معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. شرکت ملی نفت ایران مدیریت پژوهش و فناوری وزارت نفت معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت نشریه830 - ویرایش4 اسفندماه1041 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ اه هون -------- صفحهٔ بعد -------- ی م -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴۰۲/۰۵/۲۵ : )۱( ۵ ۱ ۵ 1] .۰ و رک‌امسلای‌اران معاولع و ر/۵ او رس رکب و فاوری 2 رو ۲۷۱۳۹۷/۹/ ۱۴۰۳ اس ان ورار سمش - مومت : رای مم ه ای , (مبار ارم و ری رو صم۸) معاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت‌های اصلی معاونین محترم وزبر مدیران کل و روسای محترم واحدهای مستقل ستادی موضوع: ابلاغ "آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت. چاپ چهارم (شماره ۳۸+)* به منظور صیانت از تأسیسات و تجهیزات وزارت نفت و یکسان‌سازی روند طراحی لرزه‌ای تأسیسات و سازه‌های صنعت نفت و با استناد به بند "الف* از ماده ۳ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت و با عنایت به موافقت مقام عالی وزارت » بدین وسیله "آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت. چاپ چهارم (شماره ۰۳۸)" برای استفاده در طراحی و اجرای تاسیسات و سازه‌های جدید ابلاغ می‌گردد. رعایت کامل مفاد این آیین‌نامه بدون جایگزینی بخشی از مفاد آن در سایر آیین‌نامه‌ها و بالعکس, الزامی است. چنانجه آیین‌نامه در مواردی, فاقد ضوابط طراحی یا مسکوت باشد. استفاده از سایر آیین‌نامه‌های معتبر بین‌المللی در صورت عدم تناقض با مفاد این آیین‌نامه مجاز می‌باشد. علاوه بر آیین‌نامه مذکورء تفسیر و نسخه انگلیسی آن نیز به عنوان راهنماء در تارنمای معاونت امور مهندسی, پژوهش و فناوری وزارت نفت به آدرس الکترونیکی10671.13070.17 قابل دسترسی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- هب انم خدا پیش گفتار صنعت نفت یکی از حیاتی ترین صنایع کشور محسوب می شود که تاثیر به سزایی در پایداری و ثبات کشور دارد . صنعت نفتً عموما متشکل از ت أ سیسات و سازه هایی است که با استفاده از کارکرد تو أ م آن ها، تولید مواد خام و مشتقات نفتی حاصل می شود. از طرفی کشور ایران در منطقه ای زلزله خیز در جهان قرار دارد و در صورت بروز زلزله های احتمالی، خطرات جانی، مالی ، زیست محیطی و خسارات جبران ناپذیری به کشور وارد می شود . در جهت حفظ ایمنی و کاهش خطرپذیری مجموعه صنعت نفت و ایجاد وحدت رویه و استانداردسازی در طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ،صنعت نفت ،معاونت مهندسی پژوهش و فناوری از سال های گذشته اقدام به تدوین نشریه ی شماره ی830 با عنوان«آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و ازه س های صنعت نفت »نموده است که مجموعه حاضر ویرایش چهارم آیین نامه مذکور می باشد. در تدوین این آیین نامه از نظرات همکاران محترم در چهار شرکت اصلی وزارت نفت استفاده و سعی شده است ت ا ویرایش چهارم انطباق بهتری بر نیازهای صنعت نفت به ویژه نسبت به پهنه بندی کشور ایران داشته باشد و در عین حال مطابق آخرین استانداردها و روش های معتبر بین المللی نیز .