سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسالمی ایران سازمان برنامه و بودجه کشور دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت :نشریه شماره 246-1 ویرایش23 - 03 - 1403 معاونت تولیدی، فنی و زیربنایی وزارت راه و شهرسازی معاونت شهرسازی و معماری امور نظام فنی اجرایی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی bhrc. 1403 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 6881234 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 1403/163877 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 04 / 04 / 1403 :موضوع دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در چ ه( ارچوب ماده34) قانون اح کام دائمی برنامه های توسعه کشور ، ( ماده23 ) قانون برنامه و بودجه و به استناد تبصره(2 ) ماده ( 4 ) « نظام ی فن و اجرا یی ی کپارچه کشور» موضوع مصوبه شماره 25254/ت57697 هـ مورخ08 / 03 / 1400 هیئ ت محترم وزیران ، به پیوست ضابطه شماره1 - 246 ، با عنوان « دستورالعمل طراحی و مناسب سازی ف ضاهای باز برای ا فراد دارای معلولیت » ابالغ می شود. رعایت مفاد این ضابطه از تاریخ01 / 07 / 1403 برای همه قراردا دهایی که از محل وجوه عمومی ویا به صورت مشارکت عمومی و خصوصی منعقد می،شوند .الزامی است امور نظام فنی اجرایی این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. داود منظور سازمان ربانهم و ب ودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصالح مدارک فنی :خواننده گرامی امور نظام فنی ا،جرایی معاونت تولیدی، فنی و زیربنایی سازمان برنامه و بودجه کشور، با همکاری ،مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی مبادرت به تهیه این ضابطه کرده و آن را برای استفاده به جامعه ی مهندسی کشور عرضه .نموده است نظر به تخصصی بودن موضوع، مسئولیت مطالب تهیه شده، تفسیر و اصالح آن با مجموعه مرتبط در مرکز ت حقیقات راه، مسکن و شهرسازی می باشد که دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد این ضابطه بوده و اصالحات الزم ،را امور نظام فنی اجرایی .سازمان برنامه و بودجه کشور اعالم خواهد کرد با وجود تالش فراوان، این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط های مفهومی، فنی، ابهام، ایهام و اشک .االت موضوعی نیست از این رو، از شما خواننده ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی ، مراتب را منعکس فرمایید . کارشناسان مربوط نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند اشت د. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می.شود :نشانی برای مکاتبه تهران، میدان بهارستان، خیابان صفی علی شاه– مرکز تلفن33271 - سازمان برنامه و بودجه کش ور ، امور نظام فنی اجرایی Email: nezamfanni .ir web: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ت هران، بزرگراه شیخ فضل ا..نوری، جنب شهرک فرهنگیان، خیابان نارگل، خیابان شهید علی مروی ،، خیابان حکمت کد پستی1463917151 Email: .ir web: bhrc. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی پیشگفتار رشد و توسعه هر جامعه متناسب با به کارگ یر ی توانایی های موجود در آن جامعه است. یکی از راه های تحقق این رشد، تأمین بستر کالبدی مناسب برای حضور فعال افراد و فرصت های برابر برای اقشار مختلف در دسترسی به ساختمان ها و فضا های عمومی است که گامی مؤثر در دستیابی به جامعه ای پایدار است. بخش مهمی از پایداری اجتماعی، تضمین زندگی با کیفی ت مناسب و مطلوب، مشارکت و همبستگی اجتماعی برای همه افراد در زمان حال و برای نسل های آینده اس.ت اجرای پژوهش های کاربردی و ارائه دستاورد ها و نتایج حاصل از آن در قالب ضوابط و دستورالعمل ها ی طراحی ،به جامعه علمی فنی و مهندسی کشور با هدف تأمین ایمنی و آسایش جامعه و در راستای تحقق رفاه، عدالت اجتماعی، حقوق شهرون دی و توسعه پایدار در کشور انجام می گردد. قابلیت دسترسی و امکان بهره برداری برابر از امکانات محیط.، ضرورتی اساسی در زندگی مدنی است یکسان سازی فرصت ها به معنای فراهم آوردن شرایط برای همه افراد است تا بتوانند با سایرین ارتباط برقرار کنند و از حقوق طبیعی ش هروندی خود بهره مند .شوند مشکالت ، موانع و کاستی های موجود، استفاده بهینه از فضا های شهری و ساختمان های عمومی را برای افراد دارای معلولیت به حداقل رسانده و موجب اختالل در رابطه آن ها با محیط می .گردد مناسب سازی محیط و تأمین فضای دسترس پذیر در واقع توجه به نیازهای قشر وسیعی از افراد جامع ه است که به دلیل عدم هماهنگی شکل فیزی کی محیط با گستره توان جسمی ان سان ها ، امکان بهره گیری از تسهیالت و خدمات عمومی.از آنان سلب شده است دی ام است به کارگ یری این دستورالعمل در طرح ی ها مناسب ی ساز کشور در ارتقا ی تیفیک زندگ ی و کاربرد به نه ی ها تی بل قا و منابع موجود اثرگذار باشد. انتظار م رود ی با در افت ی نظرات مف دی تمام ی استفاده کنندگان از ا نی دستورالعمل ا ،عم از پژوهشگران طراحان ، کارشناسان و مهندسان، بستر الزم برا ی اصالحات و بازب ی ها ینی ی آت .فراهم شود سید مهدی نیازی- معاون ت ولیدی، فنی و زیربنایی بهار 1403 -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل« دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت» ] نشریه شماره1- 246 [ مجر ی طرح: شعله نوذری عضو هیئت علمی و رییس بخش معماری و طراحی محیط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرساز ی :گروه تدوین شعله نوذری ندا رفیع زاده امیر نورانی زینب صادقی حیدر بنائی مصط فی خزائی مجری پروژه و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی کارشناسی ارشد معماری کارشناسی ارشد طراحی شهری کارشناسی ارشد طراحی صنعتی کارشناسی ارشد شهرسازی :کمیته تخصصی پروژه دکتر علی غفاری دکتر محمد کمالی دکتر سید مجید نادری دکتر سه یل معینی استاد دانشگاه شهید بهشتی استاد دانشگاه توانبخشی و بهزیستی اداره کل معماری و ساختمان شهرداری تهران تشکل ها ی غیردولتی معلوالن و انجمن باور :شورای راهبری مهندس امیر فرجامی دکتر غزال راهب دکتر عاطفه جهان محمدی عضو کمیته فنی شورایعالی شهرسازی و معماری و مشاور وزارت راه و شهرسازی رییس پژوهشکده معماری و شهرسازی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی مدیر دفتر تدوین ضوابط و مقررات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی :)اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور علیرضا توتونچی فرزانه آقارمضانعلی فرزانه کالنتری دهقی معاون امور نظام فنی اجرایی رییس گروه امور نظام فنی اجرایی کارشناس امور نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان صفح ه :فصل یکم ات ی کل................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 1 1 - 1 -مقدمه ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 2 1 - 2 -طرح مسئله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 3 1 - 3 -ضرورت مناسب ی ساز طی مح ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 3 1 - 4 -اهداف و الزامات عموم ی مناسب ی ساز ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 5 1 - 5 -طی شرا و مبان ی نی تأم طی مح دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 6 1 - 6 -مرور ی بر معلول ی،ت چالش ها و راهکارها ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 7 1-6-1 -معلول یت ها و محدود ی ها تی جسم ی و حرکت ی................................ ................................ ................................ ................................ ............... 8 1-6-2 -مشکالت و موانع دسترس ی در فضاها ی باز ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 11 1-6-3 -راه حل ی ها رفع موانع مح یطی ی برا افراد با محدود ی ها تی حرکت ی ................................ ................................ ................................ .. 14 1 - 7 -ی مبان طراح ی طی مح ی برا افراد با وسا لی کمک حرکت ی ................................ ................................ ................................ ................................ ... 16 :فصل دوم طراح ی و مناسب ی ساز فضا ی ها باز ................................ ................................ ................................ ............ 24 2 - 1 -ی رها ی مس اده یپ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 25 2 - 1-1 -عرض پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 25 2 - 1-2 -کفساز ی اده یپ رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .... 29 2 - 1-3 -بیش اده یپ رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 42 2 - 1-4 -موانع در پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .... 44 2 - 1-5 -حدفاصل پ اده ی رو و د گر ی ی رها ی مس عبور ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 50 2 - 1-6 -رمپ جدول ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 51 2 - 2 - اختالف ارتفاع در فضاها ی باز................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 58 2-2-1 -پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 59 2-2-2 -سطح ش بی)دار (رمپ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 68 2-2-3 -له یم ی ها دستگرد و حفاظ ها ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 77 2 - 3 -پل ی ها ارتباط ی نیب اده یپ رو و سواره رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .... 83 2 - 4 -محل عبور عابر پ اده ی در سواره رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 84 2-4-1 -گذرگاه هم سطح/ خط کشی عابر پ اده ی ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 85 2-4-2 -چراغ راهنما یی................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 87 2-4-3 -گذرگاه غ رهم ی سطح ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 88 2 - 5 -توقفگاه خودرو................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 89 2-5-1 -پارک نگ ی یاهی حاش................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 89 2-5-2 -پارکینگ ی ها عموم ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 93 2 - 6 -ایستگاه ی ها حمل و نقل عموم ی................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 98 2-6-1 -اتوبوس ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 99 2-6-2 -ی آرت یب................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 101 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷-۱ علالم سس و و و و موم موه م۰ ۴ ۱ ‎۱٩ ۲-۷-۴ -سطل یال سس ی یه همم ۱۳ ۱۹ ۲-۷-۵-تلفن عمومی سس و و یه جوم ۳ 0 ۹ ۲-۷- ۸ -صندوق پسست سس ی ی ی همم مهم ۰ ۱۴ ۳۴ ۱۹۱ ۲- ۸-سرویس بهداشتی عمومی سس و و موم ۳۳ ۱ پیوست ۱: چک لیست ارزیابی دسترس‌پذیری فضاهای با سس سس سا ی ۱۳ منابع و مراجع ی شم ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل ها عنوان صفح ه شکل1 - 1: ابعاد صندل ی چرخدار دست ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 16 شکل1 - 2: عرض موردن از ی صندل ی چرخدار در حالت باز و بسته ................................ ................................ ................................ ................................ 16 شکل1 - 3: ابعاد صندل ی چرخدار برق ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 17 شکل1 - 4: ابعاد اسکوتر ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 17 شکل1 - 5: اندازه ها و دسترس ی ها ی مرد دارا ی معلول تی در حرکت به جلو ................................ ................................ ................................ ............ 17 شکل1 - 6: اندازه ها و دسترس ی ها ی مرد دارا ی معلول ی ت در حرکت به باال ................................ ................................ ................................ ............ 17 شکل1 - 7: اندازه ها و دسترس ی ها ی زن دارا ی معلول تی در حرکت به جلو ................................ ................................ ................................ ............. 18 شکل1 - 8: اندازه ها و دسترس ی ها ی زن دارا ی معلول ی ت در حرکت به باال ................................ ................................ ................................ ............. 18 شکل1 - 9: اندازه ی ها ی را ج در صندل ی چرخدار دست ی ی برا مرد دارا ی معلول یت ................................ ................................ ................................ .. 18 شکل1 - 10: حداکثر ارتفاع دسترس ی مرد دارا ی معلول تی در حرکت به باال ................................ ................................ ................................ .......... 18 شکل1 - 11: حداقل ارتفاع دسترس ی مرد دارا ی معلول ی ت در حرکت به پا ن یی ................................ ................................ ................................ ...... 18 شکل1 - 12: دسترس ی مرد دارا ی معلول ی ت در حرکت به جلو و باال با مانع ................................ ................................ ................................ ............ 19 شکل1 - 13: حداکثر ارتفاع دسترس ی زن دارا ی معلول تی در حرکت به باال از پهلو بدون مانع ................................ ................................ ....... 19 شکل1 - 14: حداقل ارتفاع دسترس ی زن دارا ی معلول ی ت در حرکت به پا یی ن از پهلو بدون مانع ................................ ................................ .. 19 شکل1 - 15: دسترس ی زن دارا ی معلول ی ت از پهلو با مانع ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 19 شکل1 - 16: سطح موردن ی از برا ی گردش90 درجه یا صندل ی چرخدار ................................ ................................ ................................ .................. 20 شکل1 - 17: سطح موردن ی از برا ی گردش180 درجه یا صندل ی چرخدار ................................ ................................ ................................ ............. 20 شکل1 - 18: سطح موردن ی از برا ی گردش360 درجه یا صندل ی چرخدار ................................ ................................ ................................ ............... 20 شکل1 - 19: سطح مورد ن ی از برا ی چرخش صندل ی چرخدار از زاو ی ه90 درجه ................................ ................................ ................................ .... 20 شکل1 - 20: فضا ی مورد ن ی از برا ی حرکت مستق ی م صندل ی چرخدار بدون همراه ................................ ................................ ............................... 20 شکل1 - 21: فضا ی مورد ن ی از برا ی حرکت مستق ی م صندل ی چرخدار با همراه ................................ ................................ ................................ ....... 20 شکل1 - 22: فضا ی مورد ن ی از برا ی حرکت دو صندل ی چرخدار بدون همراه از کنار گر ی کد ی ................................ ................................ ............ 20 شکل1 - 23: فضا ی مورد ن ی از برا ی حرکت دو صندل ی چرخدار با همراه از کنار گر ی کد ی ................................ ................................ ................... 20 شکل1 - 24: فضا ی گردش موردن از ی صندل ی چرخدار برق ی ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 21 شکل1 - 25: فضا ی گردش موردن از ی اسکوتر کوچک ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 21 شکل1 - 26: فضا ی گردش موردن از ی اسکوتر بزرگ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 21 شکل1 - 27: عرض مف ی د برا ی تردد افراد با واکر ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 22 شکل1 - 28: عرض مورد ن ی از برا ی عبور افراد با سا ی ر وسا ی ل کمک حرکت ی ................................ ................................ ................................ ........... 22 شکل1 - 29: محدوده عصا زدن افراد با مح ی دود یی نا ی ت ب ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 23 شکل2 - 1: حداقل عرض مف اده ی د پ ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 25 شکل2 - 2: عرض موردن ی اده ی از پ رو برا ی عبور دو فرد از کنار گر ی کد ی ................................ ................................ ................................ ....................... 26 شکل2 - 3: حداقل عرض پ اده ی رو در حالت ی ها مختلف ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 26 شکل2 - 4: ابعاد فضا ی گردش در پ اده ی رو با عرض90متر ی سانت ................................ ................................ ................................ ................................ . 26 شکل2 - 5: کاهش عرض مف ی د و تأم نی فضا ی عبور در دو طرف پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................ 27 شکل2 -6: مالحظات در محل کاهش عرض مس ی ر پ ی اده دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ .................... 27 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل2 - 7: حداقل عرض مف ی د در محل ورود به فضا ی اده یپ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 28 شکل2 - 8: بخش ی ها مختلف پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 28 شکل2 - 9: فضا ی استراحت در طول مس یر................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 29 شکل2 - 10: اتصاالت ب ی)ن سطوح (مقطع................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 31 شکل2 - 11: اتصاالت ب ی)ن سطوح با لبه پخ (مقطع ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 31 شکل2 - 12: شبکه در سطح پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 31 شکل2 - 13 ): درپوش (مقطع ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ... 32 شکل2 - 14: عرض فضا ی باز درپوش و در چه ی ی ها ی تاس ی سات ................................ ................................ ................................ ................................ .... 32 شکل2 - 15: در ی چه تاس ی سات ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .. 33 شکل2 - 16: نمونه کفساز ی ی مس ر با نشانگرها ی لمس ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 35 شکل2 - 17ی : چ دمان، فواصل و ابعاد کفپوش ش ی اردار منحن ی ................................ ................................ ................................ ................................ .... 36 شکل2 - 18ی : چ دمان، فواصل و ابعاد کفپوش ش ی اردار سر-تخت................................ ................................ ................................ ................................ 36 شکل2 - 19ی : چ دمان، فواصل و ابعاد کفپوش ش ی اردار س نوس ی ی ................................ ................................ ................................ ................................ 36 شکل2 - 20: نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده20 × 20ی سانت متر با ش ی ارها یی به عرض27متر یلیم (4 و5 یش)ار ................................ .... 37 شکل2 - 21: نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده20 × 20ی سانت متر با ش ی ارها یی به عرض30متر یلیم (4 و5 یش)ار ................................ .... 37 شکل2 - 22: نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده30 × 30ی سانت متر با ش ی ارها یی به عرض27متر یلیم (5 و6 یش)ار ................................ ...... 38 شکل2 - 23: نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده30 × 30ی سانت متر با ش ی ارها یی به عرض30متر یلیم (5 و6 یش)ار ................................ ...... 38 شکل2 - 24: نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده40 × 40ی سانت متر با ش ی ارها یی به عرض35متر یلیم (5 و6 یش)ار ................................ ..... 38 شکل2 - 25: نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده40 × 40متر ی سانت با ش ی ارها یی به عرض40متر یلیم (5 و6 ار یش) ................................ ..... 39 شکل2 - 26: مقا ی سه استاندارد کشورها ی مختلف در مورد نشانگرها ی لمس ی ی ار یش ................................ ................................ ....................... 39 شکل2 - 27دی : چ مان، فواصل و ابعاد کفپوش سکه ای ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 40 شکل2 - 28: نشانگر لمس ی مقابل کاربر ی ها ی مهم ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 40 شکل2 - 29: نشانگر لمس ی هشداردهنده با گنبد سرتخت ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 41 شکل2 - 30: نشانگر لمس ی هشداردهنده سکه ای ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 41 شکل2 - 31: مقا ی سه استاندارد کشورها ی مختلف در مورد نشانگرها ی لمس ی هشداردهنده ................................ ................................ ........... 42 شکل2 - 32: حداکثر ش ی ب عرض ی اده یپ رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 42 شکل2 - 33: حداکثر ش ی ب طول ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 43 شکل2 - 34: عدم ن ی از به محافظ در ش ی ب کمتر از50 درصد در فاصله120ی متر ی سانت از مس یر ................................ ................................ .. 43 شکل2 - 35: لبه محافظ در محل اختالف سطح ب ی ن20 تا60ی سانت متر ................................ ................................ ................................ ................ 44 شکل2 - 36: نرده محافظ در محل اختالف سطح ب ی ش از60متر ی سانت ................................ ................................ ................................ .................... 44 شکل2 - 37: ابعاد و فاصله ب ی ن دو م ی له هدایت کننده ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 45 شکل2 - 38: فاصله ب ی ن بوالردها و ارتفاع آن ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 45 شکل2 - 39: نحوه استقرار تجه ی زات شهر ی در مس اده ی ر پ ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 46 شکل2 - 40: هدا ی ت به وس ی له نشانگرها ی لمس ی ی برا جلوگ یری از برخورد به موانع موجود ................................ ................................ .......... 47 شکل2 - 41: نمونه مانع ق ابل تشخ ی ص توسط عصا در نقاط خطر ................................ ................................ ................................ .............................. 47 شکل2 - 42: ارتفاع فضا ی آزاد پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 48 شکل2 - 43شی : پ آمدگ ی یای اش نصب شده رو ی ید وار تا ارتفاع70ی سانت متر................................ ................................ ................................ ....... 48 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل2 - 44شی : پ آمدگ ی یای اش نصب شده رو ی ید وار در ارتفاع70 تا210متر ی سانت................................ ................................ ...................... 49 شکل2 - 45شی : پ آمدگ ی یای اش نصب شده رو ی ی پا ی ه ا ستون ................................ ................................ ................................ ................................ .. 49 شکل2 - 46: ارتفاع آزاد پا یی ن اش یای ی آو زان از سقف ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 49 شکل2 - 47: موانع مختلف و پ یش آمدگ ی ی اش ا در مس اده ی ر پ ی ................................ ................................ ................................ ................................ .... 50 شکل2 - 48: فضا ی محافظت شده ز ی ر پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 50 شکل2 - 49: جداساز ی ی ر پ ی مس اده و سواره با استفاده از فضا ی سبز و جدول ................................ ................................ ................................ ...... 51 شکل2 - 50: رمپ جدول ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 52 شکل2 - 51: رمپ جدول مواز ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 53 شکل2 - 52: رمپ جدول قطر ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 53 شکل2 - 53 :رمپ جدول در امتداد خط کشی عابر پ اده ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 54 شکل2 - 54: مشخصات رمپ)جدول (پالن ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 55 شکل2 - 55: فضا ی انتقال رمپ جدول ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 55 شکل2 - 56: رمپ جدول قطر ی................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 56 شکل2 - 57 :رمپ جدول در محل تقاطع هم راستا با مس ی ر حرکت ................................ ................................ ................................ ............................. 57 شکل2 - 58: رمپ جدول در محل تقاطع غ رهم ی راستا با مس ی ر حرکت ................................ ................................ ................................ ...................... 57 شکل2 - 59: جهت و اندازه ش ی ب رمپ جدول ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 58 شکل2 - 60: تقاطع قطر ی با دو پا ی ه س ی گنال راهنما................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 58 شکل2 - 61: نمونه یی ها از عالئم تشخ ی ص مس ری دسترس ری پذ ی برا افراد کم توان و دارا ی معلول یت................................ ............................. 59 شکل2 - 62: کف و ارتفاع پاخور پله ها ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 60 شکل2 - 63: پاگرد ها در پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 60 شکل2 - 64: دماغه و پاخور پله ها ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 61 شکل2 - 65: ابعاد کف، دماغه و پاخور پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 61 شکل2 - 66: حالت ی ها مختلف دماغه پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 61 شکل2 - 67: پله در فضا ی ی رون یب ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 62 شکل2 - 68: نصب نرده محافظ در ز ی ر پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 62 شکل2 - 69: نصب عالئم حس ی در پاگرد ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 63 شکل2 - 70: نوار لبه پله با کنتراست رنگ ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 64 شکل2 - 71: نشانگر لمس ی هشداردهنده در باال و پا یی ن پله ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 65 شکل2 - 72: نشانگرها ی لمس ی در باال و پا یی ن پله ها ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 65 شکل2 - 73: جزئ ی ات م له ی دستگرد برا ی پله در فضا ی ی رون یب ................................ ................................ ................................ ................................ .... 66 شکل2 - 74: مشخصات م ی له دستگرد کنار پله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .. 67 شکل2 - 75: پالن پله و امتداد م ی له دستگرد در پاگردها................................ ................................ ................................ ................................ ............... 67 شکل2 - 76: ترک ی ب پله و سطح ش دار بی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 68 شکل2 - 77: عرض مناسب سطح ش یب دار با توجه به طول آن ................................ ................................ ................................ ................................ ... 69 شکل2 - 78ی : ش ب رمپ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 69 شکل2 - 79: مشخصات سطح ش دار بی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 70 شکل2 - 80ی : ش ب مناسب سطح ش یب دار در اختالف سطح ی ها متفاوت ................................ ................................ ................................ ............... 70 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل2 - 81: سطح ش یب دار در فضا ی خارج ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .. 71 شکل2 - 82: ابعاد رمپ و پاگرد ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 71 شکل2 - 83: مشخصات نمونه ی ها مختلف سطح ش دار بی ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 73 شکل2 - 84: تعب ی ه سطح ش یب دار کنار پله................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 74 شکل2 - 85: مشخصات سطح ش یب دار در ورود به ساختمان ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 74 شکل2 - 86: لبه محافظ سطح ش دار بی................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 75 شکل2 - 87ی : م له دستگرد و نرده محافظ در کناره رمپ ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 76 شکل2 - 88: مشخصات م ی له دستگرد منته ی به د ی هی ا پا ی وار ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 76 شکل2 - 89: ارتفاع م ی له دستگرد از کف ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 77 شکل2 - 90: امتداد م ی له دستگرد در باال ا پا ی یی ن پله................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 78 شکل2 - 91: امتداد م ی له دستگرد در ابتدا و انتها ی رمپ ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 78 شکل2 - 92: مدل ی ها مختلف انتها ی می له دستگرد ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 78 شکل2 - 93: مقاطع مختلف م ی له دستگرد ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 79 شکل2 - 94: ابعاد مقطع عمود ی می له دستگرد ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 79 شکل2 - 95: جزئ ی ات م ی له دستگرد................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 79 شکل2 - 96: جزئ ی ات نصب م ی له دستگرد در کنار د وار ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 80 شکل2 - 97: فاصله م ی له دستگرد در کنار د ی وار هموار و ناهموار ................................ ................................ ................................ ................................ 80 شکل2 - 98: جزئ ات ی تورفتگ ی له یم دستگرد در د وار ی ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 80 شکل2 - 99: ارتفاع پا ی ه م ی له دستگرد از کف ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ... 81 شکل2 - 100: نرده و لبه محافظ کنار فضا ی سبز ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 82 شکل2 - 101: نرده محافظ لبه پرتگاه ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................. 82 شکل2 - 102: پل هم راستا با مس ی ر حرکت................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 83 شکل2 - 103: پل غ ی ر هم راستا با مس ی ر حرکت ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 84 شکل2 - 104: مشخصات پل غ ی رهم راستا با مس ی ر حرکت و نحوه نصب نشانگرها ی لمس ی ................................ ................................ ............. 84 شکل2 - 105: گذرگاه هم سطح عابر پ اده ی................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 86 شکل2 - 106: تقاطع عبور ی و جز ی ره م ی ان ی (پرسپکت ی)و ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 86 شکل2 - 107: تقاطع عبور ی و جز ی ره م ی ان ی )(پالن ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 87 شکل2 - 108: تقاطع عبور ی به همراه پا ی ه س ی گنال راهنما ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 88 شکل2 - 109: محل اتصال پ اده ی رو و ورود ی پل روگذر عابر پ اده ی ................................ ................................ ................................ ............................. 89 شکل2 - 110: محل سوار و پ ی اده کردن مسافر ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 90 شکل2 - 111: محل پ ی اده و سوار شدن از ون معلول ین ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 91 شکل2 - 112: محل پ ی اده و سوار شدن مسافر داخل خ ابان ی ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 91 شکل2 - 113: فضا ی پارک حاش یاهی ی برا افراد دارا ی معلول یت ................................ ................................ ................................ ................................ 92 شکل2 - 114: پارک حاش یاهی دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 92 شکل2 - 115: تابلو پارک ی نگ و ی ژه خودرو افراد دارا ی معلول یت ................................ ................................ ................................ ................................ ... 93 شکل2 - 116: ابعاد فضا و مس ی ر دسترس ی به محل توقف و ی ژه افراد دارا ی معلول یت................................ ................................ ........................... 95 شکل2 - 117: ابعاد فضا ی پارک خودرو ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 96 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل2 - 118: عالمت بین المللی پارک ی نگ مخصوص افراد دارا ی معلول یت ................................ ................................ ................................ ............. 