر تبه ا دول ۵-۳- شاخص خسارت ساختگاهی, عوامل تشدید کننده عوامل تشدید کننده خسارت وضعیت عوامل ضریب تشدید خسارت تعداد افراد ساکن کمتر از ۱۵ فر | لا : بیش از ۱۵ نفر . ل] ۱/۵ ۱ کمتر از ۵۰ سال . (] ۱ عمر ساختمان بیش از *۵سال ‏ ل] ۵ سابقه زمین لغزش دارد 0 ۱۱ ندارد ‏ (] ۱ روانگرایی کم 0 ۵ زیاد 8 ۱۱۵ ۳متر یا یک طبقه . ل] ۱ ار تفاع ساختمان از تراز پایه ۶متر یا دو طبقه ‏ ل] ۱ ٩‏ متر یاسه طبقه ‏ ل] ۱/۱۵ بیش از ۲۰ کیلومتر . ل] ۱ فاصله از گسل ۵ ت۲۰ کیلومتر 8 ۱۹۵ کمتر از ۵ کیلومتر _ [] ۰ کم 0 ۱ متوسط 0 ۱۱۰ خطر نسبی منطقه زیاد ا8 ۱۳۰ خیلی زیاد . [] ۱۳۵ خاک نوع ۱ ل] ۱ مشخصات خاک تس لٍ ی خاک نوع ۳ . ل] ۱/۱۰ خاک نوع ۴ ل] ۱۱۵ ندارد ‏ (] ۱ شیب زمید کمتر از "۱۵ ل] ۱۰۳۵ ۳۰۳۵۳ ل] ۱/۵ بیش از ۳۰ 8 ۱۱۰ ندارد ‏ (] ۱ نشست پی نشست همگون دارد ‏ ل] ۱/۰۳۵ نشست ناهمگون دارد 8 ۱۰۷۵ با ۱۳ ننده دور حداقل خسارت تضریبی ناشی از عوامل تشدید کننده ۱8( ۱ زورره -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم ساختمانهای آ جر ی کوناه مرثبه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ فصل چهارم- ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱-۴ کلیات منظور تامین سطح عملکرد آستانه فروریزش تا ایمنی جانی مطابق بند ۴-۱ انجام شود. بنابراین لازم است با ارزیابی و سپس تحلیل ساختمان, سطح عملکرد مورد نظرء متناسب با سطح خطر-۱ تعیین شود ۲-۴ - ترکیبات بارگذاری تقلی و جانبی با توجه به ضوابط این دستورالعمل حد بالا و پائین اثرات بار ثقلی(0) از ترکیبات بارگذاری ثقلی و جانبی و روابط (۳- ۱) و (۲-۴) محاسبه شود: (۱-۴) ( 0 + )۱/۱ بل) (۲-۴) ۹ /۰> م0) که در آن 20 بار مرده و :2 بار زنده که بر بر اساس مبحث ششم مقررات ملی ساختمان می باشد. تلاش های ناشی از بارتقلی (که از روابط (۱-۴) و (۲-۴) محاسبه می‌شوند. باید با تلاش های نأشی از بار زلزله ترکیب شود. این ترکیب باید با درنظر گرفتن اثر رفت و برگشتی زلزله انجام شود و به همین جهت 7 (تلاش ناشی از بار زلزله) یکبار با علامت مثبت و بار دیگر با علامت منفی اعمال می‌شود. ۳-۴- روش‌های تحلیل ساختمان روش‌های تحلیل سازه می‌تواند با استفاده از هر یک از دو روش زیر انجام شود: ۱-۳-۴- روش استاتیکی خطی در این روش» نیروی جانبی ناشی از زلزله باید به نحوی تعیین شود که تغییرشکل‌های ایجاد شده در ساختمان مطابق با نیرویی باشد که در هنگام رخداد زلزله به ساختمان اعمال می‌شود. این روش برای هدف بهسازی محدود براساس روش مقاومت (مطابق بند ۱-۱-۳-۴) و برای هدف بهسازی مبنا براساس روش عملکردی (مطابق با بند ۲-۱-۳-۴) باید انجام -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۳۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱-۱-۳-۴- روش مقاومت ۱-۱-۱-۳-۴- تعیین زمان تناوب سازه (۳-۴۳) ۰۵/7 /7-۰ که در این رابطه ]] ارتفاع ساختمان از تراز پایه تا بالاترین تراز ساختمان است. ۲-۱-۱-۳-۴۳- تعیین برش پایه ساختمان باید ظرفیت لازم را در برابر نیروی برشی که از رابطه (۴-۴) محاسبه می‌شود. داشته باشد. (۴-۴) )0 - ۲ که در این رابطه : 0 ضریب عمر مفید باقیمانده ساختمان, برایر با ۰/۸ از وزن کل ساختمان مطابق بند ۳-۲ استاندارد ۲۸۰۰ ایران ج: ضریب زلزله که از رابطه (۵-۴) بدست می‌آید: ۸1 )۵-۴( در این رابطه: 8 ضریب بازتاب ساختمان مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران. : ضریب رفتارء در ساختمان‌های بنایی غیر مسلح بدون کلاف برابر ۱/۲۵ و در ساختمان‌های بنایی با کلاف برابر ۲/۵ ۳-۱-۱-۳-۴- تنوزیع برش پایه در طبقات لازم است برش پایه بر اساس رابطه (۶-۴) در طبقات سازه توزیع گردد. 7 ۱( که در این رابطه: نیروی جانبی در تراز طبقه ! -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ فصل چهارم - ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۴۳ /: ارتفاع تراز 7 از تراز پایه 1 تعداد طبقات ساختمان از تراز پایه ۴-۱-۱-۳-۴- مقاومت اعضاء پس از تحلیل سازه به روش خطی باید نیروهایی که به نسبت سختی در هریک از اعضاء ایجاد می‌شود با مقاومت آنها مقایسه شود. برای تعیین مقاومت اعضاء باید با منظور کردن کرانه پایین مقاومت مصالح (در فصل دوم) و استفاده از رابطه (۱۷-۴) برای کرانه پایین مقاومت 0 روابط (۱۳-۴) 0 (۱۴-۴) برای مقاومت مورد انتظار استفاده کرد. ۲-۱-۳-۴- روش عملکردی ۱-۲-۱-۳-۴-تلاش‌های تغییبرشکل -کنترل تلاش های ناشی از بارثقلی (که از روابط (۱-۴) و (۲-۴) محاسبه می‌شوند. باید با تلاش های ناشی از بار زلزله ترکیب شود. این ترکیب باید با درنظر گرفتن اثر رفت و برگشتی زلزله انجام شود و به همین جهت 7) (تلاش ناشی از بار زلزله) یکبار با علامت مثبت و بار دیگر با علامت منفی اعمال می‌شود. تلاش‌های اعضایی که رفتار آن‌ها تغییرشکل-کنترل است (000)» تحت ترکیب آثار از رابطه (۷-۴) محاسبه می‌شوند: (۷-۴) 0 ۳ 0 7 در 0 که در آن: 6 تلاش‌های ناشی از بارهای تقلی ۲-۲-۱-۳-۴- تلاش‌های نیرو -کنترل تلاش‌های طراحی در اعضایی که رفتار آن‌ها نیرو-کنترل است (00۶)» باید به یکی از سه روش زیر تعیین شود: ۳- تلاش‌های حاصل از ترکیب تلاش‌های (00)) و (0#)) که مطابق رابطه (۸-۳) است: 0 ۸۴ شک + رن دم (۸-۴) رو بل > بر( -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۴۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود در این رابطه رز ضریب کاهش بار جانبی ناشی از زلزله است و برابر کوچکترین مقدار +/2(/ اعضایی اختیار می‌شود که بار را به عضو مورد نظر منتقل می کنند. به عنوان یک روش تقریبی می توان / را برای سطوح عملکرد ایمنی جانی و محدود به ترتیب ۲ و ۲ اختیار کرد. ۳-۲-۱-۳-۴- تعیین زمان تناوب سازه زمان تناوب اصلی سازه باید از رابطه (۲-۴) محاسبه شود. ۴-۲-۱-۳-۴- تعیین برش پایه نیروی برش پایه وارده بر ساختمان براساس رابطه (۹-۴) محاسبه می‌شود: (۹-۴) 7 - ۲ که در آن: ۷۷ وزن کل ساختمان, شامل وزن مرده‌ی ساختمان و درصدی از سربار زنده موثر مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران. ۱ : ضریب تصحیح برای اعمال تغییرمکان‌های غیرارتجاعی ساختمان که باید رابطه (۱۰-۴) را ارضاء نماید. 7-7 (۱۰-۴) ۵ س ۱ < )۱ ۲7/۲ زمان تناوب مشترک بین دو ناحیه شتاب ثابت و سرعت ثابت در طیف بازتاب طرح براساس استاندارد ۲۸*۰ است. شتاب طیفی به‌ازای زمان تناوب اصلی (7) است که براساس استاندارد ۲۸۰۰ مطابق رابطه (۱۱-۴) بدست می‌آید: (۱۱-۴) << رک که در این رابطه: ۸ : نسبت شتاب مبنای طرح (نسبت شتاب زلزله به شتاب ثقل 8) مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران 3 : ضریب بازتاب ساختمان مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران. ۳-۲-۱-۴ توزیع برش پابه در طبقات برش پایه باید بر اساس بند ۱-۱-۳-۳۴- در تراز طبقات ساختمان توزیع شود. ۴-۲-۱-۳-۴- سختی اعضاء ۱-۴-۲-۱-۳-۴- سختی درون صفحه دبوارها و جرزها جانبی و برای ساختمانهای با سقف‌های انعطاف پذیرء به نسبت سطح بارگیر عناصر مقاوم جانبی انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ فصل چهارم - ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۴۵ ۱ (۱۲-۴) کر که :1 :1 رگ 1 مقدار(7 متناسب با شرایط مرزی دیوار در نظرگرفته شود. اگر دیوار در پایین گیردار و در بالا آزاد باشد مقدار آن ۳« اگر در بالا و پایین گیردار باشد مقدار آن ۱۲ خواهد بود. در این رابطه: < ممان اینرسی مقطع ترک نخورده دیوار < ضریب ارتجاعی مصالح بنایی < مدول برشی مصالح بنایی سختی خارج صفحه دیوارها و جرزهاء تحت تاثیر نسبت ضخامت به ارتفاع است. این سختی باید با درنظر گرفتن مشخصات هندسی و مکانیکی مصالح دیوار و شرایط مرزی دیوار یا جرز (بین کف و سقف یا بین کلافهای افقی و از طرفین بین کلافهای قائم) منظور شوند. این سختی را میتوان با توجه به شرایط تکیه گاهی براساس رابطه (۱۳-۴) ۵-۲-۱-۳-۴- مقاومت اعضاء ۱-۵-۲-۱-۳-۴- مقاومت درون صفحه دبوارها و جرزها در اغلب ساختمازهای اجری. دیوارهای سازه‌ای به عنوان عناصر سازه‌ای مقاوم در برابر زلزله محسوب می‌شوند. نحوه مودهای شکست برای رفتار درون صفحه دیوارها و جرزها به سه دسته تقسیم می‌شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۴۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود جدول ۲-۴- نوع شکل‌پذیری هریک از مودهای شکست دیوار آجری مود شکست نوع خرابی شکل‌پذیری نوع کنترل مود شکست گهواره ای یا بلندشدگی خرابی خمشی شکل‌پذیر تغییرشکل کنترل مقاومت مورد انتظار دیوارها یا جرزها (:ع0) در ساختمان‌های آجری موجود و یا تقویت شده برابر با کمترین دو مقدار بدست می‌اید. 7 (۱۳-۴) ( کی ۰/۹۵ - > بل( 1: (۱۳-۴) مر > > بل زر 9 در این روابط: ۶ : نیروی فشاری ناشی از بارهای تقلی وارده به دیوار یا جرز از ترکیب بارها در رابطه (۱-۴) ۲: مقاومت برشی دیوار بر اثر بلند شدگی طول دیوار یا جرز ار تفاع دیوار یا جرز ضریبی است مربوط به شرایط بالا و پایین دیوار یا پایه که اگر در پایین گیردار و در بالا آزاد باشد برابر با ۰/۵ و اگر در بالا و پایین گیردار باشد برابر با ۱ منظور می‌شود. ۵ : مقاومت لغزش برشی دیوار با سطح مقطع خالص دیوار دارای ملات مقاومت برشی مورد انتظار آجرکاری (مطابق رابطه ۱۱-۲) تبصره: برای تعیین گیرداری دیوارها یا جرزها باید به پیوست-۲ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ فصل چهارم- ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۳۷ ۳-۱-۵-۲-۱-۳-۴- مقاومت جانبی مورد انتظار ناشی از اصطکاک در صورت استفاده از تحلیل غیرخطی برای هدف بهسازی مبنا باید مقاومت مورد انتظار باقی مانده (م/) در دیوار یا جرز ساختمان‌های موجود و یا تقویت شده برای لغزش برشی ۸ از رابطه (۱۵-۴) بدست می‌آید. ۹ )7 ۰/۵ (۱۵-۴) :۳4 ال | 4 ۳-۷ 7 ۱/۵ 1 در این روابط: کرانه پایین مقاومت اصطکاکی آجرکاری ۴-۱-۵-۲-۱-۳-۴- کرانه پایین مقاومت جانبی دبوارها و جرزها کرانه پایین مقاومت جانبی دیوارها و جرزها در ساختمان های آجری موجود و یا تقویت شده برابر با کرانه پایین مقاومت خردشدگی پنجه در فشار (رابطه ۱۶-۴) محاسبه می‌شود. 1 7 (۱۶-۴) پگ ارگ رو ۱-۷ ۰ ۰۰ 1 2 در این رابطه باید نسبت (--) همواره بزرگتر از ۰/۶۷ باشد. از در این روابط 110 9 قبلا تعریف شده اند 0 سایر عوامل به قرار زیر می باشند: کرانه پایین مقاومت برشی دیوارها و جرزها کرانه پایین مقاومت برشی دیوارها و جرزها در خردشدگی فشار پنجه تنش فشاری محوری ناشی از بارهای تقلی بر طبق ترکیب بار ,۰/۹6 م 0 بارهای مرده طراحی شامل وزن دیوار ۵-۱-۵-۲-۱-۳-۴- کرانه پایین مقاومت فشاری قائم دبوار و حرز برای تعیین کرانه پایین مقاومت فشاری دیوارها و جرزها در ساختمان های آجری موجود و یا تقویت شده از کرانه پایین -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ ۴۳۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود در این رابطه ,4 و ,/ قبلا تعریف شده اند. : کرانه پایین مقاومت فشاری واحد آجرکاری می‌شود. 1 | 7 : (۱۸-۴) ۱۱|رظن / > را و0 71 را در این روابط با ء 7»/ مشابه مقادیر رابطه (۱۸-۴) می باشند: کرانه پایین مقاومت برشی بر مبنای کشش قطری دیوار یا جرز سطح مقطع خالص دیوار (قسمت ملات) کرانه پایین مقاومت کشش قطری دیوار (۹-۴ 0۱ ,۱/۲۷ ببم(0) «: سطح مقطع خالص مات یا دوغاب اگر در اجرای یک دیوار سازه ای و یا گوشه دو دیوار متقاطع باربر از روش دندانه دار کردن دیوار استفاده شده باشد. محل اجرای آن به عنوان نقطه‌ی انفصال در دیوار تلقی میگردد. دیوارها باید برای نیروهای خارج صفحه در دهانه های بین تحت نیروی خارج صفحه باید به مقادیر مورد انتظار تنش کششی در خمش ارائه شده در جدول(۵-۲) محدود گردد. ۱-۲-۵-۲-۱-۳-۴- مقاومت دبوار بدون کلاف برای کنترل مقاومت دیواردر برابر نیروهای خارج صفحه باید نسبت ضخامت به ارتفاع دیوار سازه‌ای از یک پانزدهم (م/) بیشتر باشد. درهرحال ضخامت دیوار سازه‌ای در طبقه اول و دوم نباید از ۲۳۲سانتی‌متر و در زیر زمین از ۳۵ سانتی‌متر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ فصل چهارم - ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۴۹ ۲-۲-۵-۲-۱-۳-۴- مقاومت دیوارمحصور در کلاف اگر دیوار مطابق استاندارد ۲۸۰۰ همزمان توسط کلافهای افقی و قائم محصور شده باشد مقاومت و شکل پذیری آن کنش قوسی را در نظر گرفت. کرانه پایین مقاومت خارج صفحه دیوار محصور در کلاف مطابق رابطه (۲۰-۴) محاسبه می‌شود: / ۰/۷ (۲۰-۴) 1 7 0 11 ) / ( در این رابطه ۳./ مشابه مقادیر رابطه (۱۶-۴) است: ضریب لاغری مطابق جدول (۳-۴) : کرانه پایین مقاومت فشاری واحد آجرکاری برای سایر مقادیر داخل محدوده می توان از درون یابی خطی استفاده کرد. جدول ۳-۴- مقادیر لاغری بر اساس نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار آجری _ نسبت 1/۵ ۵ ۱۰ ۵ ۳۵ 2 ۳۹ 1.۶ ۳۴ ۰.۳ ۶-۲-۱-۳-۴- معیارهای پذ برش برای دیوار تقویت شده و تقویت نشده در این بند معیارهای پذدیرش مربوط بد روشهای خطی ساختمانهای مورد نظر این دستورالعمل ارائه شده است. مقاومت جانبی داخل صفحه دیوارها و جرزهاء در صورتی که مقاومت مورد انتظار آنها کمتر از مقاومت کرانه پایین آنها باشد. به صورت تغییرشکل-کنترل منظور می‌شود. در غیر اینصورت مقاومت دیوار و پایه به صورت نیرو-کنترل در نظر گرفته می‌شود. همچنین فشار محوری در دیوارها و جرزها به صورت نیرو-کنترل در نظر گرفته می‌شود. ۱-۶-۲-۱-۳-۴- رفتار داخل صفحه ۱-۱-۶-۲-۱-۳-۴- رفتار تغییرشکل - کنترل اگر حداقل مقاومت برشی و گهواره‌ای مورد انتظار هر دیوارء کمتر از کرانه پایین مقامت جانبی (مقاومت نظیر شکست قطری یا مقاومت جانبی ناشی از فشار پنجه) آن دیوار باشد.» در این صورت نیروی برشی درون صفحه دیوار و جرزء تغییرشکل -کنترل می باشد که در این حالت باید رابطه (۲۱-۴) ارضاء شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۵۰ دستورالعمل ارز یابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۱1۴۵ 2 )۲۱-۴( در این رابطه 1 ضریب اصلاح بر اساس رفتار غیرخطی عصو بوده و مقادیر آن از جدول (۴-۴) استخراج می‌شود. 1 که از روابط (۱۳-۴) و (۱۴-۴) بدست می آید. مقدار شود. م00 از رابطه (۳-۴) محاسبه می‌شود. جدول ۴-۴- مقاد بر ضریب ۱:۶ برای رفتاردرون صفحه دبوارهای بنایی در روش استاتیکی خطی رفتار دیوارها و جرزها اعضای اصلی ایمنی جانی(8]) استانه فروریزش(۳-)) لغزش برشی ملات ۳ ۳ ح ۳ 1 ۷ بلند شدگی (حر کت گهواره‌ای) ۳۲۵ ۴۲ 7 7 دیوار محصور در کلاف ۳۳۵ ۳ ۲-۱-۶-۲-۱-۳-۴- رفتار نیرو-کنترل برشی درون صفحه دیوار و جرز باید رابطه (۲۲-۴) را ارضاء کند. (۲۳-۴۳) 2 و۸ در این رابطه 0/ مانند رابطه (۲۱-۴) منظور می‌شود و 20 از روابط (۴-۴) محاسبه می‌شود. ۲-۶-۲-۱-۳-۴- رفتار خارج صفحه برای سطوح عملکرد ایمنی جانی و آستانه فروریزش, ترکهای خمشی ناشی از بارهای جانبی عمود برصفحه می تواند در ضمن رعایت بند۲-۵-۲-۱-۳-۴ باید نسبت ارتفاع به ضخامت دیوارهای بدون کلاف بیشتر از یک پانزدهم (م./) باشد. بطور کلی ضخامت دیوارهای طبقه اول و دوم نباید از ۲۲ سانتیمتر و در زیر زمین از ۳۵ سانتیمتر کمتر باشد. دیواری که این شرایط را ارضاء نکند فاقد مقاومت کافی در برابر نیروهای خارج از صفحه بوده و باید تقویت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ فصل چهارم - ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۵۱ ۲-۳-۴- روش استاتیکی غیرخطی در این روش بار جانبی ناشی از زلزله. به صورت فزاینده استاتیکی به ساختمان اعمال می‌شود. تا جاییکه تغییرمکان نقطه کنترل ساختمان به تغییرمکان هدف که از رابطه (۲۳-۴) محاسبه می‌شود. برسد و یا سازه ساختمان دچار افت مقاومتی شدید (ناپایدار) گردد. تغییرشکل‌ها و نیروهای ایجاد شده در دیوارها یا جرزها در نقطه تغییرمکان هدف می - تجاری موجود می‌توان از مدل‌های تیر-ستونی استفاده کرد. در این حالت می‌بایست دقت شود که مدل‌سازی مقاطع اعضا به گونه‌ای انجام شود که مشخصات غیرخطی مدل تا حد امکان با عضوهای ساختمان واقعی تطابق داشته باشد. برآورد شود. روابط نیرو- تغییرشکل قابل استفاده در شکل (۱-۴) ارائه شده است. 8 لک 9 اه ل جع ۲۳ 19 محدوده‌آستانه , محدوده . !