سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور ۰ ی ۰+ راهنمای طراحی محدوده نهابی معافن :0 روطز معاونت فنی, امور زیربنایی و تولیدی معاونت آمور معادن و صنابع معدنی یی3یی3[02[ ادا ۱۱۱۱۱۱۱ ناو او ۱ و۱ ۱۳۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 3642105 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 98/558655 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 01 / 10 / 1398 :موضوع راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ( در چارچوب ماده34) قانون احکام دائمی برنامه ،های توسعه کشور موضوع نظام فنی و اجرایی یکپارچه (ماده23) قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی، به پیو ست ضابطه شماره778 امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران با عنوان« راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز » از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 01 / 1399 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی، مشاوری ن و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی .در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- اصالح مذارک فىی :خ ًاوىذ ٌ گرامی ام ًر وظام فىی ،اجرایی مطایریه ی پیماوکاران معایوت ،فىی ام ًر زیربىایی ی ت ًلیدی سازمان ٍبروام ی ٍب ًدج ،کط ًر با ٌاستفاد از وظر کارضىاسان ٍبرجست مبادرت ٍب ٍت ُی ٍایه ضابط ٌکرد ی آن را برای ٌاستفاد ٍب ٍجامع ی م ُىدسی کط ًر ٍ عرض ٌوم ًد است. با یج ًد تالش ،فرایان ایه اثر مص ًن از ایراد َایی وظیر غلط َای ،مف ًُمی ،فىی ی ماُ یا ماُ با، اضکاالت م ًض ًعی ویست. از ایه ری، از ضما خ ًاوىد ٌ گرامی صمیماو ٍ تقاضا دارد در ص ًرت مطا َد ٌ َرگ ًو ٍ ایراد ی اضکال فىی مراتب را ب ٍ ص ًرت زیر :گسارش فرمایید 1 - در ٍساماو مذیریت داوش اسىاد فىی ی )اجرایی (سما ثبت وام :فرماییذsama. 2 - پس از یرید ٍب ٍساماو سما ی برای تماس ،احتمالی وشاوی خ ًد را در بخش پریفایل کاربری تکمیل فرماییذ. 3 - ٍب بخش وظرخ ًا َی ٍایه ضابط ٍمراجع فرماییذ. 4 - ٌشمار بىذ ی ٍصفح م ًض ًع م ًرد وظر را مشخص کىیذ. 5 - ایراد م ًرد وظر را بص ًرت ٍخالص بیان داریذ. 6 - در ص ًرت امکان مته اصالح ٌشذ را برای جایگسیىی ارسال کىیذ. کارضىاسان ایه ام ًر وظر َای دریافتی را ب ٍ دقت.مطالع ٍ وم ًد ٌ ی اقدام مقتضی را معم ًل خ ًا َىد داضت پیطاپیص از َمکاری ی دقت وظر جىابعالی قدرداوی می .ض ًد وشاوی برای ٍمکاتب : ،ت ُران میدان ،ب ُارستان خیابان صفی علی ٌضا – مرکس تلفه33271 سازمان ٍبروام ی ٍب ًدج ،کط ًر ام ًر وظام فىی ،اجرایی مطایریه ی پیماوکاران.. . web: Email: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۳۲۳۳۹/ت ۵۳۲۲۳۴۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارها, استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این امور براساس نظام فنی اجرایی یکپارچه. موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور. ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران» تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. روش استخراج روباز یکی از روش‌های معدنکاری سطحی است. در این روش برای باز کردن کانسار و دسترسی به ماده معدنی, باطله‌های سطحی که روباره خوانده می‌شوند. برداشته می‌شوند و استخراج تا عمقی که استخراج روباز اقتصادی باشد. ادامه می‌یابد. در روش روباز باطله‌ها عمدتا به انباشتگاه‌های خارج از محدوده معدن و ماده معدنی برای پرعیارسازی به کارخانه فرآوری منتقل می‌شوند. محدوده نهایی معدن روبازء نشان‌دهنده شکل و ابعاد معدن در پایان عمر آن است. این محدوده میزان ذخیره قابل استخراج و مواد باطله‌ای را که باید حمل و نقل و انبار شوند. مشخص می‌کند. در داخل این محدوده نباید تاسیساتی از قبیل کارخانه کانه‌آرایی و دفاتر اداری معدن ساخته شود. ضابطه حاضر با عنوان "راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز" در قالب برنامه تهیه ضوابط و با همه تلاش‌های انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که امید است. کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم آورد. حمیدرضا عدل معاون فنی, امور زیربنایی و تولیدی [ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «راهنمای طراحی محدوده نهابی معادن روباز» [ نشریه شماره ۷۷۸] مجری طرح جعفر سرقینی معاون آمور معادن و صنایع معدنی- وزارت صنعت. معدن و تجارت اعضای شورای عالی به ترتیب حروف الفبا فرزانه آقارمضانعلی کارشناس ارشد مهندسی صنایع- سازمان برنامه و بودجه کشور عباسعلی ایروانی کارشناس ارشد مدیریت کارآفرینی (کسب و کار) - وزارت صنعت. معدن و تجارت بهروز برنا کارشناس مهندسی معدن- سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور محمد پریزادی کارشناس آرشد مهندسی معدن- سازمان برنامه و بودجه کشور جعفر سرقینی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- وزارت صنعت. معدن و تجارت هرمز ناصرنیا کارشناس آرشد مهندسی معدن اعضای کار گروه استخراج به ترتیب حروف الفبا محمدفاروق حسینی دکترای مهندسی معدن. مکانیک سنگ- دانشگاه تهران هرمز ناصرنیا کارشناس آرشد مهندسی معدن کورش شهریار دکترای مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیرکبیر حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیرکبیر علی مرتضوی دکترای مهندسی انفجارء مکانیک سنگ- دانشگاه صنعتی امیرکبیر اعضای کارگروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا مهدی ایران‌نژاد دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهرام رضایی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهزاد مهرابی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی- دانشگاه خوارزمی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه علیرضا توتونچی معاون امور نظام فنی و اجرایی فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی و اجرایی مهدیه اسکندری کارشناس گروه ضوابط و معیارهای معاونت امور معادن و صنایع معدنی پیش‌نویس این گزارش توسط آقای دکتر محمد عطایبی تهیه شده و پس از بررسی و تایید توسط کارگروه استخراج, به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱-۱- آشنایی ۳-۱ روش استخراج روباز ۳-۱- محدوده نهایی معادن روباز ۱-۴-۱- پله ۲-۴-۱- شیب معدن ۳-۴-۱- جاده و رمپ فصل دوم- مدل بلوکی زمین‌شناسی کانسار ۱-۲- آشنایی ۲-۲- ساخت مدل زمین‌شناسی کانسار ۱-۲-۲- اطلاعات لازم برای تهیه مدل زمین‌شناسی کانسار ۳-۳-۲- مدلسازی توپوگرافی سطح زمین ۴-۲-۲- کامپوزیت‌سازی ۱-۳-۲- ایجاد بلوک بزرگ ۳-۳۲ تقسیم بلوک بزرگ به بلوک‌های کوچکتر ۳-۳-۲ ایجاد مدل بلوکی عیاری فصل سوم- مدل بلوکی اقتصادی کانسار ۱-۳- آشنایی ۳-۳ ارزش خالص ۱-۲-۳ محاسبه ارزش خالص بلوک کانسنگ (محصول قابل فروش فلز خالص است ۲-۲-۳ محاسبه ارزش خالص بلوک کانسنگ (محصول قابل فروش کنسانتره است ۳-۲-۳- محاسبه ارزش خالص بلوک باطله ۳-۳- ساخت مدل بلوک اقتصادی ۴-۳- نسبت‌های باطله‌برداری ۱-۴-۳- نسبت باطله‌برداری کلی ۲-۴-۳ نسبت باطله‌برداری گسترشی (نموی ۳-۳-۳ نسبت باطله‌برداری دوره‌ای ۴-۴-۳ نسبت باطله‌برداری سربه‌سری ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۶ ۱۶ ۱۷ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۲۳۳ ۲۷ ۲۷ ۲۷ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۳- عیار حد سربه‌سری ۶-۴-۳- نسبت باطله‌برداری مجاز فصل چهارم- روش‌های تعیین محدوده نهایی ۱-۴- آشنایی ۲-۴- طراحی محدوده معادن روباز به روش دستی ۱-۲-۴ تعیین محدوده نهایی در مقاطع عرضی ۲-۲-۴۳- تعیین محدوده نهایی در مقاطع شعاعی ۳-۴- روش‌های کامپیوتری تعیین محدوده نهایی ۳-۴- روش مخروط شناور ۵-۴- روش مخروط شناور ]| ۶-۴- روش دوبعدی لرچ- گروسمن ۷-۴- تهیه طرح سه‌بعدی کاواک پیوست- مثال موردی ۷ ح 5۳۱۵9۳۱۵۹۵۱۰ ۳۱ ۳۱ ۳۵ ۳۵ ۳۷ ۳۴ ۴۸ ۴۸ ۵۶ ۸۹ ۶۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۹۹/۳ ۳ ۱-۱- آشنایی روش‌های استخراج معادن با توجه به عمق کانسارء به سه گروه کلی زیرزمینی. سطحی و یا تلفیقی از آن‌ها تقسیم می‌شوند. از روش‌های استخراج سطحی برای استخراج کانسارهای واقع در اعماق کم استفاده می‌شود. در این روش‌ها معمولا برای دسترسی به ماده معدنی باید باطله‌های سطحی که روباره خوانده می‌شود. برداشته شوند. با توجه به انجام عملیات باطله‌برداری و استخراج ماده معدنی در فضای باز, محدودیتی از نظر استفاده از ماشین‌آلات با قدرت و ظرفیت بالا وجود ندارد و به همین دلیل, در این روش‌ها تولید و ایمنی بالا و هزینه‌ها پایین است و امکان استخراج مواد معدنی با عیارهای پایین نیز وجود دارد. با توجه به مزایای روش‌های استخراج سطحی, بیش از ۷۰ درصد ذخایر معدنی» با این روش ۱ ستخراج می‌شوند. ۲-۱- روش استخراج روباز در روش استخراج روباز برای باز کردن کانسار و دسترسی به ماده معدنی لازم است باطله سطحی یا روباره برداشته شود. در این روش کانسار از بالا به پایین به وسیله مجموعه‌ای از لایه‌های افقی معمولا با ضخامت یکسان که پله نام دارند. استخراج می‌شود. در روش استخراج روباز, استخراج به کمک پله‌ها تا عمقی از ذخیره معدنی که استخراج آن اقتصادی است. ادامه می‌یابد و در نهایت گودالی به شکل شبه‌مخروط ناقص معکوس در زمین به وجود می‌آید. تعداد این پله‌ها به عمق معدن, قابلیت انعطاف ماشین‌آلات بارگیری, شرایط ژئومکانیکی و جوی معدن بستگی دارد. در استخراج یک کانسار به روش روباز, پس از انجام اکتشافات لازم و تایید اقتصادی بودن عملیات در مرحله مطالعات امکان‌سنجی و پیش از شروع عملیات استخراج, دو مرحله طراحی به شرح زیر انجام می‌شود: - طراحی محدوده نهایی بهینه - برنامه‌ریزی تولید ۳-۱- محدوده نهابی معادن روباز محدوده نهایی معدن روباز نشان‌دهنده ابعاد و شکل معدن در پایان عمر آن است و محدوده‌ای است که با فرض ثابت باقی ماندن پارامترهای اقتصادی, استخراج ماده معدنی در خارج آن به روش روباز سودآور نیست. این محدوده میزان ذخیره قابل استخراج و مواد باطله‌ای را که باید برداشته شودء مشخص می‌کند. این محدوده را محدوده نهایی کاواک نیز هدف از طراحی محدوده نهایی تعیین محدوده‌ای است که با استخراج آن بیشترین سود کلی ممکن حاصل می‌شود. دلایل اصلی طراحی محدوده بهینه پیش از شروع عملیات استخراج., به شرح زیر است: ۱- ]7111 ۵16 011۱۱۳۳1۲ )]7۳[( -------- صفحهٔ بعد -------- 3 را فا راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز - تعیین میزان ذخیره قابل استخراج و میزان باطله‌ای که باید برداشته شود. - جانمایی سدهای باطله. انباشتگاه‌های مواد معدنی. محل احداث کارخانه‌ها و سایر تاسیسات - طراحی جاده‌های دسترسی به ماده معدنی - برنامه‌ریزی تولید برای رسیدن به بیشترین آرزش خالص فعلی (۱۷۳۷) برای تعیین محدوده نهایی معادن روباز سه گروه روش‌های اصلی وجود دارد: - روش‌های دستی ۹ روش‌های کامپیوتری - روش‌های تلفیقی دستی- کامپیوتری روش‌های کامپیوتری به دلیل سهولت و کاهش زمان انجام محاسبات به کمک کامپیوترء از پرکاربردترین روش‌های طراحی محدوده نهایی‌اند. در شکل ۱-۱ مراحل تعیین محدوده نهایی نشان داده شده است. جمع‌آوری و پردازش داده‌های اکتشافی شکل ۱-۱- الزامات مورد نیاز برای تعیین محدوده نهایی معدن محدوده نهایی طراحی شده معدن روباز و برنامه‌ریزی تولید آن» تابع پارامترهای مختلفی است که با تکمیل اطلاعات اطلاعات مورد نیاز برای طراحی محدوده نهایی معدن به دو دسته کلی اطلاعات فنی و اقتصادی تقسیم می‌شود: الف - اطلاعات فنی - شکل ماده معدنی - جنس سنگ‌های درونگیر ماده معدنی - توزیع عیار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۹۹/۳ ۳ ب - اطلاعات اقتصادی - قیمت ماده معدنی - هزینه باطله‌برداری - هزینه استخراج ماده معدنی - هزینه فرآوری (شامل هزینه‌های حمل, کانه‌آرایی. ذوب و تصفیه) اطلاعات یاد شده تعیین می‌شود. ۴-۱- عناصر هندسی طراحی ۱-۴-۱- پله پله‌ها عناصر اصلی عملیات در معدن روبازاند که عملیات واحد اصلی شامل چالزنی, آتشباری, بارگیری و باربری بر به همراه مشخصات هندسی آن را نشان می‌دهد. طراحی پله‌ها