باشد در پایان، الزم است از اعضای ،پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله اعضای کارگروه اصلی ، ،اساتید دانشگاه ناظرین دانشگاهی و مجموعه ناظرین صنعتی از چهار شرکت ا صلی وزارت نفت و سایر دست اندرکاران که در تهیه و تدوین«آیین نامه طراحـی لرزه ای تأسیسات و سازه های صـنعت نفـت »مساعدت نمـوده انـد، از جمله جناب آقای پرویز سنگین (مدیر کل اداره نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح،)ها جناب آقای امید شاکری (مدیر کل سابق اداره نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح ،)ها جناب آقای سید رامین اسعد سجادی (نماینده اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح ها و ،)ناظر صنعتی جناب،)آقای سید مهدیا مطهری (مدیر پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت جناب آقای ابو ا( لفضل مرادی معاون تجاری سازی مدیریت پژوهش و فناوری ،)شرکت ملی نفت ایران جناب آقای محمدعلی گودرزی (مجری طرح تدوین ،)پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله جناب آقای بابک دارابی (مدیر نظارت بر طرح های عمرانی مناطق نفت،)خیز جناب ،آقای مهدی دربانی جناب آقای سعید پورمحمود، جناب آقای داود یوسفی (شرکت ملی گاز ایران ،) جناب آقای وحید حکیم وند و جناب آقای ابراهیم محمدی پور (شرکت ملی پاالیش و پخش فرآورده های نفتی )ایران تشکر و قدردانی نمایم. وحید رضا زیدی فرد معاون وزیر در امور مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت اسفند1081 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- حق مالکیت و فهرست همکاران مجوز استفاده از مستند این مستند توسط پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و برای مدیریت پژوهش و فن. آوری شرکت ملی نفت ایران تهیه شده است تمامی حقوق این اثر متعلق به مدیریت پژوهش و فن آوری شرکت ملی نفت ایران است و هر گونه ،نسخه برداری از آن، اعم از کپی، نسخه برداری الکترونیکی و با ترجمه بخش یا تمام آن منوط ب ه کسب مجوزهای ﻻزم از این م دیریت می.باشد ردیف نام و نام خانوادگی سمت در پروژه ١ دکتر محمد علی گودرزی مجری پروژه و دبیر علمی کمیته ٢ دکتر عبدالرضا سروقدمقدم مدیر کارگروه فصول ٢ و ٤ ٣ دکتر حمید زعفرانی مدیر کارگروه فصول ٥١ و ٣ ٤ دکتر محمد داودی مدیر کارگروه فصول ٥ و ٦ ٥ دکتر فرهاد بهنام فر مدیر کارگروه فصل ٧ ٦ دکتر افشین کﻼنتری مدیر کارگروه فصل ٨ ٧ دکتر امید بهار مدیر کارگروه فصول ٠١ و ٩ ٨ دکتر حسین امام جمعه مدیر کارگروه فصل ١١ ٩ مهندس ایرج رحیمی منجزی مدیر کارگروه فصل ٢١ ٠١ دکتر حسین جهانخواه مدیر کارگروه فصول ٦١ و ٣١ ١١ دکتر علیرضا فیاضی مدیر کارگروه فصل ٤١ ٢١ دکتر محمد حسن بازیار ناظران داخلی ٣١ دکتر منصور ضیایی فر ٤١ دکتر بهرخ حسینی هاشمی ٥١ دکتر بهروز عسگریان ناظران دانشگاهی ٦١ دکتر علی بخشی ٧١ دکتر سید رامین اسعد سجادی ناظر صنعتی ٨١ دکتر علی طاهری همکاران ناظر صنعتی ٩١ مهندس امید افشاریان زاده ٠٢ دکتر مهدی دهقانی رنانی ١٢ دکتر علیرضا غفوری ٢٢ مهندس حسین صادقی مقدم -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تشکر و قدردانی ﻻزم است از همکاران محترم پژوهشگاه بین المللی زلزله ،شناسی و مهندسی زلزله اساتید محترم دانشگاهی، کارشناسان خبره و توانمند بدنه ی صنعت نفت و سایر