۱ پم فروریزش ایمنی‌جانی 7 تغییرمکان نسبی شکل ۱-۴- رابطه ساده شده نیرو-تغییرمکان برای اعضای اصلی در ساختمان‌های آجری ی : ] 1 1 ۳ ۹ لام شکل ۲-۴- تغییرمکان موثر و ارتفاع موثر دیوارها با جرزها با در نظر گرفتن شرایط تکیه گاهی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ ۵۲ دستورالعمل ارز بابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۱-۲-۳-۴ سختی ۱-۱-۲-۳-۴- سختی درون صفحه دبوار و جرز سختی درون صفحه دیوارها وجرزها باید مطابق بند ۱-۴-۲-۱-۳-۴ تعیین شود. سختی خارج صفحه دیوارها و جرزهاء باید بر اساس بند ۲-۴-۲-۱-۳-۴ در نظرگرفته شود. ۲-۲-۳-۴ مقاومت ۱-۲-۲-۳-۴- مقاومت درون صفحه دبوار و جرز مقاومت درون صفحه دیوار وجرز باید مطابق بند ۱-۵-۲-۱-۳-۴ تعیین شود. ۲-۲-۲-۳-۴- مقاومت خارج صفحه دبوار و جرز پایداری و مقاومت خارج صفحه‌ی دیوار به نسبت ارتفاع به ضخامت آن بستگی دارد و اگر نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار بیشتر از مقادیر جدول (۵-۳) باشد. دیوار سیب پذیر خواهد بود. در این صورت باید دیوارها را برای نیروی خارج صفحه بهسازی کرد. جدول ۵-۴- نسبت مجاز ارتفاع به ضخامت دیبوارهای سازه‌ای در هر طبقه // // سایر طبقات ۱۴ ۱۵ دیوار ساختمان یک طبقه ۱۲ ۱۶ #برای دیوار طبقه سوم دیوارها باید در فاصله بین تکیه گاه‌های خود برای نیروی خارج از صفحه مطابق رابطه (۲۳-۴) کنترل شوند. (۲۳-۴) کر 1/۳ که در آن: ۳ نیروی خارج از صفحه درواحد سطح دیوار برای کنترل قسمتی از دیوار که بین دو تکیه گاه قرار دارد. ضریب که برای سطح عملکرد ایمنی جانی برابر با ۰/۴ و برای سطح عملکرد آستانه فروریزش برابر با ۰/۳ در نظر گرفته می‌شود. وک مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب های کوتاه برای سطح زلزله انتخابی و میرایی ۵درصد می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل چهارم - ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۵۳ ۳-۲-۳-۴ تغییرمکان هدف 7 ِ (۲۴-۴) وخ 0 0 6 ی ۴۳7 در این رابطه 5 شتاب طیفی از رابطه (۱۱-۴) و ] زمان تناوب اصلی ساختمان از رابطه (۵-۴) محاسبه می‌شود. ضریب ۳۰ برای اصلاح تغییرمکان طیفی سازه یکدرجه آزادی معادل شده به تغییرمکان تراز بام سازه چند درجه آزادی جدول ۶-۴- مقادیر ضریب اصلاح ۰:) ۱ ۱ ۳9۲ ۱1۳۲ ضریب ,لح باید از رابطه (۱۰-۴) محاسبه شود. ضریب ۲-) برای تحلیل غیرخطی باید از جدول (۷-۴) استخراج شود و برای مقادیر [ که بین ۱/* و 0[ باشند می توان از درون‌یابی خطی استفاده کرد. جدول ۷-۴-مقاد بر ضریب اثر کاهش سختی و مقاومت (:)) برای دیوارهای بنایی غیرمسلح سطح عملکرد ساختمان 1/۱ 1<] ایمنی جانی ۱۳ ۱۱ استاده فروریزش ۱/۵ ۱۳۲ ۴-۲-۳-۴- منحنی رفتار غیرخطی عضو ۴-۲-۳-۴- ۱- منحنی رفتار غیرخطی عضوهای نیرو -کنترل برای تعیین منحنی رفتارغیرخطی هرعضو نیرو-کنترل با تعیین سختی هرعضو و برش مقاوم آن (م: 1) می توان منحنی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۵۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۴-۳-۳۴ ۲- منحنی رفتار غیرخطی عضوهای تغییرشکل -کنترل برای تعیین منحنی رفتارغیرخطی هر عضو باید با توجه به مود خرابی پیش بینی شده و مشخصات هندسی و مصالح آن مندرج در جدول (۸-۳) مقادیر » 4 و »2 استخراج شده و با محاسبه سختی و ظرفیت جانبی هر دیوارء مقدار تغییرمکان متناظر با نقاط 3اء ۲ و تا را به کمک رابطه (۲۵-۴) محاسبه کرد: 1 7/ للم - بر0۵ ۱۹۰۰ با در اختیار داشتن مقدار ء باید مقدار ظرفیت برشی نظیر نقطه ] و تا را برای هر دیوار مطابق رابطه (۲۶-۴) بدست (۲۶-۴) 0 > بر 2 ک بر لک را اکنون با در اختیار داشتن مقادیر ظرفیت و تغییرمکان نقاط 13 ۲ 10 و 3 شکل منحنی رفتاری عضو مشخص می‌شود. ۵-۲-۳-۴ معیارهای پذ برش برای دبوار تقویت شده و تقویت نشده ۱-۵-۲-۳-۴- رفتار تغییرشکل -کنترل برای اعضای تغییرشکل -کنترل. مقادیرتغییرشکل‌غیرخطی نباید از مقادیر ارائه شده در جدول (۸-۴) بیشتر شود. برای تحقق این امر باید تغییرشکل اعضا با در نظر گرفتن کلیه تلاش هایی که همزمان به آنها وارد می‌شوند. مطابق شکل(۴- ۵ برآورده شود. بنابراین معیارپذیرش برای اعضای تغییرشکل-کنترل براساس منحنی رفتاری محاسبه شده در بند ۴-۲-۳-۶-۴ و با محاسبه مقدار تغییرمکان هدف در بند ۳-۲-۳-۶-۴. به کمک سطوح عملکرد ارائه شده در جدول (۸-۴) تعیین می‌شود. به عبارت دیگر سطح عملکرد عضو در جدول (۸-۳۴) بر اساس موقعیت تغییر مکان هدف در منحنی رفتاری نسبت به -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ فصل چهارم- ارزیابی کمی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۵۵ جدول ۸-۴-مقدار تغییرشکل غیرخطی دیوارها و جرزها در رابطه ساده شده نیرو- تغییرمکان در روش استاتیکی غیرخطی رفتار دیوار یا جرز ‌ (/9) (9۵) اعضای اصلی ِ ایمنی جانی استانه فروریزش لغش برشی ملات ۳ ۴ ۸ ۳ 1۴ بلند شدگی (حر کت گهواره ای) ۶ دم ۱۸ اه / 9 : ی (حر مهواره ای 1 1 1 / 1 / 1 * مقدار از رابطه (۱۵-۴ ) بدست می آید ۲-۵-۲-۳-۴- رفتار نیروکنترل 6 (۲۷-۳) یکی |۷< ما در شکل(۵-۳) وضعیت عمومی سختی عضو -ام از ۸1 عضو نیرو-کنترل(م:6/) و سختی عضو 7-ام از ۸ عضو تغییرشکل - منحنی رفتار عضو( ام) 1 منحنی رفتار عضو (ام) ار ۵ 2 ۳ ۵ ۲ / ۲۳ (8] شکل ۵-۴- منحنی رفتاری عضو تغییرشکل -کنترل و نیرو-کنترل -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مانهای آجری کوتاه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۵۸۹ ۱-۵- مقدمه در این فصل مبانی و اصول کلی بهسازی لرزه‌ای که در بر گیرنده بهسازی کلی یا موضعی ساختمان است در قالب برخی روش‌ها و جزییات مقاوم‌سازی که با استفاده از آن می توان با سرعت مناسب و بکارگیری ابزار و وسایل ساده ساختمان را مقاوم کرد. ارائه شده است. پس از ارزیابی ساختمان که در فصل های قبل بیان شد. کاستی ها و مشکلات لرزه‌ای ساختمان مشخص شده که برای رفع هریک از آنها باید راهکار مناسب ارائه شود. از اینرو آنجه در این فصل آمده است صرفا جنبه راهنما و مثال برای رفع کاستی ها است و هرگز نباید به معنای راه حل های نهایی تلقی شود. زیرا راهکارهای لازم برای رفع کاستی های یک ساختمان به طور کلی به وضعیت سازه‌ای, کاربری و نظر کارفرما یا مالک (اقتصاد طرح) بستگی دارد. لازم به ذکر است که باید برای مقاوم سازی چند گزینه ارائه و از آن میان یکی به عنوان گزینه منتخب در ۲-۵- بهسازی لرزه‌ای در این قسمت بهسازی لرزه‌ای برای بهبود رفتار لرزه‌ای ساختمان در مقابل زلزله‌های آتی می‌تواند توسط یک یا چند گزینه انجام شود. گزینه منتخب باید نامعینی اجزای مقاوم جانبی را برای جلوگیری از فروریزش و ناپایداری کلی ساختمان افزایش دهد. همچنین با توجه به هدف بهسازی و روش مورد استفاده برای ارزیابی سیب پذیری سازه» از روش مقاوم‌سازی استفاده می‌شود. در شکل (۱-۵) مراحل بهسازی ساختمانهای مشمول این دستورالعمل آورده شده است. بهسازی لرزه‌ای شکل ۱-۵- مراحل بهسازی ساختمانهای کوتاه مرتبه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۶۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۱-۲-۵ بهسازی کلی ساختمان عملکرد لرزه‌ای مناسب یک ساختمان وابسته به پیوستگی مسیر انتقال نیروهای اعمالی دارد. کلیه نیروها باید دارای مسیر مشخصی بودذه تا با عبور از تمام دیافراگم های افقی 9 قائم 9 نیرز تمام عناصر سازه‌ای ذیر بط به شالوده برسند. ازاینرو ساختمانی که دارای سیستم مقاوم در برابر نیروهای ناشی از زلزله در تمام طبقه ها و به صورت پیوسته و حتی با وجود مقاومت برخی اجزا قادر به تحمل نیروهای لرزه‌ای نخواهد بود. مسیر بار پیوسته. نیاز اولیه تمام ساختمان هاست. در این دستورالعمل اجزای خاصی از مسیر بار را مدنظر قرار می گیرند تا مسئول بهسازی را در تعیین نقاط مسیر بار را نشان دهد. تشخیص مسیر بار کامل, اولین گام ضروری در ارزیابی ساختمان است. با اضافه کردن عضوهای جدید برای کامل کردن مسبر بار نا پیوستگی اصلاح می‌شود. مانند اضافه کردن دیوارهای برشی اخا اه 0 ۱ وجود بازسوهای بزرگ مانع از انتقال | «ی هر | بارهای نقلی و جانبی می‌سوند. با تیه ۱ اک دیوار یا جرز با عرض کافی و با مهاربند 5 می توان مسبر بارها را اصلاح کرد. شکل ۲-۵ ناپیوستگی در مسیر بارهای تقلی و جانبی ۲-۱-۱-۲-۵- نبود مسیر انتقال بار کف ها به عضوهای قائم در شرایطی که مسیری برای انتقال بار کفها یا سقف ها به دیوارهای باربر به مقدارکافی وجود ندارد. لازم است عضو یا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه وجود بازشوهای بزرگ در سقف ها << ۱ ۸ شکل ۳-۵- ناپیوستگی در مسیر نیروهای جانبی شکل ۴-۵ دیوار باربری را نشان می‌دهد که تامین برخی شرایط (مثل بازشوهای پایین) تا شالوده امتداد ندارد که در اینصورت باید این نقصان به طور کامل برطرف شود. عدم امتداد کامل دیوار باربر تا شالوده "7 که موجب ناپیوستگی انتقال نیروهای جانبی به شالوده می‌شود. ۲-۱-۲-۵ افزودن مقاومت برشی وانسجام ساختمان چنانچه ساختمان به لحاظ کاستی در طول دیوارهای سازه‌ای آسیب‌پذیر باشد » یا در مواردی اندازه بازشوها بیش از مقادیر استادارد ۲۸۰۰ ایران باشد مانند شکل (۵-۵- الف) می‌توان با کوچک کردن بازشوها (شکل ۵-۵-ب) یا اضافه کردن کلاف های اطراف بازشوها مانند شکل(۵-۵-ج) که به نحو مناسبی به دیافراگم ها متصل شده باشند.ء این مشکل را برطرف کرد. در شکل های(۵-۵-د و ه) استفاده از تک میلگرد برای ایجاد کلاف قائم در اطراف بازشو پنجره و درب نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۳ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود ۳-۱-۲-۵- رفع نامنظمی برای ساختمان هایی که دارای نامنظمی هستند. باید با افزودن اعضای جدید. پر کردن بازشوهاء و اضافه نمودن درز انقطاع ‏ نامنظمی را در سازه را بر طرف کرد. نامنظمی‌ها غالباً بدلیل ناپیوستگی اجزای سازه‌ای, توزیع نامناسب جرم, طبقه ضعیف و یا نرم اضافه کردن دیوارهای برشی در طبقه نرم یا ضعیف است. بعلاوه درزهای انقطاع برای تبدیل ساختمانی نامنظم به تعداد بلوک‌های منظم می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. با این حال باید به تامین درز انقطاع کافی ای ۳۳ ۳ ۳ ی ی ۳ *« ۳ را اک رل اک ان ۹ 7 1 الف- بازشوهای بزرگ موجب کاهش ب- کوچک کردن بازشوها و افزودن دیوارها و - افزودن کلافهای قائم و افقی در اطراف مقاومت برشی وانسجام ساختمان می‌شوند. جرزها از مصالح بنایی یا بتنی برای افزایش بازشوها و و متصل کردن آنها به یکدیگر. مقاومت برشی و انسجام ساختمان سقف و شالوده برای انسحام ساختمان با 9 لس ال 3[ ۱ 8 1 [ للال برای کلافهای اطراف بازشوها یک یا بل یا دو میلگرد کافی است. ل)] ی( 8 تا ه - بازشو درب سح ببس شکل ۵-۵- افزایش مقاومت برشی و انسجام ساختمان در صورتیکه سازه دارای نامنظمی در پلان باشد. باید با افزودن اعضای جدید و یا پر کردن بازشوهاء نامنظمی را کاهش داده و یا از بین برد. در صورت نامتقارن بودن ساختمان و یا وجود بر پیش آمدگی بزرگتر از حد مجاز باید با ایجاد درز انقطاع ساختمان را به قطعات متقارن تقسیم کرد. به نحوی که هر قسمت بصورت مستقل آسیب‌پذیر نباشد شکل(۶-۵). -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۲-۳-۱-۲-۵- رفع نامنظمی در ارتفاع اگر ساختمان در ارتفاع نامنظم باشد. باید با اضافه کردن دیوارهای برشی جدید و یا تقویت دیوارهای باربر موجود. نامنظمی‌هایی همچون طبقه ضعیف و ناپیوستگی در امتداد قائم را بر طرف کرد. لازم به یاد آوری است که این روش بهسازی نباید مشکل جدیدی را برای ساختمان بوجود آورد. چنانچه از دیوار برشی جدید برای بهسازی طبقه ضعیف استفاده شود. لازم است فاصله بین مرکز جرم و مرکز سختی به لحاظ کنترل پیچش ساختمان مجددا بررسی شود ض جداکردن قسمت های مختلف ساختمان 5: شکل ۶-۵- افزایش مقاومت برشی و انسجام ساختمان ۵-۱-۳-۵- رفع مشکل برخورد دو ساختمان مجاور در صورتیکه ساختمان مورد نظر ممکن است از جانب ساختمان(های) مجاور در اثر سقوط اجزای سست آن(ها) مانند قطعات نماء قطعات جان پناه و غیره» ناشی از زلزله آسیب ببیند. باید قسمت هایی از ساختمان که در معرض چنین از ساختمان(های) مجاور مسدود نشوند. برای جلوگیری از برخورد ساختمان های مجاور باید مطابق ضوابط استاندارد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۶۴ دستو رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۰ ایران درز انقطاع بین آنها تعبیه شود. در صورتیکه درز انقطاع لازم بین دو ساختمان موجود رعایت نشده باشد. باید این مشکل را با یکی از روش‌های زیر برطرف کرد: الف- تخریب قسمتی از ساختمان برای ابجاد و یا افزایش فاصله موجود بین دو ساختمان ب-بستن اجزای سازه‌ای دو قسمت ساختمان به یکدیگر و تشکیل یک مجموعه سازه‌ای اگر تراز کف های ساختمان مورد نظر با ساختمان مجاور یکی باشد و تفاوت ارتفاع دو ساختمان کمتر از ۵۰ درصد ارتفاع ساختمان کوتاهتر باشد. نیازی به ایجاد درز انقطاع نیست. ۲-۲-۵- بهسازی اجزای سازه‌ای ساختمان ۱-۲-۲-۵- بهسازی دبوارهای باربر دیوارهای باربر از مهمترین عناصر سازه‌ای در ساختمان های آجری هستند که نقش مهمی در تحمل نیروهای جانبی ناشی از زلزله به عهده دارند. اگر بر اساس روش های ارزیابی دیوار سازه‌ای آسیب‌پذیر شناخته شود. باید یا آن دیوار برداشته شده و با دیوار جدیدی جایگزین گردد و یا مقاومت جانبی آن به نحو مناسبی تامین گردد. ۱-۱-۲-۲-۵- اصلاح اجرای واحدهای بنایی در مواردی که ضعف دیوار ناشی از مقاومت ملات آن باشد می توان از روش ارائه شده در شکل ۷-۵ استفاده کرد.. تا تا تا ی ی ی اس 7 س شکل ۷-۵- اصلاح اجرای آجرچینی و ملات ۲-۱-۲-۲-۵- اصلاح درزهای قائم بین آجرها در صورتی که درزهای قائم بین آجرها از ملات پر نباشد. باید مقاومت برشی درون صفحه و مقاومت خمشی خارج از صفحه دیوار نصف مقادیر دیوار کامل منظور گردد. برای رفع کاستی فوق می توان از جزییات مندرج در شکل ۸-۵ استفاده کرد. برای پرکردن درزها باید از تزریق دوغاب سیمان با ترکیبات رزین استفاده شود که در زیر مراحل خلاصه شده |" اورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه - آماده سازی و برداشتن اندود سطحی و تعربض ترکها در این مرحله سوراخهایی به قطر ۱۲۳/۵ میلیمتر در داخل ترکها ایجاد کرده و لوله‌های کوچک در داخل این سوراخها نکته قابل ذکر در مورد سوراخهای ایجاد شده در دیوار این است که هر چه ترکها باریکتر باشند. این سوراخها متراکم‌تر ۲- تزریق دوغاب سیمان درصد وزنی سیمان استفاده کرد. عمل تزریق از پایین‌ترین لوله شروع می‌شود و تا زمانی که دوغاب یکدست شروع به تزریق انجام می‌شود و به همین نحو ادامه می‌یابد اندود نهایی با نصب یک توری سیمی و ایجاد اندود نهایی برروی آن به مرحله اجرا در می‌آید. اگر ترکها مورب باشند نخست باید با یکی از روشهایی که برای ترکهای خفیف و مختصر ذکر گردید و به دنبال آن با روش کلافهای باریک موضعی که در این قسمت تعریف می‌گردد. تعمیر گردند. در این گونه ترکها اگر تنها روشهای معمولی که برای تعمیر ترکهای جزئی اختصاص یافته‌اند. به کار گرفته شوند. پهنای بزرگ این ترکها یا ترتیب قرار گرفتن انبوه آنهاء انتقال تنش را به میزان قابل اعتمادی اجازه نمی‌دهد. ملات جدید درز قائم و افقی ملات موجود درز افقی برداشت ملات درز قائم شکل ۸-۵- اصلاح هرزه ملات با ملات درزهای فائم ۳-۱-۲-۲-۵- کاهش طول و ارتفاع آزاد دبوار اگر طول و یا ارتفاع دیواربنایی بیش از حد مجاز داده شده در استادارد ۲۸۰۰ ایران باشد. هنگام رخداد زلزله دیوار سیب پذیر بوده و باید طول آزاد آن را با تعبیه پشت بند مناسب و یا کلاف قائم به میزان مجاز کاهش داد. کلاف قائم باید به نحو مناسبی به کلاف‌های افقی و سقف متصل شود (شکل ۹-۵). در شرایطی که ضخامت دیوار از حد مجاز کمتر است باید فاصله افقی پشت بند یا کلاف قائم از نصف ارتفاع دیوار و یا ۱۸۰ سانتیمتر کمتر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ ۶۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ضرورت اتصال مناسب با سقف 8 ۱ 8 ۲5۰۵۵ لس سانتیمتر 5۱۸۰ ] ضرورت اتصال مناسب یا سالوده شکل ۹-۵- کنترل طول غیر مجاز دیوار اگر ارتفاع آزاد دیوار از مقادیر مجاز بیشتر باشد. باید ارتفاع آزاد دیوار را با تعبیه کلاف افقی در آن کاهش داد. فاصله قائم این کلاف باید با کلاف‌های افقی بالا و پایین از ۴ متر تجاوز نکند. این کلاف باید به نحو مناسبی به کلاف‌های قائم کلاف افقی برای کوتاه کردن ارتفاع نالا کلاف قائم برای کاهش طول دیوار ۱ که کت وی نک که لالب انال لاللال( ال بالب ال پبلال_ از ال خ انا رال زا را ا | ۹ ا ۱ 1 ۳ ان ت کبس سس رسک سس سا سا ال ال ال ال ال لالز ال( ی لالز از ال( ال بالال ال ال 5 را لا | (همه ائدازه ها به میلیمتر) ۵ 7۳۵ شکل ۱-۵- یکی از راههای کاهش طول و ارتفاع آزاد دیوارهای باربر ۴-۱-۲-۲-۵- کاهش ابعاد باز شوها کردن آن‌ها این مسئله را برطرف کرد. جزیبات نشان داده شده در شکل ۱۱-۵ یکی از راه حل های رفع این کاستی می -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم - بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۱ دیوار موجود ا. ۰ م 3 یجاد سطح مضرس برای در کیر حداقل ضخامت برای برکردن بازسو ۱۸ / میلگردهای تسلیح ۹ تواند برداشنه سود و گاهی ممکن است برای حفظ شرایط ظاهری شیشه ها پس ول همیپوسانی حداقل ۲۰ سانتیمتر زر برد سمن نصضمی سوند وراخ به عمق و برکردن آن به چسب آپوکسی شکل ۱۱-۵- یکی از راه های کاهش ابعاد بازشوها در مواردیکه دیوار به لحاظ ظرفیت آسیب‌پذیر باشد و یا در حالت کلی‌تر سازه دارای ظرفیت برشی کافی نباشد. می‌توان با استفاده از پوشش بتن مسلح ظرفیت موضعی دیوار و یا ظرفیت کلی سازه را افزایش داد. در این روش مطابق با جزییات نمایش داده شده در شکل ۰۱۳-۵ میلگردهای افقی و قائم روی دیوار قرار داده می‌شود و با استفاده از میلگردهای مهاری به دیوار متصل می‌گردند. سپس یک پوشش بتنی روی دیوار اجرا می‌گردد. بدین منظور لازم است در محل‌های مورد نظر سوراخی در دیوار در عمقی برابر نصف ضخامت دیوار ایجاد گردد. تا میلگردهای مهاری داخل آن قرار بگیرند. به جای میلگرد نیز می‌توان در این روش از شبکه‌های مفتولی از پیش جوش داده شده استفاده نمود. ادامه پیدا کنند. در غیر این صورت ممکن است مود خرابی حاکم در دیوار تقویت شده حرکت گهواره‌ای باشد و پنجه دیوار در اثر نیروهای فشاری زیاد دچار خرد شدگی گردد. پوشش بتن مسلح را می‌توان در یکطرف و یا در هر دو طرف دیوار اجرا نمود. همچنین در دیوارهایی که ترک‌خوردگی در آن‌ها مشاهده می‌شود. می‌توان به صورت موضعی, با برای اجرای روکش بتنی ابتدا باید سطح دیوار برای کار آماده شود و در آن سوراخهایی ایجاد کرده و میلگردهای مهاری در آنها قرار داده شود. آنگاه با چسب اپوکسی رزین دور آنها پر شود تا به دیوار محکم بچسیبد ( فواصل میلگردها در حدود ۵۰۰-۳۰۰ میلی‌متر است). سپس شبکه فولادی آماده شده در محل قرار می‌گیرد و به آرماتورهای کاشته شده در -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ "۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود دیوار بسته می‌شود. مرحله نهایی بتن ریزی یا بتن پاشی می‌باشد. این روش کاملاً در ساختمانهای با ارتفاع کم یا متوسط عملی است. برای اینکه مرکز سختی تغییر نکند و موجب پیچش ساختمان نشود. بهتر است تمام دیوارها تقویت شوند و اگر ممکن نباشد. به