97 شکل2 - 119: ابعاد عالمت محل پارک افراد دارا ی معلول ی ت در کف پارک نگ ی ................................ ................................ ................................ ..... 97 شکل2 - 120: ابعاد پارک ی نگ90 درجه م ناسب برا ی افراد دارا ی معلول یت ................................ ................................ ................................ ............ 98 شکل2 - 121: فضا ی عبور برا ی صندل ی چرخدار در کنار گ ی ت ورود ی ................................ ................................ ................................ .................... 99 شکل2 - 122ی : ا ستگاه اتوبوس سرپوش ده ی................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 100 شکل2 - 123: جزییات ن ی مکت در ا ی ستگاه اتوبوس ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 100 شکل2 - 124: مشخصات و ابعاد ا ی ستگاه اتوبوس ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 100 شکل2 - 125: مشخصات و ابعاد عالئم راهنما و هشداردهنده در ا ی ستگاه اتوبوس................................ ................................ ........................... 101 شکل2 - 126: عالئم هشداردهنده لبه سکو ی مترو................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 102 شکل2 - 127: عالئم هشداردهنده لبه سکو ی مترو ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 102 شکل2 - 128: موانع و پ یش آمدگ ی ها در پ اده ی رو ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 103 شکل2 - 129: عالئم بین المللی دسترس پذیر ی ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 104 شکل2 - 130: محل قرارگ یری تابلو ی راهنما در مس ی ر دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ ..................... 106 شکل2 - 131: ارتفاع مناسب چراغ ی ها روشنا یی ب ه منظور روشن کردن کامل مس اده ی ر پ ی ................................ ................................ ......... 107 شکل2 - 132: نصب چراغ ی ها روشنا یی کوتاه بدون خ ی رگ ی ................................ ................................ ................................ ................................ ... 108 شکل2 - 133: قرارگ یری محل استراحت خارج از محدوده پ اده ی ی رو ................................ ................................ ................................ ................... 109 شکل2 - 134: فاصله ب ی ن دو فضا ی نشستن در ی ک مس اده ی ر پ ی................................ ................................ ................................ ............................. 109 شکل2 - 135: ابعاد فضا ی استقرار صندل ی چرخدار در کنار ن ی مکت ................................ ................................ ................................ ..................... 109 شکل2 - 136: ابعاد ن ی مکت ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .. 110 شکل2 - 137: مشخصات محل استراحت در طول مس ی ر پ ی اده دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ ..... 111 شکل2 - 138: مشخصات ن ی مکت و محل قرارگ یری صندل ی چرخدار در طول مس ی ر پ ی اده دسترس ری پذ ................................ ................ 111 شکل2 - 139: ابعاد ن ی مکت در طول مس ی ر پ ی اده دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ ................................ 112 شکل2 - 140: ابعاد م یز................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 112 شکل2 - 141: ف ی ضا آزاد برا ی قرارگ یری زانو و انگشتان پا در م یز ................................ ................................ ................................ ....................... 113 شکل2 - 142: فضا ی آزاد برا ی قرارگ یری زانو در ز ی ر م ی ز کار در دو حالت دسترس ی از رو به رو و دسترس ی ی جانب.......................... 113 شکل2 - 143: ارتفاع سطل زباله ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 114 شکل2 - 144: فضا ی آزاد دسترس ی از روبرو به تلفن عموم ی ................................ ................................ ................................ ................................ ... 115 شکل2 - 145: فضا ی آزاد دسترس ی ی جانب به تلفن عموم ی ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 115 شکل2 - 146: فضا ی آزاد برا ی زانو در تلفن عموم ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 115 شکل2 - 147: فضا ی آزاد جلو ی تلفن عموم ی ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 116 شکل2 - 148: تلفن عموم ی دسترس پذیر ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 116 شکل2 - 149: عالئم مخصوص تلفن عموم ی دسترس ی پذ ر برا ی ناشنوا ان ی ................................ ................................ ................................ ......... 117 شکل2 - 150: ابعاد و اندازه ی ها تلفن ی ها عموم ی دسترس ری پذ ................................ ................................ ................................ ............................. 117 شکل2 - 151: دستگاه خودپرداز دسترس پذیر ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 118 شکل2 - 152: ابعاد مناسب دستگاه خودکار غذافروش ی ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 119 شکل2 - 153: فضا ی آزاد موردن ی از مقابل دستگاه خودکار بل یط فروش ی ................................ ................................ ................................ ............... 119 شکل2 - 154: نمونه یا از عالمت دسترس ی به آبخور ی ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 120 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱۵۵-۲: آبخوری دسترس‌پذیر در دو ارتفاع ۱۵ شکل ۱۵۶-۲: ابعاد آبخوری و وی و موی و موم مهم ۱۹ ۱۳ ۹ شکل ۱۵۷-۲: فضای مورد نیاز جلوی آبخوری هه شکل ۱۵۸-۲: ارتفاع شکاف صندوق پست دسترس پذیر ام ۱۳۳ شکل ۱۵۹-۲: ارتفاع قابل دسترس صندوق پست ی ی ی ی ی ی ۵ ۱۵ شکل ۱۶۰-۲: نمونه ابعاد سرویس بهداشتی عمومی برای دسترسی صندلی چرخدار وی و ۵ ۴۳ ۳ ۱۹ شکل ۱۶۱-۲: حداقل ابعاد فضای سرویس بهداشتی و و همم ۱۴ ۳ ۹۱ شکل ۱۶۲-۲: ابعاد سرویس بهداشتی فرنگی و میله دستگرد بر دیوار پشت و مجاور آن ده شکل ۱۶۳-۲: ابعاد سرویس بهداشتی دسترس پذیر م یم ی و شکل ۱۶۴-۲: ارتفاع روشویی از کف و ابعاد فضای آزاد جلوی آن و و ۱۳ شکل ۱۶۵-۲: انواع شیر آب روشویی را ۱۵ شکل ۱۶۶-۲: ارتفاع مناسب قرارگیری امکانات سرویس بهداشتی عمومی هه -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول ها عنوان صفحه جدول1 - 1: انواع معلول ی ت و محدود ی ها تی جسم ی و حرکت ی و موانع و چالش ی ها ی مح ط ناش ی از آنها ................................ .................. 10 جدول1 - 2: مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح ی ط برا ی افراد با صندل ی چرخدار ................................ ................................ ........................... 14 جدول1 - 3: مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح ی ط برا ی افراد با محدود ی ت حرکت ی در پاها ................................ ................................ ..... 14 جدول1 - 4: مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح ی ط برا ی افراد با محدود ی ت حرکت ی در دست ها ................................ ............................... 15 جدول1 - 5: مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح ی ط برا ی افراد با محدود ی ها تی یی نا یب ................................ ................................ ................ 15 جدول1 -6: مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح ی ط برا ی افراد کم نا یب ................................ ................................ ................................ .................. 15 جدول1 - 7: مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح ی ط برا ی افراد با محدود ی ها تی شنوا یی ................................ ................................ .............. 15 جدول2 - 1: فاصله مرکز به مرکز گنبدها ی ناقص ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 41 جدول2 - 2: درصد ش ی ب موردن ی از در محل اختالف ارتفاع ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 44 جدول2 - 3: تغ یی رات ش ی ب رمپ با توجه به طول آن................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 70 جدول2 - 4: حداقل تعداد فضاها ی پارک قابل دسترس برا ی افراد دارا ی معلول ی ت در پارکینگ ی ها عموم ی ................................ ............ 94 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- لس سس فصل ۱ کلیلت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 2 1- 1- مقدمه از مهمترین وظایف مدیریت شههری در هر جامعه ای آماده نمودن بسهتر شههر برای اسهتفاده مناسهب و مطلو ب همه .شهروندان است. این امر مستلزم شناخت نیازها و شرایط جسمی افراد و لحاظ آنها در طراحی محیط است مناسب سازی مسیرهای پیاده و فضاهای باز باید با در نظر گرفتن نیازهای همه اقشار و گروه های جامعه از جمله افراد دارای معلولیت، گروه های مختلف سنی، کودکان و سالمندان صورت گیرد. مصوبات سی و هفتمین اجالس مجمع عمومی سازمان ملل متحد با هدف یکسان سازی فرصت ها درخ صوص حقوق افراد دارای معلولیت حاکی از آن است که ن یازهای کلیه افراد جامعه از اهمیت یکسانی برخوردار بوده و این رفع نیازهاست که می بایست اساس برنامه ریزی جوامع را تشکیل دهد. بنابراین منابع باید به گونه ای به کار گرفته شوند که امکانات و فرصت های یکسان برای تمامی ا فراد جامعه ت ضمین .شود برنامه های مناسهب سهازی محیط با هدف تأمین فرصهت های مسهاوی برای همه اقشهار جامعه فارغ ا ز میزان توان ایی یا محدودیت آنها، در جهت امکان پذیری حرکت و جابجایی مسههتقل در سههطح شهههر و دسههترسههی عادالنه و محترمانه به ساختمان .ها و تجهیزات شهری اجرا خواهد شد به دنبال مطالعاتی که در زمینه طراحی فضاهای مناسب و قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت در رکز م تحقی قات راه، مسکن و شهرسازی انجام ،شد مجموعه ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد معلول جسمی– ح رکتی در سال 1368 و بازنگری نخست آن در تاریخ21 /9/ 78 به تصویب شورایعالی شهرسازی و معماری ایران رسی د .شیرا یو سههوم ضههوابط و مقررات شهههرسههاز ی و معمار ی ی برا افراد دارا ی معلول یت نیز در تار یخ 20 / 08 / 1398 در شههورا ی عال ی شهرساز ی و معمار ی ران یا .مصوب و ابالغ گردید این ضوابط با هدف سازماندهی وضع موجود و شکل بخشیدن به توسعه آتی فضاهای شهری و معماری و در را ستای دستیابی به استقالل فردی و حقوق اجتماعی افراد دارای معلول یت تدوین شده است. «ضوابط و مقررات شهر سازی و معماری برای افراد معلولیت» در قالب ن شریه شماره246 دفتر امور فنی و ت دوین معیارهای سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور چاپ و در اردیبهشت سال1381 توسط رییس سازمان ابالغ ش د. تجدید نظر نخست ضوابط به عنوان دستورالعمل گروه1 (الزم االجرا) در خرداد1399 .مصوب و ابالغ گردید نی بد بی ترت بناها و فضاها ی ی شهر دی با به گونه یا طراح ی ای مناسب ی ساز شوند که گروه ی ها ی خاص از مر دم به دل یل محدود ی ها تی موجود از استفاده از آنها محروم نشوند و تردد، رس ی،دن دست ی اب ی و استفاده مستقل تمام ی ا فراد از آن فضا و تجه زات ی معمار ی درون آن امکان ر پذی باشهههد و به جز ممانعت ی ها ی من یا، یتی امن ای مالک یتی، هی چگونه م انع حرکت ی ی برا دسترس ی افراد به آن فضا و حرکت و فعال یت .در درون آن وجود نداشته باشد تدوین دستورالعمل های مناسب سازی، با هدف اجرایی نمودن ضوابط مصوب و به هنگام نمودن آن براساس ش دان روز و تحقیقات انجام ،شده و همچنین بهره گیری از تجربیات مناسب سازی ایران و سایر کشورها و ارائه معیاره ای صحیح فنی و الزامات قانونی در جهت تأمین دسترسی ها و رفع مشکالت اجرایی .به اجرا درآمده است -------- صفحهٔ بعد -------- 3 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت 1- 2 - طرح مسئله مشههکالت موجود در طراحی شهههری و ،معماری یکی از بزرگترین موانع حضههور افراد دارای معلولیت در فعال یت های اجتماعی است .سازگار ساختن محیط شهر با نیازهای افراد با محدودیت ها،ی جسمی و حرکتی در واقع بازگر دانیدن این افراد به ،اجتماع زندگی و فعالیت است . براسههاس برآورد سههازمان ملل متحد، بیش از پانزده درصههد جمعیت جهان با گونه ای معلولیت مواجه اند. ب نا به دالیل دیگری مانند ،جنگ ،زلزله ،ت صادف بیماری و شیوه تحرک ،غیراصولی با سیر فزاینده آمار افراد دارای م علولیت در جامعه مواجه هسهتیم. عالوه بر این، گروه،های دیگری نظیر سهالمندان، کودکان، والدین همراه با کالسهکه کودک بانوان بارد ار و سههایر افرادی که موقتاچ دچار محدودیت حرکتی می شههوند نیز در جامعه زندگی می کنند که به دلیل موانع و چالش ها ی دسترسی امکان استفاده برابر از امکانات زندگی و تسهیالت محیط شهری را از دست می .دهند بررسی وضعیت موجود محیط ساخته شده نشان می دهد که امکان بهره گیری همه افراد از امکانات و خدمات ه مگانی به راحتی امکان پذیر نمی باشهد .شهبکه های ارتباطی پیاده و سهواره و فصهل مشهترک آنها با ،یکدیگر وسهایل مل ح و نقل ،همگانی مراکز ،درمانی بانک،ها فرو شگاه،ها کتابخانه،ها مدارس و سایر اماکن ،آموز شی مراکز ،پ ست فن تل های ،همگانی مراکز تفریحی و ورزشههی و ،فرهنگی سههاختمان های ،مسههکونی وزارتخانه،ها سههازمان ها، ادارات و شههرکت های دولتی و خ صو صی که به هرحال باید برای ،مراجعین کارکنان و ساکنان آنها قابل د سترس ،با شد در بی شتر موارد بد ون در نظر گرفتن نیازهای افراد با محدودیت ها ی حرکتی طراحی و ساخته شده اند. از سوی دیگر در بعضی موارد مشاهده می شود که برای تأمین دسترسی ،در محیط از تمهیداتی استفاده ه شد که نه تنها موانع را رفع ،نکرده بلکه خود ب ه صورت مانعی جدید به موانع قبلی افزون گشته است .نمونه های گوناگون از رمپ های با شیب تند و عرض کم و سطح ناهموار یا ،لغزنده م سیر طوالنی و بدون میله د ستگرد و ب سیاری موارد گر دی بیانگر این واقعیت ا ست که با وجود ضرورت رفع این مع ضل و صرف ،هزینه ،وقت نیروی ان سانی و مواد و م صالحی که ای بر حل مشکل دسترسی مورد استفاده قرار می ،گیرد نتیجه کار به شکل غیرقابل استفاده و نامطلوب عرضه می شود. با توجه به تجربیات مناسب سازی کشور که در مرحله آزمون و خطا می،باشد تالش برای توسعه طراحی همه شمول، ضههرورت بازنگری در سههیاسههت های موجود را طلب می کند .تدوین و تبیین الگوی مدیریتی جامع و یکپارچه در ز مینه مناسب سازی ساختار فیزیکی محیط مبتنی بر استراتژی هایی نظیر مشارکت ،مردمی همکاری سازمان های مردم نهاد و هماهنگی سازمان ها و ارگان های ،ذیربط در کاهش خطاهای حاصل از اقدامات تأثیر به سزایی خواهد داشت. 1- 3 - ضرورت مناسب سازی محیط طراحی محیط باید طیفی گسترده از کاربران را مدنظر قرار دهد. امکان دسترسی و استفاده مساوی از ف ضاها و امکانات حق انکارناپذیر تمامی افراد هر جامعه و ضرورتی ا سا سی در زندگی مدنی ا ست. موانع فیزیکی موجود در م حیط م صنوع نباید مانع ح ضور مستقل و فعال افراد با محدودیت ها ی جسمی و مخدوش شدن حقوق شهروندی آنها در برخور داری از .تسهیالت و تجهیزات فضاهای عمومی باشد د سترس پذیری و امک ان ا ستفاده م ستقل افراد از محیط ، ف ضاهای شهری، ساختمان های عموم ی، خیابان ها، معابر و ... یکی از شاخص ها ی ا صلی رعایت حقوق شهروندی ا ست. مطلوبیت هر ف ضای شهری، به ویژه برای برخی از فعالیت ها، به ،درجه قابل دسترس بودن، برداشت ادراک و نیازهای فرد استفاده کننده بس .تگی دارد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 4 برای مشههارکت افراد دارای محدودیت ها ی حرکتی در جامعه باید امکان ارتباط و دسههتیابی به محیط و جا معه تأمین گردد. بدین منظور الزم است تا امکانات و فرصت هایی در جامعه فراهم شود که نه تنها فرد را در مسیر استقالل اجتماعی و اقتصادی پیش ببرد، بلکه جامعه را نیز از بازده فعالیت فرد در جنبه های اقتصادی، اجتماعی و فرهن گی بهره.مند سازد بنا به تعریف سهههازمان بهداشهههت ،جهانی معلولیت به هرنوع محدودیت یا فقدان توانایی که فعالیت فرد ار برای انجام امری به رو شی که افراد به صورت معمول انجام می دهند را محدود ساخته یا دامنه فعالیت وی را از حالت طبیعی خارج نماید گفته می شود . مفاهیم اولیه مناسب سازی شامل فراهم ساختن زمینه استفاده یکسان همه افراد از امکانات موجود جامع ه بود که با هدف ایجاد ت ساوی فر صت ها و رعایت حقوق افراد دارای معلولیت برای ح ضور و م شارکت آنان در کلیه امور ج امعه انجام می پذیرفت .اما در روند تحول دیدگاه،ها مفهوم تسهاوی فرصهت ها یا ایجاد جامعه ای برای ،همه از طریق تل فیق دو فرآیند «منا سب سازی» و «تو سعه محیط های بی مانع» بر ا ساس این نگرش پایه مطرح گردید که جامعه منا سب برای زندگی عموم جامعه ای است که امکانات و تسهیالت موجود در دسترس و قابل استفاده همه مردم باشد و در اختیار کلیه اقشار قرار گیرد. توانایی انسهههان در مراحل مختلف ،زندگی از کودکی تا سهههالمندی تغییر می کند و محیط مناسهههب نیز می بایسهههت پا سخگوی نیازها و شرایط متفاوت افراد با شد. در برنامه های منا سب سازی محیط و طراحی بدون مانع و د س ترس ،پذیر ،عالوه بر پاسخگویی به شرایط افراد دارای معلولیت امکان طراحی محیط و بناهایی که توسط تعداد زیاد ی از انسان ها از جمله ،کودکان ،سالمندان افراد کم،توان افراد با قد و اندازه ی ها مختلف قابل استفاده اشد ب وجود د دار . بسیاری از تغییرات و اصالحاتی که به منظور مناسب سازی محیط و هم سازی با شرایط افراد دارای معلولیت صورت می گیرد، برای همه افراد .مفید و مناسب خواهد بود برای مثال بهره گیری از درهای عریض،تر رفت و آمد را نه تنها برای افراد با صهندلی ،چرخدار بلکه م یلیون ها نفر که با اثاثیه حجیم مجبور به تردد و جابجایی در ساختمان ی ها مسکونی یا عمومی هستند را تسهیل می کند. با این دیدگاه هدف از مناسهب سهازی اصهالح محیط اسهت به گونه ای که همه انسهان،ها از جمله افراد دارای معلولیت بتوانند آزادانه و بدون خطر در محیط پیرامون خود اعم از اماکن ،عمومی ،معابر محیط شهههری و سههاختمان های عمومی حرکت کنند و از تسهیالت ،محیطی ،اجتماعی فرهنگی و اقتصادی با حفظ استقالل فردی الزم بهره مند شوند . مفهوم منا سب سازی محیط در چند دهه گذ شته به مرور تحول یافته و دامنه شمول بی شتری پیدا کرده ا ست. این مفهوم در ابتدا مترادف با رفع موانع فیزیکی در محیط ساخته شده و «محیط بدون مانع» 1 به کار گرفته می شد. در دهه هشتاد میالدی این مفهوم با قابل دسترس شدن ساختمان ها و محی ط شهری و یا «طراحی قابل دسترس» 2 ، دامنه شمول بیشتری یافت. در دهه نود میالدی موضوع«طراحی فر اگیر» 3 و پس از آن« طراحی همه شمول» 4 مطرح گردید که مفهوم مناسب سازی را بسیار گسترش داد و سهولت دسترسی برای همه مردم فارغ از میزان توانایی یا محدودیت آنها را شامل .گردید 1 Barrier Free 2 Accessible Design 3 Inclusive Design 4 Universal Design -------- صفحهٔ بعد -------- 5 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت طراحی همه شمول ، یک استراتژی با هدف طراحی و ای جاد فضا های قابل استفاده، دسترس پذیر، خو انا و قابل فهم برای همگان اسههت و روشههی جامع که نیاز های افراد با سههنین، اندازه ها، توانایی های مختلف و همچنین تغییراتی که تمامی انسان ها در طول زندگی خود از کودکی تا سالمندی تجربه می کنند، در .نظردارد 1- 4 - اهداف و الزامات عمومی مناسب سازی یکی از راه های تحقق تو سعه ،جامعه بهره گیری از توانایی های موجود از طریق فراهم آوردن زمینه های قانونی و ب ستر کالبدی مناسب برای حضور فعال افراد و ایجاد فرصت ی ها مساوی برای اقشار مختلف در تردد و دسترسی به ساختمان ها و فضاهای شهری است . مهمتر نی اهداف مناسب ی ساز عبارتند از:  توسعه مشارکت فعال افراد دارای معلول یت در بخش ی ها مختلف جامعه ؛  تی تقو عزت نفس، انگ زه ی تالش و عشق به زندگ ی نی در ا گروه از افراد به منظور ا ی جاد چشم اندازها ی بلند مدت در زندگ ی؛  شی افزا سطح پا گاه ی ی ها اجتماع ی افراد دارای معلول یت به واسطه احراز نقش ی ها مؤثرتر در جامعه ؛  استفاده از خالق ها تی و قابل ی ها تی پنهان افراد دارای معلول یت در تسه لی ند ی فرا توسعه اجتماع ی،  قی تلف ابعاد گوناگون زندگ ی تمامی افراد جامعه از جمله ا فر ا د دارا ی معلول یت گر ی کد ی با و اجتناب از جداساز ی اقشار .جامعه در این را ستا تدوین ،ضوابط ا ستانداردها و د ستورالعمل های طراحی و منا سب سازی به منظور ا ستقرار نظام فنی و اجرایی یکپارچه و تالش در جهت عملیاتی شدن ،ضوابط گامی مؤثر در ارتقای کیفیت ساخت و ،ساز ،ایمنی امنیت و در نتیجه زندگی انسان ها خواهد بود. به کارگیری دسهتورالعمل های واضهح، ملموس و اجرایی در برنامه ی ها مناسهب سهازی که با رویکردی هم گرایانه میان تخصص ها و فعالیت های ،متفاوت به اجرا درخواهد آمد در راستای ایجاد محیط قابل ،دسترس بدون ،مانع ،مستقل راحت و ایمن به ساختمان های عمومی و فضاهای شهری است .بدین ترتیب امکان بهره گیری گروه های مختلف جامعه از خدمات و تسهیالت همگانی که به دلیل عدم هماهنگی شکل فیزیکی محیط با گستره توان جسمی آنها سلب شده است فراهم خواهد شد. محیط د سترس پذیر ف ضایی ا ست که تردد، ر سیدن، د ستیابی و ا ستفاده م ستقل کلیه افراد از آن ف ضا و تجهیزات مربوط به آن امکان پذیر باشهههد و به جز ممانعت های ایمنی، امنیتی یا مالکیتی، هیچگونه مانعی برای تردد، دسهههتیابی و استفاده از آن ف ضا و تجهیزات وجود نداشته باشد. هدف از قابلیت دسترسی محیط، فراهم آوردن فرصت ها ی برابر برای همه اقشار جامعه فارغ از میزان توانایی یا محدودیت ها ی حرکتی آنها در جهت امکان پذیری دسترسی و ،تحرک مستقل عادالنه و .محترمانه در فضهاهای عمومی اسهت نی بر ا اسهاس الزامات عموم ی که م ی با ی سهت در طراح ی و مناسهب سهاز ی ساختمان ها و مح طی ی شهر مورد لحاظ قرار گ رد ی به صورت ز ری ان یب می:شود  دست اب ی:ی در بناها و فضاها ی ی شهر تمه دات ی به گونه یا فراهم آ دی که همه مردم بتوانند تا حد امکان به بناها و مکان ها دست ابند ی.  دسترس:ی بناها و فضاها ی ی شهر دی با چنان طراح ی شود که همه مردم بتوانند به آن دسترس داشته باشند.  کاربرد: بناها و فضاها ی ی شهر دی با ی طور طراح ی شود که همه مردم برا ی انجام امور مربوط ای بهره ماد ی و مع ی نو از آنها استفاده کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 6  جهت اب ی:ی بناها و فضاها ی ی شهر دی با به گونه ای طراح ی شود که جهت ی اب ی افتن ی و ری مس به سمت آنها یا در درون آنها به آسان ی صورت گ رد ی.  من یا:ی بناها و فضاها ی ی شهر دی با ی طور طراح ی ن گرد د که همه مردم بتوانند تردد ایمن داشته باشند، بدون ا نکه ی زندگ ی و سالمت ی آنان به مخاطره افتد.  کارپذ ری:ی کان م ها ی کار، آموزش، تفریح و... دی با ی طور طراح ی ن شو د که امکان مشارکت و اجرا ی نقش افراد دارا ی معلول تی را افزا شی ن ده.د رویکرد ا صلی در تدوین د ستورالعمل های منا سب سازی، ج ستجوی معلولیت های محیط، آ سیب شنا سی و ضعیت د ستر سی در ف ضاهای شهری موجود، شنا سایی چالش ها، موانع د ستر سی و بیماری های شایع ف ضاهای باز و و در واقع معلول دیدن بناها و ف ضاهای شهری است. راهکارهای مناسب سازی در تطابق با ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت، مصهوب شهورایعالی شههرسهازی و م،عماری ایران و به منظور کاربرد و بهره گیری مطلوب تر در طرح های عمرانی و پروژه ها.ی ساخت و ساز ارائه شده است در مناسب سازی وضع ،موجود اصالحات و تغییراتی که در اجزاء یا تجهیزات ،محیط در جهت ایجاد محیط بدون مانع و قابل دسترس صورت خواهد گرفت نباید موجب کاهش ،استحکام ایمنی و پایداری ساختمان شود. در کلیه طرح های آتی و در د ست تهیه ساختمان های عمومی، مجتمع های م سکونی و ف ضاهای باز شهری سرا سر کشور، دستورالعمل های مناسب سازی می تواند مورد لحاظ قرار گرفته و مراجع مسئول تهیه، بررسی و ت صویب و اجرای پروژه های عمرانی، م شههاوران و پیمانکاران موظفند در مراحل مختلف تصههویب، شههروع به کار و پایان کار موارد مرتبط را .رعایت نمایند 1- 5 - شرایط و مبانی تأمین محیط دسترس پذیر فضاهای عمومی شهری بر اساس دو معیار اصلی دسترس پذیری و میزان تعامالت اجتماعی که در آن صورت می،پذیرد قابل تعریف ا ست. مطلوبیت ف ضای ،شهری به میزان قابلیت ،د ستر سی ،بردا شت ادراک و نیازهای ا ستفاده کنندگان آن وابسته است. دسترس پذیری از مهم ترین عوامل در بهبود کیفیت شهرها و محیط به شمار می آید. مناسب سازی محیط در میزان استفاده از فضا، حضور فعال و مشارکت شهروندان و در نتیجه ارتقای کنش ها ی متقابل اجتماعی تاثیرگذار است. دسترسی مستقل تمامی شهروندان و ایجاد فضاهای مناسب برای تمامی گروه ی ها ،سنی به ویژه گروه ی ها آسیب پذیر نظیر افراد ،دارای معلولیت بخشی از برنامه ی ها توسعه شهری قلمداد می شود. قابل دسترس بودن، به امکان استفاده مستقل افراد از محیط،مصنوع فضاهای شهری و ساختمان ی ها عمومی اطالق می.شود ا ستقالل فردی یکی از مهم ترین مفاهیمی در منا سب سازی محیط ا ست. همه افراد جامعه می بای ست امکان زندگی م ستقل و محترمانه را دا شته با شند. زندگی تمامی ان سان ها دارای ارزش و کرامت ا ست و همه افراد ،با هر میزان توانایی دارای حق انتخاب هستند. هر کس حق دارد بدون نیاز به کمک دیگران به نیازهای محیطی خود در امور روزانه دسترسی داشته باشد. بنابراین به منظور حفظ استقالل فردی، کم توانان جسمی و حرکتی در رفت و آمدهای روزانه نباید مجبور به استفاده از کمک دیگران .باشند هدف از قابل دسترس کردن محیط، فراهم کردن امکان برگشتن معلوالن به زندگی عادی همچون دیگران و ورود آنها به جامعه است. راه حل های اختصاصی و تأمین .دسترسی جدا از راهکارهای عمومی مانع ادغام اجتماعی آنها خواهد شد -------- صفحهٔ بعد -------- 7 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت از مهمترین نکات ی که در تأمین د ستر سی می ب ای ست مورد لحاظ قرار گیرد توجه به توانایی ان سان ا ست ک ه در طول عمر متغیر ا ست. بنابراین ف ضاها و بناهای ساخته شده باید به گونه ای با ش ن د که د ستر سی به آنها به ر احتی برای همه گروه های سنی امکان پذیر .باشد حفظ پیوستگی از مبداء تا مقصد از دیگر نکات ضروری در تأمین .دسترسی است اعمال مقررات دسترسی د ر بناها و ف ضاهای شهری زمانی کارآیی دارد و ا ستقالل فردی را حفظ می کند که در هیچ نقطه ای از مبداء تا مق صد د چار انقطاع نگردد. به همین دلیل برنامه ریزی برای قابل دسهترس کردن فضهاها نه در طول هم و گام به گام بلکه هم عرض یکدیگر و هم .زمان باید مورد توجه قرار گیرند بدین ترتیب، محیط دسهترس پذیر و مناسهب جهت تردد وفعالیت تمامی افراد می بایسهت از شهرایط و قابلیت هایی به :شرح زیر برخوردار باشد  ،حذف موانع برای تردد ایمن وآسان در مسیرهای عبوری  ،امکان جهت یابی و رسیدن به مقصد  قابلیت دستیابی ا،ز معبر به ساختمان یا فضای موردنظر  ،قابلیت تردد و استفاده از تجهیزات، تسهیالت و امکانات فضا  پیش بینی شرایط وامکانات الزم برای توقف انواع وسیله نقلیه و پیاده و ،سوارشدن  تأمین اندازه ،ها وامکانات الزم برای دسترس و تحرک افراد  طراحی و تجهیز مناسب محیط برای استفاده سهل و ایمن از فضاها و تجهیزات آن ،ها  تأمین خدمات رفاهی مناسب و .قابل استفاده برای همه 1- 6 - مروری بر معلولیت، چالش ها و راهکارها بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت1 ، معلولیت حاصل اختالل در رابطه فرد معلول و محیط زندگی است و هنگامی روی می دهد که موانع فی زیکی و اجتماعی باعث عدم دسهترسهی افراد معلول به نظام ها و سهیسهتم های مختلف اجتماعی می شود. بنابراین، معلولیت نتیجه ارتباط متقابل بین فرد دارای محدودیت جسمی یا حرکتی از یک سو و ویژگی شرایط محیط زندگی اجتماعی او، از طرف دیگر می باشهد. از معلولیت تحت عنوان محدودی ت مشهارکت هم نام برده می شهود که بیان کننده ماهیت و میزان درگیری فرد معلول در فعالیت های مختلف اجتماعی اسهت. میزان مشهارکت با توجه به عوامل نقص، دامنه فعالیت و شرایط محیطی، می .تواند متفاوت باشد در تعاریفی که از معلولیت2 و معلولین3 ارائه شههده سههعی شههده اسههت معلول یت نه به عنوان هویت فرد معلول بلکه به عنوان یکی از محدودیت هایی که فرع بر شخ صیت ان سانی او می با شد تعریف شود. برا ساس رویکرد اتخاذ شده از سوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل در سال2003 ، و تبدیل واژه معلول4 به فرد دارای معلولیت5 بر یکسانی آنها با دیگر اف راد جامعه و همچنین حقوق و شرایطی برابر با دیگران تأکید .شده است 1 World Health Organization 2 Disability 3 Disabled 4 Disabled 5 Person With Disability -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 8 هر فرد انسانی در مرحله ای از زندگی ممکن است با محدودیت ها.ی جسمی روبرو شود کاربر با صندلی چرخدار ، افراد با مشکالت حرکتی ناشی از بیماری ها ،یی مانند فلج یا روماتیسم، افراد دچار اختالالت بینایی گفتاری یا شنوایی، افرادی با معلولیت ها ی ادراکی مانند آلزایمر و سندروم دان، افراد با معلولیت شدید که گرفتار ب ستر شده ،اند افرادی که به علت آرتروز دست نمی توانند دستگیره در را بگیرند، آنهایی که به علت بیماری قلبی نمی توانند از پله ها باال بروند، کسانی که به علت کوتاهی غیرمتعارف قدشان نمی ...توانند در سینما، تئاتر و چشم انداز مقابل خود را ببینند و لذت ببرند و نیز آنهایی که دچار معلولیت موقت شهده اند، مانند شهکسهتگی پا، حوادش ناشهی ا ز تصهادف اتومبیل یا بارداری و ... همه این افراد با محدودیت ها ی جسمی و حرکتی مواجه هست.ند عالوه بر آن، معلولیت جامعه شهههامل خانواده و دوسهههتانی که همراه فرد معلول به این طرف و آن طرف می روند نیز می شود. کسانی که بلند کردن، جابه جا کردن، حمام کردن، غذا دادن، درمان کردن یا سایر حمایت ها ی فر د معلول را به عهده دارند دربرمی .گیرد معلولیت مرز اقت صاد ی و اجنماعی نمی شنا سد و ممکن ا ست هرکس با هر جایگاه اجتماعی و با هر سطح درآمدی دچار آن شود. با توجه به تعاریف ارائه شده، تعداد افراد دارای معلولیت رو به افزایش است. آمارهای جهانی حکایت از آن دارد که در حال حاضهر حدود پانزده درصهد جمعیت جهان را افراد دارای م علولیت تشهکیل می دهند. سهازمان بهداشهت جهانی نیز بر روی گزینه افزایش معلولیت ها از رقم10درصههد در دهه ی90 به15 درصههد در دهه اول قرن حاضههر تأکید کرده و تعداد معلوالن جهان را بالغ بر یک میلیارد نفر گزارش می کند. بر طبق این آمار، سهم کشورهای در حال توسعه از معلولیت های کل جهان80در صد ا ست. افزایش حوادش، عوامل ژنتیکی، افزایش بیماری های نا شی از عفونت و آلودگی و .همچنین تغییر هرم سنی دنیا، سرعت رشد معلولیت را نسبت به پیشرفت کیفی و اجتماعی افزایش داده است آمار جهانی حاکی از رشههد جمعیت سههالمندی و افزایش تعداد سههالمندا ن اسههت. در گزارش ها آمد ه اسههت که حدود 50 در صد از مردم65 سال به باال دچار معلولیت محدود یا شدید ه ستند. بدین ترتیب با افزایش تعداد سالمندان، بروز .معلولیت حاصل از بیماری نیز افزایش خواهد یافت ناشهنوایی، خواه در اثر سهالمندی یا به علل ژنتیکی یا تصهادف معلولیت محسهو ب می شهود. کم توانی در باال رفتن از پله ها ، خواه در اثر سکته یا شکستگی لگن یا ابتال به فلج در کودکی معلولیت شمرده می شود. با این معیار، احتماال بیشتر مردم اگر زندگی طوالنی داشته باشند معلولیت ها .یی نیز خواهند داشت بدین ترتیب معلولیت وضعیتی عادی و طبیعی در زندگی است و باید در طراحی محیط مورد توجه قرار گیرد. طراحان باید حداکثر عمر هر فرد را برای اسههتفاده از فضههاها و بناهای طراحی شههده در نظر بگیرند. شههاید در مقاطع خاصههی دسترس پذیری ساختمان و ٌمحیط نیاز ضروری فرد نباشد اما قطعا در بلندمدت این ویژگی، مهم ترین عامل ر احتی، ایمنی .و آسایش افراد خواهد بود 1 - 6 - 1- معلولیت ها و محدودیت ها ی جسمی و حرکتی با توجه به رابطه تعاملی فرد و محیط فیزیکی و دستاوردهای پژوهشی سازمان بهداشت جهانی، افراد با شرایط جسمی مشهههابه، در محیط ها ی مختلف درجات متفاوتی از پیامدهای معلولیت را تجربه می کنند و به میزانی که در طراحی و ساخت محیط، نیازها و شرایط آنها در نظر گرفته شده با شد، به همان میزان می توانند بر معلولیت غلبه کرده و همچون سههایر افراد به زندگی فردی و اجتماعی ادامه دهند. بدین ترتیب عوامل محیطی، رفع موانع فیزیکی و چگونگی طراحی و مناسب سازی محیط می توانند نقش تعیین کننده ای.در تکمیل فرایند زندگی افراد دارای معلولیت داشته باشند -------- صفحهٔ بعد -------- 9 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت سازمان بهداشت جهانی افراد د ارای معلولیت را در شش گروه طبقه:بندی کرده است که عبارتند از 1. افراد با محدودیت ها ی حرکتی ،در این گروه افرادی که برای تحرک از عصهها، چوب زیربغل واکر یا سههایر وسههایل کمک حرکتی اسههتفاده می کنند و کاربران با صندلی چرخدار قرار می گیرند. بناها و ف ضاهای شهری باید به گونه ای طراحی و ساخته شوند که ا ستفاده از صندلی ها .ی چرخدار و نیز امکان تردد با سایر وسایل کمک حرکتی را تسهیل نماید 2. افراد با محدودیت ها ی بینایی این افراد در جهت یابی و تحرک با م شکل مواجهند. ا شکال در خواندن نیز م شکالت جهت بابی را ت شدید ک می ند. در مورد برخی اشخاص می توان با استفاده از رنگ، نور و در موارد خاصی با استفاده از ،جنس و بافت مواد و مصالح جهت یابی را تسهیل نمود. بناهایی با طراحی ساده و خوانا امکان جهت یابی را افزایش می.دهند 3. افراد با محدودیت ها ی شنوایی و یا گفتاری افراد با مشهههکالت شهههنیداری و گفتاری بدون اینکه از معلولیت خود عالئم ظاهری بروز دهند، به طور جدی نیازمند محیط منا سب ه ستند. ا شخاص با محدودیت ها ی شنوایی برای درک صداها و کلمات در محیط ها ی پر سر و صدا با م شکل مواجهند، از این رو اتاق ها ی مورد ا ستفاده آنها باید از ویژگی ها .ی آکو ستیکی و عایق بندی صدا برخوردار با شد رو شنایی منا سب محیط برای افراد با اختالل شنوایی که با کمک لب خوانی با دیگران ارتباط برقرار می کنند ب سیار مهم .است برای واض ح شنیدن صدا در فضاها و سالن ها ی عمومی نباید تنها به استفاده از بلندگو اکتفا شود و الزم است ابزار و .