نشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارها

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمپوری اسلامی ایران سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور - وزارت نیرو ۰ جم وحم ۰ ۰ 6 ۴ ۱ ۶ خبا 6‏ د ۹ ۹1« 1 دذرحای توسعه منابع آب معاونت امور فنی نشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارها -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران سازمان مد یربت و9 برنامه‌ریزی کشور - وزارت نیرو ۳ 3 ما 1 " 2۵م. ۰ اس هی ل رگ و ام آن نشر یه شماره ۲۱۵ معاونت آمور فنی دفتر آمور فنی و تدوین معیارها انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۸۰/۰۰/۲ ۱۳۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ستبرکه سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. دفتر امور فنی و تدوین معیارها مبانی محاسبات اقتصادی طرحهای توسعه منابع آب / معاونت امور فنی. دفتر امور فنی و تدوین معیارها؛ وزارت نیرو [ طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور].- تهران: سازمان ۱ص.:مصور.- (سازمان‌مدیریت و برنامه ریزی کشور.دفتر امور فنی و تدوین [-964-425-249 1580 مربوط به دستورالعمل شماره۸۰۵۴-۵۴/۵۸۹۷ /۱۰۵ مورخ ‏ ۱۳۸۹/۱۱/۱۱ ۱.آب - افزایش منابع - تأثیر هزینه‌ها - امکان سنجی. ۲. کشاورزی - تأمین اب - تأثیر هزینه‌ها. ۳. طر حهای کشاورزی - ت.ثیر هزینه‌ها. ۴. اب - افزایش منابع - جنبه‌ها یاقتصادی.الف.سازمان مدیریت منابع اب ایران. دفتر استاندارد مهندسی آب. ب. سازمان مدیر یت و برنامه‌ریزی کشور. مرکز مدارک علمی و انتشارات. چ. عنوان. د. ش.۲۱۵ ۲۴س/۳۶۸ 1۸ شابک ‎٩۹۶۴-۴۲۵-۲۴۹۷‏ 9604-425-2497 15۳80 مبانی محاسبات اقتصادی طرح‌های توسعه منابع آب جچاپ اول: ۰نسخه. ۱۳۸۰ لیتوگر افی:قاسملو چاپ و صحافی:مرکز چاپ و انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی همه حقوق برای ناسر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ریاست جمهوری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور دفتر رئیس بسمه تعالی بهزدستگاه‌های اجرایی, مشاوران و پیمانکاران تاریخ: ۱۳۹۹/۱/۹۱ موضوع: مبانی محاسبات اقتصادی طرح‌های توسعه منابع اب به استناد آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی موضوع ماده۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چهارچوب نظام فنی و اجرایی طر حهای عمرانی کشور (مصوبه شماره ۲۴۵۲۵/ت ۰۱۴۸۹۸ مورخ ۱۳۷۵/۴/۴ هیأت وزیران )به پیوست. نشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان با عنوان مبانی محاسبات اقتصادی طر حهای توسعه منابع آب.از نوع گروه سوم ابلاغ می‌گردد. دستگاه‌های اجرایی . مهندسان مشاورپیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده نمایند و در صورتی که روشها. دستورالعمل‌ها و راهنماهای بهتر در اختیار داشته باشند. رعایت مفاد این نشریه الزامی نیست. عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌ها. روش‌ها یا راهنماهای جایگزین را برای دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان. ارسال دارند. محمد رضا عارف معاون رییس جمهر و رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی استفاده از ضوابط. معیارهاو استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان سنجی) مطالعه و طراحی. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی بلحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرحها. کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیتی ویژه برخوردار می‌باشد. نظام جدید فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (مصوب جلسه مور ۱۳۷۵/۳/۲۳ هیأت محترم وزیران) بکارگیری معیارها. استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است. با توجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. امور آب وزارت نیرو (طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور) با همکاری معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دفتر آمور فنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آبت نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصصها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و ماأخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. طراحی و ساخت - پرهیز از دوباره‌کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات تهیه‌کننده استاندارد ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورداین استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آب. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. معاون امور فنی زمستان ۱۳۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مه این استاندارد با مشارکت اعضای کمیته فنی شماره ۶ تهیه شده که اسامی ایشان به شرح زیر است: آقای حسین ارفع از دانشگاه تهران عضوهیئت علمی دانشکدءفنی دانشگاه تهران خانم طیبه آریان از مهندسین مشاور مهاب‌قدس کارشناس اقتصاد طرح خانم لعیا پالیزبان از طرح تهیه‌استانداردهای کارشناس ریاضی و علوم کامپیوتر مهندسی آب کشور خانم فاطمه ظفرنژاد از مهندسین مشاور مهاب قدس کارشناس اقتصاد طرح آقای بیژن فرخ از مهندسین مشاور مهاب قدس ‏ کارشناس اقتصاد طرح خانم فاطمه محبوب از سازمان برنامه و بودجه کارشناس امور آب آقای‌انوش نوری‌اسفندیاری ‏ از دفتر برنامه‌ریزی آب کارشناس اقتصاد آب وزارت یرو -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۱- هزینه‌های احداث طرح ۲- هزینه‌های تولید کشاورزی ۳ هزینه‌های نگهداری - بهره‌برداری ۴ نرخ سود انتظاری ۵- سال مبنا و دوره بررسی پیوست شماره ۱ - هزینه‌های احداث طرح پیوست شماره ۲- روش تعیین نرخ بهره- تنزیل اجتماعی منابع و ماخذ ۱۳ ۱۶ ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه با توجه به اهمیت روزافزون سنجه‌های اقتصادی طرحها درتصمیم‌گیریهای مدیریتی و ضرورت همسان‌سازی عوامل موثر در محاسبات هزینه و فایده‌ها. ضوابط استانداردی برای مطالعات و برنامه‌ریزی طرحهای ملی تأمین آب کشاورزی تعیین شده است. تهیه ضوابط مذکور بر اساس بررسیهای انجام شده در دفتر برنامه‌ریزی آب وزارت یرو طرح استاندارد مهندسی آب و سازمان برنامه و بودجه میسر شده است و بر این اساس راهنمای حاضر به تشریح و توضیحات نکات و نظرات لحاظ شده در این ضوابط می پردازد. لازم به ذکر است که چهارچوبهای تحلیل اقتصادی و مالی طرحها قبلاً از طریق نشریه استاندارد تحت عنوان «دستورالعمل بررسیهای اقتصادی» (نشریه ۳۰-الف) ارائه شده و گزارش موجود و سایر گزارشهای پیش‌بینی شده به منظور تشریح جزئیات و کاربردی کردن خط مشیهای ارائه شده در نشریه مذکور. تهیه شده است. با توجه به هدف اصلی این نشریه (استاندارد کردن اطلاعات پایه در طرحهای توسعه منابع آب کشاورزی) جداول تهیه شده. اطلاعات مربوط به هدف اصلی را به شکل استانداردی منعکس کرده است. در صورتی که طرح مربوط دارای هدفهای فرعی دیگری نیز باشد. لازم است هزینه‌های تأمین آن اهداف را در جدولهای مستقلی مهندسان مشاور تهیه و ارائه کنند. در زمینه پارامترهای تعیین شده و استانداردهای پیشنهاد شده. شایان ذکر است که استفاده از این مبانی استاندارد به معنای بی‌نیازی از تحلیل حساسیت در موارد مذکور در نشریه شماره ۳۰-الف نخواهد بود. بلکه لازم است با توجه به شرایط و ویژگیهای هر طرح و منطقه دامنه تغییرات و تأثیر آن بر نتایج رامورد توجه و آزمون قرار داد. بخش اول این نشریه به نحوه تهیه اطلاعات مربوط به هزینه‌های احداث طرح می‌پردازد که در مورد روش براورد آن به دستورالعمل شماره ۳۰ -الف طرح استاندارد ارجاع شده است. این بخش از آن نشریه. برای سهولت دسترسی در پیوست شماره یک نشریه حاضر مجدداً ارائه شده است. توضیحات ضوابط تهیه اطلاعات هزینه‌های تولید کشاورزی در بخش بعدی ارائه می‌شود. نحوه برآورد هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از تأسیسات در مرحله شناسایی در بخش سوم (بند ۴) ارائه می‌شود. در برآورد هزینه‌های فوق برای مرحله توجیهی به دستورالعمل شماره ۳۰ - الف ارجاع شده است (پیوست شماره‌دو). توضیحات مربوط به نرخ سود انتظاری اقتصادی و عوامل موثر در تشکیل جدول گردش نقدی. موضوعات بخشهای بعدی راتشکیل می‌دهند. منابع و مأخذ مورد استفاده در این نشریه در پیوست شماره ۳ارائه گردیده و در متن با استفاده از علامت [ ] به ماخذ مو ردنظر ارجاع داده شده است. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -۹ هزینه‌های احداثت طرح با توجه به اهمیت هزینه‌های اجرایی طرحها به عنوان یکی از ارکان اصلی مطالعات اقتصادی. برآورد آنها بایستی با ۳ ی پ ۳7 ۱ دفت مناسب در هر مرحله. مطالعه و مبتنی بر مدارک قابل قبول صورت گیرد. بعلاوه شکل تفکیک و ارائه هزینه‌های اجرایی باید به نحوی باشد که امکان بررسیها و تعدیلات لازم از نظر مطالعات مالی و اقتصادی ذیربط فراهم باشد. هدفهای اصلی در این زمینه عبارتند از: الف - اطمینان از ملحوظ نمودن کلیه اقلام هزینه‌های تأسیسات و تجهیزات ذیربط. ب- امکان تدوین برنامه زمان‌بندی و رعایت تقّدم و تأخر منطقی و انجام مطالعات بهینه‌سازی مدت اجرای طرح ج- امکان بهنگام کردن هزینه‌ها در زمانهای مختلف در گروههای متجانس از نظر رشد قیمتها د- امکان تعدیل هزینه‌ها بر مینای تغییر در ارزش برابری ارز خارجی. هزینه نیروی انسانی و نظایر آن. حداول شماره )۱( و )۲( نحوه تفکیک اقلام هزینه‌های سازه‌های مختلف یک طرح تأمین. انتقال و توزیع آب کشاورزی را نشان می‌دهد. این حداول می‌تواند تا حدود زیادی هدفهای (الف) تا (ج) را پوشش دهد. حدول شماره )۳( برای تأمین هدف بند (د) طراحی شده است و از طریق آن امکان اعمال تعدیلات لا زم برای تعدیل هزینه‌های مالی و یا تبدیل آن به هزینه‌های اقتصادی (استفاده از قیمتهای سایه ") تا حدود زیادی فراهم می‌شود. ۲ هزینه‌های تولید کشاورزی هزینه‌های تولید کشاورزی در برگیرنده هزینه ماشین آلات. هزینه نهاده‌ها و هزینه نیروی انسانی مورد نیاز در تولید محصولات کشاورزی گوناگون است که به شرح جدول (۴) ارائه گردیده است. هزینه ماشین آلات مربوط به کاربرد ماشین آلات گوناگون کشاورزی برای عملیات تهیه زمین. کاشت. داشت. - برآورد هزینه معمولاً بر اساس مطالعات مستقلی است که طی آن حجم مقادیر اقلام اصلی و آحاد بهای هر یک از اقلام مشخص می‌شود. برآورد مقادیر مربوط به اقلام اصلی هزینه‌ها بر مبنای تهیه نقشه‌های لازم متناسب با هر مرحله 65 5۳۸00 -2 ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- خودکشش (کمباین. تراکتور ....) و ادوات دنباله بند آنها و نیز ماشین آلات تبدیل و فرآوری تولید کشاورزی برآورد می‌شود. از آن‌جا که بخشی از ماشین آلات ممکن است وارداتی و ارزبر باشند. این هزینه در جدول به تفکیک ارزی و ریالی آورده شده است. هزینه نهاده‌ها در زمینه به کارگیری نهاده‌ها از مرحله تهیه زمین و کاشت تا بسته‌بندی و فرآوری محصول است. نهاده‌های کشاورزی بذر. نهال. کودهای شیمیایی یا آلی. سموم دفع آفات و بیماریهای گیاهی. و نیز نهاده‌هایی که در فرآوری. بسته‌بندی. جمع آوری و نگهداری محصولات کشاورزی به آنها نیاز است را در بر می‌گیرد. هزینه نهاده‌های کشاورزی بر پایه قیمت ومیزان کاربردشان در کشتهای گوناگون برآورد می‌شود. هزینه نیروی انسانی. هزینه اقتصادی کاربرد نیروی انسانی در تولید کشتهای گوناگون است. صرف‌نظر از این که برای این نیروی کار دستمزدی پرداخت بشود (نیروی کارمزدی). یا پرداخت نشود (نیروی کار خانوادگی بدون دستمزد). هزینه نیروی کار در برگیرنده هزینه نیروی کار ساده. نیروی کار نیمه ماهر و نیروی کار متخصص است. هزینه نیروی کار ساده بر پایه نفر روزکار اجتماعا لازم برای هر کشت ودستمزد کارگر ساده کشاورزی تعیین می‌گردد. هزینه نیروی کار نیمه ماهر مانند هزینه تکنیسینها و یا راننده‌های ماشین آلات کشاورزی نیر بر پایه دستمزد رایج آنها و تعداد ساعات مورد نیاز آن برای هر کشت براورد می‌شود. هزینه نیروی کار ماهر نیز در برگیرنده دستمزد کارشناسان و نیروی متخصص به کار گرفته شده در طرحهای توسعه است که بر پایه فهرست بهای خدمات کارشناسی قابل برآورد می‌باشد. به‌منظور همسان‌سازی شاخصهای تنزیلی ارجح است که هزینه‌های تولید از فایده‌های کشاورزی کسر و به این طریق در حریان زمانی فایده‌ها منظور شود. ۳- هزینه‌های نگهداری - بهره‌برداری هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌ها و از جمله طرحهای توسعه منابع آب شامل آن قسمت از مخارج ( پرداختها) است که برای اطمینان از بهره‌برداری مستمر پروژه هر ساله. طی دوره بهره‌برداری هزینه می‌شود. میزان این هزینه‌ها در هر پروژه بستگی به شرایط خاص منطقه. اندازه. نوع سیستم. عمر سیستم و میزان مشارکت بهره‌برداران در پروژه دارد. هزینه‌های نگهداری - بهره‌برداری از هزینه‌های پرسنلی. تجهیزات. موادمصرفی. انرژی. اقلام ویزه و مدیریت تشکیل شده است. اهمیت هزینه‌های نگهداری - بهره‌برداری تا حدی است که تغییرات آن می‌تواند شاخصهای اقتصادی و عمر مفید طرحها را تحت تأثیر قرار دهد. بررسی انجام گرفته در مورد تعدادی از طرحهای مورد مطالعه نشان می‌دهد. اگر ضرایب هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری را به طور یکنواخت کاهش دهیم. شاخصهای تنزیلی این طرحها به‌طور -------- صفحهٔ بعد -------- غیر یکنواخت تغییر می‌کند.[۱] بنابراین نحوه برآورد میزان هزینه‌های نگهداری -بهره‌برداری می‌تواند توجیه‌پذیری طرح را تحت تأثیر قرار داده و قضاوت اقتصادی در مورد طرح را تاحدودی تغییر دهد. در مرحله شناسایی هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری می‌تواند با تقریب قابل قبول به صورت درصدی از هزینه‌های اجرای طرح (مطابق جدول شماره۵) در نظر گرفته شود. در مرحله امکانیابی لازم است که ایتدا یک سازمان مد بر بت برای بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات طرح. متناسب با ابعاد و شرایط طرح درنظر گرفته شده و سیس هزینه‌های مختلف این سازمان طی دوره بهره‌برداری با توحه به شرایط طبیعی منطقه (اقلیم. توپوگرافی. خاک و...) و نحوه مشارکت بهره‌برداران براورد شود. ۳۴ نرخ سود انتظاری ۹ : ۱ ۳ در اقتصاد بازار. بهره بهای استفاده از سرمایه پولی ومالی زمان معینی دارد. بهره به عبارتی دیگر وجهی است که در ازای وجه نقد یا وام و اعتبار به وسیله صاحبان این نوع سرمایه‌ها دریافت می‌شود[۲]. از نظر اجتماعی نرخ بهره (یا تنزیل) ایده‌آل نرخی است که موجب حصول به یک آهنگ تشکیل سرمایه می‌شود که رفاه حامعه را حداکثر می‌سازد [ ۳]. نرخ بهره مورد استفاده در امور عمومی ممکن است با نرخ مالی که یک دولت برای فرصت از دست رفته به حساب آید [۴]. نرخ بهره احتماعی اگر دقیقاً تعیین شود. طرز انتخاب کل جامعه را از بین بازدهی حال و آینده سرمایه منعکس می‌سازد [۵]. محاسبات طرحها از نظر ارزش زمانی پول بر اساس نرخ بهره انجام می‌پذیرد. بدین لحاظ نرخ بهره شاید بیشترین اثر را مطرح می‌سازد. زیر یک تغییر دو یا سه درصد در نرخ بهره ممکن است موجب تغییر نسبت فایده به هزینه از مقداری رضایت بخش به مقداری غیر قابل قبول شود. 2 اس ی تا اس را ۲ در بهره‌برداری از منابع استراتژیک یا اجرای طرحهای استراتزیک انتخاب نرخ بهره. به صورت تعیین نرخ تنزیل ۱- منظور از سرمایه پولی و مالی. پول رسمی کشور و پول تحریری و اوراق بهادار و اسناد قابل تبدیل به پول (اوراق قرضه عمومی و خصوصی) و اسناد خزانه وارزشهای خارجی قابل تسعیر و یا به طور کلی حق یا طلب مالی است که سرمایه داران به صوررت پول نقد یا وام و اعتبار در اختبار تولید کنندگان و با مصرف کنندگان و سایر عامل‌های فعال و اقتصادی قرار می‌دهند (منتظر ظهور ۱۳۶۷). ۲ - نرخ تنزیل عبارت است از اختلاف بین ارزش برآورد شده یک فایده آتی و ارزش فعلی آن و یا به عبارت دیگر جبران انتظار. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- اجتماعی و به شکل یک انتخاب اجتماعی مطرح می‌گردد. دستگاه سیاستگذاری ایران نیز این مسأله (استفاده از نرخ بهره اجتماعی) را به صورتهای مختلف رعایت می‌نماید. برای نمونه در سیاست پولی برای افزایش نقدینگی بانکها و گسترش فعالیتهای اعتباری نرخ تنزیل مجدد" در سال ۳ برای اعتبارات بلندمدت ۳ تا ۴ درصد و برای اعتبارات کو تاه مدت ۷ درصد در نظر گرفته شده بود. فلسفه این کار کمک به نقدینگی بانکها در شرایط اضطراری و همچنین تشویق سیستم بانکی در مشارکت تأمین منابع مالی طرحهای زیربنایی است. این نرخ می‌تواند به عنوان مبنایی برای انتخاب نرخ بهره اجتماعی در طرحهای استراتژیک به کارگرفته شود. نمونه دیگر از توجه دولت به استدلال منطقی (اما نهفته) نگرش بر مبنای دیدگاه اجتماعی رامی‌توان در تفاوتی که بین بخشهای مختلف از نظر سیاست گذاری درازمدت وجود دارد. مشاهده کرد. تخصیص بودجه بخشهای مختلف در برنامه‌های توسعه اقتصادی یکی از نمودهای این تفاوت است. نرخ بهره عموماً یک نرخ سالانه است و در تحلیلهای اقتصادی و مالی می‌تواند به اشکال زیر تعیین گردد [۶]. الف - هزینه وام که به وسیله عرضه و تقاضای پول در بازار آزاد معین می‌شود. ب - هزینه وام که به وسیله انون یا قرارداد رسمی معین می‌شود. ج - حداقل نرخ جذب کننده اعتبارات وقتی که فعالیتهای اقتصادی اعتبارات در دسترس را مصرف می‌کنند. د- هزینه فرصت از دست رفته وقتی که دولت از در آمدهای مالیاتی و وام استفاده می‌کند. که این ضمناً بر برابری با نرخ بازگشت در سایر استفاده‌ها دلالت دارد (به وسیله بعضی از اقتصاد دانان به عنوان متوسط نرخ بازگشت در بخش خصوصی برآورد می‌شود.) ه- نرخ اجتماعی تعیین شده به وسیله دستگاه دولتی. که می‌تواند برای پروژه. تشویق کننده یا بازدارنده باشد. روشهای (الف) و (ب) برای تحلیلهای مالی. روش (ج) برای تحلیل مالی و تحلیل اقتصادی و روشهای (د) و (ه) برای تحلیل اقتصادی کاربرد دارد. با استفاده از روش ج و بر اساس اطلاعات اقتصادی کلیه طرحهای مطالعاتی در زمینه آب کشاورزی و حجم اعتبارات تخصیص یافته در برنامه دوم برای طرحهای فوق. نرخ بهره-تنزیل اجتماعی (نرخ سود انتظاری) به منظور استفاده در تحلیل اقتصادی طرحهای تأمین آب کشاورزی. ۷ درصد محاسبه شده است ۲ ۷ برای اطلاع بیشتر و پی‌گیری منسجم‌تر بحث به مأخذ شماره ۷ مراجعه شود. ۵ سال مبنا و دوره بررسی ۱-نرخ تنزیل مجدد عبارت است از نرخ بهره‌ای که با توجه به آن. بانک مرکزی اسناد و برات بانکها را تنزیل می‌کند و به آنها در مقابل این اسناد وام می‌دهد (طبیبیان ۱۳۶۵). ۲- لازم به ذکر است که این نرخ بدون توجه به تورم و با قیمتهای ثابت محاسبه گردیده است. ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در محاسبات تنریلی لازم است که سالی را به عنوان سال مبنای محاسبات در نظر گرفت. انتخاب سال مبنا موضوعی قراردادی است ومعمولاً در ابتدای دوره ساخت تأسیسات یا در انتهای آن در نظر گرفته می‌شود. آنچه اهمیت دارد. برای مقایسه طرحهای (گزینه‌های) مختلف و اولویت بندی آنها لازم است به وسیله مشاوران مختلف روش یکسانی به کار گرفته شود. زیرا استفاده از روشهای مختلف جوابهای متفاوتی در مورد شاخص ارزش خالص. فایده یک متر ِ ۱ ۱ مکعب آب. هزینه و فایده یک کیلووات ساعت انرژی و ... بدست خواهد داد . دوره بررسی. مدت زمانی است که طی آن آنتایج حاصل از اجرای طرح" در مطالعه‌ای ویژه داخل می‌شود. نگهداری مرتب وجایگزین دوره‌ای قسمتهای فرسوده ممکن است عمر یک طرح منابع آب را تقریباً به طور نامحدود پالاببرد. ولی معمولاً از دوره‌های تحلیل ۵۰ یا ۱۰۰ ساله استفاده می‌شود [۳]. طرحهای توسعه منابع آب معمولاً طیف وسیعی از سازه‌های مختلف را با عمرهای گوناگون در بر می‌گیرد. در نظر گرفتن دوره بررسی کوتاه مدت (۲۰ تا ۳۰ سال) برای طرحهای توسعه آب زیرزمینی یا طرحهای تأمین آب از طریق پمپاژ یا طرحهای کوچک دیگر (شامل تغذیه مصنوعی, ایجاد شبکه مدرن و ...) کفایت می‌نماید. اما در مورد طرحهای بزرگ توسعه منابع آب (شامل سدهای مخزنی. شبکه‌های آبیاری و زهکشی وسیع و ...) به دلایل زیر لازم است که دور بررسی طولانی‌تری (۵۰ سال) در نظر گرفت. - حجم زیاد سرمایه‌گذاری و در نتیجه نیاز به زمان طولانی‌تر جهت مستهلک شدن هزینه‌ها. - طولانی بودن دوره احداث - طولانی بودن عمر فیزیکی تأسیسات مثل سد مخزنی. تونل انتقال آب و ... - دیر به ثمر رسیدن فایده‌ها یا به عبارت دیگر نیاز به دوره تطبیق جهت استحصال فایده‌های مربوط به تأمین آب کشاورزی در تعیین دوره بررسی (دوره زمانی که جریان هزینه و فایده طرح منظور می‌شود) و به هنگام مقایسه طرحهای بزرگ توسعه منابع آب با یکدیگر. همه می‌باید دارای دوره بهره‌برداری یکسان بوده و ارزیابی بر این مبنا صورت گیرد. از این‌رو. توصیه می‌شود که ۵۰ سال دوره بهره‌برداری به علاوه دوره احداث. مبنای کار ارزیابی اقتصادی طرحهای ملی باشد. بر این اساس ضرورت دارد در نهایت برای انجام محاسبات مربوط به شاخصهای تنزیلی (نسبت فایده به هزینه یا ارزش خالص در سال مبنا) جدولی با چهار ستون تهیه شود که ستون اول آن به شماره‌گذاری سالهای دوره بررسی. دوم به درج اقلام فایده‌ها در هر سال و ستون سوم به درج اقلام هزینه‌ها در هر سال و ستون چهارم به فایده خالص در هر سال اختصاص داشته باشد. در ستون هزینه‌ها. هزینه جایگزینی در سالی که پیش‌بینی می‌شود و جایگزینی بر اساس عمر مفید هر یک از تأسیسات صورت گیرد و هزینه ارزش اسقاط در انتهای دوره بررسی به صورت عدد منفی منعکس می‌شود (جدول شماره ۶( ۱ ۰ ۹ ۰ : - ۱ . ۹ ۱ ۰ ۰ .