طور متقارن تقویت شود. برای جایدهی بتن در محل مورد نظر یکی از روشهای مناسب. بتن‌پاشی (شاتکریت) می‌باشد. در این روش بتن به وسیله دستگاه بتن پاشی با فشار به محل مورد نظر برخورد کرده و شبکه فولادی جوشی با قطر چشمه شبکه فو لادی 1۰ تا 1۵ سانتیفتر میخ های مهاری به قطر ۶ میلیمتر لها : 8 0 0 ۹0 حبببببحبپببببحبببب ۱7 |۱۲ َْببببْبببببببببببل ۱ میلگرد دارای خم به دیوار موحود مهار می‌شود چشمه ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلیمتر ی ی دیوار موجود 1 2 و ۳ ۵۰/17 111171 ند ۴ شبکه همپوشانی برای اتصال به شالوده یا کلاف افقی زیرین طول همپوشانی حداقل ۳۰ سانتیمتر ۶-۱-۲-۲-۵-تقویت دیوار با استفاده از میلگرد یا تسمه ضربدری برای تقویت دیوارها می توان از روش نشان داده شده در شکل ۱۳-۵ استفاده کرد. در این روش ورق های فولادی در چهارگوشه دیوار بوسیله پیج و مهره به دیوار دوخته شده. سپس میلگرد یا تسمه های مورد نظر که معادل ظرفیت کشش قطری دیوار باشند به ورق های فولادی جوش می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۷-۱-۲-۳-۵-تقویت دیوار با استفاده از ورق های کامپوزیت یکی دیگر از روش های تقویت دیوارهای آجری استفاده از ورق های کامپوزیت که معمولا متشکل از الیاف شیشه یا کربن می باشد. استفاده می‌شود. این ورق ها برای افزایش مقاومت برشی دیوار بکار می رود ولی مقاومت حارج از صفحه دیوار نیز بهبود می یابد. برای جزئیات مربوط به نحوه استفاده از آنها می توان به "دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان های نیمه اسکلت موجود" از مجموعه استانداردها و آیین نامه های ساختمانی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی (ض -۱۳۹۲-۶۸۴) مراجعه کرد. همچنین می‌توان مشابه جزییات نمایش داده شده در شکل ۱۳-۵ با استفاده از شبکه فولادی از مفتول ۴ میلیمتری (حداکثر فاصله شبکه ها ۱۰ سانتیمتر) که با یک لایه ملات ماسه سیمان پوشیده شده است. اتصال را تقویت نمود. لازم بولت نمره ۱۶ در غلاف پرشده با چسب اپوکسی شکل ۱۳-۵- یکی از راههای افزایش تراکم دیوارهای باربر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۷۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود ] ۲ سانتیمتری ای کلاف با شبکه فولادی مر ِ ِ فولادی ۳۰ سانتیمتر نی شوم دیوار مصالح بنایی ی ضخامت دبوار +۳۰ سانتیمترع ]| ی شکل ۱۴-۵- انسجام اتصال دیوار با استفاده از میلگرد و صفحه مهاری ۲-۲-۲-۵- بهسازی سقف ۱-۳-۲-۲-۵-کاهش وزن سقف چنانچه سقف به دلیل زیاد بودن وزن آسیب‌پذیر باشد و یا باعث افزایش بار وارده بر سازه و در نتیجه نیروی برشی پایه می‌گردد. می‌توان کف‌سازی موجود را برداشت و به جای آن یک لایه جدید از مصالح سبک اجرا کرد. ۲-۲-۲-۲-۵-انسجام سقف در بیشتر موارد سقف ساختمان‌های بنایی غیرمسلح از نوع طاق ضربی یا سقف جوبی بوده و در بعضی موارد نیز به صورت تیرچه بلوک می‌باشد. سقف‌های از جنس تیرچه بلوک در صورتیکه به خوبی اجرا شده باشند.ء مناسب بوده و از انعطاف پذیر محسوب شده و لازم است با جزییاتی مناسب انسجام کافی در آزها به وجود آورده شود. صفحه فولادی شکل ۱۵-۵- استفاده از بست افقی جهت افزایش انسجام سقف طاق ضربی برای انسجام بخشی سقف های طاق ضربی باید از میلگردهای نمره ۱۴ که به صورت ضربدری و افقی در جهت عمود بر تیرهای سقف اجرا می‌شوند. استفاده کرد (شکل ۱۶-۵). بدین منظور لازم است ابتدا کف سازی در محل‌های مورد نظر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه تراشیده شود و آرماتورها به تیرهای سقف جوش شوند. استفاده از جوش با بعد ۳ میلیمتر کفایت می‌کند. در این روش, به جای استفاده از میلگرد. می‌توان از تسمه‌های به عرض ۲ سانتیمتر و ضحامت ۶ میلیمتر نیز استفاده کرد. مساحت چشمه‌هایی که بدین صورت منسجم می‌شوند باید کمتر از ۲۵ مترمربع باشد. در صورتی که نتوان از روش فوق در صلب نمودن سقف استفاده کرد می‌توان به با تراشیدن اندود زیر سقف و جوش دادن میلگرد یا تسمه های ضربدری در زیر سقف آنرا تقویت کرد. یا با برچیدن کف سازی موجود و اجرای یک لایه بتن مسلح به ضخامت حداقل ۵ سانتی‌متر بر روی تیرها (تبدیل به سقف مرکب) آنرا منسجم ساخت. در دهانه های کناری باید تیرچه های سقف در فواصل ۲ متری ی انتهای تیرها باید در بتن کلاف مدفون شود یا به نحو مناسبی به یکدیگر متصل شو شکل ۱۶-۵- استفاده از میلگرد برای افزایش انسجام سقف طاق ضربی|] ۱62 6 برای ایجاد یکپارچگی در سقف‌های شیبدارء می‌توان ار تسمه یا میلگردهای ضربدی استفاده نمود (مشابه با بند قبل). ستون چوبی یا فولادی برای کمک به انتقال بار نقلی متمرکز ورد شده است. میلگردهای ضربدری تعبیه کلاف های قائم در صورتی که دما باقطر ۱۴ میلیمتر فاصله انها ۵ متر باشد ضروری است شکل ۱۷-۵- نحوه اتصال تیر فرعی به تیر اصلی و انتقال بارثقلی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۳ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود ۴-۲-۲-۲-۷-تقویت بازشو در دال چنانچه دال به لحاظ وجود بازشوهای بزرگ آسیب‌پذیر باشد. می‌توان به عنوان مثال مطابق شکل (۱۸-۵) با کلاف بندی در محیط بازشو این نقص را بر طرف نمود. ی سقف تاق ضربی موجود کلاف فولادی اضافه شده نحوه تقویت سقف تاق ضربی دارای بازشو با استفاده از کلاف فولادی میلگردهای مهاری برای اتصال کلاف جدید به تیرچه موجود بلوک سغالی با سیمانی سقف کلاف بتنی جدید در محل بازشوی سقف غلاف پرشده از چسب اپوکسی نحوه تقویت سقف تیرچه بلوک دارای بازشو با استفاده از کلاف بتنی شکل ۱۸-۵- افزودن کلاف در اطراف بازشوی سقف و جزئیات آن ۳-۲-۲-۵- بهسازی اتصالات ۱-۳-۲-۲-۵- تقویت اتصال دیوارهای باربر متقاطع در صورت عدم وجود کلاف‌های افقی و قائم در محل تقاطع دیوارهای باربر و یا ضعف آن‌هاء می‌توان از کش‌ها و قیدهای موضعی برای تقویت اتصالات استفاده نمود. بدین منظور می‌توان از با استفاده از یک صفحه مهاری و میلگردهای با قطر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۱۳۰ هه لا را لپ ۲۰۰۷۷۵۷۴۵۰۴ تسمه ی ۹ (همه ائدازه ها به میلیمتر) شکل ۱۹-۵- انسجام اتصال دبوار با استفاده از میلگرد و صفحه مهاری ۲-۳-۲-۲-۵- تقویت اتصال بین دبوارهای باربر و سقف از جمله بخش‌های بسیار آسیب‌پذیر در عموم سازه‌های بنایی؛ عدم وجود اتصال مناسب بین دیوار 9 سقف می‌باشد. در چنین شرایطی, در هنگام وقوع زلزله اتصال بین دیوار و سقف به سرعت از بین رفته و سقف فرو خواهد ریخت و جان صورتیکه اتصال سقف به دیوار آسیب‌پذیر باشد. می‌توان با افزودن اتصالات فلزی بین دیوار و سقف. ضمن تقویت اتصال, ظرفیت انتقال نیروی برشی از سقف به دیوار را افزایش داد. بدین منظور می‌توان از میل مهار و یا گل میخ استفاده نمود. جزییات نمونه اتصال سقف به دیوار به وسیله مهار فولادی در شکل ۲۰-۵ نشان داده شده است. 7 |۱1 1 1 ا*ب* م و ۱ یا از [ 7 موجود 5 ۵ ۴ سوراخ ۱:۳۱ دمح یدز تخی و۳۳ (همه ائدازه ها به میلیمتر) شکل ۲۰-۵- جزبیات اتصال دیوار باربر به سقف تاق ضربی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ ۷۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۳-۳-۲-۲-۵- تقویت اتصال بین دبوارهای غیرسازه‌ای با سازه‌ای برای تقویت اتصالات دیوارهای غیرسازه‌ای به دیوارهای سازه‌ای و یا به یکدیگر می‌توان مطابق با جزییات نمایش داده شده در شکل ۲۱-۵ از نبشی به صورت موضعی (با حداقل ۲ برابر ضخامت دیوار غیر باربر) و یا در تمام ارتفاع دیوار به عنوان کلاف قائم استفاده کرد. سای .۲اه 0 ۹ ۱ 10 ۳ سیون 0 (همه ائدازه ها به میلیمتر) . ی شکل ۳۱-۵- پلان جزییات اتصال دیوار سازه‌ای به غیر سازه‌ای ۴-۲-۲-۵- بهسازی سیستم کلاف (اصلاح سیستم کلاف‌بندی) اگر ساختمان فاقد کلاف‌بندی باشد یا دارای کلاف بندی است که الزامات استادارد ۲۸۰۰ ایران را برآورده نمی کند. شده اند. سیستم کلاف‌بندی به ساختمان اضافه شود. سیستم کلاف‌بندی می‌تواند به صورت فولادی و یا بتنی باشد. بمنظور بهسازی ساختمانهای موجود. کلاف های فولادی به لحاظ اجرا آسان تر است. حداقل سطح مقطع کلاف های فولادی ۱۰ سانتیمتر مربع می باشد. کلاف های قائم در نقاط تقاطع دیوارها و یا امتداد دیوار با فاصله حداکتر ۵ متر از یکدیگر باید به نحو مناسبی به کلاف پی و کلاف افقی طبقه متصل گردد. کلافهای افقی باید در هر تراز به نحو مناسبی به یکدیگر متصل بوده و یک شبکه پیوسته فولادی را تشکیل دهد. همچنین کلاف های افقی و قائم باید به خوبی به ۱-۴-۲-۲-۵- تعبیه کلاف افقی در صورت عدم وجود کلاف‌بندی افقی در سازه مورد بررسی می‌توان با یکی از روش‌های زیر و یا هر روش استاندارد دیگری در سازه کلاف افقی تعبیه نمود. کلاف‌های افقی را می‌توان در تمام قسمت‌هایی که در این دستورالعمل لازم -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه باشد. مگر در دیوارهای خارجی که می‌توان عرض کلاف را تا ۱۲ سانتیمتر کمتر از دیوار اختیار کرد. در دیوارهای اطراف اتاق‌های با طول کمتر از ۵ مترء اجرای کلاف افقی در سطح خارجی دیوار کافی است. در صورتیکه سقف از دال بتن درگاه کمتر از ۰ میلیمتر باشد. نیازی به اجرای کلاف در بالای نعل در گاه نبوده و اجرای آن در تراز سقف کفایت می‌کند. ساخت کلاف‌های افقی در تراز کرسی چینی لازم نیست مگر اینکه ارتفاع کرسی چینی از زیر شالوده بیش از ۰ میلیمتر باشد. به منظور تامین انسجام ساختمان و اتصال دیوارهای موجود می‌توان از پروفیل‌های فولادی معادل تیرآهن نمره ۱۰ استفاده کرد. مشروط بر آنکه کلاف فولادی با سقف به خوبی متصل شده و همچنین این کلاف‌ها به همچنین برای اجرای کلاف افقی در تراز سقف می‌توان مطابق با شکل ۲۲-۵ از دو نبشی ۱۹۹۳۱۹۰۲۱۰] در بالا و پایین تیرهای طاق ضربی استفاده کرد. این پروفیل‌ها در فواصل ۵۰ سانتیمتر باید توسط میلگردمهاری به دیوار متصل 7/7 ۳ شکل ۲۲-۵- احداث کلاف افقی و نحوه اتصال آن به سقف طاق ضربی و دیوار باربر در مورد سقف های تیرچه-بلوک نیز می توان می‌توان مطابق با شکل ۲۳-۵ از دو نبشی 100100710 در بالا و پایین تیرچه ها به عنوان کلاف افقی استفاده کرد. این پروفیل‌ها در فواصل ۵۶ سانتیمتر باید توسط میلگردمهاری به دیوار -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۷۶ دستورالعمل ارزیابی و بهساز ی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود متصل گردد. در وجه دیگر دیوار نیز در صورتیکه سقف وجود نداشته باشد باید ورقی به عرض ۱*۰ میلیمتر و ضخامت ۳ میلیمتر برای نصب میل مهارها استفاده کرد. پروفیل‌های کلاف باید توسط جوش به تیرها متصل گردد. ۳۳۰ کی ی ۵ ِ ۸ 0۳ سد رز ور و .7-۲۲ ات مت تا مس چم هس ۳0 چا کل چات اددجم ] ۳ مر ۱۰ »2 ۱6 ۱۰۰ 8 با 1 با 6 ۲۱۲ 0۱۲۵۵۰۰ سم شکل ۲۳-۵- احداث کلاف افقی و نحوه اتصال آن به سقف تیرچه بلوک و دیوار باربر ۲-۴-۲-۲-۵- تعبیه کلاف قانُم در محل تقاطع گوشه یا میانی دیوارها باید از کلاف قائم مطابق با جزییات نمایش داده شده در شکل ۲۴-۵ از نبشی نمره*۱ (*۱۰ ۱۳۹۴۱۰۹۰ با) استفاده کرد. برای تقاطع گوشه نیز از همین جزئیات می توان استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۱۱۳۰۰ ۱ 17 ۳۰۰۷۵۷ ۴)۵(۵۰۰ شکل ۲۴-۵- اجرای کلاف قائم در محل تقاطع دیوارها با استفاده از نبشی ۳-۴-۲-۲-۵- اجرای کلاف قائم در وسط دیوارها در وسط دیوار می‌توان کلاف قائم را مطابق با جزییات نمایش داده شده در شکل ۲۵-۵ اجرا کرد. همانطوریکه مشاهده می‌شود در این حالت ورق‌های به عرض ۱۶*۶ میلیمتر و ضخامت ۵ میلیمتر در دو طرف دیوار قرار گرفته که توسط میلگرد به یکدیگر متصل می‌شوند. لازم است این ورق‌ها در فواصل حداقل ۵۰ سانتیمتر اجرا شوند. بدین منظور لازم است در دیوار در فواصل مورد نیاز سوراخ‌هایی ایجاد شود که میلگردها از آن عبور کند. لازم است سوراخ ها پس از قرار دادن میلگرد. با استفاده از گروت و یا ملات پر شوند. در دیوارهایی که فقط از یک طرف دسترسی به آنها وجود دارد. می‌توان با استفاده از نبشی مطابق با جزییات نمایش داده شده در شکل ۲۶-۵ دیوار را منسجم نمود. ۸ ۸ ۱ 9 1 ۹ ۲ 011 ۱8209 ۹ شکل ۲۳۵-۵- اجرای کلاف قائم در وسط دیوارها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ ۷۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۱۳۱۱۳۳۰ ۹ 7 ۴ هن یه ار ۲ ۱ ۳ 3 دوغاب فلیظ تا مجاهت شکل ۲۶-۵- اجرای کلاف قائم در برای دیوار مجاور به دیوار همسایه ۴-۴-۲-۲-۵- اجرای کلاف قائم در گوشه دیوارها جهت اجرای کلاف فائم در گوشه دیوارها می‌توان از جزییات نمایش داده شده در شکل ۲۷-۵ استفاده نمود. نت ار | | لا ۹ را 1 ال اس 1 ۱ 7 شش )07 لاملا 0 ال رم الا ۲۱۳۰ سس ]| لا[ 1 : را ا 3 ۲۷۷۰۵۵۱۳۰۵۷ ۲۰۰۷۵۷۴۵۰۰۴۲ تسمه شکل ۲۷-۵- اجرای کلاف قائم در وسط دبوارها ۵-۲-۲-۵- تقویت پی بعد از تقویت دیوار به دلیل انتقال نیروی بیشتری از آن به پی» باید پی را تقویت کرد. در شکل ۲۸-۵ تقویت پی دو دیوار که به ترتیب از یک طرف و دو طرف تقویت شده اند نشان داده شده است. برای حالتی که یک طرف دیوار تقویت شده ابتدا با ایجاد سوراخی به عمق حداقل نصف ضخامت دیوار میلگردمهاری به قطر ۶ تا ۸ میلیمتر در آن قرار داده می‌شود و9 داخل سوراخ با چسب اپوکسی 5 بتن منیسط شونده پر می‌شود. اگر دیوار از دو طرف تقویت شده باشد. میلگرد مهاری می تواند از داخل سوراخ عبورداده شده و از طرف دیگر بیرون رود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه شبکه فولادی بر روی و که ۵ ی موجه بت بت هه هه زر ار هر در در ار ان روش دیگری برای تقویت پی دوطرفه روش دیگری برای تقویت پی یکطرفه شکل ۲۸-۵- تقویت پی برای دیوارهای تقویت شده ۳-۲-۵- بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۱-۳-۲-۵- تقویت جان‌پناه ارتفاع جان پناه اطراف بامها و بالکنها از کف تمام شده در صورتی که ضخامت دیواره آن *۱ و یا ۲۰ سانتی‌متر باشد. نباید به ترتیب از ۵۰ و ۹۰ سانتی‌متر تجاوز نماید و در صورت تجاوز ارتفاع از حدود فوق‌الذ کرء جان پناه آسیب‌پذیر بوده و باید به وسیله عناصر قائم فولادی یا بتن مسلح نگهداری شده و در کف بام یا بالکن گیردار شود. می‌توان با جزییاتی مشابه با جزییات نمایش داده شده در شکل ۲۹-۵ و ۳۰-۵ جان پناه را دربرابر فروریختگی در هنگام وقوع زلزله» تقویت کرد. برای کنترل ارتفاع دودکش ها نیز اگر ضخامت دیواره آن ۱۰ و یا ۲۰ سانتی‌متر باشد. نباید به ترتیب از *۵ و ۹۰ سانتی‌متر تجاوز نماید و در صورت تجاوز ارتفاع از حدود فوق‌الذ کر دودکش آسیب‌پذیر است و پاید به وسیله عناصر قائم فولادی یا بتن مسلح نگهداری شده و در کف بام گیردار شود. می‌توان با جزییاتی مشابه با جزییات نمایش داده شده در شکل ۳۱-۵ دودکش را دربرابر فروریختگی در هنگام وقوع زلزله. تقویت کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ ۸۰ دستورالعملارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود شکل ۲۹-۵ - تقویت جان پناه بام با استفاده از نبشی کشی ۰ ۰ ۵ 7 ای ری مر یر تن ماه سل ۳۲۲۰ 6 مر مر مر رِ گر گر گر ۹ 5 / ماه را یر را سح برداشت بش سیک ۷ شکل ۳۰-۵ - تقویت جان پناه بام با استفاده سیستم مهاری ۲-۳-۲-۵- تقویت دودکش برای کنترل ارتفاع دودکش ها نیز اگر ضخامت دیواره آن ۱۰ و یا ۲۰ سانتی‌متر باشد. نباید به ترتیب از ۵۰و ۹۰ سانتی‌متر تجاوز نماید و در صورت تجاوز ارتفاع از حدود فوق‌الذکر» دودکش آسیب‌پذیر است و باید به وسیله عناصر قائم فولادی یا بتن مسلح نگهداری شده و در کف بام گیردار شود. می‌توان با جزییاتی مشابه با جزییات نمایش داده شده در شکل ۳۱-۵ دودکش را دربرابر فروریختگی در هنگام وقوع زلزله تقویت کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ فصل پنجم- بهسازی ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۸ نمشی در تمام ارتفاع 9 اس 7 نسمه فولادی ۶ میلیمتری در هر ۵۰ سانتیمتر ۳-۳-۲-۵- بهسازی تیغه ها اگر دیوارهای غیرسازه‌ای یا تیغه ها از بالا و یا از لبه خود آزاد باشد باید آنها را مانند شکل ۵(-۳۲- الف) با (۲۳-۵-ب) به کمک کلاف های افقی و قائم تقویت کرد. ۱ دیوار غیر سازه‌ای کلاف افقی و قائه کح دیوار غیر سازه‌ای در کف و سقف یوار غیر شکل ۳۲-۵- مهار دیبوارهای غیر سازه‌ای (تیغه ها) ۳-۳-۲-۵- بهسازی نما (تعنیه قید برای عناصر نماکاری) اگر قیدهای موجود بین عناصر نماکاری و دیوار اصلی کافی نباشد. هنگام وقوع زلزله بر اثر حرکات برون صفحه‌ای دیوار. این عناصر ممکن است که از دیوار جدا شده و افتادن تکه‌های آن باعث آسیب رسانی به جان افراد شود. در رفع مسأله فوق باید به وسیله قیودی, عناصر نما کاری را به دیوار اصلی متصل کرد. شکل ۳۳-۵ یک نوع مهاربندی عناصر نمای دیوار را نشان می‌دهد. این مهارها باید در هر دو جهت( افقی و قائم ) در فواصل معین اجرا شوند. این -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود مهارها میله‌هایی هستند که در مکانهایی که قبلاً سوراخ شده است. قرار می‌گیرند و از دو طرف به وسیله صفحه کوچک فولادی به عنوان واشر و مهره‌ها نگهداری می‌شوند. سوراح بر شده از چسب اپوکسی اس سا انواع پیچ های مهاری با قطر ۶ تا ۲۰ میلیمتر شکل ۳۳-۵- مقید کردن عناصر نما کاری -------- صفحهٔ بعد -------- بوارهای آجری با -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل ششم- روش طراحی دیوارهای آجری با پوشش بتن مسلح ۱-۶ مقدمه در این فصل روش تحلیل و طراحی دیوارهایی که به روش شاتکریت یکطرفه و دو طرفه تقویت شده باشند آرائه شده است. در این روش دیوار آجری و پوشش بتن مسلح (لایه تقویت) به صورت فنرهای موازی در نظر گرفته شده و بر رفتار کلی نمونه تقویت شده را بدست می‌دهد. صحت روش ارائه شده در مقایسه با نتایج آزمایشگاهی در پیوست ۴ آورده شده است. برای تعیین منحنی رفتاری دیوار تقویت شده مراحل زیر باید انجام شود. الف- بدست آوردن منحنی رفتاری لایه تقویت پس از