تجهیزات ارائه اطالعات به صورت دیداری نیز فراهم شود 4. افراد با مشکالت فراگیری طراحی ساده، خوانا، منسجم، ساختارمند و بدون پیچیدگی بناهای عمومی و فضاهای شهری کمک موثری در تسهیل جهت یابی .افرادی است که مشکل فراگیری دارند 5. افراد با رفتار نابهنجار ح ضور این ا شخاص مقررات خاص دیگری، جز مواردی که برای سایر گروه ها نیز ضروری ا ست به محیط فیزیکی و کالبدی اضافه نمی.کند 6. افراد مبتال به صرع اکثر افراد مبتال به صرع را کودکان تشکیل می .دهند که ممکن است در معرض خطر افتادن، سقوط و آسیب باشند برای پیشههگیری از صههدمات احتمالی الزم اسههت در محیط ها ی مورد اسههتفاده آنها تا حد امکان از به کار بردن لبه ها و گوشه ها.ی تیز پرهیز کرد عالوه بر شش گروه اصلی، افرادی که دارای مسمومیت ها ی شیمیایی یا دچار حساسیت ها ی گوناگون هستند به دلیل ،شرایط خاص باید مورد توجه قرار گیرند. این افراد ممکن ا ست به گرد و خاک، کپک، گرده گل، پ شم حیوانات، فرمالین ترپانتین و مانند آنها حساس باشند. برخی به موادی مانند نیکل، کُرُم و الستیک حساس هستند. اشخاص فاقد مواد رنگ دانه (زال) نیز در این گروه قرار می.گیرند افراد با گونه ها ی مختلف معلولیت در تردد و دسترسی ها ی محیطی با محدودیت ها ی متفاوتی روبرو می شوند. شناخت انواع معلولیت ها و نوع محدودیت ها ی حرکتی مرتبط با آن مسهههلما کمک موثری در ارائه راهکارهای فنی خواهد بود تا از جامعیت الزم در تأمین .دسترسی برخوردار باشند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 10 در جداول زیر ابتدا انواع معلولیت و مشکالت ناشی از آنها در دسترسی به ساختمان ها و فضاهای شهری مورد بررسی قرار گرفته و سههپس راه حل ها ی رفع موانع برای گروه های مختلف افراد با محدودیت های جسههمی و حرکتی ارائه خواهد .شد جدول1 - 1 :انواع معلول تی و محدود ی ها تی جسم ی و حرکت ی و موانع و چالش ی ها طی مح ناش ی از آنها انواع معلولیت وسیله کمکی مورد استفاده محدودیت ها ی حرکتی در محیط کالبدی فقدان یک دست دست مصنوعی محدود تی گشودن درها محدود تی حفظ تعادل تحمل سنگینی دست مصنوعی فقدان دو دست دست ها ی مصنوعی محدود تی گشودن درها عدم حفظ تعادل محدود تی عبور از جو ی ها ی بدون پل تحمل سنگینی دست ها ی مصنوعی فقدان یک پا ی پا مصنوع ی چوب ز یر بغل یا عصا صندل ی چرخدار محدود تی تحرک فعال عدم توانا یی حفظ تعادل محدود تی عبور از جو ی ها ی بدون پل محدود تی عبور از پل ی ها ی آهن شبکه ای مشکل عبور از سطوح ناهموار دشوار ی عبور از ش بی تند مشکل عبور از سطوح لغزنده دشوار ی استفاده از س ی ستم حمل و نقل عموم ی مشکل تردد در باال و پا ن یی رفتن از پله ها عدم امکان استفاده از سرو ی ها سی بهداشت ی ی ران یا تحمل سنگینی پای مصنوعی فقدان دو پا صندلی چرخدار پاهای مصنوعی چوب ها ی زیربغل عدم توانایی حرکت سریع نبود حس ناهمواری ها ی کف زمین فقدان انعطاف پذیری ها ی الزم برای عبور از ناهمواری ها دشواری عبور از جو ی ها ی بدون پوشش دشواری عبور از جزایر میان خیابان ها)(رفوژها عدم توانا یی باال و پا ن یی رفتن از پله ها دشوار ی استفاده از س ی ستم حمل و نقل عموم ی استفاده از پای مصنوعی اگر از باالی زانو باشد با دشواری بیشتری همراه خواهد بود. دشواری استفاده از سرو ی ها سی بهداشت ی محدود تی عبور از پل ی ها ی آهن شبکه ای مشکل عبور از سطوح ناهموار دشوار ی عبور از ش بی تند مشکل عبور از سطوح لغزنده تحمل سنگ ینی پاها ی مصنوع ی معلول تی در دست ها و پا ها اسهههتفاده از صهههندلی چرخدار الکترونیک عدم امکان عبور از جو های ی بدون پل عدم امکان استفاده از سیستم حمل و نقل نامناسب دشوار ی استفاده از سرو های سی بهداشت ی ی ران یا عدم امکان عبور از درها ی با عرض کمتر از80سانتیمتر دشوار ی عبور از ش های بی تند عدم حفظ تعادل -------- صفحهٔ بعد -------- 11 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت انواع معلولیت وسیله کمکی مورد استفاده محدودیت ها ی حرکتی در محیط کالبدی فقدان سرعت در حرکت عدم امکان تردد از موانع و اختالف سطح بیش از4سانتیمتر سقوط سرنش ین در اثر وجود هرگونه چاله ای گودال عدم توانا یی عبور از پیاده رو های با عرض کمتر از90ی سانت متر کوتاه قد ی مادرزاد ی فقدان توانایی دسترس ی به سطوح در ارتفاع ال با عدم امکان عبور از جو های ی بدون پل دشواری عبور از ش های بی تند محدودیت حفظ تعادل عدم امکان استفاده از تلفن های عموم ی عدم امکان استفاده از آبخوری ها و دستگاه های خود پرداز دشواری عبور از ارتفاعات ب یش از10ی سانت متر ان ی نا ی ناب و کم ان ی نا یب استفاده از عصا ی دی سف مشکل جهت یابی و حرکت فقدان توانا یی آگاه شدن از موانع پ یش بینی نشده عدم توانا یی تشخ صی ری مس بدون برجستگ ی ای ی ژگ یو ملموس عدم توانا یی استفاده از چراغ های راهنما یی فاقد ع لا ئم صوت ی امکان برخورد و تصادف با وسایل نقلیه موتوری سریع امکان برخورد با پیش آمدگی های آویزان و معلق امکان برخورد با موانع و پیش آمدگی جداره های مسیرهای عبوری برخورد با اش یای ثابت سی را یا در کف ری مس تردد ناشنوا ان ی و کم شنوا ان ی استفاده از سمعک عدم توانا یی دن ی شن هرگونه صدا از پشت سر و روبرو عدم توانایی شنیدن صدای بوق خودرو یا دوچرخه مشکالت جهت یابی و نبود اطالعات گرافیکی و نوشتاری عدم برقراری ارتباط شنیداری با افراد برای دریافت اطالعات فقط توانا یی استفاده از ع لا ئم د ی دار ی سههالمندان و افراد ی که به صههههورت مههوقههت دچههار محدود تی حرکت ی هستند استفاده از واکر استفاده از عصا استفاده از صندل ی چرخدار عدم توانا یی با ال رفتن و پا ن یی آمدن از پله عدم توانا یی عبور از جو های ی بدون پل عدم توانا یی عبور از ش های بی تند مشکل عبور از سطوح لغزنده دشواری استفاده از سرو های سی بهداشت ی ی ران یا 2 - 6 - 1- مشکالت و موانع دسترسی در فضاهای باز براساس مطالعات میدانی انجام شده و آسیب شناسی وضعیت موجود فضاهای باز شهری، مشکالت و موانع دسترسی برای .افراد دارای معلولیت دسته بندی و مورد بررسی قرار گرفتند 1 - 2 - 6 - 1- مسیرهای پیاده و معابر در وضعیت موجود معابر شهری، موانع دسترسی بسیاری دیده می شود که تردد و حرکت ایمن و آسان را برای همه افراد و به ویژه افراد دارای معلولیت ناممکن می ،سازد. در سلسله مراتب دسترسی کوچه ها به عنوان اولین فضای ارتباطی عابرین با ف ضای شهری اهمیت بسیار زیادی دارند. بررسی وضعیت موجود مسیرهای تردد پیاده در کوچه ها و خیابان ها :حاکی از موانع متعددی به شرح زیر است  عرض نامناسب پیاده روها  عدم وجود کفسازی های مناسب برای هدا تی نابینایان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 12  تنوع نامناسب مصالح در پوشش کف  استفاده از مصالح ناپا دار ی ی و غ رمقاوم  استفاده از مصالح جابجا شونده و غ یرای ستا در کفساز ی  لغزنده بودن کف پیاده رو و استفاده از مصالح نامناسب  عدم کفسازی مناسب و وجود سطح خاک ی ای پوش ده ی از سنگ ریزه در مس ی رها ی اده یپ  عدم تفک کی فضا ی اده یپ و سواره و مشخص نبودن حریم پیاده رو  وجود مانع و دست انداز بین مس ری پیاده و سواره  وجود جدول و عدم پیوستگی در محل اتصال پیاده رو به خ ابان ی  وجود جو ی و آب رو در محل تقاطع و اتصال پیاده رو به خ ابان ی  استقرار جوی و آب رو در محل تقاطع کوچه و خیابان  احداش جزیره یا جدول در رفوژ وسط خیابان  استفاده از پله در اختال ف سطوح  بیش نامناسب و جمع شدن آب در پیاده روها  شیب طولی و ش بی عرض ی نامناسب پیاده روها  ی دپو مصالح ساختمانی  انباشت زباله در مس ی رها ی عبور ی  وجود ناهموار ی در پیاده روها  وجود مانع در مس ری تردد عابر ین  ی ها ی جو روباز و بدون پل  وجود چاله یا گودال در کف پیاده رو  اختالف سطح در مس ی رها ی اده یپ  استقرار دریچه های آبرو در ارتفاع باالتر از کف پیاده رو  نصب شیر فلکه های آب در پیاده رو  توقف خودرو و موتوس کلت ی در پیاده رو  استقرار دکه در محل نامناسب  استقرار دستفروشان در مس ی رها ی اده یپ  اشغال پیاده رو توسط کاربر ی ها ی همجوار  تردد موتور سیکلت و دوچرخه در پیاده رو  وجود تیرهای چراغ برق، عالئم رانندگی، چراغ راهنمایی و صندوق پست در مس ی رها ی تردد  عرض کم پیاده رو به دل لی جانما یی نامناسب عناصر مبلمان شهر ی  وجود درختان با میوه های لغزنده در اطراف پیاده رو  کاهش عرض مف دی پیاده رو به دل یل وجود درخت  وجود گیاهان خاردار ای درختان با شاخه های سرگ ری در اطراف پیاده رو  نصب زنج یر در محل ورودی کوچه ای ابان یخ ی محل  جاد یا مانع ورودی با استاپر، ن ی وجرس ی و موانع فلز ی ای ی بتن  نصب نرده یا زنجیر بین پیاده رو و خیابان در محل خط کشی عابر پیاده  سطوح کفساز ی تخر یب شده به دل لی حفار ها ی  وجود موانع تراف یکی با فواصل کم در عرض پیاده رو 2 - 2 - 6 - 1- پله ها و رمپ ها وجود اختالف سطح در معابر پیاده از دیگر م شکالتی ا ست که به ویژه در شهرها و رو ستاهایی که در دامنه کوه قرار دارند بیشهتر به چشهم می خورد. در اکثر موارد پله ها یی برای حل اختالف ارتفاع در مسهیرهای تردد احداش شهده اند که .متاسفانه هم از نظر ابعادی و هم چگونگی اجرا، کیفیت مناسبی ندارند مهم ترین چالش در مواجهه با اختالف سههطح و شههیب زیاد در پیاده رو ها، نبود رمپ مناسههب در جوار پله ها ی موجود .است موارد زیر از دیگر مشکالت و موانع دسترسی در مواجهه با پله ها و سطوح شیب:دار است  کفساز ی نامناسب و غ یر هموار پله ها  عرض کم کف پله  ارتفاع زیاد پله ها  استفاده از پله ی های با لبه گرد  نبود میله دستگرد  لغزنده بودن سطح کف پله  بیش نامناسب و عدم تخل هی آب ی ها سطح ی  عرض کم سطح شیبدار  طوالنی بودن رمپ  وجود کنگره در سطح رمپ  لغزنده بودن سطح کفپوش رمپ  بیش اد یز رمپ  نبود میله دستگرد در طرفین سطح شیبدار ارتفاع نامناسب میله دستگرد -------- صفحهٔ بعد -------- 13 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت 3 - 2 - 6 - 1- پل ی ها ارتباط ی نیب اده یپ رو و سواره رو راهکار متد اول در جمع آوری آب ها ی سطحی در اکثر ف ضاهای باز و خیابان ها ا ستفاده از جوی ها و نهرها ست که در محل تقاطع ها، خط ک شی ها ی عبور پیاده و یا د ستر سی به خیابان یا محل توقف خودرو الزم ا ست پل ها ی ارتباطی بین پیاده رو و سواره در نظر گرفته شود. در پل ها ی موجود موانع دسترس پذیری متعددی از جمله موارد زیر مشاهده ش می:ود  شیب زیاد رمپ یا وجود پله در پل های عابر پیاده  کم بودن عرض پل ها ی پیاده و مسیرهای ارتباطی  شیب نامناسب پل های ارتباطی  اختالف سطح بین پل و خیابان ای اده یپ رو  استفاده از عناصر فلز ی در جهت مسیر حرکت  فاصله ز اد ی نی ماب نرده ها در پل ی ها فلزی  کفسازی نامناسب پل ی ها ارتباطی  لغزنده بودن پل های فلزی در هنگام باران و برف  پوشانیدن سطح پل با گراول  نبود م له ی دستگرد مناسب در طرف نی پل  عدم پا ی دار ی ی ها له یم دستگرد و نداشتن ا ی یی ستا ی کاف  نبودن پل بین پیاده رو و خیابان در فواصل مناسب  شکستگی در پل های فلزی  بستن ورودی پل  توقف وسایل نقلیه در مقابل پل ارتباطی  استفاده از بلوک های بتنی با ابعاد نامناسب به عنوان پل  احداش پل بدون در نظرگرفتن محل خط کشی عابر پیاده  عدم انطباق محل استقرار پل با محل های ویژه سوار و پیاده شدن افراد دارا ی معلول یت  عدم وجود حفاظ های مناسب درکناره های پل های ارتباطی 4 - 2 - 6 - 1- محل عبور عابر پ اده ی در سواره رو محل خط کشی عبور پیاده در خیابان یکی از قسمت های حائز اهمیت برای افراد دارای محدودیت های حرکتی است و برای حفظ ایمنی و هماهنگی با تردد خودروها نیازمند تمه یدات ویژه اسهههت. برخی موانع دسهههترس پذیری محل های خط کشی در:وضعیت موجود به شرح زیر است  عرض نامناسب خط کشی عابر پیاده  لغزنده بودن کف خط کشی عابر پیاده  مشخص نبودن محل خط کشی در کف خیابان  عدم وجود خط کشی عبور پیاده بعد از پل ارتباطی  نبود چراغ راهنما در محل خط کشی عابر پیاده  نبود هشداردهنده های صوتی  نبودن چراغ راهنما در خط کشی عابر پ اده ی  وجود گودال و یا حفره در وسط خط کشی عابر پیاده  حفر محل عبور پیاده برای رسانیدن تأسیسات شهری  وجود جدول با اختالف سطح زیاد در محل اتصال به پیاده رو  احداش جدول یا جز یر ا سطح )خیابان (رفوژها در مسیر عابر پیاده  نبود خط یشک در محل های الزم و یا در فواصل مناسب در طول خیابان  نبود پل ارتباط ی در محل عبور عابر پ اده ی از خ ابان ی ها 5 - 2 - 6 - 1- توقفگاه خودرو :مهمترین مشکالت برای محل توقف خودرو افراد دارای معلولیت عبارتند از  کمبود توقفگاه ی ها خودرو افراد معلول در شهر ها  عدم وجود عالئم یکسان برای نشان دادن مکان پارکینگ معلولین  نبود امکان پارک در کنار خیابان ها  دور بودن پارکینگ معلولین از ورودی ساختمان ها  وجود جوی آب، جدول و سایر موانع در کنار پارکینگ  عدم وجود نور کافی در پارکینگ های سرپوشیده  عدم وجود تهویه مناسب در پارکینگ های سرپوشیده  عدم پیش بینی عالئم هشداردهنده بصری برای ناشنوایان  عدم پیش بینی پارکینگ مخصوص معلولین در توقفگاه های عمومی  قرارگ یری پله یا وجود جدول ای ی جو آب ب نی توقفگاه و پ اده ی رو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 14 6 - 2 - 6 - 1- تجهیزات و مبلمان شهری تجهیزات، ت سهیالت و مبلمان شهری با ید برای تمامی بهره برداران قابل د سترس و قابل ا ستفاده با شد. ای ستگاه ها ی اتوبوس، نیمکت ها ، دسهههتگاه ها ی خودپرداز، تلفن ها ی عمومی، آبسهههردکن ها ، چراغ ها ی روشهههنایی، عالئم و تابلوهای اطالع رسانی و... از جمله تجهیزات .شهری هستند موارد زیر از موانع و مشکالتی است که افراد دارای معلولیت در استفاده از تجهیزات :شهری با آنها روبرو هستند  عدم دسترسی به ایستگاه های حمل و نقل عمومی  اختالف سطح بین پیاده رو و ایستگاه اتوبوس  هم تراز نبودن سکوی ایستگاه ها با اتوبوس  اختالف سطح کف باجه تلفن عمومی نسبت به پیاده رو  عرض کم درِ باجه تلفن عمومی  نبود فضای کافی در داخل باجه تلفن عمومی برای ورود و مانور صندلی چرخدار  نصب دستگاه های خودپرداز در ارتفاع نامناسب  نبود تابلوهای اطالع رسانی و عالئم هشدار شنیداری و دیداری  جانما یی نامناسب تجهیزات و مبلمان شهری  در نظر نگرفتن محلی برای قرار گرفتن صندلی چرخدار در مجاورت نیمکت های موجود  باال بودن ارتفاع فواره آبخوری ها برای استفاده افراد با صندلی چرخدار  نبود فضای آزاد برای استقرار صندلی چرخدار در جوار آبخوری  نبودن سرویس بهداشتی و دستشویی مناسب برای معلولین 3 - 6 - 1- راه حل ها ی رفع موانع محیطی برای افراد با محدودیت ها ی حرکتی اگر یک انسان با شرایط متوسط توانایی جسمی را مالک ارزیابی توان بهره وری از امکانات محیطی بدانیم ویژگی ها ی زیر نمایانگر طیف ناتوانی و چالش ها ی محیط ا ست گه م ستلزم اخذ تدابیر و تمهیدات الزم برای منا سب سازی ا ست. در جداول زیر، عمومی ترین و مهم ترین م شکالت د سترس پذیری برای گروه ها ی مخ تلف افراد دارای معلولیت و همچنین راه .کارهای رفع موانع ارائه شده است جدول1 - 2 :مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح طی ی برا افراد با صندل ی چرخدار جدول1 - 3 : مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح طی ی برا افراد با محدود تی حرکت ی در پاها مشکالت راه حل ها اختالف سطح بین خیابان و پیاده رو نصب رمپ جدول اتصال سطوح با اختالف ارتفاع که معموالچ با پله به هم مرتبط اند فراهم نمودن رمپ ، آسانسور یا باالبر جابجایی در فضاهای محدود احداش مسیرها و فضاها با ابعاد مناسب عبور از درهای ورودی با عرض کم و آستانه بلند استفاده از درهای ورودی با عرض مناسب، بدون آستا نه یا آستانه با ارتفاع مناسب دسترسی به تجهیزاتی کنترلی مانند دگمه آسانسور و... که در ارتفاع نامناسب نصب شده اند نصب تجهیزات کنترلی در ارتفاع مناسب حرکت و جابجایی در سرویس های بهداشتی استفاده از میله های دستگرد در سرویس های بهداشتی مشکالت راه حل ها اختالف ارتفاع زیاد مابین سطوح مجاور نصب رمپ جدول یا رمپ حرکت در موقعیت هایی که فرد باید به سرعت جابجا شود افزایش زمان عبور عابر پیاده افزایش زمان باز بودن در آسانسورها و سایر درهای خودکار نصب میله های دستگرد برای سهولت جابجایی باال رفتن از پله و رمپ در نظر گرفتن سطح زیربنای مناسب برای فضاهای بهداشتی حرکت در سرویس های بهداشتی نصب میله های دستگرد در سر ویس های بهداشتی -------- صفحهٔ بعد -------- 15 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت جدول1 - 4 :مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح طی ی برا افراد با محدود تی حرکت ی در دست ها جدول1 - 5 :مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح طی ی برا افراد با محدود ی ها تی یی نا یب جدول1 - 6 :مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح طی ی برا افراد کم نا یب جدول1 - 7 :مشکالت و راه حل ی ها رفع موانع مح طی ی برا افراد با محدود ی ها تی شنوا یی عبور از درهای ورودی با عرض کم و آستانه بلند استفاده از درهای ورودی با عرض مناسب و بدون آستانه مشکالت راه حل ها باز کردن درهای سنگین استفاده از درهای خودکار یا درهایی که به راحتی باز می شوند گرفتن و چرخاندن دستگیره در استفاده از درهایی با دستگیره اهرمی گرفتن و استفاده از شیرآالت بهداشتی دستی استفاده از شیرهای دستشویی اهرمی مشکالت راه حل ها جهت یابی نصب نوارهای راهنما در سطح جاده استفاده از جداول برجسته و دیگر عناصر راهنما که برای نابینا قابل شناسایی باشد استفاده از نوارهای المسه ای برای مشخص نمودن تغییرات مسیر و نیز محل قرارگیری پله ها و رمپ ها شناسایی موانع در مسیر حرکتی تغییر بافت کف سازی یا نوارهای المسه ای در اطراف موانع عبور از خیابان استفاده از عالئم ترافیکی صوتی حرکت با آسانسور به کارگیری عالئم هشداردهنده صوتی و دگمه های آسانسور با متن برجسته )(خط بریل شناسایی موقعیت های اضطراری استفاده از عالئم هشداردهنده صوتی محل قرارگیری درها و پله های خروجی استفاده از عالئم المسه ای در اطراف دستگیره درهای خروجی و میله های دستگرد پله های خروجی مشکالت راه حل ها شناسایی موانع در مسیر حرکتی نصب نشانه ها و عالئم ترافیکی واضح، روشن و رتگی برای شناسایی موانع جهت یابی استفاده از متن نوشتاری واضح و خوانا و عالئم جهت یابی در ابعاد بزرگ و مناسب عبور از خیابان استفاده از عالئم ترافیکی صوتی حرکت با آسانسور و حرکت در موقعیت های اضطراری به کارگیری رنگ های متفاوت در رنگ آمیزی درها، میله های دستگرد، نوارهای المسه ای و غیره مشکالت راه حل ها عبور از خیابان به کارگیری نشانه ها و عالئم ترافیکی واضح، روشن و رنگی موقعیت هایی مانند استفاده ازمحتوای سخنرانی ها، مذاکرات شفاهی و... استفاده از پیام های نوشتاری واضح به ویژه در مواقع اضطراری، تاالرهای اجتماعات و سالنهای همایش، و تلفنهای عمومی درها، آسانسورها و موقعیت های اضطراری فاقد صوت به کارگیری عالئم نوری چشمک زن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 16 1- 7 - مبانی طراحی محیط برای افراد با وسایل کمک حرکتی فضها ی بدون مانع حداقل فضها ی الزم از سهطح زمین و کف، و همچنین ارتفاع و حجم موردنیاز ی برا اسهتقرار فرد با صندلی چرخدار دستی، برقی یا اس کوتر ی ا ری سا لی وسا کمک حرکت ی .است ابعاد و ویژگی ی ها حرکت و چرخش صندلی ی ها چرخدار و سایر و سایل حرکتی به تعداد افرادی که از آنها ا ستفاده می کنند متنوع است .به طور کلی، استانداردهای دسترسی رویکردی محافظه کارانه برای فضای حرکت و چرخ ش صندلی چرخدار در پیش گرفته اند که نشان دهنده نیازهای یک کاربر قوی از نظر جسمی با صندلی چرخدار دستی است . با چنین رویکردی بسهههیاری از افرادی که از چنین قدرتی برخوردار نبوده و یا از دسهههتگاه کمک حرکتی ب زرگتری اسهتفاده می کنند در این گروه قرار نمی گیرند. الزم اسهت مجموعه وسهیعی از تجهیزاتی که توسهط افراد دار ای معلولیت مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین طیف متنوعی از توانایی کاربران در نظر .گرفته شود در صورت امکان ،فضای کف و سطح آزاد و وسیع تری برای جای دادن این دستگاه ها باید فراهم شود . افراد با معلولیت های مختلف از وسایل کمک حرکتی گوناگونی از جمله عصا ،واکر یا عصای سفید استفاد ه می کنند و الزم ا ست الزامات ابعادی و شرایط ویژه هریک از آنهادر طراحی محیط لحاظ گردد. در ا ستانداردها و ض وابط بین المللی صندل ی چرخدار به دل لی دارا بودن بیش نی تر محدود تی در م ان ی لی وسا کمک حرکت ی ،متداول و همچنین ا نعطا ف پذیری ،کمتر مبنا قرار.گرفته است مبنای انتخاب اندازه.ها و مشخصات در ضوابط، افراد بزرگسال است شکل 1 - 1 ابعاد یک صندلی چرخدار دستی را نشان می.دهد1 شکل 1 - 1: ابعاد صندلی چرخدار دستی شکل1 - 2: عرض موردنیاز صندلی چرخدار در حالت باز و بسته 1 تمامی اندازه ها در شکل ها به سانتیمتر .است -------- صفحهٔ بعد -------- 17 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ابعاد صندلی های چرخدار برقی که در حال حا ضر ا ستفاده می شود ،بی شتر از ویلچرهای د ستی ا ست (شکل 1 - 3 .) بعضههی از آنها ممکن اسههت جای پای بلندتر یا تجهیزات بیشههتر مانند فن تهویه هوا در پشههت صههندلی داشههته باشههند . صندلی ی ها چرخدار برقی به دلیل حمل باتری، سنگین تر ه ستند که نیاز به تجدید شارژ دارند و قابل جمع شدن هم نیستند .صندلی های چرخدار برقی اغلب ابعاد مانور یکسانی ندارند. شکل 1 - 3 :ابعاد صندل ی چرخدار برقی ابعاد و اندازه اسکوترها نیز بیشتر از صندلی ها ی چرخدار است ،نیاز به شارژ مجدد دارند ،سنگین هستند و قابلیت جمع شدن ندارند ( شکل1 - 4). شکل1 - 4 :ابعاد اسکوتر برای جای گیری بهتر همه دسهتگاه ی ها چرخدار ،بهترین روش پیشهنهادی در نظر گرفتن فضهایی اسهت که طول آن حداقل 150سهانتیمتر باشهد. در طراحی باالبرها، لحاظ این انازه ها ی ابعادی بسهیار مهم اسهت و در ،شهرایط فعلی اغلب باالبرها امکان استقرار دستگاه کمک حرکتی بزرگتر را .ندارند شکل 1 - 5 تا شکل1 - 8 اندازه ها و دسترسی های افراد دارای معلولیت را در حرکت به باال و جلو نشان می.دهند شکل 1 - 5 :اندازه ها و دسترس ی ها ی مرد دارا ی معلول یت شکل1 - 6 :اندازه ها و دسترس ی ها ی مرد دارا ی معلول یت در حرکت به جلو در حرکت به باال -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 18 شکل 1 - 7 :اندازه ها و دسترس ی ها ی زن دارا ی معلول یت شکل1 - 8 :اندازه ها و دسترس ی ها ی زن دارا ی معلول یت در حرکت به جلو در حرکت به باال شکل1 - 9 :اندازه ی ها جی را در صندل ی چرخدار دست ی ی برا مرد دارا ی معلول یت شکل1 - 10 :حداکثر ارتفاع دسترس ی مرد دارا ی معلول یت شکل1 - 11 :حداقل ارتفاع دسترس ی مرد دارا ی معلول یت در حرکت به باال در حرکت به پا ن یی -------- صفحهٔ بعد -------- 19 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل1 - 12 :دسترس ی مرد دارا ی معلول تی در حرکت به جلو و باال با مانع شکل1 - 13 :حداکثر ارتفاع دسترس ی زن دارا ی معلول یت شکل1 - 14 :حداقل ارتفاع دسترس ی زن دارا ی معلول یت در حرکت به باال از پهلو بدون مانع در حرکت به پا ن یی از پهلو بدون مانع شکل1 - 15 :دسترس ی زن دارا ی معلول تی از پهلو با مانع شکل1 - 16 تا شکل1 - 23 نمایانگر اندازه ها و فوا صل الزم جهت حرکت و جابه.جایی افراد با صندلی چرخدار ا ست صههندلی های چر خدار دسههتی همانطور که در شههکل1 - 18 نشههان داده شههده اسههت ،نیاز به فضههایی به قطر150 تا 170 سانتیمتر برای چرخش و گردش360درجه دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 20 شکل1 - 16 :سطح موردن از ی ی برا گردش90 درجه یا صندل ی چرخدار شکل1 - 17 :سطح موردن از ی ی برا گردش180 درجه یا صندل ی چرخدار شکل1 - 18 : سطح موردن از ی ی برا گردش360 درجه ای شکل1 - 19 :سطح مورد ن از ی ی برا چرخش صندل ی چرخدار صندلی چرخدار از زاو یه 90 درجه شکل1 - 20 :فضا ی مورد ن از ی ی برا حرکت مستق می صندل ی چرخدار شکل1 - 21 :فضا ی مورد ن از ی ی برا حرکت مستق می صندل ی چرخدار بدون همراه با همراه شکل1 - 22 :فضا ی مورد ن از ی ی برا حرکت دو صندل ی چرخدار شکل1 - 23 :فضا ی مورد ن از ی ی برا حرکت دو صندل ی چرخدار بدون همراه از کنار گر ی کد ی با همراه از کنار گر ی کد ی اگرچه قطر 150سانتیمتر رای ب چرخش صندلی چرخدار د ستی منا سب ا ست اما این اندازه برای چرخش صندلی .چرخدار برقی کافی نیست قطر فضای چرخش برای صندلی چرخدار برقی در شکل 1 - 24 نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 21 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل 1 - 24: فضای گردش موردنیاز صندل ی چرخدار برقی همانطور که در شکل1 - 25 و شکل 1 - 26 نشان داده شده است ،الزم است فضای بیشتری برای چرخش اسکوترها در نظر گرفته شود. ابعاد فضای گردش در مناطقی مانند پاگردها بسیار حائز اهمیت است . شکل1 - 25 :فضا ی گردش موردنیاز اسکوتر کوچک شکل 1 - 26 :فضا ی گردش موردنیاز اسکوتر بزرگ حداقل عرض مفید برای تردد افراد با و سایل کمک حرکتی 90سانتیمتر ا ست .سطح موردنیاز برای کاربر با صندلی چرخدار شامل ف ضای جانبی ا ضافی برای د ست ها نیز خواهد بود تا بتوانند صندلی چرخدار را حرکت دهند و همچنین فضای الزم برای انگشتان پا که جلوتر از پایه قرار می گیرد. برای امکان د ستیابی صندلی چرخدار به جلو و اطراف ،باید سطح کف بدون مانع حداقل 120 × 120سانتیمتر فراهم شود . نوک ،عصهها یا واکر که اغلب با زاویه باز به سههمت پایین امتداد می،یابد در مسههیرهای پیاده روی باریک ممکن اسههت توسط سایر عابران پیاده دیده نشده.و خطرساز باشد شههکل1 - 27 ابعاد الزم برای فردی که از واکر اسههتفاده می کند را نشههان می دهد .این وسههیله کمک حرکتی که مورد استفاده بسیاری از سالمندان است ،سبک بوده و به سهولت، نگهداری و جمع می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: کلیات 23 / 03 / 1403 22 شکل1 - 27 :عرض مف دی ی برا تردد افراد با واکر در شههکل1 - 28 عرض مورد نیاز برای عبور افرادی که از وسههایل کمک حرکتی مانند عصهها و واکر اسههتفاده می کنند .مشخص شده است شکل1 - 28 :عرض مورد ن از ی ی برا عبور افراد با سا ری وسا لی کمک حرکت ی افرادی که از عصهههای سهههفید برای کمک در مسهههیریابی اسهههتفاده می کنند می توانند موانع را در محدوده ارتفاع تا 70سهانتیمتر از کف تشهخیص دهند .دامنه تشهخیص رو به جلوی افراد نابینا مابین90 تا 150سهانتیمتر می تواند متغیر .باشد در شکل1 - 29 محدوده آزاد مورد نیاز برای افراد دارای محدودیت بینایی که از ع صای سفید برای مسیریابی خود استفاده می .کنند نشان داده شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۳۳( دستورالعمل طراحی و مناسب‌سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل ۲۹-۱: محدوده عصا زدن افراد با محدودیت بینایی -------- صفحهٔ بعد -------- طراحی و مناسب‌سازی فضاهای باز -------- صفحهٔ بعد -------- 25 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت 2 - 1- مسیرهای پیاده مسهه یر های پیاده دسههترس ری پذ در فضههاهای باز شههامل پیاده روهای مجاور خیابان ،ها رمپ ها و سههطوح شههیب دار ، خط کشهی های عابر پیاده، پل های ارتباطی بین سهواره رو و پیاده رو، رمپ جدول،ها مسهیرهای دسهترسه ی به پارک نگ ی،ها سکو ی ها باالبر و ایستگاه .های مترو و اتوبوس و... است راه ها و مسیرهای عبور افراد پیاده در فضاهای عمومی شهرها و روستاها، و یا فاصله بین محل توقف خ ودرو تا ورودی ساختمان دی با واضح، خوانا، پ ی وسته .و بدون مانع باشد در طراحی و اجرای مسیر های دسترس پذیر باید به نیازهای تمام ی فراد ا ی که ممکن است از آنها استفاده کنند، اعم از کودکان، سالمندان، افراد دارای معلولیت و... توجه شود. مهمترین نیازهای عابران پیاده شامل دسترسی ، ایمنی و ،امنیت ،پیوستگی کوتاه بودن ،مسیر ،زیبایی و جذابیت راحتی و روشنایی کافی است. توجه به تعمیر و نگهداری تسهیالت پیاده روی و از میان برداشتن موانع ایجاد شده در طی زمان برای حفظ کیفیت و دسترس.پذیری مسیرها حائز اهمیت است 2 - 1 - 1- عرض پیاده رو عرض مس ری دسترس ری پذ دی با به اندازه یا باشد که افراد بتوانند در هر دو جهت و به راحت ی از کنار گر ی کد ی عبور کنند و برای تردد نیازی ب.ه حرکت در محل عبور وسایل نقلیه نباشد حفظ عرض مفید و بدون مانع برای همه افراد در استفاده از مسیرها و پیاده ها رو مهم است. باید به عرض وسایلی مانند صندلی چرخدار و اسکوتر و همچنین قدرت مانور آنها توجه شود .اگرچه ممک ن است یک راه به اندازه کافی عریض با شد که فرد بتواند ا سکوتر را در یک م سیر م ستقیم هدایت کند ،اما ممکن ت ا س ف ضای الزم برای چرخش و تغییر جهت وجود نداشته باشد. حداقل عرض مفید پیاده رو باید125سانتیمتر باشد ( شکل2 - 1 .) * شکل2 - 1 :حداقل عرض مف دی اده یپ رو مسیرهای پیاده روی باید از عرض مفید الزم برای عبور افراد با صندلی چرخدار برقی یا اسکوتر ،والد ین با کالسکه بچه ، افرادی که محدودیت بینایی دارند یا افرادی که با عصا راه می روند برخوردار باشند . به منظور عبور راحت دو صههندلی چرخدار از کنار یکدیگر و ای نی والد به همراه کالسههکه در یک پیاده رو پرتردد عرض آن باید حداقل180سانتیمتر ( باشد شکل2 - 2 .) * مطالب و بندهای کتاب« ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت- ویرایش سوم » .به صورت ایتالیک مشخص شده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 26 شکل2 - 2 :عرض موردن از ی اده یپ رو ی برا عبور دو فرد از کنار گر ی کد ی بهتر ا ست در م سیرهای با عرض 125سانتیمتر ، برای عبور آ سان افراد از کنار یکدیگر، ف ضای گردش در هر طرف از .مسیر عبور فراهم شود در موارد ی که فضا ی عبور ی ی جانب تأمین شده باشد، ا نی فضا نبا دی بخش ی از فضا ی استراحت یا .نشستن باشد در صههورت وجود مانع و محدودیت ی ها فضهها یی، عرض پ اده ی رو یم تواند به150سههانتیمتر کاهش ابد ی که ی برا عبور صندل ی چرخدار با همراه و نی والد با کالسکه.مناسب است شکل2 - 3 :حداقل عرض پ اده ی رو در حالت ی ها مختلف در مناسههب سههازی پیاده روهای موجود با اسههتفاده از امکانات، حداقل عرض پیاده روهای کم تر از90سههانتیمتر باید به 90سانتیمتر .رسانیده شود این امکانات، شامل سرپوشیده کردن جوی آب، الحاق بخشی از سواره رو به پیاده رو، کاهش عرض باغچه های کنار پیاده.رو و... است در محل هایی که به دلیل محدودیت های ف ضایی عرض پیاده رو90سانتیمتر ا ست، بهتر ا ست در فا صله هر50 ،متر فضای گردشی به عرض90سانتیمتر و طول200سانتیمتر به پیاده( رو اضافه شود شکل2 - 4 .) شکل2 - 4 :ابعاد فضا ی گردش در پ اده ی رو با عرض90سانت متر ی حداقل عرض مفید پیاده رو در مقابل جاذبه هایی مانند دکه های مطبوعات، گلفروشهههی و تابلوهای تبلیغاتی باید 240سانتیمتر .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 27 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت به منظور کاهش ازدحام جمعیت در ایستگاه های اتوبوس و فروشگاه ها، عرض پیاده رو باید 300سانتیمتر در نظر گرفته .شود حداقل عرض پیاده رو در مقابل سهههاختمان های عمومی نظیر مراکز آموزشهههی، درمانی، تفریحی و تجاری باید 300سانتیم تر .باشد شکل2 - 5 :کاهش عرض مف ید و تأمین فضا ی عبور در دو طرف پ اده ی رو در صههورت اسههتقرار موانعی مانند درخت در پیاده ها رو یا ایجاد محصههوریت با دیوارهای جانبی، در مسههافت حداکثر 200سانتیمتر ، عرض پیاده رو می تواند به90سانتیمتر کاهش یابد. کاهش عرض پیاده رو تا اندازه90سانتیمتر نباید بیشتر از200سانتیمتر در اطراف مانع ادامه دار باشد ( شکل2 - 6). شکل2 - 6 :مالحظات در محل کاهش عرض مس ری اده یپ دسترس ری پذ حداقل عرض فضای ورود به مس ی رها ی یپ،اده در صورت استقرار المان هایی مانند دروازه، بوالرد ای ری سا اشکال ورود ی ، دی با 125سانتیمتر باشد ( شکل2 - 7). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 28 شکل2 - 7 :حداقل عرض مف دی در محل ورود به فضا ی اده یپ در مواردی که عناصر خیابانی مانند کیوسک روزنامه فروشی ،سطل زباله ،نیمکت ها و ایستگاه ی ها اتوبوس به درستی مکان یابی نشههوند ،سههدی را در برابر عابران پیاده ایجاد می کنند ،خصههوصههاچ برای اسههتفاده افراد با صههندلی ی ها چرخدار ، اسکوترها ،کالسکه ها و چرخ خرید که به فضای بیشتری نیاز ( دارند شکل2 - 8 .) شکل2 - 8 :بخش ی ها مختلف پ اده ی رو روشنا یی مناسب پیاده رو بر اساس ضوابط دی با .فراهم شود در طول م س ی،ر به و ژه ی م س ی رها ی شیب دار با طول ب یش از30 متر، در نظر گرفتن مکان ی ها ا ستراحت و توقف ی برا افراد با لی وسا کمک حرکت ی و یا افراد با محدودیت های حرکتی الزام ی است ( شکل2 - 9 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 29 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 9 :فضا ی استراحت در طول مس یر 2 - 2 - 1- کفسازی پیاده رو انتخاب مصالح کفسازی مناسب برای حرکت ایمن و آسان افراد با وسایل کمک حرکتی و همچنین افراد کم بینا بسیار مهم است. م صالح رو سازی و نوع کفپوش در طول م سیرهای د سترس پذیر و ف ضاهای مجاور آن باید با دقت انتخاب و طراحی شوند تا فضاهای عمومی ایمن و پایدار برای استفاده همه فراهم شود. پوشش کف پیاده،رو باید از مصالح سخت ،مقاوم ثابت، غیر.لغزنده و هموار باشد پوشههش کف پیاده رو باید در مقابل شههرایط جوی و تغییر شههکل ها پایدار بوده و د ر شههرایط گوناگون آب و هوایی قابل .استفاده باشد سطوح کف باید پایدار ،مقاوم در برابر لغزش و بدون تابش خیره کننده باشد. ،به منظور کاهش بازتاب نور مصهالح کف باید به گونه ای انتخاب شهود تا ،ضهمن برخورداری از سهطحی مات احتمال خیرگی و بازتابش نور خورشید یا سایر منابع نوری مانند چراغ های خیابان .به حداقل رسانیده شود سه طوح ی قل ی صه عالوه بر بازتاب ش نور، در آب و هوا ی مرطوب نیز پس از بارش باران لغزنده هسهتند . به هم نی ی ترت،ب سنگ ی ها یر زدانه ی حاو کل س می باال ن یز می توانند در اثر ا ستفاده فراوان، فر سا شی دا یپ کرده و سط یحو ی قل یص جاد یا کنند که در ه نگام بارندگی .لغزنده خواهد بود کفپوش ها ممکن اسههت به دال لی مختلف، از جمله شههرا طی آب و هوا یی ای و مرور زمان، تغ ر یی شههکل و حالت داده و موجب خطرات احتمال ی ی برا .عابران مانند برهم خوردن تعادل شود سط وح کف مستحکم نباید تحت فشار و یا نیروی عمودی تغییر کن ند. کفسازی پایدار نباید تحت نیروهای زاویه ای تغییر کرده و یا فرسایش یابد. از سطوح ناهموار مانند سنگ فرش و سطوحی از جنس شن و ما سه س ست باید اجتناب شود. تردد بر روی چنین سطوحی برای بسیاری از افراد به ویژه افرادی که از وسایل کمک حرکتی و کالسکه استفاده می کنند دشوار ، خطرساز و ناراحت کننده است. سطح پیاده رو باید غیرلغزنده باشد و ضریب اصطکاک بین 35 تا 45 داشته باشد. برای ایجاد سطوح غیرلغزنده، باید از سنگ های تیشه خورده در کفسازی اده یپ رو .