در یک معدن, یکی از عوامل اصلی موئثر در پایداری و ایمنی عملیات است. در جدول ۱-۱ نمونه‌ای از حدود تغییرات مشخصات هندسی پله‌ها در معادن مختلف آرایه شده سس ی سس انا له بله تقاع بنه ۱ رخسارد بله ۱ ٍ ۱ ناشبه بله له بئه شکل ۲-۱- نمایی از دو پله معدن -| -------- صفحهٔ بعد -------- ا ۹۸/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز حدول ۱-۱- - نمونه‌ای از حدود تغییرات مشخصات هندسی پله‌ها در معادن مختلف اس ۲-۴-۱- شیب معدن زاویه‌ای است که دیواره معدن با افق می‌سازد. این زاویه. زاویه بین خط افق و خطی فرضی است که لبه بالاترین پله را به زمان استخراج بین ۲۰ تا ۷۰ درجه متغیر است. این شیب برای سنگ‌های نرم یا ضعیف ۲۰ تا ۳۲ درجه. برای سنگ‌های نیمه‌سخت ۲۲ تا ۴۵ درجه است و برای سنگ‌های سخت تا ۷۰ درجه نیز می‌رسد. عوامل تعیین‌کننده شیب پایدار دیواره‌های معادن عبارتند از: - ساختارهای زمین‌شناسی از جمله درزه‌ها و گسل‌ها - میزان تنش‌های برجای زمین - وضعیت آب‌های زیرزمینی - خواص مقاومتی سطح ناپیوستگی و ماده سنگ - ارتعاش‌های ناشی از بارهای لرزه‌ای مانند انفجار و زلزله - شرایط آب و هوایی در استخراج روبازء هزینه باطله‌برداری یکی از مهم‌ترین اقلام هزینه است که معدنکاران همیشه سعی می‌کنند که استخراج میزان معینی از مواد معدنی را با کمترین میزان باطله‌برداری انجام دهند. میزان باطله‌برداری با زاویه شیب نهایی معدن ارتباط عکس دارد به طوری که هر چه زاویه شیب بیشتر باشد. میزان باطله‌برداری کمتر است. از معایب شیب زیاد. نبود ایمنی آن است زیرا شیب زیاد باعث ناپایداری دیواره‌ها و ریزش آن‌ها می‌شود و ممکن است خسارت‌های جزیی و کلی به بار آورد. شیب بهینه شیبی است که موجب می‌شود ضمن حداقل شدن میزان باطله‌برداری, پایداری دیواره‌های معدن طی عمر آن تضمین شود. توصیه می‌شود که در سال‌های شروع معدن, استخراج با شیب نسبتا زیاد انجام گیرد و پس از رسیدن به ماده معدنی شیب کاهش یابد و در حد متعارف و قابل دوام حفظ شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیاتن ۹۹/7 ۷ و موقت در طول عمر معدن قابل تغییر است. در مناطق گسله با دارای درزه زیاد برای جلوگیری از شکست. شیب موقت کمترین مقدار خود را دارد. شیب موقت معدن به عوامل ژئوتکنیکی. ارتفاع پله. تعداد پله‌های ایمنی و فاصله‌های آن‌ها. پهنای پله ایمنی و پهنای جاده اصلی معدن بستگی دارد (شکل ۲-۱). ۰ ی اس ی ی ۱ اس ۰ ۲ ۰.۰ ِ در معدن روباز سه نوع شیب شامل شیب پله. شیب بین جاده‌ای و شیب نهایی معدن مورد توجه است (شکل ۱- ۴( را شیب موقت معدن ار پله کاری ۱ ماده معدنی جاده باربری الف- شیب پله : 5 جاده باربری ۱ پله ایمنی یب بین جاده‌ای جاده باربری , شکل ۴-۱- شیب‌های مختلف در یک معدن روباز. الف - شیب پله. ب- شیب بین جاده‌ای و پ- شیب نهایی معدن - | [۷۵۲۳۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹۹/۳/۱ راهنمای طراحی محدوده نهابی معادن روباز در پایان معدنکاری برای بازیابی مواد معدنی باقی‌مانده در دیواره‌ها. شیب نهایی تا حد امکان افزایش می‌یاید. عرض بعضی از پله‌های ایمنی کاهش می‌یابد و بعضی دیگر ممکن است به طور کلی حذف شوند. در دیواره‌های نهایی پله‌هایی باقی گذاشته می‌شوند که عرض آن‌ها به طور معمول یک‌سوم ارتفاع آن‌ها است. در طراحی شیب پله‌ها و شیب نهایی معدن» پایداری شیب‌ها اهمیت حیاتی دارد. برای تحلیل پایداری معادن روباز از استریوگرافی قابل تشخیص است. با توجه به نوع گسیختگی و انتخاب یکی از روش‌های یاد شده می‌توان تحلیل پایداری را انجام داد. از بین روش‌های یاد شده. روش تعادل حدی و عددی کاربرد بیشتری دارد. روش‌های عددی آنواع مختلفی دارند که از آن جمله می‌توان به روش‌های اجزای محدود. اجزای مرزی و تفاضل محدود اشاره کرد. برای اطلاعات بیشتر درباره پایداری شیب معدن به نشریه شماره ۵۳۸ سازمان برنامه و بودجه کشور با عنوان "دستورالعمل تحلیل پایداری و پایدارسازی شیب‌ها در معادن روباز" مراجعه شود. ۳-۴-۱- جاده و رمپ پله‌های معادن روباز به وسیله رمپ‌ها به یکدیگر وصل می‌شوند. یک معدن روباز حداقل به یک جاده اصلی نیاز دارد و بسته به شکل ذخیره معدنی ممکن است بیش از یک جاده داشته باشد. از طریق این رمپ‌ها ماده معدنی استخراج شده در طرح رمپ باید دو پارامتر شیب و طول مسیر همراه با هم مورد توجه قرار گیرد. جاده‌ها تاثیر تعیین‌کننده‌ای بر زوایای شیب معدن دارند که جانمایی و طراحی آن‌ها مقدار زیادی از وقت طراحان معدن را به خود اختصاص می‌دهد. شیب و پهنای جاده‌های باربری به نوع سیستم حمل و شرایط محل ایجاد آن‌ها بستگی دارد. جاده‌های باربری باید در محل‌هایی ایجاد شوند که بعدها استخراج نشوند. شرایط ژئومکانیکی مناسب داشته باشند و مشکلات آب در آن محدوده وجود نداشته باشد. در ایجاد جاده‌های باربری دو جنبه ایمنی جاده و کمتر بودن هزینه‌های مربوط باید رعایت شود. تامین ایمنی از طریق طراحی و اجرای مناسب شیب. عرض, پیچ‌ها و قوس‌ها امکان‌پذیر است. جاده‌های باربری باید با رعایت اصل حداقل فاصله حمل و با توجه به عوامل فنی از نظر شیب دیواره معدن. وضعیت پایداری و استحکام مسیر راه. فاصله معدن تا انباشتگاه‌های باطله و کارخانه. توپوگرافی مسیرء ترافیک راه» آرزش و شکل هندسی ماده معدنی و نظایر آن طراحی و اجرا شوند. ۱- 11110086 60011101۱ 40 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سی کاذ ۲ ر -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲- آشنایی برای طراحی محدوده نهایی, اولین گام ساخت یک مدل بلوکی برای کانسار است. مدل‌های بلوکی شامل مجموعه‌ای از بلوک‌های کوچک و بزرگ‌اند که حجم مورد نظر را پر می‌کنند. هر بلوک یک حجم مجزا را اشغال می‌کند و می‌توان مشخصات توده سنگ را به آن اختصاص داد. ممکن است در مدل بلوکی یک کانسار چند میلیون بلوک وجود داشته باشد. مدل بلوکی کانسار ممکن است مدل بلوک عیاری یا مدل بلوک اقتصادی باشد. - مدل بلوکی عیاری: در این مدل به هر بلوک عیار متوسط ماده معدنی که با روش‌های مختلف زمین آمار و یا با روش عکس فاصله یا سایر روش‌هاء برآورد شده است. تخصیص می‌یابد. در این مدل عیار بلوک‌ها ممکن است مثبت یا صفر باشد. - مدل بلوکی اقتصادی: در این مدل به هر بلوک ارزش آن که با استفاده از مدل بلوکی عیاری و با در نظر گرفتن هزینه‌ها و درأمد محاسبه شده است. اختصاص می‌یابد. در این مدل ارزش بلوک‌های ماده معدنی ممکن است مثبت. برای ساخت مدل زمین‌شناسی کانسارء سطح زمین و توده معدنی با استفاده از داده‌های اکتشافی و سایر اطلاعات جمع‌آوری شده مدلسازی می‌شود. روش مدلسازی بر اساس ملاحظات زمین‌شناسی, روش‌های اکتشاف یا نمونه‌برداری, قابلیت استفاده, حجم و اعتبار داده‌هاء اهداف ارزیابی و تخمین, دقت و صحت مدلسازی و شیوه کانی‌سازی انتخاب می‌شود. داشتن تصور ذهنی از نواحی پرعیار و ارتباط آن با مناطق کم‌عیارتر به طراحی محدوده نهایی کمک می‌کند. ۱-۲-۲ اطلاعات لازم برای تهیه مدل زمین‌شناسی کانسار برای تهیه مدل زمین‌شناسی کانسار ابتدا باید داده‌های لازم جمع‌آوری شود. مهم‌ترین این داده‌ها عبارتند از: - مختصات دهانهء شیب و آزیموت حفریات اکتشافی - نتایج عیارسنجی‌های انجام شده - اطلاعات سنگ‌شناسی در حفریات اکتشافی اطلاعات توپوگرافی محدوده -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ۳-۳-۲ مدلسازی توپوگرافی سطح زمین برای مدلسازی توپوگرافی سطح زمین و عوارض سطحی مختصات ۸. ۷ و نقاطی که سطح زمین را تعریف می‌کنند. مورد نیاز است. این اطلاعات را می‌توان مستقیما از نقاط نقشه‌برداری شده در سطح زمین تهیه کرد و با از خطوط ترازی که به وسیله نرم‌افزارهای کامپیوتری تهیه شده است. به دست آورد. شکل‌های ۱-۲ و ۲-۲ تصویر سه‌بعدی از یک توپوگرافی را در یکی از نرم‌افزارهای متداول نشان می‌دهد. شکل ۱-۲- نمایش خطوط تراز م شکل ۲-۲- نمای سه‌بعدی از توپوگرافی سطح زمین با مدل توپر برای تهیه مدل زمین‌شناسی باید مختصات نقاط نمونه‌برداری به همراه نتایج عیارسنجی آن‌ها مشخص باشد. برای تعیین موقعیت فضایی نقاط نمونه‌برداری, از شیب. آزیموت و مختصات دهانه حفریات اکتشافی کمک گرفته می‌شود. پس از این مرحله وضعیت حفریات اکتشافی در مقاطع مختلف کانسار مشخص می‌شود (شکل ۳-۲). -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۹ ی ۹ ۹ ۹ ۸ + اوه نم 3 ده [ 0 زک با را 0 0 ۳ ۳ شکل ۳-۲- وضعیت گمانه‌های اکتشافی در یکی از مقاطع معدن ۳-۲-۲ کامپوزیت‌سازی ۱ دی هدف از کامپوزیت‌سازی منظم کردن طول‌ها یا عمق‌های مساوی نمونه‌ها است. عیار متوسط هر کدام از کامپوزیت‌های ساخته شده ( ب) با استفاده از میانگین موزون عیار نمونه‌های تشکیل‌دهنده کامپوزیت محاسبه می‌شود (رابطه ۱-۳۲). ی (۱-۲) -چ ۳7 ک که در آن: با طول نمونه ز ,8 عیار نمونه ! اگر تغییرات چگالی زیاد باشد. برای هر کامپوزیت با استفاده از میانگین موزون چگالی نمونه‌ها یک چگالی متوسط نیز محاسبه می‌شود. در معادن روباز با توجه به مزایای زیرء طول کامپوزیت‌ها معمولا مساوی ارتفاع پله‌ها در نظر گرفته می‌شود. - یکسان شدن طول نمونه‌ها برای عیارسنجی - در نظر گرفته شدن اختلاط باطله با ماده معدنی (رقیق‌سازی) مشابه آنجه در استخراج پله‌های با ارتفاع ثابت در برای تعیین شکل فضایی کانسار ابتدا مدل تور سیمی " آن تهیه می‌شود. برای ساختن این مدل باید مرزهای کانسار -------- صفحهٔ بعد -------- 23 ۹۸/۳/7 راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز اس ی ان ی .۰ ۰ ی ۰ ی ۰ ۰ در هر مقطع به وسیله رشته‌هایی مشخص می‌شوند. پس از ایجاد رشته‌ها در تمام مقاطع مربوط به یک ذخیره. با اتصال در شکل‌های ۴-۲ نا ۶-۲ به ترتیب نمونه‌ای از رشته ایجاد شده برای تعیین مرز کانسار در یک مقطعء رشته‌های تولید شده در مقاطع مختلف یک کانسار و مدل تور سیمی کانسار در یک نرم‌افزار رایج نشان داده شده است. ۳-۲- ساخت مدل بلوکی عیاری مبنای کاربرد روش‌های کامپیوتری برای برآورد عیار و تناژه تهیه مدل سه‌بعدی کانسار به صورت مجموعه‌ای از بلوک‌ها است (شکل ۷-۲). : . َ 3 لیی زر ۰ لس ۰ اما دم گ ‏ ۸ ار شکل ۴-۲- نمونه‌ای از رشته ایجاد شده برای تعیین مرز کانسار در یک مقطع شکل ۵-۲- رشته‌های ایجاد شده در مقاطع مختلف یک کانسار 8 -[| 2 43 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- سا و شکل ۶-۲- مدل تور سیمی توده معدنی برای تهیه مدل بلوکی کانسار ابتدا توده معدنی به صورت یک بلوک بزرگ که تمام نواحی کانی‌سازی شده را در برمی گیرد. در نظر گرفته می‌شود. سپس این بلوک به بلوک‌های کوچکتر تقسیم شده و به هر بلوک بسته به نوع مواد تشکیل‌دهنده آن. اطلاعات زمین‌شناختی. ژئوتکنیکی, فرآوری و اقتصادی اختصاص داده می‌شود. بلوک‌های یاد شده شکل ۷-۲- نمایی از مدل بلوکی یک کانسار ۸۱۱۴۱ ۴ مود شکل ۸-۲- نمای شماتیک مدل بلوکی و جزییات مربوط به آن مختصات مرکز تقل هر بلوک به عنوان موقعیت مکانی آن بلوک در نظر گرفته می‌شود. این بلوک‌های کوچک بسته به اینکه مرکز ثقل آن‌ها در چه ناحیه‌ای قرار دارد. به انواع مختلف زیر تقسیم می‌شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۹۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز - بلوکی که مرکز ثقل آن بالای سطح زمین است. بلوک هوا در نظر گرفته می‌شود. - بلوکی که مرکز ثقل آن در پایین سطح زمین و عیار متوسط آن بیشتر از عیار حد است. بلوک ماده معدنی در نظر گرفته می‌شود. - بلوکی که مرکز ثقل آن در پایین سطح زمین و عیار متوسط آن کمتر از عیار حد است, پلوک باطله در نظر گرفته می‌شود. ۱-۳-۲ ایجاد بلوک بزرگ برای بلوک‌بندی ابتدا بلوک مکعب مستطیل شکل بزرگی که وسعت آن برای پوشش حجم توده معدنی کافی باشد. در نظر گرفته می‌شود. ابعاد این بلوک با توجه به میزان گسترش مدل تور سیمی توده معدنی و توپوگرافی سطح زمین در راستاهای مختلف تعیین می‌شود (شکل ۹-۲). ۱ 1 سطح زمن ‏ را ۱ ِْ 5 ۹ 8 0 ۱ ۰ ۰ (ماده معدنی) (الف) (ب) شکل ۹-۲- بلوک بزرگ در نظر گرفته شده (الف- قطعه مکعب مستطیل شکل بزرگ که تمامی محدوده مورد نظر را می‌پوشاند. ب- مقطعی از یک بلوک مکعب مستطیل شکل که تمام کانسار و باطله همراه آن را در نظر می‌گیرد و خطوط قائم سطح زمین را قطع می‌کند.) ۲-۳-۲ تقسیم بلوک بزرگ به بلوک‌های کوچکتر در این مرحله بلوک بزرگ به بلوک‌های کوچکتر تقسیم می‌شود. بلوک‌های کوچک مجاورء عیارهای بسیار مشابهی دارند و با کاهش ابعاد بلوک‌ها خطای برآورد افزایش می‌یابد. ابعاد بلوک‌ها در مدل بلوکی به عوامل زیر بستگی دارد: - الگوریتم به کار رفته - ارتفاع پله 1 ۸1۳ -| -------- صفحهٔ بعد -------- به عنوان یک قاعده سر انگشتی. حداقل ابعاد یک بلوک نباید از یک‌چهارم فاصله متوسط گمانه‌های اکتشافی کمتر باشد. معمولا ارتفاع بلوک‌ها مساوی با ارتفاع پله‌های معدن در نظر گرفته می‌شود. از دید طراحی محدوده نهایی معادن روباز, ابعاد بلوک‌ها پاید به گونه‌ای باشد که در نهایت شیب نهایی کاواک طراحی شده بزرگتر از شیب نهایی معدن نباشد. (سرقی -غربی) شکل ۱۰-۲- تقسیم بلوک بزرگ به بلوک‌های کوچکتر ۳-۳-۲ ایجاد مدل بلوکی عیاری بنابراین لازم است تا از فضای مورد نظر نمونه‌برداری شود. این کار در عملیات اکتشافی با حفر ترانشه یا گمانه. برداشست نمونه و اندازه گیری پارامترهای مورد نظر در آزمایشگاه انجام می‌گیرد. با توجه به ناچیز بودن حجم کل نمونه‌های پارامترهای مختلف این فضا با عدم قطعیت همراه است و تنها برآوردی از مقدار واقعی آن‌ها است. برای تخمین. از -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ادی کافسار -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- مدل بلوک ی اقتصاد ی کانسار ۹۹/۳ )۳ ۱-۳- آشنایی در بیشتر روش‌های کامپیوتری برای تعیین محدوده نهایی از مدل بلوکی اقتصادی استفاده می‌شود. برای تهیه مدل بلوکی اقتصادی به هر کدام از بلوک‌های مدل بلوکی عیاری یک ارزش اقتصادی اختصاص می‌یاید. ۲-۳- ارزش خالص اختلاف بین ارزش محصول استحصال شده از یک بلوک و هزینه‌های متغیر مربوط به آن در مراحل استخراج, فرآوری و ذوب» تصفیه و فروش ارزش خالص" بلوک خوانده می‌شود. اقلام موثر در تعیین آرزش خالص بلوک عبارتند از: - قیمت محصولات اصلی و محصولات مفید جانبی - هزینه‌های معدن (چالزنی و انفجارء بارگیری, باربری و هزینه‌های عمومی معدن) - هزینه‌های کارخانه فرآوری (فرآوری و هزینه‌های عمومی کارخانه) - هزینه‌های ذوب. تصفیه و فروش - بازیابی فرآوری» ذوب و تصفیه مراحل محاسبه آرزش خالص یک بلوک کانسنگ در صورتی که محصول قابل فروش فلز خالص باشد. به شرح زیر - تعیین درآمد حاصل از هر تن ماده معدنی با ضرب قیمت فلز در میزان فلز قابل استحصال از آن - تعیین هزینه‌های عملیاتی تولید از استخراج کانسنگ تا فروش فلز استحصال شده برای هر تن ماده معدنی - تعیین آرزش خالص هر تن ماده معدنی با کسر هزینه‌های عملیاتی تولید از درأمد آن - تعیین ارزش خالص بلوک با ضرب تناژ بلوک در ارزش خالص هر تن ماده معدنی الف - تعیین میزان فلز محتوی در هر تن ماده معدنی اگر عیار ماده معدنی ورودی به کارخانه فرآوری پ درصد باشد. میزان فلز محتوی" در هر تن ماده معدنی بر حسب کیلوگرم (/21) طبق رابطه ۱-۳ محاسبه می‌شود. (۱-۳) و 5-1000 - ان 100 1- ۳16۲ [6 2- ۵۱۵1۵۵ ۲۵| ))( -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۹.۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ب- تعیین میزان فلز استحصال شده! از هر تن ماده معدنی تمام فلز موجود در هر تن ماده معدنی در عملیات فرآوری» ذوب و تصفیه قابل بازیابی نیست. در طول فرآیند تولید کنسانتره» ذوب و تصفیه مقداری از عناصر باارزش بار ورودی کارخانه هدر می‌رود و به باطله و یا بخش سرباره منتقل می‌شود. نسبت فلز موجود در کنسانتره تولید شده به فلز موجود در بار اولیه کارخانه فرآوری» بازیابی خوانده می‌شود. بازیابی به طریق مشابه برای ذوب و تصفیه نیز قابل تعریف است. مقدار فلز قابل بازیابی پس از عملیات فرآوری به درصد بازیابی در مراحل فرآوری بستگی دارد و مقدار آن بر حسب کیلوگرم از رابطه ۲-۳ محاسبه می‌شود. -- )۲-۳( یرک 0۴1 ۳ تم / ۸ / کر ۸1 سس ۸/1 11 01 که در آن: پ- تعیین درآمد حاصل از هر تن ماده معدنی درأمد حاصل از هر تن ماده معدنی از حاصل‌ضرب میزان فلز استحصال شده در قیمت فلز به دست می‌آید (رابطه ۳- ۲ (۳-۳) ط ار ۲ 1 108/0 - ۷۵ ۲۱ - ] 60 ۴ |ام( "نی ت- تعیین ضریب پرعیارسازی برای واحدهای فر آوری ۰ ۰ ۲ 1 ۰ هی ۰ ۰ ۰ 8 ضریب پرعیارسازی واحد فراوری به عنوان نسبت فلز موجود در یک تن کنسانتره به فلز بازیابی شده از هر تن ماده ۱000۳), /100( 0 )۴-۳( 071 0 سس 01 071 0 - ۰1000) در این رابطه ,ر,ت) عیار کنسانتره (درصد) است. به همین ترتیب. اگر ,مر 7 عیار فلز در محصول واحد ذوب به درصد باشد. ضریب پرعیارسازی واحد ذوب طبق رابطه ۵-۳ محاسبه می‌شود. 100( 6۳ 5 111 )۵-۳( 0 ۱11 00۱*۰1 کاس 0( »د ۱000 ۱۱1۵/۱ 11 ۱00 ر (071 (1۱/1) |۲۲۵۱ 11۵00۷۲۵۵ -3 (1ع) ۳۵11۵ 0061۵۵ -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - مدل بلوکی اقتصاد یکانسار ۹۹/۳ ۳۳ ث- تعیین میزان محصول واحدهای فر آوری از هر تن ماده معدنی تناز کنسانتره حاصل از هر تن ماده معدنی طبق رابطه ۶-۲ محاسبه می‌شود. (۶-۳) 1 1 تناژ محصول واحد ذوب حاصل از هر تن ماده معدنی از رابطه ۷-۳ به دست می‌آید. (۷-۳) سکف کده که »( 0 7 0 7 60 ۳ ۱1 0 11 0 ج- تعبین هزینه استحصال فلز از هر تن ماده معدنی هزینه استحصال فلز از هر تن ماده معدنی طبق رابطه ۸-۳ محاسبه می‌شود. پا ی 8 (۸-۲۳) بر گس کیک ۳ سکس ب )+ و < رگ که ار گر 7+ )+ و < 89 ار 67 :ْ 6۲۳ :ْ ْ که در آن: هزینه استخراج هر تن ماده معدنی رز هزینه فرآوری هر تن ماده معدنی چ- تعیین آرزش خالص هر تن ماده معدنی ارزش خالص با کسر هزینه‌ها از درآمد از رابطه ۹-۳ به دست می‌آید. پا ی و )٩-۳(‏ م۲ 5 تس ۳ رس گس ۳ را + جه 9 مرگ یگ ۱0۶۳ َ ۳ ل ۸ 1 ره ْ 1( 0 :ْ در این رابطه ۸/10 اآرزش خالص هر تن ماده معدنی است. ح- تعیین ارزش خالص بلوک کانسنگ از حاصل‌ضرب ن۸/۷ در تناژ بلوک. آرزش خالص بلوک ماده معدنی طبق رابطه ۱۰-۳ محاسبه می‌شود. (۱۰-۲) برل) ۸۷/۷/۷ > برن ۸/۷ که در آن: ب/۸۷ ارزش خالص بلوک کانسنگ تناژ بلوک ۲-۲-۳- محاسبه ارزش خالص بلوک کانسنگ (محصول قابل فروش کنسانتره است.) مراحل محاسبه ارزش خالص یک بلوک کانسنگ در صورتی که محصول قابل فروش کنسانتره باشد. به شرح زیر - تعیین درآمد حاصل از هر تن ماده معدنی با ضرب قیمت کنسانتره در میزان کنسانتره حاصل از آن -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ (/۹۸/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز - تعیین هزینه‌های عملیاتی تولید از استخراج کانسنگ تا فروش کنسانتره برای هر تن ماده معدنی - تعیین ارزش خالص هر تن ماده معدنی با کسر هزینه‌های عملیاتی تولید از درآمد آن - تعیین آرزش خالص بلوک با ضرب تناژ بلوک در آرزش خالص هر تن ماده معدنی تناز کنسانتره حاصل از هر تن ماده معدنی از رابطه ۶-۳ به دست می‌آید. برای محاسبه قیمت هر تن کنسانتره سر معدن باید عیار موثر کنسانتره". میزان فلز قابل بازیابی از هر تن کنسانتره, قیمت موثر"ء ارزش ناخالص " هر تن کنسانتره, بازگشت پایه از ذوب‌کننده" و بازگشت خالص از ذوب‌کننده " محاسبه شود. - عیار موثر کنسانتره: در مراحل ذوب و تصفیه بازیابی صد درصد فلز موجود در کنسانتره امکان‌پذیر نیست. بنابراین ممکن است مقداری از فلز به سرباره منتقل شود. ذوب‌کنندگان و تصفیه‌کنندگان با توجه به مقدار هدرروی در ذوب و تصفیه, قسمتی از ارزش پرداختنی کنسانتره را کسر می‌کنند. مقدار کسورات ممکن است به صورت کسر درصدی . واحدی" و یا ترکیبی از این دو حالت در نظر گرفته شود. در حالت کسر درصدی, ذوب‌کننده فقط درصد خاصی از ارزش فلز موجود در کنسانتره را پرداخت می‌کند. در حالت کسر واحدی, عیار کنسانتره به میزان ثابتی کسر و ارزش فلز موجود بر اساس عیار جدید پرداخت می‌شود. در حالت کلی عیار موثر کنسانتره از رابطه ۱۱-۳ به دست می‌آید. (۱۱-۳) ( ۷- ر0) 0-۲ 100 که در آن: 7 عیار کنسانتره (درصد) عیار موثر کنسانتره (درصد) کسر واحدی درصد محتوای فلز پرداختنی (درصد) - میزان فلز قابل پرداخت از هر تن کنسانتره: با توجه به عیار موثر کنسانتره» میزان فلز قابل پرداخت از هرتن (۸۸/114) ۲۳۷۱۱۲۴ ۸۲۱۵ -| 00۳۲۵1۵16 ۳11011۷6 -2 6 ۳11011۷6 -3 6[ 0۲055 -4 0 ۹16116۴ 83۵516 -5 0 ]۹161 3161 -6 0 ع6ع )۳۳06 -7 0 10] - 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - مدل بلوکی اقتصاد ی کانسار ۹/۳ ۳ (۱۲-۳) (سگل ‏ نگ رون - 8 10 ۱00 - قیمت موثر: ذوب‌کننده گاه فقط درصد خاصی از قیمت جهانی فلز را پرداخت می‌کند که این درصد ضریب قیمت" خوانده می‌شود. در صورتی که ذوب‌کننده صد درصد قیمت جهانی را پرداخت کند. این ضریب برابر یک است. علاوه بر این ذوب ‌کننده هرینه 5 تصفیه و9 فروش" هر واحد فلز قابل پرداخت را از مبلغ پرداختی کسر می‌کند. بد این ترئتیب. ق مت موثر از رابطه ۱۳-۳ به دست می‌آید. (۱۳-۳) ره که در آن: قیمت موثر هر واحد فلز پس از اعمال کسورات و هزینه تصفیه ۲ قیمت بازار هر واحد فلز - ارزش ناخالص هر تن کنسانتره: با توجه به میزان فلز باارزش در هر تن کنسانتره و قیمت موثر فلز ارزش ناخالص هر تن کنسانتره از رابطه ۱۴-۳ به دست می‌آید. (۱۴-۳) (۲- )۷و6 - 0۷ 10 ۱ - بازگشت پایه از ذوب‌کننده: بازگشت پایه از ذوب‌کننده برای هر تن کنسانتره با کسر هزینه ذوب هر تن کنسانتره از ارزش ناخالص آن از رابطه ۱۵-۳ به دست می‌آید. - ۳. 7 )( ار 0) ۰ (۱۵-۳) (۲- ۳۴( احسگکل - 7 0۷ - چز5 10 که در آن: با زگشت پایه از ذوب‌کننده 7 هرینه ذوب هر تن کنسانتره - بازگشت خالص از ذوب کننده: کنسانتره اغلب حاوی عناصر دیگری غیر از فلز اصلی است که باعث بالا رفتن 0 یا کاهش ارزش آن می‌شود. پس از منظور کردن جایزه ناشی از محصولات جانبی و جریمه مربوط به عناصر مضر بازگشت خالص از ذوب‌کننده از رابطه ۱۶-۳ محاسبه می‌شود. ۰ ۳. 7 )( 1 07) (۱۶-۲) زر ی من که در آن: بازگشت خالص از کارخانه ذوب برای هر تن کنسانتره 7 م۳۳ -| 01 68 1۳[[عد 200 161112 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ (/۹۸/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز هزینه جریمه مربوط به عناصر نامطلوب موجود در کنسانتره" 7 اعتبار اضافی به خاطر مواد مفید" در هر تن کنسانتره - قیمت هر تن گنسانتره در سر معدن: قیمت تمام شده هراتن کنسانتره در سر معدن از کسر هزینه‌های تحقق درآمد" از بازگشت خالص از ذوب‌کننده برای هر تن کنسانتره به دست می‌آید (رابطه ۱۷-۳). هزینه تحقق درآمد. هزینه‌های حمل, بیمه. کمیسیون عوامل فروش و نظایر آن را در برمی گیرد. (۱۷-۳) ور( کال سا ور زور -جرورم که در آن: قیمت هر تن کنسانتره سر معدن پ- تعیین در آمد حاصل از هر تن ماده معدنی درآمد حاصل از هر تن ماده معدنی از حاصل‌ضرب میزان کنسانتره استحصال شده در قیمت هر تن کنسانتره سر معدن به دست می‌آید (رابطه ۱۸-۳). (۱۸-۳) تیچ سید 10 6۳ ت- تعیین هزینه مربوط به هر تن ماده معدنی تا استحصال کنسانتره هزینه مربوط به هر تن ماده معدنی تا استحصال کنسانتره از رابطه ۱۹-۲ محاسبه می‌شود. (۱۹-۳) ۳+ می کح ۲ که در آن: هزینه استخراج هر تن ماده معدنی ۲ هزینه فرآوری هر تن ماده معدنی ث- تعیین آرزش خالص هر تن ماده معدنی ارزش خالص با کسر هزینه‌ها از درآأمد به دست می‌آید (رابطه ۲۰-۳). (۲۰-۳) + مد [+ - 7- مففاسم مدا ۸۷-7-۳۲ ج- تعیین ارزش خالص بلوک کانسنگ ارزش خالص بلوک کانسنگ (یرن۸/1) از حاصل‌ضرب ۸/10 در تناژ بلوک (ر) طبق رابطه ۲۱-۳ به دست می‌آید. (۲۱-۳) ۷*۵ ۸/۷۵ > ور ۸/۷ 6 ۳6۱۵|۱۷ -| 11 0۳۵۵۷۲ -0۷ظ -2 1 ۵۵117011010[ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- مدل بلوکی اقنصاد یکانسار ۹۸/۳/۱ ۳۷ ۳-۲-۳ محاسبه اآرزش خالص بلوک باطله اگر یک بلوک باطله در نظر گرفته شود. درآأمد حاصل از آن صفر و هزینه آن فقط منحصر به هزینه استخراج است. بنابراین آرزش خالص هر تن باطله طبق رابطه ۲۲-۳ است. (۲۳۲-۳) هدرشف که در آن: ارزش خالص هر تن باطله هزینه برداشت هر تن باطله ارزش خالص بلوک باطله نیز از حاصل‌ضرب ۸/۷۸ در تناژ بلوک طبق رابطه ۲۳-۳ به دست می‌آید. (۲۳-۳) ۵0 ۸/۷ > بر ۸/۷ که در آن: ۸۶ ارزش خالص بلوک باطله ,۵ تناز بلوک ۳-۳ ساخت مدل بلوک اقتصادی در مدل بلوک اقتصادی به هر کدام از بلوک‌ها ارزش خالص آن نسبت داده می‌شود. با توجه به اینکه تا زمان مشخص شدن عیار حد فرآوری کانسنگ یا باطله بودن بلوک‌ها معلوم نیست و ارزش خالص بلوک با کانسنگ یا باطله فرض کردن آن تغییر می‌کند. برای محاسبه ارزش خالص بلوک به روش زیر عمل می‌شود: الف- ارزش خالص بلوک با فرض کانسنگ بودن آن با استفاده از یکی از دو رابطه ۱۰-۳ یا ۲۱-۳ محاسبه می‌شود. اگر رن۸/۷ نامنفی باشد. ارزش خالص بلوک برابر برن۸/۷ است (رابطه ۲۴-۲). (۲۴-۳) رن ۸/۷ > بر ۸/۷ ج 0< پر ۸/۷ در این رابطهء ۸/1۷ آرزش خالص بلوک است. ب- اگر برن۸/1۷ محاسبه شده در بند الف منفی باشد. ارزش خالص بلوک با فرض باطله بودن آن نیز با استفاده از رابطه ۲۳-۳ محاسبه می‌شود. در این حالت آرزش خالص بلوک برابر با رابطه ۲۵-۳ است. (۲۵-۳) ( پر ۸۷۷+ رن ۸/۷) 1۵ > بر ۸/۷ ج 0> بر ۸/۷ ۴-۳ نسبت‌های باطله‌برداری باطله به موادی گفته می‌شود که به خودی خود ارزش استخراج ندارند اما ممکن است استخراج آن‌ها برای دسترسی به مواد ارزشمند واقع در زیر باطله آلزامی باشد. در تمیز باطله از ماده معدنی دانستن این نکته که برای استخراج هر تن -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۹.۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ماده معدنی چند تن باطله را می‌توان برداشت. اهمیت دارد. نسبت باطله‌برداری عبارت از تناژ باطله‌ای است که برای استخراج یک تن کانسنگ برداشته می‌شود. انواع مختلف نسبت‌های باطله‌برداری به شرح زیر تعریف می‌شود: - نسبت باطله‌برداری کلی " (متوسط) - نسبت باطله‌برداری گسترشی (نموی)" - نسبت باطله‌برداری دوره‌ای " - نسبت باطله‌برداری اقتصادی " (سربه‌سری") ۶ ۰ ۱-۴-۳ نسبت باطله‌برداری کلی نسبت وزن یا حجم کل باطله واقع در محدوده نهایی معدن به وزن با حجم کل ماده معدنی واقع در این محدوده. و عیار در نظر گرفته نمی‌شود و مقدار آن به شرایط هندسی باطله و ماده معدنی بستگی دارد. نسبت باطله‌برداری کلی را می‌توان به صورت رابطه ۲۶-۳ تعریف کرد. (۲۶-۳) - چرو0 که در آن: تناز یا حجم باطله و روباره 4 تناژ پا حجم ماده معدنی موجود در محدوده معدن این نسبت ممکن است بر حسب تن بر تن» مترمکعب بر مترمکعب و یا مترمکعب بر تن بیان شود. محاسبه 05/6 وقتی میسر است که محدوده نهایی کاواک و وضعیت بلوک‌های درون آن از نظر باطله یا کانسنگ بودن مشخص شده باشد. گاهی از نسبت 05/6 به عیار متوسط مواد درون کاواک به عنوان شاخص باطله‌برداری استفاده می‌شود (رابطه ۳- ۳۷ 057 ۳ 57 - )۲۷-۳( ۱- ‏|[[۳۵ع0۷‎ ٩1۳1۵18 ۲۵110 )051(( 2- 10۳6۵ ٩۳0012 1۵110 )151٩( 3- ۳۵۲۵۵1۵ ۵1۳1001۳8 1۵110 )۳۹1۹( 4- 00۵11۵ ٩1۳101۳۶ 0 ٩۱۳00102 1۵110 )۳51۹(‏ ۵۵اع ۳۵6 -5 0 ع1۳:001۳د ۸110/۵016 -6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - مدل بلوکی اقتصاد ی کانسار ۹/۳ ۳۹ که در آن: 57 شاخص باطله‌برداری # عیار متوسط ماده معدنی درون کاواک ۲-۴-۳ نسبت باطله‌برداری گسترشی (نموی) اگر محدوده طراحی شده معدن به گونه‌ای توسعه یابد که تناز یا حجم ماده معدنی به اندازه 7 و تناز یا حجم باطله به اندازه ۲ افزایش یابد. نسبت باطله‌برداری گسترشی به صورت رابطه ۲۸-۳ تعریف می‌شود. (۲۸-۲) ک 7۹7 ره از نسبت باطله‌برداری گسترشی در هنگام تصمیم‌گیری برای ادامه عملیات بهره‌برداری از یک مرحله به مرحله بعد استفاده می‌شود. 4 (۲۹-۲) > ۳۲5/0 ,0 در این رابطه ۳ و 0 بد ترتیب مقدار باطله و ماده معدنی است که طی دوره | استخراج می‌شود. نسبت باطله‌برداری دوره‌ای برای استخراج ماده معدنی و باطله در یک معدن تجهیز شده بیشترین اهمیت را دارد. از این نسبت باطله‌برداری برای برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت معدن استفاده می‌شود. یک قاعده سرانگشتی عمومی در مورد معادن در حال کار آن است که نسبت باطله‌برداری دوره‌ای باید تا آنجا که ممکن است نزدیک به نسبت باطله‌برداری کلی باشد. باطله‌برداری سربه‌سری خوانده می‌شود. نسبت باطله‌برداری سربه‌سری مستقل از توزیع عیار مواد درون کاواک و تابع سربه‌سری متناظر آن نیز بالاتر است. نسبت باطله‌برداری سربه‌سری از رابطه ۳۰-۳ محاسبه می‌شود. -] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹.۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز که در آن: درأمد حاصل از یک تن کانسنگ هزینه برداشت یک تن باطله در صورتی که محصول قابل فروش معدن. فلز خالص باشد. درآأمد حاصل از یک تن ماده معدنی ( 7) از رابطه ۳۱-۳ (۳۱-۳) ۳ و 10/۲ < ]| که در آن: بازیابی کارخانه فرآوری # عیار ماده معدنی (درصد) ۴ قیمت فروش هر کیلوگرم فلز قابل فروش بنابراین: ۱0.8.۳ ۳5/۲ < )۳۲-۳( در صورتی که محصول قابل فروش معدن, کنسانتره حاصل از کارخانه فرآوری باشد. درآأمد حاصل از یک تن ماده معدنی ( 7) طبق رابطه ۳۳-۳ محاسبه می‌شود. 77 | - 9 4 )۳۳-۳( بنابراین نسبت باطله‌برداری سربه‌سری از رابطه ۳۴-۳ محاسبه می‌شود. رح- ۸( 6۳ ) 8 ار 17175 - )۳۴-۳( همان‌طور که دیده می‌شود نسبت باطله‌برداری سربه‌سری تابعی از عیار ماده معدنی (ع) است. بنابراین می‌توان منحنی تغییرات نسبت باطله‌برداری سربه‌سری را نسبت به تغییرات عیار رسم کرد. از این نمودار که یک خط مستقیم است در طراحی محدوده نهایی به روش دستی استفاده می‌شود. دو عیار دلخواه محاسبه و این دو نقطه با خط مستقیم به هم وصل شوند. در پیوست ۱( روش رسم نمودار با یک مثال موردی نشان داده شده است. نسبت باطله‌برداری سربه‌سری به عوامل مختلفی همچون عیار ماده معدنی. قیمت محصول قابل فروش, هزینه‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- مدل بلوک ی اقتصاد یکانسار ۹۹/۳ )۳ قیمت محصول قابل فروش, وجود کانی‌های مفید و پیشرفت در تکنولوژی باعث افزایش نسبت باطله‌برداری سربه‌سری و عواملی مانند هزینه‌های استخراج و فرآوری و وجود کانی‌های مضر باعث کاهش نسبت باطله‌برداری سربه‌سری می‌شود. ۵-۴-۳ عیار حد سربه‌سری طبق تعریف عیاری که برای آن نسبت باطله‌برداری سربه‌سری صفر باشد. عیار حد سربه‌سری خوانده می‌شود. عیار حد سربه‌سری به عیار حد محدوده نهایی نیز موسوم است. بنابراین عیار حد سربه‌سری را می‌توان از رابطه ۲۳۵-۳ 6 0 2۳۶ - وچ ۹ ) )۲۳۵-۳۲( ۹ در نسبت باطله‌برداری سربه‌سری. میزان باطله‌برداری به اندازه‌ای است که سودی از عملیات بهره‌برداری عاید نمی‌شود. با کنار گذاشتن سود مورد انتظار ۲ برای هر تن ماده معدنی. نسبت باطله‌برداری مجاز به دست می‌آید (رابطه ۲۶-۳). (۳+ ر۴)- | 2 ان (۳۲۶-۳) م56 در این رابطه 5/1 نسبت باطله‌برداری مجاز است. نسبت باطله‌برداری مجاز بیانگر آن است که هنگامی که به ازای هر تن ماده معدنی به میزان 5/۸ باطله‌برداری شود. از هر تن ماده معدنی به میزان ۲ سود عاید می‌شود. همان‌طور که دیده می‌شود مقدار نسبت باطله‌برداری مجاز علاوه بر عوامل موثر بر نسبت باطله‌برداری سربه‌سری, به سود مورد انتظار از عملیات نیز بستگی دارد و مقدار آن همیشه از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری کمتر است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ محدوده نهایی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- روّس‌های نعیین محدوده نهایی ۹۹/۳/۱ ۳ ۱-5- آشنایی در یک عملیات معدنکاری روباز برای بررسی فنی و اقتصادی پروژه در مطالعات امکان‌سنجی و برنامه‌ریزی برای شروع عملیات استخراج ماده معدنی, باید محدوده نهایی معدن تعیین شود. محدوده نهایی معدن روباز نشان‌دهنده ابعاد و شکل معدن در پایان عمر آن است و استخراج کانسار در خارج آن سودآور نیست. محدوده نهایی. راهنمای اصلی برای جانمایی انباشتگاه باطله و تاسیسات سطحی معدن است. تاسیسات اصلی معدن مانند کارخانه فرآوری و ساختمان‌های اداری نباید در درون این محدوده مکان یابی شوند. علاوه بر این با طراحی محدوده نهایی میزان ذخیره قابل استخراج و میزان باطله‌ای که باید در طول عمر معدن برداشت شود. مشخص می‌شود. این محدوده تابع پارامترهایی مانند عیار ماده معدنی» هزینه‌ها و قیمت محصول است. با تغییر این پارامترهاء محدوده معدن تغییر می‌کند و بنابراین ممکن است بازبینی طراحی در طول عمر معدن ضروری باشد. برای تعیین محدوده نهایی معادن روباز الگوریتم‌های زیادی معرفی شده است که هدف اصلی همه آن‌ها یافتن مجموعه بلوک‌هایی است که استخراج آن‌ها تحت محدودیت‌های فنی و اقتصادی موجب بیشینه شدن سود حاصله می شود. برای طراحی معادن روباز می‌توان از روش‌های دستی, کامپیوتری و یا تلفیقی از این روش‌ها استفاده کرد. در روش‌های دستی با توجه به شیب مجاز دیواره‌ها و نسبت باطله‌برداری سربه‌سری یا مجازء محدوده نهایی در هر مقطع با سعی و خطا تعیین و سپس این مقاطع با هم ادغام می‌شوند و با هموارسازی آن‌ها محدوده نهایی معدن مشخص می‌شود. این روش‌ها بسیار وقت‌گیر و کند است و قضاوت طراح در نتیجه کار نقش کلیدی دارد. با توجه به حجم زیاد اطلاعات لازم برای طراحی محدوده نهایی. سرعت کم طراحی با روش‌های دستی و ناتوانی این روش‌ها در تجزیه و تحلیل محدوده نهایی به ویژه در حاشیه کانسارء روش‌های دستی- کامپیوتری مورد توجه قرار گرفته است. این روش‌ها همان روش‌های دستی‌اند که در آن‌ها با استفاده از کامپیوتر محدوده نهایی در مقاطع با سرعت بیشتری به دست می‌آید و در زمان صرفه‌جویی می‌شود. در روش‌های کامپیوتری برای طراحی محدوده نهایی معمولا از مدل بلوکی اقتصادی استفاده می‌شود. الگوریتم‌های کامپیوتری را می‌توان به دو گروه الگوریتم‌های ریاضی دقیق و الگوریتم‌های ابتکاری جستجوگر" تقسیم کرد. الگوریتم‌های ریاضی پیچیده‌تراند ولی بهینه بودن محدوده نهایی طراحی شده با آن‌ها تضمین می‌شود. الگوریتم‌های جستجوگر روش‌های ابتکاری‌اند که ساده‌تراند ولی محدوده نهایی طراحی شده با آن‌ها ضرورتا بهینه نیست. ۳-۴- طراحی محدوده معادن روباز به روش دستی در طراحی محدوده نهایی به روش دستی از مدل‌های بلوکی عیاری استفاده می‌شود. در این روش ابتدا با توجه به درآمدء هزینه‌های کانسنگ و هزینه باطله‌برداری نسبت باطله‌برداری سربه‌سری تعیین می‌شود و سپس با استفاده از آن [- -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ رف فا راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز سربه‌سری از نسبت باطله‌برداری مجاز استفاده می‌شود که در این صورت محدوده به دست آمده محافظه کارانه‌تر است. برای تعیین محدوده نهایی معدن در هر مقطع با توجه به حداقل عرض کف کاواک و شیب پایدار دیواره‌ها با سعی و خطا محدوده‌ای پیدا می‌شود که در مرز آن نسبت باطله‌برداری کلی با نسبت باطله‌برداری سربه‌سری برابر باشد. بعد از طراحی محدوده معدن در مقاطع مختلف این محدوده‌های دوبعدی با هم ترکیب می‌شوند و پس از ارتباط دادن مقاطع. محدوده سه‌بعدی قابل اجرای معدن به دست می‌آید. اجرای این روش با دست بسیار وقت‌گیر و نتایج حاصل با خطای زیادی همراه است و جواب به دست آمده ضرورتا بهینه نیست. موفقیت روش‌های دستی تا حد زیادی به مهارت و مقاطم طولی 8 , 0 0 0 7 ۱ مفاطع شعاعی ۸ / ۱ ی سس ۸ ۷ مر ‌ / ت » / 3 / ۱ ی ۳ مقاطم عرصی .