تعیین ظرفیت. سختی محوری» سختی خمشی و برشی آن. ج- تعیین منحنی رفتاری کلی دیوار برای تحلیل غیرخطی. شکل ۱-۶- مقطع دیوار یکطرف تقویت شده با پوشش بتن مسلح ۳-۶ تعیین منحنی رفتاری پوشش بتن‌مسلح (لایه تقوبت) منحنی رفتاری لایه تقویت تحت تاثیر رفتار خمشی و برشی آن است که برای بدست آوردن آن باید منحنی رفتار خمشی و منحنی رفتار برشی به طور جداگانه و بشرح زیر تعیین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۳ دس رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱-۲-۶ سختی جانبی مقدار سختی جانبی (خمشی-برشی) لایه تقویت از رابطه ۱-۶ محاسبه شود. ی 1 مقدار(11) متناسب با شرایط مرزی دیوار در نظرگرفته شود. اگر دیوار در پایین‌گیردار و در بالا آزاد باشد مقدار آن ۳ و اگر در بالا و پایین گیردار باشد مقدار آن ۱۲ خواهد بود. در این رابطه: : ارتفاع موثر دیوار ۰ : سطح مقطع برشی لایه تقویت + : ممان اینرسی مقطع کل ترک نخورده لایه تقویت مم]: ضریب ارتجاعی بتن لایه تقویت که برابر است با ./ //۴۷۰۰۰- .7 مت : مدول برشی لایه تقویت ضریب تبدیل مقاومت بتن برای بتن پوشش به روش دستی برابر با ۰/۸۵ ۳-۲-۶ نعیین ظرفیت محوری, خمشی و برشی برای بدست آوردن ظرفیت لایه تقویت باید مراحل زیر انجام شود. ۱-۳-۲-۶ نیروی محوری سهم نیروی محوری ناشی از بارهای زنده موثر لایه‌تقویت براساس نسبت سختی آن به مجموع سختی دیوارأجری و لایه ۳4 1 1 (۳-۶) ری هیک در این روابط: ۳ نیروی محوری ناشی از بارهای تقلی بار محوری وارده به لایه تقویت (۷/) : ضریب ارتجاعی دیوار آجری -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ فصل ششم- روش طراحی دیوارهای آجری با پوشش بتن مسلح ۸۷ : سطح مقطع دیوار آجری مقاومت نمونه بتنی لایه تقویت ۲-۲-۲-۶ لنگرخمشی برای بدست آوردن لنگرخمشی لایه تقویت باید مراحل زیر انجام شود. ۱- عمق محورخنتی (ع) اندکی کمتر از نصف طول دیوار فرض‌شود. ۲- مقدارطول مستطیل معادل ویتنی(0) را از رابطه۴-۶ محاسبه‌کرده و مقدار نیروی‌فشاری وارده به بتن از رابطه ۵-۶ (۴-۶) 0 عع 0 (۵-۶) ۵/ ۰/۸۵2 ۲ ۳- با استفاده از روابط ۶-۶ ۷-۶ و ۸-۶ مقدار نیروی کششی و فشاری هر یک از میلگردهای خمشی محاسبه شود. اگر عمق محورختثی بزرگتر یا مساوی طول‌مستطیل‌معادل‌ویتنی(0) باشد. مقدار نیروی میلگرد از رابطه ۷-۶ و اگر کوچکتر از این مقدار شود باید از رابطه ۸-۶ محاسبه شود. (۶-ع 5 (گ 80 رح بل کب (۷-۶) باه ۳ (۸-۶) ب(/ ۰/۸۵2 /) ۶ ۳ ۴- با توجه به شرایط تعادل و استفاده از رابطه دوگانه ۹-۶ مقدار لنگرمقطع تعیین شود. اگر شرایط تعادل برقرار نشود. ۳ مه گر 5 + جک گام مد - 1 ۲ ۳۲ ۳-۲-۲-۶- ظرفیت برشی ۱- پس از تعیین لنگرخمشی مقدار نیروی‌برشی وارد به لایه پوشش بتنی مسلح از رابطه ۱۰-۶ محاسبه‌شود. در این رابطه /.1/ ارتفاع دیوار می‌باشد. (۱۰-۶) ۷۰ - ۳ 1 اگر بالا و پایین دیوار یا پایه گیردار باشد مقدار ۸ برابر با ۲ و اگر در پایین گیردار باشد برابر با ۱ منظور می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۲- ظرفیت برشی لایه تقویت (پوشش بتن‌مسلح) که شامل سهم بتن و سهم میلگردها است به ترتیب از رابطه ۱۱-۶ ۷-14 )۱۱-۶( ی ۱۷ : 8 )۱۲-۶( 2 ۸7 در این رابطه ,./ سطح مقطع میلگردهای برشی و با طول دیوار است. ۳- حاصلجمع این دوه ظرفیت برشی لایه پوشش بتنی(۷۲) از رابطه ۳-۶اتعیین شود. (۱۳-۶) ۷+ ۷-۷ ۴- کوچکترین دو مقدار (۷۱) و (۷۲) به عنوان ظرفیت برشی لایه تقویت (ء۷۰) اختیار شود (رابطه ۱۴-۶). ۷-۱1) ]۱۴-۶( (۱۵-۶) سس ]۳/۶۶ در این روابط: مساحت میلگردهای تحت کشش (۱۱۱۱۱۱) 4+ مساحت میلگردهای تحت فشار (۱(1/۱1) »): ضخامت لایه پوشش (۱1۱۸1۱) مه طول لایه پوشش (۱۱۸1) : مقاومت فشاری بتن پوشش (۸/1۳0) ۲- با دراختیارداشتن مقادیر فوقء منحنی شکل ۲-۶ ترسیم می‌شود. مقدار تغییرمکان متناظر با نقطه 13 براساس سختی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل ششم- روش طراحی دیوارهای آجری با پوشش بتن مسلح ۸۹ محاسبه شده در بند ۱-۲-۶ بدست می‌آید. لازم به‌ذکر است که مقدار ,2 دربرش, برابر با نیروی برشی ۱/| دررابطه ۹-۶ جدول ۱-۶- جدول تعیین عوامل رفتار غیرخطی و لایه بتن مسلح و معیار پذبرش لایه تقویت (در خمش) بط لاید ند یم لد جابجایی غیرخطی ری 9 رس هه نسبت مقاومت مانده ۸-077 میلیمتر) (راد یان) نسبت (۱) نسبت (۲) سطح عملکرد ۳ ۲ 1 [۵ 6 ایمنی جانی آستانه فروریزش 1۱ ۳* /۹/۹۹۸ بر ۰۱۹۱۵ 1 ۲/ ۰1۹۸/۹/۹۴ 5/۱ 2۶ م7 ۰۱۰۰۶ ۰/۰۱۰ ۳ رم7/ ‎٩/۹۹۴‏ زی7/ ۰/۰۰۶ (۸ ۵ ۳ ی ۳ 1 ۵ 7۹ ۳۵ را ۲ ۳ ۰.۳ اه ۶> رم7/ ‎٩/۹۹۲‏ م7 ۰/۰۰۴ 7 رم7/ ‎٩/۹۹۱‏ رم7/ ‎٩/۹۹۲ 0 0 س موه 5 ۱ ی ۳ 3 )1 ۸ ۵ تغییر مکان بالای لایه تقویت شکل ۲-۶ رفتار غیرخطی . منحنی برش -تغیبرمکان لایه تقویت در خمش ۴-۲-۶- تعیین منحنی ظرفیت در رفتار برشی ۱- با رجوع به جدول ۲-۶ مقادیر 4 2 و » استخراج شود. ۲- با در اختیار داشتن مقادیر فوق. منحنی شکل ۲-۶ ترسیم شود. لازم به ذکر است که مقدار تغییرمکان نسبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۹۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود جدول ۶- ۲- تعیین عوامل رفتار غیرخطی و معیار پذیرش لابه تقویت (در برش) مانده سطح عملکرد 4 ‌ بهره‌برداری ایمنی جانی آستانه فروریزش ی ۳/7 پا ۰/۴ ۴7 ۰/۶۰۲ ده شکل ۳-۶ - منحنی رفتار غیرخطی لابه تقویت براساس تغییرمکان نسبی ۵-۲-۶ منحنی رفتاری لایه تقوبت برای بدست آوردن منحنی رفتاری لایه تقویت باید با ترسیم منحنی‌های ظرفیت برشی ناشی از خمش و برش در یک دستگاه. به ازای هر تغییرمکان یکسان از این دو منحنی, مقاومت‌کمتر اختیار شود. شکل ۴-۶ وضعیت عمومی منحنی رفتاری لایه تقویت را نشان می‌دهد. ۵۸ تغییر مکان بالای لایه تقویت ۳-۶- تعیین منحنی رفتاری دیوارآجری آوردن منحنی رفتاری دیوار آجری ابتدا باید سهم نیروی محوری و سختی جانبی آن و سپس منحنی رفتاری آن را بشرح زیر بدست آورد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ فصل ششم- روش طراحی دیوارهای آجری با پوشش بتن مسلح ۱-۳-۶ سختی جانبی ۱- مقدار سختی جانبی (خمشی-برشی) دیوار آجری از رابطه ۱۷-۶ محاسبه شود. (۷-۶ ۱ ۳ و۶ 1 / 17 گرا ما1 مقدار متناسب با شرایط مرزی دیوار در نظرگرفته شود. اگر دیوار در پایین گیردار و در بالا آزاد باشد مقدار آن ۳ و اگر در بالا و پایین گیردار باشد مقدار آن ۱۲ خواهد بود. در این رابطه: ممان اینرسی مقطع کل ترک نخورده لایه تقویت : مدول برشی لایه تقویت ۲-۳-۶- تعیین ظرفیت دیوار آجری برای بدست اوردن ظرفیت دیوار اجری باید مراحل ربر انجام شود. ۱-۳-۳-۶ نیروی محوری سهم نیروی محوری دیوار آجری براساس نسبت سختی آن به مجموع سختی دیوار آجری و لایه تقویت از رابطه ۱۸-۶ 4 ۲-۲-۳-۶- ظرفیت جانبی برای بدست آوردن ظرفیت جانبی دیوار آجری باید مراحل زیر انجام شود. 7 (۱۹-۶) (ک) ۶۰/۹۵ ۱ و0 1/» ۲- مقدار مقاومت جانبی دیوار برای ظرفیت لغزش برشی ,راز رابطه ۲۰-۶ محاسبه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ ۹۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود ۹ ) ۲ + ,۰/۷۵)/۷ (۰-۶ ۲( 4 کم سس مس 7 4 اس 7 1 7 0 ۳- مقاومت جانبی مورد انتظار دیوار آجری در اثر اصطکاک که در رابطه ۲۰-۶ مندرج است از رابطه ۲۱-۶ محاسبه شود. ک ۰/۷۵ (۱-۶ ۲( 1 اج بر ۷ 7 ۶ ۱/۵ در این روابط: 1 مساحت سطح مقطع دیوار مساحت سطح مقطع دیوار ملات 0 : ضریبی است متناسب با شرایط مرزی دیوار که اگر دیوار در پایین‌گیردار و در بالا آزاد باشد مقدار آن ۵ و اگر در کرانه پایین مقاومت برشی آجرکاری ضریبی است مربوط به نوع دیوارچینی که اگر دیوار به صورت تک آجره چیده شود برابر ۱ و برای دیوارهای با ضخامت دو آجر ۳ بیش از آن باشد برابر ۰/۵ در نظر گرفته شود. کرانه پایین مقاومت برشی درز ملات که برای محاسبه ,,, باید مقادیر آن از ۰/۶۹ مگاپاسکال کمتر باشد. مقاومت لغزش اصطکاکی دیوار ۱- مقادیر مقاومت جانبی بر اثر مقاومت خردشدگی‌پنجه که مبین رفتار نیرو-کنترل دیوار آجری است از رابطه ۲۲-۶ : 7 (۲۲-۶) هکس سس |0۳ > ملع(0 ۰/۷1 1 1 در این رابطه: مقاومت خرد شدگی فشاری پنجه دیوار و جرز تنش فشاری محوری ناشی از بارهای تقلی کرانه پایین مقاومت فشاری واحد آجرکاری -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ فصل ششم- روش طراحی دیوارهای آجری با پوشش بتن مسلح ۳-۳۶- مود خرابی 9 مقاومت د یوار مود خرابی حاکم براساس کمترین مقادیر مقاومت جانبی بلند شدگی .ء لغزش برشی ,۲ و خردشدگی پنجه در فشار تعیین شود. در دو مود اول رفتار دیوارأجری تغییرشکل-کنترل و در مود سوم نیرو-کنترل ارزیابی شود. ۴-۳-۶ منحنی رفتار دیوار آجری منحنی رفتار دیوار آجری تحت اثر مود گسیختگی قرار دارد. بر این اساس با توجه به مودهای بند ۲-۳-۶ دو مورد زیر ۱- برای رفتار تغییرشکل-کنترل دیوار آجری مقادیر 4 6 و » براساس مود حاکم مطابق جدول ۳-۶ تعیین شود. ۲- براساس مقادیر فوق. منحنی رفتار تغییرشکل-کنترل دیوار آجری ترسیم شود. لازم به ذکر است که تغییرمکان متناظر با نقطه 3[ براساس سختی محاسبه شده در بند ۱-۳-۶ به‌دست می‌آید (شکل ۵-۶-الف). رفتار نیرو کنترل دیوار آجری (بند ۲ بخش ۱-۳-۶) مطابق شکل۵-۶-ب بدست می‌آید. لازم به ذکر است که مقدار ,0. ظرفیت برشی ناشی جدول ۳-۶- تعیین رفتار غیرخطی دیوار آجری و معیار پذیرش آن رفتار ساختمان َ ّ 0 اعضای اصلی اعضای غیر اصلی ترش ۶ س م۸ 17۶ ار رم م۸ ۸,71 بلند شدگی (حر کت گهواره‌ای) ۳ ی 7 س 7۸ 1 7۳ ال ۰/۳ ال و۶/, للم/۰ را از رابطه (۲۱-۴) محاسبه شود ۵ تغییر مکان در تراز بالای دیوارا جری ۵ تغییر مکان در تراز بالای دیوارجری الف- منحنی رفتاری تغبیرشکل-کنترل ب- منحنی رفتاری نیرو- کنترل شکل ۵-۶- رفتار غیرخطی دیوار آجری براساس تغییرمکان نسبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۳/۵ ۹۴ دستو رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۱- منحنی رفتاری لایه‌تفویت (شکل ۳-۶) و منحنی رفتاری دیوارآجری (رشکل ۵-۶ الف با ب) در یک دستگاه ترسیم به ازای تغییرمکان یکسان در هر نقطه از این دو منحنی, مجموع مقاومت‌های نظبر به عنوان مقاومت جانبی دیوار تقویت 0 شکل ۶-۶- وضعیت عمومی رفتار غیرخطی دبوار آجری براساس تغییرمکان نسبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ علائم ۸ :نسبت شتاب مبنای طرح (نسبت شتاب زلزله به شتاب ثقل ع) مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران : 0 :مجموع دو سطح آجر در درزهای افقی بالا و پائین» (میلیمترمربع) 0 :مساحت دیوارء (میلیمترمربع) 10 : مساحت خالص دیوار دارای ملات. (میلیمترمربع) :سطح مقطع برشی دیوارء (میلیمترمربع) 8 . : ضریب بازتاب ساختمان :مقاومت چسبندگی برشی بین آجر و ملات. مگاپاسکال (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۱ . :ضریب تصحیح برای اعمال تغییرمکان‌های غیرارتجاعی ساختمان ۲ :اثرات کاهش سختی و مقاومت دیوارها + . :برای اعمال اثرات ۵ - ۳ با رفتار غیرخطی مصالح و اثر آن بر تغییرمکان ساختمان : ضریب زلزله :شاخص خسارت ساختمان :شاخص خسارت مربوط به اسناد و مدارک فنی ۲۶ :شاخص خسارت مربوط به نمای ساختمان + :شاخص خسارت مربوط به اعضای غیر سازه‌ای ۶ : شاخص خسارت مربوط به فرسودگی ساختمان 7۸۵ :شاخص خسارت مربوط به مصالح بکار رفته در ساختمان :شاخص خسارت مربوط به عوامل تشدید کننده ,7 :شاخص خسارت مربوط به تعداد ساکنین 7 :شاخص خسارت مربوط به عمر ساختمان + : شاخص خسارت مربوط به زمین لغزش ۶ : شاخص خسارت مربوط به سطح آب زیر زیمنی : شاخص خسارت مربوط به ارتفاع ساختمان از تراز پایه ۶ :شاخص خسارت مربوط به فاصله از گسل و : شاخص خسارت مربوط به لرزه خیزی منطقه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ بر :شاخص خسارت مربوط به مشخصات خاک ۴ : شاخص خسارت مربوط به روانگرایی در : شاخص خسارت مربوط به شیب زمین «رع12 :شاخص خسارت مربوط به نشست پی :شاخص خسارت ناشی از عوامل سازه‌ای 1 : شاخص خسارت مربوط سیستم باربر ۲ :شاخص خسارت مربوط به نا منظمی . 1 : شاخص خسارت مربوط به اتصالات ۶ : شاخص خسارت مربوط به سیستم سازه‌ای 1۵ : شاخص خسارت مربوط به ستون یا جرز کوتاه ۶ : شاخص خسارت مربوط به فاصله بین دو ساختمان ۸ . : مدول ارتجاعی آجرء (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۳ :مدول ارتجاعی آجرکاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) :مدول ارتجاعی پوشش بتن مسلح یا لایه تقویت (نیوتن بر میلیمتر مربع) :تنش فشاری محوری ناشی از پارهای ثقلی بر طبق ترکیب با ۰/۹0 * م0 (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۳ : کرانه پایین مقاومت کششی نمونه قطری واحد آجر کاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) 4 : کرانه پایین مقاومت کشش قطری (نیوتن بر میلیمتر مربع) . : مقاومت فشاری ملات (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۳ : کرانه پایین مقاومت/ فشاری مشخصه ۲۸ روز آجرکاری» (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۳ : کرانه پایین مقاومت برشی آجر کاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) دای : مقاومت کششی آجر در خمش ۳ : کرانه پایین مقاومت کششی منشور خمشی واحد آجرکاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) :نیروی جانبی در تراز طبقه | ۳ :مدول برشی آجرکاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) 7 ا:ارتفاع ساختمان از تراز پایه تا بالاترین تراز -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ عم ۷ ۰/۸۸ : ارتفاع موثر دیوار :ارتفاع تراز [ از تراز پایه 1 :ضریب اهمیت ساختمان :ممان اینرسی مقطع ترک نخورده دیوار [ . :ضریب مربوط به کاهش بار و رفتار عضو . : سختی دیوارهای سازه‌ای : سختی دیوارها یا جرزها :طول دیوار یا جرز : طول نمونه قطری آجرکاری (میلیمتر) 1 : ضریب اصلاح بر اساس رفتار غیرخطی عضو سازه‌ای :لنگر اعمالی منشور آجرکاری بر : تعداد طبقات ساختمان 2۲ . :فشار جک در آزمایش درجا تعیین مقاومت فشاری آجرکاری : کرانه پایین مقاومت فشاری واحد آجرکاری ۵ . : بارمرده اعمالی بر روی دیوار (کیلونیوتن) :نیروی اعمالی در مسیر قطر نمونه ۳۶ : نیروی فشاری ناشی از بارهای ثقلی وارده به دیوار یا جرز از ترکیب بارها در رابطه (۱-۴) 7 : مقاومت مورد استفاده برای تلاشهای نیرو کنترل 4 : مقاومت مورد استفاده برای تلاشهای تغییرشکل کنترل 2 : بارهای مرده طراحی 5 . : تلاش‌های ناشی از نیروی زلزله 6 : تلاش‌های ناشی از بارهای ثقلی 0 : تلاش طراحی نیرو -کنترل (نیروهای ناشی از بارهای ثقلی و زلزله) 7 : تلاش طراحی تغییرشکل-کنترل (نیروهای ناشی از بارهای ثقلی و زلزله) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۵ ۹۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود : ضریب رفتار ساختمان :مقاومت آجرکاری در ازمایش تعیین مقاومت برشی ۵ :مدول مقطع واحدآجرکاری 2۵ :شتاب طیفی به‌ازای زمان تناوب اصلی ] : ضخامت نمونه قطری آجرکاری, میلیمتر 7 :زمان تناوب اصلی ساختمان : زمان تناوب مشترک بین دو ناحیه شتاب تابت و سرعت ثابت ۷ : کرانه پایین مفاومت برشی . : مقاومت برشی آجرکاری» مگاپاسکال (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۷ :تنش برشی ملات در آزمایش مقاومت برشی آجرکاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۳ :تنش برشی ملات (نیوتن بر میلیمتر مربع) 1 , :کرانه پایین مقاومت برشی درز ملات مقدار آن از ۰/۶۹ کمتر باشد (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۶ : کرانه پایین مقاومت اصطکاکی آجرکاری (نیوتن بر میلیمتر مربع) ۸ :مقاومت لغزش اصطکاکی دیوار یا جرز (نیوتن یا کیلونیوتن) : کرانه پایین مقاومت جانبی دیوارها و جرزها (نیوتن یا کیلونیوتن) ۶ . :مقاومت مورد انتظار بلندشدگی جرزها یا پایه ها (نیوتن یا کیلونیوتن) : کرانه پایین مقاومت کشش قطری (نیوتن یا کیلونیوتن) : کرانه پایین مقاومت برشی دیوارها و جرزها در خردشدگی فشار پنجه (نیوتن یا کیلونیوتن) ۶ . : نیروی برشی متناظر با اولین جابجایی در آزمایش تعیین تنش برشی ملات (نیوتن یا :وزن کل ساختمان :وزن طبقه ز :مدول مقطع آجر 8 . : ضریب مربوط به شرایط مرزی دیوار یا پایه. اگر در پایین گیردار و در بالا آزاد باشد برابر با ۰/۵ و اگر در بالا و پایین گیردار باشد برابر با ۱ است -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ث] . : ضریب مربوط به نوع دیوارچینی (برای دیوار تک آجره برابر ۱ و برای دیوار با ضخامت دو آجر و بیشتر برایر ۷۵/* است) 7 . : ضریب شرایط تکیه گاهی بالا و پایین دیوار یا پایه ۴ :ضریب آگاهی :زاویه اصطکاک داخلی واحد آجرکاری ۷ :ضریب اصطکاک داخلی آجرکاری اتنش فشاری عمود برسطح برش (نیوتن بر میلیمتر مربع) 7 . : نسبتی از مقاومت فشاری ملات. مگاپاسکال (نیوتن بر میلیمتر مربع ۵ . : ضریب همبستگی بین مقاومت آجرء ملات و آجرکاری ۵ :ضریب عمر مفید باقیمانده ساختمان, برابر با ۰/۶۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۱- فرم‌های برداشت اطلاعات ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۰۱ فرمهای برداشت اطلاعات ساختمانهای اجری کوتاه مرتبه فرم شماره ۱: اطلاعات عمومی ساختمان فرم شماره ۲: اطلاعات کلی ساختمان فرم شماره ۳: اطلاعات مربوط به شاخص خسارت تجمعی برای عوامل مربوط به کیفیت ساخت ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه فرم شماره ۴: اطلاعات مربوط به عوامل موثر بر خسارت سازه‌ای ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه فرم شماره ۵ اطلاعات مربوط به عوامل تشدید کننده خسارت (سازه‌ای 9 ساختگاهی) فرم شماره ۱: اطلاعات عمومی ساختمان اسامی بازدید کننده/ بازدیدکنندگان: تاریخ بازدید: آدرس: استان: شهرستان: دهستان: روستا: نوع کاربری: مسکونی لا تجاری لا