استفاده شود سطوح سخت کف، مانند سنگ مرمر یا موزاییک سیمانی با ت شدید صدای قدم ها، سیگنال های صوتی ناخوا سته ای برای افراد با محدودیت شنوایی ایجاد می کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 30 ی برا کمک به مسیریابی، دی با تضاد ی رنگ ای ر یی تغ بافت در مصالح سطح کف جاد یا شود. ا ستفاده از سطوح کف غیرمنظم ، رنگ های متعدد و نقش و نگار ،زیاد جیگ کننده بوده و موجب عدم و ضوح و خوانایی فضا توسط افراد دارای محدودیت بینایی خواهد بود و در برخی مواقع به صورت اختالف سطح تداعی ش هد و دسترس پذیر ست ین. سطوح لغزنده برای همه افراد به خ صوص برای افراد سالخورده و افرادی که ممکن ا ست به آ سانی نتوانند راه بروند خطرناک است. م صالح منا سب برای م سیرهای پیاده ی رو در ف ضای باز شامل بتن ،سنگ های متراکم ،و تی شه خورده سنگ فرش فشرده و آجرهای به هم پیوسته است. ا ستفاده از سنگفرش ی ها کیوبیک و سطوح ناهموار در م سیر های پیاده د سترس پذیر مجاز نی ست، زیرا موجب ایجاد لرزش ها نا ی راحت کننده و آسیب رسان برای استفاده کنندگان از وسایل کمک حرکتی.خواهند بود سطوح نامنظم و ناهموار مانند سنگفرش یا سنگ قلوه و یا سطوح پوشیده از ،شن و ماسه برای راه رفتن یا حرکت با وسایل کمک حرکتی مانند صندلی چرخدار بسیار دشوار.، غیرایمن و سخت است از سنگفرش ها می توان در سطوح ثانویه(مثل حا شیه پیاده رو، مناطق مبلمان ... و )یا برای م شخص کردن مرز م سیر قابل دسترسی استفاده کرد. اندازه کفپوش های مورد استفاده در روسازی پیاده رو باید با توجه به حجم تردد و عملکرد مسیر انتخاب شود. کفپوش ها م ی توانند به عنوان سطح نوار ی تأکید کننده ی برا مشخص کردن مس ری دسترس ری پذ .استفاده شوند از اسهلب های بزرگ نیز می توان در مسهیرهای پیاده با حجم تردد کم اسهتفاده ،کرد اگرچه با افزایش سهطح کفپوش، ضخامت آن نیز باید بیشتر شود تا از ترک خوردن جلوگیری شود. استفاده از اسلب های بزرگ به دلیل سنگینی بیش از ،حد .توصیه نمی شود تردد کم بر روی کفپوش های کوچک باعث رشد علف و خزه در محل اتصال کفپوش ها می شود که ممکن است موجب لغزیدن شود و مانعی برای ا ستفاده کنندگان از صندلی چرخدار و کال سکه با شد. این نوع کفپوش نیاز به مراقبت منظم دارد. اجرا ی غیر همزمان و متفاوت کفپوش منجر به ا جاد ی سطح ناهموار خواهد شد که خطرزا است. یکی از عوامل مهم در،انتخاب مصالح کف سهولت انجام تعم رات ی و اصالحات است. ی برا جلوگ یری از فرسا شی کفپوش و ا جاد ی چاله ، .الزم است کنترل و نظارت مداوم و مستمر صورت گیرد تعم ری و نگهدار ی منظم با دی به گونه یا باشههد که در هنگام نصههب کفپوش ی ها ی گز ی جا،ن سههطوح ناهموار، گودال و لغزندگ ی د جا یا نشود. در مواردی که شیب عرضی کافی ،نباشد ممکن است پس از بارش ،باران تجمع لجن باعث لغزنده شدن سطح پیاده رو شود .گودال ها نیز می توانند باعث لغزنده شدن سطح، انعکاس نور آفتاب و در یخبندان خطرزا شوند . فا صله بین قطعات کفپوش پیاده رو در صورتی که به طور کامل پر شده با شد باید حداکثر10میلی متر و در غیر این صورت حداکثر5میلی متر باشد ( شکل2 - 11 .) هرگونه اختالف ارتفاع ب نی کفپوش ها نبا ید بی شتر از5میلیمتر .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 31 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 10 :اتصاالت ب ین )سطوح (مقطع شکل2 - 11 :اتصاالت ب ین )سطوح با لبه پخ (مقطع سطوح کف مسیرهای پیاده برای هدایت و دفع آب ی ها سطح ی و جلوگ یری از جمع شدن آب باید به خوبی زهکشی شده باشند. اده یپ ها رو دی با ی دارا آبراه مناسهب بوده و تخل هی آب ی ها سهطح ی به گونه ای انجام شهود که مانع از تجمع آب باران و .برف در سطح آن گردد حتی االمکان از نصههب هرگونه درپوش و دریچه بازدید در مسههیر غالب عبور و مرور جلوگیری شههود. در صههورت لزوم هرگونه درپوش باید با کفسازی پیاده رو هم.تراز باشد تی ح االمکان از نصهب هرگونه شهبکه در سهطح پیاده رو جلوگیری شهود. در صهورت لزوم شهبکه باید هم تراز با سهطح پیاده رو، عمود بر جهت حرکت و عرض فضا ی باز آن حداکثر2 ( سانتیمتر باشد شکل2 - 12 .) شکل2 - 12 :شبکه در سطح پ اده ی رو به منظور جلوگ یری از گ ری کردن ع صا، چرخ های صندلی چرخدار یا کال سکه و پا شنه کفش در شکاف ها ی دریچه ها ، عرض هرگونه حفره در سطح مس ری دسترس ی پذ،ر روزنه ها و فضا ی باز ب نی ی ها چه ی در ی تاس سات ای شکاف ب نی درپوش ،ها دی نبا شیب از2 سانتیمتر باش( د شکل2 - 13 و شکل2 - 14 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 32 شکل2 - 13 : )درپوش (مقطع شکل2 - 14 :عرض فضا ی باز درپوش و در چه ی ی ها تاس ی ی سات در یی جا که م شبک ای روکش مش قرار م یگی،رد اندازه مش با ید حداکثر10میلیمتر در20میلیمتر با شد. طول مش دی با هم.راستا با جهت حرکت باشد تغییرات کوچک و ناهموار در ،سهطح نه تنها ی مانع برای فرد با صهندلی چرخدار بلکه خطری بالقوه برای همه افراد به ویژه کودکان و سههالمندان اسههت. روزنه ی ها موجود در شههبکه یا ها توری ها می توانند باعث گیر کردن عصهها یا چرخ ی ها صندلی چرخدار شوند. دهانه های باز در مسیر پیاده رو شامل درپوش چاه فاضالب یا ورودی های ،زهکشی دریچه های تاسیساتی و مشبک های اطراف درختان هستند که حتی االمکان نباید در مسیر دسترس پذیر قرار گیرند. در هر قسمت از مسیر در محیط باز بیرونی که به دریچه و ورودی زهکشی نیاز است طول روزنه های شبکه دی با عمود بر جهت غالب حرکت نصب شو د ( شکل2 - 15 .) به منظور جلوگ یری از خطرات احتمالی برای عابرا ن مانند برهم خوردن تعادل، از نصهههب هرگونه شهههبکه، درپوش و دریچه بازدید در ی رها ی مس دسترس پذیر، به ژه یو در مناطق ی دارا عبور و مرور فراوان، جلوگیری شود. توصیه می شود دریچه های موجود در مسیر پیاده جابجا شوند. اگر جابجایی آنها از نظر فنی امکان پذیر نباشد ،باید با دریچه.هایی مطابق با ضوابط تعویض شوند -------- صفحهٔ بعد -------- 33 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 15 :چه ی در تاس ی سات استفاده از خطوط ای نوارها ی با رنگ متضاد در مس ری اده یپ رو توص هی ی نم شود، را یز ممکن است توسط برخ ی افراد به عنوان هشدار برا ی شروع پله تلق ی شود. در مسیرهای پیاده که از چمن استفاده م ی،شود توان یم از یس ستم تی تقو کننده در ز ری سطح کفپوش برا ی جاد یا کی هیال محکم اما بدون زهکش ی، استفاده کرد که رو ی آن چمن بتواند رشد کند. سطوح چمن ی برای تردد کاربران با صندلی چرخدار و کالسکه مناسب نبوده و ی برا افراد با محدود ها تی یی نا یب ی نیز خطر ساز و .نامطلوب است قسهههمت اتصهههال دو پ اده ی رو که نسهههبت به هم اختالف سهههطح دارند، با ید به شهههکل مسهههطح و با ابعاد حداقل 125 × 125سانتیمتر طراح ی .گردد در محل تقاطع دو پ اده ی،رو الزم اسهههت کفسهههاز ی محل تقاطع با بافت و رنگ متفاوت ی اجرا گردد تا برا ی افراد با محدود تی یی انیب قابل تشخ یص .باشد 1 - 2 - 1 - 2 - نشانگرهای لمسی سطح پیاده رو ن شانگرهای لم سی در محیط های شهری خ صو صاچ در مترو و ای ستگاه های اتوبوس و راه آهن ب سیار معمول ا ست. در بع ضی از ک شورها عالیم ح سی فقط عملکرد ایمنی دا شته و برای ه شدار موانع و خطرات به کار می رود و در برخی از کشورها کاربرد جهت.یابی نیز مدنظر قرار گرفته است مهم ترین عملکرد نشهانگرهای ،لمسهی جهت یابی ایمن در فضها برای افراد کم بینا و نابینا و فراهم آوردن اطالعات در خصوص تردد در مسیر، خطرات و مشخص کردن محل ایست و حرکت است. نشانگرهای لمسی عالوه بر هشدار خطرات احتمالی کاربردهای دیگر نیز در بر دارد: راهنمایی افراد پیاده در م سیر ،امن ن شان دادن تغییر جهت ،م سیر و م شخص کردن جایگاه فعالیتی .مشخص مولفه اصلی در پروسه جهت یابی فضایی، استفاده از حس المسه توسط پا یا عصای افراد با محدودیت ها ی بینایی است که از طریق طراحی دقیق و انتخاب مصالح و مواد مناسب امکان.پذیر خواهد بود برای نشان دادن خطر و هشدار، اطالعات لمسی بایستی به گونه ای مشخص باشد که مکث غیرارادی را القا کند. در نتیجه برجستگی بایستی خشن و لمس آن برای پا .قابل درک باشد جنس کفساز ی، بافت و همچنین کیفیت صدا می تواند امکان تشخیص آن از سایر متریال های محیط اطراف را فراهم ساخته و برای افراد با درجات مختلف بینایی مناسب .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 34 برای افراد کم ،بینا تضاد رنگی برای درک محیط امری ضروری است. ترکیب رنگ های بسیار روشن و تاریک مانند سیاه و سفید و یا رنگ زرد با محیط اطراف تو صیه می شود. البته بای ستی و ضعیت اقلیمی و ،محیطی از جمله نور، بازتابش و سایه را نیز مدنظر قرار .داد نقش نشهانگر لمسهی بسهتگی به کنتراسهت کفسهازی با محیط اطراف و توجه ،به برجسهتگی ،بافت ،رنگ تراکم و مشخصه های صوتی .دارد مسههیر رفت و آمد باید برای عبور و مرور افراد با محدودیت بینایی توسههط نشههانگرهای لمسههی سههطح پیاده رو قابل .تشخیص باشد نشانگرهای لمسی سطح پیاده رو باید موازی مسیر تردد و هم تراز پیاده رو باشند تا مانعی در مسیر حرکت افراد دارای .معلولیت نشوند نشانگرهای لمسی باید در محل های مشخص و منطقی قرار داد.ه شوند تا باعث گیج شدن عابران نشوند موزاییک های نشانگر لمسی سطح پیاده رو باید با عرض20 تا40سانتیمتر .باشند موزاییک ها باید به آسهانی از سهطوح مجاور و احاطه کننده آن ها با برجسهتگی لمسهی و تباین بصهری قابل تشهخیص .باشند توانایی جهت یابی دا فر ا با اختالل بینایی در محیط می تواند از طریق استفاده از تغییر ،رنگ بافت و صوت ارتقا یابد. از انتخاب الگوهای شلوغ در مسیرهای پیاده ی رو ،دیوارها یا کف ها با ید اجتناب کرد ،زیرا این موارد موجب سردرگمی ب صری در محیط اطراف افراد کم بینا می شود. الگوهای ساده ،تکرارشونده ،غیرجهت دار که دارای کنتراست رنگی هستند ترجیح دارند. تغییر در مصالح یا بافت نباید تغییری در ارتفاع کف به وجود آ ورد. به طور کلی برای سههالمندان و افراد کم بینا ،تشههخیص رنگ ها ی با طیف گرم مانند زرد ،نارنجی ،قرمز روشههن و غیره راحت تر از رنگ های سرد است. طرح ی ها رنگی باید کنترا ست رنگی م شخص دا شته با شند ،تا مرز ا شیا را از هم تفکیک کنند ،ا شیا را از پس زمینه متمایز کنند و به طور کلی جهت یابی فضایی را تسهیل کنند. از کنتراست رنگی به عنوان اقدامی برای ایمنی و مشخص نمودن لبه یا ها مرزهای اشیا استفاده می شود مانند حاشیه ،مسیرها لبه پله ها و نرده.ها از رنگ باید به طور یکنواخت برای شناسایی بصری اشیا متمایز (به عنوان مثال مبلمان شهری و موانع ثابت ) در یک محیط استفاده شود. تمام سطوح بافت دار که به عنوان نشانگرهای لمسی استفاده می شوند باید توسط عصای نابینایان کامالچ قابل تشخیص بوده و از سطوح کف سازی اطراف به و ضوح متمایز با شند. یادآور می گردد ن شانگر لم سی منا سبی که تو سط ع صا و پا قابل ،تشخیص باشد تنها با ایجاد تضاد رنگی ساده بر روی سطح بتن ی ایجاد نمی شود. نشانگرهای لمسی باید از نظر ب صری حداقل 70درصد کنتراست رنگ ،چه روشن روی تیره و چه برعکس ،با سطوح مجاور داشته باشند. نشانگرهای لمسی در محیط خارجی که در آسفالت یا بتن نصب شده اند فقط باید زرد باشند. برای کمک در م سیریابی به افراد با محدودیت بینایی ا ستفاده از کفپوش( های لم سی شیاردار با رنگ مت ضاد ترجیحاچ .زرد) به صورت نواری الزامی است از نشانگرهای لمسی شیاری برای مسیریابی باید به طور ممتد در سراسر یک مسیر استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 35 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت برای هشههدار در مورد خطرات، موانع، تغییر جهت ها، اختالف سههطوح و اطالع رسههانی از امکانات عمومی اسههتفاده از کفپوش های لمسی سکه( ای با رنگ متضاد ترجیحاچ .زرد) الزامی است برای شناسایی خطرات احتمالی باید از سطوح هشداردهنده قابل تشخیص استفاده شود. در هر مجموعه فضایی برای جلوگیری از سردرگمی ،باید از الگو و بافت یکسانی برای هشدار و شناسایی خطر استفاده شود. نشهانگرهای لمسهی هشهداردهنده در مسهیرهای حرکت افراد با محدودیت بینایی و همچنین همه عابران پیاده برای آگاهی از خطرات احتمالی مانند ،اختالف سطح تقاطع یا پله ها بسیار حائز اهمیت است. نشانگرهای لمسی هشداردهنده باید در محل:های زیر وجود داشته باشند - لبه های بدون حفاظ مانند سکوهای حمل و نقل عمومی (مترو، بی آرتی و...) که تغییر ارتفاع بی شتر از 250میلی متر اسههت و یا شههیب بیش از 30 ،درصههد اسههت پله ،ها رمپ جدول ها و محدوده های اتصههال پیاده رو به خیابان، تقاطع ،ها خط کشی های عابر پیاده، پل ،های ارتباطی ورود به مسیر یا محلی که در آن تفکیک و یا محدودیتی برای وسایل نقلیه یا عناصری که آنها را از مسیر عابر پیاده جدا می کنند وجود ندارد. اگر م سیرهای پیاده تو سط جدول ،نرده یا ف ضای سبز حا شیه ای از م سیر عبور و سایل نقلیه جدا ن شده ،باید تفکیک بین دو مسیر با نشانگرهای لمسی هشداردهنده به عرض90 سانتیمتر ایجاد شود. کفپوش های هشههداردهنده سههکه ای باید در محل تقاطع پیاده،روها، جداول سههکوهای خطوط ریلی و ابتدا و انتهای پلکان ها، شیب راهه ها، پله برقی ها، پیاده روهای متحرک، باال( برها و غیره به کار روند شکل2 - 16 .) شکل2 - 16 :نمونه کفساز ی ری مس با نشانگرها ی لمس ی موزاییک های نشانگر لمسی هشداردهنده باید از نشانگرهای لمسی هدایت کننده.قابل تشخیص باشند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 36 ارتفاع شههیارها در کفپوش های شههی اردار4 - 5میلیمتر و فاصههله مرکز به مرکز آن ها باید40 - 55میلیمتر باشههد. عرض شیارها در کفپوش های سر- تخت و منحنی 15-25میلیمتر و فا صله زهکش بین دو موزاییک باید20 - 30میلیمتر با شد ( شکل2 - 17 تا شکل2 - 19 .) شکل2 - 17 :یچ،دمان فواصل و ابعاد کفپوش ش ی اردار منحن ی شکل2 - 18 :یچ،دمان فواصل و ابعاد کفپوش ش ی اردار سر-تخت شکل2 - 19 :یچ،دمان فواصل و ابعاد کفپوش ش ی اردار نوس یس ی -------- صفحهٔ بعد -------- 37 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در شهههکل2 - 20 تا شهههکل2 - 25 جزییات ابعادی نشهههانگرهای لمسهههی هدایت کننده در ابعاد20 × 20 ،سهههانتیمتر 30 × 30 سانتیمتر و40 × 40سانتیم.تر نشان داده شده است شکل2 - 20 :نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده 20 × 20متر ی سانت با ش ی ارها یی به عرض27میلیمتر (4 و5 ار یش) شکل2 - 21 :نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده 20 × 20سانت متر ی با ش ی ارها یی به عرض30میلیمتر (4 و5 ار یش) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 38 شکل2 - 22 :نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده 30 × 30متر ی سانت با ش ی ارها یی به عرض27میلیمتر ( 5 و6 ار یش) شکل2 - 23 :نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده 30 × 30متر ی سانت با ش ی ارها یی به عرض30میلیمتر ( 5 و6 ار یش) شکل2 - 24 :نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده 40 × 40متر ی سانت با ش ی ارها یی به عرض35میلیمتر ( 5 و6 ار یش) -------- صفحهٔ بعد -------- 39 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 25: نشانگرهای لمسی هدایت کننده40 × 40 سانتیمتر با شیارهایی به عرض40 ( میلیمتر5 و6 )شیار در شکل2 - 26 ابعاد و مشخصات نشانگرهای لمسی هدایت کننده در استانداردهای کشورهای مختلف مورد ارزیابی و .مقایسه قرار گرفته است شکل2 - 26 :سه ی مقا استاندارد کشورها ی مختلف در مورد نشانگرها ی لمس ی ی ار یش در کفپوش های سکه ای گنبدهای ناقص به صورت شبکه مربعی یا قطری به فا صله مرکز به مرکز45 - 60میلیمتر از هم قرار می گیرند. ارتفاع این گنبدها باید4 - 5میلیمتر و قطر کف آن ها22 - 35میلیمتر و قطر باالیی12 - 25میل یمتر ( باشد شکل2 - 27 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 40 شکل2 - 27: چید مان، فواصل و ابعاد کفپوش سکه ای لبه گنبدهای ناقص و شیارها باید پخ بوده یا گرد شده با شند تا احتمال سرخوردن را کاهش داده و ایمنی را افزایش .دهند کفپوش ه ای شیاردار سینوسی در مناطق جغرافیایی با بارش برف به کار می روند. این نوع کفپوش دچار صدمه کم تری نسبت به کفپوش های شیاردار با قسمت فوقانی صاف توسط برف روب ها می.شوند شکل2 - 28 :نشانگر لمس ی مقابل کاربر ی ها ی مهم نشانگرهای لمسی ، هم به صورت اجرای مستقیم در مح ل و هم در قالب های آ ماده برای مناسب،سازی فضاهای موجود بسته به محل نصب و کاربرد در دسترس هستند. لبه نشانگرهای لمسی به منظور جلوگیری از خطرات احتمالی مانند برهم خوردن تعادل و سر خوردن باید پخ باشد. نشانگرهای لمسی هشداردهنده ید نبا خطر ساز باشند و تراز کف آن با حو سط اطراف هم تراز بوده یا حداکثر 3میلیمتر باالتر از آن باشد. نشانگرهای لمسی باید دارای سطوح ،برجسته غیر لغزنده و غیربراق باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- 41 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت باید کنتراست رنگ ی مناسب ماب نی نشانگرها ی لمس ی .و سطوح مجاور وجود داشته باشد نشانگرهای لمسی هشداردهنده یا کفپوش های سکه ای باید به صورت گنبدهای ناقص .و سرتخت اجرا شوند لبه های گنبدهای.ناقص و شیارها باید پخ یا گرد شده باشند همانطور که در جدول2 - 1 مشهخص شهده اسهت، فاصهله مرکز به مرکز گنبدهای سهرتخت مجاور متناسهب با ابعاد کفپوش تنظیم می شود. جدول2 - 1 :فاصله مرکز به مرکز گنبدها ی ناقص )قطر دایره فوقانی گنبد ناقص(میلیمتر )فاصله مرکز به مرکز دو گنبد مجاور(میلیمتر 12 61-42 15 63-45 18 65-48 20 68-50 25 70-55 شکل2 - 29 :نشانگر لمس ی هشداردهنده با گنبد سرتخت شکل2 - 30 :نشانگر لمس ی هشداردهنده سکه ای در شکل2 - 31 ابعاد و مشخصات نشانگرها ی لمس ی تی هدا کننده در استانداردها ی کشورها ی مختلف مورد ارز ی اب ی و سه ی مقا .قرار گرفته است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 42 شکل2 - 31 :سه ی مقا استاندارد کشورها ی مختلف در مورد نشانگرها ی لمس ی هشداردهنده 2 - 3 - 1- شیب پیاده رو اده یپ رو دی با ی دارا بیش عرض ی مناسب برای دفع آب های سطحی و همچنین زهکش ی مناسب د باش. هرچه بیش عرض ی بی شتر باشد، احتمال بر هم خوردن تعادل فرد هنگام راه رفتن ای افراد ی که از وسا لی کمک حرکت ی استفاده م ی،کنند یب شتر یم شود. حداکثر شیب عرضی پیاده رو باید2 درصد یا1:50 ( باشد شکل2 - 32 .) شکل2 - 32 : حداکثر بیش عرض ی اده یپ رو حداکثر شیب طولی مسیر پیاده دسترس پذیر باید5درصد یا1:20 ( باشد شکل2 - 33 .) پیاده روهای با شهیب بیش از5درصهد ملزم به اجرای ضهوابط سهطح شهیب دار مطابق شهرایط بند1 - 2 - 2 ضهوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت .خواهد بود اگر بنا به شرایط جغرافیایی وجود شی ب تند اجتناب ناپذیر است، باید یک مسیر جایگزین و فرعی پیش بینی شده و با عالمت.گذاری مشخص گردد -------- صفحهٔ بعد -------- 43 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 33 :حداکثر ش بی ی طول اگر بیش سطح مجاور مس ری دسترس ری پذ یب شتر از1:2 یا 50 درصد در فاصله120سانتیمتر ی از مس ری دسترس ری پذ نباشد، نرده محافظ الزم ن ست ی ( شکل2 - 34 ). شکل2 - 34 :عدم ن از ی به محافظ در ش یب کمتر از50 درصد در فاصله120سانت ی متر ی از مس یر در صورت اختالف سطح بین پیاده رو و سطح کناری باید از لبه محافظ مابین دو ف ضا ا ستفاده کرد تا از سقوط افراد جلوگیری شود. در جایی که اختالف سطح یا تغییر ارتفاع ناگهانی بین20 تا60سانتیمتر در مجاورت م سیر د سترس پذیر ،با شد لبه محافظ می تواند به صورت یک جدول به ارتفاع حداقل 5سانتیمتر باالتر از م سیر حرکت و با کنترا ست ب صری ن سبت به محیط اطراف باید در( نظر گرفته شود شکل2 - 35 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 44 شکل2 - 35 :لبه محافظ در محل اختالف سطح ب ین 20 تا60سانت متر ی اگر اختالف ارتفاع بیش از 60سانتیمتر باشد و یا در سطح مجاور مسیر دسترس،پذیر در 120سانتیمتر طول، شیبی تندتر از 50 درصد وجود داشته باشد، باید نرده محافظ در ارتفاع حداقل 100سانتیمتر ی نصب شود ( شکل2 - 36 .) شکل2 - 36 :نرده محافظ در محل اختالف سطح ب یش از60سانت متر ی در صورت اختالف سطح در مسیر ،پیاده باید الزامات شیب مطابق جدول2 - 2 ارائه شود. جدول2 - 2 : درصد بیش موردن از ی در محل اختالف ارتفاع اختالف ارتفاع )(میلیمتر شیب مورد نیاز 5 - 1 سطح شیب دار الزم نیست 13 - 6 50درصد به صورت مورب 74 - 14 5/ 12درصد یا تعبیه رمپ جدول 200 - 75 10درصد یا تعبیه رمپ جدول بیشتر از200 تعبیه سطح شیب دار 2 - 1-4 - موانع در پیاده رو اجرای م سیر های پیاده امن بدون پیش آمدگی ها و موانع موقت یا دائم برای همه کاربران مهم ا ست. تابلوها و ا ئی ا شی که در محدوده ای باالتر از تشخیص عصا قرار داده شوند برای فرد نابینا و یا عابر پیاده ای که در حال مکالمه است خطرساز است. -------- صفحهٔ بعد -------- 45 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در پیاده روهایی که به هر علت مانعی نصب می گردد، رعایت حداقل عرض مفید عبوری125سانتیمتر الزامی .است در صورت لزوم، وجود اختالف سطح در پیاده رو تا5/2سانتیمتر مجاز است و بیش از آن مشمول رعایت ضوابط سطح شیب.دار خواهد بود موانع فیزیکی عمودی* یا بوالردها که برای تفکیک و محافظت مسهههیرهای پیاده رو از محل توقف یا حرکت اتومبیل نصب می شوند نباید راه عبور و دسترسی افراد با صندلی چرخدار را مسدود نمایند. فاصله بین دو میله هدایت کننده باید حداقل125سانتیمتر بوده و با رنگ( های متمایز مشخص شوند شکل2 - 37 .) شکل2 - 37 :ابعاد و فاصله ب نی دو م له ی هدایت کننده بوالرد ها اغلب برا ی جلوگ یری از ورود وسایل نقلیه و موتو ر سیکلت به پ اده ی رو استفاده یم شوند . اما اگر مطابق ضوابط و به صورت درست نصب نشوند یم توانند ی مانع ی برا استفاده کنندگان از صندل ی چرخدار ، والد نی با کالسکه و افراد دارا ی محدود تی یی نا یب .باشند بوالرد دی با با استفاده از رنگ ی ها متضاد قابل تشخ صی باشد. بوالردها را هرگز نبا ید با طناب ای ری زنج به هم متصل کرد ز را ی ممکن است خطر ی ی برا افراد دارا ی م حدود تی یی نا یب جاد یا کند. با قرار دادن یک منبع روشنایی در ارتفاع باال تر، باید بر روی بوالردها تأکید کرد. ارتفاع موانع فیزیکی عبوری باید بین75 تا95سانتیمتر در نظر گرفته شود و قطر بوالرد ها 20سانتیمتر باشد ( شکل 2-38 ). شکل2 - 38 :فاصله ب نی بوالردها و ارتفاع آن * Bollard -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 46 موانع و تجهیزات شههری باید تا حد امکان در بیرون از مسهیر حرکت در پیاده رو قرار گیرند. تجهیزاتی مانند چراغ ،ها مبدل ها، صنوق های پست، کیوسک های روزنامه، سطل های زباله و ایستگاه های اتوبوس باید خارج از حداقل عرض مفید پیاده رو جای( گذاری شده و در صورت امکان در امتداد یک خط قرار گیرند شکل2 - 39 .) شکل2 - 39 :نحوه استقرار تجه زات ی شهر ی در مس ری اده یپ رو عنا صر عمودی مانند المان ها ی هنری ،محافظ درختان ،نیمکت ،ها جعبه ی ها تا سی سات یا پارکینگ دوچرخه نباید از عرض مفید مسیرهای دسترسی ،راه ها یا راهروها بکاهند. در حر می معابر، با دی از کاشت یگ ی اهان که م وه ی ای صمغ آن ها موجب لغزندگ ی سطح معبر را فراهم خواهند ساخت یا گستردگ ی شاخ و برگ آن ها مانع حرکت ی جاد یا خواهند کرد، خوددار ی .شود دروازه یی ها یی ها تی (گ ) که به صههورت خودکار بسههته م ی شههوند دی با ی طور تنظ می شههوند که به رو ی عابران پ اده ی با محدود ی ها تی حرکت ی .بسته نشوند در صورت کاهش یا م سدود شدن عرض م سیر پیاده به دلیل انجام عملیات عمرانی، باید م سیر عبور ج ایگزین برای عبور من یا ارائه .شود در مواقع ضروری که سطح پیاده رو به هر علت حفاری می گردد، نصب پل موقت با حداقل عرض90سانتیمتر با سطح .غیرلغزنده الزامی است برای هشهههدار به افراد با محدودیت های بینایی، تیرهای چراغ برق در محدوده پیاده رو باید با نوارهای عالمت دار رنگی متضاد با رنگ تیر برق با حداقل طول30سانتیمتر تجهیز شده و در ارتفاع بین140سانتیمتر تا160سانتیمتر از کف قرار .گیرند د ر اطراف موانع موقت، بر روی سهطح پیاده رو باید عالئم و تجهیزات هشهداردهنده لمسهی نصهب گردد. این تجهیزات باید به عرض60سانتیمتر .در اطراف ناحیه موردنظر امتداد یابند سطوح قابل تشخیص در اطراف موانع ثابت ،مانند چراغ های شهری ،برای هر کسی که از یک مسیر استفاده می کند مفید است ( شکل2 - 40 ). -------- صفحهٔ بعد -------- 47 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 40 :تی هدا به وس له ی نشانگرها ی لمس ی ی برا جلوگ یری از برخورد به موانع موجود ساخت و سازها در خیابان می تواند خطری برای افراد دارای معلولیت ،به ویژه افراد دارای اختالل بینایی باشد. در مواردی که موانع ساختمانی در امتداد مسیرها ی دسترس پذیر قرار دارند ، موانع باید با مخروط ها ی نارنجی ثابت که برای افراد دارای محدودیت بینایی با عصا قابل تشخیص باشند احاطه شو ن.د برای اطمینان و پیشگیری از خطرات گودال ها، چاله ها و یا موانع ساختمانی ،باید از اقدامات احتیاطی و قابل تشخیص استفاده شود ( شکل2 - 41 .) شکل2 - 41 :نمونه مانع قابل تشخ صی توسط عصا در نقاط خطر موانع ساخت و ساز موقت در صورتی که لبه پایین ی آنها بیش از حد باال باشد و توسط شخ صی که از ع صای سفید برای حرکت استفاده می کند قابل تشخیص نباشد می توانند خطرناک باشند. هنگام ایجاد موانع موقت در اطراف یک سایت ساختمانی ،باید حداقل عرض مفید را حفظ کرد. در مواردی که کارهای ساختمانی موجب ان سداد رمپ جدول ها می شود باید گذرگاه ی ها ایمن د سترس پذیر جایگزین فراهم شود. در مواردی که در مسیر قابل،دسترس پیش آمدگی ،وجود داشته باشد باید اشیا پیش آمده با عصا قابل تشخیص باشند یا در اطراف آن ها لبه محافظ ی که توسط عصا قابل تشخیص ،است تعبیه گردد. ارتفاع فضا ی آزاد پ اده ی رو برای جلوگ یری از سرگ ری شدن با ید 210 سانتیمتر باشد ( شکل2 - 42 ). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 48 شکل2 - 42 :ارتفاع فضا ی آزاد پ اده ی رو در صورتی که در قسمت هایی از مسیر پیاده رو ارتفاع از210سانتیمتر کم تر باشد، باید رنگ آن متضاد با محیط بوده و .جهت هشدار به اشخاص دارای محدودیت بینایی سطوح هشداردهنده لمسی تامین گردد پیش آمدگی ا شیای ن صب شده تا ارتفاع70سانتیمتر ، ضمن رعایت بند 1 - 1 - 1 - 2 ضوابط و مقررات شهر سازی و معماری برای افراد دارای معلولیت ،تابع سایر م( قررات شهرسازی و معماری است شکل2 - 43 .) شکل2 - 43 :پیش آمدگ ی یای اش نصب شده رو ی وار ید تا ارتفاع70متر ی سانت پیش آمدگی اشهههیای نصهههب شهههده بر روی دیوار پیاده رو مانند تابلوها که لبه های خارجی آن ها در ارتفاع بین70 تا 210سانتیمتر از کف تمام شده قرار داشته با شند، نباید از10سانتیمتر بیش( تر باشد شکل2 - 44 .) اگر پیش آمدگی از دیوار بیش از10 سانتیمتر باش ،د باید یک لبه قابل تشخیص توسط عصا داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 49 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 44 :پیش آمدگ ی یای اش نصب شده رو ی وار ید در ارتفاع70 تا210سانت متر ی پیش آمدگی اشیای ن صب شده روی پایه یا ستون در ارتفاع بین70 تا210سانتیمتر از کف تمام شده، که در جهت حرکت فرد پیاده باشد، تا30سانتیمتر ( مجاز است شکل2 - 45 .) شکل2 - 45 :پیش آمدگ ی یای اش نصب شده رو ی هی پا ای ستون ارتفاع آزاد پایین اشیای آویزان از سقف مانند تابلوها از کف نباید کم تر از210سانتیمتر ( باشد شکل2 - 46 ) . شکل2 - 46 :ارتفاع آزاد پا ن یی یای اش زان ی آو از سقف ارتفاع موانع ن صب شده روی کف زمین از قبیل جدول باید حداقل 5سانتیمتر ،با شد به جز مواردی که شامل نرده ، حفاظ یا تجهیزات دیگر ی بوده که در این صهورت الزم اسهت یک عنصهر افقی در ارتفاع 70 سهانتیمتر یا پایین تر قرارداده .شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 50 پیش آمدگی ای اش از جداره در طول مس ی رها ی دسترس ری پذ دی نبا از عرض مف دی ی برا عبور ای فضا ی .گردش بکاهد شکل2 - 47 :موانع مختلف و پ یش آمدگ ی ای اش در مس ری اده یپ م سیرهای تردد م سقف باید حداقل210سانتیمتر ارتفاع آزاد دا شته با شند. در صورت امکان در زیر پله ها باید لبه محافظ قرار بگیرد. گلدان های ثابت یا صهندلی ها گزینه ای مناسهب برای محافظت در زیر پله ها هسهتند به شهرطی که در محدوده قابل تشخیص عصا قرار بگیرن( د شکل2 - 48 .) شکل2 - 48 :فضا ی محافظت شده ز ری پله 2 - 5 - 1- حدفاصل پیاده رو و دیگر مسیرهای عبوری یکی از روش ی ها ا متد ول برا ی کی تفک ی ها ری مس اده یپ گر ی و د ی رها ی مس عبور ی از جمله مس ی رها ی سواره، خ ابان ی ها و ی رها ی مس دوچرخه در مح ی ها طی ی شهر، .استفاده از جدول است -------- صفحهٔ بعد -------- 51 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ایجاد جدول به ارتفاع حداقل5سههانتیمتر به رنگ متضههاد با محیط اطراف، بین پیاده رو و سههواره رو و همچنین بین پیاده رو و فضای سبز یا جوی کنار پیاده.رو الزامی است در خ ابان ی یی ها که سرعت وسا لی هی نقل یب شتر از40 کی لومتر بر ساعت است، عالوه بر جدول از جو ی و فضا ی سبز به منظور محافظت از عابران پ اده ی در مقابل خطرات ناش ی از انحراف وسا لی هی نقل استفاده م ی شود. به منظور ا من ی ی ساز تردد عابران پ اده ی در حاش هی ابان یخ ها، پیاده روها باید به وسیله نرده، جدول، جاد یا هی ناح حائل یا با استفاده از نشانگرهای لمسی از قسمت سواره رو جدا شوند. فضاها ی سبز خط ی در حاش هی ابان یخ می توانند به عنوان جداکننده ب نی اده یپ رو و سواره رو قرار گ رند ی. اگر ب نی ری مس اده یپ و سواره نرده ای ری سا عناصر جداکننده قرار نگرفته است، در کل طول مرز عبور با دی نشانگرها ی لمس ی نصب شود. شکل2 - 49 :جداساز ی ری مس اده یپ و سواره با استفاده از فضا ی سبز و جدول 2 - 6 - 1- رمپ جدول در صورت وجود اختالف سطح بین پیاده رو و سواره رو در تقاطع خیابان ها و در امتداد خط کشی عابر پیاده، همچنین در نزدیک ترین فاصهله از محل پارک خودرو افراد دارای معلولیت و ورودی سهاختمان های عمومی باید رمپ جدول نصهب .گردد به منظور حرکت ایمن و کارآمد افراد برای ورود به پیاده رو یا خروج از آن، طراحی رمپ جدول بسیار مهم است. ن صب رمپ جدول موجب ایجاد م س یر پی و سته و د سترس ری پذ در مکان ی ها ی مانند محل عبور عابر پ اده ی در تقاطع ها ، پارک نگ ی ها، مناطق پ اده ی و سوار کردن مسافر و مسیر های دسترس ی به فضاها و یا هر ری مس اده یپ که تغ یی رات ارتفاع ی در آن وجود داشته باشد. رمپ جدول نباید در مسیر حرکت و توقف.خودرو پیشروی داشته باشد کف رمپ.جدول باید غیرلغزنده، ثابت، سخت و هموار باشد انواع رمپ جدول :عبارتند از  رمپ جدول های عمود بر خیابان که سطح شیب دار عمود بر خط وسط خ ابان ی قرار داشته و کاربران در قسمت پا ین یی رمپ به صورت عمود بر تراف کی سواره حرکت م ی کنند،  رمپ جدول های مواز ی با دو سطح شیب دار که به سمت سطح پایینی و خیابان تی هدا می،شوند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 52  رمپ جدول های یبی ترک عمود و مواز،ی  رمپ جدول،های قطری  و رمپ جدول هایی که در آنها بخشی از سطح پیاده رو با ش بی یجی تدر ی کپارچه اتصال نیب اده یپ رو و سواره رو را ایجاد کرده و معموالچ در تقاطع ها د ده ی یم شود. انتخاب نیب رمپ جدول ای پیاده رو با شیب تدریجی بستگ ی به مشخصات ف یکیزی مسیر ، حجم تراف کی عابر پ اده ی و در دسترس بودن فضا دارد. اگرچه ی ها ی دگ ی بر کنار ی رمپ جدول ، کمک موثری در حرکت صهندل ی چ رخدار اسهت اما ایجاد حاشه هی ضی عر ی برا رمپ ،جدول ممکن ا ست در مکان ی ها پرتردد منا سب نب ا شد ،ای به دل یل هند سه تقاطع پیاده رو با شیب تدریجی انتخاب شود. به منظور جهت ی اب ی بهتر و حفظ مس ری مستق می ی برا کاربران، رمپ جدول با دی هم جهت با مس ری حرکت باشد. ی ها ی دگ ی بر کنار ی و سههط و ح شههیب دار دو طرف رمپ جدول برای اد فر ا با اختالل بینایی که امکان تشههخیص اختالف سطح مابین پیاده رو و خیابان را نداشته باشند، خطر ساز بوده و نصب نشانگرهای لمسی هشداردهنده .الزامی است حداقل عرض رمپ جدول به استثنای بریدگی های کناری آن باید90سانتیمتر ( باشد شکل2 - 50 .) شیب رمپ جدول نباید بیش تر از8 درصد باشد ( شکل2 - 50 .) در رمپ جدول هایی که دارای بریدگی در دو طرف هستند حداکثر شیب بریدگی ها باید10درصد .باشد حداقل عرض آزاد پیاده رو پس از رمپ جدول باید90سانتیمتر باشد ( شکل2 - 50 .) شکل2 - 50 :رمپ جدول در جایی که عرض پیاده رو محدود باشد می توان از رمپ جدول موازی پیاده رو استفاده کرد. در این حالت شیب پیاده رو در محل رمپ جدول باید بین6 تا8 درصد و حداقل عرض فضای چرخش آن90سانتیمتر ( باشد شکل2 - 51 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 53 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 51 :رمپ جدول مواز ی در صهههورتی که رمپ جدول به صهههورت قطری و یا گوشهههه ای در محل تقاطع ها قرار گیرد، باید دارای فضهههای آزاد 120سانتیمتر د ر داخل خط کشی عابر پیاده باشد( شکل2 - 52 .) شکل2 - 52 :رمپ جدول قطر ی در محل رمپ جدول و تقاطع ی ها عبور عابر پ اده ی دی نبا ،درپوش دریچه مشههبک تاسهه ی سههات و مانند آن وجود داشههته باشد. شبکه جمع آوری آب های سطحی نباید در ابتدا، انتها و یا روی رمپ .جدول واقع شود رمپ جدول باید به گونه.ای طراحی شود که مانع از تجمع آب باران و برف در ابتدا، انتها و سطح آن گردد محل عبور عابر پ اده ی دی با با استفاده از ش بی عرض ی 2درصد با و مصالح نفوذپذ ری به خوب ی زهکش ی شود . جمع شدن آب و ایجاد چاله و گودال در قسمت شیب دار رمپ و جد ل، مانع تردد خواهد بود. در صورتی که رمپ جدول ها در امتداد خط کشی عابر پیاده قرار داشته باشند، باید حداقل120سانتیمتر فضای آزاد در داخل خط( کشی عابر پیاده قرار بگیرد شکل2 - 53 .) در صهورتی که رمپ جدول های قطری دارای بریدگی کناری باشهد. این بریدگی ها باید60سهانتیمتر و به صهورت خط مستقیم، در هر دو طرف جدول در داخل خط کشی عابر پیاده قرار داشته باشند( شکل2 - 53 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 54 شکل2 - 53 :رمپ جدول در امتداد خط کشی عابر پ اده ی در مناطق مسکون ی، رمپ جدول با دی حداقل در هر100 متر وجود داشته باشد. سطح فضای آزاد قبل از رمپ جدول با ید حداقل90 × 90سانتیمتر باشد( شکل2 - 54 .) ،برای نصهب رمپ جدول پیاده رو باید به اندازه کافی عریض باشهد تا عرض مفید90سهانتیمتر بعد از رمپ جدول برای عبور افرادی که نیاز به عبور از سطح شیب دار ندارند تأمین .گردد عرض مف دی رمپ جدول بدون اضالع کنار ی دی با حداقل90سانتیمتر باشد ( شکل2 - 54 .) در موارد ی که عرض پ اده ی رو یب شهتر از90سهانتیمتر باشهد، عرض مفید رمپ جدول می تواند هم عرض پ اده ی رو در نظر گرفته شو.