۱ را سس اب شکل ۱-۴- مقاطع عرضی. طولی و شعاعی برای تعیین محدوده نهایی اطلاعات مورد نیاز برای طراحی به روش دستی به شرح زیر است: مقاطع قائمی که در آن‌ها مرزهای ماده معدنی. توزیع عیار ماده معدنی. وصضعیت روباره و وضعیت سنگ‌های باطله 60 --[1 -------- صفحهٔ بعد -------- - پارامترهای هندسی معدن از جمله ارتفاع عرض و شیب پله‌هاء پهنای پله‌های ایمنی. پهنای جاده. حداقل پهنای کف نهایی معدن. حداکثر شیب مجاز برای سنگ‌های مختلف موجود و نظایر آن ۱-۲-2 تعیین محدوده نهایی در مقاطع عرضی برای تعیین محدوده نهایی در مقاطع عرضی, ابتدا در هر مقطع به کمک عیار حد سربه‌سری وضعیت بلوک‌ها از نظر کانسنگ یا باطله بودن مشخص می‌شود. بلوک‌هایی که عیار آن‌ها بالاتر از عیار حد سربه‌سری است. کانسنگ و بقیه بلوک‌ها باطله در نظر گرفته می‌شوند». سپس کف معدن مشخص و در افق کف. پاره‌خطی به طول بزرگتر از حداقل کف از پیش تعیین شده, جدا می‌شود. از دو انتهای این پاره‌خط در دو جهت دو خط با زاویه شیب معدن که بر اساس مطالعات پایداری دیواره تعیین شده است. رسم می‌شود. این دو خط از درون برخی از بلوک‌های کانسنگ و برخی از بلوک‌های باطله عبور می‌کنند. بر روی هر کدام از این خطوط طول کانسنگ. طول باطله و عیار متوسط کانسنگ تعیین می‌شود. از تقسیم طول باطله به طول کانسنگ نسبت باطله‌برداری کلی خط مرزی و از روی منحنی نسبت باطله‌برداری سربه‌سری نسبت باطله‌برداری متناظر عیار متوسط کانسنگ روی خط تعیین می‌شود. سپس این دو نسبت باطله‌برداری با هم مقایسه می‌شوند. اگر نسبت باطله‌برداری کلی اندازه‌گیری شده بر روی خط از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری تعیین شده از روی منحنی بزرگتر باشد. محدوده معدن باید کوچکتر شود و خط مرزی با حفظ حداقل عرض کف معدن به موازات خود به سمت داخل حرکت کند. اگر نسبت باطله‌برداری کلی از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری کوچکتر باشد. محدوده معدن باید بزرگتر شود و خط مرزی به سمت بیرون حرکت کند. این فرآیند تا جایی که نسبت باطله‌برداری کلی بر روی هر دو خط مرزی تقریبا با نسبت باطله‌برداری سربه‌سری برابر شود. ادامه می‌یابد. محدوده نهایی معدن در مقطع مورد نظر محدوده محصور به این دو خط مرزی جانبی, کف کاواک و سطح زمین است (شکل ۲-۴). در تعیین محدوده نهایی بر روی مقاطعء بسته به رابطه بین کف معدن و کانسنگ حالت‌های مختلفی ممکن است پیش آید که در ادامه تشریح می‌شود. الف - قرارگیری کف معدن در باطله اگر کف معدن در باطله قرار گیرد. هزینه‌های مربوط به مرز کاواک (دیواره‌های جانبی و کف کاواک) باید به وسیله کانسنگ واقع بر روی دو دیواره جانبی تامین شود و کف معدن هیچ کمکی به جبران هزینه‌ها نمی‌کند. در این حالت افق کف ثابت است و بررسی ارایه شده در بالا فقط درباره دو خط مرزی جانبی انجام می‌شود. به عنوان مثال مقطع عرضی شکل ۲-۴ کف معدن در باطله را نشان می‌دهد که شیب دامنه در دیواره سمت راست ۰ و در دیواره سمت چپ ۵۰ درجه. جرم مخصوص روباره, باطله و ماده معدنی همگی ۲.۶۵ تن بر مترمکعب و حداقل همان‌گونه که در این شکل دیده می‌شود منحنی نسبت باطله‌برداری سربه‌سری, محور عیارها را در عیار حدود ۰.۳۷ درصد مس قطع می‌کند. بنابراین عیار حد سربه‌سری (مرز بین کانسنگ و باطله) ۰:۳۷ درصد مس است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ هو ما راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز سا سطح زمین نا : ار ام یا /ر رک وود ۹ : 5 ِ ۱ 0 کر 9۶ و و 7 6 مر 0 0 09 0.2 ۸۹ 7 0.9 0.9 ۱۱.0 ۶8 ۶۹۲ ۱۱ ۵8 6:9 ۵9۱ 7 ره 6 ل 0.0 هه ۳06 باطله شکل ۲-۴- یک مقطع عرضی از معدن که کف معدن در باطله قرار دارد. لا لا مرس 1 ما :4 3 3 لا ‎٩ ال با رب 59 03 شکل ۳-۴- منحنی نسبت باطله‌برداری - عیار ماده معدنی جدول ۱-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه (7) طول روباره (متر) | طول باطله (متر) | طول ماده معدنی (متر) 0 0 ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- روش‌های تعیین محدوده نهایی ۹۹/7/۱ ۳۹ عیار متوسط ماده معدنی از رابطه ۱-۴ به دست می‌آید. که در آن: طول خط ماده معدنی در قطعه /ام 8 عیار ماده معدنی در قطعه ]ام بنابراین برای این مثال: (0.8 <16) + (16<0. 9) + (1 16۳) +(16۳0. 7) +(90. 6) نسبت باطله‌برداری روی خط ۱ل از رابطه ۲-۳ محاسبه می‌شود. (۲-۳) ام چون سس که در آن: طول روباره طول باطله ,7 طول ماده معدنی در صورتی که وزن مخصوص روباره, باطله و ماده معدنی با یکدیگر متفاوت باشند باید از رابطه ۳-۴ استفاده شود. (۳-۴) ۵۵ ۴۵۴۵۴ - رون 1 که در آن: ۵ جرم مخصوص روباره جرم مخصوص باطله , جرم مخصوص ماده معدنی 0 نسبت هزینه استخراج روباره به هزینه برداشت باطله نسبت باطله‌برداری کلی از تقسیم مجموع طول خط باطله و روباره به طول خط ماده معدنی به دست می‌آید. 78.-< ی - /0(5 بر اساس شکل ۴-۴ برای گزینه ۱ل) با عیار متوسط ۰۰.۸۲ نسبت باطله‌برداری سربه‌سری ۱: ۶.۲ است. برای این گزینه با توجه به کوچکتر بودن نسبت باطله‌برداری کلی (۱: ۷۸) از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری (۶: ۳۲)» محدوده معدن باید توسعه یابد. در نتیجه خط گزینه ال باید به سمت چپ حرکت کند. خط حدسی کمی به سمت چپ حرکت می‌کند (گزینه د0 در شکل ۲-۴) و دوباره نسبت باطله‌برداری کلی و نسبت باطله‌برداری سربه‌سری محاسبه می‌شود. نتایج -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۹۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز حاصل در جدول ۲-۴ درج شده است. چون نسبت باطله‌برداری کلی (۲,۲۷) کمتر از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری (۵,۶) است. محدوده معدن را می‌توان با حرکت د«ل) به سمت چپ دوباره توسعه داد (گزینه دل) در شکل ۲-۴). نتایج بررسی این گزینه در جدول ۳-۴ درج شده است. از آنجا که نسبت باطله‌برداری کلی (۵,۴۷) بزرگتر از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری (۲: ۹) است. محدوده معدن باید کوچکتر شود. برای این کار خط گزینه دل) به سمت راست حرکت داده می‌شود (گزینه ,ن) در شکل ۲-۴). نتایج بررسی این گزینه در جدول ۴-۴ درج شده است. وی ی 27 1 0.80 .۵0 ۵.6 ۵.5 0۵04 0.3 عیار کانسنگ (درصد مس) شکل ۴-۴- تعیین نسبت باطله‌برداری سربه‌سری برای گزینه (۶) حدول ۲-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه د۶) نسبت باطله‌برداری سربه‌سری: ۵,۶ نسبت باطله‌برداری کلی: ۲,۲۷ جدول ۳-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه دی) -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۴-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه شماره ۳ طول روباره (متر) اطول باطله (متر) اطول ماده معدنی (متر) آعهار (درصد) ست 1 و نسبت باطله‌برداری سربه‌سری: ۵,۴ نسبت باطله‌برداری کلی: ۵,۴۱ از آنجا که نسبت باطله‌برداری کلی تقریبا با نسبت باطله‌برداری سربه‌سری مساوی است. محدوده نهایی معدن در این دیواره به دست آمده است. همه این عملیات برای خط سمت راست هم تکرار می‌شود تا محدوده نهایی معدن به دست ب- قرارگیری کف معدن در ماده معدنی اگر کانسار در عمق گسترش داشته باشد. کف معدن در ماده معدنی قرار می‌گیرد. در این حالت هزینه باطله‌برداری ممکن است علاوه بر ماده معدنی موجود در دیواره‌های کاواک با استخراج ماده معدنی موجود در طول کف معدن نیز تامین شود. اصول کار به همان روشی است که قبلا یاد شد. فقط در اینجا نصف عرض کف معدن به دیواره سمت راست و نصف دیگر آن به دیواره سمت چپ اختصاص داده می‌شود. در این حالت با توجه به قرار داشتن کف معدن در ماده معدنی و ثابت نبودن آن. کار کمی مشکل‌تر است. به عنوان مثال مقطع عرضی شکل ۵-۴ که کف معدن در ماده معدنی قرار دارد. شیب دامنه در دیواره سمت راست ما گزینه ۲ سطح زمین کزینی سس 7 76 8۱ رچجچص لور ۱.9 1۱.9 ]68/ ۱0 ۰9 با ٩.1 7‏ / جح بیع 7ب 73 بل وی 0 رصق از ۱.6 5۱.۹ ا5] شکل ۵-۴- مقطع عرضی از معدن که کف معدن در ماده معدنی قرار دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- 2۳۲۳ ره ۵ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز در این حالت نیز مطابق مورد قبل با توجه به شیب معدن یک گزینه اولیه انتخاب می‌شود. نتایج تعیین عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای این گزینه در دیواره سمت چپ و راست به ترتیب در جداول ۵-۴۳ و ۶-۴ ارایه جدول ۵-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه ۱(دیواره چپ) نسبت باطله‌برداری سربه‌سری: ۷ نسبت باطله‌برداری کلی: ۱:۴۲ با توجه به این جدول‌ها برای هر دو دیواره نسبت باطله‌برداری کلی کمتر از نسبت باطله‌برداری سربه‌سری است. در نتیجه می‌توان محدوده معدن را از دیواره‌ها و عمق گسترش داد (گزینه ۲ نتایج گزینه ۲ در جدول‌های ۷-۳ و ۸-۳ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۷-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه ۲ (دبواره چپ) ۱ روباره (متر) اطول باطله (متر) طول ماده معدنی (متر) ۱۹ ۴۳۲ ۰ ۱۶ ۰ ۱۶ ات اج ۳ حدول ۸-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای د۶) (دیواره راست) اد روباره (متر) اطول باطله (متر) أطول ماده که دح سا از آنجا که برای هر دو دیواره سمت چپ و راست. نسبت باطله‌برداری کلی تقریبا با نسبت باطله‌برداری سربه‌سری مساوی است. محدوده نهایی معدن در این مقطع به دست آمده است. پ- قرارگیری یک دیواره و کف معدن در ماده معدنی در این حالت یکی از دیواره‌های معدن در ماده معدنی قرار دارد (شکل ۶-۴). فرض بر این است که شیب دیواره سمت راست کاواک از مرز ماده معدنی - باطله تبعیت می‌کند و این دیواره تقریبا بر روی مرز باطله قرار دارد. در این حالت تمام عرض کف برای محاسبه نسبت باطله‌برداری سربه‌سری به دیواره سمت چپ اضافه می‌شود. شیب سمت چپ معدن ۵۰ درجه. جرم مخصوص روباره باطله و ماده معدنی همگی ۲:۶۵ تن بر مترمکعب و حداقل عرض کف معدن ۳۰ متر فرض می‌شود و منحنی نسبت باطله‌برداری- عیار ماده معدنی مطابق شکل ۶-۴ است. نحوه کار مشابه حالات قبل است. با این تفاوت که تمام عرض کف معدن به دیواره سمت چپ اضافه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 23 ره ۵ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز سطح زمین سس معدنی- باطله شکل ۶-۴- یک مقطع عرضی از معدن که یک دبواره و کف معدن در ماده معدنی قرار دارد. حدول ۹-۴- عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری برای گزینه اولیه (دبواره چپ) س طول باطله (متر) ۳ از آنجا که برای دیواره سمت چپ. نسبت باطله‌برداری کلی تقریبا با ننسبت باطله‌برداری سربه‌سری مساوی است. محدوده نهایی معدن در این مقطع به دست امده است. ۲-۲-۴ تعیین محدوده نهابی در مقاطع شعاعی برای تعیین محدوده نهایی در دو انتهای کاواک از مقاطع شعاعی استفاده می‌شود. تفاوت اصلی این مقاطع با مقاطع عرضی در اختلاف حجم اجزای مشابه در کف کاواک و بالای آن است و این تفاوت حجم از تفاوت ضخامت اجزا در پایین و بالای کاواک ناشی می‌شود (شکل ۷-۴). به دلیل این تفاوت. در مقاطع شعاعی نمی‌توان نسبت باطله‌برداری را با تقسیم ساده طول باطله به طول ماده معدنی بر روی خط مرزی به دست آورد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- روش‌های نعیین محدوده نهایی ۹۹/۳/۱ 5 شکل ۷-۴- اختلاف مقاطع شعاعی و عرضی (الف - اختلاف حجم اجزا در کف و بالای مقاطع شعاعی. ب- یکسان بودن حجم اجزا در کف و بالای مقاطع عرضی) ناحیه تاثیر هر مقطع عرضی از میانه مقطع قبلی تا وسط مقطع بعدی آن است و ضخامت محدوده تاثیر از بالا تا کف کاواک متغیر است (شکل‌های ۸-۴ و ۹-۴). برای تعیین محدوده نهایی در مقاطع شعاعی, روش آرایه شده برای مقاطع عرضی باید اصلاح شود. این کار با تهیه یک منحنی که نسبت باطله‌برداری اندازه‌گیری شده (ظاهری) را به نسبت باطله‌برداری واقعی تبدیل می‌کند. انجام می‌شود. تفاوت بین نسبت‌های باطله‌برداری واقعی و اندازه گیری شده (ظاهری) در شکل‌های ۱۰-۴ و ۱۱-۴ نشان داده شده است. فصل مشترک مرز کاواک با سطح زمین مقطع شعاعی ۱ ۱ ور ۱۹ باطله نس باطله ۹ شکل ۸-۴- ناحیه تاثیر مقطع شعاعی -------- صفحهٔ بعد -------- اه ۹۹/۳/۱ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز شکل ۹-۴- نمای سه‌بعدی مقطع شعاعی ب- نمای افقی مقطع شعاعی 0 ۲ 0 شکل ۱۰-۴- نماهای جانبی و افقی مقطع شعاعی شکل ۹-۴: الف) نمای جانبی و ب) نمای افقی ایا [*(9 60۶ 2) -9[2 09( * 8)]) 8-۳ شکل ۱۱-۶- سطح مربوط به ماده معدنی و باطله در مقاطع شعاعی -------- صفحهٔ بعد -------- در شکل ۹-۴ سطح ماده معدنی با ۸ و سطح باطله با 7 مشخص شده است. طبق شکل ۱۰-۴- الف نسبت باطله‌برداری اندازه‌گیری شده یا ظاهری (,,,)/5) از رابطه ۴-۴ محاسبه می‌شود. 5 ۳ )۴-۴( 4 یعنی " و ۸۲ است. با محاسبه مساحت" / و" ۸ نسبت باطله‌برداری واقعی (//5) از رابطه ۵-۴ به دست می‌آید. 7 + 0 (۵-۴) [- (0/+1) 0 لکد و 4 (۶-۴) 6 + 1-58( 58 +1)- ,5 همان‌طور که دیده می‌شود نسبت باطله‌برداری واقعی تابعی درجه دوم از نسبت باطله‌برداری ظاهری است که نمودار آن در شکل ۱۲-۴ نشان داده شده است. 2 2 رس 1 نسبت باطله‌برداری ظاهری شکل ۱۳-۴- نمودار تبدیل نسبت باطله‌برداری ظاهری به نسبت باطله‌برداری واقعی مراحل تعیین محدوده در مقاطع شعاعی به شرح زیر است: الف- مانند مقاطع عرضی, محلی برای دیواره نهایی حدس زده شده و بر روی آن عیار متوسط ماده معدنی و نسبت باطله‌برداری ظاهری محاسبه می‌شود. به