اداری لا آموزشی لا بهداشتی لا اسنادو مدارک فنی: نقشه معماری (] نقشه سازه‌ای (] دفترچه محاسبات[] هرگونه گزارش فنی7] هیچ کدام(] عوامل سازنده: مشاور (] محاسب 7] ناظر [] پیمانکار [] هیچ کدام(] نحوه ذسترسی : از خیابان اصلی لا از خیابان فرعی لا از کوچه اصلی لا از کوچه فرعی لا در بن بستل] استقرار در نواحی : پر ازدحام 7] پر تراکم [] کم تراکم 0 شهرک اقماری لا حومه شهر (ا نوع استقرار در چهارطرف آزاد ل] سه طرف آزادل] دو طرف آزاد (] یکطرف آزاد (] موفعیت ساختمان : شمالی لا جنوبی لا شرقی لا غربی لا وضعیت ساختمان: تکمیا شده ل] نیمه تمام‌ل] نوع اجرای پیمانی 7] امانی 7] نوع مالکیت: خصوصی 0 دولتی لا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۲ عکن ۱۳۹۹/۳/۱۵ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موج فرم شماره ۲: اطلاعات کلی ساختمان طبقه لیب ایا | لب ایا ساختمان و توضیحات مورد نیاز : -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۱- فرم‌های برداشت اطلاعات ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۹۳ فرم شماره ۲: اطلاعات مربوط به شاخص خسارت تجمعی برای عوامل مربوط به کیفیت ساخت ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه نماد شاخص خسارت (0]) عوامل کلی عوامل جزنی وضعیت عوامل خسارت درصد اسناد و مدارک فنی دارد 81 ۰ ییارجا و یا هزاس و یرامعم یاه هشقن هر ساختمان ندارد 8 ۳ دارد 81 ۰ روکش سیمانی ندارد 81 ۲ دارد 8 ۰ 12 نوع نمای ساختمان جر بندکشی " ندارد 81 ۲ دارد 8 ۱ ندارد 8 ۲ مناسب 8 ۱1۵ دیوارهای غبرباربر (تیغه ها) 1 نامتاسب 8 ۴ اعضای غیر سازه‌ای مناسب 81 ۰ نامتاسب 8 ۱ ندارد 8 ۰ زنگ زدگی قطعات فولادی دارد 8 ۳ ندارد 8 1۵ دارد 81 ۴ ۱ مناسب 8 ۵ اجرها نامتاسب 8 ۴ ۱ مناسب 81 ۰ 12 مصالح بکار رفته (اجرها و ملات ماسه سیمان* نامتاسب 8 ۱ ملات) ملات باتارد" 8 ۲ ملات گل- آهک* 8 ۴ # درهرساخص خسارت. فقط یکی‌از موارد حداکثر درصد خسارت تجمعی ناشی از عوامل کیفیت ساخت ۵ و12 سناره دار برای تعیین آندیس خسارت منظور حداقل درصد خسارت تجمعی ناشی از عوامل کیفیت ساخت ۵ و12 سود -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۱۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری منداول موجود فرم شماره ۴: اطلاعات مربوط به عوامل موثر بر خسارت سازه‌ای ساختمانهای آجری کوتاه مر تبه مناسب 8 ۰ افقی (جانبی) 5 ی یی نامناسب 5 ۲ / مناسب 0 ۰ قانم نامناسب 0 ۴ دارد (نامتقارن) 0 ۳ در پلان ندارد (متقارن) 0 : 5 دارد 8 ۳ نک نامنظ در ارتفا : منصمی ر ار تفاع ندارد 5 1 ۱ در حد مجاز 0 ۱ : بیش از حد مجاز 0 ۳ اتصال دیوار به سقف نامناسب 0 ۴ 1 کیفیت اتصالات ‏ اتصال دیوار به دیوار نامناسب 0 ۳ اما دیا نسبتاً مناسب 0 ۲ تصال دیوار به شالوده ل دیوار به شالو نامناسب 0 ۴ داز بت ل بتن مساح نامناسب 0 ۲ دال تیرجه بلوک* ل تیرجه بلو نامناسب 8 ۶ نوع سقف ها ۰ سیم نسستا مناسب 8 ۲ صِ قاری نامناسب 0 ۸ ۰ رز نسبتاً مناسب 0 ۳ ی ی نامتاسب 8 ۱۰ دارد 8 ۰ کلاف افم کی ندارد 8 ۱۰ کلاف دارد 8 ۰ دبوار ها کلاف فان بوارهای نم 7 ندارد 0 ۹ باربر مقدار دیوار سازه- تاأمین است 8 ۰ در حد مجاز 0 ۱ بازشوها بیش از حد مجاز 0 ۵ ندارد 8 ۰ ۰ سیون با جرر کو دارد ۰ در حد مجاز دارد 8 ۰ ندارد 0 ۲ # درهرساخص خسارت فقط یکی‌از موارد سناره دار حداکثر در صد خسارت تجمیعی ناشی از عوامل سازه‌ای ۵ 1 برای تعیین اندیس خسارت منظور شود حداقل درصد خسارت تجمیعی ناشی از عوامل سازه‌ای ۵ و12 -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱- فرم‌های برداشت اطلا نماد خسارت ها 12 چی(] 2: ] ۶ 1): 2: ۱۳۳۳/۱۵ عات ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه : اطلاعات مربوط به عوامل تشدید کننده خسارت (سازه‌ای و ساختگاهی) عوامل تشدید کننده خسارت وضعیت عوامل ضریب تشدید خسارت تعداد افراد ساکن گمتر از ۱۵ نفر 5 بیش از ۱۵ نفر 1 ۱۱ ۱ کمتر از *۵سال ل(] ۱ عمر ساختمان بیش از *۵سال (] ۳۱ سابقه زمین لغزش دارد 0 ۱۱ سطح آب زیر زمینی از تراز زمین کمتر از ۱۰ مت 7 ۱۵ ۲متر یا یک طبقه ‏ ل] ۱ ارتفاع ساختمان از تراز پایه ۶متر یا دو طبقه ‏ ل(] ۱ ٩‏ متر یا سه طبقه 8 ۱۱۵ فاصله از گسل ۵ تا۲۰ کیلومتر ‏ (] ۱۹۵ کمتر از ۵ کیلومتر ‏ [] ۱ کم 0 ۱ خیلی زیاد ‏ ل] ۱۴ خاک نوع 0 لا مشخصات خاک خاک نیع ۲ لا ی خاک نوع ۳ ل] ۱۱ خاک نوع ۴ (] ۱۱۵ ندارد 8 ۱ روانگرایی کم لا ۱.۵ متوسط ‏ ل] ۱۱ زیاد 8 ۱۱۵ ندارد 8 ۱ شیب زمیرا کمتر از "۱۵ ل] ۱۰۵ ۴ ۳۰۳ ل0] ۱۱ بیش از ۳۰۴ [] ۱۱۵ ندارد 8 ۱ نشست ناهمگون دارد ل] 1 حداکثر درصد خسارت تضریبی ناشی از عوامل تشدید کننده ۴۱۴ و12 حداقل درصد خسارت تضریبی ناشی از عوامل تشدید کننده و12 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موج کروکی و پلان موقعیت: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۱- فرم‌های برداشت اطلاعات ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه پلان بدون مقیاس ساختمان : ۱۰۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۹۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود راهنمای کلی ارزیابی در ارزیابی کیفی ساختمان می‌توان از موارد زیر برای تشخیص میزان عوامل تاثیرگذار بر آسیب پذیری استفاده کرد. ۱- نمای ساختمان براساس بند ۱۲-۳ آیین نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰) کنترل می‌شود. ۲- کیفیت اجرای دیوار های غیرباربر (تیغه‌ها) و جان‌پناه‌ها و دودکش‌ها به ترتیب براساس بندهای ۷-۳ و ۸-۳ آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰) مورد بررسی قرار می گیرد. ۳- فرسودگی ساختمان به لحاظ مشاهدات ظاهری از خوردگی و ترک خوردگی اعضا تعیین می‌شود. ۴ کیفیت مصالح مورد ذکر در این بند براساس بند ۱۰-۳ آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد ۰) تشخیص داده می‌شود. ۵- سیستم باربر افقی و قائم ساختمان براساس دیوار ها یا المان‌های سازه‌ای براساس بندهای ۹-۱ و ۶-۳ استاندارد ۰ آارزیابی می‌شود. ۶ _وضعیت منظمی یا نامنظمی در ارتفاع و پلان برای ساختمان برمبنای بند ۸-۱ استاندارد ۲۸۰۰ بررسی می‌شود. ۷ کیفیت اجرای اتصالات براساس مشاهدات ظاهری و براساس موارد بند های ۱۶-۳ و ۱۱-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ارزیابی می‌شود. ۸ کیفیت سیستم سازه‌ای ساختمان بنایی شامل نوع سقف. کلافبندی و بازشوها به ترتیب برمبنای بندهای ۰۱۱-۳ ۹-۳ و ۵-۳ تعیین می‌گردد. -٩‏ مشاهدات ظاهری و میدانی وضعیت ستون و جرزهای کوتاه را نشان می‌دهد. ۰ میزان فاصله با ساختمان‌های مجاور براساس تعریف درز انقطاع بند ۳-۶-۱ استاندارد ۲۸۰۰ کنترل می‌گردد. ۱- وضعیت تعداد افراد ساکن براساس اهمیت سازه و بسته به تعداد ساکنین مشخص می‌شود. ۳- عمر ساختمان براساس مشاهدات میدانی و یا براساس مدارک و منابع موجود تخمین زده می‌شود. ۳- سابقه زمین لغزش برمبنای تاریخچه طرح تخمین زده می‌شود. ۴ سطح آب زیر زمینی براساس بررسی های ضاهری بر وضعیت چاه‌ها و قنوات اطراف مشخص می‌شود. ۵- محدودیت ارتفاع ساختمان براساس بند ۲-۲۳ استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌گردد. ۶ فاصله از گسل فعال برای سازه بر مبنای مشاهدات و گزارشات موجود مشخص می‌گردد. ۷ پارامترهای لرزه خیزی برمبنای شتاب مبنای طرح در جدول ۲ استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌گردد. ۸- مشخصات خاک زیرسازه بر مبنای سرعت موج برشی از طریق جدول ۴ استاندارد ۲۸۰۰ ارزیابی می‌گردد. ۹- وضعیت روانگرایی خاک براساس سطح آب زیر زمینی و نوع خاک مطابق جدول پ-۱-۱ و یا براساس بند ۳-۳-۱ استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌شود. *۰- میزان شیب زمین ساختگاه با در نظر گرفتن موارد بندهای ۴-۳-۱ و ۳-۴-۳ استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۱- فرم‌های برداشت اطلاعات ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۹ جدول پ -۱-۱-وابستگی روانگرایی به نوع خاک و سطح آب زیرزمینی وضعیت روانگرایی شرایط خاک و سطح آب زیرزمینی روانگرایی کم خاک چسبنده یا سطح آب زیرزمینی بیش از ۱۰ متر روانگرایی متوسط خاک ماسه ای سست و سطح آب زیرزمینی بین ۵ تا ۱۰ متر روانگرایی زیاد خاک ماسه ای سست و سطح آب زیرزمینی بین ۲ تا ۵ متر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۱۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمانهای آجری کوتاه مر تبه پ -۱-۲- اطلاعات عمومی الف- موارد زیر برای ارجاع و استفاده در شهرداری‌هاء مراجع قانونی و تکمیل دسته بندی اطلاعات در تهیه شناسنامه فنی ساختمان گردآوری می‌شود: ۳ آدرس ۴- منطقه شهرداری/ بخشداری/ دهداری ۵- شهر/ روستا ۶- تاریخ طراحی ب- موارد زیر برای آگاهی از ویرایش آئین نامه‌های مورد استفاده, تعیین سن ساختمان, وجود محاسبات. نحوه اجرا و نظارت دقیقتر در تهیه شناسنامه فنی ساختمان گردآوری می‌شود. لازم به ذکر است که معمولاً ساختمان‌هایی که توسط افراد مجرب یا ساکنین ساختمان ساخته می‌شوند دارای کیفیت اجرای بهتری می‌باشند. ۱- تاریخ ساخت ۲- نام مشاور ۳- نام پیمانکار ۴- نام ناظر ۵- نوع اجرا ۶- کروکی و پلان موقعیت. برای تشخیص راه‌های دسترسی و فاصله ساختمان‌های مجاور و همچنین مقررات شهرسازی. ۷- عکس و توضیحات ذیربط. برای تشریح بهتر وضعیت ساختمان از لحاظ معماری و سازه‌ای. ۸- پلان ساختمان, برای بررسی نظم.ء پیچش و موارد مشابه. پ-۲-۲-اطلاعات کلی ساختمان در این بخش عوامل کلی و مشترکً برای هر دو روش کیفی و تحلیلی که باید در ارزیابی ساختمان آجری مورد توجه قرار گیرند. آورده شده است. اهم عوامل مشترک که در ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه باید ارزیابی شوند عبارتند از: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه ۱ الف- عوامل مربوط به بررسی وضعیت و رفتار سازه‌ای ساختمان: ۱- ابعاد ساختمان ۲- تعداد طبقات ۳- زیربنا طبقه: برای محاسبه نیروی جانبی ناشی از زلزله. ۴- درصد بازشو سقف ۵- ارتفاع ۶- ارتفاع سقف از تراز پایه: برای توزیع نیروی ناشی از زلزله. ۷ نوع سقف: برای بررسی میزان صلبیت و عملکرد دیافراگمی سقف. ۸- کاربری ساختمان: تغییر در کاربری باعث تغییر نیرو و اهمیت ساختمان می‌شود. -٩‏ تاریخ ساخت: اجرای طبقه جدید بر روی طبقات موجود موجب تمرکز خرابی در محل اتصال طبقه جدید به ساختمان موجود می‌شود. ۰-موقعیت ساختمان: برای بررسی راه‌های دسترسی و تعیین موقعیت ساختمان‌های مجاور. ۱-نحوه استقرار ساختمان در زمین: در تعیین وضعیت کلی ساختمان نسبت به شیب زمین و حهات اربعه و همجنین موقعیت ساختمان‌های مجاور حائز اهمیت است. ۲۳-وضعیت دسترسی به طبقات ساختمان: برای ارزیابی وضعیت راه‌های فرار و مسیرهای امداد رسانی در حفظ ایمنی پ-۳-۲- شاخص خسارت برای عوامل مربوط به مراحل و کیفیت ساخت ساختمانهای آجری کوتاه مر تبه پ-۱-۳-۲- اسناد و مدارک فنی ساختمان پ-۱-۱-۳-۲- نقشه های معماری و سازه ای وضعیت نقشه های معماری و سازه‌ای ساختمان: وجود این نقشه ها در ارزیابی ساختمان بسیار اهمیت دارد. پ-۲-۱-۳-۲- نقشه های اجرایی اگر ساختمان توسط عوامل فنی دارای پروانه اشتغال ساخته شده باشد. احتمال دارد برای ساختمان نقشه های اجرایی هم تهیه شده باشد. در این صورت چنین نقشه هایی می توانند اطلاعات مفیدی از جزئیات اجرایی و احتمالا کیفیت مصالح بدست آورد. پ-۲-۳-۲- عمر ساختمان عمر مفید ساختمان‌های متداول در آئین نامه های طراحی *۵ سال در نظر گرفته می‌شود. بر این اساس در صورتی که عمر ساختمان در حدود عمر مفید طراحی بوده و فرسودگی زیاد در اعضا مشاهده شود بهسازی لرزه‌ای مقرون به صرفه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ ۱۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود نیست و تنها می‌توان با ارائه راهکارهای کم هزینه درصد تلفات جانی ناشی از زلزله را در ساختمان‌های آسیب پذیر با سن زیاد بمنظور بهبود رفتار کاهش داد. وجود اسناد و مدارک ساختمان در تحمین سن آن کمک خواهد کرد. پ-۳-۳-۲- تعداد افراد ساکن تعداد ساکنین ساختمان. در تعیین ضریب اهمیت ساختمان و میزان صدمات وارد به آن در اثر زلزله احتمالی آینده نقش مهمی دارد. این عامل می تواند در تخمین و ارزیابی اقتصادی سطح بهسازی لازم کمک کند. پ-۴-۳۲-۲- نوع نمای ساختمان در ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه استفاده از نماهای مختلف مانند روکش ماسه سیمان. جر نمای بند کشی شده و نمای سنگی متداول است. از این جهت توجه به نقش آنها در بالا بردن ظرفیت و ایجاد هماهنگی در رفتار لرزه‌ای ساختمان بسیار مهم است. آسیب پذیری ساختمان بر اثر وجود یکی از نماهای مذکور به ترتیب برای روکش ماسه سیمان و پوشش باتار»ه کمتر از نمای سنگی است. پ-۱-۴-۳-۲- روکش سیمانی در پوشش های ماسه سیمانی باید به وجود ترک های مورب و یا پوسته شدن آنها توجه نمود. در برخی مواقع پوشش ها دارای تورم یا به اصطلاح "طبله" هستند و درگیری اندکی با دیوار دارند که در هنگام رخداد زلزله کمکی به مقاومت و رفتار ساختمان نمی کنند. برای کنترل آنها می توان با وارد آوردن ضربه با پشت دست یا وسیله ای که خسارت وارد پ-۲-۴-۳-۲- آجر بندکشی دیوارها دارد. از اینرو و با عنایت به سطح کیفی ساخت وسازها لازم است به این بکته نیز توجه شود که عدم بکارگیری بند کشی یا ناشی از اقتصاد ضعیف مالک یا سازنده دارد و یا ناشی از کم توجی آنها بوده است. و در هر دو حالت دیوارهای بدون بندکشی موجب می‌شود تا آنها در جهت درون صفحه و خارج صفحه آسیب پذیر شوند. در شرایطی که ساخت نمای آجری پس از دیوار ساخته شده انجام می‌شود. لازم است با مهارکردن یک سر مفتولهای فولادی در درزهای دیوار چیده شده و سرآزاد آن در داخل دوغاب (ملات) پشت آجرنماء دو قسمت دیوار و آجر نما بیکدیگر متصل شوند. با برداشتن بخش کوچکی از نمای ساختمان موجود می توان با این نحو اتصال پی برد که در صورن نبود چنین -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه مفتولهایی دیوار از این نظر آسیب پذیر می‌شود. حداکثر فاصله این مفتولها در هر یک از جهات افقی و قائم نباید از ۵۰ 1 - ۱ ی سا ۰ "۱ اس 0 ۰ . با و 0 ۳ ۲ یک الف -جدا شدگی کامل نمای آجری ب-فروریختن نمای آجری شکل پ-۱-۲- عدم چسبندگی کامل بین نمای ساختمان با دیوارهای سازه‌ای پ-۳-۴-۳-۲- نمای سنگی استفاده از سنگ های صفحه ای در نمای ساختمان روشی رایج در نماسازی است. اما این نوع نماسازی در صورت عدم اتصال با دیوار به عنوان یک عنصر سیب پذیر شناخته می‌شود. بنا براین با همان روشی که برای نمای آجری بیان شد. این سنگ ها باید توسط مفتولهای فولادی به دیوار متصل شوند. و اکر در ساختمان موجود چنین مفتول هایی وجود پ-۵-۳-۲- اعضای غیرسازه‌ای پ-۱-۵-۳-۲- دیوارهای غیرباربر (تیغه ها) اگر دیوارهای غیرباربر و تیغه‌ها بدون رعایت شرایط زیر (مطابق با استادارد ۲۸۰۰ ایران) اجرا نشده باشند. آسیب‌پذیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۴ دستو رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود 777 /( ۶ 1 , 1 0 7 سمل 1 سوه ۱ ۱ دیوار غیرسازه‌ای ۹ بای پچ 1 .