د بیش رمپ جدول با دی عمود بر مس یر حرکت و در صورت امکان5 درصد و حداکثر8 .درصد باشد در مناسب سازی پیاده روهای موجود با عرض حداقل90سانتیمتر ، حداکثر شیب رمپ جدول باید 10درصد .باشد حداکثر بیش عرض ی رمپ جدول با دی 2درصد ( 1: 50 ) .باشد ی ها ی دگ ی بر کنار ی رمپ جدول دی با سطح ی پا،دار محکم و یغ رلغزنده دا شته با ش دن، نور را منعکس نکن دن و با لبه ی ها شی اردار مشخص شده باشد. حداکثر بیش بریدگی های کناری 10 درصد است ( شکل2 - 54 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 55 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 54 :مشخصات رمپ)جدول (پالن ی ها ی دگ ی بر کنار ی رمپ جدول جزو مسیرهای عبور و تردد محسوب نم ی شوند. محل فرود رمپ جدول می تواند با سا ری پاگردها و فضا ی دی مف ری مس دسترس ری پذ همپوشان ی داشته باشد. هنگام ا ستفاده از رمپ جدول اگر ن از ی به تغ ر یی م س یر ،با شد کی ف ضا ی توقف ا ضافه با دی جاد یا .شود بیش ی طول و عرض ی آن با ید حداکثر2درصد باشد. زهکشی باید از گوشه های پایین تر نشانگر لمسی به سمت جدول باشد. در موارد ی که سهواره رو در امتداد رمپ جدول شهیبدار باشهد بای د فضها ی انتقال مسهطح در امتداد رمپ جدول در نظر گرفته شود .عرض فضا ی انتقال با ید حداقل60سانتیمتر به سمت سواره رو و دارا ی حداکثر ش بی عرض ی 2 درصد( 1: 50 ) باشد ( شکل2 - 55 .) شکل2 - 55 :فضا ی انتقال رمپ جدول نشانگرهای لمسی هشداردهنده باید مطابق با ضوابط مصوب نصب شود. نشانگرهای لمسی هشداردهنده باید زرد رنگ بوده و عمود بر جهت عبور عابر پیاده و رمپ جدول کنار خیابان باشد. در پیاده روهایی که جدول جداکننده ندارند، نشانگرهای لمسی باید در فاصله15سانتیمتر.ی نصب شوند حداقل عرض نشانگر لمسی باید 60سانتیمتر باشد ( شکل2 - 56 .) نشانگرهای لمسی باید در امتداد طول رمپ جدول به صورت پیوسته نصب شوند ( شکل2 - 56 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 56 نشانگر لمسی باید در قسمت پایینی رمپ جدول نصب ،شود 15 تا 20سانتیمتر از لبه انتهای جدول فاصله داشته و به موازات انحنای رمپ قرار گیرد. عرض نشانگر لمس ی یاهی حاش ممکن است افزا شی فته ای و متناسب با هندسه گوشه تقاطع تنظ یم .شود اندازه قوس رمپ جدول قطر ی باید متنا سب با عرض پ اده ی رو و شعاع گو شه ها با ش د، اما نبا ید کمتر از330سانتیمتر .باشد حداکثر ش بی رمپ جدول های قطری نیز دی با 5 درصد( 1: 20 ) .باشد در رمپ جدول های قطری که در تقاطع دو گذرگاه عابر پیاده قرار دارند، نشههانگر لمسههی باید در طول قوس قسههمت پایینی رمپ که به خیابان میرسد، امتداد یافته و حداقل تا عرض 150سانتیمتر .ادامه یابد در محل اتصال دو گذرگاه یک فضای 30سانتیمتر ی در نظر گرفته شود ( شکل2 - 56 .) جهت ی اب ی ی برا افراد دارا ی محدود تی یی نا یب در رمپ جدول ی ها قطر ی سرتا سر ی ار ی ب س د شوار ا ست. به جا ی نکه یا تمام قوس تقاطع به رمپ جدول اختصههاص ی،ابد توان یم کی محدوده کوچک را با فضهها ی انتقال مناسههب در هر گذرگاه جاد یا کرد. شکل2 - 56 :رمپ جدول قطر ی در مواردی که رمپ جدول در امتداد خط،ک شی عابر پیاده قرار گرفته ا ست ق سمت شیب دار آن باید هم عرض تقاطع عابر پیاده یا240سانتیمتر باشد ( شکل2 - 57 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 57 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 57 :رمپ جدول در محل تقاطع هم راستا با مس ری حرکت شکل2 - 58 :رمپ جدول در محل تقاطع غ ی رهم راستا با مس ری حرکت اگر قسمت شیب دار رمپ جدول در امتداد مسیر قرار داشته باشد، شیب آن برای فاصله افقی 60سانتیمتر نباید بیشتر از 5درصد باشد. این امر برای جلوگیری از استقرار چرخ های جلوی صندلی چرخدار در مسیرسواره رو است. در جایی که خیابان باالتر از پیاده رو ،قرار گرفته است عرض قسمت باال آمده باید حداقل 240سانتیمتر و سطح آن از هر دو طرف هم تراز با پیاده رو باشد. قبل از رمپ جدول یی ها که در محل تقاطع نصب م ی،شوند دی با نشانگر لمس ی قرار بگ رد ی تا عدم وجود جدول را هشدار دهد و عابران پ اده ی را به سمت محل عبور هدا تی کند. به له ی وس عالئم و تابلوهای اطالع رسانی دی با از پارک خودرو در دو طرف رمپ جدول جلوگ یری شود. هنگامی که در یک تقاطع از رمپ جدول استفاده می،شود سطح هشداردهنده باید موازی با جهت رمپ جدول باشد تا نقطه شروع و پایان مسیر را نشان دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 58 شکل2 - 59 :جهت و اندازه ش بی رمپ جدول شکل2 - 60 :تقاطع قطر ی با دو پا یه سی گنال راهنما 2 - 2 - اختالف ارتفاع در فضا ها باز ی اختالف سطح در ف ضاهای باز چالش مهمی برای طراحان ف ضای د سترس پذیر .ا ست در طراحی محیط بهتر ا ست به جای رویکرد ،جزءنگر تأثیر طرح بر کل فضا با رویکرد طراحی همه شمول در نظر گرفته .شود تو صیه می شود برای نواحی تازه تو سعه یافته طراحان از ابتدا اختالف سطح را در م سیرهای ا صلی د سترس پذیر به حداقل برسانند . در موارد ی که توپوگراف ی تی سها به گونه ای اسهت که کاهش اختالف سهطح امکان پذیر ین،سهت مسه ی رها ی پیاده باید خوانا، قابل تشخ یص و دسترس پذیر .باشند برخ ی از رها ی مس ممکن است در مسافت طوالن ی بیش یجی تدر داشته باشند و برخ ی گر ید ی دارا بخش ی ها کوتاه تر با بیش تندتر که در ا نی موارد با دی در طول مس یر پاگرد یا .محل استراحت در نظر گرفته شود تغییرات و اختالف ارتفاع حو سط مسیرهای پیاده تا5میلیمتر مجاز بوده و نیاز به سطح شیبدار .نیست -------- صفحهٔ بعد -------- 59 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت برای اختالف سهطح بین5 تا20میلیمتر باید سهطح شهیب دار با لبه پخ و با شهیب حداکثر50 درصهد یا1:2 در نظر .گرفته شود در صورتی که در مسیرهای پیاده اختالف سطح بیشتر از20میلیمتر باشد می بایست سطح شیب دار با شیب5 درصد .نصب گردد هرچه بیش سطح شیب دار تندتر ای تعداد پله ی ها ب شتر باشد و هر چه اختالف سطح ب ی شتر باشد دی با تعداد ب ی ی شتر پاگر د و محل استراحت ،دور از مس یر .حرکت در نظر گرفته شود ری مس دسترس ری پذ با ش بی ی باال 5درصد با دی با توجه به ضوابط سطح شیب دار طراح ی .شود در جایی که اختالف سطح به اندازه ای است که به پله یا سطح شیب دار ،نیاز است هم پله و هم سطح شیب دار باید برای رفع نیازهای همه کاربران تعبیه شود. برای برخی از افراد دارای محدودیت حرکتی اسههتفاده از پله راحت تر از سههطح شههیب دار ،اسههت در حالی که سههطح شیب دار برای افرادی که از صندلی چرخدار، کالسکه، چمدان چرخدار و چرخ دستی استفاده می کنند کاربردی تر است. برخی از افراد نیز به دلیل زاویه گرفتن پا هنگام راه رفتن روی سطح شیب دار ، سطح صاف پله را ترجیح می دهند. در مسه ری رمپ ها، پله ها و پاگردها نبا دی موانع ی مانند سهطل زباله یا دوچرخه قرار یگ،رد همچن نی برگ ی ها درختان و هرگونه زباله د گر ی دی با از سطح زم نی مرتب أ پاک شود. محل مسیرهای عبور پلکانی و شیب دار باید به وضوح مشخص باشد. اگر سطح شیب دار یا پله به وضوح قابل مشاهده ،نباشند باید با عالمت دسترسی مشخص شوند ( شکل2 - 61 ). شکل2 - 61 :نمونه یی ها از عالئم تشخ صی مسیر دسترس پذیر ی برا افراد کم توان و دارا ی معلول یت 1 - 2 - 2 - پله .سطوح کف و پاگرد پله باید از جنس سخت، ثابت، غیرلغزنده و هموار باشد بهتر است میله.های دستگرد متناسب با فضای پله در محیط باز طراحی و اجرا شود در صورتی که پله در هوای آزاد واقع شود باید دارای آبراه مناسب بوده و تخلیه آب های سطحی به گونه ای انجام شود .که مانع از تجمع آب باران و برف در سطح آن گردد باید از تعبیه تک پله در مسی ر پیاده اجتناب شود زیرا به آسانی قابل تشخیص نیستند و ممکن است خطرساز باشد. بر اساس اصول طراحی همه شمول اگر اختالف سطح به اندازه یک پله باشد، مسیر باید با شیب تدریجی طراحی شود. در فضاهای بیرونی بهتر است پله ها .مسقف باشند پله ی ها موجود در مح طی ی رون یب دی با نورپرداز ی شوند تا در هنگام تار یکی نیز قابل استفاده باشند. سطح پاگرد و پله باید به اندازه150 .لوکس روشن شود تمام پله .ها در یک مسیر باید دارای ارتفاع و عمق یکسان باشند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 60 پلکان مستقیم برای استفاده افراد با محدودیت های حرکتی مناسب.تر است عرض مفید پله باید بر اساس میزان استفاده تعیین ،شود اما حداقل عرض پله نباید کمتر از 120 سانتیمتر باشد. عرض کف پله باید30سانتیمتر و حداکثر ارتفاع آن17سانتیمتر ( باشد شکل2 - 62 .) ابعاد پله ها باید در طول مسیر ثابت باشد. شکل2 - 62 :کف و ارتفاع پاخور پله ها حداکثر تعداد پله بین دو پاگرد باید12 .پله باشد توصیه می شود تعداد پله های بین دو پاگرد با هم برابر باشد. پاگرد باید در باال و پایین پله قرار بگیرد. طول پاگرد باید معادل عرض پله ها باشد و هیچگونه مانعی از جمله بازشوی در ورودی در آن نباشد. حد اقل ابعاد پاگرد پله باید120 × 120سانتیمتر ( باشد شکل2 - 63 .) شکل2 - 63 :پاگرد ها در پله پاخور پله باید بسته باشد و پیش آمدگی پله از پاخور نباید بیش از3سانتیمتر باشد (شکل شماره58 .) پاخورهای باز برای کودکان، افراد با عصا یا کم توانی در پاها خطرناک بوده و از سوی دیگر می توانند موجب سردرگمی بصری شوند. شعاع انحنای لبه کف پله نباید بیش تر از13میلیمتر ( باشد شکل2 - 64 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 61 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 64 :دماغه و پاخور پله ها -پیشنهاد می شود سطوح افق ی و عمود ی دماغه پله از نظر رنگ و بافت با پاخور و کف پله .متضاد باشد پله بدون دماغه ترجیح داده می،شود اما در صورت نیاز ،پیش آمدگی دماغه پله نباید بیشتر از 3 سانتیمتر باشد و زاویه آن با سطح افق حداقل 60 درجه باشد ( شکل2 - 65 .) شکل2 - 65 :ابعاد کف، دماغه و پاخور پله لبه کف پله نباید تیز و خطرناک باشهد و دماغه های با زاویه قائمه نباید مورد اسهتفاده قرار گیرند، زیرا موجب خطرات احتمالی برای افرادی می شود که با کشیدن پاهای خود از کف پله به سمت باال حرکت می کنند. در قسمت زیرین دماغه پله نباید هیچ برآمدگی وجود داشته باشد. شکل2 - 66 :حالت ی ها مختلف دماغه پله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 62 شکل2 - 67 :پله در فضا ی بی ی رون کف پله و پاگرد باید غیرلغزنده بوده و از شیب مناسب برای دفع آب های سطحی برخوردار .باشد پله ها در فضاهای باز باید زهکشی مناسبی داشته باشند تا از ت جمع آب .و باران و برف و یخ زدگی جلوگیری شود جنس کف پله باید محکم، مقاوم در برابر شهرایط مختلف آب و هوایی، ایسهتا و پایدار باشهد. تخریب سهطح پله برای تمامی افراد به ویژه کسانی که دارای اعضای بدن مصنوعی هستند یا از عصا استفاده می کنند .ناامن و خطرناک است برای تأمین امنیت افراد با محدودیت های بینایی فضههای زیر راه پله ها و رمپ باید بسههته باشههد یا با موانع فیزیکی مانند جعبه ها ی گل به ارتفاع حداقل90سانتیمتر ، نرده محافظ و یا دیگر تجهیزات شهری مهارشده باشد ( شکل2 - 68 ) . شکل2 - 68 :نصب نرده محافظ در ز ری پله -------- صفحهٔ بعد -------- 63 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت پله می تواند برای افراد دارای محدودیت بینایی ،خطرزا باشهد به ویژه زمانی که در امتداد مسهیر مسهتقیم حرکت قرار دارند. وجود عالئم حسهی در کف، قبل از ورود به قفسهه پله و در پاگرد ها برای هشهدار به افراد نابینا و کم بینا الزامی اسهت ( شکل2 - 69 .) شکل2 - 69 :نصب عالئم حس ی در پاگرد برای هشدار به افراد دارای محدودیت بینایی، باید رنگ بین پاگرد ها و پله.های باالیی و پایینی متضاد باشد - سطوح کف پله و پاگردها باید ی دارا کنتراست رنگ و بافت برا ی مشخص کردن لبه جلو ی کف پله ، لبه جلو ی پاخور و لبه جلو ی پاگرد باشد. استفاده از نشانگر لمسی هشداردهنده وسیله ای مناسب برای تأکید بر وجود اختالف سطح است. در رشته پله هایی تا3 پله، اولین و آخرین کف پله باید با نوار افقی لمسی ب ه عرض5 - 4سانتیمتر در طول پله مشخص شوند. در رشته پله هایی با بیش از3 پله، این نوار باید در تمام پله.ها وجود داشته باشد عالئم حسهی رنگی در لبه جلویی کف پله می توانند به صهورت فرورفته در نظر گرفته شهوند . برای پله های خارجی که تردد عابران پیاده بر روی آن ها زیاد است ، نوارهای رنگی بادوام توصیه می.شود نوار های لمسی لبه پله ها از نظر بصری باید کنتراست رنگی با کف و ،پاخور پله داشته باشند غیر لغزنده بوده و در تمام عرض کف پله به صورت ممتد و پیوسته نصب شوند( شکل2 - 70 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 64 شکل2 - 70 :نوار لبه پله با کنتراست رنگ ی در مواردی که نوار لمسی شامل یک قاب فلزی با پالستیک رنگی است، نوار باید تک رنگ باشد. از نوار های لمسی که شامل دو نوار موازی با رنگ های مختلف است نباید استفاده کرد زیرا موجب تصور غلطی از محل لبه پله .خواهد شد ن شانگر لم سی ه شداردهنده باید به اندازه کافی قبل از پله قرار بگیرد تا زمان کافی برای توقف فراهم شود. همچنین باید در جهت حرکت به اندازه ای گسترش یابد که برای همه عابران قابل تشخیص باشد. وجود عالیم حسهههی در کف، لبه اولین و آخرین پله و در پاگرد برای هشهههدار به افراد دارای محدودیت بینایی الزامی است ( شکل2 - 71 ). نشانگرهای لمسی که در ابتدا و انتهای پله ها قرار دارند، به عنوان هشدار دهنده عمل می کنند ؛ در صورتی که نوارهای رنگی با کنتراسهههت باال که بر روی لبه جلوی پله ها قرار می گیرند موجب افزایش دید هنگام پایین آمدن می شهههوند، به خصوص برای کاربران ی که محدودیت بینایی دارند. نشانگر لمسی هشداردهنده با عرض60 سانتیمتر در ابتدا و انتهای پله و به فاصله30 سانتیمتر از لبه پله باید نصب .شود عرض نشانگر لمسی در حالت دسترسی ا ز رو به رو باید60 سانتیمتر و در حالت دسترسی از کنار که برای رسیدن به پله نیاز به چرخش است باید30 .سانتیمتر باشد نشانگرهای لمسی هشداردهنده همچنین در پاگرد ها ی ا هر فضای ورودی به پله، تغییر جهت حرکت پله و در مواردی که عرض پاگرد بیشتر از 210سانتیمتر بوده و در آن میله دستگرد پیوسته وجود .ندارد باید نصب شوند -------- صفحهٔ بعد -------- 65 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 71 :نشانگر لمس ی هشداردهنده در باال و پا ن یی پله نشانگرهای لمسی باید در طول کف پله امتداد یاب ن( د شکل2 - 72 .) شکل2 - 72 :نشانگرها ی لمس ی در باال و پا ن یی پله ها .نصب میله دستگرد در طرفین پله الزامی است در مواردی که اختالف سطح کف فضای مجاور پله ها 60 سانتیمتر یا بیشتر ،است باید نرده محافظ یا میله دستگرد در ارتفاع حداقل 85سانتیمتر از کف پله نصب شود ( شکل2 - 73 ). میله های دستگرد باید در پایین یا باال رفتن از پله،ها برای همه کاربران ایستا و ایمن باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 66 شکل2 - 73 :ات ی جزئ میله دستگرد برای پله در فضا ی بی ی رون میله ها ی دسهتگرد راهنما و وسهیله کمک حرکتی برای راه یابی آسهان تر سهالمندان، افراد با محدودیت ها ی جسهمی و کاربران با محدودیت ها.ی بینایی است میله دستگرد باید به دیوار یا یک پایه متصل و تثبیت .شود میله دستگرد باید به گونه ای نصب شود .که امکان گیر کردن لباس و سقوط فرد ناشی از آن را کاهش دهد در کنار ه های عرضی پله، پیش بینی جزئیات اجرایی و لبه محافظ به نحو که ی .مانع لغزش عصا شود الزامی است نصب هرگونه اجزای الحاقی غیر هم.سطح بر روی کف پله ممنوع است هیچ وسیله الحاقی یا شکاف در ارتفاع بین15 تا 90سانتیمتر ی باالتر از سطح پله نباید .وجود داشته باشد در پله هایی با عرض بیش از3متر، می توان از میله.های دستگرد در وسط عرض پله استفاده کرد برای شی افزا ی من یا افراد به و ژه ی هنگام ی که حجم تردد ز اد ی ،اسههت الزم اسههت عرض مفید بین میله های دسههتگرد حداقل 120 سانتیمتر در نظر گرفته .شود در صورت وجود سه پله یا بیشتر باید میله دستگرد نصب .شود میله دستگرد در لبه داخلی پله ها باید پیوسته و ممتد باشد. میله دستگرد باید طوری طراحی شود که به دیوار، ل به محافظ یا کف زمین متصل شود. میله دستگرد باید به گونه ای خاتمه یابد که برای افراد پیاده مانع عبور و مرور یا خطرزا نباشد. به منظور بهبود دید، کنتراست رنگی بین میله دستگرد و سطوح مجاور باید فراهم شود. بالفاصله بعد از دماغه پله، میله دستگرد باید به اندازه حداقل30 سانتیمتر امتداد یابد ( شکل2 - 74 ). -------- صفحهٔ بعد -------- 67 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در قسمت ها ی ابتدا و انتهای پله ها، میله دستگرد باید به اندازه عرض یک پله به صورت مورب و هم جهت با شیب پله ادامه یابد و بعد از آن به اندازه30 سانتیمتر موازی با کف زمین امتداد یابد. شکل2 - 74 :مشخصات م له ی دستگرد کنار پله در پاگردهایی که طولشان کمتر از210 سانتیمتر است، میله دستگرد باید به صورت پیوسته و ممتد باشد ( شکل2 - 75 .) شکل2 - 75 :پالن پله و امتداد م له ی دستگرد در پاگردها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 68 شکل2 - 76 :ترک بی پله و سطح ش دار بی 2 - 2 - 2 - سطح شیب)دار (رمپ در صورت وجود اختالف ارتفاع بین،سطوح احداش رمپ با طراحی مناسب می تواند دسترسی افراد با صندلی چرخدار ، کالسکه، چمدان و مانند آن را فراهم کند. در طراحی رمپ الزم اسههت کارآیی و ایمنی آن مد.نظر قرار گیرد رمپ با شههیب زیاد برای اسههتفاده افراد با صههندلی چرخدار ایمن نبوده و می تواند خطر عقب رفتن صندلی چرخدار را افزایش دهد. با ال رفتن از رمپ با شیب زیاد برای افراد با محدودیت های حرکتی بسهیار سهخت اسهت و در هنگام پایین آمدن، به دلیل سهرعت گرفتن بیش از حد ممکن اسهت قدرت الزم برای کاهش سرعت و توقف صندلی چرخدار یا کالسکه وجود نداشته باشد. مسیر سطح شیب دار ید با تا حد امکان مستقیم و به راحتی قابل استفاده باشد. حرکت در رمپ منحن ی ی برا افراد ی که از صندل ی چرخدار استفاده م ی،کنند نی والد با کالسکه و کسان ی که از وسا لی کمک حرکت ی استفاده م ی،کنند دشوار .است کف سطح شیب.دار باید غیرلغزنده، ثابت، سخت و هموار باشد سطوح بافت دار ،محافظ لبه و نرده ها عملکردهای ایمنی مهمی برای یک رمپ .دارند کف سطح شیب دار در هر دو حالت مرطوب و خشک با ید غی رلغزنده باشد. کف سطح شیب دار دی با از نظر بصر ی با کف پاگرد تضاد داشته باشد تا اختالف سطح برا ی افراد ی که دارا ی محدود یت یی نا یب هستند، مشخص شود. در امتداد و ابتدا ای انتها ی رمپ نبا دی پله ای.وجود داشته باشد توص یه می شود کف سطح ش دار بی کنگره یا نباشد. درهرحال ارتفاع کنگره ها با ید از5میلیمتر .کمتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 69 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت حداقل عرض مفید سطح شیب دار باید120سانتیمتر .باشد در مواردی که سطح شیب دار به طور خاص برای ا ستفاده تو سط افراد دارای محدودیت بینایی ،طراحی شده با شد عرض رمپ ترجیحاچ 150سانتیمتر در نظر گرفته شود .تا فضای الزم برای همراه یا راهنما فراهم شود عرض دی مف سطح شیب دار با دی با توجه به م زان ی و چگونگی ا ستفاده از سطح شیب دار (ا ستفاده همزمان در هر دو )جهت رفت و برگشت ن یی تع شود. در هر صورت عرض مف دی رمپ دی نبا کمتر از120سانتیمتر .باشد در موارد ی که تعداد ز ی اد ی از سههطح شههیب دار در هر دو جهت اسههتفاده کنند، عرض مف دی سههطح شههیب دار با ید 180سانتیمتر ای یب شتر .باشد حداکثر طول افقی قسمت های جداگانه سطح شیب دار باید900 سانتیمتر باشد. شکل2 - 77 :عرض مناسب سطح ش دار بی با توجه به طول آن برای سطوح شیب دار تا3 متر طول، حداکثر شیب باید8 درصد با عرض حداقل120سانتیمتر ( باشد شکل2 - 78 .) شکل2 - 78 :بیش رمپ در سطوح شیب دار بیش از سه متر طول (تا حد مجاز9 متر) به ازای هر متر افزایش طول5سانتیمتر به عرض مفید آن اضافه و5/0 درصد ( از شیب آن کاسته شود جدول2 - 3 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 70 جدول2 - 3 :یی تغ رات بیش رمپ با توجه به طول آن حداکثر ارتفاع حداکثر طول حداکثر شیب - 9 متر 5% یا1:20 50سانتیمتر 8 متر 6% یا1:16 35سانتیمتر 5 متر 7% یا1:14 25سانتیمتر 3 متر 8% یا1:12 سطح شیب.دار نباید دارای شیب عرضی باشد شیب طولی سطح شیب دار نباید بیشتر از 8 ،درصد باشد حداکثر ارتفاع طی شده بین دو پاگرد باید 45سانتیمتر باشد و حداکثر طول افقی آن باید 9متر باشد. شکل2 - 79 :مشخصات سطح ش دار بی اگر دو یا چند سطح شیب دار متوالی ،وجود داشته باشد همه آن ها باید شیب یکسان داشته باشند. تأمین ف ضا ی آزاد به منظور گردش صندل ی چرخدار با ابعاد150 در150متر ی سانت در ابتدا و انتها ی سطح ش دار بی الزام ی .است شکل2 - 80 :بیش مناسب سطح ش دار بی در اختالف سطح ی ها متفاوت -------- صفحهٔ بعد -------- 71 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در صورتی که شیب یک مسیر بیش از 4 ،درصد باشد باید به صورت سطح شیب دار طراحی شود که مشخصات اصلی آن در شکل2 - 81 ن شان داده شده است. شکل2 - 81 :سطح ش دار بی در فضا ی خارج ی پیش بینی پاگرد به عمق حداقل150سانتیمتر با در نظر گرفتن حداکثر طول افقی9 متر الزامی اس( ت شکل2 - 82 .) شکل2 - 82 :ابعاد رمپ و پاگرد سطوح شیب دار ار ی ب س طوالن ی، ی حت با وجود تعب هی پاگرد و محل ا ستراحت، برا ی برخ ی از افراد ب س ار ی خ سته کننده هستند. توصیه می شود ی رها ی مس با ش یب 4 درصد در فواصل حداکثر20متر دارا ی پاگردها ی مسطح باشند و م س ی رها ی با بیش 3درصد در فاصله حداکثر 25متر پاگرد داشته باشند. در نظر گرفتن پاگرد در ابتدا و انتهای سطح شیب،دار در قسمت های ی که تغییر جهت وجود دارد، و ما بین بخش هایی از سطح شیب دار که طول افقی آن از 900سانتیمتر بیشتر باشد الزامی است. سطح پاگرد باید هموار و تراز باشد و شیب عرضی آن بیشتر از 2 ( درصد1: 50 ) نباشد. حداقل ابعاد پاگرد سهطح شهیب دار برای تأمین فضهای گردش ی برا اسهتفاده کنندگان از صهندل ی چرخدار و والد ین با کالسکه باید150 × 150سانتیمتر .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 72 در صورت وجود فضا ی کافی ،به منظور سهولت حرکت صندلی چرخدار برقی و اسکوترهای بزرگ، ابعاد 220سانتیمتر در220سانتیمتر برای پاگردها ترجیح داده می.شود در صورتی که طول افقی سطح شیب دار از 900 سانتیمتر بیشتر ،باشد باید پاگرد میانی در نظر گرفته شود. ر یی تغ در جهت حرکت با دی در پاگرد م ی ان ی .انجام شود طول پاگرد م ی ان ی دی با 200سانتیمتر و عرض آن برابر با عرض سطح شیب دار باشد. اگر طول سطح شیب دار ز اد ی است و حجم تردد صندل ی چرخدار باال است، عرض پاگرد م ی ان ی دی با 180سانتیمتر .در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۳ ۳۳( دستورالعمل طراحی و مناسب‌سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت حداقا ۱۵۰۰۲۳ حداقا ۱۵۰۰۲۳ حدافا ۱۲۰۵۲۳ شکل ۸۳-۲: مشخصات نمونه‌های مختلف سطح شیب‌دار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 74 شکل2 - 84 :هی تعب سطح ش دار بی کنار پله شیب سطح شیب دار بین پاگردها باید ثابت باشد. همیشه از پله به عنوان یک گزینه مناسب در کنار سطح شیب دار استفاده .شود برای هشههدار به افراد دارای محدودیت بینایی، باید نشههانگر های لمسههی رنگی با بافت و رنگ متمایز و مقاوم در برابر لغزش در ابتدا و انتهای سطح شیب دار و پاگردها .نصب شود شکل2 - 85 :مشخصات سطح ش دار بی در ورود به ساختمان عرض نوارها باید 5 (1 ± ) سانتیمتر باشد و در امتداد عرض سطح شیب دار قرار بگیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- 75 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت نورپرداز ی سطح شیب دار با دی به گونه یا باشد که تاریک نبوده و .امکان تردد امن و ایمن را فراهم سازد و سط ح شیب دار و پاگرد ها باید در صورت وجود یی تغ رات بیش به راحت ی قابل درک با شد. نبا دی از نورها یی که باعث ی رگ یخ جاد ی و ا هی سا و رو شن م ی،شوند ا ستفاده کرد، ز را ی ی برا افراد ی که دارا ی محدود تی یی نا یب ه ستند، گ جی کننده .است روشنا یی توص هی شده برا ی کف سطح شیب دار150 لوکس است. در صورتی که سطح شیب دار در هوای آزاد واقع شود باید دارای آبراه مناسب بوده و تخلیه آب های سطحی به گونه ا ی .انجام شود که مانع از تجمع آب باران و برف در سطح آن گردد همه سطوح شیب دار و پاگردها یی که در هوا ی آزاد قرار گرفته اند با دی به منظور دفع آب ی ها سطح ی، زهکش ی .شوند اگر آب رو ی سطح شیب دار تخل هی ن شود، ممکن ا ست در هوا ی مرطوب غ ری قابل ا ستفاده و در شرا طی ی زدگ خی ب س ار ی .خطرناک شود رمپ ی ها .واقع در فضاهای باز بهتر است مسقف باشند در کناره های عرضههی و پاگرد سههطح شههیب دار پیش بینی لبه محافظ بارنگ ،متضههاد با محیط به نحو ی که مانع لغزش استفاده کننده گردد، الزامی است ( شکل2 - 86 ). شکل2 - 86 :لبه محافظ سطح ش دار بی در قسمت هایی از سطح شیب دار که دیوار یا .نرده محافظ وجود ندارد، باید از لبه محافظ استفاده شود ارتفاع لبه محافظ به صورت جدول ای هر شکل د ی گر ی در دو طرف سطح شیب دار باید بین5 تا5/7 .سانتیمتر باشد اگر فاصله ب نی کف سطح شیب دار و نرده محافظ در کنار سطح شیب دار ب ی شتر از5سانتیمتر نباشد ن ی از ی به جدول به عنوان لبه محافظ ن ست ی. ی ها له یم دستگرد و نرده ی ها محافظ با ید در ارتفاع10 - 15سانتیمتر از کف ای بر رو ی .جدول نصب شوند بین میله دستگرد و لبه محافظ باید کنتراست رنگی وجود داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 76 شکل2 - 87 :له یم دستگرد و نرده محافظ در کناره رمپ درصورت که ی سطح ش دار بی ارتفاع ی بیش از25سانتیمتر را ط ی کند و طول افق ی آن ب یش از185سانتیمتر باشد، در دو طرف سطح ش دار بی دی با له یم .دستگرد نصب شود میله های دسهتگرد باید به گونه ای طراحی شهود که به دیوار یا نرده منتهی شهده و مانعی برای مسهیر عبور عابر پیاده نباشند ( شکل2 - 88 ). شکل2 - 88 :مشخصات م له ی دستگرد منته ی به د وار ی ای هی پا میله دستگرد باید در طول پاگرد و به اندازه حداقل 30سانتیمتر رد ابتدا و انتهای سطح شیب دار به صورت افقی ادامه .داشته باشد نرده محافظ باید در ارتفاع حداقل 110سانتیمتر ی از کف ،نصب شود ارتفاع از کف تا باالی نرده محاسبه شود. نباید هیچ پیش آمدگی ، مانع یا شکافی بین ارتفاع 15 تا 90سانتیمتر ی باالتر از کف سطح شیب دار .وجود داشته باشد در سطوح ش دار بی با عرض ب یش از3 متر باید میله دستگرد میانی تعبیه شود و فاصله بین میله های دستگرد حداکثر 160سانتیمتر باشد. بین میله های دستگرد و یا هرگونه پیش آمدگی از سطح شیب دار باید حداقل عرض مفید 110سانتیمتر فراهم شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 77 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت 3 - 2 - 2 - میله های دستگرد و حفاظ ها میله های دسههتگرد می توان ند به عنوان وسههیله کمکی حرکتی در مسههیرهای تردد، تکیه گاه برای باال رفتن و کاهش سرعت هنگام پایین آمدن از سطح شیب دار یا پله مورد استفاده .قرار گیرند حفاظ ها و نرده ها، مانع ایمن و محافظ در اطراف دهانه چاله ها و گودال ها ،بالکن یا نیم طبقات و در امتداد مسههیرهای تردد ایجاد ،کرده از سقوط به حو سط پایین تر جلوگیری می کنند و می توانند مانع ورود به مناطق خطرناک شوند. در طراحی میله های د ستگرد و حفاظ ها باید به محدوده عملکرد و ویژگی د ست یی ها که آنها را می گیرد توجه شود. بزرگساالن،، سالمندان کودکان یا دا فر ا مبتال به آرتروز باید بتوانند پروفیل نرده را به راحتی در دست بگیرند. در فضاهایی که کودکان به طور مکرر از آنها استفاده می کنند، عالوه بر نصب میله دستگرد مورد نیاز ،برای بزرگساالن نصب میله دستگرد در ارتفاع پایین تر به منظور استفاده کودکان الزامی است. پیو سته و بدون وقفه بودن میله های د ستگرد و امتداد آنها در ابتدا و انتهای رمپ ها و پله ها ،همراه با ا ستفاده از رنگ متضاد ،نشانه ی ها مهمی برای دا فر ا کم بینا ایجاد کرده و پشتیبانی و اطمینان الزم برای حرکت ایمن و پایدار در باال رفتن یا پایین آمدن از پله ها و رمپ ها را فراهم می آورد. برای میله دستگرد باید از مصالحی استفاده نمود که در فصول مختلف سال و در فضا های باز به راحت ی تغییر دما نداده و قابل استفاده باشد. بنابراین استفاده از چوب و فوالد با پوشش پالستیکی پیشنهاد می.شود در هوای بسیار سرد یا بسیار گرم، تماس پوس ت دست با نرده ها ی فلزی و رسانا می تواند موجب عوارض پزشکی شود. از مصالحی که در چنین شرایط آب و هوای ی مشکل ساز است، نباید استفاده کرد. میله دسههتگردی که سههطح آن از رسههانایی حرارتی پایینی برخوردار ،اسههت مانند چوب یا لوله های فوالدی با روکش پالستیکی عملکرد بهتری دارند. ارتفاع میله دسههتگرد از کف راهرو، سههطح شههیب دار یا پله، باید برای بزرگ سههاالن 85سههانتیمتر و برای کودکان 60سانتیمتر باشد ( شکل2 - 89 .) شکل2 - 89 :ارتفاع م له ی دستگرد از کف میله د ستگرد در کنار پله یا سطوح شیب دار باید حداقل30سانتیمتر از ابتدا و انتهای آن پیش آمده تر و موازی کف ( باشد شکل2 - 90 و شکل2 - 91 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 78 شکل2 - 90 :امتداد م له ی دستگرد در باال ای ن یی پا پله شکل2 - 91 :امتداد م له ی دستگرد در ابتدا و انتها ی رمپ آغاز و پایان میله دسهتگرد در دو طرف رمپ و یا راه پله باید به صهورت مدور و بدون تیزی باشهد و یا باید به طرف ،کف .دیوار و یا پایه برگشته باشد انتهای میله د ستگرد باید به گونه ای تمام شود که ن شان دهنده ر سیدن به باال یا پایین سطح شیب دار با شد. مثالچ با چرخاندن میله دسهههتگرد به طرف دیوار یا پایین به اندازه15سهههانتیمتر می توان احتمال گیرکردن لباس یا کیف هنگام نزدیک شدن فرد به سطح شیب دار و انتهای میله دستگرد را نیز کاهش داد ( شکل2 - 92 ). شکل2 - 92 :مدل ی ها مختلف انتها ی له یم دستگرد میله د ستگرد و سطوح در جدار آن باید عاری از هر عن صر نوک تیز و ساینده با شد. ابتدا و انتهای میله باید شعاعی معادل حداقل3سانتیمتر داشته باشد ( شکل2 - 93 ) . -------- صفحهٔ بعد -------- 79 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 93 :مقاطع مختلف م له ی دستگرد میله دستگرد باید به صورت ممتد و پیوسته در هر دو طرف رمپ ها ، پاگردها و پله.ها نصب شود قطر یا عرض میله دستگرد باید بین5/3 تا4سانتیمتر ( باشد شکل2 - 94 .) حفظ فاصله میله دستگرد با دیوار مجاور در تمام طول مسیر به اندازه4 تا6سانتیمتر .الزامی است شکل2 - 94 :ابعاد مقطع عمود ی له یم دستگرد شکل2 - 95 درگتسد می هل ئزج ی تا: قطر له یم دستگرد ی که در ارتفاع پا تر ن یی و برای استفاده کودکان نصب یم،شود دی با 5/2 تا2/3 سانتیمتر باشد. حفظ فضای مفید بین دیوار و میله های دستگرد ضروری است ،زیرا باید یک منطقه بدون مانع برای دست ایجاد کند ( شکل2 - 96 ). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 80 شکل2 - 96 :ات ی جزئ نصب م له ی دستگرد در کنار د وار ی فاصهله بین میله دسهتگرد با دیوار های هموار باید حداقل4سهانتیمتر و با دیوار های ناهموار حداقل6سهانتیمتر باشهد ( شکل2 - 97 .) شکل2 - 97 :فاصله م له ی دستگرد در کنار د وار ی هموار و ناهموار اگر میله دسههتگرد در فرورفتگی دیوار نصههب شههده باشههد باید عمق فضههای تورفته حداقل5/7سههانتیمتر و حداقل 45سانتیمتر ( باالی میله ادامه داشته باشد شکل2 - 98 .) شکل2 - 98: جزئیات تورفتگی میله دستگرد در دیوار میله دستگرد باید در محل اتص.ال خود ثابت باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 81 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت رنگ میله.های دستگرد باید متضاد با محیط اطراف باشد در راه پله ها و به و یژه مسیر های خروج، در30سانتیمتر ابتدا و انتهای میله دستگرد، عالئم لمسی هشدار برای افرادی با محدودیت بینایی در نظر .گرفته شود برای راهنمایی افراد با محدودیت بینایی که از عصا استفاده می کنند میله های دستگرد باید در ارتفاع10 - 15سانتیمتر از کف یا بر روی جدول به ارتفاع5 - 5/7سانتیمتر ( نصب شود شکل2 - 99 .) شکل2 - 99 : ارتفاع پا هی له یم دستگرد از کف ستون های نگهدارنده باید در ق سمت زیرین میله د ستگرد ثابت شوند تا فرد بتواند بدون وقفه د ست های خود را در تمام طول میله دستگرد حرکت دهد. فاصله عمودی بین میله دستگرد و لبه زیرین باید5سانتیمتر باشد. میله دسههتگرد و تکیه گاه آن باید طوری طراحی و سههاخته شههود که در برابر نیروی غیر یکنواخت متمرکز معادل با حداقل 9/0کیلونیوتن در هر نقطه و در هر ،جهت و همچنین در برابر نیروی یکنواخت کمتر از 7/0کیلو نیوتن بر متر در هر .جهت مقاوم باشند نرده های محافظ معموالچ بر روی و سط ح شیب دار ، پله ها ، تراس و سکوهای دید مرتفع در هر دو محیط داخلی و خارجی نصب می د شون. نرده محافظ باید در ارتفاع حداقل 100سانتیمتر ی از کف زمین به صورت عمودی نصب شود و از نظر بصری با سطوح اطراف تضاد داشته باشد تا به راحتی توسط همه عابران پیاده و کاربران قابل تشخیص باشد. نباید از نرده های محافظ با جنس فلزی و گالوانیزه که در شرایط آب و هوایی مختلف تغییر دما می دهند استفاده شود تا افرادی که نیاز به در دست گرفتن میله دستگرد دارند بتوانند با آسودگی از سطح شیب دار استفاده .کنند نرده های محافظ باید برای اسههتفاده افراد با قد کوتاه،تر از جمله کودکان و افرادی که از صههندلی چرخدار اسههتفاده می کنند مناسب باشد و بتوانند از میان نرده ها ببینند و دیده شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 82 شکل2 - 100 :نرده و لبه محافظ کنار فضا ی سبز نرده های محافظ باید به گونه ای طوری طراحی و اجرا ن شو د که کره ای با قطر بیشتر از 10سانتیمتر از آن عبور .نکند ،نباید هیچگونه مانع وسیله الحاقی یا شکاف در ارتفاع 15 تا 90سانتیمتر ی باالتر از کف زمین نرده های محافظ وجود .داشته باشد اگر قسمت باالی نرده محافظ برای حمایت از عابران پیاده در نظر گرفته شده ،است باید دارای مقطع دایره ای با قطر 5/3 تا 4سانتیمتر با شد .از مقطع بی ضی شکل با ابعاد 4 × 5سانتیمتر و لبه های منحنی با شعاع حداقل 15میلیمتر نیز می توان استفاده کرد. شکل2 - 101 :نرده محافظ لبه پرتگاه -------- صفحهٔ بعد -------- 83 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت 2 - 3 - پل های ارتباطی بین پیاده رو و سواره رو همه م سیرهای تردد پیاده از جمله پل های ارتباطی بین پیاده رو و سواره رو باید برای طیف گ سترده ای از افراد دارای .معلولیت ایمن و قابل استفاده باشند این مسیرها باید به آسانی قابل تشخیص باشند، به صورت واضح از مسیرهای سواره .تفکیک شوند و در تمام طول سال بدون مانع باشند پیش بینی پل ارتباطی بین پیاده رو و سههواره رو در هر500 متر، در تقاطع ها و امتداد تمامی خط کشههی های عابر پیاده .ضروری است سطح پل های ارتباطی باید از م.صالح سخت، ثابت، غیرلغزنده و هموار باشد اتصال پل های ارتباطی و پیاده.