عنوان مثال, فرض می‌شود در یک مقطع عیار متوسط ماده معدنی ۰:۸ درصد و نسبت باطله‌برداری ظاهری ۲:۱ باشد. ب- با توجه به عیار متوسط ماده معدنی (۰:۸ درصد) از روی نمودار نسبت باطله‌برداری سربه‌سری- عیار (شکل ۳- ۳) نسبت باطله‌برداری سربه‌سری ۶ به دست می‌آید. پ- با استفاده از نمودار شکل ۱۲-۳ و رابطه ۶-۴ برای نسبت باطله‌برداری ظاهری ۲:۱ نسبت باطله‌برداری واقعصی معادل ۸ به دست می‌آید. -------- صفحهٔ بعد -------- 5۸ ۹/۳ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ت- نسبت باطله‌برداری واقعی با نسبت باطله‌برداری سربه‌سری مقایسه شده و درباره توسعه یا کوجک کردن محدوده معدن تصمیم‌گیری می‌شود. در مورد این مئال با توجه به انکه نسبت باطله‌برداری واقعی بیش از نسبت باطله‌برداری ۱ 09 0.8 0.7 06 0.5 و عیار مس (درصد) شکل ۱۳-۴- مثالی از نحوه محاسبه نسبت باطله‌برداری برای مقاطع شعاعی ۳-۴- روش‌های کامپیوتری تعیین محدوده نهایی در روش‌های کامپیوتری تعیین محدوده نهایی معادن روبازء فرآیند طراحی تسریع و دقت محاسبات بالا می‌رود. برای استفاده از الگوریتم‌های مختلف طراحی که مشخصات تعدادی از آن‌ها در جدول ۱۰-۴ آرایه شده است. محدوده نهایی معدن به دست می‌آید. در ادامه از بین این روش‌ها دو روش اصلی پر کاربرد مخروط شناور 9 لرچ- گروسمن به همراه روش مخروط شناور اصلاح شده (مخروط شناور 00 ۴ 1 تفصمبا یب بیشتر شرح داده می‌شود. ۴-۴- روش مخروط شناور روش مخروط شناور یکی از ساده‌ترین راه‌های تعیین محدوده نهایی معادن روباز است. در این روش برای هر کدام از بلوک‌های با آرزش خالص مثبت یک مخروط وارون با زاویه راس معادل شیب پایدار معدن طوری ساخته می‌شود که راس آن در بلوک مثبت و قاعده آن بر روی سطح زمین قرار گیرد. سپس مجموع ارزش بلوک‌های واقع در این مخروط محاسبه می‌شود و در صورت مثبت بودن این مجموع. تمام بلوک‌های واقع در داخل مخروط استخراج و به محدوده نهایی -------- صفحهٔ بعد -------- در روش مخلوط شناور دوبعدی این مراحل برای بلوک‌های واقع در مقاطع انجام می‌شود. مراحل تعیین محدوده نهایی در هر کدام از مقاطع به شرح زیر است: - مخروط وارونی به ارتفاع یک بلوک در طول بلوک‌های واقع در بالاترین افق مقطع شناور می‌شود. اگر پبلوکی با ارزش مثبت وجود داشته باشد. آن بلوک استخراج و به محدوده نهایی اضافه می‌شود. - پس از بررسی همه بلوک‌های افق اول, ارتفاع مخروط وارون بزرگتر شده و راس آن به افق دوم منتقل می‌شود. مخروط جدید در این افق تا رسیدن به اولین بلوک با آرزش خالص مثبت شناور می‌شود. اگر مجموع ارزش بلوک‌های درون این مخروط مثبت باشد.ء بلوک‌ها استخراج و مخروط به محدوده نهایی اضافه می‌شود و در غیر این صورت مخروط رها شده و حرکت به سمت بلوک مثبت بعدی ادامه می‌یابد و همین فرآیند برای همه بلوک‌های مثبت افق دوم تکرار می‌شود. - پس از بررسی همه بلوک‌های افق دوم ارتفاع مخروط وارون بزرگتر شده و راس آن به افق بعدی منتقل می‌شود و فرأیند برای این افق و افق‌های بعدی تا رسیدن به کف مقطع ادامه می‌یابد. - مجموعه بلوک‌های استخراج شده طی مراحل قبلی, محدوده نهایی معدن را در مقطع مشخص می‌کنند و آرزش کاواک در این مقطع برابر حاصل جمع ارزش خالص بلوک‌های استخراج شده است. پس از مشخص شدن محدوده نهایی معدن در مقاطع مختلف. با ادغام محدوده‌های نهایی مقاطع و در صورت لزوم انجام هموارسازی, محدوده نهایی سه‌بعدی به دست می‌آید. به عنوان مثال شکل ۱۴-۴ مقطعی از مدل بلوکی اقتصادی یک کانسار را نشان می‌دهد. در این مثال ابعاد بلوک‌ها یکسان و زاویه شیب پایدار دیواره ۴۵ درجه است. این مقطع ۸ بلوک با ارزش مثبت دارد. بنابراین ۸ مخروط وارون منطبق بر این بلوک‌ها باید ارزیابی شوند. مراحل تعیین محدوده نهایی در این مقطع با استفاده از روش مخروط شناور در شکل ۱۵-۴ نشان داده شده است. جستجو برای یافتن بلوک‌های ماده معدنی از افق اول آغاز می‌شود. در این افق دو بلوک با ارزش ۱+ وجود دارد که برای برداشتن آن‌ها نیاز به استخراج هیچ بلوک باطله‌ای نیست. این دو بلوک استخراج می‌شوند و در محدوده نهایی قرار می‌گیرند 9 ارزش محدوده 5 این زمان برابر ۲+ است (شکل ۱۵-۴- الف). -------- صفحهٔ بعد -------- 3۰ ۱ جدول ۰-۶ ۹۸/۳/۱ یی ۱- الگوریتم‌های تعیین م می محدوده نهایی معادن روباز ۵ 60۳۵۹۹۱۱۵ ۵00 16۳0 -| 0۲۵۱ -2 3- 4 4- 11021108 006 [40 5- 0 6- 0۵۲۵۵۷ |- 2-1 3- ۳۳۵6۱2 4- ۷۷/:| 5- 1 6- 31۵200 7-۲ 6-0 09- |0- 40 | |- 0) |2- ۷۷ |3- | 4- 8 |5- ۸00 [|6- 101 ۱7-40 -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ 1 171۳ 1 ها ها خم لها شکل ۱۴-۴- مقطعی از بلوک اقتصادی یک کانسار از آنجا که هیچ بلوک مثبت دیگری در ردیف اول باقی نمانده است. ادامه بررسی به افق دوم منتقل می‌شود. بلوک مثبت بعدی در سطر دوم و ستون چهارم قرار دارد. ارزش مخروط این بلوک صفر است. بنابراین این مخروط نباید برداشته شود (شکل ۱۵-۴-ب). مخروط بعدی بر روی بلوک واقع در ردیف ۲ ستون ۵ ساخته می‌شود. ارزش این مخروط برابر با ۶- - ۳+ ۷- ۲- و منفی است (شکل ۱۵-۴- پ)» بنابراین این مخروط نیز نباید استخراج شود. بلوک مثبت بعدی در سطر سوم و ستون سوم قرار دارد. ارزش این مخروط برابر است با (شکل ۱۵-۳- ت): ۹ - ع۶د ۱+۲ ۲-۳-۲-۹ ارزش مخروط منفی است. بنابراین این مخروط نیز رها می‌شود و الگوریتم برای یافتن بلوک مثبت بعدی به جستجوی خود ادامه می‌دهد. بلوک مثبت بعدی با آرزش ۱۳+ در سطر سوم و ستون چهارم قرار دارد. ارزش مخروط این بلوک برابر است با (شکل ۱۵-۴- ث): ۴ ۱۲+ ۳+ +۳۲۷۱ ارزش مخروط این بلوک مثبت است. بنابراین بلوک‌های درون مخروط استخراج و به محدوده نهایی اضافه می‌شوند. ارزش کلی محدوده تعیین شده تا این مرحله از جمع ارزش خالص بلوک‌های استخراج شده به دست می‌آید که برایر ۶+ بلوک مثبت بعدی بلوک سطر سوم و ستون پنجم است که ارزش مخروط ساخته شده بر روی آن ۷- و منفی است (شکل ۱۵-۴- ج). این مخروط نیز در محدوده نهایی قرار نمی گیرد. بلوک مثبت آخر با ارزش ۳+ در سطر چهارم و ستون پنجم واقع است که امکان ساختن یک مخروط وارون کامل بر روی آن وجود ندارد. از آنجا که هیچ بلوک مثبت دیگری برای بررسی باقی نمانده است. الگوریتم به پایان می‌رسد و محدوده بهینه با آرزش ۶+ به دست می‌آید. در روش مخروط شناور سه‌بعدی, مخروط‌های وارون ساخته شده بر روی بلوک‌های مثبت سه‌بعدی‌اند و مراحل بررسی مشابه روش مخروط شناور دوبعدی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰.7۳۲۳ ۹۸/۳/۱ راهنم‌ای طراحی محدوده نهایی معادن روباز روش مخروط شناور یک الگوریتم جستجوگر ابتکاری است و نارسایی‌هایی دارد که موجب می‌شود محدوده نهایی به دست آمده از طریق آن ضرورتا بهینه نباشد. در ادامه به سه مورد از این نارسایی‌ها اشاره می‌شود. الف - از دست دادن ترکیبی از بلوک‌های سود آور روش مخروط شناور یک روش بدون حافظه است که در آن مخروط هر بلوک مثبت به تنهایی و بدون در نظر گرفتن مخروط‌های دیگری که با آن بلوک مثبت بلوک‌های منفی همپوشان دارند. بررسی می‌شود. یک بلوک مثبت ممکن است به تنهایی قادر به استخراج یک بلوک منفی درون مخروط خود نباشد.ء ولی ترکیب آن با بلوک‌های مثبتی که در این بلوک منفی مشترک‌اند. استخراج آن بلوک منفی مشترک را توجیه کند. از اشتراک دو یا چند بلوک مثبت برای برداشت بلوک‌های منفی با عنوان مساله پشتیبانی دو طرفه" یاد می‌شود. به عنوان مثال مقطع شکل ۱۶-۴ از یک مدل بلوکی اقتصادی است که در این مقطع ۲ بلوک با ارزش مثبت وجود دارد که مخروط منطبق بر آن‌ها باید ارزیابی شود. مراحل تعیین محدوده نهایی در این مقطع با استفاده از روش مخروط شناور در شکل ۱۷-۴ نشان داده شده است. ارزش نهایی کاواک به دذست آمده برابر ۱+ است. ۱-1۵ ۵۵ ٩۳۵00۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- محدوده نهایی رو فا شش ها اه الف) ارزش مخروط < ۲+ ۵۱۱ ب) ارزش مخروط < ۰ سس ۹ ال ۱۳ پ) ارزش مخروط < ۶- 1 ۸ - ۹ از ۳ + ]۱ لس شکل ۱۵-۴- مراحل تعیین محدوده نهایی در مقطع ۰.۳ ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- 33 1 / 4 / 89 را ٌّوای طراحی هحد ٍد ُ ًْایی هعا دى ر ٍباز ِاداه شکل4 - 15 - هراحل تعییی هحذ ٍد ُ ًْایی در هقطع شکل4 - 16 - هقطعی از تل َک اقتصادی یک کا ًسار )ث = ارزش مخریط1 + 1 - 1 - 1 - 6 - 1 - 6 - 1 - 6 - 9 + 1 - 1 - 9 - 5 - 1 + 1 + 51 + 1 + 1 - 6 - 6 - 6 - 6 - 5 - 1 + 1 - 6 - 1 - 1 - 6 - 6 - 1 - 6 - 9 + 1 - 1 - 1 + 1 - 6 - 6 - 6 - 6 - 5 - 1 + 1 - 6 - )ج = ارزش مخریط9 - 1 - 1 - 1 - 6 - 1 - 6 - 1 - 6 - 9 + 1 - 5 + 5 + 1 - 9 - 5 - 1 + 1 + 51 + 1 + 1 - 6 - 6 - 6 - 6 - 5 - 1 + 1 - 6 - )چ = ٍارزش محذید ٌ ت ُیى9 + 5 - 1 - 5 - 1 + 1 - j i 5 1 1 5 1 1 1 1 5 - 5 - 1 - 1 + 1 - 1 - 1 - 1 + 1 - 1 - -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- رونس‌هاء همان گونه که د برداشت بلوک‌های « مورد توجه قرار گیر با توجه به مثبت این تفاوت مشترک تعیین محدوده نهایی ۹/۳ الف) ارزش اولین مخروط * ۱- ب) ارزش دومین مخروط - ۱- پ) ارزش سومین مخروط <- ۱+ شکل ۱۷-۴- مراحل تعیین محدوده نهایی در مقطع شکل ۱۷-۴ دیده می‌شود بلوک‌های مثبت واقع در سطر ۲ (ستون‌های ۲ و ۴) ب سنفی درون مخروط خود نیستند. اگر مخروط باطله‌برداری مشترک این دو بلوک : ده ارزش اقتصادی کاواک حاصل برابر است با: - ۱- ۵+ بودن آرزش ترکیب مخروط دو بلوک مثبت یاد شده» استخراج مخروط ترکیبی : شکل ۱۸-۴- ترکیب دو مخروط 2 تنهایی قادر به طابق شکل ۱۸-۴ ۵-۱-۴-۱ +۱- وجیه دارد که دلیل -------- صفحهٔ بعد -------- .۰ ره ۵ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز در روش مخروط شناورء محدوده نهایی به دست آمده ضرورتا بهینه نیست. همان‌طور که در مثال قبلی دیده شد. ارزش محدوده نهایی به دست آمده برای مدل بلوکی شکل ۱۶-۴ در روش مخروط شناور ۱+ است. در حالی که در این مقطع مطابق شکل ۱۸-۴ محدوده‌ای با ارزش ۲+ نیز وجود دارد که با مخروط شناور شناسایی نشده است. در روش مخروط شناور در صورتی که جهت جستجوی بلوک‌های مثبت در افق‌ها تغییر کند. ممکن است برای یک مقطع واحد محدوده‌هایی با ارزش‌های متفاوت به دست آید. به عنوان مثال در مقطع شکل ۱۹-۴ اگر جستجو برای یافتن بلوک‌های مثبت از راست به چپ انجام شود. ارزش محدوده به دست آمده ۱+ (شکل ۲۰-۴) و اگر جستجو از چپ شکل ۲۱-۴- حجهت جستجو از چپ به راست. ارزش محدوده ۲+ ۵-۳- روش مخروط شناور ]1 در روش مخروط شناور [] جستجو از سطح زمین برای شناسایی افق‌های حاوی بلوک یا بلوک‌های با ارزش مثبت شروع می‌شود. پس از رسیدن به اولین افق حاوی بلوک‌های مثبت. مخروط‌های منطبق بر تمام بلوک‌های مثبت افق -------- صفحهٔ بعد -------- تشکیل و ارزش اقتصادی آن‌ها تعیین می‌شود. ابتدا باارزش‌ترین مخروط افق بدون توجه به علامت استخراج شده و ارزش کاواک مساوی ارزش این مخروط در نظر گرفته می‌شود. پس از برداشته شدن این مخروط. توپوگرافی سطح زمین به روز می‌شود ۴ دوباره مخروط‌های منطبق بر بلوک‌های مثبت بافی‌مانده در این افق تشکیل 9 مخروط با بیشترین ارزش اقتصادی استخراج شده 0 ارزش این مخروط به ارزش کاواک حالت قبل افزوده می‌شود. این عمل تا استخراج همه به عنوان مثال در مدل بلوکی شکل ۲۲-۴ افق شماره ۲ اولین افق حاوی بلوک‌های مثبث است. در این افق ارزش بلوک‌های واقع در ستون‌های ۲ و ۴ مثبت است. همان گونه که در شکل ۲۳-۴ دیده می‌شود. ارزش مخروط مربوط بد هر می‌شود. پس از برداشته شدن این مخروط توپوگرافی سطح زمین به صورت شکل ۲۲-۴ درمی‌آید. ارزش کاواک حاصل مخروط مربوط به تنها بلوک مثبت باقی‌مانده در افق شماره ۲ تشکیل می‌شود. ارزش این مخروط برابر است با: ۳+ - ۱-۱+۵- -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ره ۵ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ارزش کاواک شماره یک - ۱- شکل ۲۲-۴- کاواک شماره یک شکل ۲۳-۶- کاواک شماره ۲ عملیات در افق ۲ پایان می‌یابد. در افق ۳ فقط یک بلوک با ارزش مثبت وجود دارد که ارزش مخروط مربوط به آن برابر است با: ۴۶۳-۱ با برداشته شدن این مخروط. توپوگرافی سطح زمین به صورت شکل ۲۴-۴ درمی‌آید. ارزش تجمعی کاواک حاصل تا این مرحله برابر است با: ۱+ - ۲+ ۱- - ارزش کاواک در مرحله ۲ ارزش کاواک شماره سه < ۱+ شکل ۲۴-۴- کاواک شماره ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- روس‌های تعیین محدوده نهایی ۹۹/۳/۱ ۹ ۲۵-۴ دیده می‌شود. ارزش کاواک در مرحله ۲ بیشینه است. بنابراین محدوده نهایی کاواک به دذست آمده تا این مرحله است (شکل ۲۳-۴). جدول ۱۱-۴- ارزش کاواک. اآرزش مخروط در مراحل مختلف دا اک 25 /. 