یای اول امور که در تهیه و تدوین ویرایش چهارم همکاری مستمری داشته اند تشـکر و قـدردانی گـردد. همچنین از تمامی مدیران آگاه و ،مدبر، کارشناسان، متخصصان و مهندسین مشاور خبره و توانمند به خصوص آقای دکتر سجادی )نماینده ،(ی محترم معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری وزارت نفت، و مسئول گروه ناظران صنعتی آقای دکتر ابوالفضل مرادی )نماینده ی محترم دستگاه نظارت- نفت یّمل شرکت ،فناوری و پژوهش ایران(، آقایان دکتر بهروز عسکریان و دکتر علی بخشی )ناظران م حترم دانشگاهی(، و شرکت ها ی ت ابعه ی وزارت نفت و جامعـه مهندسـان مشـاور )ناظران محترم صنعتی( که در مسیر تهیه ی این نسخه از آیین نامه با اعضای گروه اصلی همکاری نزدیک داشته و با ارائه ی نظرات سـازنده ی خود باعث ارتقاء آیین نامه طراحی لرزه ای تأسیسات و سازه ها ی ﺻنعت نفت– ویرایش ٤ بوده اند، کمال تشکر و .قدردانی به عمل آید -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب | فصل اول: کلیات ی ۲-۱ گستره م م۲ ۲ فصل دوم: ان رکیت با رز م۵ ۱-۲-۲ ترکیب‌های با رگذاری در روش تنش مجاز با ۷ ۱-۱-۲-۲ ترکیب بارهای پایه ب ی ما ۷ ۱-۲-۲-۲ ترکیب بارهای پایه ب ۹ ۱-۳-۲-۲ اثر موْلفه‌ی افقی زلزله ب ۱ ۲-۳-۲-۲ اثر مولفه‌ی قائم زلزله بی ۱ ۴-۲-۲ تر کیب بار شامل ضریب اضافه مقاومت ی ۱۳ ۵-۲-۲ اثر رو به بالای زلزله در طره‌های افقی ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ب | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشر یه شماره ۰۳۸) ۲-۲-۳-۲ ظرفیت مانده ۱۳ ۳-۳-۲ ملزومات پایداری م۱۳ ۲ فصل سوم: تحلیل خطر ۳۰۳ ۱-۳ ملاحظات کلی موم ۱۳ ۱-۱-۳ نمادها ام ۱۳ ۲-۳ تعاربف را ان انا را ات ای ند اس ان یی اس یسمش ۱۱ ۳-۳ گستره ۱۹۵ ۴-۳ رده مطالعات ویژه ساختگاه م۳ ۱-۴-۳ رده مطالعاتی الف با ۲-۴-۳ رده مطالعاتی ب ۳ ۵-۳ سطوح خطر زلزله موم ۲۳۹ ۱-۵-۳ سطح خطر اول (زلزله بهره‌برداری) ۲۱ ۲-۵-۳ سطح خطر دوم (زلزله طرح) ۱۵ ۲-۵-۳ سطح خطر سوم (زلرله نادر) ره ۱۵ ۶-۳ انتخاب مدل برآورد جنبش زمین و ۲۳ ۷-۳ روش تحلیل خطر وم ۲۴۳ ۱-۷-۳ کلیات م۲۳۴۳ ۲-۷-۳ تحلیل خطر احتمالاتی م۲۵ ۳-۷-۳ تحلیل خطر تعیینی ۹ ۴-۷-۳ جدایش خطر لرزه‌ای م۲۵ ۵-۷-۳ تعریف مدل چشمه‌های لرزه‌زا م۲۵ ۸-۳ طیف طرح شتاب کر ۹-۳ طیف ریسک‌مبنا ام ۳۴۳ ۱۰-۳ ملاحظات تحلیل پاسخ ساختگاه بر ۱-۱۰۳ انتخاب شتابنگاشت برای تحلیل پاسخ ی رب بر ۲-۱۰-۲۳ محاسبه تاریخچه زمانی حرکت سطح زمین م۳۵ ۳-۱۰۳ برآورد طیف در سطح زمین ۳۵ ۴-۱۰-۴۳ تهیه مدل عددی ساختگاه ۳۳ ۱۱-۳ ملاحظات خاص حوزه نزدیک ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱۱-۳۲ اثرات جهت‌داری در تحلیل خطر احتمالاتی م۳۵ از شی ی ار یا تا نا نا تا هزرل‌نیمز مئاق فیط ۳-۳۱ ۱۳-۳ برآورد جابجایی زمین در محل گسیختگی گسل ۳ ۳۳ را را را را را را را ار را ار ار را یر یر یر ار را را را را را ی را ار را را ر لیلحن یاه‌شور .