رو باید بدون اختالف سطح باشد شیب پیاده روهای واقع شده در دو طرف پل نباید بی شتر از5 در صد با شد و در صورت وجود اختالف سطح، رعا یت ضوابط مربوط به سطح ش دار بی الزام ی .است عرض پل های ارتباطی که در امتداد مسیر پیاده رو نصب می شوند، باید برابر عرض پیاده.رو باشد در طرح های منا سب سازی و ضعیت موجود و مناطقی که حداقل تردد عابر پیاده پیش بینی شده ا ست، عرض مفید پیاده روی پل که در امتداد م سیر پیاده ه ستند نباید کمتر از125 سانتیمتر با شد. در صورت پیش بینی رفت و آمد زیاد عابر پیاده این عرض باید حداقل 150 سانتیمتر باشد ( شکل2 - 102 و شکل2 - 103 ). شکل2 - 102 :پل هم راستا با مس ری حرکت حداقل عرض پل های ارتباطی عمود بر مسیر پیاده رو باید150سانتیمتر .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 84 شکل2 - 103 :پل غ ری هم راستا با مس ری حرکت در کناره های عرضی پل ارتباطی، تعبیه ی لبه ی مخصوص به ارتفاع حداقل5سانتیمتر با رنگ متضاد با محیط الزامی .است در طرفین عرضی پل ارتباطی بین پیاده رو و سواره رو، باید میله ها ی دستگرد.در ارتفاع مناسب نصب شوند محل ارتباط پیاده رو با سواره رو باید دارای عالیم حسی قابل تشخیص برای ا فراد دارای محدودیت بینایی باشد ( شکل 2-104 ). شکل2 - 104 :مشخصات پل غ ی رهم راستا با مس ری حرکت و نحوه نصب نشانگرها ی لمس ی 2 - 4 - محل عبور عابر پیاده در سواره رو عابران اده یپ ی برا عبور از سطح سواره ی رو ن ازمند تقاطع یی ها امن ه ستند. گذرگاه ی ها عابر پ اده ی یم توانند به صورت کنترل شده ای کنترل.نشده باشند طراح ی محل عبور عابر پ اده ی در هر خ ی ان اب ی دی با .با دقت و مشورت با مقام مربوطه انجام شود در گذرگاه ی ها عابر پ اده ی کنترل نشههده که در آنها حجم حرکت پ اده ی قابل توجه نبوده با آرام سههاز ی کی تراف از طر یق سرعت کاه، پ اده ی گذر هم سطح و ای برجسته م توان ی عبور ا من ی عابران را تأمین .کرد -------- صفحهٔ بعد -------- 85 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت انواع اقدامات آرام سههاز ی ی تراف،ک تحت تأث ری عوامل ی مانند پسههت ی و بلند ی ی زم،ن سههاختار شههبکه خ ابان ی،ها عرض سواره رو ، پارک یاهی حاش، موقع تی راه ی ها دسترس ی، مشخصات وسا لی ی نقل،ه مالحظات مربوط به وسا لی هی نقل همگان ی و ا ضطرار ی، زان یم ح ضور عابران پ ی،اده وجود م س ی ها ری دوچرخه، شرا طی آب و هوا یی ی ها ی ژگ ی و و جمع یتی و اجتماع ی .قرار دارند در بافت ی ها یخی تار به منظور کاهش سرعت وسا لی هی نقل و کاهش تداخل آن ها با عابران پ ی،اده از اقدامات آرام سازی کی تراف استفاده م ی شود . اما الزم است انتخاب اقدامات به نحو ی باشد که به هو تی بافت تار یخی یبی آس .وارد نشود 1 - 4 - 2 - گذرگاه هم سطح/ خط کشی عابر پیاده گذرگاه ها ی هم سهههطح با هدف اولو تی دادن به حرکت عابران پ اده ی،، عبور ایمن افراد کاهش سهههرعت و کنترل تردد لی وسا هی نقل و عدم تداخل با عابران پ اده ی در سواره رو ها احداش می.گردد مکان محل عبور عابر پ اده ی در سهههواره رو دی با ی برا همه کاربران و نی عابر اده یپ به وضهههوح قابل مشهههاهده، ا من ی و دسترس ری پذ .باشد ایجاد خط کشههی عابر پیاده در سههواره رو در تمامی تقاطع ها و حداکثر در هر200 متر، ضههمن فراهم آوردن تمهیدات .ایمنی پیاده الزامی است در محل تردد افراد دارای معلولیت و در مکان های خاص آن ها ایجاد خط کشهههی عابر پیاده با عالمت بین المللی افراد دارای معلولیت الزامی اس.ت در خیابان های دوطرفه با عرض بیش از22 متر و خیابان های یک طرفه با عرض بیش از15 متر باید جزیره ترافیکی در میانه سطح سواره .رو ایجاد شود عرض خط کشی عابر پیاده برای عبور صندلی چرخدار باید حداقل180سانتیمتر .باشد کفسهازی ابتدا و انتهای مسهیر خط کشهی عابر پ یاده باید با عالیم حسهی قابل تشهخیص برای افراد دارای محدودیت بینایی اجرا گردد تا برای اشخاص نابینا و کم .بینا قابل تشخیص باشد پیش از خط کشههی عابر پیاده باید تمهیدات آرام سههازی حرکت سههواره، جهت کاهش سههرعت عبوری وسههایل نقلیه و .افزایش ایمنی عابران ایجاد شود ایجاد اده یپ گذر های برج سته در خیابان ها که به منظور عبور عابران پ اده ی خط ک شی ه شد و هم تراز با پیاده روها و در ارتفاع باالتر ی نسبت به سطح سواره رو ساخته م ی شود موجب تسه لی تردد افراد دارا ی معلول یت .خواهد بود ترسیم خط ایست در فاصله حداقل100سانتیمتر و به موازات گذرگاه برای جلوگیری از محدود شدن دید رانندگان نسبت به عابرین کوتاه قد و افراد با صندلی چرخدار توصیه می.شود محل گذرگاه باید عمود بر سواره رو باشد. گذرگاه باید طوری طراحی شود که افراد منتظر برای ترافیک جاری از سوی رانندگان وسایل نقلیه قابل دیدن ( و تشخیص باشند شکل2 - 105 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 86 شکل2 - 105 :گذرگاه هم سطح عابر پ اده ی رفوژ (جزیره های میانی) واقع در مسیر خط کشی عابر پیاده باید بدون جدول و اختالف .سطح باشد حداقل عرض رفوژ باید150سانتیمتر با شد تا ف ضای کافی برای توقف و ا ستراحت امن سالمندان و افراد با و سایل .کمک حرکتی فراهم شود رفوژها و جزیره ها ی میانی گذرگاه های عابر پیاده برای تردد افراد دارای معلولیت باید هم تراز گذرگاه اصلی باشند و در صورت اختالف سطح باید دارای رمپ جدول باشند. نصب نشانگرهای لمسی هشداردهنده در جزایر ترافیکی برای حرکت ایمن افراد با محدودیت ها.ی بینایی الزامی است شکل2 - 106 :تقاطع عبور ی و جز تکپسرپ( می نا ی ی هر یو) -------- صفحهٔ بعد -------- 87 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 107 :تقاطع عبور ی و جز می نا ی ی هر )(پالن 2 - 4 - 2 - چراغ راهنمایی اولو تی عبور در گذرگاه ی ها عابر پ اده ی کنترل شده توسط چراغ راهنما یی مشخص م ی شود. چراغ ی ها راهنمایی می بایست در ابتدا و انتهای محل عبور عابر پیاده .در خیابان نصب شوند در طراحی و اجرای چراغ ها ی راهنمایی الزم است ف ضای مناسب برای دسترسی افراد دارای محدودیت ها ی بینایی و همچنین افرادی که از وسایل کمک حرکتی مانند صندلی چرخدار و اسکوتر استفاده می کنند در نظر گرفته شود تا بتوانند از دک ی ها مه کنترل چراغ راهنمایی استفاده کنند. دکمه های کنترل چراغ های راهنمایی باید در ارتفاع90 تا120سانتیمتر باالتر از سطح پ اده ی رو .نصب شوند چراغ ی ها راهنمایی باید مجهز به هشداردهنده شنیداری برای استفاده افراد با محدودیت ها ی بینایی .باشد پایه ها ی چراغ راهنمایی نباید مانعی برای محل عبور عابران .باشند چراغ ها ی راهنمایی باید به موازات جهت گذرگاهی که توسهههط دکمه فشهههاری کنترل می شهههود قرار گرفته و 30 تا 50 سانتیمتر از لبه رمپ جدول و 80 تا 150 سانتیمتر از انتهای رمپ جدول فاصله داشته دن باش. فاصله مطلوب پایه چراغ راهنمایی از انتهای رمپ جدول 100 سانتیمتر است. دکمه های کنترل چراغ.های راهنمایی باید مجهز به خط بریل باشند این دکمه ها باید به گونه ای با شند که در صورت ا ستفاده از هر ق سمت از د ست یا بازو و با ن ی رو ی کمتر از13 وتن ین .فعال شوند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 88 شکل2 - 108 :تقاطع عبور ی به همراه پا یه سی گنال راهنما 3 - 4 - 2 - گذرگاه غیرهم سطح گذرگاه ی ها ریغ هم سههطح به منظور جداسههاز ی عمود ی کی تراف اده یپ و سههواره به صههورت ز ی رگذر ای روگذر احداش می شوند . در برخ ی مکان ها مانند تندراه ها و خطوط راه آهن ،به سبب رعا تی مسائل ا ی من ی، استفاده از پ اده ی گذرها ی رهم یغ سطح ی برا عابران پ اده ی ضرور ی است. گذرگاه ی ها غیرهم سطح در آزادراه ها و بزرگراه ها باید برای تمامی عابرین پیاده قابل شنا سایی، قابل د سترس و ایمن .باشند موقعیت گذرگاه باید در امتداد کوتاه .ترین مسیر اصلی باشد دسترسی به ورودی گذرگاه باید به وسیله نرده و حفاظ ایمنی محافظت شده تا استفاده کامل .از آن تضمین شود کف سازی مسیر گذرگاه غیرهم سطح باید از م صالح سخت، ثاب ت، غیر لغزنده و هموار همراه با نشانگرهای لمسی برای .مسیریابی و هشدار برای افراد دارای محدودیت بینایی باشد ی برا حفظ پ ی وستگ ی ری مس اده یپ ی برا عابران، الزم است دسترس ی آنها به گذرگاه غ رهم ی سطح با استفاده از پله، رمپ و آسانسور تأمین شود. برای عبور از گذرگاه غیرهم سطح ترجیحاچ از رمپ مناسب مطابق با ضوابط .استفاده شود حداکثر بیش رمپ دسترس ی به پل ی ها روگذر عابر پ اده ی دی با 8 .درصد باشد با در نظر گرفتن حداکثر طول افق ی 9متر ،الزم است پاگرد برا ی تو قف و استراحت ا جاد ی .شود حداقل عمق پاگرد150سانتیمتر باشد. در نظر گرفتن ش یب حداکثر2درصد برا ی هی تخل آب ی ها سطح ی پاگرد الزام ی است. در صورت وجود پله، استفاده از تجهیزاتی نظیر پله برقی، آسانسور و باالبر مطابق ضوابط الزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- 89 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در صورت ا ستفاده از پله برا ی د ستر س ی به پل ی ها روگذر عابر پ ی،اده بهتر ا ست محور پله ها یغ رم ستق یم بوده و با استفاده از پاگرد و گردش90درجه، از طول مستق می آن کاسته شود. شکل2 - 109 :محل اتصال پ اده ی رو و ورود ی پل روگذر عابر پ اده ی حداقل عرض عرشه پل ی ها عابر پ اده ی برابر با8/1متر در نظر گرفته شود و در صورت برخوردار ی از تسه الت ی مشترک با تردد دوچرخه، حداقل عرض3متر توص یه می شود. عابران اده یپ در پل ی ها روگذر با دی در مقابل عوامل مح یطی نامساعد نظ ری بارش، باد و تابش خورش دی محافظت شوند. گذرگاه غیرهم سطح باید دارای روشنایی .کافی و اشراف و دید مناسب باشد برای عدم کاهش نفوذپذیری بصهری، ارتفاع تمام شهده تبلیغات محیطی نباید بیش از50سهانتیمتر از کف عرشهه پل .باالتر باشد در صورت استفاده مشترک عابر پیاده و دوچرخه از پیاده رو مسیر آن ها باید تفکیک و .مجزا شوند زی رگذرها ی عابر پ اده ی دی با به گونه ای طراح ی و اجرا شوند که امکان ا ستفاده از نور طب یعی، به حداکثر بر سد. طراح ی ورود ی ها ی ضی عر ی برا یز رگذرها باعث ترغ بی عابران پ اده ی یم شود. حتی .االمکان باید محور راه پله زیرگذر مستقیم و در امتداد محور زیرگذر باشد عرض پله یا شیبراه باید برابر عرض .زیرگذر در نظر گرفته شود در صورت ی که رمپ تنها راه دسترس ی به ز ی رگذر باشد ، بهتر است که عرض رمپ برابر با عرض ز ی رگذر در نظر گرفته شود. به منظور افزا شی تی امن در ز ی رگذرها توان یم از راهکارها یی مانند در نظر گرفتن نگهبان، اسهتقرار کاربر ی و یا نصهب دورب ی ها نی نظارت ی استفاده کرد. زیر گذرگاه ها باید به نحو مقتضی در مقابل ورود آب .های سطحی و زیرسطحی محافظت گردند 2 - 5 - توقفگاه خودرو 1 - 5 - 2 - پارکینگ حاشیه ای به منظور پیاده شدن افراد دارای معلولیت از و سیله نقلیه سواری و نیز سوار شدن آنان در خیابان ،های ا صلی شهر ایجاد خلیج (پیشهرفتگی سهواره رو در پیاده رو). به عمق حداقل360سهانتیمتر و به طول حداقل660سهانتیمتر با ارتباط مناسب با پیاده( رو الزامی است شکل2 - 110 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 90 شکل2 - 110 :مح ل سوار و پ اده ی کردن مسافر م حل پ اده ی و سههوار کردن مسههافر نی ی برا کاربران با وسهها لی کمک حرکت ی ،افراد ی که در راه رفتن در مسههافت ی ها طوالن ی مشههکل دارند ای کم توان هسههتند و همچنین افراد ی که با همراهان ای مراقبان خود سههفر م ی کنند از جمله فرد نا یب کم ای معلول ذهن ی، کودکان و سال.مندان بسیار حائز اهمیت است محل پیاده و سههوار شههدن مسههافر باید به دور از هرگونه ترافیک و تردد عابرین باشههد تا از ورود ناگهانی کاربران به مسیرهای مجاور که محل عبور وسایل نقلیه .هستند جلوگیری شود در نظر گرفتن پارک ینگ حا ش یاهی، منجر به کاهش عرض خ ابان ی و در نتیجه کنترل سرعت و سا لی هی نقل موتور ی در ابان یخ ها خواهد ش د . ،عالوه بر آن پارک نگ ی ها ی حاشیه ای دسترس ی لی وسا هی نقل موتور ی را به کاربر ی ها ی اطراف خ ابان ی تسه یل می کنند . در نظر گرفتن پارک نگ ی یاهیش حا در تندراه ها مجاز ن ست ی. در محل سههوار یا پیاده شههدن افراد دارای معلولیت از خودرو ون مجهز به باالبر یا رمپ متحرک، الزم اسههت مسههیر دسترسی با عرض حداقل250سانتیمتر و طول660سانتیمتر به موازات و در مجاورت پیاده رو ،و هم تراز با فضای پیاده و سوار شدن از وسایل نقلیه در نظر گرفته( شود شکل2 - 111 .) پیشنهاد می شود ف ضای پیاده یا سوار شدن به صورت مورب و پیوسته در کف زمین خط کشی شده و در طول ف ضا .ادامه یابد ف ضای خط ک شی شده ترجیحاچ به رنگ زرد یا سفید با شد تا ضمن برخورداری از کنترا ست زیاد با ،محیط اطراف به وضوح قابل مشاهده باشد. ارتفاع آزاد در محل پیاده و سوار شدن مسافر، خروج وسیله نقلیه و مسیرهای دسترسی باید حداقل 360سانتیمتر .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 91 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 111 :محل پ اده ی و سوار شدن از ون معلولین در پارکینگ های موازی ، با تعریض پیاده رو می توان ف ضای دسترس پذیر مورد نیاز را تأمین د کر. در محل توقف خودرو ون ،الزم است مسیر دسترس پذیر در قسمت انتهایی فضای پارکینگ در نظر گرفته شود، زیرا در برخی از ون ها ،ورودی صندلی چرخدار در عقب وسیله نقلیه قرار دار د. در محل پیاده یا سوار شدن به خودرو باید ف ضای آزاد بدون مانع با ابعاد حداقل200 × 200سانتیمتر جهت ا ستقرار رمپ خودرو در نظر گرفته شود ( شکل2 - 112 .) شکل2 - 112 :محل پ اده ی و سوار شدن مسافر داخل خ ابان ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 92 در صههورت وجود اختالف سههطح بین فضههای توقف خودرو و پیاده رو ، باید حداقل یک رمپ جدول برای افرادی که از وسایل کمک حرکتی استفاده می،کنند در نظر گرفته .شود شکل2 - 113 :فضا ی پارک حاش یاهی ی برا افراد دارا ی معلول یت شکل2 - 114 :پارک حاش یاهی دسترس ری پذ اختصهههاص دو پارکینگ ویژه ی افراد دارای معلولیت با نصهههب عالمت بین المللی افراد دارای معلولیت در حاشهههیه خیابان های اصلی، در هر500 متر فاصله و در محدوده ی ساختمان.های عمومی الزامی است الزم است پارکینگ ها ی دسترس پذیر با نصب عالمت افراد دارای معلولیت در خیابان ها مشخص شوند ( شکل2 - 115 ) . -------- صفحهٔ بعد -------- 93 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 115 :تابلو پارک نگ ی ژه یو خودرو افراد دارا ی معلول یت محل توقف خودرو افراد دارای معلولیت، در هر سمت نباید بیش از2 .درصد شیب داشته باشد در مواردی که محل توقف خودرو و مسیر پیاده مجاور با جدول بتنی از هم جدا نشده ،باشند نصب نشانگرهای لمسی الزامی است . نشانگرهای لمسی باید با پا یا عصا قابل تشخیص باشند ،کنتراست رنگی با سطوح اطراف داشته و در تمام طول فضا امتداد داشته باشند. 2 - 5 - 2 - پارکینگ های عمومی به منظور راحت ی بی شتر کاربران، مکان ی ها پارک نگ ی د سترس ری پذ در پارک نگ ی خارج از خ ابان ی دی با به گونه یا ن یی تع و توز عی شود که نزد نی کتر ی فاصله را از ورود ی دسترس ری پذ داشته باشند تا کاربران در برابر شرا طی ی جو نامساعد و بارش برف و باران، تابش آفتاب و همچنین تی امن و ایمنی محافظ.ت شوند -فضهاهای پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت و مناطق قابل دسهترس برای سهوار و پیاده کردن مسهافران که به یک ساختمان خاص سرویس می دهند باید در فاصله حداکثر 30متر از ورودی دسترس پذیر قرار دن گیر . در مواردی که پارکینگ به چندین ساختمان یا ورودی دسترس پذیر خدمات ارائه می دهد، فضای پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت باید در محل های مختلف توزیع شود تا کاربران بتوانند در نزدیکی ورودی های دسترس پذیر پارک کنند. .در نظر گرفتن یک مسیر پیاده امن از محل پارکینگ تا ورودی اصلی یا هر ورودی قابل دسترس دیگر الزامی است محل توقف و ژه ی خودرو افراد دارا ی معلول تی دی با در نزدیک نی تر فاصهههله به درها ی ورود ی ای خروج ی و آسهههانسهههور پارک نگ ی .باشد در صورتی که پارکینگ در چند طبقه فراهم شده ،باشد باید فضاهای پارکینگ دسترس پذیر به آسان ی قابل تشخیص باشند و حداقل یک مسیر دسترس پذیر ،به البی ورودی خروجی یا آسانسور در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 94 حداقل تعداد فضهاهای پارکینگ قابل دسهترس برای افراد دارای معلولیت با توجه به تعداد کل فضهای پارکینگ مورد نیاز در پارکینگ های عمومی باید براساس جدول2 - 4 .تعیین گردد جدول2 - 4 :حداقل تعداد فضاها ی پارک قابل دسترس برا ی افراد دارا ی معلول تی در پارکینگ ی ها عموم ی تعداد فضاهای پارک موجود حداقل تعداد فضاهای پارک قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت تا25 1 26 تا50 2 51 تا75 3 76 تا100 4 101 تا150 5 151 تا200 6 201 تا300 7 301 تا400 8 401 تا500 9 باالتر از500 2٪ از کل در جایی که تعداد پارکینگ ها کمتر از25 .عدد است حداقل یک پارکینگ قابل دسترس باید در نظر گرفته شود از هر100 عدد جای پارک باید حداقل تعداد4 پارکینگ، قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت باشد و به ازای هر 100 ،پارکینگ اضافه2 پارکینگ قابل دسترس اضافه شود. د ر پارکینگ ها ی با ظرفیت بیش از500 فضای پارک خودرو، باید دو درصد از کل فضای پارک نگ ی دسترس ری پذ .باشد -در موارد ی که ممکن ا ست ا ستفاده افراد دارای معلول یت از آن ف ضا ب ی شتر با شد ،مانند آ سای شگاه جانبازان مراکز ،سالمندان مراکز مراقبت ها ی طوالن ی مدت و سا ری خدمات پزشک ی ،تأمین فضاها ی پارک نگ ی دسترس ری پذ باید به صورت مورد ی و براساس تقاضا ی ینیبشیپ شده تع ن یی د شو . از هر 100پارکینگ حداقل یک پارکینگ قابل د سترس برای ون های مخ صوص حمل صندلی چرخدار در نظر گرفته .شود خودروهای ون به ف ضای پارک وسیع تری احتیاج دارند، زیرا ورود صندلی چرخدار به داخل ون، از طریق در کناری و یا در عقب با سکوی باالبر یا رمپ متحرک انجام می شود که به سمت بیرون ون کشیده می شود. در ،محل پارک خودرو دو نوع پارک نگ ی دسترس ری پذ از ین :است الف ) فضههاها ی با عرض حداقل 430سههانتیمتر که برای توقف وسهها لی هی نقل بزرگتر مانند ون ی ها مجهز به رمپ ی ها انتقال برا ی استفاده کنندگان از وسا لی کمک حرکت ی چرخدار در نظر گرفته شده اند. ب ) ف ضاها ی با عرض حداقل 350سانتیمتر مخ صوص کاربران ی که تحرک محدود دا شته و نم ی توانند مسافت طوالن ی را ط ی کنند ای از وسا لی کمک حرکت ی مانند ،صندلی چرخدار عصا و واکر استفاده م ی کنند. حداقل عرض محل توقف خودرو افراد دارای معلولیت350سههانتیمتر اسههت و حداقل عرض محل توقف ون ویژه افراد دارای معلولیت430سانتیمتر ( است شکل2 - 116 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 95 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 116 :ابعاد فضا و مس ری دسترس ی به محل توقف و ژه ی افراد دارا ی معلول یت پوشش کف پارکینگ باید از مصالح سخت، ثابت، مقاوم و غیر لغزنده باشد. حداکثر شیب طولی سطح پارکینگ باید 2 درصد ( 1: 50 ) باشد. حداکثر شیب عرضی سطح پارکینگ باید 2 درصد ( 1: 50 ) باشد. در پارکینگ د سترس پذیر باید حداقل طول ف ضای توقف خودرو 500سانتیمتر، حداقل عرض رای ب پارک ما شین های عریض 430 سانتیمتر و برای پارک خودروهای شخصی350 سانتیمتر باشد. مسیر دسترسی باید در تمام طول پارکینگ امتداد یابد، به وضوح و با کنتراست رنگ ، بافت و یا به صورت برچسب های مورب بر روی کف سازی پارکینگ نشان داده شود. اگر دو جای پارک د سترس پذیر ،مجاور یکدیگر قرار دا شته با شند می توانند از ف ضای م شترک د ستر سی به عرض حداقل100سانتیمتر استفاده د کنن. مسیر دسترسی به خودروها باید به وسیله رمپ جدو ل به پیاده رو متصل شود. عرض مسیر پیاده از پارکینگ به ورودی قابل دسترس ساختمان نباید کمتر از110 .سانتیمتر باشد عرض م سیر د ستر سی مجاور با ف ضای پارکینگ اگر به صورت م شترک بین دو ردیف پارکینگ ا ستفاده شود باید حداقل 150سانتیمتر در نظر .گرفته شود مسیر پیاده دسترسی باید از مصالح سخت، ثابت، غیرلغزنده، هموار و با بافت متفاوت نسبت به سطح پیرامونی ساخته .شده باشد تمام مسهیرهای ایمن پیاده بین محل پارک خودروها باید به وضهوح و با اسهتفاده از خطوط زرد رنگ یا با اسهتف اده از کفسازی متفاوت مشخص د ون ش. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 96 شکل2 - 117 :ابعاد فضا ی پارک خودرو مسیر عبوری کنار محل توقف خودرو باید به گونه ای طراحی شود که امکان برخورد با مسیر خودرو.های دیگر نباشد الزم اسهت تمهیداتی در نظر گرفته شهود تا عابران پیاده از پشهت وسهایل نقلیه پارک شهده و محل تردد خودروها در خیاب ان ها حرکت ن کنند. محل عبور و مرور عابر پیاده یا هر مسههیر دیگری باید به وضههوح مشههخص شههده باشههد تا برای رانندگان و عابران پیاده قابل مشاهده باشد. در ف ضاهایی که جلو یا عقب و سایل نقلیه پارک شده بدون ف ضای وا سط م در جاورت پیاده رو قرار می گیرند، طر ا حی باید به گونه ای باشد که بیرون زدگی وسایل نقلیه.موجب کاهش عرض مفید مسیر پیاده نشود نورپردازی پارکینگ ها می بایست مطابق ضوابط و طبق نیاز تأمین شود. حداقل ارتفاع مفید پارکینگ های مسههقف و ورودی آن ها باید240سههانتیمتر باشههد؛ بدون اینکه لوله ها و کانال های تاسیساتی و غیره از .ارتفاع مفید آن بکاهد ارتفاع فضای پارکینگ برای پارک وسایل نقلیه بزرگتر باید حداقل 275سانتیمتر .باشد پارکینگ های قابل دسترس باید با "عالمت بین المللی دسترسی" عالمت گذاری شوند و موقعیت مکانی پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت باید برای رانندگانی که وارد پارکینگ می شوند مشخص شود. در مواردی که مکان پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت مشهههخص نیسهههت یا از دید افراد فاصهههله دارد ،باید عالئم جهت یابی در امتداد مسیری که به آنها منتهی می شود قرار داده شود. .ورودی پارکینگ و تجهیزات پرداخت باید بدون نیاز به پیاده شدن راننده قابل دسترس باشند پارکومتر باید برای.افراد دارای معلولیت قابل دسترسی باشد در پارکینگ.های طبقاتی محل توقف ویژه خودرو افراد دارای معلولیت باید در اولین طبقه واقع شود محل توقف ویژه خودرو افر اد دارای معلولیت باید با نصب عالمت بین( المللی مشخص گردد شکل2 - 118 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 97 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 118 :عالمت بین المللی پارک نگ ی مخصوص افراد دارا ی معلول یت تابلوهای راهنما برای نشهان دادن موقعیت مکانی پارکینگ دسهترس پذیر و موقعیت نزدیکترین ورودی دسهترس،پذیر باید دارای عالمت بین المللی دسترسی باشند. عالمت گذاری پارکینگ های د سترس پذیر باید به طور وا ضح هم به صورت عالئم رو سازی روی سطح زمین و هم به صورت تابلوی عمودی مشخص شده باشند. عرض تابلوی عمودی باید حداقل 30 سانتیمتر و ارتفاع آن حداقل 45 سانتیمتر باشد. تابلوی پ ارکینگ باید در ارتفاع 200 تا 300سانتیمتر ی از سطح زمین (به صورت دیواری یا روی پایه) نصب شو د. باید کنتراست رنگی بین عالئم و محیط اطراف وجود داشته باشد. عالئم باید به دو زبان ارائه شده و اطالعات نگارشی متناسب با الزامات و آیین نامه ها در نظر گرفته شود. تابلوی عمودی باید به گونه ای قرار گیرد که برای راننده وسهیله نقلیه ای که به فضهای پارکینگ نزدیک می شهود قابل مشاهده باشد ،اما بیرون زدگی آن نباید خطر برخورد ایجاد کند. کف محل پارکینگ باید عالمت بین المللی دسترسی با حاشیه سفید یا زرد و رنگ زمینه آبی داشته باشد. ابعاد عالمت بین المللی محل توقف خودرو اف راد دارای معلولیت حداقل150 × 150سانتیمتر باشد ( شکل2 - 119 ). شکل2 - 119 : ابعاد عالمت محل پارک افراد ی دارا معلول تی در کف پارکینگ در محلی که مخصوص پارک90درجه یا زاویه دار است عالمت باید در انتهای جای پارک قرار بگیرد و در حالت پارک موازی، عالمت باید در مرکز محل پارک قرار بگیرد. عالئم روسازی باید غیرلغزنده بوده و برای بهتر دیده شدن، تضاد رنگ یا بافت با محیط اطراف داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 98 شکل2 - 120 :ابعاد پارک نگ ی 90 درجه مناسب برا ی افراد دارا ی معلول یت هنگام ساخت پارکینگ جدید در خیابان یا بازسازی آن ها، به منظور نیازسنجی در مورد مکان و طرح پا رکینگ، باید با عموم مردم و افراد دارای معلولیت مشاوره صورت بگیرد. پارکینگ دسترس پذیر و مسیرهای دسترسی مجاور آن باید بطور منظم نگهداری و حفاظت شوند. 2 - 6 - ایستگاه های حمل و نقل عمومی برای سهولت دسترسی عابران پیاده به ایستگاه های حمل و نقل همگانی ابتدا الزم است مناسب سازی زیرساخت ها یی به شرح زیر مورد توجه قرار:گیرد ایمن سهازی و رفع موانع در پیاده رو،ها ایجاد جزیره های قابل دسهترس در معابر عریض، بهره گیری از سهیسهتم های ،روشنایی نورپردازی و مبلمان .شهری مناسب ورودی و خروجی ای ستگاه های حمل و نقل عمومی می بای ست از نظر موقعیت ا ستقرار و فا صله ن سبت به سوار روی ه ،مجاور برای مسافران ایمن باشد . باید یک مسیر دسترس پذیر و بدون مانع به عرض حداقل150سانتیمتر برای اتصال ایستگاه به پیاده رو ایجاد شود . م سیر د ستر سی به ای ستگاه های همگانی تو سط تابلو های راهنمای مجهز به خط بریل و ن شانگر های لم سی سطح پیاده رو مشخص شود . در لبه محل سوار شدن سکوی ایستگاه های حمل و نقل ،همگانی نشانگرهای لمسی هشداردهنده برای افراد ارای د محدودیت ی ها بینایی .نصب گردد در ایستگاه های غیرهم،سطح الزم است رمپ مناسب با عرض حداقل 120سانتیمتر در نظر گرفته شده و یا ا مکاناتی مانند باالبر صندلی چرخدار یا آسانسور فراهم .شود -------- صفحهٔ بعد -------- 99 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ورودی ها و تجهیزات کنترل ورود* به ایسهههتگاه ها ی حمل و نقل همگانی باید برای طیف کاملی از کاربرانی که ممکن است از آنها عبور کنند ،قابل استفاده باشند .تجهیزات تک میله ای که در ارتفاع کمر افراد بدون معلولیت طراحی شده اند ، برای کودکان و افرادی که از صندلی چرخدار یا اسکوتر استفاده می کنند ،در ارتفاع گردن و صورت آنها است. ،تردد افراد با صندلی چرخدار افرادی که از عصا یا سایر وسایل کمک حرکتی استفاده می کنند و همچنین افرادی که تعادل مناسبی ن دارند از تجهیزات کنترلی ورود یا گیت های گردان .بسیار دشوار است ایجاد باز شو بدون مانع با عرض منا سب برای عبور افراد با صندلی چرخدار، والدین با کال سکه و افراد با و سایل کمک حرکتی ،واکر یا چرخ خرید در مجاورت گیت ها ی گردان ضروری است. شکل2 - 121 :فضا ی عبور برا ی صندل ی چرخدار در کنار گ تی ورود ی 1 - 6 - 2 - اتوبوس دسترسی به ایستگاه اتوبوس از پیاده.رو باید به صورت پیوسته و بدون مانع باشد سکوی محل انتظار مسافر برای اتوبوس باید ،پایدار مقاوم هم و .تراز با کف اتوبوس باشد به منظور تسهیل در سوار و پیاده شدن افراد دارای معلولیت در محل ایستگاه، اختالف ارتفاع و فاصل ه افقی قابل قبول کف اتوبوس از سطح سکو نباید بیشتر از 2سانتیمتر باشد و در غیر این صورت باید وسیله نقلیه همگانی م جهز به رابط شیب دار برای سوار و پیاده شدن افراد دارای معلولیت باشد. حداقل فضای آزاد با ابعاد150 × 250سانتیمتر در محل سوار و پیاده رو شدن از اتو( بوس باید وجود داشته باشد شکل 2-122 .) مسیر دسترسی و ورودی ایستگاه اتوبوس باید توسط تابلوهای راهنما مجهز به خط بریل و نشانگرهای ل مسی سطح پیاده رو .مشخص شود * Gate -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 100 شکل2 - 122 :ای ستگاه اتوبوس سرپوش ده ی در ایستگاه های اتوبوس، پیش بینی سرپناه، حفاظ مناسب، نیمکت و صندلی با ارتفاع45سانتیمتر و با میله دستگرد به ارتفاع70سانتیمتر ( از کف الزامی است شکل2 - 123 .) شکل2 - 123 :جزییات ن ی مکت ی در ا ستگاه اتوبوس در ایستگاه های اتوبوس، پیش بینی عالئم ، تابلوها و تجهیزات اطالع.رسانی لمسی، بصری و شنیداری الزامی است تجهیزات پرداخت و صدور بلیط باید دسترس پذیر.باشند نورپردازی و جزییات عالئم لمسی و بصری ایستگاه های اتوبوس باید مطابق ضوابط .باشد شکل2 - 124 :مشخصات و ابعاد ا ی ستگاه اتوبوس -------- صفحهٔ بعد -------- 101 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت عرض محدوده ی امن اطراف ایست گاه و محل سوار شدن مسافران به اتوبوس باید حداقل110سانتیمتر باشد تا امکان دسترسی صندلی چ رخدار و اسکوتر به پیاده رو فراهم گرد د. طراحی ایستگاه اتوبوس باید به گونه ای باشد که دید واضحی از میزان تردد وجود داشته باشد و برای توقف افرادی که از وسایل کمک حرکتی استفاده می کنند، دارای .فضای آزاد و بدون مانع مناسب باشد در صورت استفاده از صفحات شفاف یا شیشه ای در ایستگاه اتوبوس ، الزم است برچسب ها یا نوارهای رنگی پیوسته در ارتفاع 150 سانتیمتر نصب د ون ش تا برای افراد کم بینا قابل تشخیص باشد. شکل2 - 125 :مشخصات و ابعاد عالئم راهنما و هشداردهنده در ا ی ستگاه اتوبوس 2 - 6 - 2 - بی آرتی د ستر سی به ای ستگاه بی آرتی باید به صورت ایمن و با بهره گیری از خط ک شی عابر پیاده و چراغ های راهنمایی فراهم .شود کف ای ستگاه بی آرتی باید از م صالح سخت، ثابت، غیر لغزنده و هموار مجهز به ن شانگرهای لم سی برای م سیریابی و هشدار برای افراد دارای محدودیت بینایی باش.د بدنه های ایستگاه ب اید مجهز به میله های دستگرد .باشد سهطح محل انتظار مسهافر برای اتوبوس باید هم تراز با کف اتوبوس باشهد. حداکثر اختالف ارتفاع و فاصهله افقی قابل قبول2سانتیمتر .است 3 - 6 - 2 - مترو مسیر دسترسی از خارج از ایستگاه تا سکوه ا باید به صورت پیوسته، دسترس پذیر .و بدون مانع باشد دسترسی به ایستگاه ها باید به وسیله آسانسور در کنار پله و پله برقی امکان .پذیر باشد مسیریابی برای افراد دارای محدودیت بینایی به وسیله نشانگرهای لمسی سطح پیاده رو از خارج از ایستگاه تا سکوها باید به صورت پیوسته امکان پذیر باشد. همچنین بای د به وسیله عالئم هشداردهنده لمسی و بصری خطرات موجود مانند لبه پله( ها و سکوها مشخص شوند شکل2 - 126 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 102 شکل2 - 126 :عالئم هشداردهنده لبه سکو ی مترو .آسانسور باید همیشه در شرایط آماده به کار قرار داشته باشد نورپردازی و جزییات عالئم لمسی و بصری ایستگاه های مترو باید مطاب ق ضوابط .باشد .محل درهای واگن قطار در هنگام توقف باید از طریق نشانگرهای لمسی در کف سکو مشخص شود شکل2 - 127 :عالئم هشداردهنده لبه سکو ی مترو 4 - 6 - 2 - تاکسی ایستگاه های تاکسی باید ،مسقف بوده صندلی های دسترس پذیر، نورپردازی مناسب و نشانه گذاری های مسیریابی و دیگر نشانه ها را مطابق شرایط بندهای مربوطه در ضوابط مصوب .داشته باشند ایستگاه های تاکسی باید به گونه ای باشند که مسافران بتوانند از نزدیک ترین فاصله به خودرو دسترسی داشته باشند. 2 - 7 - تجهیزات و مبلمان شهری تجه زات ی و مبلمان شهر ی شامل چراغ ی ها روشنا یی، ریت چراغ برق، ن ی،مکت ی زها یم ینکیپ،ک سطل زباله، تابلوها ی اطالع رسان ی، عالئم راهنما یی و رانندگ ی، صندوق پست، ریش آتش نشان ی، فضا ی سبز، گلدان، پارکومتر و سا ری تجه زات ی ی شهر است که در محدوده پ اده ی رو قرار گرفته و اغلب بدون هماهنگ ی نصب م ی شوند. اسهههت قرار ،این تجهیزات در مسهههیر تردد عابر پیاده برای افراد با محدودیت ی ها بینایی، کاربران با صهههندلی چرخدار، سالمندان، افراد با وسایل کمک حرکتی ، افراد با مشکالت حرکتی و والدین به همراه کالسکه مانع ایجاد می کند. -------- صفحهٔ بعد -------- 103 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت مبلمان شهری باید در محدوده مجزا از مسیر دسترسی با چیدمان منظم و هماهنگ در و یک نوار خطی مستقیم قرار گیرند .نوار حائل ماب نی دو ناح هی پیاده رو و سهواره رو، ضهمن ا جاد ی کی تفک ی من ی و ا نی عابر یپ،اده فضها ی مناسهب ی را برا ی استقرار مبلمان شهر ی در هی حاش اده یپ رو فراهم م کند ی. حداقل عرض ا نی هی ناح به منظور قرارگ یری مناسب اجزاء و عناصر مذکور1 .متر در نظر گرفته شود توصیه می شود در مناطق کوهستانی که ممکن است برف در حاشیه پیاده رو و خیابان انباشته شود، در مناطق تجاری و در خیابان های پرسهرعت، به منظور تأمین فاصهله ایمن بین سهواره رو و پیاده،رو عرض این ناحیه بیشهتر در نظر گرفته شود. تجهیزات و مبلمان شهری باید در محدوده خارج از مسیر قابل دسترس .قرار گیرند اگر مبلمان شهر ی در لبه پ اده ی رو نصب شود، با ید حداقل50سانتیمتر از لبه جدول .فاصله داشته باشد در یی جا که درختان ای درختچه ها در مس ری اده یپ ی رو قرار دارند، با دی به گونه یا هرس شوند تا حداقل210سانتیمتر .ارتفاع آزاد داشته باشند مبلمان و تجهیزات شههری باید از نظر بصهری تضهاد رنگی داشهته باشهند تا از محیط اطراف متمایز و قابل تشهخیص باشن د. تیرهای برق باید با استفاده از یک نوار رنگی به عرض 30سانتیمتر در ارتفاع بین140 تا160سانتیمتر از سطح زمین .مشخص شوند تجهیزات ی مانند پارکومترها و صندوق های پست نباید در جایی که مانع دید می شوند مستقر شوند. پیش آمدگی اشهههیای نصهههب شهههده بر روی دیوار پیاده رو مانند تابلوها که لبه ها ی خارجی آنها در ارتفاع بین70 تا 210سانتیمتر از کف تمام شده قرارداشته باشد، نباید از10سانتیمتر بیشتر باشد ( شکل2 - 128 ). در صورتی که پیش آمدگی اجزا و عنا صری مانند ،پنجره کن سول ساختمان یا تلفن عمومی در م سیر د سترس پذیر بیش از 10سانتیمتر ،باشد باید لبه محافظ در ارتفاع حداکثر 15سانتیمتر از کف نصب شود تا امکان تشخیص توسط عصا فراهم آید. شکل2 - 128 :موانع و پ یش آمدگ ها ی در پ اده ی رو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 104 1 - 7 - 2 - عالئم عالئم اطالع .رسانی باید قابل درک و قابل خواندن باشد عالئم باید به گونه ای طراحی شوند که واضح و ساده بوده و به آ سانی تف سیر و تفهیم شوند. ا ستفاده از نمادها و ن شانه های ت صویری شناخته شده بین المللی امکان جهت یابی و درک محیط را افزایش می.دهند عالئم و نوشته ها باید واضح بوده و فاقد انعکاس نور و در تضاد با زمینه خود.باشند اطالعات باید برای همه کاربران در دسههترس باشههد. عناصههر و فضههاهای قابل دسههترس که باید با نماد بین المللی دسترس پذیر ی شناسایی شوند :شامل فضاهایی به شرح زیر هستند فضهههاهای پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت، مناطق سهههوار و پیاده کردن مسهههافر دسهههترس پذیر، ورودی ی ها دسهترس پذیر (در مواقعی که همه ورودی ها ،)قابل دسهترس نیسهتند سهرویس بهداشهتی دسهترس،پذیر آسهانسهورهای دسترس پذیر و سایر دستگاه ی ها ،باالبر تلفن ی ها دسترس پذیر ،راه های خروج دسترس پذیر و مناطق کمک و نجات. تمامی اما کن، فضهاهای شههری و قسهمت هایی از سهاختمان های عمومی که برای اسهتفاده ویژه افراد دارای معلول یت طراحی و تجهیز گردیده اند باید به وسیله عالئم بین المللی دسترس پذیر ی( مشخص گردند شکل2 - 129 .) شکل2 - 129 :عالئم بین المللی دسترس پذیر ی -------- صفحهٔ بعد -------- 105 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت عالئم هشداردهنده باید در موقعیت های خطرساز و در مجاورت موانع نصب شوند. درهای شیشه،ای ،درهای خودبازشو حفاری های دائم یا مو قت باید به طور واضح عالمت.