سا ۴ زه 2 ۱1 مد ر] ۱۹7 شکل پ-۲-۲- دبوارهای غیر سازه‌ای با تیغه ها حداکثر طول مجاز دیوار غیرسازه‌ای یا تیغه بین دو پشت بند عبارتست از ۴۰ برابر ضخامت دیوار یا تیغه و یا ۶ متر هر کدام کمتر باشد. پشت بند باید به ضخامت حداقل معادل ضخامت دیوار و بطول حداقل ‏ بزرگترین دهانه طرفین پشت بند باشد (شکل پ-۲-۲). بجای پشت بند می توان عناصر قائم فولادی بتن آرمه و یا چوبی در داخل تیغه یا دیوار قرار داد و دو سر عناصر را بطور مناسبی در کف و سقف طبقه مهار نمود. حداکثر ارتفاع مجاز دیوارهای غیرسازه ای و تیغه ها از تراز کف مجاور ۳/۵ متر می باشد. در صورت تجاوز از این حد باید با تعبیه کلافهای افقی و قائم بطور مناسبی به تقویت دیوار مبادرت کرد. تیغه هایی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه دارند باید کاملاً به زیر پوشش سقف مهار شوند یعنی رگ آخر تیغه با فشار و ملات کافی در زیر سقف جای داده شود (مٌهرشود). لبه فوقانی تیغه هائی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه ندارند باید با کلاف فولادی یا بتن آرمه و یا چوبی که بر سازه ساختمان و یا کلافهای احاطه کننده تیغه متصل می باشد. مطابق شکل پ-۳-۲ کلاف بندی شود. لبه قائم تیغه ها نباید آزاد باشد. این لبه باید به یک تیغه دیگر و یا یک دیوار عمود بر آن. یکی از اجزای سازه و یا عنصر قائم (همانند یک ستونک) که بهمین منظور از فولاد. بتن آرمه و یا چوب تعبیه می شود با اتصال کافی تکیه داشته باشد. ستونک می تواند از یک ناودانی نمره ۶ (و یا پروفیل فولادی آزاد باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۵ با / ۴۰ با ۶۱7 کل سید 0 مئاق و یقفا فالک 7 با از نج ۱ ۹ است 4 ۱ > : ۱ ی ز سر ۱ ۹ ۱ < ۱/۵۷۲۱ بسا مت را 2 > شکست توام درصفحه و برصفحه یک (تیغه) کح دیوار غیر ساره‌ای (زلزله سیلاخور ۱۳۸۵) سس مر شکل پ-۳-۲- جزئیات مربوط به دیوارهای غیر سازه‌ای و یک نمونه از تخریب آنها در صورتیکه دیوار و تیغه متکی به آن بطور همزمان و یا بصورت لاریز و یا بصورت هشتگیر چیده شده باشند. اتصال تیغه به دیوار کافی تلقی می‌شود. ولی اگر تیغه بعد از احداث دیوار و بدون اتصال به آن ساخته شده باشد. باید در محل آمده است. قفل 9 بست شوند. 1 ۱۵ دیوار ساره‌ای ی با سا اج ْ 71 با ۸ , ام ی : میل مهاری اتصال دیوار غیرسازه‌ای به ِ . دیوارسازه‌ای درهر ۶۰ ساننیمنر ارتفاع ( ۶ -صر ۱ شکل پ-۴-۲- نحوه درگیر کردن دیوار غیر سازه‌ای به دیوار سازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۱۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود پ-۲-۵-۳-۲- جان پناه ها و دودکش ها پ-۱-۲-۵-۳۲-۲- جان پناه جان‌پناه در ساختمان, طره ای است که احتمال سقوط آن بر روی ساختمان‌های مجاور و ایجاد خرابی موضعی در آنها و یا سقوط آن در محوطه اطراف ساختمان و تلفات جانی بسیار زیاد است. ارتفاع جان پناه اطراف بام ها و بالکن ها از کف تمام شده. در صورتی که ضخامت دیواره آن ۱۶ و با ۲۰ باشد. نباید به ترتیب از ۵۰ و ۷۰ سانتیمتر تجاوز کند. در صورت تجاوز ارتفاع از حدود فوق‌الذکرء باید مانند جزئیات شکل پ-۵-۲ کلاف قائم در هر ۵ متر احداث شود و بر روی جان‌پناه کلاف افقی به ارتفاع *۱سانتی‌متر و با دو میلگرد افقی تعبیه شود. اگر نسبت ارتفاع به ضخامت جان‌پناه در مناطق با خطر نسبی زلزله کم و متوسط بیش از ۰۲/۵ و در مناطق با خطر نسبی زلزله زیاد و خیلی زیاد بیش از ۱/۵ باشد. جان‌پناه آسیب‌پذیر است. در صورت تجاوز ارتفاع از حدود فوق‌الذکرء جان پناه باید توسط عناصر قائم فولادی یا بتن آرمه نگهداری شده و در کف بام یا بالکن گیردار شود. برابرباضشخامت دیوار ب- کلاغافقی روی جان پناه ارتفاع جان پناه بیش‌از۰ ۷سانتیمتر تن شکل پ-۵-۲- نحوه درگیر کردن چان‌پناه با کلاف افقی تراز بام پ-۲-۲-۵-۳-۲- دودکش ها موضعی در آنها و پا سقوط آن در محوطه اطراف ساختمان و تلفات جانی بسیار زیاد است. اگر مقدور باشد بهتر است دودکش‌های با مصالح بنائی و اجزاء که ارتفاعی بلندتر از ۱/۵ متر (از کف بام) دارند باید بوسیله عناصر قائم فولادی یا بتن آرمه بنحو مناسبی تقویت و در کف بام گیردار شوند. در غیر اینصورت آسیب پذیر می باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه پ-۶-۳۲-۲- فرسودگی ساختمان پ-۱-۶-۳-۲- پوسیدگی و زنگ زدگی قطعات در برخی از ساختمانها که در شرایط بد آب و هوایی قرار دارند یا به نحو مناسبی مورد بهره برداری قرار نمی گیرند. احتمال پوسیدگی چوب هایی که به عنوان کلاف یا پایه و یا قطعات کششی تعبیه شده اند و همچنین زنگ زدگی عناصر فولادی اعم از آنهایی که به عنوان کلاف افقی یا قائم بکار رفته اند و یا به عنوان عضوهای کششی در نقاطی از معمولا اغلب ساختمانهای آجری زلزله های متوسط و نزدیک ویا شدید و بسیار دور را تجربه کرده اند. از این جهت مشاهده هر نوع ترک در عضو های سازه‌ای مثل دیوارهاء کلاف هاء سقف هاء شالوده ها و جرزها باید مورد توجه و بازبینی دقیق قرار گیرند. چنانچه ترک خوردگی در عضو های اصلی ممتد و عرض آن بیش از ۲ میلیمتر باشد. باید به عنوان یک عامل در سیب پذیر تر کردن ساختمان مورد ارزیابی قرار گیرد. پ-۶-۳-۲- مصالح ساختمان پ-۱-۶-۳-۲- کیفیت آجر آجر مصرف شده در ساختمان باید کاملاً پخته. یکپارچه و سخت بوده باشد. وجود یک ترک در سطح آجر جلو کار قابل تامل است. مصرف تکه آجر شامل سه قد. نیمه, چارک جلو کار حاکی از کم توجهی سازنده (یا مالک) است و باید نسبت به بررسی ساختمان دقت بیشتری بکار برد. ترک‌خوردگی. شوره‌زدگی» آلوئک و نظایر آن در سطح‌آجرکاری وضعیت نا مناسب را القا می‌کند. پ-۲-۶-۲-۲- نوع ملات استفاده از ملات های گل, کاهگل و گل آهک در ساختمانهای آجری مجاز نیست. ملات مجاز در این ساختمانها ماسه- سیمان و ماسه-سیمان - آهک (باتارد) می باشد. ماسه سیمان ملات ماسه-سیمان دارای نسبت های متغیر بین ۸:۱ تا ۳:۱ بوده که بسته به محل مصرف بکار برده می‌شود. بهترین نسبت ملات ماسه-سیمان از یک حجم سیمان به سه تا چهار حجم ماسه (۱:۳ تا ۱: ۴) می‌باشد. معمولاً با کاهش مقاومت ملات. کارایی ملات بیشتر می‌شود. ملات بانسبت سیمان بالاتر از ۳:۱ به علت جمع شدگی بیشتر در معرض خطر ترک خوردگی قرار می گیرد و همچنین افزایش نسبت سیمان در ملات موجب افزایش مقاومت نمی‌شود. بنابر این» ملات با نسبت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۸ دستو رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود سیمان بیشتر از ۳:۱ نباید در ساختمان های آجری بکار رفته باشد. استفاده از ملات ضعیف (با نسبت کمتر از ۵: ۱) به عیار ۲۰۰ کیلوگرم سیمان برای دیوارها بکار می رود. در تمام ملات ها مقدار مصالح سنگی بکاررفته نبایستی کمتر از ۵ و بیشتر از ۳ برابر مجموع حجم مصالح چسباننده (سیمان) بکار رفته بلشد باتارد (ملات ماسه - سیمان - آهک) : ملات ماسه- سیمان- آهک با نسبتهای مختلفی از سیمان. آهک و ماسه و آب کافی ساخته می‌شوند. این نسبت ها به نوع دیوار وابسته است. جدول پ-۲-۲ چهار نوع ملات باتارد برای مصارف مختلف ارائه کرده است. که در ارزیابی می توان از آن استفاده کرد. گل آهک : نسبت حجمی خاک و آهک در ساخت ملات گل آهک ۱:۳ (یک حجم آهک و سه حجم خاک) است. برای ساخت این ملات نخست آهک را درون آب اختلاط پاشیده و به صورت شیره آهک درآورده و سپس به خاک افزوده و بخوبی مخلوط می‌شود. اگر در ارزیابی ساختمان موجود مشخص شد که در آجرچینی دیوارهای باربر از ملات گل-آهک جدول پ-۱-۲- خواص مکانیکی ملات ماسه -سیمان نوع ملات ۸ روزه محل مصرف ملات (مگاپاسکال) خیلی قوی ۱۷ مقاومت فشاری بالاء برای عملیات بنایی در زیر سطح زمین قوی ۱۲ برای دیوارهایی که به مقلومت خمشی زیاد نیاز دارد متوسط ۵ مقلومت متوسط برای مصارف عمومی, دیوارهای خارجی جان‌پناه‌ها و دودکش‌ها جدول پ-۲-۲- نسبتهای ملات ماسه -سیمان - آهک (باتارد) نوع ملات سیمان پر تلند با آهک آبدیده. با محل مصرف ملات سیمان سرباره‌ای آهک شکفته خیلی قوی ۱ ۳۵ مقلومت فشاری بالا و برای عملیات بنایی در زیر سطح زمین متوسط ۱ بالاتر از ۰/۵تا ۱/۲۵ مقلومت متوسط برای دیوارهای خارجی, جان‌پناه‌ها و دودکش‌ها ضعیف ۱ بالاتر از ۱/۲۵ تا ۲/۵ مقاومت ضعیف برای دیوارهای غیر باربر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه پ-۴-۲- شاخص خسارت برای عوامل ساختگاهی در ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه (,,0-م0) اطلاعات مربوط به زمین نقش مهمی در بررسی اسیب پذیری ساختمان دارد. از طرفی در اکثر موارد اصلاح شرابط نامناسب زمین امکان پذیر نیست. بنابراین هنگام ارزیابی یک ساختمان در شرایط نامناسب ساختگاهی با توجه به هزینه بسیار سنگین آن باید بهترین تصمیم اتخاذ شود. مثلا اگر کاستی های دیگری در ساختمان وجود داشته باشد که موجب شود تا هزینه ها از هزینه ای تخریب و بازسازی فراتر رود بهسازی لرزه‌ای دیگر جایی نخواهد داشت و بهترین راه‌حل تخریب ساختمان و احدات ساختمان جدید می باشد. در هر حال موارد زیر از مهمترین عواملی هستند که باید در ارزیابی در نظر گرفته شوند. برای ارزیابی دقیق یک ساختمان باید عوامل و خطرات ساختگاهی که ممکن است پایداری ساختمان را در زمان وقوع زلزله تحت تاثیر قرار دهد. برداشت شوند. اهم این عوامل عبارتند از شیب زمین, سطح آب زیر زمینی,» روانگرایی. لغزش و گسلش که وجود هر یک. خسارات زیادی به ساختمان وارد می‌کند به طوریکه بالاترین سطح عملکردی ممکن برای ساختمان ایمنی جانی محدود خواهد شد. پ-۱-۳-۲-وضعیت زمین (. 0) پ-۱-۱-۳-۲-شیب زمین (0,۱) در زلزله‌های منعدد نشان داده است که ساختمان‌های بر روی زمین‌های شیبدار, نسبت به ساختمان‌های بر روی رزمین پ-۲-۱-۴-۲-سطح آب زیرزمینی (0,۱) در زمین‌های با خاک دانه‌ای کم تراکم و سطح آب زیرزمینی بالاء احتمال وقوع پدیده روانگرائی بسیار زیاد است. این احتمال با افزایش سطح آب زیرزمینی افزایش می‌یابد. اصلاح این گونه زمین‌ها در این شرایط و یا اصلاح شالوده به روش مناسب (شمع بتنی یا چوبی) معمولاً در ساختمان‌های مسکونی به صرفه نیست و بهتر است از این زمین‌ها تنها برای 7 ۰ ه ما ۰ پوس ۴ ۷ 1۳ ا۱83 هجم او و ری اس ات ۱ ۳ ۹ دش ۰ ی سور نج مه پر 8 ۲ و مک _ ۰ ۴ بسوپ آ موه رن بر 6 ۳ ۰ ۷ یر یو تا ی من هم ی ره یه ۰ َ ا یک اک و را ههد یو : - 7 ۰ و ور ۳ اه مس ۰ ۹ ۰ : تم ی ۱ صمسفم. ۰ ۰ َ ز ۰ : : 4 ]و اب ری ۱ م 7 ۰ ۰ - ۹ : گر ما گر سم ما مارا ۰ و شکل پ -۶-۲- انتخاب ساختگاه نا مناسب و احجرای غلط ساختمان بر روی سطح شیبدار -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۱۳۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری منداول موجود پ-۳-۱-۴-۲- سابقه زمین لغزش (۱م0): است. در صورتیکه احتمال نشست‌های ناهمگون وجود داشته باشد. مقدار این نشست‌ها باید در ارزیابی ساختمان بکار گرفته شود. وضعیت کلی ساختمان باید برای ترکیب بارهای نقلی, لرزه‌ای و نیروهای اعمال شده به ساختمان ناشی از حرکت‌های مختلف محتمل شالوده مورد آرزیابی قرار گیرد. در شیب‌های تند (بیش از۶ درصد) و همچنین شیب‌هایی که نشانه‌هایی از سابقه لغزش در آنها مشاهده شده است. احتمال لغزش در زمان زلزله وجود دارد. خسارت احتمالی در ساختمان‌های بالا دست شیب. جداشدن شالوده در قسمت نزدیک به شیب بوده و خسارت محتمل در ساختمان‌های پائین دست شیب ضربه ناشی از خاک لغزیده شده و یا برخورد قطعات سنگ به ساختمان است که در این صورت بررسی بیشتر مطالعات ژئوتکنیکی در خصوص ساختگاه مورد نظر ضروری است. با وقوع زمین لرزه‌های بزرگ. شیب‌های ناپایدار زا ز ۳ اه یه 0 ابجی ی 1 و ز چا 7 3 مر رک رس « ها او وه روم بخ وب - 9 لو ما ایا رح شل بر اس ۹ ای رن 7 < ن سک 0 > : ها اس سا ۰ ۰ بو هه ۱ سر تا ۰ اس را ی س 0 ۰ - ه 7 اچ مرز و مک را در 1. اعد هلا هنم ۹ - اه ی یا هه ْ# سا ۰ رای ع مود سر ری ۸ ری ی مهم ه ۴ زیون ۴ نس ۶ سا » ۷ ۰ * - ری و 2۴ سر له کی مه ی ِا لا 7 رگ اج و یه 0 ۹ یه مگ 1 سس ۹ را نک رما فاد دب را ۳ پ-۶-۲- مدفون شدن ساختمانها و تخریب راه اصلی بر اثر زمین لغزش پ ۳-۳-۲ لرزه خیزی منطقه و مشخصات خاک( ,) لرزه خیزی مناطق با توجه به سابقه زمین لرزه‌های گذشته تعیین می‌گردد. بنابراین توجه به زلزله‌های گذشته در منطقه ضروری است. پ-۲-۴-۲- سابقه روانگرائی(10,۳) در زمین هائی که مستعد روانگرایی می باشند باید احتمال ناپایداری» حرکت نسبی ژئوتکنیکی. گسترش جانبی و یا کاهش ظرفیت باربری شالوده و یا وقوع نشست های زیاد از حد بررسی شود. خاک‌های مستعد روانگرایی ممکن است تمام ظرفیت باربری قائم خود را در زمان زلزله از دست بدهند. کاهش و یا از دست دادن ظرفیت باربری قائم موجب -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه نشست‌های ناهمگون و ایجاد نیروهای بزرگ در ساختمان می شود. تاثیر این نشست‌ها باید در ارزیابی ساختمان در نظر گرفته شود. وضعیت ساختمان باید برای ترکیب تمام بارهای تقلی و لرزه‌ای و نیروهای اعمال شده به ساختمان ناشی از حرکت‌های مختلف محتمل شالوده آرزیابی شود. این نیروها با بارهای تقلی موجود و نیروهای لرزه‌ای که بطور همزمان به ساختمان اعمال می‌شود در ترکیب بارها باید در نظر گرفته شود. زمین‌های مستعد روانگرایی» حداقل دارای یکی از شرایط زیر می‌باشند: زمین هایی که سابقه روانگرائی در آنها وجود داشته باشد. زمینهائی از نوع خاک ماسه‌ای با تراکم کم اعم از تمیزء یا رس‌دار با مقدار رس کمتر از ۲۰درصد. یا لای‌دار و یا شن‌دار بوده و تراز سطح آب زیر زمینی در آنها نسبت به سطح زمین کمتر از حدود ۱۰ متر باشد. با توجه به سطح آب زیرزمینی و نوع خاک و سابقه روانگرائی, امکان بوجود آمدن پدیده روانگرائی در زلزله‌های آینده نیز وجود دارد. پ-۴-۴-۲-فاصله از گسل(,(1) در صورتیکه ساختمان در مجاورت یا بر روی گسلهای فعالی که احتمال به وجود آمدن شکستگی در سطح زمین هنگام زلزله وجود داردء واقع شده باشد. برای بهبود رفتار لرزه‌ای موارد زیر مورد توجه قرار گیرد: الف) پتانسیل گسلش سطحی و بزرگی شکست احتمالی درگسل‌های فعال تعیین گردد و اثر جابجایی ناهمگون ساختگاه در ارزیابی ساختمان در نظر گرفته شود و وضعیت کلی ساختمان برای ترکیب بارهای ثقلی» لرزه‌ای و نیروهای اعمال شده به ساختمان ناشی از حرکت‌های مختلف محتمل شالوده مورد ارزیابی قرار گیرد. شالوده ساختمان‌هایی که در حوزه نزدیک گسل‌های فعال گیرد. در مناطق با فعالیت لرزه‌خیزی کم. هر قدر فاصله از گسل بیشتر باشد. خطر آسیب پذیری ساختمان کمتر است. پ-۵-۲- شاخص خسارت برای عوامل معماری و سازه ای در ساختمانهای آجری کوتاه مرتبه (,و0- ه(1) پ-۱-۵-۲-اتصالات (,09) از مهمترین مواردی که موجب آسیب‌پذیری ساختمانهای آجری می‌شود. ضعف در اتصالات بین اجزای سازه‌ای آن ها پ-۱-۱-۵-۲- اتصال بین دیوارهای باربر و سقف در اثر حرکت ناهمگون دیوارها و سقف. در بسیاری موارد بدون ایجاد خرابی عمده در این اعضاء سقف ساختمان بنائی از روی دیوار جدا شده 9 می‌لغزد 9 سقوط می‌کند. بدین منظور لازم است بین سقف 9 دیوارهای ساختمان اتصال مناسبی برقرار شود. استاندارد ۲۸۰۰ ایران رعایت این اصول را برای تامین اتصال بین دیوار و سقف الزامی کرده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ ۱۳۲ دستورالعمل ارزیسابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود عناصر سقف (تیر و تیرچه اعم از فولادی, بتنی و چوبی) و یا سقف بتنی باید در تکیه گاه‌ها بنحو مطمئنی به عناصر زیر سری (تیرهای حمال,کلاف‌بندی افقی, ستونها) متصل شوند تا نیروهای زلزله بدون جابجا شدن سقف به عناصر قائم ۱1 و و ۹ سوت سس میج ٍ : یه سر ۳ ۱ ۰ 1 1 1 هی اس ۱ ل 1 7 کت تمد 1 1 ا رم 2 5 ۱ ۱ ۱ 1 7۹ ۳+۳ 2 ۳ ۷ هه وی اس : ۲ سل روم ا ۳ : ۰ ۳ کت ی 9 ۱ بت 2 و 6 ۹ 5 اس یلم ۱ رها رقم رح سا پا ی ی ظ ۱ ۱ ی / ها ۱ ۳ که * سل 1 پثپ دب ] اس سس ام ۱ ی 1 را کش بخ ی اس سیب" 1 ۰ ۴ ۱ 1 َ ۱ ۳ ی شکست دیوار و عدم فروریزش سقف در اثر وجود کلاف افقی و یبن وزیا وه اه س ها میتی | ۱ ترک قطری دیوار به دلیل نبود کلاف قائم (زلزله زنجیران) سس که هه مت با سا موی الف) در مورد سقف متکی بر تیر حمال, عناصر اصلی سقف باید به تیرهای حمال متصل شوند و تیرهای حمال نیز به کلاف روی دیوار مهار گردند. ب) چنانچه سقف از نوع طاق ضربی باشد بر روی دیوار تکیه داشته باشد. تیر آهن‌های سقف باید یا در داخل کلاف بتن مسلح مهار شوند و یا به صفحات فلزی که روی کلاف افقی بتن مسلح قرار داشته و در داخل کلاف مهار شده اند متصل گردند و یا به کلاف فلزی به نحوی مناسب بسته شوند. طول تکیه گاه تیرأهن های سقف طاق ضربی نباید از ساخته در کلاف افقی بتن مسلح مهار شود و از قرار دادن آن بر روی کلاف احتراز گردد مگر آنکه بتوان آنرا بنحوی مناسب به کلاف روی دیوار مهار کرد. سقف های مرکب از تیرچه و بلوک نیز باید بخوبی به کلاف افقی مهار گردند و بتن ریزی تیرچه ها و کلاف همزمان انجام گردد. سقف بتن مسلح در جا ریخته شده نیز باید دارای تکیه گاهی حداقل معادل ضخامت دیوار منهای ۱۲ سانتیمتر بوده. مشروط بر آنکه این طول هیجگاه از ۱۵ سانتیمتر کمتر نگردد. پ) عناصر سازه ای راه پله نیز باید در پاگردهایی که هم‌سطح ساختمان هستند در کلاف‌بندی افقی سقف مهار شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه شوندء عملکرد ساختمان چندان نامناسب نخواهدبود و بالاخره اگر تیرهای سقف بر روی دیوار قرار داده شوند. عملکرد ساختمان نا مناسب خواهدبود. بنابراین دیوارهای باربر باید در تراز طبقات به سقف متصل شده باشند تا نیروهای ناشی از زلزله بدون جابه‌جاشدن سقف به دیوار باربر انتقال یابد. در غیر این صورت اتصال بین دیوار باربر و سقف به لحاظ نداشتن مقاومت کافی آسیب‌پذیر تلقی می‌شود. اگر اتصال دیوار و سقف نتواند نیروی عمود بر 11 ی سقف درگیر با کلاف افقی ای 7۳7 |۲۰۶۲ <] ۱ [۱۲ک2 بت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ دستورالعمل ارزسابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود_ [/ع7<۱۵ [2<1-۱۳0 میلگرد اضافی برای تامین درگیری تیرجه با کلاف (دارای طول مهاری کافی) شکل پ-۱۰-۲- جزئیات اتصال سقف تیرجه -بلوک با کلاف افقی و دیوار بار بر پ-۲-۱-۵-۲- اتصال بین دیوار به دبوار اگر دیوارهای باربر متقاطع مطابق با استاندارد ۲۸۰۰ ایران اجرا نشده باشند. و یا در اجرای آن‌ها از کلاف‌های بتنی, فلزی و چوبی گوشه استفاده نشده باشد. اتصال آنها نامناسب و آسیب‌پذیر می‌باشد. اگر تیه بعد از احداث دیوار و بدون رعایت ضوابط مندرج در استاندارد ۲۸۰۰ ایران ساخته شده باشد.ء اتصال تیغه و دیوار آسیب‌پذیر می‌باشد. برای حفظ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه کی سممه اس 8 8 ۴ اس ,1 َ خس هاچ ۰ ۰ , |۹۶۰۱ تا ۱ . مرا ۰ 1 ۱ یات [ 9 ی ی سر سح ی ۰ ۰ ی 5 ۳ هه بَ ی پ لح ۰ ری هگ را و کم : ی سم موی . سا ی ۰ ی : تس اس 3 ار هه هویم ی اس ما یه 5 و _ ار اه 8 ی . 