مراهچ لصف ۴ ۱-۴ ملاحظات کلی دمم ۴۴ ۱-۱-۴ نمادها ما ۴۳۴۳ ۲-۴ گروه‌بندی سازه‌ها از نظر نظم کالبدی ی رن مرا ۲-۴ ضریب اهمیت و گروه‌بندی سازه‌ها از نظر کاربری و خطرزایی رده ۱-۳-۴ ضوابط خاص برای ساختمان‌های گروه کاربری و خطرزایی | (ساختمان‌های ضروری) ۵۳۰ ۴-۴ گروه طراحی لرزه‌ای و وه موه وه وی و موی یو موی مهو موی وه موه موه موه موه و و ۵۳ ۵-۴ سیستم‌های سازه‌ای و ضرایب لرزه‌ای ۸۱۸۳ ۱-۵-۴ انتخاب سیستم‌های سازه‌ای, پارامترهای لرزه‌ای و محدودیت‌ها ره ۲-۵-۴ تر کیب سیستم‌ها در امتدادهای مختلف ۵۵0 ۳-۵-۴ تر کیب سیستم‌ها در یک امتداد ۵ ۱-۳-۵-۴ ترکیب سیستم‌های مختلف در ارتفاع در یک امتداد ۵ ۲-۳-۵-۴ روش تحلیل دو بخشی برای ترکیب سیستم‌های مختلف در ارتفاع در یک امتداد بر ره ۸۵ ۳-۳-۵-۴ تر کیب سیستم‌های مختلف در پلان در یک امتداد ری ی زا یا تا ی تا یا یا ات یا اش یا‌هزاس نبون یاه‌متسیس ۴-۶ ۱-۶-۴ ملاحظات کلی ۳ ۲-۶-۴ سیستم‌های مرکزگرا (برگشت پذیر) م ما ۶ ۳-۶-۴ سیستم‌های مهار -درز (6۱8) ۳ ۴-۶-۴ آلیاژهای حافظه‌دار ۳ ۷-۴ ضریب افزونگی (نامعینی) م ور ۸۳ ۸-۴ اعمال نیروی زلزله ار رنه ها ۹-۴ ضوابط مدل‌سازی موم 0 ۱-۹-۴ مدل‌سازی سازه با ری ی رای ی ی ری ما ۲-۹-۴ اثرات ۴-۸ م۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ث|آ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۴-۹-۴ وزن موْثر لرزه‌ای ۷ ۳-۱۰-۴۳ تعیین زمان تناوب اصلی ام ۷۳ ۴-۱۰-۴۳ توزیع نیروی زلزله در ارتفاع وم ۷۴۳ ۵-۱۰-۴۳ برش طبقه ۷۵ ۶-۱۰-۴۳ پیچش ذاتی و ده ۱-۸-۱۰-۴ تغفییرمکان جانبی طرح و تغییرمکان جانبی نسبی طرح ره ۵ ۹-۱۰۴ آثار مر تبه دوم (پی - دلتا) و ۱۱-۴ روش تحلیل طیقفی م۱ ۱-۱۱۴ ملاحظات کلی ما ۲-۱۱-۴۳ پارامترهای پاسخ مدی موم ما 0 ۱-۴ ۳-۱ زمان‌های تناوب طبیعی 0 تعداد مدها ما ۵ ۸-۱۱۴ تغییرمکان جانبی طبقات ی ی و ۹-۱۱-۴ آثار مرتبه دوم (پی- دلتا) ۱ ۱۰-۱۱۴ اثرات اندر کنش خاک و سازه ۳ ۱۱-۱۱۴ مدل‌سازی ۳ ۱۳-۴ تحلیل تار بخچه زمانی ری که ۱-۱۲۴ ملاحظات کلی ما ۳ ۲-۱۲۴ تحلیل تاریخجه زمانی خطی یر هه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-۱۳۲۴ مقیاس کردن شتاب‌نگاشت‌ها به روش انطباق طیفی ۳ ۲-۲-۱۳۲۴ اصلاح مقادیر بازتاب و تعیین مقادیر طراحی ۳ ۱-۲-۲-۱۲-۴ تعیین برش پایه حداکثر ارتجاعی و غیر ارتجاعی رد ۲-۲-۲-۱۲-۴ تعیین ضریب مقیاس برش پایه ما ۳ ۳-۲-۲-۱۲-۴ محاسبه تلاش‌های ترکیبی بر رد ۴-۲-۲-۱۲-۴ محاسبه تغییرمکان جانبی ترکیبی مرو ی ی یم ۳ ۵-۲-۲-۱۲-۴ تعیین مقادیر تلاش‌های طراحی ۵ ۶-۲-۲-۱۲۳-۴ تعیین مقادیر تغییرمکان‌های جانبی نسبی ره ۲-۲-۱۲۳۴ تعداد مدها دوم ۹0 ۴-۲-۱۳۲۴ میرایی ور ری ری ۵-۲-۱۳۲۴ اثر پیجش تصادفی ی ری ری یر ۶-۲-۱۲۳۴ آثار مرتبه دوم (پی- دلتا) ۹ ۷-۲-۱۲۳۴ واژگونی جر یر ۳-۱۲۴ تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی ۹ ۱-۳-۱۳۲۴ ضوابط کلی ۵ ۲-۳-۱۳۲۴ پارامترهای باز تاب زلزله‌ی طرح که و ۳-۳-۱۳۲۴ آثار مرتبه دوم (پی- دلتا) ۵ ۴-۳-۱۳۲۴ اثر پیجش ری ری یر ۵-۳-۱۳۲۴ بازنگری طراحی ری ری ی ۶-۳-۱۳۲۴ کنترل تغییرمکان ری ۷-۳-۱۳۲۴ کنترل وازگونی موم ۹ ۳-۴ ۱ دیافراگم و اجزای آن ویر را ور ۱-۱۳۴ طراحی دیافراگم ۹ ۲-۱۳۴ طراحی اجزای جمع‌کننده‌ی نیرو ۹۵ ۳-۱۳۴ افزایش نیرو به دلیل نامنظمی سازه ۹۵ ۱۴-۴ دیوار سازه‌ای و م۹۵۹۲ ۱-۱۴۴ طراحی در برابر نیروهای خارج از صفحه ۹۳ ۲-۱۴۴ مهار دیوار به دیافراگم و نیروهای وارد بر آن ۹۳ ۱۵-۴ کنترل جابجابی افقی طبقات با ری ۵ ۱-۱۵۴ ضوابط تکمیلی مربوط به تغییرمکان جانبی طرح ۹۴۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ح | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) ۱۶-۴ کنترل واژگونی را ۱۷-۴ موقعیت تراز پایه دم ۹۵۹۹ ۱-۱۷-۴۳ طراحی اجزای سازه‌ای که جزئی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی زلزله نیستند و ما ۹۵ پ-۱ سیستم‌های مرکزگرا (برگشت پذیر) را پ-۲-۱ الزامات و ملاحظات طراحی و پ-۲ سیستم‌های مهار -درز ری ۳ ۱۵ پ-۱-۲ اعمال نیروی زلزله رو پ-۲-۲ مراحل طراحی سیستم مهار-درز و ۱۳ پ-۳-۲ الزامات و ملاحظات طراحی ۱0 پ-۳ آلیاژهای حافظه‌دار م۱۵ پ-۱-۳ الزامات و ملاحظات طراحی ۱ ۵ فصل پنجم: بررسی مخاطرات ژئونکنیک لرزه‌ای ۱۵ ۱-۵ مقدمه یر را م۱ ۱-۱-۵ نمادها ۱ ۲-۵ خطر گسلش سطحی موم ۱۹ ۱-۲-۵ مقدمه ۱ ۲-۲-۵ رویکرد تحلیل و ۳-۲-۵ تمهیدات مهندسی کاهش اثرات گسیختگی سطحی ۱ ۳-۵ روانگرایی و ۱۱۱ ۱-۳-۵ الزامات ارزیابی روانگرایی ۱ ۱-۱-۳-۵ سطح لرزه‌ای ۱0 ۲-۱-۳-۵ استعداد روانگرایی خاک ۱0۳ ۲-۳-۵ بررسی پتانسیل روانگرایی ۱0۳ ۱-۲-۳-۵ رویکرد قطعی ۱0 ۲-۲-۳-۵ رویکرد احتمالاتی ۱0۳ ۳-۳-۵ اثرات روانگرایی ۱0 ۱-۳-۳-۵ نشست سطح زمین ۱0 ۲-۳-۳-۵ ظرفیت باربری پی‌ها ۱0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۳-۵ بهسازی ساختگاه روانگرا ۱۱ ۴-۵ زمین لغزش موم و ۱۱۵ ۱-۳-۵ مقدمه مو م ‏ م ‏ م مم م ما ۱۱۳ ۲-۴-۵ رویکرد تحلیل 2 ۵ ۵ ۳-۴-۵ تمهیدات کاهش مخاطره ۱۱ ۶ فقصل ششم: اند رکنش خاک و سازه م دم ۱1۹ ۱-۶ مقدمه دمم ۱۳۹ ۱-۱-۶ محدوده کاربرد م۱۳ ۲-۱-۶ تعاریف م۱۲۳۱ ۳-۱-۶ نمادها م۱۳۳۲ ۲-۶ تقاضای لرزه‌ای در سیستم‌های خاک -سازه م۱۱۳۳ ۱-۲-۶ روش تحلیل نیروی جانبی معادل م۱۳۴۳ ۲-۲-۶ روش تحلیل دینامیکی خطی ۱۳۵ ۱-۲-۲-۶ طیف پاسخ طراحی اصلاح شده برای سیستم خاک-سازه ۱۳۳ ۲-۲-۲-۶ طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصلاح شده برای سیستم خاک-سازه ۱۳ ۳-۲-۶ روش تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی م م ‏ م۱۳۲۳ ۳-۶ اثرات میرابی پی دمم ۱۳۹۷ ۱-۳-۶ الزامات تعیین میرایی پی م م ‏ ام ۱۳۷ ۲-۳-۶ میرایی موْثر ۱۳۵ ۳-۶ میرایی تشعشعی برای فونداسیون‌های با مقطع مستطیلی ۱۳۹ ۴-۳-۶ میرایی تشعشعی برای فونداسیون‌های دایروی م۱۳۳۲ ۵-۳-۶ میرایی خاک ۱۳۳ ۴-۶ اترات انعطاف پذیری بی موم ۱۳۹۳۳ ۱-۳-۶ بررسی صلبیت سازه پی منفرد یا گسترده م۱۳۴۳ ۲-۴-۶ بررسی صلبیت سازه پی نواری ۱۳۳ ۳-۴-۶ سختی فنرهای معادل موم ۱۳۴۳ ۱-۳-۴-۶ پی صلب- روش مجزا ۱۳۵ ۲-۳-۴-۶ پی صلب- روش توأم ۱۳ ۳-۳-۴-۶ پی انعطاف پذیر ۱۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- د | آ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵-۶ اثرات اندرکنش سختی محور شامل اثر اغتشاش میدان موج و عمق دفن ۶-۶ اندر کنش خاک - سازه - سیال برای مخازن ذخیره سبالات نفتی ......... ۱۳۹ ۷ فصل هفتم: سازه‌های غیر ساختمانی ۱۳۴7 ۱-۱-۷ دامنه کاربرد و ضوابط کلی ی م۱۴۳۳ ۲-۱-۷ انتخاب روش تحلیل ساره ۱۴۳۴۳ ۲-۷ ضوابط کلی طراحی ۱۳۳ ۱-۲-۷ انتخاب سیستم و ضرایب طراحی م م۱۴۳۳ ۲-۲-۷ حداقل برش یایه ‏ ی ی ی ما ۱۵ ۳-۲-۷ توزیع نیروی جانبی در ارتفاع ما ۱۵ ۷-۲-۷ وزن موْثر لرزه‌ای م ی ۱۵۳ ۸-۲-۷ زمان تناوب یم ۱۵۲ ۹-۲-۷ تغییر مکان نسبی و جابه‌جایی جانبی ی ۱۵۳ ۱۱-۲-۷ اثر موْلفه