3256

ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 1 - 426 - اﻟﻒ ﺑﻬﻤﻦ ﻣﺎه 1393 ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨ ﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 1 - 426 – اﻟﻒ ﺑﻬﻤﻦ ﻣﺎه 1393 ﺑﺴﻤﻪ ﺗﻌﺎﻟﻲ ﭘﻴﺸﮕﻔﺘﺎر اﻣﺮوزه ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻪ ﻛـﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﻣﺴـﺘﻤﺮ آﻧﻬـﺎ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ را ﺿﺮوری و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨـﻮن در ﺟﻬـﺎن اﻣﺮوز، ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻓﻨﻲ - ﺗﺨﺼﺼﻲ واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻓﻮق و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑ ﻊ آب در اﻳﺮان، ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺑﺨـﺶ آب از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده و از اﻳﻦ رو ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ وﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر وزارت ﻧﻴـﺮو ﺑـﺎ ﻫﻤﻜـﺎری ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳ ﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻫﺪاف زﻳﺮ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺻـﻨﻌﺖ آب ﻧﻤﻮد ه اﺳﺖ : − اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، اﺟﺮا، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح − ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﺑﺎره ﻛﺎری ﻫﺎ و اﺗﻼف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮﻣﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر − ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺻﻨﻌﺖ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : − اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎ و ﺗﺠﺎرب ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣ ﻧﻈﺮ ﺐ ان ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ − اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺎﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ − ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺎرب دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ، ﻧﻬﺎدﻫﺎ، واﺣﺪﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ، واﺣـﺪﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ، ﻃﺮاﺣـﻲ و ﺳﺎﺧﺖ − ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ اﻳﺮان و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺆﺳﺴﺎ ت ﻣﻌﺘ ﺒﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ ﺑﺮای ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه و ﻧﻈﺮات درﻳﺎﻓﺘﻲ ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻴﻢ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨـﺪه و ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت در ﻧﺴﺨﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﻣﻴﺪ اﺳﺖ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣ ﺒﻨﻈﺮ اﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ رﺷﺘﻪ از ﺻﻨﻌﺖ آب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑ ﺎ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻛـﻪ ﻣﺒـﺬول ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ اﻳﻦ ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ دﻗﻴﻖ ﻗﺮارداد ه و ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻧﻈﺮات و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻫﺎی ارزﻧﺪه ﺧﻮد ﺑﻪ دﻓﺘﺮ ﻃـﺮح، اﻳـﻦ دﻓﺘﺮ را در ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﺘﻦ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻳﺎری و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ . ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﻨﺘﺮل » دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ ] « (ﻫﺎ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 1 - 426 - اﻟﻒ [ ﻣﺠﺮی : ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻳﻜﻢ ﻣﻮﻟﻒ اﺻﻠﻲ : ﺳﺎم ﺣﺎﺋﺮی ﭘﻮر ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻳﻜﻢ دﻛﺘﺮای ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : آروﻳﻦ آﺷﻔﺘﻪ ﺷﺮﻛﺖ ﺳﺎزه ﭘﺮدازی اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ MBA ﺻﻤﺪ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤﻤﺪ اﻣﻴﻨﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻼﻣﻪ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﻳﻲ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدی ﺳﺎم ﺣﺎﺋﺮی ﭘﻮر ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻳﻜﻢ دﻛﺘﺮای ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ادرﻳﺲ ﺷﺎﻫﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻳﻜﻢ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﮔﻠﺪﻳﺲ ﺷﻠﺘﻮﻛﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻳﻜﻢ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻋﻀﺎ ی ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت : ﻣﻮﺳﻲ اﻣﻴﻦ ﻧﮋاد ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲ ﺣﺎﻣﺪی ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور روﻳﺎن دﻛﺘﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای اﻟﻬﺎم رﺳﻮل ﭘﻮر ﺷﺒﺴﺘﺮی ﻃـﺮح ﺗﻬﻴـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر- وزارت ﻧﻴﺮو ﻓـﻮق ﻟﻴﺴـﺎﻧﺲ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و آﻣـﻮزش، ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻋﺒﺎس ﺷﻔﻴﻌﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﺗﻼﺷﮕﺮان ژرف اﻧﺪﻳﺶ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻋﻤﺮان – ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ) ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر (: ﻛﺎﻣﺮان اﺳﻤﺎﻋﻴﻠﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب ﻛﺸﻮر ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨ ﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان- ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲ ﺣﺎﻣﺪی ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور روﻳﺎن دﻛﺘﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺟﻮاد ﺣﺴﻦ ﻧﮋاد ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻬﺮوز دﻫﺰاد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای اﻛﻮﻟﻮژی آب ﻫﺎی داﺧﻠﻲ ﻧﺎدﻳﺎ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔ ﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺷﻴﻤﻲ اﻟﻬﺎم رﺳﻮﻟﭙﻮر ﺷﺒﺴﺘﺮی ﻃـﺮح ﺗﻬﻴـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر- وزارت ﻧﻴﺮو ﻓـﻮق ﻟﻴﺴـﺎﻧﺲ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و آﻣـﻮزش، ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺤﻤﺪی داﻧﺸﮕﺎه ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺮدی دﻛﺘﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ و آﻣﺎﻳﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﻴﺪﺣﺴﻴﻦ ﻫﺎﺷﻤﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﻴﺪرﺿﺎ ﻳﻌﻘﻮﺑﻲ ﺷﺮﻛﺖ اﻧﺪﻳﺸﻪ زﻻل ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 3 1 - 1 - ﻟﺰوم اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ 5 1 - 2 - ﺳﻮاﺑﻖ ﻃﺮح روش ) ﺷﻨ ﺎﺳﻲ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ( 5 1 - 3 - ﺑﺴﺘﺮﻫ ﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺗﺪوﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ 6 1 - 3 - 1 - ﻗﻮاﻧﻴﻦ 6 1 - 3 - 2 - آﻳﻴﻦ ﻫﺎ ﻧﺎﻣﻪ 7 1 - 3 - 3 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ 8 1 - 3 - 4 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ و ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎ 9 1 - 4 - ﺗﻌﺎرﻳﻒ 10 ﻓﺼﻞ دوم- روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ 19 2 - 1 - اﻣﻜﺎن ﺳﻨ ﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ 21 2 - 1 - 1 - روش ﺷﻨﺎﺳﻲ اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ 21 2 - 1 - 2 - ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ 21 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 23 3 - 1 - ﺑﻴﻼن آب در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ 25 3 - 2 - ﺑﻴﻼن آب در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ 27 3 - 3 - ﺑﻴﻼن آﺑﻲ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ) ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻳﺎ ﻣﺤﺪوده ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﺧﺎص ( 30 3 - 4 - ﺑﻴﻼن آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ 31 3 - 5 - ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ و ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰﺟﻨﮕﻠﻲ 31 3 - 6 - ﺑﻴﻼن آب در ﻃﻮل ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ 36 3 - 7 - ﺑﻴﻼن آب در ﻣﺤﺪوده ﻳﻚ آﺑﺨﻮان 36 3 - 8 - ﺑﻴﻼن آب ﻛﺎرﺳﺖ 43 3 - 9 - ﺑﻴﻼن آب درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن 45 3 - 10 - ﺑﻴﻼن آب ﻣﺰرﻋﻪ 49 3 - 10 - 1 - اراﺿﻲ ﻓﺎرﻳﺎب 49 3 - 10 - 2 - اراﺿﻲ زﻫﻜﺸﻲ ﺷﺪه 54 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 3 - 11 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎص 55 3 - 12 - ﺑﻴﻼن آب در ﺗﺎﻻب ﻫﺎ 57 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 63 4 - 1 - اﺻﻮل ﺳﻨﺠﺶ از دور 65 4 - 2 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ 66 4 - 3 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﺑﺮآورد ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ 68 4 - 4 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق 71 4 - 5 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧﺎک 75 4 - 6 - ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و ﺗﻠﻔﻴﻖ آن ﺑﺎ ﺳﻨﺠﺶ از دور 76 4 - 7 - ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎیRS وGIS 76 4 - 8 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای در ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 79 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت 83 5 - 1 - ﻣﻨﺎﺑﻊ 85 5 - 1 - 1 - ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ 85 5 - 1 - 2 - ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ 85 5 - 1 - 3 - ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ 87 5 - 2 - ﻣﺼﺎرف 88 5 - 2 - 1 - ﻣﺼﺎرف در ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ 88 5 - 2 - 2 - ﻣﺼﺎرف در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ 89 5 - 2 - 3 - ﻣ ﺼﺎرف در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ 90 5 - 3 - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻬﻴﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت 90 5 - 4 - ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ داده ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓﺎﻗﺪ آﻣﺎر 92 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 93 6 - 1 - رﻳﺰش ﺟﻮی 95 6 - 1 - 1 - اﻧﺪ ازه ﮔﻴﺮی رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ و ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه 95 6 - 1 - 2 - ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ 96 6 - 1 - 3 - ﺷﺮاﻳﻂ وﻳﮋه 97 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 6 - 2 - رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ 98 6 - 2 - 1 - رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل و اﻧﺘﺨﺎب دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب 98 6 - 2 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﺎﻓﻲ 101 6 - 2 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ 101 6 - 2 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺪون اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ 102 6 - 2 - 5 - ﺑﺮآورد رواﻧﺎب از روی ﺑﺮف ذوب ﺷﺪه 105 6 - 2 - 6 - ﺟﺪاﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد رواﻧﺎب ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ 109 6 - 3 - ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮق، ﺗﺼﻌﻴﺪ 111 6 - 3 - 1 - ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﻮح آﺑﻲ 111 6 - 3 - 2 - ﺗﺒﺨﻴﺮ از اراﺿﻲ 118 6 - 3 - 3 - ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﺼﻌﻴﺪ از ﺳﻄﻮح ﺑﺮﻓﻲ و ﻳﺨﻲ 124 6 - 4 - ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن 124 6 - 4 - 1 - ذﺧﻴﺮه آب ﺳﻄﺤﻲ 125 6 - 4 - 2 - ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ 125 6 - 4 - 3 - ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک 129 6 - 4 - 4 - ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 132 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 139 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪول ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺟﺪول 1 - 1 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ) آﺑﻲ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﺎ ﺳﺪﻫﺎ ( 5 ﺟﺪول 6 - 1 - روش ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن 99 ﺟﺪول 6 - 2 - ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺑﺮای ﺷﺪه ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رواﻧﺎب ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﺷﺒﻜﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی آب ﺳﻨﺠﻲ 103 ﺟﺪول 6 - 3 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻼس اﻟﻒ 112 ﺟﺪول 6 - 4 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ C و D ﺑﺮای ﺑﺮآورد ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮاﻫﻪ ای ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻛﻮﭼﻚ ) راﺑﻄﻪ 6 - 63 ( 129 ﺟﺪول 6 - 5 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ d در راﺑﻄﻪ )6 - 64 ( 129 ﺟﺪول 6 - 6 - ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﺳﻨﮓ ﻫﺎ 136 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ و ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻧﻤﻮدار 2 - 1 - روﻧﺪ اﻧﺠﺎم اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎی ﻃﺮح ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ 21 ﺷﻜﻞ 3 - 1 - ﺑﻴﻼن ﻳﻚ در آب ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ 30 ﺷﻜﻞ 3 - 2 - ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﺼﻞ و ﻫﻢ ﺑﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﺮای ﻫﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ 44 ﺷﻜﻞ 4 - 1 - ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻋﻮارض زﻣﻴﻨﻲ و ﻣﺎﻫﻮاره ﻫﺎ 65 ﺷﻜﻞ 4 - 2 - ﻧﻘﺶ RS و GIS در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی 77 ﺷﻜﻞ 6 - 1 - ﺟﺪاﺳﺎزی آﺑ ﻨﻤﻮد رودﺧﺎﻧﻪ اوﻧﮋا در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻛﺎرﻳﻴﻮ 109 ﺷﻜﻞ 6 - 2 - ﺟﺪاﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد رودﺧﺎﻧﻪ وﻟﮕﺎ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﺎﻣﻴﺸﻴﻦ 110 ﺷﻜﻞ 6 - 3 - ﺟﺪاﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد ر ودﺧﺎﻧﻪ ﺮِک ﺗ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﺎزﺑﮕﻲ 110 ﺷﻜﻞ 6 - 4 - ﻧﻤﺎﻳﺸﻲ از ﻣﻘﻄﻌﻲ ﻫﻢ ﺑﻪ از رﺳﻴﺪن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﻫﺎ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮآورد ذﺧﺎﻳﺮ آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﺎ ای اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت )6 - 61 (و )6 - 62 ( 128 ﺷﻜﻞ 6 - 5 - ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ ﻛﻪ آب ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ )H ﺗﺮاز و آب t زﻣﺎن ( 133 ﻣﻘﺪﻣﻪ 04 / 11 / 93 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺣﺎل در ﺣﺎﺿﺮ ﺳﺪﻫﺎی زﻳﺎدی در ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺷﺮب، ﻛﺸﺎورزی، ﺗﻐﺬﻳﻪ آﺑﺨﻮان ،ﻫﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب ﺑـﻪ ﻳﺎ وﻫﺎ ﺻـﻮرت ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮره ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺷﺪه روﻧﺪ ﺳﺪﺳﺎزی ﻫﻤﭽﻨﺎن اداﻣﻪ دارد ﺑﺎ . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ اﻫﺪاف ذﻛـﺮ ﺷـﺪه در ارﺗﺒـﺎط ﺑـﺎ ﺳـﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎ، اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻳﻦﺗﺮ ﻣﻬﻢ و اﻫﺪاف ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار آﻧﻬﺎ از ی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻟﺬا ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺟﺎﻧﺒﻲ در ﺻﻮرت اﺟﺮا ﺑﺎﻳﺪ در ﺑﺎ ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ ﻦ اﻳ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . در ﺑﺴﻴﺎری از ﻛﺸﻮرﻫﺎی دﻧﻴﺎ، ﻣﻮارد ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺗﻨﻬـﺎ ﺑﺨﺸـﻲ از اﻫـﺪاف ﻃـﺮح یﻫـﺎ ﺳﺪﺳـﺎزی را ﺗﺸـﻜﻴﻞ ﻣـﻲ دﻫﻨـﺪ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﺒﻲ از و ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﻬﻢ ﻋﻤﺪه در ای ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑـﻪ را آب ﺧـﻮد اﺧﺘﺼـﺎص ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﺑﻪ . ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﺨﺸﻲ ﻫﺰﻳ از یﻫﺎ ﻨﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪﺳﺎزی و ﺗﻮﺳﻌﻪ یﻫﺎ ﻃﺮح ﻣﻨﺎﺑﻊ از آب ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ و ﺷﺪه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺜﺒﺘﻲ ﺑﺨﺶ ﺑﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﻗﺘﺼﺎدی و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﻲ دارا ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺎس و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﭘﺎﻳﺪار از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑـﻲ در ﻫـﺮ دو ﺟﻬـﺖ ﺗـﺎﻣﻴﻦ آب ﺑـﺎ ﻛﻤﻴـﺖ و ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪی از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﻔﺮﺟﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﺗﺪوﻳﻦ » دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻋﻨـﻮان اﻣﻜـﺎن ﺳـﻨﺠﻲ، ﻣﻜـﺎن ﻳـﺎﺑﻲ و ﻧﺤـﻮه اﺳـﺘﻘﺮار و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺑﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ « در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . اﻳﻦ دﺳﺘﻮر اﻟ ﻌﻤﻞ ﺑﺎ روﻳﻜﺮد ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﻤﮕﺎم ﺑﺎ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﭘﺎﻳـﺪار در زﻣﻴﻨـﻪ ﺗﻔﺮج ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻜﻤﻠﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻋﻨـﻮان » دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳـﺎﺑﻲ زﻳﺴـﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻃـﺮح ﻫـﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺑﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎ ی ﺳﻄﺤﻲ « ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ روﻧﺪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻛﻪ در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﻲ ﭘﺮدازد . در ﺣﻘﻴﻘﺖ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ) دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ( ﺑﺎ روﻳﻜﺮد ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻮان و آﻣﺎﻳﺶ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻓ ﺮاﻳﻨﺪ اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺮﻏﻮﺑﻴﺖ ﻫـﺎی ﻃﺒﻴﻌـﻲ را ﺗﺸـﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺣﺎل آﻧﻜﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻜﻤـﻞ اﻳـﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح ی اﺟﺮاﻳﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻣﺸـﺨﺺ ﻛـﻪ ﻗـﺒﻼ ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ و اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ را ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﺪف ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﺳﻮء زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻃﺮح ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ را ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ رﺳﺎﻧﺪه و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺗﻮاﻣﺎن ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ را ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻛﻨﺪ، ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . - ﻫﺪف اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻛﻼن زﻳﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : • ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ • وﺣﺪت روﻳﻪ در ﻓﺮاﻳﻨﺪ اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ ، ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ • اﻳﺠﺎد وﺣﺪت روﻳﻪ ﺑﺮای ﺟﻠﺐ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران 2 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ • ﻫﻤﺴﻮ ﻛﺮدن ﻗﻮاﻧﻴﻦ ، ﻣﻘﺮرات آﻳﻴﻦ و ﻫﺎ ﻧﺎﻣﻪ • ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺗﻮاﻣﺎن ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب • ﻓﺮاﻫﻢ آوردن زﻣ ﻴﻨﻪ اﻣﻜﺎن ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی از ﺟﺎذﺑﻪ ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ • ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ اﻟﮕﻮی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﻔﺮﺟﮕﺎﻫﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻫﺪاف ﺧﺮد اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : • ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی اﺳﺘﻘﺮار و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری • اوﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪی و درﺟﻪ ﺑﻨﺪی یﻫﺎ ﻃﺮح ﮔﺮدﺷﮕﺮی • ﺗﺴﻬﻴﻞ ﻧﺤﻮه ﭘﺎﻳﺶ و ﻣﻤﻴﺰی ﻫﺎ ﻃﺮح • ﺗﺴﻬﻴﻞ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻫﺎی درون و ﺑﺮون ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ • ﺗﺴﻬﻴﻞ در ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎﻫﺎی روزاﻓﺰون ﺑﺮای اﺳﺘﻘﺮار ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی - داﻣﻨﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد وﺣﺪت روﻳﻪ ﺑﻴﻦ ﻧﻬﺎدﻫﺎی ذﻳﻞ در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻜﺎن و ﻲﻳﺎﺑ ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻘﺮار ﻬﺮهﺑ و ﺑﺮداری از یﻫﺎ ﻃﺮح ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ : • وزارت ﻧﻴﺮو • ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﺳﻬﺎﻣﻲ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﺷﺮﻛﺖ ﺳﻬﺎﻣﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮق و آب ﺧﻮزﺳﺘﺎن • ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﮔﺮدﺷﮕﺮی و ﺻﻨﺎﻳﻊ دﺳﺘﻲ و ﻣﻮﺳﺴﺎت و ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی ﺗﺎﺑﻌﻪ و ادارات زﻳﺮﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﺘﺎن ﻫﺎ • ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣ ﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ادارات ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﺳﺘﺎن ﻫﺎ • ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ، ﻣﺮاﺗﻊ و آﺑﺨﻴﺰداری • ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎ ی ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ • ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺸﺎور ﻃﺮاح ) ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮدﺷﮕﺎه (ﻫﺎ • ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران در اﻣﺮ ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﻋﻢ از ﺣﻘﻴﻘﻲ و ﺣﻘﻮﻗﻲ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ دوﻟﺘﻲ و ﻏﻴﺮدوﻟﺘﻲ • ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺤﻠﻲ • ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎ ی آب و ﻓﺎﺿ ﻼب ﺷﻬﺮی و روﺳﺘﺎﻳﻲ • ﺷﻬﺮداری ، ﻫﺎ ﺑﺨﺸﺪاری ، ﻫﺎ دﻫﻴﺎری ﻫﺎ • اﺳﺘﺎﻧﺪاری ، ﻫﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪاری ﻫﺎ • ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ی ﻣﺴﻜﻦ و ﺷﻬﺮﺳﺎزی اﺳﺘﺎن ) ﻫﺎ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮﺳﺎزی و ﻣﻌﻤﺎری اﻳﺮان، ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﻫـﺎ ی ﻣـﺎده ﭘـﻨﺞ ﺷﻬﺮﺳﺎزی اﺳﺘﺎن ﻫﺎ ، ﺷﻮرای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺳﺘﺎن ﻫﺎ ، ﻛـﺎرﮔﺮوه ﺧـﺎک و آب اﺳـﺘﺎن آب ) ﻫـﺎ ، ﻛﺸـﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ ( ، ﻛﺎرﮔﺮوه آﻣﺎﻳﺶ و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﻛﺎرﮔﺮوه ﮔﺮدﺷﮕﺮی و ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ( 1ﻓﺼﻞ 1 ﻛﻠﻴﺎت ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 04 / 11 / 93 5 ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺎت 1 - 1 - ﻟﺰوم اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎی روزاﻓﺰون ﺑﺮای اﺳﺘﻘﺮار ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃـﺮاف ﺳـﺪﻫﺎ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﻲ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺟﺎذﺑﻪ ﻫـﺎی ﮔﺮدﺷـﮕﺮی، ﺿـﺮوری دﻳـﺪه ﺷـﺪ ﺗـﺎ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ﺿـﺎﺑﻄﻪ ﻣﺸﺨﺼـﻲ در اﻳـﻦ ﺑﺨـﺶ ﺗﻨﻈـﻴﻢ ﺷـﻮد ﺗـﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬار ) ان اﺷﺨﺎص ﺣﻘﻴﻘﻲ و ﺣﻘﻮﻗﻲ دوﻟﺘﻲ و ﻏﻴﺮدوﻟﺘﻲ ( ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮﻣﺒﻨـﺎی آن ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻗـﺎﻧﻮﻧﻲ و ﻛﻨﺘـﺮل ﺷـﺪه ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ را ﺑﻪ اﺟﺮا رﺳﺎﻧﻨﺪ اﻳ . ﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ روﻧﺪ واﺣﺪی را ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮدن روش ﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮﻟﻲ و اﺻﻼﺣﻲ در ﺟﻬﺖ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﮔﺮدﺷـﮕﺎه ﻫـﺎ ﺣﺎﺷـﻴﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب در ﻓـﺎز ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﻲ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮ داری اراﺋﻪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 1 - 2 - ﺳﻮاﺑﻖ ﻃﺮح روش ) ﺷﻨﺎﺳﻲ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ( ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﮔﺴﺘﺮده ای اﻧﺠﺎم ﺷﺪ و از ﻣﺎﺣﺼﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه ﺟﻬـﺖ ﺗﺒﻴـﻴﻦ روﻳﻜﺮدﻫﺎ و اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﻫﺎی ﻛﻼن ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ . در ﮔﺎم اول ﺟﻤﻊ آوری و ﺗﺠ ﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣﻮردی در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ و ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ . اﻫﻢ روﻳﻜﺮدﻫﺎی اﺗﺨﺎذ ﺷﺪه در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻛﻪ ﺷﺎﻟﻮده اﺻﻠﻲ اﻳﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺠﺎرب ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ و ﺑﻮﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : − ﺣﻔﻆ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺳﺪﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﻛﺸﺎورزی و ﺷﺮب و ﺻﻨﻌﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان واﻻﺗﺮﻳﻦ ارزش، از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . − ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮای اﺳﺘﻘﺮار اﻧﻮاع ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺑـﺎ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﻲ ﻣﺤـﺪود ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺸﻮر ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮای اﺳﺘﻘﺮار اﻳﻦ ﻃ ﺮح ﻫﺎ در اﻃﺮاف ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ وﺟﻮد دارد . − رﻫﺎ ﻛﺮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ و ﻳﺎ اﻳﺠﺎد ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒـﻪ در راﺑﻄـﻪ ﺑـﺎ ﻛـﺎرﺑﺮی ﻫـﺎی ﮔﺮدﺷـﮕﺮی ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﭘﺎﻳﺪار و در راﺳﺘﺎی ﭼﺎرﭼﻮب و ﺿـﻮاﺑﻂ ﻗـﺎﻧﻮﻧﻲ ﻧﻤـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺿـﺎﻣﻨﻲ ﺑـﺮای ﺣﻔـﻆ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − در ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻏﻠﺐ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺑ ﺎ ﺣﻔﻆ ﻗﻴﻮد و رﻋﺎﻳﺖ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﻠﻲ، ﻣﻲ ﺗﻮان از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﻲ ﺑـﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﻜﻲ از ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻣﺘﻨﻮع ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . − ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﺎﻻی ﻣﻨﺎﺑﻌﻲ ﻛﻪ ﻣﺼﺮف ﺷﺮب دارﻧﺪ، در ﺻﻮرت رﻋﺎﻳﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺤـﺪودﻳﺖ ﻫـﺎی ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه، اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﺎﻧﻊ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕ ﺮی در ﻫﺮ ﺷﻜﻠﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻧﻘﺶ اﺳﺎﺳﻲ در رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدی ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﻮاﻣﻊ ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧﻲ دارد . 6 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ − ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺑﻞ اﻫﺪاف در ﺣﻮزه ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺷﻴﺮﻳﻦ در ﺑﻴﻦ ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪد ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮ ﻣﺎﻧﻨـﺪ وزارت ﻧﻴـﺮو، وزارت ﺟﻬﺎد ﻛﺸﺎورزی، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﮔﺮدﺷﮕﺮی و ﺻﻨﺎﻳﻊ دﺳﺘﻲ ، وزارت ﻣﺴﻜﻦ و ﺷﻬﺮﺳـﺎزی و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺘﻮﻟﻴﺎن و ﻣﺘﺼﺪﻳﺎن ذﻳﻨﻔﻊ و ذﻳﺮﺑﻂ در اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺟـﺎﻣﻊ ﻣﺒﺘﻨـﻲ ﺑـﺮ ﺣﻔـﻆ اﻫـﺪاف ﻛﻠﻴـﻪ ﻧﻬﺎدﻫﺎی درﮔﻴﺮ ﺑﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ و در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺴـﻴﺎر ﺿـﺮوری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه از ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی ﺳـﻬﺎﻣﻲ آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای اﺳـﺘﺎن ﻫـﺎ و ﺷـﺮﻛﺖ ﺳـﻬﺎﻣﻲ ﺳﺎزﻣﺎن آب و ﺑﺮق ﺧﻮزﺳﺘﺎن، اﻧﻮاع ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺗﻔﺮﺟﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا در داﺧـﻞ و ﺣﺎﺷـﻴﻪ ﺳـﺪﻫﺎ و رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ در ﻛﺸﻮر در ﻳﻜﻲ از ﻃﺒﻘﺎت ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﺎزدﻳﺪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ و ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت، ورزش ﻫﺎ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫـﺎی آﺑـﻲ ﻏﻴﺮﻣﻮﺗـﻮری، ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ورزﺷﻲ ﺳﺎﺣﻠﻲ و اﺣﺪاث ﻣﻨﺎﻃﻖ اﻗﺎﻣﺘﮕﺎﻫﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . − ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﻴﻼب و راﻧﺶ و ﻟﻐﺰش، اﻳﻤﻨﻲ و ﺷﻴﺐ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮاﻳﻢ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ در اﺳﺘﻘﺮار ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎی ﺗﻔﺮﺟﻲ از اﻫﻤﻴﺖ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ . 1 - 3 - ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺗﺪوﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ]1و2 [ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪد ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮ و ﺳﻴﺎﺳﺖ ﮔﺬار در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺮار ﻃﺮح ﻫـﺎی ﮔﺮدﺷـﮕﺮی در اﻃـﺮاف ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﻲ ﺿﺮوری اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻳﻲ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ از ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻣﻠـﻲ و ﺑـﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠـﻲ ﻛـﻪ در ﻛﺸـﻮر ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ ﺳﺎری و ﺟﺎری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . در ﻫﻤﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﻗـﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘـﺮرات ﻣﻮﺟـﻮد در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨـﻪ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و اﺳﺘﺨﺮاج ﮔﺮدﻳﺪ . اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﻲ ذﻳﻞ ﺑﻨﺎ ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺗﻤﻜـﻴﻦ از اﻳـﻦ ﺑﻨـﺪﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ از وﻇﺎﻳﻒ ﻣﻠﻲ در ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻫﻢ ﻗﻮاﻧﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻳﻲ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺣﺎﺿﺮ را ﻓـﺮاﻫﻢ آورد ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : 1 - 3 - 1 - ﻗﻮاﻧﻴﻦ − ا ﺻﻞ 50 ﻗﺎ ﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان − ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ) ﻣﺼﻮب 28 /3/ 53 و اﺻﻼﺣﻴﻪ24 /8 / 71 ( در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ ، ﺑﻬﺒﻮد و ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی و ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ از ﻫﺮ ﻧﻮع آﻟﻮدﮔﻲ و اﻗﺪام ﻣﺨﺮﺑﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺮ ﻫﻢ ﺧﻮردن ﺗﻌﺎدل و ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﮔﺮدد . − ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻ ) آب ﻧﻪ ﻣﺼﻮب 16 / 12 / 1361 (در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و در ارﺗﺒﺎط ﺑـﺎ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ و ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺨﺎزن و ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت آﺑـﻲ و ﻧﺤـﻮه ﺑﺮﺧـﻮرد وزارت ﻧﻴﺮو در ﺻﻮرت ﻗﺮارﮔﻴﺮی اﻋﻴﺎﻧﻲ در ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪ و رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 04 / 11 / 93 7 − ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ اﺣﺪ اﺛﻲ در ﭘﺸﺖ ﺳﺪﻫﺎ ) ﻣﺼﻮب1344 ( در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ اﺣﺪاﺛﻲ در ﭘﺸـﺖ ﺳﺪﻫﺎ- ،در اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ اﺣﺪاﺛﻲ ﻳﻚ ﺻﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺘﺮ از ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف ﺗﺮ ﺷﺪه ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﺑﺮﻣﺒﻨـﺎی ﺣﺪاﻛﺜﺮ ارﺗﻔﺎع آب روی ﺳﺮ ﻣﻲ ﻳﺰ ر ﺑﺎﺷﺪ . درﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ ازﺗﺼﻮﻳﺐ اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن اﺣـﺪاث ﻣـﻲ ﺷـﻮد ، اﻳﺠـﺎد ﻣﺴﺘﺤﺪﺛﺎت در ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻫﻢ زﻣﺎن ﺑﺎ آﮔﻬﻲ وزارت آب و ﺑﺮق درﺑﺎره اﺣﺪاث ﺳﺪ ﻃﺒﻖ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺬﻛﻮر در ﻣﺎده ﻳﻚ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد در . ﻣﻮرد ﻣﺴﺘﺤﺪﺛﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ از آﮔﻬﻲ ﻣﺬﻛﻮر در ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪﻫﺎ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ، ﻋﻴﻨﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺴﺘﺤﺪﺛﺎﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺪ اﻧ رﻓﺘﺎر ﺧﻮاﻫﺪ .ﺷﺪ اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺤﻮه ﺧﺮﻳﺪاری ﻣﺴﺘﺤﺪﺛﺎت واﻗﻊ در ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ را ﺑﻴﺎن ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ − ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤﻮه ﻣﻠﻲ ﺷﺪن آن ) ﻣﺼﻮب1347 ( ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑـﺮ ﻣﺎﻟﻜﻴـﺖ ﻋﻤـﻮﻣﻲ و ﻣﻠـﻲ آب و اﻳﻨﻜـﻪ ﺑﺴـﺘﺮ اﻧﻬـﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﻋﻢ از اﻳﻨﻜﻪ آب داﺋﻢ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑ ﻪ دوﻟﺖ اﺳـﺖ و ﭘﻬﻨـﺎی آن ﺗـﺎ ﺣـﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻧﻬﺮ را در ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻃﻐﻴﺎن ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ . اﻳﺠﺎد ﻫﺮ ﻧﻮع اﻋﻴـﺎﻧﻲ در ﺑﺴـﺘﺮ اﻧﻬـﺎر و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و در ﺳﻮاﺣﻞ درﻳﺎ و درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ اﻋﻢ از ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻳﺎ ﻣﺨﺰﻧﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ ﻣﮕﺮ ﺑﺎ اﺟﺎزه وزارت آب و ﺑﺮق . − ﻣﺎ ده 19 ﻗ ﺎﻧﻮن ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﺰی ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ) ﻣﺼﻮب 14 /6/ 74 (، ﺷﺮﻛﺖ ﺳﻬﺎﻣﻲ ﺷﻴﻼت اﻳﺮان در ﻫﺎ آب ی داﺧﻠﻲ ) ﭘﺸﺖ ﺳﺪﻫﺎ ﻳﺎ رودﺧﺎﻧﻪ (ﻫﺎ - آﺑﺰی دار ﻛﺮدن ﻫﺎ آب ی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﺷـﺮب ﻫﺎ آبﻳﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﻛﺸﺎورزی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻃﺒﻖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب در زﻣﺎن ﻣﻌـﻴﻦ رﻫﺎ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻣ ﺼﺮف ﺑﺮﺳﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮ ﺻﺮﻓﺎ ﭘﺲ از ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و ﻛﺴـﺐ ﻣﺠـﻮز از وزارت ﻧﻴـﺮو ﻣﻴﺴـﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺟﺰﻳﻴﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ درﺧﺼﻮص ﺻﺪور ﻣﺠﻮز ﺗﺨﺼﻴﺺ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری آب ﺟﻬﺖ آﺑﺰی ﭘﺮوری از ﺳﻮی وزارت ﻧﻴـﺮو در ﻣﻮاد 20 و21 و24 و39 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎ ﻧﻮن ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ . − ﻣﻮاد588 و560 در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ آﺛﺎر ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ و ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﻋﻤﻠﻴـﺎﺗﻲ در ﺣﺮﻳﻢ اﻳﻦ آﺛﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﻲ ﺗﻌﺰﻳﺮات ) ﻣﺼﻮب2/3/ 75 ﻓﺼﻞ ﻧﻬﻢ- ،ﺗﺨﺮﻳﺐ اﻣﻮال ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ( − ﻣﺎده688 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﻲ ـ ﺗﻌﺰﻳﺮات ) ﻣﺼﻮب 2/3/ 75 ، اﺻﻼﺣﺎت8/5/ 76 (در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺠﺎزات ﻫﺮ اﻗﺪام ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﻋﻠﻴﻪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ ) از ﻗﺒﻴﻞ آﻟﻮده ﻛﺮدن آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ و ...( − ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ 1 - 3 - 2 - آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ − ﻣﺎده3 ، 4 ، 5،6 ، 8 ، 18 و20 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از آﻟﻮ دﮔﻲ آب ) ﻣﺼﻮب 18 /2/ 73 ﻫﻴﺎت وزﻳﺮان ( − آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﺎده 134 ﺗﻨﻔﻴﺬی ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺳﻮم ﺗﻮﺳﻌﻪ ) ﻣﺼﻮب 27 / 12 / 79 ( ، ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺎده20 ﻗﺎﻧﻮن 8 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 1 - 3 - 3 - ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ − ﺗﺒﺼﺮه ﻣﺎده1 و ﻣﺎده 63 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬـﺎرم ﺗﻮﺳـﻌﻪ اﻗﺘﺼـﺎدی، اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ ﺳـﺎل 1383 ) ﻣﺼﻮب1386 (، در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺳﻮاﺣﻞ ﺳﺪﻫﺎ و درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ اﺳﺖ . − آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻧﺤﻮه وﺻﻮل ﻋﻮارض ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺷﺪت آﻟﻮدﮔﻲ از ﻛﻠﻴﻪ واﺣﺪ ﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﻓﺎﺿـﻼب آﻧﻬـﺎ ﻣﻮﺟـﺐ آﻟـﻮدﮔﻲ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﻣﺼﻮب 28 / 10 / 73 (. − آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﺰی ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ) ﻣﺼﻮب 5/2/ 78 ( اﺳﺖ . − ﻣﺎده13 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﻳﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ، اﻧﻬـﺎر، ﻣﺴـﻴﻞ ﻫـﺎ، ﻣـﺮداب ﻫـﺎ ﺑﺮﻛـﻪ ﻫـﺎی ﻃﺒﻴﻌـﻲ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ، آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ ) ﻣﺼﻮب 11 /8/ 1379 ( . ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ ﻣﺎده وزارﺗﺨﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ، ﻣﻮﺳﺴـﺎت و ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی دوﻟﺘﻲ، ﺷﻬﺮداری ﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﺎزﻣ ﺎن ﻫﺎ و ﻧﻬﺎدﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ دوﻟـﺖ ﻣﻜﻠﻔﻨـﺪ ﻗﺒـﻞ از اﺟـﺮای ﻃﺮح ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﻮد و ﺻﺪور ﭘﺮواﻧﻪ ﻻزم، ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﻳﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴﻴﻞ ﻫﺎ، ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﻛﻪ ﻫـﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ را اﺳﺘﻌﻼم ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . − اﻟﺤﺎﻗﻴﻪ ﺗﺒﺼﺮه ﻣﺎده )2 (آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﻳﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ) ﻫﺎ ﻣﺼﻮب 1382 ( ﻣ ﺒﻨﻲ ﺑـﺮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻛﻠﻴـﻪ ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻛﺎرﺑﺮی و ﺻﺎدر ﻛﻨﻨﺪه ﭘﺮواﻧﻪ اﺳﺘﻘﺮار ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ، ﻣﻜﻠﻔﻨﺪ ﻗﺒﻞ از ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛـﺎرﺑﺮی و ﻳـﺎ ﺻـﺪور ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﺠﻮزی در ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻨﺪ ( خ) ﻣﺎده )1 (اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻛﺴﺐ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﺷﺮﻛﺖ آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﻣﺮﺑﻮط در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع و ﻋﺪم ﺿﺮر ﺑﺮای ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻗﺪام ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . − آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺟﺮای ﻣﺎده 1 ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ اﺣﺪاﺛﻲ در ﭘﺸﺖ ﺳـﺪﻫﺎ - در ﻣـﻮرد ﻟـﺰوم ﻛﺴـﺐ ﻣﺠﻮز ﻛﺘﺒﻲ از ﻃﺮف وز ا رت آب و ﺑﺮق ﻳﺎ ﻣﻮﺳﺴﺎت ﺗﺎﺑﻌﻪ ﻣﺠﺎز وزارت آب و ﺑﺮق ﺟﻬﺖ دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف و اﺣـﺪاث ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺳ ﺎﺧﺘﻤﺎن و اﻳﺠﺎد اﻋﻴﺎﻧﻲ د ر ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎ ﭼﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺪﻫﺎ ، ﺑﺎ ﻧﺤﻮه اﺧﺬ ﻣﺠﻮز، وﻇﺎﻳﻒ وزارت آب و ﺑـﺮق و ﻳﺎ ﻣﻮﺳﺴﺎت ﺗﺎﺑﻌﻪ ﻣﺠﺎز ﺑﺮای ﺻﺪور ﻣﺠﻮز و ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ا ﺣﺪاث ﺟﻨﮕﻞ، ﺑﺎغ، درﺧـﺖ ﻛـﺎری و ﮔـﻞ ﻛـﺎری و ﻫﺮﮔﻮﻧـﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻛﺸﺎورزی در ﺣﺮﻳﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﻮاد1 ﺗﺎ11 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻛﺎﻧﻮن ﻣﻠـﻲ ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ ﮔﺮدﺷـﮕﺮی ﻛﺸـﻮر )4/7/ 1383 (- در ﺧﺼـﻮص ﺗﻘﻮﻳـﺖ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻓﺮاﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﻮاد1 ﺗﺎ7 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﺗﺒﺼﺮه ﻣﺎده )2 (ﻗﺎﻧﻮن ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی .ﺪﻨﺑﺎﺷ ﻣﻲ − آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﻟﮕﻮی ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺘﻲ ﻃﺮح ﻫﺎ و ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ) ﺑﻴﺴﺖ و ﻳﻜﻤـﻴﻦ ﺟﻠﺴـﻪ ﺷـﻮرا ی ﻋﺎﻟﻲ ﻣﻮرخ 21 /3/ 81 ( اﺳﺖ . − آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺷﻮرای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺳﺘﺎن و ﻛـﺎرﮔﺮوه ﻫـﺎی ﺗﺨﺼﺼـﻲ - ﻛﻠﻴـﺎت اﻳـﻦ آﻳـﻴﻦ ﻧﺎﻣـﻪ در ﺧﺼـﻮص ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی در اﻣﻮر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی، ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻋﻤﺮان اﺳﺘﺎن ﻫﺎ و ﻧﻈـﺎرت ﺑﺮ آﻧﻬـﺎ، ﻫـﺪاﻳﺖ و ﺗﺼــﻮﻳﺐ ﻃﺮح ﻫﺎ در ﭼﺎرﭼﻮب ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫـﺎ و ﺧـﻂ ﻣﺸـﻲ ﻫـﺎی ﻛـﻼن در ﻛﻠﻴـﻪ اﺳـﺘﺎن ﻫـﺎی ﻛﺸـﻮر اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 04 / 11 / 93 9 ﻛﺎرﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺷﺎﻣﻞ ﻛﺎرﮔﺮوه آﻣﺎﻳﺶ و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﻛﺎرﮔﺮوه ﮔﺮدﺷﮕﺮی و ﻣﻴـﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ و ﻛـﺎرﮔﺮوه آب ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - 3 - 4 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ وﻫﺎ ﺑﺨﺸﻨﺎﻣ ﻫﺎ ﻪ − دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﻛﻴﻔـﻲ ﻫـﺎ آب ی ﺳـﻄﺤﻲ ) ﻣﺼـﻮب 1384 ( :اﻳـﻦ د ﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻧﻘـﺶ ﻛﻠﻴـﺪی و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ای در ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺣﺎﺿﺮ اﻳﻔﺎ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺟﻬـﺖ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﻛﻴﻔـﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، اﻧﻬﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﺑﺮﻛﻪ ﻫﺎ و ... ، در راﺳﺘﺎی ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻴﻔﻲ، ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ ﺳﻪ ﮔـﺮوه ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺷﺮب، ﺗﺎﻻب ﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷـﺪه و ﺑـﺮای ﻫﺮ ﮔﺮوه ﻃﺒﻖ روش ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . − راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﺳﻮاﺣﻞ درﻳﺎﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﺗـﺎﻻب و ﻫـﺎ ﺧﻮرﻫـﺎ، ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 534 ، ﻣﻌﺎوﻧـﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر و دﻓﺘﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ اﺳﺖ آﺑﻔﺎ و آب . − ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎره100 / 5619 ﻣﻮرخ14 /2/ 1383 وزارت ﻧﻴﺮو در ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻫﺎی ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و ﭘﺮورش ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﺰی در ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ اﺳﺖ . − ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ رﺋﻴﺲ ﻗﻮه ﻗﻀﺎﻳﻴ در ﻪ ﺧﺼﻮص ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز در ﺣﺮﻳﻢ و ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺠﺎوز و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت آب و ﺑﺮق ﺑﻪ ﻣﺮا ﺟﻊ ﻗﻀﺎﻳﻲ ) دادﮔﺎه ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ- اﻧﻘﻼب ( ﺳﺮاﺳﺮ ﻛﺸﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﺎده2 ﺗﻔﺎﻫﻢ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﻤﻜﺎری ﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮک ﻓﻴﻤﺎﺑﻴﻦ وزارت ﻧﻴﺮو و ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ )25 / 12 / 88 ( در ﺧﺼﻮص ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻫﻤﻜﺎری ﻣﺸﺘﺮک آب و آﺑﻔﺎی وزارت ﻧﻴﺮو ﺑﺎ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ارﻛﺎن، ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼـﻲ و اﺳﺘﺎﻧﻲ اﺳﺖ . − ﻣﺎده114 ،ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻗﺪاﻣﺎت دوﻟـﺖ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر اﻫﺘﻤـﺎم ﻣﻠـﻲ در ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ، ﺣﻔﺎﻇـﺖ ﭘﮋوﻫﺶ، ﻣﺮﻣﺖ، اﺣﻴﺎ، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻛﺸﻮر و ارﺗﻘـﺎی ﺗـﻮان ﮔﺮدﺷـﮕﺮی، ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺛـﺮوت و اﺷﺘﻐﺎل زاﻳﻲ و ﻣﺒﺎدﻻت ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در ﻛﺸﻮر و ﻣﺎده 72 در ارﺗﺒﺎط ﺑـﺎ وﻇـﺎﻳﻒ دوﻟـﺖ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـ ﻮر ﺗﻮزﻳـﻊ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ در ﭘﻬﻨﻪ ﺳﺮزﻣﻴﻦ، ﺑﺎ ﻫﺪف اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺎرآﻣﺪ از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎ و ﻣﺰﻳﺖ ﻫﺎی ﻛﺸﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﻮاد12 و13 ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﻠﻲ آﻣﺎﻳﺶ ﺳﺮزﻣﻴﻦ در راﺑﻄﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . − ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎره39361 ﻣﻮرخ19 /7/ 1383ﺑﻪ ﻛﻠﻴﻪ وزارﺗﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ، ﻣﻮﺳﺴﺎت دوﻟﺘﻲ، ﻧﻬﺎدﻫﺎی اﻧﻘـﻼ ب اﺳﻼﻣﻲ و اﺳﺘﺎﻧﺪاری ﻫﺎی ﺳﺮاﺳﺮ ﻛﺸﻮر ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی، ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫـﺎی ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﮔﺮدﺷﮕﺮی، ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران و ﺷﺎﻏﻠﻴﻦ در ﺑﺨﺶ ﻣﺬﻛﻮر اﺳﺖ . در ﻋﺮﺻﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻧﻴﺰ اﻫﻢ ﻛﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن ﻫﺎ و ﻣﻌﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـ ﺪ، ﺑـﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : − ﻛﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن راﻣﺴﺮ 10 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ − ﻛﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺟﻬﺎن − ﻣﻨﺸﻮر ﺗﻮرﻳﺴﻢ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ : ﻣﺼﻮب ﻧﻮاﻣﺒﺮ 1976 - اﻳﻜﻮﻣﻮس − ﻣﻨﺸﻮر ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺣﻤﺎﻳﺖ و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ زﻳﺮ آب ﻣﺼﻮب 1996 - اﻳﻜﻮﻣﻮس 1 - 4 - ﺗﻌﺎرﻳﻒ - ﮔﺮدﺷﮕﺮی ) ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدی (1 ]4 [ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺖ اﻳﺮاﻧﮕﺮدی و ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدی ، ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ اﺳﺖ ﺷﺪه : ﻣﻨﻈﻮر از اﻳﺮاﻧﮕﺮدی و ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدی ﻧﻮع ﻫﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮت اﻧﻔﺮادی ﻳﺎ ﮔﺮوﻫﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑـﻴﺶ از 24 ﺳـﺎﻋﺖ ﺑـﻮده ﺑـﻪ و ﻣﻨﻈـﻮر ﻛﺴﺐ ﻛﺎر و ﻧﺒﺎﺷﺪ . - ﺟﻬﺎﻧﮕﺮد و ﮔﺮدﺷﮕﺮ ﺑﻪ ﻛﺴﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﻚ ﺷﺐ در ﻳﻚ اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻳﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ در ﻣ ﺤﻞ ﻣﻮرد ﺑﺎزدﻳﺪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺑﺮد . - ﮔﺮدﺷﮕﺮ ﻳﻚ روزه ﺑﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺷﺐ را در ﻳﻚ اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻳﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ در ﻣﺤﻞ ﻣﻮرد ﺑﺎزدﻳﺪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻧﻤﻲ .ﺑﺮد - ﺑﺎزدﻳﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻲ ﻏﻴﺮ از ﻣﺤﻞ زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻣﺪﺗﻲ ﻛﻢ ﺗﺮ از 12 ﻣﺎه ﺳﻔﺮ ﻛﻨﺪ و ﻫﺪف از اﻗﺎﻣﺘﺶ ﻛﺴﺐ درآﻣﺪ و اﻣﺮا ر ﻣﻌﺎش ﻧﺒﺎﺷﺪ . - ﺗﻔﺮج ﺳﺮﮔﺮﻣﻲ ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻛﻪ در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی ﺑﺎز ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﺗﻔﺮج ﻳﺎ ﮔﺸﺖ و ﮔﺬار ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد 1- اﻧﻮاع ﮔﺮدﺷﮕﺮی ) ﺗﻔﺮج ( ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه و در ﺟﺪول )1 - 1 (اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺎت04 / 11 / 93 11 ﺟﺪول1 - 1 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ) رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺳﺪﻫﺎ ( اوﻟﻮﻳﺖ ﺳﻄﻮح ﻛﺎرﺑﺮی ﮔﻮﻧﻪ اﺻﻠﻲ زﻳﺮﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻲ ﻣﻼﺣﻈﺎت اﻣﻜ ﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی ﻣﻴﺰان آﻻﻳﻨﺪﮔﻲ و ﺗﺨﺮﻳﺐ 1 ﺳﻄﺢ ﻳﻚ ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﺎزدﻳﺪ از ﺳﺪ، ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ، ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت و ﻣﻮزه ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﺟﺎذﺑﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﻮرﻫﺎی ﻋﻠﻤﻲ و ﺗﺮوﻳﺠﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزی و داﻧﺸﺠﻮﻳﻲ، ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺟﻨﮓ اﻳﻤﻨﻲ و ﺑ ﻬﺪاﺷﺖ ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺳﺮوﻳﺲ اﻳﺎب و ذﻫﺎب، ﺳﺮوﻳﺲ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﺟﻤﻊ آوری و دﻓﻊ ﻓﺎﺿﻼب، ﻓﺮوﺷﮕﺎه و اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺟﻨﺒﻲ، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺟﻤﻊ آوری زﺑﺎﻟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﻮاﻧﻴﻦ وزارت ﻧﻴﺮو ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ دﻓﻊ ﺻﺤﻴﺢ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎ و زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎ و زﺑﺎﻟﻪ و دﻓﻊ ﺻﺤﻴﺢ ﻓﺎﺿﻼب ﺑﺴﻴﺎراﻧﺪک 2 ﺳﻄﺢ دو ﻓﻀﺎﻫﺎی ورزﺷﻲ و ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ اﻳﺠﺎد ﻓﻀﺎﻫﺎی ورزﺷﻲ و ﺑﺮﮔﺰاری ﺟﺸﻨﻬﺎ، ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺎه ﻫﺎ و ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺤﻠﻲ و ... ﺑﻪ ﻃﻮر داﺋﻤﻲ ﻳﺎ ﻣﻮﻗﺖ، ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺟﻨﮓ اﻳﻤﻨﻲ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺳﺮوﻳﺲ اﻳﺎب و ذﻫﺎب، ﺳﺮوﻳﺲ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﺟﻤﻊ آوری و دﻓﻊ ﻓﺎﺿﻼب، ﻓﺮوﺷﮕﺎه و ارا ﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺟﻨﺒﻲ، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺟﻤﻊ آوری زﺑﺎﻟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﻮاﻧﻴﻦ وزارت ﻧﻴﺮو ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ دﻓﻊ ﺻﺤﻴﺢ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎ و زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ اﺳﺘﻘﺮار ﻓﻀﺎ ﺑﻪ ،ﻋﻨﻮان ﺧﻮاﺑﮕﺎه ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻘﺮار و ﻏﻴﺮه در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻏﻴﺮ ﻣﺠﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺪک 3 ﺳﻄﺢ ﺳﻪ ورزش ﻫﺎی آﺑﻲ ﻏﻴﺮﻣﻮﺗﻮری ﻣﺎﻫﻴﮕﻴﺮی ورزﺷﻲ، ﻧﻴﻤﻪ ﺣﺮﻓﻪ ای و دﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌ ﻲ ﺗﻮان اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ + اﻳﻤﻨﻲ + ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻛﻴﻔﻲ ﺧﺪﻣﺎت ﭘﺰﺷﻜﻲ و ﻧﺠﺎت ﻣﺼﺪوﻣﺎن، ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺳﺮوﻳﺲ اﻳﺎب و ذﻫﺎب، ﺳﺮوﻳﺲ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﺟﻤﻊ آوری و دﻓﻊ ﻓﺎﺿﻼب، ﻓﺮوﺷﮕﺎه و اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺟﻨﺒﻲ، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺟﻤﻊ آوری زﺑﺎﻟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮل اراﺋﻪ ﺷﺪه در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ) ﻛﻢ و ﻣﺤﺪود، ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت و ﻓﺼﻠﻲ ( دارد ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻴﻔﻲ آب، ﺟﻤﻊ آوری و دﻓﻊ ﻓﺎﺿﻼب، ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎ و زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ اﻧﺪک ﻣﺎﺟﺮاﺟﻮﻳﻲ ) ﻓﺮود از آﺑﺸﺎر، رﻓﺘﻴﻨﮓ، ﻛﺎﻧﻮ، ﺳﺎﻳﺮ ﻗﺎﻳﻖ (ﻫﺎ ، ﺷﻨﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻮﺗﻮری اﺳﻜﻲ روی آب، ﺟﺖ اﺳﻜﻲ، ﻗﺎﻳﻖ ﻣﻮﺗﻮری ﻏﻴﺮ ﻣﺠﺎز ﻣﮕﺮ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺠ ﺎز ﻣﮕﺮ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺠﺎز ﻣﮕﺮ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺠﺎز ﻣﮕﺮ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺠﺎز ﻣﮕﺮ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص زﻳﺎد ﺗﻔﺮﻳﺤﺎت آﺑﻲ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آب، ﻛﺖ ،ﻫﺎ ﺳﺮاب ﻫﺎ ﭘﻴﻚ ﻧﻴﻚ و ﺗﻔﺮج در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ، ﺷﻨﺎ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺟﻨﮓ ) اﻟﮕﻮی ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﻧﺒﻮه، ﺑﻮﻳﮋه ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺎ ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺑﺎﻻ ( ﺗﻮان اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ + اﻳﻤﻨﻲ + ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻛﻴﻔﻲ ﺧﺪﻣﺎت ﭘﺰﺷﻜﻲ و ﻧﺠﺎت ﻣﺼﺪوﻣﺎن، ﺟﺎده دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺳﺮوﻳﺲ اﻳﺎب و ذﻫﺎب، ﺳﺮوﻳﺲ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ، ﻓﺮوﺷﮕﺎه و اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺟﻨﺒﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮل اراﺋﻪ ﺷﺪه در دﺳﺘﻮر اﻟﻌﻤﻞ ) ﻛﻢ و ﻣﺤﺪود، ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت و ﻓﺼﻠﻲ( دارد در ﺣﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ دارد ﻳﺎد ز 4 ﺳﻄﺢ ﭼﻬﺎر ﻣﺮاﻛﺰ اﻗﺎﻣﺘﻲ و ﺳﻜﻮﻧﺘﮕﺎﻫﻲ ﻫﺘﻞ، ﻣﺘﻞ، ﺷﻬﺮک ﻫﺎی ﺗﻮرﻳﺴﺘﻲ، وﻳﻼﺳﺎزی، ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﻫﺎی ﺗﺠﺎری، ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ ﻳﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﻲ ﺗﻮان اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ+ ﻫﻤﺨﻮاﻧﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ) ﻣﺤﻴﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﻗﺘﺼﺎدی و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ( ﻫﻤﺨﻮاﻧﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ﻣﺤﻴﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﻗﺘﺼﺎدی و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ( ﻣ ﻄﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮل اراﺋﻪ ﺷﺪه در دﺳﺘﻮر اﻟﻌﻤﻞ ( زﻳﺎد، وﺳﻴﻊ، داﺋﻤﻲ دارد ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ، ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺮﺻﻪ ﺑﻪ اﻋﻴﺎن در ﺣﺪ زﻳﺎد دارد زﻳﺎد ) ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻛﻨﺘﺮل آﻟﻮدﮔﻲ وﺟﻮد دارد ( 12 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ - ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ]9 [ ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ، ﻳﻜﻲ از اﻧﻮاع درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮای ﻛﻪ ﺑﺮآورده ﻛﺮدن ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﻣ آﺑﻲ ﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻬﻴـﻪ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ، ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺟﺮﻳﺎن و ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب، ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﺮژی ﺑﺮق، ﻣﺎﻫﻲ ﮔﻴﺮی، ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ، ﺗﻔﺮﻳﺤﺎت و آﺑﻲ دﻳﮕـﺮ ﻣﻘﺎﺻـﺪ، ﺑﻪ وﺟﻮد آﻳﻨﺪ ﻣﻲ . - رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺠﺮاﻳﻲ اﺳﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻪ آب ﺑﻪ ﻃﻮر داﺋﻢ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ در آن ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ]6 [. - رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻠﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴ ﺶ از 50 %اﻳﺎم ﺳﺎل ﺧﺸﻚ ﺑﺎﺷﺪ ]6 [. - ﻧﻬﺮ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺠﺮاﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آب ﺑﻪ ﻃﻮر داﺋﻢ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ در آن ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﻲ دارای ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﺸﺨﺼﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ]6 [. - ﻧﻬﺮ ﺳﻨﺘﻲ ﻣﺠﺮای آﺑﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﺷﺨﺎص و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻏﻴﺮﻣﺪرن اﺣﺪاث ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ]5 [ . - ﻣﺴﻴﻞ ﻫﺎ ﺮاه آﺑ ی اﺳﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﻧﺰول ﺑﺮف و ﺑﺎران، در آن آب ﺟﺎری ﻣﻲ ﮔﺮدد ]5 [ . - ﻣﺴﻴﻞ ﻣﺘﺮوک ﻣﺠﺮاﻳﻲ اﺳﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻳﺎ ﻏﻴﺮ ﻃﺒﻴﻌﻲ اﻣﻜﺎن ﺣﺪوث ﺳﻴﻼب در آن وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ]5 [. - ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺨﺸﻲ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻣﺴﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻴﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 25 ﺳﺎﻟ ﻳﺎﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣ ﺼﻮب ﺣﻮﺿـﻪ ﺳـﺘﺎدی وزارت ﻧﻴﺮو ﻏﺮﻗﺎب ﮔﺮدد . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﺮﻳﻒ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ آن ﻗﺴﻤﺖ از رودﺧﺎﻧﻪ، ﻧﻬﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻣﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻚ و داﻏﺎب و ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻃﻐﻴﺎن ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 25 ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ وزارت ﻧﻴﺮو ﻳﺎ ﺷﺮﻛﺖ آب یﻫـﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ در .ﺷﻮد ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﺿﺮوری ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﻴﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸـﺖ ﻛـﻢ ﺗـﺮ ﻳـﺎ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ از25 ﺳـﺎﻟﻪ ﻣـﻼک ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، ﺳﺎزﻣﺎن آب یﻫﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد اراﺋﻪ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط و ﺗﻮﺟﻴﻬﺎت ﻓﻨﻲ از ﺣﻮﺿـﻪ ﺳـﺘﺎدی وزارت ﻧﻴﺮو، ﻣﺠﻮز ﻻزم را اﺧﺬ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮد ]5 [. ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 04 / 11 / 93 13 - ﺣﺮﻳﻢ ﺣﺮﻳﻢ اﻧﻬﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ ، ر ودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺴﻴﻞ )ﻫﺎ اﻋﻢ از اﻳﻨﻜﻪ آب داﺋﻢ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ( و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﻛﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻻﻳﺮوﺑﻲ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، از ﻳﻚ ﺗﺎ ﺑﻴﺴﺖ ﻣﺘﺮ و ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻴﻔﻲ آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، اﻧﻬﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺑﺮﻛـﻪ ﻫـﺎ ﺗـﺎ ﻳﻜﺼﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺘﺮ ) ﺗﺮاز اﻓﻘﻲ ( از ﻣﻨﺘﻬﻲ اﻟﻴﻪ ﺑﺴﺘﺮ ﺧﻮاﻫ ﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻣﻮرد و ﻧﻮع ﻣﺼﺮف و وﺿﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ، ﻧﻬـﺮ ﻃﺒﻴﻌـﻲ و ﺑﺮﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ وزارت ﻧﻴﺮو ﻳﺎ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، اﻧﻬﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺑﺮﻛﻪ ﻫﺎی ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه آب ﺷﺮب ﻣﻘﻄﻮﻋﺎ ﻳﻜﺼﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ] ﺑﻮد 6 [. - ﺳﻴﻠﺮاه ﻗﺴﻤﺘﻲ از رودﺧﺎﻧ ﻪ ﻛﻪ ﻫﻨﮕﺎم وﻗﻮع ﺳﻴﻼب ﺟﺮﻳﺎن از آن ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺑﺨﺸﻲ از ﭘﻬﻨﻪ ﮔﻴﺮ ﺳﻴﻞ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺻﺪ ﺳﺎل ﻛﻪ اﺷﻐﺎل آن ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﺮاز ﺳﻴﻼب ﺑﻴﺶ از 32 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﻲ ﻣﺘﺮ ﮔﺮدد ]5 [. - ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﻴﻼب ﺑﻪ آن ﺑﺨﺶ از ﭘﻬﻨﻪ ﮔﻴﺮ ﺳﻴﻞ ﺳﻴﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺻﺪﺳﺎﻟﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﺷﻐﺎل آن ﺑﺎﻋ ﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗـﺮاز ﺳـﻴﻼب ﺑﻪ ﻣﻴﺰان از ﺗﺮ ﻛﻢ32 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﮔﺮدد ]5 [. - ﭘﻬﻨﻪ ﮔﻴﺮ ﺳﻴﻞ ﺑﻪ ﺳﻄﺤﻲ از اراﺿﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻣﺠﺎور آن ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﺳﻴﻼﺑﻲ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﻌﻴﻦ ﻏﺮﻗﺎب ﮔﺮدد ]5 [ . - ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﻴﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﻬﻨﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺮ ﺳﻴﻞ ﺑﺮای ﺳﻴﻼب ﻫﺎی ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻫﺎ ی ﻣﻌﻴﻦ را ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﻴﻞ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ]5 [ . - ﻛﺖ ﻛﺖ ﻫﺎ ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﻏﺎر ﻣﺎﻧﻨﺪی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺴﺎن در دﻳﻮاره ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ ﺣﺎﺷﻴﻪ رودﺧﺎﻧﻪ دز ﻛﻪ از ﺳـﻨﮓ ﻛﻨﮕﻠـﻮﻣﺮا ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺣﻔﺮ ﺷﺪه و در ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ رود ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎد دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . - ﺳﺮاب ﻳﺎ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﺮاب ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺳﺮ آب ﻳﺎ اﺑﺘﺪای ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻧﻮع از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﻣﻨـﺎﻃﻖ زاﮔﺮﺳـﻲ ﺑﺴـﻴﺎر ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد و در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮارد ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺷﺮب ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎی اﻃﺮاف از ﻃﺮﻳﻖ آﻧﻬﺎ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 14 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ - ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺟﻨﮓ ﻧﻮﻋﻲ از ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺑﺎزدﻳﺪ از ﺑﻘﺎﻳﺎی ﺧﺮاﺑﻪ ﻫﺎ و آﺛﺎر ﺟﻨﮕﻲ ﺻﻮرت ﮔ ﻣـﻲ ﻴـﺮد و ﻫـﺪف آن روﻧـﻖ دوﺑـﺎره ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻨﮓ زده و ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌ ﻴ ﺖ اﻗﺘﺼﺎدی اﻳ ﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ و ﻳﺎ ﺑﺴﻂ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮات ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﻨـﮓ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳﻦ ﻧﻮع از ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﻗﺎﻟﺐ ﻳﻜﻲ از 4 ﺳﻄﺢ ﻛﺎرﺑﺮی ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه در ﺟﺪول )1 - 1( ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﮔﺮدد . - ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻨﻈﻮر از ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﻳﻦ درا دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮدن ﻫﺎی ﺑﺎزه ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﺣﺎﺷﻴﻪ رودﺧﺎ وﻫﺎ ﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳـﻦ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﺣﺮاﻳﻢ ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]7 [. - زون ﺑﻨﺪی ﻣﻨﻈﻮر زون از ﺑﻨﺪی اﻳﻦ در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮدن ﺎﺑ ﻳﻲﻫﺎ ﮔﻮن ﭘﻠﻲ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﻌـﻴﻦ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﺑـﺮ ﻛـﻪ اﺳـﺎس ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ دﻫﻲ وزن ﺷﺪه ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ و درﺟﻪ ﻣﺮﻏﻮﺑﻴﺖ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﻛﺎرﺑﺮی یﻫﺎ ﺳﻄﻮح 1 ﺗﺎ4 اوﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . - آﻣﺎﻳﺶ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺗﻨﻈﻴﻢ راﺑﻄﻪ اﻧﺴﺎن، ﺳﺮزﻣﻴﻦ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری درﺧﻮر و ﭘﺎﻳﺪار از ﺟﻤﻴﻊ اﻣ ﻜﺎﻧﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻓﻀﺎﻳﻲ ﺳﺮزﻣﻴﻦ در ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺎدی و ﻣﻌﻨﻮی اﺟﺘﻤﺎع در ﻃﻮل زﻣﺎن و ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺑﺮای ﻧﺴﻞ ﻫﺎی آﺗﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻮان اﻛﻮﻟﻮژﻳﻚ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻗﺪرت ﺑﺎﻟﻘﻮه و ﻳﺎ ﻧﻮع ﻛﺎرﺑﺮد ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ ی ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و زﻳﺴﺘﻲ آن ﺑﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی از ﻋﻮا ﻳﺪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻧﻪ ﻣﺼﺮف اﺻﻞ آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻓﺮاﻳﻨﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺑﺮای اﺧﺘﺼﺎص ﻳﻜﻲ از ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﺗﻔﺮج ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ، ﮔﺴﺘﺮده و ﻳﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺑـﺮ اﺳﺎس ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﺗﻮان اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ، در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن، ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻮدن ﺑﺮای ﻣﺮدم، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎ ﺳﺐ ﺑـﺎ ﻧﻮع ﻛﺎرﺑﺮی، وﺳﻌﺖ و ﻛﻤﻴﺖ در دﺳﺘﺮس، ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﻲ و ﻗـﺎﻧﻮﻧﻲ و ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴـﺮوی اﻧﺴـﺎﻧﻲ ﻛﺎرآﻣـﺪ و رﻋﺎﻳـﺖ اﺻـﻮل آﻣﺎﻳﺸﻲ و رﻋﺎﻳﺖ اﺻﻮل ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻤﻲ و ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب . - اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﭘﺮوژه ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎدی ﺑـﺮای ﻳﻜـﻲ از ﻛـﺎرﺑﺮی ﻫـﺎ ی ﺳـﻄﻮح 1 ﺗـﺎ4 در ﻫـﺎ زون ی ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ ﺷﺪه و ﺗﻌﻴﻴﻦ درﺟﻪ ﻣﺮﻏﻮﺑﻴﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻨﻲ، ﺑﻮدﺟﻪ ای و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی دﺧﻴـﻞ در ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ . ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 04 / 11 / 93 15 - ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ]14و16 [ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻌﻴﺎری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ داﻣﻨﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﻣﺤﻞ ﺗﻔﺮﺟﻲ ﻳـﺎ ﻫـﺮ ﻣﻨﺒـﻊ ﺧـﺎص را ﺑـﺪون وارد آو ردن ﺧﺴﺎرﺗﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺣﺪ ﺑﺮدﺑﺎری آن ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ و ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : ﺷﻤﺎر ﻣﺮاﺟﻌﻴﻦ ﺑﻪ ﻫـﺮ واﺣـﺪ ﺗﻔﺮﺟـﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده در ﻫﺮ دوره زﻣﺎﻧﻲ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺗﻔﺮﺟﮕﺎه ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﻫﺮ ﺳﺎل ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮی ﻣﺮاﺟﻌﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑـﺪون اﻳـﻦ ﻛﻪ ﺧﺴﺎرت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻳﺎ ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ داﺋﻤﻲ ﻳﺎ ﺛﺎﺑﺘﻲ ﺑﺮ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﭘﻬﻨﻪ ﻳﺎ ﻟﻄﻤﻪ ﻣﺤﺴﻮﺳﻲ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ آن وارد ﺷﻮد . - ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺗﻮﺳﻂ اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ )IUCN ( ، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻋﺒـﺎرت اﺳـﺖ از ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﻣﻜﺎن و زﻣﺎن ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧ ﻨﺪ در ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﺣﻀـﻮر ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮادی ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در زﻣﺎن ﻣﻌﻴﻨﻲ در داﺧﻞ و ﻳﺎ اﻃﺮاف ﻣﻨﺒﻊ آﺑﻲ ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺮاﺳﺎس ﻓﺮﻣﻮل 1 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد1: )1 - 1( v PCC A RF a = × × A :ﻣﺴﺎ ﺣﺖ ﭘﻬﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﺷﮕﺮی ) ﻓﻀﺎی در دﺳﺘﺮس ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻋﻤﻮم ( v a :ﻣﻘﺪار ﻓﻀﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺑﺎزدﻳﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﻧﻴﺎز دارد ﺗﺎ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺑﺘﻮاﻧﺪ در آن ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﻮد و ﺗﺪاﺧﻠﻲ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﻳﺎ اﻓﺮاد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ) اﻳﻦ ﻣﻘﺪار در ﺣﺎﻟﺖ ﻋﺎدی ﺑﺮای ﻳ ﻚ ﻓﺮد ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻣﺴﺎﺣﺘﻲ اﻓﻘﻲ ﺑﻪ اﻧﺪازه 1 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ و در ﻳـﻚ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺗﻔﺮﺟﻲ ﮔﺮوﻫﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮاﻧﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻳﺎ ﻣﻼﺣﻈﺎت اﻳﻤﻨﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ( ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻠﻔﻴﻖ داده ﻫﺎ در ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﻔﺮ 3 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ و در ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز 10 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . :RF ﺗﻌﺪاد ﺑﺎزدﻳﺪ روزاﻧﻪ از ﻳﻚ ﻣﻜﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﺮﻣﻮل 2 ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ : )1 - 2( - ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد واﻗﻌﻲ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد واﻗﻌﻲ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻌﺪاد ﻣﺠﺎز ﮔﺮدﺷﮕﺮان ﻳﻚ در ﺳﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻈﺮ در ﺑﺎ ﻛﻪ ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺗﺼـﺤ ﻴﺢ ﻛﻨﻨﺪه ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﻧﻈﻴﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﺑﻴﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺘﻲ، اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣـﻮل 3 ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺮد زﻳﺮ واﻗﻌﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : 1 - ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل وﻗﺘﻲ ﻛﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪ دارای ﺳﻄﺢ ﻣﺘﻮﺳﻂ11000 ﻫﻜﺘﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻓﻀﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻫﺮ ﻗﺎﻳﻖ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺗﺮدد ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻗﺎﻳﻖ ﻫﺎ ﺗﺪاﺧﻞ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﻚ ﭘﻨﺠﻢ ﻫﻜﺘﺎر )2000 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻨﻬﺎ در ﻳﻚ روز آﺧﺮ ﻫﻔﺘﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑـﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺑـﺮای ﺗﻌﺪاد ﻗﺎﻳﻖ ﻫﺎی ﻣﺠﺎز در درﻳﺎ ﭼﻪ ﻣﻌﺎدل 2200 ﻗﺎﻳﻖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . Rf =زﻣﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻳﻚ روز زﻣﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺑﺎزدﻳﺪ 16 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ )1 - 3( 1 1 2 RCC PCC Cf Cf ...Cfn = − − )ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد واﻗﻌﻲ ( ﻛﻪ در آن Cf ﻋﺎﻣﻞ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﻨﻨﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻘﺪار آن از ﻓﺮﻣﻮل 4 ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . )1 - 4( M1 100 Cf Mt × = M1:Limiting Magnitude of Variable Mt: Total Magnitude of Variable اﻳﻦ در ﻓﺮﻣﻮل M1 ﺑﺰرﮔﻲ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه و Mt ﺑﺰرﮔﻲ ﻛﻞ ﺧﻮاﻫﺪ .ﺑﻮد - ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﮕﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎزدﻳﺪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻧﻲ اﺳ ﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺎﻳﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻮﺟـﻮد و اﻫﺪاف و ﻋﻤﻠﻜﺮدﻫﺎ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻳﺖ آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﻫﺎ، ﺗﺴﻬﻴﻼت و ﭘﺮﺳـﻨﻞ، اﻣﻜﺎﻧـﺎت و ﺑﻮدﺟﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد اﺛﺮ ﮔﺬار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻌﺪاد ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن از ﻳـﻚ ﻣﻜـﺎن ﻛـﻪ ﻣـﺪﻳﺮﻳ ﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی اداره آن را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎﻳﺪار دارد، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻫﻤﻴﺸـﻪ از ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺑـﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻛﻢ ﺗﺮ اﺳﺖ و وﺟﻮد ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﻳﻬﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﭘﻬﻨﻪ ﺗﺎ ﺣـﺪ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺑـﺮد واﻗﻌـﻲ و ﻧـﻪ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از آن ﮔﺮدد . ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﺠﺎز ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎد ه از ﻓﺮﻣﻮل 5 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )1 - 5( [Infrastructure Capacity MC] ECC ECC 100 RCC × × = × ﻣﻨﻈﻮر از MC ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﻄﻠﻮب ﻇﺮﻓﻴﺖ یﻫﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﻳـﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺪﻳﺮان ﻣﻨﻄﻘﻪ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ... و اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻫﻤﻮاره ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻓﻴﺰﻳ از ﻜﻲ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد واﻗﻌﻲ ﺑﺰرگ وﺗﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد واﻗﻌﻲ از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻳـﺎ ﻣﺠـﺎز ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺻﺎدق ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : PCC RCC > وRCC ECC ≥ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﻫﺎ از ﻓﺮﻣﻮل 6 اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ :ﺷﻮد )1 - 6( 1 - ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﮔﺮدﺷﮕﺎه ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺳﺨﺖ در4 ﻣﺎه از ﺳﺎل ﮔﺮدﺷﮕﺎه ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در4 ﻣـﺎه ﻧﻴـﺰ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎی ﺟﻮﺟﻪ آوری و ﺟﻔﺖ ﮔﻴﺮی ﺣﻴﺎت وﺣﺶ و ... ﺣﺎدث ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ، اﻳﻦ دو ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣ ﺤـﺪود ﻛﻨﻨـﺪه ﻣـﻮرد ﺑﺤـﺚ ﻗـﺮار ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﮔﺮﻓـﺖ . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ 2 روز در ﻫﻔﺘﻪ، ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﻳﻌﻨﻲ در ﻃﻮل ﻳﻚ ﺳﺎل 100 روز در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و در ﻃﻮل 4 ﻣﺎه33 روز ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و33 روز ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻣﺴﺎﻳﻞ اﻛﻮﻟﻮژﻳﻚ ﺣﺬف ﺧﻮاﻫﺪ ﺷ . ﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑـﺮد واﻗﻌـﻲ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﻃﺒـﻖ ﻓﺮﻣـﻮل زﻳـﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد : Cf1 : ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺳﺨﺖ در4 ﻣﺎه از ﺳﺎل =100 / 33 - 100 Cf2 : ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻚ ﺧﺎص در4 ﻣﺎه از ﺳﺎل =100 / 33 - 100 RCC= 100 / 33 - 100 × 100 / 33 - 100 ×PCC = × + زﻣﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻳﻚ روز زﻣﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺑﺎزدﻳﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﻫﺎ ﺗﻌﺪاد ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺠﺎز ﻣﻮﺟﻮد ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 04 / 11 / 93 17 ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻛﺸﻮر، ﺑﺎﻳﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و واﻗﻌـﻲ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﺑـﻪ درﺳـﺘﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد و ﺗﻌﺪاد ﮔﺮدﺷﮕﺮان ورودی ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی آن ﺗﻨﻈﻴﻢ ﮔﺮدد . = ×100 ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﻮدﺟﻪ و ﻛﺎدر ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ در وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻴﺰان ﺑﻮدﺟﻪ و ﻛﺎدر ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ 2 ﻓﺼﻞ2 روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻃ ﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻓﺼﻞ دوم- روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ 04 / 11 / 93 21 ﻓﺼﻞ دوم- روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ 2 - 1 - اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح یﻫﺎ ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ 2 - 1 - 1 - روش ﺷﻨﺎﺳﻲ اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ روﻧﺪ اﻧﺠﺎم اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪ ﻫﺎ در ﻧﻤﻮدار 1 ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺿﺮوری اﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺮاﺣﻞ ذﻳﻞ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻧﺠﺎم ﮔﺮدد : 2 - 1 - 2 - ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ ﺟﻬﺖ اﻧﺠﺎم اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﺳـﺘﻮن 1 ﺟﺪول )2 - 1( ﺟﻤﻊ آوری ﮔﺮدد . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺧﻲ از اﻳﻦ اﻃﻼﻋـﺎت در ﻗﺎﻟـﺐ ﻧﻘﺸـﻪ و ﺑﺮﺧـﻲ در ﻗﺎﻟـﺐ اﻃﻼﻋـﺎت ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻤﻮدار 2 - 1 - روﻧﺪ اﻧﺠﺎم اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ اﻣﺘﻴﺎزدﻫﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﻣﺘﻴﺎزات ﻛﻢ ﺗﺮ از 25 درﺻﺪ 60ﺗﺎ80 درﺻﺪ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از 80درﺻﺪ 25 ﺗﺎ60 درﺻﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓ ﻴﺖ ﺑﺮد ﻣﻮﺛﺮ ﺳﻄﺢ ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﭼﻬﺎر ﺳﻄﺢ ﺳﻪ ﺳﻄﺢ دو ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻘﺸﻪ ﺳﺎزی و زون ﺑﻨﺪی ) ﻧﻤﻮدار 2( ﻧﻘﺸﻪ ﺳﺎزی و زون ﺑﻨﺪی ) ﻧﻤﻮدار 2( ﻧﻘﺸﻪ ﺳﺎزی و زون ﺑﻨﺪی ) ﻧﻤﻮدار 2( ﻧﻘﺸﻪ ﺳﺎزی و زون ﺑﻨﺪی ) ﻧﻤﻮدار 2( ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ 22 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺟﺪول )2 - 2( راﻫﻨﻤﺎی اﻣﺘﻴﺎزدﻫﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮﻏﻮﺑﻴﺖ ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﺗﻔﺮﺟﻲ اﻃﺮاف ﺳﺪﻫﺎ را ﻧﺸﺎ دﻫﺪ ﻣﻲ ن ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در ﺳﺘﻮن اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﺟﺪول ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻄﻮح ﻛﺎرﺑﺮی ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﺣﺪاﻗﻞ اﻣﺘﻴﺎزﻫﺎی ﻻزم ﺑـﺮای ﻫﺮﻳـﻚ از ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ رﻧﮓ آﺑﻲ ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﺷﺪه اﻧﺪ، ﻋﻮاﻣﻞ وﺗﻮ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺴـﺘﻨﺪ، ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺣﺘﻤﺎ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ اﻳﻦ اﻣﺘﻴﺎز را ﻛﺴﺐ ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﺳﻤﺖ ﭼﭗ اﻳﻦ ﺟﺪول ﺳﺘﻮﻧﻲ ﻗﺮار داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺘﻴﺎزات ﻛﺴﺐ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در آن ﺛﺒﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . از اﻳﻦ ﺟﺪول ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭼﻚ ﻟﻴﺴﺖ اﻣﺘﻴﺎزدﻫﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮﻏﻮﺑﻴﺖ ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎی ﺗﻔﺮﺟﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . 3 ﻓﺼﻞ3 ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 25 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 3 - 1 - ﺑﻴﻼن آب در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﻼن آب ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻛﻠﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . اﻳﻦ اﻫﺪاف ﺷﺎﻣﻞ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن اﻃﻼﻋـﺎت ﻻزم ﺑـﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻨﻄﻘﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻠﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺪوﻳﻦ ﺑ ﻴﻼن ﻫﺎی ﻓﺮا- ﻣﻠﻲ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﻳﺎﻓﺘﻪ آب در ﻫﺎی درﻳﺎ ﻳﻲ ، ﻗﺎره ﻫـﺎ و ﺟﻬـﺎن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ و ﻧﻴﺰ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺮزﻫﺎی ﻛﺸﻮر ﻫﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﺪرت ﺑﺮ ﺧﻄـﻮط ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﺣﻮﺿـﻪ یﻫـﺎ آﺑﺮﻳـﺰ ﻣﻨﻄﺒﻖ . اﻧﺪ اﻳﻦ ﻣﺮزﻫﺎ ﺣﻮﺿﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﻳﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻗﻄﻊ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺎﻳﻲ از آن ﻫﺎ ﺧﺎرج از ﻣﺮزﻫـﺎی ﻛﺸـﻮر واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻟﺬا ؛ ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای از رواﻧﺎب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫ ﺎی داﺧﻞ ﻛﺸﻮر ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ از ﻃﺮﻳـﻖ ﺷـﻌﺒﺎت رودﺧﺎﻧـﻪ ای ﺧﺎرج از ﻣﺮزﻫﺎ و از ﻛﺸﻮرﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﻮﻧﺪ . در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب S Δ و ﺗﺒﺎدل آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺑـﺎ ﻧـﻮاﺣﻲ ﻛﺸﻮرﻫ ﺎی ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ UI UO Q Q − ﺑﺮاﺑﺮ ﺑ ﺎ ﺻﻔﺮ ﻓﺮض ﺷﻮد ، ﺑﻴﻼن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﻚ آب ﻛﺸﻮر ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺳـﺎده ﺷـﺪه )3 - 1 ( ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد : )3 - 1( SO SI P E Q Q 0 − − + = ﻛﻪ در آنQsI ﻛﻞ ﺣﺠﻢ آب رواﻧﺎب داﺧﻠﻲ و رواﻧﺎب ورودی ﺗﻮﺳﻂ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ از ﻛﺸﻮرﻫﺎی و ورﺎﻣﺠQSO ﻛﻞ ﺣﺠﻢ آب ) رواﻧﺎب رودﺧﺎﻧﻪ ای ( ﺧﺎرج ﺷﺪه از ﻣﺮزﻫﺎی ﻛﺸﻮر اﺳﺖ . اﺧﺘﻼف QSI-QSO=Q رواﻧﺎﺑ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در درون ﻛﺸﻮر ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺮﺳﻮم رواﻧﺎب ﻣﺤﻠﻲ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ (P) و ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ (E) در ﻛﻞ ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮر ، ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ی ﺑﻴﺎن ﺷﺪه در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳ ﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ .ﺷﻮدSI Q وSO Q ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ ای در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ آب ی ﺳﻨﺠ ﻲ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑـﻪ ﻣـﺮز ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻳﺎد ﺑﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﺎ ﻣﺮز، ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺟﺮﻳﺎن در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪ ه و ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد . رواﻧﺎب ﻣﺤﻠﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ را از روی ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ اﺧـﺘﻼف ﺑـﻴﻦ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ و ورودی آب در ﻣﺮز و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﻔﺮد ﻳﺎ ) ﺑـﺎزه ﻫـﺎﻳﻲ از (ﻫـﺎ آن ﻛـﻪ در داﺧـﻞ ﻛﺸـﻮر ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮ . د ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رواﻧﺎب ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺗﻮﺳﻂ دو روش ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﻳﺒ ﻲ ﻳﻜﺴﺎن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟﻮد اﮔﺮ اﺧﺘﻼف رواﻧﺎب در ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻪ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ در ﺣﺪود 50 %و ﻳﺎ اﮔﺮ ﺑﻴﺶ ﺗـﺮ از ﺗﻔـﺎوت ﺑﻴﻦ ﺣﺠﻢ ﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ و ورودی ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺧﻄﺎی اﻳﻦ روش ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ، روش اول ﺗﺮﺟﻴﺢ داده ﻣﻲ .ﺷﻮد اﮔﺮ ا ﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓﻲ در ﺧﺼﻮص رواﻧﺎب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﻔﺮد در دﺳﺘﺮس ﻧﺒﺎﺷ ﺪ، ﺣﺠﻢ رواﻧﺎب ﻣﺤﻠـﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ ) ﺑﺨﺶ 6 - 2 - 4 ( ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤ .ﻮد در ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻛﻪ ﻲﻳ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻛ ﻮﭼﻜﻲ دارﻧﺪ ، ﺑﺪون ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی رودﺧ ﺎﻧﻪ ای ﻣﻨﻔﺮد ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻴﻼن آب را ﺑﺮای ﻛﻞ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ . دﻛﺮ در ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ و ﺑﺮای ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﻫﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ ای ﺑـﺰرگ ﻣﺘﻌـﺪد، ﺑـﻴﻼن آب ﻛـﻞ ﻛﺸﻮر اﻟﺰاﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﻛﻪ ، ﺑﺮای ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻣﻨﻔﺮد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد . 26 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﮔﺎﻫﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻧﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﺮای ﻛـﻞ ﻛﺸـﻮر ﺑﻠﻜـﻪ ﺑـﺮای واﺣـﺪﻫﺎ ی اداری ﻣﻨﻔـﺮد ) اﻳﺎﻟـﺖ ﻫـﺎ، اﺳـﺘﺎن ﻫـﺎ، ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻳﺎ و (ﻫﺎ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﻬﻢ اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . روش ﻫﺎ ی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮاﺣﻲ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺎ روش ﻫﺎی ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻳﻚ ﻛﺸﻮر ﻧﺪارد . ) ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ در ﺑﺨﺶ 3 - 3 آﻣﺪه اﺳﺖ .( روش ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ از دور و اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻮاره ای در ﺳﻄﻮح وﺳﻴﻊ ﻣﺜﻞ ﻳﻚ ﻛﺸﻮر، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﺎرا ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺑﺎ ﻫـﺪف در ﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ واﺑﺴـﺘﮕﻲ ﺑـﻴﻦ ﻣﺼـﺎرف و ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﻲ ﺗـﻮام ﺑـﺎ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﻄﺢ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ و ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . ﺑـﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈـﻮر ﻋﻜـﺲ ﻫـﺎی ﻣـﺎﻫﻮاره ای ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه اﻃﻼﻋﺎت زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎران ﺳﻨﺞ ﻫﺎ، اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ، آب ﺳﻨﺠ ﻲ و ﻏﻴﺮه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻟﺬا ﺑﺎران ﻣـﺎزاد ﺑﺮای ﻫﺮ ﮔﺮه از ﺷﺒﻜﻪ )p S ( ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ (P) و ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌﻲ )act E ( ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ]22 [: )3 - 2( p act S P ET = − رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ (R) ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﺑﺎران ﻣﺎزاد ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد : )3 - 3( p unsat R S W = + Δ در اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ unsat W Δ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ وﺿﻌﻴﺖ رﻃﻮﺑﺖ ﺧـﺎک ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﻏﻴﺮا ﺷـﺒﺎع ﻧﺎﺷـﻲ از ﻓﺮآﻳﻨـﺪﻫﺎی ﻧﻔـﻮذ، ﺗﺒﺨﻴـﺮ و ﻧﺸـﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ از unsat W Δ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻔﺎوت رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در دو ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ )3 - 4( 100 100 unsat 0 0 W z,t t dz z,t dz Δ = θ + Δ − θ ∫ ∫ ﻛﻪ در آنθ رﻃﻮﺑﺖ ﺣﺠﻤﻲ ﺧﺎک، z ﻋﻤﻖ وt زﻣﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ از . رﻃﻮ ﺑﺖ ﺧﺎک در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 4( ﺑـﻴﻦ ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ و ﻋﻤﻖ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﻃﻼﻋﺎت در دﺳﺘﺮس و ﻫﺪف ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮات رﻃﻮﺑـﺖ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ رﻳﺸـﻪ اﻧﺘﮕـﺮال ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﺳﻄﺢ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻠﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﻮان ﻣﻲ اﻳﻦ ﻋﻤﻖ را 100 ﺳـﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘـﺮ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓـﺖ روش . ﻫـﺎ ی ﻣﺘـﺪاول ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻧ ﻧﺗﻮا ﻤﻲ ﻨﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات رﻃﻮﺑﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ را ﺑﺎ دﻗﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ اراﺋﻪ ﻛﻨﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 4( ﻣﻲ را ﺗـﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺳﺎده ﻛﺮد : )3 - 5( unsat avg avg W t t 100 t 100 Δ = θ + Δ −θ ﻛﻪ در آنavg θ ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻃﻮﺑﺖ ﺑﺮای ﭘﺮو ﻓﻴﻞ 0 ﺗﺎ100 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﻲ یﻣﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ . ﺟﺪاﺳـﺎزی ﺷـﺎرش ﻫـﺎی آﺷـﻜﺎر H و ﻧﻬﺎن E λ، avg θ ﻣﻲ را ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ داد ]22 [: )3 - 6( sat avg | E / ( E H) | 1.28 exp 0.51 0.421 θ λ λ + − ⎧ ⎫ θ = ⎨ ⎬ ⎩ ⎭ ﻛﻪ در آنsat θ ﻣﻘﺪار آب ﺧﺎک در ﺣﺎﻟﺖ اﺷﺒﺎع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 3 ( ﺑـﺮای ﻧـﻮاﺣﻲ ﻣﺤـﺪودی ﻛـﻪ ﺗﻘﺎﺑـﻞ آ ب ﻫـﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻣﻴﺰان ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ از اﻫﻤﻴﺖ ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﺒﺎﺷﺪ از ﻛﺎراﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ در . اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ، رواﻧﺎب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﻴﻼن آب درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد اﮔـﺮ ﺑﺨﺸـﻲ از رواﻧـﺎب در ﻣﺨـﺎزن ذﺧﻴـﺮه و د ﻮﺷـ ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﺼﺮف ﮔﺮدد ، ﺗﺒﺨﻴﺮ اﻓﺰ اﻳﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ . اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﻮاره ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . درﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از آب در ﻣﺨﺎزن ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آب آﺑﻴﺎری رﻫﺎ ﮔﺮدد ، R را ﻧ ﺗﻮان ﻤﻲ ﺑـﻪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 27 ﺳﺎدﮔﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦp S وunsat W Δ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 3( را ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﻫﻤﻮاره ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل ﺷ ﺪه ﺻﺎدق داﻧﺴﺖ . ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن، ﻳﻚ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﺿﺎﻓﻲ G ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ذﺧﻴـﺮه ﻋﺮﺿـﻪ - ﻛـﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ﺟﺮﻳـﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ﺗﻨﻈـﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد- ،ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ اﺳﺖ : )3 - 7( act unsat G P ET W R = − + Δ − در اﻳﻦ ﺻﻮرت G ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻣﻮاردی ﭼﻮن اﻟﻒ ) ( ﻋﺪم اﻃﻤﻴﻨﺎن در P، act ET وunsat W Δ ، )( ب ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه در ﻣﺨﺎزن و ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪه رودﺧﺎﻧـﻪ ای، ( ج) ﺗﻐﻴﻴـﺮات ذﺧﻴـﺮه ای در آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ، ( د) اﻧﺘﻘـﺎل آب ﺑـﻴﻦ ﺣﻮﺿﻪ ای، )ﻫ( ﺟﺮﻳﺎن زﻳ ﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﻣﺠﺎور و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ( و) ﺗﺪاﺧﻞ آب درﻳﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - ﺑﻴﻼن آب در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﻴﻼن ﻣﺘﻮﺳﻂ آب در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ و ای ﺑـﺮای ﻳـﻚ ﺳـﻴﻜﻞ ﻛﺎﻣـﻞ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ) ﺗﻘـﻮﻳﻤﻲ ﻳـﺎ ﺳـﺎل ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ (، اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب اﺳﺖ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺴﺘﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ا ی و ﺑﺮای ﻳﻚ دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﻃـﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﻮد : )3 - 8( P Q E 0 − − = در ﺑﺮﺧﻲ از ﺣﻮﺿﻪ ﻛﻪ ﻫﺎ در آن ﻫﺎ ﺣﺠﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ را ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎ ی ﻣﺠـﺎور ﻣﺒﺎدﻟـﻪ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ، ﺟﻤﻼتUI Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ وO QU ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻴﺰ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 8 (اﻋﻤﺎل ﺷﻮد . ﻣﻼﺣﻈـﺎت ای وﻳﮋه ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﺗﺒﺎدﻻ ت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﺑﺎ دﻗﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻤـ .ﻮد ﻣﺘﻮﺳـﻂ رﻳـﺰش ﺟـﻮی (P) و ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺑﺪه(Q) ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ را از روی اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ) د ور آ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ را ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ (. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻏﻴﺎب ﺗﺒﺎدل ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺠﺎور ﻳﺎ درﻳﺎ، ﻣﻘﺪار ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ از ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ داده ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 8 -اﻟﻒ ( S E P Q = − اﮔﺮ آب رودﺧﺎﻧﻪ د ر ﻳﻚ ﻣﻘﻴﺎس وﺳﻴﻊ ﺑﺮای ﺻﻨﻌﺖ ) اوﻟﻴﻪ ﻳﺎ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ( اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد، ﻣﻮﻟﻔﻪQα ﺑـﺮای ﺑﺮداﺷـﺖ آب ﺑـﺮای اﻫﺪاف اﻗﺘﺼﺎدی و ﻣﻮﻟﻔﻪQβ ﺑﺮای آب ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ از ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 8 (اﻋﻤﺎل ﺷﻮد . ﺑﺮﺣﺴﺐ دﻗﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ، اﻣﻜﺎن ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻛﻞ روان آب (Q) ﺑﻪ روان آب ﺳﻄﺤﻲ ) ﺳﻴﻞ s Q ( و روان آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ u (Q ) ′ ،ﺑﺮای ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﻳﻌﻨﻲS u Q Q Q′ = + ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 8 ( ﺑـﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اراﺋﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 9( s u P Q Q E 0 ′ − − − = ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ، اﻣﻜﺎن دارد ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮد : )3 - 10 ( u s u u E Q E N P Q Q E; K ; K N N ′ ′ = − = + = = 28 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آنN ﻛﻞ ﻧﻔﻮذ ، KU ﺿﺮﻳﺐ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺎﺷﻲ از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻨـﺪه ﺳـﻬﻢ ﻧﻔـﻮذ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ای ﻛـﻪ رواﻧﺎب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﺪ ﻣﻲ و ( E K ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻛﻞ ﻧﻔﻮذ ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺟﺰ ﺑﻪ ، ﺗﻠﻔﺎت ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و آب ذوب ﺑﺮف ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻔﻮذ، درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب و ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﻴﺲ ﺷﺪه ﺣﻮﺿﻪ زﻫﻜﺸﻲ و آب ﺗﺠﻤﻊ ﻳﺎﻓﺘﻪ در ﭼﺎﻻب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ دو ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻠﻔﺎت رﻳﺰش ﺟﻮی در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻪ دارای درﺻﺪ ﺑﺎﻻﻳﻲ از درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ، ﻛﺎﻣﻼ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف رواﻧﺎب اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ ﺟﺪاﺳﺎزی ﻛـﻞ رواﻧـﺎب ﺑـﻪ روان آب ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻦ ی را اﻧﺠﺎم داد ﺑﺨﺶ ) 6 - 2 - 6 را ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ .( ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻴﻼن آب )1 - 1 (ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺧﺎص ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ آﺑـﻲ ﺗﺤـﺖ ﺑ ﺮرﺳـﻲ و ﻣـﺪت دوره ﺑـﻴﻼن ، ﺑـﻪ ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 11 ( و )3 - 12 ( ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻳﻚ ﺣﻮﺿـﻪ ﺑﺴـﺘﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ای ﺑـﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : )3 - 11 ( L Ch Sn P Q E S S S M G Q Q 0 α β − − −Δ −Δ −Δ −Δ −Δ − + −η = در ﻣﻮﻗﻊ ﺣﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ، ﺿﺮوری اﺳﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺘﻲ در ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻫﺎ دوره در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮد . در ﺣﺎﻟﺖ ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﻏﻴﺮ ﺑﺴﺘﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ، ای ﻳﺎ ﻫﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ دﻟﺨـﻮاه، ﺟﺮﻳـﺎن ورودی آب ﺳـﻄﺤﻲ )SI Q ( و زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ )UI Q ( از ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺠﺎور ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 8( ،)3 - 9 ( و )3 - 10 (اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻌﺎدﻟ ﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳـﺎ ﻓﺼـﻠﻲ ﺑـﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ در ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ : )3 - 12 ( L Ch Sn SI uI P Q E S S S M G Q Q Q Q 0 α β − − −Δ −Δ −Δ −Δ −Δ − + + + −η = ﻛﻪ در آنL S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﮔﻮدی ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ،Ch S Δ ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ذﺧﻴـﺮه آب در ﻛﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی رودﺧﺎﻧﻪ،sn S Δ ،ﺗﻐﻴﻴﺮ آب ﻣﻌﺎدل ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲMΔ ،ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﻳﻚ ﻣﺘﺮی ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺧـﺎکGΔ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ذﺧﻴـﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ،Qα آب ﺧﺎرج ﺷﺪه از رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﻧﻴﺎزﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی و ﻳﺎ / ﺑـﻪ ﺳـﺎﻳﺮ ﻧـﻮاﺣﻲ ،Qβ ،آب ﺑﺎزﮔﺸـﺘﻲSL Q ﺟﺮﻳـﺎن ورودی از ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺠﺎور وη درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﻛﻤﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ یﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺸﺪه ﺑﻴﻼن و ﺧﻄﺎﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻳﻌﻨـﻲ ﺗﻨـﺎﻗﺾ ﺑـﻴﻼن M′ ′ η = Δ + η ﻛﻪ در آنM′ Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺗﻮده ﺧﺎک ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ از ﻻﻳﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮی ﺑـﺎﻻﻳﻲ و′ η ﺗﻨـﺎﻗﺾ ﻣﺸـﺨﺺ ﻧﺸﺪه ﺑﻴﻼن اﺳﺖ . ﻣﻘﺪار ﻣﻮﻟﻔﻪ یﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺸﺪه ﺑﻴﻼن آب و ﺧﻄﺎﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺮای ﺑﺮﺧﻲ از ﻓﺼﻮل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ . اﻳﻦ وﺟﻮد ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺸﻲ در دوره زﻣﺎﻧ ﻲ ﺑﻴﻼن آب، ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ یﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺸﺪه ﺑﻴﻼن ﺗﻮان ﻣﻲ ﻧﺪ ﺑﻪ ﻓﺼـﻮل ﺑﻌـﺪی ﻣﻨﺘﻘـﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ و ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮﻧﺪ . اﺗﺨﺎذ ﻣﻘﺪار ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺑﻴﻼن آب )μ ( در ﺣﺪ12 ﻣﻴﻠﻲ ﻳﺎ ﻣﺘﺮ 1/2 % رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ . ﺪ رﺳ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﻮﻟﻔﻪ یﻫﺎ اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻧﺸـﺪه ﺑـﻴﻼن آب، از ﻗﺒﻴﻞ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﻳﻦ و ﺑﺨﺶ رواﻧﺎب زﻳﺮ - ﺳﻄﺤﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ای زﻫﻜﺸﻲ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . رﻳـﺰش ﺟـﻮی و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی دﻳﮕﺮ ﺣﺎوی ﺧﻄﺎی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی . اﻧﺪ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺑﻴﻼن آب دﻗﻴﻘﺎ ﺗﻨﺎﻗ ﻦﻴﻣﺒ ﺾ در ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﻫﻴﭻ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﻧﺒﻮد ، ﻫﻨﻮز ﻫﻢ اﻣﻜﺎن داﺷﺖ ﻛﻪ ﺧﻄﺎ وﺟﻮد داﺷﺘ ﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﻨـﺎﻗﺾ ﺑـﻴﻼن آب ﻣﻌﻴـﺎری از ﻣﻘﺪار ﺧﻄﺎﻧﻴﺴﺖ . اﮔﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﭼﻴﺰی ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﻮد، ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺧﻄﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 29 ﺑﻴﻼن آب ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺴﺘﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻌﺘﺪل ﺑﺮ و ای ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸـﺨﺺ از ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 11 ( ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎز رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺸﺨﺼﻲ از زﻣﻴﻦ را درﺑﺮ ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد ، از ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 12 ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 11 ( و )3 - 12 (ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای دوره ﻫﺎ ی زﻣـﺎﻧﻲ ﻓﺼـﻠﻲ، ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ و ﻛﻮﺗـﺎه ﺗـﺮ ﻣﻨﺎﺳـﺐ اﻧـﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﺳﺎل و ﻓﺼﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮﻧﺪ، ﺟﻤﻠﻪch S Δ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺣﺬف ﺷـﻮد زﻳـﺮا ﻣﻘـﺪار آن ﻧـﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﺎل ﺗﻘﻮﻳﻤﻲ ﻳﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ، ﺟﻤﻠﻪsn S Δ ﻧﻴﺰ ﻣﺴﺎوی ﺑ ﺎ ﺻﻔﺮ اﺳـﺖ و ﻟـﺬا از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺧﺎرج ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﻴﻼن آب، ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺳﺎﻻﻧﻪ زﻳﺎد ﻧ ﺴﺖﻴ ، و اﻣﻜﺎن دارد ﺗﻨﻬﺎ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺪار 2 ﻣﻴﻠﻲ ﻳﺎ ﻣﺘﺮ 3/0 %ﻣﻘﺪار رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﻲ رﺳﺪ . ﻧﻘﺶ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻔﺎوت در ﺑﻴﻼن آب ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ای در ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﻌﺘﺪل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻫﺎ ﻣﺎه و ﻓﺼﻮل ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﻨﺪ . در ﻃﻮ ل ﻫﺎ ﻣﺎه ی زﻣﺴﺘﺎن ﺑﺪون اﻳﻨﻜﻪ ﻳﺦ ﻫﺎ آب ﺷ ﻮﻧ و ﺪ، زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻢ ﺑـﻮده و رﻃﻮﺑـﺖ ﺧـﺎک در ﺣﺎﻟـﺖ ﻳﺨﺒﻨﺪان ﺷﺪﺎﺑ ، ﻧﻘﺶ اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ . در اﻳ ﻦ ﺻﻮرت ﻧﻘﺶ ذﺧﻴﺮه ﺑﺮﻓﻲ در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ ﻛﺎﻣﻼ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ . در ﺑﻬﺎر ﻧﻘﺶ روان آب ﺑﻪ دﻟﻴﻞ آب ﺷﺪن ﺑﺮف ﻫﺎی ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه در ﻃﻮل زﻣﺴﺘﺎن ﺧﻴﻠﻲ ﻣﻬﻢ اﺳﺖ، ﻫﻤﭽﻨـﺎن ﻧﻘـﺶ ﺗﻐﻴﻴـﺮات ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺘﻲ در ﺧﺎک، زﻳﺮزﻣﻴﻦ و در ﺷﺒﻜﻪ ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ای ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺗﺎﺑﺴـﺘﺎن، ﺗﺒﺨﻴـﺮ از اﻫﻤﻴـﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺑﺎﻻ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ دﻗﻴﻖ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑـﻴﻼن آب ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻫـﺎ ﻣـﺎه و ﻓﺼـﻮل ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده ﺷﻮد . ﺑﻪ ﮔﻮ ﻧﻪ ای ﻛﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رﻗﻮﻣﻲ ارﺗﻔﺎﻋﻲ (DEM) در ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﺴﻴﺮ واﻗﻌﻲ ﺟﺮﻳـﺎن ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﻼن آب در ﻣﺤﺪوده ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ و ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺗﻮزﻳﻌﻲ و ﻳﺎ ﻧﻴﻤﻪ ﺗﻮزﻳﻌﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺷﺮ ا ﻳﻂ واﻗﻌﻲ ﺗـﺮی را در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ . ﻫﺎ داده ی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ، اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﺎک و ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ ﻋﻤﺪه اﻃﻼﻋﺎت ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز در ﭼﻨـﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ و ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺻﻮرت روزاﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺮم اﻓﺰار ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔ ﻲ ﺗﻮﺳـﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻴﻼن آب ﺧﺎک ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺣﻮﺿ ﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 13 (ﻗ ﺎﺑﻞ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]40 [. )3 - 13 ( t pcp ro los perc et i 1 (d d d d d ) dsw(t) - dsw(0) = − − − − = ∑ ﻛﻪ در آنdsw(0) وdsw(t) ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻣﺤﺘﻮی آب ﺧﺎک ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﺷﺮاﻳﻂ اوﻟﻴﻪ و روز t ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺳﻤﺖ ﭼﭗ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 13 (، pcp d ،ﻣﻘﺪار ﺑﺎرشro d رواﻧﺎب ،los d ،اﻓﺖ اﻧﺘﻘـﺎﻟﻲperc d ﻧﻔـﻮذ از ﭘﺮوﻓﻴـﻞ ﺧـﺎک وet d ﺗﺒﺨﻴـﺮ- ﺗﻌـﺮق ﺑﺮﺣﺴـﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ در روز آورده ﺷﺪه . اﻧﺪ رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ از روی ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ روزاﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ﻳﻲ ﭼـﻮن ﺷـﻤﺎره ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻣﺤ ﺎﺳﺒﻪ . دﺷﻮ رواﻧﺎب ﺑ ﻪ ﻋﻠﺖ اﻓﺖ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ در ﻃﻮل ﻛﺎﻧﺎل و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﻔﻮذ ﺑـﻪ ﺳـﻔﺮه ﻫـﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﻃـﻮل ﻣﺴـﻴﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﺑﺎر . ش اﺿﺎﻓﻲ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ در ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ ، ﺑﻪ داﺧﻞ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک ﻧﻔﻮذ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻓﺼﻠﻲ از ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺑﻴﺶ یﺗﺮ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎی داﺋﻤـﻲ ﺑﺮﺧـﻮردار اﺳـﺖ ]20 [ . روزﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ، ﺗﻌﻴﻴﻦ روزﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻧﺮخ اﻓﺰاﻳﺸﻲ دارد ، ﻣﻘﺪار اﻓـﺰاﻳﺶ ﺟﺮﻳـﺎن و ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛـﺎﻫﺶ 30 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن ﻋﻮاﻣﻠﻲ اﻧﺪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﻪ ﻛﻤـﻚ زﻧﺠﻴـﺮه ﻣـﺎرﻛﻮف ، ﻛـﻪ اﺑـﺰار ﻣﻨ ﺎﺳﺒﻲ در ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات روزاﻧﻪ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ - ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد . ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ اﺣﺘﻤﺎﻻت اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ زﻧﺠﻴﺮه ﻣﺎرﻛﻮف ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺘﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺎﻻت ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻠﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 19 ( ﻧﻤﺎﻳﺶ داد . )3 - 19 ( aa ar az ra rr rz za er zz P P P P P P P P P P ⎡ ⎤ ⎢ ⎥ = ⎢ ⎥ ⎢ ⎥ ⎣ ⎦ ﻛﻪ در آنij P ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﺣﺘﻤﺎل اﻧﺘﻘﺎل از ﺣﺎﻟﺖi ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖj ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻤﺎﻳﻪ ﻫﺎی a وr وz ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﻓﻮق ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﻓﺰاﻳﺶ در ﺟﺮﻳﺎن، ﻛﺎﻫﺶ در ﺟﺮﻳﺎن و ﻳﺎ ﻣﻘﺪار ﺻﻔﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺗﻌـﺪاد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ 6 ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﭼـﺮا ﻛـﻪ ﻣﺠﻤـﻮع اﺣﺘﻤﺎﻻت ﺑﺮای ﻫﺮ ردﻳﻒ ﻣﺎﺗﺮ ﻳ ﺲ ﺑﺮاﺑﺮ 1 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 3 - ﺑﻴﻼن آﺑﻲ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ) ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻳﺎ ﻣﺤﺪوده ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﺧﺎص ( ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻣﺸﺨﺼﻲ را ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻣـﻮارد ﻣﺘﻌـﺪدی وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ را ﻧ ﺗﻮان ﻤﻲ در ﻗﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﻣﻨ ﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﺗﺒـﺪﻳﻞ ﻛـﺮد . از اﻳـﻦ ﻗﺒﻴـﻞ ﻣﻮارد ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻴﻼن آب ﭼﻨﺪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ در ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ، ﺑﻴﻼن آب ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﺟﻨﮕﻠﻲ و ﺑﺨﺸﻲ از ﻳﻚ رودﺧﺎﻧـﻪ را ﻧـﺎم ) ﺑﺮد ﺷﻜﻞ 3 - 1(. ﺷﻜﻞ 3 - 1 - ﺑﻴﻼن آب در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 31 3 - 4 - ﺑﻴﻼن آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻨﺎﺑﻊ در دﺳﺘﺮس ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﻴﻼن آب در ﻣﺤﺪوده ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ را ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺟﻔﺘﻲ ﻣﻌﺮﻓـﻲ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ ]30 [ .ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻫﺎی ﺟﻔﺘﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﺪاول وﺳﻴﻠﻪ ای ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻘﺪار آﺑﺪﻫﻲ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]26 [ .در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎ آﺑﺪﻫﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت درﺻﺪی از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻟﺬا ﺑﻴﻼن آب ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . از ﻧﻈﺮ داﻣﻨﻪ زﻣﺎﻧﻲ، ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮرﺳﻲ در ﻣﻘﻴﺎس ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﺣﺘﻲ ﻓﺼﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺻـﻮرت ﭘـﺬﻳﺮد . ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎ آﻧﭽﻪ ﺑﺮای ﺑﻴﻼن ﻣﻠﻲ ﺑﺤﺚ ﺷﺪ ﺗﻔﺎوت ﻣﺎﻫﻮی ﻧﺪارد . ﺑﻴﻼن آﺑﻲ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﺷـﻬﺮﻫﺎ، اﺳﺘﺎن ﻫﺎ و ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻃﺮﻳﻘﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑﻴﻼن آب ﻣﻠﻲ ﺑﺤﺚ ﺷﺪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . 3 - 5 - ﺟﻨﮕﻞ و ﻫﺎ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﺟﻨﮕﻠﻲ اﻫﻤﻴـﺖ ﻋﻠﻤـﻲ و ﻋﻤﻠـﻲ ﺑﺮرﺳـﻲ ﻫـﺎ و ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﺑـﻴﻼن آب در ﻧـﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠـﻲ ، ﻋﻤـﺪ ﺗﺎ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻧﻘـﺶ ﻫﻴﺪروﻛﻠﻴﻤﺎﺗﻴﻜﻲ ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺛﺮ ﻗﻄﻊ ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ، ﺟﻨﮕﻞ ﻛﺎری و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﻨﮕ ﻞ ﻫﺎ ﺑـﺮ روی رژﻳـﻢ آب و ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﻫـﺎی ﺟﻨﮕﻠﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺤﺘﻤﻞ اﻧﺘﻘﺎل آب در اﺗﻤﺴﻔﺮ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎل ﻧﺎﺑﻮدی ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ در ﻧﻮاﺣﻲ وﺳﻴﻊ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ و ﻫﺎی ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﺮای ﻧﻮا ﺣﻲ ﻣﺸﺨﺺ در درون ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻛﻪ دارای ﻣﺴﺎﺣﺘﻲ در ﻣﺤﺪوده ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﺗﺎ ﭼﻨـﺪﻳﻦ ﻫـﺰار ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑـﻊ ﺑ ﺎﺷـﻨﺪ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮ . د ﻗﻄﻌﺎت ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻣﺠﺎور ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ، ﺑﺎ ﻳﻚ دﻳﻮار ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﻨﻨﺪه ) از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﻻﻳﻪ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ ( ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺼﻨﻮ ﻋﻲ از ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺠﺎور ﻣﺠﺰا ﺷـ . ﻮﻧﺪ ﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪ اﻧـﻮاع ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺧﺎک درون ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠﻲ، ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻗﻄﻌﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻴﻼن آب در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﺤﺼﻮر ﺟﻨﮕﻠﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 20 ( 1 2 3 so uo 1 2 3 s P P P Q Q E E E S M G 0 + + − − − − − −Δ −Δ −Δ −η = ﻛﻪ در آن1P رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی زﻣﻴﻦ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻛﻪ وارد ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻲ ) ﺷﻮد ﺑﺮﮔﺎب (،2 P رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﮔ ﺮﻴـ ش ﺷـﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ،3 P رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻨﻪ درﺧﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺟﺎری ﻣﻲ ) ﺷﻮد ﺳﺎﻗﺎب (،so Q وuo Q ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از زﻣﻴﻦ ﺟﻨﮕﻠﻲ،1 E ،ﺗﺒﺨﻴﺮ زﻳﺮ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ2 E ﺗﺒﺨﻴﺮ از رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ،3 E ،ﺗﻌﺮق درﺧﺘﺎنs S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺟﻨﮕﻠﻲ،M Δ ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ذﺧﻴـﺮه آب در ﻻﻳـﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮی ﺳﻄﺤﻲ ﺧﺎک وG Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .η ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﻨـﺎﻗﺾ ﺑـﻴﻼن آب )up M Q ′ ′ η = Δ + + η ﻛﻪ در آ نM′ Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب درﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﻮاﻳﻲ زﻳﺮ ﻻﻳﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮی ﺑﺎﻻﻳﻲ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺎ ﻧﺎﺣﻴﻪ اﺷﺒﺎع،up Q ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ ورای ﻧﺎﺣﻴﻪ اﺷﺒﺎع، و′ μ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﻣﺸﺨﺺ ﻧ ﺸﺪه ﺑﻴﻼن اﺳﺖ ( . رﻳﺰش ﺟﻮی ﮔﻴﺮ ش ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ )1P ( و رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻨﻪ درﺧﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺟﺎری ﻣﻲ ﺷﻮد )3 P ( ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ﺎ ی ﺧ ﺻﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . رﻳﺰش ﺟﻮی ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷ ﺪ ه ﺗﻮﺳﻂ ﺗ ﺎج ﮔﻴﺎﻫ )ﺎن ﺑﺮﮔﺎب 2 P ( ﺑﻪ ﺻﻮرت 32 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ ﺑﺮ روی زﻣﻴﻦ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻧﺰول ﻣﻲ ﻛﻨﺪ (P) و ﺟﻤﻊ دو ﻣﻮﻟﻔﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﻔﻮذ ﻛﺮده از ﻃﺮﻳﻖ ﺗـﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ )1P ( و رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻨﻪ درﺧﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺟﺎری ﻣﻲ ) ﺷﻮد3 P ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻳﻌﻨﻲ : )3 - 21 ( 2 1 3 P P P P = − − ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ) ﺗﺮﺗﻴﺐso Q وuo Q ( از ﻗﻄﻌﺎت ﺟﻨﮕﻠﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺮرﻳﺰ ﻳﺎ ﻇﺮوف اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﺛﺒﺖ ﻛﻨﻨﺪه رﻗﻮم ﺳﻄﺢ آب اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﺒﺨﻴﺮ از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺟﻨﮕﻠﻲ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب، ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ و ﭘ ﺨﺸﻴﺪﮔﻲ ﺗﻼﻃﻤ ﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺗﺒﺨﻴـﺮ از زﻣﻴﻦ ﺟﻨﮕﻠﻲ (E) را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ : )3 - 22 ( 1 2 3 E E E E = + + ﻛﻪ در آن1 E ﺗﺒﺨﻴﺮ از زﻳﺮ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ،2 E ﺗﺒﺨﻴﺮ از رﻳﺰش ﺟﻮی ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ و3 E ﺗﻌﺮق ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﺒﺨﻴﺮ از ز ﻳﺮ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ )1 E ( ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻧﻴﺰ از ﺳﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷ :دﻮ )3 - 22 ( 1 1 2 3 E E E E ′ ′ ′ = + + ﻛﻪ در آن1 E′ ،ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺧﺎک2 E′ ﺗﺒﺨﻴﺮ از رﻳﺰش ﺟ ﻮی ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ زﻣﻴﻨ ﻲ ) ﺧـﺰه، ﺑﻮﺗـﻪ ﻫـﺎی ﻛﻮﺗـﺎه، ﻋﻠﻒ و ( 3 E′ ﺗﻌﺮق از ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ ی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺟﻨﮕﻞ و وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﮔﻴﺎه ﺷﻨﺎﺳﻲ درﺧﺘﺎن ﺟﻨﮕﻠـﻲ ) ﺗﺮﻛﻴﺐ، ﺳﻦ، ﺗﺮاﻛﻢ ( ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻴﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺣـﺎﻻت، ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد، ﺗﻌـﺮق و ﺗﺒﺨﻴـﺮ رﻳﺰش ﺟﻮی ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه ای از ﻛﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ را درﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴـﺮ زﻳـﺮ ﺗـﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺗﺒﺨﻴﺮﺳﻨﺞ ﻫﺎی وزﻧﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻗﻄﻌﺎت ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻧﺼﺐ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آن ﻫـﺎ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺑﺎرﺷﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ )2 E ( ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ روی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺟﻨﮕﻞ (P) و رﻳﺰش ﺟﻮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه در زﻳـﺮ ﺗـﺎج ﮔﻴـﺎﻫﻲ )1P (ﻛﻪ در آن رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ از ﺗﻨﻪ درﺧ ﺘﺎن رو ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ )3 P ( درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد : )3 - 24 ( 2 1 3 2 E P P P P = − − − ﻣﻴﺰان ﺗﻌﺮق از درﺧﺘﺎن در ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠ ﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮ : د )3 - 25 ( 3 1 3 SO uo up 1 S E P P Q Q Q E S M M G ′ = + − − − − −Δ −Δ −Δ −Δ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﺮای ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻛﻪ در زﻣﺴﺘﺎن زﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻴﺎن :ﺷﻮد )3 - 26 ( 1 2 3 E E E E ′′ ′′ ′′ = + + ﻛﻪ در آن1 E′′ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ در زﻳﺮ ﺳﺎﻳﻪ اﻧﺪاز ﮔﻴﺎه، 2 E′′ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺑﺮف ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﺗـﺎج ﮔﻴـﺎﻫﻲ و3 E′′ ﺗﻌﺮق از درﺧﺘﺎن در زﻣﺴﺘﺎن اﺳﺖ . ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ در ﻣﺤﺪوده ﺳﺎﻳﻪ اﻧﺪاز درﺧﺘﺎن را ﺑﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮﺳـﻨﺞ ﻫـﺎی وﻳﮋه ﺑﺮف ، ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻛ ﻮ زﻣﻴﻦ1 ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ ، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ]49 [ . ﻣﻘﺪار آن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻳﻚ ﺳـﻮم ﻣﻘـﺪار 1- Kuzmin ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 33 ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻧﺎﺣﻴﻪ در ﺧﺘﻲ درﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﻃﻼﻋﺎت آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در واﻻدای1 ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻨﺪه ﺗﺒﺨﻴﺮی ﻣﻌـﺎدل 2 ﺗـﺎ3 درﺻﺪ ﻛﻞ ﺑﺎرش ﺟﺎﻣﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻨﮕﻠﻲ از ﻣﻘﺪار ﺑﺮف ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج درﺧﺘﺎن ﺧﺰان دار ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺑـﺮف ﮔﻴﺮﺷﻲ درﺧﺘﺎن از ﺗﻴﺮه ﻣﺨﺮوﻃﻴﺎن ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 27 ( 2 1 E P P ′′ ′′ = − ﻛﻪ در آنP رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ روی ﺟﻨﮕﻞ و1P′′ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺟﺎﻣﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎرش ﺳﻨﺞ ) ﺑﺎران ﺳﻨﺞ ( ﻧﺼﺐ ﺷﺪه در ﺳﺎﻳﻪ اﻧﺪاز ﮔﻴﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ در . ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ای ، ﺗﻌﺮق زﻣﺴﺘﺎﻧﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎ از ﺗﺮ ﻛﻢ 1 % ﺗﻌﺮق در ﻃﻮل ﻳﻚ ﻓﺼـﻞ ﮔـ ﺮم اﺳﺖ و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺘﻮان از آن ﺻﺮف ﻧﻈﺮ . دﻛﺮ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻳﻚ ﺟﻨﮕﻞ در زﻣﺴﺘﺎن را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﺠﻤـﻮع ﺒﺨﺗ ﻴـﺮ از ﺳﻄﺢ ﺑﺮف ﻣﺤﺪوده ﺳﺎﻳﻪ اﻧﺪاز ﮔﻴﺎه و ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺑﺮف ﮔﻴﺮ ش ﺷﺪه ﺗ ﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ اراﺋﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻳﻌﻨﻲ : )3 - 28 ( 1 2 E E E ′′ ′′ = + روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﻴﻼن ﺣﺮارﺗﻲ ﻧﻴﺰ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . اﻃﻼﻋﺎت اوﻟﻴـﻪ ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از اراﺿﻲ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻳﺎ ﻫﺎی ﺟﻨﮕﻠﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻴﻼن ﺣﺮارﺗﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ دﻛﻞ ﻫﺎی ﺷﻴﺒﺪار ﻧﺼـﺐ ﺷـﺪه در ﺟﻨﮕﻞ ﻛﻪ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ و اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺘﺮﻳﻚ2 ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﻨﺪ . ﻫﺎ دﻛﻞ ﺑﺎﻳﺪ در ﺟﻨﮕـﻞ و در ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺣـﺪود 60 - 50 ﺑﺮاﺑﺮی ارﺗﻔﺎع درﺧﺘﺎن از ﻣﺮز ﺟﻨﮕﻞ ﻗﺮار داده ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮی در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ، در ﺑﺨﺶ )6 - 3 - 2 - 3 ( اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺸﺎﻫﺪات اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻧﺎﺣﻴﻪ واﻻدای ]49 [ ﻧﺸﺎن داد ع ﻮﺠﻤﻣﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ از ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﺴﺎوی ﺑﺎﺷﺪ از . ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺟﻨﮕﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ در . ﻧـﻮاﺣﻲ ﻣﻌﺘﺪل ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮک اﻟﻤﻨﺎﻓﻊ ﻛﻪ در آن ﻓﺼﻮل ﮔﺮم و ﺳﺮد از ﻫﻢ ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺟﻨﮕـﻞ ﭘﻮﺷـﻴﺪه از ﺑﺮف در ﻃﻮ ل دوره ﺳﺮد ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻌﺎدﻻ ت ﻛﻪ ﺑﺮای اراﺿﻲ ﺑﺎز ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ زﻳﺮ ﺗﺎج ﺟﻨﮕﻞ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮف ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻛﻤـﻚ ﻣﻌـﺎدﻻت ﺗﺒﺨﻴـﺮ در اراﺿـﻲ ﺑـﺎز، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در ﻳﻚ ﺿﺮﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﺮﺑﻲ )25 /1 ( ﺿﺮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺟﻨﮕﻞ ﺎﻫـ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﻣﻌﺘـﺪل در دوره ﻫﺎ ﻣﺎه ی اﻧﺘﻘﺎﻟ ﻲ ) ﻓﺮوردﻳﻦ، آذر، آﺑﺎن ( ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻴﻞﺴﭘﺘﺎﻧ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﺪوده ﺟﻨﮕﻞ ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺘﻮان ﺑﻪ آن » ﺟﻨﮕﻠﻲ « اﻃﻼق ﻧﻤﻮد ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ آﺳﺎن ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ . وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ در ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻴﻼن آب ایﺮﺑ ﻳﻚ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﻤﺎﻧ ﻨﺪ ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﻮﺳـﻌﻪ داده ﺷـﺪه ﺑـﺮای ﻳـﻚ ﻗﻄﻌـﻪ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب در ﻳﻚ ﺟﻨﮕﻠﻲ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻦ ﻧﻘﺸـﻪ ﻫـﺎی ﺑـﺰرگ ﻣﻘﻴـﺎس از ﭘﺴـﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی و ﺷﻜﻞ ﻇﺎﻫﺮی زﻣﻴﻦ ، ﻫﻴﺪروﻟﻮژی، ﺧﺎک و ﮔﻴﺎه ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎرش یﻫﺎ ، رواﻧﺎب ، 1- Valadi 2- Actinometric 34 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ رﻗﻮم آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، و رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﺑﺎ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫـﺎی ﻻﻳﺴـﻴﻤﺘﺮی و ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ و ﻧﻴـﺰ ﺑـﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻫﻴﺪروﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧﺎک و ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ زﻳﺮﻳﻦ ﺗﻮام ﮔﺮدﻧﺪ . ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻛﻠﻴﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻣﻜﺎن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در دﺳ ﺘﻪ ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 20 ﺗـﺎ3 - 27 ( ﻣﻴﺴﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 28 (ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎده ﺳﺎزی ﻫﺎﻳﻲ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ از ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫـﺎ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺎده ﺳﺎزی، از دﻗﺖ ﺑﺮآوردﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﺻﻮرت درﻧﻈﺮ ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﺑﻴﻼن آب در ﻳﻚ ﺟﻨﮕﻞ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺑﺎران ورودی و ﺗﻠﻔـﺎت آب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺒﺨﻴﺮ و زﻫﻜﺸﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . زﻫﻜﺸﻲ،iF ) ﺷﺎﻣﻞ رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ ( در زﻣﺎن i )ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻳﻚ روزه از ( ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ] ﺷﻮد175 [: )3 - 29 ( i i ti wi ui i F P E E E W = − − − −Δ ﻛﻪ در آنiP ،ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲti E ،ﺗﻌـﺮق از ﺗـﺎج ﮔﻴـﺎﻫﻲwi E ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺑـﺎرش ﮔ ﺮﻴـ ش ﺷـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﺗـﺎج ﮔﻴـﺎﻫﻲ ) ﺗﻠﻔـﺎت ﮔﻴﺮش (،ui E ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک وi W Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذ ﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺘﻲ ﺧﺎک اﺳﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از ﻫـﺎ ﻣﺪل ی ﻳـﻚ ﺑﻌـﺪی ﻛـﻪ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﺷﺮاﻳﻂ اﺗﻤﺴﻔﺮی و ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژی ﺗﻌﺮق ﺑﻮده و ﻫﺎ آن را ﺑﺎ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺧـﺎک ﺗﺮﻛﻴـﺐ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ، ﻳـﻚ راه ﻛﺎر ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺮای ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب و ﻟﺬا آﺑﺪﻫﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺟﻨﮕﻞ ﺎﻫـ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻌﺪد ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ، ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﺮ روی ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﺑﺮآوردﻫﺎﻳﻲ ازt E وw E ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان دو ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻋﻤـﺪه ﺑﻴﻼن آب ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ . روش ﻫﺎی ﺑﺮآورد ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ در ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻤﮕﻦ ﺑﺮای ﺧﺎک ﺗﻮان ﻣﻲ ، ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اوﻟﻴﻪ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺮزی ﻳﻚ ﺳﺮی زﻣﺎﻧﻲ از ﺣﺮﻛﺖ آب در ﻓﺎزﻫﺎی ﻣﺎﻳﻊ و ﮔﺎز، رﻃﻮﺑﺖ ﺣﺠﻤﻲ آب ﺧﺎک در ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ ﺑـﻪ را دﺳـﺖ آورد . اﺻـﻮل اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻴﻼن اﻧﺮژی ﺳﻄﺢ ﺧﺎک را ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮد در ﺟﻨﮕﻞ ﺗ ﺪوﻳﻦ ﻛﺮده اﺳﺖ ]83 [: )3 - 30 ( 4 s (1 ref )S L L T H LE G − ↓+ε = ε ↓= εσ + + + ﻛﻪ در آن ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﻣﺤﺴﻮس (H) و ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن (LE) ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ : )3 - 31 ( p H s H c C U(T T) = ρ − )3 - 32 ( H sat s LE C U [hq T q] = ρ β − A در اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻻتref ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ﺳﻄﺢ ﺧﺎک،S↓ ﻋﺒﺎرت از ﺗﺸﻌﺸﻊ ﻋﻤﻮدی ﺧﻮرﺷﻴﺪ )2 Wm− ( وε ﮔﺴﻴﻞ ﻣﻨـﺪی ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .L ↓ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﺸﻌﺸﻊ ﻣﻮج ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ،ε ﺛﺎﺑﺖ اﻧﺘﻘﺎل- ﺑﻮﻟﺘﺮ ﻦ،ﻣsT دﻣﺎی ﺳـﻄﺤﻲ ﺧـﺎک ﺑـﺮ ﺣﺴﺐ درﺟﻪ ﻛﻠﻮﻳﻦ، H ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﻣﺤ ﺴﻮس ﻣﻌﻴﻦ، LE ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن وG ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﺧﺎک اﺳﺖ .p c ، U ، T وq ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ ﺣﺮارﺗﻲ ﻫﻮا )1 J kg K− ( ،ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎ د )1 ms− (، دﻣﺎی ﻫﻮا (K) و رﻃﻮﺑﺖ وﻳﮋه )1 kg.kg− ( در ارﺗﻔﺎع z ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .sat s q (T ) ﻋﺒﺎرت از رﻃﻮﺑﺖ وﻳﮋه اﺷﺒﺎع در دﻣﺎیsT ﺑﺮ ﺣﺴﺐK و A ﻋﺒـﺎرت از ﮔﺮﻣـﺎی ﻧﻬـﺎن ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 35 ﺳﻄﺢ آب )1 Jkg− ( وβ راﻧﺪﻣﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ وh رﻃﻮﺑﺖ ﻧﺴﺒﻲ در ﻣﻮﻗﻌﻲ ﻛﻪ ﺑﺨﺎر آب و آب ﻣﺎﻳﻊ در ﺗﻌﺎدل ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﺧﺎک ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ ]83 [: )3 - 33 ( 0.7 G G G 0 d(C T ) G dz dt ρ = −∫ ﻛﻪ در آنG C ﮔﺮﻣﺎی وﻳﮋه ﺧﺎک )1 1 Jkg K − − (، G ρ داﻧﺴﻴﺘﻪ ﺣﺠﻤﻲ ﺧﺎ ) ک 3 kg.m− (، G T دﻣﺎی ﺧﺎکC) ( وt زﻣـﺎن و Z ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻋﻤﻖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﺪد 7/0 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺪ ﺑﺎﻻی اﻧﺘﮕﺮال اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻓﺮض اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻴﺶ از اﻳـﻦ ﻋﻤـﻖ ﻣﺤﺴﻮس ﻧﻤﻲ ﺎﺷﺪﺑ . راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ آب و اﻧﺘﻘﺎل ﮔﺮﻣﺎ در داﺧﻞ ﺗﻮده ﺧﺎک را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ : )3 - 34 ( liq vap w 1 (Q Q ) t z ∂θ ∂ = − + ∂ ρ ∂ )3 - 35 ( liq w w Q K K z ∂ψ = −ρ −ρ ∂ )3 - 36 ( c sat sat K K ⎛ ⎞ θ = ⎜ ⎟ θ ⎝ ⎠ ﻛﻪ در آن :ﻫﺎ )3 - 37 ( liq w Q (z bottom) K = = −ρ )3 - 38 ( [ ] sat G vap n d hq (T ) D Q F dz ⎛ ⎞ ρ = ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ )3 - 39 ( G soil h G G G G T E Q 1 t c z c ∂ ∂ = − − ∂ ρ ∂ ρ A ﻛﻪ در آن : )3 - 40 ( h G TG Q z α = −λ α در اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻻتθ ﻣﺤﺘﻮی ﺣﺠﻤﻲ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک )3 3 m m− (، w ρ، داﻧﺴﻴﺘﻪ آب3 liq Q (1000kgm ) − ﺷﺎرش ﺑﺎ ا ﻫﻤﻴـﺖ ﻣﺎﻳﻊ1 2 (kgs m ) − − وvap Q ﺷﺎرش ﺑﺨﺎر آب )2 1 kgm s − − ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . K ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ )1 ms− ( وθ ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ آب ﺧﺎک (m) وsat K ﻧﺸﺎن د ﻫﻨﺪه K در ﺣﺎﻟﺖ اﺷﺒﺎع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و c ﺛﺎﺑﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮع ﺧﺎک ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ sat θ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪهθ ،در ﺣﺎﻟﺖ اﺷﺒﺎع ﺑـﻮدهliq Q (z bottom) = ﻋﺒـﺎرت از ﺷـﺎرش آب در ﻛـﻒ وD ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ﺿـﺮﻳﺐ ﭘ ﺨﺸـ ﻴ ﺪﮔﻲ ﻣﻠﻜﻮ ﻟﻲ ﺑﺨﺎرآب در ﻫﻮا5 2 1 (2.54 10 m s ) − − × ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .n F ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه اﻏﺘﺸﺎش اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺨﺎر آب در ﺧﺎک (M) ، h Q ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎ در ﺧﺎک2 soil LE (Wm ) − ﺷـﺎرش ﮔﺮﻣـﺎی ﻧﻬـﺎن درﺧـﺎک )2 Wm− ( وG λ ﻫـ ﺪاﻳﺖ ﮔﺮﻣـﺎ ﻳ ﻲ ﺧـﺎک )1 1 Wm K − − ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 36 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 3 - 6 - ﺑﻴﻼن آب در ﻃﻮل ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻓﺮﻣﻮﻟﻪ ﻛﺮدن ﺟﺮﻳﺎن و ﺗﻮزﻳﻊ آن در ﻃﻮل ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ، ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻴﻼن آب ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺷـﺒﻜﻪ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ ﺑﻴﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﺑﺨﺶ i ــ ام از ﻳـﻚ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻃـﻲ زﻣـﺎن t Δ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ ]87 [: )3 - 41 ( i i i i i i i up d 1 ice evp gr r Q Q Q Q Q Q Q 0 − + ± − ± ± = ∑ ∑ ﻛﻪ در آنi up Q ∑ وi d Q ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن از ﺑﺨﺶ ﻫ ﺎی ﺑﺎﻻﻳﻲ و ﭘﺎﻳﻴﻨ ﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ .i 1 Q ∑ ﻋﺒﺎرت از ﺑﺪه ﻲﻫﺎﻳ ﻪﺷﻌﺒ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﻫﺎ آن وﺟﻮد ﻧﺪارد؛ i ice Q ﺗﻠﻔﺎت آب ﻃﻲ ﺷﻜﻞ ﮔﻴﺮی ﻳﺦ ﻳﺎ ورودی آب در ﻃﻲ ﻓﺼﻞ ذوب ﺑﺮف ، i evp Q ﻋﺒﺎرت از ﺗﻠﻔﺎت در اﺛﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ ، i gr Q ﺗ ﺑﺪه ﻨﻈﻴﻤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻳﻚ ﺑﺨﺶ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﻨﺪ و i r Q ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم ﺗﻮازن ﻣﻌﺎدﻟﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ و ﻋﺪم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﻓـﻮق اﻟـﺬﻛﺮ ﻋﺒـﺎرت از ﻫﺎ داده ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺷـﺒﻜﻪ ﻛﺎﻧـﺎل ﻫـﺎ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ درﺧﺼﻮص ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ورودی ﻋﺮﺿ ﻲ در دﺳﺘﺮس، ﻣﻌﻤﻮﻻ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت از اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی ﺑﺎﻻدﺳﺘﻲ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺘﻲ ﻫﻴﺪر وﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻄﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﺒﺎرت از ﻣﺠﻤﻮع ﺧﻄﺎﻫـﺎی ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﻴﻼن آب ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﻴﺶ از ﺗﺮ 100 ﺗﺎ و300 درﺻﺪ ﻧﻴﺰ ﺑﺮﺳﻨﺪ . ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ، ﺗﺨﻤـﻴﻦ ﻫـﺎی ﻏﻴﺮﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ i 1 Q درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در روش ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ، ﻣﻌﺎدﻻ ت )4 - 10 (ﺑﺮای ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﺒﻜﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻫﻢ زﻣﺎن ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﺛﺮ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺘﻨﺎب در ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎ ی ﺑـﻴﻼن، ﺟﻤـﻊ ﺟﺒـﺮی اﻳـﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮاﺑﺮ ﺻﻔﺮ ﻧ ﻤﻲ ﺷﻮد . ﻋﺪم ﺗﻮازن ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮ روی ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣ ﻫﺎ ﻮﻟﻔﻪ ی ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ از دﻗـﺖ ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ . از اﻳﻦ رو ﻣﺨﺘﺼﺎت ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﻴﻼن ﻫﺎ در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺷﺒﻜﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠـﺎد ﻣﻌﺎدﻻت ﻫﻤﮕﺮا ﺑﺎ ﺗﺮ ﻛﻢ ﻳﻦ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺑﺪه ﺑﺎﻳﺪ اﻳﺠﺎد ﮔﺮدد . 3 - 7 - ﺑﻴﻼن آب در ﻣﺤﺪوده ﻳﻚ آﺑﺨﻮان در ﺑﻌﻀﻲ از ﺷﺮاﻳ ﻂ ﺿﺮوری ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻗﺎﻟﺐ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫـﺎی آﺑـﻲ ﻣﺠـﺰا ﻧﻴـﺰ ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ واﻗﻊ ﺷﻮد . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ، وﻳﮋه ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن اﻫﻤﻴﺖ آن ﻫﺎ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳـﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﻬﻢ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ، ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻳﻚ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﻳﺎ ﻳﻜﻲ از اﺟﺰا ، آن ی ﺑﺮای ﻫﺮ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻳﻜﻲ از رواﺑﻂ زﻳﺮ اﺳﺖ ]149 [: )3 - 42 - اﻟﻒ ( up u uI u1 u2 u u uc u2 uo u3 u 1 Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q Q G 0 μ γ β α + + + − − + − − − − − −Δ −η = ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 37 )3 - 42 - ب( uI u1 uo u2 up uc u u u3 u u 1 (Q Q Q Q ) (Q Q ) (Q Q Q ) (Q Q ) G 0 μ γ β α + − − + − + − − + − −Δ −η = ﻛﻪ در آن ﻫﺎ up Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﻔﻮذ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑـﻪ ﺳـﻄﺢ ﺑـﺎ ﻻﻳﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ، U Q μ ﺟﺮﻳـﺎن ورودی آب ﺳﻄﺤﻲ در ﻃﻮل ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ آﺑﺨﻮان ) ﻳﻌﻨﻲ در ﻃﻮل ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧـﻪ (،u Q γ ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﻃﻮل ﻛﺎﻧﺎل،UI Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣ ﻄﺎﻟﻌﻪ از آﺑﺨـﻮان، u1 Q ﺟﺮﻳـﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ از ﺳﺎﻳﺮ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ، U Q β ﺣﺠﻢ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﭼﺎه ) ﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﻏﻴﺮه (،UC Q ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ از ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺑـﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ) ای ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ( ﺑﺮای ﺟﺒﺮان رﻃﻮﺑﺖ ﺗﻠﻒ ﺑﻪ ﺷﺪه وﺳﻴﻠﻪ ﺗﺒﺨﻴـﺮ - ﺗﻌـﺮق در اﺛـﺮ ﻛﺸـﺶ ﻣﻮﺋﻴﻨـﻪ و ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻏﻠﻈﺖ و ﻓﺸﺎر ،UO Q ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ از ﻃﺮﻳـﻖ آﺑﺨـﻮان ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ، u2 Q ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ، U3 Q ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ از ﻃﺮﻳـﻖ ﭼﺸـﻤﻪ ،ﻫـﺎ u Q α آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﺪه از آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آرﺗﺰﻳﻦ، G Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و1 η ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﺟـﺰا ی ﻛﻤـﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻧﺸـﺪه ﺑـﻴﻼن و ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺑﺮآورد ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ یﻫﺎ ﺑﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دو ﺟﻤﻠﻪ آﺧﺮ ﻣﻌﺎدﻟ ﻪ، ﻳﻌﻨﻲG Δ و1 η ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺜﺒﺖ و ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت از ﻗﺒﻴﻞ ﺳﺎل آﺑﻲ، ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺟﻤﻠﻪG Δ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺻﻔﺮ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑـﺮای آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی واﻗﻊ ﺷﺪه ﺑﺮ روی آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﻢ ﻣ ذﻧﻔﻮ ﺘﺮاﻛﻢ، از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﻴﻼنU2 Q ) ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻫﺎی ﻣﺠـﺎور ( ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﺷﻮد . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﻣﺤﺼـﻮر ﻛـﻪ درون ﻣﺮزﻫـﺎی ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ) درون ﻛﺎﻣﻼ ﺑﺴﺘﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ( ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 42 -اﻟﻒ ﻣﻲ ( ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺳﺎده ﺷﻮد . ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ آن اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺟﻤـﻼت دﺳـﺘﻪ ﺑﻨـﺪی ﺷـﺪه در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 42 - ( ب ﺑﺮاﺳـﺎس ﻧﻴـﺎز ﻪﺑـ اﻃﻼﻋـﺎت ﺣﺎﺻـﻞ از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻮرد آزﻣﻮن ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اوﻟﻴﻦ ﺟ ﻤ ﻠﻪ در ﻳﻦ ا ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ﺗﺒـﺎدل آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﻃﻮل ﻣﺮز ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﺳﺖ و ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺑﻪﺪ وﺳﻴﻠﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻳﻚ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺣﺮﻛﺖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮآورد ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻛﺎر ﺣﺘﻲ در ﺗﺮ ﺳﺎده ﻳﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﻧﻴـﺰ ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ ﻣﺸـﺎﻫﺪات ﺗﺮازﻫـﺎی آب و ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﻧﻔﻮذ ﭘﺬﻳﺮی ﺣﺎﺻـﻞ از ﺷـﺒﻜﻪ ای از ﭼـﺎه ﻫـﺎی ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ دارد . ﺳـﻮﻣﻴﻦ ﺟﻤﻠـﻪ در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 42 - ( ب ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ از روی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺪه ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺟﺮﻳـﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ای در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺳﻄﺤﻲu Q γ وu Q μ ﺑﺮآورد :ﺷﻮد )3 - 43 - اﻟﻒ ( SI OVO u3 u up so s 2 Q Q Q Q Q Q S 0 γ + + + − − −Δ −η = )3 - 43 - ب( u u u3 SI OVO SO S 2 Q Q Q Q Q Q S μ γ − − = + − −Δ −η ﻛﻪ در آن ﻫﺎ SI Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب ﺳﻄﺤﻲ از ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ) ﺷﺎﻣﻞ اﻧﺘﻘﺎل ﻫﺎی ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ آب (،so Q ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ آب ﺳﻄﺤﻲ ورای ﻣﺮزﻫﺎ ی ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺸﺨﺺ ) ﺷﺎﻣﻞ آب ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺟﺬب ﺷﺪه از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و درﻳﺎﭼﻪ ،(ﻫﺎ ovo Q ﺟﺮﻳﺎن رو زﻣﻴﻨﻲ ورودی ﺑﻪ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای، s S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه آب ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓـﺮض ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ رﻳـﺰش ﺟـﻮی و ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻧﺎﭼﻴﺰی از ﺳﻄﺢ رودﺧﺎﻧ ﻪ وﺟﻮد دارد . ﻛﺎر ﺑﻪ در ﮔﻴﺮی اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ، ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺟﺮﻳﺎن روزﻣﻴﻨﻲ در ﺻﻮرت ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻮدن ﻣﺴﺘﻘﻼ ﺑﺮآورد ﻣﻲ و ﺷﻮد در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﻲ اﻫﻤﻴﺖ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺟﻤﻠﻪ ﭼﻬﺎرم در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 42 - را ( ب ﻣـﻲ ﺗـﻮان از روی اﻃﻼﻋﺎت آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آرﺗﺰﻳﻦ و ﭼﺎه ﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺑﺮآورد ﻧﻤ ؛ﻮد از اﻳﻦ رو از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮآورد ﺳـﻪ ﺟﻤﻠـﻪ در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 42 - 38 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ( ب اﻣﻜﺎن دارد اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ را ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺪار ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﺛﺮ ﻧﻔﻮذ ، ﻳﻌﻨﻲ ﺟﻤﻠﻪ )UP UC Q Q − (، در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮآورد ﺷﺪ ه و ﻳﺎ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﻋﻼوه ﺑ ﺮ آن ، ﻣﻘﺪار ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﺛﺮ ﻧﻔـﻮذ، )UP UC Q Q − (، را ﻧﻴـﺰ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ا ز روی ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﺮآورد ﻧﻤ :ﻮد )3 - 44 ( up uc ovo 3 Q Q P Q E M − = − − −Δ −η ﻛﻪ در آنP، رﻳﺰش ﺟﻮی، E ﺗﺒﺨﻴﺮ، وM Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎ ک اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﮔﺮ )UP UC Q Q − ( را ﺑﺘﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 44 ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 42 - ب(G Δ را ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻜﻮس اﮔﺮ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 42 - ( ب ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ )UP UC Q Q − ( اﺳ ﺘﻔﺎده ﺷﻮد آن ، ﮔـﺎه ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )3 - 44 ( ﻗـﺎدر ﺑـﻪ ﺑـﺮآورد 3 M Δ + η ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺗﻮان ﻣﻲ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺑﺮآورد ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺧﺎﻟﺺ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻴﺰان ﻧﻔﻮذ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در راﺳﺘﺎی ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻌﺎدﻻت ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗ ﺎ ﺑ ﻲ ﺟﺰﻳﻴ ﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از ﺗـﺮاز ﻫـﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻫﻴﺪرو ژﺋﻮ ﻟﻮژﻳﻜﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎﺗ ﻲ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی آﺑﺨﻮان وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ آن ، ﮔﺎه ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﻴـﺰان ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﻔﻮذ را ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜ ﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫـﺎﻳ ﻲ ﻛـﻪ از ﻧﻮﺳـﺎﻧﺎت ﺗـﺮاز آب ﺑـﻪ دﺳـﺖ ﻣـﻲ آﻳﻨـﺪ ﻣﺤﺎ ﺳﺒﻪ ﻧﻤ . ﻮد ﺑﺮآوردﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻠ ) ﻲ ازUP UC Q Q − ( ﻧﻴﺰ ﻋﻤﺪﺗﺎ از ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎص ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻏﻴﺮﻣﺤﺼﻮر ) ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻧﻴﺎﻓﺘـﻪ ( ﻛـﻪ در آن u u (Q Q 0) α β = = )اوﻟﻴﻦ ﺗﻮده آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ( ﻛﻪ در واﻗﻊ ﺑـﺮ روی ﻳـﻚ ﻻﻳـﻪ ﻛـﺎﻣﻼ ﻧﻔﻮذﻧﺎﭘـﺬﻳﺮ 1 U2 (Q Q 0) = = U ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮا ن ﻣﺜﺎﻟﻲ از اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر آورد . دراﻳﻦ ﺻـﻮرت ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ )3 - 42 - ( ب ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻣﻲ دهﺎﺳ :ﺷﻮد )3 - 45 ( uI uO up uc u u u3 1 (Q Q ) (Q Q ) (Q Q Q ) G 0 μ γ − + − + − − −Δ −η = اﮔﺮ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲG Δ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻃﻮر زﻣﺎن ﺑﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﻤﻠﻪu u u3 (Q Q Q ) μ γ − − ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ )UP UC Q Q − ( ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﺮآورد ﺷﻮد، در آن ﺻﻮرت ﺑﺮآوردی از ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺟﺮﻳـﺎن ورودی QUI و ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟﻲUO Q از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺪون اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﺴـﺘﻘﻞ ﻫﻴـﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ از اﻳـﻦ دو ﺟﺮﻳـﺎن ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺠﺎم دارد . ﻻزم اﺳﺖ ﻳﺎدآوری ﺷﻮد ﻛﻪ )UP UC Q Q − ( ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن رﻃﻮﺑـﺖ ﺧـﺎک )3 - 43 ( وu u u3 (Q Q Q ) μ γ − − و ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺳﻄﺤﻲ )3 - 43 ( ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮ .د ﭼﻨﺎﻧﭽﻪG 0 = Δ ،ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪن ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﻣﻨﻔﻲ ﺑﺮای UI UO (Q Q ) − ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺒﻨـﻲ ﺑـﺮ ﺗﻐﺬﻳـﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻟﺬا ﺑﺮ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ اﻓﺰاﻳﺪ . در ﺣﺎ ﻟﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﺜﺒﺖﻣ از آن ﺑﺎ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺧﺎﻟﺺ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻮام ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻘﺪارUI UO (Q Q ) − ،ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﻳﻚ دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﻃـﻮﻻﻧﻲ ﻣـﺪت ﻧﻤﺎﻳـﻪ ای از رژﻳـﻢ ﻃﺒﻴﻌﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺑﺨﺸﻲ از آﺑﺨﻮان ﻏﻴﺮﻣﺤﺼﻮر ﻛﻪ ﺑﺮای آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب اﻧ ﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 39 ﺗﺒﺎدل زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آب ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای در ﻧﻮاﺣﻲ ﻋﻤﺪه ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻳـﺎ ﺗﺨﻠﻴـﻪ آﺑﺨـﻮان اﺗﻔـﺎق ﻣـﻲ اﻓﺘـﺪ ، ﺗﺤـﺖ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻳﺎ ﻫﻴﺪرو ژﺋﻮ ﻟﻮژﻳﻜﻲ زﻣﻴﻦ واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﺟﻬـﺖ ﺑﺮرﺳـﻲ اﻳـﻦ ﺗﺒـﺎدل ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎی ﺗﺒـﺎدل آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻴﻼن آب )1 - 1( درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ، ﭼﮕـﻮﻧﮕﻲ اﻧﺘﺨـﺎب ﻣﺮزﻫـﺎی ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺣﺎﺻﻞ از ﺟﻬﺖ ﺣﺮﻛﺖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن ﺑـﻪ دﺳـﺖ ﻣـﻲ آﻳـﺪ، ﺻـﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺷﺎن در ﻧﻮاﺣﻲ ﺗﺤـﺖ ﺗﻐﺬﻳـﻪ، ﻧـﻮاﺣﻲ ا ﻧﺘﻘـﺎﻟﻲ و ﻳـﺎ ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻳﻚ ﻣﺪل ﺑﻴﻼن آب ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮد . ﺎ ﺑ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻳﻚ آرﺗﺰﻳﻦ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻓﻮق اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﺎ ر ﺑﻬﺘﺮ و دﻗﻴﻖ ﺗﺮی از ﻣﻌﺎدﻟ ﻪ ﺑﻴﻼن آب، ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻫﺎی آرﺗﺰﻳﻦ ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﻲ ﻋﻤﺪه ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ واﻗﻊ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑـﻴﻼن آب را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ : )3 - 46 ( SI uI SO uo u1 u2 P Q Q E Q Q Q Q S 0 + + − − − + − −Δ −η = ﻛﻪ در آنU1 Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب آرﺗﺰﻳﻦ ﺑﻪ وU2 Q ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ و ﺗﺮ ﺧﺎرج از ﻣﺮزﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺑﻌﻀﻲ ﻧﻮاﺣﻲ آﺑﺨﻮان آرﺗﺰﻳﻦ ﻣﺤﺪوده دﻳﮕـﺮی را ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ، ﺟﻤﻠـﻪ U1 Q ﻳـﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ و ﺪﺑﺎﻳ ﻟﺬا ﺑﺎ ﻋﻼﻣﺖ ﻣﻨﻔﻲ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﻮام ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺤﺚ ﻣﺬﻛﻮر ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﺎ ر ﻣﻨﻄﻘﻲ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آ ن اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ ﺟﻤﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ را در ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﺮآورد ﻧ .دﻤﻮ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﺎر در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻣﻨﺎ ﺑﻊ آب ﻧﻤـﺎﻳﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺑﻪ درﺟﻪ دﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺟﻤﻼت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮآورد ﺷﻮﻧﺪ ) وﺳﺎﻳﻞ و ﺗﺠﻬﻴﺰات اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، دﻗـﺖ ﻣـﻮرد اﻧﺘﻈﺎر و دﻗﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻣﺎﻫﻴـﺖ ﺳﻴﺴـﺘﻢ ﻫـﺎی ﺟﺮﻳـﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ، ﻃﺮاﺣـﻲ ﺷـﺒﻜﻪ ﻫـﺎی ﻣﺸـﺎﻫﺪات آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ( و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺳ ﺘﺮاﺗﮋی ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ در ﻫﺪاﻳﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻢ ﺗﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻤﻲﻋﻠ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺷ ﻨﺎﺧﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ در ی ﻣﻮرد ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی و دﻗـﺖ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ اراﺋﻪ ﻛﺮده . اﻧﺪ ﻟﻜﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺤﺪودی وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭘ ﺮداﺧﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در اﻳﻦ ﺟﺎ ﻳﻚ ﺳﻮال ﻋﻤﺪه ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ : ﺟﻤﻠﻪ ﺧﻄﺎ ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺰرگ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ؟ ﭘﺎﺳﺦ اﻳﻦ ﺳـﻮال ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد ﻛﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎ ر ﻣﻨﻄﻘﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ واﻗـﻊ ﻣـﻲ ﺷـﻮد و ﻳـﺎ اﻳﻨﻜـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﻫﻴﺪرو ﻣ ﺘﺌﻮروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑ ﺮآورد ﻫﺮ ﻛﺪام از ﺟﻤﻼت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﺎ ﺑـ ﺪﻧﮔﻴﺮ ﭼـﻪ ﺣـﺪ ی از دﻗـﺖ ﺑﺎﻳـﺪ درﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﺑﺮآوردﻫﺎی دﻗﻴﻘ از ﻲ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه دﺷﻮار اﺳﺖ ﻣﻲ ﻟﻲ و . ﺗﻮان ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﻪ در آن ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺻﻔﺮ ﻣﻴﻞ ﻛﻨﺪ ، ﭼﻨﻴﻦ ﺧﻄﺎﻫﺎ را ﻳﻲ ﻛﺎﻫ ﺑﻪ . دادﺶ ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ در ﺷـﺮاﻳﻄﻲ ﻛـﻪ داﻧﺶ ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ از ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮی وﺟﻮد دا ﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﻫﻴـﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺟﺮﻳـﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻧﻴـﺰ ﻏﺎﻟﺒـﺎ ﻣﺤﺪوده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﻮد اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﺑ ﺎ روش ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻠﻲ ، ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﺳﺘﻔﺎ ده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 43 ( ،)3 - 44 ﻳﺎ /و3 - 45 (، ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد . 40 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ در ﻧﮕﺮش ﻫﺎی ﺳﺮاﻧﮕﺸﺘﻲ ﺗﺮ و در ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻧﺎدﻗﻴﻖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻬﺒﻮد راﻧﺪﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎده از آب در ﺣﻮﺿﻪ ﻫـﺎ ی آﺑﺮﻳـﺰ ﻛـﻪ دﭼﺎر ﻛﻢ آﺑﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ ، روش ﺑﻴﻼن اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ ]133 [ . اﻳﻦ روش ﻳﻚ ﺑﻴﻼن ﺳﺎده آب را ﺑﻪ ﻳـﻚ ﻣﺤـﺪ وده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ و در ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﺤﺪوده ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻜـﺎﻧﻲ دارد و ﺷـﺎﻣﻞ ﭘﻬﻨـﻪ ﻣﻜـﺎﻧﻲ ) ﻳﻌﻨـﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ( و ﻋﻤﻖ ) ﻳﻌﻨﻲ ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ، ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ، آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ( ﻲ اﺳﺖ و ﻧﻴﺰ در زﻣﺎن ﻣﺤﺪود ﺷـﺪه اﺳـﺖ ) ﻳﻌﻨـﻲ ﺳﺎل آﺑﻲ ﺳﺎﻻﻧﻪ، ﻓﺼﻞ رﺷﺪ ﻣﺸﺨﺺ (. روش M.S. ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﻲ در ﺳﻪ ﻣﺤـﺪوده ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﻛـﻼن ) ﻳـﺎ زﻳﺮ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ ( ، ﻣﻴﺎﻧـﻪ ) ﺗﻘﺴﻴﻤﺎت ﻣﻨﻈﻢ ﺗﻮزﻳﻊ آب، ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی آﺑﮕﻴﺮی ﻣﺰارع ( و ﺧﺮد ) ﻳﻌﻨﻲ ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ در ﻳﻚ ﻗﻄﻌﻪ زﻣـﻴﻦ آﺑﻴـﺎری ﻳـﺎ ﻳـﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺻﻨﻌﺘﻲ ( ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . در ﻣﻘﻴﺎس ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ، روش ﺑﻴﻼن M.S. ، ﺳـﻪ ﺟـﺰء آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ، آب ﺧ ﺎک و آب ﺳﻄﺤﻲ را در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده واﺣﺪ ﻛﻪ از ﺳﻄﺢ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺗﺎ ﻛﻒ آﺑﺨﻮان ﮔﺴﺘﺮش دارد ﺗﺮﻛﻴـﺐ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ و ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آﺑﻲ را ﺑﺮای آن ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ درﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : )3 - 47 ( I D Q S = + + Δ )3 - 48 ( s g I P S S = + + )3 - 49 ( a D Et V U = + + )3 - 50 ( s m g S S S S Δ = Δ + Δ + Δ ﻛﻪ در آنI ،ﺟﺮﻳﺎن ورودی D آب ﺧﺮوﺟﻲ ) ﺗﺨﻠﻴﻪ ، (Q ،ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲS Δ ،ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮهP ،رﻳﺰش ﺟﻮیSs وSg ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ ، ETa ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗ ﻌ ﺮق واﻗﻌﻲ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، V ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳـﻄ ﻮ ح آب آزاد و ﺧـﺎک ﻟ ﺨﺖ، U ﻣ ﺼﺎرف ﺧﺎﻧﮕﻲ و ﻏﻴﺮﺧﺎﻧﮕﻲ، Qs ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ ) ﺷﺎﻣﻞ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ، (Qg ،ﺟﺮﻳـﺎن ﭘﺎﻳـﻪg S Δ ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ذﺧﻴﺮه آب ﺳﻄﺤﻲ، m S Δ ،ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎکg S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ اﺳـﺖ . واﺣـﺪﻫﺎ ی ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﭘﺎرا ﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﺮخ ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺠﻤﻲ3 (m / yr) ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . روش ﺗ ﻮ رﻧﺚ واﻳﺖ1 ﻳﻜﻲ از روش ﻫﺎ ی ﻣﻄﻤﺌﻦ و ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺮای ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘـﻪ در ﺑـﻴﻦ روش ﻫـﺎ ی ﻣﻮﺟـﻮد ﺑـﻴﻼن آﺑـﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ (Ep) ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 51 ( a Ep 16(10T / I) = ﻛﻪ در آنT ﻋﺒﺎرت از دﻣﺎی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ (C) D وI ﺷﺎﺧﺺ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﮔﺮ ﻣﺎ 12 j 1 (I i ) = ∑ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ij ﺷﺎﺧﺺ ﮔﺮﻣﺎی ﻣﺎهj )ﻳﻌﻨﻲij (T / 5)1.514 = ( اﺳﺖ و ﺿﺮﻳﺐ a ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ داده ﺷ ﺪ ه اﺳﺖ : )3 - 52 ( 2 3 a 0.49239 (1792 10 5)I (771 10 7)I (675 10 9)I = + × − − × − + × − ﺑﺎ ﺿﺮب ﻣﻘﺎدﻳﺮEp در ﻳﻚ ﻓﺎﻛﺘﻮرN ﻛﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﺮض ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ اﺳﺖ ، ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷـﺪه ' p (E ) ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ )Er ( ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛ :ﺮد 1- Thornthwaite ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 41 اﻟﻒ - زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ' p E P ≤ ﺑﺎﺷﺪ در اﻳﻦ ﺻﻮرتr p E E′ =ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ آب ﻣﺎزاد ﺗﻮﺳﻂ راﺑﻄ ﻪ ذﻳﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 53 ( t si max S P Er , W W = − = ﻛﻪ در آنP ،ﺑﺎرشtS ﻣﺠﻤﻮع آب ﻣﺎزاد ) ﻧﻔﻮذ و رواﻧﺎب (،si W ﻣﻘﺪار آب ﺧﺎک در ﻣﺎهi، max W ذﺧﻴﺮه آب ﺣـﺪاﻛﺜﺮ در ﺧﺎک ﺛﺎﺑﺖ ) ( واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺧﻮاص ﺧﺎک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ب- زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪp E P ′ ≥ ﺑﺎﺷﺪ آﻧﮕﺎه r s E P W = + Δ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ در آن : )3 - 54 ( s i i 1 W Ws Ws − Δ = − ﻣﻘﺪار آب ﺧﺎک در ﻣﺎهi )ﻳﻌﻨﻲsi W ( ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻓﺮﻣﻮل ذﻳﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد )3 - 55 ( max AOWL /W si max W W e− = ﻛﻪ در آنWmax ﻗﺒﻼ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه وAPWL ﻋﺒﺎرت از ﺗﻠﻔﺎت ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﺠﻤﻮع آب (P E p) ′ − ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳـﻦ ﺣﺎﻟـﺖ آب ﻣﺎزاد St=0 ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ آب ﻣﺎزاد زﻣﺎﻧﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ذﺧﻴﺮه آب در ﺧﺎک ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻛﺎرﺑﺮد دﻳﮕﺮ روش ﺗﺮﻧﺚ واﻳﺖ ، ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ اﺳﺖ ﻲ . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑـﻪ دو ﻣﻮﻟﻔـﻪ اﺻﻠﻲ ﺧﻼﺻﻪ ﻧﻤﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﺠﻤﻮع ورودی ﻫﺎ ﻳﺎ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ورودی in input orQ ∑ و ﻣﺠﻤـﻮع ﺧﺮوﺟـﻲ ﻳـﺎ ﻫـﺎ ﺟﺮﻳ ﻫﺎ ﺎن ی ﺧﺮوﺟﻲ out outputorQ ∑ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ . اﻳﻦ ﻧﮕﺮش، ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑ ﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺑـﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﻃﻮل ﻳﻚ ﺳﺎل ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ : )3 - 56 ( input output S = ±Δ ∑ ∑ ﻛـﻪ در آنS Δ ﻋﺒـﺎرت از ﺗﻐﻴﻴـﺮات ذﺧﻴـﺮه ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﺠ . ﻤـﻮع ورودی ﻫـﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲin (Q ) از ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ﺑﺎرش1 (Q ) ،ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ورودی ﻋﺮﺿﻲ ﺑﻪ ﺳﻔﺮه2 (Q )، ﻧﻔﻮذ از ﺑﺴﺘﺮ رودﻫﺎ3 (Q )، ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ و ﭘﺨﺶ ﺳﻴﻼب4 (Q ) و ﺗﻐﺬﻳﻪ در اﺛﺮ آب ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ آﺑﻴﺎری5 (Q ) ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ : )3 - 57 ( in 1 2 3 4 5 input Q Q Q Q Q Q = = + + + + ∑ ﻣﺠﻤﻮع ﺟﺮﻳـﺎن ﻫـﺎ ی ﺧﺮوﺟـﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـ ﻲout (Q ) ﻧﻴـﺰ از ﻣﺼـﺎرف آب ﺷـﺮب 6 (Q ) ، آﺑﻴـﺎری7 (Q ) ، ﻣﺼـﺎر ف آب ﺻﻨﻌﺘﻲ8 (Q ) و ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮﻳﻦ9 (Q ) ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 58 ( out 6 7 8 9 output Q Q Q Q Q = = + + + ∑ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ S Δ ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﺎ اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ ﺗﺮاز ﻣﺘﻮﺳـﻂ در اﺑﺘـﺪا و اﻧﺘﻬـﺎی ﺳـﺎل ﻫﻴـﺪروﻟﻮ ژﻳﻜﻲ ﺗﺨﻤﻴﻦ زد . وﻳﮋﮔﻲ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻔﺮد روش ﺣﺴﺎب رﺳﻲ آب M.S. ،ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺮ ﻛﺪام از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺳـﺘﻔﺎده از اﺳﺖ آب ﻛﻪ ﻋﻮاﻗﺐ دﺧﺎﻟﺖ ﻫﺎی ﺑﺸﺮ در ﭼﺮﺧﻪ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی را ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ] ﻛﻨﺪ 123 [ .ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ اﻳـﻦ روش در ﺟﺰﻳـﻲ ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ آب D )اﺳﺘﻔﺎده ﻳﺎ ﺧﺎر ج ﻛﺮدن آب از ﻣﺤﺪوده ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣـﻲ ﺷـﻮد آب ﺑـﺮای ﻣﺼـﺎرف ﺑﻌﺪی ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده و ﻳﺎ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ ( ﻳﺎ درون ﻣﺤﺪوده و ﻳﺎ در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 42 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﻪ داﻣﻨﻪ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و آب ﺳﻄﺤﻲ ، اﻳﻦ اﻣﻜﺎن وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﺮآوردﻫﺎ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﻴﺪ ه ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت دو ﻣﺤﺪوده ﻣﺠﺰ ای » ﺑﺎﻻی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ « ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺗﺎ ﺳـﻔﺮه آب » و ﻣﺤﺪوده آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ « ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺳﻔﺮه آب ﺗﺎ ﻛﻒ آﺑﺨﻮان ﮔﺴﺘﺮش دارد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]123 .[ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻛﻞ ﻣﺤﺪوده ﺑﻪ دو ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻣﺠﺰا ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪه ﻛﻪ در آن ﺗﻐﺬﻳﻪ R ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺒﺎدل ﺑﻴﻦ دو ﻣﺤﺪوده اﺳـﺖ . ﺑﺮای ﻣﺤﺪوده ﺑﺎﻻی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ :ﻲ )3 - 59 ( s g g I P S Irr = + + )3 - 60 ( s a D ET V U = + + )3 - 61 ( s s R Q Q + = )3 - 62 ( s s sm S S S Δ = Δ + Δ و ﺑﺮای ﻣﺤﺪوده آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ :ﻲ )3 - 63 ( g g I R S = + )3 - 64 ( g g D Irr = )3 - 65 ( g g Q Q = )3 - 66 ( g g S S Δ = Δ ﻛﻪ در ﻫﺎ آن ﺑﺎﻻﻧﻮﻳﺲ ﻫﺎی s وg ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﺑﺎﻻی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ، Irrg آﺑﻴﺎری آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ وR ﺗﻐ ﺬﺑﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﺧﺎک ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰی ﺑﺴﻴﺎر ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮ ، ﺷﺪﺎﺑ رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ در آن ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺑـﻮده و ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻓـﺮض ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ آب آﺑﻴﺎری و رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﻔﻮذ ﻛﺮده ﻣﺎزاد ﺑﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻧﮕﻬﺪاری آب در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ، آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻛﻨﺪ . در واﻛﻨﺶ ﺑـﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ، ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﻓ ﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺤﻮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﺳﺒﺐ ﺟﺮﻳﺎن ﺟﺎﻧﺒﻲ زﻳﺮ ﺳـﻄﺤﻲ ﺑﻪ ﻃﺮف زﻫﻜﺶ )ﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ / درﻳﺎﭼﻪ ﻣﻲ ( ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺑﺪه ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﻛﻪ ﻓﺮض ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺮای ﺑﺪه ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﺎ ﻓﺮض ﻳﻚ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺧﻄﻲ ﺧﺸﻜﻴﺪﮔﻲ ﺑ ﺮای ﺑﺪه ﭘﺎﻳﻪ، زﻫﻜﺸﻲ آﺑﺨـﻮان ﺑـﺎ ﻳـﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ زو ا ل ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 67 ( gt gt t S S exp( t) −Δ = −αΔ ﻛﻪ در آنgt t S −Δ وgt S ﺗﺮازﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ )ﻲ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در واﺣﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ( ﺑﺎﻻی ﻳﻚ ﺗﺮاز ﻣﺒﻨﺎ ، ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در آﻏﺎز و ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻫﺮ ﻣﺎه، - واﺣﺪﻫﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻃﻮل ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ- وgt t S −Δ ﻣﺴﺎوی ﺑﺎ ﻣﺠﻤﻮع ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﻧﺘﻬﺎی ﻣﺎهt 1 − ، gt 1 S −، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺧﻼل ﻣﺎهt 1 − ، Rt، ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧ ﺤﻮه ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ وزن داده ﺷﺪه اﺳـﺖ؛ t Δ ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎ در ﻣﺎه، وα ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺘ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺗﺎﺧﻴﺮ ذﺧﻴﺮه در ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻨﻨﺪه ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 43 ﺗﺎﺧﻴﺮ اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮاﻛﻢ و ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی داﺋﻤﻲ، ﺷﻴﺐ و ﺧﺼﻮﺻﻴ ﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻴﻚ آﺑﺨﻮان اﺳﺖ . در ﻧﻬﺎﻳﺖ، ﺑﺪه ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ، Qg ، ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 68 ( g gt gt 1 Q A(S S ) − = − ﻛﻪ در آنA ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 8 - ﺑﻴﻼن آب ﻛﺎرﺳﺖ ﻛﺎرﺳﺖ ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﻋﻮارض و اﻓﻖ ﻫﺎﻳﻲ از زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ در ﺻﺨﺮه ﻫﺎی ﻛﺮﺑﻨﺎﺗﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳ ﺎﻓﺘﻪ اﻧﺪ؛ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳـﻦ ﻛﻠﻤﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺳﻔﺮه ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺸﻜﻴﻼﺗﻲ ﺷﻜﻞ ﻣـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ . اﺛﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ آب-ﺗﻮده ﺳﻨﮕﻲ ﻓﺮآﻳﻨﺪ اﺻﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ در ﻃﻮل ﮔﺴﻞ ﻫﺎ و ﺗﺮک ﻫﺎ در ﺗﻮده ﻫﺎی ﻛﺮﺑﻨﺎﺗﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻧﺪازه اﻳﻦ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻳﻚ ﻏﺎر ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻳﺎﺑـﺪ . ﮔﺮﭼـﻪ اﻳـﻦ ﻓﺮآﻳﻨـﺪ ﺳـﺎده ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ رﺳـﺪ اﻣـﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﻛﺎرﺳﺖ ﻳﻜﻲ از ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺗﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﻋﻠﻢ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ دارای ﻣﺸﺨﺼﺎت و رژﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ وﻳﮋه ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ آن ﻫﺎ ﻋﺒﺎرت از ﻋﺪم و ﻳﺎ زﻫﻜﺸﻲ ﺳﻄﺤﻲ ﻧﺎﭼﻴﺰ، ﺟﻤـﻊ آب ﻫـﺎی ﻓﺮوﺑﺮﻧﺪه آب1، ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻓﺮوروﻧﺪه، ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺑﺎ اﺗﺼﺎﻻت و / ﻳﺎ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫـﺎی ﺑـﺎز و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺧـﺮوج آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻧﻘﻄﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ رژﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﻫﻤﮕﻨﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﻗﺮار دارد ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻳﺎد ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ در اﺗﺼﺎﻻت و آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﺑﺎز در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ در ﺻﺨﺮه ﻫـﺎی ﻓﺸﺮده و ﻧﻴﺰ ﻧﺎﻫﻤﮕﻨﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻔﻮذ و ﻓﺮآﻳﻨـﺪ ﭘﻴﭽﻴـﺪه آن اﺷـﺎره ﻧﻤـﻮد . ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﻋﻤـﻮﻣﻲ ﭼﺸـﻤﻪ ﻫـﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻛﻢ ﺑﺪه اوج ﺳﻴﻼب و ﺷﻴﺐ ﻛﻢ ﺑﺎ زوی ﻛﺎﻫ ﻨﺪه آﺑﻨﻤﻮد ﺳﻴﻼب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]161 [. ﻣﺸﻜﻞ ﺗﻬﻴﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓﻲ از ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎرﺳﺘﻲ و ﺳﻴﺮ ﺗﻜـﺎﻣﻠﻲ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻛﺎرﺳـﺖ را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺗﻨﻬـﺎ ﺑﺮﻣﺒﻨـﺎی ﻋﻠـﻮم ﺑﻴﻦ رﺷﺘﻪ ای ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻧﻤﻮد . در واﻗﻊ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺟﺰﻳﻴﺎت ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻠﻮم ﻣﺨﺘﻠـﻒ و اﺳـﺘﻔﺎ ده از داده ﻫـﺎی ﻓﺮاوان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]42 [ .ﺷ ﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺣﻔﺮات و درز و ﺷﻜﺎف ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺗﺮﻳﻦ ﭼـﺎﻟﺶ ﻫـﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﺎرﺳﺘﻴﻚ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﺑـﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈـﻮر از ﺗﻜﻨﻴـﻚ ﻫـﺎی وﻳـﮋه ای ﭼـﻮن روش ﮔﺮادﻳـﺎن اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺟﺪاﻳﺶ ﻣﺮز ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﮔـﺮدد . ﺑـﺎ ﻓـﺮض ﻫﻤﮕﻦ ﺑﻮدن ﻣﺤﻴﻂ وﺟﻮد ﻫﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ دﻟﻴﻠﻲ ﺑﺮ وﺟﻮد ﺣﻔﺮه ﺑﺎﺷﺪ . داﻣﻨﻪ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﺣﻔﺮه و ﻧﺰدﻳﻜـﻲ ان ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﮔﺮادﻳـﺎن ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ اﻳـﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات و در ﻧﺘﻴﺠﻪ وﺟﻮد ﺣﻔﺮات ﭘﻲ ﺑﺮد ]6[ . روش رادار ﻧﻴﺰ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳـﺎس ﭘﺎﺳـﺦ زﻣـﻴﻦ ﺑـﻪ ﻓﺮﻛـﺎﻧﺲ ﻫـﺎی ﺑﻠﻨـﺪ اﻣـﻮاج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻲ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد ]4[. 1- Sink Hole 44 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺷﻜﻞ )3 - 2 (ﻛﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ ﻫﻢ و آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ د ر ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ . در ﻃﻲ دوره ﻫﺎی ﺳﻴﻼﺑﻲ ﻓﻀﺎی درز و ﺷﻜﺎف ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ ﺗﻮﺳـﻂ ﺷـﺒﻜﻪ ﻛﺎرﺳـﺘﻲ ﺗﻐﺬﻳـﻪ و در ﻃـﻲ دوره ﻛﻢ آﺑﻲ ﻋﻤﻞ زﻫﻜﺸﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ .ﺷﻮد وﺟﻮد ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺤﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﺸﺎﻧﻪ ای از وﺟﻮد ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻛﺎﻧﻮن ﻫﺎی ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺑﺎﻋﺚ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﻴﺰ ﮔﺮدﻧﺪ ]14 [ و ]11 [. ﻋﻤﺪﺗﺎ اوﻟﻴﻦ اﻗﺪام درﺧﺼﻮص ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺰرﻳﻖ ردﻳﺎب ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻴﺰان و ﻣﺤـﻞ ﺗﺰرﻳـﻖ از اﻫﻤﻴـﺖ ﺑﻪ ﺳﺰاﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی از ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ و ﻳﺎ اﺣﻴﺎﻧﺎ از ﻏﺎرﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮﻫﺎی دﺳﺘﻲ و ﻳﺎ ﺧﻮدﻛﺎر و ﻳﺎ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺣﺲ ﮔﺮﻫﺎی ﺧﺎص اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . از دﻳﮕﺮ اﻧﺪازه ﻫﺎی ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، درﺟـﻪ ﺣـﺮارت و ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ از وﺳﺎﻳﻞ ﻛﺪر و ﻏﻴﺮواﻛﻨﺸﻲ ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺗﺰرﻳﻘﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺟـﺮم ردﻳﺎب ﺑ ﺎزﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪه در ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻏﻠﻈﺖ ردﻳﺎب ﺑﻌﺪ از ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﺘﻮﺳـﻂ روزاﻧـﻪ، در رواﻧـﺎب روزاﻧﻪ ﺿﺮب ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎﻧﻮن ﺳﻴﻤﭙﺴﻮن و اﻧﺘﮕﺮال ﮔﻴﺮی ﺑﻴﻦ ﻧﻘﺎط، ﺟﺮم ردﻳﺎب ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻏﻠﻈﺖ رواﻧﺎب ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﺎن در ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺎرﺳﺘﻲ و ﺑﻪ ﻛﻤـﻚ ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻧﺤﻮه اﻧﺘﻘﺎل آب دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ . ﻳﻘﻴﻨﺎ در ﺻﻮرت ﻋـﺪم وﺟـﻮد راﺑﻄـﻪ ای ﺑـﻴﻦ ﻏﻠﻈـﺖ رواﻧـﺎب در ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﺠﺰا ﺑﺮای ﺟﺮﻳﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﻓﺮض ﻛﺮدن ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻋـﻼوه ﺑـﺮ آن ﺑـﺎ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻓـﻮق ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ آ ب ﻫﺎی راﻛﺪ و ﻳﺎ ﻣﺘﺤﺮک ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﭘﻲ ﺑﺮد . ﺑﺮازش ﻣﺪل ﺑـﺮ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻓـﻮق ﺣﺎﺻـﻞ از ﻳـﻚ آزﻣـﺎﻳﺶ ردﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻢ رﻓﺘﻲ ) زﻣﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﺒﻮر ( و ﭘﺨﺸﻴﺪﮔﻲ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻜﻞ 3 - 2 - ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ ﻫ ﻢ و آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺟﺮﻳﺎن آﺑﺮاﻫﻪ ای ) ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎﻻ ( ﭘﺨﺸﻴﺪﮔﻲ ) ﺳﺮﻋﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ( ﺧﺎک ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﭼﺸﻤﻪ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻧﺎﺣﻴﻪ اﺷﺒﺎع ﻻﻳﻪ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ 1 - زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻛﻪ در ﺳﻄﺢ دﭼﺎر اﻧﺤﻼل ﺷﺪه اﻧﺪ 2 -ﻓﺮورﻓﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ در ﺳﻄﺢ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ 3 - ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ ﺧﺎک و ﺻﺨﺮه ﻫﺎی ﺑﻲ ﻛﺮﺑﻨﺎﺗﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ و ﻳﺎ ﻗﺴ ﻤﺖ ﻫﺎی ﺣﻞ ﺷﺪه 4 - ﺟﻤﻌﺎب ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 45 اﺳﺎس ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺞ1 را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻧﻤﻮد : )3 - 69 ( 2 oi i i 3 Di oi Di oi oi t 1 t M 1 C t exp Q t t 4P t 4 P t t ⎡ ⎤ ⎛ ⎞ ⎢ ⎥ − ⎜ ⎟ ⎢ ⎥ ⎝ ⎠ = × × ⎢ ⎥ ⎛ ⎞ ⎢ ⎥ ⎛ ⎞ ⎜ ⎟ π ⎜ ⎟ ⎢ ⎥ ⎝ ⎠ ⎣ ⎦ ⎝ ⎠ ﻛﻪ در آنCi ،ﻏﻠﻈﺖ ردﻳﺎبMi ،ﺟﺮم ردﻳﺎبQ ﺑﺪه وtoi ،زﻣﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ اﻧﺘﻘﺎلi ﺷﺎﺧﺺ ﻣﺴـﻴﺮ ﺟﺮﻳـﺎن وPDi ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﭘﺨﺸﻴﺪﮔﻲ ) راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . )3 - 70 ( D x D P v x α = = ﻛﻪ در آنD ،ﺿﺮﻳﺐ ﭘﺨﺶv ،ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎنx ﻓﺎﺻﻠﻪ وα ﭘﺨﺸﻴﺪﮔﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻏﻠﻈـﺖ ﻣﺠﻤـﻮع را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد : )3 - 71 ( N i i 1 C t C t = =∑ ﺑﺎ واﺳﻨﺠﻲ ﻣﺪل ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺗﻌﻴ ﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ رﺳﻢ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﺧـﺘﻼف ﺑـﺪه در دو اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﺑﺎﻻدﺳـﺖ و ﭘـﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻣﺸﺎرﻛﺖ آب ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ در ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ . اﻧﻄﺒﺎق ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی اﺧﺘﻼف ﺑﺪه در اﻳﻦ دو اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻧﻘﺎط ﺑﺪه ﻣﺤﺪود ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه دﺧﺎﻟﺖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ ]21 [. 3 - 9 - ﺑﻴﻼن آب د رﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﻫﻴﺪروﻟﻮژی درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﭼﻬﺎر ﻣﻨﻈﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . اوﻟﻴﻦ دﻳﺪﮔﺎه ﺷـﺎﻣﻞ ﺗﻬﻴـﻪ ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در راﺳﺘﺎی اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]93 [ . دوﻣﻴﻦ ﻣﻨﻈـﺮ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ آزﻣـﻮن ﺗـﺎﺛﻴﺮ ات ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻃﺒ ﻴﻌﻲ اﻗﻠﻴﻢ از ﻗﺒﻴﻞ ENSO ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﻠﻴﻢ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﺸﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﺮم ﺷﺪن ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑـﺮروی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژی درﻳﺎﭼـﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ] ﺷﻮد48 [ .ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻧﮕﺎه ، در ﺧﺼﻮص ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺗﺮاز ﺧﺮوﺟﻲ درﻳﺎﭼﻪ ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آن ﺑﺘﻮان وﻗﺎﻳﻊ ﭘﻴﺸـﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﻳﺎ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت اﻗﻠﻴﻤﻲ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮد ]115 [. ﻧﮕﺎه آﺧﺮ ﺑﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﻮری در درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰن ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد ]72 [. ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺑﻴﻼن آب، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻛﻠﻲ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﺑﺎز ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ و درﻳﺎﭼـﻪ ﻫـﺎی ﺑﺴـﺘﻪ ﺑﺪون ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ . درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺮازﻫـﺎی ﺑـﺎﻻی آب ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد، ﻳـﻚ دﺳـﺘﻪ ﺑﻴﻨﺎﺑﻴﻨﻲ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺮای ﻫﺮ دوره زﻣﺎﻧﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ : )3 - 72 ( SI uI L L So uo L Q Q P E Q Q S 0 + + − − − −Δ −η = 1- Multi Dispersion Model-MDM 46 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آنSI Q ،ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰنUI Q ﺟﺮﻳﺎن ور ودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ،L P ﺑﺎرش ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ،L E ،ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪSO Q ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ از درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰن،UO Q ﺟﺮﻳـﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﺸﺖ از ﻃﺮﻳﻖ ﺳﺪ، وL S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در درﻳﺎﭼﻪ ﺑﺮای دوره ﺑﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ )η ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺒﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣـﻲ ﺷـﻮد (. ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺰرگ، ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺳـﻄﺤﻲ SI Q ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﺑـﻪ ﺟﺮﻳـﺎن ورودیm Q از رودﺧﺎﻧـﻪ اﺻـﻠﻲ و ﺟﺮﻳـﺎن ورودی ﺟﺎﻧﺒﻲ1 Q ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻳﻌﻨﻲ : )3 - 73 ( SI m l Q Q Q = + ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺑﺎ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺷﺪﻳﺪ ﺗﺮاز آب ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﺪا زه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺣﺠﻤﻲ ﺑﻴﺎن ﺷﻮﻧﺪ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ از ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ، ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺻﻮرت ارﺗﻔﺎع ﻻﻳـﻪ آب ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ ﺑﻴﺎن ﮔﺮدد . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ رﻳﺎﺿﻲ ﺑﺮای د وره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻃﻮل زﻣﺴﺘﺎن اﮔﺮ ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺦ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺘﻮان از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی L P وL E ﺻﺮف ﻧﻈـﺮ ﻛـﺮد ]37 [ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 72 (ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 74 ( SI uI So uo L Q Q Q Q S 0 + − − −Δ −η = ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺎز در ﻳﻚ ﻣﺘﻮﺳﻂ درازﻣﺪت ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻛﻪ در آن ﻓـﺮض L S 0 Δ = ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد : )3 - 75 ( SI UI L SO UO L Q Q P Q Q E + + = + + در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی رواﻧﺎب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲuo UI (Q ,Q ) ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻨﻲ دار ی در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان از آن ﻫﺎ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻛﺮد . در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 75 (ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺳﺎده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ : )3 - 76 ( SI L SO L Q P Q E + = + اﮔﺮ ﺗﻨﻬﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎرش و رواﻧﺎب ) ﺟﺮﻳﺎن ورودی ( وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 77 ( انﺗﻮ ﻣﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻬﺮه ﺑﺮد : )3 - 77 ( SI L L Q P E + = اﮔﺮ ﻫﻴﭻ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﻲ از اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮان ﻣﻲ آن ﻫـﺎ را از روی ﻧﻘﺸـﻪ ﻫـﺎی ﻧﺎﺣﻴـﻪ ای ﻛـﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت آن ﻫﺎ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ . ورد آ در اﻳﻦ ﺻﻮرتL E از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳـﻚ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻔـﺎوت ﺑـﻴﻦ UI Q وUO Q ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ اﮔـﺮ ﺳﺮی ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺗﺮاز درﻳﺎﭼﻪ، ﺑﺪه ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ) ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴـﺮ ( در دﺳـﺘﺮس ﺑﺎﺷـﺪ، ﺗﻔﺎﺿـﻞ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺠﻬﻮل درﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ) ﻳﻌﻨﻲin out G G − ( ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 47 ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺨﺎزن ﻣﺘﻌﺪد ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﻻزم اﺳﺖ اﻃﻼﻋﺎت روزاﻧﻪ ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﻣـﻮرد ﻧـﺮخ ﺟﺮﻳـﺎن و رودی و ذﺧﻴﺮه آب در اﻳﻦ ﻣﺨﺎزن، ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﺑﻴﻼن ﻫﺎی ﻣﻨﻔﻲ آب ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣـﺪت از ﻗﺒﻴـﻞ ﻫـﺎ دوره ی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳﺎ 10 روزه ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ . ﺑﺎ ﻛﻮﺗﺎه ﻛﺮدن دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺎ ﺟﺰﻳﻴ ﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ درﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﺑﻴﺶ ی ﺗﺮ ی از ﺑﻴﻼن آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ اﻳـﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺷـﺎﻣﻞ ﺗﺠﻤـﻊ آب در ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ و دﺷﺖ ﻫﺎ ی ﺳﻴﻞ ﮔﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻐﺮق، ذﺧﻴﺮه ﺳﺎﺣﻠﻲ در ﺧﻼل ﭘﺮ ﺷﺪن ﻣﺨﺰن و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺠﺪد اﻳﻦ آب ﺑﻪ داﺧﻞ ﻣﺨﺰن زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺮاز آب در ﻣﺨﺰن ﭘﺎﻳﻴﻦ آورده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻠﻔﺎت آب ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻳﺦ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧـﺪه در ﺳـﺎﺣﻞ در ﺧﻼل ﭘﺎﻳﻴﻦ اﻓﺘﺎدن ﺗﺮاز آب در زﻣﺴﺘﺎن و ﺑﺎزﮔﺸﺖ اﻳﻦ ﺗﻠﻔﺎت ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻳﺦ ﺷﻨﺎور در ﺑﻬﺎر ﺑﺎﺷﺪ . از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻨﺘﺮل روﻧﺪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ آب ﻧﻴﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 78 ( L I Q S Σ = + Δ ﻛﻪ در آنI Σ ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ورودی، Q ﺑﺪه ﺧﺮوﺟﻲ از ﺗﺎﺳﻴﺴ ﺎت ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺎزه اﺻﻠﻲ ) ﺷﺎﻣﻞ ﺟﻤـﻊ ﺑـﺪه ﻫـﺎی ﺧﺮوﺟﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻮرﺑﻴﻦ ﻫﺎ، ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ و درﻳﭽﻪ ﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل ﺗﺮاز آب، و ﻧﻔﻮذ از ﻃﺮﻳﻖ ﺳﺪ و ( L S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ آب در ﻣﺨﺰن در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺎﺷﺪﺑ ﻣﻲ . ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﻣﺨﺎزن ﻛﻮﭼﻜﻲ ﻛﻪ در آن ﻫـﺎ ﺟﺮﻳـﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ) ﻧﺮخ ﺑﺎﻻی ﺗﺒﺎدل آب و ( ﺑﺪه ﻫﺎی ورودی ﺑﻪ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫـﺎی ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺑـﺮق آﺑﻲ و ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب ﺳﻄﺤﻲ ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﺨـﺎزﻧﻲ ﻛـﻪ ﺳـﻄﺢ آب در آن ﻫﺎ وﺳﻴﻊ ﺑﻮده، ﺧﻄﺎی ﺑﺮآوردL S Δ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﺟﺮﻳﺎن ورودی روزاﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶ ﺗـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ . در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت اﻳـﻦ اﻟﮕﻮی ﺳﺎده ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرگ، ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺤ ﻘﻴﻘﺎﺗﻲ وﻳﮋه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در آن ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ آن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺮوزه ﻛﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎ ی اﻳﺰوﺗﻮﭘﻲ ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺑﻴﻼن ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ ﻣﺘﺪاول ﺷـﺪه اﺳـﺖ ]60 [ .ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻳﺰوﺗﻮﭘﻲ ﻳﻚ درﻳﺎﭼﻪ ﺑﺮا ی ﺑﺮآورد ﺑﻴﻼن آب در ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻤﺒﻮد داده در ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻳﺰوﺗـﻮﭘﻲ ﺑﺨﺎر آب اﺗﻤﺴﻔﺮ ﺑﻪ وﻳﮋه زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻋﻤﺪه ﺑﻴﻼن ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﺳﺖ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﺷـﺮاﻳﻂ وﺟﻮد ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ وﺳﻴﻊ، رﻃﻮﺑﺖ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺠﺎور ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ رﻃﻮﺑﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﺪه ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﺮروی ﺑﻴﻼن اﻳﺰوﺗﻮﭘﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد ]59 [. ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ ﻫﺎ ﺳﻔﺮه ی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ و درﻳﺎﭼـﻪ ﻫـﺎ ﻧﻘـﺶ ﻋﻤـﺪه ای در ﺑـﻴﻼن ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ درﻳﺎﭼﻪ اﻳﻔﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ ﻧﻘﺶ در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی دارای ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح ﺗﺮ ﻛﻢ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ]172 [. ﺑـﺎ ﺑﺮﻗـﺮاری ﺑﻴﻼن ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ درﻳﺎﭼﻪ و ﺗﻐﻴﻴﺮا ﺗﻲ ﻛﻪ در ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺠﺎور آن ﺑﻪ وﺟﻮد ﺗﻮان ﻣﻲ آﻳﺪ ﻣﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ از ازآب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻳﺎ ﻧﺸﺖ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار داد ]111 [ . ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﺮﻛﻴـﺐ ﺗـﻮام ﺑـﻴﻼن ﻫـﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ ﻛﻮﭼﻚ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ]91 [ ، وﻟﻲ ﺑﺮای درﻳﺎﭼـﻪ ﻫـﺎی وﺳـﻴﻊ ﻫﻨـﻮز ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻛـﺎﻓﻲ ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﻋﺪم ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺷﻮد ﻛﻪ در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی وﺳﻴﻊ ﺗﻐﻴﻴﺮ اﻧﺪﻛﻲ در ﺗﺮاز درﻳﺎﭼﻪ ﻛﻪ ﺑﺎ دﻗﺖ 0.45cm ± اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ زﻳﺎدی در ﺣﺠﻢ درﻳﺎﭼﻪ ﺷﻮد . اﻓﺰون ﺑﺮ اﻳﻦ ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ]43 [ 48 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ درﻳﺎﭼﻪ و ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آن در ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی آن ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ، ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه ای از ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از درﻳﺎﭼﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻧﺸﺖ ﻋﻤﻮدی ﺑﻪ آﺑﺨـﻮ ان ﻫـﺎی ﻋﻤﻴـﻖ ﺗـﺮ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﭼﺎﻟﻪ ای ﺷﻜﻞ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺷـﺎن ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ ﺑـﺎ وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎی اﻧﺤﻼل در آﻫﻚ ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻮده و ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺨﺮﻳﺐ رس ﻫﺎ و ﺷﻦ ﻫﺎی روﺋﻴﻦ ﭘﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ]92 [ . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺸﺖ ﻋﻤﻮدی را از روی ﻣﻌﺎدﻟﻪ دارﺳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ای ﺣﺮﻛﺖ ﻋﻤﻮدی ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد ]111 .[ )3 - 79 ( V K L h b = Δ ﻛﻪ در آنKV/b ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻋﻤﻮدی ﻃﺒﻘﺎت ﭘﺎﻳﻴﻦ درﻳﺎﭼﻪ و آﺑﺨﻮان ﻫـﺎی زﻳـﺮﻳﻦ و h Δ اﺧـﺘﻼف ﺑـﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﻴﻦ ﺗﺮاز آب درﻳﺎﭼﻪ و ﺑﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی زﻳﺮﻳﻦ اﺳﺖ ﻧ . ﻜﺘﻪ ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ دﻳﮕﺮ در ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺸـﻚ و ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻓﺼﻠﻲ ﻏﺎﻟﺒﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ آب ﻛﻒ آن ﻫﺎ ﺑﺎ ﺳﻔﺮه آب ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﭘﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ]46 [ . ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻫﺎ ﺳﻔﺮه ی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺴﻴﻞ ﻫـﺎ ﻳﻜـﻲ از ﻣﺴـﺎﻳﻠ ﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﺗﻔـﺎق ﻧﻈـﺮ ﻣﺸﺨﺼﻲ در ﻣﻮرد آن وﺟﻮ د ﻧﺪارد . در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ وﺟﻮد ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ ﻫـﺎ ی ﺳـﻴﻞ آﺳـﺎ و ﻳـﺎ رﻫﺎﺳـﺎزی آب از ﻣﺨﺎزن ﺟﻬﺖ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ . در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت ﺑـﻴﻼن آب ﺳـﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﺷـﺮاﻳﻂ اﺷﺒﺎع ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ]185 [: )3 - 80 ( [ ] r l in b out S(t t) R (t) R (t) Q (t) c(t) Q (t) P(t) Q (t) t Δ + Δ + + − + + + = Δ ﻛﻪ در آنr R ،ﺗﻐﺬﻳﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻧﻔﻮذl R ،ﺗﻐﺬﻳﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ ﺳﻄﺤﻲc ﺣﺮﻛﺖ آب از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻮﺋﻴﻨﻪ ای، b Q ﺳﻬﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺣﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ای، P ،اﺳﺘﺤﺼـﺎل آب ﺗﻮﺳـﻂ ﭘﻤﭙـﺎژin Q ﺟﺮﻳـﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ،out Q ،ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲt Δ ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ وt زﻣﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺧﺮوﺟـﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه ﺗ ﻮﺳﻂ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨـﻮان و ﺗـﺮاز ﺳـﻄﺢ آب و in Q وout Q ﺑـﺎ ﻗـﺎﻧﻮن دارﺳـﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭼﻮن » وادی «1 ﺗﻮان ﻣﻲ ﻓﺮض ﺗﺴﺎوی اﻳﻦ دو ﻣﻮﻟﻔﻪ را ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ]185 [ . در اﻳﻦ ﺻـﻮرت ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ذﺧﻴﺮه ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 81 ( [ ] S(t t) A(t) h(t t) h(t) Δ + Δ = ω + Δ − ﻛﻪ در آنω ،آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋهA ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺑﺎزه ﺗﺎﻻب وh ﺗﺮاز ﺳﻔﺮه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻣﺨﺎزن و ﺣﺪاﻗﻞ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺠﺎز ﺑﻴﻼن، ﺑﻪ دﻗﺖ ﺑﺮآورد ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﭘﺎﻳﻪ ، ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺮﻳـﺎن ورودی ﺳﻄﺤﻲ و ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺨﺰن، ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺧﻄﺎی ﻧﺴﺒﻲ (CL) ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴـﺮه آب در ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ ﺑـﺎ ﺟﺮﻳـﺎن ورودی ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﻧﺴﺒﺖ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ :ﺷﻮد 1- Wadi ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 49 )3 - 82 ( 4 4 L h L h L I 10 .A .S 10 .A .S CL V 86400Q T = = ﻛﻪ در آنL A ،ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻄﺢ آب ﻣﺨﺰنh S ﺧﻄـﺎی ﺑـﺮآورد ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗـﺮاز، وL I V 86400Q T = ،ﺟﺮﻳـﺎن ورودیI Q ،ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب ) ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﺛﺎﻧﻴﻪ و ( T ﻣﺪت دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﺮ ﺣﺴﺐ روز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺰرگ اﺗﺤﺎد ﺟﻤﺎﻫﻴﺮ ﺷﻮروی ﺳﺎﺑﻖ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺧﻄﺎی ﺑﺮآورد ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮﻳﻚ ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ 5 ± % و ﺧﻄﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗﺮاز ) ﻛﻪ از آن ﻫﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد (، 10 ± ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ ]149 [ . از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 106 (ﺑ ﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪ ای اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺧﻄﺎی ﻧﺴﺒﻲ CL ﺑﻴﺶ از ﺗﺮ 5 ± %ﻧﺒﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺧﻄﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻄـﺎی ﺑﺮرﺳـﻲ در ﻣﺤـﺪوده دﻗﺖ ﺑﺮآورد ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮﻳﻚ رواﻧﺎب واﻗﻊ اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ) ﺑـﺮای ﻣﺜـﺎل در ﺧـﻼل ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ ﻳـﺎ ذوب ﺑﺮف ( CL ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ از ﺗﺮ ﻛﻢ5 % ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﻜﺎن ﻛﺎﻫﺶ ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داﺷـﺖ . در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت، T ﺑـﻪ ﻃﺮﻳﻘﻲ ﻛﻪ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﺷﺮط L C 5% < در ﻳﻚ ﺑﺪه ﻣﺸﺨﺼﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ . 3 - 10 - ﺑﻴﻼن آب ﻣﺰرﻋﻪ 3 - 10 - 1 - اراﺿﻲ ﻓﺎرﻳﺎب ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب ﻧﻮاﺣﻲ ﻓﺎرﻳﺎب ﺑﺮای ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭼﻮن اﻟﻒ ) ( رﺳﻴﺪن ﺑـﻪ ﺣـﺪ ﻣﻄﻠـﻮب رﻃﻮﺑـﺖ ﺧﺎک و اﻋﻤﺎل رژﻳﻢ ﺑﻬﻴﻨﻪ آﺑﻴﺎری ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻬﺮه وری اراﺿﻲ ﻓﺎرﻳﺎب ( ب) و ، دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻴﻼن آب و ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ آب را ﺑﺮای آﺑﻴﺎری ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . ﻧـﻮاﺣﻲ ﻓﺎرﻳـﺎب ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ از ﻧﻘﻄـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺑﻪ اراﺿﻲ ﺑﺎ زﻫﻜﺸﻲ ﺧﻮب ، ﻛﻪ در آن ﻫﺎ رواﻧﺎب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﻼن ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮده و اراﺿﻲ ﺑﺎ زﻫﻜﺸﻲ ﺿﻌﻴﻒ ، ﻛﻪ در آن ﻫﺎ رواﻧﺎب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮد . ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی اﻗﻠﻴﻤ ﻲ، اﻳﻦ اﻣﻜـﺎن وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﻴﻦ اراﺿﻲ ﻓﺎرﻳﺎب در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ، ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ آب آﺑﻴﺎری ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣـﻲ آﻳـﺪ و ، ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺑﻴﻼن آب ، ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻫﻤﻴﺘﻲ ﻣﺜﻞ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب آﺑﻴﺎری داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺘﻮان ﺗﻤﺎﻳﺰ ﻗﺎﻳﻞ . ﺷﺪ ﻫﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻮﺳﻂ رواﺑﻂ وﻳﮋه ای ﺑﻴﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼ ﻗﺎﺑﻞ آب ن ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﺑﻮده و ﺑﺮرﺳﻲ آن ﻫﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮر ﺷﺪن ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ و ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺎﻧﺪاﺑﻲ را ﻣﻴﺴﺮ ﻣﻲ ﺳـﺎزد . در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻻزم ﺑـﺮای ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از ﭼﻨـ ﻴﻦ وﻗـﺎﻳﻌ ﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻛﻪ ﺑﺮای ﻳﻚ ﻣﺰرﻋﻪ ﻓﺎرﻳﺎب در ﻣﺤﺪوده ﺳﻄﺢ ﺧ ﺎک ﺗﺎ ﻻﻳﻪ ﻛﻢ ﻧﻔﻮذ و ﺑﺮای یﻫﺎ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد : )3 - 83 ( 3 4 5 1 2 SI SO MI MO uI uo U1 U2 1 P (I I I ) (I I ) (Q Q ) (Q Q ) (Q Q ) (Q Q ) (E E ) S 0 + − − + + + − + − + − + − − + −Δ −η = 50 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آن3I و4I و5I ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب آﺑﻴﺎری ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﺰرﻋﻪ، ﺟﺮﻳ ﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب آﺑﻴﺎری از ﻣﺰرﻋـﻪ و آب آﺑﻴﺎری ﺧﺎرج ﺷﺪه از ﻃﺮﻳﻖ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ، 1I و2I ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺟﺮﻳﺎن آب ورودی ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻧﻔﻮذ از ﻛﺎﻧﺎل ﻫـﺎی اﺻـﻠﻲ و از ﻛﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی آﺑﻴﺎری،SI Q وSO Q ،ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ آب ﺳﻄﺤﻲMI Q وMO Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟـﻲ آب ﺧﺎک در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع،UI Q وUO Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ،1 QU و2 QU ﺟﺮﻳـﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی ﺗﺤﺘـﺎﻧﻲ ، E ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ ،1 E ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳـﻄﺢ آب در ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ، S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺳﻄﺢ و زﻳﺮزﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻤﻠﻪﺟ .S Δ ﺧﻮد ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷ :دﻮ )3 - 84 ( sn s S S S M G Δ = Δ + Δ + Δ + Δ ﻛﻪ در آنn S Δ ،ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺠﻤﻊ ﺑﺮف5 S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺳـﻄﺢ ﺧـﺎک ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺗﺠﻤﻊ آب در ﮔﻮد ال ﻫﺎ، ΔM ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع و ΔG ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در آﺑﺨﻮان ﻫـﺎ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . sn S Δ ، s S Δ وM Δ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺎوت ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﺟﺰا ی ﻣﺮﺑﻮط در اﻧﺘﻬﺎ و در ﺷﺮوع دوره ﺑـﻴﻼن ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ G Δ ،ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻣﺤﺪوده آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ : رود )3 - 85 ( up uc uI uo u1 u2 G Q Q (Q Q ) (Q Q ) Δ = − + − + − ﻛﻪ در آنup Q ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﻔﻮذ رﻳﺰش ﺟﻮی ) ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺑﺎرش ﻳﺎ /و ( آب آﺑﻴـﺎری و UC Q ﺗﺨﻠﻴـﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺪاﺧﻞ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮآورد و / ﻳﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎی ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻴﻼن آب، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﺗﻌﺎدل و ﺗﻮازن آب، ﻧﻤـﻚ و ﮔﺮﻣـﺎ در ﻣـﺰارع ﻛ ﺸﺎورزی ﺟﻬﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺰرﻋﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻫﺪاف آﺑﻴﺎری در زراﻋﺖ، ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺟﻤﻠﻪS Δ ﻳﺎ ﻣﻮﻟﻔﻪ آن M Δ ، ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺘﻲ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﻣﻮرد ﺗﺠﺰﻳـﻪ و ﺗﺤﻠﻴـﻞ واﻗـﻊ ﻣـﻲ ﺷـﻮد از . ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺎرﻳﺦ ﻳﺎ ﻣﻘﺪار آﺑﻴﺎری ﺑﻌﺪی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت و ﺑﺮای اﻫـﺪاف ﻋﻤﻠـﻲ ، اﻳـﻦ ﻃﻮر ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻳﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ آب ﺑـﻪ ﺧـﺎک، ﺗﺒـﺎدل آب ﺑـﺎ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ و ﻏﻴﺮه ﺑﺮای ﻣﺪت زﻣﺎن ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺻ ﻔﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ . از وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻳﻚ » ﻣﺰرﻋﻪ « اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻮدن ﻣﺴﺎﺣﺖ آن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻦ اﻣﻜﺎن وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ را در آن ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد . اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﺷـﺎﻣﻞ ﺗﻔﻜﻴـﻚ ﻻﻳﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎی ﺧﺎک و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻻﻳﻪ اﺳﺖ . ﻟﺬا در اﻳﻦ ﻧﮕﺮش ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﻴﺰان ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘـﻲ را ﻛﻪ ﺻﺮف ﺗﻐﺬﻳﻪ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ را ﺷﻮد ﺑﺮآورد ﻛﺮد . ﺑﺎ درک ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب در ﺧـﻼل ﻫـﺮ ﺑـﺎزه زﻣـﺎﻧﻲ ) ﻣﺜﻼ ﻳﻚ روزه ( ، ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻣﺪل ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ]81 [ .اول اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻳﺎ آﺑ ﻴﺎری ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺧﺎک اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ در ﻳﻚ اﻟﮕﻮی » ﻣﺨﺰﻧﻲ « ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﭙﺲ ﺷﺎرش رو ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ) ﻧﻔﻮذ ( در ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﺠﺪد آب در ﺧﺎک ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﻣﻴﺰان ﺷﺎرش از ﻻﻳﻪ ﭘﺎﻳﻴﻨ ﻲ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺳﭙﺲ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق از ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﺑﻪ دو ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ ﺗﺒﺨﻴـﺮ و ﺗﻌـﺮق ﺗﻔﻜﻴـﻚ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 51 ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎﻳﻲ از ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ رﺷﺪ ﮔﻴﺎه، ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ، ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ و ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧـﺎک ﻛﻨﺘـﺮل ﻛﻨﻨـﺪه ﭼﻨـﻴﻦ ﺟﺪاﺳﺎزی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﻧﻬﺎﻳﺖ رﻃﻮﺑﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺧﺎک ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻴﻼ ن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﺮ ﻣﻘﺪار ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﻳﺎ آب آﺑﻴﺎری در اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻻﻳﻪ ﺧﺎک اﻋﻤﺎل ﻣـﻲ ﺷـﻮد و ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ آن را ﺑـﻪ ﺣﺎﻟـﺖ اﺷـﺒﺎع ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ . آب ﻣﺎزاد ﺑﺮ ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻻﻳﻪ اول و ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﻻﻳﻪ ﻫﺎ اﺷﺒﺎع ﺷﺪه و ﻳﺎ ﻣﻘﺪار آب ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﺗﻮزﻳـﻊ ﮔـﺮدد ﻣﺘﻮاﻟﻴﺎ در ﻳﻚ ﻓﺮآ ﻳﻨﺪ » ﻣﺨﺰﻧﻲ « در ﻻﻳﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﺮ ﻣﻘﺪار آب ﻣﺎزاد ﺑﺮ اﺷﺒﺎع ﺳﺎزی ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺳﭙﺲ آب ﻣﻮﺟﻮد در ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﺛﻘﻞ ﺑﺮ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻣ ﺎﺗﺮﻳﻚ ﺑﺮﺗﺮی ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﮔﺮادﻳـﺎن واﺣـﺪی در ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺷﺎرﺷﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﺪل ﻣﻲ ﺷﻮد ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘـﺎﻳﻴﻦ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد . اﻳـﻦ ﻓﺮﺿـﻴﺎت ﺑﻪ وﻳﮋه در ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎ ی ﻋﻤﻴﻖ و ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺎرش رو ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]151 .[ ﺑﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺗ ﺼﻮر ﻛﺮد ﻛﻪ از آﻧ ﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﻪ ﻧﺮخ ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮق ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد و ﺗﺮ ﻛﻢ ﺗﺤﺖ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﺗﻮزﻳـﻊ آب ﺧﺎک واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺧﻄﺎﻳﻲ در اﻳﻦ ﻓﺮﺿﻴﺎت ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺧﻄﺎی زﻳﺎدی در ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در ﺷـﺮاﻳﻄﻲ ﻛـﻪ ﻫـﻴﭻ ﺷﺎرش آب ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺟﺰ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﮔﺮادﻳﺎن واﺣﺪ در ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻃﺒﻖ اﺻـﻞ ﺑﻘﺎی ﻣﺎده ﺑﺮای ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﻣﺠﺰا ﺗﻮان ﻣﻲ ﻧﻮﺷﺖ : )3 - 86 ( d L K dt θ = − θ ﻛﻪ در آنL ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﻳﻪ (m) ، θﻣﺘﻮﺳﻂ رﻃﻮﺑﺖ ﺣﺠﻤﻲ ﺧﺎک در ﻻﻳﻪ )3 mm− ﻳﺎ1 mm− ( ، t زﻣـﺎن (s) وK ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع )1 ms− ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 86 ( ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ ﻛﻪ راﺑﻄﻪ K را ﺑﺎθ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﺪ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺎﺑﻌﻲ دارای ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺖ ﻫﺎ آن و ﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺪارﺷﺎن ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﻤـﻚ اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻮﺟـﻮد و از ﻃﺮﻳـﻖ واﺳﻨﺠﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺎاﻃﻤﻴﻨﺎﻧﻲ ﻫﺎ، اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺗﺮ ﺳﺎده ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﻧﻤـﺎﻳﻲ زﻳﺮ ﺗﻨﻬﺎ دارای ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻲ ﺑﻌﺪα اﺳﺖ : )3 - 87 ( s s s d K K exp⎛ ⎞ θ −θ θ = −α ⎜ ⎟ θ −θ ⎝ ⎠ ﻛﻪ د ر آنs K ،ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ اﺷﺒﺎعsθ رﻃﻮﺑﺖ ﺣﺠﻤﻲ ﻻﻳﻪ ﺧﺎک در ﺣﺎﻟﺖ اﺷـﺒﺎع، وd θ ﻣﻴـﺰان رﻃﻮﺑـﺖ ﺧـﺎک ﺧﺸﻚ اﺳﺖ . ﺳﺎﺑﻘﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺎﺑﻌﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺷﻤﺎل آﻣﺮﻳﻜﺎ در ﻛﺎرﻫـﺎی ﻣﻮﺟـ ﻮد اﺳـﺖ . ﻣﻘﺪار α ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﺮای ﺧﺎک ﻫﻤﮕﻦ ﺣﺪود 13 در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ]152 [ و ]153 [. وﻟﻲ ﺑﺮای ﻫﺎ ﺧﺎک ی ﻏﻴﺮ ﻫﻤﮕﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑﻪ 16 ﻧﻴﺰ ﺑﺮﺳﺪ ]138 [ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺑﺮای اﻫﺪاف ﻣـﺪل ﺳـﺎزی ، واﺳـﻨﺠﻲ ﻣﻘـﺪار α ﺗﻮﺻـﻴﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑـﺎ ﻣﻴـﻞ ﻛـﺮدن θ ﺑﻪd θ، K θ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎﭼﻴﺰ وﻟﻲ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺻﻔﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از آن ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻄﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤـﻮد ﻛـﻪ ﺧـﺎک ﻛﺎﻣﻼ ﺧﺸﻚ ﻧ ﻤﻲ .ﺷﻮد 52 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺑﺎ ﺟﺎی ﮔﺬاری ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 87 ( در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 86 (و ﺑﺎ ﻓﺮضd 0 θ = ، ﺑﻌـﺪ ا ز ﺟﺪاﺳـﺎزی ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﻫـﺎ و ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ اﻧﺘﮕـﺮال ﺣﺎﺻﻞ، ﻣﻘﺪار رﻃﻮﺑﺖ ﺣﺠﻤﻲ ﺧﺎک ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﺑﻌﺪ از ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ دﺳﺖ : آﻳﺪ ﻣﻲ )3 - 88 ( s s t s s t t s s K t ln exp L −Δ ⎡ ⎤ θ α Δ α θ = θ − + θ −θ ⎢ ⎥ α θ θ ⎣ ⎦ از روی ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ذﺧﻴﺮه آب ﺧﺎک ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 88 ( و آن ﻣﻘﺪاری ﻛﻪ در اﺑﺘﺪای ﮔـﺎم زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ، ﺷﺎرش ﺧﺮوﺟﻲ از ﻻﻳﻪ ﻣﺤ ﺎﺳﺒﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﻳﻦ ﺷﺎرش ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﻻﻳﻪ زﻳﺮﻳﻦ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﮔـﺮدد . ﻋﻤـﻞ زﻫﻜﺸﻲ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﺗﻮﺳﻂ ﺣﺮﻛﺖ از آﺧﺮﻳﻦ ﻻﻳﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . در ﻗﺪم ﺑﻌﺪی ﺗﺒﺨﻴﺮ- ،ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲEta ) 1 ms− ( ، از ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و از ﻣﻴﺰان آب ﺧﺎک ﻛﺴﺮ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ETa ﺑﺨﺸﻲ از ﺗﺒﺨﻴﺮ- ،ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞETp، اﺳﺖ ﻛﻪ درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪ ه ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ از ﺧﺎک، Ep ،، و ﺗﻌـﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ از ﮔﻴـﺎهTp ، اﺳﺖ . ﻧﺴﺒﺖ Ep ﺑﻪTp ) ﻳﻌﻨﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺨﺼﻴﺺETp ﺑﻪEp وTp (ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ رﺷﺪ ﮔﻴﺎه و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺮگ ﻫـﺎی آن -ﻛﻪ ﺑ ﻪ ﺟﺰﻳﻲ از ﺗﺎﺑﺶ ﻧﻔﻮذی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻪ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ) (τ - ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ]35 [: )3 - 89 ( [ ] b exp ( K )(LAI) τ = − ﻛﻪ در آنKb ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺪون ﺑﻌﺪ ﻣﺮگ و ﻣﻴﺮ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺖ و ﻣﻘﺪار آن در ﺣﺪود 82 /0 اﺳﺖ وLAI ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ )2 2 m m− ( اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ روزاﻧﻪ اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺑﺮای ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻣﻨﺎﺑﻊ وﺟﻮ د دارد ]54 [ و ﻳﺎ ﺗﻮان ﻣﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣـﺪل ﺳـﺎزی رﺷﺪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ]134 [ آن را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﺗﻮان ﻣﻲ ETp را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻤﻮد : )3 - 90 ( Ep (ETp); Tp (1 )(ETp) = τ = −τ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻤﺒﻮد رﻃﻮﺑﺖ، ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ از ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻲ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ a (ET ETp) ≤ . ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮع ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌﻲ و ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ ﺑﺮای ﻛﻞ ﻧﻴﻤﺮخ ﺧﺎک ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد : )3 - 91 ( b b a p a p wp wp E E 1 ; T T 1 − − ⎡ ⎤ ⎡ ⎤ θ θ = − = − ⎢ ⎥ ⎢ ⎥ θ θ ⎢ ⎥ ⎢ ⎥ ⎣ ⎦ ⎣ ⎦ ﻛﻪ در آنb ﻧﻤﺎی راﺑﻄﻪ ﻣﻨﺠﻨﻲ رﻃـﻮﺑﺘﻲ ﺑـﺮوﻛﺲ - ﻛـﻮری ) ﻣﻌﻜـﻮس ﺗﻮزﻳـﻊ اﻧـﺪازه ﻣﻨﺎﻓـﺬ، λ (، wp θ رﻃﻮﺑـﺖ ﻧﻘﻄـﻪ ﭘﮋﻣﺮدﮔﻲ وθ ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﻌﺪ از ﻧﻔﻮذ ) ﻣﻌﺎدﻟﻪ 3 - 88 ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻋﺪدیλ ﺑﺮای ﻫﺎ ﺧﺎک ی ﺑﺎ ﺑﺎﻓـﺖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮﺳﻂ ]129 [ و ]130 [ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﮔﺮﭼﻪ ﺑﺨﺶ اﻋﻈﻢ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺳـﻄﺤﻲ آب اﺗﻔـﺎق ﻣـﻲ اﻓﺘـﺪ، وﻟـﻲ ﻋﻤﻘﻲ از ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک ﻛﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻊ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻧﻮع ﺧﺎک ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . اﻳﻦ ﻋﻤﻖ ﺑﺮای ﺧـﺎک ﺑـﺎ ﺑﺎﻓـﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﭼﻴﻦ ﺣﺪود 3 ﻣﺘﺮ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ ]81 [ . ﻣﻨﺎﺑﻊ دﻳﮕﺮ اﻳـﻦ ﻋﻤـﻖ را در ﺣـﺪود45 /0 ﻣﺘـﺮ ﺑـﺮای ﺗﻴﻤﺎرﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻳﺶ و ﻓﺎرﻳﺎب ﮔﺰارش ﻛﺮدﻧﺪ ﺑ . ﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻣﺸـﺨﺺ ﺗـﺮ، اﻋﻤـﺎل ﺗﻴﻤﺎرﻫـﺎی ﻣﺰرﻋـﻪ ای و / ﻳـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای ) ﻣﺜﻼ SWAP (ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ] ﺷﻮد82 [. ﺑﺮ ﺧﻼف ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺗﻨﻬﺎ ﻻﻳﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﺧﺎک ﻛﻪ ﺣﺎوی رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ در ﺗﻌﺮق ﻧﻘﺶ اﻳﻔﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻣﺼـﺮف آب، S ، از ﻧﻘﻄﻪ Z در ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک ﻛﻪ در آن ﺗﻮزﻳﻊ رﻳﺸﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲ ] ﺷﻮد117 [: ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 53 )3 - 92 ( [ ] r a r Z exp Z S(Z) T Z 1 exp ⎡ ⎤ δ −δ ⎢ ⎥ ⎣ ⎦ = − −δ ﻛﻪ در آنr Z ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎه در ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک وδ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﺼﺮف آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻳﻚ ﻋـﺪد ﺛﺎﺑـﺖ ﺗﺠﺮﺑـﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺤﻨﺎ ی ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻤﺎﻳﻲ را ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻣﻘﺪار اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ از ﺻﻔﺮ ) ﺗﻮزﻳﻊ ﺧﻄﻲ ( ﺗﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﻴﺶ ﻦ اﻧﺤﻨﺎ ﺗﺮی ﻛﻪ ﻣﺒﻴ در اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ]134 [ . ﻣﻘﺪار اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﺮای اﻏﻠﺐ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺑﻴﻦ5/0 ﺗﺎ0/5 اﺳﺖ ]117 [. ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﺧﺎک ﺣﺎوی رﻳﺸﻪ در ﺑﻴﻦ دو ﻋﻤﻖ1 Z و2 Z از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ، ﺟﺰﻳﻲ از ﻛﻞa T ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻻﻳـﻪ از اﻧﺘﮕﺮال ﮔﻴﺮی ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 92 (ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻋﻤﻖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ )3 - 93 ( t 1 2 1 f 2 r Z Z Z 1 u exp 1 exp 1 exp Z Z ⎧ ⎫ ⎡ ⎤⎡ ⎤ − ⎪ ⎪ = −δ − −δ ⎨ ⎬ ⎢ ⎥⎢ ⎥ − −δ ⎪ ⎪ ⎣ ⎦⎣ ⎦ ⎩ ⎭ ﻛﻪ در آنt fu ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑ ﺨﺸﻲ از ﮔﻴﺮش ﺗﻌﺮق ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺠﻮع ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻘﺎدﻳﺮ t fu در ﻛﻠﻴﻪ ﻻﻳﻪ ﻫـﺎی ﭘﺮوﻓﻴـﻞ ﺧﺎک ﻣﺴﺎوی ﺑﺎ ﻳﻚ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺮای ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌﻲ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﻣﺸﺨﺺ از ﺧﺎک )e fu ( ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻫﻤﺎن ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 93 (اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻞ ﻋﻤﻖ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺟﺎی ﺑﻪ ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﻮد . از آﻧ ﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ در ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ، در ) ﻗﻴﺎس ﺑﺎ ﺗﻌﺮق ( ، ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ10 δ = ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌﻲ و ﺗﻌـﺮق واﻗﻌﻲ از ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺧﺎک، i ، در ﺧﻼل ﻳﻚ ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ : آﻳﺪ ﻣﻲ )3 - 94 ( e t a(i) f a a(i) f a E u E t ; T u T t = Δ = Δ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪa E وa T ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺮ ﻻﻳﻪi در ﺧﻼل ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲt از ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧـﺎک ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪه از ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )4 - 88 ( ﻛﺴﺮ ﺷﻮد، رﻃﻮﺑﺖ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺧﺎک در اﻳﻦ ﻻﻳﻪ،i,t θ ، ﺑﻪ دﺳﺖ : آﻳﺪ ﻣﻲ )3 - 95 ( i,t i,t 1 i 1,t i,t a(i,t) L L q q ET − − θ = θ + + − ﻛﻪ در آنq ﺷﺎرش ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﮔﺮ . i 1 = ﺑﺎﺷﺪ ) ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ( ، آﻧﮕﺎه i 1,t t t q I P − = + ﺟﻤـﻊ ﺑـﺎرش و آب آﺑﻴﺎری ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻧﻔﻮذ ﻋﻤ ﻖ روزاﻧﻪ ﺑﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺑﻴﻼن آب اﻧﺠﺎم داد ﺑﻴﻼن آب ﺧﺎک در ﻳـﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻳﻚ روزه ﺑﺮای ﻛﻞ ﻣﺰرﻋﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 96 ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]188 [: )3 - 96 ( n W P I U R I ET D Δ = + + − − − − ﻛﻪ در آنW Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ روزاﻧﻪ )± ( در ذﺧﻴﺮه آب ) ﻫﻤﮕﻲ ﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ( در ﭘﺮوﻓﻴـﻞ ﺧـﺎک (0 170cm) − ، P ﺑـﺎران روزاﻧﻪ، I ،آﺑﻴﺎریu ،ﺻﻌﻮد آب از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻮﺋﻴﻨﮕﻲR رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ،nI ،آب ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺮگ ﮔﻴﺎﻫـﺎنET ﺗﺒﺨﻴـﺮ- ﺗﻌﺮق روزاﻧﻪ از ﺧﺎک و ﮔﻴﺎه، و D آب زﻫﻜﺶ ﺷﺪه از ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻮﺛﺮ رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﺎ آن . ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠـﻲ ﺗﺤـﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، از U ، R وnI ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻛﺮدﻧﺪ و زﻫﻜﺸﻲ را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )4 - 97 (ﺑﺎزﻧﻮﻳﺴﻲ ﻛﺮدﻧﺪ : 54 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ )3 - 97 ( D P I ET W = + − −Δ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ روزاﻧﻪ )i D ﭘﺎﻳﻴﻦ از ﺗﺮ 170cm (ﺑﺎ ﻣﻔﺮوﺿﺎت درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ : )4 - 98 ( [ ] i i i i 1 D max( P I ET SWD ,0) − = + − + ﻛﻪ در آنSWD ﻛﻤﺒﻮد آب ﺧﺎک ) ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ، ﻣﻨﻔﻲ ( ، ﻧﻤﺎﻳﻪ ﻫﺎی i وi 1 − ﺑـﻪ روزi وi 1 − اﺷـﺎره دارﻧـﺪ، ﻣﻘـﺎدﻳﺮP ، I و W Δ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ وET ﺑﺎ ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪﻧﺪ و ﻛﻤﺒﻮد ﺧﺎک از رویW Δ و رﻃﻮﺑﺖ ﻣﺰرﻋﻪ ای (FC) ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ . ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن )4 - 99 (ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﻓﻮاﺻﻞ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ) ﻧﻴﻢ ﺳﺎﻋﺘﻪ ( ﺧﺎک ﺳﻄﺤﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤـﻮد ]166 [: )3 - 99 ( P I CR D E R t ∂θ = + + − − − ∂ ﻛﻪ در آن /t ∂θ ∂ ،ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻣﻴﺰان ﻛﻞ رﻃﻮﺑﺖ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﺎنP ،ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲI ،ﻣﻘﺪار آﺑﻴـﺎریCR ﺣﺎﺷـﻴﻪ ﻣﻮﺋﻴﻨﻪ ای، D ،ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲE ﺗﺒﺨﻴﺮ وR رواﻧﺎب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺟﺎﻧﺒﻲ ز ﻳﺮ ﺳـﻄﺤﻲ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﺷﺪه وθ در ﻋﻤﻖ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت آب ﻣﺰرﻋﻪ ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺎﺛﻴﺮ آﻳﺶ ﺑﺮ روی ﺑﻴﻼن آب ﺧـﺎک ، ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه )3 - 100 ( را ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ ]109 [ . )3 - 100 ( P E SWS = + ﻛﻪ در آن P ،ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ در دوره ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪE ﺟﻤﻊ ﻛﻠﻴﻪ ﺗﻠﻔﺎت ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک و ﻣﻘﺪار زﻫﻜﺸﻲ وSWS ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ آب ﺧﺎک در ﭘﺮوﻓﻴـﻞ ﺧـﺎک )0 70cm − ( =) ﺗﻔـﺎوت آب ﭘﺮوﻓﻴـﻞ ﺧـﺎک در اﻧﺘﻬـﺎی دوره آﻳـﺶ و اﺑﺘـﺪای آن ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 10 - 2 - اراﺿﻲ زﻫﻜﺸﻲ ﺷﺪه ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب در زﻳﺮ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ای و ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﻨﻔﺮد در ﺑﺎﺗﻼق ﻫﺎ و اراﺿﻲ ﻣﺎﻧـﺪاﺑﻲ و ﻣﻨـﺎﻃﻘﻲ ﻛـﻪ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻋﻤﻖ 3 ﻣﺘﺮی واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ ﻫﺪف اراﺋﻪ ﻳﻚ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﻳﻲ ﺑﺮای اﺣﻴﺎ ی اراﺿﻲ از ﻃﺮﻳﻖ زﻫﻜﺸﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺮ رو ی ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ، اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ ﺑﺎﺗﻼق ﻫﺎ و اراﺿﻲ ﻣ ﺎﻧﺪاﺑﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻏﺮﻗﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ زﻫﻜﺸﻲ دارﻧﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ ﻫـﺎی ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﺑـﻴﻼن آب در ﭼﻨـﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎ در ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻮﭼﻚ و ﻳﺎ در ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﻛﺸﺎورزی دارای ﺳﻴﺴﺘﻢ زﻫﻜﺸﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼ ن آب ﺑﺮای ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ اﺣﻴﺎ ﺷﺪه د ر ﻫﺮ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 101 ( SI SO uI uo u1 u2 P Q Q Q Q Q Q E S 0 + − + − + − − −Δ −η = ﻛﻪ در آن P ،ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲSI Q وSO Q ،ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب ﺳﻄﺤﻲUI Q وUO Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ،U1 Q وU2 Q ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ )ﺗﺮ ﺗﺒﺎدل ﻋﻤﻮدی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، (E ،ﺗﺒﺨﻴﺮS Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎ ک در ﺳﻄﺢ و زﻳﺮزﻣﻴﻦ وη ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺑﻴﻼن اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 55 اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺠﺰای ﺑﻴﻼن ﻳﻚ اﺣﻴﺎ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ی ﻣﻌﻤﻮل در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎن ورودی )SI UI Q Q + ( ﺑﻪ از ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ و ﻛﻞ رواﻧﺎب )SO UO Q Q + ( از ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳـﺰ در ﻛﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﺷﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﻤﺎن روش ﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﻴﺎری ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﭼﻨـﻴﻦ ﺷـﺮاﻳﻄﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع زﻣﻴﻦ ﻛﺸﺎورزی زﻫﻜﺸﻲ ﺷﺪه از ﻫﻤﺎن ﺟﻤﻼت ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 83 ( و )3 - 84 (ﺑﺮ ای ﻳـﻚ زﻣﻴﻦ ﻓﺎرﻳﺎب ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . وﻟﻲ در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎی ﺑـﻴﻼن آب ﻣﺘﻔـﺎوت ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد . اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی زﻫﻜﺸﻲ ﺷﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻫﻤﺎن روش ﻫﺎی اراﺿﻲ ﻓﺎرﻳﺎب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 11 - ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎص ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﻣﻴﺰان زﻳﺎدی ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد . درک اﻳـﻦ وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎ در ﻣﻮﻗﻊ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ از آن ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺎص در ﺟﺎ اﻳﻦ ﺑﻪ دو ﻧﻮع ) اﻟـﻒ ( ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ ﻳﺦ و ﺑﺮف ﻓﺮاوان و ( ب) ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺎﺣﻠﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد اﻟﻒ- ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎی ﻛﻮﻫﺴﺘﺎ ﻧﻲ و ﺣﻔﺎظ ﻫﺎی ﻳﺨﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن ﻳﺨﭽﺎﻟﻲ ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ) ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ، ﻓﺼﻠﻲ ﻣﻲ را ( ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ : )3 - 102 ( gl sn up uc P E Q S S M Q Q 0 − − −Δ −Δ −Δ − + −η = ﻛﻪ در آنP ،رﻳﺰش ﺟﻮیE ،ﺗﺒﺨﻴﺮQ رواﻧـﺎب ) ﺗﺨﻠﻴـﻪ در ﻣﻘﻄـﻊ اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﺧﺮوﺟـﻲ ( از ﻛـﻞ ﺣﻮﺿـﻪ ﻛ ﻮﻫﺴـﺘﺎن ﻳﺨﭽﺎﻟﻲ،g1 S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻛﻞ ذﺧﻴﺮه ﻳﺦ و ﺑﺮف در ﺳﻄﺢ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ در ﺑﺮای دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن،an S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه ﻓﺼﻠﻲ ﺑﺮف ﺑﺮ روی ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻏﻴﺮﻳﺨﭽﺎﻟﻲ ،M Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﻣ ﺴﺎﺣﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳـﻴﻠﻪ ﻳﺨﭽـﺎل ﻫـﺎ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ،UP UC Q Q − ﺗﺒﺎدل آب ﺑـﻴﻦ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ و ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﻏﻴﺮاﺷـﺒﺎع، UC Q ﺗﻐﺬﻳـﻪ آب ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﻏﻴﺮاﺷـﺒﺎع ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ،UP Q ﻧﺸﺖ ﻳﺎ ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ داﺧﻞ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏ ﻴﺮاﺷﺒﺎع وη ﺗﻨـﺎﻗﺾ ﺑـﻴﻼن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳـﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﮔﺮ ﺧﻂ ﻣﺮز ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﺮ ﻫﻢ ﻣﻨﻄﺒﻖ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب (Q) از ﻛﻞ ﺣﻮﺿﻪ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن ﺮ ﻣﻲﻳﺨﭽﺎﻟﻲ را ﻣﻴﺴ ﺳﺎزد . ﺟﻤﻼت ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 143 ( ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه و ﭘﻮﺷ ﻴﺪه ﻧﺸـﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻳﺨﭽﺎل ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻘﺪارgl S Δ ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ اﺷﻐﺎل ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻛـﻞ ذﺧﻴﺮه ﻳﺦ و ﺑﺮف در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺟﻤﻼت ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 102 ( ﺑﺮای ﺑﺨﺸـﻲ از ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﺨﭽﺎ ل ﻫﺎ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮآورد ﻣﻲ .ﺷﻮد رﻳﺰش ﺟﻮی ﺟﺎﻣﺪ و ﻣﺎﻳﻊ (P) ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗ ﻲ از ﺑﺮف ﺳـﻨﺠﻲ و از اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﻛـﻪ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ ﻧﻴﺰ روﺷﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪارsn S Δ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـ . ﺪ 56 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺟﻤﻼتgl S Δ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﻣ ﺤﺎ ﺳﺒﻪ ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ذوب ﺷﺪه ﺑـ ﺮ ﻣﺒﻨـﺎی ﺑـﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ ، ﻳﺎ ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا ﺑﺮآورد ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ (E) ﺗﻮان ﻣﻲ از روش یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻪ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی د ﻳﮕﺮ اﻳـﻦ ﻧﺸـﺮﻳﻪ اراﺋـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و ﻳـﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺗﺒﺨﻴﺮﺳﻨﺞ ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤ . ﻮد ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮآورد ΔM ﻧﻴﺎز ﺑﻪ زﻣﺎن ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﭼﺮا ﻛـﻪ ﺑـﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش وزﻧﻲ ﻳﺎ و ﺳﺎﻳﺮ روش یﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ دﻳﮕـﺮ ﻧﻴـﺎز دارد . از آﻧ ﺠـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ روش یﻫـﺎ ﺳﺮﻳﻊ و دﻗﻴ ﻘﻲ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﺒﺎدل آب ﺑﻴﻦ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷـﺒﺎع وﺟـﻮد ﻧـﺪارد، ﺗﺒـﺎدل ) ب آ up uc Q Q − ( ﻋﻤﻮﻣﺎ در ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻨﺎﻗﺾ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 102 ( ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای دوره ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣـﺪت ﻣﺸـﺨﺺ ) ﻣـﺎه ﻫـﺎ، ﻓﺼـﻮل ﻣﺸـﺨﺺ ( ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺮای ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻫﺎی ﺳ ﺎﻻﻧﻪ، ﺗﻮان ﻣﻲ ﻓﺮض M 0 Δ = وan S 0 Δ = ،را درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻣﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻳﻚ دﻟﻴـﻞ ﻣﻨﻄﻘـﻲ ﺑـﺮای ﭘـﺬﻳﺮﻓﺘﻦ اﻳﻨﻜﻪ ﻳﺨﭽﺎل در ﺗﻌﺎدل اﺳﺖ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻣﻘﺪارgl S 0 Δ = ﺑﺮ ﺧﻼفM 0 Δ = را ﻓﻘﻂ ز ﻣﺎﻧﻲ ﻣـﻲ ﺗـﻮان درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻓﺮض ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺗﻌﺎدل ﻳﺨﭽﺎل وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﭼﺮا ﻛﻪ ﻧﺮخ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻨﺪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻳﺎ ﭘﺴﺮﻓﺖ ﻳﺨﭽﺎل، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ ای را در gl S Δ درﺑﺮدارد . ﺑﺮای ﻫﺮ ﻳﺨﭽﺎل ﻣﺸﺨﺺ،gl S Δ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﻴﻼن ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ د ر ﻳﺨﭽﺎل اﺳﺖ و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺑﻴﻼن ﻳﺦ و ﺑﺮف از ﻳﻚ ﻳﺨﭽﺎل ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺑﺮآورد ﺷﻮد : )3 - 103 ( gl sn gl sn snf snm S P Q S S E + Δ = + + Δ −Δ − ﻛﻪ در آنsnm S Δ ،ﻣﻴﺰان ﺑﺮف و ﻳﺦ ذوب ﺷﺪه در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼنsnf S Δ ﻣﻴﺰان آب ﻧﺎﺷﻲ از ذوب ﺑـﺮف اﺳـﺖ ﻛﻪ ﻣﺠﺪدا در ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ ﻳﺦ ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ، E ،ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﻳﺨﭽﺎلan P ﻣﻴﺰان رﻳﺰش ﺟﻮی ﺟﺎﻣﺪ ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ ﻳﺨﭽـﺎل وgl an Q + ﻣﻴﺰان ﻳﺦ و ﺑﺮف ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ ﻳﺨﭽﺎل ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺑﻬﻤﻦ و ﻛﻮﻻک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻴﻼن ﻫﺎی آب ﺑﺮای ﺣﻔﺎظ ﻫﺎی ﻳﺨﻲ ﻳﺦ ) ﭘﻬﻨﻪ ( ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ای ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ و ﻟﺬا ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﻨﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻳﺦ و ﺑﺮف ﻳﺦ در ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : )3 - 104 ( gl sn sn ice S P S S E ′ Δ = −Δ −Δ − ﻛﻪ در آنgl S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛ ﻞ ﻣﻘﺪار ﻳﺦ و ﺑﺮف ﻳﻚ ﻳﺦ ﭘﻬﻨﻪ ﻣﻌﻴﻦ ﺑﺮای دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن، sn S Δ ﻣﻴـﺰان ﻳـﺦ و ﺑـﺮف ذوب و ،ﺷﺪهice S Δ ﻣﻴﺰان ﻳﺦ ﺗﻠﻒ ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻫﺎ ﻛﻮه ی ﻳﺦ، E ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﻳﺦ ﭘﻬﻨﻪ ،sn P′ ﻣﻴﺰان رﻳﺰش ﺟﻮی ﺟﺎﻣـﺪ ﺑﺮ روی ﻳ ﺦ ﭘﻬﻨﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ب- ﺑﻴﻼن آب در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺎﺣﻠﻲ از وﻳﮋﮔﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺎﺣﻠﻲ وﺟﻮد ﺟ ﺰ روﻣﺪ در درﻳﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺰﺟ . روﻣﺪ ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪه ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﺎه و زﻣﻴﻦ اﺳﺖ . در ﺳﻴﻜﻞ ﺟ ﺰ روﻣﺪ آب درﻳﺎ ﻧﻴﺰ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻠﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺎﺣﻠﻲ ﻣﻲ ﮔﺬارد و ﻟﺬا ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺑﻴﻼن آن ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻛﺎ رﺑﺮد ﻣﻬﻢ ﺑﻴﻼن آب در ﺟﺎ اﻳﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﻴﻼن ﻧﻤﻚ ﻣﻲ ﺷﻮد زﻳﺮا آب درﻳﺎ در اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻮ ﺟ ﺐ ﺗﻐﻴﻴـﺮ زﻳـﺎد در ﺷـﻮری ﺧﺎک ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 57 در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺠﺎور درﻳﺎی اﺑﺮﻳﺎ1 ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﻫﺮ ﺣﺠﻢ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﻮد ]71 [: )3 - 105 ( S N i i q q q = +∑ ﻛﻪ در آنS q ،ﻓﻼﻛﺲ ورودی در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﻲN q ﻓﻼﻛﺲ ورودی در ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ وiq ﻓﻼﻛﺲ ﻫـﺎی ﺧﺮوﺟـﻲ در ﭼﻬﺎر ﺳﻤﺖ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ . اﻧﺪ ﺑﻴﻼن آب ﺧﻠﻴﺞ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳ ﻫﺎ ﺎن ی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ، رواﻧـﺎب رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ و ﻧـﺰوﻻت ﺟـﻮی ﺧـﺎﻟﺺ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای درﻳﺎ ی ﺑﺎﻟﺘﻴﻚ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺸﺎﻫﺪات و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﺪل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]119 [. 3 - 12 - ﺑﻴﻼن آب در ﺗﺎﻻب ﻫﺎ روش ﺑﻴﻼن آب را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻋﻤﺪه آب در ﺗـ ﺎﻻب ﻫـﺎ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺑـﺮای ﻣﺸـﺨﺺ ﻛـﺮدن ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎ ی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮد . ﺑﻴﻼن آب اﺑﺰار ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﻣﺘﺪاوﻟ ﻲ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺗـﺎﻻب ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر ] . آﻳﺪ ﻣﻲ68 [ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﺑﺮای اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻮﺛﺮ ﺗﺮﻳﻦ روش اﺣﻴـﺎ آن ﻫـﺎ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺑـﺮای ﺑﺮﻗـﺮاری رواﺑـ ﻂ داﺧﻠﻲ ﺑﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ و ﻫﺎ آن ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ د آن ر ﻫﺎ واﻗﻊ ، اﻧﺪ ﺷﺪه ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ اﻧـﺪ . ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺑـﻴﻼن آب ﻳﻚ ﺗﺎﻻب ﻻزم اﺳﺖ ﻧﻮع ﺗﺎﻻب ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴـﺖ ﻗﺮارﮔﻴـﺮی ، ﺷـﺮاﻳﻂ ﭘـﺮ ﺷـﺪن ﺷـﺎن ، ﻣﺎﻫﻴـﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺗﻮزﻳﻊ آن در داﺧﻞ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺗﺎﻻب، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻋﻤﺪه : ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﻣﺮﺗﻔﻊ و ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﭘﺴـﺖ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳ ﺢ ﻄ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ، ﺳـﻄﺢ ﻣﺤـﺪب، ﺟﺮﻳـﺎن ورودی ﺑﻪ داﺧﻞ ) ﻫﺎ آن ﻓﻘﻂ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺎﺷﺪ (، و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ اوﻟﻴﮕﻮﺗﺮوﻓﻴﻚ2 ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗـﺎﻻب ﻫـﺎی ﭘﺴـﺖ ﺑـﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺗﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ در ﮔﻮدی ﻫﺎ، دره ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻳﺎ ﻬﻨﻪﭘ ﻫﺎی ﺳﻴﻞ ﮔﻴﺮ، ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻌﺮ ﻳﺎ ﺻﺎف، ﻧﺤـﻮه ﭘـﺮ ﺷـﺪن دوﮔﺎﻧﻪ ) رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺳـﻄﺤﻲ و زﻳـﺮ ﺳـﻄﺤﻲ از زﻣـﻴﻦ ﻫـﺎی ﺧﺸـﻚ ﻣﺠـﺎور (، و ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﻳﻮﺗﺮوﻓﻴﻚ3 ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﺮخ ﭼﺮﺧﺶ آب ، رﺳﻮﺑﺎ ت ﭘﻴﺖ در ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ ) اﺣﻴﺎ ﻧﺸﺪه ( ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ دو ﻻﻳﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮد . اﻳﻦ دو ﻻﻳﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﺳﻄﺤ ﻲ، ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺷﻴﺐ ﻛﻒ زﻳﺎد اﺳﺖ، و دﻳﮕﺮی ﻻﻳﻪ ﺧﻨﺜﻲ ﭘـﺎﻳﻴﻨ ﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه از رﺳﻮب ﻋﻤﺪه ﭘﻴﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻔﻮذ و ﺗﺒﺎدل آب در آن ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . وﻳﮋﮔ ﻲ ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل، ﺗﺨﻠﺨﻞ زﻳﺎد و ﻣﻘﺪار ﺷﺪﻳﺪا ﻣﺘﻐﻴﺮ آب آن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﺤـﺪوده ﻋﻤـﻖ آن از 100 - 80 ﻣﻴﻠـﻲ ﻣﺘـﺮ در ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﭘﺴﺖ و 700 - 600 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ در ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺮﻳﺎن آب آب روان ) ( در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﺑﻪ ﺻﻮرت 1- Iberia 2- Oligotrophic 3- Eutrophic 58 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ و ﺗﺎ ﺣﺪی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺮﻳﺎن ﻧﻔﻮذی ﺑﻪ ﻣﻘﺪار اﻧﺪ ک رخ دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻻﻳﻪ ﺧﻨﺜﻲ دارای دو وﻳﮋﮔـﻲ ﻋﻤـﺪه ﺷـﺎﻣﻞ ﻧﻔﻮذ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ ) ﺿﺮﻳﺐ ﻧﻔﻮذ ﭘﺬﻳﺮی در اﻳﻦ ﻻﻳﻪ3 10− ﺗﺎ4 10− ﺑﺮاﺑﺮ ﺿﺮﻳﺐ در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل اﺳﺖ ( و ﻣﻘﺪار آب ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺴﻴﺎر اﻧﺪک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻪ ﺑ دﻟﻴﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎﻳﻲ در ﺧﺼﻮﺻ ﻴﺎت ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل و ﺧﻨﺜﻲ ﭘﻴﺖ، ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺗﻤﺎﻣﻲ رواﻧﺎب اﻓﻘﻲ از ﺗﺎﻻب ﻫـﺎ در ﻻﻳـﻪ ﻓﻌﺎل ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺣﺠﻢ رواﻧﺎب اﻓﻘﻲ در ﻻﻳﻪ ﺧﻨﺜﻲ از ﺗـﺮ ﻛـﻢ 1 % روان آب در ﻻﻳـﻪ ﻓﻌﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ اﻓﻘﻲ از ﻳﻚ ﺗﺎﻻب ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﻠﻲ ﻣﺴﺎوی ﺑﺎ ﻣﻘﺪار آب ﺟ ﺮﻳﺎن ﻳﺎﻓﺘﻪ در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻴﻼن آب ﻗﺎﺑﻞ اﻋﻤﺎل ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﺎﻻب ، ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : )3 - 106 ( 3 4 1 2 5 P Q Q Q Q Q E M 0 + + − − + − −Δ −η = ﻛﻪ در آنP رﻳﺰش ﺟ ﻮ ی ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺗﺎﻻب،1 Q روان آب از ﺗﺎﻻب از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﺒﻜﻪ ﻛﺎﻧﺎل )ﻫﺎ ﺟﻮی ﻫـﺎ و ﻧ ،(ﻬـﺮ 2 Q ﺟﺮﻳـﺎن اﻓﻘﻲ در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺨﺸﻴﺪه ای را ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺸﻚ ﻣﺠﺎور ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ ،3 Q ﺟﺮﻳـﺎن ورودی ﺑـﻪ ﺗـﺎﻻب از ﺷﻴﺐ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺸﻚ ﻣﺠﺎور و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ورودی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از آﺑﺨﻮان یﻫﺎ ورودی ﺑﻪ رﺳﻮﺑﺎت ﭘﻴﺖ در ﻣﺮزﻫﺎی ﺗﺎﻻب،5 Q ﺗﺒﺎدل ﻋﻤﻮﻣﻲ آب ﺑﻴﻦ رﺳﻮﺑﺎت ﭘﻴﺖ و زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﻌـﺪﻧﻲ زﻳـﺮﻳﻦ آن 5 (Q 0) ≥ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳـﻄﺢ ﺗـﺎﻻب وM Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺖ در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﻃﻲ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 106 ( ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن ﻫﺎی آب در دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺳﺎﻻﻧﻪ، ﻓﺼﻠﻲ، ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ، و 10 روزه در ﺗﺎﻻب ﻫﺎ در ﻃﻲ دوره آﻣﺎری ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺑـﺮای ﺑـﻴﻼن ﻫـﺎی ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ، M Δ ﺻـ ﻔﺮ درﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺸﺨﺺ ﭘﺮ ﺷﺪن ﺗﺎﻻب، اﮔﺮ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﺣﺬف ﺷ ﻮ ﻧﺪ و ﻳﺎ ﻣﺴﺎوی ﺑ ﺎ ﺻﻔﺮ ﻗﺮار داده ﺷ ، ﻧﺪﻮ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 106 (ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺳﺎده ﺗﺮی ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه و ﻳﺎ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ اﻋﻤﺎل ﺟﻤﻼت اﺿﺎﻓﻲ ﺑﺴﻂ داده ﺷﻮد . ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب را ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻫﻴﺪرو ﻣ ﺘﺌﻮروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﺗﺎﻻب ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . رﻳﺰش ﺟﻮی P، ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮقE ،رواﻧﺎب Q و ﺟﺮﻳﺎن ورودی3 Q ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴـﺮه رﻃﻮﺑـﺖ M Δ در ﻻﻳـﻪ ﻓﻌـﺎل از روی ﻫﺎ داده ی ﺣﺎﺻﻞ از ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺗﺮاز آب ﺗﺎﻻب ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ و ﺷﻮد آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺟﺮﻳﺎن اﻓﻘﻲ در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل2 Q ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺮرﺳﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺮازﻫﺎی آب ﺗﺎﻻب ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﻟﻲ و ﺷﻮد ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻧﻔﻮذ ﻻﻳﻪ ﻓﻌـﺎل ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب ﺳﻄﺤﻲ از اراﺿﻲ ﺷﻴﺐ دار ﻣﺠﺎور و ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ4 Q و ﺗ ﺒﺎدل ﻋﻤﻮدی آب5 Q ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺘﺮک ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣ ﻪ ﻔﻟﻮ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب ﺗﺎﻻب در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﺗﺎﻻب، ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺟﺰﻳـﻲ از وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎی ﺳـﻄﺤﻲ آن واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت در ﺑ ﺨﺶ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﻲ ﻫﻤﮕﻦ در ﺗﺎﻻب ﻛـﻪ در آن ﻻﻳـﻪ ﻓﻌـﺎل ﺧﺼﻮﺻـﻴﺎت ﻫﻴﺪروﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺎﻻب در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﻪﻫﺎ وﺳﻴﻠﻪ ﻳـﻚ ﻳـﺎ ﭼﻨـﺪﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﺑـﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﻮﺗﺎ ﻧ ﻴﻜﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻧﻮ ﺳﺎﻧﺎت ﺗـﺮاز آب و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺑﺮآوردﻫﺎی ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻧﻔﻮذ ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﻔﺮد ﺑﺮای ﻫﺮ ﺗﺎﻻب ﻣﺸﺨﺺ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 59 ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﻫﺮ از ﻧﻮع از وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ، ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب ﺗﺎﻻب ﺑـﺮای ﻛـﻞ ﻣﺴـﺎﺣﺖ ﺗـﺎﻻب ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ درﻧﻈﺮ ﻛﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﻐﻴ ﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب در ﻻﻳﻪ ﻓﻌﺎل ﺗﺎﻻب ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : )3 - 107 ( n i i i i 1 1 M a v h A = Δ = Δ ∑ ﻛﻪ در آنiv وih ﺿﺮﻳﺐ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺮاز آب ﺑﺮای ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖia ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺗﺠﺮﺑـﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷﻮﻧﺪ وA ﻛﻞ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺗﺎﻻب اﺳﺖ ﻣ . ﺘﻮﺳﻂ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﺮای ﻛﻞ ﺗﺎﻻب ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ :ﺷﻮد )3 - 108 ( n i i i 1 1 E a E A = = ∑ ﻛﻪ در آنi E ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن از ﻣﺴ ﺎﺣﺖia ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺧﺸﻚ ﺷﺪن ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﻳﻲ رﺳﻮب ﭘﻴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ از ﻇﺮﻓﻴﺖ زراﻋـﻲ ﺷـﺪه اﺳـﺖ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد در ﺧﻼل ﻫﺎ ﻣﺎه ی ﺧﺸﻚ و در ﺗﺮازﻫـﺎی ﭘـﺎﻳﻴﻦ آب در ﺗـﺎﻻب، ﺗﻨـﺎﻗﺾ ﻫـﺎی ﻣﻨﻔـﻲ ﻲﮔﺑﺰر در ﺑﻴﻼن ﻫﺎی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ آب ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ رﺷﺪی ﻳﻚ ﺗﺎﻻب ﺣﺎوی ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻤﻴﺎب Water Howellia در اﻳـﺎﻻت ﻣﻮﻧﺘﺎﻧـﺎ در آﻣﺮﻳﻜـﺎ، ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑﻴﻼن را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘ ﻪ ﺷﺪ ]131 [: )3 - 109 ( inf low owtflow owtflow gw ppt evap trans sw gw WetlandVolume 0 + − − − − ± Δ = ﻛﻪ در آنinlow gw ﺟﺮ ﻳﺎن ورودی ﺑﺪه ) ( زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﻪ داﺧﻞ ﺗﺎﻻب، ppt رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﺑـﺮروی ﺗﺎﻻب، evap ،ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ از ﺳﻄﺢ آزاد آب ﺗﺎﻻب trans ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎﻫﻲ از ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﺗـﺎﻻب ) ﮔﻴﺎﻫـﺎن آﺑﺪوﺳـﺖ ، ( owtflow sw ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ آب ﺳﻄﺤﻲ از ﺗﺎﻻب وoutflow gw ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺗﺎﻻب و ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﺸﺨﺺ ﺷـﻮﻧﺪ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ . اﻧﺪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻤﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ یﻫﺎ ﺑﻴﻼن از ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺘﻌﺪدی ﭼﻮن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮﻫﺎی ﻣﻴﻠﻪ ای، ﺑـﺎران ﺳـﻨﺞ ، دﺳـﺘﮕﺎه ﻫـﺎی ﺛﺒﺎت، ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ و ﺗﺸﺖ ﻫﺎی ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻮان ﻣﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻏﻴﺮﺛﺒﺎت ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻣﻘﻴـﺎس زﻣـﺎﻧﻲ دو ﻫﻔﺘﻪ ای ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﺪاﻗﻞ دو ﺑﺎران ﺳﻨﺞ ، ﻳﻜﻲ در و دﻳﮕﺮی در ﺗﺎﻻب، ﺑﺮای ﺳﻨﺠﺶ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ . اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ ﺑﺮ ای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻞ رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی در ﺧﻼل ﻫﺎ ﻣﺎه ی زﻣﺴﺘﺎن ) اﻛﺘﺒﺮ ﺗﺎ ﻣﺎرس ( ﺑﻪ دﻗﺖ ﺑﺮآوردﻫﺎ ﻣﻲ اﻓﺰاﻳﺪ . از دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺛﺒﺎت ﺗﺮاز آب ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ) ﻣﻦ ﺟﻤﻠﻪ Stevens ﻧﻮعF (ﺗﻮان ﻣﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﻬﺘﺮ اﺳـﺖ ﻳﻜـﻲ از آن ﻫـﺎ در داﺧﻞ ﺗﺎﻻب و دﻳﮕﺮی در ﻳﻚ ﭼﺎه ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻛﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ در ﻣﺠﺎورت ﻗﺴﻤ ﺖ ﺗﺠﻤﻊ آب ﺗـﺎﻻب ﺑﺎﺷـﺪ ﻧﺼـﺐ ﺷـﻮد از . روی ﻗﺮاﺋﺖ ﻫﺎی دو وﺳﻴﻠﻪ ، ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﺗﺮاز رﻗﻮم ﺗﺎﻻب و ﺳﻔﺮه آب ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ ﻣﻲ . ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺴـﺎﺣﺖ ﺗـﺎﻻب در ﻃـﻮل 60 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ زﻣﺎن ﺑﺎﻳﺪ از روی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب ﻛﻪ ﺑﺎ وﺳﺎﻳﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﻠﻪ ای ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳـﺪ، ﺗﻌﺒـﺒﻦ ﺷـﻮد . ﻣﻮرﻓﻮﻟـﻮژی ﺗ ﺎﻻب و ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﻣﺠﺎور آن ﺑﺎ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﭼﻮن ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﺻﻮرت ﺧﻮاﻫﺪ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ . ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻌﺮق ﺗﻮﺳﻂ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﻫﺎی ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺳﻄﺢ آب در ﻫﺮ ﺗﺎﻻب ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ] ﺷﻮد131 [ و ]174 [ و ]103 [. )3 - 110 ( Y ET S (24r S)A = ± Δ ﻛﻪ در آنY S آ ﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه،24r ،ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب در روزS Δ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب در ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻳـﻚ دوره زﻣـﺎﻧﻲ24 ﺳﺎﻋﺘﻪ وA ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺗﺎﻻب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ روش در اﺑﺘﺪا ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻴﺎز ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻏﻴﺮﻣﺤﺼﻮر ﻛﻢ ﻋﻤـﻖ ﻛﻪ در ﻣﻌﺮض ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن آب دوﺳﺖ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪ . ﺟﻬﺖ ﺑﺴﻂ آن ﺑﻪ ﺗـﺎﻻب ﻫـﺎ از ﻣﻘﺪارﻋـﺪدی ﻳـﻚ ﺑﺮای ﺳﺘﻮن آب در ﺗﺎﻻب اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺎ وﺟﻮدی ﻛﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻳﻚ روش ﻣﺘﺪاول در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳـﺪ ، وﻟـﻲ ﺑـﻪ ﻛﻤﻴـﺖ درآوردن درﺻﺪﻫﺎی ﺧﻄﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ د ر ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﻤﺪه ای ﻛﻪ ﺑﻪ روی ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑـﺎران ﺳـﻨﺞ و ﻟـﺬا ﺑـﺮ روی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رﻳﺰش ﺟﻮی ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ ، ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎد، ﺗﺒﺨﻴﺮ و ارﺗﻔﺎع ﺑﺎﻻی زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺜﻼ اﮔﺮ ﺑﺎران ﺳـﻨﺞ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎ ﻳﻚ ﻣﺘﺮ ﺑﺎﻻی زﻣﻴﻦ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﺑﺎد ﺧﻄﺎﻳﻲ ﺑﻴﻦ 5% ± ﺗﺎ15% ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﻫﺎ داده ی ﻃـﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺑﻪ وﺟﻮد آﻳﺪ ]177 [ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ درﺧﺘﺎن ﻣﺘﻤﺮﻛﺰی در ﺗـﺎﻻب وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺧﻄـﺎی% 5 ± ﻛـﺎﻣﻼ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ]131 [. ﺗﺸﺖ ﻫﺎی ﺷﻨﺎور ﺗﺒﺨﻴﺮ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ وﺳﻴﻠﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﻧﻈﺮﺑﻪ اﻳﻨﻜـﻪ ﻫـﻴﭻ وﺳـﻴﻠﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ دﻳﮕﺮی ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر وﺟﻮد ﻧﺪارد، اﻣﻜﺎن اﻧﺘﺴﺎب ﺧﻄﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻏﺎﻟﺒﺎ وﺟﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ اﻋﺪادی در ﻣﺤﺪوده10 ± ﺗﺎ15% ﺑﺮای ﺧﻄﺎ اﺷـﺎره ﺷـﺪه اﺳـﺖ ]177 [ . درﺻـﺪ ﺧﻄـﺎ ﺑـﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﺑﺎد اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ و در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﻻب ﺑﺎدﺧﻴﺰ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺤﺪوده ﭘﺎﻳﻴﻦ )% 10 ± ( ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ] ﺷﻮد131 [ . ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺗﺒﺨﻴﺮ -ﺗﻌﺮق ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﻫﺎی آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ) ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺗﻮﺳـﻂ Meyboom ( ﺑـﺎ ﺧﻄـﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺗﻮام ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﺮﭼﻪ ﭼﺎرت ﻫﺎی آب ﺳﻄﺤﻲ ﻛﺎﻣﻼ دﻗﻴﻖ اﻧﺪ، وﻟﻲ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و اﻧﺪازه ﻣﻨﺤﻨﻲ، ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷﻴﺐ اﻳﻦ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺷﺒﺎﻧﻪ روزی ﺑﺎ ﺧﻄﺎی ذاﺗﻲ ﺗﻮام ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ در ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑـﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻄﻠﻮب ﺿﺮوری ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ]131 [ ﺳﺎﻋﺖ6 ﺻﺒﺢ را ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻛﺮده اﻧـﺪ . ﺗﻔـﺎوت اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﺑـﺮ روی ﭼـﺎرت ﻫـﺎی ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﻴﺐ، ﻋﻤﻮﻣﺎ 3 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﻛﻢ ﺗـﺮ اﺳـﺖ . ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺧﻄـﺎﻳﻲ ﺣـﺪود 20% ± از ﺿـﺮب اﻳـﻦ ﻣﻘـﺪار در ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫﺮ ﺗﺎﻻب در ﺑﺮرﺳﻲ ]131 [ د ﺑﻪ ﺳﺖ آﻣﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮآوردی از ﺧﻄﺎ ﺑﺮای ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺸﺖ ﻫﺎی ﺷﻨﺎور، اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺧﻄﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻨﺘﺴﺐ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و وﺳﺎﻳﻞ ﻣﻮﺟﻮد، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮ ﻳﻦ 5/1 ﻣﺘﺮ ﺻﻮرت ﻣـﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . دﻗـﺖ ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی ﻫﺎی آ ﺑﺮﻳﺰ ﻣﺸﺮف ﺑﻪ ﺗﺎﻻب، ﺑﻪ دﻗﺖ وﺳﺎﻳﻞ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری و ﻣﻬـﺎرت ﺗـﻴﻢ ﻋﻤﻠﻴـﺎﺗﻲ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد . ﺧﻄﺎﻳﻲ در ﺣﺪود 6/0 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮای ارﺗﻔﺎع ﻧﻘﺎط ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی ﺗﺎﻻب ﻏﺎﻟﺒﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳـﺖ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺧﻄﺎی 10% ± را ﺑﺮای ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺣﺠﻢ ) ذﺧﻴﺮه ( ﺗﺎﻻب د ر ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺗﻮان ﻣﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای آن 04 / 11 / 93 61 ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺳـﻄﺤﻲ از روی اﻃﻼﻋـﺎت ﻋـﺮض، ارﺗﻔـﺎع آب، ﺳـﺮﻋﺖ آب در ﻛﺎﻧـﺎل، ﺧﻄـﺎی ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای رخ ﺧﻮاﻫﺪ داد . ﻣﻘﺪار آب ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ در آﻏﺎز و ﺧﺎﺗﻤﻪ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد . ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻨﻲ ﺑﺮا ی اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ از دو اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻓﻮق ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟـﻮد ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ اﻣﻜـﺎن اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی دوره ای آن در ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻓﺮاﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ . ﻋﻼوه ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺑﺪه رودﺧﺎﻧـﻪ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺘﺤﻤﻞ اﺳﺖ و ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ اﻣﻜﺎن دارد ﻛﻪ ﺑﺨﺶ زﻳﺎدی از ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻨﻬﺎ در ﻳﻚ دوره ﻛﻮﺗﺎه زﻣﺎﻧﻲ رخ دﻫﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ، ﺧﻄﺎی 50 ± درﺻﺪی ﺑﺮای ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ درﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺧﺎﻟﺺ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از روی ﺗﻔﺎوت در ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﻣﻨﺠﺮ ﺑـﻪ ﺗﺠﻤـﻊ ﺧﻄﺎﻫـﺎ ا ز ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻮن اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫـﺎ ی دﻳﮕـﺮ اﺳـﺖ، ﻳـﻚ روش آﻣـﺎری اﻧﺘﺸﺎر ﺧﻄﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﻄﺎﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ از ﺑﻴﻼن آب ]177 [ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ : ود ر ﻛﺎر )3 - 111 ( inf iow outfiow 2 2 2 2 2 gw ppt wetland volume evap trans SW E E E E E E Δ = + + + + ﻛﻪ در آنinf low gw E ﻣﺠﻤﻮع ﺧﻄﺎی ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ،ppt E ﺧﻄﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی 5% ± ، wetland volume EΔ ﺧﻄﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺣﺠﻢ ﺗﺎﻻب 10% ± ، evap E ﺧﻄـﺎی ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ 10% ± ، trans E ﺧﻄﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﻌـﺮق ﮔﻴـﺎﻫﻲ 20% ± وoutflow SW E ﺧﻄـﺎی ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ آب ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﻄﺤﻲ 50% ± ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در روش اﻧ ﺘﺸﺎر ﺧﻂ، وارﻳﺎﻧﺲ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤـﻊ ﺷـﺪه و از روی آن اﻧﺤـﺮاف اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ﺧﻄـﺎی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از روی وارﻳﺎﻧﺲ آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻓﺮض در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ وﺟﻮد دارد . اول اﻳﻨﻜﻪ ﺧﻄﺎی ﻫﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ﺧﻄـﺎ اﺳـﺖ . دوم اﻳﻨﻜـﻪ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎ ی ﻣﺘﻤـﺎﻳﺰ ﺑـﻴﻼن آب ﻣﺘﻐﻴﻴﺮﻫﺎی ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻣﺴﺘﻘﻞ . اﻧﺪ در آﺧﺮ و ﺳﻮم اﻳﻨﻜﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺧﻄﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب، ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫـﺎ ی ﺑـﻴﻼن آب ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ . ﮔﺮ ﭼﻪ ﻓﺮض اﺳﺘﻘﻼل ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺤﺚ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ ، وﻟﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ درﺟﻪ واﺑﺴﺘﮕﻲ ﻣﺠﻬﻮل آن ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ]131 .[ 4 ﻓﺼﻞ4 ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای در ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 65 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای د ر ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در دﻳﺪﮔﺎه اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻓﻦ آوری را ﺑﻪ ﻛﻤﻴﺖ ﻫـﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻓﻦ . آوری ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻳﻚ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑـﺎ ﺳﺎﻳﺮ روش ﻫﺎی ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋ ،ﺎت اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻦ ﻓﻦ آوری ﺑﻪ دﻟﻴـﻞ دﻳـﺪ ﻳﻜﭙﺎرﭼـﻪ و وﺳـﻴﻊ ﺑـﻮدن ، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻃﻴﻔﻲ، ﺗﻬﻴﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎی ﺗﻜﺮاری و ﺑﺎﻻﺧﺮه ارزان ﺑﻮدن از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎی وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار اﺳـﺖ . ﺑـﺎ ﭘﻴﺸـﺮﻓﺖ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻣﺎﻫﻮاره ای و اﻣﻜﺎن دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻫﺎی داده ﻣﻔﻴﺪ ﺳﻨﺠﻨﺪه ﻫﺎی ﻣﻴﻜﺮوﻣﻮج ﻏﻴﺮﻓﻌﺎل ﻣﺎﻧﻨﺪ SSM/I و SSMRﺑﺮرﺳﻲ ﻗﻠﻤﺮوﻫﺎی ﺑﺮﻓﻲ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . 4 - 1 - اﺻﻮل ﺳﻨﺠﺶ از دور دور ﺳﻨﺠﻲ1، دور ﻛﺎوی و ﻳﺎ ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻋﻠﻢ و ﻫﻨﺮ ﻛﺴﺐ اﻃﻼﻋﺎت از ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎ ﻳﺎ اﺟﺴـﺎم ﺑـﺪون ﺗﻤـﺎس ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺎ آن . ﻫﺎ ﭘﺎﻳﻪ و اﺳﺎس ﺳﻨﺠﺶ از دو ر ﺑﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی اﻧﺮژی ﺑﺎزﺗﺎﺑﺸﻲ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎ از راه دور ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷـﻜﻞ 4 - 1 .( اﻧـﺮژی ﺑﺎزﺗﺎﺑﺸﻲ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت ﺳﺎده ﺗﺮ اﻣﻮاج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﺷـﺪه از ﭘﺪﻳـﺪه ﻫـﺎ، ﻣﺒـﺎﻧﻲ ﻓﻴﺰﻳـﻚ ﺳـﻨﺠﺶ از دور را ﺗﺸـﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . اﻣﻮاج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ دارای ﻃﻴﻒ وﺳﻴﻊ و ﮔﺴﺘﺮده ای اﺳﺖ، وﻟﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺋﻲ ﺗـﺎ ﻣﻴﻜﺮووﻳـﻮ آن در ﺳـﻨﺠﺶ از دور ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺷﻜﻞ4 - 1 - ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻋﻮارض زﻣﻴﻨﻲ و ﻣﺎﻫﻮاره ﻫﺎ ﺑﺨﺸﻲ دﻳﮕﺮ از ﻣﺤﺪوده اﻣﻮاج ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻣﺤـﺪوده ﻃﻴﻔـﻲ ﻣـﺎدون ﻗﺮﻣـﺰ اﺳـﺖ . اﻳـﻦ ﻣﺤﺪوده ﺑﺮاﺳﺎس ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻃﻴﻔﻲ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ ﻛﻠﻲ ﻣﺤﺪوده ﻣ ﺎدون ﻗﺮﻣﺰ اﻧﻌﻜﺎﺳﻲ و ﻣﺤﺪوده ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﺣﺮارﺗﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺤﺪوده ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ اﻧﻌﻜﺎﺳﻲ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪوده ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﻧﺰدﻳﻚ و ﻣﺤﺪوده ﻣﺎدون ﻗﺮﻣـﺰ ﻣﻴـﺎﻧﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . 1- Remote Sensing 66 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻣﺤﺪوده ﻃﻴﻔﻲ ﻣﺎﻛﺮووﻳﻮ ﺑﺨﺸ ﻲ از ﻃﻴﻒ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ اﻣﻮاج ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ و اﻣﻮاج رادﻳﻮﻳﻲ ﻗﺮار دارﻧﺪ و ﻃﻮل ﻣـﻮج از ﻫـﺎ آن ﻳﻚ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺗﺎ ﻳﻚ ﻣﺘﺮ اﺳﺖ . اﻳﻦ اﻣﻮاج در ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺪ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ﻧﻴﺰ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻋﺒﻮر از ﺟﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑـﻪ ﺟـﺰ ﺑﺨـﺶ اوﻟﻴـﻪ، ﺑﻘﻴﻪ ﭼﻨﺪان ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ اﺗﻤﺴﻔﺮ ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺳﻨﺠﻨﺪه ﻫﺎ وﺳﺎﻳﻠﻲ اﻧﺪ ﻛﻪ اﻣﻮاج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﺷﺪه از ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ اﻧﺮژی ﻫﺎی ﺳﺎﻃﻊ ﺷﺪ ه را ﺟﻤﻊ آوری ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﺷﻜﻠﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻛﺴﺐ اﻃﻼﻋـﺎت از ﻣﺤـﻴﻂ اﻃـﺮاف اراﺋـﻪ دﻫ . ﺪﻨـ ﻣﺸﺨﺼـﻪ ﻫـﺎی ﻋﻤـﺪه درﺑـﺎره ﺳﻨﺠﻨﺪه ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ اﻟﻒ ) ( ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻃﻴﻔﻲ، ( ب) ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻜﺎﻧﻲ، ( ج) ﻗـﺪرت ﺗﻔﻜﻴـﻚ رادﻳﻮﻣﺘﺮﻳـﻚ و ( د) ﻗـﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻨﺒﻊ ﻫﺎ داده ی ﺳﻨﺠﺶ ازدور ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﺎﺑﺶ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻳـﻚ ﭘﺪﻳـﺪه ﻳـﺎ ﻳـﻚ ﺷﻲءﮔﺴـﻴﻞ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . اﻧﻌﻜﺎس ﻃﻴﻔﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺮ ﭘﺪﻳﺪه در روی زﻣﻴﻦ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﺗﻔﺎوت اﻧﻌﻜﺎس ﻃﺒﻴﻌﻲ ﭘﺪﻳـﺪه ﻫـﺎ از ﻣـﻮاردی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ ی ﻋﻮارض زﻣﻴﻨﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ]2[ . ﻋﻼوه ﺑﺮاﻓـﺰاﻳ ﺶ دﻗﺖ در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎ ی ﺑﺰرگ، ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی RS وDTM ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺮی ﺑﻪ ﻓﻬﻢ وﻳﮋﮔﻲ ﻫـﺎی زﻣـﻴﻦ ﭘﺮداﺧﺖ ]1[ .ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﻧﻈﺮ ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻜﺎﻧﻲ، زﻣﺎﻧﻲ، ﻃﻴﻔﻲ و رادﻳﻮﻣﺘﺮی ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻣﺘﻨـﻮﻋﻲ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻣﻴﻨﻲ دارﻧﺪ . از اﻳﻦ رو ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺳﻌﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎ در ﻛﻪ ﻳﻨﺪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﻨﺠﻨﺪه ﻫﺎ اﻳـﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ را ﺗـﺎ ﺣـﺪ اﻣﻜـﺎن ﺑﻬﻴﻨـﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨـــﺪ . اﻣـــﺮوزه ﻣـــﺎﻫﻮاره ﻫـــﺎی ﺑﺴـــﻴﺎری ﭼـــﻮن IRS, Spot, LandSat اﻳﻜﻮﻧـــﻮس، ﻛﻮﺋﻴـــﻚ ﺑـــﺮد، ارب وﻳـــﻮ (orb View-3) ، ﻛﺎرﺗﻮﺳﺖ (Cartosat-1) ، Noaa وTerra ﻓﻌـﺎل ﻫﺴـﺘﻨﺪ . اﺳـﺘﻔﺎده از ﻋﻜـﺲ ﻫـﺎی ﻣـﺎﻫﻮاره ای در ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ اﻗﻴﺎﻧﻮس ﻫﺎ ، در ﻳﺎﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺴﺘﺮده اﺳﺖ . ﺗﺸﺨﻴﺺ آب، دﺷﺖ ﻫﺎ ی ﺳﻴﻼﺑﻲ، ﻣﻜـﺎن آب ﻫﺎی زﻳﺮﻣﻴﻨﻲ، درﺟﻪ ﺣﺮارت آب ﻫﺎ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ و ﻳﺦ ﺳﻨﺠﻲ، ﺗﺸﺨﻴﺺ، ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺳـﻴﻼب ﻫـﺎ و ﻣﻴـﺰان ﺧﺴﺎرت ﻫﺎ آن ، ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺳﻮاﺣﻞ و ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی درﻳﺎﻳﻲ و ﺗﺸﺨﻴﺺ درﻳ ﺎﭼﻪ ﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻓﻦ آوری ﺳـﻨﺠﺶ از دور در ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]2[. 4 - 2 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎ را از ﻟﺤﺎظ ﺳﺮﻋﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ اﻟﻒ ) ( ﺑﺎﺳﺮﻋﺖ زﻳﺎد ) ﺳﻴﻞ، زﻟﺰﻟﻪ، ﻃﻮﻓﺎن، ﺗﻐﻴﻴـﺮات آب و ﻫﻮاﻳﻲ ( ب) ، ( ﻣﺘﻮﺳﻂ ) ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮی ( ج) و ( ﻛﻨﺪ ) ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ( ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد . ﺳـﻨﺠﺶ از دور ﺑﻪ راﺣﺘﻲ اﻣﻜﺎن ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﻣﻘﻴﺎس زﻣﺎﻧﻲ ﺳﺮﻳﻊ و ﻣﺘﻮﺳﻂ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻳﻜﻲ از اﺳـﺘﻔﺎده ﻫـﺎی ﻣﻬـﻢ ﺳﻨﺠﺶ از دور، ﻳﺎﻓﺘﻦ و ردﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺤﻴﻂ ﻫـﺎی ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﻳـﺎ ﻣﺤـﻴﻂ ﻫـﺎی ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺑﺸـﺮ روی ﻣـﻲ دﻫـﺪ . ﻫﺎ وش ر ی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻐﻴﻴﺮات وﺟﻮد دارﻧﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ دو ﻫﺪف ﻛﻠﻲ اﻟﻒ ) ( ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻳﺎﻓﺘـﻪ و ( ب) ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺳﻨﺠﺶ از دور وﺟﻮد دارد . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ، ﺻﺮﻓﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻴﺎﻓﺘﻪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف، از روش ﺗﻔﺮﻳﻖ و ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺗﺼﺎوﻳﺮ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی اﺻﻠﻲ - ﻛﻪ ﺻﺮﻓﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﻳﺎ ﻋﺪم ﺗﻐﻴﻴﺮ را در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑـﻴﻦ دو ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 67 زﻣﺎن ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ- اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﻣﺎﻫﻴـﺖ ﺗﻐﻴﻴـﺮات، اﺑﺘـﺪا ﺗﺼـﺎوﻳﺮ ﭼﻨـﺪ زﻣﺎﻧـﻪ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ی آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻈﺎرت ﺷﺪه ﺑﻪ دﺳﺘﺠﺎت ﻣﻮرد ﻧﻈـﺮ ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻮع و ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺮﻛﺪام از رﺳﺘﻪ ﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ]12 [ .ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک ) ﻣﺜﻼ ﺷﻮری ﺧـﺎک ( از ﺟﻤﻠـﻪ ﻛﺎرﺑﺮی ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺧﻴﺮا ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻓﻦ آوری ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ ﺗﺼـﺎوﻳﺮ ﺑـﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻮری و ﻗﻠﻴﺎﻳﻴﺖ ﻫﺎ ﺧﺎک ، ﺗﺼﺎوﻳﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺧـﺎک ﺣـﺪاﻗﻞ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ ﺧﺎک ی ﺷﻮر ﺑﺎ دو روش ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﭼﺸﻤﻲ و رﻗﻮﻣﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ ]5[ . اﻣﺮوزه ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺳﻄﺢ زﻳـﺮ ﻛﺸـﺖ ﻣﺤﺼـﻮل، ﺷـﺮاﻳﻂ و دوره رﺷـﺪ ﮔﻴـﺎه، ﺗﻔﻜﻴـﻚ ﻣﺤﺼـﻮﻻت از ﻳﻜـﺪﻳﮕﺮ را در ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی و ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻮاره ای اﻧﺠﺎم داد . ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ و ﺗﺮاﻛﻢ درﺧﺘﺎن از دﻳﮕـﺮ ﻣﻮاردی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺧﺼﻮص ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﻓﻮﻣﻨﻲ ﻣﻘﺪم، 1385 .(ﻳﻜﻲ از ﺑﺰرگ ﺗﺮﻳﻦ ﻛﺎرﺑﺮی ﻫـﺎی ﺳـﻨﺠﺶ از دور ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺰرگ -ﻣﻘﻴﺎس و ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺮوزه از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎری ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎﻧﻚ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺟﻬﺎﻧﻲ1 درﺳﻴﺴﺘﻢ زﻣﺎﻧﻲ زﻣﻴﻦ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺳﺎﺳﻲ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﺎﻣﻮر ﻳﺖ اﻳﻦ ﺑﺎﻧﻚ ﺟﺪای از ﺗﻬﻴﻪ اﻃﻼﻋﺎت زﻣﺎﻧﻲ و ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎد زﻣﻴﻦ ﻣﺒﻨﺎ ، اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻳﻜﺴﺎن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻲ ﺟﻬﺖ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻣﻘﻴﺎس ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دﺳﺘﺎوردﻫﺎ ی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﻄﻘﻪ ، ای ﻣﺰاﻳﺎی ﺑﺎ ارزﺷﻲ در ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ در اﻧﺪازه ﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﻣﻠﻲ را درﺑﺮ دارﻧﺪ . ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺑ ﻴﺎﻧﮕﺮ ﻳﻚ ﭼﺸﻢ اﻧـﺪاز درون ﻗﺎره ای اﺳﺖ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺟﺰﻳﻴ ﺎت ﻛﺎﻓﻲ ﺟﻬﺖ ﻓﻬﻢ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی راﻳﺞ را ﻧﻴﺰ دارا ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]61 .[ ﻫﻤﻮاره در ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻛـﺎرﺑﺮی اراﺿـﻲ در ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای، ﻳـﻚ ﭼـﺎرﭼﻮب ﻣﻠـﻲ ﺑـﺮای ﺳﻴﺴـﺘﻢ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻧﻴﺰ ﺟﻬﺖ ا ﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺎ داده ی ﻣﺎﻫﻮاره ای و ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد راﻳﺞ در ﻛﺸﻮر، ﻛﻪ ﻫﺮ ﻛﺪام ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﻣﺴﻮول اﺳﺘﺨﺮاج از ﻫـﺎ داده ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﻨﺠﺶ دور ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، اﺳﺘﻮار ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺎ داده ی ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿـﻲ و ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﺟﻬـﺖ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﻨـﺎ ﺑﻊ آب، ﻛﻨﺘـﺮل ﺳﻴﻼب، ﻃﺮح ﻫﺎی ﺗﺎﻣﻴﻦ آب و ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻓﺎﺿﻼب ﺑﺮای ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﺎزﻣﺎن ﻫـﺎ ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد . ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫـﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻛﻪ از ﻫﺎ داده ی ﺑﺎ ﺟﺰﻳﻴ ﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻫﺎ داده را از ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﻫﺎی زﻣﻴﻨﻲ و دﻳﮕﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص ﺗﻔﺴﻴ ﺮ ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﻳﻲ ﺑﺰرگ ﻣﻘﻴﺎس ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده واﻗـﻊ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻣﺸـﻜﻞ اﺳﺎﺳﻲ زﻣﺎﻧﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻔﺎﺳﻴﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺎ و روش ﻫﺎ ی ﺟﻤﻊ آوری ﻫـﺎ داده ﺗﻮﺳـﻂ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫـﺎی ﻣﺮﺟﻊ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮده، ﭘﻮﺷﺶ داده ای ﻛﺎﻣﻞ ﻧﺒﺎﺷﺪ، زﻣﺎن و ﺳﻦ ﻫﺎ داده ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی دﺳـﺘﻪ ﺑﻨـﺪی ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . در ﻣﺠﻤﻮع اﻣﻜﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫـﺎ داده ی ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﺮای دﺳﺘﺮﺳـﻲ ﺗﻤـﺎم ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ اﺧـﺘﻼف در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ وﺟﻮد . آﻳﺪ ﻣﻲ 1- GRID; Global Resource Information Database 68 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺗﺠﺎری ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺑﺮای ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ و ﻏﻴﺮزﻳﺴﺘﻲ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ آﺑﻴﺎری ﻫﺎی ﻣﺨ ﺘﻠﻒ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ ]51 [ . اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺗﺠﺎری ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺑﺮای ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎص ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻨﺶ زﻳﺴﺘﻲ و ﻏﻴﺮزﻳﺴﺘﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻴﻤﺎری در ﻣﺰ رع ا و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻫﺎ داده ی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﺗﺠﺎری ﻫﻮاﻳﻲ ﻣـﺎدون ﻗﺮﻣـﺰ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎی ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮا ت دﻣﺎی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻴﻦ رژﻳﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﺑﻴﺎری و راﺑﻄﻪ آن ﺑـﺎ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻋﻜﺲ ﺑﺮداری ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ )IRTS و ﻳﺎIR ( و ﺟﺴﺘﺠﻮی ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﻋﻤﺎل ﻛﻢ آﺑﻴﺎری و اﺳـﺘﻔﺎده از ﺿـﺮاﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ آﺑﻴﺎری ﻣﻮرد آزﻣﻮن و ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 4 - 3 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﺑﺮآورد ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ اﻣﺮوز ه ﻛﺎرﺑﺮد ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴـﺮد . ﺑﺮای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭼﻮن ﻣﺪل ﺳﺎزی و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر . رود ﻣﻲ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﻣﻨﻮط ﺑﻪ ﻣﻴﺰان اﻃﻼﻋﺎت ﻣ ﻮﺟﻮد و دﻗﺖ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮف ﻳﻜﻲ از ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﭼﺮﺧﻪ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﺳﺖ و در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺗﻨﻬـﺎ ﻣﻨﺒـﻊ ﺗـﺎﻣﻴﻦ آب ﻣﺤﺴـﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﺮف ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ورود ﺑﺨﺎر آب ﺑﻪ اﺗﻤﺴﻔﺮ از ﻃﺮﻳﻖ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﺼﻌﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮف ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ از ﻃﺮﻳﻖ اﻳﺠﺎد ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻣﻴﺰان ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ) آﻟﺒﻴﺪو ( و ﺗﺸﻌﺸﻊ، ﺑﺮ روی وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی آب و ﻫﻮاﻳﻲ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮔﺬار ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﺑﺮف ﺑﺎﻳﺪ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻊ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﭼﺮاﻛﻪ اﻗﻠﻴﻢ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ارﺗﻔﺎع ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ روی رﻳﺰش آن ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻄﺢ ﺑﺮف را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺳﻪ ﮔﺮوه ﺑﺮف داﺋﻤﻲ، ﺑﺮف ﻣﺎﻧ ﺪﮔﺎر و ﺑﺮف ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد ) ﻗﻨﺪﻫﺎری، 1382 .( ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس، ﺷﺮوع ﻓﺼﻞ ذوب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻮﻳﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﺎل ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ رواﻧﺎب در ﻓﺼـﻞ ذوب ) ﻓﺼـﻞ ﺧﺸـﻚ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﻃﻖ دارای آب ﻫﻮای ﻣﺪﻳﺘﺮاﻧﻪ ای و ﻳﺎ ﺗﻴﭗ ﻫﺎی ﻣﺸﺘﻖ از آن ( ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده واﻗﻊ ﮔﺮدد . در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ ﻓﻘﻂ از ﻃﺮﻳﻖ ﻫﺎ داده ی زﻣﻴﻨﻲ و ﺑﺎزدﻳﺪﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮدﻧﺪ ، ﻟﺬا ﺟﻤـﻊ آوری ﻫﺎ داده ﺑﺎ اﻳﻦ روش ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺎﻟﻲ، ﺧﺴﺎرات ﺟـﺎﻧﻲ ﻧﻴـﺰ در ﺑﺮداﺷـﺖ . ﻋـﻼوه ﺑـﺮ آن دﺳﺘﺮﺳـﻲ ﻣـﺪاوم ﺑـﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺎﻣﻊ ﻫﻤﻮاره اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﻮد . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی ﺳﻨ ﺠﺶ از دور ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﻣﺸﺨﺼـﻪ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮف دﺳﺘﺮﺳﻲ داﺷﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺑﻪ دﻟﻴﻞ در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻜﺎن، ﺑـﻪ ﻃـﻮر وﺳـﻴﻊ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی دارای رژﻳﻢ ﺑﺮﻓﺎﺑﻲ اﻃﻼع از ﻣﻴﺰان و ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻜﺎﻧﻲ و زﻣﺎﻧﻲ ذﺧﻴﺮه ﺑﺮﻓﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ و ﻣﻴﺰان آب ﻣﻌﺎدل ﺑﺮف در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻓﻦ . آوری ﺳـﻨﺠﺶ از دور (RS) ﻳﻜﻲ از ﻗﻮی ﺗﺮﻳﻦ و ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ اﺑﺰار ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ را در ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺑـﺮآورد وﺳـﻌﺖ ﻣﻴـﺪان ﻫـﺎی ﭘﻮﺷـﻴﺪه از ﺑـﺮف، ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺻﻌﺐ اﻟﻌﺒﻮر ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ، ﻳﺎری ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ا . ز ﻃﺮﻓـﻲ ﻛـﺎر ﺑـﺎ ﺣﺠـﻢ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ از اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﺣﺎﺻﻞ از روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ، اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰار ﻫﺎﻳﻲ ﻗﻮی ﺟﻬﺖ اﻳﻦ اﻣﺮ را اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻛﺮده اﺳﺖ . در اﻳـﻦ ﺧﺼﻮص اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ (GIS) ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار ﻗﻮی ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﺣﻔـﻆ، ﭘـﺮدازش و ﺗﺤﻠﻴـﻞ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺮﺣﺠﻢ ﻣﻮﺛﺮ واﻗﻊ ﺷﻮد . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 69 ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ روﻧﺪ اﺳﺘﺨﺮاج ﻫﺎ داده ی ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف از ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺑـﻪ ﻣﺮاﺣـﻞ ) اﻟـﻒ ( ﺟﻤـﻊ آوری ﺗﺼـﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای و ﻫﺎ داده ی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، ( ب) اﺻﻼﺣﺎت ژﺋـﻮﻣﺘﺮی و رادﻳـﻮﻣﺘﺮی ﺗﺼـﺎوﻳﺮ و ( ج) ﺟﺪاﺳـﺎزی ﺑـﺮف از ﺳـﺎﻳﺮ ﻋـﻮارض ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺟﻬﺖ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻫﺎ داده ی ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺎﻫﻮاره ﻫﺎ وﺟﻮد دارد . اﻳﻦ ﻫﺎ داده ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻳﻜﺴـﺎﻧﻲ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﻧﻴﺰ دارﻧﺪ . ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺎﻫﻮاره ﻫﺎی ﺗﺠﺎری ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪاری داﺷﺘﻪ درﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺑﺮﺧـﻲ راﻳﮕـﺎن در ﻣﺤﻴﻂ ﺷﺒﻜﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺳﻔﺎرﺷﻲ دا دن و درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮدن ﻫﺴـﺘﻨﺪ . ﺑـﺮ اﻳـﻦ اﺳـﺎس ﻻزم اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎ ی ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ، در اﻧﺘﺨﺎب ﻋﻜﺲ ﻫﺎ دﻗﺖ ﻻزم ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻ اﺳﺘﻔﺎده از یﻫﺎ دادهAVHRR 1 ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف و ﻳـﺦ ﺳـﻄﺢ درﻳﺎﻫـﺎ و ﻧﻴـﺰ ﺑـﺎرش دراز ﻣـﺪت ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎی ﻗﻄﺒﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد داده ﻣﻲ ﺷﻮد، اﻣﺎ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه از ﻫﺎ داده ی ﻓﻮق ﻫﻤـﻮاره ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻧﺎﺷﻲ از وﺟﻮد اﺑﺮ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و زﻣﺎﻧﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ از ﻳـﻚ روش ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺟﻬﺖ ﺟﺪاﺳﺎزی زﻣﻴﻦ، اﺑﺮ و ﺑﺮف اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﭘﺲ از آﻧﻜﻪ داده ﻫﺎ از ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺳﻨﺠ ﺶ از دور ﺟﻤﻊ آوری ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻻزم اﺳﺖ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻧـﻮع ﻛـﺎرﺑﺮد ﺗﻔﺴـﻴﺮ ﺷﻮﻧﺪ و در ﻣﻮارد ﻻزم دوﺑﺎره ﻣﻮرد ﭘﺮدازش ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻ دو ﮔﻮﻧﻪ اﺻﻼح ﺑﺮ روی داده ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از داده ﻫﺎی ﻣـﺎﻫﻮاره ای ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﺻﻼﺣﺎت ژﺋﻮﻣﺘﺮی و اﺻﻼﺣﺎت رادﻳﻮﻣﺘﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . درﺧﺼﻮص ﺑﺮ ف ﺳﻨﺠﻲ ﻻزم اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺟﻬـﺖ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از اﺷﺘﺒﺎه در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺮﻓﻲ از ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ، ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﭘﺪﻳﺪه ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﺗﻮﺟـﻪ ﻛـﺮد . ﻣﻬـﻢ ﺗـﺮﻳﻦ اﻳـﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﺎﻣﻞ اﺑﺮﻫﺎ، ﭘﻮﺷﺶ ﺟﻨﮕﻠﻲ، ﺳﺎﻳﻪ ﻫﺎ، ﺳﻨﮓ ﻫﺎ و زاوﻳﻪ درﻳﺎﻓﺖ ﻋﻜﺲ اﺳﺖ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﭘﻮﺷﺶ اﺑﺮی ﻋﻤـﺪه ﺗـﺮﻳﻦ اﻳـﻦ ﻋﻮاﻣﻞ اﺳﺖ . ﻳﻜﻲ از دﻗﻴﻖ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺮروی ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻮاره ای، زﻣﻴﻦ - ﻣﺒﻨﺎ ﻛﺮدن ﻋﻜﺲ ﻫﺎ اﺳﺖ . ﺑﺮ اﻳـﻦ اﺳﺎس ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، از اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . وﺟﻮد اﺑﺮﻫـﺎ و ﺷـﺮاﻳﻂ ﺟـﻮی ﻣﺨﺘﻠـﻒ در ﻫﻨﮕـﺎم ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻋﻜﺲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﺛﺮات ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﺑﺮ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در اﻳ ﻦ ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺻﻼﺣﺎت وﺟﻮد دارد . اﻣﺮوزه اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺟﻬﺖ ﺟﺪاﺳﺎزی ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ از ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑـﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈـﻮر ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮف از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺪون ﺑﺮف، اﺑﺮﻫﺎ و زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺮد اﻃﺮاف ﺑﻪ. ﮔﻮﻧﻪ ای ﺟﺪا ﮔﺮدد ﻛﻪ ﻛﻢ ﺗـﺮﻳﻦ ﺧﻄـﺎ را در ﺑـﺮ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻤﻮ ﻣﺎ دو روش اﻟﻒ ) ( روش ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻈﺎرت ﻧﺸﺪه ﭼﻨﺪ ﻃﻴﻔﻲ2 ( ب) و روش ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻈـﺎرت ﺷـﺪه ﭼﻨـﺪ ﻃﻴﻔـﻲ 3 ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺒﻮد اﺑﺮ، ﺟﺪاﺳﺎزی زﻣﻴﻦ از ﺑﺮف ﻛﺎر ﭼﻨﺪان ﭘﻴﭽﻴﺪه ای ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺑﺎﻧﺪ ﻣﺮﺋﻲ ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ در ﭘﻴﻜ ﺴﻞ ﻫﺎی ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮف و زﻣﻴﻦ ﺑﺪون ﭘﻮﺷﺶ ﺑـﺮف، ﺑـﻴﻦ درﺻـﺪ ﭘﻮﺷـﺶ ﺑﺮف و اﻋﺪاد دﻳﺠﻴﺘﺎل4 ﻳﻚ راﺑﻄﻪ ﺧﻄﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آن ﻣﻲ ﺗﻮان درﺻﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد . 1- Adranced Very High Resolution Radiometer 2- Unsupervised Multi spectral Classification 3- Supervised Multi spectral Classification 4- Digital Number 70 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﺑﺮف ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ آن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ . اﻧﺪ از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ اﻧﺪازه ذرات ﺑﺮف، ﻋﻤﻖ ﺑﺮف، آب ﻣﻌﺎدل ﺑﺮف، اﻧﺪازه ﻛﺮﻳﺴﺘﺎل ﻫﺎی ﻳﺦ اﺷـﺎره ﻛﺮد . اﺛﺮ ﻋﻤﺪه ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف ﻋﺒﺎرت از اﻓﺰاﻳﺶ ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ﺑﻪ ﺑﻴﺶ از ﺗﺮ 9/0 ﺑﺮای ﺑﺮف ﺗﺎزه ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ؛ ﮔﺮﭼـﻪ در ﻋﻤـﻞ ﻣﻘﺪار ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ﻛﻢ ﺗﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﻣﻲ رﺳﺪ ]116 [و ]76 [ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗـﺎﺑﺶ ﺑـﺮف ﺗـﺎزه ﺑـﻴﻦ95 – 80 درﺻﺪ و ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ﺑﺮف ﻛﻬﻨﻪ ﺑﻴﻦ 60 – 40 درﺻﺪ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺮف و اﺑﺮ ﻫﺮ دو ﻃﻴﻒ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ را در ﻣﺤﺪوده ﻃﻮل ﻣﻮج ﻣﺮﺋﻲ و ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﺷﺪت ﻣﻨﻌﻜﺲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ، اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﺑﻫﺎ ﻃﻮل ﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی اﺑﺮ و ﺑﺮف ﻣﺸﻜﻞ ﺳﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻳﻚ روش ﺳﺎده ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ اﺑﺮ از ﺑﺮف در ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫﺎ ی ﭘﻮﺷﻴﺪه از اﺑﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﺎن ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑـﻮده و ﻫـﻢ ﭼﻨـﻴﻦ ﭘﻮﺷـﺶ ﺑﺮف ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﺧﻄﻮط ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﭘﻴﺮوی ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻟﺬا ﭘﺪﻳﺪه دارای اﻧﻌﻜﺎس ﺑﺎﻻ در ﭼﻨﺪ روز ﻣﺘـﻮ اﻟﻲ ﻣﻄﻤﺌﻨـﺎ ﭘﻮﺷـﺶ ﺑـﺮف ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻴﻦ ﺑﺎﻧﺪ ﻣﺮﺋﻲ و ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﻮج 67 /1 ﻣﻴﻜﺮوﻣﺘﺮ ، ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻨﺪه اﺑﺮ و ﺑﺮف ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﺎ یﻫﺎ دادهAVHRR دارای ﺑﺎﻧﺪی ﻛﻪ ﻃﻮل ﻣﻮج ﻣﺬﻛﻮر را ﭘﻮﺷﺶ دﻫﺪ ﻤﻲﻧ ، ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ دﻟﻴـﻞ ﺷـﺎﻳﺪ ﺑﺎﻧﺪﻫﺎی ﺣﺮارﺗﻲ در اﻳﻦ ﮔﺮوه از ﻫﺎ داده ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﺮف و اﺑﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﻔﻴﺪﺗﺮ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺑﺎﻧـﺪ 5 ﻣـﺎﻫﻮاره Landsat TM دارای ﻃﻮل ﻣﻮج78 /1 – 57 /1 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺑﺎﻧﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺗﻤﻴﺰ دﻫﻨﺪه ﻣﻔﻴﺪ ﺑﻴﻦ اﺑـﺮ و ﺑـﺮف ﺑﻪ ﻛﺎر رود . اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻣﺴﻴﺮ ﺑـﺮای ﺗﺸـﺨﻴﺺ دادن دو ﭘﺪﻳـﺪه ای ﻛـﻪ دارای ﻣ ﺸﺨﺼـﺎت ﻣﺸـﺎﺑﻪ در ﻣﺴـﻴﺮ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﻛﺎری دﺷﻮار و ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎت ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮارد ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ از دو ﻣﺴﻴﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه و از ﻃﺮﻳﻖ رﻓﺘﺎر آن ﭘﺪﻳﺪه در دو ﻣﺴﻴﺮ، ﻫﺎ آن را ﺗﻤﻴـﺰ داد . ﻣﺸﺨﺼـﻪ ﻫـﺎی ﻃﻴﻔـﻲ ﺑﺎﻧـﺪ 3 ﺳـﻨﺠﻨﺪهAVHRR آن را ﺟﻬـﺖ ﺟﺪاﺳﺎزی اﺑﺮ و ﺑﺮف ﻣﻔ ﻴﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺑﺎﻧﺪ، در ﻃﻮل روز ﻫﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﺟﺰء اﻧﻌﻜﺎﺳﻲ و ﻫﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﺟﺰء ﭘﺮاﻛﻨﺶ و ﺗﺸﻌﺸﻊ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﺑﺮ و ﺑﺮف از ﻧﻈﺮ ﭘﺮاﻛﻨﺶ دﻣﺎﻳﻲ1 در ﻃﻮل ﻣﻮج7/3 ﻣﻴﻜﺮوﻣﺘﺮ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ، اﻣﺎ از ﻧﻈـﺮ ﻣﺸﺨﺼـﻪ ﻫـﺎی اﻧﻌﻜـﺎس ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﺑﻌﻀﻲ از روش ﻫﺎ ی ﺟﺪاﺳﺎزی اﺑﺮ و ﺑﺮف ، ﻫﺎ داده ی ﺑﺎﻧ ﺪ3 ﺳﻨﺠﻨﺪه ی AVHRR ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻧﺴـﺒﺖ و ﻳﺎ ﻳﻚ ﺗﻔﺎﺿﻞ از دﻳﮕﺮ ﻫﺎ داده ی AVHRR اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی اﺑﺮ از زﻣﻴﻦ از ﻳﻚ ﻓﺮاﻳﻨﺪ دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ای ﺟﻬﺖ ﻧﻤﺎﻳﺶ اﺑﺮ در ﺗﺼﺎوﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻏﺎﻟﺒـﺎ از ﺿـﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ﺑﺎﻧﺪ 2، دﻣﺎی ﺑﺎﻧﺪ4 و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎﻧﺪ2 ﺑﻪ ﺟﺰء اﻧﻌﻜﺎﺳﻲ ﺑﺎﻧﺪ3 اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﺷﺘﺮاک ﮔـﺮﻓﺘﻦ از زﻣـﻴﻦ ﺟﺪا ﺷﺪه از دو روش ﻣﺬﻛﻮر ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﺪون اﺑﺮ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه و از ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺟﺪا ﻣﻲ ﮔـﺮدد . ﺑـﺮای ﺟﺪاﺳـﺎزی اﺑـﺮ و ﺑـﺮف از ﺗﻔﺎﺿﻞ دﻣﺎی ﺑﺎﻧﺪﻫﺎی 3 و4 و ﻧﺴﺒﺖ ﺗﺸﻌﺸﻊ ﺑﺎﻧﺪ4 ﺑﻪ ﺟـﺬر ﺗﺸﻌﺸـﻊ ﺑﺎﻧـﺪ3 اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه و ﺳـﭙﺲ ﺑـﺮای ﺟﺪاﺳـﺎزی ﭘﻴﻜﺴﻞ ﻫﺎی ﺗ ﺮﻛﻴﺒﻲ از ﭼﻨﺪ ﭘﺪﻳﺪه ، از ﻳﻚ ﻣﺪل ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺧﻄﻲ و ﺑﺮای ﺗﻌﻴـﻴﻦ آﺳـﺘﺎﻧﻪ ﭘﺪﻳـﺪه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ، از ﻳـﻚ روش دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی داده ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . 1- Thermal Emission ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 71 ﺳﻨﺠﺶ ﺑﺮف در ﻣﻘﻴﺎس ﻧﺎﺣﻴﻪ ای ﺑﺮای اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﻜﻦ1 ﺑـﺎ ﻫـﺎ داده ی ﻣـﺎﻫﻮاره ﻣﻴﻜﺮوﻣـﻮج SSM/I ﺑـﺮای اﻳـﺮان ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ و . ی در اﻳﻦ اﺛﺮ، ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف و ﺑﺎران، ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎی ﺑﺮﻓﻲ و ﻋﻤﻖ ﺑﺮف را در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗـﺮار . داد ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺴﻴﺎر اﻣﻴﺪوارﻛﻨﻨﺪه ﺑ . ﻮد اﻳﻦ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی راﺑﻄﻪ و اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ذﻳﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : )4 - 1( 37 SD 259.391 0.0965Tb v = − ﻛﻪ در آنSD ﻋﻤﻖ ﺑﺮف ﺑﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ و ﻣﺘﺮ Tb دﻣﺎی روﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻛﻠﻮﻳﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 4 - 4 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻜﺎﻧﻴﺰم ﺗﺒﺨﻴﺮ را در ﺳﻪ ﮔﺮوه ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک و ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌـﺮق ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻧﻤﻮد . ﺷﺮاﻳﻂ ﻻزم ﺑﺮای اﻳﺠﺎد و ﺗﺪاوم ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺒﺨﻴﺮ را ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻄﺤﻲ ﻛﻪ در ﻣﻌﺮض ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، وﺟـﻮد آب در ﺳـﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴﺮ، اﻧﺮژی ﻻزم ﺑﺮای ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻣﻜﺎﻧﻴﺰم ﻻزم ﺟﻬﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺨﺎر آب ﺑﺮای ﺗﺪاوم ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺳـﻨﺠﺶ از دور ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﺪاول ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮ را ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺎﺻﻞ از آن دﻣﺎی ﻫﻮا، دﻣﺎی ﺳﻄﺢ آب و ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ ﺳﻄﺢ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . روش ﻫـﺎ ی ﻣﻮﺟـﻮد ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق را ﺑﻪ داﻣﻨﻪ ای از دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎ ی ﺳﺎده ﺗﺠﺮﺑﻲ و ﻳﺎ دﻳﺪﮔﺎه ﻫـﺎی ﺑﺴـﻴﺎر ﭘﻴﭽﻴـﺪه و دﻗﻴـﻖ ﺑـﺮ ﻣﺒﻨـﺎی ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻧﻴﺰ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻫﺪاف ﻛﺎرﺑﺮدی، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺪل 56 - FAO ﺗﺮﺟﻴﺢ داده ﻣﻲ ﺷﻮد ﭼـﺮا ﻛـﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻫﺎ داده ی آب و ﻫﻮاﻳﻲ ـ زﻳﺴﺘﻲ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﻮده و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮﻟﻲ از ﺗﺨﻤـﻴﻦ ﻫـﺎی AET در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ و ﻫﺎ داده ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﺶ ﺗﺮ در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ ﻣﻲ ]17 [. ﺷﺒﺎﻫﺖ ﺑﻴﻦ اﻟﮕﻮی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﺼﻠﻲ از ﺷﺎﺧﺺ اﺧﺘﻼف ﻧﺮﻣﺎل ﺳﺒﺰﻳﻨﻪ (NDVI) وcb K )ﺿﺮﻳﺐ ﮔﻴﺎه ﭘﺎﻳﻪ ، ( ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ وﺟـﻮد ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻠ ﻲ ﺟﻬﺖ ﻣﺪل ﺳﺎزیcb K روی از NDVI ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . راﺑﻄﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻴﻦcb K وNDVI و ﺑﻴﻦcf ) ﺳﻬﻢ ﺧـﺎک ﭘﻮﺷـﻴﺪه ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎه و ( NDVI ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻪ ﻣﺪل ﺿﺮﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲ دوﮔﺎﻧﻪ 56 - FAO ﻣﺮﺗﺒﻂ ﮔﺮدد و ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ وﺳـﻴﻠﻪ ای ﺟﻬﺖ ﻛﺎرﺑﺮدی ﻛﺮدن ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺳﻨﺠﺶ از دور د ر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی آﺑﻴﺎری ﻓﺮاﻫﻢ آورد . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳـﻄﺢ ﺧـﺎک ﻗﺎﺑـﻞ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻛﺮدن ﺑﺎﺷﻨﺪ از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده، ﻟﺬا راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ cb K - NDVI ﻛﻪ در ﻣﺪل ﺿـﺮﻳﺐ ﮔﻴـﺎﻫﻲ دوﮔﺎﻧﻪ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ از اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺮﺧﻮردار ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻧﺸـﺎن داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻃﻴـﻒ اﻧﻌﻜـﺎس ﺣﺎﺻـﻞ از ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻳﻚ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ از ﺿﺮﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲ Kc در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ ]50 [ .ﺗﺨﻤﻴﻦ Kc از آن ﺟﻬـﺖ ز ا اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻃﻴﻔﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ و ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﺳﺒﺰﻳﻨﻪ ای ﻫﺮ دو ﺑﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ و ﻣﻴـﺰان ﭘﻮﺷﺶ زﻣﻴﻦ ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . دﻳﺪﮔﺎه دوﮔﺎﻧﻪ 56 - FAO ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻌﺮق ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی آﺑﻴﺎری در ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی واﻗﻌﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ .ﺷﻮد 1- Matkan 72 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ )4 - 2( c cb e o ET K K ET = − × ﻛﻪ در آنKe ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺧﺎک،cb K ﺿﺮﻳﺐ ﭘﺎﻳـﻪ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ) ﺗﻌـﺮق ﮔﻴـﺎﻫﻲ ( ﻛـﻪ ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ راﺑﻄـﻪ c ET وo ET در ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ آﺑﻲ ﺑﺪون وﺟﻮد ﺗﻨﺶ آﺑﻲ و ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺧﺎک ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺮای ﺗﺨﻤـﻴﻦ ﻫـﺎی واﻗﻌـﻲ از ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﺗﻌـﺮق واﻗﻌـﻲ ﻣﺤﺼﻮل (AET) ، cb K ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻨﺶ آﺑﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . )4 - 3( cb s e o AET K K K Et = • + ﻛﻪ در آنs K در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ آب ﺧﺎک ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻮده و ﻳﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﻛﻤﺒـﻮد آب وﺟـﻮد ﻧـﺪارد ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ و ﻣﺴﺎوی ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺳﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮs K ، e K وcb K ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦAET ﻻزم ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺿﺮﻳﺐ ﺧﺎک،e K ﺑﻌﺪ از وﻗﺎﻳﻊ ﺑﺎرش و ﻳﺎ آﺑﻴﺎر ی ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ و زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺻـﻔﺮ ﻣـﻲ رﺳـﺪ ﻛـﻪ ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﺧﺸﻚ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮی ﻧﻴﺰ ﺻﻮرت ﻧ ﻤﻲ ﮔﻴﺮد . ارزﻳﺎﺑﻲe K ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب روزاﻧﻪ ﺑﺮای ﻻﻳـﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮی ﺧﺎک ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻣﻮﺛﺮ ze ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻲ ﻳ ﭼﻮن رﻃﻮ ﺑـﺖ ﺧـﺎک در ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﻣﺰرﻋـﻪ و در ﻧﻘﻄﻪ ﭘﮋﻣﺮدﮔﻲ، ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ آب REW و ﻋﻤﻖe z ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻗﺒﻼ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺸﺎﺑﻪe K، ﺗﺨﻤﻴﻦs K ﻧﻴﺰ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻳﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن روزاﻧﻪ ﺑﺮای ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪrz ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﺤﺘـﻮی ﻣﺘﻮﺳـﻂ آب در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻓﺖ ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪr D ﻗﺎﺑﻞ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺰرﻋﻪ، ﻣﻘﺪار اﻓـﺖ آب ﻧﺎﺣﻴـﻪ رﻳﺸـﻪ ﺻـﻔﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ r D 0 = و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦs K 1 = )ﺑﺪون ﺗﻨﺶ ( ﺧﻮاﻫ ﺪ ﺑﻮد . ﺗﻨﺶ آﺑﻲ زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘـﺪ ﻛـﻪ r D ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖREW ، ﻳﻌﻨﻲ ﻋﻤﻖ آب ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ) آب ﺳﻬﻞ اﻟﻮﺻـﻮل ، ( ﺣﺮﻛـﺖ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ r D REW > ﺑﺎﺷـﺪKs ازﻣﻌﺎدﻟﻪ آﻟﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )4 - 4( ﻛﻪ در آنTAW ﻋﺒﺎرت از آب ﺧﺎک در دﺳ ﺘﺮس در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ (mm) وρ ﺑﺨﺸﻲ ازTAW ﻛـﻪ ﮔﻴـﺎه ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ از ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ﺑﺪون ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻨﺶ درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ r D RAW ≤ آﻧﮕﺎهs K 1 = وTAW از ﻋﻤﻖ روزاﻧﻪ رﻳﺸـﻪ ﮔﻴـﺎه (zr) وwp fc , θ θ ﺑﺮای ﺧﺎک در ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ ﻃﺒﻖ ﻣﻌﺎدﻟﻪ fc wp r TAW 1000 z = θ −θ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ اﺳـﺖ . RAW را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت RAW TAW = ρ ﺗﺨﻤﻴﻦ زد . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ETc از ﻣﻘﺪارmm.day-1 5 ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ ρ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻘﺮﻳﺐ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدد : )4 - 5( c 0.55 0.04 5 ET ρ = + − ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن و ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﻣﺤﺴـﻮس از ﺳﻴﺴـﺘﻢ ﻫـﺎ ی ﻛﻮارﻳـﺎﻧﺲ ﭼﺮﺧﺸـﻲ (EC) اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﺮﻛـﺐ از وﺳـﺎﻳﻞ در دﺳـﺘﺮس ﻣﻌﻤـﻮل ﺷـﺎﻣﻞ آﻧﻴﻤـﻮﺗﺮ ﺳـﻮﻧﻴﻚ ﺳـﻪ ﺑﻌـﺪی ، ﻛـﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻛﻨﻨﺪه ﻏﻠﻈﺖ ﺑﺨﺎرآب و دی اﻛﺴﻴﺪ ﻛﺮﺑﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺳﻨﺠﻨﺪه ﻫﺎی TDR ﻣﺤﺘﻮی آب ﺧﺎک ﻗﺎﺑـﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 73 ﻣﻴﺰان اﻧﻌﻜﺎس ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ رادﻳﻮﻣﺘﺮﻫﺎی دﺳﺘﻲ، ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺛﺒﺖ ﻫﺸﺖ ﺑﺎﻧﺪ ﻃﻴﻔﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ را دارﻧﺪ، اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻧﻤـﻮد . ﺑـﺮ اﻳـﻦ اﺳـﺎس، ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ اﻧﻌﻜـﺎس را ﺑـﻪ ﻗﺮﻣـﺰ red ( ,0.63 0.69 m) ρ − μ و ﻗﺮﻣـﺰ ﻧﺰدﻳـﻚ pir ( 0.76 0.9 m) ρ − μ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و از آن ﺟﻬﺖ ﺗﻬﻴﻪ NDVI ) PIR red PIR red NDVI ρ −ρ = ρ + ρ (اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦcf )ﺳﻬﻢ ﺧﺎک ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻲ ( ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﻤﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﻟﻨﺰ ﭼﺸﻢ ﻣـﺎﻫﻲ ﺑﺎ زاوﻳﻪ ﻣﺸﺨﺺ )138D (ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ از ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻋﻜﺲ ﺑﺮداری ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ای در ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ ﺟﻬـﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در ﺧﺼﻮص ﻣﻜﺎن، ﭼﮕﺎﻟﻲ و ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻜﺎن ﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺸـﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺟﺪاﺳﺎزی ﺧﺎک از ﭘﻮﺷﺶ ﺳﺒﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻋﻜﺎﺳﻲ ) ﺑﺎ زاوﻳﻪ ﻛﻢ ﺗﺮ از7D ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻗﺎﺋﻢ ( از ﻗﺴـﻤﺖ ﺑـﺎﻻی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ و اﺳﺘﻔﺎده از آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎی رﻧﮕﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﻣﻘﺪار آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻮده و روی ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﺳﺒﺰ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺴﺒﺘﻲ از اﺧﺘﻼف ﺑﺎﻧﺪﻫﺎی ﻗﺮﻣﺰ و ﺳﺒﺰ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮع آن ﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﻋﻤﻞ اﺟﺎزه ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﺎ ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﺻﻔﺮ و ﻳﻚ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ / ﺧﺎک ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدد . ﺳﻬﻢ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﺎ ﺳﺒﺰﻳﻨﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان درﺻﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮ ان ﻣﺜـﺎل دﻣـﺎی ﻫﻮا، رﻃﻮﺑﺖ ﻫﻮا، ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد و ﺗﺸﻌﺸﻊ ﺧﻮرﺷﻴﺪی ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ0 ET ﻧﻴﺎز ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻌﺮق ﻣﺒﻨﺎ و ﻳـﺎ 0 ET ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﺑـﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﭘﻨﻤﻦ ـ ﻣﺎﻧﺘﻴﺚ ﻓﺎﺋﻮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺮ اﺳﺎس ﮔﺎم ﻫﺎی روزاﻧﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ذﻳﻞ ا راﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : )4 - 6( n 2 s a o 2 900 0.408 R G U e e T 273 ET 1 0.34U ⎛ ⎞ Δ − + γ − ⎜ ⎟ + ⎝ ⎠ = Δ + γ + ﻛﻪ در آن0 ET ﺑﺮ ﺣﺴﺐ1 (mmday ) − ، n R ؛ ﺗﺸﻌﺸﻊ ﺧﺎﻟﺺ در ﺳـﻄﺢ ﻣﺰرﻋـﻪ2 (MJ / m day) ، G ، داﻧﺴـﻴﺘﻪ ﺷـﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﺧﺎک 2 (MJ / m day) ، T دﻣ ﺎی ﻫﻮا در ارﺗﻔﺎع 2 ﻣﺘﺮی (C) D ، 2 U ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ارﺗﻔـﺎع2 ﻣﺘـﺮی (m/s) ، es ﻓﺸـﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع (kPa) ، ea ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر واﻗﻌـﻲ (kPa) ، Δ زاوﻳـﻪ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻓﺸـﺎر ﺑﺨـﺎرo 1 (kPa. C ) − وγ ﺛﺎﺑـﺖ ﺳـﺎﻳﻜﺮوﻣﺘﺮﻳﻚ o 1 (kPa. C ) − ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻛﺎرﺑﺮد و ﺑﺎ ﮔﺎم ﻫﺎی 24 ﺳﺎﻋﺘﻪG ﺑﺮاﺑﺮ ﺑـﺎ ﺻـﻔﺮ2 MJ / m day ﻓـﺮض ﻣـﻲ ﺷـﻮد و . es ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞ s max min e 0.5 e T e T ⎡ ⎤ = + ⎣ ⎦ D D ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ eD ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع وmin max T , T ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻴﺸـﻴﻨﻪ و ﻛﻤﻴﻨﻪ دﻣﺎی روزاﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﭘﻨﻤﻦ ـ ﻣﺎﻧﺘﻴﺚ ﻓﺎﺋﻮ ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮق را از روی ﺳﻄﺢ ﭼﻤﻦ ﻓﺮﺿﻲ ﻛـﻪ12 /0 ﻣﺘـﺮ ارﺗﻔـﺎع داﺷﺘﻪ و دارای ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﻄﺤﻲ1 sm− 70 و ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ23 /0 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺗﺨﻤـ ﻴﻦ ﻣـﻲ زﻧـﺪ . ﺟﻬـﺖ ﺗﻌﻴـﻴﻦ روزاﻧـﻪ e K ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺧﺎک ، ﺷﺎﻣﻞ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﺣﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺰرﻋﻪ و ﻧﻘﻄﻪ ﭘﮋﻣﺮدﮔﻲ آب ﺳﻬﻞ اﻟﻮﺻﻮل ﺟﻬـﺖ ﺗﺒﺨﻴـﺮ (REW) و ﻋﻤﻖ Ze، ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦcb K وNDVI ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ اﻟﻒ ) ( ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤ ﻲ ﺧﺎک و ( ب) آب ﺧﺎک در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻌـﺮق ﻛﺎﻣﻞ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻔﻬﻮم، ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺑﻴﻦ NDVI و ﺷﺎﺧﺺ ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ (LAI) اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]45 [. )4 - 7( max max min NDVI NDVI NDVI NDVI = − − 74 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آنmax NDVI وmin NDVI ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ و ﻛﻤﻴﻨﻪ ﻣﻘﺪار NDVI ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﺑ ﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﺳﺒﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎﻣﻞ و زﻣﻴﻦ ﻟﺨﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻳﻚ راﺑﻄﻪ ﻧﻤﺎﻳﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﻴﻦcb K وLAI ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺎﻣﺒﺮدﮔﺎن اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : )4 - 8( cb K 1.07 1 exp 0.8LAI = − − ﺟﻬﺖ ﺣﺬفLAI ﺗﻮان ﻣﻲ رواﺑﻂ )4 - 7 ( و )4 - 8 ( را ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﻤﻮده راﺑﻄﻪ ﺑـﻴﻦNDVI وcb K را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . )4 - 9( 0.8/0.54 max cb max min NDVI NDVI K 1.07 1 NDVI NDVI ⎡ ⎤ ⎛ ⎞ − ⎢ ⎥ = −⎜ ⎟ − ⎢ ⎥ ⎝ ⎠ ⎣ ⎦ cf ﺗﻮان ﻣﻲ را از ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻧﻴﻢ ﻛﺮه ای ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﺧﻄﻲ از NDVI ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ اراﺋﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﺑﻪ دﺳﺖ آورد : )4 - 10 ( c min f 1.18 NDVI NDVI = − ET در ﻳﻚ ﺳﻄﺢ وﺳﻴﻊ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﭼﻮن ﺗﺮاﻛﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻜﺎﻧﻲ اﻗﻠﻴﻢ، ﺗﻴﭗ ﺧﺎک و ﻋﻤﻖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ آن ﺻﺮﻓﺎ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻧﻘﻄﻪ ای ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در ﻣﻌﺎدﻻت ﻣﺮﺑـﻮط ، ﺑـﺮآورد ﺻـﺤﻴﺤﻲ از ET در اﺧﺘﺎر ﻗﺮار ﻧﻤﻲ دﻫﻨﺪ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺮای ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن دﻗﺖ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻓﺮاوان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﻮد ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫـﺎی اﺿﺎﻓﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد در . اﻳﻦ ﻣﻮاﻗﻊ ﻳﻚ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻴﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﻴـﺰ دارد ﻋﺒـﺎرت از ﺗﺨﻤـﻴﻦ ET ﺑـﻪ ﻛﻤـﻚ ﻓﻦ آوری RS ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . RS ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻫﺎ داده ی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻣﺎﻫﻮاره ای ر ا ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻧﺎﺷﻲ از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی زﻣﻴﻨـﻲ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻛﺮده ET ﻣﻨﻄﻘﻪ ای را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﺪ . ﺗﺨﻤﻴﻦ ET ﺑﻪ ﻛﻤﻚRS ،اﻣﺮوزه در ﺑﺴـﻴﺎری از ﻛﺸـﻮرﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻣﺼـﺮ، ﻫﻨـﺪ ﭼﻴﻦ، و ﻫﻠﻨﺪ و اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . داﻧﺸﮕﺎه اﻳﺎﻟﺘﻲ ﻧﻴﻮﻣﻜﺰﻳﻜـﻮ ﻳـﻚ ﻣـﺪل ﺗﺨﻤـﻴﻦ ET ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای (REEM) ﺗﻮﺳﻌ ﻪ داده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺎ داده ی ﻣﺎﻫﻮاره ای را در ﻳﻚ زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎ ﻫﺎ داده ی اﻗﻠﻴﻤﻲ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ET ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﻤﻮده ﻣﻘﺎدﻳﺮ ET ﺑﺮای ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎه، ﺗﺮاﻛﻢ، رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک و ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی رﺷﺪ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ دﻣﺎی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﺛﺮﻣﻮ از ﺗﻨﺶ آﺑﻲ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻮده ﻛﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ در ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻳـﻚ ﺳﻴﺴـﺘﻢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻮﺛﺮ آﺑﻴﺎری ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺑﺮای ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ دﻣﺎی ﺗـﺎج ﮔﻴـﺎﻫﻲ در ﭘـﺎﻳﺶ ﺗـﻨﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده IRTC ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻴﺎری ﻋﻘﺮﺑﻪ ای ﺳﻮار ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﭘ . ﺮواز ﺑـﺎ وﺳـﺎﻳﻞ ﻣﺠﻬـﺰ ﺑـﻪ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ و ﺑﺎﻟﻮن ﻫﺎی ﻣﻬﺎر ﺷﺪه ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ IRTS ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺛﺒﺖ ﺗﻐﻴﺮات دﻣﺎی ﺑﺮگ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺗـﻨﺶ آ ﺑـﻲ ﮔﻴـﺎه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﻃﻴﻒ ﻫﺎی IR ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار ﺳﻨﺠﺶ از دور ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ ﻋﺒﺎرت از IR ﻧﺰدﻳﻚ و IR ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . IR ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﻧﻌﻜﺎس ﻧﻮر ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻃـﻮل ﻣـﻮج اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﺷـﺪه و ﺑـﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﮔﻴﺎه و ﺗﻨﺶ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻴﻤﺎری اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔ ﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪات ﺗﺠـﺎری ﺑـﺮ ﻣﺒﻨـﺎی ﻋﻜﺴﺒﺮداری IR در ﻣﻌﺮض ﻓﺮوش دارﻧﺪ . دﻣﺎی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﺣﺴﺎس از وﺿﻌﻴﺖ آﺑﻲ ﮔﻴﺎه ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑـﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﻨﺶ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺗﺎج ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ و دﻣﺎی ﻫﻮای اﻃﺮاف ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻋـﺪم ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ IRTS در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﻴﻦ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ و ﻏﻴﺮزﻳﺴﺘﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻪ ارﺗﻔـﺎع ﻧﺼـﺐ IRTS ﻧﺴـﺒﺖ داده ﺷـﻮد . IRTS ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 75 ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻤﻜﻦ ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﻳ ﺶ ﺳﻄﺢ زﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺎﻻ ﺑﺮده ﺷﻮد اﻣﺎ اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ و اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻳﻚ ﭘﻴﻜﺴﻞ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﮔﺮ IRTS ﭘﺎﻳﻴﻦ آورده ﺷﻮد ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻋﻜﺲ ﻫﺎ ﺑـﺎﻻ رﻓﺘـﻪ و ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺸﺎﻫﺪات زﻣﻴﻨﻲ اﻣﻜﺎن ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﻴﻦ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻨﺶ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻫﺮ ﭼﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺳـﻄﺢ زﻳـﺮ ﭘﻮﺷـﺶ ﻫـﺮ دورﺑﻴﻦ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد ]51 [. اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚIRTS ، اﻧﺪازه ﻫﺮ ﭘﻴﻜﺴﻞ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑـﻴﻦ ﺗـﻨﺶ ﻫـﺎی زﻳﺴـﺘﻲ و ﻏﻴﺮزﻳﺴـﺘﻲ در ارﺗﻔﺎﻋـﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺨﺘﺼﺎت GPS ﺑﺮایIRTS ﺑﻪ ﭘﻴﻜﺴﻞ ﻫﺎ اﺟﺎزه ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﺎ ﺿـﻤﻦ ﻣﺴـﻄﺢ ﺑـﻮدن ﻧﻘـﺎط ﺑﺘﻮاﻧﻨ ﺪ ﺑﺮ روی ﻋﻜﺲ ﻫﺎی IR و رﻗﻮﻣﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی GIS ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی آﺑـﻲ و ﺗـﻨﺶ ﻫـﺎی ﺣﺎﺻـﻞ از ﻓﺴـﺎد رﻳﺸﻪ در ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﺎن ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﻨـﺪ . دورﺑـﻴﻦ ﻫـﺎی ﮔﺮﻣـﺎﻳﻲ IR در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺗـﻨﺶ ﻫـﺎی ﻏﻴﺮزﻳﺴـﺘﻲ در ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﭘﺎﻳﺶ دﻣﺎی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎﺑ . ﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار آب ﺑﺎﻋﺚ ﻛـﺎﻫﺶ دﻣـﺎی ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ در رژﻳﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﺑﻴﺎری ﻣﻲ ﮔﺮدد ]169 [ . ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻤﺎری در ﻣﺰارع ﺟﻮ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﺸـﺨﻴﺺ ﺑـﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﺳﻨﺠﺶ از دور را دارد . ﻋﻜﺲ ﻫﺎی رﻧﮕﻲ ﻣﺎدون ﻗﺮﻣﺰ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻧﺸﺎن دادن ﺑﻴﻤﺎری ﺣﺎﺻـﻞ از ﻓﺴـﺎد ر ﻳﺸﻪ را در ﻣﺰارع ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻓﺖ ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻴﻤﺎری ﻛﻤﻚ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ 4 - 5 - ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧﺎک ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﻄﺤﻲ ﺧﺎک ﻳﻜﻲ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻨﻨﺪه ﻣﻬﻢ در ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ، ﻋﻠﻲ اﻟﺨﺼـﻮص در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی ﺑﺰرگ، از اﻫﻤﻴﺖ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﭼﺮا ﻛﻪ ﺷﺮاﻳ ﻂ ﻓﺮﺳﺎﻳﺸﻲ ﺧﺎک ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی در ﻣـﻮرد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ و ﺑﺮآورد آن ﻫﺎ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧﺎک زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ﻛﻪ ذرات ﺧـﺎک از ﻫـﻢ ﭘﺎﺷـﻴﺪه و ﻣﻜـﺎن ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﻫﺎ آن ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ آّب، ﺑﺎد، ﻳﺦ و ﻳﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ وزﻧﺸﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . اﻣﻜﺎن اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﺼـﺎوﻳﺮ ﻣـﺎﻫﻮاره ای در ﺷﻨ ﺎﺳـﺎﻳﻲ ﻫﺎ ﺷﻜﻞ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻳﻜﻲ از ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺮﺧـﻲ از اﻳـﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺷﺎﻣﻞ اﻟﻒ ) ( ﻣﻘﻴﺎس، ( ب) ﻧﻮع ﺗﺼﻮﻳﺮ، ( ج) ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺼـﻮﻳﺮ، ( د) ﭘﻮﺷـﺶ ﺳـﻄﺤﻲ زﻣـﻴﻦ، ( ه) ﻋﺎﻣـﻞ اﻧﺴـﺎﻧﻲ و ( و) اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻧﺮم اﻓﺰاری ﻣﻮﺟﻮد داﻧﺴﺖ . ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ اﺷﻜﺎل ﻓﺮﺳﺎﻳﺸﻲ، اﺑﺘﺪا ﻻزم اﺳﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﻤﺪه ﭘﺪﻳﺪ آورﻧﺪه ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧـﺎک ، ﻳﻌﻨـﻲ آب و ﺑـﺎد، را ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻧﻤﻮد . اوﻟﻴﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ آﺑﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی آﺑﺪوی ) ﺟﺮﻳﺎن آب ( اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻫﺎ ﮔﺮوه ﻳﻲ ﭼﻮن ) اﻟـﻒ ( ﻓﺮﺳـﺎﻳﺶ ﺧﻨـﺪﻗ ، ﻲ ( ب) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺷﻴﺎری، ( ج) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ورﻗﻪ ای، ( د) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻛﻨﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ای، ( ه) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺳﻄﺤﻲ، ( و) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﭘﺎﺷـﻤﺎﻧﻲ، ( ز) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻛﺎرﺳﺘﻲ، ( ح) ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺗﻮﻧﻠﻲ و ( ط) آﺑﺸﻮﻳﻲ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬی ﺧﺎک ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﺮﺳﺎﻳﺸﻲ ﺧﺎک ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺳﻨﺠﺶ از دور، ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺗﻚ - واﻗﻌﻪ ای ﻳﺎ ﭘـﺎﻳﺶ ﻣﺴـﺘﻤﺮ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﻣﺤﻘﻖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺎرب ﮔﺬﺷﺘﻪ ا ز اﻧﻮاع ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻧﻮع و اﻟﮕﻮی ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ، ﻋﻮاﻣﻞ اﻳﺠﺎد ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ و ﻧﻴﺰ اﻧﺪرﻛﻨﺶ آب ﺑﺎ ﺧﺎک را در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺤﻴﻂ ﻫـﺎﻳﻲ ﻣـﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار دﻫﺪ . 