2 جر اس ۹ مر 8 هه لد هو ۶ * ۶ ای نامه ی ‌ِ شکست و جداشدن دیوارها و نریختن سثف به دلیل یکپارچه بودن جداشدن دیوارها و نریختن سقف سبک چوبی (زلزله قائن ۱۳۸۴۳) (زلزله قائن ۱۳۸۴) شکل پ-۱۱-۲- شکست در اتصال دیوار -دیوار در ساختمانهای بنایی بدون کلاف قائم وافقی پ- ۳-۱-۵-۲ اتصال بین دیوار به شالوده شالوده ها آخرین عضو سازه‌ای هستند که وظیفه تمام نیروهای ناشی از بارهای مرده» زنده و نیروهای جانبی ساختمان را که ناشی از زلزله است. به خاک منتقل نمایند. به همین منظور در زیر کلیه دیوارهای باربر باید از کلاف های افقی استفاده گردد. به عبارت ساده تر در زیر دیوار و روی شالوده کلافهایی با مشخصات شکل پ-۱۳-۲ باید تعبیه گردد. اگر در ارزیابی ساختمان از کلافهای روی شالوده استفاده نشده باشد. ساختمان بطور جدی آسیب پذیر است. بدیهی است برای دست یابی به رفتار یکنواخت و هماهنگ ساختمان لازم است شالوده ها توسط شناژهایی به یکدیگر متصل شوند. 1 با ما > را 11 9 1 با اش < رل ۳ ْ میلگردهای عرضی 1 با را (8) ۵0۶ میلگردهای طولی 0۱۰ حداقل پوشش بتن ۵ سانتیمتر شکل پ -۱۳-۲- کلافهاب افقی زیر دیوار و روی شالوده پ-۲-۵-۲- سیستم باربر(افقی و قائم) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۳۶ دستو رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود در ساختمان‌های بنایی دیوارهای باربر بعنوان مسیرهای انتقال بار قائم و جانبی ساختمان محسوب می‌گردند بنابراین این دیوارها برای این منظور باید بر روی یکدیگر اجرا شوند. هنگامیکه در پلان طبقات این دیوارها در هر دو جهت بر روی یکدیگر قرار داشته باشند» وضعیت استقرار آنها مشابه. تعدادی از آنها روی یکدیگر بنا نشده باشند (بین ۲۵ تا ۷۵ درصد) اگر در یک جهت بنا شده و در جهت دیگر بنا نشده باشندء وضعیت استقرار آنها تقریباً مشاب و هنگامیکه تعداد زیادی از دیوارها روی یکدیگر بنا نشده باشند ( کمتر از ۲۵ درصد) وضعیت استقرار آنها نامشابه خواهد بود. پ-۱-۲-۵-۲- انفصال در باربری افقی یکی از موارد بسیار مهم در پاسخ لرزه‌ای مناسب وجود مسیر کامل انتقال نیروی جانبی به شالوده است. این مسیر باید تمام اعضای مقاوم در برابر نیروهای جانبی ساختمان را بطور مناسب به هم متصل نماید و از آخرین تراز ساختمان تا شالوده بطور ممتد ادامه یابد. انتقال نیرو باید بگونه‌ای باشد که نیروهای لرزه‌ای از سقف بکمک اتصالات به اعضای لرزه‌بر قائم یعنی دیوارهای باربر منتقل شود. و در نهایت این نیروها از طریق شالوده به خاک منتقل گردد. قطع مسیر بار یا عدم پ-۲-۲-۵-۲- انفصال در باربری قانئم انفصال در عضوهایی که وظیفه انتقال بارهای ثقلی را به عهده دارند. به شدت ساختمان را آسیب پذیر می کند. این قبیل انفصال که ناشی از عدم ادامه آنها تا شالوده است. اغلب با چشم غیر مسلح دیده می‌شود. در حالتی که این اعضا تا شالوده ادامه نداشته باشند. انتقال بارهای ثقلی از محل قطع عضو یا عضوها به شالوده ادامه نمی‌یابد و بار تقلی باید از طریق برخی عضوهای افقی (سقف ها) به سایر عضوهای باربر تقلی منتقل شود. در این حالت سقف یا اتصالات بین اعضای لرزه بر در یک محور باید ظرفیت انتقال نیروی ایجاد شده را داشته باشد. معمولاً تامین شرایط لازم در این قبیل پ-۳-۵-۲- نامنظمی پ-۱-۳-۵-۲- نامنظمی در پلان در صورتیکه هر یک از شرایط زیر در پلان سازه وجود داشته باشد. سازه در پلان نامنظم محسوب شده و از این لحاظ ۱- طول ساختمان از سه برابر عرض آن تجاوز کند. در صورت تجاوز نسبت طول به عرض ساختمان از ۳و یا نامتقارن بودن ساختمان, درز انقطاع, ساختمان را باید به قطعات مناسبت تر مانند شکل زیر تقسیم کند. ۲- پیش آمدگی و یا فرورفتگی در پلان بیش از ۲۵ درصد طول ساختمان در امتداد مورد بررسی باشد. ۳ پلان ساختمان نسبت به هریک از دو محور اصلی به طور کلی نامتقارن باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه توزیع متقارن دیوارهای ساختمان باعث ایجاد نظم در پلان و کاهش پیچش در ساختمان می‌شود. در آرزیابی تقارن اجزای باربر جانبی در ساختمان باید به این نکته توجه داشت که نظم در پلان و هر دو جهت باید وجود داشته باشد. تقارن مناسب در ساختمان مرادف با حالتی است که اختلاف مرکز جرم و مرکز سختی ساختمان کمتر از ۳۰ درصد بعد * ار ۸ ما الف - نسبت نا مناسب طول به عرض ساختمان ب- حدود نسبت طول به عرض ساختمان ۳ > لا ۳ ند ۳ ۲ ۳ نس ۸ ۹ ۰ ۳ در م4 ۳ یس ۳ و - ۲ ‌ ی 7 4 َ 4 ۱ 4 ۰ اس ۳ پ- تفکیک بلوک ها برای تامین تقارن ت- عدم وجود تقارن و امکان پیچش شکل پ-۱۳-۲- مقایسه وصعیت نامناسب و مناسب در پلان ساختمان ها ی ی 3 الف - نیروهای ایجاد شده در اثر نامنظمی در پلان پ - نیروهای ایجاد شده در اثر نامنظمی در ارتفاع شکل پ-۱۴-۲- اثر نامنظمی در پلان 9 ار تفاع بر دبوارها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۳۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود پ-۲-۳۲-۵-۲- نامنظمی در ارتفاع در صورتیکه هر یک از شرایط زیر در سازه وجود داشته باشد. سازه در ارتفاع نامنظم محسوب شده و از این لحاظ اسیب‌پذیر تلقی می‌شود. در چنین شرایطی لازم است در طرح بهسازی نامنظمی سازه برطرف شود. ۲۳- دیوارهای باربر سازه یک طبقه تا زمین امتداد نداشته باشد. ۳- مقدار دیوار سازه‌ای هر طبقه کمتر از ۷۰ درصد مقدار دیوارسازه‌ای طبقه بالای خود باشد. ۴ توزیع جرم در ارتفاع ساختمان یکنواخت نباشد بطوریکه جرم هر طبقه (باستثنای بام و خرپشته بام) نسبت به جرم ۵- سختی جانبی در هر طبقه کمتر از ۷۰ درصد سختی جانبی طبقه بالای باشد. 1 زر 1 7 با ((۶7 >> ] ۸ [ او یر ما و ]] ۸ ۱ ای نی ۳ 1 ۱ امه ۶ ۱ أ ۷۷۱ 5 امه 1 2 1 م2 96 1 ۱ و ز ی 1 10 1 7 شکل پ -۱۵-۲- دبوارهای سازه‌ای و نحوه محاسبه مقدار دیوار سازه‌ای پ-۳-۳-۵-۲- پیش آمدگی‌ها ۰ ایران در ساختمان های آجری میزان پیش آمدگی و فرو رفتگی بطور تجربی باید محدود شود. در صورت الزام اجرای پیش آمدگی هایی بیشتر از حد استانارد.ء لازم است به کمک درز انقطاعء ساختمان را مجزا و جدا کرد به نحوی که هر بخش از ساختمان بطور جداگانه منظم شود. این کار نسبتاً پرهزینه است و گاهی هم اجرایی نیست. در ساختمان هایی که بکمک درز انقطاع سازهٌ آنها از یکدیگر جدا شده‌اند. ارزیابی لرزه‌ای برای هر یک از سازه‌هاء باید بطور مجزا انجام ۱- برای بالکن های سه طرف باز, طول جلو آمده طره از ۱/۳۰ متر بیشتر باشد. ۲- برای بالکن های دو طرف بازء طول جلو آمده طره از ۱/۵۰ متر بیشتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۳۹ ۴- شرایط زیر برای پیش آمدگی ساختمان در مقطع قائم تامین نشده باشد: الف) طول جلو آمده طبقه بالا از یک متر بیشتر باشد. ب) دیوارهای طول جلو آمده بار سقف و یا دیوارهای فوقانی را تحمل کنند. پ) دیوارهای قسمت پیش آمده بوسیله کلاف های قائم فولادی ویا بتن آرمه با اتصال مناسب و مطمئن نگهداشته نشده باشند. و دو سر کلافها در عناصر سازه ای کف و سقف به خوبی مهار نشده باشند. بنابراین پیش آمدگی در ارتفاع مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران محدود به موارد زیر است: در صورتیکه پیش آمدگی ساختمان در مقطع قائم به نحوی باشد که طبقه بالا بصورت طره جلوتر از طبقه پائین قرار گرفته باشد. کلیه شرایط زیر باید برقرار باشد: ۱- طول جلو آمده طبقه بالا از یک متر بیشتر باشد. ۳- دیوارهای قسمت پیش آمده بوسیله کلافهای قائم فولادی و یا بتن مسلح با اتصال مناسب و مطمئن نگهداشته شوند و دو سر کلافها در عناصر سازه ای کف و سقف مهار گردند. ۴- کلاف بندی باید بنحوی انجام گیرد که اولاً هر کلاف حداکثر ۲ متر از دیوار را نگهدارد و ثانیاً دو طرف پنجره های با عرض بیشتر از ۲ متر نیز دارای کلاف باشد. ۵- در ساختمان‌هایی که طول طره بیش از یک متر است. تنها راه عملی کاهش ابعاد پیش‌آمدگی, حذف کامل آنها و با تقویت صحیح محل اتصال است که در بسیاری موارد قابل انجام نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۳۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود الف) پیش آمدگی در امتداد طول ساختمان ب) پیش آمدگی در امتداد عرض ساختمان <- 1 11۳ شکل پ-۱۷-۲- نحوه انتقال بار پیش آمدگی, بار سقف به دیوار زیرین پ-۳-۵-۲- سیستم سازه‌ای اطلاعات این بخش بطور مستقیم در تعیین آسیب پذیری ساختمان نقش مهمی به عهده دارد. معمولاً وزن ساختمان اجری توسط دیوارهای باربر» جرزها و یا دیوار باربر و ستون تحمل می‌شود. در صورتی که در ساختمانی این موارد بصورت ترکیبی استفاده شوند یا از سیستم باربر دیگری استفاده شود. باید مشخص گردد. زیرا این موارد موجب افزایش آگاهی از وضعیت آسیب پذیری ساختمان می‌شود. در ساختمان‌های آجری بارهای جانبی توسط دیوارهای برشی غیر مسلح تحمل می‌شوند ولی در صورت وجود سیستم‌های دیگر نام آنها باید ذکر گردد. در استاندارد ۲۸۰۰ ایران تعداد طبقات ساختمان آجری به ۲ طبقه بدون احتساب زیرزمین محدود گردیده است. در این دستورالعمل با تاکید به این محدودیت و آگاهی از آسیب پذیر بودن, تعداد طبقات ساختمان آجری به ۳ طبقه محدود می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۳۱ پ-۱-۴-۵-۲- وضعیت پی از نشانه‌های عملکرد نا مناسب پی در سطح زمین نشست نامتقارن» بروز شیب درکف. دیوارهای ناشاغول و ترک یا خرابی, قابل رویت بوده که در ارزیابی کلی ساختمان باید مورد توجه قرار گیرد. پی دیوارهای باربر ساختمان باید دارای شرایط زیر باشد. در غیر این صورت ساختمان از نظر پی آسیب پذیر خواهد بود. ۱- پی باید به صورت یک شبکه‌ی پیوسته در زیر دیوارهای باربر قرار داشته باشد ۲ پی دیوارهای باربر از بتن غیر مسلح و یا شفته و لاشه‌سنگ ساخته شده باشد ۳- عمق و عرض پی باید هرکدام حداقل دو برابر ضخامت دیوار باشد. ۴ در زمین های شیب دار باید هرقسمت از پی در یک سطح افقی قرار داشته باشد. پذیری ساختمان را افزایش می‌دهد. میزان نشست‌های مختلف در صورت وجود. باید در ارزیابی ساختمان در نظر گرفته شود و وضعیت کلی ساختمان برای ترکیب تمام بارهای ثقلی» لرزه‌ای و نیروهای اعمال شده به ساختمان ناشی از حرکت‌های مختلف محتمل پی مورد ارزیابی قرار گیرد. معمولا پی باید ظرفیتی حداقل معادل ۱/۵ تا ۲ برابر بارهای ثقلی داشته باشد. اگر اثری از خرابی شالوده در اثر نشست. فرسایش یا علل دیگر مشاهده نشد. شالوده احتمالاً ظرفیت لازم برای تحمل بارهای قائم را داشته. مشروط بر آنکه مجموع بارهای نقلی و نیروهای واژگونی لرزه‌ای بیش از دو برابر ظرفیت استاتیکی شالوده نباشد. پ-۲-۴-۵-۲- سقف ها اگر سقف هر طبقه در ترازهای مختلف ساخته شده باشد. و یا در آن درز انبساط وجود داشته باشد. انتقال بار جانبی در آن تراز منقطع بوده و در این صورت ساختمان آسیب پذیر خواهد بود. در هنگام وقوع زلزله سقف ساختمان باید بتواند نیروهای زلزله را به اعضای سیستم لرزه بر انتقال دهد. سقفهای صلب عملکرد مناسبی در انتقال نیروهای جانبی به اعضای لرزه بر دارند. حفظ یکپارچگی سقف و عدم وجود بازشو در آن به این وظیفه کمک می‌کند. توصیه های زیر در استاندارد ۲۸۰۰ ایران برای حفظ یکپارچگی و انسجام سقف ذکر شده است: پ-۱-۲-۳-۵-۲- وزن سقف اگر ضخامت سقف مسطح و قوسی از حد متعارف بیش‌تر باشد. خواه این افزایش ضخامت به واسطه‌ی استفاده‌ی مکرر از لایه‌های ضخیم برای آب‌بندی و یا کف‌سازی بوده باشد و خواه برای افزایش سختی سقف صورت گرفته باشد.ء سقف به لحاظ وزن زیاد آسیب‌پذیر تلقی می‌شود. پ-۲-۲-۴-۵-۲- یکنواختی و انسجام سقف در صورت وجود شرایط زیر سقف انسجام نداشته و ساختمان آسیب پذیر می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۵ ۱۳۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود الف - سقف های طاق ضربی ۱- فاصله بین تیر آهن ها بیشتر از یک متر باشد. ۲- انتهای تیرآهن ها توسط تیر آهن متعامد بر آن‌های بیکدیگر بسته نشده باشند. ۳ تیر آهن ها به کلاف افقی متصل نباشند. ۴ تیرأهن ها بوسیله میلگرد و یا تسمه فولادی بصورت ضربدری بیکدیگر بسته نشده باشند. ۵- تیر آهن های انتهائی در چشمه های ۹۰ سانتیمتری به صورت یک چشمه در میان با تسمه یا میلگرد به شکل ضربدری به تیرآهن کناری خود مهار نشده باشند. ۶- تکیه گاه مناسبی برای پاطاق آخرین دهانه طاق ضربی تعبیه نشده باشد. ۷ اگر از میلگرد و یا تسمه برای مهاربندی ضربدری تیرآهن های سقف و یا استوار کردن آخرین دهانه استفاده شده ولی اندازه میلگرد یا تسمه معادل کمتر از حد استاندارد (۱۴میلیمتر) باشد. ب- سقف های تیرچه بلوک ۲- ضخامت بتن پوشش روی بلوکها کمتر از ۵ سانتیمتر باشد از ۲۵ سانتیمتر باشد. ۴- دهانه تیرچه ها از ۴ متر بیشتر باشد. ۵- در صورت وجود طره در سقف. به نحو مناسبی در تکیه گاه مهار نشده باشد و یا طول مهار گمتر از ۱/۵ متر پ- سقف های خرپایی در خرپا ها از بادبندی های قائم و افقی مناسب استفاده نشده باشد. اتصال اضلاع مختلف خرپای چوبی در نقاط مخالف بوسیله پیچ و مهره و یا اسکوپ‌های فولادی بیکدیگر بسته نشده باشند. (استفاده از میخ ساده کافی نیست). در سقف های مسطح شیب‌دار غیر خرپایی, از عناصر مناسب برای مقابله با رانش سقف استفاده نشده باشد. ت- سقف کاذب ۱- سقف کاذب از مصالح سنگین باشدو قاب بندی آن بنحو مناسب به اسکلت و یا کلاف بندی ساختمان متصل نباشد. ج- سقف های قوسی ۲ پیش بینی های لازم برای کنترل رانش دیوارها نشده باشد. ۳- از کلاف سراسری در محاذات پاطاق استفاده نشده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه فروربختن تیرها به دلیل ضعف در مهار ه و اتصال : فرو ریختن دیوارهای گلی و سنگی 7 ی که 5 ۱ ترکهای عمودی در دیوار ولد ۱ 7 فروربختن خارج از صفحه سجن ره در دیوارهای طویل ترکهای قطری ترکهای عمودی در کنج دیوار شکل پ-۱۸-۲- محتمل ترین شکست ها در یک ساختمان بنایی بدون سیستم لرزه بر پ-۳-۲-۴-۵-۲- طول تکیه‌گاهی تیرهای سقف اگر طول تکیه‌گاهی تیرهای سقف طاق ضربی و یا سقف چوبی کمتر از کوچکترین دو مقدار ارتفاع تیر یا ۲۰ سانتی‌متر. پ-۴-۲-۴-۵-۲- بازشوها در سقف ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ رب دستورالعمل ارزسابی و بهساز ی رزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود_ ی 0 ۱ مات ه ها هه مسب ۵ م۸ ۹ ۱ چا ۴ ۳ ۱ ظ زا شک ی شکل پ -۱۹-۲- فروریختن دیوارها و در پی آن سقف مر ۵ برس ه د بچوجه. . سس سم و ۳۱ ه ۱ یهن ند 1 ۱ میاه م۸ مت سم وج 7 : ۳ راد ار ی 7۳ !۸ ۰ ۹ 1 ری : : ۸ ۳ ۰ ۹ ۹ ۱ سال دردم را دون وب شکل پ-۳۰-۲- فروریختن دیوارهای دارای بازشو بزرگ و نریهتن سقف به دلیل انسجام آن پ-۵-۲-۴-۵-۲- نسبت طول دهانه به عرض سقف چنانجه نسبت طول دهانه به عرض سقف انعطاف‌پذیر بیش از ۳ باشد. این سقف آسیب‌پذیر است. (سقف‌های انعطاف- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۳۵ پ-۳-۴-۵-۲- دبوارهای باربر در هر یک از جهات اصلی ساختمان باید حداقل ۲ محور برای دیوارهای باربر وجود داشته باشد. در غیر این صورت کافی بودن دیوارها و اتصالات باید براساس یک روش محاسباتی مورد ارزیابی قرار گیرد. پ-۱-۳-۴-۵-۲- رعایت درصد دیبوار سازه‌ای در ساختمان مقدار دیوار سازه‌ای به صورت نسبت مساحت مقطع افقی دیوارهای با ضخامت بیشتر از ۲۰ سانتیمترء به مساحت زیربنای طبقه تعیین می‌شود. در محاسبه طول دیوارها. طول بخش‌هایی از دیوار را که بازشوهای با ابعاد بیش از ۶۰:۶۰ سانتیمتر در آنها اجرا شده باشد. نباید به حساب آورد. در بعضی موارد ممکن است در طبقه‌ای این ضوابط رعایت شده و در طبقه‌ای دیگر رعایت نشده باشد.» بنابراین ارزیابی این ضابطه نیز بصورت کیفی با عبارات خوب. متوسط و بد مشخص شده است. بگونه‌ای که به ترتیب بیش از ۷۵ درصد. بین ۲۵ تا ۵۰ درصد و کمتر از ۲۵ درصد این ضوابط رعایت شده باشد. پ-۳-۳-۴-۵-۲- میزان رعایت طول مجاز دیوارها حداکثر طول مجاز دیوار سازه ای بین دو پشت بند ۳۰ برابر ضخامت آن می باشد مشروط بر آنکه از ۸ متر تجاوز نکند. حداکثر طول مجاز دیوار غیرسازه ای یا تیغه بین دو پشت بند عبارتست از ۴۰ برابر ضخامت دیوار یا تیغه و یا ۶ متر هر کدام کمتر باشد. منظور از پشت بند. دیواری است که در امتداد دیگری با دیوار سازه‌ای تلاقی می نماید. دیواری بعنوان پشت بند تلقی می شود که ضخامت آن حداقل ۲۰ سانتیمتر و طول آن با احتساب ضخامت دیوار سازه ای حداقل برابر۱/۶ بزرگترین دهانه طرفین پشت بند باشد. کلاف قائم, عناصر قائم فولادی, بتن آرمه و یا چوبی به شرطی که بطور مناسبی در کف و سقف طبقه مهار شده باشند نیز می توانند بعنوان پشت بند تلقی شوند. پ-۳-۳-۴-۵-۲- میزان خیز برون صفحه‌ای دیوارها و قائم نبودن آنها خیز برون صفحه دیوار (عمود بر سطح دیوار) باعث کاهش توان باربری دیوار می‌شود. در صورتی که فروانی این نقص در ساختمانی بیش از حد باشد. اصلاح آن پرهزینه بوده و دیوارها باید تخریب و مجدداً بطور مناسب اجرا شوند. باید توجه داشت که عدم وجود خیز در نازک کاری سطحی حاکی از عدم وجود نقص نیست. پ-۴-۳-۴-۵-۲- درزهای قائم اگر هر یک از شرایط زیر برای دیوارهای باربر تامین نشده باشد. ساختمان آسیب‌پذیر تلقی می‌شود. ۱- درزهای قایم در یک راستا باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۳۵ ۱۳۶ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود ۳ در اتصال دو دیوار از هشتگیر استفاده شده باشد. پ-۵-۳-۴-۵-۲- نسبت ارتفاع به ضخامت دبوار پایداری و مقاومت خارج صفحه‌ی دیوار به نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار بستگی دارد و اگر نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار از مقادیر جدول ۹-۴ بیشتر باشد. دیوار آأسیب پذیر خواهد بود. در اینصورت باید دیوارها را برای نیروی خارج صفحه مطابق بند ۲-۵-۲-۲-۶-۴۳ بهسازی کرد. پ-۶-۳-۴-۵-۲- ارتفاع دیوار در محاسبات وارد نمی‌شود و یا می‌بایست در ارتفاع ۴ متری کلاف افقی تعبیه نمود که در این صورت حداکتر ارتفاع مجاز دیوار ۶ متر خواهد بود. پ-۷-۳-۴-۵-۲- طول آزاد دیوار چنانچه طول آزاد دیواری از ۵ متر بیش‌تر باشد. دیوار آسیب‌پذیر تلقی می‌شود. پ-۸-۳-۴-۵-۲- هشتگیر اگر در اجرای قسمت‌های مختلف یک دیوار باربر و یا گوشه‌ی دو دیوار متقاطع باربر از روش هشتگیر استفاده شده باشد. محل اجرای هشتگیر به عنوان نقطه‌ی انفصال در دیوار تلقی گردیده و دیوار آسیب‌پذیر می‌باشد. (به بند پ-۱-۵-۳-۲ مراجعه کنید). پ-۹-۳-۳-۵-۲- عبور لوله و دودکش درون دیوار باربر اگر قطر لوله و یا دودکشی که از درون دیوار عبور می‌نماید. بیش از ۱/۶ ضخامت دیوار باشد. محل لوله به عنوان نقطه‌ی انفصال در دیوار تلقی شده و دیوار آسیب‌پذیر می‌باشد. (به بند پ-۱۵-۳-۴-۵-۲ مرجعه کنید) پ-۱۱-۲-۴-۵-۲- سطح دبوار باربر حداقل سطح دیوار باربر مورد نیاز در هر طبقه با استفاده از رابطه پ-۲-۲ محاسبه می‌شود. در صورتیکه در هر طبقه‌ای سطح دیوار باربر موجود کمتر از این مقدار باشد. طبقه مذکور فاقد ظرفیت کافی در برابر نیروهای جانبی بوده و آسیب- (پ-۲-۲) شا رم که در این رابطه: ,: حداقل سطح دیوار مورد نیاز در طبقه ! : پرش ناشی از نیروی جانبی در طبقه ! ر: کرانه پایین مقاومت برشی دیوارها که از رابطه ۱۵-۲ به دست می‌آید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه ۱۳۷ پ-۱۱-۳-۴-۵-۲-کلاف ها چنانچه هریک از ضوابط مربوط به کلاف های افقی و قائم رعایت نشده باشد. ساختمان به دلیل نامناسب‌بودن کلاف‌بندی ۱ 2 ۱ ِ ها ۳ رسیم ۳ َ ۰ ی با شکل پ-۲۱-۲- ساختمان حلو به دلیل داشتن کلاف آسیب ندیده