قائم و ترکیبات یار با ۱۵۳ ۱۲-۲۷ سازه‌های متصل به هم از طریق اجزای غیر سازه‌ای ی ۱۵۴۳ ۱۳-۲۷ سازه نامشابه ساختمان دارای سازه نگهدارنده ی ۱۵۳ ۱۵-۲-۷ شالوده واقع بر خاک روانگرا ۱۵ ۱۷-۲۷ دیوارها یا حصارهای طره‌ای متکی بر زمین ۱۵ ۳-۷ ضوابط اختصاصی برای سازه‌های مشابه ساختمان ۱۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳-۷ قاب‌های نگهدارنده لوله‌ها (8ع۲3 ۳۱۵6) ۱۵۳ ۲-۳-۷ قفسه‌های فولادی انباری و ما ۱۵۷ ۲-۲-۷ سازه نگهدارنده مخازن و ظروف و ما ۱۵۷ ۴-۷ ضوابط اختصاصی برای سازه‌های نامشابه ساختمان ,۱۱۸۳ ۱-۴-۷ دودکش و سازه نگهدارنده آن ۱ ۳۷ سازه‌های سکویی بتنی مسلح برای تجهیزات چرخنده و ظروف و مخازن خط فرایند ۱۵۸ ۱-۲-۴-۷ مقدمه ۱۸3 ۲-۲-۴-۷ طراحی سازه‌های سکویی با 8,۲ ۱ ۳-۲-۴-۷ طراحی سازه‌های سکویی با 8.۲/۵ رد ۴-۲-۴-۷ طراحی سازه‌های سکویی با 8,۴ ۱ ۳-۴-۷ مخازن ۱ ۱-۳-۴-۷ کلیات ۱ ۲-۳-۴-۷ مخازن کروی را ۳-۳-۴-۷ مخازن کمکی ۱ ۴-۴-۷ سازه‌های هیدرولیکی مستغرق در مایعات ۱ ۵-۴-۷ دیگهای بخار و ظروف تحت فشار ۱ ۱-۵-۴۷ کلیات ۱ ۲-۵-۴-۷ اجزای داخلی و آستر نسوز ۱ ۳-۵-۴-۷ جرم موثر را درا ۴-۵-۴-۷ نگهدارنده‌ها و اجزای الحاقی ۱ ۶-۴-۷ ظروف ذخیره افقی با تکیه‌گاه زینی ۱ ۱-۶-۴۷ جرم موْثر ۱۳ ۲-۶-۴-۷ طراحی ظرف ۱۳ ۸ فقصل هشنم: اجزای غبر سازه‌ای ار ری و ۵ | ۱-۸ کلیات ما ۱0۳ ۱-۱-۸ گستره ۱ ۲-۱-۸ تعاریف ۱ ۳-۱-۸ نمادها و ‏ یم ۱۶۳۹۷ ۴-۱-۸ گروه‌های طراحی لرزه‌ای با ۵-۸ ضریب اهمیت اجزای غیر سازه‌ای 1 ۶-۱-۸ سیستم‌های مکانیکی و الکتریکی مدولار پیش ساخته م۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ر |آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۸-۱-۸ کاربرد ضوابط اجزای غیرسازه‌ای برای سازه‌های غیرساختمانی ۱۷ ۳-۲-۸ ضوابط اختصاصی سیستم‌های نامتعارف ی ۱۱۷۱ ۴-۲-۸ گواهی ویژه لرزه‌ای برای اجزای غیر سازه‌ای خاص ی ۱۷۳ ۵-۲-۸ خرابی متوالی ی ۱۱۳ ۱-۵-۲-۸ فاصله آزاد بین تجهیزات. سیستم‌های توزیع, تکیه‌گاه‌ها و افشانه‌های سیستم‌های ۳-۸ مقادبر تقاضای لرزه‌ای در اجزای غیرسازه‌ای مشش ۱۷۴ ۱-۱-۳-۸ ضریب بزرگنمایی با ارتفاع 20 ۱۵ ۲-۱-۳-۸ ضریب کاهش ناشی از شکل پذیری سازه ی 80 با ۱۷۶ ۴-۱-۳-۸ ضریب مقاومت جزء غیرسازه‌ای, وم ما ۱ ۵-۱-۳-۸ نیروی لرزه‌ای قانم ی ۱۱ ۶-۱-۳۸ نیروهای غیر لرزه‌ای ی ۱۱ ۴-۳-۸ جابجایی نسبی ۱0 ۲-۴-۳-۸ تغییرمکان نسبی بین سازه‌ها ی ۱ ۴-۸ زمان تناوب جزء غیرسازه‌ای ما ۱ ۵-۸ مهار اجزای غیرسازه‌ای ما ۱ ۱-۵-۸ ضوابط کلی مهار ی ۱ ۲-۵-۸ ضوابط طراحی مهار ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب / ز ۳-۶-۸ تغییر شکل قائم ناشی از چرخش اتصالات ۱۹ ۴-۶-۸ دیوار غیرسازه‌ای خارجی و اتصالات آن م۱۹ ۵-۶-۸ خمش خارج از صفحه ۱۹ ۹-۶-۸ نما و دیوار شیشه‌ای ۱۹۳ ۱۰-۶-۸ راه پله‌ها و رمپ‌های فرار ۱۹۳ ۱۱-۶-۸ خرپشته و سازه‌های روی بام ۱۹۴۳ ۱-۱۱-۶-۸ سیستم‌های باربر لرزه‌ای برای سازه‌های روی بام ۱۹۵ ۱-۷-۸ کلیات ی ۱۹ ۳-۷-۸ صدور گواهینامه لرزه‌ای برای سیستم سرمایش. گرمایش و تهویه هوا (۲۷۷۸۲۸) ۱۹۶۰...