گذاری و مشخص شوند به منظور هدایت افراد با محدودیت بینایی در مکان های عمومی، استفاده از نور چراغ ها و رنگ ها در طول مسیر توصیه می.شود امکان لمس خط بریل بر روی عالئم راهنمایی، تابلوهای اطالع رسانی، کروکی ها و نقشه ها و مانند آن با ید برای افراد با .محدودیت بینایی فراهم گردد در جایی که ،اعداد، حروف خط بریل و نمادهای برجسته استفاده می،شود باید در ارتفاع 80 - 110سانتیمتر از سطح زمین واقع شوند .ارتفاع برجستگی باید حداقل 5/1میلیمتر باشد. ارائه اطالعات به صورت شنیداری فراهم کردن دسترسی عادالنه برای افرادی است که نمی توانند عالئم را بخوانند. ایجاد کنتراست ی ها رنگی خواندن تابلوها را برای هر کسی ،به ویژه شخصی که اختالل بینایی دارد ،آسان می کند. برای افزایش خوانایی ،حروف لمسی برجسته باید حاوی لبه یی ها باشد که کمی صاف شده اند. از رنگ ها می توان برای کمک به تشخیص در، پله ها، رمپ.ها، مسیرهای عبوری و غیره استفاده کرد برای راهنمایی افراد کوررنگ باید عالوه بر رنگ از سیستم های اطالع.رسانی دیگر هم استفاده شود در عالئم .نوشتاری حروف، کلمات و خطوط باید با فاصله کافی از هم تفکیک شده و واضح باشند اطالعات ضهروری باید با حروف درشهت در زمینه ای با رنگ متضهاد نمایش داده شهود و همچنین باید در قالب منابع شنیداری .ارائه گردد عالئم باید با کنتراست رنگی و بدون تابش خیره کننده باشند. مشخص ترین رنگ ها، سفید یا زرد روی سیاه ،ذغالی یا زمینه تیره دیگری مانند قهوه ای ،آبی تیره ،سبز تیره یا بنفش است. حروف سیاه روی سفید نیز قابل قبول است ،اگرچه نسبت به عکس آن سخت تر خوانده می شود. رنگ زمینه غیرقابل قبول ،رنگ ی ها خاکستری روشن و پاستلی است. حروف قرمز بر روی زمینه سیاه نیز قابل قبول نیست. تابلوهای اطالع رسانی نوشتاری و تصویری باید در ارتفاع 100 - 120 سانتیمتر از کف قرار گیرند. استفاده از نمادهای گرافیکی برای کودکان ،کسانی که سطح سواد محدودی دارند یا برای کسانی که به زبان دیگری صحبت می کنند مفید است. عالئم تصویری باید از نظر فرهنگی همه شمول بوده، ،ساده مشخص و قابل درک باشد. بهره گ یری از عالئم شن ی دار ی کمک موثر ی در جهت یابی و در افت ی اطالعات توسط افراد کم نا یب .است اطالعات بصهری در مکان هایی مثل فرودگاه و ایسهتگاه راه آهن باید همراه با اطالعات شهنیداری باشهد. سهیسهتم های .بلندگو باید به وضوح قابل شنیدن باشد عالئم راهنمایی، تابلوهای اطالع رسههانی، کروکی ها و نقشههه ها و مانند آن باید در ارتفاع قابل دسههترس برای افراد با .صندلی چرخدار قرار داده شوند صفحات و پانل ها ی اطالع ر سانی د سترس ری پذ باید با ن شانگرهای لم سی در م سیر اده یپ ی رو متما یز ،شده در فا صله حداکثر 150سانتیمتر ی لبه محدوده در و ارتفاع100 تا120سانتیمتر ی از کف نصب شود ( شکل2 - 130 ). پانل ها ی اطالع رسهانی شهامل ی ژگ یو فعال سهاز ی هم به صهورت دسهت ی و هم خودکار ب وده و از شهاخص ی اردی شهن و همچنین ارتعاش و لرزاننده باش ند. متون نوشتاری و عالئم تصویری برای سهولت خواندن باید در زاویه مایل قرار داده شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 106 هیچ بخ شی از تابلوها نباید در م سیر عبور قرار گیرد. اگر پی شروی در عرض مفید عبوری اجتناب ناپذیر با شد ،باید با تغییر رنگ و بافت در کف، تشخیص آن از طریق عصا فراهم د گرد. شکل2 - 130 :محل قرارگ یری تابلو ی راهنما در مس ری دسترس ری پذ در مواردی که تابلوهای اطالع رسهههانی و نقشهههه ها در ارتفاع دید و بر روی پایه ی ها عمودی قرار می گیرند باید حفاظ مناسب در ارتفاع 25 تا 40سانتیمتر از سطح زمین نصب شود تا از برخورد عابر پیاده با تابلو جلوگیری شود. سیستم ی ها اطالع رسانی طراحی شده برای دسترسی مستقیم توسط عموم ،مانند صفحه نمایشگر لمسی ،باید دارای صفحه کلید در ارتفاع مناسب باشد تا امکان استفاده افراد با صندلی چرخدار یا اسکوتر .فراهم گردد در صورت ارائه اطالعات از طریق صفحات نمایش ،همان اطالعات باید در قالب های جایگزین مانند صدا ،بریل و متن چاپی با اندازه بزرگ ارائه شود. دکمه ی ها فشاری یا سایر کنترل ها برای دسترسی به سیستم ی ها اطالع رسانی عمومی باید به وضوح از طریق رنگ با پس زمینه متضاد قابل شناسایی باشد ،و باید شامل اعداد یا نمادهای برجسته برای خواندن و درک آسان توسط افراد با محدودیت بینایی باشد. 2 - 7 - 2 - نورپردازی و روشنایی رو شنا یی م س ی ها ری یپ،اده از عوامل تأث ی رگذار بر افزا شی تی امن ی من ی و ا ا ست. نور م صنوعی و منابع طبیعی نور باید روشنایی یکنواخت را در تمام ی مسیرهای ،پیاده، فضاهای باز امکاناتی که زیاد استفاده می شوند و همچنین در مناطق با خطر احتمالی تأمین کنند . مسیرهای دسترسی باید نور کافی برای تسهیل آگاهی از تغییرات مسیر، سطح یا شیب را داشته باشند . نورپردازی ف ضاهای باز موجب د ستر سی ایمن افراد دارای معلولیت به پیاده ها رو ،ای ستگاه ی ها اتوبوس و پارکینگ و ها تجهیزات و امکانات رفاهی آنها .خواهد بود نورپرداز ی دی با به گونه ای باشههد که تیفیک نور حتی االمکان کی نزد به ط فی کامل باشههد تا به راحت ی بتوان لبه ها و تضادها ی ی رنگ را که به عنوان نشانه ی ها تی هدا کننده راه استفاده م ی،شوند تشخ صی داد. .نورپردازی در مسیرهای پیاده باید در جهت طولی باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 107 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ی برا آگاه سهههاز ی رانندگان از سهههطح پ اده ی رو و امکان ورود افراد پ اده ی به خ ابان ی، الزم اسهههت پ اده ی ها رو و کناره ی ها سواره رو از نور کاف ی برخوردار بوده و به خوب ی ده ید شوند. ی ها هی پا روشنا یی دی با خارج از عرض مف دی اده یپ رو نصب شوند. ی برا هشههدار به افراد دارا ی محدود تی یی نا یب، چراغ ی ها روشههنا یی دی با با نوار ی ها عالمت دار رنگ ی متضههاد با حداقل طول30سانتیمتر تجه زی شده و در ارتفاع ب ین 140 - 160سانتیمتر قرار گ رند ی. موقعیت چراغ روشنایی نباید موجب تابش ،خیره کننده انعکاس یا سایه شود . نورپردازی در کف مسیر به سمت باال نباید استفاده شود. منابع نورپردازی باید حداقل در ارتفاع200سانتیمتر از کف .نصب شوند منابع روشنا یی دی با در کنار همه رمپ ها، پله ها و سکوها قرار رند یگ تا سطوح، کف پله، پ ی ی شان و دماغه پله و م ی ها له ی دستگرد روشن و قابل تشخ یص .باشند لبه ی ها جلو یی پله ها، پرتگاه ها، سطح شیب ای دار پله برق ی دی با به طور ی کنواخت و ی کسان نورپرداز ی .شود یی تغ رات در سههطوح روشههنا یی یم تواند ی برا بسهه ی ار ی از اف راد مسههن، افراد دارا ی معلول ی ها تی ی ذهن و افراد دارا ی محدود تی یی نا یب جیگ کننده .باشد همه ی رها ی مس عابر پ اده ی دی با به طور مساو ی و ی کنواخت با فیط ی رنگ مناسب نورپرداز ی شد ه و به گونه ای طراحی شوند که امکان ایجاد سایه به حداقل برس.د الزم است عالئم راهنما یی و نشانه ها ی جهت یابی با نورپرداز ی اختصاص ی مورد تأکید .قرار گیرند ی ها هی پا روشنا یی دی نبا در عرض مف دی ی رها ی مس دسترس ری پذ قرار بگ رند ی. ارتفاع آزاد ز ری ی ها هی پا روشنا یی حداقل با ید 210سانتیمتر باشد ( شکل2 - 131 ). شکل2 - 131 :ارتفاع مناسب چراغ ی ها روشنا یی به منظور روشن کردن کامل مس ری اده یپ سطوح شیب،دار ورودی ها، پله،ها عالمت ها و ،غیره باید به طور طبیعی و م صنوعی با شدت رو شنایی حداقل 100 .لوکس روشن شوند در ورودی ی ها مسیرهای پیاده ،میزان روشنایی در کف به طور ممتد باید حداقل 100 لوکس باشد . در م سیرهای پیاده ی رو غالب ،از جمله پیاده ها رو ،پله و ها سطوح شیب دار ،سطح رو شنایی در کف به طور ممتد باید حداقل 30 لوکس .باشد در فضاهای پارکینگ دسترس پذیر و فضاهای حرکتی محدود که به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند ،سطح روشنایی در کف حداقل 50 لوکس .باشد سطح روشنایی در کف در مناطق پیاده و سوار کردن مسافر باید به طور ممتد حداقل 30 لوکس باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 108 انتخاب منابع روشنا یی، مصالح و سطح کف تمام شده با دی به گونه یا باشد که باعث تابش خ ره ی کننده نشود. سطوح کف ی ساز از جمله مرمر، کاش ی، سرام ی،ک موزا ک یی و سا یر م صالح دی با ی دارا روکش مات باشند و استفاده از هر گونه روکش براق.ممنوع است ی برا جلوگ یری و به حداقل رساندن تابش خ ره ی،کننده پوشش سطح د ی وارها از جمله ،رنگ، سنگ، سنگ مرمر، چوب پالست کی ای نت ی لم دی با .مات در نظر گرفته شوند دی با از تجهیزاتی برای نور پردازی ا ستفاده شود که احتمال تابش خیره کننده و م ستق یم نور را به حداقل بر ساند یا از آن جلوگ یری کند. شکل2 - 132 :نصب چراغ ی ها روشنا یی کوتاه بدون خ ی رگ ی سطوح ی کپارچه کف، مانند سنگ، گران ی،ت سنگ مرمر با روکش مات ای شه یت خورده، تابش خ ره ی کننده منعکس شده را به حداقل م ی رساند . منابع ی نور ،با شدت نور باال مانند کوارتز ها لوژن ای ری سا منابع نور ی تأکید کننده یم توانند نقاط ی با تابش خ ره ی کننده را بر رو ی سطوح براق ا جاد ی .کنند دی نبا از چراغ ها ی روشنا یی که دارای طا نق روشنا یی با شدت نور باال هستند استفاده کرد ز را ی ممکن است باعث تابش ب شی از حد شده و بر رو ی هی شبک چشم افراد دارا ی محدود تی یی نا یب ری تاث .بگذارد 3 - 7 - 2 - نیمکت برای افراد با محدودیت ها ی حرکتی و سههالمندان که در راه رفتن ب ه مدت طوالنی با مشههکل مواجه می شههوند، باید نیمکت و صندلی در مکان های استراحت، فضا های انتظار و مسیرهای پیاده در نظر گرفته شود. در منا سب سازی و ضعیت موجود بهتر ا ست مکانیابی ف ضاهای ا ستراحت و نیمکت ها و مبلمان شهری با م شارکت و م شورت ساکنین منطقه و افراد دارا ی معلول یت و در نظر دا شتن عوامل ی مانند سطح ف ضای ،موجود محل توقف و سایل حمل و نقل و حجم ترافیک عابر پیاده انجام شود . انتخاب نوع و محل قرارگیری تجهیزات و مبلمان شهههری باید مورد بررسههی قرار گرفته و در صههورت اسههتفاده زیاد کاربران ، برخی مناطق ممکن است به مبلمان بیشتری نیاز داشته باشند. برای تعیین ،محل قرارگیری تجهیزات و مبلمان شهری اطالعات دریافت شده از طریق فرآیند م شاوره و سایر عوامل مانند فضای ،موجود ملزومات ،ملکی محل توقف وسایل حمل و نقل و حجم ترافیک عابر پیاده باید در نظرگرفته شود . قرارگیری نیمکت.ها در طول مسیر نباید از عرض مفید آن بکاهد -------- صفحهٔ بعد -------- 109 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 133 :قرارگ یری محل استراحت خارج از محدوده پ اده ی ی رو نیمکت ها باید در مجاورت مسیرهای پیاده و خارج از محدوده رفت و آمد مستقر شوند تا م.انع تردد نباشند نیمکت ها باید به و ضوح قابل م شاهده بوده و با رنگ مت ضاد از محیط اطراف با شند تا برای افراد با محدودیت بینایی .قابل تشخیص باشند نیمکت.ها باید در مناطق امن، با روشنایی کافی قرار داده شوند کی در ری مس پیاده باید 5درصد از صندل ها ی زها ی و م قابل دس ترس بوده و در بخش ی ها مختلف توزیع .شده باشند در صورت امکان با جاب جایی نیمکت ها چیدمان منا سبی فراهم شود تا نیمکت ها روبروی یکدیگر قرار گیرند. این امر برای افراد دارای اختالل شنوایی و ارتباطی مفید است تا تعامل را تسهیل کند. نیمکت ها باید در طول مسیر پیاده در فواصل منظم هر100 تا200 ( متر تعبیه شوند شکل2 - 134 .) شکل2 - 134 :فاصله ب نی دو فضا ی نشستن در کی ری مس اده یپ در مسیرهای پیاده شیب دار نصب نیمکت و محل استراحت در فواصل تر کم توصیه می شود. محل نیمکت.ها و مناطق مشخص شده برای صندلی چرخدار نباید مانع تردد باشد برای استقرار صندلی چرخدار، باید ف ضایی به ابعاد حداقل85 × 120سانتیمتر در مجاورت نیمکت در نظر گرفته شود ( شکل2 - 135 .) شکل2 - 135 :ابعاد فضا ی استقرار صندل ی چرخدار در کنار ن ی مکت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 110 ن شیمنگاه نیمکت باید در ارتفاع بین40 تا45سانتیمتر و پ شتی آن در ارتفاع75 تا80سانتیمتر از سطح زمین و جادستی ها در20 تا30سانتیمتر باالی سطح نیمکت قرار داده شوند. عمق نشیمنگاه صندلی باید بین40 تا45سانتیمتر ( باشد شکل2 - 136 .) ارتفاع مناسب صندلی، نشست ن و ب لند شدن را برای افراد سالمند تسهیل می کند . نی مکت یی ها با ارتفاع50 تا75سهانتیمتر ی برا برخ ی از افراد راحت تر هسهتند و ممکن اسهت به عنوان کی نه ی گز در برخ ی از نقاط ارائه .شود نیمکت ها باید تکیه.گاه و محل قرارگیری بازو داشته باشند محل قرارگیری بازو و پشتی صندلی باید برای افراد در اندازه و ها وزن ی ها مختلف .مناسب باشد قسمت فوقانی تکیه گاه (پشتی) نیمکت باید حداقل45سانتیمتر باالتر از سطح نشیمن باشد. کف محل استراحت و نشستن باید دارای مصالح ،محکم پایدار و غیرلغزنده باشد. شکل2 - 136 : ابعاد ن ی مکت به منظور سهولت ،دید سطح نشیمن باید دارای تضاد رنگی با محیط .اطراف باشد افراد نابینا در صورت قرارگیری نیمکت ها در مجاورت یک مکان مهم مانند یک درخت بزرگ ،چرخش در مسیر یا یک منبع صدا ،راحت تر می توانند مکان نیمکت را ها پیدا کنند. نی مکت ها دی با 60سانتیمتر عقب تر از مس یر حرکت قرار رند یگ تا مانع دسترس ی پیاده روها ی مجاور ن ش با.ند سطح ی که ن ی مکت ها ی رو آن قرار م رند یگی دی با ،ایستا محکم، پا دار ی و با سطوح اطراف هم.تراز باشد نی مکت ی ها موجود در کی ری م س ب هتر ا ست ی ک سان ،و م شابه با شند تا موجب سردرگم ی سالمندان و برخ ی افراد با محدود تی یی نا یب ن شو ن.د .الزم است با ایجاد بافت یا رنگ متفاوت، کفسازی فضای استراحت از مسیر پیاده متمایز شود ف ضایی به ابعاد حداقل 85 × 120سانتیمتر در کنار نیمکت به منظور ا ستقرار صندلی چرخدار فراهم شود. نیا ف ضا همچن نی به والد نی همراه کالسکه اجازه م دهد ی تا کالسکه را در کنار ن ی مکت ها قرار دهند ( شکل2 - 137 ). -------- صفحهٔ بعد -------- 111 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 137 :مشخصات محل استراحت در طول مس ری اده یپ دسترس ری پذ در محیط های تفریحی یا ،حومه شهر نیمکت ها باید در فضای مسقف و رو به منظره قرار داشته باشند. شکل2 - 138 :مشخصات ن ی مکت و محل قرارگ یری صندل ی چرخدار در طول مس ری اده یپ دسترس ری پذ به منظور زهکشی مناسب و قابلیت گردش برای استفاده کنندگان از وسایل کمک حرکتی ، شیب فضای استراحت در محیط های خارجی نباید بیش تر از2 ( درصد1: 50 ) .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 112 شکل2 - 139 :ابعاد ن ی مکت در طول مس ری اده یپ دسترس ری پذ ارتفاع میزها باید بین70 تا85سانتیمتر باشد تا ف ضای کافی برای قرارگ یری صندلی چرخدار را داشته باشد ( شکل 2-140 ). شکل2 - 140 :ابعاد م یز در طراحی میزها باید فضای آزاد زانو با عرض حداقل 75سانتیمتر فراهم گردد. عمق فضای زانو باید حداقل 50سانتیمتر و ارتفاع آن حداقل 70سانتیمتر .باشد ارتفاع فضای آزاد برای انگشتان پا باید حداقل 35سانتیمتر و عمق آن 25سانتیمتر .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 113 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 141 :فضا ی آزاد برا ی قرارگ یری زانو و انگشتان پا در م یز به منظور سهولت دید، سطح باالی میز و لبه ها باید تضاد رنگی با محیط مجاور داشته باشند. عرض فضای آزاد جلوی میز برای کاربران با وسایل کمک حرکتی در حالت دستیابی ،از رو به رو حداقل 75 سانتیمتر و عمق آن لق حدا 140 سانتیمتر با شد که ممکن ا ست 50 سانتیمتر از این عمق به منظور نزدیک شدن به میز در زیر میز در نظر گرفته شود ( شکل2 - 142 ). ،در حالت د ستر سی جانبی عرض ف ضای آزاد جلوی میز باید حداقل 150سانتیمتر و عمق آن حداقل 90سانتیمتر ( باشد شکل2 - 142 ). برای افرادی که از صهندلی چرخدار اسهتفاده می،کنند فضهای مفید کنار صهندلی با قطر چرخش150سهانتیمتر باید فراهم شود تا کاربران بتوانند در دو حالت دسترسی از رو به رو و دسترسی از پهلو .از میز استفاده کنند شکل2 - 142 :فضا ی آزاد برا ی قرارگ یری زانو در ز ری زیم کار در دو حالت دسترس ی از رو به رو و دسترس ی ی جانب میزهای پیک نیک باید در فضای امن و دلپذیر با دسترسی راحت به محل پارک خودرو و در فاصله مناسب از آن قرار بگیرند. میزهای پیک نیک باید در فضاهای مسقف و در کنار مسیرهای دسترس پذیر مستقر .شوند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 114 طراحی میز و نیمکت ها باید ایستا و ثابت باشد تا در صورت عدم تعادل سرنگون نشوند. ارتفاع فضای آزاد زیر میز باید 70سانتیمتر باشد و سطح روی میز باید 70 تا 85سانتیمتر باالتر از سطح زمین .باشد در جایی که میز و نیمکت به هم متصل شده،اند افراد برای دسترسی به نیمکت نباید مجبور به عبور از روی تکیه گاه صندلی باشند. 4 - 7 - 2 - سطل زباله سطل های زباله باید در مجاورت مسیر پیاده روی و به گونه ای قرار گیر ن د که مانع تردد نباش ن.د حداکثر ارتفاع سطل زباله از کف باید90سانتیمتر باشد (شک ل2 - 143 ). طراحی سطل زباله باید به گونه.ای باشد که دسترسی و استفاده از آن آسان بوده، برف و باران در آن نریزد سطل های زباله و بازیافت باید با استفاده از حروف نوشتاری یا گرافیکی به وضوح تفکیک شوند. شک ل2 - 143 :ارتفاع سطل زباله 5 - 7 - 2 - تلفن عمومی در محلی که تعدادی اتاقک تلفن عمومی تعبیه گردیده اسهههت، باید حداقل یک تلفن عمومی قابل دسهههترس برای ا شخاص ا ستفاده کننده از صندلی چرخدار و یک تلفن عمومی برای ا شخاص با شنوایی کم، مجهز به سی ستم تقویت .کننده صدا اختصاص داده شود محل قرارگیری تلفن عمومی مجهز به دستگاهTTY ثابت دستگاه تایپ مناسب ناشنوایان نباید مانع فضای آزاد زانو برای کاربران .با وسایل کمک حرکتی باشد تلفن ی ها عمومی باید در مجاورت م سیر های د سترس پذیر قرار دا شته با شن .د تلفن یی ها که روی دیوار ن صب شده و پیش آمدگی در م سیر عبور ایجاد می کنند برای افرادی که دارای اختالل بینایی ه ستند خطر ساز ه ست ند. در این موارد کناره ها باید به گونه ای تنظیم شوند که با عصا قابل تشخیص باشند. تلفن ی ها همگان ی می توانند به صورت د ی وار ی، تک هی پا ای و باجه ای .بدون در باشند در م واردی که برای حفظ حریم خصوصی، اتاقک تلفن در نظر گرفته شده است باید سطوح جذب کننده صدا نصب شود. ارتفاع آزاد از سقف تا کف باجه تلفن باید حداقل210 سانتیمتر باشد. اگر تلفن از دید پنهان ا ست یا در محلی ،فرورفته ن صب شده ا ست عالمت گذاری جهت دار باید به سمت حل م تلفن عمومی دسترس پذیر ارائه شود . فضای آزاد مفید در مقابل تلفن دسترس پذیر باید حداقل در یکی از حالت ی ها دسترسی از رو به رو یا دسترسی جانبی فراهم شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 115 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت حداقل ابعاد فضای آزاد جلوی تلفن در حالت دسترسی از روبرو75 × 120سانتیمتر باشد ( شکل2 - 144 ). حداقل ابعاد فضای آزاد جلوی تلفن در حالت دسترسی جانبی150 × 90سانتی متر باشد ( شکل2 - 145 ). شکل2 - 144 :فضا ی آزاد دسترس ی از روبرو به تلفن عموم ی شکل2 - 145 :فضا ی آزاد دسترس ی جانب ی به تلفن عموم ی شکل2 - 146 :فضا ی آزاد برا ی زانو در تلفن عموم ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 116 شکل2 - 147 :فضا ی آزاد جلو ی تلفن عموم ی ارتفاع نصب تلفن باید به توجه به محدودیت ها ی دسترسی ،افراد با قد کوتاه کاربران با صندلی ی ها چرخدار و کودکان .صورت گیرد ارتفاع بلندترین قسمت موردنیاز تلفن از کف نباید بیش از 140سانتیمتر باشد. ارتفاع محل شهههکاف برای وارد کردن سهههکه و یا کارت، صهههفحه شهههماره گیر تلفن و گوشهههی تلفن باید بین80 تا 110سانتیمتر .از کف باشد شکل2 - 148 :تلفن عموم ی دسترس پذیر طول سیم تلفن نباید کم تر از75سانتیمتر .باشد سیم های بلندتر استفاده از تلفن را برای کسی که قادر به نزدیک شدن به آن نیست تسهیل می کند. حداقل سطح روشنایی در محیط تلفن ی ها دسترس پذیر باید 200 لوکس باشد. صندلی تاشو برای شخصی که در ایستادن برای مدت طوالنی مشکل دارد کمک کننده خواهد ب ود. در مواردی که در جلوی تلفن عمومی صندلی تعبیه ،شده است باید اطمینان حاصل شود که امکان جاب جایی صندلی برای تردد راحت کاربران با وسایل کمک حرکتی و افرادی که ترجیح می دهند بایستند .وجود دارد -------- صفحهٔ بعد -------- 117 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت دکمه های تلفن باید خوانا، واضح و قابل لمس بوده و به سیستم نشان .دهنده شماره مجهز باشند دکمه های کنترل باید دارای پوشش مات و بدون بازتابش بوده و با پس زمینه خود در تضاد رنگی .باشند دکمه های فشار ی باید با شماره های بزرگ ارائه شود. در مواردی که بیش از یک تلفن برای استفاده عموم فراهم شده ،است جهت استفاده ی افراد دارای معلولیت الزم است حداقل برای یک تلفن پیشخان در نظر گرفته شود. پیشخان باید مسطح و تراز باشد و در ارتفاع 70سانتیمتر باالتر از کف قرار گیرد. عرض پیشخان باید 75سانتیمتر و عمق آن حداقل 20سانتیمتر باشد. باید فضای مفید با ارتفاع حداقل 25سانتیمتر بین سطح باالیی پیشخان و لبه پایینی تجهیزات تلفن تعبیه گردد. تلفن ی ها دسترس ری پذ دی با با عالمت و ژه ی افراد دارا ی معلول تی و عالمت مخصوص ناشنوا ان ی مشخص شوند ( شکل2 - 149 ). شکل2 - 149 : عالئم مخصوص تلفن عموم ی دسترس ری پذ ی برا ناشنوا ان ی در تلفن های دستر س پذیر باید قابلیت کنترل میزان صدا برای کاربران با محدودیت شنوایی در نظر گرفته شود. حداقل کی دستگاه از تلفن ی ها عموم ی موجود دی با به کنترل زان یم صدا مجهز شوند. شکل2 - 150 :ابعاد و اندازه ی ها تلفن ی ها عموم ی دسترس ری پذ ( در مواردی که دستگاه نوشتار ثابت یا قابل حملTTY )وجود دار د باید عال مت بین المللی دسترسی ،عالمت مناسب برای افراد کم شنوا و عالمت TTY برای شناسایی محل آن در نظر گرفته شود. الزم اسهههت کنترل های انعطاف پذیر فراهم شهههو د تا اتصهههاالت قابل حملTTY، از جمله پریز برق مجاور تلفن ها ی مخصوص کاربران با محدودیت شنوایی ،دسترس پذیر باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 118 در صورت استفاده از اتصال دهنده ی ها ،صوتی باید سیم بلند ی روی گوشی تلفن نصب شود تا امکان اتصال به تلفن ( متنیTTY ) .فراهم گردد 6 - 7 - 2 - دستگاه های خودپرداز دستگاه ی ها خودپرداز و دستگاه ها ی خودکار خرید، پرداخت و دریافت باید در مسیرهای دسترس پذیر قرار گیرند. در مکان هایی که دسههتگاه های خودکار پرداخت و دریافت وجود دارد حداقل یک دسههتگاه باید برای افراد با صههندلی چرخدار دسترس .پذیر باشد ابعاد فضهای جلوی دسهتگاه ها باید امکان حرکت و چرخش با وسهایل کمک حرکتی را فراهم کند. طراحی محل ها یی برای ن ش ستن و میزهای مجاور د ستگاه های فروش باید با توجه به نیازهای ابعادی افراد با و سایل کمک حرکتی صورت .گیرد الزم است فضای آزاد به ابعاد150 × 150سانتیمتر در مقابل دستگاه وجود داشته باشد تا در عین دسترسی و نزدیکی به کنترل ها ، حریم شخصی .کاربر با صندلی چرخدار نیز حفظ شود ارتفاع صفحه کلید دستگاه از کف زمین باید بین80 تا110سانتیمتر باشد ( شکل2 - 151 ). فضای زانو به ارتفاع حداقل70سانتی متر و عمق50سانتیمتر باید وجود داشته باشد ( شکل2 - 151 .) شکل2 - 151 :دستگاه خودپرداز دسترس پذیر دسهتگاه های خودپرداز باید به گونه ای طراحی شهوند که دیگران نتوانند صهفحه کلید آن را بینند و در عین حال دید .کاربر به محیط اطراف مختل نشود دستگاه های خودپرداز باید همزمان مجهز به پیام .های دیداری، شنیداری و نوشتاری باشند صفحه کلید دستگاه باید در حالت ایستاده و نشسته برای کاربر قابل خواندن و .استفاده باشد فرایند کنترلی و صفحه کلید دستگاه ها باید در دسترس کودکان و افراد با صندلی چرخدار باشد. اطالعات و عالئم مربوط به نمای شگرها در د ستگاه های خودپرداز و فروش باید با اطالعات لم سی و شنیداری تکمیل .شود متن ها ی نوشتاری و حروف باید با پس زمینه تضاد رنگی داشته و در سطحی بدون تابش خیره کننده .قرار گیرند اطالعات باید مجهز به خط بریل بوده و ارتفاع برجستگی آنها حداقل 15میلیمتر د باش. -------- صفحهٔ بعد -------- 119 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 152 :ابعاد مناسب دستگاه خودکار غذافروش ی شکل2 - 153 :فضا ی آزاد موردن از ی مقابل دستگاه خودکار بل یط فروش ی طراحی مکانی سم های کنترلی باید به گونه ای با شد که ا ستفاده تو سط طیف و سیعی از افراد را ت سهیل کند. امکان بهره گیری از د ستگاه با حداقل نیرو و ا ستفاده فقط با یک د ست باید وجود دا شته با شد تا برای افراد دارای محدودیت و ضعف در عملکرد قا بل استفاده باش د. سطح روشنایی و کنتراست ی ها رنگی باعث می شود دستگاه برای افرادی که اختالل بینایی دارند دسترس پذیرتر باشد. دکمه .های دستگاه باید با طراحی لمسی و تباین بصری برای افراد دارای محدودیت بینایی قابل استفاده باشند از تابش مستقیم.نور خورشید و روشنایی مصنوعی بر روی صفحه نمایش باید جلوگیری شود صفحه کلید یا مواردی که می بایست خوانده یا تنظیم دن شو باید زاویه دار باشد تا هم در حالت نشسته و هم ایستاده امکان استفاده داشته باشد. دستگاه های فروش، توزیع بلیط و پرداخت واقع در مسیرهای وسایل نقلیه ،باید با توجه به ابعاد موردنیاز وسیله نقلیه دسترس پذیر باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 120 رو شنایی صفحه کلید و سطح کنترل د ستگاه باید حداقل 100 لوکس و در مواردی که نیاز به خواندن دارد حداقل 200 .لوکس باشد 7 - 7 - 2 - آبخوری و آب سردکن تمامی آبخوری های ن صب شده در ف ضاهای باز و عمومی باید برای افراد دارای معلولیت نیز قابل د سترس و ا ستفاده .باشد طراحی آبخوری ها ی د سترس پذیر باید با در نظر گرفتن شرایط افرادی که از و سایل کمک حرکتی ا ستفاده می،کنند افراد با قد ،کوتاه ،کودکان افراد با محدودیت ها ی حرکتی و افرادی که قدرت دست کمتری دارند صورت گیرد و الزم است فواره آب آشامیدنی در ارتفاع کوتاه تر در نظر گرفته شود. در صورت پیش آمدگی در مسیر پیاده ، ارتفاع لبه جلویی آبخوری باید حداکثر 70سانتیمتر باشد تا امکان تشخیص با عصا.فراهم گردد آبخوری ها می توانند در فرورفتگی ها.ی دیوارها نصب شوند در مواردی که بیش از یک آبخوری در یک مکان تعبیه شده باشد ، حداقل یکی از آنها باید دسترس پذیر باشد. آبخوری ها باید در مجاورت مسیر دسترس پذیر قرار ،گرفته قابل استفاده و دسترس ری پذ باشد. شکل2 - 154 :نمونه یا از عالمت دسترس ی به آبخور ی آبخوری باید دارای فضای آزاد زانو به ارتفاع70سانتیمتر از کف باشد و بین45 تا50سانتیمتر .عمق داشته باشد الزم ا ست ف ضای آزاد به ابعاد75 × 120سانتیمتر جلو آبخوری برای حرکت صندلی چرخدار وجود دا شته با شد تا در مواقعی که فضای آزاد برای زانو وجود ندارد، فرد روی.صندلی چرخدار بتواند به صورت موازی از آن استفاده نماید آبخوری ها می توانند دو فواره در ارتفاع85سانتیمتر برای د ستر سی افراد با صندلی چرخدار و در ارتفاع95سانتیمتر برای دیگر افراد داشته باشند ( شکل2 - 155 .) شکل2 - 155 :آبخور ی دسترس پذیر در دو ارتفاع -------- صفحهٔ بعد -------- 121 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شههیر جریان آب بایسههتی حداقل10سههانتیمتر ارتفاع داشههته تا امکان قرارگیری فنجان یا لیوان را در زیر جریان آب .فراهم نماید فوار ه آب باید حداکثر15سانتیمتر جلوتر از لبه آب خوری ن صب شود و حداقل به اندازه 35سانتیمتر از دیوار عمودی روبه رو فاصله داشته باشد ( شکل2 - 156 ). ارتفاع فواره نباید 90سانتیمتر از کف تمام شده بیش( تر باشد شکل2 - 156 ). فواره ها ی آبخوری باید با یک د ست قابل کنترل با ش،ند تو سط کاربر با صندلی چرخدار ،با ا ستفاده از یک د ست با نیروی حداکثر 22 نیوتن یا و به طور خودکار قابل استفاده باشند. فواره ها باید به گونه ای تنظیم شوند که جریان آب را به صورت موازی جلوی آبخوری هدایت دن کن. فواره نباید فقط با فشردن کف پا.قابل استفاده باشد ارتفاع فضای انگشتان پا در زیر آبخوری باید 35سانتیمتر باالتر از کف و عمق آن 30سانتیمتر باشد ( شکل2 - 156 ). شکل2 - 156 :ابعاد آبخور ی دک ها مه ی کنترل ی ها آبخور ی دی با در دو طرف آن و در قسهمت جلو ی آبخور ی قرار رند یگ تا افراد بتوانند دسهترسهی .راحت به آنها داشته باشند به منظور تشخیص بهتر ،تجهیزات چشمه آب نوشیدنی باید کنتراست رنگی با محیط اطراف داشته باشند. ی برا جلوگ یری از آب گرفتگ ی ای گل آلود شهدن سهطح زم نی باید فاضهالب برای جمع آوری آب ها ی سهطحی در ز یر آبخور ی در نظر .گرفته شود اگر آبخوری بر روی یک یاپه نصب شده باشد باید با نشانگرهای لمسی هشدار دهنده به عرض حداقل 30 سانتیمتر در اطراف آن مشخص شود. در حالتی که آبخوری از روب رو قابل د سترس با شد، ف ضای آزاد جلوی آن باید حداقل75سانتیمتر در120سانتیمتر باشد ( شکل2 - 157 .) در صورت دسترسی جانبی به آبخوری، حداقل فضای آزاد باید150 سانتیمتر در 90 سانتیمتر باشد ( شکل2 - 157 .) فضای آزاد جلوی آبخوری نباید با مسیر تردد عابرین پیاده همپوشانی داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 122 شکل2 - 157 :فضا ی مورد ن از ی ی جلو آبخور ی 8 - 7 - 2 - صندوق پست صندوق پست و تجهیزاتی مانند آن باید برای.افراد دارای معلولیت قابل دسترس و استفاده باشند صندوق پست باید در مجاورت مسیر دسترس پذیر قرار داشته باشد. ارتفاع شکاف صندوق پست80 تا110سانتیمتر ( از کف باشد شکل2 - 158 .) شکل2 - 158 :ارتفاع شکاف صندوق پست دسترس ری پذ در جلوی دستگاه های خرید، صندوق پست و صندوق صدقات فضای آزاد به ابعاد75 × 120سانتیمتر ی وجود داشته .باشد تا فرد دارای صندلی چرخدار به راحتی به آن نزدیک شود شکل2 - 159 :ارتفاع قابل دسترس صندوق پست شکاف صندوق پست باید به گونه ای طراحی شود که برای افراد با صندلی چرخدار قابل دسترس باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 123 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت در محلی که تعداد زیادی صندوق پ ست وجود دارد ،حداقل یک عدد صندوق در د سترس فرد روی صندلی چرخدار باشد. صندوق پست باید در مقابل باران و برف محافظت شود. 2 - 8 - سرویس بهداشتی عمومی یکی از مهم ترین مشکالت افراد دارا ی معلول تی ی برا حضور فعال در جامعه، نبود سرو ی ها سی بهداشت ی دسترس پذیر در فضاها ی باز شهر ی است. در معابر و فضاهای باز شهری و در محل هایی که سرویس بهداشتی عمومی احداش می شود، ایجاد حداقل یک سرویس .بهداشتی مخصوص افراد دارای معلولیت، مجهز به توالت فرنگی الزامی است در کلیه اماکن عمومی باید سرویس بهداشتی زنانه و مردانه مناسب برای افراد دا رای محدودیت حرکت ی در نظر گرفته شود. ف ضای آزاد به قطر150سانتیمتر برای عبور و گردش صندلی چرخدار در سرویس های بهداشتی عمومی باید در نظر ( گرفته شود شکل2 - 160 .) در سرویس بهدا شتی عمومی بزرگ به ازای هر10 واحد سرویس معمولی، باید یک واحد سرویس مخ صوص افراد .دارای معلولیت منظور گردد در نظر گرفتن فضای تی شور در سرویس های بهداشتی عمومی از اشغال شدن سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت جلوگیری می .کند مسیر دسترسی به سرویس .بهداشتی عمومی باید بدون مانع باشد کف فضا های بهداشتی باید یر غ لغزنده .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 124 شکل2 - 160 :نمونه ابعاد سرو سی بهداشت ی عموم ی ی برا دسترس ی صندل ی چرخدار حداقل عرض مفید درِ فضا های بهداشتی باید80سانتیمتر .باشد درِ فضا های بهداشتی باید به بیرون باز شود تا گشودن آن در مواقع اضطراری از بیرون امکان.پذیر باشد مکانیسم بسته شدن درِ فضای بهداشتی باید لوالیی ثقلی یا فنری باشد که به طور .خودکار بسته شود ،درِ فضای بهداشتی باید از داخل قفل شود درع ین.حال قابل باز شدن از خارج در مواقع اضطراری باشد حداقل اندازه ف ضای سرویس بهدا شتی باید170 × 150سانتیمتر با شد تا گردش صند لی چرخدار در آن امکان پذیر ( باشد شکل2 - 161 .) شکل2 - 161 : حداقل ابعاد فضا ی سرو سی بهداشت ی نصب کاسه مستراح فرنگی به ارتفاع45سانتیمتر از کف و با فاصله30سانتیمتر از دیوار مجاور الزامی است ( شکل2 - 162 .) -------- صفحهٔ بعد -------- 125 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ن صب میله های د ستگرد در طرفین کا سه م ستراح به ارتفاع70سانتیمتر از کف و20سانتیمتر جلوت ر از لبه جلویی ( کاسه الزامی است شکل2 - 162 .) نصب میله های دستگرد کمکی عمودی با فاصله30سانتیمتر از جلوی کاسه و40سانتی متر باالتر از نشیمن مستراح بر روی دیوار مجاور اجباری است. دامنه نوسان میله های عمودی باید80 تا120 ( سانتیمتر از کف باشد شکل2 - 162 .) شکل2 - 162 :ابعاد سرو سی بهداشت ی فرنگ ی له ی و م دستگرد بر د وار ی پشت و مجاور آن ن صب میله های د ستگرد ا ضافی افقی بر روی ق سمت داخلی در، به ارتفاع80سانتیمتر از کف و حداکثر15سانتیمتر فاصله از محور لوال و با طول حداقل30سانتیمتر الزامی است. شکل2 - 163 :ابعاد سرو سی بهداشت ی دسترس ری پذ کاسه روشویی باید در فضایی به ابعاد75 × 120سانتیمتر قرار گیرد تا امکان دستیابی از روبرو را فراهم سازد ( شکل2 - 164 .) پیش بینی فضای آزاد، به ارتفاع حداقل75سانتیمتر از کف تا پایین لبه دستشویی الزامی است. عمق فضای آزاد برای زانو باید20سانتیمتر ، و برای نوک پا45سانتیمتر ( باشد شکل2 - 164 .) ارتفاع لبه پایین آینه روشویی از کف برای افراد دارای معلولیت باید حداکثر90سانتیمتر باشد ( شکل2 - 164 .) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: طراحی و مناسب سازی فضاهای باز 23 / 03 / 1403 126 شکل2 - 164 :ارتفاع روشو یی از کف و ابعاد فضا ی آزاد جلو ی آن تجهیزات فضا های بهداشتی باید در جای ایمن نصب شده و به سهولت قابل استفاده .باشند لوله های آب گرم و فا ضالب زیر رو شویی باید حفاظت و عایق بندی شوند. در زیر رو شویی نباید گو شه های تیز وجود .داشته باشد شههیر های روشههویی باید به صههورت اهرمی و به راحت ی باز و بسههته شههوند و حداکثر فاصههله آن ها از لبه جلو روشههویی 60سانتیمتر .باشد شکل2 - 165 :انواع ش ری آب روشو یی ارتفاع تجهیزات الزم در سرویس بهدا شتی مانند آویز حوله و جای صابون و یا د ستگاه خ شک کن برقی از کف نباید بیش از100سانتیمتر باشد ( شکل2 - 166 ). روی یکی از دیوار های سرویس بهداشتی باید رخت آو یز و یک قفسه در ارتفاع حداکثر120سانتیمتر .نصب شود -------- صفحهٔ بعد -------- 127 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت شکل2 - 166 :ارتفاع مناسب قرارگ یری امکانات سرو سی بهداشت ی عموم ی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 130 پیوست1 :چک ل ست ی ی اب ی ارز دسترس یری پذ فضاها ی باز ردیف پیاده رو بله خیر 1 .مسیر عبوری واضح، خوانا و پیوسته است 2 حداقل عرض مفید پیاده رو125 .