76 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 4 - 6 - ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و ﺗﻠﻔﻴﻖ آن ﺑﺎ ﺳﻨﺠﺶ از دور از زﻣﺎن اوﻟﻴﻦ ﺗﻤﺪن ﻫﺎ، ﺑﺮای ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻣـﻴﻦ از ﻧﻘﺸـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﺑـﺎ ﮔﺴـﺘﺮش اﻃﻼﻋﺎت و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﻧﻘﺸﻪ ﻫـﺎی ﻣﻮﺿـﻮﻋﻲ 1 ﻧﻴـﺰ ﺑـﺮای ﻧﻤـﺎﻳﺶ اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ از ﻗﺒﻴـﻞ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ، ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی، ﺧﺎک و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﺳﺘﻔﺎده ﻋﻤﻠﻲ ﺳ از ﻴﺴﺘﻢ GIS و ﻛﺎرﺑﺮدی ﺷﺪن آن در زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﻴـﺎ در دﻫـﻪ ﻫـﺎی 1950 ، 1960 و اواﻳـﻞ دﻫـﻪ 1970 ﺗﺤﻘﻖ ﻳﺎﻓﺖ . ﻛﺎرﺑﺮد ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ در ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺴﺘﺮده ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﺳـﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ دارای ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ ا ﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﻣﺤـﻴﻂ GIS ﺑـﺎ ﻗـﺪرت ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻛﻪ در اﺧﺘﻴﺎر ﻣﻲ ﮔﺬارد، ﺑﺴﻴﺎر دﻗﻴﻖ ﺗﺮ و ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روش ﻫﺎی ﺳﻨﺘﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﺠﺪد اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ ﻋﻤﻼ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﻮده و ﺟﻬﺖ اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ از روی آﻣﺎر اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ، ﻳـﺎ ﻣﺴـﺘﻠﺰم ﺻـﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺠﺪد ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد اﺳﺖ . ﻧﮕﻬﺪاری از ﻫﺎ آن ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺧﺎص داﺷﺘﻪ و ﻓﻀﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎ زﻳﺎدی را اﺷﻐﺎل ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﺻﻮرت ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﻪﻫﺎ ﺻﻮرت دﻳﺠﻴﺘﺎل، ﻧﮕﻬﺪاری، ﺑﺎﻳﮕﺎﻧﻲ و ﻛﭙﻲ ﺑﺮداری از ﻫﺎ آن ﺑﺴﻴﺎر آﺳﺎن ﺷﺪه و اﻣﻜﺎن اﺳـﺘﻔﺎده از آن در ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ GIS و ﺑﻬﺮ ه ﮔﻴﺮی از اﻣﻜﺎ ﻧﺎت ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﺑﻪ . ﻋـﻼوه ﺗﻠﻔﻴـﻖ اﻳـﻦ اﻃﻼﻋـﺎت ﺑـﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺎﻋﺚ در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻦ اﺑﺰاری ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻣﻊ ﺗﺮ و ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻫﺎ ﺳﺎل ی اﺧﻴﺮ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻫﺎ ﻣﺪل ی ارﺗﻔﺎﻋﻲ رﻗﻮﻣﻲ2 ﺑﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن اﻃﻼﻋﺎت ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮ ﻳﺰ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻌﻲ ﭘﻴـﺪا ﻧﻤـﻮده اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻔﺎده ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﺮﻋﺖ و دﻗﺖ در ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن اﻃﻼﻋـﺎت ﻣـﺬﻛﻮر ﻧﻴـﺰ ﮔﺮدﻳـﺪه اﺳـﺖ . در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ارزﺷﻤﻨﺪی ﻫﻤﭽﻮن ﻃﺒﻘﺎت ارﺗﻔﺎﻋﻲ، ﺷﻴﺐ، ﻃﺒﻘﺎت ﺷـﻴﺐ، ﺟﻬـﺖ ﺷـﻴﺐ، وﺿـﻌﻴﺖ ﺷـﺒﻜﻪ ﻫـﺎی آﺑﺮاﻫﻪ ای و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﻋﺪم وﺟﻮد ﺳﻴﺴﺘﻢ GIS ﺑﺴـﻴﺎر ﺳـﺨﺖ و زﻣـﺎن ﺑـﺮ ﻣـﻲ ﻧﻤـﻮد . اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻮاره ای و ﻫﻮاﻳﻲ در ﻣﺤﻴﻂ GIS ﻳﻜﻲ از اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺮﻳﻦ اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻳـﻪ و ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻗﺪرت ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی GIS اﻳﻦ ا ﻣﻜﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﺑﺎ ﭘﺮدازش ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻋﻮارض و ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻣﻴﻨﻲ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺖ ﻛـﻪ ﻋﻤـﻼ ﺑـﺪون اﺳـﺘﻔﺎده از آن ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 4 - 7 - ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎیRS وGIS ﮔﺴﺘﺮش ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﺗﻠﻔﻴﻖ آن ﺑﺎ GIS و ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی ﺗﻮام اﻳﻦ دو اﺑﺰار در ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﺗﺤـﻮل ﻋﻈﻴﻤـﻲ در ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﭘﺪﻳﺪ آورده اﺳﺖ . ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﺑﺮف ﮔﻴﺮ ، اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻘﺸﻪ ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ و ﺑﺴﻴﺎری ﻣـﻮارد دﻳﮕﺮ و ﺗﻠﻔﻴﻖ آن ﺑﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد و ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی روش ﻫﺎ ی ﺗﺤﻠﻴﻞ GIS ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺴﻴﺎر دﻗﻴـﻖ ﺗـﺮ و روﺷـﻦ ﺗـﺮ را در اﺧﺘﻴـﺎر 1- Thematic Maps 2- Digital Elevation Model ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 77 ﻣﻲ ﮔﺬارد ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻧﻘﺶ ﺳﻨﺠﺶ از دور )RS ( و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی اﻃﻼﻋـﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴـﺎﻳﻲ )GIS ( در ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﺗﺼـﻤﻴﻢ ﮔﻴـﺮی و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺗﻮان ﻣﻲ را در ﺷﻜﻞ )4 - 2 (ﺧﻼﺻﻪ ﻧﻤﻮد . ﺷﻜﻞ 4 - 2 - ﻧﻘﺶRS وGIS در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ اﻃﻼﻋﺎت ، اﺳﺘﺨﺮاج اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻨ ، ﺘﺮل ﻛﻴﻔﻴﺖ اﻃﻼﻋـﺎت ) ﺑﺮرﺳـﻲ ﺻـﺤﺖ و دﻗـﺖ ، (ﻫـﺎ آن ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﺳـﺎزی اﻃﻼﻋﺎت ، ﺑﺎزﻳﺎﺑﻲ و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی اﻃﻼﻋﺎت و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻃﻼﻋـﺎت ﺷـﺎﻣﻞ : روﻧـﺪﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴـﺮات ، اﺳـﺘﺨﺮاج اﻟﮕـﻮ و ﻣـﺪل ، اﺳﺘﺨﺮاج ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ) ﻧﻈﻴﺮ درون ﻳﺎﺑﻲ و ﻣﺴﻴﺮﻳﺎﺑﻲ و ﻏﻴﺮه ، ( ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻣﺪل ﺳﺎزی ) ﺗﻠﻔﻴﻖ ﻫﺎ ﻪﻻﻳ ی اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ و ( ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻛﻠﻲ RS/GIS در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣـﻲ آﻳـﺪ از . دﻳﮕـﺮ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی RS/GIS در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﻣﻮاردی ﭼﻮن : اراﺋﻪ ﻳﻚ دﻳﺪ ﻛﻠﻲ از ﻣﻨﻄﻘﻪ ) ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺎﻻدﺳـﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ، ( ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮز و ﻣﺤ ﺪوده ﻛﻮه و دﺷﺖ و ﻧﺎﻫﻤﻮاری ﻫﺎی ﻋﺮﺻﻪ ، اﺳﺘﺨﺮاج واﺣﺪﻫﺎ ی ﺷﻜﻞ زﻣﻴﻦ ، زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ، ژﺋﻮﻣ ﻮ رﻓﻮﻟﻮژی ) ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﺨﺮوط اﻓﻜﻨﻪ ﻫﺎ و دﺷﺖ ، (ﻫﺎ ﺧﺎک ﺷﻨﺎﺳﻲ ، ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ و ﺗﺪﻗﻴﻖ ﻣﺮز واﺣـﺪﻫﺎ و ﺗﻔﻜﻴـﻚ واﺣﺪﻫﺎ ی ﻛﻮاﺗﺮﻧﺮ ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺗﻴﭗ ﺑﻨـﺪی ﺟﻨﮕـﻞ و ﻣﺮﺗـﻊ ، اﺳـﺘﺨﺮاج، ﺑﺮرﺳـﻲ و ﺗـ ﺪﻗﻴﻖ ﺷـﺒﻜﻪ آﺑﺮاﻫـﻪ ای ، اﺳﺘﺨﺮاج و ﺗﺪﻗﻴﻖ ﻻﻳﻪ ﺷﺒﻜﻪ راه ﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﻲ ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ و ﺻـﻨﻌﺘﻲ ، اراﺋـﻪ دﻳـﺪ ﺳـﻪ ﺑﻌـﺪی ﺟﻬـﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺤﻞ ﻋﺮﺻﻪ ) ﭘﺮواز ﻣﺠﺎزی ، ( ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻗﺮﺿﻪ ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ ، ﺗﻬﻴﻪ ﻣـﺪل رﻗـﻮﻣﻲ ارﺗﻔـﺎﻋﻲ )DEM ( ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺧﻄﻮط ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﻴﺰان و ﻧﻘﺎ ط ارﺗﻔﺎﻋﻲ ، ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﺷﻴﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از DEM ،درون ﻳﺎﺑﻲ ﺑـﻪ روش ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ )TIN, GRID (ﺟﻬﺖ ﺗﻬﻴﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻴﻔﻴﺖ )EC, CL, TDS ( ،ﻛﻤﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺮﻓﺖ ، اﺳﺘﺨﺮاج ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ) ﺗﻠﻔﻴﻖ ( ﻻﻳﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺷﺎره ﻛﺮد ﻋﻨ ﺑﻪ . ﻮان ﻣﺜﺎل در ﻣﻜـﺎن ﻳـﺎﺑﻲ ﻋﺮﺻﻪ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻌﺪ ﭘﺨﺶ ﺳﻴﻼب ، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻣﻮﺛﺮ اﻧﺪ ﻛﻪ اﻛﺜﺮ ﻫﺎ آن دارای ﭘﺮاﻛﻨـﺪﮔﻲ ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﺑـﻮده و در ﻣﺤـﻴﻂ GIS ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﻨﺎﺧﺖ ) ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ( ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻃﻼﻋﺎت اﺟﺮا ﻣﺪﻳﺮان و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮان RS/GIS ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻃﺮاﺣﻲ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﺸﻜﻞ ﻧﻴﺎز ) ( 78 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻻﻳﻪ ﻛﺎرﺑﺮی ﻓﻌﻠﻲ اراﺿﻲ و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، اﻋﻢ از ﺟﻨﮕﻞ و ﻣﺮﺗﻊ، از ﻻﻳﻪ ﻫﺎی اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬـﻢ د ر ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت و ﺗـﺪوﻳﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ آﺑﻲ ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ورودی ﺑﻪ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻣـﺮوزه اﺳـﺘﻔﺎده از ﻓـﻦ آوری ﻫـﺎی ﻧـﻮﻳﻦ ﺳﻨﺠﺶ از دور و ﭘﺮدازش و ﺗﺤﻠﻴﻞ رﻗﻮﻣﻲ ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای 1 و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰارﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﻴـﺎﻳﻲ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ ی ﻓﺮاواﻧﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﭘﺮدازش رﻗﻮﻣﻲ ﺎﺗﺼ وﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺻﺤﻴﺢ و ﺗﻌﺒﻴـﺮ و ﺗﻔﺴـﻴﺮ ﺗﺼـﺎوﻳﺮ رﻗﻮﻣﻲ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺨﺼﻮص ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد و ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑ ﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮی ﻓﻌﻠﻲ اراﺿﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻄﺢ، ﺗﻴـﭗ ﺑﻨـﺪی و ﺗـﺮاﻛﻢ ﺟﻨﮕـﻞ ﻫـﺎ ﺑـﺎ روش ﻫـﺎی ﭘﻴﻤﺎﻳﺸـﻲ و ﺻـﺤﺮاﻳﻲ ﺻـﺮف ﺑﻪ) ﺧﺼﻮص در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻤﺎل ﻛﺸﻮر ﻛﻪ دارای ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎی اﻧﺒﻮه و ﻳﺎ ﺻـﻌﺐ اﻟﻌﺒـﻮر ﺑـﻮده و ﺑﺎزدﻳـﺪﻫﺎی ﺻـﺤﺮاﻳﻲ ﺑﺴـﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ ﻳﺎ و ( ﺗﻔﺴﻴﺮ ﭼﺸﻤﻲ ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﻳﻲ و ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣـﺎﻫﻮاره ای ﺑـﻪ ﺗﻨﻬـﺎﻳﻲ ﻛـﺎﻓﻲ ﻧﺒـﻮده و ﺑﻌﻀـﺎ دارای اﺷـﻜﺎﻻت و اﺷﺘﺒﺎﻫﺎ ت ﻓﺮاواﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺸـﺮﻓﺖ ﻫـﺎی روز اﻓـﺰون ﺑﺸـﺮی در زﻣﻴﻨـﻪ ﻓـﻦ آوری ﻫـﺎی ﭘـﺮدازش رﻗـﻮﻣﻲ ﺗﺼـﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺗﺸﺨﻴﺺ و ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻋﻮارض ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و درﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻴـﺪاﻧﻲ و از ﻃـﺮف دﻳﮕﺮ اﻓﺰاﻳﺶ دﻗﺖ و ﺻﺤﺖ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ اﺑﺰار ﻫﺎ اﻣﺮی ﻻزم و ﺿﺮوری اﺳﺖ . از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻬﻢ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ و آب ﺧﺼﻮص ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ و ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺑﺎرش، دﻣﺎ، ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﺲ از ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ، آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻫﺎ آن ﺟﻤﻊ آوری و ﺳﭙﺲ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺑﺮای ﻳﻚ دوره ﻣﺸﺨﺺ آﻣﺎری ﺗﻄﻮﻳﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد اﮔﺮ . ﻫﺪف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده ﻣﻌﻴﻦ در دﺷﺖ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﻢ یﻫﺎ ﺑﺎران ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﻠﻨـﺪ ﻣـﺪت ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه را ﻫﺎ رﺳﻢ ﻧﻤﻮده ﭘﺲ و از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﻮ ح ﻫﻢ ﺑﺎرش در ﻣﺤﺪوده دﺷﺖ ﻣﻮرد ﻧﻈـﺮ، ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ ) ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ در را ( ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﺑﻪ ﺷﺮﻃﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ از اﻳﻦ روش اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ﻛﻪ اوﻻ اﺧﺘﻼف ارﺗﻔﺎع زﻳﺎدی در اراﺿﻲ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺛﺎﻧﻴﺎ اﻳﺴﺘﮕﺎه از ﻛﻪ ﻳﻲﻫﺎ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻫـﺎ آن ﺑـﺮای ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻫـﺎی ﻫـﻢ ﺑـﺎران اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ ﻣﻲ دارای اﺧﺘﻼف ارﺗﻔﺎع زﻳﺎدی ﺑﺎ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﭼـﻮن ﻣﻘـﺪار ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ و ﻛﻠﻴـﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﺗﺎﺑﻌﻲ از ارﺗﻔﺎع ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻟﺬا ، ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ د ﻳﻚ ر ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ اﺑﺘﺪا ﮔﺮادﻳﺎن ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﻪ ﺑ و ﻛﻤﻚ آن ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ در ﻧﻘﺎط زﻳﺎدی از ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺎ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛـﺮد . ﺳـﭙﺲ ﺑـﻪ ﻛﻤـﻚ ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ اﻳﻦ ﻧﻘﺎط ﻛﻤﻜﻲ و ﻣﺤﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨ ، ﺤﻨﻲ ﻫﻢ ﺑﺎران ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ را رﺳﻢ ﻧﻤـﻮده و ﺳـﻄﻮح ﻫـﻢ ﺑـﺎران ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و آﻧﮕﺎه ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺮآورد ﺷﻮد . ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﻢ یﻫﺎ ﺑﺎران رﺳﻢ ﺷﺪه در اﻳـﻦ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ وﻗﺘﻲ ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺻﺤﻴﺢ رﺳﻢ ﺷﻮد ﻧﻘﺎط از ﻛﻪ ﻛﻤﻜﻲ زﻳﺎدی در ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻮﺿﻪ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺗﻮﭘـ ﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎط ﻛﻤﻜ ﻲ دﻗﺖ ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ رﺳﻢ ﺷﺪه ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺷﺪه وﻟﻲ ﻣﻮﺟﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻴﺶ ﺣﺪ از زﻣﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﺧﻄﺎﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﻣﻮﺟـﺐ ﻛـﺎﻫﺶ دﻗـﺖ ﻧﺘـﺎﻳﺞ 1- Digital Image Processing ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 79 ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﻲ ﮔﺮدد . درﺻﻮرﺗﻲ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت در ﻣﺤﻴﻂ GIS ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺮﻳﻊ ﺗـﺮ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد ، ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻓﺎﻗﺪ ﺧﻄﺎﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﻮده در و ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ در ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻳﺎ ﻫﺎ ﮔﺮادﻳﺎن ﺑـﺎرش ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت را ﻣﺠﺪدا ﺑﺎ ﺻﺮف وﻗﺖ ﻛﻤﻲ ﺗﻜﺮار ﻧﻤﻮد . از دﻳﮕﺮ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی اوﻟﻴﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﻧﻘـﺎط، در روی زﻣـﻴﻦ و در ﻓﻀـﺎ، ﺑـﻪ ﻛﻤـﻚ ﻣﺎﻫﻮاره ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . آﻏﺎز ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻧﻘﺎط ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎ ی ﻓﻀﺎ از ﺳﺎل 1960 ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ و در ﺳـﺎل1974 ﻟﺰوم ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه در ﻣﻘﺎﺻﺪ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺣﺲ ﮔﺮدﻳﺪ . در ﺳﺎل 1983 اوﻟﻴﻦ ﻣﺎﻫﻮارهGPS ﺑﻪ ﻓ ﻀﺎ ﭘﺮﺗـﺎب ﺷـﺪ و ﺗـﺎ ﺳﺎل 1995 اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎ ﭘﺮﺗﺎب 24 ﻣﺎﻫﻮاره دﻳﮕﺮ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺑﺮﺧـﻲ از ﻣﺰاﻳـﺎی ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﮔﻴـﺮی GPS ﺷـﺎﻣﻞ ) اﻟـﻒ ( ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری در اﻧﻮاع ﺷﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ( ب) ، ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری در ﺗﻤـﺎم ﻃـﻮل ﺷـﺒﺎﻧﻪ روز ( ج) ، ﺗﻮاﻧـﺎﻳﻲ دﻳـﺪ ﻫـﻢ زﻣـﺎن ﭼﻨـﺪ ﻣﺎﻫﻮاره ( د) ، اﻣﻜﺎن ﺣﺬف ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ ( ه) ، دﻗﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ( و) ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴـﺖ ﻧﻘﻄـﻪ ای ﻋـﻮارض ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ( ز) ، ﺟﻬﺖ ﻳﺎﺑﻲ ( ح) ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ارﺗﻔﺎع ( ط) و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﺰارع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 4 - 8 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای در ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻳﻚ ﻣﺪل راﻳﺎﻧﻪ ای را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑـﻴﻼن ﻣﻨـﺎ ﺑﻊ آب را ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﺎﻣـﻞ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻛﻨـﺪ . اﻳـﻦ دﺷﻮاری در ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺴﺘﺮده » ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب « ﻧﻬﻔﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠـﻲ، ﺑـﻴﻼن ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب در ﭼـﺎرﭼﻮب ﻣﻜـﺎﻧﻲ و زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﻮد . ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ در ﻣﺤﺪوده ای در ﮔﺴﺘﺮه ﻳﻚ ﻛﺮت ﻛﻮﭼﻚ ﺗـﺎ ﺳـﻄﺢ ﺟﻬـﺎﻧﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ار ﻃ ﺮف دﻳﮕﺮ ﭼﺎرﭼﻮب زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻌﻲ ﺑﻴﻦ ﻛﺴﺮی از روز ﺗﺎ ﭼﻨﺪﻳﻦ دﻫﻪ را ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﺧـﻮد اﺧﺘﺼﺎص دﻫﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای ﻣﺘﻌﺪدی ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨـﺪ » ﺑﺨﺸـﻲ « از ﻓﺮآﻳﻨـﺪﻫﺎﻳﻲ ﭼـﻮن ﺑـﺎرش - رواﻧﺎب ، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺧﺎک، ﺣﺮﻛﺖ در ﺧﺎک و ﺣﺮﻛﺖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻨﻨﺪ . اﺣﺘﻤﺎﻻ اوﻟﻴﻦ و ﺳﺎده ﺗﺮﻳﻦ ﻣﺪل ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻮرﻧﺖ - واﻳﺖ در ﺳﺎل1940 ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳـﻦ ﻣـﺪل ﺑـﺮ اﺳـﺎس دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻧﺤﻮی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻤﺎﻳﻲ ﺧـﺎص از ﻫﻴـﺪروﻟﻮژی ﺳﻴﺴـﺘﻢ را ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﺑﻠﻨـﺪ ﻣـﺪت از داده ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اراﺋﻪ دﻫﺪ . ﻣﺪل ﺑﻠﻴﻨﻲ-ﻛﺮﻳﺪل ﺑ ﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑـﻴﻼن ﺗـﺪوﻳﻦ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﻣﺼـﺮف آب ﺗﻮﺳـﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن، ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺑﺎرش و ﻧﻔﻮذ از ﻋﻨﺎﺻﺮ اﺻﻠﻲ ورودی ﺑﻪ ﻣﺪل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻬﻢ در اﻳﻦ ﻣﺪل، ﻣﺼﺮف آب ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺎﻣﺒﺮدﮔﺎن اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد . اﻳﻦ ﻣﺪل در ﻣﺤﻴﻂ EXCELL ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺎزﺧﻮاﻧﻲ از ﻃﺮﻳـﻖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪل RiverWare ﺑﺮای ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻛﺎرﺑﺮد دارد و ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری اداره ﻋﻤـﺮان و آﺑـﺎداﻧﻲ و ﻣﻬﻨﺪﺳـﻴﻦ ارﺗـﺶ آﻣﺮﻳﻜﺎ و ﻣﺮﻛﺰ آب و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﻛﻠﺮادو ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪل، ﻣﺪل ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺨﺎزن ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﺨﺎزن و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺨﺎزن در دوره ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺪل RiverWare ﻳﻚ 80 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻣﺪل ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮره و ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی از رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ) از ﻗﺒﻴﻞ ذﺧﻴﺮه ﺳﺎزی، ﺗﻮرﺑﻴﻦ ﻫﺎی آﺑﻲ، ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺨﺎزن، ﺑﺎزه رو دﺧﺎﻧﻪ، ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ و ﻣﺼﺎرف آب ( ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻣﺪل Hec-Resim از ﺳﺮی ﻧﺮم اﻓﺰار ﻫﺎی ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ارﺗﺶ آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﺪل ﻧﻴﺰ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺨـﺎزن و ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳﺰ را ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی .ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﻣﺪل Modsim ﻣﺪل ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺨﺎزن و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در داﻧﺸﮕ ﺎه اﻳﺎﻟﺘﻲ ﻛﻠﺮادو ﺗﻬﻴـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪل ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ روزاﻧﻪ، ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ و ﻫﻔﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر رود . ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ در اﻳـﻦ ﻣـﺪل ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺎﺧﻴﺮ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻛﺎراﻳﻲ ﻣﺨﺰن ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳﻲ ذﺧﺎﻳﺮ ، ﺗﻮرﺑﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﻮﻟﺪ ﺑﺮق، ﺗﺒﺨﻴـﺮ، ﻧﻔـﻮذ و آب ﺧﺎرج ﺷﺪه از ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . Modsim در درون ﺧﻮد از ﻣﻌﺎدﻻت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺧـﻮﺑﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻧﺎﻣﺤﺪود اﺛﺮات ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻧﺮم اﻓﺰار ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺎ اﻃﻼﻋـﺎت ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣﺪه از ﻧﺮم اﻓﺰار Modflow و ﺳﻴﺴﺘﻢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲUSGS در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪل SWBM ﻣﺪﻟﻲ در ﻣﺤﻴﻂGIS اﺳﺖ ﻛﻪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آب و اﺳﺘﻔﺎده از آن را در ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن در ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . در اﻳﻦ ﻣﺪل ﺑﻴﻼن آب در ﻫﺮ واﺣﺪ از اراﺿـﻲ، ﺑـﻴﻼن ﺟﺮﻳـﺎن آب در رودﺧﺎﻧـﻪ، ذﺧﻴـﺮه آب در ﺳـﺪ و ﻣﺨﺎزن ﻛﻮﭼﻚ، ﻣﻘﺪار اﺳﺘﺨﺮاج آب از ﻣﺨﺎزن و ر ودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﺷﻬﺮی، ﻛﺸﺎورزی و ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﻣﺪل SWBM اﺑﺰاری ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آب و ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ آب در ﻣﻘﻴﺎس ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪل SWAT از ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﺴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ GIS اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪل اﻣﺮوزه ﻛﺎرﺑﺮد و ﺗﻮﺳـﻌﻪ زﻳﺎد ی ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻣﺪل SWAT ﻫﻢ ﺳﻴﻜﻞ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی و ﻫﻢ ﺳﻴﻜﻞ رﺷﺪ ﮔﻴﺎه ﺗﺎ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺮداﺷﺖ در دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ روزاﻧﻪ را ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﺪل ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮای ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺗﻮﻟﻴﺪ رﺳﻮب و اﻧﺘﻘﺎل آن ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻛﺎرﺑﺮد دارد . ﺑﺴﺘﻪ ﻧﺮم اﻓﺰار ی ﻣـﺪل Mike در ﻣﺤـﻴﻂGIS رﻓﺘـﺎر ﺳـﻴﻜﻞ ﻫﻴـﺪروﻟﻮ ژی آب در زﻣـﻴﻦ را ﺑﻴـﺎن ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ از ﻗﺒﻴﻞ ﺑﺎرش، ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻃﺒﻘﺎت زﻣﻴﻦ ﺑﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺪل ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷﻮد، ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪل ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ اﺛﺮات ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ ﺗﻘﺎﺿﺎ و ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ) ﺳـﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ( را در ﻳﻚ ﺣ ﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ . ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺳﻴﻞ ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻦ ﻣﺪل ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم اﺳﺖ . ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ﺣﺮﻛـﺖ ﺟﺮﻳﺎن آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، اﺛﺮات ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺗـﻚ - ﻧﻘﻄﻪ ای و ﮔﺴﺘﺮده و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧ ﻌﻄﺎف ﺑﺮای ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎ ی زﻣﺎﻧﻲ از دﻳﮕﺮ وﻳ ﮋﮔﻲ ﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﺪل ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . آﻳﺪ ﻣﺪل Ribasim ، ﻣﺪل ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ، ﻳﻚ ﻣـﺪل ﻋﻤـﻮﻣﻲ ﺑـﺮای ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ ﺗﺤـﺖ ﻣﻮﻗﻌﻴـﺖ ﻫـﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﺪل ورودی ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻛﻪ آب در ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺗﺤـﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ر ا ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ارﺗﺒﺎط دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻣﺪل Ribasim ﺑﺮای ﻫﺮ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز ﺑـﻪ ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ﺑﻴﻼن آب در ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ دارد ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ از ﺑﻴﻼن آب ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻠﻲ از ﻣﻘـﺪار آب در ﻧﻘـﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺟﺰای ﺟﺮﻳﺎن آب را در ﻫﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و در ﻫﺮ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸ ﺨﺺ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ ﻧﺮم اﻓﺰار ﺑﻴﺶ از ﺗـﺮ 20 ﺳﺎل اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی زﻳﺎدی ﻛﺎرﺑﺮد دارد . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ از و دور ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ در ای ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 04 / 11 / 93 81 ﻣﺪلSWAP ﻧﺴﺨﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻣﺪ ل SWATRE اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪل ﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت ورودی ﭼـﻮن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی آب و ﻫﻮاﻳﻲ و اﻗﻠﻴﻤﻲ روزاﻧﻪ، ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺧﺎک و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ د ر ﻣﻮرد ﻋﻤﻖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و وﺿﻌﻴﺖ زﻫﻜﺸـﻲ و اﻣﻼح آب و ﺧﺎک، ﺑﻴﻼن آب و اﻣﻼح در ﺧﺎک را ﺑﺮای زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺨﺺ، ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ و ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻦ ﻣﺪل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻣﺪل ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﻘﻴﺎس ﻧﻘﻄﻪ ای اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻠﻜـﻪ در ﻣﻘﻴﺎ س ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻧﻴﺰ ﻛﺎرﺑﺮد دارد . ﻣﺪل WEAP ﻳﻚ اﺑﺰار ﭘﺸﺘﻴﺒﺎن از ﺗﺼﻤﻴﻢ دارای ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺳﻨﺎرﻳﻮﻧﻮﻳﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﺎﻣﻠﻲ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ و ﻣﺼﺎرف آب را در ﺣﺎل و آﻳﻨﺪه ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﭘﺎﻳﻪ اﻳﻦ ﻣﺪل ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب اﺳﺖ . ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻜﺎﻧﻲ در ﻣـﺪل WEAP ﻗﺎﺑﻞ اﻧﻌﻄﺎف ﺑﻮده و از ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺎ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ وﺳﻴﻊ را ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ درﺑﺮ ﮔﻴـﺮد . ﺳـﺮی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧـﻪ ﺗـﺎ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﻴﺰ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻘﻴﺎس زﻣﺎﻧﻲ در اﻳﻦ ﻣﺪل ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد . رواﺑﻂ ﺑﺎرش- رواﻧﺎب ، ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺗﻘﺎﺑـﻞ ﺑﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﺨﺎزن و ﻛﻴﻔﻴﺖ آب و اﻧﺘﻘﺎل آب از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮاردی اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﺪل ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﺎﺧﺘﺎر اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ در ﻣﺪل WEAP ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳـﻨﺎرﻳﻮﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در ﻣﺤـﻴﻂ آن ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد وﺿﻌﻴﺖ آﻳﻨﺪه آب را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ در آن ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺗـﺎﺛﻴﺮ آب و ﻫـﻮا، ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛـﺎرﺑﺮی اراﺿـﻲ، ﺗﻘﺎﺿـﺎ، ﺗﻨﻈﻴﻤـﺎت و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻫﺎ را ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮد . 5 ﻓﺼﻞ5 آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت 04 / 11 / 93 85 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﺪون وﺟﻮد آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ذی ی ﻣﺪﺧﻞ اﻣﻜﺎن ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷـﻌﺎع ﻣﻜـﺎﻧﻲ و زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن، ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﻟﺬا ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻮرد ﻣﻤﻜ ﻦ اﺳﺖ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺘﻔـﺎوﺗﻲ ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ اﻳﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ » ﻣﻨﺎﺑﻊ » و « ﻣﺼﺎرف « ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻋﻠﻲ رﻏﻢ ﭼﻨـﻴﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی، ﮔﺮوﻫﻲ از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻧﻴﺰ وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻧ ﺗﻮان ﻤﻲ ﻫﺎ آن را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﺑـﻪ ﻫـﻴﭻ ﻛـﺪام از د و دﺳﺘﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺼﺎرف ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻳﻲ از ﺑﻴﻼن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜﺎل ﭘﺎراﻣﺘﺮ رﻃﻮﺑﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻴﺎز آﺑﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن در ﺑﺨﺶ ﻣﺼﺎرف ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻫﻤـﻴﻦ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ در ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺎران در در ﺑﺨﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻧﻴﺰ ﻣﻤ ﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻔﺎی ﻧﻘﺶ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻓﻮق، آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮد . دﺳﺘﻪ اول از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت، ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ) ﻣـﺜﻼ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳـﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ در ﻳﻚ ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ ( ؛ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﻪ دوم از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت زﻣﺎﻧﻲ ﻛﺎ رﺑﺮد ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﻮﻟﻔﻪ ای از ﺑﻴﻼن در دﺳﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ و از ﭼﻨﻴﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﻣﺜﻼ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧﺎک و رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮآوردی از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ در ﺑﻴﻼن آب در ﻣﺰرﻋﻪ اﻧﺠﺎم داد . 5 - 1 - ﻣﻨﺎﺑﻊ در ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﻴﻼن، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑ ﻪ آن دﺳﺘﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺣﺠﻢ آﺑﻲ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑـﺎﻟﻘﻮه ﺑـﺮای ﻣﺼـﺮف ﺷﺪن در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ ﻣﻲ . ﺟﻬﺖ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺑﻬﺘﺮ، ﻣﻨﺎﺑﻊ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﻟﻒ ) ( ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ، ( ب) روی ﺳـﻄﺢ زﻣﻴﻦ و ( ج) زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻛﺮد . 5 - 1 - 1 - ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮی ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺒﻊ در ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ وﺟﻮد دارد ، اﻧﻮاع ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ از رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﻳﺎ ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ ﺳـﺖ . اﻳﻦ اﻧﻮاع ﭘﺲ از ﻃﻲ ﻣﺮاﺣﻠﻲ در ﭼﺮﺧﻪ آب ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﺳﺘﻔﺎده در ﺑﺨﺶ ﻣﺼـﺎرف را ﺧﻮاﻫﻨـﺪ داﺷـﺖ . اﻧـﻮاع ﻣﺘﻔـﺎوت رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎران، ﺑﺮف، و دﻳﮕﺮ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آب ﺑﻪ ﺳﻄ ﺢ زﻣﻴﻦ رﻳﺰش ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺗﮕـﺮگ و ﺑـﻮران ]38 [. آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻘﺪار و ﺗﻨﺎوب ر د ﻫﺎ آن اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻨـﺎوب آﻣـﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ و زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن اﺳﺖ . ﻣﺜﻼ ﺑﺮای ﺑﻴﻼن آب در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ و در ﻣﻘﻴـﺎس ﭼﻨـﺪﻳ ﻦ ﺳﺎﻟﻪ، ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻛﺎﻓﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﺑﻴﻼن آب ﺑﻴﻦ دو واﻗﻌﻪ آﺑﻴﺎری در ﻣﺰرﻋﻪ، ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺑـﺎران در ﻣﻘﻴﺎس روزاﻧﻪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . 5 - 1 - 2 - ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ در ﻳﻚ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻛﻠﻲ، ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ دو ﻧﻮع ﺟﺎری و راﻛﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻫﺴﺘﻨﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺴﻴﻞ ، ﻫﺎ اﻧﻬﺎر و ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ اﻧﻮاﻋﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی ﺟﺎری ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ زﻣـﻴﻦ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر ﻣـﻲ آﻳﻨـﺪ . درﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ 86 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﺗﺎﻻب ﻫﺎ، ﺧﻮرﻫﺎ، ﻣﺼﺐ ﻫﺎ ، ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ، ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺳﻄﻮح ﺑﺮف ﮔﻴﺮ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎﻟﻘﻮه ای از آب ﻫﺎی راﻛﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﺻﻮرت ﻣﺎﻳﻊ و ﺟﺎﻣﺪ ﺑ ﺮ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ را ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪ . ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺧﻮد ﺑﻪ دو ﻧـﻮع اﻟﻒ ) ( ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه در ﻣﺤﻞ و ( ب) اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎﻓﺘﻪ از ﺑﻴﺮون ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﻧﺘﻴﺠﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی ﺟﺎری ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در اﻧﻬﺎر و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫ ﺎ در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎ ی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ) ﻟﺤﻈﻪ ای، ﺳﺎﻋﺘﻲ، روزاﻧﻪ، ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ، ﻓﺼﻠﻲ، ﺳﺎﻻﻧﻪ اﺳﺖ ( . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﻳﻊ، ﺣﺠﻢ آب در ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ) ﺷﻌﺎع زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺣﺠـﻢ آب در ﭼﻨـﻴﻦ ﺻـﻮرﺗﻲ ) ﻣـﺜﻼ درﻳﺎﭼﻪ، ﺗﺎﻻب، ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ( ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻧﺘﻮان اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺖ، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی دﻳﮕﺮی از ﻗﺒﻴﻞ اﺷﻞ ) ﺗﺮاز آب ( ، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺷﻜﻞ ﻣﺨﺰن ) ﻣﺜﻼ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ( و راﺑﻄـﻪ اﺷـﻞ - ﺣﺠﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎﻳﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮﻧﺪ . ﭼﻨﻴﻦ ﻧﮕﺮﺷﻲ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳ ﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺟﺎﻣﺪ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد . ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﻳﺨﭽﺎﻟﻲ و ﻳﺎ ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺑﺮﻓﻲ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن و در ﻃﻮل ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜـﻲ از ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎی ﺑﻴﻼن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت، آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺷﺎﻣﻞ ارﺗﻔﺎع ﺗﻮده ﺟﺎﻣﺪ در ﻳـﻚ ﻧﻘﻄـﻪ ﺷـﺎﺧﺺ ) و ﻳـﺎ اﺷـﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻣﺒﺘﺎی ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ( ، راﺑﻄﻪ اﻳﻦ ارﺗﻔﺎع ) و ﻳﺎ اﺷﻞ ( ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺟﺎﻣﺪ، راﺑﻄﻪ ﺣﺠﻤﻲ ﺗﻮده ﺟﺎﻣﺪ ﺑـﺎ آب ﻣﻌﺎدل آن ﺑﺎﻳﺪ ﮔﺮدآوری، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻳﺎ ﺑﺮآورد ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ ﻛﻪ آﺑﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷـﻮد ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﺎﻣـﻞ ﻣﺼـﺮف ﻧﺸـﻮد در ﺗﺠﺰﻳـﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ ا ﺳﺖ . در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ آب ﺑﺎزﻳﺎﻓﺘﻲ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺷﺮب و ﺑﻬﺪاﺷﺖ، ﺻﻨﻌﺖ و ﻛﺸﺎورزی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ » ﻣﻨﺒﻊ « ﻗﺎﺑﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺳﺖ . ﻛﻠﻴﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻛﻤـﻲ ﻳ درآ .ﻨـﺪ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد ﺳﺎﻛﻦ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، اﻟﮕﻮی ﻣﺼﺮف و راﻧﺪﻣﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﭘﺲ آب ﻳﻚ دﺳ ﺘﻪ از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت را ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﺪ ﻣﻲ . ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺻﻨﺎﻳﻊ از ﻗﺒﻴﻞ ﺗﻌﺪاد، ﻧﻮع آن ﻫﺎ، ﻧﻮع دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ، ﻓﻦ آوری ﺑﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ، ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺗﻌﻤﻴـﺮات دﺳـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ و ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﭘﺲ آب ﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻴﺰ در ﻗﺎﻟﺐ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزی ﺑﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . اﻟﮕﻮ و ﺗﺮاﻛﻢ ﻛﺎﺷﺖ، ﺷﻴﻮه آﺑﻴﺎری ) ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ، ﻣﻘﺪار، دور ( ، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺧﺎک و آب ) از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮآوردﻫﺎی آﺑﺸﻮﻳﻲ ( ، ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی زﻣﻴﻦ و ﺣﻖ آﺑﻪ ﻫﺎی زارﻋﻴﻦ از ﺟﻤﻠﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ اﻳـﻦ ﺑﺨﺶ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ، ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ در ﻣﺤﺪ وده ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻟﺰوم ارزﻳﺎﺑﻲ آن دﺳﺘﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮزﻫﺎی ﺷﻌﺎع ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ اﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻨـﺎﺑﻌﻲ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻣﺎﻳﻊ و ﺟﺎﻣﺪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای آن دﺳﺘﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﻳﻊ ﺑﻪ ﺷﻌﺎع ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑ ﻴﻼن وارد ﻣﻲ ﺷـﻮﻧﺪ، از آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ در ﻫﻤﻴﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺮای اﻧﻬﺎر و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺤﺚ ﺷﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻧﻮاع ﺟﺎﻣﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻨـﺎﺑﻌﻲ، ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﭼﻪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ در ﻣﻮرد ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻨﺎﺑﻌﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﺷﺪ، ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ اﻳـﻦ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻧﻴـﺰ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت 04 / 11 / 93 87 5 - 1 - 3 - ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺮ ﺳ ﻄﺤﻲ ﺣﺴﺐ ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻴﻼن، اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ راﻛﺪ و ﻳﺎ ﺟﺎری ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات اﻧـﻮاﻋﻲ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ زﻳﺮﺳـﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺟﺎری را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﺣﺮﻛﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ آب در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﻧﻮﻋﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺟـﺎﻧﺒﻲ را ﺗﺸـﻜﻴﻞ دﻫﺪ ﻣﻲ . اﻣﺮوزه ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻫﺎ ـ اﻋﻢ از ﻛﻢ ﻋﻤﻖ، ﻧﻴﻤﻪ ﻋﻤﻴﻖ و ﻋﻤﻴﻖ ـ از روش ﻫﺎی ﻣﺘـﺪاول اﺳـﺘﺨﺮاج آب ﻫـﺎی زﻳﺮﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﻠﻲ ﺷﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺗﻌﻴﻴﻦ آﻣﺎر ﻣﻨـﺎﺑﻊ و ﻣﺼـﺎرف روی ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ ) ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ، ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ و ﺗﻮزﻳﻊ زﻣﺎﻧﻲ آن ﻫﺎ، رواﻧﺎب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ، ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺟﺮﻳﺎن، ﻧﻔﻮذ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ، ﻧﺸﺖ از ﻣﺨﺎزن و ...( و ﻧﻴﺰ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺷﻜﻞ ﭼﻴﻦ ﺧﻮردﮔﻲ ﻫﺎ، ﺟﻬﺖ ﺷﻴﺐ ﻫﺎ، و ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﻄﺤﻲ زﻣـﻴﻦ از ﻧﻈـﺮ ﻣﻴـﺰان ﻧﮕﻬﺪاﺷـﺖ آب، و ﺑـﺎﻻﺧﺮه اﻗﻠﻴﻢ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﻬﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﻗﻀﺎوت ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ آﻣﺎر ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨﻄﻘ ﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﻧﻮع ﺳﻨﮓ ﻫﺎ، ﻣﻴﺰان درز و ﺷـﻜﺎف، ﺗﺨﻠﺨـﻞ ﺧـﺎک، داﻧـﻪ ﺑﻨـﺪی، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻧﻔﻮذ، آب دﻫﻲ وﻳﮋه، ﺿﺮﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل، وﺳﻌﺖ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺷﻜﻞ ﺳﻔﺮه، ﻇﺮﻓﻴﺖ ذﺧﻴﺮه، ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣﻨﻄﻘﻪ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﻨﮓ ﻛﻒ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺲ، ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎ و ﺿﺨﺎﻣﺖ، ﻋﻤﻖ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻧـﻮع ﺳـ ﻔﺮه ) ﺗﺤـﺖ ﻓﺸﺎر، آزاد و ﻳﺎ ﻧﺸﺘﻲ ﺑﻮدن ( ، اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺑﺮداﺷﺖ آب ازﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﭼﺎه ﻫﺎ، ﻗﻨﻮات و ﭼﺸﻤﻪ ﻫـﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺧﺼﻮص ﭼﺎه ﻫﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺑـﺪه ﭼـﺎه، ﻣـﺪت زﻣـﺎن ﻛـﺎرﻛﺮد، ﺗـﺎرﻳﺦ ﺣﻔـﺮ، ﻛﻒ ﺷﻜﻨﻲ ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫﺎ، رو ﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ آﺑﺪﻫﻲ، ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ و اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻲ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﺮد . در ﺳﻔﺮه ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ، ﻋﻠﻲ اﻟﺨﺼﻮص ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﻓﺎﻗﺪ ﺑﺮﺟﺴﺘﮕﻲ ﻫـﺎی روزﻣﻴﻨـﻲ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟـﻪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ، ﺳﻔﺮه آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﺎ ﻋﻤﻖ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻤﻲ در زﻣﻴﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ رﻓﺘﻪ و ﺟﺎی ﺧﻮد را ﺑﺎ آب ﺷﻮر ﻛﻪ در ﺳﻮاﺣﻞ ﻣﻨﺸـﺎء درﻳـﺎ ﻳﻲ دارد، ﻋﻮض ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﻬﻢ ﻋﻤﺪه ای در ﺧﺮوج آب از ﺳﻄﺢ ﺳﻔﺮه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻌﺮق داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻜﺘﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ دﻳﮕﺮ در ﺧﺼﻮص ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد ﺳﻔﺮه ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوره ﻫـﺎی زﻣـﺎﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑﺨـﺎر آب ﻣﻮﺟﻮد در ﺧﺎک ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺼﻮل و ﺑﺮودت ﺧﺎک ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﮔﺮادﻳﺎن رﻃﻮﺑﺘﻲ ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﺨﺎر از ﺳﻄﺢ ﺳﻔﺮه ﺑﻪ ﺳـﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻳﺎﻓﺘﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺳﻄﺢ ﺑﻪ ﻣﺎﻳﻊ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭘﺪﻳﺪه ﺑﻬﺎر ﻛﺎذب در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻌﺘﺪل ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳـﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در اواﻳﻞ ﭘﺎﻳﻴﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺨﺰن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺒﻜﻪ ای از ﭼﺎه ﻫـﺎی ﭘﻴﺰوﻣﺘـﺮی در اﺧﺘﻴﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻳﻚ ﻣﻘﻄﻊ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺸﺨﺼﺎت در ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺎرﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت رﺳﻮﺑﺎت آﺑﺨﻮان و ﺳﻨﮓ ﻛﻒ، ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب ﭼﺎه ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، آﺑﺪﻫﻲ و ﻧﺤﻮه ﺗﻐﻴﻴﺮات آن، ﺗﻐﻴﻴﺮات اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ، ﺳﻴﺴـﺘﻢ ﻫـﺎی درز و ﺷﻜﺎف در ﺑﻴﺮون زدﮔﻲ ﻫﺎی ﭘﻴﺮاﻣﻮن دﺷﺖ، ﺗﻌﻴﻴﻦ وﺿـﻌﻴﺖ ﭘـﻲ ﺳـﻨﮓ ﻣﻨﻄﻘـﻪ از ﻧﻘﻄـﻪ ﻧﻈـﺮ ﺗﻜﺘـﻮﻧﻴﻜﻲ و ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﻚ دﺷﺖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد ]3 [ ] و8[ .ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻓﻮق ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻃﻊ و ﺑﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ راﺑﻄﻪ ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی آﻫﻜﻲ و آﺑﺮﻓﺖ، ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی ﺳﺎزﻧﺪ ﻫـﺎی آﻫﻜـﻲ و ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻻزم ﻧﻤﻮد ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ ]7[ . 88 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 5 - 2 - ﻣﺼﺎرف ﻣﺼﺮف آب از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن و در ﻃﻮل ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑـﻴﻼن ﺑـﺮای آن ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﺷﻌ ) ﺎع زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ( ، ﺷﺎﻣﻞ ﺧﺮوج آب ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻟﺖ ﺟﺎﻣﺪ، ﻣﺎﻳﻊ و ﮔﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺻـﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ، ﻣﺼﺎرف ﻧﻴﺰ در ﺳﻪ ﺑﺨﺶ اﻟﻒ ) ( ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ، ( ب) روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و )ج( زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺻـﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، در ﻳﻚ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی دﻳﮕﺮ، ﻣﺼﺎرف را ﺗﻮان ﻲﻣ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه و ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻛﺮد . در ﺟﺎ اﻳﻦ دﺧﺎﻟﺖ ﻫﺎی ﺑﺸﺮ در اﻳﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . ﻣﺼﺎرف آب ﺑﺮای ﺑﺸﺮ در ﺳﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺷﺮب، ﺻﻨﻌﺖ و ﻛﺸﺎورزی ﻳﻚ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه اﺳﺖ . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﻮح آزاد آب ﻳﻜﻲ از اﻧﻮاع ﻣﺼﺮف ﻛﻨﺘﺮل ﻧ ﺸﺪه ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . آﻳﺪ 5 - 2 - 1 - ﻣﺼﺎرف در ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﺼﺮف آب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺣﺮﻛﺖ آب از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺑﺎﻻ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻫـﺎﻳﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد آب، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺗﻌﺮق و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮق از ﺳﻄﻮح ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺗﺼﻌ ﻴﺪ از ﺳﻄﻮح ﺑﺮﻓﻲ و ﻳﺨﭽﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﺮﻛـﺪام از اﻳـﻦ ﻓﺮآﻳﻨـﺪﻫﺎ، ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻣﺴـﺘﻘﻴﻤﻲ از ﺑـﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻟﺬا ﺑﻪ آن واژه ی آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺻـﻮرت ﻋـﺪم اﻣﻜـﺎن اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی اﻳـﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎ، روش ﻫـﺎی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮآورد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣ ﺘﻔﺎوت دﻳﮕﺮی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد آب ﺑﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﭼﻮن ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﻣﺴـﺎﺣﺖ، ﻋﻤـﻖ و درﺟـﻪ ﺣﺮارت آب و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻏﻠﻈﺖ اﻣﻼح ﻣﺤﻠﻮل آن ﻧﻴﺎز دارد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳﻲ از ﻫﻮا ﺷﺎﻣﻞ درﺟـﻪ ﺣـﺮارت، رﻃﻮﺑـﺖ ﻧﺴﺒﻲ، ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎﻋﺎت 2 و10 ﻣﺘﺮی، ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﻴﺪ، ﻓﺸـﺎر ﺑﺨـﺎر آب ﻧﻴـﺰ دﺳـﺘﻪ دﻳﮕـﺮی از آﻣـﺎر و اﻃﻼﻋـﺎت را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﻫﻮا ) اﺗﻤﺴﻔﺮ ( را ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﻴﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﺑﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد آب ﺗﻔﺎوت دارد . اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت از اﻳﻦ ﻧﺎﺷﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛـﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮﭘـﺬﻳﺮی ﻫﻮا ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻨﻨﺪه ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد آب اﺳﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎ اﻳﻦ ﻣﻴﺰان آب ﺧﺎک اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻨﻨﺪه ﺷﺪت ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ . ) ﻣﻮارد اﺳﺘﺜﻨﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺧﺎک ﻫﺎی اﺷﺒﺎع و وﺟﻮد ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ در ﺧﺎک اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﻛﻤﺎﻛﺎن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ و ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد .( ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻼوه ﺑـﺮ آﻣـﺎر و اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد ﺑﻪ ) ﺟﺰ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﻄﺢ، ﻋﻤﻖ و درﺟﻪ ﺣﺮارت آب ( ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳﻲ از ﺧﺎک ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﺸـﺨﺺ ﺷﻮد . اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎﻓﺖ ﺧﺎک، درﺻﺪ ﻣﻮاد ﺷﻦ، ﻻی و رس، ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻇـﺎﻫﺮی و ﺣﻘﻴﻘـﻲ ﺧـﺎک، درﺻـﺪ ﻣـﻮاد آﻟـﻲ، ﺧ ﺼﻮﺻﻴﺎت ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺧﺎک )PH، ﺷﻮری ﻋﺼﺎره اﺷﺒﺎع، ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺬب ﺳﺪﻳﻢ ( ، ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﺸﺨﺼﻪ رﻃـﻮﺑﺘﻲ، ﺿـﺮﻳﺐ آﺑﮕـﺬری اﺷﺒﺎع و ﺗﺎﺑﻊ ﺿﺮﻳﺐ آﺑﮕﺬری ﺧﺎک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻣـﺎر و اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آزاد آب، ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻋﻮاﻣﻠﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﺳﻄﺢ ﺑﺮگ ﻫﺎ، ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺳـﻄﺢ ﺑﺮگ، ﺗﺮاﻛﻢ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺳﻦ ﮔﻴﺎﻫﺎن ) ﺑﺮای درﺧﺘﺎن ( ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت 04 / 11 / 93 89 ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎﻫﺎن، ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﭼﻮن وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی روزﻧﻪ ﺑﺮگ ﻫﺎ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑ ﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺑﻪ ﺟﺰ در ﻣﻮارد ﻣﻌﺪودی از ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی دﻗﻴﻖ زراﻋﻲ، ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺳﻪ ﻓﺮآﻳﻨـﺪ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳﻄﺢ ﺧﺎک، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺗﻌﺮق از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻠﻔﻴﻖ اﻳﻦ ﺳـﻪ ﻓﺮآﻳﻨـﺪ، ﺗﺒﺨﻴـﺮ - ﺗﻌـﺮق ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﻗﻠﻴﻤﻲ ) ﻣﺸﺎﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺑﺮای ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب آزاد ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ( و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ) ﺗـﺎرﻳﺦ ﻛﺎﺷـﺖ، ﻃـﻮل دوره ﻫـﺎی رﺷـﺪی - ﺟﻮاﻧـﻪ زﻧـﻲ، ﺳﺒﺰﻳﻨﻪ ای، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮل، ﺑﺮداﺷﺖ- ﺿﺮاﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲKc (اﺳﺖ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ ﮔﻴﺎﻫـﺎن ﺗﻨﻬـﺎ از ﻃﺮﻳﻖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن در ﻣﺤﻔﻈﻪ ﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ای ﺑﻪ ﻧﺎم ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮ ﻣﻴﺴﺮ اﺳﺖ . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑـﺮای اﻳﻦ ﻣﻮرد، ﺗﺮازوی دﻗﻴﻖ ﺑﺮای ﺗﻮزﻳﻦ ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮﻫﺎی وزﻧﻲ، ﺑـﺮآورد رﻃﻮﺑـﺖ ﺧـﺎک در ﺑـﺎزه ﻫـﺎی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺨﺘﻠـﻒ در اﻋﻤـﺎق ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی زه آب ﺧﺮوﺟﻲ ا ﺳﺖ . ) در واﻗﻊ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه، ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آب اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد .( ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﺼﻌﻴﺪ از ﺳﻄﻮح ﺟﺎﻣﺪ ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ و ﺳﻄﻮح ﺑﺮﻓﻲ ﺑﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ از ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺑﺮف، آب ﻣﻌﺎدل ﺑـﺮف، ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت اﻗﻠﻴﻤﻲ ) ﻣﺸﺎﺑﻪ آن ﭼﻪ ﺑﺮای ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب آزا د ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ ( و ﻧﻴﺰ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﺗﻮده ﻫﺎ ﻧﻴﺎز دارد . 5 - 2 - 2 - ﻣﺼﺎرف در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ اﻧﻮاع ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﻣﺼﺎرف آب در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺘﻔﺎده آب در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺼﺮف ﺷﺮب، ﺑﻬﺪاﺷـﺖ، ﺻـﻨﻌﺖ و ﻛﺸﺎورزی ) اﻋﻢ از ﺟﻨﮕﻞ، ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻣﺮاﺗﻊ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻧﻮع ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه دﻳﮕﺮی از ﻣﺼﺮف ﺑ ﻪ ﺻﻮرت اﻧﺘﻘـﺎل ﺑﻴﻦ ﺣﻮﺿﻪ ای ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ اﺳﺖ . ﺣﺮﻛﺖ ﻫﺎی آب در ﺳﻄﺢ زﻣـﻴﻦ و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ ﺧـﺎرج ﺷـﺪن آن از ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن از ﻃﺮق ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ی ﻣﺼﺮف آب در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴ ﻦ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . آﻳﺪ آﻣﺎر اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﺑﻪ ﻣﺼﺮف در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻣﺮﺑﻮط ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻧﻮع ﻣﺼﺮف ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺼﺮف ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺷﺮب ﺑﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد ﺟﻤﻌﻴﺖ در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، اﻟﮕﻮی ﻣﺼﺮف ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﺎ آن در واﺣﺪ زﻣﺎن ) ﺣﺴﺐ ﺷﻌﺎع زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن و ( ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻧﻴﺎز دارد . ﺑﺮرﺳﻲ ﺎﻣﺼ رف ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺧﺎﻧﮕﻲ ﺑﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد ﺟﻤﻌﻴﺖ در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، اﻟﮕﻮی ﻣﺼﺮف در واﺣﺪ زﻣﺎن و ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻧﻴﺎز دارد . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺼﺮف در ﺑﺨﺶ ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺎﻳﺪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﺪاد ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻣﺘﻔﺎوت در ﭼـﺎرﭼﻮب ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن، ﻣﻴـﺰان آب ﻣﺼﺮﻓﻲ در ﻫﺮ ﺻﻨﻌﺖ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ و آب ﻣﺎزاد ﺧﺮوﺟﻲ از ﺻﻨﻌﺖ را ﺟﻤﻊ آوری ﻧﻤﻮد . ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزی ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه ﻋﻤﺪه آب ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮآوردی از آب ﻣﺼﺮﻓﻲ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ اﻫﻤﻴـﺖ وﻳﮋه ای دارد . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺼﺎرف در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ در ﺑﺨﺶ ﻛﺸـﺎورزی ﺷـﺎﻣﻞ ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ اﻧـﻮاع ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﻲ / ﺑﺎﻏﻲ / ﺟﻨﮕﻠﻲ / ﻣﺮﺗﻌ ﻲ و ﺳﻄﺢ زﻳﺮ ﻛﺸﺖ ﻫﺎ آن در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن، ﻣﻴـﺰان آب ورودی ﺑـﻪ اراﺿـﻲ ﻛﺸﺎورزی ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻣﺤﺪوده زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﻣﻴﺰان آب ورودی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ، آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت دﻳﮕﺮی 90 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ از ﻗﺒﻴﻞ ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﻴﺎری، راﻧﺪﻣﺎن آﺑﻴﺎری ) ﺷﺎﻣﻞ راﻧﺪﻣﺎن ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل و ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﻪ ( ﻫﻤﺮاه ﺧﺼﻮﺻـﻴﺎت ﺧـﺎک ) ﺷـﺒﻴﻪ ﺑـﻪ آن ﭼﻪ در ﺑﺨﺶ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺧﺎک اﺷﺎره ﺷﺪ ( ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎﺷﺪ . آﻧﭽﻪ آب از ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﺷﻜﻞ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه و ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ( ﻧﻴﺰ ﺟﺰﻳﻲ از ﻣﺼﺎرف در روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻨﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎﺗﻲ اﮔﺮ در ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ و ﻳﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺻﻮ رت ﭘﺬﻳﺮد، ﺑـﺪه رودﺧﺎﻧـﻪ ﻳـﺎ ﻛﺎﻧـﺎل ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 5 - 2 - 3 - ﻣﺼﺎرف در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ اﻳﻦ ﻧﻮع از ﻣﺼﺮف ﺑﻪ ﺻﻮرت » ﺧﺮوج ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ آب از ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻛﻪ در زﻳﺮﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ « ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺼﺎرﻓﻲ ﺧ ﻮد ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه و ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ﺗﻘﺴﻴﻢ . ﻮدﺷـ ﻣـﻲ اﺧﺘﺼـﺎص دادن ﻣﻴـﺰان آب ﺑـﺮای آﺑﺸﻮﻳﻲ ﺧﺎک از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺼﺎرف ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه اﺳﺖ . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ، ﺣﺮﻛـﺖ ﻫـﺎی اﻓﻘـﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ آب ﺑـﻪ ﺧـﺎرج از ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن از اﻧﻮاع ﻣﺼﺎرف ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد از ﺟﻨﺒﻪ دﻳﮕﺮ اﻳﻦ ﻣﺼﺎرف را ﺑـﻪ دو ﻧـﻮع اﻟﻒ ) ( ﺣﺮﻛﺖ از ﻣﺮز ﭘ ﺎﻳﻴﻨﻲ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ) ﻣﺜﻼ ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ ( ب) و ( ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺎﻧﺒﻲ در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣـﻴﻦ ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖ ﺧﺎرج از ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ) ﻣﺜﻼ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ( ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﺮد . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻤﻲ ﻣﺼﺮف در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز اﺳـﺖ ﺷـﺎﻣﻞ ﻧﻔـﻮذ ﻋﻤﻘـﻲ، ﺧﺼﻮﺻـﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧﺎک ﺷﺎ ﻣﻞ ﺿﺮﻳﺐ آﺑﮕﺬری اﺷﺒﺎع و ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﺧﺎک، ﺗﺨﻠﺨﻞ ﺧﺎک، ﻣﻴﺰان آب آﺑ ﺸﻮﻳﻲ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ آﻣـﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ از ﺷﻜﻞ و اﻧﺪازه ﻣﺨﺰن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) ﻣﺸﺎﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺤﺚ ﺷﺪ ( ، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه و ﺿـﺮﻳﺐ اﻧﺘﻘـﺎل ﻻﻳﻪ ﻫﺎی آﺑﺪار ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻳﺎ ﺑﺮآورد ﺷﻮد . 5 - 3 - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻬﻴﻪ آﻣ ﺎر و اﻃﻼﻋﺎت آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻗﺒﻠﻲ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪ . اﻳﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت در ﺷـﺶ رده ﻛﻠـﻲ ) اﻟـﻒ ( رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی، ( ب) روان آب ﺳﻄﺤﻲ، ( ج) ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺗﻌﺮق، ﺗﺒﺨﻴـﺮ - ،ﺗﻌـﺮق، ﺗﺼـﻌﻴﺪ ( د) ﺗﻐﻴﻴـﺮات ذﺧﻴـﺮه آب، ( ه) ﻧﻔـﻮذ ﻋﻤﻘﻲ و ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ( و) ﻣﺼﺎرف ﺗﻘﺴ ﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان دو ارﮔﺎن وزارت ﻧﻴﺮو و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺴﻮول اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی و ﺛﺒـﺖ رﻳـﺰش ﻫـﺎی ﺟـﻮی ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت در ﺳﺎﻟﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﭼﺎپ ﻣﻲ رﺳﺪ . ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ در راﺳـﺘﺎی ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ ﺑـﺎ ﺳـﺎزﻣﺎن ﺟﻬـﺎﻧﻲ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ (WMO)، از ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻣﻴﻼدی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و اﻃﻼﻋﺎت رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟـﻮی را در ﻣﻘﻴـﺎس ﻫـﺎی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ و ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ .1 دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی در ﻣﻘﻴﺎس ﻛﻮﭼﻚ ﺗـﺮ از ﻳـﻚ ﻣـﺎه ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﺎ اراﺋـﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻛﺎرﺑﺮ ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻴﺴﺮ اﺳﺖ . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی روزاﻧﻪ ) ﻣﻨﺤﺼﺮا ﺑﺎران ( ﺗﻮﺳـﻂ وزارت 1 - اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت در ﺳﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻪ آدرس ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺎزﺧﻮاﻧﻲ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ - آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت 04 / 11 / 93 91 ﻧﻴﺮو ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﭼﺎپ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﻌﺪادی اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ را ﻧﻴﺰ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ . اﻳﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻢ در ﻣﺮﻛﺰ اﺳﺘﺎن ﻣﺮﺑﻮط و ﻫﻢ در ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب در ﺗﻬـﺮان ﻧﮕﻬـﺪاری ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑﻌﻀـﺎ وزارت ﻧﻴﺮو و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ را ﺑﺮای ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻪ ﺗﺮﺳﻴﻢ و ﮔﺰارش ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت روان آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ادارات آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﻬﻴﻪ و ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﭼﺎپ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺪه ﻫﺎی روزاﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮاﻗﻊ ﺳﻴﻼ ﺑﻲ، ﻗﺮاﺋﺖ ﻫﺎی اﺷﻞ دو ﺳﺎﻋﺘﻪ ﻧﻴﺰ ﺻـﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﺤﻞ ادارات آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﺎﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رواﻧﺎب در ﻣﺴـﻴﺮﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮی از رودﺧﺎﻧﻪ ) ﻣﺜﻼ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ، اﻧﻬﺎر ( ﻋﻤﻮﻣﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﺮ دو ارﮔﺎن وزارت ﻧﻴﺮو و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ دا رای ﺗﻌﺪادی ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ آﻣﺎر آن ﻫﺎ در ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﻳﻚ ﺑﺎر ﺑﻌﻀﺎ وزارت ﻧﻴﺮو و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻘـﺪار ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺗﺒﺨﻴـﺮ را ﺗﺮﺳﻴﻢ و ﮔﺰارش ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . وﻟﻲ ﻫﻤﻴﺸﻪ اﻳﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻛﺎﻓﻲ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد . آﻣـﺎر و اﻃﻼﻋـﺎت اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ ) از ﺳﻄﻮح آب، ﺧﺎک، ﮔﻴﺎه ( ، ﺗﻌﺮق، ﺗﺒﺨﻴـﺮ - ﺗﻌـﺮق و ﺗﺼـﻌﻴﺪ از ﺳـﻄﻮح ﻣﻨﺠﻤـﺪ ﻻزم اﺳﺖ . اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺎﻣﻞ : درﺟﻪ ﺣﺮارت، رﻃﻮﺑﺖ ﻧﺴﺒﻲ، ﺑـﺎد، ﺳـﺎﻋﺎت آﻓﺘـﺎﺑﻲ، ﺗﺸﻌﺸـﻊ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻣـﻮارد ﻻزم ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻋﻤﺪﺗﺎ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺳﻴﻨﻮﭘ ﺘﻴﻚ و ﻛﻠﻴﻤﺎﺗﻮﻟﻮژی و ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ وﻟـﻲ ﺗﻨﻬـﺎ در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﮔﺰارش ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﻮارد ﻣﻌﺪودی، اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ وزارت ﻛﺸـﺎورزی و داﻧﺸـﮕﺎه ﻫـﺎ ﻧﻴـﺰ ﭼﻨﻴﻦ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ را اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﺛﺒﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی دوره ای ﺗﺮاز آب در ﭼﺎه ﻫﺎ و ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﭼﺎه ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری، ﺗﻮﺳـﻂ وزارت ﻧﻴـﺮو ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، وزارت ﻧﻴﺮو اﻃﻼﻋـﺎت ﺑـﺮف ﺳـﻨﺠﻲ را ﻧﻴـﺰ ﺟﻬـﺖ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ذﺧﻴـﺮه در ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎی ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ و ﺑﺮف ﮔﻴﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ آب در ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﻧﻴﺮو اﻧﺠﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻣﻘـﺪار ﺑـﺎر رﺳﻮﺑﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺨﺰن ﻳﻚ ﺳﺪ وارد ﻣﻲ ﺷﻮد در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه آن ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . رﺳﻮب ﺳﻨﺠﻲ ﻧﻴﺰ از وﻇﺎﻳﻒ وزارت ﻧﻴﺮو ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺴﻮول اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ آب در ﺗﺎﻻب ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﺮﭼﻪ ﺳﺎزﻣﺎ ن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ، ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ وزارت ﻛﺸﺎورزی و داﻧﺸﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃـﻮر ﻣـﻮردی و ﻳـﺎ دوره ای رﻃﻮﺑـﺖ ﺧﺎک را در ﻣﻜﺎن ﻫﺎی ﻣﺸﺨﺼﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، وﻟﻲ از اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻨﻬﺎ در اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ و در ﻫﻤﺎن دوره ﻫﺎی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ آﻣﺎر اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ای از ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ و ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﺟﺮﻳﺎﻧـﺎت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮاز آب در ﭼﺎه ﻫﺎی ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی و ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻛﻪ زﻳﺮ ﻧﻈـﺮ وزارت ﻧﻴـﺮو اﺳـﺖ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺗﻮﺳﻂ ارﮔﺎن ﻣﺸﺨﺼﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻧﻤـﻲ ﺷـﻮد . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺿـ ﺮوری ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در آن ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻣﻘﺘﻀﻲ ﺑﺮآورد ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﺷـﺎﻣﻞ اﻧـﻮاع ﻛـﺎرﺑﺮی اراﺿـﻲ، ﻟﻴﺘﻮﻟـﻮژی ﺳﻨﮓ ﻫﺎ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺧﺎک ﻫﺎی اراﺿﻲ، رﻳﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳـﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ﺟﻬـﺎد ﻛﺸـﺎورزی و ﺷﻬﺮداری ﻫﺎ، ﺳﺎزﻣﺎن زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺟﻬﺎ د ﻛﺸﺎورزی، و وزارت ﻧﻴﺮو در ﻗﺎﻟﺐ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﮔﺰارﺷﺎت ﻓﻨﻲ اراﺋﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﻋـﻼوه 92 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان، ﻣﺸﺨﺼـﺎت ژﺋـﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﻧـﻮع ﺳـﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ) آزاد، ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر، ﻧﺸﺘﻲ ( و ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﻧﻴﺰ ﺑﻌﻀﺎ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫ ﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﺪاول ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴـﺖ ﺗﻮﺳـﻂ وزارت ﻧﻴﺮو اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻳﺎ ﺑﺮآورد ﮔﺮدد . آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺼﺎرف ﺑﻪ ارﮔﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی آب و ﻓﺎﺿﻼب ﺷﻬﺮی و روﺳـﺘﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺼﺮف آب ﺷﻬﺮی و روﺳﺘﺎﻳﻲ ) اﻋﻢ از ﺷﺮب و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ( را ﮔﺰارش ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﮔﺰارش ﻣﻘـﺪار آب ﻣﺼـﺮﻓﻲ ﺗﻮﺳـﻂ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ وزارت ﺻﻨﺎﻳﻊ و وزارت ﺟﻬﺎد ﻛﺸﺎورزی اﺳﺖ . وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﺴﻮول رﻋﺎﻳﺖ ﺣـﻖ آﺑـﻪ ﻫـﺎی روﺳـﺘﺎﻳﻴﺎن ﺑـﺮای ﻣﺼﺎرف ﻛﺸﺎورزی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﺮآورد ﻣﺼﺎرف ﻛﺸﺎورزی، آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻳﺮ ﻛﺸﺖ، اﻟﮕﻮی ﻛﺸﺖ، اﻟﮕـﻮی ﭘﺨﺶ ﻣﺰارع و ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻻزم اﺳ ﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﺟﻬﺎد ﻛﺸﺎورزی ﺟﻤﻊ آوری و ﮔﺰارش ﻣﻲ .ﺷﻮد 5 - 4 - ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ داده ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓﺎﻗﺪ آﻣﺎر در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻬﺎن ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺪون آﻣـﺎر و ﻳـﺎ ﺑـﺎ آﻣـﺎر ﻧﺎﻛـﺎﻓﻲ وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ و ﻳـﺎ در ﺑﺮﺧـﻲ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﻪ ﻣﺮور دﭼﺎر ﻧﻘﺺ ﺷﺪه ا . اﻧﺪ ﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﺛﺮات ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻪ وﺟـﻮد آﻣـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ اﻧﺴـﺎن ﺑـﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و اﻗﻠﻴﻢ در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ، ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﻳﺎ ﺟﻬـﺎﻧﻲ ﻣـﺪ ﻧﻈـﺮ ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد ﭘﻴﭽﻴـﺪه ﺗـﺮ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻳﻘﻴﻨـﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﺎ ﻧﺎﻣﻌﻴﻨﻲ ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﻳﺪ دارای ﺳﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﺳﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ اﻟﻒ ) ( ﻣﺪﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﻛﻠﻴﺪی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻛﻨـﺪ، ( ب) ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺧﻮاص دورﻧﻤﺎ و ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﺑﺤﺮاﻧﻲ را در اﺧﺘﻴـﺎر ﻗـﺮار دﻫﻨﺪ و ( ج) ورودی ﻫﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻮ رد ﻧﻈﺮ ) در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ( ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻋﻜﺲ اﻟﻌﻤﻞ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻓﺎﻗﺪ آﻣﺎر ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺣﻮﺿﻪ ای ﺑﺎ داده ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﺷـﺪه ﻧﺎﻛـﺎﻓﻲ ) ﺑـﻪ ﻫـﺮ دو ﺷـﻜﻞ ﻛﻤﻴـﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ داده ﻫـﺎ ( از ﻣﺸـﺎﻫﺪات ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ ) ﻛﻤـﻲ و ﻛﻴﻔـﻲ ( در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ و ﻣﻜﺎﻧﻲ و ﻋﺪم ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ در ﭘﺬﻳﺮش ﻧﺘﺎﻳﺞ از ﻧﻈﺮ دﻗﺖ در ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻛﺎرﺑﺮدی . دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻋﻜﺲ اﻟﻌﻤﻞ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ ﺷـﺎﻣﻞ ﺑـﺮون ﻳـﺎﺑﻲ اﻃﻼﻋﺎت از ﻳﻚ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ دارای آﻣـﺎر ﺑـﻪ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﻳـﺰ ﻓﺎﻗـﺪ آﻣـﺎر، اﺳـﺘ ﻔﺎده از ﺳـﻨﺠﺶ از دور، ﻛـﺎرﺑﺮد ﻣـﺪل ﻫـﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻓﺮآﻳﻨﺪ- ﻣﺤﻮر در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ورودی ﻫﺎی اﻗﻠﻴﻤﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه و ﻳﺎ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﻮام ﻣﺪل ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ-ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺪون ﻧﻴﺎز ﺑﻪ داده ﻫﺎی وﻳﮋه ﺑﺎرش ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ﺑﺮﻣﺒﻨـﺎی ه داد ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی دارای آﻣﺎر، داده ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ و درک ﻓﺮآﻳﻨﺪ و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻪ اﺳﺘﻮار ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ روش ﻫﺎی ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻣﺤﻘـﻖ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﻪ ﻣﺮاﺟـﻊ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع ﺑ ﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻘﺘﻀﻲ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 6 ﻓﺼﻞ6 ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 95 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 6 - 1 - رﻳﺰش ﺟﻮی رﻳﺰش ﺟﻮی ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻨﺒﻊ رﻃﻮﺑﺖ وارد ﺷﺪه ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﺑـﻪ ﻣﻘﺪار ز ﻳﺎدی ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻋﺘﻤﺎد ﭘﺬﻳﺮی ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺪون درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ روش ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ از دور، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ) اﻳﺴﺘﮕﺎه ( ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . ﺑـﺎ وﺟﻮد ﭼﻨﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻧﻘﻄﻪ ای، ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻳﺰش ﺟﻮی در ﺷﻌﺎع ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن - ﻣﺜﻼ در ﻳﻚ ﺣﻮﺿـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ای - ، ﺗﻮﺳـﻂ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ داﺧﻞ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ، آﻣﺎر اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺠﺎور ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔﻴﺮد ﺗﺎ ﺑﺮآورد دﻗﻴﻖ ﺗﺮی از ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ رﻳﺰ ش ﺟﻮی ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . ﻫﺮ ﭼـﻪ دوره ی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺑـﻴﻼن آب ﻛﻮﺗـﺎه ﺗـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﺷﺒﻜﻪ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﺑـﻴﻼن آب ﺑﺎﻳـﺪ اﻧﺘﻈﺎرات ﻣﺘﺪاول ﺑﺮای ﭼﻨﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎﻳﻲ در ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ اﻗﻠﻴﻢ ﺷﻨﺎﺳﻲ و ﻫﻴﺪروﻛﻠﻴﻤﺎﺗﻮﻟﻮژی را ﺑﺮآ ورده ﺳﺎزد . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ از ﺑﻴﻼن ﻫﺎی آﺑﻲ، ﺳﺮی ﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪﺗﻲ از ﻣﺸﺎﻫﺪات رﻳـﺰش ﺟـﻮی ) در ﺣـﺪود 25 - 50 ﺳﺎل ( ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﻫﺎ داده ی ﻣﻔﻘﻮد ﺑﺮﻗﺮاری رواﺑﻂ ﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻣﺠـﺎور ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﻴﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮای ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻳﺎ ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ، دو ﻧﻮع ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ . اﻳـﻦ ﻣﺴـﺎﻳﻞ ﺷـﺎﻣﻞ اﻟﻒ ) ( ﺗﻌﻴﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ و ( ب) ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺘﻮﺳﻂ ارﺗﻔﺎع رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮای ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻧﻘﻄﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 1 - 1 - اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی در ﻳ ﻚ ﻧﻘﻄﻪ و ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ) ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺎران ( ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻪ ﻧﻮع اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳـﻦ ﺳـﻪ اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﺷـﺎﻣﻞ اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی ﺑﺎران ﺳﻨﺞ ﺛﺒﺎت، روزاﻧﻪ و ذﺧﻴﺮه ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ . اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی راﻳﺞ ﺳﻨﺠﺶ رﻳﺰش ﻫـﺎی ﺟـﻮی در ﺷـﺒﻜﻪ اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﻤﺎﻣ ﻲ ﻣﻘﺪار رﻳﺰش ﺟﻮی ، ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺎد، را درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﺎﻣﻼ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻘﺪار ﺧﻄـﺎ ﺷﺪﻳﺪا ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد، ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ اﻳﺴﺘﮕﺎه، ﻧﻮع رﻳﺰش ﺟﻮی و درﺟﻪ ﺣـﺮارت ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد . اﻳـﻦ ﻓﻘـﺪان درﻳﺎﻓـﺖ ﺑـﻪ ، وﻳـﮋه ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺑﺮف ﻧﺎزل ﻣﻲ ﺷﻮد زﻳﺎد اﺳﺖ و در ﺑﺎدﻫﺎ ی ﺷﺪﻳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ 100 %ﻧﻴﺰ ﺑﺮﺳﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﺎرش ﻣﺎﻳﻊ، اﻏﻠﺐ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺑﺎرش ﺟﺎﻣﺪ ﻧﻴﺰ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻛﺎر ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ آب ﻣﻌـﺎدل ﺑﺮف و ذوب آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻴﺰان ذﺧﻴﺮه آﺑﻲ ﺑﺮف ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 1( Sx d Ss = × ﻛﻪ در آنSx ،ارﺗﻔﺎع ذﺧﻴﺮه آﺑﻲ ﺑﺮفSs ارﺗﻔﺎع ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف وd ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺑﺮف ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺑﺮف ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻧـﻮع ﺑﺮف ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻛﺘﺎب ﻫﺎی ﻣﺮﺟﻊ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﻮد . روش ﻓﻮق ﻧﻴﺎز ﺑـﻪ اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻘﻄﻪ ای دارد و ﺳﭙﺲ اﻳﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻧﻘﻄﻪ ای ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ دا ده ﺷﻮﻧﺪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ روش ﻛﻢ ﺗﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار 96 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر از روش درﺟﻪ- روز اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻣﺰﻳـﺖ اﻳـﻦ روش آن اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻋﻤﻮﻣـﺎ داده ﻫـﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس را ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﺳﺎس اﻳﻦ روش ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : )6 - 2( S K D = × ﻛﻪ در آنS ،ارﺗﻔﺎع آب ﻣﻌﺎدل ﺑﺮف در ﻳﻚ روزK ﺿﺮﻳﺒﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ و اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳـﺰ را در ﻣـﻮرد ذوب ﺑﺮف ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ و D دﻣﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﻣﺜﺒﺖ روزاﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪاری از رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ﺳﻨﺠﺶ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد در ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻦ آﻏﺎز رﻳﺰش ﺟﻮی و زﻣـﺎن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﺧﻴﺲ ﺷ ﺪن ﻣﺨﺰن دﺳﺘﮕﺎه در ﻫﺮ رﻳﺰش ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ، وﻳﮋه در ﺑﺎران ﻫﺎی ﻣﻼﻳﻢ، ﺗﺒﺨﻴﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . در ﺻﻮرت ﻓﺮاواﻧﻲ زﻳﺎد ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎرش ﻫﺎﻳﻲ، ﺗﻠﻔﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑـﻴﻼن آب، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑـﻲ ﺑـﺮ ﭘﺎﻳـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت ﺗﺼـﺤﻴﺢ ﺷـﺪه و ﺗﺼـﺤﻴﺢ ﻛـﺮدن ﺎﺧﻄ ﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﻴﺰان ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت ﺑﺮای ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺎد ﺑـﻪ ﻣﻘـﺪار ﻣﺘﻮﺳـﻂ 15 % - 10 %، ﺑﺮای ﺑﺎران60 % - 40 % و ﺑﺮای ﺑﺮف ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺗﻠﻔﺎت ﻧﺎﺷﻲ از ﺧﻴﺲ ﺷﺪن ﻣ ﺨﺰن دﺳﺘﮕﺎه در ﺣﺪود 2/0 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ در ﻫﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺮای ﺑﺎران و 1/0 ،ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮای ﺑﺮف اﺳﺖ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﻠﻔـﺎت ﻧﺎﺷـﻲ از ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﺣﺪود 6 % ﻣﺠﻤﻮع رﻳﺰش ﺟﻮی در ﺧﻼل ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ) ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻳﺴﺘ ﮕﺎه و درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺑﺎران اﻧﺪازه ﻴﺮیﮔ ﺷﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ واﻗﻌﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ آﻣﺎر اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی اﺳـﺘﺎﻧﺪارد و اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی زﻣﻴﻨ ﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺎﻇﺖﻔﺣ ﺷﺪه در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺧﻄ ﺎ ﺑﻪ دﻟﻴـﻞ ﭘﺎﺷﻴﺪن آب ﺑﻪ داﺧﻞ و ﻳﺎ ﺧﺎرج از ﻣﺨﺰن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت از ﻧﻈﺮ ﻧﺰ ول ﺑﺮف ﻧﻴﺰ ﺑ ﺮ اﺳﺎس اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﻮازی ﺑ ﺎ ﺑﺎران ﻫﺎ ﺳﻨﺞ ﻛﻪ در ﻓﻀﺎی آزاد و ﻓﻀـﺎی ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ ﺷﺪه ﺑﻪ ) ﻃﻮر ﻣﺜﺎل در ﻳﻚ ﺟﻨﮕﻞ اﻧﺒﻮه ﻳﺎ ﺟﻨﮕﻞ ﻛﻢ ﭘﺸﺖ ( ، ﻳﺎ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ا رﻗﺎم و آﻣﺎر ﺛﺒﺖ ﺷـﺪه ی ﺑـﺎران ﺳـﻨﺠﻲ و اﻓـﺰاﻳﺶ ذﺧﺎﻳﺮ ﺑﺮﻓﻲ، ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی دﻗﻴﻖ و ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﺮف در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻏﻴﺮ ﻧﺰول ﺑﺮف، اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 6 - 1 - 2 - ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ اﮔﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎران در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺗﻮزﻳـﻊ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﺗﻐﻴﻴـﺮات رﻳـﺰش ﺟﻮی در ﺳﻄﺢ ﻧﻴﺰ اﻧﺪک ﺑﺎﺷﺪ، ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻳﺰش ﺟﻮی در ﺳﻄﺢ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴـﺎﻧﮕ ﻴﻦ ﻋـﺪدی اﻃﻼﻋﺎت از ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺷﺒﻜﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻏﻴﺮﻳﻜﺴﺎن در ﺳﻄﺢ ﺗﻮزﻳـﻊ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ، رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﺎﺣﻴﻪ ای از روی آﻣﺎر ﻫﺎی اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻳـﻚ ﻣﻘـﺪار ﻣﺘﻮﺳـﻂ وزن دار ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻏﺎﻟﺒﺎ اﻳﻦ وزن از روی ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛ ﻴﺮ ﻫﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ) ﻣﺜﻼ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻴﺴﻦ ( ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای ﺗﻠﻔﻴﻖ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای ، ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ در اﺑﺘﺪا ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﻳﺰش ﺟﻮی در ﻳﻚ اﻟﮕﻮی ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺎ ﻣﻴﺎن ﻳﺎﺑﻲ از روی اﻃﻼﻋﺎت اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی از رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟـﻮی در رﺋـﻮس اﻳـﻦ ﺷـﺒﻜﻪ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﺎﺣﻴﻪ ای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷـﻮد . ﻏﺎﻟﺒـﺎ روش ﻣﻌﻜـﻮس ﻣﺮﺑـﻊ ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺑـﺮای اﻳـﻦ ﻣﻨﻈـﻮر اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 97 »ﻛﺮﻳﺠﻴﻨﮓ « روش دﻳﮕﺮی ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی در رﺋﻮس ﻳـﻚ ﺷـﺒﻜﻪ ﻣـﻨﻈﻢ / ﻧـﺎﻣﻨﻈﻢ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺮای اﻳـﻦ روش ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن وزن ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﺴﺘﮕ ﺎه ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ روش ﻛﺮﻳﺠﻴﻨﮓ، ﺑﻪ ﻛﺘﺎب ﻫﺎی زﻣﻴﻦ آﻣﺎر ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد . ﺑﺎ زﻳﺎد ﺷﺪن دوره زﻣﺎﻧﻲ، ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣﺪه از روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻤﮕﺮا ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻛﻢ ﺷﺪن دوره زﻣﺎﻧﻲ، اﺧـﺘﻼف اﻳـﻦ ﻧﺘـﺎﻳﺞ از روش ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ، روش دﻳﮕﺮ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺸـﺨﺺ، ﺗﺮﺳـﻴﻢ ﻧﻘﺸـﻪ ﻫـﺎی ﻫـﻢ ﻣﻘـﺪار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪار ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪه رﻳﺰش ﺟﻮی در ﻫﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﮔﺬ ا ﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد . در ﻧـﻮاﺣﻲ ﻛﻮﻫﺴـﺘﺎﻧﻲ ، ﺧﻄـﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی و ﻫﺎ ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﺎ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﻧ ﺒﺎﻳﺪ ﺗﺮ ﻛﻢ از ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺧﻄﺎی ﻣﻴﺎن ﻳﺎﺑ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﺤﺮاف اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺎ ﻣﻘﺪار رﻳﺰش ﺟﻮی در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻪ ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای دارﻧﺪ، ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺑ ﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻧﺮخ ﻫﻨﺪﺳﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻫﻮ اﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻛﺮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳـﻂ رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﺳـﺎﻻﻧﻪ در ﻣﻘﻴـﺎس 5000000:1 ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار100 ؛200؛ 800 ؛1000؛ 1600 ؛2000؛ 3200؛ 4000 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ]149 [. 6 - 1 - 3 - ﺷﺮاﻳﻂ ه وﻳﮋ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﺳﻄﻮح آﺑﻲ و ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠﻲ وﺳﻴﻊ از وﻳﮋﮔﻲ ﺧ ﻲ ﺻﺎ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده، ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﺳﻄﻮح دﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . رﻗﻴﻖ ﺷﺪن ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت ﻫﻮای ﺻﻌﻮد ﻛﻨﻨﺪه ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ آب ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن، ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﺗﺸـﻜﻴﻞ رﻳـﺰش ﺟﻮی ﻫﻢ رﻓﺘﻲ در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺤﻠﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺰان رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﺎزل ﺷﺪه ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ آب ﺗﺮ ﻛﻢ از اراﺿـ ﻲ و ﻧـﻮار ﺳﺎﺣﻠﻲ ا ﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﺟﺰاﻳﺮ ﻣﺴﻄﺢ در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺰرگ ، رﻳﺰش ﺟﻮی ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ 15 % - 25 %از ﺗﺮ ﻛﻢ اﺣﻞﻮﺳ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﺮای ﺑﺮآورد رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮروی ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺿﺮوری اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻛﺎﻫﺶ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﻳﻚ درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰن، ﺗﺠﻬﻴﺰات اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در دور ﭘﻴﺮاﻣـﻮن درﻳﺎﭼﻪ، ﺑﻠﻜﻪ در ﻓﻮاﺻﻠﻲ از ﺳﺎﺣﻞ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻧﺼﺐ ﺷﺪﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺟﻨﮕﻠﻲ وﺳﻴﻊ ، وﺳﺎﻳﻞ ﺳﻨﺠﺶ رﻳﺰش ﺟﻮی در ﺑﺨﺶ ﻫـﺎی ﻓﺎﻗـﺪ درﺧـﺖ ﻧﺼﺐ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻧﻮاﺣﻲ ﻓﺎﻗﺪ درﺧﺖ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺛﻴﺮ ات آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻜ در ﻲ، ﺑﻌﻀﻲ اوﻗﺎت ﺷﺮاﻳﻂ در زﻳـﺮ ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ رﻳـﺰش ﺟﻮی ﺑﻪ ) وﻳﮋه ﺑﺮف ( ﻧﺎزل ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨ ﺪ و ﻣﻘﺪار آن در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ رﻳﺰش ﺑﺮ روی ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠـﻲ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣـﻲ . ﺪﻳﺎﺑـ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ وﺳﺎﻳﻞ ﺳﻨﺠﺶ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺮﻛﺰ ﺑﺨﺶ ﻓﺎﻗﺪ درﺧﺖ در ﺟﻨﮕﻞ و در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع ﺑﺎﻻی ﺧـﻂ اﻓﻘـﻲ از ﻗ ﻴﻒ دﺳﺘﮕﺎه ﺗﺎ ﺑﺎﻻی ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮ ﻳﻦ درﺧﺘﺎن 50 - 30 ﺑﺮای ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺮوﻃﻴﺎن و 80 - 78 ﺑﺮای ﺟﻨﮕـﻞ ﻫـﺎ ی ﺧـﺰان داران ﺑﺎﺷﺪ ﻧﺼﺐ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺠﻤﻮع رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺎﻣﺪ در زﻳﺮ ﺗﺎج ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺟﻨﮕﻞ، ﺑﻪ ﻋﻼوه ﻣﺸﺎﻫﺪات رﻳﺰش ﺟﻮی اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺮف ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔ ﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . 98 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﺎرش (GPM) ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﻓﻀﺎﻳﻲ آﻣﺮﻳﻜﺎ و ژاﭘﻦ در ﺣـﺎل ﻃﺮاﺣـﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎرش را ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ در ﻣﻘﻴﺎس ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻫﺎی راداری و رادﻳﻮﻣﺘﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻧﻤﺎﻳـﺪ . اﻳـﻦ ﭘﺮوژه ﻗﺎدر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻧﺮخ ﺑﺎرش را از 01 /0 ﺗﺎ4 اﻳﻨﭻ در ﺳﺎﻋﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﺎﻳﺪ . 6 - 2 - رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن وارد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ، ﺑﻪ ﺳﻪ ﺷﻜﻞ اﻟﻒ ) ( رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ و آﺑﺮاﻫـﻪ ﻫـﺎ ی ﻃﺒﻴﻌﻲ، ( ب) ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی دﺳﺖ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﺸﺮ و ( ج) ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی دﺳﺖ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﺸﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺪه ﻣﺘﻮﺳﻂ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل وﻳﮋﮔﻲ ﭘ ﺎﻳﻪ ﻋﻤﺪه ای از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ . دﻗﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ رواﻧﺎب ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی ﭼﻮن دﻗﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺟﺮﻳﺎن ، ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﺟﺮﻳﺎن، ﻣﺪت دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪات، و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺮاﻛﻢ ﺷﺒﻜﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ]179 .[ 6 - 2 - 1 - رواﻧﺎب ﻧﺮﻣ ﺎل و اﻧﺘﺨﺎب دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب د وره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن و ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ آن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻮﺛﺮی اﻳﻔـﺎ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﺑـﺎ ﻛﻮﭼـﻚ ﺷﺪن دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، ﺑﺮآورد رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ ﻧﻴﺰ در دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮی ﺻﻮرت ﻣـﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . درﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﻛﻼن، ﻣﺜﻼ در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ و ﻳﺎ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ، ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﻪ ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻪ ) ﻣﺜﻼ 15 ﺳﺎﻟﻪ ( ﻧﻴﺎزﻣﻨـﺪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد . در ﻳﻜـﻲ از روش ﻫﺎی ﺑﺮآورد ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ، ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ رواﻧﺎب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮ ﻗﺒﻼ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻟﻒ- ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت . ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﺨﺶ )5 - 3 (اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﮔﺰا رش رواﻧﺎب ﻫﺎی ﺳـﻄﺤﻲ و ﺳﻴﻼب ﻫﺎ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﻣﺤﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی آب ﺳﻨﺠ ﻲ در اﻳﺮان ﺑﺎ ادارات آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ وزارت ﻧﻴـﺮو اﺳـﺖ . ﺑـﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺤﻞ ورودی ﺑﻪ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، اﻳﺴـﺘﮕﺎه آب ﺳـﻨﺠ ﻲ وﺟـﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﻃﻮل دوره آﻣﺎر ﺑﺮداری ﻛﻮﺗﺎه ﺑﺎﺷﺪ ﺑ . ﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺣﺴﺐ آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت در دﺳﺘﺮس، روش ﻫﺎ ی ﺑﺮآورد رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن، ﻧﻴﺰ ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در ﺻﻮرت ﻋﺪم وﺟﻮد و ﻳﺎ ﻛﻤﺒﻮد آﻣﺎر اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه، ﻛﺎرﺑﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻳﻜﻲ از دو ﺷﻴﻮه اﻟﻒ ) ( اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ( ب) و ﺑﺮآورد از روی ﺳﺎﻳﺮ ﭘﺎراﻣﺘ ﺮﻫﺎ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﺪ . اﻳﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻪ در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن وﺳﺎﻳﻞ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، دﻗﺖ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . روش ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ / آﺑﺮاﻫﻪ / ﻛﺎﻧﺎل / ﻟﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ در ﻛﺘﺐ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی و ﻫﻴﺪروﻟﻴﻚ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . روش ﻫﺎ ی ﺣﺠﻤﻲ ) اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺣﺠﻢ آب ﻋﺒﻮری از ﻳﻚ ﻣﻘﻄـﻊ در ﻳـﻚ ﻣـﺪت زﻣﺎن ﻣﻌﻠﻮم ( ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ ، ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ و ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ از . روش ﻫﺎ ی اوﻟﺘﺮاﺳـﻮﻧﺪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در ﻫﺮ ﻧﻮع از آﺑﺮاﻫﻪ ﺳﻄﺤﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . روش ﮔﻮﻧﻴﺎ ﺑﺮای ﺑـﺮآورد ﺑـﺪه در اﻧـﻮاع ﻟﻮﻟـﻪ ﻫـﺎ ﻮاﻧﺗ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺑﺮآورد ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻮﺳﻂ اﺻﻞ ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ )Q=AV ﻛﻪ در آن : Q ﺑﺪه ﺟﺮﻳـﺎن، V ﺳﺮﻋﺖ آب وA ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺑﺮدار ﺳﺮﻋﺖ ( در ﻫﺮ ﻧﻮع از آﺑﺮاﻫﻪ ای از ﻗﺪﻳﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ . روش ﻫﺎ ی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺴﺐ اﻧﺪازه و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ آﺑﺮاﻫﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻏﺎ . ﻟﺒﺎ ﻋﺮض ﻣﻘﻄﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﻮارﻫﺎﻳﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻫﺮ ﻧﻮار در ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 99 اﺑﺘﺪا ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ﻳﻲ ﭼﻮن ﻣﻮﻟﻴﻨﻪ، ﺟﺴﻢ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺷﻨﺎور در ﻻﻳﻪ ﻫـﺎﻳﻲ از ﻋﻤـﻖ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﮔﺸـﺘﻪ و ﺳﭙﺲ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن در ﻫﺮ ﻧﻮار و از روی آن ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در آن ﻧﻮار ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﺻـﻞ ﭘﻴﻮﺳـﺘ ﮕﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺪه ﻛﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﺑﺪه ﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎن در ﻧﻮارﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد روش ﻫـﺎ ی دﻳﮕﺮی ﭼﻮن اوﻟﺘﺮاﺳﻮﻧﻴﻚ و اﺳﺘﻔﺎده از ردﻳﺎب ﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻫﻢ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎرﺑﺮد دارد ) ﺟﺪول 6 - 1 .( ﺟﺪول6 - 1 - روش ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن ]110 [ وش ر ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻛﺎرﺑﺮد وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ رﻗﻴﻖ ﺳﺎزی از ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ رﻗﻴﻖ ﺳﺎزی ﻳﻚ ردﻳﺎب ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ زﻳﺎد ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ردﻳﺎب ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻤﻚ و اﻧﻮاع رﻧﮓ ﻣﻲﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺷﻴﺐ دار ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﺧﺘﻼط ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . در ﺑﺮﺧﻲ از ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻮان ﻣﻲﻫﺎ از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در ﻳﻚ اﺷﻞ ﻣﻌﻴﻦ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻮدﻛﺎر اﻧﺠﺎم داد از . روش ﻫﺎ ی ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺴﺘﻘﻞ اﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻳﻚ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺮای ﺧﻂ ﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد روش ﻗﺎﻳﻖ در ﺣﺎﻟﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻋﻤﻖ ﺗﻮﺳﻂ اﻛﻮی ﺻﻮﺗﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد. ﺳﺮﻋﺖ در ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﺎﻻ دﺳﺘﻲ از ﺑﺮدار ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻗﺎﻳﻖ ﺑﻴﻦ ﻧﻘﺎط ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه ای در ﺣﺎل ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺖ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﺮض آن از 150 ،ﻣﺘﺮ ﻋﻤﻖ آن از 2 ﻣﺘﺮ و ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن از m s 5/0 ﺑﻴﺶ اﺳﺖ ﺗﺮ . ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﺧﻼل ﺳﻴﻜﻞ ﻫﺎی ﺟﺰر و ﻣﺪ ﻣﻨﺎ ﺳﺐ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻗﺎﻳﻖ ﻣﻮﺗﻮری، ﺗﺠﻬﻴﺰات اﻛﻮی ﺻﻮﺗﻲ و ﭘﺮواﻧﻪ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی زاوﻳﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻧﻴﺎز دارد . ﻣﺎﻓﻮق ﺻﻮت ﺑﻌﺪ از ﻛﺴﺮ زﻣﺎن ﻋﺒﻮر ﭘﺎﻟﺲ ﻫﺎی اوﻟﺘﺮاﺳﻮﻧﻴﻚ در ﺑﺎﻻ دﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻴﻦ دو ﻣﻮﻟﺪ، ﺗﻮان ﻣﻲ ﺳﺮﻋﺖ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﺧﺮوﺟﻲ از درﻳﺎﭼﻪ، ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺟﺰر و ﻣﺪی، و ﺳﺎﻳﺮ ﺷﺮ اﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺳﻨﺠﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻋﺮﻳﺾ، ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻳﺎ ﺑﺎ ﻋﻠﻒ ﻫﺮز زﻳﺎد ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﻲ ﻧﻴﺎز ﻧﺪارد . ﻧﺼﺐ آن ﮔﺮان ﻗﻴﻤﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻳﻚ ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ داﺧﻞ آب و در زﻳﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺎ . دﺷﻮ ﻣﻲ اﻳﻦ ﻛﺎر ﻳﻚ اﺧﺘﻼف وﻟﺘﺎژ ﺑﻴﻦ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ در دو ﻃﺮف رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آورد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎﻳﻲ ﺗﺎ ﻋﺮض 30 ﻣﺘﺮ در رود ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی دارای ﻋﻠﻒ ﻫﺎی ﻫﺮز ﻳﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ دارای ﻻی زﻳﺎد ﻳﺎ ﻛﻒ ﻣﺘﺤﺮک ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﺗﺠﻬﻴﺰات ﮔﺮان ﻗﻴﻤﺖ دارد . ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺎﻣﻴﻦ ا ﻧﺮژی و ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ در ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ ی ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ ﻗﺮار داده ﺷﻮﻧﺪ و در داﺧﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺣﺠﻤﻲ ﺑﺪه از روی زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﭘﺮ ﻛﺮدن ﻇﺮﻓﻲ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻣﻌﻠﻮم ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻛﻨﺘﺮل واﺳﻨﺠﻲ ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ و ﻓﻠﻮم ﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻧﻴﻢ ﻣﺘﺮ ارﺗﻔﺎع آزاد از ﻟﺒﻪ ﺳﺮرﻳﺰ ﻳﺎ ﻛﻒ ﻓﻠﻮم ﻧ ﻴﺎز دارد . در ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ﻛﻢ، ﺑﺮای ﻣﺜﺎل از ﺗﺮ ﻛﻢ L S 10 ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود ﺣﺒﺎب ﻫﺎی ﻫﻮا در ﺳﻄﺢ آب از روی ﻧﻴﻤﺮخ ﺳﻄﺤﻲ ﺣﺒﺎب ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﺷﻠﻨﮓ ﻫﻮا ﻛﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه در ﻋﺮض رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ آب ﻣﻲ آﻳﻨﺪ، ﺗﻮان ﻣﻲ ﻧﻴﻤﺮخ ﺳﺮﻋﺖ را اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻛﺮد . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻳﺎ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎن آﻫﺴﺘﻪ ﺳﻄﺢ آب ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺑﺪون ﺗﻼﻃﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﻧﻴﻤﺮخ ﺣﺒﺎب ﻫﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد . ﻣﻴﻠﻪ ﺑﺎر ﺳﺮﻋﺖ ارﺗﻔﺎع ﻳﻚ ﻣﻮج ﺑﺎ ﺑﺎر ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺴﺎوی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﻴﺎری ﻛﻮﭼﻚ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن وارد ﺷﺪن ﺑﻪ آن ﻫﺎ ﻣﻴﺴﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺪوده ﺳﺮﻋﺖ 5/0 ﺗﺎ5/2 ﻣﺘﺮ در ﺛﺎﻧﻴﻪ . روش ﺳﺎده و ﻧﻴﺰ ﻏﻴﺮدﻗﻴﻖ اﺳﺖ . 100 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ اداﻣﻪ ﺟﺪول6 - 1 - روش ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن ]110 [ روش ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻛﺎرﺑﺮد وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺪه اوج در ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﺟﻤﻊ ﺷﺪﮔﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﻓﺖ ﺑﺎر در ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﺗﻨﮓ ﺷﺪﮔﻲ، ﻣ ﻌﺎدﻟﻪ اﻧﺮژی را ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﻞ .ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺑﺪه اوج در ﻣﻜﺎن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ وﺟﻮد ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﭘﻞ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻨﮓ ﺷﺪﮔﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﺷﻮد . ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺪه اوج ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﺮاز اوج ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﺗﺎج ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺪه اوج در ﻛﺎﻟﻮرت ﺎﻫ از ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺗﺮاز آب و اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻛﺎﻟﻮرت اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﺎ ﺣﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﻧﺮژی ﺳﺮﻋﺖ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آورد . در ﻛﺎﻟﻮرت ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود . ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺪه اوج ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﺮاز اوج ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﺗﺎج ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻏﻴﺮﻣﺴ ﺘﻘﻴﻢ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در ﺳﺪﻫﺎ، ﺗﺎج ﻫﺎ و ﺧﺎک رﻳﺰﻫﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن در ﺳﺮرﻳﺰ ﻫﺎ را ﺑﻪ ﻛﺎر .ﺑﺮد ﻣﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺮ روی ﺗﺎج ﺳﺪ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎ ی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ا ﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻛﻠﻲ اﻟﻒ ) ( اﺳﺘﻔﺎده از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ) ﻣﻨﻄﻘﻲ، ﻣﻚ- ،ﻣﺚSCS وNGIUH ( و ( ب) روش ﻫﺎ ی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ روش ﻫﺎ ﻳﻲ ﻧﻤﻲ ﭘﺮدازد . دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ » ﺑﺮآورد رواﻧﺎب در ﻃﺮح ﻫﺎی آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ « در ﺣﺎل ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮان ﻣﻲ و از آن ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ب- ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت . درﺗﻬﻴﻪ ﺑﻴﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ و ﻳﺎ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ وﺳﻴﻊ، ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن در ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت رواﻧـﺎب در ﻫـﺎ دوره ی ﻳـﻚ ﺳـﺎﻟﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ، اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺗﺠﻤﻴﻊ ﺷﻮﻧﺪ . رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل، ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻋﺪدی ﺳﺮی ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ، ﻳـﻚ ﻣﻔﻬـﻮم آﻣﺎری اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات رواﻧﺎب ﺑﺎ زﻣﺎن را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﺎ ﺗﻮزﻳﻊ ﻫﺎی آﻣﺎری ﺑـﺮازش داده و ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑﺘـﻮان آن را ﺑـﻪ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ی ﺗﺌﻮری اﺣﺘﻤﺎﻻت ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار داد ﺑﺮا . ﺳﺎس ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ آﻣﺎری، رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل، ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻐﻴﻴـﺮات و ﺿـ ﺮﻳﺐ ﭼﻮﻟﮕﻲ ، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺗﻮزﻳﻊ رواﻧﺎب ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی آﻣﺎری، ﺳﺮی زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﻤﮕﻦ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﻤﮕـﻦ ﺑﻮدن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ ﻛﻪ رواﻧﺎب را ﻛﻨﺘ ﺮل ﻣﻲ ﻛﻨﻨـﺪ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﻛﻨﺘﺮﻟـﻲ ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ آن ﻫﺎ ﻧ ﺒﺎﻳﺪ در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﻨﻨﺪ . رواﻧﺎب ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﺎ ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺎﻳﺪ ﺑـﺮای ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﻴﻜﻞ ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ از ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ای اﺳـﺖ، ﺗﻌﻴـﻴﻦ . دﺷـﻮ ﻫﺮﭼﻪ ﺗﻌﺪاد ﺳﻴﻜﻞ ﻫﺎی ﻛﺎﻣﻞ از ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺧﻄﺎی ﺑﺮآورد رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﻫﻢ ﺗﺮ ﻛﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﻋﺪدی از رواﻧﺎب ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﭼﻨـﻴﻦ دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﻮد . ﺳـﺎﻳﺮ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺳﺮی ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ) ﻣﺜﻼ روﻧﺪ ، ﺟﻬﺶ و ﺷﻜﺴﺖ ( در اﻳﻦ ﺟﺎ ﻧﻴﺎﻣﺪه اﺳﺖ . ﺗﻮﺿـﻴﺤﺎت ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨﻪ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻣﺪه اﺳﺖ ]141 .[ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ رخ دﻫﺪ : ) اﻟﻒ ( اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛـﺎﻓﻲ ﻣﻮﺟـﻮد اﺳـﺖ ( ب) ، ﺗﻨﻬـﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ، و ( ج) ﻫﻴﭻ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 101 6 - 2 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﺎﻓﻲ ﻣﻮﻗﻌﻲ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت آب ﺳﻨﺠ ﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت از ﻳﻚ آﺑﺮاﻫﻪ / رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮﺟـﻮد ﺑﺎﺷـﺪ، رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻋﺪدی ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺮی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻛﺎر ﻻزم اﺳ ﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳـﺮی ﻳـﺎ دو ﻳﺎ ﺳﻪ دوره از ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ای وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﺮی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﺣـﺪاﻗﻞ 60 - 50 ﺳـﺎل ﺑﺎﺷـﺪ، ﻣﻘـﺪار ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از روی ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺮی ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات دوره ای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . 6 - 2 - 3 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ در ﻣﻮﻗﻊ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل از روی ﻳﻚ ﺳﺮی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت )10 ﺳﺎل ﻳﺎ (ﺗﺮ ﻛﻢ ، ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺮی ﺑﺴـﻂ داده ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻮان ﻣﻲ از ﺳﺮی ﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت رواﻧﺎب از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ﻛﻪ دارای اﻳﺴﺘﮕﺎه آب ﺳـﻨﺠ ﻲ ﺑﻮده و درﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ واﻗﻊ ﺷﺪه اﻧﺪ ا ﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ اﻳﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻏﺎﻟﺒـﺎ ﻳـﻚ اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻛـﻪ دارای آﻣﺎر ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺮ و ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎدﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺑﺴﻂ آﻣﺎر ﻛﻮﺗـﺎه ﻣـﺪت در اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎﻳﺪ رواﺑﻂ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه و اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ در ﻃﻮل دوره ﻣﺸﺘ ﺮک آﻣﺎری ﺑﺮﻗﺮار ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺴﻂ ﻳﻚ ﺳﺮی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ی ﺗﺮﺳﻴﻤﻲ وﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . اﮔﺮ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎط ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ از ﺗـﺮ ﻛـﻢ 10 - 8 ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ8/0 - 7/0 ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﻌﻴﺎر ﺳﺮاﻧﮕﺸﺘﻲ، اﻧﺤﺮاف ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻧﻘﺎط از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺳﻨﺠ ﻪ در ﺣﺪود 15 % - 10 % ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد . اﮔـﺮ ﺳـﺎل ﻫـﺎ ی ﺧﺸﻚ و ﺗﺮ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﻮد، ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎدﺗﺮی ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﻳـﻚ راﺑﻄـﻪ ﺧﻄـﻲ، رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣﺎل در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺎ ﺳﺮی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺪون ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رواﻧﺎب ﺑﺮای ﺗﻚ ﺗﻚ ﻫﺎ ﺳﺎل ، از روی رواﻧﺎب ﻧﺮﻣـﺎل در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺎ ﺳﺮی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ دو اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رواﻧﺎب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻫﺎ ﺳﺎل ی ﻓﺎﻗﺪ آﻣـﺎر ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﻮد . ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺳـﺮی ﻜﻤﺗ ﻴـ ﻞ ﺷـﺪه در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣـﻮﻗﻌﻲ ﻛـﻪ در ﺑـﻴﻦ ﺳـﺮی ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻧﻮاﻗﺼـﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪی ﺑﻴﻦ ﻧﻘﺎط وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﻜﺎن دارد ﻛﻪ از روش ﻫﺎ ی دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﻣﻲ آﻳـﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺳﺮی ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﺮی زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺑﻪ اﻳﻦ ﻓﺮض ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﻛﻪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت رواﻧﺎب در دو اﻳﺴﺘﮕﺎه را ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ از ﻣﺒﺪا ﻣﺨﺘﺼﺎت ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت در دو رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻴﺰ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ، رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل در ﻧﻘﻄﻪ ای ﺑﺎ ﺳﺮی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : )6 - 3( obs an obs an Q Q Q Q = ﻛﻪ در آنQ وan Q ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ و در اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨـﺎ، و obs Q وan obs Q ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ رواﻧﺎب ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻫﻢ زﻣﺎن در اﻳﻦ دو اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ رواﻧـﺎب 102 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻧﺮﻣﺎل از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻓﻮق ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮﻗﻌﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ دو رودﺧﺎﻧﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺘﻲ ﺑﻮده، ﺣﻮﺿﻪ ﻫـﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻘﺮﻳﺒ ﺎ ﻳﻜﺴﺎﻧ ﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻧﺴﺒﺘ ﺎ ﻣﺸﺎﺑﻬ ﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺮا ی ﺟﺮﻳـﺎن ﭘﺎﻳـﻪ وﺿـﺮﻳﺐ ﺗﻐﻴﻴـﺮات در آن ﻫـﺎ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮات رواﻧﺎب ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮای دو رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎی ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ای داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺑﺰرﮔﻲ ﻧﺎﺷﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن رواﻧﺎب ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی ﻓﺎﻗﺪ آﻣﺎر اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ ﺑﺎﺷـﺪ، ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺗﻮﺳـﻂ اﻳﺠـﺎد ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ رواﻧﺎب ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻲ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ، ﻋﻤﺪﺗ ﺎ رﻳﺰش ﺟﻮی، ﺑﺘﻮان ﺳﺮی آﻣﺎری ﻓﻮق را ﺑﺴﻂ داد . اﺳـﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ زﻳﺮا در ﺑﺴﻴﺎری از ﻛﺸـﻮرﻫﺎ ﺗﻌـﺪاد اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی رﻳـﺰش ﺟـﻮی ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از ﺗﻌﺪاد اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی آ ب ﺳﻨﺠﻲ اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ آن، آﻣﺎر رﻳﺰش ﻫﺎی ﺟﻮی ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺗـﺮی ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل دﻗﺖ اﻳﻦ روش زﻳﺎد ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺣﺘﻴﺎط زﻳﺎد ﺑﻪ ﻛﺎر رود . 6 - 2 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺪون اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻋﻤﺪﺗﺎ روش ﻛﻼﺳﻴﻚ ﺣﻞ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺨﻤﻴﻦ رواﻧﺎب ﺣﺎﺻﻞ از ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ و روﻧـﺪﻳﺎﺑﻲ آن ﺗـﺎ ﻛﺎﻧﺎل اﺻﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از روش اﻟﻒ ) :یﻫﺎ ( ﻧﻘﺸﻪ ای از ﺧﻄﻮط ﻫـﻢ ﻣﻘـﺪار رواﻧـﺎب ( ب) ، روش ﺷـﺒﺎﻫﺖ ﻣﻌ ( ج) ، ﺎدﻟـﻪ ﺑﻴﻼن آب وﮔﺮﻣﺎ ( د) و از روی ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻳﻚ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ از رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ دﻫﺪ اﻟﻒ- ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب : ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻮزﻳﻊ رواﻧﺎب ﺑﺮ روی ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴـﻪ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ رواﻧﺎب ﺑﺮای ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ آﻣـﺎر ﻫﻴـﺪروﻣﺘﺮﻳﻚ آن ﻫـﺎ ﺑـﺎ ﺧﻼءﻫـﺎﻳﻲ ﻣﻮاﺟـﻪ اﺳـﺖ، اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﺮﻣﺎل ﻣﻔﻴﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸ ﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳـﺎﻻﻧﻪ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻣ ﺠﺰا ﺑﺮ اﺳﺎس اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻫـﺎی ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﺻـﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﺑﺮﺧﻼف ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ) رﻳﺰش ﺟﻮی، درﺟﻪ ﺣﺮارت و ﻏﻴﺮه ، ( اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه، ﺑـﻪ ﻣﺮﻛـﺰ ﺛﻘﻞ ﺣﻮﺿﻪ و ﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻧـﺪاز ه ﮔﻴـﺮی ارﺗﺒـﺎط دارﻧـﺪ . ﺑـﺮای ﺗﺮﺳـﻴﻢ ﺧﻄـﻮط ﻫـﻢ ﻣﻘـﺪار، اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ای ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻘﻄﻪ ﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺧﻂ ﻣـﺮز ﺣﻮﺿـﻪ ﺗﺮﺳـﻴﻢ و ﻣﻘـﺎدﻳﺮ رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣﺎل در وﺳﻂ ﻫﺮ ﺣﻮﺿﻪ ﻗﺮار داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻘﻄﻪ ﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪه و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺴـﺘﻲ و ﺑﻠﻨـﺪی و ﺳ ﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ، ﺧﻄﻮط ﻣﺘﺼﻞ ﻛﻨﻨﺪه ﻧﻘﺎط ﺑﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺸﺎﺑﻪ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻧـﻮاﺣﻲ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻧﺮخ ﺗﻐﻴﻴﺮ رواﻧﺎب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺑﻮده و اﻟﮕﻮی ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رواﻧﺎب ، آن دﺳﺘﻪ اﻃﻼﻋﺎت از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی رواﻧﺎب آن ﻫـﺎ ﺷـﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ از ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ آن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود از . اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻛﻪ رواﻧـﺎب آن ﻫﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻠﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﻳﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن آن ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ، ﻧ ﺒﺎﻳﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . زﻳﺮا اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ورودی ﻧـﺎﻫﻤﮕﻦ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﻋـﺪم اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﺮای ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ رواﻧﺎب ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﻣﻜﺎن ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻛﺮدن ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘـﺪار رواﻧـﺎب ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 103 ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻠﮕﻪ ای، اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رو دﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮﺿﻪ 5000 - 500 ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻌﻲ ﻛﻪ رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن در آن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺸﺮ دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺤﺪوده ﻣﺴﺎﺣﺘﻲ ﻛﻮﭼﻚ از ﺗﺮ 1000 - 500 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑـﺮای ﻣﻨـﺎﻃﻘﻲ ﻛـﻪ آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻛـﻢ ﻋﻤـﻖ دارﻧـﺪ ، ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ اﻳﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ) ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﺟﻠﮕﻪ ﻫﺎ ﺗﺎ 300 ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ و در ﻛﻮﻫﺴـﺘﺎن ﻫـﺎ ﺗﺎ 100 ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ (. اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ ی ﻏﻴﺮداﺋﻤﻲ ﻣﻄﻠﻮب ﻧﻴﺴﺖ، زﻳﺮا ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﻪ دﻟﻴـﻞ زﻫﻜﺸـﻲ ﻧﺎﻛـﺎﻓﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ، رواﻧﺎب آن ﻫﺎ ﻛﻢ ﺑﺮآورد . دﺷﻮ ﻣﻲ ﺑﺮای ﺗﺎﻳﻴﺪ اﻳﻨﻜﻪ آﻳﺎ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺗﻮان ﻣﻲ از ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻨﺠﻲ ) ﭘﻼﻧﻲ ﻣﺘﺮی ( ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار وﺗﻌﻴﻴﻦ رواﻧﺎب در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی دارای آﻣـﺎر اﺳـﺘﻔﺎده ﻛﺮد . در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﺗﻨﺎﻗﺾ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار را ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺼﻴﺢ .ﻛﺮد ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑ ﺮای ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ رواﻧﺎب ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎط ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﺑﺎ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﻣﻌﻠﻮم، ﻫﻤﻮار ﺑﻮدن ﺗﻮزﻳـﻊ ﻣﻜـﺎﻧﻲ آن، رواﺑﻂ رواﻧﺎب ﺑﺎ ﻧﻘﺎط ﻣﺠﺎور، و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی، زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ، و ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺮ روی رواﻧﺎب ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﺗﺮاﻛﻢ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ، ﻣﺴﺎﺣﺖ آن ر ا ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ . ﻃـﻮر اﻳﺪه آل، ﻣﻘﻴﺎس ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻮری اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ 10 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘـﺮ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮای ﻣﻴﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ 5 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ . دﺷـﻮ ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ اﮔـﺮ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ای 1 اﻳﺴﺘﮕﺎه در1000 ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ 10 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﮔـﺮدد، ﻣﻘﻴـﺎس ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺎﻳﺪ 1000000 : 1 اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد . ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﺗﺮاﻛﻢ اﻳﺴـﺘﮕﺎﻫﻲ ﻣﺨﺘﻠـﻒ در ﺟـﺪول )6 - 2 ( ﻧﺸـﺎن داده اﺳﺖ ﺷﺪه . در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻣﻘﻴ ﺎس ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺮخ ﺗﻐﻴﻴﺮ رواﻧﺎب ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع اﻧﺘﺨﺎب ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻃﺮﻳـﻖ ﻛـﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب از ﺗﺮ ﻛﻢ 2 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ . در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﺰدﻳﻚ اﻧﺪ، ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻛﺜﺮ و ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭼﻨﺪ ﺧﻂ ﺑﻴﻨﺎﺑﻴﻨﻲ ﺣﺬف ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن آب ) رﻳﺰش ﺟﻮی، رواﻧﺎب ، ﺗﺒﺨﻴﺮ ( ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺟﺪول 6 - 2 - ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رواﻧﺎب ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﺷﺒﻜﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی آب ﺳﻨﺠﻲ ]149 [ Map scale Gaugin intensity (km2/station) 000 000 1 1: 100 000 500 1 1: 500 000 500 2 1: 000 1 000 000 5 1: 000 5 000 000 10 1: 000 10 ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺑﺪه ﺑﺮای ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻓﺎﻗﺪ اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻘﺸﻪ ﻫـﺎی رواﻧـﺎب ، ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺠﺰا از ﺣﻮﺿﻪ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب واﻗﻊ ﺷﺪ ه اﻧﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻨﺞ ) ﭘﻼﻧـﻲ ﻣﺘـﺮ ( اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻘﺪار ﻫﺮ ﻣﺴﺎﺣﺖ در ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ارﺗﻔﺎع رواﻧﺎب ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺿﺮب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺟﻤﻊ ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳـﻦ ﺻﻮرت ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﺮ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮﺿﻪ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ رواﻧﺎب ﺣﻮﺿﻪ را ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻲ دﻫﺪ . 104 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺧﻄﺎ ی ﺗﻌﻴﻴﻦ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺳﺎﻻﻧﻪ از روی ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﺑـﺮای ﻳـﻚ ﺣﻮﺿـﻪ ﺑـﺎ اﻧـﺪازه ﻣﺘﻮﺳـﻂ )50000 - 5000 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ( در ﺣﺪود 10 % ﺗﺎ25 % ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]149 [ .ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ، اﻳﻦ ﺧﻄﺎ در ﺣﺪ10 % - 8 % ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد . در اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رواﻧﺎب ﺣﻮﺿﻪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺧﺎﻃ ﺮ ﻧﺸﺎن ﺳﺎﺧﺖ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻧﻘﺸـﻪ ﻫـﺎ ﻋﻤـﺪﺗ ﺎ ﺑـﺮ اﺳﺎس ﻣﻴﺎن ﻳﺎﺑﻲ ﺑﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎت رواﻧﺎب در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﻧﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﺑﺮﺧﻲ از ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺑﺎ ﺧﻄﺎ ﺗﻮام ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻧ ﺗﻮان ﻤﻲ دﻗﺖ اﻳﻦ روش را ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓـﺖ . ﺑﺮرﺳـﻲ ﻧﻘﺸـﻪ ﺣﻮﺿـﻪ ﺑـﺎ ﻴﺟﺰﻳ ﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻫﻤﻮاره ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ، در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﺗﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑـﺮآورد ﻫـﺎ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎی آﺗﻲ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد . ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺸﻚ ﺑﺎ ﺟﺮﻳـﺎن رواﻧـﺎب دﻳـﺮرس ، رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ از ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻳﺎدی ﺑﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ واﻗﻌﻲ ﺗﻔﺎوت ) ﺧﻮاه اﻓﺰاﻳﺶ و ﺧﻮاه ﻛﺎﻫﺶ ( داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا در ﺑﺮآورد رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی ﻛﻮﭼﻚ از اﻳﻦ رواﺑﻂ از ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻧﺎﺣﻴﻪ ای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑـﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ، رواﺑﻂ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . در اﻳﻦ رواﺑﻂ ارﺗﺒﺎ ط ﺑﻴﻦ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣ ﺎل وارﺗﻔـﺎع ﺣﻮﺿـﻪ و ﺟﻬﺖ ﺷﻴﺐ ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻠﻲ ﺧﺮد اﻗﻠﻴﻤﻲ را ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ در ﻧﻘﺸﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻓﺎﻗﺪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ آب ی ﺳﻨﺠ ﻲ اﻧﺪ، اﻣﻜﺎن دارد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺗﻘﺮﻳﺐ از ﻣﻘﺎدﻳﺮ رواﻧﺎب ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳـﻂ روش ﺑﻴﻼن آب وﮔﺮﻣﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ب - روش ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ : ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺧﻄﻮط ﻫﻢ ﻣﻘﺪار رواﻧﺎب ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، ﻣـﻲ ﺗـﻮان از روش ﻣﺸـﺎﺑﻬﺖ ﺑـﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺮای ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﻓﺎﻗﺪ اﻳﺴﺘﮕﺎه اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . اﻳﻦ روش ﺑـﺮای ﻳـﻚ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻘـﺪﻣﺎﺗﻲ از رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻌﺪاد ﻣﻌﺪودی از ﺧﻄﻮط ﻫـﻢ ﻣﻘـﺪار رواﻧـﺎب دارﻧـﺪ ﻛـﻪ از اﻃﻼﻋـﺎت ﺗﻌـﺪاد ﻧﺎﻛـﺎﻓﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺒﻨﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود . در ﻣﻮﻗﻊ اﻧﺘﺨﺎب ﺣﻮﺿﻪ ﻫـﺎی ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺗﻮﺟـﻪ وﻳـﮋه ای ﺑـﻪ ﺷـﺒﺎﻫﺖ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ ) ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی، زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ، اﻗﻠﻴﻢ، ﺧﺎک، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫ ﻲ( ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ ) ﻣﺴﺎﺣﺖ درﻳﺎﭼﻪ، ﺗﺮاﻛﻢ ﺷﺒﻜﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای و ﻏﻴﺮه ( ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫـﺎی ﻣﻮرﻓـﻮﻣﺘﺮﻳﻜﻲ ) ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮﺿﻪ، ﺷﻴﺐ ﻫﺎ و ﻏﻴﺮه ( ، و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . اﮔﺮ ﺷﺒﺎﻫﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﻴﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺑﺎﻻ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﺎر ﻣﻲ ﺗﻮان ﭘﺎﻳﻪ ای را ﺑﺮای اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻘﺎدﻳﺮ رواﻧﺎب از ﻳﻚ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﻓﺎﻗﺪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺗﺪوﻳﻦ ﻛﺮد . اﮔﺮ رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل و رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﺮﻣﺎل در ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺳﺮی ﻣﺸـﺎﻫﺪات ﻛﻮﺗـﺎه ﻣﺪت ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐQ وP و ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎan Q وan P ﺑﺎﺷﺪ، آن وﻗﺖ : )6 - 4( an an P Q Q P = ⋅ ﺑﺎ اﻳﻦ روش ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ از رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل را ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﻧﺪارﻧﺪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ج- ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب و ﮔﺮﻣﺎ در : ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ اﻳﺴﺘﮕ ﺎه ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻓﻘﻴﺮاﻧـﺪ، ﻳـﻚ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﺗﻘﺮﻳﺒـﻲ از رواﻧـﺎب ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺰرگ را ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺘﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ اﻧﺠﺎم داد . اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺮای ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 105 ﺑﻴﻼن آب ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺮای ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت، ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ رﻳﺰش ﺟﻮی و ﺗﺒ ﺨﻴﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ را رواﻧﺎب ﻧﺮﻣﺎل در ﻧﻄﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . )6 - 5( P E Q 0 − − = ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ، رﻳﺰش ﺟﻮی ﻧﺮﻣﺎل ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﺑﺎرش ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺧﺬ ﺷﻮد . ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻧﺮﻣـﺎل ﺳﺎﻻﻧﻪ را ﺗﻮان ﻣﻲ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ و ﻳﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد ﺨﺶﺑ)6 - 3 را ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ (. ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی ﻛﻮﭼﻚ اﻳﻦ روش ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺎﺻﺤﻴﺤﻲ ﺷﻮد و ﺑﻨﺎﺑﺮ دﻻﻳﻠﻲ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﻋﻨﻮان ﺷﺪ ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻳﻚ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻋﻤـﺪه از ﺳﻴﻜﻞ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻣﻄﻠﻮب ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . د - از روی ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ : ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻫﺎی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روﺷ ﻲ ﻛﻪ ﺑـﺮای ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻣﻘﻴـﺎس در ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﻟﺤﻈﻪ ای و ﺑﺪه ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺳـﺎﻻﻧﻪ درﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی واﻗﻊ در ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑـﻪ رﺗﺒـﻪ N ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﻃﺒـﻖ روش ﺷـﺎﻳﺪﻳﮕﺮ1 ﻣﺤﺎﺳـ ﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﮔﺮدد . روش ﻦ اﻳ در N log2P 1 = + وP ﻋﺒﺎرت از ﺗﻌﺪاد ﺳﺮﺷـﺎﺧﻪ ﻫـﺎی دارای رﺗﺒـﻪ 1 در آﺑﺮﻳـﺰ رودﺧﺎﻧﻪ اﺻﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . P ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﻌﺪاد رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﻳﻚ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺎ ﻃﻮل ﻛـﻢ ﺗـﺮ از 10 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . راﺑﻄﻪQ f (N) = را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﻮد : )6 - 6( bN 2 Q ae = ﻛﻪ در آنa وb ﻋﺒﺎرت از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺪه و زﻣﺎن ﺟﺮﻳﺎن ﺑـﻮده و ﺑـﺮای ﻫـﺎی آﺑﺮﻳـﺰ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺪه واﻗﻌﻲ و ﻣﻘﺎدﻳ ﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎدﻟ )ﻪ 4 - 27 (ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ و ﻧﻬﺮﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠﻲ ﻣﻌﻨﻲ دار ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ اﺧﺘﻼف ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻴﺶ از ﺗﺮ 30 درﺻﺪ ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی ﻣﺮﺳﻮم و ﻛﺎرﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی روﺳﻴﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ رﺗﺒﻪ رودﺧﺎﻧﻪ در واﺣﺪ ﺳﻄﺢ آﺑﺮﻳﺰ ، ﻣﺘﻮﺳﻂ آورد ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﺑﺪه ﻟﺤﻈﻪ ای ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان 2 ﺑﺮاﺑﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣـﻲ ﻳﺎﺑـﺪ . ﻣﻘﺪار b ﺑﺮای ﻫﺮ آﺑﺮﻳﺰ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرتb ln 2 0.69 = = درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻓﺎﻛﺘﻮر a واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﻨﻲﻳﻌk Q و رﺗﺒﻪk N در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ0.69N x k a Q .e− = ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 2 - 5 - ﺑﺮآورد رواﻧﺎب از روی ﺑﺮف ذوب ﺷﺪه ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ورود اﻃﻼﻋﺎت ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف در ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ دارای رژﻳﻢ ﺑﺮف آﺑـﻲ ﻳﻜـﻲ از ﻣﺴـﺎﻳﻞ ﭘـﻴﺶ روی ﻣـﺪل ﻫـﺎ ی ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺑﻴ ﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻ از روش ﺷﺎﺧﺺ دﻣﺎ ﺟﻬﺖ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﺗﺠﻤﻊ و ذوب ﺑﺮف اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد و ﺑﻴﻼن آب ﺑﺎ اﺳﺘ ﻔ ﺎده از ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺨﺎزن ذﺧﻴﺮه ای ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻲ ﮔﺮدد ]39 [. 1- Shaidegger’s Method 106 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن ﺑﻪﻫﺎ دﻟﻴﻞ وﺟﻮد ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ و ﺑﺮف ﻧﻘﺶ ﻋﻤﺪه ای ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ذﺧﺎﻳﺮ آب ﺑﺮای اراﺿﻲ ﭘﺎﻳﺎب اﻳﻔﺎ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـ آن . ﺪ ﻫـﺎ ﺑﻪ وﻳﮋه آب را ﺑﺮای ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻧﺴﺎن ﻫﺎ در ﻓﺼﻮل ﺧﺸﻚ، ﺧﻮاه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺧﻮاه ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ از ﻃﺮﻳﻖ ﻧﻔﻮذ و ﺗﻐﺬﻳﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ، ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . زﻣﺎن ذوب ﺑﺮف و ﭘﻮﻳﺎ ﺑﻮدن آن ﺑﺮروی ﻣﻮاردی ﭼﻮن ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧﺎک و آﻟﻮدﮔﻲ ﻧﻴﺘﺮاﺗـﻪ در آب ]ﻫﺎ 125 [ و ]176 [ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮔ ﺬار اﺳﺖ . ﻣﻴﺰان رواﻧﺎب ﻧﺎﺷﻲ از ذوب ﺑﺮف ﺷﺪﻳﺪا ﺑﻪ ﻳﺦ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮدن ﺧﺎک ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ]23 [. در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 7( in w soil out q d Z q = θ Δ + ﻛﻪ در آن : )6 - 8( in prec subl q q d SWE q = − − )6 - 9( out surf subsurf perc q q q q = + + در روا ﺑﻂ ﻓﻮقw θ ،ﻣﻴﺰان آب ﺧﺎک ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﺎﻳﻊsoil Z Δ ،ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺧﺎکprec q ،ﻣﻘﺪار رﻳﺰش ﺟﻮیSWE آب ﻣﻌـﺎدل ﺑﺮف،subl q ،ﺗﺼﻌﻴﺪ از ﺗﻮده ﺑﺮفsurf q رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﻲ،subsurf q ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ وperc q ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻌﺎدل ﺑﺮف1 و ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف2 ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎراﻣﺘﺮ یﺳﺎز ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس از ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف در ﻳﻚ ﺳﻠﻮل ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪ ی ﺷﺪه ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮزﻳﻊ اﺣﺘﻤـﺎل - ﻋﻤـﺪﺗﺎ گ ﻮﻟـ ﻧﺮﻣﺎل دو ﭘﺎراﻣﺘﺮی- اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺎ ﻓﺮض ﻳﻜﺴﺎن ﺑﻮدن ذوب ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ SCA وSWE ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﻪ ﻛﻤﻚ اﻧﺘﮕﺮال ﮔﻴﺮی از ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮزﻳﻊ اﺣﺘﻤـﺎل آب ﻣﻌـﺎدل ﺑﺮف وa D ﺗﺨﻤﻴﻦ . زد ﻟﺬا ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ : )6 - 10 ( m D SCA f (w)dw ∞ = ∫ )6 - 11 ( m m D SWE (w D )f (w)dw ∞ = − ∫ ﻛﻪ در آنm D ﻋﻤﻖ ﻣﻌﺎدل ﺑﺮف ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺳﻄﺢ ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﻳﻚ دﻳﺪﮔﺎه ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ از ، اﻳـﻦ ﻣﻌـﺎدﻻت ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺠﻤﻮع وزﻧﻲ ﻣﻘﺎدﻳﺮ SWE ﺑ ﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ SCA ﺷﻜﻞ ﺳﺎده ﺷـﺪه ﻣﺠﻤـ ﻮع ﺳـﻄﻮح ﺑـﺎ SWE در روی زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ، اﺑﺘﺪا ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻫﺮ ﺳﻠﻮل ﺷﺒﻜﻪ ذوب ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷـﺪ و ﺳـﻄﺢ ﭘﻮﺷـﺶ ﺑـﺮف را در ﻫـﺮ ﺳـﻠﻮل ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داد . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮی زﻳﺮ ﺷﺒﻜﻪ در ﻫﺎ SWE ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﺠﻤﻊ ﻛﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ذوب ﻛـﻞ از ﻣﺠﻤﻮع ﺗﺠﻤﻊ ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺮف ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﻳﻚ ﺳﻠﻮل ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ . ﺑﺮف ﺗﺠﻤﻊ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻛﻞ Da ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺎرش روزاﻧﻪ ﺑﺮف ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﮔﺮ دﻣﺎ ﻛﻢ ﺗﺮ از ﻳـﻚ ﻣﻘـﺪار آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺎرش ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺮف درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﺎرش ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎران ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد اﮔﺮ : 1- SWE, Snow Water Equivalent 2- SCA, Snow Cover Area ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 107 )6 - 12 ( bais d snow s d snow P ,t t P 0 ,t t ∗ ⎧ < ⎪ = ⎨ ≥ ⎪⎩ )6 - 13 ( snow d r bias snow d 0 ,t t P P ,t t ∗ < ⎧⎪ = ⎨ ≥ ⎪⎩ ﻛﻪ در ﻫﺎ آنP ﻋﺒﺎرت از ﺑﺎرش1 (mmd ) − وsP وrP ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎرش ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺑﺮف و ﺑـﺎران1 (mmd ) − ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ .bais P ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻲ ﺑﻌﺪ و ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﭼﻮﻟﮕﻲ ﺑﺎرش اﺳﺖ ، td ﻣﺘﻮﺳﻂ دﻣﺎی روزاﻧﻪo( C) وsnow t دﻣﺎی آﺳﺘﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺣﺎﻟـﺖ ﺑﺎرشo( C) ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎرﺷ ﻲ ﻛﻪ ﺑﺮروی ﺗﻮده ﺑﺮف ﻣﻲ ﺑﺎرد ﺑﺪون ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺎﺧﻴﺮ ی ﻧﻔﻮذ ﻨﻛ ﻣﻲ ﺪ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ در ﻣﺪل ﺑﻴﻼن آب ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس اﺳﺖ . ذوب ﺑﺮف1 (mmd ) − s M ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ روش ﺷﺎﺧﺺ دﻣﺎ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه و ﺗﻮﺳﻂ راﺑﻄﻪ راﻧﮕﻮ و ﻣﺎرﺗﻴﻨﺰ1 ﺗﺸﺮﻳﺢ ﮔﺮد . د )6 - 14 ( d melt melt d s melt d t t ddpar ,t t M 0 ,t t ∗ ⎧ − > ⎪ = ⎨ ≤ ⎪⎩ ﻛﻪ در آنt ﻣﺘﻮﺳﻂ دﻣﺎی روزاﻧﻪo( C) ، ddpar (mmOC-1d-1) و o( C) tmelt ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﻣـﺪل ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻣﻘـﺪار tmelt ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺻﻔﺮ درﺟﻪ اﺳﺖ . ddpar ﭘﺎراﻣﺘﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻃﻲ ﻓ ﺼ ﻞ ذوب ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﺼـﻠ ﻲ ﺗﺸﻌﺸـﻊ ﺧﻮرﺷـﻴﺪی، دﻣﺎی ﺑﺮف و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ddpar ﺑﺮ اﺳﺎس دﻣﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ30 روز ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺨﻤﻴﻦ زد ه ﻣﻲ .ﺷﻮد )6 - 15 ( tpowr 30 base base 30 base base 30 K t t ,t t ddpar Kt ,t t ⎧ − > ⎪ = ⎨ ≤ ⎪⎩ ﻛﻪ در آنt30 وtbase ﺑﺮﺣﺴﺐC D ﺑﻮده وtpowr ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻲ ﺑﻌﺪ اﺳﺖ . ﺛﺎﺑﺖ2 1 K 1(mm C d ) − − = D را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺛﺎﺑﺖ در راﺑﻄﻪ )6 - 15 (درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮ درﺟﻪ روز ﻣﻜﺮرا ﺑﺮای ﻣﻘﺎدﻳﺮ و زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻓﺼﻞ ذوب ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 14 (ﺑﺮای ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻓﺼﻠﻲ ﺑﻮدن در ﻓﺮآﻳﻨﺪ ذوب ﺑﺪون اﻓﺰودن ﻫﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮ اﺿﺎﻓﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻋﻤﻖ روزاﻧﻪ ذوب ﺑﺮف،1 d M (mmd ) − ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﻪ ﻛﻤﻚ اﻧﺘﮕﺮال ﮔﻴﺮی روی ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺜﺒﺖ ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮزﻳﻊ اﺣﺘﻤـﺎل ﻋﻤـﻖ ﺑﺮف ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . )6 - 16 ( d s m dm M min(M ,w D )f w dw ∞ = − ∫ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ذوب را در ﺳﻄﻮح ﺑﺮف ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺪون ﺑﺮف ﻛﻢ درﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﭘﺎراﻣﺘﺮﺳﺎزی ﺑﺮف ﺑﺮﺣﺴﺐ زﻳﺮ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ درﻧﻈﺮ ﮔﻴﺮﻧﺪه اﻳﻦ واﻗﻌ ﻴﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ رﻳﺰش دوﺑـﺎره ﺑـﺮف ﺑﺎﻋـﺚ ﻗﻄـﻊ ذوب ﻣﻲ ﮔﺮدد . در اﻳﻦ ﻣﻮاﻗﻊ ﺑﺮف ﺗﺎزه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮروی ﻛﻞ ﻳﻚ ﺳﻠﻮل ﺑﺒﺎرد ) ﻳﻌﻨﻲ 100 درﺻﺪ ﺳﻄﺢ ﺳﻠﻮل (. ﻋﻤـﻞ ذوب ﺗـﺎ ﻣﺎداﻣﻲ ﻛﻪ رﻳﺰش ﺑﺮف اداﻣﻪ دارد آﻏﺎز ﻧﻤﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ ردﻳﺎﺑﻲ ﺗﻮده ﺑﺮف ﺟﺪﻳﺪ و ﺗﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف از 100 درﺻﺪ ﺑﻪ ﻳﻚ درﺻﺪ )ﻃ ﺒﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ، ( ﺗﻮده ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮف ذوب ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﻣﺪل ﺗﻮده ﺟﺪﻳﺪ از ﻛﻞ ﻣﻴﺰان ذوب )m D ( ﺣﺬف ﺷﺪه ﺗﺎ 1- Rango and Martinez 108 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ذوب ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﺑﺮﺳﺪ ، ﺳﭙﺲ ﺗﻮده ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﻞ ﺑﺮف ﺗﺠﻤﻊ ﻳﺎﻓﺘﻪ )Da ( اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ روش اﺟﺎزه دﻫﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف در روی ﻫﺮ ﺳﻠﻮل ﻃﻲ ﻳﻫﺎ ه دور ﻲ ﻛﻪ ﺑﺮف ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺘﻨﺎوب ﺑﺎرد ﻣﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﺑﺪ . در اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻧـﺪرت ﺗﻮده ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮف ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻠﻮل را ﻣﻲ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﻛﻪ در ﺑﺴﻴﺎری ﻣﻮارد ﺧﻼف ﺷﺮاﻳﻂ واﻗﻌـﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ، ﻫﺮﭼﻨـﺪ اﻳـﻦ روش درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه رواﺑﻂ آﻣﺎری ﺑﻴﻦ ﺗﻮده ﺗﺠﻤﻊ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻛﻞ و ذوب ﻛﻞ ﺑﻮده و ﺑﺮای SWE وSCA ﺑﺎ اﻫ ﻤﻴﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺎرش و ذوب در ﻣﺪل ﺑﺮف ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ورودی ﺑﻪ ﻣﺪل دوﻻﻳﻪ ﺑﻴﻼن آب درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻳﻚ ﺑﺨﺶ از ﺑﺎران ذوب و ﺑﺮف ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رواﻧﺎب ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 17 ( d r d Q frdir P M ∗ = + )6 - 18 ( I r d d W P M Q = + − ﻛﻪ در آنPr ﻣﻘﺪار ﺑﺎرش و frdir ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﺪون ﺑﻌﺪ و ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺳـﻬﻢ ﺑـﺎران ذوب و ﺑـﺮف در رواﻧـﺎب ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ و I W ورودی آب ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻣﺪل ﺑﻴﻼن آب1 (mmd ) − ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻴﻼن آب ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ در ﻣﺪل دوﻻﻳﻪ ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ .ﺷﻮد )6 - 19 ( u i dW W D E dt = − − ﻛﻪ در آنu W ﻣﺤﺘﻮی آب ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ )mm ( ، D زﻫﻜﺸﻲ از ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑـﻪ ﻻﻳـﻪ زﻳـﺮﻳﻦ 1 (mmd ) − ) راﺑﻄـﻪ زﻳـﺮ و ( E ﺗﺒﺨﻴﺮ1 (mmd ) − ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . )6 - 20 ( u u u W smcap ,smcap W D 0 ,smcap W − > ⎧ = ⎨ ≤ ⎩ ﻛﻪ در آن smcap ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﺪل ﺑﻮده و ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ رﻃﻮﺑﺘﻲ ﺧﺎک )mm ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﺘﻴﺠـ ﻪ زﻫﻜﺸـﻲ ﺗﻨﻬـﺎ زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ﻛﻪu smcap W ≥ ﺑﺎﺷﺪ . E ﺗﻮان ﻣﻲ را ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد : )6 - 21 ( u smcap E PET. W = در اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪPET ﺗﺒﺨﻴﺮ - ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ1 (mmd ) − ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻳﻚ ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺠﺮﺑﻲ آن را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . )6 - 22 ( v PET etpar L (sat) = × ×ρ ﻛﻪ در آنL ﻋﺒﺎرت از ﻃﻮل روﺷﻨﺎﻳﻲ روز ﺑﺮ ) ﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ و ( v(sat) ρ ) ﺣﺴﺐgm-3 ( رﻃﻮﺑﺖ ﻣﻄﻠﻖ اﺷﺒﺎع ﺑﻮده ﻛـﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺘﻮﺳﻂ دﻣﺎی روز اﻧﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . etpar ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ واﺳﻨﺠﻲ ﻣﺪل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﻴﻼن آب ﻻﻳـﻪ زﻳـﺮﻳﻦ ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ .ﺷﻮد )6 - 23 ( b b dW D Q dt = − )6 - 24 ( b b Q frtgw W = × ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 109 ﻛﻪ در آن ﻫﺎ b W ﻋﺒﺎرت از ذﺧﻴﺮه در ﻻﻳﻪ زﻳﺮﻳﻦ )mm (، b Q ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ1 (mmd ) − وfrtgw ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﺪل ﺑﻮده و ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺳﻬﻢ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ در ﻳﻚ روز زﻫﻜﺸﻲ ﻣﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎﺷﺪ . رواﻧﺎب روزاﻧـﻪ ﻣﺠﻤـﻮع رواﻧـﺎب ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : )6 - 25 ( d b Q Q Q = + 6 - 2 - 6 - ﺟﺪا ﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد رواﻧﺎب ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻳﻜﻲ از روش ﻫﺎی ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن آب ﺳﻄﺤﻲ و ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا، اﺳـﺘﻔﺎده از آﺑﻨﻤـﻮد رواﻧـﺎب ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . روش ﻫﺎی ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ آب ﺳـﻄﺤﻲ و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارﻧﺪ و ﻫﺮ روش از اﻟ ﮕﻮی ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ . ﭼـﺎو 1 ] 38 [ ﺳـﻪ روش ﺧـﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ، روش ﺑﺪه ﭘﺎﻳﻪ ﺛﺎﺑﺖ و روش ﺷﻴﺐ ﻣﺘﻐﻴﺮ را ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . وﻗﺘﻲ ﭼﻨﻴﻦ ﺟﺪاﺳﺎزی ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ، رواﻧﺎب زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻨﺠﻲ ) ﭘﻼﻧﻲ ﻣﺘﺮی ( زﻳﺮ ﻧﻤﻮدار ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ . ﻮدﺷ ﻣﻲ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻲ ﻳﻫﺎ ﻛﻪ در دﺷﺖ ﺟﺎری ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺟﺪاﺳﺎزی ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ و ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻴﻼﺑﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ واﻗﻌﻪ ﺳـﻴﻼب ﺑﻬﺎری ﺑﺴﻴﺎر دﺷﻮار اﺳﺖ . ﺗﺸﺨﻴﺺ دادن ﺑﺪه ﭘﺎﻳﻪ ﭘﺎﻳﺪار در ﺧﻼل دوره ﻛﻢ آﺑﻲ در زﻣﺎﻧﻲ ﻛـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳـﻂ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺮ ﺳﺎده ﻳﻦ اﻟﮕﻮ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ، ﺑﺎ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻳﻚ ﺧﻂ اﻓﻘﻲ ﻳﻚ ﻳﺎ و ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﻤـﻮار ﻛـﻪ ﭼﻨـﻴﻦ ﺑﺪه ﻫﺎﻳﻲ را ﺑﺎ ﻳﻚ ﺷﻴﺐ ﻛﻢ ﺑﻪ ﺷﺎﺧﻪ ﻧﺰوﻟﻲ آﺑﻨﻤﻮد ﻣﺘﺼﻞ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ، ﻋﻤﻞ ﺟﺪاﺳﺎزی ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﺷﻜﻞ6 - 1 - ﺟﺪاﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد رودﺧﺎﻧﻪ اوﻧﮋا در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻛﺎرﻳﻴﻮ )1 :( ،ﺑﺪه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ )2 :( ،ﺑﺪه ذوب ﺑﺮف )3 :(ﺑﺪه ﻧﺎﺷﻲ ا ز ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ]149 [ 1- Chow 110 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ در ﻣﺪل ﻣﺘﻔﺎوت دﻳﮕﺮی، ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ از آﻏﺎز ﺷﺎﺧﻪ ﺻﻌﻮدی آﺑﻨﻤﻮد ﺳﺮﻳﻌﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ و در زﻣﺎن رﺳﻴﺪن ﺑـﻪ اوج ﺳﻴﻼب ﻗﻄﻊ ﻣﻲ ﮔﺮدد ) ﺷﻜﻞ 6 - 1 .( ﻛﺎﻫﺶ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ در اﻳﻦ ﻣﺪل ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪرواﺳـﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣـﻮج ﺳﻴﻼب ﺑﺮروی ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ آب رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ دره ﻳـﺎ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ اﻣﺮ دﻟﻴﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای ﻛﺎﻫﺶ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از ﻧﻘﻄﻪ آﺑﻨﻤﻮد ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ . در ﺑﻌﻀـﻲ از ﺣﺎﻻت، ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ دو ﻧﻮع اﻟﻒ ) ( آﺑﺮﻓﺘﻲ ﻣﺤﺒﻮس و ( ب) زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷـﻮد . وﻳﮋﮔـﻲ ﺟﺮ ﻳـﺎن دوم ) زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ﻋﻤﻴﻖ ( ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺧﻂ اﻓﻘﻲ در ﺷﻜﻞ )6 - 2 ( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه، ﭘﺎﻳﺪاری ﺑﻴﺶ ﺗﺮ آن اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ )6 - 3 ( ﺟﺪاﺳﺎزی رواﻧﺎب ﺑﺮای ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ذوب ﺑﺮف ﻳﺎ ﻳﺨﭽﺎل ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد را ﻧﺸـﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . ﺟﺪاﺳﺎزی رواﻧﺎب ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ از ﺟﺪاﺳﺎزی رواﻧﺎب ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی دﺷﺖ دﺷﻮارﺗﺮ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ6 - 2 - ﺟﺪاﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد رودﺧﺎﻧﻪ وﻟﮕﺎ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﺎﻣﻴﺸﻴﻦ ]149 [ ﺷﻜﻞ6 - 3 - ﺮِک در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻛﺎزﺑﮕﻲﺟﺪاﺳﺎزی آﺑﻨﻤﻮد رودﺧﺎﻧﻪ ﺗ . )1 :( ،ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ )2 :( ،ﺑﺪه ﻧﺎﺷﻲ از ذوب ﺑﺮف )3 :( ﺑﺪه ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ، )4 :(ﺑﺪه ﻧﺎﺷﻲ از ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ و ذوب ﺑﺮف از ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن ﻫﺎی ﻣﺮﺗﻔﻊ . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘ ﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 111 در ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺸﻚ، ﺳﻔﺮه آب ﻋﻤﻮﻣﺎ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ از ﺗﺮاز ﻛﻒ رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺑﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﭘﺎﻳﺎب ﻃﻮل ﻣﻌﻠﻮﻣﻲ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از روی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺘﻘﺎل، -ﺗﻔﺎ وت ﺑﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ورودی رودﺧﺎﻧﻪ و ﺟﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮای اﻳﻦ ﺑﺨﺶ از رودﺧﺎﻧﻪ - ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷـﻮد . در ﺻـﻮرت ﻟـﺰوم ﺗﺼـﺤﻴﺤﺎﺗﻲ ﺑـﺮای ﻟﺤﺎظ ﻛﺮدن ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ورودی از ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﻓﺮﻋﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻧﻴﺰ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﻃـﺮاف آن، اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻛﺎر در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻛﺎرﺑﺮد دﻳﮕﺮی از ﻧﮕﺮش ﺑﻴﻼن آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ وﻟـﻲ ﺧﻄﺎﻫـﺎی اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی و ﺑـﺮآورد در آن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻃﻮل ﺑﺎزه رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد ﺑـﻪ ﻃـﻮری ﻛﻪ در آن ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔﻲ از ﺟﺮﻳﺎن ورودی را ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺧﻄﺎ را ﻛ ﻢ ﻧﻤﻮد . 6 - 3 - ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق، ﺗﺼﻌﻴﺪ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن، ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭼﻮن اﻟﻒ ) ( ﺳﻄﻮح آﺑﻲ ) درﻳﺎﭼﻪ ، ﻫـﺎ ﻣﺨـﺎزن ﻳـﺎ ﺗـﺎﻻب ( ﻫـﺎ ، از ﺧﺎک ﺑﺪون ﭘﻮﺷﺶ ) ﻣﺜﻼ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ ( ج) ، ( ﺳﻄﻮح ﭘﻮﺷﻴﺪه از ﮔﻴﺎه ( د) و ﺳﻄﻮح ﭘﻮﺷﻴﺪه از ﺑﺮف و ﻳﺦ ﺻـﻮرت ﭘـﺬﻳﺮد . ﺗﺨﻴﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠ ﻲ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻫﺎ ی ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﭼﻮن اﻟﻒ ) ( ﺗﺒﺨﻴﺮﺳـﻨﺞ ) ﻫـﺎ ﺗﺸـﺖ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ( ب) ، ( روش ﺑـﻴﻼن آب، ( ج) روش ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ، ( د) روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ و ( ه) ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد . اﻧﺘﺨـﺎب روش ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﻪ اﻣﻜـﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ در آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . 6 - 3 - 1 - ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﻮح آﺑﻲ 6 - 3 - 1 - 1 - ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ )L Ε ( از درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از روی اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺗﺒﺨﻴﺮﺳﻨﺞ )ﻫﺎ ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ( و ﺗﻮﺳـﻂ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﺮآورد ﺷﻮد : )6 - 26 ( L Ρ Ε = Κ ⋅Ε ﻛﻪ در آنΡ Ε ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺗﺸﺖ ﻳﺎ ﺗﺎﻧﻚ ﺗﺒﺨ ﻴﺮ و Κ ﻳﻚ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺠﺮﺑﻲ اﺳﺖ . اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی آب ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﺷـﺪه از ﺗﺸـﺖ، از روی آب ﻻزم ﺑﺮای رﺳﺎﻧﻴﺪن ﺳﻄﺢ آب ﺑﻪ ﺗﺮاز دوره زﻣﺎﻧﻲ ﭘﻴﺶ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ ﺑـﻴﻦ دو اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﺑـﺎران ﺑﺎرﻳـﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎﺛﻴﺮ آن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻣﻌﻤﻮل اﺳﺖ ﻛﻪ ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﺒﺨﻴﺮﺳ ﻨﺞ ﺑـﺮ ﭘﺎﻳـﻪ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد وﻟـﻲ در ﺑﺴﻴﺎری از آزﻣﺎﻳﺸﺎت ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ای ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺳﻨﺞ ﻫـﺎی ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده در ﺑـﺮآورد ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳﻄﻮح آﺑﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﻳﺎ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ درون و ﻳﺎ ﺧﺎرج از ﺳﻄﺢ آﺑﻲ ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗـﺮار داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﺿـﺮاﻳﺐ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎ ده ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ آن اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد . ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻼس اﻟﻒ آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴـﺮ در اﻳـﺮان اﺳـﺖ . ﻫـﺮ دو ﻣﻮﺳﺴـﻪ وزارت ﻧﻴـﺮو و ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ از اﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . اﻳﻦ روش ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻳﻚ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﻣﻔﻴﺪ اوﻟﻴﻪ از ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﺳـﺎﻻﻧﻪ 112 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ درﻳﺎﭼﻪ ﺗﻠﻘﻲ ﺷ ﻮد و ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد در ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻣﺨﺎزن ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪار ﺿﺮﻳﺐ اﻳﻦ ﺗﺸﺖ ﺑـﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ اﻗﻠﻴﻤـﻲ، ﻓﺼﻠﻲ، دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ و ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ از اﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ در دﺳﺘﺮس ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪار اﻳـﻦ ﺿﺮﻳﺐ در ﻣﻘﻴﺎس ﺳﺎﻻﻧﻪ 7/0 اﺳﺖ . ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﺼﻠﻲ در ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴ ﺮ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﻪ اﻧﺪازه ای ز ﻳﺎد اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺘـﻮان از ﻳـﻚ ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﻣﺤﺪود ه ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﻪ اﻗﻠﻴﻢ و ﻋﻤﻖ درﻳﺎﭼﻪ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺎی ﺣـﺪی از 7/0 ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 27 (ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ در ﻏﻴـﺎب داﻧﺴـﺘﻪ ﻫـﺎﻳﻲ از ﺗﻐﻴﻴﻴـﺮ ﻓﺼﻠﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ K ﺑﺮای ﻧﺎﺣﻴﻪ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻧﻮع ﺗﺒﺨﻴﺮﺳﻨﺞ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻋﺎﻗﻼﻧﻪ ﻧ ﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ راﻫﻨﻤﺎ، از ﻣﻘﺎدﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺟﺪول )6 - 3 (در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ]62 [. ﺟﺪول6 - 3 - ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻼس اﻟﻒ ﻣﺎه ﻣﻬﺮ آﺑﺎن آذر دی ﺑﻬﻤﻦ اﺳ ﻔﻨﺪ ﻓﺮوردﻳﻦ اردﻳﺒﻬﺸﺖ ﺧﺮداد ﺗﻴﺮ ﻣﺮداد ﺷﻬﺮﻳﻮر ﺿﺮﻳﺐ 69 /0 63 /0 58 /0 62 /0 72 /0 77 /0 77 /0 78 /0 77 /0 76 /0 75 /0 73 /0 ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ و ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺎﺳﺘﻲ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺧﻄﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان10 /0 ± در ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛﺘﻨﺪ . ﻣﻘﺪار ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺸﺖ در ﻣﻘﻴﺎس ﻧﺎﺣﻴﻪ ای واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ا ﻗﻠﻴﻢ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﻘـﺪار آن در ﻧـﻮاﺣﻲ ﺧﺸـﻚ از ﺗـﺮ ﻛـﻢ ﻣﻘﺪار اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺮﻃﻮب ﺑﻴﺶ ﻣﻲ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻲ، رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺘﻴـﺎط ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ و ﺷﻮد ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺤﻠﻲ ﻳﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﺳﻄﺢ آب درﻳﺎﭼﻪ و ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﻣﺘﻔـﺎوت ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﻧﺘﻴﺠـﻪ، ﻓﺮﻣـﻮل زﻳـﺮ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﺑﺮآورد دﻗﻴﻖ ﺗﺮی از ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺳﻄﻮح آﺑﻲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد : )6 - 27 ( * L L * P e e e e Ζ Ρ Ζ − ′ Ε = Κ Ε − ﻛﻪ در آن′ Κ ﺿﺮﻳﺒﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺗﺒﺨﻴﺮﺳﻨﺞ ) و اﻧﺪﻛﻲ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ درﻳﺎﭼﻪ ( ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد، * L e و * P e ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺣﺪاﻛﺜﺮ درﺟﻪ ﺣﺮارت آب ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ زﻳﺮ ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ و در ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ وeΖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر در ارﺗﻔﺎع z اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻼس اﻟﻒ آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ و ارﺗﻔﺎع اﻧﺪازه ﮔﻴﺮیz 4m = ، ﻣﻘﺪار1.5 ′ Κ = ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ]170 [ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه روزاﻧﻪ ﺟﻤﻊ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ . ﺗﺸﺖ ﻫﺎی ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﻨﺎور وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای اﻧﺪا زه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﻠﻔﺎت ﺗﺒﺨﻴﺮی از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳـﺪ . اﻳﻦ ﺗﺸﺖ ﻫﺎی ﺷﻨﺎور در ﻣﻌﺮض ﺷﺮاﻳﻂ ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ از رژﻳﻢ ﻫﺎ ی ﺑﺎد و دﻣﺎ ﻗﺮار دارﻧﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ اﻋﻤـﺎل ﺿـﺮﻳﺐ ﺗﺸـﺖ ﻧﺪارﻧﺪ ]177 [. ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻣﺘﻌﺪدی در اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﺗﺸﺖ ﻫﺎ، ﻣﺜﻞ اﻣﻜﺎن ﺳﻮراخ ﺷﺪن ﻛﻒ ﺗﺸﺖ، ﺗـﺪاﺧﻞ ﺑـﺎ ﻣﻮج ﻫﺎی ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ، ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . 6 - 3 - 1 - 2 - روش ﺑﻴﻼن آب ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ از درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﻴﻼن آب ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ : ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 113 )6 - 28 ( L L L S u S Q Q Ε = Ρ −Δ + Δ + Δ ﻛﻪ در آنL Ε ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ ﻳ ﺎ ﻣﺨﺰن،L Ρ ،رﻳﺰش ﺟﻮی ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲL S Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ آﺑــﻲ، I O s S S Q Q Q Δ = − ﺗﻔــﺎوت ﺑــﻴﻦ ﺟﺮﻳــﺎن ورودی و ﺟﺮﻳــﺎن ﺧﺮوﺟــﻲ ﺳــﻄﺤﻲ از ﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ آﺑــﻲ و I O u u u Q Q Q Δ = − ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ورودی و ﺟ ﺮﻳﺎن ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . روش ﻫﺎی ﺑﺮآورد رﻳﺰش ﺟﻮی در ﺑﺨﺶ )6 - 1(، روش ﻫﺎی ﺑﺮآورد ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺑﺨﺶ )6 - 4(، روش ﻫﺎی ﺑﺮآورد ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ در ﺑﺨﺶ )6 - 2 ( و روش ﻫﺎی ﺑﺮآورد ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺑﺨﺶ )6 - 5 (اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻛـﺎرﺑﺮد روش ﺑـﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺤﺪود اﺳﺖ، زﻳﺮا در اﻏﻠﺐ ﺣﺎﻻت ﺟﺮﻳﺎن از ﻃﺮﻳﻖ ﻛﻒ درﻳﺎﭼﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻳﺎ ﺑﺮآورد ﺷﻮد . وﻟﻲ اﮔﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳـﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن آ ب ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ، از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 28 (ﺣﺬف ﺷﻮد . ﺑﺮای دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت، ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ذﺧﻴﺮه آب ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺳﺎده ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 29 ( L S Q Ε = Ρ −Δ از اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎدﻳ ﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻛﻪ ﻳﻲﻫﺎ در ﭘﺎﻳﺎن ﻫﺮ ﺳﺎل ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺑﻪ ﺗﺮاز آﻏﺎز ﺳﺎل ﺑﺎز ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ و ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت آب ﻧﺎﭼﻴﺰی از ﻃﺮﻳـﻖ ﻛـﻒ آن ﻫـﺎ ﺻـﻮرت ﻣـﻲ ﭘـﺬﻳﺮد اﺳـﺘﻔﺎده ﻛـﺮد . ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﺳـﺎﻻﻧﻪ از ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﺮ ﻳدﺎﻣﻘ ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﺳﺎل ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ 6 - 3 - 1 - 3 - روش ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ اﮔﺮ اﻃﻼﻋ ﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﻲ ﺗﻮان از اﻳﻦ روش ]178 [ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﺳﻄﺢ آبL (E ) اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ ﺑﺮای 1 ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ )6 - 27 ( L n a b S u E w 1000 R H H J J J H J L Ρ Ε = + + −Δ + Δ + Δ + − ρ ﻛﻪ د ر آنw ρ وL ،ﭼﮕﺎﻟﻲ و ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ آب n R ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺ ورودی ) راﺑﻄﻪ 6 - 28 (، a H وb H ﮔﺮﻣﺎی آﺷـﻜﺎر ورودی در ﺳﻄﺢ و ﻛﻒ درﻳﺎﭼﻪ،J Δ اﻓﺰاﻳﺶ در ﻣﻴﺰان ﮔﺮﻣـﺎ در درﻳﺎﭼـﻪ در ﺧـﻼل دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن، I O S S S J J J Δ = − وI O u u u J J J Δ = − ﺗﻔــﺎوت ﺑــﻴﻦ ﮔﺮﻣــﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟــﻲ ﻧﺎﺷــﻲ از ﺟﺮﻳــﺎن ورودی و ﺟﺮﻳــﺎن ﺧﺮوﺟــﻲ ﺳــﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ،HΡ ﮔﺮﻣﺎی آﺷﻜﺎر ورودی ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻔﺎو ت ﺑﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت رﻳﺰش ﺟﻮی و درﺟﻪ ﺣﺮارت درﻳﺎﭼﻪ، وE J ﻣﻴـﺰان ﮔﺮﻣﺎ ی ﻻﻳﻪ آب ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﺪه از درﻳﺎﭼﻪ در درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) . ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ واﺣـﺪ ﺳـﻄﺢ 2 (1m ) ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ .6 - 28 ( n g b R R 1 r R = − − 114 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻦ اﻳ در راﺑﻄﻪg R ﺗﺎﺑﺶ ورودی ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ) ﻣﺠﻤﻮع ﺗﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷﻴﺪی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﭘﺨﺸﻴﺪه ، (r ﺑﺎزﺗـﺎﺑﺶ ﺳـﻄﺢ آب، وb R ﺗﺎﺑﺶ ﻣﻮج ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﻣﻮﺛﺮ از ﺳﻄﺢ آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 27 (ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪد دﻗﻴﻘﻲ ﺑﺮای اﺟﺰا ی ﻣﺨﺘﻠﻒ آن ﻧﻴﺎز دارد . ﻟﺬا در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﺗﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ اﺳﺖ . ﻛﺎرﺑﺮد دﻳﮕﺮ روش ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ ﻛﻪ از ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎون اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻮان ﻣﻲ . ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد : )6 - 29 ( n S u L 0 I w R J J J 1000 L 1 C L −Δ + Δ + Δ Ε = ⋅ ρ + β + θ −θ ﻛﻪ در آنC ،ﮔﺮﻣﺎی وﻳﮋه آب0 θ ،ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت آب ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﻮﻧﺪهIθ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ درﺟﻪ ﺣـﺮارت آب ورودی ﻛـﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ آب ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ، وβ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎون اﺳﺖ و ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 30 ( a P PC L e Δθ β = ⋅ ε Δ ﻛﻪ در آنP ،ﻓﺸﺎر اﺗﻤﺴﻔﺮP C ،ﮔﺮﻣﺎی وﻳﮋه ﻫﻮا در ﻓﺸﺎر ﺛﺎﺑﺖ0.622 ε = ﻧﺴـﺒﺖ وزن ﻫـﺎی ﻣـﻮﻟﻲ آب و ﻫـﻮا، و a Δθ وe Δ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎی درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا و ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑ ﺮ روی ﻫﻤﺎن ﺑﺎزه ارﺗﻔﺎﻋﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮ ای ارزﻳﺎﺑﻲJ Δ ، درﺟﻪ ﺣﺮارت در ﻧﻴﻤـﺮخ ﻋﻤـﻖ درﻳﺎﭼـﻪ )ﻣ ﻌﻤﻮﻣـﺎ ﺗـﺎ دﻗـﺖ 0.1 C D ( ﺑﺎﻳـﺪ اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﺷـﻮد . ﺑـﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺰرگ، دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻦ اﻳـﻦ ﻋﻤـﻖ ﻳـﺎﺑﻲ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺘـﺪاول ﺑﺎﻳـﺪ ﺣـﺪاﻗﻞ 3 - 2 ﻫﻔﺘـﻪ ﺑﺎﺷـﺪ وﻟـﻲ در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ا ﺗﺨﺎذ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﺑﺮای یﺗﺮ ﺑﻴﻼن ﻧﻴﺰ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻣﺤﺪود ﻧﺒﺎﺷـﺪ ﺿﻤﻦ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻛﺮدن از ﺷﺎر ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ ﺧﺎک در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ Rn ﻣﻲ ﺗﻮان از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد : )6 - 31 ( n L R G E 1 − = + β ﻛﻪ در آنG ﺷﺎر ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ ﺧﺎک وβ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎون ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎون در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺧﻄ ﺎ ﻫﺎﻳﻲ را درL E ﺑﻪ وﺟﻮد آورد وﻟﻲ اﮔﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ات ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در اﻳﻦ دوره، وﻟﻮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﻮد، ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺬف ﺧﻄﺎﻫﺎ ﺷﻮد . 6 - 3 - 1 - 4 - روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ا ﺳﺘﻔﺎده از روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ، ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﭘﺨﺸﻴﺪﮔﻲ ﮔﺮداﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻻزم ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ درﺳﺘﻲ ﻧﮕﻬﺪاری ﺷﻮﻧﺪ و ﭘﺮﺳﻨﻞ ﺑﺎﺗﺠﺮﺑﻪ ای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ را اﻧﺠـﺎم دﻫﻨـﺪ . اﻳـﻦ روش ﺑـﻪ رواﺑـﻂ آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﻪ ﺷﺎرش ﻫﺎی ﻋﻤﻮدی را ﺑﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﮔﺮادﻳﺎن ﻤﻮﻋ دی رﺑﻂ دﻫﺪ ﻣﻲ و ﻧﻴﺰ ﺑـﻪ ﻓﺮﺿـﻴﺎﺗﻲ ﻛـﻪ ﻣﺎﻫﻴـﺖ ﻧﻴﻤـﺮخ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ را در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ]178 .[ در اﻳـﻦ روش ﺗﺒﺨﻴـﺮ در ﻳـﻚ دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗـﺎه ﻣﺪت، را ﻣﻲ ﺗﻮان از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد : )6 - 32 ( 2 a 2 1 4 3 L 2 1 4 3 1000k h h u u E Ln z / z Ln z / z − ρ − ⋅ − = ⋅ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 115 ﻛﻪ در آنL E ﺷﺪت ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺣﺴﺐ mm/sec ، 1 h و2 h رﻃﻮﺑﺖ وﻳﮋه ﻫﻮا در ارﺗﻔﺎﻋـﺎت 1z و2 z ،ﺑـﺎﻻی ﺳـﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴـﺮ3 u و4 u ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎ ﻋﺎت 3 z و4 z، k 0.43 = ﺛﺎﺑﺖ ون ﻛﺎرﻣﻦ، وa ρ ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻫﻮا اﺳﺖ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 32 ( ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻣﺴﻄﺢ ﻫﻤﮕﻦ ﺑﺪون اﻧﺘﻘﺎل اﻓﻘﻲ رﻃﻮﺑﺖ ) ادوﻛﺴﻴﻮن ( در ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻌﺎدل، ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺘـﻮان از ﺗﺎﺛﻴﺮ ات ﻻﻳ ﻪ ای ﺑﻮدن درﺟﻪ ﺣﺮارت در ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻨ ﻲ اﺗﻤﺴﻔﺮ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﺷﻮد ﺑﻪ ، ﻛﺎر ﻣﻲ رود . ﺗﺎﺛﻴﺮ ات ﻻﻳﻪ ای ﺑﻮدن درﺟـﻪ ﺣﺮارت در ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﻛ ﻢ ﺑﺎد از ﺗﺮ ﻛﻢ )3 ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ ( و زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻔﺎوت زﻳﺎدی ﺑﻴﺶ ) از ﺗﺮ 5 C D ( ﺑﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﺳﻄﺢ آب و درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا در ارﺗﻔﺎع 2 ﻣﺘﺮی وﺟﻮد دارد از اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت آب و ﻫﻮا ازﺗﺮ ﻛﻢ3 4 C − D ،ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﺗﺎﺛﻴﺮ ات ﻻﻳﻪ ای ﺑﻮدن درﺟﻪ ﺣﺮارت در ﻫﺮ ﺳﺮﻋﺘﻲ از ﺑﺎد ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 3 - 1 - 5 - ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮای ﺗﺒﺨﻴ ﺮ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان آن ﻫﺎ را ﺑﻪ دو ﮔﺮوه زﻳﺮ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤ :ﻮد اﻟﻒ- ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ واﺑﺴﺘﮕﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑـﺎد و ﺑـﻪ ﺗﻔـﺎوت ﻓﺸـﺎر ﺑﺨـﺎر در ﺳـﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴـﺮ و در ارﺗﻔﺎﻋﻲ ﺑﺎﻻی آن ) روش اﻧﺘﻘﺎل ﺟﺮم ﻳﺎ روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻛﻠﻲ ( ب- ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت اﻗﻠﻴﻢ ﺷﻨﺎﺳﻲ، و ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺣﻞ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﻫﻢ زﻣﺎن ﻣﻌﺎدﻻت ﺑﻴﻼن آب و ﮔﺮﻣﺎ ) روش ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ (. ﻣﻔﻴﺪﺗﺮﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎ از ﮔﺮوه اول ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ دو ﺟﻤﻠﻪ ای، ﻳﻚ ﺟﻤﻠﻪ ای و ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ : اﻧﺪ )6 - 33 ( * L s z E a bu e e = + − )6 - 34 ( * L s z E cu e e = − )6 - 35 ( b * L s z E a e e = − ﻛﻪ در آن ﻫﺎ u ،ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد * se ،ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع در ﺳﻄﺢ آبze ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر در ارﺗﻔﺎعz ، وa، bو c ﺿـﺮاﻳﺐ ﺗﺠﺮﺑـﻲ اﻧـﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد و ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ ﺳﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴ ﻪ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دار ﻧﺪ. ﺿـﺮاﻳﺐ a وb در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ )6 - 33 ( ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ روزاﻧﻪ از ﺳﻄﺢ آب ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻼس اﻟﻒ آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد و ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر در 150 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ی ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ آب اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ 32 /0 و161 /0 ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ]84 [ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 34 (در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺳـﺮﻋ ﺖ ﺑـﺎد و ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر آب ﻫﺮ دو در 2 ﻣﺘﺮی ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ آب اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ]66 [ . در آن ﺻﻮرت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺪار c )ﺑﺮای ﺗﺒﺨﻴﺮ روزاﻧﻪ ( 131 /0 اﺳﺖ . وﻟﻲ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺗﺎ ﺣﺪی ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﻣﺴـﺎﺣﺖ درﻳﺎﭼـﻪ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 35 (ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨ ﻴﺮ روزاﻧﻪ در روﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در آن b 0.85 = ﺑـﻮده وa ﺑـﻴﻦ 42 /0 و82 /0 ﻣﺘﻐﻴﻴﺮ اﺳﺖ ]149 [. ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﮔﺮوه دوم ﺟﺎی ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ از اﻃﻼﻋﺎت اﻗﻠﻴﻢ ﺷﻨﺎﺳﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . از اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫـﺎ ﺑـﻪ اﻳـﻦ دﻟﻴﻞ ﻛﻪ ﺧﻄﺎ ﻫﺎی ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ در ذﺧﻴﺮه ﮔﺮﻣﺎ در ﭼﻨﻴﻦ درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻗﺎﺑـﻞ 116 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ،ﻣﻼﺣﻈﻪ اﺳﺖ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ درﻳﺎﭼﻪ یﻫﺎ ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﺎ زﻳﺎد ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود . وﻟﻲ اﺳﺘﻔﺎده آن ﻫﺎ ﺑﺮای دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻧﻴﺰ ﻣﻴﺴﺮ اﺳﺖ . ﺑﺮای اﻣﻜﺎن ﻛﺎرﺑﺮد ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ر د دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ، اﻋﻤﺎل ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻻزم اﺳﺖ ]85 .[ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺑﻴﻼن اﻧﺮژی و ﻣﻌﺎدﻻت اﻧﺘﻘﺎل آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ ]148 [ و ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎزی ﭼﻮن ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر و درﺟﻪ ﺣﺮارت در ﺳﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴﺮ، در دﺳﺘﺮس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗـﺮﻳﻦ ﺷـﻜﻞ اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎ، ﻓﺮﻣﻮﻟ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از آن ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ درﻳﺎﭼﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ]122 :[ )6 - 36 ( * n L s z w 1000R E cu e e L Γ γ = ⋅ ⋅ ⋅ − Γ + γ ρ Γ + γ ﻛﻪ در آنΓ ﺷﻴﺐ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒ ﺎع در ﻣﻘﺎﺑﻞ درﺟﻪ ﺣﺮارت، γ ،ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻳﻜﺮوﻣﺘﺮﻳﻚn R ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺ رﺳﻴﺪه ﺑﻪ ﺳﻄﺢ درﻳﺎﭼﻪ،w ρ وL ،ﭼﮕﺎﻟﻲ و ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ آبc ﻫﻤﺎن ﺛﺎﺑﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 34 ( آﻣﺪه ﺑﻮد ) ﺗﺼـﺤﻴﺢ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ ، (u ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎع ﻣﺸﺎﻫﺪه ای اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ c ، * se ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع در درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا در ارﺗﻔﺎع z ، وze ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر ﻫﻮا در ارﺗﻔﺎعz ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺ n (R ) ﺑﺎﻳﺪ ی اﺑﺮ ﺳﻄﺢ آب درﻳﺎﭼﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮرﻛﻠﻲ ﻣﻘﺪار آن از ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . روش ﻫﺎ ی ﻣﻨﺎﺳﺒ ﻲ ﺑﺮای ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﺎﺑﺶ ﻣﻮج ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﭘﺨﺸﻴﺪه ورودی در ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ]85 [. اﮔﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮ روی ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ اﻃﻼﻋﺎت اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ زﻣﻴﻨ ﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺗﺼﺤﻴﺢ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی زﻣﻴﻨﻲ Z u ′′ ، Z e ′′ ، Z′θ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮZ u ، Z e ، Z θ ﺑـﺮای ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ ﺗﻮﺳﻂ رواﺑﻂ زﻳﺮ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد : )6 - 37 ( z 1 2 3 z u k k k u ′′ = )6 - 38 ( * z z 4 s z e e k 0.8e e ′ ′ = + + )6 - 39 ( z z 4 z k ′ ′ θ = θ + θ + θ ﻛﻪ در آن ﻫﺎ z u ′′ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎع اﺳﺘﺎﻧﺪارد z′ ) ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ10 ، و (ﻣﺘﺮ1 k، 2 k، 3 k، 4 k ﺿﺮاﻳﺒﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑـﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﻮا ﺑﺮ روی ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ زﻣﻴﻦ ـ آب ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد .1 k ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴـﺖ و درﺟـﻪ ﺣﻔﺎﻇـﺖ ﺑـﺎد در اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ،2 k ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی اﻃﺮاف اﻳﺴﺘﮕﺎه ،3 k ﺑﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎد ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ آب و درﺟـﻪ ﺣﻔﺎﻇـﺖ ﻣﺨﺰن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎد، و4 k ﺑﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎد ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ آب و ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻋﺪدی ﺿﺮاﻳﺐ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻴﻜﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﺑﺮای اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی واﻗﻊ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺟﻨﮕﻠـﻲ، 1 k ﻣﺤﺪوده ای ﺑﻴﻦ 3/1 در ﻧﻮاﺣﻲ ﻋﻠﻔﻲ ﺗﺎ 4/2 در ﺟﻨﮕﻞ د ارد، و ﺑﺮای اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻳﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎز از 0/1 در اﺳﺘﭗ ﺗـﺎ5/1 در ﺷﻬﺮﻫﺎ و ﻧﻮاﺣﻲ ﭘﺮﺟﻤﻌﻴﺖ دارد . ﺿﺮﻳﺐ2 k ﻣﺤﺪوده ای ﺑﻴﻦ 75 /0 زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه در ﺑﺎﻻی داﻣﻨﻪ ﺗﺎ 3/1 در ﻛﻒ دره ﻳـﺎ ﮔﻮدی ﺑﺎﺷﺪ دارد . ﺑﺮای ﻣﺨﺰﻧﻲ ﺑﺎ ﺳﻮاﺣﻞ ﭘﻮﺷﻴﺪه از ﺟﻨﮕﻞ در ارﺗﻔﺎع 20 ﻣﺘﺮ، ﺿﺮﻳﺐ3 k ﺑﺮﻃﺒﻖ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﺨﺰن ﺑﻴﻦ25 /0 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 117 زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎد ﺑﺮ روی ﻣﺨﺰن100 ﻣﺘﺮ اﺳﺖ ﺗﺎ00 /1 زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻴﺶ از ﺗـﺮ 5 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ اﺳـﺖ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ . ﺿﺮﻳﺐ4 k ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎی ﻛﻢ ﺑﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﺎی آب و ﻫﻮا ﻣﺤ ، ﺪوده ای ﺑﻴﻦ 02 /0 ﺑﺮای ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎد 100 ﻣﺘﺮ ﺗﺎ34 /0 ﺑﺮای ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ ﺑﺎد20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ دارد . در ﻏﻴﺎب اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎﻳﻲ از درﺟﻪ ﺣﺮارت ﺳﻄﺢ آب، ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺑﺮآورد ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 40 ( n a B w 1000 R H H L Ε = + + ρ در اﻳﻦ روش در ا ﺑﺘﺪا ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺮﺿﻲ ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﺑﺴﻴﺎرﻛﻢ ﻛﻪ در آن درﺟﻪ ﺣﺮارت ﺳﻄﺢ آب ﺑﺎ درﺟـﻪ ﺣـﺮارت ﻫﻮا ﻳﻜﺴﺎن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺖ . ﺳﭙﺲ ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺮای ﻟﺤﺎظ ﻛﺮدن ﻋﻤﻖ آب و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮای درﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا و آب ﺑﻪ آن اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪ ]149 [ .ﺑﺎ داﺷﺘﻦθ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻘﺪار * se را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . 6 - 3 - 1 - 6 - ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﺗﻌﺮق از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮگ ﻫﺎی ﺷﻨﺎور در آب ﺑﺮگ و ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻤﻮدی رﺷﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻋﻤﺪه ای ﺑـﺮ روی ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻳﻚ درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮآورد ﻛﻤﻲ و دﻗﻴﻖ از ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺎﺛﻴﺮاﺗﻲ دﺷﻮار اﺳﺖ و اﻃﻼﻋـﺎت ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣﺪه از آزﻣﺎﻳﺸﺎﺗ ﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺷﺎﺧﺺ ﻫـﺎی ﻗﺎﺑـﻞ اﻋﺘﻤـﺎدی از وﺿـﻌﻴﺖ ﻫـﺎی ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﻗـﺮار ﻧﻤﻲ دﻫﻨﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی در ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ ، ﻣﺜﻼ اﻳﺰوﻟﻪ ﻛﺮدن ﻛﻞ ﮔﻴﺎه و ﻳـﺎ ﺑﺨﺸـﻲ از آن ، ﻧﻴﺰ ﺑﻌﻴﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ دﻗﻴﻖ ﺑﺎﺷﺪ . زﻳﺮا اﻳﻦ ﺟﺪاﺳﺎزی اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﺮ روی ﻧﺮخ ﺗﻌﺮق آن ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ . ﻛﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺰﻳﻲ ﻳﺎ ﻛﻠﻲ ﺑﺎ ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ روش ﺑﻴﻼن آب ) ﺑﺨﺶ 6 - 3 - 1 - 2 ( ﻳﺎ روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ )6 - 3 - 1 - 4 (ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . ش رو ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن اﻧﺮژی ) ﺑﺨﺶ 6 - 3 - 1 - 3( ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎون ) ﺑﺨﺶ 6 - 3 - 1 - 3 (و ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ) ﺑﺨﺶ 6 - 3 - 1 - 5 ( ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ات اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺑﺮ روی ﺧﺮد اﻗﻠﻴﻢ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ آب ﺑﺎ دﻗﺖ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑ ﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺻﺪ ﻋﻤﻠﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺿﺮﻳﺐ ﺗ ﺼﺤﻴﺤ ﻲp1 (k ) را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺴﺒﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻌﺮق از ﻳـﻚ درﻳﺎﭼـﻪ ﻳـﺎ ﻣﺨـﺰن ﭘﻮﺷﻴﺪه ا ز ﮔﻴﺎه ﺑﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻫﻤﺎن درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰن ﺑﺪون وﺟﻮد ﮔﻴﺎه و ﺑﺎ ﺣﻔـﻆ ﺷـﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤـﻲ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻛـﺮد . در ﻧـﻮاﺣﻲ ﻣﺮﻃﻮب،p1 k ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ 1 اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﺿﺮ ﻳﺐ ﺑﺮای ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺷﻨﺎور ﻣﺘﺪاول از 45 /0 ﺗﺎ6/6 ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ ]149 [ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮp1 k ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ درﺟﻪ ﺣﺮارت، ﻛﺎﻫﺶ رﻃﻮﺑﺖ، و اﻓﺰاﻳﺶ اﻧﺪازه و ﺳﺨﺘﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ . اﻃﻼﻋﺎت آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﺮای ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﻣﺜﻞ ﻧﻲ ﻛﻪ رﺷﺪ ﻋﻤﻮدی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ دارﻧﺪ و ﺗﻮان ﻤﻲﻧ آن ﻫﺎ را ﻣﺴـﺘﻘﻴﻤﺎ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ آب ﻫﺎی آزاد ﻣﺮﺑﻮط ﻛﺮد، در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ی ازp1 k ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻞ از ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺮای ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﻓﺼـﻠﻲ ﺑـﺮای درﻳﺎﭼـﻪ ﻫـﺎ و ﻣﺨﺎزن ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻪ ﻛﺎر رود . ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﺼﺤﻴﺢ در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آب ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﺎ ﮔﻴﺎﻫـﺎن ﻧـﻲ 118 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ رﺷﺪ ﻋﻤﻮدی دارﻧﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ ﺟﻨﮕﻠﻲ و ﺟﻨﮕﻠﻲ- اﺳﺘﭙﻲ ، ﻣﻘﺎدﻳﺮp1 k 14 /1 ، 22 /1 و3/1 ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ﺑﺮای 50 ، 75 و100 % ﭘﻮﺷﺶ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ اﺳﺘﭗ و ﻧﻴﻤـﻪ ﺑﻴﺎﺑـﺎﻧﻲ، ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ 24 /1 ، 37 /1 و5/1 اﺳﺖ ]149 [. در ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺸﻚ ﺑﺎ رﻃﻮﺑﺖ ﻫﺎی ﻛﻢ،p1 k ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﺗﺮ ﻛﻢ1 ﺑﺎﺷﺪ ]135 .[ ﻧﺎﻣﺒﺮدﮔـﺎن ﺗﺮﻛﻴﺒـﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ، از ﻗﺒﻴﻞ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺳﺎﻳﻪ اﻧﺪازی ﺳﻄﺢ آب ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ، ﺑﺎز ﺗﺎﺑﺶ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ وﻣﻘﺎوﻣﺖ داﺧﻠﻲ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﺣﺮﻛﺖ آب در ﺧﻼل ﻫﺎ دوره ﻛﻢ ی آﺑﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ]44 [ روش ﻫﺎی ﻣﺘﺪاول ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﺗﺎﻻب ﻫﺎ را ﻣﺮور ﻛﺮده اﻧﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﻠـﻲ ﺗـﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﻪ o c E K ⋅ ) ﻛﻪEo ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎه ﻣﺮﺟﻊ وKc ﺿﺮﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟﻮد اﺷﻜﺎل ﻋﻤﺪه اﻳﻦ روش در ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﺿﺮاﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺮای ﮔﻮﻧﻪ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﺗـﺎﻻب اﺳـﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮی از اﻳﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺎﻣﺒﺮدﮔﺎن ﺑﺮای اﻧﻮاﻋﻲ از ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﺟﻤﻊ آوری و اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻧﺘ ﻴﺠﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ درﺑﺎره ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﺑﺮ روی ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﻮح آﺑﻲ ﺑﺎﻳﺪ رﻋﺎﻳﺖ اﺣﺘﻴﺎط را اﻧﺠـﺎم داد . در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ روی ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻣﻬﻤﻲ از ﺑﻴﻼن آب ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ وﻳـﮋه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﻮد . 6 - 3 - 2 - ﺗﺒﺨﻴﺮ از اراﺿﻲ ﻣﺤﺎﺳ ﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ از اراﺿﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ . ﻳﻚ ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔـﺮ رﻃﻮﺑـﺖ ﺧﺎک در ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه ای ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺷـﺪت ﺗﺒﺨﻴـﺮ از اراﺿـﻲ ﻫﻤـﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﺎﻟﻘﻮه ) ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ( ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﺒﺨﻴﺮ واﻗﻌـﻲ ﻋ ﻠﻴـﺮﻏﻢ ﺗﺒﺨﻴﺮﭘـﺬﻳﺮی اﺗﻤﺴـﻔﺮ، از ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻌﺪ دوم ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮ از اراﺿﻲ ﺑﻪ درﺟﻪ ﻏﻴﺮﻳﻜﻨﻮاﺧﺘﻲ ﺳﻄﺢ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺳـﻄﺢ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﺧﺎک ﺑﺪون ﭘﻮﺷﺶ ﻟﺨﺖ ) ( ، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ) ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ( و ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺧﺎک ﻟﺨﺖ و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴ ﺒﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از اﻳﻦ دو ﺑﻌﺪ از ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ، روش ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ، ﺑـﺮآورد و اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﺗﺒﺨﻴـﺮ را اﻳﺠﺎب ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت از دﺷﺖ ﻫﺎ ی وﺳﻴﻊ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ﺮ ی آﺑ ﻳﺰ، دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﻳﻦ ﻧﺘـﺎﻳﺞ از روش ﺑـﻴﻼن آب ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ ﻣﻲ . ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻫﻴﭻ روش ﻗﺎﺑﻞ اﻃﻤﻴﻨﺎﻧﻲ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﺒﺨﻴﺮ وﺟﻮد ﻧﺪارد و ﻧﮕﺮش ﻣﺘﺪاول ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮآورد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع و ﺟﻬﺖ ﺷﻴﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ و روش ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ اﺳﺖ . 6 - 3 - 2 - 1 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮ ﻫﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ از ﺧﺎک در ﻫﺮ ﻣﺎه ﻣ ﺸﺨﺺ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻛﻤﻚ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻫ ﺳﻨﺞ ﺎ و ﻻﻳﺴﻴﻤﺘﺮ ﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن وزﻧـﻲ و ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻳﺎدی ﺑﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﭘﻮﺷﺶ ﺧﺎک و ﺳﺎﻳﺮ ﺷﺮاﻳﻂ وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻇـﺎﻫﺮی ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 119 ﺧﺎک ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻮﺿﻪ ﻛﻪ اﻧﻮاﻋ ﻲ از ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ) ﻣﺰرﻋـﻪ، ﺟﻨﮕﻞ و ﻏﻴﺮه ( را دارا ﺑﺎﺷ ﺪ ﻧﺼﺐ ﺷﻮد . ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ از ﺣﻮﺿﻪ از روی ﻣﺴﺎﺣﺖ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه از اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﻮﺷﺶ ﻫـﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 3 - 2 - 2 - روش ﺑﻴﻼن آب روش ﺑﻴﻼن ، آب ﺗﺒﺨﻴﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه از ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﻴﻼن آب در ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد و ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺧﻄـﺎی ﻧﺎﻣﻌﻠﻮﻣ ﻲ را دارا ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . روش ﺑﻴﻼن آب ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻳـﺰ وﺳـﻴﻊ از ﻣﻌﺎدﻟـﻪ زﻳـﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ :ﺪﻛﻨ )6 - 41 ( S E P Q = − از راﺑﻄﻪ ﻓﻮق در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد ﻛﻪ اوﻻ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳـﺰ ﻧـﺎﭼﻴﺰ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺛﺎﻧﻴـﺎ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻋﻤﺪه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ از ﺑﺎرش ﺗﻐﺬﻳ ﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺛﺎﻟﺜﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺼـﺮف ﻛﻨﻨـﺪه ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه رواﻧﺎب ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎﺷﺪ ]157 .[ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺑﺮای ﻳﻚ ﻣﺎه ﻣﺸﺨﺺ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﻮاﻳﻲ ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ : )6 - 42 ( S uc up E P Q M Q Q = − −Δ + − ﻛﻪ در آنM Δ اﻓﺰاﻳﺶ در ذﺧﻴﺮه آب ﺧﺎک در دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن آب، uc Q ﺟﺮﻳـﺎن اﺿـﺎﻓﻪ ﺷـﺪه آب ﺑـﻪ داﺧـﻞ ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ای از ﺳﻔﺮه آب ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻮﺋﻴﻨﻪ ای وup Q ﺟﺮﻳﺎن رو ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ آب از ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳ ﻪ ای ﺑﻪ ﺳـﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . روش ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﻤﻠﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺧﺎﻟﺺ up uc Q Q − ] 137 [ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی دﺷﻮاری را درﺑﺮ دارد و ﺑﺮای اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﺘـﺪاول در ﻣﻘﻴﺎس ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، در ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎ ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ اﻧـﺪک ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﭘـﺬﻳﺮﻓﺖ ﻛـﻪ ﻧﻔـﻮذ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﻤﻲ رﺳﺪ و ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ ﺳﻔﺮه آب ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﻋﻤﻴﻖ اﺳﺖ ﺑﻴﺶ ) ﺗﺮ از 5 - 4 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ( ﺗـﻮان ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی رو ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻧﻴﺰ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 42 (ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ : )6 - 43 ( S E P Q M = − −Δ روش ﻫﺎی ﺑﺮ آورد ﺗﻐﻴﻴﺮات در رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک M Δ در ﺑﺨﺶ )6 - 4 - 2(ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﺿﻴﺎت ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺮ ﻣﻌﺎدﻻت ﻓﻮق، راﺑﻄﻪ زﻳﺮ در ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻠﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ) اﻳﻦ راﺑﻄـﻪ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻓﺮﺿـﻴﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی ﻣﻜﻤﻞ- ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻮﺷﻪ- اﺳﺘﻮار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ (: )6 - 44 ( w p E 2E E = − ﻛﻪ در آن ﻣﻲ ﺗﻮان Ep را ﺑﻪ ﻛﻤﻚ داده ﻫﺎی ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻳﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﭘﻨﻤﻦ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورد .w E ﻋﺒـﺎرت اﺳـﺖ از ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﻮح ﺧﺎک- ﮔﻴﺎه و از ﻛﻞ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺷﺒﺎع ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ آب ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮای ﺗﻴﺨﻴﺮ ﺑﺎ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻮاﺟـﻪ ﻧﺒﺎﺷـﺪ . ﻟﺬا ﻣﻘﺪار آن اﺳﺎﺳﺎ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺮژی در دﺳﺘﺮس در ﻳﻚ ﻣﻜﺎن ﻣﺸﺨﺺ ﻣﺤﺪود ﻣﻲ ﺷﻮد ]157 [ .در ﻧﺘﻴﺠﻪ : )6 - 44 ( w n L.E R δ = α δ + γ 120 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آنα ،ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖδ ﺷﻴﺐ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع - ،دﻣﺎγ ﺛﺎﺑـﺖ رﻃﻮﺑـﺖ ﺳـﻨﺠ ﻲ و L ﮔﺮﻣـﺎی ﻧﻬـﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 3 - 2 - 3 - روش ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ ﺑﺎ ﺷﺮوع از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ )6 - 40 (، و ﻓﺮض وﺟﻮد ﻫﻤﺎن ﺿﺮﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﭼﺮﺧﻪ ای ﺑﺮای ﺑﺨﺎر آب و ﮔﺮﻣـﺎی آﺷﻜﺎر، ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻴﺎن :ﺷﻮد )6 - 45 ( n SO w 1000 R H E L 1 − = ρ + β ﻛﻪ در آنn R ،ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺSO H ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎ ﺑﻪ داﺧﻞ ﺧﺎک،w ρ وL ﭼﮕﺎﻟﻲ و ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ آب وβ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﺎون، ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه در ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 30 ( ،) ﺑﺨﺶ6 - 3 - 1 - 3 ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ روش ﺑـﺮای اﺳـﺘﻔﺎده در اﻳﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎی ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎﺗﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ و اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻠﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﺎﻳﻞ ﺑﺴﻴﺎر دﻗﻴﻘﻲ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺖ . از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 45 ( ﺷﻴﺐ اﻓﻘﻲ ﺗﺒﺎدل ﮔﺮﻣﺎی ﻣﺘﻼﻃﻢ ) ادوﻛﺴﻴﻮن ( را درﻧﻈﺮ ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد، اﺳﺘﻔﺎده آن ﻣﺤﺪود ﺑﻪ اراﺿﻲ ﻣﺴﻄﺢ وﺳﻴﻊ ﺑﺎ ﭘ ﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺎون ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻻﻳـﻪ ای ﺑـﻮدن درﺟـﻪ ﺣـﺮارت را در ﻧﻈـﺮ ﻧ ﻤـﻲ ﮔﻴـﺮد . ﺑـﺮای ﺣـﺪاﻗﻞ ﻛـﺮدن اﻳـﻦ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ، ﺷﻴﺐ ﻫﺎی Δθ وe Δ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﻮد . ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﺎﺑﺶ زﻳﺎد، ارﺗﻔﺎع از 1/0 ﺗﺎ2/0 ﻣﺘﺮ و ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﺎ 1 ﻣﺘﺮ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 45 ( ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺸﻚ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ . 6 - 3 - 2 - 4 - روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش آﺋﺮودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 32 ( ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﺳﻄﺢ آب اراﺋﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ، ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ادوﻛﺴﻴﻮن و ﻻﻳﻪ ای ﺑﻮدن درﺟﻪ ﺣﺮارت در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑـﺮای اﻳـﻦ ﻣﻨﻈﻮر، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺷﻴﺐ ﻫﺎی ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر وﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﺑﺮ روی زﻣﻴﻦ ﺻﺎف ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﺻـﻮرت ﻣـﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . روش ﻫﺎ ﻳﻲ را ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺼﺤﻴﺤﺎت ﺑﺮای درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻻﻳﻪ ای ﺑﻮدن درﺟﻪ ﺣﺮا رت ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷ ﺪه اﺳﺖ ]149 [. ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ وﺟﻮد ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺰرگ ﻣﺴﻄﺢ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ) و ذﺧﻴﺮه آب ﺧﺎک و ( ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ دﺷـﻮار ی ﻫـﺎﻳﻲ در ﻧﮕﻬﺪاری ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺠﻬﻴﺰات اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی دﻗﻴﻖ ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ، ﺑﻌﻴﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﻫـﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﺣﺮﻓﻪ ای ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . 6 - 3 - 2 - 5 - روش ﻫﺎ ی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺮﺧﻼف روش ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن، روش ﻫﺎ ی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﻧﻴـﺰ وﺟـﻮد دارد . اﻳـﻦ روش ﻫـﺎ ﺑـﺮ ﻣﺒﻨـﺎی اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ، از ﻗﺒﻴﻞ درﺟـﻪ ﺣـﺮارت ﻫـﻮا و رﻃﻮﺑـﺖ، ﺳـﺮﻋﺖ ﺑـﺎد، اﺑﺮﻧـﺎﻛﻲ، و ﺗـﺪاوم ﺗـﺎﺑﺶ ﺧﻮرﺷـﻴﺪ ﭘﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺷﺪه . اﻧﺪ در ﺑﻌﻀﻲ از روش ﻫﺎ از اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺸﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻧﻴﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 121 اﻟﻒ- روش ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از روی ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن اﻧﺮژی و ﻣﻌﺎدﻻت اﻧﺘﻘﺎل ﮔﺮﻣﺎی آﺷﻜﺎر و ﻧﻬﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ ﺪ وﻳآ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﺷﻮد ]158 [: )6 - 46 ( { } a p * * n SO z z s s w C 1000 E R H e e e e f u L ρ ⎡ ⎤ Γ = ⋅ − + − − − Τ⋅ ⎢ ⎥ ρ Γ + γ Γ ⎣ ⎦ ﻛﻪ در آنw ρ و L ،ﭼﮕﺎﻟﻲ و ﮔﺮﻣﺎی ﻧﻬﺎن ﺗﺒﺨﻴﺮ آبΓ ،ﺷﻴﺐ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷـﺒﺎع در ﻣﻘﺎﺑـﻞ درﺟـﻪ ﺣـﺮارتγ ،ﺛﺎﺑﺖ ﺳﺎﻳﻜﺮوﻣﺘﺮﻳﻚn R ،ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺSO H ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎ ﺑﻪ داﺧﻞ ﺧﺎک،a ρ وp C ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻫﻮا و ﮔﺮﻣﺎی وﻳﮋه آن در ﻓﺸـﺎر ﺛﺎﺑﺖ،se وze ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر آب در ﺳﻄﺢ و در ارﺗﻔﺎعz، * se و * ze ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ ﺑـﺎ درﺟـﻪ ﺣـﺮارت در ﺳـﻄﺢ و در ارﺗﻔﺎع z ، T دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن، و f u ﺗﺎﺑﻊ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪار Γ ﺑـﺮای ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ درﺟـﻪ ﺣـﺮارت در ﺳـﻄﺢ و در ارﺗﻔﺎع z درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻣﻘﺪار f u ﺑﺮای ﻳﻚ ﻧﻮع ﻣﺸﺨﺺ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺳﻄﺤﻲ و ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻣﺸـﺨﺺ ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺜﺎل ﻫﺎﻳﻲ از ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻌﺎدﻻﺗﻲ در ﻣﺮاﺟﻊ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﺑﻌـﺎد ﺳـﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﻛﻨﻨـﺪه ﺑـﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ، f u را ﻣﻲ ﺗﻮان از روی ﺗﺌﻮری ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺎد ﺗﻌﻴﻴ ﻦ ﻧﻤﻮد : )6 - 47 ( { } 2 2 z r r f u k u Ln z d z / z − ⎡ ⎤ = ϕ + + + ⎣ ⎦ ﻛﻪ در آنk 0.43 = ﺛﺎﺑﺖ ون ﻛﺎرﻣﻦ،z u ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد در ارﺗﻔﺎعz، ϕ ،ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﭘﺮوﻓﻴﻞ دﻳﺎﺑﺎﺗﻴﻚd ﺟﺎﻳ ﺟﺎﺑﻪ ﻲ ﺳﻄﺢ ﺻـﻔﺮ، وrz ﻃﻮل زﺑﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨ . ﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ d وrz ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ از روی ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺗﺠﺮﺑﻲ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺎد در ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻛﻪ دارای ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﺑﺮ . ای ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻓﺎرﻳﺎب، ﺗﻮان ﻣﻲ0 ϕ = درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ]163 [. ،وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﻛﻨﻨﺪه ﺧﻴﺲ ﺑﺎﺷﺪ * s s e e = و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞo E ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺎ : )6 - 48 ( { } a p * * O n SO z z s s w C 1000 E R H e e e e f u L ρ ⎡ ⎤ Γ = ⋅ − + − − − Τ⋅ ⎢ ⎥ ρ Γ + γ Γ ⎣ ⎦ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﻫﺮ ﺳﻄﺤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺗﺎﻣﻴﻦ آب دارای ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻧﺒـﻮده و ﺗﺤـﺖ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ﻣﻌﻠـﻮﻣ ﻲ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ رخ دﻫﺪ . ﻣﻌﺎدﻻت )6 - 46 ( و )6 - 48 ( ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻘﻲ ﻛﻪ ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر se در ﺳﻄﺢ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺣﺬف ﺷﻮد ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﻨﻬﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی درﺟﻪ ﺣﺮارت در ﺳﻄﺢ ﻻزم اﺳﺖ و ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﻨﺘﺞ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴـﺮ را ﺑـﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : )6 - 49 ( a p * O s z w 1000 C E E e e f u L ρ Γ + γ = − − Τ⋅ γ Γρ ﺑﺮای اﻋﻤﺎل ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺑﻪ ﺳﻄﻮح دارای ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺗﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺn R ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ﺑـﺎ ﺗـﺎﺑﺶ ﺧﺎﻟﺺ ﻫﺎ ﺳﻨﺞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﺎرش ﮔﺮﻣﺎی ﺧﺎکSO H ﻳﺎ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺻـﻔﺤﺎت ﺷـﺎرش ﮔﺮﻣـﺎی ﺧـﺎ ک 122 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻳﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺮوﻓﻴﻞ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد و ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌـﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ رواﺑﻂ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻣﺤﻞ اﺳﺘﺨﺮاج راﺑﻄﻪ، ﻣﻲ ﺗﻮان از آن اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ب- روش ﻫﺎ ی ﺗﺠﺮﺑﻲ در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﺴﺖ ﻫﺎ در ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻠﻲ ﺧﻮد اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت ﺳﺎده ای را ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌـﺮق واﻗﻌـﻲ ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎی آﺑﺮﻳﺰ در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . اﻳﻦ رواﺑﻂ در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ آب و ﻫﻮا در ﺣﻮﺿﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﺸﻚ ﻧﺒﺎﺷـﺪ ﺑﻌﻀـﺎ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ را اراﺋﻪ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﺑﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﺗﺒﺨﻴﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣ ﺤﺘﻤﻞ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ی زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ]149 [: )6 - 50 ( 10 16D a i Ο ⎛ ⎞ θ ′ Ε = ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ ﻛﻪ در آنD′ ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻃﻮل روز، ﺑﻴـﺎن ﺷـﺪه ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻧﺴـﺒﺘ از ﻲ360 ،ﺳـﺎﻋﺖ a 0.93 2.45 Lni = − ، θ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا، i ﺟﻤﻊ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﻫﺎی درﺟﻪ ﺣﺮارت 1.514 i / 5 = θ ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ12 ﻣﺎه ﺳـﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺳﺎﻻﻧﻪ از ﻧﻮاﺣﻲ ﺣﻮﺿﻪ، ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ ]149 [: )6 - 51 ( 1/n n O E P / 1 P / E ) ⎡ ⎤ = + ⎣ ⎦ ﻛﻪ در آنP رﻳﺰش ﺟﻮی ﺳﺎﻻﻧﻪ وO E ﻓﺮﺻﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ ) ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺸﺨﺺ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ و رﻃﻮﺑﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺧﺎک ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﭘﺎراﻣﺘﺮ n ﻣﺴـﺎوی2 اﺳـﺖ وO E ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺗـﺎﺑﻌﻲ از ﻣﺘﻮﺳـﻂ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا θ ) ﻳﻌﻨﻲ 3 O E 300 25 0.05 = + θ + θ (ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺮای دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔﻴـﺮد . ﺑـﺮای اﻳـﻦ ﻣﻨﻈـﻮر P در ﻓﺮﻣـﻮل )6 - 51 ( ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ P + ΔΜ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﻮد ﻛﻪ در آنΔΜ ﺗﻠﻔﺎت رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺗﺒﺨﻴﺮ در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ج- اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻔﻬﻮم ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎه ﻣﺮﺟﻊ ﻧﺮخ ﺗﺒﺨﻴﺮ از ﮔﻴﺎه ﻋﻠﻔﻲ اﻳﺪه آل ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺛﺎﺑﺖ m 12 /0 ، ﺿﺮﻳﺐ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺶ23 /0 و ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺳـﻄﺤﻲs.m-1 69 ﺑـﻪ ﻧـﺎم ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎه ﻣﺮﺟﻊ ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ . روش ﻫﺎی ﻣﺘﻨﻮﻋﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎی دﻣﺎﻳﻲ، ﺗﺎﺑﺸﻲ و ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر وﺟﻮد دارد ]17 [ .اﻳﻦ روش ﻫﺎ از درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ و ﻃﻴﻒ وﺳﻴﻌﻲ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ را درﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟـﻮد روش ﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ را از درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻓﺼﻠﻲ ﺑﻴﻦ درﺟ ﻪ ﺣﺮارت و ﺗـﺎﺑﺶ ) ﻛـﻪ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه اﻧﺮژی اﺳﺖ ( ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎد ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻴﻼن اﻧﺮژی را ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮرﺿﻤﻨﻲ و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺻﺮﻳﺢ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﮔﻴﺎه ﻣﺮﺟﻊ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﮔﻴﺎﻫﺎن، ﺷﺎﻣﻞ ﮔﻴﺎﻫﺎن زراﻋـﻲ، ﻋﻠﻮﻓـﻪ ای، ﺟﻨﮕﻠـﻲ، ﺑﻴﺎﺑـﺎﻧﻲ، ﻣﺘﻔـﺎوت اﺳـﺖ . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 123 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺼﺤﻴﺤﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺿﺮﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲc (K ) ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎه ﻣﺮﺟﻊo (ET ) را ﺑﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﭼﻨـﻴﻦ ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲp (ET ) ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ :ﻛﻨﺪ )6 - 52 ( p c o ET K ET = ⋅ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺿﺮﻳﺐ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺮای ﮔﻴﺎﻫﺎن زراﻋﻲ و ﺑﺎﻏ ﻲ در ]17 [ و ﺑﺮای ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺗﺎﻻﺑﻲ در ]44 [ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان رﻃﻮﺑﺖ را ﺑﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک و رﻃﻮﺑﺖ ﻫﻮا ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻧﻤﻮد . ﮔﺮﭼﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ در ﻣﻌﺎدﻻت ﺑﻴﻼن وارد ﻧﻤﻲ ﺷﻮد اﻣﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات آن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻨﻲ داری ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن را ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ . د- ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﮔﻴﺎﻫﺎن در ﻛﻠﻴﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد ﻫﻤﻴﺸـﻪ ﺻـﺎدق ﻧﻤـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﺻـﻮرت ﻣﺤﺪود ﺑﻮدن رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک، ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ s K θ ، ﻛﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺣﺠﻤﻲ ﺧﺎکθ اﺳﺖ، در راﺑﻄﻪ )6 - 52 ﺿـﺮب ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد : )6 - 53 ( 1 s c ET K K ETo mm day− = θ ⋅ ⋅ ﻣﻴﺰان آب ﺧﺎک ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﺑﺮای ﮔﻴﺎﻫﺎن ، ﺑﻪ ﻋﻤﻖ رﻳﺸﻪ ﻫﺎ آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . اﻳﻦ ﻋﻤﻖ اﻟﺒﺘـﻪ ﺑﺎرﺷـﺪ ﮔﻴﺎﻫـﺎن ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و در ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺣﺎﺋ ﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ در ﻣﻮرد ﻧﺤﻮه ﺗﻐﻴﻴﺮ ) (f θ در واﻛـﻨﺶ ﺑـﻪ ﻛـﺎﻫﺶ آب در ﺧـﺎک ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ اﺳﺖ ]47 [: )6 - 54 ( w f w f θ −θ θ = θ −θ اﻳﻦ ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﺠﺮﺑﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺧﺎک ﺑﻮده و ﺟﺰﻳﻴ ﺎت آن ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻫﻢ ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ . ﺧﺎﻛ ﻲ ﻛﻪ در اﺑﺘﺪا ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎران ﻳﺎ آﺑﻴـﺎری ﺑ ﺎراﻧﻲ اﺷﺒﺎع ﺷﺪه، رﻃﻮﺑﺖ آنs θ اﺳﺖ ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣـﺎن زﻫﻜﺸـﻲ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . زﻫﻜﺸـﻲ ﺗـﺎ زﻣـﺎﻧﻲ اداﻣـﻪ ﻣـﻲ ﻳﺎﺑـﺪ ﻛـﻪ آب ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ای ﻛﻪ ﺑﺮ روی ذرات ﺧﺎک ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺸﺶ ﺳﻄﺤﻲ ﻧﮕﺎه داﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ در ﺗﻌﺎدل ﺑﺎ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﺛﻘﻠﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ رﻃﻮﺑﺘﻲ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﺰرﻋﻪ ای ﻧ ﺎم دارد و رﻃﻮﺑﺖ آن ﺑﺎfθ ﻧﺸﺎن داده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺧﺸﻚ ﺷﺪن ﺑـﺪون اﻳﻨﻜـﻪ رﻃﻮﺑـﺖ ﺧﺎک ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﺟﺪی اﻳﻔﺎ ﻛﻨﺪ اداﻣﻪ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﺑﻪd θ ﺑﺮﺳﺪ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﻣﻴـﺰان رﻃﻮﺑـﺖ ﻧﻮﻋـﺎ50 ﺗـﺎ80 درﺻﺪfθ اﺳﺖ . ﺳﭙﺲ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲs K و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺮخ ﺗﻌﺮق ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ » ﻧﻘﻄـﻪ ﭘﮋﻣﺮدﮔـﻲ « ﺑﺮﺳﺪ . رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖw θ اﺳﺖ و ﻓﺮض ﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﻮدs K ﺻﻔﺮ اﺳـﺖ . در ﻣـﺪل ﻛـﺮدن ﺗﺒﺨﻴـﺮ در رﻃﻮﺑـﺖ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺎک، ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ » ﻣﻴﺰان آب ﺧﺎک « ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﻲ ﮔﻴﺎﻫـﺎن ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ ﺑـﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ آب ﺧـﺎک s Ψ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻘﺪاری از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ ) (f θ ، ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺗﻮاﺑـﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻨﺤﻨﻲ رﻃـﻮﺑﺘﻲ ) راﺑﻄـﻪ ﺑـﻴﻦ sθ وs Ψ ( ﺑـﺮای ﺧـﺎک ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﻪ وﺟـﻮد آﻳـﺪ . در ﺑﺮﺧـﻲ از ﻛـﺎرﺑﺮد ﻫـﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ، و ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻣﻮرد ﻣﺪل ﻛﺮدن ﺑﻴﻼن آب ، ﺷﻜﻞ دﻗﻴﻖ f θ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی ﻧﺪارد . 124 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 6 - 3 - 3 - ﺗ ﺒﺨﻴﺮ و ﺗﺼﻌﻴﺪ از ﺳﻄﻮح ﺑﺮﻓﻲ و ﻳﺨﻲ ﺗﺒ ﺨﻴﺮ از ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎی ﺑﺮﻓﻲ ﻳﺎ ﺗﻮﺳﻂ رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﻲ و ﻳﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺒﺨﻴﺮﺳﻨﺞ ﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﺗﺒﺨﻴـﺮ روزاﻧـﻪ از ﭘﻮﺷـﺶ ﺑﺮﻓﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ]86 [: )6 - 55 ( * 10 sn 2 0.18 0.98u e e Ε = + ⋅ − )6 - 56 ( * 10 2 2 0.24 0.04u e e Ε = + ⋅ − ﻛﻪ در آن ﻫﺎ 10 u ، * sn e ، * 2e ، 2 e ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎدﻳﺮ روزاﻧﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎد، ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر اﺷﺒﺎع ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ درﺟﻪ ﺣـﺮارت ﺳﻄﺢ ﺑﺮف و درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﻮا، و ﻓﺸﺎر ﺑﺨﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻋﺪاد 10 و2 در ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻋﻼﺋﻢ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ارﺗﻔﺎع ﺑﺎﻻی ﺳ ﻄﺢ ﺑﺮف ﺣﺴـﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در آن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﺗﺒﺨﻴـﺮ ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ از ﺑـﺮف از روی اﻳـﻦ ﻓﺮﻣـﻮل ﻫـﺎ ﺑـﺎ ﺧﻄـﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻧﺴﺒﻲ در ﺣﺪود 30 % ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ای در ﻋﺮض ﻫﺎی ﻣﻴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻼ ﻳﺎ ﺗﺎ ﺣـﺪی ﻫـﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺮف ﭘﻮﺷﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ، ﺗﺒﺨﻴ ﺮ در ﺧﻼل ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮف ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻮزﻳﻦ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺳﻨﺞ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﻲ وﻳﮋه ای ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد ]160 [. 6 - 4 - ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب در ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﻫﻢ در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑـﺮای ﻫـﺎ دوره ی زﻣـﺎﻧﻲ ﻛ ﻮﺗـﺎه ) ﺳﺎل، ﻓﺼﻞ، ﻣﺎه ﻳﺎ دوره ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮ ﻣﻨﻔﺮد ( و ﻫﻢ در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑـﻴﻼن ﻫـﺎی آب در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ .ﺷﻮد ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺟﻤﻼت ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب ، اﻧﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻔـﺎوت ﺑـﻴﻦ ذﺧﻴـﺮه آب در اﻧﺘﻬﺎ و در اﺑﺘﺪای دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺪﻧﺷﻮ ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺤﺪوده ﻣﻜﺎﻧﻲ و زﻣﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧـﺪه ﺳﻪ ﻣﻮرد ﻛﻠﻲ اﻟﻒ ) ( ذﺧﻴﺮه آب در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ (Se) ،)( ب ذﺧﻴﺮه آب در ﺧﺎک و در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع (M) ، و ( ج) ذﺧﻴـﺮه آب ز ﻳ ﺮزﻣﻴﻨﻲ (G) ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻮارد ﺟﺰﻳﻲ ﺗﺮی ﭼﻮن ذﺧﻴﺮه آب در اﻧﺴﺎن و اﻧﺪام ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫ ﻲ در اﻳﻦ ﺟـﺎ آورده ﻧﺸـﺪه اﺳـﺖ . اﻳﻦ ﻣﻮارد در ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق ﻛﻼﺳﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻗﻠﻴﻢ ﻫﺎی ﻣﻌﺘﺪل و ﺳﺮد ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﭘﺎﻳﺪار ﺑﺮﻓﻲ، ﺗﺠﻤﻊ ﻋﻤﺪه آب در زﻣﺴﺘﺎن رخ دﻫﺪ ﻣﻲ ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در اﻗﻠﻴﻢ ﻫﺎی ﮔﺮم و ﻣﺮﻃﻮب در ﺧﻼل ﻓﺼﻞ ﺑﺎراﻧﻲ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ . ﺗﻔﺎوت در ﺑﻴﻼن ﻫـﺎی آب اﻳﻦ دو در اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﺟﺎﻣﺪ ﺗﺠﻤﻊ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ در ﻧﻮع اول روان آب را ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻌـﺪ از ﻳـﻚ ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﺪ ﻣﻲ ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﻧﻮع دوم رﻳﺰش ﺟﻮی ﻣﺎﻳﻊ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از رﻳـﺰش و ﻳـﺎ ﺑﻌـﺪ از ﻳـﻚ ﺗـﺎﺧﻴﺮ ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻪ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻠﺤﻖ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 125 6 - 4 - 1 - ذﺧﻴﺮه آب ﺳﻄﺤﻲ ﺗﺠﻤ ﻊ و ذﺧﻴﺮه آب ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﺳﻪ ﻧﻮع ﻣﺘﻔﺎوت اﻟﻒ ) ( آب ﺑﺎران ﻛـﻪ در ﭼـﺎﻻب ﻫـﺎی ﻛﻮﭼـﻚ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ( ب) ذﺧﻴﺮه آب ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺣﺎﻟﺖ ﺟﺎﻣﺪ ) ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ، ﻳﺦ ﻣﻨﺠﻤﺪ ﺷﺪه، ﻳﺨﭽﺎل ( ج) و (ﻫـﺎ ذﺧﻴـﺮه آب در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ ) درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﻣﺨﺎزن، ﺗﺎﻻب ( د) و ( ﻫﺎ در ﺷﺒﻜﻪ ﻫﻴﺪرو ﮔﺮاﻓﻲ ) ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای ( ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﻮد . 6 - 4 - 1 - 1 - ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ آب در ﭼﺎﻻب ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺠﻤﻊ آب در ﭼﺎﻻب ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ) ﺑﻌﺪ از ﺑﺎران و رﮔﺒﺎر ( ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻪ درازا ﻧﻤﻲ ﻛﺸﺪ، و ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻨﻈـﻮر ﻛﺮدن و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی دﻗﻴﻖ آن دﺷﻮار اﺳﺖ . اﻳﻦ آب ﺳﺮﻳﻌﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ و ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻔﻮذ ﺑـﺪ اﺧﻞ ﺧـﺎک ﺗﻠـﻒ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ در ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن دﻳﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 4 - 1 - 2 - ذﺧﻴﺮه آب در ﺣﺎﻟﺖ ﺟﺎﻣﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب در ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻓﻲ ﺗﻮﺳﻂ ردﻳﺎﺑﻲ و ﺑﺮرﺳـﻲ ﻫـﺎی ﻣـﻨﻈﻢ ﺑـﺮف در ﻃـﻮل ﻣﺴـﻴﺮ ﻫـﺎی ﻣﺸﺨﺼـﻲ ﻛـﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای را ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﭘﻮﺷﺶ دﻫﺪ ﻣﻲ و وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻨﻲ را ﻧﻴﺰ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣـﻲ دﻫـﺪ، ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ روش .ﺷﻮد ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ذﺧﻴﺮه ﺑﺮﻓﻲ در WMO (1970a) ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺷﺪه . اﻧﺪ از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ذﺧﻴـﺮه آب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺎﻣﺪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ ذﺧﻴﺮه ﻳﺦ و ﺑﺮف در ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ و ذﺧﻴـﺮه ﺑـﺮف ﺑـﺮ روی ﻣﺴـﺎﺣﺖ ﻏﻴﺮﻳﺨﭽـﺎﻟﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮد . ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه در ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ را ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑ ﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﭼﻮن ﻣﺤﺎ ﺳﺒﻪ ﻳﺨﭽﺎل ﻫـﺎی ﺳـﻄﺤﻲ ذوب ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش ﺑﻴﻼن ﮔﺮﻣﺎ و ، ﻳﺎ ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت درﺟﻪ ﺣﺮ ارت ﻫـﻮا ، ﺑـﺮآورد ﻧﻤـﻮد . از ﻃـﺮف دﻳﮕﺮ ذﺧﻴﺮه ﺑﺮف ﺑﺮ روی ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻏﻴﺮﻳﺨﭽﺎﻟﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﺮف ﺳﻨﺠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮآورد ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر داﺷﺘﻦ راﺑﻄﻪ واﺳﻨﺠﻲ ﺷﺪه ای ﺑﻴﻦ ارﺗﻔﺎع ﺑﺮف ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻣﺒﻨﺎ و ﺣﺠﻢ ﺗﻮده ﺑﺮﻓﻲ ﺑﻪ اﻧﻀﻤﺎم ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺑﺮف اﻧﺒﺎﺷـﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﻔﻴﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺮای ﻫﺮ دو ﺑﺨﺶ ﻳﺨﭽﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮ ﻳﺨﭽﺎﻟﻲ، اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫـﺎی ﺳـﻨﺠﺶ از دور ﮔﺰﻳﻨـﻪ ﺟـﺎﻳﮕﺰﻳﻦ دﻳﮕﺮی ﺑﻪ ﺷﻤﺎر . آﻳﺪ ﻣﻲ 6 - 4 - 2 - ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﺘﺸﻜﻞ از درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﻣﺨﺎزن، ﺗﺎﻻب ﻫﺎ و ﺑﺮﻛﻪ ﻫﺎ داﻧﺴﺖ . ﺗﺠﻤﻊ آب در اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ آن ﻫﺎ در ﺣﻮﺿﻪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ داﻣﻨﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺗﺮاز آب در دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . در ﺻﻮرﺗﻲ ذﺧﻴﺮه آب در ﻣﺠﻤﻮﻋ ﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻼن ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ 2 - 3 %از ﻣﺴﺎﺣﺖ آن ﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن واﻗـﻊ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺮ ﺳﺎده ﻳﻦ روش ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺠﻢ آب در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ و رواﺑﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ آب در درﻳﺎﭼﻪ را ﺑﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗﺮاز آب ارﺗﺒﺎط ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری زﻣﻴﻨﻲ ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﻗﺒـﻞ از اﺣـﺪاث آن اﻣﻜـﺎن ﺗﻬﻴﻪ رواﺑﻂ اﺷﻞ- ذﺧﻴﺮه را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﭼﻨﻴﻦ رواﺑﻄﻲ در زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺨﺰن ﻳﺎ ﺗﺎﻻب ﭘﺮ از آب اﺳﺖ، اﺳـﺘﻔﺎده 126 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ از روش ﻫﺎی ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری درﻳﺎﻳﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻳﺎﻓﺘﻦ از ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺮاز آب ﺑﺮای درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺰرگ ﺑﺎ دﻗﺖ 10 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮی، ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ درﺑﺎره ﺗﺮاز ﻫﺎﻳﻲ در ﺷﺒﻜﻪ ای از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻛﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ آﺑﻲ را ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ ﻣﻲ ﻻزم اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻧﻴﻞ ﺑﻪ دﻗﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ، ﺣﺬف ﺗﺎﺛﻴﺮ ات اﻧﺤﺮاف ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻧﺴـﺒﻲ اﺷـﻞ آب ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻮج ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎد در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻲ ﺛﺒﺎﺗﻲ در درﻳﺎﭼـﻪ ﻧﺎﺷـﻲ از رژﻳـﻢ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری از ﺗﺠﻬﻴـﺰات آﺑﮕﻴﺮی ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻧﺴﺒﻲ در ﺗﺮازﻫﺎ در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑـﺮای ﺧـﺎرج ﻛـﺮدن ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻣـﻮج ﻧﺎﺷـﻲ از ﺑـﺎد ، اﺷﻞ ﻫﺎﻳﻲ در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﻣﺨﺎزن ﻋﺮﻳﺾ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺮﻛﺰ ﺛﻘﻞ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ ) ﺗﻌـﺎدل ( ، ﺟـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﻧﻮﺳـﺎﻧﺎت ﻧﺴﺒﻲ ﺗﺮاز آب ﻛ ﻢ اﺳﺖ ، ﻧﺼﺐ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ آبL S Δ در درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻣﺨﺰن ، از ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗـﺮاز آب ﺑـﺮای ﺗـﺎرﻳﺦ ﻣﻌـﻴﻦ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺮاز آب درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﻣﺨﺎزن ﻋﺮﻳﺾ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺮاﺋ ﺖ ﻫﺎی اﺷﻞ ) ﻳﺎ اﺷﻞ ( ﻫﺎ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜـﺎن ﺗﺤـﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺎد ﻗﺮار ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ ﻣﻲ . ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺮاز آب ﻣﺨـﺎزن رودﺧﺎﻧـﻪ ای ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ ﺑـﺮای ﺑـﺎزه ﻫـﺎﻳﻲ ﺑـﺎ ﺷﻴﺐ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت از ﺳﻄﺢ آب ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﭙﺲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗـﺮاز آب درﻳﺎﭼـﻪ ﻫـﺎی ﻋﻤﻴـﻖ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧـﻲ ﻗﺮاﺋﺖ ﻫﺎی ﺗﻤﺎ ﻣﻲ اﺷﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺣﺠﻢ آب در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﻲ ﺑﺮای ﺗﺎرﻳﺦ ﻣﻌﻴﻦ از روی ﻗﺮاﺋﺖ ﺗﺮاز آب و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ ای ﻛﻪ ﺣﺠﻢ ﻫﺎ را ﺑﻪ ﺗﺮازﻫﺎی آب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺠﻢ آب ﺑﺮای دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺣﺠﻢ آب در آﻏﺎز و ﺧﺎﺗﻤﻪ دوره ﺑﻴﻼن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻣﺨﺎزﻧ ﻲ ﻛﻪ ﺷﻴﺐ ﻣﺸﺨﺼ ﻲ دارﻧـﺪ ، ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻫـﺎی ﻣﺠﺰای اﺷﻞ- ﺣﺠﻢ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺑﺎزه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 4 - 2 - 1 - ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی ﺻﻌﻮد و ﻧـﺰول ﺳـﻴﻼب و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺑﺮای ﻫﺎ ﻣﺎه ﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻔﺎوت ﻗﺎﺑﻞ ﻣ ﻼﺣﻈﻪ ﻫﺎ ﺑﺪه ی ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻴﻦ اﺑﺘﺪا و اﻧﺘﻬﺎی ﻣﺎه وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺻﻮرت ﻣـﻲ ﭘـﺬﻳﺮد . ﺑـﺮای ﺑﺮآورد ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮدن آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﺰرگ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻗﻄﻌـﺎت ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ اﺷـﻞ ﻫـﺎی واﻗـﻊ ﺷـﺪه در ﻓﻮاﺻـﻞ ﻣﺴـﺎوی )50 ، 100 ، 150 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ( از دﻫﺎﻧـﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ اﺷﻞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﺤﺼﻮر ﺷﺪه اﻧﺪ ، ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺑـﺰرگ ﻓـﺮض ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺑﻘﻴـﻪ ﺷـﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﺎ ﻛﻮﭼﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ در . ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺑـﻴﻦ 15000 و100000 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ دارﻧﺪ، اﺷ ﻞ ﻫﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ 100 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی از دﻫﺎﻧﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺻﻮرت وﺟـﻮد ﺷﺒﻜﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺮاﻛﻢ، ﻓﺎﺻﻠﻪ 150 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی ﻛﻮﭼﻚ ) ﻛﻮﭼـﻚ ﺗـﺮ از 15000 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ( و ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺰرگ ﺑﻴﺶ ) از ﺗﺮ 100000 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑـﻊ ( ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ 50 و 150 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺰرگ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪ، ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و اﻧﺘﻬﺎی آن ﻫﺎ در دﻫﺎﻧﻪ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔـﺮ ﭼﻨـﻴﻦ ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﺑﻨـﺪی ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 127 اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﺮزﻫﺎی ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻳﺪﺑﺎ در ﻣﺤﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻳﻚ ﺗـﺎرﻳﺦ ﻣﺸـﺨﺺ، ذﺧﻴـﺮه ﻛﺎﻧـﺎﻟﻲ ﺑﺮای ﻣﻘﻄﻊ j ام از روی ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺪهj (Q ) و از روی زﻣﺎن ﺗﺎﺧﻴﺮjτ ﺑﺮآورد ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺮای ﺑﺮآوردj Q در ﻳﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻴ ﺪروﻣﺘﺮی ﻣﻮﺟﻮد، روش زﻳﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ : رود اﻟﻒ- ﺑﺮآورد از روی ﺑﺪه رودﺧﺎﻧ ﻪj (Q )′ در ﻳﻚ اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی واﻗﻊ ﺷﺪه در ﻣﻘﻄﻌﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺟـﺎﻧﺒﻲ ﺑـﻪ ﻛﻢ آن ﺑﺎﺷﺪ : )6 - 57 ( j j Q mQ′ = ﻛﻪ در آن ﺿﺮﻳﺐ m ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺎﺣﺖ زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺎﻻدﺳﺖ وﺳﻂ ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮﺿﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺎﻻ دﺳﺖ اﻳﺴﺘﮕﺎه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ب- اﮔﺮ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرﮔﻲ در ﻣﻘﻄﻊ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺣﺴـﺎﺑﻲ ﺑـﺪه ﻫـﺎی ﺟﺮﻳـﺎن در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ ) ﺗﺮﺗﻴﺐ jI QوjO Q ( ﺑﻪ ﺻﻮ رت j jI jO Q 0.5 Q Q = + ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷـﻮد . در اﻳـﻦ ﺻﻮرت ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه Vj ﺑﺮای ﻣﻘﻄﻊ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 58 ( j j j V Q = τ ﻛﻪ در آنjτ زﻣﺎن ﺗﺎﺧﻴﺮ ) ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻣﺎن ﻋﺒﻮر ( ﺑﺮای ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻴﻦ ﺧﻄﻮط اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﺷﺎﺧﻪ ﻧﺴﺒ ﺘﺎ ﺑﺰرﮔـ در ﻲ ﻃﻮل ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ آن وارد ﺷﻮد ﻛﻪ در ﺣﺪود 50 % ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎن ورودی را ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻮد ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ در آن ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎ وزن دادن ﺑﻴﻦ ﺑﺪه ﻫﺎی ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺮآورد ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 59 ( j jI jO j V KQ 1 K Q ⎡ ⎤ = + − τ ⎣ ⎦ ﺿﺮﻳﺐ وزﻧﻲ K ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﺧﻂ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻣ ﻘﻄﻊ ﺗﺎ دﻫﺎﻧﻪ ﺷﺎﺧﻪ 1 A ، ﻣﺴـﺎﺣﺖ زﻫﻜﺸـﻲ ﺷـﺎﺧﻪ1 (a ) و ﻃﻮل و ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻛﻞ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ ) ﺗﺮﺗﻴﺐ و Aa (ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد : )6 - 60 ( 1 1 K 0.5 0.5 / a / a = − −A A ،در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﭼﻨﺪﻳﻦ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺑﺮای ﻣﺜﺎل دو ﻛﻪ ﺗﺎی آن ﻫﺎ ﻣﺴﺎ ﺣﺖ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ دارﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ 6 - 4( ، V ﺗﻮﺳﻂ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﺮآورد ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 61 ( j 1 1 2 2 3 V b Q b Q Q = + + δ ﻛﻪ در آن1 Q ، 2 Q و3 Q ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺪه ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺧﻄﻮط اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ و در ﺧﻂ اﻧﺪا زه ﮔﻴﺮی در ﻣﺤﻞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، و ﺿﺮاﻳﺐ1 bو2 b وδ روی از ﻣﻌﺎدﻻت زﻳﺮ ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : )6 - 62 - اﻟﻒ ( 1 1 3 1 b j j = τ + τ −δ )6 - 62 - ب( 2 2 3 b j j = τ + τ −δ )6 - 62 - ج( 3 1 2 1 3 2 3 j a a 1 j j j j 2 2 a a τ ⎡ ⎤ δ = + τ + τ + τ + τ ⎢ ⎥ ⎣ ⎦ 128 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آن ﻫﺎ 1jτ، 2jτ و3jτ ﻣﻘﺎدﻳﺮ زﻣﺎن ﻫﺎی ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ زﻳﺮ - ﻣﻘﺎﻃﻊ و1 a و2 a ﻣﺴـﺎﺣﺖ ﻫـﺎی زﻫﻜﺸـﻲ زﻳـﺮ - ﻣﻘـﺎﻃﻊ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮآوردﻫﺎی ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺑﺮای ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻛﻮﭼﻚ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ﺷﻜﻞ6 - 4 - ﻧﻤﺎﻳﺸﻲ از ﻣﻘﻄﻌﻲ از ﺑﻪ ﻫﻢ رﺳﻴﺪن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻮﺿﻴﺢ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮآورد ذﺧﺎﻳﺮ آﺑﺮاﻫﻪ ای ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت )6 - 61 ( و )6 - 62 ( ] 149 [ )6 - 63 ( 1 6 ch q V CA D 10 U = + × ﻛ ﻪ در آنq ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺪه در واﺣﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ) ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﺮف ﻛﻮﭼﻚ ، و (U ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺴﺐ m/sec ،) ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﺴﺎﺑﻲ ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻪ ﻳﺎ ﭼﻬﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﻛـﻪ ﻃـﻮل آن ﻫـﺎ 50 < ، 100 ﻳـﺎ150 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ ، (A ،ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻛﻞ ﺣﻮﺿﻪC وD ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎﻳﻲ اﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارﻧـﺪ ) ﺟـﺪول 6 - 4( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺮﻋﺖ رودﺧﺎﻧﻪU ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﺴﺎﺑﻲ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ ای U′ ﺑﺮآورد ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 64 ( 0.25 0.38 max U 0.75 d Q i ′ = ﻛﻪ در آنi ،ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺷﻴﺐ ﺳﻄﺢ آب در ﺧﻼل دوره ﺟﺮﻳﺎن ﻛﻢ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ در ﻫﺰار ﻣﺘـﺮmax Q ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﺑـﺪه ﺑﺮآورد ﺷﺪه از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪه ای و ) ﻳﺎ از ﺎﻫ داده ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ، اﮔﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪه ای وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ( d ﭘﺎراﻣﺘﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ از ﺟﺪول )6 - 5 (ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﺑﺮای ﻳﻚ زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ ، ﻛﻞ ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﻤﻊ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ذﺧﻴﺮه آب در ﺷﺒﻜﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺰرگ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻛﻮﭼﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﻳﻌﻨﻲ : )6 - 65 ( ch j ch1 V V V = Σ + ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 129 ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲch V Δ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﻛﻞ ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﺣﻮﺿﻪ در اﺑﺘـﺪا و در اﻧﺘﻬـﺎی دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﺑـﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﭙﺲ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ، ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮهch V Δ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻣﻌﺎدلch S Δ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ) ﺷﻮد ﻣﻌﺎدﻟﻪ 2 - 2 .