۰ ۵-۷-۸ تکیه‌گاه تجهیزات ی ۱۹ ۶-۷-۸ سازه‌های تکیه‌گاه و عرشه تجهیزات ۱۹ ۷-۷-۸ تکیه‌گاه‌های سیستم توزیع ۱۹۹ ۸-۷-۸ سیستم‌های توزیع ۱ ۹-۷-۸ سیستم‌های توزیع برق مم ‏ یم ۲۵ ۱۰-۷۸ کانال‌ها ما ۲ ۱۱-۷۸ لوله‌ها ی ۲۱ ۱۲۳۲-۷-۸ خطوط خدماتی ی ۲۱ ۱۳-۷-۸ بالابرها و پله‌های برقی با ۲۱ ٩‏ فصل نهم: سازه‌های دارای جداساز لرزدای مشش ۳۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- س | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) ۱-۱-۹ تعاریف وه ۲-۱-۹ نمادها م۲۵ ۳-۹ الزامات عمومی طراحی ۳ ۱-۲-۹ ضریب اهمیت ره ۲-۲-۹ پیکربندی ره ۲-۲-۹ ضریب افزونگی ۲۹۵ ۴-۲-۹ سامانه‌ی جداسازی ۱ ۱-۴-۲-۹ شرایط محیطی ۲۹۵ ۲-۴-۲-۹ نیروهای باد ۱ ۳-۴-۲-۹ مقابله با آتش ۱ ۴-۳-۲-۹ نیروی جانبی با زگرداننده م۲۹ ۵-۳-۲-۹ مهار جابجایی و م۲۱ ۶-۴-۲-۹ پایداری در برابر بارهای قائم مممم ۲۱ ۷-۴-۲-۹ واژگونی ی ها ۸-۳-۲-۹ بازبینی و جایگزینی م۲۱۱۵ ۹-۴-۲-۹ کنترل کیفیت م۲۱۵۱ ۵-۳-۹ سامانه‌ی سازه‌ای ها ۱-۵-۲-۹ توزیع افقی نیرو ی ۵ ها ۲-۵-۲-۹ کمینه فاصله‌های آزاد ساختمان م۲۱۳۲ ۳-۵-۲-۹ سازه‌های غیرساختمانی م ‏ م۲۱۳۲ ۴-۵-۲-۹ قاب‌های فولادی معمولی با مهاربند همگرا ۱۳ ۵-۵-۲-۹ اتصالهای سامانه‌ی جداسازی مش ۲۱۲ ۶-۲-۹ اعضای سازه‌ها و اجزای غیرسازه‌ای ۱۳ ۱-۶-۲-۹ اجزاء در تراز جداسازی یا بالای آن موم ۲۳ ۲-۶-۲-۹ اجزای تلاقی کننده با تراز جداسازی ۳ ۳-۶-۲-۹ اجزای زیر تراز جداسازی ۱۳ ۷-۲-۹ اثرات بار لرزه‌ای و ترکیب‌های بار رد ۵ ۱-۷-۲-۹ ترکیب‌های بار قائم دستگاه جداساز م۲۳ ۸-۲-۹ خصوصیات سامانه‌ی جداسازی م۲۱۴۳ ۱-۸-۲-۹ انواع اجزای سامانه‌ی جداسازی ۱۳ ۲-۸-۲-۹ خصوصیات اسمی دستگاه جداساز م۲۱۴۳ ۳-۸-۲-۹ کرانه‌ی خصوصیات اجزای سامانه‌ی جداسازی ها -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب / ش ۵-۸-۲-۹ کران بالا و کران پایین رفتار نیرو-تغییرمکان اجزای سامانه‌ی جداسازی ........۲۱۷ ۶-۸-۲-۹ خصوصیات سامانه‌ی جداسازی در جابجایی‌های بیشینه ی ۲۱۷ ۷-۸-۲-۹ کران بالا و کران پایین خصوصیات سامانه‌ی جداسازی در بیشینه جایجایی ...۲۱۸۰ ۲-۳-۹ جنیش‌های زمین برای تحلیل تاریخچه زمانی ۲۱۹ ۲-۲-۴-۹ روش تحلیل تاریخچه زمانی نی ۲۳۱ ۱-۵-۹ کلیات ی ۲۳ ۲-۵-۹ مشخصه‌های تغییرشکل سامانه‌ی جداسازی ی ۲۲۳ ۳-۵-۹ کمینه جابجایی‌های جانبی مورد نیاز برای طراحی با ۲۲۳ ۱-۳-۵-۹ جابجایی بیشیته ی ۲۳۳ ۲-۳-۵-۹ دوره‌ی تناوب موْثر در جابجایی بیشیته با ۲۲۳ ۱-۳-۵-۹ سامانه‌ی جداسازی و اعضای سازه‌ای قرار گفته در زیر تراز پایه ۲۳۵ ۲-۴-۵-۹ اعضای سازه‌ای قرار گرفته بالاتر از تراز پایه م۲۲۳۵ ۵-۵-۹٩‏ توزیع قانْم نیرو میم ۲۲۳۹۷ ۱-۲-۶-۹ سامانه‌ی جداسازی ی م۲۲۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ص | آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ۱-۴-۳-۶-۹ خروج از مرکزیت تصادفی جرم ۲۳۱ ۴-۶-۹ کمینه جابجایی‌ها و نیروهای جانبی ی ی م۲۳۹۵ ۱-۴-۶-۹ سامانه‌ی جداسازی و اعضای سازه‌ای قرار گرفته در زیر تراز پایه ۲۳۱ ۲-۴-۶-۹ اعضای سازه‌ای قرار گرفته در بالای تراز پایه مشش ۲۳۳ ۲-۸-۹ آزمایش‌های نمونه اولیه ی ی ۲۳۵ ۱-۲-۸-۹ ثبت یی ۲۳۵ ۲-۲-۸-۹ توالی و چرخه‌ها ۲۳۵ ۳-۲-۸-۹ آزمایش دینامیکی با ۲۳۷ ۴-۲-۸-۹ دستگاه‌های جداساز وابسته به بار دوجهته ی ۲۳۷ ۵-۲-۸-۹ بیشینه و کمینه بار قانم ‏ م۲۳۳۵ ۶-۲-۸-۹ سامانه‌های مهار در برایر باد م ی ی م۲۳۳۵ ۴-۸-۹ کفایت نمونه‌ی