سانتیمتر است 3 پوشش کف پیاده.رو از مصالح سخت، ثابت، غیرلغزنده و هموار است 4 فاصله بین قطعات کفپوش پیاده رو در صورتی که به طور کامل پر شده باشد حداکثر10 میلیمتر و در غیر این صورت حداکثر5 .میلیمتر است 5 حداکثر شیب عرضی پیاده رو2 .درصد است 6 حداکثر شیب طولی پیاده رو5 .درصد است 7 حداقل ارتفاع آزاد پیاده روها210 .سانتیمتر است 8 پیش آمدگی اشیای نصب شده بر روی دیوار پیاده رو مانند تابلوها که لبه های خارجی آنها در ارتفاع بین70 تا 210 سانتیمتر از کف تمام شده قرار دارند، کمتر از10 .سانتیمتر است 9 پیش آمدگی اشیای نصب شده روی پایه یا ستون در ارتفاع بین70 تا210 سانتیمتر از کف تمام شده، که در جهت حرکت فرد پیاده است، حداکثر30 .سانتیمتر است 10 ارتفاع آزاد پایین اشیای آویزان از سقف مانند تابلوها از کف بیشتر از210 .سانتیمتر است 11 موانع و تجهیزات شهری در بیرون از مسیر حرکت در پیاده رو و خارج از عرض مفید آن قرار گرفته.اند 12 میله هدایت کننده (بوالرد) راه عبور و دسترسی افراد با صندلی چرخدار را در پیاده رو مسدود نمی.کنند 13 فاصله بین دو میله هدایت کننده (بوالرد) حداقل125 سانتی متر بوده و بارنگ های متمایز مشخص شده.اند 14 ارتفاع میله های هدایت کننده (بوالرد) بین75 تا95 سانتی.متر است 15 در صورت وجود اختالف سطح بیش از2/5 سانتیمتر، ضوابط سطح.شیبدار رعایت شده است 16 هرگونه درپوش و دریچه بازدید با کفسازی پیاده رو هم.تراز است 17 شبکه هم تراز با سطح پیاده رو، عمود بر جهت حرکت و عرض فضای باز آن حداکثر2 سانتی.متر است 18 پیاده رو دارای آبراه مناسب بوده و تخلیه آب های سطحی به گونه ای انجام می شود که مانع از تجمع آب باران و .برف در سطح آن گردد 19 محل تقاطع دو پیاده.رو، با بافت و رنگ متفاوتی کفسازی شده است 20 نشانگرهای لمسی سطح پیاده رو مطابق شرایط فنی در تمام مسیر پیاده[.رو اجرا شده است1] 21 برای کمک در مسیریابی به افراد با محدودیت بینایی کفپوش های لمسی شیاردار به صورت نواری و برای اطالع از امکانات عمومی، هشدار در مورد خطرات، موانع، تغییر جهت ها و اختالف سطوح کفپوش های لمسی سکه ای .تعبیه شده است 22 نشانگرهای لمسی سطح پیاده رو موازی مسیر تردد و هم تراز پیاده.رو هستند 23 بین پیاده رو و سواره رو جدول به ارتفاع حداقل5 .سانتیمتر به رنگ متضاد با محیط اطراف وجود دارد 24 بین پیاده رو و فضای سبز یا جوی کنار پیاده رو جدول به ارتفاع حداقل5 سانتیمتر به رنگ متضاد با محیط .اطراف وجود دارد [1] کفپوش های لمسی باید با عرض20 تا40 سانتیمتر باشند. ارتفاع شیارها در کفپوش های شیاردار4 - 5 میلیمتر و فاصله مرکز به مرکز آنها باید40 - 55 میلیمتر باشد. عرض شیارها در کفپوش های سر- تخت و منحنی15 - 25 میلیمتر و فاصله زهکش بین دو موزاییک باید20 - 30 میلیمتر باشد. در کفپوش های سکه ای گنبدهای ناقصی به صورت شبکه مربعی یا قطری به فاصله مرکز به مرکز45 - 60 میلیمتر از هم قرار می گیرند. ارتفاع گنبدهای ناقص4 - 5 میلیمتر و قطر کف آنها20 - 35 میلیمتر و قطر باالیی10 - 25 .میلیمتر باید باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 131 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ردیف رمپ جدول بله خیر 1 در صورت وجود اختالف سطح بین پیاده رو و سواره رو، دردر تقاطع خیابان ها رمپ.جدول وجود دارد 2 در صورت وجود اختالف سطح بین پیاده رو و سواره رو، در امتداد خط کشی عابر پیاده رمپ.جدول وجود دارد 3 در صورت وجود اختالف سطح بین پیاده رو و سواره رو، در نزدیک ترین فاصله از محل پارک خودرو افراد دارای معلولیت و ورودی ساختمان رمپ.جدول وجود دارد 4 رمپ.جدول در مسیر حرکت و توقف اتومبیل پیشروی ندارد 5 کف رمپ.جدول غیرلغزنده، ثابت، سخت و هموار است 6 حداقل عرض مفید رمپ جدول90 .سانتیمتر است 7 شیب رمپ جدول بین8 تا6 .درصد است 8 حداقل عرض آزاد پیاده رو پس از رمپ جدول90 .سانتیمتر است 9 شبکه جمع آوری آب های سطحی به هیچ عنوان در ابتدا، انتها و یا روی رمپ.جدول واقع نشده است 10 رمپ جدول به گونه.ای طراحی شده که مانع از تجمع آب باران و برف در ابتدا، انتها و سطح آن گردد -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 132 ردیف پله بله خیر 1 حداقل عرض پله120 .سانتیمتر است 2 عرض کف پله30 سانتیمتر و حداکثر ارتفاع آن17 .سانتیمتر است 3 تمام پله.ها در یک مسیر دارای ارتفاع و عمق یکسان هستند 4 پاخور پله بسته است و پیش آمدگی پله از پاخور کمتر از3 .سانتیمتر است 5 حداکثر تعداد پله بین دو پاگرد12 .پله است 6 .سطوح کف و پاگرد پله از جنس سخت، ثابت، غیرلغزنده و هموار است 7 پله دارای آبراه مناسب بوده که با تخلیه آب های سطحی، مانع از تجمع آب باران و برف در سطح آن می.گردد 8 عالیم حسی در کف، لبه اولین و آخرین پله و در پاگرد برای هشدار به افراد دارای محدودیت بینایی وجود .دارد 9 در رشته پله های تا3 پله، اولین و آخرین کف پله با نوار لمسی به عرض5 - 4 سانتیمتر در طول پله مشخص شده.اند 10 در رشته پله های با بیش از3 پله، نوار لمسی در تمام پله.ها وجود دارد 11 میله های دستگرد.متناسب با محیط باز در طرفین پله وجود دارد 12 در پله هایی با عرض بیش از3 متر، میله.های دستگرد در وسط عرض پله وجود دارد 13 در کناره های عرضی پله، جزئیات اجرایی به نحوی که مانع لغزش عصا شود پیش.بینی شده است ردیف میله دستگرد بله خیر 1 قطر یا عرض میله دستگرد بین5/3 تا4 .سانتیمتر است 2 فاصله بین میله دستگرد و دیوار حداقل4 .سانتیمتر است 3 ارتفاع میله دستگرد از کف برای بزرگساالن85 سانتیمتر و برای کودکان60 .سانتیمتر است 4 .میله دستگرد در محل اتصال خود ثابت است 5 رنگ میله های دستگرد.متضاد با محیط اطراف است 6 میله دستگرد و سطوح در جوار آن عاری از هر عنصر نوک تیز و ساینده است. ابتدا و انتهای میله شعاعی معادل حداقل3 .سانتیمتر دارد 7 برای راهنمایی افراد با محدودیت بینایی که از عصا استفاده می کنند میله های دستگرد در ارتفاع10 - 15 سانتیمتر از کف یا بر روی جدول به ارتفاع5 - 7.5 .سانتیمتر نصب شده است -------- صفحهٔ بعد -------- 133 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ردیف )سطح شیبدار (رمپ بله خیر 1 .در مجاورت مسیر پلکانی موجود رمپ سراسری هم وجود دارد 2 حداقل عرض سطح شیب دار120 .سانتیمتر است 3 برای سطوح شیب دار تا3 متر طول، حداکثر شیب8 درصد با عرض حداقل120 .سانتیمتر است 4 در سطوح شیب دار بیش از سه متر طول (تا حد مجاز9 متر) به ازای هر متر افزایش طول5 سانتیمتر به عرض مفید آن اضافه و5/0 درصد از شیب آن کاسته می.شود 5 کف سطح شیب.دار غیرلغزنده، ثابت، سخت و هموار است 6 سطح شیب.دار شیب عرضی ندارد 7 سطح شیب دار دارای آبراه مناسب بوده که با تخلیه آب های سطحی، مانع از تجمع آب باران و برف در سطح آن می.گردد 8 میله های دستگرد متناسب با محیط باز در طرفین سطح شیب.دار وجود دارد 9 در کناره های عرضی و پاگرد سطح شیب دار لبه محافظ، حداقل به ارتفاع5 ،سانتیمتر با رنگ متضاد با محیط به نحوی که مانع لغزش استفاده کننده گردد، پیش.بینی شده است 10 برای هشدار به افراد دارای محدودیت بینایی، نشانگرهای لمسی رنگی با بافت متمایز در ابتدا و انتهای سطح شیب.دار نصب شده است 11 در امتداد و ابتدا یا انتهای رمپ پله.ای وجود ندارد 12 ارتفاع کنگره ها در کف سطح شیب دار از5 .میلیمتر کمتر است ردیف میله دستگرد بله خیر 1 قطر یا عرض میله دستگرد بین5/3 تا4 .سانتیمتر است 2 فاصله بین میله دستگرد و دیوار حداقل4 .سانتیمتر است 3 ارتفاع میله دستگرد از کف برای بزرگساالن85 سانتیمتر و برای کودکان60 .سانتیمتر است 4 .میله دستگرد در محل اتصال خود ثابت است 5 رنگ میله.های دستگرد متضاد با محیط اطراف است 6 میله دستگرد و سطوح در جوار آن عاری از هر عنصر نوک تیز و ساینده است. ابتدا و انتهای میله شعاعی معادل حداقل3 .سانتیمتر دارد 7 برای راهنمایی افراد با محدودیت بینایی که از عصا استفاده می کنند میله های دستگرد در ارتفاع10 - 15 سانتیمتر از کف یا بر روی جدول به ارتفاع5 - 7.5 .سانتیمتر نصب شده است -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 134 ردیف پل های ارتباطی بین پیاده رو و سواره رو بله خیر 1 بین پیاده.رو و خیابان در تقاطع پل ارتباطی وجود دارد 2 بین پیاده رو و خیابان در امتداد خط.کشی عابر پیاده پل ارتباطی وجود دارد 3 بین پیاده رو و خیابان در هر500 .متر پل ارتباطی وجود دارد 4 اتصال پل ارتباطی با پیاده رو و خیابان.بدون اختالف سطح است 5 عرض پل ارتباطی در امتداد مسیر پیاده رو برابر عرض پیاده رو است 6 عرض پل ارتباطی عمود بر مسیر پیاده رو150 سانتیمتر است 7 محل ارتباط پیاده رو با سواره.رو دارای عالیم حسی قابل تشخیص برای افراد دارای محدودیت بینایی است 8 سطح پل ارتباطی از مصالح سخت، ثابت، غیرلغزنده و هموار است و فاصله شیارها کمتر از2 .سانتیمتر است 9 در کناره های عرضی پل ارتباطی، لبه مخصوص به ارتفاع حداقل5 سانتیمتر با رنگ متضاد با محیط تعبیه شده .است 10 در طرفین عرضی پل ارتباطی بین پیاده رو و سواره رو، میله دستگرد در ارتفاع85 سانتیمتر برای بزرگساالن و 60 .سانتیمتر برای کودکان تعبیه شده است ردیف میله دستگرد بله خیر 1 قطر یا عرض میله دستگرد بین5/3 تا4 .سانتیمتر است 2 ارتفاع میله دستگرد از کف برای بزرگساالن85 سانتیمتر و برای کودکان60 .سانتیمتر است 3 .میله دستگرد در محل اتصال خود ثابت است 4 رنگ میله.های دستگرد متضاد با محیط اطراف است 5 میله دستگرد و سطوح در جوار آن عاری از هر عنصر نوک تیز و ساینده است. ابتدا و انتهای میله شعاعی معادل حداقل3 .سانتیمتر دارد 6 برای راهنمایی افراد با محدودیت بینایی که از عصا استفاده می کنند میله های دستگرد در ارتفاع10 - 15 سانتیمتر از کف یا بر روی جدول به ارتفاع5 - 7/5 .سانتیمتر نصب شده است -------- صفحهٔ بعد -------- 135 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت محل عبور عابر پیاده در سواره رو ردیف گذرگاه هم سطح/ خط کشی عابر پیاده بله خیر 1 خط کشی عابر پیاده در سواره رو در تمامی تقاطع.ها ضمن فراهم آوردن تمهیدات ایمنی پیاده وجود دارد 2 خط کشی عابر پیاده در سواره رو در هر500 .متر ضمن فراهم آوردن تمهیدات ایمنی پیاده وجود دارد 3 در محل تردد افراد دارای معلولیت و در مکان های خاص آن ها خط کشی عابر پیاده با عالمت بین المللی افراد .دارای معلولیت وجود دارد 4 در خیابان های دوطرفه با عرض بیش از22 متر و خیابان های یک طرفه با عرض بیش از15 متر جزیره ترافیکی در میانه سطح سواره.رووجود دارد 5 رفوژ (جزیره های میانی) واقع در مسیر خط کشی عابر پیاده.بدون جدول و اختالف سطح است 6 حداقل عرض رفوژ150 سانتی متر است تا فرد با صندلی چرخدار فضای کافی برای توقف و استراحت روی آن .را داشته باشد 7 عرض خط کشی عابر پیاده برای عبور صندلی چرخدار حداقل180 سانتی.متر است 8 کفسازی ابتدا و انتهای مسیر خط کشی عابر پیاده با عالئم حسی قابل تشخیص برای افراد دارای محدودیت بینایی مطابق شرایط فنی اجرا شده است تا برای اشخاص نابینا و کم بینا قابل.تشخیص باشد 9 پیش از خط کشی عابر پیاده تمهیدات آرام سازی حرکت سواره، جهت کاهش سرعت عبوری وسایل نقلیه و افزایش ایمنی.عابران ایجاد شده است 10 محل گذرگاه عمود بر سواره.رو است 11 گذرگاه طوری طراحی شده است که افراد منتظر برای ترافیک جاری از سوی رانندگان وسایل نقلیه قابل دیدن .و تشخیص باشند ردیف چراغ راهنمایی بله خیر 1 چراغ راهنمایی در ابتدا و انتهای محل عبور.عابر پیاده مجهز به هشداردهنده شنیداری است 2 دکمه های کنترل چراغ های راهنمایی در ارتفاع90 تا120 سانتی.متر نصب شده است 3 دکمه های کنترل چراغ.های راهنمایی مجهز به خط بریل هستند 4 این دکمه ها به گونه ای هستند که در صورت استفاده از هر قسمت از .دست یا بازو فعال شوند -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 136 محل عبور عابر پیاده در سواره رو ردیف گذرگاه غیر هم سطح بله خیر 1 ایجاد گذرگاه غیر هم سطح تنها در آزادراه ها و بزرگراه:ها با رعایت شرایط زیر مجاز است 2 گذرگاه برای تمامی عابرین پیاده قابل شناسایی، قابل.دسترس و ایمن است 3 موقعیت گذرگاه در امتداد کوتاه.ترین مسیر اصلی است 4 دسترسی به ورودی گذرگاه به وسیله نرده و حفاظ ایمنی محافظت شده است تا استفاده کامل از آن تضمین .شود 5 گذرگاه به نحو مقتضی در مقابل عوامل جوی و همچنین ورود آب های سطحی و زیرسطحی محافظت شده .است 6 برای عبور از گذرگاه غیر هم سطح رمپ مناسب با رعایت شرایط فنی وجود دارد 7 در صورت وجود پله، تجهیزاتی نظیر پله.برقی، آسانسور و سطح متحرک با رعایت شرایط فنی وجود دارد 8 محور راه.پله زیرگذر مستقیم و در امتداد محور زیرگذر است 9 .عرض پله برابر عرض زیرگذر است 10 .عرض رمپ برابر عرض زیرگذر است 11 کفسازی مسیر گذرگاه غیرهم سطح مطابق شرایط فنی از مصالح سخت، ثابت، غیر لغزنده و هموار، همراه با کفپوش های راهنما برای.مسیریابی و هشدار برای افراد دارای محدودیت بینایی مطابق شرایط فنی است 12 گذرگاه غیر هم.سطح دارای روشنایی کافی مطابق شرایط فنی و اشراف و دید مناسب است 13 برای عدم کاهش نفوذپذیری بصری، ارتفاع تمام شده تبلیغات محیطی کمتر از50 سانتی متر از کف عرشه پل .است 14 در صورت استفاده مشترک عابر پیاده و دوچرخه از پیاده.رو، مسیر عبوری با توجه به شرایط فنی مجزا است -------- صفحهٔ بعد -------- 137 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت تعداد فضاهای پارک موجود حداقل تعداد فضاهای پارک قابل دسترس برای افراد معلول تا25 1 26 تا50 2 51 تا75 3 76 تا100 4 101 تا150 5 151 تا200 6 201 تا300 7 301 تا400 8 401 تا500 9 باالتر از500 2٪ از کل ردیف پارکینگ حاشیه ای بله خیر 1 به منظور پیاده شدن افراد معلول از وسیله نقلیه سواری و نیز سوار شدن آنان در خیابانهای اصلی، خلیج (پیشرفتگی سواره رو در پیاده رو) به عمق حداقل360 سانتیمتر و به طول حداقل660 سانتیمتر با ارتباط مناسب با پیاده.رو وجود دارد 2 دو پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت با نصب عالمت بین ،المللی افراد دارای معلولیت در حاشیه خیابان اصلی در هر500 .متر فاصله وجود دارد 3 در محدوده ساختمان های عمومی دو پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت با نصب عالمت بین المللی افراد دارای .معلولیت وجود دارد 4 توقفگاه خودرو افراد دارای معلولیت، در هر سمت شیب بیش از2 .درصد ندارد ردیف پارکینگ های عمومی بله خیر 1 حداقل تعداد فضاهای.پارکینگ قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت براساس جدول پیوست است 2 .ورودی پارکینگ و تجهیزات پرداخت بدون نیاز به پیاده شدن راننده قابل دسترس است 3 حداقل عرض محل توقف اتومبیل افراد معلول350 .سانتیمتر است 4 محل توقف اتومبیل افراد معلول در.نزدیکترین فاصله به درهای ورود یا خروج است 5 .محل توقف اتومبیل افراد معلول به وسیله عالمت مخصوص مشخص شده است 6 در پارکینگ.های طبقاتی محل توقف ویژه خودرو افراد دارای معلولیت در اولین طبقه واقع شده است 7 محل توقف اتومبیل افراد معلول در نزدیکترین.فاصله به آسانسور پارکینگ است 8 ارتفاع مفید پارکینگ مسقف و ورودی آن حداقل240 .سانتیمتر است 9 شیب توقفگاه افراد معلول در هر سمت حداکثر2 .درصد است 10 ورودی پارکینگ و تجهیزات پرداخت بدون نیاز به پیاده شدن راننده قابل.دسترس هستند -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 138 ایستگاه های حمل ونقل عمومی ردیف ایستگاه اتوبوس بله خیر 1 دسترسی به ایستگاه اتوبوس از پیاده رو به.صورت پیوسته و بدون مانع است 2 سطح محل انتظار مسافر برای اتوبوس هم تراز با کف اتوبوس است. حداکثر اختالف ارتفاع و فاصله افقی 2سانتی.متر است 3 حداقل فضای آزاد با ابعاد150 × 250 سانتی متر در محل سوار و پیاده.رو شدن از اتوبوس وجود دارد 4 مسیر دسترسی و ورودی ایستگاه اتوبوس توسط تابلو های راهنما مجهز به خط بریل و نشانگر های لمسی سطح پیاده.رو مطابق شرایط فنی مشخص شده است 5 ایستگاه .اتوبوس مجهز به سرپناه و حفاظ مناسب است 6 ایستگاه اتوبوس مجهز نیمکت و صندلی به ارتفاع45 سانتی.متر است 7 بدنه ایستگاه اتوبوس مجهز میله دستگرد به ارتفاع70 سانتی.متر از کف است 8 در ایستگاه اتوبوس عالئم، تابلو ها و تجهیزات اطالع.رسانی لمسی، دیداری و شنیداری وجود دارد 9 تجهیزات پرداخت و صدور بلیط دسترس.پذیر هستند 10 جزئیات عالئم لمسی و بصری ایستگاه .اتوبوس مطابق شرایط فنی است 11 ایستگاه .اتوبوس مطابق شرایط فنی نورپردازی شده است ردیف ایستگاه بی آرتی بله خیر 1 دسترسی به ایستگاه بی آر تی به صورت ایمن و با بهره گیری از خط کشی عابر پیاده و چراغ های راهنمایی .مطابق شرایط فنی فراهم شده است 2 کف ایستگاه بی آر تی از مصالح سخت، ثابت، غیر.لغزنده و هموار است 3 کف ایستگاه بی آر تی مجهز به نشانگر های لمسی برای مسیریابی و هشدار برای افراد دارای محدودیت بینایی .مطابق شرایط فنی است 4 بدنه های ایستگاه مجهز به میله های دستگرد مطابق شرایط فنی است 5 سطح محل انتظار مسافر برای اتوبوس هم تراز با کف اتوبوس است. حداکثر اختالف ارتفاع و فاصله افقی 2سانتی.متر است ردیف ایستگاه مترو بله خیر 1 مسیر دسترسی از خارج از ایستگاه تا سکو ها به صورت پیوسته، دسترس.پذیر و بدون مانع است 2 دسترسی به ایستگاه به وسیله آسانسور در کنار پله و پله برقی امکان.پذیر است 3 مسیریابی برای افراد دارای محدودیت بینایی به وسیله نشانگر های لمسی سطح پیاده رو از خارج از ایستگاه تا سکو ها به صورت پیوسته مطابق شرایط فنی امکان.پذیر است 4 خطرات موجود مانند لبه پله ها و سکو ها به.وسیله عالئم هشداردهنده لمسی و بصری مشخص شده اند 5 آسانسور همیشه در شرایط آماده به کار قرار دارد. ویژگی.های آسانسور مطابق شرایط فنی است 6 جزئیات عالئم لمسی و بصری ایستگاه های.مترو مطابق شرایط فنی باشد 7 نورپردازی ایستگاه .مترو مطابق شرایط فنی باشد 8 محل در های واگن قطار در هنگام توقف از طریق نشانگر های لمسی در کف سکو مشخص شده.اند -------- صفحهٔ بعد -------- 139 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ایستگاه های حمل ونقل عمومی ردیف ایستگاه تاکسی بله خیر 1 مسیر دسترسی از خارج از ایستگاه تا تاکسی به صورت پیوسته، دسترس.پذیر و بدون مانع است 2 مسیریابی برای افراد دارای محدودیت بینایی به وسیله نشانگر های لمسی سطح پیاده رو از خارج از ایستگاه تا تاکسی ها به صورت پیوسته مطابق شرایط فنی امکان.پذیر است 3 ایستگاه تاکسی مجهز به.سرپناه و حفاظ مناسب است 4 ایستگاه تاکسی مجهز نیمکت و صندلی به ارتفاع45 سانتی.متر است 5 در ایستگاه تاکسی عالئم، تابلو ها و تجهیزات اطالع.رسانی لمسی، دیداری و شنیداری وجود دارد 6 جزئیات عالئم لمسی و بصری ایستگاه .تاکسی مطابق شرایط فنی است 7 ایستگاه .تاکسی مطابق شرایط فنی نورپردازی شده است 8 ایستگاه تاکسی به گونه.ای است که مسافران از نزدیکترین فاصله به خودرو دسترسی دارند -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 140 تجهیزات و مبلمان شهری ردیف عالئم بله خیر 1 کلیه اماکن و فضاهایی که برای استفاده ویژه افراد معلول طراحی و تجهیز گردیده اند به وسیله عالئم بین المللی ویژه افراد دارای معلولیت مشخص شده.اند 2 همه اطالعات الزم باید با کلمات ساده و با کنتراست تصویری کافی و همچنین به صورت دیداری و شنیداری ارائه شده.اند 3 عالئم و نوشته ها واضح و در تضاد با زمینه خود بوده و.فاقد انعکاس نور هستند 4 عالئم راهنمایی، تابلوهای اطالع رسانی، کروکی ها و نقشه ها و مانند آن در ارتفاع بین140 تا170 سانتیمتر از کف تمام شده نصب شده.اند 5 امکان لمس خط بریل بر روی عالئم راهنمایی، تابلوهای اطالع رسانی، کروکی ها و نقشه ها و مانند آن برای افراد با محدودیت بینایی فراهم گردیده است. این عالئم در ارتفاع80 - 110 سانتیمتر از سطح زمین واقع شده.اند 6 در عالئم نوشتاری حروف، کلمات و خطوط با فاصله کافی از هم تفکیک .شده و واضح هستند ردیف نورپردازی بله خیر 1 تغییرات در مسیر، سطح و شیب دسترسی با نور کافی مشخص شده.اند 2 نورپردازی در مسیر.های پیاده در جهت طولی است 3 .نورپردازی در کف مسیر به سمت باال استفاده نشده است 4 منابع نورپردازی حداقل در ارتفاع200 سانتی متر از کف نصب شده.اند 5 موقعیت چراغ روشنایی موجب تابش خیره ،کننده انعکاس یا سایه نمی.شود ردیف نیمکت بله خیر 1 نیمکت ها در طول مسیر پیاده در فواصل منظم هر100 تا200 متر تعبیه شده.اند 2 نیمکت.ها عرض مفید مسیر تردد را نکاسته و مانع تردد نیستند 3 نیمکت ها به وضوح قابل مشاهده بوده و با رنگ متضاد از محیط اطراف.هستند 4 فضایی به ابعاد حداقل85 × 120 سانتیمتر در مجاورت نیمکت برای استقرار صندلی چرخدار، در نظر گرفته .شده است 5 نشیمنگاه نیمکت در ارتفاع بین40 تا45 .سانتیمتر است 6 پشتی نیمکت در ارتفاع75 تا80 .سانتیمتر از سطح زمین قرار داده شده است 7 جادستی های نیمکت در20 تا30 سانتیمتر باالی سطح نیمکت قرار داده شده.اند 8 عمق نشیمنگاه صندلی بین40 تا45 .سانتیمتر است 9 ارتفاع میزها بین70 تا85 سانتیمتر و حداقل عمق آن50 .سانتیمتر است ردیف سطل زباله بله خیر 1 سطل ها عرض مفید مسیر تردد را.نکاسته و مانع تردد نیستند 2 حداکثر ارتفاع سطل زباله از کف90 .سانتیمتر است 3 طراحی سطل زباله به گونه ای است که دسترسی و استفاده از آن آسان بوده، برف و باران در آن نمی.ریزد -------- صفحهٔ بعد -------- 141 23 / 03 / 1403 دستورالعمل طراحی و مناسب سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت تجهیزات و مبلمان شهری ردیف تلفن عمومی بله خیر 1 حداقل یک تلفن عمومی قابل دسترس برای اشخاص استفاده کننده از صندلی چرخدار و یک تلفن عمومی .برای اشخاص با شنوایی کم، مجهز به سیستم تقویت کننده صدا اختصاص داده شده است 2 تلفن های اختصاصی با عالمت ویژه افراد دارای معلولیت مشخص شده.اند 3 حداقل ابعاد فضای آزاد جلوی تلفن75 × 120 .سانتیمتر است 4 دکمه.های تلفن خوانا، واضح و قابل لمس بوده و به سیستم نشان دهنده شماره مجهز است 5 حداکثر ارتفاع محل شکاف برای وارد کردن سکه و یا کارت، صفحه شماره گیر تلفن و گوشی تلفن100 .سانتیمتر از کف است 6 ارتفاع بلندترین قسمت موردنیاز تلفن از کف حداکثر140 .سانتیمتر است 7 طول سیم تلفن حداقل75 .سانتیمتر است 8 پیشخان در ارتفاع70 سانتیمتر و به عمق حداقل20 .سانتیمتر وجود دارد ردیف خودپرداز و دستگاه های مشابه بله خیر 1 حداقل یک دستگاه خودکار پرداخت و دریافت برای افراد با صندلی چرخدار دسترس.پذیر است 2 ارتفاع صفحه کلید دستگاه از کف زمین بین80 تا110 .سانتیمتر است 3 فضای زانو به ارتفاع حداقل70 سانتیمتر و عمق50 .سانتیمتر وجود دارد 4 فضای آزاد به ابعاد150 × 150 سانتیمتر در مقابل دستگاه وجود دارد و در عین دسترسی و نزدیکی به کنترل ها حریم شخصی کاربر با صندلی چرخدار نیز حفظ می.شود 5 دستگاه خودپرداز همزمان مجهز به پیام.های دیداری، شنیداری و نوشتاری است 6 دکمه.های دستگاه با عالئم بریل برای افراد دارای محدودیت بینایی قابل استفاده هستند ردیف آبخوری بله خیر 1 کلیه آبخوری.های نصب شده برای افراد دارای معلولیت قابل دسترس و استفاده هستند 2 آبخوری فضای آزاد زانو به ارتفاع70 .سانتیمتر از کف دارد 3 فضای آزاد به ابعاد75 × 120 .سانتیمتر جلو آبخوری برای حرکت صندلی چرخدار وجود دارد 4 آبخوری بین45 تا50 سانتیمتر عمق.دارد 5 ارتفاع فواره از کف تمام شده حداکثر90 .سانتیمتر است ردیف صندوق پست و صدقات بله خیر 1 ارتفاع شکاف صندوق پست و صدقات90 تا120 .سانتیمتر از کف است 2 در جلوی دستگاه های خرید، صندوق پست و صندوق صدقات فضای آزاد به ابعاد75 × 120 سانتیمتری وجود .دارد -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست 23 / 03 / 1403 142 ردیف سرویس بهداشتی بله خیر 1 در سرویس های بهداشتی عمومی حداقل یک سرویس بهداشتی مخصوص افراد دارای معلولیت در هر دو . قسمت بانوان و آقایان وجود دارد 2 .مسیر دسترسی به سرویس بهداشتی عمومی بدون مانع است 3 فضای آزاد به قطر150 سانتیمتر برای عبور و گردش صندلی چرخدار در سرویس بهداشتی عمومی وجود .دارد 4 حداقل ابعاد فضای آزاد سرویس بهداشتی170 × 150 .سانتیمتر است 5 درِ سرویس بهداشتی به بیرون باز می.شود 6 حداقل عرض مفید درِ سرویس بهداشتی80 .سانتیمتر است 7 کاسه سرویس فرنگی به ارتفاع45 سانتیمتر از کف و با فاصله30 .سانتیمتر از دیوار مجاور نصب شده است 8 میله های دستگرد در طرفین کاسه سرویس بهداشتی به ارتفاع70 سانتیمتر از کف و20 سانتیمتر جلوتر از .لبه جلویی کاسه نصب شده است 9 زنگ خطر در ارتفاع120 سانتیمتر در سرویس بهداشتی ویژه.افراد دارای معلولیت نصب شده است 10 کاسه روشویی در فضایی به ابعاد حداقل75 × 120 .سانتیمتر قرار دارد 11 فضای آزاد، به ارتفاع حداقل75 .سانتیمتر از کف تا پایین لبه دستشویی وجود دارد 12 عمق فضای آزاد جلوی روشویی برای زانو باید20 سانتیمتر، و برای نوک پا45 .سانتیمتر است -------- صفحهٔ بعد -------- منابع -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع 23 / 03 / 1403 144 1. .سازمان برنامه و بودجه کشور "ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت-ویرایش سوم" ، نشریه246 . معاونت فن ی، امور ز ی ربنا یی و تول ید،ی1399 . 2. سازمان برنامه و بودجه .کشور"تسه الت ی اده یپ ی رو"، نشر یه شماره144. انتشارات معاونت فن ی دفتر تحق قات ی و مع ی ها ار ی فن،ی 1375 . 3. سازمان ملی استاندارد ا ران ی . "طراحی و اجرای مناسب سازی ساختمان ها و فضاهای عمومی برای افراد دارای معلولیت- راهنما"، استاندارد شمار ه15564 . ،تهران1397 . 4. سازمان .بهزیستی کشور"قانون حمایت از حقوق معلوالن و آئین نامه های اجرایی مربوطه" ، معاونت پشتیبانی و امور ،مجلس،تهران1397 . 5. .سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران"رهنمودهایی برای ایجاد و گسترش محیط بدون مانع" ،. مجیدی، حسین ،تهران1373 . 6. سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر .تهران" ،برنامه اقدام جهانی برای معلولین، مصوب سی و هفتمین اجالس مجمع عمومی سازمان ملل متحد- بخش اطالعات اقتصادی و اجتماعی" ،، ترجمه مهدی بابایی اهری1372 . 7. .سازمان ملل متحد"دقت در طراحی- راهنمای مناسب سازی بنا ها و فضا های شهری برای معلولین و کم توانان جسم ی" ، ،ترجمه مهدی بابایی اهری، سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران1373 . 8. .سازمان ملل متحد"کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت" .ترجمه محمد پورنجف .اداره حقوق بشر وزارت امور خارجه جمهوری اسالمی ایران . 1386 9. .شهرداری تهران" دستورالعمل مناسب سازی فضای شهری برای معلولین جسمی و حرکتی" . 1390 10 . .مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی" ،ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت،ویرایش سوم نشریه شماره893 ،، تهران1398 . 11 . .وزارت راه و شهرسازی، معاونت حمل و نقل"آیین نامه طراحی معابر شهری" . 1399 . 12 . ندا عی رف،زاده ندا . شعله نوذر ی، .شعله...و."راهنما ی کاربرد ی ضوابط و مقررات شهرساز ی و معمار ی ی برا افراد معلول جسم ی- حرکت ی"، مرکز تحق قات ی راه، مسکن و شهرساز ی، 1392 . 13 . .نوذری، شعله" نیاز های افراد دارای کم توانی در ساختمان ها، راهنمای طراحی" ، ISO 9527 ، مرکز تحقیقات ساختمان و ،مسکن1388 . 14 . نوذری، شعله. رفیع زاده، ندا. قاسم .زاده، مسعود"رهنمود های طراحی معماری برای ایمن س ازی حرکت در مدارس" ، مرکز ،تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی1392 . 15 . نوذری، شعله. رفیع .زاده، ندا قاسم زاده .، مسعود. راهب، غزال. صادقی، زینب"رهنمود های مناسب سازی پایان ه های حمل ونقل برای افراد دارای معلولیت" ،. مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی1395 . 16 . نوذری، شعله. رفیع زاده، ندا. قاسم .زاده، مسعود"روش های مناسب سازی ساختمان های اداری برای افراد دارای محدودیت های جسمی و حرکتی" ،، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، تهران1387 . 17 . .نورانی، امیر"آسان سازی، به کارگیری، آموزشی نمودن و ارزیابی اجرایی ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد معلول جسمی-حرکتی" ، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معمار ،ی ایران، تهران1383 . 18. Accessible Design Review Guide: An ADAAG Guide for Designing and Specifying Spaces, Buildings, and Sites, New York, McGraw-Hill, 1996. 19. ADAAG Americans with Disabilities Act Accessibility Guidelines for Buildings and Facilities, U.S. Architectural and Transportation Barriers Compliance Board, 2002 20. American National Standard. “Accessible and Usable Buildings and Facilities”. ICC A111.1., 2009. 21. American National Standards Institute, International Code Council, Building Officials, -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۵ ۳۳( دستورالعمل طراحی و مناسب‌سازی فضاهای باز برای افراد دارای معلولیت ع00 ,5ل011102 81۵0۵8 او ععم او [ه 101۵0 ,1۸1۵0 کماه انم ۸ علمن ۰ 200 0101085 ۹:06 300 عامزدکم۸ ۳ ۵ 10۱0۵10 و0 عم ع ملظ ۰ ,60۵ 006 [ 11۳۵۱0۸۵ ۷۷۱5 ۸6۲1۵5 80۵0 ۲۵۵11۵6۵ 825 1۳30500۵110 300 ,لها ۸ 22 ۰ ,8302۲0 ککعع۸0 کل] .(۸6 ۸ 1ش) ۳۵۱65 200 کع ۵۱۵۵ ۱۵۲ کعواعل بای زانط نکم ۸ باه۸ 0 ۷12205 :4.1 ۵۱111۱۷-۳۵۲۱ 200 دکمععه ۱۵۳ جع للم ماک #مداه7 ب0 0 / 12اه اک ۸ 23 ۹۳۱۵06 8۲0۵۵ ع۵0[6 1۳۵۵1۲۵۱-1 ۷13100 ۷۵ عام‌معم ام 00اها۵ ۵۳ عطا اکاذکه ۰ .1428.41 ۸۹/۲75 5 136 ۷16۵1 ما ۸00۲0۵65 1۳۵۱۳ 200 8۵1۵25 اه مع 1" ما1 لماک 8۹ .24 ۰( .8300 ۵۹5 ۳۳۵000۰ ا 0006 بعام۳۵۵ 11520100 01 - 1۵1021015 ۹۳1266 02۷108 عااشها ۱۵۳ ۳۳۲۵۵۷۹ 10۹111100 کل هاگ 8۳۹۵ .25 ۰ ,7997 85 5000111621100 071 ۵۸5 ۳۳۵۵ 8: ۵۳ :|1۵0۵ ۰20 ۵۵۵۰ ۲1۵۵ اه ماه علاط .26 - 8651 ۳۷۱۳۵۵1۰ اب89 1۳6 1۵۲ ما1 عاط نکمم ۸ 21100 مکش کل هل هاگ 80 0ه0ه) .27 4۰( ,04 1 ۳۷۱۵۳۵ :۳۷۵۳۷۵۵۵ ۵۳ 8۱1۵8 1120 [5۵ 1۷ ز ع0 ما۳۵ ۱۵۶ ام 28 200 ۷( اه 13180 ۵۳۵۲-۱۲۵۵ آ۵ 0ا0 1۸۵ ماگ اک ک عم لاس8 حصط .29 ۰ 1 ,50 لتال .8۷۱1۵108 200 ۲۰۵۵ 40 ۳۰۵0۶5 11۳۳۵۵ او برازانط م۸ 0۵ معا ۲۵۲ 0066 2و۸ لماک محعصنط) .30 1۰ ,50 لتال ۷۵۲۹1۵۵(۰ ۵15 ۳) کع۱۵10سظ ۰ 18180 6[ اککم۸ ۵۲ 51000105 ۰۸۸ مزال ۵ 10002۳01 .31 1 م۸1۸۸ 1180 عاط م۸ 1۵۳۲ کل :1 ما5 ۸۸ مععااعل ۵۲ 100201 32 4۰ ,8ع11[[ع۳۵ 200 8۵۱1۵۵85 ۵۲ کعمزاع 0 6[ 0۲ ۷۹۵ 13۵ ۵ 1۵6 3۵100۹۰ 1۵ ۵۵0 1۳۵۹۵0 ۳۵۷۱۲۵۵۵۱۶ ۳۵ اه ام ص10 33 ٩۷۳12005, ۰‏ 02۷1۳8 ۰ ۲108۶8 ا٩‏ 100270 8۳۵1۵85 بر0ع1 0 افقل) م۸ ۳۳۵۵ 8۵7 :1/2۵ 1020 .34 2007 ۰ ,م51۳5 :۱ ۳۵۳ :۳۵۷۱۳۵۵ 8۸۵۱۱۱ ۳۳۵۵ ۰۳۵۳۵۲ 30۳۵۵۰ ما 13۹1۱ کعطکاه۲ 35 ۰ ,۹024 1101.1 ۳۳۱۵|68 معزی 1 لماوع ۳۱۵۷ مه کیش ۵10۵ 1۳۵۵۹۵0۳۰ ۳۵۵۱۵ ,۳۵۳۹۰ 40 ۷1۹۵|۱۷ ۲۵۲ کعع2 5 عاط اککم۸* بکمکع5 اله ۱۵۲ مع 1 بقا۱۷120 بع 1015 36 ۰ م,(ع5۷/۵۵) 2اماکع۲10 هک ما1 کمص |۲۵ 011205۰ 40 کعاقهاگ5 1010 ۱۳۵ 1۵ 130110۲5 ععذدایسگ ۷۷۵۱۵۵ 1۵ ۷۷۵/۱ ۵۲۳ط۲۵۰ ,۳۳۵۲۳۹۵۵۰ 37 ۰ ,1۷ [۵ 116۳۵110 00 ۳۵۳۵۵۵۲ ب0 1۳6 بکعا 101۹30 1۵۵ ۱۵۳ ع ماع بطانمکلامی) .36 ۰ ,0۲55 | ۸۶۲۳۱۱۲۵ 6 ۱۵۷۵۲۵۶ ۹5۳۹۵۹ ۵۵ ۱۱۷6 ۱۳۵ اه 00۱0۵ 1۸۵ کلام ۳۵۵2 مناممم انم ۲۳۸۵۱ .39 ۰ 201 ,۸1100512 ۵ 1101۷0۹ بخ[ ۸۳ آ0 ا 1020 *عع 502 اه 0۳۳10 0 0۵ م۸ ۸۲11۵ م1 م1 ۸ نمع1 عازک 200 سیک .ل هم دمم]ا م۲1۵۵ 40۰ ۰ ,5005 200 ۷۷:۱۷ 00[ 10101۵1100 مع زا 300 امعم که ,بذاک واه ۸ ٩4۱۰ 1۱۵0۵۵۱ 006 0۰ 110۵10 ۵[ 8108 ‏م0000‎ ۰ - ۷۷1۹101 800 81100 ۱۵۲ ۳۲۵۵۵۹5 ۳۸۹۹1۹11۷۵ 51۱00030121100 ۵۲ [۵ 0۳2201731100 1۱۳۸۵0۵۵۱ .42 ۰[ ,23599 150 1001010۹۰ عع3 ایک ۷۷3۱۵۵۶ ۳۵۳۹۵۵۹-1۵۱6 1۵۵1۲۵۵ 7۳ ۲0005 :00511100 ۵۸۶۱|18 51010701722100 1۵۳ [2 0۳82301731100 11۳۵0۸۵ .43 4۰ ,9527 150 .10011068 مع 11 +کعط 8۵۱1۵ ۳۵۵۱6۵ 11۹3۱60 ( کع ۸ 001110 هملاس۵۸ 51۵0301723100 ۵۳ [۵ 0۳2201721100 11۳۵10۵۱ 44 ۰ ,21542 1۹0 ۳۵۷۱۳۵۵۰ اانباظ 0۲1۳۵ ۷ا(12] 200 - 115001111105 ۷۷11 065005 200 00۹05 01007 ۱۵۲ 60001106 10 121ممکک۸ 20 ومهاک م13 م4 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع را ام 1 ۴۶ وا 5 10۳۴۳ 101210۳۹5 عع 2اه ۷۵۱۵۵ 6[ او اسهم ۳۵۹60 له مهم 20 نحل که 5 ۰ ,[ 925 ] ,کال 10۵0 1۳۵1۲ 00108 ۳1۱۵ ۵۶ ۱۱۵۵ ۵۳۵ ۷۷۳۵ بل ,8110108 200 ۳۵۵۵ را( او 0عن1 210-1۳۵۵ اه 0000 1۳۵ ,(200 - 50 لصال .46 2001 ٩47. ‏نا۹ع11۳ امساانه آا۵ کععمام معا 300 کع ما02 عاا 1 ما۸ مقصه]‎ ۸ ٩0۷ اه 0۵[ .۵۱۵5 ععقاه ۷۵۱۵۵ عصناکه‌امم اه رازه010‎ 11۳۳۵۵ 1003001082۷ 24, 0. 2017 68 1301116 آ۵ ‎٩۳00‏ 60۵۵۷6 ۳۸۵ 20۰ ۳۵۵ 200 یرگ ۱۱۳۵۵۱ ۷۷۵۵ ۱۵لا 1130820۰ سا .48 ۲۵۱۳-۹0 0 60۵۲۳6 1310۵1100۵ 91 2008 1۵ "امس 601 زل جوز داماد معاحعل ۰ ,1۳۳۳ .7153-758 00 11820 هام0 200 مع فا [۳۵اد 1۵ ۰ ببدک ۸۵۸0 1۵۳ 1۹180 ۵۱۰ وا ماح ۷1۵0 .40 ۰ 200 ۳13018 [ ۸۳۱۵ ۱۵۲ 1130000۴ ماسهنک لاس۵ بش۸ ۵۵۲۵ ,1106 .50 4۰ ,100010۷۷-171 0۳0۳۵ م1206 بکعلازانماهک11 ۷۱۱۵ ۳۵۹۵۵۹ ۱۵۳ تعاص) ۳۳۵۱1۵0۵ ۷۵0۵ 51۰ ۰ ,۳۵۲۹۵۹۲ 8۱1۵۵0 ۱۵۲ 101210۲5 40 8101085 ب۷ازاط۱0 مد عمش 1۵۶ معلف ۰ افص #هلمهاک ما7 3۵۳۶ .52 ۰[ ,[2 41 .۳75 .۳301111108 ماد من دک۸ ۵1۲۹۰40 ع0د ابا عانا0ها 1006 مادک بش۸ ص0ل 0ص ۳۱۵ ,۲۳۵۷۱۵۹ .53 ۰ ,1000102۷ آ0 1۹6 4۰ ,[ ۷100۳3۷-1۲11 ,۷۵۳ 0۷ 18180 [ ۵۱۵۵ ۵۵10-۳۳۵۵ ما۸ ۲۳۵۱۵۵۵۶۵۵۰ 54 اااهبا٩۷1‏ ۵ 1۵۲ کعاز| 0 200 0۷1۳۵۵۹ انعم عاطزدکم ۳۸ ۹11۵0 ۷۷۵۱ صلطا ببانگ .55 ۰ [20 ,۳۵01111105 .11021760 ۰ ۷۷/۵۹۱۵۲۱ ۱۵۳ 0015۹10 آهوک 200 ۳۵۳۳۵ 11۸00۹5 معانن] ۵۳۵۶۱۰ 50110۳۳۳ .56 ۰ ۳۷1۳۵۵۰ ۳۳۵۵ 807 ۵ ۱۵۳ [۵ 3130 معزی 12 ۸ 11۵0100 ۱۳۵ ۱۵۲ زان زعحم۸" ۷( 00[ ۵۳۴۰ 310۳ ,۳۵۷1۲۵۳۵۹ ۳۳۵۵ هط ب6ل۳ معف 1 عمر۲۵ عامزعحم ۸ 1۳۵ .57 ۰ ,505 3200 0 070000 10010210۲5 عع26ا ۹۳ 02۷108 1۵016 105110۵ کلمملمهاک ماکاظ 1۳۴ .58 ۰ ,15200 0۳/15 ([ا .کان] ,000م] 5۱0۳6۰ 200 بقل ,عاع 00 105180 ۰۸00055 ۸۹1111۷ ۵۵ 600۱6 و۸010 مجمعلاه) او چاه م1۳ .59 2000 5 005180 ۳۸00053101111۷ 10027161۰ کععا هگ 6 131۵۹ 011/۵ ۱۲ سا 1۳۵ .60 ۰ ,۳۵۳۹۰ یک 04 .61115 11ات6 168180 ۰۸0003۹101110 011106۰ با0 وطااه۲1 10۵۵۵۰ اه سا 1۳ .6۱ ۰( ,51003۳05 16180 زا م۰۸ بی۵ ۷/۵۵۱ ۶ 0 1۳ 62 ۰( ما [[۲7 073) ع3 ,60100116 00 کع00) بواسمعک امسهما م۰۸۵۶ ۲۵۳۵۳۲ بعا:۷۷ .63 ل300 11۵0 ۱۵۲ 5ع1ا[01ه! ۵۳ مالس 14 ۳۵۲۹5 11۵۳۷ 1۳۵۹00 ها ,731300 64 ۰( ع[00ع0 11۱021۲0 6 م۱۵ 100 م۸ 0ع 11 |1۵۹۵ ۸13۳000۰ ۳۵ .0 2300 بع 11 ۱۰ مک ‎٩.‏ م702۵ .65 4۰ ,100[عاک2) ".۸000۹101111۷ ۱۵۳ 1165 -------- صفحهٔ بعد -------- 151216 ۳۵۵۵۱۶ 0 ۲۵۳۵ 20 38263 5مز) م1517 0تم ۸02042 عموم؟ حول 5م] 1 1152 ۲۲1۳ عزومم۳ 07] 13-0 246-1 0 20 11۵0205 0۲ ۱111۹1۳۲ 40 ۳۳۲۵۵۸۵۲۰۶10۱۲1۵ آ۵ 12001 1( وا ۱۱۱۱ 1 1۳۵۵۳ گ ۲10۱08 ,1۹0۵۵۰ 0 200 1000۵ 0۲ 1002۳1۵۲ ۲ 11652 ۳ ۱۳۳ ی 2024