۱ ۱ به منطور ملحو ظٌ نمودل بهره دوره احداث. ارجح است که سال مینا پایان دوره احدات اصلی‌ ترین سازه طرح در بظر گ فته شو د. / ۲ مابه التفاوت فایده‌ها و هزینه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- عمر اقتصادی (مفید) یک سازه زمانی به پایان می‌رسد که فایده‌های اضافی حاصل از کاربرد پیوسته آن نتواند از هزینه‌های بهره‌برداری مداوم آن تجاوز نماید [۳]. عمر اقتصادی معمولاً برای تعدادی از اجزای طرح. مانند پمپ و کانالهای انتقال و ... کوتاهتر از دوره بررسی است. توجه شود که عمر اقتصادی از عمر فیزیکی ! هرگز تجاوز نمی‌نماید. حتی ممکن است به علت فرسودگی و یا تغییر تقاضا برای استفاده از آن کوتاه هم بشود. به عنوان مثال تولید برق با انرژی هسته‌ای ممکن است به اندازه‌ای ارزان تمام شود که تولید برق حاصل از نیرو گاهی با سوخت فسیلی را در طول دوره بهره‌برداری غیر اقتصادی نماید و این در شرایطی است که نیروگاه فسیلی می‌تواند کماکان به خوبی انجام وظیفه نماید. عوامل طبیعی و همچنین سیاستهای مدیریتی می‌تواند روی طول عمر اقتصادی یک سازه موثر باشد. به عنوان مثال پدیده‌های طبیعی مثل رسوب. زلزله. سیل و ... می‌تواند عمر اقتصادی یک سازه را به نحو قابل ملاحظه‌ای نسبت به پیش‌بینی اولیه کاهش دهد. تخصیص بهینه اعتبارات جاری بین اقلام مختلف (پرسنلی. نگهداری - بهره‌برداری و ...) بازدیدهای فنی مرتب. رعایت ضوابط و دستورالعملهای فنی و ... از عوامل مدیریتی هستند که در طول عمر مفید تأسیسات نقش دارند. همان‌طوری‌که اشاره شد با توجه به عمر مفید و دوره بهره‌برداری لازم است برای تأسیسات با عمر کوتاهتر هزینه جایگزینی در نظر گرفته شود. ضروری است که در برآورد هزینه‌های آتی جایگزینی. در صورت امکان به عوامل موثر در روند قیمتها و شرایط کاربرد تجهیزات توجه گردد. بدیهی است که تأسیسات با عمر طولانی تر دارای ارزش اسقاط (باقی‌مانده) خواهند بود که با توجه به طول دوره بهره‌برداری و روش استهلاک خطی ارزش اسقاط آنها برآورد می‌گردد: 2۸ (۱-2) <8 5 : ارزش اسقاط : عمر استفاده شده بر حسب سال :کل عمر بر حسب سال > : ارزش اولیه برای همسان‌سازی محاسبات شاخصهای تنزیلی بهتر است که ارزش اسقاط به عنوان هزینه منفی در جریان زمانی هزینه‌ها منظور شود. ۱- عمر فیزیکی برای یک سازه زمانی به اتمام می‌رسد که آن سازه نتواند از لحاظ فیزیکی به کار خود ادامه داده و وظیفه خود را انجام دهد. ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- نوع تأسیسا سدمخزنی و ظ تونل یا کانال انتقال آب زیرزمینی به: جمع‌کل (۳)+ (۱) -------- صفحهٔ بعد -------- اقلام هزینه تونل بی و زهکشی کارهای ساختمانی محوطه‌سازی ۱- شامل هزینه‌های ماشین آللات ال و توزیع آب کشاورزی مذبر بت جمع‌کل (۳)+ (۱) -------- صفحهٔ بعد -------- توضیحات مربوط به جداول شماره ۱و ۲ : در صورتی که در حوزه آبخیز در بالادست اقداماتی به منظور حفاظت و تثبیت منابع خاک انجام شود. لازم است علاوه بر هزینه مربوط به جلوگیری از آلودگی آب در بالادست مسایل زیست محیطی نیز پیش‌بینی شود. ذکر این نکته ضروری است که مجموعه این اقدامها که در حال حاضر در مطالعات طرح منظور نمی‌شود. ولی ضرورت انجام آن به اثبات رسیده است. می‌تواند ذیل عنوان «سایر» در بخش "خسارت و هزینه‌های مرتبط با مخزن سدا در جدول شماره یک منظور گردد. کلیه ردیفهای مربوط به خرید اراضی در جداول شماره یک و دو در تحلیل مالی عبارت است از : هزینه مربوط به تملک اراضی مورد نیاز که ارزش آن بسته به سیاست‌گذاری و توافق فیمابین دارد. این هزینه می‌تواند معادل هزینه‌های حایگزینی و یا قیمت روز زمین همراه با مقداری افزایش باشد. در تحلیل اقتصادی (از دیدگاه اقتصاد ملی) ارزش اراضی که در مخازن سدها قرار می‌گیرد یا در اثر احداث توئل تحلیل اقتصادی ارزش اراضی‌ای که در اثر احداث کانالها و زهکشها از بین می‌رود از مقایسه ارزش اراضی کشاورزی تحت پوشش بدون اجرای طرح و با اجرای طرح به صورت غیرمستفیم در محاسبات منظور می‌شود و لزومی به ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول تونل انتقال تأمین آب ‏ ۱ حوضه‌ای آب و زهکشی سا ی سا 5 1 ینه‌ه هرز افلام مهم مکانیکال ۳ ات‌الکتر و نجهیر رو و هیدرومکانیکال ریالی ارزی ۱۱ ۳ ی ای نیر اد | نیمه ماهر نرخ برابری ارز مواد و مصالح ی ی ۱ ی -------- صفحهٔ بعد -------- ی 2 پا ۰ م ۳ .