ولی ساختمان بدون کلاف آسیب دایده است. الف- کلاف بندی افقی دیوارهای باربر ساختمان: در تمام ساختمان‌های آجری باید کلاف افقی در زیر دیوار و زیر سقف بصورت یکپارچه اجرا شده باشد. در صورت وجود ستون‌های فولادی و بتنی در ساختمان لازم است این ستون‌ها در بالا به کلاف سقف و در پائین به کلاف زیر دیوار متصل شوند. کلاف‌بندی از بتن مسلح بگونه‌ای است که عرض آن برابر عرض دیوار و ارتفاع آن برابر ۲/۳ عرض دیوار باشد. ب- کلاف بندی قائم در کلیه ساختمان‌ها بجز ساختمان‌های یک طبقه با اهمیت کم کلاف قائم باید در گوشه‌های اصلی ساختمان و نقاط تقاطع دیوارها و در اطراف بازشوها تعبیه شده باشد. بنابراین صرف نظر از اینکه کیفیت کلافها چگونه است. وجود یا عدم وجود آنها حائز اهمیت است. کلافهای قائم باید در گوشه های اصلی ساختمان و در طول دیوارء ترجیحاً در نقاط تقاطع دیوارهاء با فاصله محور تا محور حداکثر ۵ متر از یکدیگر پیش بینی شوند. هیچ یک از ابعاد مقطع کلاف قائم بتن مسلح بجای کلاف بتن مسلح می توان از تیرأهن نمره ۱۰ و یا پروفیل فولادی با سطح مقطع معادل آن استفاده نمود. مشروط بر آنکه اتصال کلاف فولادی با دیوار بوسیله میلگردهای افقی بخوبی تأمین شود. استفاده از تیرچوبی حداقل با مقطع ۵۰ سانتیمتر مربع بعنوان کلاف قائْمء برای ساختمانهای یک طبقه با اهمیت متوسط و یا کم و یا برای سیستم های سقف چوبی مجاز است. از پروفیل های در و پنجره نیز در صورتیکه بخوبی در کلاف افقی و سقف مهار شده باشند. با رعایت میزان فولاد معادل فوق‌الذکرء می توان بعنوان کلاف قائم استفاده کرد. اجرای کلاف های قائم بتن آرمه باید همزمان با -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۳۸ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود چیدن دیوار باربر و بصورت یکپارچه صورت گیرد و یا ابتدا دیوار اجرا شده و محل کلاف باز گذاشته شود و با بتن ریزی ها قرار داده شوند و انتهای آنها به نحوی مناسب مهار شود. میلگردهای طولی باید با تنگهانی به قطر حداقل ۶ میلیمتر بر کلاف افقی باید حداقل به ۱۵ سانتیمتر کاهش یابد. دراطراف میلگردهای طولی باید حداقل ۲/۵ سانتیمتر پوشش آزاد ای که میلگردهای طولی کلافهای افقی و قائم» در تمام طول نقاط تقاطع ادامه یابد تا متفقاً با کمک دیوارهای سازه ای در دو انتها به زاویه ۹۰ درجه ختم و در کلاف شالوده و سقف مهار شوند. متناسب با پیشرفت عملیات بنائی اطراف ِ 0 1 ط میلگردهای عرذ (2چ۳ ۱ ۱ سم ۱ 1 با رز( 0۶00 ۴ ۲۹۲ ۱ ۱ ۱ ۱ : 7 ۹ میلگردهای طولی تال ول ال 4 4 71 را ول انا لا ول الا 1۷ 1 1 > رل پرره 1 > بر پرره (الف) (ب (ج) شکل پ-۲۲-۲- نحوه اجرای صحیح کلاف افقی روی دبوارهای بار بر در صورتی که در تراز پی از کلاف افقی پی استفاده نشده باشد و خود پی نیز به واسطه‌ی ناپیوستگی, قابلیت ایفای نقش کلاف افقی را نداشته باشدء سیستم کلاف‌بندی سیب پذیر می‌باشد. به بند ۳-۱-۵-۱ مراجعه کنید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه پ-۱۲-۳-۴-۵-۲- کیفیت مصالح کلاف بتنی چنانچه در بررسی‌های عینی کلاف. تخلخل یا نواقص دیگری در بتن مشاهده شود. کلاف به لحاظ کیفیت نامناسب توصیه می‌شود. اگر مقاومت فشاری بتن کم‌تر از ۱۵مگاپاسکال (۱۵۰کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع) باشد. کلاف آسیب‌پذیر و ۳۳ 1 با ۲۵۲۲1 0)) ۵۰۱ +1, مد (ده دایربه‌شت بتی. ۰)- ۳ ۴ ی + وه یب اب -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۵ ۱۴ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود با رررم ۳۵ 1 2 ۱71 9 :۴۵۲/۱ 7 ۱77 4 ای 2۱ ۵ ۳ 1 لاد نی ۵۰6((۱ خم*۱۳۵۴ ۵۰0(( 7 1۱ ات ۱ (دو برابرپوشش بتن) - ی]<67 شکل پ-۲۳-۲- جزئیات میلگرد گذاری و درگیری کلافها پ-۱۳-۳-۴-۵-۲- اتصالات اجزای کلاف چنانچه میلگردهای کلاف بتنی در اتصالات هم‌پوشانی لازم را نداشته و یا اتصالات کلاف‌های فولادی مناسب نباشند. سیستم کلاف به لحاظ وضعیت نامناسب اتصالات آسیب‌پذیر می‌باشد. برای ارزیابی وضعیت میلگردها در اتصال می‌توان از آزمایش‌های غیرمخرب یا تخریب‌های محدود در محل استفاده کرد. پ-۱۴-۳-۴-۵-۲- انفصال در کلاف چنانچه کلاف افقی و یا قایم در هر تراز از ساختمان به واسطه‌ی وجود بازشو و یا نیم‌طبقه ادامه نیافته و به کلاف قایم و یا افقی مجاور متصل نباشد. سیستم کلاف به واسطه‌ی وجود انفصال آسیب‌پذیر می‌باشد. پ-۱۵-۳-۴-۵-۲- عبور لوله ازکلاف در صورتی که لوله‌ی آب. فاضلاب و یا دودکش از کلاف افقی و یا قایم عبور نماید و قطر انفصال ایجاد شده بیش ز عرض کلاف باشد. آن کلاف به لحاظ وجود انفصال آسیب‌پذیر می‌باشد. در شکل پ-۱۴-۲ نحوه میلگرد گذاری در اطراف محل عبور لوله یا دودکش که از داخل کلاف افقی عبور کرده است. نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسبر و تشریح جزئیات مورد ار زیابی در ساختمان‌های آحری کوتاه مرتبه ۱۴۱ الب کلاف انم یاس 3 داککوا کت وه ۸ میلگردهای کلاف قانم خحخطک ]۲ ]۲ جحاحا اس - حصع وی که سح اس گت و سس / 8 سس ۹ ۳۳۹/۳۹ ۳ص ال کر لسالا ۱ س لح انیت سست سح ال انوس اس کح بسح عستی سس مس سا اه سسستیس وین افقی زیر دیوار ۱ ۱ ۰1 ۲ شکل پ-۲۴-۲- میلگرد گذاری اطراف بازشوهاء کلاف قائُم در شالوده دیا ۲۵۵۲ ۵ 0۱۵0۲ ۷۵0۲ از : 1 ) ۷۵6۲ وزیا ۲۵۵۲۲۸ 2) 0 ۰ اک اس کرد و 7 1 *کلاف افتقی سش- که ی ۲ تا۳ برابری] ۲ ۶ ۶ ال ۱ شکل پ -۲۵-۲- نحوه دورگیری مجاری (دودکش. کولر ...) و حفظ یکپارچگی کلاف افقی پ-۱۶-۳-۳-۵-۲- اتصال دبوار و کلاف قانم در صورتی‌که بین دیوار و کلاف قائم اتصال مناسبی وجود نداشته باشد این اتصال آسیب‌پذیر می‌باشد. برای اتصال مناسب می توان به شکل پ-۱۳-۲ مراجعه شود. پ-۳-۴۳-۵-۲- بازشوها بازشوهای بزرگ در ساختمان های بنایی غیر مسلح باعث کاهش ظرفیت باربری دیوارهاء افزایش تنش در پایه ها و گوشه های دیوار و در نهایت ایجاد ترک در دیوارها می‌شود. به همین جهت در آئین نامه ها توصیه شده است که ابعاد بازشوها از حدود مشخصی تجاوز ننماید و حتی المقدور در اطراف بازشوها کلافهای قائم از روی شالوده تا کلاف سقف ادامه یاید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۵ ۱۳۲ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود در صورت عدم رعایت ابعاد مجاز بازشوها در ساختمان‌های موجود این ابعاد باید کاهش داده شوند و یا قابی بتنی در اطراف بازشوها تعبیه گردد. اندازه و موقعیت بازشوها در دیوار باید با ضوابط بند ۲-۵-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران و به شرح زیر مطابقت داشته باشد. در غیر این صورت دیوار آسیب‌پذیر تلقی می‌شود. پ-۱-۴-۴-۵-۲- سطح بازشوها اگر مجموع سطح بازشوها در هر دیوار باربر از- سطح آن دیوار بیش‌تر باشد. دیوار آأسیب‌پذیر است. پ-۲-۴-۴-۵-۲- طول بازشوها اگر مجموع طول بازشوها در هر دیوار باربر از ۰ طول دیوار بیش‌تر باشد. دیوار آسیب‌پذیر است. پ-۳-۴-۴-۵-۲- فاصله بین بازشوها اگر فاصله‌ی افقی دو بازشو از - ارتفاع کوچک‌ترین بازشوی طرفین خود و همچنین از <- مجموع طول آن دو بازشو کمتر باشد. دیوار آسیب‌پذیر است. در این صورت دیوار بین دو بازشو جزیی از بازشو منظور می‌شود و نباید آن را به عنوان دیوار باربر به حساب آورد. بنابراین نعل‌درگاه روی بازشوها نیز باید به صورت یکسره با دهانه‌ای برابر مجموع طول بازشوها به اضافه‌ی دیوار بین آن‌ها اجرا شده باشد. پ-۴-۴-۴-۵-۲- ابعاد بازشوها اگر هر یک از ابعاد بازشو از ۲/۵ متر بیش‌تر باشد. دیوار آسیب پذیر است. برای رفع آسیب پذیری باید در طرفین بازشو کلاف‌های قایمی‌ که به کلاف‌های افقی بالا و پایین آن طبقه متصلند. تعبیه شود. همچنین باید نعل درگاه بازشو نیز در پ-۵-۴-۴-۵-۲-فاصله‌ی بازشوها از انتهای دیوار اگر فاصله اولین بازشو در دیوار از بر خارجی ساختمان کم‌تر از ارتفاع بازشو باشد.ء دیوار آسیب پذیر است. برای رفع آسیب پذیری باید در طرفین بازشو کلاف قایمی‌که به کلاف‌های افقی بالا و پایین آن طبقه متصلند. تعبیه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۱۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مر تبه اه ۰ ۳ ۸ ۹ ۲۳۰۹ ۹ ی اس ۵7 ۱ بازشوهای بزرگ و بدون کلاف : رک شا ۳ ۹ حب شکست دووار ها شده است. ۳۲ + یم 9 مسج ۳ موجی بوار ۱ ۹ 5 ۱ 1 ای 1 ۱ : به دلیل پایداری جرزها در برابر ۰ ۸ منز .۰ 91۹ ا ۱ مظان در یا سر ۴ ۱ رود وتو بط ۳ ا ۱ ۴ * ال / ۳ شک و" 1 ۷۲۳۰۰ 1 ر چسط نک ی لک 5 +ججسود سب و کی را س تط ۳ هچ ۲ <-7 << 71 ۳ (۸+1)- 2 < بط 10+ ۷ دی ۳ دب ْ ٍ 9 1 << کی با/-< بط ۳ ۱ حا سا سا اس رس اس آ ‏ نا ۳۳۳۳۲ -؟ به+ بو ج+ه ۳ ک پا+پا+ | ٍ بازشو بزر گر ۱ نعل درگاهی متصل ۱1 از حد مجاز سس سک به کلاف قانم | رود وک ۵ وه که مه وه ی ۵ درب دیوار یک آجره ال کلاف افقی دیوار یک و نیم آجر ۲ حداقل طول خم‌میلگرد برابر با ۴۵ سانتیمتر چرئیات میلگردگزاری در حداقل طول‌خم‌میلگرد برابر با ۴۵ سانتیمتر اطراف بازشوها پنجره شکل پ-۲۶-۲- کنترل ابعاد بازشوها برای پایداری جرزها و پایه ها دیر برابر بارهای قفلی و جانبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۳۴ دس رالعما ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری منداول موجود پ-۵-۴-۲- ارتفاع و طبقات ساختمان در استاندارد ۲۸۰۰ ایران تعداد طبقات ساختمان آجری به ۲ طبقه بدون احتساب زیرزمین محدود گردیده است. در این دستورالعمل با تاکید به این محدودیت تعداد طبقات ساختمان آجری با آگاهی از | اسیب پذیر بودن به ۲ طبقه محدود می‌شود. نکات مربوط به ار تفاع ساختمان از جنبه های دیگری مانند موارد ذیل باید مورد توجه قرار گیرد. پ-۱-۵-۴-۲- نیم طبقه در برخی از ساختمان‌ها بر روی طبقات معمول ساختمان, نیم طبقه‌ای با مساحت کمتر اجرا می‌شود که این نیم طبقه باعث نامنظمی ساختمان و تشدید خرابی می‌گردد. در مواردی که مساحت این نیم طبقه بیشتر از ۲۵/ مساحت طبقه زیرین باشد. باید به عنوان یک طبقه اضافی به طبقات معمول ساختمان تلقی شود. نیم طبقه‌ها علاوه بر ایجاد ضعف در ساختمان در هنگام زلزله از ساختمان جدا شده و فرومی‌ریزند. مناسبترین راه اجرای نیم طبقه, اجرای سازه لرزه بر مجزا برای آنها از سازه اصلی است. در غیر این صورت باید اتصال مناسب آنها به سیستم لرزه بر جانبی تامین گردد. پ-۳-۵-۴-۲- زیرزمین زیرزمین به طبقه‌ای اطلاق می‌شود که ارتفاع روی تراز سقف آن از تراز زمین کمتر از ۱/۵ متر باشد و از چهار طرف با خاک محصرر باشد. بنابراین در ساختمان‌های روی شیبء طبقه‌ای که از یک سمت زیر زمین بشمار می‌آید و از سمت دیگر پیلوت. زیر زمین محسوب نمی‌شود. همچنین زیرزمین ساختمان‌هایی که از اطراف به زیرزمین ساختمان‌های مجاور محصور می‌شوند نیز از نظر سازه‌ای زیر زمین محسوب نمی‌شوند. پ-۳-۵-۳-۲- نحوه توزیع جرم در طبقات با توجه به اهمیت توزیع مناسب جرم در ارتفاع علاوه بر موقعیت اجسام سنگین باید از تمرکز کلی بار در طبقه خاصی نیز خودداری شود. نحوه توزیع کف سازی و جرم های افزوده به ساختمان در طبقات و بام می تواند مرکز سختی و مرکز جرم را از یکدیگر دور کند و در نتیجه ساختمان تحت پیچش قرار گیرد. مرکز سختی نقطه برآیند اثر اعضای مقاوم در برابر نیروهای جانبی نظیر دیوارها است و مرکز جرم نقطه اثر جرمهای موجود درطبقه است. اختلاف بین مرکز جرم و مرکز سختی باعث ایجاد پیچش در ساختمان می‌شود. این پیچش بصورت برش در دیوارهای پیرامونی ساختمان به نیروهای لرزه‌ای افزوده خواهد شد و موجب افزایش خرابی می‌شود. فاصله مرکز جرم و مرکز سختی ساختمان نباید بیش از ۲۰ درصد بعد ساختمان در هر جهت باشد. بدین لحاظ باید از تمرکز جرم بطور نامتقارن در پلان اجتناب نمود و همچنین اعضای مقاوم در برابر نیروهای جانبی نیز بگونه ای توزیع شوند که تا حد امکان مرکز جرم و مرکز سختی بر هم استقرار اجسام سنگین نظیر تاسیسات در طبقات فوقانی ساختمان یا بطور غیر یکنواخت نظیر شکل زیر باعث افزایش نیروی زلزله بخصوص در طبقات فوقانی می‌گردد. این امر باعث افزایش خسارت ناشی از زلزله خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۲- تفسیر و تشریح جزئیات مورد ارزیابی در ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه پ-۶-۴-۲- کلاف. ستون یا جرز کوتاه معمولا در ساختمانها به دلیل تعبیه بازشوء گاهی بخش هایی از دیوارهای باربر به صورت نشان داده شده در شکل پ- ۱۷-۳-۲۳ تبدیل به جرز کوتاه» کلاف کوتاه و دیوار کوتاه می‌شوند. این عناصر سازه‌ای در هنگام رخداد زلزله تجت نیروهایی قرار می گیرند که موجب شکست آنها خواهد شد و ظرفیت باربری آنها را به شدت کاهش می‌دهد. این رخداد در زلزله های بسیاری مشاهده شده و به شدت ساختمان را سیب پذیر می کند. بنابراین برداشت و ارزیابی این قبیل موارد باید مورد توجه قرار گیرد. پ-۸-۴-۲- طبقه نرم طبقه نرم معمولاً در اثر وجود بازشوهای بزرگ یا نمای باز در آن طبقه ایجاد می شود. البته وجود بازشوهای بزرگ لزوما بیان کننده طبقه نرم نیست. زیرا ممکن است جرزها (یا ستون ها) از سختی کافی برخوردار باشند. ولی از آنجا که در ساختمانهای آجری مصالح و خواص مکانیکی آنها ثابت است. معمولا چنین شرایطی حاصل نمی‌شود. بنابراین اگر طبقه ای نرم باشد ساختمان به شدت آسیب پذیر خواهد بود. طبقهٌ بلند و یا تغییر در نوع سیستم لرزه بر نشانه آشکاری از ۶1 را ۲ 7 1 > 77 ۱ سا سس سم > .77 1۳ (117۳ ۳ ! شکل پ-۲۷-۲- ضوابط کنترل کننده نیروهای اعمالی بر کلاف. ستون و جرز کوتاه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۱۵ ۱۳۶ دستورالعم لا رزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانها ی آجری متداول موجود ب- آسیب دیدگی کلاف قانم در تراز زیر بازشوها الف- آسیب دیدگی جرز یا پایه و کلاف ثائم در مجاورت بازشوها شکل پ-۲۸-۲- نیروهای اعمالی بر کلاف قائنْم و جرز کوتاه پ-۹-۳-۲- فاصله با ساختمان‌های مجاور در هنگام وقوع زلزله معمولاً ساختمان های مجاور عملکردهای متفاوتی در مقابل زلزله از خود نشان می‌دهند. هنگامی که اختلاف ارتفاع ساختمان‌های محاور از حدود مشخصی بیشتر باشد. ساختمان‌ها به یکدیگر ضربه وارد می‌نمایند. این ضربه در صورتی که ترازهای سقف در دو ساختمان یکسان نباشد. باعث ایجاد خسارت موضعی در دیوارها خواهد شد و از قدرت باربری آنها می‌کاهد. به همین جهت لازم است فاصله ساختمان‌ها مطابق ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ ایران در حد مجاز باشد ولی در ساختمان های موجود که تراز کفهای دو ساختمان در یک ارتفاع قرار دارند و اختلاف ارتفاع دو ساختمان کمتر از نصف ارتفاع ساختمان کوتاه تر است می‌توان از این ضعف چشم پوشی کرده و ساختمان را آسیب پذیر ندانست. لکن در صورت تجاوز از این حد. ساختمان آسیب پذیر می باشد. همچنین در بررسی ساختمان باید به سقوط اجزای سازه‌ای و غیر سازه‌ای ساختمان مجاور یا مشترک بین دو ساختمان نیز توجه نمود. ۵۵ پا ۲ ام م ۳ : خسارت نالشی از برخورد دوساختمان بایکدیگر / ار ۱ ور ط هو : : ۳ 1 تس ی ری ۱ ۱ ن ۱۱۷ ۱۰ ۰ ۰ ۳ ۹ ۹ پر ی ا ۲ ع ۰ ۱ ست 5 ۰ 1 ۰ 9 ۱ ۱ نو 9 ۰ ّ ات وی ۲ ۷ 3 ل ی .ی( سم و ۳ ام ۰ ی - وضو و ۰ کت پا 1 1 له 7 ۰ ِا دا ۹ و 1 ۰ ۰ ْ. 1 5 ای 8 ۱۰ -- لنیجهنی»؟ رسمه ۰ ای «سه یر 7 : ْ. ۹ ما ۳ ۱۹ : ۱ ز ی تسه وا | یا ما ‌- ۹ وک ۰ ۹ هه هُ ۰ اس ۳۳ ۰. 2+ 2. تا ما ‌ مو 2 و 3 به "رز شکل پ-۲۹-۲- برخورد ساختمانهای مجاور و آسیب پیر بودن آنها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ پیوست ۳- شرایط مرزی دبوارها با جرزها شرا بط مرزی دبوارها با جرزها پ-۱-۳ تعیین شرابط مرزی دبوارها با جرزها تعیین گیرداری دیوارها یا جرزها از طریق نسبت ارتفاع محل لنگر صفر به ارتفاع طبقه تعیین می‌شود. مقدار گیرداری با 1 _ اه ۱ ۱۱۷ کون (پ-۱۱-۳) ۱ ۵ << بلاج ۱ دک 15 تعیین شرایط گیرداری دیوارها و جرزها برای تحلیل خطی و غیرخطی ساختمان های آجری را می توان با در نظر گرفتن تعیین دیاگرام لنگر حاصل از بار جانبی زلزله در تراز طبقات ساختمان, محل لنگر صفر در این دیاگرام تعیین می‌شود. جرز شبیه شکل پ-۱-۳- الف و شکل پ-۱-۳- در نطر گرفت. در این شکل‌ها شرایط مرزی دیوار یا جرز به صورت گیردار-آزاد است. اگر ارتفاع نظیر لنگر صفر کوچکتر از ارتفاع طبقه باشد. باید مانند شکل پ-۱-۳-ج شرایط مرزی را به صورت دیوار گیردار-گیردار در نظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹۳/۳/۵ ۱۳۰ دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای آجری متداول موجود شش ج) شرایط جرز قوی- تیر متوسط شکل پ-۱-۳- شرایط مرزی دبوارها با جرزها بر اساس محل لنگر صفر ناشی از بار جانبی (زلزله) -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذاشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود. افزون بر هفتصد عنوان نشریه تخصصی -فنی, در قالب آیین‌نامه, ضابطه, معیار, دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 1367210127071.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹12۳16 1۵۷ 0 ۲۱۵۶۳ 2008 ۳8۶06] 58 1۳۹۲۲۷۲۹۵۹ 10۳ 06 ۲۲2120 2 5 01] )0۲۵11۵۱ 2] 8 ۷1290۳۲۷ 5 ۲۷0. 0 1 11۳۳۵ یک ۲10۹۱۵۵ ۹۰۵۵۰ 11۳16 200 [2ع31 160 ۲ ۱0 1 ۹۵۲ 5 10۷610016 126027161 01 166316۵ 00 6 1602۳۵ ۴ 5 337۳3 (۱۳۱0 2017 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «دستورالعمل ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های آجری متداول موجود» روش ارزیابی باربری ساختمان‌های آجری کوتاه مرتبه و راهکارهای بهسازی لرزه‌ای برای بهبود عملکرد آنها در هنگام زلزله را ارائه می‌نماید. در ویرایش دوم دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود (نشریه ۲۶۰ ضوابط کلی مربوط به مطالعات أسیب پذیری کمی این دسته از ساختمان‌ها ارائه شده و در همچنین روش‌های مقاوم‌سازی و جزئیات اجرایی روش‌های مورد نظر به صورت مشروح