( روش ﻫﺎی ﻓﻮق ﺑﺮای ﺑﺮآورد ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫﺎی ﺑﻴﺶ ﺗـﺮ از 5000 ـ3000 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ ذﺧﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ ﻣﻬﻢ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺟﺪول 6 - 4 - ﻣﻘﺎدﻳﺮC وD ﺑﺮای ﺑﺮآورد ذﺧ ﻴﺮه ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ در ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮاﻫﻪ ای ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻛﻮﭼﻚ ) راﺑﻄﻪ 6 - 63 ( ] 149 [ Type of drainage network (distance to the mouth, km) Natural zone 150 - 0 100 - 0 50 - 0 D C D C D C 108 066 /0 3/ 40 040 /0 65 /6 017 /0 Tundra 107 068 /0 8/ 39 042 /0 49 /6 018 /0 Forest 110 061 /0 1/ 43 035 /0 53 /7 013 /0 Forest-steppe 110 058 /0 2/ 44 032 /0 88 /7 011 /0 Steppe 111 057 /0 1/ 45 031 /0 09 /8 011 /0 Semi-desert ﺟﺪول6 - 5 - ﻣﻘﺎدﻳﺮd در راﺑﻄﻪ )6 - 64 ( ] 149 [ d Morphometric characteristics Ratio of mean width during the flood to the mean width during the low flow Flood plain 14 /0 - 12 /0 30 - 40 Very large 16 /0 - 15 /0 30 - 25 Large 22 /0 - 19 /0 10 - 15 Medium 30 /0 - 26 /0 2 - 5 Small 35 /0 - 32 /0 1/1 - 3/1 None 6 - 4 - 3 - ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻻ زﻣﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک و ﺗﻐﻴﻴﺮآن در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع، داﻧﺴﺘﻦ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﺷﺮوع و ﺧـﺘﻢ دوره زﻣـﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﻴﻴﻦ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﻴﺎ ﺗﺨﺮﻳﺒﻲ ﺑﻪ واﺳـﻄﻪ ﺗﺨﺮﻳـﺐ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎک ) ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری، ﺗﻮزﻳﻦ، ﺧﺸﻚ ﻛﺮدن، ﺗﻮزﻳﻦ ﻣﺠﺪد ( و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘ )ﻴﻢ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ راﺑﻄﻪ واﺳـﻨﺠﻲ ﺑـﻴﻦ رﻃﻮﺑـﺖ ﺧـﺎک و ﭘﺎراﻣﺘﺮی از ﺧﺎک ﻛﻪ ﺑﺎ رﻃﻮﺑﺖ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . روش ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﺗﺨﺮﻳﺒﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻮﺗﺮون ﻣﺘﺮ، اﻧﻌﻜﺎس زﻣﺎﻧﻲ، ﭘﺮﺗﻮ ﮔﺎﻣﺎ و ﺳﻨﺠﺶ از راه دور اﺳﺖ . اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺮ ﻛﺪام از اﻳﻦ روش ﻫـﺎ ﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ ﺗﺠﺮﺑـﻪ ﻛﺎرﺷـﻨﺎس و ﺗﺠﻬﻴـﺰات در دﺳﺘ ﺮس ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی دﻗﻴﻖ ﺑﻴﻼن آب، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﻔﺮه آب ﺑﻴﺶ از ﺗﺮ 4 ﻣﺘﺮ ﻋﻤﻖ دارد ، اﻧﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻫـﺎی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻋﻤﻖ ﺧﺎک ﺗﺎ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، و ﻳﺎ ﺗﺎ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ ﻳﻦ ﻋﻤﻘـﻲ ﻛـﻪ ﺟﺒﻬـﻪ ﺧـﻴﺲ ﻛﻨﻨـﺪﮔﻲ ﻧﻔـﻮذ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ را ، ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻋﻤﻖ ﺑﻪ رژﻳﻢ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دار د، وﻟﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎ از ﺗﺮ ﻛﻢ4 ﻣﺘﺮ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ]149 [. ،ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺗﻨﻬﺎ از روی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﻻﻳﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮی ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﺧـﺎک ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻏﺎﻟﺒـﺎ 130 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺪار رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﺎ ﻳﻚ دﻗﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﻞ ﻣﻴﺰان آب، ﻳﺎ ﻣﻴﺰان آب در ﻻﻳﻪ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻛﻞ ﺣﻮﺿﻪ و ﻳﺎ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ آن، ﻻزم اﺳﺖ . در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﺗﻌـﺪاد ﺑﻬﻴﻨـﻪ ی اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻫـﺎ ﺣﺎﺋﺰاﻫﻤﻴـﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ]89 [ و ]100 [ .اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا در ﺧﻼل ﻫﺎ دوره ی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﺸﺨﺼـﻲ از ﺳـﺎل ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ داﻧﺴﺘﻦ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک د ر زﻣﺎن ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺎﺷﺪ، اﺳـﺘﻔﺎده از وﺳـﺎﻳﻠﻲ ﭼـﻮن ﺛﺒﺖ ﺧﻮدﻛﺎر اﻃﻼﻋﺎت1 ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻫﺮ دو ﺣﺎﻟﺖ، اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑـﺎ روش ﻫـﺎ ی اﺳـﺘﺎﻧﺪارد آﻣـﺎری ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻴﻼن رﻃﻮﺑﺘﻲ ﺧﺎک را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ : )6 - 66 ( P AE I R Sm = + + + Δ ﻛﻪ در آنP ،ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲAE ،ﺗﺒﺨﻴﺮﺗﻌﺮقSm Δ ،ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺘﻲ ﺧﺎکI ﻧﻔﻮذ آب وR ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . روش ﺑﻴﻼن رﻃﻮﺑﺘﻲ ﺗﻮرﻧﺖ واﻳﺖ در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص ﻛﺎرﺑﺮد ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ وﺳﻴﻌﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ . ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ در رژﻳﻢ ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺮﻃﻮب و ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺮﻃﻮ ب در ﻃﻮل ﻣﺪت ﺳﺎل ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد اﻣﺎ در رژﻳﻢ ﻫﺎی ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻮدن دوره ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻫﺎ، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺨﺸﻲ از ﺳﺎل اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی دارﻧﺪ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻴﻼن آب ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻣﻘﻴﺎس ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﻳﺎ روزاﻧﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . روش ﺑﺮﮔﺴﺘﺮم و ﻓﻮرﺳـﻤﻦ 2 روﺷـﻲ ﺑﺮ ای ﺗﺪوﻳﻦ ﺑﻴﻼن ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮاﺣﻲ اﺳﺖ . اﻳﻦ روش ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ ﻓﺮض اﺳﺘﻮار اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ راﺑﻄﻪ ﺧﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑـﻴﻦ ﻧﺴـﺒﺖ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق واﻗﻌﻲ ﺑﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ و رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺧﻄﻲ ﺑﺮﻗﺮار ﻧﻤﻮد . ﻳﻚ ﻣﺜﺎل ﻛﺎرﺑﺮدی در ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻤـﻲ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . دﻗﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ذﺧﻴﺮه در آب روش ﺗﻮزﻳﻦ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎط اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺎ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺘﻮﺳﻂ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از 10 - 8 ﻧﻤﻮﻧﻪ ، ﻋﻤﻮﻣﺎ از 15 - 10 % ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ در .ﺷﺪ روش ﻧﻮﺗﺮون ﻣﺘﺮ ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺑﺮای ﺣﺠﻤﻲ از ﺧﺎک ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻘـﺪار رﻃﻮﺑـ ﺖ ﺧـﺎک ﺑﺴـﺘﮕﻲ دارد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان آب ﺑﺮای ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ای ﻛﻪ ﻣﺴﺎﺣﺘﻲ ﺑﻴﻦ ﭼﻨﺪ ﺻـﺪ ﺗـﺎ ﭼﻨـﺪ ﻫـﺰار ﻣﺘـﺮ ﻣﺮﺑـﻊ دارد، ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻟﻮﻟﻪ دﺳﺘﺮﺳﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻃﻮﺑﺖ در ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺧﺎک در ﻣﺤﺪوده زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼن ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻘﺎط ﻣﺘﻌﺪدی واﻗﻊ در ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻴﻼ ن اﻧﺠﺎم . ﺷﻮد ﻣﻴﺰان آب در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ای ﺑﺮای ﻛﻞ ﻣﺤﺪوده ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ ﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ارﺗﻔﺎع آب ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻛﻪ ای ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮی و ﺗﺮاز آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑـﻪ ﻧـﺪرت اﻧﺠـﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد ، زﻳﺮا ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ر ﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ زﻳﺎدی ﻧﺪارد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، ﺑﻌﻀﻲ از اوﻗﺎت در ﻻﻳﻪ ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ زﻣﻴﻦ ﺗﺠﻤﻊ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای از آب ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ اﻧﺠﺎم اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ﺿـﺮوری ﺧﻮاﻫـﺪ 1- Data Logger 2- Bergstorm and Forsman ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 131 ﺑﻮد . ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ ی از ﺑﻴﻼن ، ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺠﻤﻌﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫـﺎ ی ﺑـﻴﻼن آب ﻛـﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣـﻲ ﻨـﺪ ﻣﺴﺘﻘﻼ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﻮﻧﺪ ﻧﻴﺰ اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﺮای ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮ ﺑﻴﻼن، روش ﻫﺎی ﻏﻴﺮﻣﺴـﺘﻘﻴﻢ ) ﻣـﺜﻼ ﻧـﻮﺗﺮن ﻣﺘـﺮ ( رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﺗﺮﻳﻦ روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی اﻋﻤﺎق اﺳﺖ . ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﻴﻼن در ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی وﺳـﻴﻊ، اﺳـﺘﻔﺎده از ﺳـﻨﺠﺶ از دور اﺣﺘﻤﺎﻻ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮی ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . آﻳﺪ اﻣﻜﺎن ﺑﺮآورد ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک ﺗﻨﻬﺎ از روی ﺑﺎرش ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد . در اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮان راﺑﻄﻪ زﻳﺮ را ﻧﻮﺷﺖ : )6 - 67 ( N t i t i i 1 API b P − = =∑ ﻛﻪ در آنt ،زﻣﺎنN ،ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎی ﻗﺒﻞbi وPt-i ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ وزن و ﻋﻤﻖ ﺑﺎرش روزاﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﺎﺧﺺ API ﺑﺮ ﻣﺒﻨـﺎی داده ﻫﺎی روزاﻧﻪ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺑﺎرش ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺎرش از ﺑﺴﻂ ﺳـﺮی زﻣـﺎﻧﻲ داده ﻫـﺎی ﻧـﻴﻢ ﺳـﺎﻋﺘﻪ ﺑﺎرش اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎص اﮔﺮ ﻓﺮض ﺷﻮد bi ﺗﺎﺑﻌﻲ از زﻣﺎن ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ذﻳﻞ را درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ : )6 - 68 - اﻟﻒ ( 48N 1 N i t t i i 0 b 1 API P − − = = ⇒ = ∑ )6 - 68 - ب( N 48i 1 ki N.k ki i t t j i 1 j 48(i 1) b e API P e − − − − = = − ⎛ ⎞ ⎜ ⎟ = ⇒ = ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ ∑ ∑ )6 - 68 - ج( i i t t 1 t b k API k.API P − = ⇒ = + ﻛﻪ در آن ﻫﺎ k ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺗﺎﺧﻴﺮ ﺑﻮده و ﺑﺎ واﺳﻨﺠﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 67 - ( ب ﺗﻨﻬﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺗﻌـﺪاد روز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺎﻳﺮ رواﺑﻂ ﺷﺎﻣﻞ 2 ﭘﺎراﻣﺘﺮk وN ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ د . ر ﻣﻌﺎدﻟﻪ )6 - 68 - ( ج ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪ API ﻧﻴﺰ ﻟﺤﺎظ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﺑﺎﻳﺪ درﻧﻈﺮ داﺷﺖ ﻛﻪ N ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺣﺎﻓﻈﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ وk ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﺎﻫﺶ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در اﺛﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ-ﺗﻌﺮق در دوره ﻫـﺎی ﺑﺪون ﺑﺎرش اﺳﺖ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن، ﻣﺤﺘﻮای آب ﻻﻳﻪ ﺳﻄﺤﻲ ﺧﺎک ﺑﻪ ﻋﻤﻖ z را ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد : )6 - 69 ( dw P t S t e t b t dt = − − − ﻛﻪ در آنP ،ﺑﺎرشS رواﻧﺎب ، e ﺗﺒﺨﻴﺮ- ﺗﻌﺮق وb ﻣﺠﻤﻮع ﺟﺮﻳﺎن ورودی و ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻘﺪار آب ﻣﻮﺟـﻮد در ﻻﻳﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺧﺎک w(t) را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻛﺮد : )6 - 70 ( m max w(t) S(t) P(t). w ⎛ ⎞ = ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ )6 - 71 ( p max w(t) e(t) ET (t). w = )6 - 72 ( n s max w(t) b(t) K . w ⎛ ⎞ = ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ 132 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آن ﻫﺎ m ،ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻧﻔﻮذKs ،ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ اﺷﺒﺎعn ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎک وETp ﺗﺒﺨﻴـﺮ- ﺗﻌﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی m وn ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎ آزﻣﺎﻳﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی در دﺳﺘﺮس و ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت اﺿﺎﻓ ﻲ، رواﺑﻂ ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ]29 [. ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺑﻮدن ﺗﺒﺨﻴﺮﺗﻌﺮق ﻃﻲ ﻣﺪت ﻳﻚ واﻗﻌﻪ ﺑﺎرش ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 73 ( P R Wp = + ﻛﻪ در آنP ،ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲR ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ وWp ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻧﺎﺷﻲ ا ز ﻧﻔﻮذ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴـﺰان ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﻃـﻲ ﻳﻚ واﻗﻌﻪ ﺑﺎرش ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺑﺮﻫﻢ ﻧﻬﻲ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺷﺪت ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻧﻔﻮذ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑـﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑﺮای ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﺬﻳﻪ از ﻣﺴﻴﻞ ﻫﺎ، ﻧﻬﺮﻫﺎ و ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻣﻮﻗﺖ ﻋﺒﻮر ﺳﻴﻼب ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد ]38 [. ر وش دﻳﮕﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﺬﻳﻪ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻴﺰان ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﻫـﺎی ﻓﺮاواﻧـﻲ در ﺗﻔﺴـﻴﺮ ﻓﺮوﻧﺸـﻴﻨﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ وﺟﻮد دارد . روش ﻣﻴﺒﻮم1 ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﺷﺎﺧﻪ ﻓﺮوﻧﺸﻴﻨﺶ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﺳﻴﻼب ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺮ ) ای ﺟﺰﻳﻴ ﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﻪ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻤـﻲ و ﻳـﺎ ﻛﺘـﺐ ﻣﺮﺟـﻊ دﻳﮕﺮ رﺟﻮع ﺷﻮد (. 6 - 4 - 4 - ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑـﻴﻼن آب ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎ ی رودﺧﺎﻧـﻪ ای، ﺗﻐﻴﻴـﺮات ذﺧﻴـﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ (G) Δ از روی اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺰرﻋـﻪ ای ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه از ﻧﻘﺎط ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻫﺎ ﭼﺎه ) ﻳﺎ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻫﺎ و ( ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺿﺮﻳﺐν ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ ﺗـﺮاز آب زﻳـﺮ زﻣﻴﻨـﻲ در ﺣﺎل اﻓﺖ ﺑﺎﺷﺪ ،ν ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺿﺮﻳﺐ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋهsz ν اﺳﺖ، و در ﺣﺎﻟﺖ ﺻﻌﻮد ﺗﺮاز آب زﻳـﺮ زﻣﻴﻨـﻲ ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ﻛﻤﺒـﻮد اﺷـﺒﺎع uz ν زﻣﻴﻦ و ﺧﺎک ﺑﺎﻻی ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻮﺋﻴﻨﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﻫـﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻧﺰول ﻳﺎ ﺻﻌﻮد ﺗﺮاز ﻫﺎی آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﻤﺒﻮد اﺷﺒﺎع ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ آﺑﺪﻫﻲ وﻳـﮋه ﺑﺮاﺑـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﻫ ﺮ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷـﻮد . ﺗﻐﻴﻴـﺮات ذﺧﻴـﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﻤﮕﻦ ﺗﻮﺳﻂ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 74 ( G h Δ = ν ⋅Δ ﻛﻪ در آنh Δ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺮاز آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ . از ﺗﻐﻴ ﻴﺮات ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﺬﻳﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل در ﺷـﻜﻞ )6 - 5 ( ﻣﻴﺰان ﺗﻐﺬﻳﻪW در ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣﺎﻧﻲt1 وt2 ﺑﻪ ﺷﻜﻞ راﺑﻄﻪ )6 - 75 (ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . )6 - 75 ( w S(hr1 hd1 h2 hd2) = + + + 1- Meyboom ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 133 ﻛﻪ در آن r ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ واﻗﻌﻲ وd ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ ﻣﺎزاد در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﻔﺮه زﻫﻜﺸﻲ ﻧﺸـﺪه و ﺗـﺮاز از آن ﺳـﻄﺢ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻤﻲ (. ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺗﺮاز ﻫﺎی آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ دوره ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه در ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ را از روی ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﻳﻦ ﺗﺮاز ﻫـﺎ در آﻏﺎز و اﻧﺘﻬﺎی آن دوره ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺗﺮاز ﻫﺎی آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ در ﭼﺎه ﻫﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد ، در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﭘﺴـﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی و وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﻫﺎی زﻳﺮﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻫﻴﺪرو ژﺋﻮ ﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺮاز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺣﺴﺎﺑﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . درﺣ ﻛﻪ ﺎﻟﻲ ﺑﺮای ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻦ از ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ در ﭼﻨﻴﻦ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ﻳﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﺑﺮﺧﻲ از ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ و در ﺑﺮﺧـﻲ دﻳﮕـﺮ ﻛـﺎﻫﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺤﻠﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای در رژﻳﻢ آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻄﺎﻫـﺎی زﻳـﺎدی ر ا در ﺑﻴﻼن ﺑﻪ ﺟﺎی ﮔﺬارد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻫـﺮ ﻗﺴـﻤﺖ ﻣﺘﻔـﺎوت از ﺣﻮﺿـﻪ ﻛـﻪ آن در ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد . ﺷﻜﻞ6 - 5 - ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺳﻄﺢ آب ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ )H ﺗﺮاز آب وt زﻣﺎن ( درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد اﻧﺪﻛﻲ ﭼﺎه ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ اﮔﺮ ﺣﻮﺿﻪ را ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛـﺮد ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺗﺮاز آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎﺷﺪ، در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺻﺮﻓﺎ از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ وزﻧﻲ ﻧﻮﺳﺎن ﺗـﺮاز اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ی از ﺑﻴﻼن ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ . آﻣﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺳﻄﺢ آب در ﭼﺎه )ﻫﺎ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﭼﺎه ( ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻫﻴﺪروﮔﺮاف ﺷـﺎﺧﻪ ﺑﺎﻻروﻧـﺪه در ﻓﺼﻮل ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﺷﺎﺧﻪ ﻛﺎﻫﻨﺪه ﻃﻲ ﻣﺪت ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﺮوﻧﺸﻴﻨﻲ ﺷﺎﺧﻪ دارای ﻳﻚ ﺑﺨﺶ اﺻﻠﻲ ﭘﺮﺷﻴﺐ ﺑـﻮده ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﻨﺪه زﻫﻜﺸﻲ از ذﺧﻴﺮه ﺳﻔﺮه و ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﺮوﻧﺸﻴ ﻨﻲ ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻛﻢ ﺑﻮدن ﺳﺮﻋﺖ زﻫﻜﺸـﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑﻮزﻳﻨﺴﻚ ﻧﺤﻮه ﺧﺮوج آب از ذﺧﻴﺮه ﺳﻔﺮه را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . )6 - 76 ( at 0 Q Q e− = 134 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ ﻛﻪ در آن0 Q ﺟﺮﻳﺎن ﭘﺎﻳﻪ در زﻣﺎن0t، Q ﺟﺮﻳـﺎن ﭘﺎﻳـﻪ در ﻫـﺮ ﻟﺤﻈـﻪt وa ﺛﺎﺑـﺖ ﻓﺮوﻧ ﺸـﻴﻨﻲ واﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ ﻣﺸﺨﺼـﺎت ژﺋﻮﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﻮﺷﺖ : )6 - 77 ( at m 0 m (h h ) (h h )e− − = − ﻛــﻪ در آنh ﺳــﻄﺢ آب ﭼــﺎه در زﻣــﺎنt، 0 h ،ﺳــﻄﺢ آب در ﻟﺤﻈــﻪ ﺷــﺮوع ﻓﺮوﻧﺸــﻴﻨﻲm h ﺳــﻄﺢ آب ﺑــﺮای وﺿﻌﻴﺖdh / dt 0 = وa ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮوﻧﺸﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻜﻞ ﺳﺎده ﺗﺮ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻓﻮق ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : )6 - 78 ( at 0 h h e− = ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻋﻤﻠﻲ ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻣﺘﻤﺎدی ﺑﺮای ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻣﻴﺰان ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ در دﺳﺘﺮس ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ زﻳﺮ اﺳﺖ : )6 - 79 ( i i min b a a b h (p p )(h h ) / (p p ) = − − − ﻛﻪ در آنih ﻣﻴﺰان ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ ﺳﻄﺢ ﺳﻔﺮه ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰانip در ﺳﺎلi، min p ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻻزم ﻛـﻪ ﺑـﺮ روی ﺳﻔﺮه اﺛﺮﮔﺬار ﺑﺎﺷﺪ،a h وb h ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ ﺳﻄﺢ آب ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﻻﻧﻪa p وb p در دو ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺘﺨـﺎﺑﻲ ﺑـﺮ روی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺧﻂ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ ﺳﻔﺮه ﺑﺎ ﻛﻤﻚ روش ﻓﻮق ﺑﺮای ﺳﺎل ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ اﺳـﺖ . ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ ﺳﻄﺢ آب را ﻣﻲ ﺗﻮان از راﺑﻄ ﻪ زﻳﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد : )6 - 80 ( av av min b a a b h (p p )(h h ) / (p p ) = − − − ﻛﻪ در آنav h وav p ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ و ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان از راﺑﻄﻪ ذﻳـﻞ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد : )6 - 81 ( av av W Sh = ﻛﻪ در آن S ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ) ﺟﻬﺖ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ در ﻣﻮرد ﺗﻐﺬﻳﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ازﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳـﻔﺮه، اﻧـﻮاع ﺳﻔﺮه ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺗﻐﺬﻳﻪ از ﻣﺰارع ﺑﻪ ﻛﺘﺐ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻳﺎ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻤﻲ رﺟﻮع ﮔﺮدد .( در اﻧﺘﺨﺎب ﺗﻌﺪاد ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻧﻘﺎط اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺮای ارز ﻳﺎﺑﻲ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺑﺎﻳـﺪ از روش ﻫـﺎ ی آﻣـﺎری ﻣﻨﺎﺳـﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﻛﺎر در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد اﻧﺪک ﭼﺎه دارﻧﺪ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺑﻴﻦ ﺗﺮاز ﻫﺎی آب در ﭼـﺎه ﻫـﺎی واﻗـﻊ ﺷـﺪه در ﻓﻮاﺻـﻞ ﻣﺘﻔﺎوت از ﻫﻢ دﻳﮕﺮ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺮﻗ ﺮار ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ . اﻳﻦ ﻛﺎر ﻣﻴﺰان درﺟﻪ ﻫﻢ زﻣﺎﻧ ﻲ ﺑﻴﻦ ﻧﻮﺳـﺎﻧﺎت ﺗـﺮاز در ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎی ﺗﺤـﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ آن ﻫﺎ ﻣﺪﻧﻈﺮ اﺳﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻧﻘـﺎط ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻣﻨﻔﺮد ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ای ﺑﺮای ﺑﺨﺶ ﻫـﺎی ﻣﺘﻔـﺎوت ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﭼﻨـﻴﻦ ﺗﺤﻠ ﻴـﻞ ﻧﺎﺣﻴـﻪ ای از اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ، ارزﻳﺎﺑﻲ واﻗﻊ ﺑﻴﻨﺎﻧﻪ ای از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺗﺮاز آب در ﻧﻘﺎط ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ را اراﺋﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺮ روی ﺷﺒﻜﻪ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]75 [. اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی زﻣﻴﻦ آﻣﺎر ﮔﺰﻳﻨﻪ دﻳﮕﺮی ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻬﻴﻨـﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی اﻧ ﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ]57 [. در ﺣﻮﺿـﻪ ﻫـﺎی ﻛﻮﭼـﻚ از ﺗـﺮ 100 ﻛﻴﻠـﻮ ﻣﺘـﺮ ﻣﺮﺑﻌـ ﻲ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺟﻨﮕﻠـﻲ ﺑـﺎ اﻗﻠـﻴﻢ ﻣﻌﺘـﺪل و ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻫﻤﮕـﻦ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﻖ آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ در آن ﺑﻴﺶ ﻫﺎ از ﺗﺮ 5 ﻣﺘﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ، اﮔـﺮ در ﺣـﺪود10 ﻧﻘﻄـﻪ ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﻲ ﺑـﺮای ﻫـﺮ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 135 آﺑﺨﻮان وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ذﺧﻴﺮه آب ز ﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ 10 %دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻤﻖ آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﺶ از ﺗﺮ 5 ،ﻣﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻌﺪاد ﻫﺎ ﭼﺎه را ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺮ ﻛﻢ ﻧﻴﺰ اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . ﻛﻤﺒﻮد اﺷﺒﺎعuz ν ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﻛﻞ ﻇﺮﻓﻴﺖ رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک و رﻃﻮﺑﺖ واﻗﻌﻲ ﻣﻮاد در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ا ﺳـﺖ و از روی اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺰرﻋﻪ ای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد ]90 [ . آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋهuz ν ﺑﺮای ﻣﻮاد ﺷﻨﻲ و ﻟﻮﻣﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺗﻔـﺎوت ﺑﻴﻦ ﻛﻞ ﻇﺮﻓﻴﺖ رﻃﻮﺑﺖ و ﺣﺪاﻗﻞ ﻇﺮﻓﻴﺖ رﻃﻮﺑﺖ زراﻋﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺳﻨﮓ ﻫﺎ ی ﺷﻨﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ آب ﻏﺸﺎﻳﻲ ) ﻫﻴﮕﺮوﺳﻜﻮﭘﻴﻚ ( ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺟﺎﻳﮕ ﺰﻳﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﻇﺮﻓﻴﺖ رﻃﻮﺑﺖ زراﻋﻲ ﺷﻮد . ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻓـﻮق را از روی اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﻣﻴـﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک ﻛﻪ از ﺑﺎﻻی ﺗﺮاز آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در ﻣﻮﻗﻊ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه،uz ν ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﻫﺎی ﺧﺎک ﻛﺎﻣﻼ اﺷﺒ ﺎع ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺣﺎوی ﻣﻘﺎدﻳﺮی از ﻫﻮای ﺣـﺒﺲ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺣﺠﻢ ﻫﻮای ﻣﺤﺒﻮس ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ 4 ﺗﺎ10 % )و ﺣﺘﻲ ﺑﻴﺶ (ﺗﺮ ﺗﺨﻠﺨﻞ ﺧﺎک ﺑﺎﺷﺪ . در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺧﺎک در ﻧﺎﺣﻴﻪ ای ﻛﻪ آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﻧﻮﺳﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﻻﻳﻪ دار ﻳﺎ ﻣﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ،ν ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻘـﺪار ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳ ﺒﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد )6 - 82 ( n i i i 1 1 v v d h = = Δ ∑ ﻛﻪ در آنνآﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﻻﻳﻪ ای از ﻣﻮاد ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣ ﺖid وh Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺮاز آب ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ n i i 1 d =∑ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﻳﺎ ﻳﻚ ﻧﺎ ﺣﻴﻪ وﺳﻴﻊ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻦ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺑـﻪ زﻳـﺮ - ﻧـﻮاﺣﻲ ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﻫﻤﮕﻨـﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﭙﺲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ذﺧﻴﺮه ﺑﺮای ﻛﻞ ﻧﺎﺣﻴﻪ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه زﻳﺮ - ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﺑﻌﻀﻲ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ از روی راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ورودی آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗﺮاز آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ در ﺣﻮﺿﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺮاز ﻫﺎی آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ و ﺑـﺪه در ﻣﺤـﻞ ﺧﺮوﺟـﻲ در ﺧﻼل ﻫﺎ دوره ی زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ در رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺎﻳﺪار ﺑﺎﺷﺪ، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای ارﺗﺒﺎط دادن ﺑﺪه د ر واﺣﺪ ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ در ﺧﺮوﺟﻲ،q، ﺑﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺮاز آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ در ﺣﻮﺿﻪ،h ، ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻣﻲ ﺷـﻮد اﮔﺮ . ﺑـﺪه از ﻧﺎﺣﻴـﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﻪ درون ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﻬﻮﻳﻪ ای زﻳﺎد ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲuz νدر ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻧﻘﻄﻪ ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗ ﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد : )6 - 83 ( SZ 1 v q / h = Δ Δ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲuz ν، ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . اﮔـﺮ ﻫـﻴﭻ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺻﺤﺮاﻳﻲ از uz νاﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ، اوﻟﻴﻦ ﺗﻘ ﺮﻳﺐ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ از روی ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺟﺪول )6 - 6( ﺑﻪ دﺳﺖ . آﻳﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎ ﺟﺰﻳﻴ ﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮی درﺑﺎره اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ذﺧﻴﺮه آب زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧـﻪ ای اراﺋـﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ ]160 [. 136 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﻲ ، ﺗﻮان ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻐﺬ ﻳﻪ و آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه در ﻳﻚ آﺑﺨـﻮان را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻼن آب ﺑﺮآورد ﻛﺮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻃﺒﻖ اﺻﻞ ﻛﻠﻲ، ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻫﺎ ﻨﻬﺎی ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻫـﺎ ﺑـﺎ ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ﺗـﺮاز آب ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﻳﻦ ﻧﮕﺮش ﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺻﻮﻟﻲ ﻣﺪل ﺑﻴﻼن آب ﺑﺎ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﻳﺮ ﻧﺸﺎن داده ﻣﻲ ] ﺷﻮد181 [: )6 - 84 ( R D H S − = Δ μ ﻛﻪ در آنR ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ )ﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﺸﺖ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﻣﺨﺎزن، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ، ﺗﻐﺬﻳﻪ از ﻧﺸﺖ ﻛﺎﻧﺎل و ﻧﻔﻮذ در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻴﺎری و ﻧﺸﺖ از آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ و ﻏﻴﺮه ، (D ﺗﺨﻠﻴـﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ) ﺷـﺎﻣﻞ ﺗﺒﺨﻴـﺮ از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ، ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴ ﻨ ﻲ، ﭘﻤﭙﺎژ، ﺗﺨﻠﻴﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻏﻴﺮه (،H Δ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ارﺗﻔﺎع ﺳﻔﺮه آب آﺑﺨﻮان ،μ آﺑـﺪﻫﻲ وﻳـﮋه ) ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺠﻢ آﺑﻲ ﻛﻪ ﺗﻮده آﺑﺨﻮان اﺷﺒﺎع ﺗﺤﺖ زﻫﻜﺸﻲ ﺛﻘﻠﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ اﻳﻦ ﺗﻮده ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ و ( S ﻣﺴـﺎﺣﺖ آﺑﺨﻮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻣﻌﺎد )ﻟﻪ 6 - 85 (ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻐﺬﻳﻪρ و آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋهμ ﺗﻮان ﻣﻲ اﺳ ﺘﻔﺎده ﻛﺮد : ﺟﺪول 6 - 6 - ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه ﺳﻨﮓ ﻫﺎ 15 /0 - 10 /0 Very fine sand and loamy sand 20 /0 - 15 /0 Fine sand and clayey sand 25 /0 - 2/0 Medium sand 35 /0 - 25 /0 Coarse and gravely sand 03 /0 - 02 /0 Sandstone with clay cement 10 /0 - 01 /0 Fracured limestone )6 - 85 ( c g c PA V H A ρ − = Δ μ ﻛﻪ در آنg V ،ﻣﺠﻤﻮع ﺣﺠﻢ ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲP ﻣﺠﻤﻮع رﻳﺰش ﺟﻮ ی در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ،ρ درﺻﺪ رﻳﺰش ﺟﻮی ﻛﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻲ ،ﺷﻮدC A ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻧﺎﺣﻴﻪ، وH Δ ﺗﻐﻴﻴـﺮ در ارﺗﻔـﺎع ﺳـﻔﺮه آب آﺑﺨـﻮان در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ ) ﻣﻘﺪار ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﻓﺖ ﺳﻔﺮه آب در ﺧﻼل دوره زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ( ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از رواﺑـﻂ ﻓـﻮق و اﻃﻼﻋﺎت آﻣﺎری ﻛﻪ از ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻃﻲ دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺗﻮان ﻣﻲ آﻳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳـﻚ رﮔﺮﺳـﻴﻮن ﺧﻄـﻲ ، ﺑﺮآوردی از ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻐﺬﻳﻪ و آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه در ﻳﻚ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺸـﺨﺺ را ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورد و ﻳـﺎ در ﺻـﻮرت وﺟـﻮد ﺿـﺮاﻳﺐ، ﺑﺮﺧـﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻼن را ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﻮﻌﻜﻣ س ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﻣﺪل ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮرﻧﺖ واﻳﺖ ـ ﻣﺎدر 1 ] 153 [ ﺑﻴﻼن آب را در ﻣﻘﻴﺎس ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ]123 [ اﻳﻦ ﻣﺪل را ﺑﺮای درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻮاﺣﻲ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع و اﺷﺒﺎع ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﺮد ﻧﺪ و از آن ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﻐﺬﻳﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺟﺮﻳـﺎن ﭘﺎﻳـﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮدﻧﺪ . ﻣﺪل ﺗﺼﺤﻴ ﺢ ﺷﺪه T.M. ، ﺗﻐﺬﻳﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ را از ا ﻋﺎﻼﻃ ت اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ در ﻳـﻚ ﺑﻌـﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﺧﻴﺮه رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک و آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ و ﺟﺮﻳﺎن ورودی ﺑﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﻛﻪ در ﺗﺪوﻳﻦ ﺑـﻴﻼن آب ﻣـ ﻮرد ﻧﻴﺎزﻧﺪ، در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ . 1- Thornthwaite-Mather ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻧﺤﻮه ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﻼن 04 / 11 / 93 137 رﻃﻮﺑﺖ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺧﺎک ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﻳﻨﻜﻪ رﻳﺰش ﺟﻮی (Pt) ﺑﻴﺶ ﺗﺮ و ﻳـﺎ ﺗـﺮ ﻛـﻢ از ﺗﺒﺨﻴـﺮ - ﺗﻌـﺮق ﭘﺘﺎﻧﺴـﻴﻞ (ETPt) ،ﺑﺎﺷـﺪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪPt ETPt < ﺑﺎﺷﺪ، آب ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ ﺑﻮده و ﻫﻴﭻ آﺑﻲ از ﻧﻴﻤﺮخ ﺧـﺎک ﺧﺎرج ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ : )6 - 86 ( t t 1 t t Ssm Ssm exp[ (ETP P ) / (Sfc Swp)] − = − − − − ﻛﻪ در آنt Ssm وt 1 Ssm − رﻃﻮﺑـﺖ ذﺧﻴـﺮه ﺷـﺪه ﻣﻮﺟـﻮد ﻧﺎﺣﻴـﻪ رﻳﺸـﻪ ﺑـ ﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ در اﻧﺘﻬـﺎی ﻣـﺎه t و ﻣـﺎه ﻗﺒﻠـﻲt 1 − وSfc Swp − ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﻮﺛﺮ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ آب در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ) رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎک در ﻇﺮﻓﻴﺖ زراﻋﻲ، Sfc، ﻣﻨﻬﺎی رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎ ک در ﻧﻘﻄﻪ ﭘﮋﻣﺮدﮔﻲ، Swp ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪt t ETP P < ﺑﺎﺷﺪ، آب ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه در ﻧﺎﺣﻴﻪ رﻳﺸﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ : )6 - 87 ( Ssmt min[(Ssm t 1 Pt ETPt),(Sfc Swp)] = −+ − − اﮔﺮt Ssm Sfc Swp > − ، آن ﮔﺎه ﻧﻔﻮذ ﻋﻤﻘﻲ ) ﺗﻐﺬﻳﻪ (،t R ، رخ دﻫﺪ ﻣﻲ ، ﻟﺬا : )6 - 88 ( t t R Ssm (Sfc Swp) = − − ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺮ ﻳﻚ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ﻗﺒﻼ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 04 / 11 / 93 139 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ ﺮاﺟﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 1 - آزادﺑﺨﺖ، ﺑﻬﺮام . 1385 . ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت زﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻛﻮه ارﺟﻴﺲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژیDTM وRST . ﺳﭙﻬﺮ57 . 16 ﺗﺎ18 . 2 - ﻓﻮﻣﻨﻲ ﻣﻘﺪم، ﻣﺤﻤﻮد . 1385 .ﻛﺎرﺑﺮد ﺳﻨﺠﺶ از دور در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺷﻮﻧﺪه . ﻓﻀﺎ . 15 . 63 – 74 . 3 - اﻣﻴﺮی، ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ، ﺑﻬﺮوز ﻳﻌﻘﻮﺑﻲ و ﺣﺴﻦ ﻣﻮﺳﻲ وﻧﺪ . 1384 .ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺮ ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎی دﺷﺖ ﻣﺮﻛﺰی ﻫﻤﺪان . ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ . ﻫﻤﺪان . 14 - 23 . 4 - اوﻳﺴﻲ ﻣ ﻮﺧﺮ، ﻣﺤﺴﻦ و ﺣﺴﻴﻦ ﺷﺎه ﻧﻈﺮی اول . 1384 . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳـﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی زﻳﺮﺳـﻄﺤﻲ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش رادار (GPR) .ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ . ﻫﻤﺪان . 174 - 177 . 5 - ﻋﺒﺪی، ﻋﻠﻲ . 1384 .ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای در ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﺷﻮری ﺧﺎک ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻃﻴﻔﻲ . ﺳﭙﻬﺮ 56 ، 9 - 15 . 6 - ﻋﻠﻴﺎری، ﻋﻠﻴﺮﺿﺎ . 1384 .ﺑﺮﮔﺮدان ﻳﻚ ﺑﻌﺪی داده ﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻗﺎﺋﻢ در ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺳﻪ ﺑﻌﺪی در دﺷﺖ ﻣﺮﻛﺰی ﻫﻤﺪان . ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ . ﻫﻤﺪان .88 - 99 . 7 - رﺋﻴﺴﻲ اردﻛﺎﻧﻲ، ﻋﺰت اﻟﻪ . 1384 . ﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺣﺎدﺛﻪ ﺳﺎز و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻳﺠـﺎد آن د ر اﻳـﺮان . ﻛﻨﻔـﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳـﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ . ﻫﻤﺪان . 131 - 142 . 8 - ﺳﻌﺎدﺗﻲ، ﻗﺎدر . 1384 .ارﺗﺒﺎط ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎی دﺷﺖ ﻣﺮﻛﺰی ﻫﻤﺪان ﺑﺎ وﺿﻌﻴﺖ ﺗﻜﺘـﻮﻧﻴﻜﻲ ﻣﻨﻄﻘـﻪ . ﻛﻨﻔـﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳـﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ . ﻫﻤﺪان . 100 - 120 . 9 - ،ﻗﻨﺪﻫﺎری اﺣﻤﺪ1382 .ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ RS در ﻣﺤﻴﻂ ﻓـﺎزی . ﭘﺎﻳـﺎن ﻧﺎﻣـﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳـﻲ ارﺷـﺪ . داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺮﻳﻒ . داﻧﺸﻜﺪه ﻋﻤﺮان . 10 - ،ﻗﻬﺮﻣﺎن،ﺑﻴﮋن، ﺳﻴﺪﻣﺤﻤﻮدﺣﺴﻴﻨﻲ و ﺣﻤﻴﺪرﺿﺎ ﻋﺴﮕﺮی1382 .ﻛﺎرﺑﺮد زﻣﻴﻦ آﻣﺎر در ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻴﻔﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ . ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻋﻠﻤﻲ - ﭘﮋوﻫﺸﻲ اﻣﻴﺮﻛﺒﻴﺮ ) ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان و ﮔﺮاﻳﺶ ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ، ( 14 )ه - 55 :( 971 - 981 . 11 - ﻣﺤﺒﻲ ﺣﺴﻦ آﺑﺎدی، ﻳﺰدان و ﺳﻠﻤﺎن ﻓﺮﻫﺎد ﺗﻮﺳﻜﻲ . 1384 . درآﻣﺪی ﺑـﺮ ﻧﻘـﺶ ﻓﺮوﭼﺎﻟـﻪ ﻫـﺎ در آﻟـﻮدﮔﻲ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺷﻲ وﻳﮋه ﺑﺮ ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﻫﻤﺪان . ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟـﻪ در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳـﺘﻲ . ﻫﻤـﺪان . 55 - 62 . 12 - ﻣﺤﻤﺪی، ﻋﺒﺎﺳﻌﻠﻲ . 1385 .ﺑﺎزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﺎرﺑﺮی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﺑﺎ ﻓﻦ آوری ﺳﻨﺠﺶ از دور . ﺳﭙﻬﺮ 85 . 30 - 33 . 13 - ،ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺳﺎزآب ﺷﺮق1387 .ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺣﻮﺿﻪ ﻧﻴﺸﺎﺑﻮر، ﮔﺰارش ﻫـﺎی ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳـﻲ، ﻫﻴﺪروﻟﻮژی و ﺧﺎک ﺷﻨﺎﺳﻲ . ﻣﺸﻬﺪ . 14 - وﻟﻲ زاده، رﺳﻮل، ﺑﻬﺮوز ﻳﻌﻘﻮﺑﻲ و ﺣﺴﻦ ﻣﺴﻮوﻧﺪ . 1384 .ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺮ ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎی دﺷﺖ ﻣﺮﻛﺮی ﻫﻤـﺪان . ﻛﻨﻔـﺮاﻧﺲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺧﻄﺮات ﻓﺮوﭼﺎﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﺎرﺳﺘﻲ . ﻫﻤﺪان . 14 - 22 . 15 - ﻫﻨﺮﻣﻨﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻤﻲ، ﻋﻴﺴﻲ . ) ﻣﺘﺮﺟﻢ (. ﺗﻐﺬﻳﻪ، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺑﻴﻼن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ . ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 3 ﻛﺎوآب . 111 .ص 140 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 16- Abbaspour K.C. 2009. User Manual for SWAT-CUP2, SWAT Calibration and Uncertainty Analysis Programs. Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology, Eawag, Duebendorf, Switzerland. 95 pp. 17- Allen, R.G., L.S. Pereira, D. Raes and M. Smith. 1998. Crop evapotranspiration. FAO Irrigation and Drainage Pasper No. 56. Food and Agricultural Organization of the United Nations, Rome, Italy, 300p. 18- Anderson J.R., E.E. Hardy, J.T. Roach and R.E. Witmer. 1999. A land use and land cover classification system for use with remote sensor data. Geological survey professional paper 964. 19- Arabi, M., R.S. Govindaraju, M.M. Hantush, and B.A. Engel. 2006. Role of watershed subdivision on modeling the effectiveness of best management practices with SWAT. J. Amer. Water Resour. Assoc. 42(2): 513-528. 20- Aksoy, H. and M. Bayazit. 2000. A model for daily flows of intermittent streams. Hydrological Processes 14, 1725-1744. 21- Baker, G., N. Petric, G. Parkin and J. Kogovsek. 2001. Surface and groundwater interaction of the Bela Stream and Vipava Springs in the Southwestern Slovenia. ACTA, Carsologica 30/2-12, 217- 238. 22- Bastiaanssen, W.G.M. and L. Chandrapala. 2003. Water balance variabllity across Sri Lanka for assessing agricultural and environmental water use. Agricultural Water Management 58, 171-192. 23- Bayard, D., M. Stahli, A. Parriaux and H. Fluhler. 2005. The influence of seasonally frozen soil on the snowmelt runoff at two Alpine sites in southern Switzerland. Journal of Hydrology 309, 66–84. 24- Berezovskaya, Sveta, D. Yang and L. Hinzman. 2005. Long-term annual water balance analysis of the Lena River. 2005. Global and Planetary Change 48, 84-95. 25- Bonan, G.B. 1995. Sensitivity of a GCM simulation to inclusion of inland water surfaces. J. Clim. 8, 2691-2704. 26- Bosch, J.M. and J.D. Helwett. 1982. A review of chachment to determine the effect of vegetation changes on water yield and evapotranspiration. Journal of Hydrology 55(1/4), 3-23. 27- Brandes, O.M. and E. Reynolds. 2004. Developing Water Sustainability Through Urban Water Demand Management: A Provincial Perspective. A presentation/workshop by the Urban Water Demand Management Team at The POLIS Project on Ecological Governance, University of Victoria. THE POLIS PROJECT ON ECOLOGICAL GOVERNANCE. University House 4, University of Victoria. 28- Bresler, E., D. Russo and R.D. Miller. 1978. Rapid estimate on unsaturated hydraulic conductivity function. Soil Sci. Soc. Am. J. 42(1):170-172. 29- Brocca, L., F., Melone and T. Moramarco. 2004. Empirical and conceptual approaches for soil moisture estimation in view of event-based rainfall-runoff modeling. Progress in Surface and Subsurface Water Studies at Plot and Small Basins Scale. 10th Conference of the UroMediterranian Network. Turin, Italy, pp1-7. 30- Brown, A.E., L. Zhang, T. A. McMahon, A.W. Western, R.A. Vertessy. 2005. A review of paired catchment studies for determining changes in water yield resulting from alterations in vegetation. Journal of Hydrology 310, 28–61. 31- Bruschke, K., A. Pleßow and H. Heinrichs. 2002. Speciation of solutes in drainage and pore waters of two former lignite mines (Germany). Water, Air, & Soil Pollution: Focus 2(3), 27-36. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 04 / 11 / 93 141 32- Burian, K. 1971. Primary production, carbon dioxide exchange and transpiration in phragmites communis Trin. on the Lake Neusiodler Sea, Austria. Hidrobiologia 12, 203-218. 33- Burson, K. 2003. The water balance relationship among Rodeo Tidal Lagoon, its watershed, and the ocean. Water Resources Center Archives Restoration of Rivers and Streams, University of California, Berkeley. 21p. 34- Cameira, M.R., R.M. Fernando, L. Ahuja and L. Pereira. 2005. Simulating the fate of water in field soil–crop environment. Journal of Hydrology 315, 1–24. 35- Campbell, G.S. and J.M. Norman. 1998. An Introduction to Environmental Biophysic. 2nd edn. Springer-Verlag: New York; 286 pp. 36- Chen, J.Y., C.Y. Tang, Y.J. Shen, Y. Sakura, A. Kondoh and J. Shimada. 2003. Use of water balance calculation and tritium to examine the dropdown of groundwater table in the piedmont of the North China Plain (NCP). Environmental Geology 44(5), 564-471. 37- Chikita, K.A., M. Nishi, R. Fukuyama and K. Hamahara. 2004. Hydrological and chemical budgets in a volcanic caldera lake: Lake Kussharo, Hokkaido, Japan. Journal of Hydrology 291, 91–114. 38- Chow, V. T., D.R. Maidment and L.W. Mays. 1988. Applied Hydrology. McGraw Hill Book Company, 572 p. 39- Clark, M.P., A.G. Slater, A.P. Barrett, L.E. Hey, G.J. McCabe, B. Rajagopalan and G.H. Leavesley. 2006. Assimilation of snow covered area information into hydrologic and land-surface models. Advances in Water Resources 29(8), 1209-1221. 40- Conan, C., G. de Marsily, F. Bouraoui and G. Bidoglio. 2003. A long-term hydrological modelling of the Upper Guadiana river basin (Spain). Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 28(4- 5), 193-200. 41- Connolly, R.D. 1998. Modelling effects of soil structure on the water balance of soil-crop systems: a review. Soil & Tillage Research 48, 1-19. 42- Cucchi, F., P. Farti and E. Marineti. 2000. Recent development in knowledge of the hydrology of the classical Karst. ACTA, Carsologica 29/1-4, 55-78. 43- Dingman, S.L. 2002. Second ed., Physical Hydrology, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ. P. 646. 44- Drexler, J.Z., R.L. Snyder, D. Spano and K.T. Paw U. 2004. A review of models and micrometeorological methods used to estimate wetland evapotranspiration. Hydrological Processes 18(11), 2071-2101. 45- Duchemin, B., B. Berthelot, G. Dedieu, M. Leroy and P. Maisongrande. 2002. Normalisation of directional effects in 10-day global syntheses derived from VEGETATION/SPOT:: II. Validation of an operational method on actual data sets. Remote Sensing of Environment 81(1), 101-113. 46- Duffy, C.J. and S. Al-Hassan. 1998. Groundwater circulation in closed desert basins: topographic scaling and climatic forcing. Water Resources Research 24(10), 1675-1688. 47- Dyck, S. 1983. Overview on the present status on the concepts of water balance models. IAHS Publication 148, Wallingford, pp 3-19. 48- Elathir, E.A.B. 1996. ElNino and the natural variability in the flow of the Nile River. Water Resources Research 32, 13-17. 49- Ellis, T., T. Hatton and I. Nuberg. 2005. An ecological optimality approach for predicting deep drainage from tree belts of alley farms in water-limited environments. Agricultural Water Management 75, 92–116. 142 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 50- Er-Raki, S., A. Chehbouni, N. Guemouria, B. Duchemin, J. Ezzahar and R. Hadria 2007. Combining FAO-56 model and ground-based remote sensing to estimate water consumptions of wheat crops in a semi-arid region. Agricultural Water Management 87(1), 41-54. 51- Falkenberg, N.R. , G. Piccinni, J.T. Cothern, D.I. Leskovar. 2007. Remote sensing of biotic and abiotic stress for irrigation management of cotton. Agricultural water management. 87. 23-31 52- Faramarzi, M., K.C Abbaspour., R. Schulin., H. Yang. 2009. Modelling blue and green water resources availability in Iran. Hydrol. Process. 23, 486–501. 53- Farmer, G. 1988. Seasonal forecasting of the Kenya coast Short Rains, 1901-1948. Journal of Climatology 8, 489-497. 54- Fischer, G., H. van Velthuizen, F. Nachtergaele and S. Meadow. 2000. Global Agro-Ecological Zones, Appendix VII-Parameters for Biomass and Yield Calculations. Food and Agriculture Organization of the United Nations: Rome and International Institute for Applied Systems Analysis: Laxenburg, Austria. [Accessed on 11 April 2002 from URL 55- Fontaine, T.A., T.S. Cruickshank, J.G. Arnold and R.H. Hotchkiss. 2002. Development of a snowfall-snowmelt routine for mountainous terrain for the soil water assessment tool (SWAT), J. Hydrol. 262(1-4): 209-223. 56- Gertman, I. And A. Hecht. 2002. The Dead Sea hydrography from 1992 to 2000. Journal of Marine Systems 35, 169– 181. 57- Ghahraman, B., and A.R. Sepaskhah, 2001. Autographic raingage network design for Iran by Kriging. Iran. J. Sci. Tech., 25(B4):653-660. 58- Gibson, J.J., 2002. Short-term evaporation and water budget comparisons in shallow Arctic lakes using non-steady isotope mass balance. Journal of Hydrology 264, 242–261. 59- Gibson, J.J., T.W.D. Edwards and T.D. Prowsw. 1999. Pan-derived isotopic composition of atmospheric water vaour and its variability in northern Canada. Journal of Hydrology 217, 55-74. 60- Gibson, J.J., E.E. Prepas and P. McEachern. 2002. Quantitative comparison of the throughflow, resiodency, and catchment runoff using stable isotopes: modeling and results from a regional survey of Boreal lakes. Journal of Hydrology 262, 128-144. 61- Giri, C., S. Shrestha and M. Levy. 2001. Assessment and Monitoring of Land Use/Land Cover Change in Continental Southeast Asia. Prepared for presentation at the Open Meeting of the Global Environmental Change. Research Community, Rio de Janeiro, 6-8 October, 2001. 62- Gray, D.M. 1970. Handbook on the principles of hydrology, Ottawa, Canadian National Committee for the IHD. 63- Grunberger, O., J.-P. Montoroi and S. Nasri. 2004. Quantification of water exchange between a hill reservoir and groundwater using hydrological and isotopic modeling (El Gouazine, Tunisia). C. R. Geoscience 336, 1453–1462. 64- Hall, F.R. 1968. Base-flow recession: a review. Water Resources Research 4(5), 973-983. 65- Haslam, S.M. 1970. the performance of phragmites communis Trin. In relation to water supply. Ann. Bot. 34, 867-877. 66- Harbeck, G.E. 1958. The lake Henfer water-loss investigation. IASH, Yoronto Trans. 3, 437-443. 67- Hay, R.K.M. and A.J. Walker. 1989 An Introduction to the Physiology of Crop Yield. Longman Scientific & Technical: Harlow; 292 pp. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 04 / 11 / 93 143 68- Hayashi, M., G., van der Kamp and D. Rudolph. 1998. Water and solute transfer between a prairie wetland and adjacent uplands 1. Water balance. Journal oh Hydrology 207, 42-55. 69- Heuvelmans, G., B. Muys, and J. Feyen. 2004. Analysis of the spatial variation in the parameters of the SWAT model with application in Flanders, Northern Belgium. Hydrol. Earth Syst. Sci. 8(5): 931-939. 70- Holmes, R.M., J.W. McClelland and B.J. Peterson. 2003. Consideration of Permafrost Thaw as a Significant Contributor to Increasing Eurasian Arctic River Discharge. SEARCH, Seattle, USA. 71- Huthnance, J.M., H.M. Van Aken, M. White, E.D. Barton, B.L. Cann, E.F. Coelho, E.A. Fanjul, P. Miller and J. Vitorino. 2002. Ocean margin exchange—water f lux estimates. Journal of Marine Systems 32, 107– 137. 72- Inosako, K., F. Yuan and S. Miyamoto. 2006. Simple methods for estimating outflow salinity from inflow and reservoir storage. Agricultural Water Management 82(3), 411–420. 73- Istanbulluoglu, A., F. Konukcu and I. Kocaman. 2002. Modification of Turc method to determine the water yields of sub-basins in Thrace region of Turkey. 2002. Journal of Central European Agriculture, 3(1), 46-52. 74- Jacob, D. 2001. A note to the simulation of the annual and inter-annual variability of the water budget over the Baltic Sea drainage basin. Meteorology and Atmospheric Physics 77(1-4), 61-73. 75- Jacobs, M. 1972. Groundwater networks. In: Casebook on Hydrological Network Design Practice. Chapter I-6.1. WMO Publ. No. 234. Geneva, WMO. 76- Jin, Z. and James J. Simpson. 2001. Anisotropic Reflectance of Snow Observed from Space over the Arctic and Its Effect on Solar Energy Balance. Remote Sensing of Environment 75(1), 63-75. 77- Johnson, P.A. and P.D. Curtis. 1994. Water Balance of Blue Nile River Basin in Ethiopia. Journal of Irrigation and Drainage Engineering 120(3), 573-590. 78- Jost, G., G.B.M. Heuvelink and A. Papritz. 2005. Analysing the space–time distribution of soil water storage of a forest ecosystem using spatio-temporal kriging. Geoderma 128, 258– 273. 79- Kahan, D.S., Y. Xue and S.J. Allen. 2006. The impact of vegetation and soil parameters in simulations of surface energy and water balance in the semi-arid sahel: A case study using SEBEX and HAPEX-Sahel data. Journal of Hydrology 320(1-2), 238-259. Kebede, S., Y. Travi, T. Alemayehu and V. Marc. 2006. Water balance of Lake Tana and its sensitivity to fluctuations in rainfall, Blue Nile basin, Ethiopia Journal of Hydrology 316, 233–247. 80- Krause P, Boyle DP, B¨ase F. 2005. Comparison of different efficiency criteria for hydrological model assessment. Advanced Geosciences 5: 89–97. 81- Kendy, E., P. Gerard-Marchant, M.T. Walter, Y. Zhang, C. Liu and T.S. Steenhuis. 2003. A soil- water-balance approach to quantify groundwater recharge from irrigated cropland in the North China Plain. Hydrol. Pross. 17:2011-2031. 82- Khalili, D., A.A Kamgar Haghighi and B. Ghahraman, 2001. Soil water regime and water conservation efficiency in a non-irrigated semi-arid environment. Iran Agric. Res., 20:83-96. 83- Kimura, R., Y. Liu, N. Takayama, X. Zhang, M. Kamichika and N. Matsuoka. 2005. Heat and water balances of the bare soil surface and the potential distribution of vegetation in the Loess Plateau, China. Journal of Arid Environments. 63, 439-457. 84- Kohler, M.A. and T.J. Nornenson. 1959. Evaporation maps for the United States. Technical Paper No. 37. Washington D.C., Dept. of Commerce, U.S. Weather Bureau. 144 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 85- Kohler, M.A. and L.H. Parmele. 1967. Generalized estimates of free-water evaporation. Water Resour. Res. 3(4), 997-1005. 86- Konoplyantsev, A.A. 1970. The evaluation of the ground water balance of large territories. IAHS- UNESCO Publ. No. 92, pp. 71-77. 87- Kosheleva, N., E. Karabanov, A. Kositskiy, D. Williams and S. Armstrong. 2006. Estimation of runoff distribution within river systems: Application to the Lena Basin (Siberia). Journal of Geochemical Exploration, 88(1-3), 118-123. 88- Kovzel, A.G. 1972. The design of networks for the determination of soil moisture. In: Casebook on Hydrological Network Design Practice. Chapter I-4.1. WMO Publ. No. 234. Geneva, WMO. 89- Krause, S. and A. Bronstert. 2005. An advanced approach for catchment delineation and water balance modelling within wetlands and floodplains. Advances in Geosciences 5, 1–5. 90- Krestovski, O.I. and S.F. Fedorev. 1970. Study of water balance elements of forest and field watersheds. IASH-UNESCO Publ. No. 93, pp. 445-451. 91- LaBaugh, J.W., T.C. Winter, D.O. Rosenberry, P.F. Schuster. M.M. Reddy and G.R. Aiken. 1997. Hydrological and chemical estimates of the balance of a closed-basin lake in north central Minnesota. Water Resources Research 33, 2799-2812. 92- Lee, T.M., D.B. Adams, A.B. Tihansky and A. Swancar. 1991. Methods, instrumentations, and preliminary evaluation of data for the hydrologic budget assessment of Lake Lucerne, Florida. U.S. Geological Survey Water Resources Investigations Report 90-4111, Tallahassee, FL, 42 pp. 93- Legesse, D., C. CVallet-Coulomb and F. Gasse. 2004. Analysis of the hydrological response of a tropical terminal lake, Lake Abiyata (Main Ethiopian Rift Valley) to changes in climate and human activities. Hydrological Processes 18, 487-504. 94- Lenderink, G., B. van den Hurk, E. van Meigaard, E. van Ulden and H. Cuijpers. 2003. Simulation of present-day climate in RACMO2: first results and model developments. Technical rRport, KNMI, De Bilt, The Netherlands, pp. 24, 2003. 95- Levitt, D.G., M.J. Hartmann, K.C. Kisiel, C. W. Criswell, P.D. Farley and C. Christensen. 2005. Comparison of the Water Balance of an Asphalt Cover and an Evapotranspiration Cover at Technical Area 49 at the Los Alamos National Laboratory. Vadose Zone Journal 4,789–797. 96- Linacre, E.T., B.B. Hicks, G.R. Sainty and G. Grause. 1970. The evaporation from a swamp. Agric. Meteorol. 7, 375-386. 97- Linsley, R.K., M.A. Kohler and J.L.H. Paulhus. 1949. Applied Hydrology. New York, McGraw Hill, 689 p. 98- Liquete, C., P. Arnau, M. Canals and S. Colas. 2005. Mediterranean river systems of Andalusia, southern Spain, and associated deltas: A source to sink approach. Marine Geology 222-223, 471- 495. 99- Mandel, S. 1967. The design and instrumentation of hydro-grological observation networks. In: Proc. Quebec Symposium on design of Hydrological Networks. IASH Publ. No. 67, pp. 413-424. 100- McGuinness, J.L. and J.B. Urban. 1964. Soil moisture sampling plan for watersheds. U.S. Dept. of Agriculture. Agric. Res. Service Publ. 41-87. 12p 101- Meana, M. and V. Hasfurther. 1993. A water management model for the Green River. Technical Report. Submitted to Wyoming Water Development Commission Cheyenne, Wyoming and Wyoming Water Resources Center University of Wyoming Laramie, Wyoming. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 04 / 11 / 93 145 102- Mermoud, A., T.D. Tamini and H. Yacouba. 2005. Impacts of different irrigation schedules on the water balance components of an onion crop in a semi-arid zone. Agricultural Water Management 77, 282–295. 103- Meyboom, P. 1961. Estimating groundwater recharge from stream hydrographs. J. Geophys. Res. 66(4), 1203-1214. 104- Meyboom, P. 1967. Mass-transfer studies to determine the groundwater regime of permanent lakes in hummocky moraine of Western Canada. Journal of Hydrology 5, 117-142. 105- Mitchell, V.G., T.A. McMahon and R.G. Mein. 2003. Components of the total water balance of an urban catchment. Environmental Management 32(6), 735-746. 106- Mizgalewicz, P.J., D.R. Maidment (Co-Principal Investigator), W.S. White, M.K. Ridd (Co- Principal Investigator). 2003. Water Balance of the 1993 Midwest Flood. Technical Report No. 210, Texas Water Resources Institute The Texas A&M University System College Station, Texas 77843-2118, 90p. 107- Mohamed, Y.A., B.J.J.M. van den Hurk, H.H. Savenije and W.G.M. Bastiaanssen. 2005. Hydroclimatology of the Nile: results from a regional climate model. Hydrology and Earth Sciences 9, 263-278. 108- Moriasi, D.N., J.G. Arnold, M.W. Van Liew, R.L. Binger, R.D. Harmel, and T. Veith. 2007. Model evaluation guidelines for systematic quantification of accuracy in watershed simulations. Trans. ASABE 50(3): 885-900. 109- Moret, D., J.L. Arrue, M.V. Lopez and R. Gracia. 2006. Influence of fallowing practices on soil water and precipitation storage efficiency in semiarid Aragon (NE Spain). Agricultural Water Management 82(1-2), 161–176. 110- Mosley, M.P. and A.I. McKercher. 1993. Streanflow. In: D.R. Maidment (ed.), Handbook of Hydrology, McGraw Hill Book Company, 8.1-8.39. 111- Motz, L.H., G.D. Sousa and M.D. Annable. 2001. Water budget and vertical conductance for Lowry (Sand Hill) Lake in north-central Florida, USA. Journal of Hydrology 250, 134-148. 112- Neitsch, S.L., J.G. Arnold, J.R. Kiniry, J.R. Williams. 2005. Soil and water assessment tool, theoretical documentation Blackland Research Center, Texas Agricultural Experiment station and USDA Agricultural Research Service. Available online, 113- Nicholson, S.E. 1996. A review of climate dynamics and climate variability in eastern Africa, in: The limnology, climatology and paleoclimatology of the East African lakes, edited by: Johnson, T.C. and Odada, E., Gordon and Breach, Amesterdam, 25-56. 114- Nicholson, S.E. and T. J. Farrar. 1994. The influence of soil type on the relationships between NDVI, rainfall, and soil moisture in semiarid Botswana. I. NDVI response to rainfall Remote Sensing of Environment, 50(2), 107-120. 115- Nicholson, S.E. and X. Yin. 2001. Rainfall condition in Equatorial East Africa during the nineteenth centry as inferred from the record of lake Victoria. Climate Change 48, 387-398. 116- Nolin, A.W. and J. Dozier. 2000. A Hyperspectral Method for Remotely Sensing the Grain Size of Snow. Remote Sensing of Environment 74(2),207-216. 117- Novak, V. 1987. Estimation of soil-water extraction patterns by roots. Agric. Water Manage. 12(4):271-278. 146 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 118- Nyhan, J.W. 2005. A seven-year water balance study of an evapotranspiration landfill cover varying in slope for semiarid regions. Vadose Zone J. 4:466-480. 119- Omstedt, A. and L.B. Axell. 2003. Modeling the variations of salinity and temperature in the large Gulfs of the Baltic Sea. AContinental Shelf Research 23, 265–294. 120- Opijah, F.J., and J.R. Mukabana. 2004. On the influence of urbanization on the water budget in Nairobi city: A numerical study. GeoJournal 61(2), 121-129. 121- Overpeck, J., K. Hughen, D. Hardy, R. Bradley, R. Case, M. Douglas, B. Finney, K. Gaewski, G. Jacoby, A. Jennings, S. Lamoureux, A. Lasca, G. MacDonald, J. Moore, M. Retelle, S. Smith, A. Wolfe and G. Zielinski. 1997. Arctic environmental change of the last four centuries. Science 278, 1251–1256. 122- Penman, H.L. 1956. Evaporation: An introductory survey. Neth. J. Agric. Sci. 4(1), 9-29. 123- Peranginangin, N., R. Sakthivadivel, N.R. Scott, E. Kendy and T.S. Steenhuis. 2004. Water accounting for conjunctive groundwater/surface water management: case of the Singkarak– Ombilin River basin, Indonesia. Journal of Hydrology 292, 1–22. 124- Perry, C. J. 1996. The IIMI water balance framework: A model for project level analysis. Research Report 5. Colombo, Sri Lanka: International Irrigation Management Institute (IIMI). PO Box 2075, Colombo, Sri Lanka. 26p. Editor: Kingsley Kurukulasuriya; Consultant Editor: Stephen Breth; Artist: D.C. Karunaratne; Typesetter: Kithsiri Jayakody; Editorial/Production Manager: Nimal A. Fernando. 125- Pikuk Jr., J.L., J.F. Zuzel and D.E. Wilkins. 1992. Infiltration into frozen soils as affected by ripping. Transactions of the ASAE 35(1), 83-90. 126- Portoghese, I., Uricchie, V., Vurrom, V. 2005. A GIS tool for hydrological water balance evaluation on regional scale in semi–arid environments. Computers & Geosciences 31(1), 15-27. 127- Rana, G. and N. Katerji. 2000. Measurement and estimation of actual evapotranspiration in the field under Mediterranean climate: a review. European Journal of Agronomy 13, 125–153. 128- Ravengai, S., R. Owen and D. Love. 2004. Evaluation of seepage and acid generation potential from evaporation ponds, Iron Duke Pyrite Mine, Mazowe Valley, Zimbabwe. Physics and Chemistry of the Earth 29, 1129–1134. 129- Rawls, W.J., L.R. Ahuja, D. L. Brakensiek and Adel Shirmahammadi. 1993. Infiltration and soil water movement. In: D.R. Maidment (ed.), Handbook of Hydrology, McGraw Hill Book Company, 5.1-5.51. 130- Rawls, W.J. and D.L. Brakensiek. 1985. Prediction of soil water properties for hydrologic modeling. In: Watershed Management in the Eighties. American Society of Civil Engineers: Reston, VA:293-299. 131- Reeves, D.M. and W.W. Woessner. 2004. Hydrologic controls on the survival of Water Howellia (Howellia aquatilis) and implications of land management Journal of Hydrology 287, 1–18. 132- Reichardt, K., D.R. Nielsen and J.W. Biggar. 1972. Scaling of horizontal infiltration into homogenous soils.. Soil Sci. Soc. Am. P. 36(2):241-245. 133- Renault, D., M. Hemakumara and D. J. Molden, 2001. Importance of Water Consumption by Perennial Vegetation in Irrigated Areas of the Humid Tropics: Evidence from Sri Lanka. Agricultural Water Management. 46,215-230. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 04 / 11 / 93 147 134- Riha, S.J., D.G. Rossiter and P. Simoens. 1994. GAPS General-Purpose Atmosphere-Plant-Soil Simulation Version 3.0 User's Manual. Department of Soils, Crops and Atmospheric Sciences, Cornell University: Ithaca, NY. [Accessed on 1 September 2002 from URL 135- Rijks, D.A. 1969. Evaporation from a papyrus swamp. Q. J. R. Met. Soc. 95, 643-649. 136- Rodriguez-Rodriguez, M., J. Benavente, J.J. Cruz-San Julian and F. Moral Martos. 2006. Estimation of ground-water exchange with semi-arid playa lakes (Antequera region, southern Spain). Journal of Arid Environments 66(2), 272-289. 137- Rose, C.W. and W.R. Stern. 1965. The drainage component of the water balance equation. Aust. J. Soil Res. 3, 95-100. 138- Russo, D. and E. Bressler. 1980. Scaling soil hydraulic properties of a heterogeneous field soil.. Soil Sci. Soc. Am. J. 44(4):681-684. 139- Ruud, N., T. Harter and A. Naugle. 2004.Estimation of groundwater pumping as closure to the water balance of a semi-arid, irrigated agricultural basin. Journal of Hydrology 297, 51–73. 140- Sadras, V., J. Baldock, D. Roget and D. Rodriguez. 2003. Measuring and modelling yield and water budget components of wheat crops in coarse-textured soils with chemical constraints. Field Crops Research 84, 241–260. 141- Salas, J.D. 1993. Analysis and modeling of hydrologic time series. In: D.R. Maidment (ed.), Handbook of Hydrology, McGraw Hill Book Company, 19.1-19.72. 142- Sanchez-Cohen, I., V. L. Lopes, D. C. Slack and M. M. Fogel. 1997. Water balance model for small-scale water harvesting systems. Journal of Irrigation and Drainage Engineering 123(2), 123- 128. 143- Schuol J, Abbaspour KC, Yang H, Srinivasan R, Zehnder AJB. 2008. Modeling blue and green water availability in Africa. Water Resources Research 44: W07406, p. 18. 144- Sazonova, T.S., V.E. Romanovsky, J.E. Walsh, D.O. Sergueev. 2004. Permafrost dynamics in 20th and 21st centuries along the East-Siberian Transect. J. Geophys. Res. 109 (D1, D01108). 145- Schume, H., G. Jost and K. Katzensteiner. 2003. Spatio-temporal analysis of the soil water 146- content in a mixed Norway spruce (Picea abies (L.) Karst.)–European beech (Fagus sylvatica L.) stand. Geoderma 112, 273– 287. 147- Sheng-Gong, L., J. Asanuma, A. Kotani, G. Davaa and D. Oyunbaatar. 2007. Evapotranspiration from a Mongolian steppe under grazing and its environmental constraints. Journal of Hydrology, 333, 133-143. 148- Slatyer, R.O. and I.C. McIlroy. 1961. Practiacal Micrometeorology. Australia, CSIRO and Paris, UNESCO. 149- Sokolov, A.A. and T.G. Chapman (editors). 1974. Methods for water balance computations, An international guide for research and practice. A contribution to the International Hydrological Decade, The Unesco Press, Place de Fontenoy, 75700 Paris. 127 p. 150- Spence, C. and M.-k. Woo. 2003. Hydrology of subarctic Canadian shield: soil-filled valleys. Journal of Hydrology 279, 151–166 151- Steenhuis, T.S., C. Jackson, K.-J.S. Kung and W.H. Brutsaert. 1985. Measurement of groundwater recharge on eastern Long Island. J. Hydrol. 79(1-2):145-169. 148 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 152- Steenhuis, T.S., S. Pacenka and K.S. Porter. 1987. MOUSE: a management model for evaluating groundwater contamination from diffuse surface sources aided by computer graphics. Appl. Agric. Res. 2(4):277-289. 153- Steenhuis, T.S. and W.H. van der Molen. 1986. The Tornthwaite-Mather procedure as a simple engineering method to predict recharge. J. Hydrol. 84(4-3):221-2219. 154- Stockle, C.O. 1985. Simulation of the effects of water and nitrogen stress on growth and yield of spring wheat. PhD dissertation, Washington State University; Pullman, WA. 155- Sun, L., F.H.M. Semazzi, F. Giorgi and L.A. Ogallo. 1999a. Application of the NCAR Regional Climate model to Eastern Africa, Part I: Simulation of the short rains of 1998. Journal of Geophysical Research 104, 6529-6548. 156- Sun, L., F.H.M. Semazzi, F. Giorgi and L.A. Ogallo. 1999b. Application of the NCAR Regional Climate model to Eastern Africa, Part II: Simulation of interannual variability of short rains. Journal of Geophysical Research 104, 6549-6562. 157- Szilagyi, J. 2001. Modeled areal evaporation trends over the conterminous united states. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, ASCE, 127(4), 196-200. 158- Tanner, C.B. and M. Fuchs. 1968. Evaporation from unsaturated surfaces: A generalized combination method. J. Geophys. Res. 73(4), 1299-1304. 159- Thornton, P.E., B.E. Law, H.L. Gholz, K.L. Kenneth, L. Clark, E. Falge, D.S. Ellsworth, A.H. Goldstein, R.K. Monson, D. Hollinger, M. Falk, J. Chen and J.P. Sparks. 2002. Modeling and measuring the effects of disturbance history and climate on carbon and water budgets in evergreen needleleaf forests. Agricultural and Forest Meteorology 113, 185-222. 160- Toebes, C. and V. Ouryvaev. 1970. Representative and experimental basins: An international guide for research and practice. Studies and Reports in Hydrology, 4. Paris, UNESCO, 348p. 161- Tripet, J.P., N. Doerfliger, F. Zwahlen and T. Delporte. 2000. Vulnerability mapping in karst areas and its uses in Switzerland. ACTA, Carsologica 29/1-12, 163-171. 162- Valet-Coulomb, C., D. Legesse, G. Gasse, Y. Travi and T. Chernet. 2001. Lake evaporation estimates in tropical Africa (Lake Ziway, Ethiopia). J. Hydrol. 245:1-17. 163- van Bavel, C.H.M. 1966. Potential evaporation: The combination concept and its expereimental verification. Wate Resour. Res. 2(3), 455-467. 164- Van Geel, P.J. and W.J. Parker. 2003. Estimating the water budget for a peat filter treating septic tank effluent in the field. Journal of Hydrology 271, 52–64. 165- Van Genuchten, M. Th. 1980. A closed-form equation for predicting the hydraulic conductivity of unsaturated soils. Soil Sci. Soc. Am. J. 44: 892-898. 166- Verhoef, A., J. Fernandez-Galvez, A. Diaz-Espejo, B.E. Main and M. El-Bishti. 2006. The diurnal course of soil moisture as measured by various dielectric sensors: Effects of soil temperature and the implications for evaporation estimates. Journal of Hydrology 321(1-4), 147–162. 167- Wallace, J.S. 2000. Increasing agricultural water use efficiency to meet future food production Agriculture, Ecosystems and Environment 82, 105–119. 168- Wang, X.-P. R. Berndtsson, X.-R. Li and E.-S. Kang. 2004. Water balance change for a re- vegetated xerophyte shrub area. Hydrological Sciences 49(2), 283-295. 169- Wanjura, D.F. and Dan R. Upchurch. 1997. Accounting for humidity in canopy-temperature- controlled irrigation scheduling. Agricultural Water Management 34(3), 217-231. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 04 / 11 / 93 149 170- Webb, E.K. 1966. A pan-lake evaporation relationship. J. Hydrol. 4, 1-11. 171- Wegchenkel, M. 2003. Long term evaluation of land use changes on catchment water balance area study form North-East Germany. Physics and Chemistry of the Earth. Parts A/B/C, 28(33-36). 172- Wentz, D.A., W.J. Rose and K.E. Webster. 1995. Long-term hydrologic and biogeochemical responces responses of a soft water seepage lake in north central Wisconsin. Water Resources Research 31, 199-212. 173- Wenzel, V. 2005. Integrated studies of urban water budget. Physics and Chemistry of the Earth 30, 398–407. 174- White, W.N. 1932. A method of estimating ground-water supplies based on discharge by plants and evaporation from soil; results of investigations in Escalante Valley, Utah, US Geological Survey Water Supply Paper W 0659-A, pp 105. 175- Whitehead, D. and C.L. Beadle. 2004. Physiological regulation of productivity and water use in Eucalyptus: a review. Forest Ecology and Management 193, 113–140. 176- Williams, M.W. and J.M. Melack. 1991. Solute chemistry of snowmelt and runoff in an Alpine basin, Sierra Nevada. Water Resources Research 27(7), 1575-1588. 177- Winter, T.C. 1981. Uncertainties in estimating the water balance of lakes. Water Resources Bulletin 17, 82-115. 178- WMO, 1966. Measurement and estimation of evaporation and evapotranspiration. Technical Note No. 8, Geneva, WMO. 179- WMO, 1970a. Guide to Hydrometeorological Practices. Publ. No. 168, TP 82, Geneva, WMO. 180- WMO, 1970b. Preperation of maps of precipitation and evaporation with special regard to water balances. Geneva, WMO. 181- Xu, Y., X. Mo, Y. Cai and X. Li. 2005. Analysis on groundwater table drawdown by land use and the quest for sustainable water use in the Hebei Plain in China. Agricultural Water Mnagement 75, 38-53. 182- Yang, D., D. Kane, L. Hinzman, X. Zhang, T. Zhang and H. Ye. 2002. Siberian Lena River hydrologic regime and recent change. J. Geophys. Res. 107 (D23), 4694– 4704. 183- Young, K.L., D. Yang, Å. Killingtveit, W.R. Bolton, R.E. Gieck and V.A. Shutov. 2005. A Review: Precipitation, Snowcover in Northern Circumpolar Basins as Related to Water Balance Studies. 15th International Northern Research Basins Symposium and Workshop Luleå to Kvikkjokk, Sweden, 29 Aug. – 2 Sept. 2005 184- Zagona, E.A., H.M. Goranflo, T.J. Fulp, R. Shane and T. Magee. 2001. RiverWare: a generalized tool for complex reservoir system modeling. Journal of the American Water Resources Association 37, 913-929. 185- Zammouri, M. and H. Feki. 2005. Managing releases from small upland reservoirs for downstream recharge in semi-arid basins (Northeast of Tunisia). Journal of Hydrology 314, 125–138. 186- Zhang, L., W.R. Dawes and T.J. Halton. 1996. Modelling hydrologic processes using a biophysically based model-application of WAVES to FIFE and HAPEX-MOBILITY. Journal of Hydrology 185, 147-169. 187- Zhang, T., M. Serreze, D. Yang, D. Gilichinsky, Ye.H. Etringer, R.G. Barry and S.M. Chudinova. 2003. Permafrost degradation and hydrologic response in the Russian Arctic drainage basin. Geophys. Res. Abstr. 5. 150 04 / 11 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﻄﺎﻟ ﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و ﻣﻜﺎن ﻲﻳﺎﺑ ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺣﺎﺷﻴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺨﺎزن ﺳﺪ (ﻫﺎ 188- Zhu, A., J. Zhang, B. Zhao, Z. Cheng and L. Li. 2005. Water balance and nitrate leaching losses under intensive crop production with Ochric Aquic Cambosols in North China Plain. Environment International 31, 904 – 912. 189-