2 ی / 5 در هت 2 5 لا ۸ 9 5 3 2 ( 1 ی 0 05 مرحله ی 1 15 شکل ۲۵-۴- نمودار ارزش کاواک تجمعی برای مراحل مختلف روش مخروط شناور سه‌بعدی نیز همان نارسایی‌های روش مخروط شناور دوبعدی را دارد و برای اصلاح آن مشابه انچه در مورد مقطع دوبعدی عمل شد. می‌توان از روش مخروط شناور [] سه‌بعدی استفاده کرد. ۶-۴- روش دوبعدی لرچ- گروسمن ح ۰ ۰ ۱< ۰ ۰ ۰ ح لرچ و گروسمن با به کارگیری برنامه‌ریزی پویا الگوریتمی ریاضی آرایه کردند که یکی از الگوریتم‌های پرکاربرد است و بهینه بودن محدوده نهایی حاصل از آن تضمین می‌شود. برای تشریح این روش از مقطع شکل ۲۶-۴ استفاده می‌شود. ارزش اقتصادی بلوک واقع در سطر ] و ستون 7 با زز7/ نشان داده می‌شود. 8 م12۷۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 7۰ ره ۵ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ ۱ زا خا ال خاک اک ادا شکل ۲۶-۴- ارزش اقتصادی بلوک‌ها بنابراین در ارزیابی هر بلوک مفروض باید کلیه بلوک‌های بالاسری آن نیز مورد توجه قرار گیرد. برای این کار مقطع جدیدی آماده می‌شود که در آن به جای ارزش بلوک ارزش تجمعی بلوک ۳ بلوک‌های بالاسری آن (ر۸) درج شده است. (۷-۴) 2 > ر ۸ [< با به عنوان مثال در شکل ۳۶-۴ برای بلوک سطر ۳ و ستون ۳: 3 ۸1 +: - 2 <(7 +7 +1 > -2 + 3+ 5 > 6 [< لا این فرآیند در جدول ۱۳-۴ برای همه بلوک‌های ستون 3 <ز انجام شده است. جدول ۱۳-۴- محاسبه ارزش ستونی برای بلوک‌های واقع در ستون ۳ ۷ اه ی )-۲(+ )+۳(+ )+۵( + )+۳( - +٩ ‏سس نتیجه انجام این فرآیند بر روی همه بلوک‌ها در شکل ۲۷-۴ نشان داده شده است. در این شکل یک افق صفر (0 <:) متشکل از بلوک‌های هوا با ارزش صفر به بالای مقطع اضافه شده است. در الگوریتم لرچ و گروسمن از سطر صفر برای -------- صفحهٔ بعد -------- 7 ۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ شکل ۲۷-۴- محاسبه ارزش ستونی برای کلیه بلوک‌های مقطع برای استخراج بلوک واقع در سطر 7 و ستون رعلاوه بر بلوک‌های بالاسری در ستون رء باید بلوک‌های داخل مخروط باطله‌برداری آن بلوک نیز استخراج شوند. برای اعمال این محدودیت. از بین سه بلوک مجاور در ستون قبلی (ستون ۱ باارزش‌ترین بلوک انتخاب و مجموع عدد درج شده بر روی آن و بلوک اصلی (سطر , و ستون [) که با :ر/ نشان داده شده است. جایگزین عدد پیشین بر روی بلوک اصلی شده و یک پیکان از بلوک اصلی به سمت بلوک انتخاب شده رسم می‌شود. این کار از بلوک واقع در سطر ۱ و ستون ۱ آغاز و سپس برای تمام بلوک‌های ستون اول از بالا به پایین و بعد از آن بلوک‌های واقع در ستون‌های بعدی انجام می‌شود. طی این فرآیند ممکن است مقدار ۳ بعضی از بلوک‌ها به دلیل نامعلوم بودن ز:/ هر سه بلوک مجاور آن‌ها مجهول باقی بماند. این بلوک‌ها به دلیل محدودیت مربوط به پایداری شیب دیواره‌هاء در خارج از محدوده کاواک نهایی قرار می‌گیرند. مقدار ز:/ را برای بلوک‌های مختلف می‌توان از رابطه ۸-۳ 0- ] 0 (۸-۴) ۱ ,۳ 0اد<د]۱ ۱ طب ۲ ۳ + 1 [ر|+] * 1 را 1۹ را 1 نحوه انجام فرآیند بر روی بلوک واقع در سطر ۱ء ستون ۲ در شکل ۲۸-۴ و نتیجه کار پس از تکمیل فرآیند تا پایان ستون سوم در شکل ۲۹-۴ نشان داده شده است. پس از تکمیل فرآیند اگر در سطر اول مقطع جدید حداقل یک بلوک با ز/ مثبت وجود داشته باشد. در آن مقطع یک کاواک سودآور شناسایی شده است. در صورت وجود بیش از یک بلوک با رز مثبت در سطر اول, بلوک با بیشترین به عنوان نقطه شروع انتخاب شده و پیکان‌ها تا رسیدن به سطح زمین در سمت دیگر مقطع تعقیب می‌شود. مسیر پیکان‌ها مرز کاواک بهینه را در این مقطع مشخص می‌کنند که ارزش این کاواک (مجموع آرزش خالص بلوک‌های درون -------- صفحهٔ بعد -------- 71۳ کاواک) برابر مقدا منفی باشند. در ار شکل ۳۰-۴ ن: بلوک‌های سطر او ارزش آن همان ۶ ۹۸/۳/۱ راهنمای طراحی محدوده د درج شده بر روی بلوک آغازین است. اگر در یک مقطع در انتهای فرآیند تمام بلوک‌ه ن مقطع کاواک سود ور وجود ندارد. یجه نهایی انجام فرآیند بر روی مقطع شکل ۲۶-۴ را نشان می‌دهد که در آن بیشترین ۱ الف- سه بلوک مجاور بلوک (۲۰۱) در ستون قبل (ستون ۱) بررسی می‌شوند. ب- از سه بلوک مجاور بلوک با بزرگترین مقدار انتخاب می‌شود. در اینجا ۱ بلوک انتخاب شده بلوک (۱۰۰) با مقدار معادل صفر است. پ- مجموع مقادیر بلوک‌های (۱: ۲) و (۱: ۰) جانشین مقدار اولیه بلوک (۱۲) می‌شود که در اینجا ۳- < ۰ + ۳- است. سپس یک پیکان از بلوک (۱۳۲) به شکل ۳۹-۴- پیشروی فرآیند تا ستون سوم و تعیین کاواک با دنبال کردن پیکان‌ها پایی معادن روباز ای سطر اول مقدار در -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۳1 در 1 سا اساسا : شکل ۳۰-۴- پیشروی فرآیند در کل مقطع ۲۳۴۵ دز شکل ۳۱-۴- تعیین کاواک بهینه در ان مقطع شکل ۳۵-۴ حاصل می‌شود که ارزش آن برابر مقدار درج شده بر روی بلوک آغازین یعنی ۲+ است. ۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ در 11[ در 1 سا حاحا لمات : شکل ۳۲-۴- پیشروی فر آیند در کل مقطع از بلوک ر/ -------- صفحهٔ بعد -------- 715 رو فا راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز ۷ ۶ ۵ ۳۴ ۳ 9 ۱ 71۳ ی خاک ح نا ۳۳-۶ تعیین کاواک (غیربهینه) در این مقطع ۷-۴- تهیه طرح سه‌بعدی کاواک پس از مشخص شدن حدود نهایی کاواک بر روی مقاطعء باید همه این مقاطع به عنوان یک مجموعه یکپارچه آرزیابی و در یک طرح کاواک سه‌بعدی ادغام شوند. جور کردن مقاطعی که محدوده نهایی بر روی آن‌ها ممکن است سازگاری زیادی با هم نداشته باشند. نیازمند هموارسازی و تعدیل مقاطع مختلف است. برای تسهیل طراحی و محاسبات تلاش می‌شود در هموارسازی از الگوهای هندسی ساده استفاده شود. برای بهینه باقی ماندن محدوده نهایی. نسبت باطله‌برداری متوسط طی فرآیند تلفیق و هموارسازی کنترل می‌شود تا تغییر معنی‌داری پیدا نکند. همچنین تا حد ممکن از به کار گیری الگوهایی مانند برآمدگی یا دماغه در دیواره‌های کاواک که ممکن است مشکلاتی را در زمینه پایداری این دیواره‌ها ایجاد کنند. پرهیز می‌شود. ساده‌ترین راه تلفیق مقاطع و ایجاد طرح کاواک سه‌بعدی استفاده از پلان افق‌های مختلف است. با استفاده از این پلان‌ها ذخیره نهایی کانسنگ قابل استخراج را نیز می‌توان برآورد کرد. از تلفیق پلان افق‌های مختلف پلان مرکب معدن" که شکل توپوگرافی زمین را پس از خاتمه استخراج کاواک نهایی بازنمایی می‌کند. به دست می‌آید (شکل ۳۴-۴). پس از تهیه پلان مرکب در مراحل بعدی برنامه‌ریزی رمپ ارتباطی بین پله‌ها به نقشه مرکب کاواک اضافه می‌شود (شکل ۳- ۵ لح لح الف- پلان مرکب یک کاواک با زاویه شیب ثابت ب- پلان مرکب یک کاواک با یک پله عریض 1- )001۵۹(16 131۴ -------- صفحهٔ بعد -------- لس ] پ- پلان مرکب یک کاواک با زوایای شیب مختلف در دیواره‌های شمالی و جنوبی ۳۴-۴- نمونه‌هایی از پلان مرکب کاواک ۳۵-۴- پلان مرکب کاواک پس از اضافه کردن رمپ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- نیو سب مثال موردی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست - مّال موردی 71 پ-۱- نمودار اآرزش خالص و نسبت باطله‌برداری سربه‌سری نسبت به عیار در یک مجتمع معدنی, کانسنگ مس در کارخانه فرآوری با بازیابی ۸۰ درصد به کنسانتره ۲۰ درصد مس تبدیل می‌شود. کنسانتره حاصل ابتدا در کارخانه دوب به مس بلیستر (جوش‌دار) و سپس در واحد تصفیه به مس خالص تبدیل می‌شود. هدرروی مس در کار خانه ذوب ۵ کیلوگرم مس به ازای هر تن کنسانتره و در واحد تصفیه ۲/۵ کیلوگرم مس به ازای هر تن مس بلیستر است. قیمت هر کیلوگرم مس ۱۰۰ هزار ریال و اعتبار اضافی مربوط به محصولات جانبی با عیار رابطه خطی دارد و به ازای هر یک درصد مس در هر تن ماده معدنی معادل ۱۵۰ هزار ریال است. سایر اطلاعات اقتصادی عملیات در جدول پ-۱ ارایه شده است. جدول پ-۱- اطلاعات لازم برای تعیین محدوده نهایی در مثال پ-۱ تخس هزیته هرتن باط‌برواری اا 0 الف- محاسبه مقدار مس قابل فروش : 5 عبر - مس محتوی ماده معدنی کیلوگرم 5.5 7۱000 < ۲۴ : اد ِ 50 - مس بازیابی شده از کارخانه فراوری کیلوگرم 4.4 7 5.5 < 4 2 ۱ - ضریب پرعیارسازی که کر - 10۳00۳:۶0 چری 44 برای تولید یک تن کنسانتره با عیار ۲۰ درصد مس باید ۴۵/۴۵ تن ماده معدنی با عیار ۰,۵۵ درصد مس به کارخانه فرآوری ارسال شود. به عبارت دیگر کنسانتره حاصل از یک تن ماده معدنی با عیار ۰,۵۵ درصد مس برابر است با: ۱ تن 0.022 دس ۳ 4545 بنابراین هدرروی در مرحله ذوب برای هر تن ماده معدنی برابر است با: کیلو گرم 0.11 < 50.022 -------- صفحهٔ بعد -------- 77 راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز بنابراین مقدار مس بازیابی شده از هر تن کانسنگ پس از عملیات ذوب برابر است با: کیلوگرم 4.29 -4.4-0. 11 - مس بازیابی شده در واحد تصفیه از یک تن ماده معدنی با عیار ۰,۵۵ درصد مس ۴,۲۹ کیلوگرم مس بلیستر به دست می‌آیدء بنابراین ماده معدنی لازم برای تولید ۱000 تن 233.1 179 هدرروی در مرحله تصفیه به ازای هر تن مس بلیستر ۲/۵ کیلوگرم است. بنابراین هدرروی در مرحله تصفیه برابر است با: 2.5 کیلوگرم 0:01 ۲ ید بنابراین مس بازیابی شده در مرحله تصفیه از هر تن ماده معدنی برابر است با: کیلو گرم 4.285 - [0(. 0)- 4.29 < ۲ ب- محاسبه ارزش ناخالص برای هر تن ماده معدنی قیمت هر کیلوگرم مس ۱۰۰ هزار ریال است و از آنجا که از هر تن ماده معدنی با عیار ۰,۵۵ درصد.ء می‌توان ۴,۲۸ کیلوگرم مس خالص به دست آورد.ء بنابراین ارزش مس استحصال شده از هر تن ماده معدنی ۴۲۸ هزار ریال است. علاوه بر مس, محصولات فرعی دیگری نیز در ماده معدنی وجود دارد که باعث افزایش ارزش ناخالص می‌شوند. طبق فرض مساله این اعتبار اضافی برای هر تن ماده معدنی با عیار ۰,۵۵ درصد مس برابر ۸۲,۵ - ۱۵۰ * ۰,۵۵ هزار ریال است. بنابراین ارزش ناخالص هر تن ماده معدنی برایر هزار ریال ۵۱۰/۵ - ۸۲۸۵ +۴۲۸ پ- محاسبه هزینه کلی مربوط به هر تن ماده معدنی هزینه کلی شامل هزینه‌های عملیاتیء استهلاک ماشین‌آلات و سرمایه‌های پیش از تولید و هزینه ذوب» تصفیه و فروش است. در جدول پ-۲ نحوه محاسبه هزینه کلی برای هر تن ماده معدنی ارایه شده است. جدول پ-۲- نحوه محاسبه هزینه کلی برای هر تن ماده معدنی با عیار ۰/۵۵ درصد مس زک -------- صفحهٔ بعد -------- ث- مجح ارزشر پ-۱- ارزشر پ-۱- طی دست مِ (پ-۱) که د ی ۸ این ۱ مثال موردی اسبه آرزش خالص هر تن ماده معدنی خالص از کسر هزینه کلی از ارزش ناخالص به دست می‌آید» بنابراین برای ی ۲- محاسبه ارزش خالص برای یک تن ماده معدنی با عیار متوس خالص یک تن ماده معدنی با عیار متوسط ۰,۳۵ درصد به روشی مشابه عیار ۲- رسم منحنی ارزش خالص- عیار آرزش خالص و عیار خطی فرض شود. با استفاده از نتایج جدول پ-۴ معادل ر آن: ار مس (درصد) ارزش خالص (هزار ریال بر تن) مودار در شکل پ-۱ نشان داده شده است. جدول پ-۳- داده‌های لازم برای محاسبه عیار مس موجود در هر تن ماده معدنی (کیلوگرم) مس بازیابی شده از هر تن ماده معدنی پس از فرآوری (کیلوگرم) کنسانتره حاصل از هر تن ماده معدنی (تن) مس بلیستر حاصل از هر تن ماده معدنی پس از عملیات ذوب (کیلوگرم) مس خالص حاصل از هر تن ماده معدنی پس از عملیات تصفیه (کیلوگرم) درآمد حاصل از فروش مس موجود در هر تن ماده معدنی (هزار ریال) درآمد حاصل از فروش محصولات جانبی موجود در هر تن ماده معدنی (هزار ریال) درأمد کلی حاصل از هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه استخراج هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه فرآوری هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه‌های عمومی و اداری برای هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه استهلاک ماشین‌آلات و سرمایه‌های قبل از تولید برای هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه حمل و ذوب کنسانتره حاصل از هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه حمل و تصفیه مس بلیستر حاصل از هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه‌های عمومی کارخانه تصفیه و هزینه فروش و تحویل به ازای هر کیلوگرم مس (هزار ریال) جمع کل هزینه‌ها برای هر تن ماده معدنی (هزار ریال) ارزش خالص حاصل از هر تن ماده معدنی (هزار ریال) هزینه هر تن باطله‌برداری (هزار ریال) 7۷ - ۸/1 ۵ ت. اگر ۱ به - ۸/1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز جدول پ-۶- دو نقطه از منحنی ارزش خالص - عیار ارزش خالص (هزار رال بر تن) ها 8 ۱۱۹ نمودار آرزشس خالص - عیار شکل پ-۱- منحنی ارزش خالص - عیار ماده معدنی پ-۶-۱- رسم منحنی نسبت باطله‌برداری سربه‌سری- عیار در سطر آخر جدول پ-۳ نسبت باطله‌برداری سربه‌سری برای دو عیار ۰:۵۵ و ۰,۳۵ درصد محاسبه شده است. اگر رابطه بین باطله‌برداری سربه‌سری و عیار خطی فرض شود با استفاده از نتایج جدول پ-۵ معادله نمودار باطله‌برداری سربه‌سری- عیار از رابطه پ-۲ به دست می‌آید. (پ-۲) 4- 13858 - 855 این نمودار در شکل پ-۲ نشان داده شده است. جدول پ-۵- دو نقطه از منحنی نسبت باطله‌برداری سربه‌سری- عیار هک ۳۳۸ نمودار نسبت باطله برداری سربه سری عیار شکل پ-۲- منحنی نسبت باطله‌برداری سر به‌ سری - عیار ماده معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- پ-۵-۱- محاسبه عیار حد سربه‌سری عیار حد سربه‌سری عیاری است که ارزش خالص متناظر آن صفر باشد. این نقطه را می‌توان از روی شکل پ-۱ و یا از حل معادله ارزش خالص- عیار به ازای ارزش خالص صفر (0 -۸/1۷) به دست آورد (رابطه پ-۳). (پ-۳) و اج 0- 261.875 609258 - ۸۲۷ پ-۳- مثال موردی برای تعیین محدوده نهایی کاواک با روش‌های مختلف در شکل پ-۳ مقطعی از یک معدن روباز به همراه ارزش اقتصادی بلوک‌ها نشان داده شده است. محدوده نهایی کاواک در این مقطع به روش‌های مخروط شناور» مخروط شناور اصلاح شده و روش دوبعدی لرچ و گروسمن به دست می‌آید و ارزش اقتصادی این کاواک‌ها محاسبه می‌شود. شکل پ-۳- مدل بلوکی- اقتصادی یک مقطع از یک کانسار پ-۱-۲- روش مخروط سناور در روش مخروط شناور» محدوده بهینه تعیین شده بر روی مدل بلوکی شکل پ-۳ در دو جهت مختلف متفاوت است. الف- جهت جستجو از چپ به راست مخروط محدوده بهینه با این روش در شکل پ-۴ نشان داده شده است. پ- ۲-- ارزش مخروط ت- ۲+- کاواک بهینه با جستجو از چپ شکل پ-۶- یافتن محدوده نهایی مقطع شکل پ-۳ با استفاده از روش مخروط شناور با جهت جستجوی چپ به راست -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز شکل پ-۵- یافتن محدوده نهایی مقطع شکل پ-۳ با استفاده از روش مخروط شناور با جهت جستجوی راست به چپ پ-۲-۲- روش مخروط شناور آ] مخروط محدوده نهایی با روش مخروط شناور اصلاح شده در شکل پ-۶ و منحنی ارزش تجمعی کاواک در شکل پ-۷ نشان داده شده است. مرحله سوم شکل پ-1- یافتن محدوده نهایی مقطع شکل پ-۳ با استفاده از روش مخروط شناور اصلاح شده -------- صفحهٔ بعد -------- بیوستث- مثال موردی )۷۲ پ-۳-۲- روش لرچ- گروسمن دوبعدی شکل پ-۸- یافتن محدوده بهینه با استفاده از روش دوبعدی لرچ- گروسمن -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۳۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۹۱۹ ۲۳۱ ۲۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۶ ۲۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۳۲ عناوین پروژه‌های اکتشاف برنامه تهیه ضوابط و معبارهای ۱ عنوان پروژه تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های معدنی, واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف معدنی مراحل مختلف اکتشاف زغال‌سنگ دستورالعمل رده‌بندی ذخایر معدنی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های اکتشافی دستورالعمل تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی- اکتشافی بزرگ‌مقیاس (مقیاس‌های ۱:۲۵,۰۰۰ و ۱:۲۰,۰۰۰ و رقومی کردن آن‌ها) فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف سنگ آهن علایم استاندارد نقشه‌های زمین‌شناسی دستورالعمل اکتشاف ژئوشیمیایی بزرگ‌مقیاس رسوبات آبراهه‌ای (۱:۳۵,۰۰۰) فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف مس فهرست خدمات اکتشافی سنگ‌ها و کانی‌های صنعتی (باریت. بنتونیت. زئولیت» سلستین, سیلیس, فلدسپارء فلوئورین) واژه‌ها و اصطلا حات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف سرب و روی راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی اکتشافی به روش‌های مفناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات معدنی فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف آنتیموان فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف کانی‌ها و سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی فهرست خدمات و راهنمای مطالعات دورسنجی در اکتشاف مواد معدنی فهرست خدمات و دستورالعمل مراحل مختلف اکتشاف مواد اولیه تولید انواع سیمان فهرست خدمات و دستورالعمل بررسی‌های چاه‌پیمایی فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف عناصر نادر خاکی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری عناصر در کانسنگ آهن دستورالعمل آماده‌سازی» تهیه نمونه و مطالعات میکروسکوپی و سیالات درگیر در نمونه‌های اکتشافی دستورالعمل یکسان‌سازی اسامی مواد معدنی راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی به روش‌های مقاومت ویژه» پلاریزاسیون القایی» الکترومغناطیسی و پتانسیل خودزا در اکتشافات معدنی دستورالعمل تهیه گزارش پایان عملیات اکتشافی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری غلظت فلزات گرانبها (طلاء نقره و گروه پلاتین) دستورالعمل تهیه طرح اکتشاف مواد معدنی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری غلظت فلزات پایه (مس» روی و سرب) دستورالعمل اکتشافات ژئوشیمیایی خاک در مقیاس ۱:۲۵,۰۰۰ هدن شماره نشریه در سازمان شماره نشریه در سازمان ی ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- : : ۹ ی ۰ ی ۰ : عناوین بروژه‌های اکتشاف برنامه تهیه ضوابط و معبارهای معدن 2 ۱ ۰ شماره نشریه در سازمان | شماره نشریه در سازمان 3 عنوان پروژه . : ۲ برنامه و بودجه کشور | نظام مهندسی معدن ابران فهرست خدمات و دستورالعمل اکتشاف سنگ‌ها و کانی‌های صنعتی (نسوزها): خاک نسوزء منیزیت- هونتیت. بوکسیت. ۴۱ ۱ : ی در دست ندوین -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۳۲ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۸ ۳۹ عناوین پروژه‌های کمیته استخراج برنامه تهیه ضوابط و معیار عنوان پروژه تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های معدنی, واژه‌ها و اصطلاحات پایه استخراج معدنی مقررات تهویه در معادن مقررات فنی مواد منفجره و آتشباری در معادن راهنمای ارزشیابی دارایی‌های معدنی دستورالعمل فنی روشنایی در معادن دستورالعمل امداد و نجات در معادن راهنمای تهیه گزارش‌های طراحی معدن دستورالعمل ترابری در معادن دستورالعمل توزیع هوای فشرده در معادن دستورالعمل طراحی و اجرای سیستم‌های نگهداری تونل‌های معدنی دستورالعمل تحلیل پایداری و پایدارسازی شیب‌ها در معادن روباز راهنمای محاسبه قیمت تمام شده در فعالیت‌های استخراج مواد معدنی دستورالعمل نگهداری و کنترل سقف در کارگاه‌های استخراج واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی راهنمای آبکشی در معادن دستورالعمل طراحی هندسی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های استخراجی راهنمای ارزیابی و کنترل پیامدهای ناشی از انفجار در معادن سطحی دستورالعمل تعیین مرز تغییر روش استخراج از روباز به زیرزمینی راهنمای کاربرد روش‌های عددی در طراحی ژئومکانیکی معادن راهنمای ارزیابی ایمنی» بهداشت و محیط زیست (۲15۳) در معادن راهنمای امکان‌سنجی پروژه‌های معدنی دستورالعمل پر کردن کارگاه‌های استخراج معادن زیرزمینی راهنمای برآورد بار و توزیع برق در معادن راهنمای گاززدایی در معادن زغال‌سنگ راهنمای ابزاربندی و رفتارنگاری در معادن روباز دستورالعمل بازرسی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی راهنمای طراحی و احداث شبکه‌های زیرزمینی معادن راهنمای مکان‌یابی و جانمایی تاسیسات و تجهیزات در معادن روباز راهنمای تخمین و کنترل نشست در معادن راهنمای مطالعه مخاطرات طبیعی در ساختگاه تونل‌ها دستورالعمل ایمنی در معادن زیرزمینی زغال‌سنگ دستورالعمل طراحی استخراج معادن سنگ‌های تزیینی و نما علایم استاندارد نقشه‌های معدنی راهنمای طراحی محدوده نهایی معادن روباز دستورالعمل طراحی ژئومکانیکی حفریات معدنی های معدن شماره نشریه در سازمان شماره نشریه در سازمان ی ی ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ عناوین پروژه‌های فر آوری برنامه تهیه ضوابط و معیارهای عنوان پروژه راهنمای اکتشاف, استخراج و فرآوری سنگ‌های تزیینی و نما تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های معدنی» واژه‌ها و اصطلاحات پایه فرآوری مواد معدنی فهرست خدمات مرحله طراحی پایه واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری مواد معدنی علایم استاندارد نقشه‌های کانه‌آرایی مواد معدنی راهنمای نرم‌افزاری علایم استاندارد نقشه‌های کانه‌آرایی مواد معدنی ضوابط مکان‌یابی واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری راهنمای انتخاب و محاسبه ظرفیت ماشین‌آلات و تجهیزات کارخانه کانه‌آرایی راهنمای انباشت مواد باطله در واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری راهنمای سنگ‌جوری مواد معدنی به روش‌های دستی یا خودکار راهنمای حمل و نقل مواد معدنی در مدارهای کانه‌آرایی شناسایی مواد معدنی و آزادسازی آن‌ها در کانه‌آرایی واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی معیارهای فنی انتخاب آسیای خودشکن و نیمه‌خودشکن دستورالعمل کنترل و ختتی‌سازی آرسنیک» سولفید و سیانید در آزمایشگاه‌های فرآوری دستورالعمل نمونه‌برداری در کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های جدایش ثقلی در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای انتخاب مدار خردایش مواد معدنی راهنمای افزایش مقیاس در واحدهای کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های خشک‌کردن, تشویه و تکلیس در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی راهنمای پوشش و تجهیزات حفاظتی کارکنان در واحدهای کانه‌آرایی راهنمای مخلوط‌سازی بار ورودی در کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی فهرست کنترل کیفی بار ورودی» مواد در گردش و محصولات واحدهای کانه‌آرایی دستورالعمل دانه‌بندی مواد معدنی راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی راهنمای آماده‌سازی نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های هیدرومتالورژی در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای فرآوری کانسنگ‌های پلاسری آهن راهنمای محاسبات در آزمایش‌های کانه‌آرایی شماره نشریه در سازمان نظام مهندسی معدن ابران ی تدوین -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی و آجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و دستورالعمل. مشخصات فنی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده, تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های آخیر در سایت اینترنتی 11072111211731,1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ره ۵01 و -------- صفحهٔ بعد -------- 53 ۲۴( 3۳۵۱۱1۲ 15126 53 )۶0 فدد ۲۵۶۵ 1 1101216 ۵۳] غ10اع104) 0 1.111۲ ۳/8 6 200 ۷116 100۹۰ ۵1 ۱111۹۷ 40 101۳۵91۳1۳6 ,603016۵ 1 آ۵ م12 [3۵ع۸/11 200 ۸1121۳5 116 ۲ م1 5 ۳۳۵۵۵110 ۱۱۱۹۱۱۵۱ 6 مع200 [۵ع0101ع1 01 1027160 5 5067۷15100 11۵1۵۵ 1۵۲ 011166 ۸۲۳۹ 5 00 کا0ها |600۹ ۱ اد انا مرمره۸/ ۱۹۱۱۳ ی33ی3[(02[ 2019 -------- صفحهٔ بعد -------- در این نشریه الگوریتم‌های تعیین محدوده نهایی معادن روباز ارایه و پارامترهای موتر در تعیین محدوده نهایی. نحوه ساخت مدل محدوده نهایی. معرفی و تشریح می‌شوند.