۱ جدول شماره (۴) تفکیک اقلام مهم هزینه‌های تولید زراعی و باغی (معادل سالانه) ی ۰ ۲ اصلی ریالی ارزی سرمایه گذاریهای کودوسموم انهال وبذر ۱ اب سایر اساده نیمه | ماهر اولیه شیمیایی ماهر نوع سازه ضریب هزینه نگهداری - بهره‌برداری سالانه | عمر مفید (درصد از سرمایه‌گذاری) (سال) سد 7/۶ ۰ ۱ شبکه آبیاری و زهکشی (ثقلی ۱۳ ۳ بند انحرافی ۰/۴ ۵۰ ی ۳ ایستگاه پمپاژ ۳۵ ۳۵ ۳ چاههای عمیق ۳ ۲۳۰ ۳ چاههای نیمه‌عمیق ۲ ۱۰ ۱- درباره کشتهایی که سالانه نیستند و دوره بهره‌برداری از آنها بیش از یک سال است (پونجه. باغ و ی( همزینه تهبه زمین و ماشین آللات آن هزینه بذر یا نهال. هزینه نیروی کار مورد نیاز در احداث و سایر هزینه‌هایی که تنها در سال نخست وجود دارند. به کمک عامل بازیافت سرمایه (۳۹۳) به معادل سالانه تبدیل به هزینه سالانه آن افزوده می‌شود. ۲- در شرابط «بدون طرح» این ستون باید تکمیل شود و منظور از هزینه آت. هزینه‌های مربوط به استحصال آت از حمله حق‌النظاره و سایر هزینه‌های مربوط می‌باشد. ۳ بدون هزینه‌های انرژی مصرفی ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول سس سال ۲ج سر کح ان سم با ۳ سب م0 سس سس 3۳33333333 با ۳ سب م۲۵ م۳ و۳ 333333333333 م۳۵ یی اد فایده‌ها و هزینه‌ها ل ۵ سال دوره احداث بهره‌برداری ماره ۶- جریان گرد فایده‌ها ۱۳ ش نقدی طرح 3333333333333 یر 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 ی 333333333333 ی 333333333333 333333333333 سس سس ۱ سس ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ۱.33333 ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ۱ ۱.33333 ی ۱ ۱.33333 ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره ۱- هزینه‌های احدات طرح اقلام هزینه می‌بایست اقلام اجرایی و تدارکاتی ذکر شده در برآورد کار ساختمانی موردنظر رابه منطقی‌ترین و عملی‌ترین نحوه. تجزیه و درگروههای مختلف دسته بندی و ارزش ریالی آنها را مشخص نماید. هر قلم پرداخت باید معرف یک نوع فعالیت مجزا و مشخص. مانند خاکبرداری مقطع کانال یا اجرای پوششی بتنی کانال و ... باشد. واحدهای کار تنها در مواردی که به یکدیگر مربوط می‌شوند و با هم دریک محل اتفاق می‌افتند. می توانند ترکیب شوند و اقلامی که به یکدیگر مربوط نمی‌شوند. نباید ترکیب شوند. تفکیک اقلام مخصوصاً ازاین نظر که امکان بهنگام کردن هزینه‌های طرح را در زمانهای مختلف به دست می‌دهد. ضروری است. در این جا هر یک از اقلام هزینه‌های مستفیم احداث طرح . مورد شرح و بررسی بیشتر قرار می‌گیرد. ۱( هزینه‌های خدمات مهندسی برای تهیه طرح , نظارت براجرا و بهره‌برداری می‌باید در مجموع هزینه‌های طرح در مطالعات توجیه فنی و اقتصادی منظور شود. هزینه‌های مهندسی و مشاوره‌ای مربوط به مطالعات شناسایی وامکانیابی (توجیه فنی و اقتصادی ) در زمره هزینه‌های طرح منظور نمی‌شوند. ۲- هزینه‌های خرید اراضی » جابه جایی و اسکان در تحلیل مالی . اراضی با مالکیت خصوصی که دراثر اجرای طرح به وسیله تأسیسات مختلف اشغال شده و یا در نتیجه أَن در معرض خطر قرار می‌گیرند برمبنای قیمت عادله‌ای که خریدار و فروشنده روی آن توافق دارند. ارزیابی و بهای آن جزو هزینه های طرح منظور می‌شود. برای قیمت‌گذاری براراضی بایستی از تجارب کارشناسان و ارزیابهای محخرب استفاده شود. در قیمت‌گذاری اراضی می‌باید به این مطلب توجه داشت که در بعضی شرایط به علت وابستگی شدید عاطفی و با مالی مالکان به مالکیت خود و یا تأثیر شدیدی که از دست دادن مالکیت در شرایط زندگی آنها ایجاد می‌کند. ارزش اراضی برای آنها بیش از قیمتی است که ارزیابها براساس شرایط عمومی بازار تعیین می‌کنند واحتمالا ضرورت ایحاب می‌نماید که بهای بیشتری برای خرید اراضی پرداخت شود. درتحلیل اقتصادی . ارزش اراضی مورد بحث می‌بایست با توجه به ارزش اقتصادی تولیدات سالانه آن از نظر دربعضی پروژه‌ها. ممکن است محموعه‌های مسکونی و یا اراضی زراعتی گروهی از کشاورزان به وسیله تاسیسات پروژه اشغال شود و شرایط پروژه ایجاب نماید. که به جای خرید اراضی ومالکیت . مجموعه مسکونی جدیدی برای ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- هزینه‌های ایجاد مناطق مسکونی و هزینه‌های احتمالی برای تخصیص اراضی زراعی جزوهزینه‌های طرح منظور ۳- هزینه‌های سرمایه‌ای ساختمان طرح بایستی به طور مستقّل و با استفاده از مقادیر واحاد بها برآورد هزینه شوند. موارد زیر در براورد هزینه بایستی مورد توجه قرار گیرند: ۱-۳ اطلاعات محلی مورد نیاز کارگران ماهر و غیرماهر, هزینه تأمین آب . راههای دسترسی . دسترسی به مصالح و منابع قرضه و بالاخره کیفیت مصالح بایستی جمع آوری شوند. ۲-۳ آحاد بها آحاد بهاعملیات اجرایی و قیمت مصالح و بهای تدارکات بایستی منطبق با مشخصات فنی و ساختمان پیش بینی شده در طرح انتخاب شود و در آن هزینه‌های حمل و نقل به خصوص هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از تجهیزات و ساختمانها در نقاط دور دست مورد توجه قرار گیرد. برای براورد هزینه در تحلیل مالی برای تعداد زیادی از اقلام عملیاتی در رشته‌های مختلف . دفاتر آحاد بها به وسیله سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی منتشر می‌شود. آحاد بها در شرایط عمومی معتبر است و با منظورنمودن ضرایب منطقه‌ای و منطبق با شرایط محلی کار بایستی مورد استفاده قرار گیرند. در مواردی که برای اقلام عملیاتی خاص با مشخصات فنی مورد نظر آحادبها در دفاتر فوق الذکر موجود نباشد و یا احاد بهای موجود با شرایط محلی تطبیق نداشته باشد. بایستی با روش آنالیز بها هزینه واحد عملیات برآورد شود. در برآورد دستمزد کارگر هزینه‌های اضافی. مانند: مرخصی. بیماری. بیمه . مالیات و غیره بایستی منظور شود. هزینه تجهیزات و ماشین آلات نیز با درنظر گرفتن استهلاک سرمایه . تعمیرات . سوخت .نیروی انسانی و لوازم یدکی محاسبه می‌شوند. زمان یا سطح قیمتهاباید دقیقاً بیان شوند. ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳ برآوردمقادیر عمده عملیات مقادیر مربوط به اقلام اصلی هزینه‌بایستی با دقت مناسب براساس طرحهای مقدماتی برآورد شود و در جداول ۴-۳ برآورد هزینه اقلام جزیی اقلام جزیی را می توان بااستفاده از گرافهایی که برمبنای هزینه طرحهای مشابه تهیه شده باشد و یا مستقیماً بااستفاده از اطلاعات موجود از سایر طرحهای نظیر برآورد نمود. به عنوان مثال هزینه‌های لازم برای ایجاد سازمان مدیریت و تأمین تجهیزات مورد نیاز آنها و همچنین تسهیلات مسکونی برای کادر مدیریت طرح را می‌توان با استفاده از تجربه‌ها و سوابق موجود از سایر طرحها برآورد نمود. ولی توجه داده می‌شود که چنانچه طرح. شرایط خاص و یا ابعاد نسبتاً بزرگ داشته باشد. به طوری که سازمان خاص مدیریت برای آن پیش‌بینی شود؛ لازم است که هزینه‌های مربوط با دقت بیشتری و براساس یک الگوی مناسب از سازمان مدیریت و تجهیزات مورد نیاز براورد گردد. ۵-۳ هزینه‌های کلی هزینه‌هایی که به طور معمول با روش برآورد مقادیر و آحاد بها محاسبه نمی‌شود. ولی اجرای کار. متضمن این گونه مخارج است. به صورت درصدی از هزینه‌های برآورد شده در محاسبات منظور می‌شود. مثالهای قابل ذکر برای این‌گونه هزینه ها شامل : تجهیزات و تدارک کارگاه و خانه‌های مسکونی کارگران. جاده‌های کارگاهی . تأمین آب وبرق و هزینه‌های کارگری. آزمایشها. تلفات مصالح . هزینه‌های نگهداری تأسیسات در حین ساختمان و غیره است. هزینه‌های بالاسری مانند: مالیات. بیمه. حق الزحمه مشاور و یا سود پیمانکار و هزینه‌های مدیریت نیز به صورت درصدی از هزینه‌ها (مطابق دستورالعملهای مربوط) برآورد می‌گردند. شایان ذکر است که در مورد طرحهای بسیار بزرگ بهتر است که برخی از اقلام (نظیر خانه‌های مسکونی کارگران و ...) از طریق آنالیز قیمتها برآورد شود. ۶-۳ هزینه‌های پیش‌بینی نشده برای جبران اختلافاتی که به طور معمول بین مقادیر واقعی و مقادیر برآورد شده در مطالعات توجیه فنی و اقتصادی قابل پیش‌بینی است و همچنین به خاطر تغییراتی که دربعضی از قسمتهای طرح ممکن است پیش آید و بالاخره برای جبران آن قسمت از اجزای طرح که در سطح برآوردهای مقدماتی نادیده گرفته می‌شوند. درصدی از هزینه‌های برآورد شده به عنوان هزینه‌های پیش بینی نشده درنظر گرفته می‌شوند. بر حسب دقت مبانی مورد استفاده برای تهیه طرحهای ممدماتی. هزینه‌های پیش بینی نشده . ممکن است بین ۵ تا ۲۰ درصد هزینه‌های برآورد شده باشد. ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره ۲- روش تعیین نرخ بهره- تنزیل اجتماعی همان‌طوری که اشاره شد روش مورد استفاده در این بررسی. روش ج (صفحه ۵ همین نشریه) است. دلایل عمده استفاده از این روش را می‌توان به صورت زیر خلاصه کرد: در نظام فعلی بودجه ریزی کشورها. تخصیص منابع میان بخشها عمدتاً بر اساس ملاحظات سیاسی و نهادی انجام می پذیرد. در کشور ما نیز بر اساس تصمیمات اتخاذ شده سهم سرمایه‌گذاری بخش آب تا حدود زیادی از پیش تعیین می‌شود. - محدودیتهای قالب طرح. مقایسه بین طرحهای مختلف بخشهای متفاوت (یا حتی یک بخش) را منتفی می‌سازد (گی تینگر ۱۹۷۲). زیرا پیامدهای اقتصادی-اجتماعی در قالب یک طرح مشخص. پیش‌بینی و تحت عنوان هزینه و درآمد برآورد و نهایتاً شاخصهای اقتصادی طرح با توجه به اصول اقتصاد مهندسی محاسبه می‌گردد. اما نحوه کمی کردن ارزشگذاری آثار مستقیم و غیر مستقیم برای طرحهای رشته‌های مختلف متفاوت است. مثلاً برای طرحهای صنعتی در مقایسه با طرحهای مدیریت آب و یا طرحهای اجتماعی (تعلیم و تربیت و ...). لذا مقایسه اولویت‌بندی و ترکیب اطلاعات اقتصادی برای تعیین پارامترهای محاسباتی یا (از قبیل نرخ بهره) تنها بین طرحهای متجانس مطرح است. بنابراین می‌توان گفت که نرخ بهره - تنزیل اجتماعی می‌تواند در هربخش (وزیر بخش) اقتصادی (صنعت. کشاورزی. آب و ...) به طور جداگانه و بر اساس سنجش وضعیت طرحهای دولتی و بودجه تخصیص یافته. در طی یک دوره برنامه (در این مورد برنامه دوم) تعیین گردد. در این راستا جهت برآورد نرخ بهره-تنزیل اجتماعی به منظور استفاده در تحلیل اقتصادی طرحهای تأمین آب کشاورزی به ترتیب زیر عمل شده است: الف - تهیه رابطه بین نرخ بهره- تنزیل و سرمایه گذاری لازم طرحهای مطالعاتی تأمین آب کشاورزی جهت تهیه رابطه فوق براساس مطالعاتی که قبلاً انجام شده.! ابتدا کلیه طرحهای مطالعاتی در زمینه آب کشاورزی ۱ به دنبال ضرورت تهیه برنامه فصل آب برای برنامه دولت. "محاسبه شاخصهای اقتصادی طرحهای توسعه منابع آب". از طرف معاونت آمور آب وزارت نیرو در سال ۱۳۷۲ به مهندسی مشاور مهاب قدس واگذار گردید. داده‌های پایه مربوط به براورد فایده‌ها و هزینه‌های این بررسی (۱۰۱ طرح) بر اساس مطالعات مستقل فنی- اقتصادی که از سوی مشاوران مختلف و درحد دقت مراحل شناسایی اول و ندرتاً دوم انجام گرفته. فراهم شده است. جهت فراهم نمودن اطلاعات همسنگ و مشابه این داده‌ها ابتدادر سطح قیمتهای سال ۱۳۷۲ به هنگام شده (باتوجه به بررسی روند قیمتها و انتخاب ضرایب تعدیل مناسب) است. سپس با نرمهایی (هزینه یک هکتار شبکه. یک متر مکعب خاکریز و..) سنجیده و تعدیلات لازم در آنها صورت پذیرفته است. برخی از طرحها نیز به دلیل ناقص یا غیر قابل قبول بودن اطلاعات پایه و ابهام در برنامه‌ریزی آنهااز دامنه بررسی حذف شدند. نهایتاً با مبانی و مفروضات و روش یکسان شاخصهای اقتصادی این طرحها محاسبه شده است. در تداوم این مطالعات در اوایل سال ۱۳۷۵ شاخصهای اقتصادی ۱ طرح دیگر به روشی مشابه برآورد شده که مجموعاً اطلاعات پایه این بررسی را تشکیل می‌دهند. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- تعیین شده‌اند.سپس در هر نرخ بهره-تنزیل تعداد طرحهای توجیه‌پذیر ( [<3/0ا یا 13-۳<0) مشخص و حجم اعتبارات مورد نیازشان برآورد شده که نتایج آن درجدول زیر ارائه گردیده است. نرخ بهره - تنزیل تعداد طرحهای توجیه پذیر سرمایه گذاری اولیه لازم (درصد) ( [</) (قیمت ثابت سال ۷۲به‌میلیارد ریال) ۹۷۳۴ ۶۳ ۴ ۸۲ ۴۹ ۶ 05۴ ۳۳ ۸ ۳۴ ۲۴ ۱۰ ۲ ۹ ۱۷۶ باتوجه به ستون اول و سوم جدول بالا نمودار شماره ۱ رسم گردیده است. ب- تعیین حجم اعتبارات تخصیص یافته در برنامه دوم برای طرحهای تأمین آب کشاورزی برای این منظور ابتدا اطلاعات مربوط به بودجه بخش آب (کلی و تفصیلی). در طی برنامه دوم جمع آوری گردید. سپس این اطلاعات بر اساس نیاز این بررسی تفکیک گردید. آنجه در این برآورد حایز اهمیت است. عمدتاً اعتبارات طرحهای جدید تأمین آب کشاورزی می‌باشد. زیرا اعتبارات مربوط به طرحهای قدیم تصمیم‌گیری شده و باید ادامه پیدا کند. البته اعتبارات موردنیاز جهت اتمام طرحهای شروع شده در برنامه‌های پیشین یا ابتدای برنامه دوم نیز مدنظر بوده است. در این جارجوب برای برآورد حجم اعتبارات از رابطه زیر استفاده شده است: 0 +00 + )۸ -] که در آن: [: اعتبارات تخصیص یافته به طرحهای تأمین آب کشاورزی در برنامه دوم ۸ :کل بودجه بخش آب 3 بودجه سایر طرحهای بخش آب (آبرسانی به شهرها و صنایع و ...) ۲: بودجه مورد نیاز برای طرحهای باقی‌مانده از برنامه‌های قبلی (] : بودجه مورد نیاز برای اتمام طرحهای شروع شده دربرنامه‌های پیشین و ابتدای برنامه دوم ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- سرمایه‌گذاری میلیارد ریال (به قیمت ثابت ۷۲) ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- بر اساس بندهای الف و ب و با استفاده از فرمول زیر می‌توان نرخ بهره را محاسبه کرد: ۷ا- ۱۵۵۱۶ یب برد ۱۳۱۴ در شرایطی که: ۶ > ۱ با >۲ که دران: برابر است با نرخ بهره-تنزیل ۷ برابر است باحجم اعتبارات تخصیص یافته در شرایط خوش‌بینانه. یعنی اجرای کلیه طرحهای پیش‌بینی شده در برنامه دوم با بودجه‌ای حدود ۷۰۰۰ میلیارد ریال. نرخ بهره -تنزیل ۷ درصد محاسبه می‌شود. اما چنانچه طرحهای پیش بینی شده در اواخر دوره برنامه. اجرا نشود. دراین صورت بودجه جذب شده حدود ۴۸۰۰ میلیارد ریال و نرخ بهره-تنزیل حدود ‎٩‏ درصد می‌گردد. در نمودار شماره (۱) محاسبات فوق به صورت خط چین نمایش داده شده است. ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- [۱] مهندسین مشاور مهاب قدس. (۱۳۷۲): "محاسبه شاخصهای اقتصادی طرحهای توسعه منابع آب" وزارت نیرو. دفتر برنامه‌ریزی آب [۲] منتظر ظهور. محمود (۱۳۶۷): "اقتصاد خرد و کلان". انتشارات دانشگاه تهران. چاپ هفتم 1[ 007۵ - ۱6 .۳1۵10 فععسمکم ۸ ۷/267 ام ۳۵۵۸۵۵۵۵ (0971) ما اما ,بقع 18 [3] ۰ 0۳۵۵۷ و۳5 - ۳۳۵166 .۳1۵108 کعسس۵ ۹ ۷۷۵60 ام کعام ۳۵ 1۳۵ (1984) کش ق0000 [4] ۰ ,15| ۳۵1۵۷۵۵۵ ,ا[1۵] [۵] گی‌تینگر. پرایز. (۱۳۶۶) "تحلیل اقتصادی طرحهای کشاورزی" ترجمه مجید کوپاهی. انتشارات دانشگاه تهران ]۶[‏ شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس. (۱۳۷۴): "بررسی پارامترهای ملی محاسبات اقتصادی امور آب کشاورزی". وزارت نیرو. دفتر برنامه‌ریزی آب. ]۷[‏ طیبه آریان. آنرخ بهره و تنزیل یکی از مهمترین پارامترهای محاسباتی در طرحهای آب" "آب و توسعه شماره۱۴" [۸] دفتر برنامه‌ریزی آب وزارت نیرو ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 0۶ ۳۵01۴ نداد 7 0۶ واعلنهن۸ - 102 همنممع 0 وعندصها< 220 دهع 21222 1272516 ۵۳۵1۵0۲ ۵[ ۹16251۳65 0 1:00 ۸۳21۲55 ۲۷۷۵1۵۳ 11050106065 [5 10: 5 5 1602621 ۵۳ 0ع1 عطا ۶و 06046 05 200 دننه‌گکش۸ نقنسط16 ۵۶ ددع8 20/01 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۶ ۱ 7 این ۰ : ۰ + ۰ ۰ نز : ِ ۱ 7 ۰ ف / ۱ ۱ ۰ ۰ .2 5 3 ۰ بر ۰ / و رورا ودرا وید رو و زا نون وی رن ۵ ی 3 1 ی ی ای 3 و 0 ی ای و ی ی ده رس و و و ی 2 ۵ ی بای و ی 0 و ی رد ی و دوبان گر وم 1 ی 0 ی تون اه و ی ی و ی و ی و 1 ۸ 2 وا ور و ی ی دی 2 و ی و ار یه دا 1 ۹ 1 ی 7 اس ی ی ی رود اه ۹ : 5 ی ی ری ۳ ۹ 1 تون ی ی ی 5 ره ج ور هد مه یدیم رم وحن ها ان رورس وم و 1 مد ی مت وچ ند و از 1 اس ۳۹ ه 7 ۰ ۰ ۳ ۹ :۱ ۰ سس 5 : 8 ۴ را 1 ۱ 9 7 3 ۰ ۰ ام ۹ ۱ 1 وه 41 و 2 ی ور و 1 ۵ ره 4 ود ۰7 ا 1 ام را اجه ۸ با رای دبانی محاسبات اتتصادی درد تسدسته صمنابم آب" به تشریم و تم دای می:ردازد که در دعحتنای ۶ نایده‌سای دذرحدتای دوسحه هناین آب ۳ دارند. ندده تقدتیه اشلاعات مرو « زینه‌سای احداث دذره را ننزینه‌سای 3 کش ادرزی» خزینه‌سای نگدندا بتاره,رداری از شرم نرخ سرد انتشا «<ادل در در تشعرل جدول کردش ز نتذاروه به شحار می‌ردند. این نشریه با تاو رحضای صلی آب کشاء‌رزی تیه شده | اه بارامترضا م استانداردضسای تدبرن شد آن به مصخدوم بی نوازی از آز موز حساسیت نباید تلتی بتد<د. مرکز مدارک علمی و انتشارات ۷ ٍ ٍ