آزمایش م۲۳ ۵-۸-۹ آزمایش‌های تولید ۲۳۳ ۰ فصل دهمم: سازه‌های دارای می رک رم ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲-۰ الزامات سامانه‌ی باربر لرزه‌ای و سامانه‌ی میرایی ۸۵ ۱ ۱-۱-۳-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای دمم ۲۵۱ ۲-۱-۳-۰ سامانه‌ی میرایی وی ۲-۰ خطر لرزه‌ای رز ۱-۲-۲-۰ کمیت‌های شتاب طیفی 9 طیف زلزله م۳۵۲۳ ۲-۲-۲-۰ جنبش‌های زمین برای تحلیل‌های تاریخجه‌ی زمانی م۲۳۵۲ ۳-۰ روش نیروی جانبی معادل 0۳ ۴-۲-۰ سامانه‌ی میرایی ری ۱-۴-۲-۰ طراحی دستگاه میرایی ۵۳ ۲-۴-۲-۰ حرکت چند محوره دا ۳-۴-۲-۰ بازرسی و آزمایش دوره‌ای ۳۵۵ ۴-۴-۲-۰ خصوصیات اسمی طراحی ری ۵-۴-۲-۰ بیشینه و کمینه‌ی خصوصیات میراگر دمم ۲۵۳ ۶-۳-۲-۰ نامعینی در سامانه‌ی میرایی م۳۵ ۳-۰ روش تحلیل تاریخچه‌ی زمانی غیرخطی ری ۱۴۸۱ ۱-۳-۰ مدل رفتاری دستگاه میرایی م۳۵۹۵ ۲-۳-۰ خروج از مرکزیت تصادفی جرم دا ۳-۳-۰ کمیت‌های پاسخ ۳ ۴-۰ شرایط بار لرزه‌ای و معیارهای پذ برش برای روش تاربخچه‌ی زمانی غیرخطی ۴-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای ۳ ۲-۴-۰ سامانه‌ی میرایی را ۳-۴-۰ ترکیب اثرات بار وم ۲۳۶۳۵ ۴-۴-۰ معیارهای پذیرش برای کمیت‌های پاسخ مورد نظر ۳ ۵-۰ بازبینی طراحی ۳ ۱-۱-۶-۰ آزمایش‌های صلاحیت م نم ۲۳۳۳ ۲-۶-۰ آزمایش‌های نمونه‌ی اولیه م ‏ م مم ما ۳۵۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ط | آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۲-۶-۰ ثبت داده‌ها ر ‏ ممم ممم ما ۲۳۶۳۴۳ ۱-۵-۲-۶-۰ دستگاه‌های میرایی وابسته به جایجایی شم ۲۶۳۹۷ ۶-۰- ۲-۵-۲ دستگاه‌های میرایی وابسته به سرعت ی ۲۳۹ ۲-۱-۷-۰ سامانه‌ی باریر لرزه‌ای ‏ ما ۲۱ ۴-۲-۱-۰ ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی با ۲۷۳ ۳-۱-۷-۰ سامانه‌ی میرایی ‏ مممممممم ۳۳ ۲-۲-۷-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای م ‏ ممممم ۲۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲-۲-۷-۰ تعیین زمان تناوب موْثر مود اصلی یر ری مها ۶-۲-۲-۷-۰ برش پایه‌ی باقی مودها یی یی 6 ها ۷-۲-۳۲-۷-۰ خصوصیات باقی مودها م۳۹۹۵ ۸-۳-۳-۰ ضریب پاسخ لرزه‌ای باقی مودهای نوسانی یه ها ۹-۲-۲-۷-۱ نیروی جانبی طراحی مها ۳-۲-۷-۰ سامانه‌ی میرایی کی ری ۱ ۱-۳-۲-۷-۱ تغییرشکل تراز طبقه در زلزله‌ی طرح ری ما ۲-۳-۲-۷-۱ جابجایی بام در زلزله‌ی طرح ری ۱ ۲-۳-۲-۰ تغییرمکان نسبی طبقه در زلزله‌ی طرح رش ۱ ۰- ۴-۳-۲-۷ سرعت طبقه در زلزله‌ی طرح اه ما ۵-۳-۲-۰ پاسخ در سطح زلزله‌ی نادر کی راد ۱ ۷-۰ اصلاح پاسخ میرا کی راد ۱ ۱-۳-۷-۰ ضریب میرایی ارو ی ۲-۳-۷-۰ میرایی موثر ۳ ۱۲-۳-۷۱ نسبت میرایی ذاتی ۳۴ ۲-۲-۳-۷-۱ نسبت میرایی هیسترتیک ور ۲-۲-۳۰ ضریب تنظیم چرخه‌ی هیسترزیس ور ۳-۲-۳-۰ نسبت میرایی ویسکوز دی ۳-۳-۷-۰ شکل‌پذیری موْثر مورد نیاز ۳ ۴-۳-۷-۰ بیشینه شکل‌پذیری موْثر مورد نیاز یره ۵ ۱ ۰ شرایط بار لرزه‌ای و معیارهای پذیرش برای روش‌های تحلیل طیفی و نیروی جانبی معادل یه ور ۱-۴-۷-۰ سامانه‌ی باربر لرزه‌ای یی رن ۱ ۲-۴-۷-۰ سامانه‌ی میرایی یر ورن ما ۳-۴-۷-۰ ترکیب اثرات بار بر ۴-۴-۷-۰ نیروهای طراحی مودی سامانه‌ی میرایی ۳۹ ۵-۴-۷-۰ شرایط بار لرزه‌ای و ترکیب پاسخ‌های مودی در ۶-۴-۷-۰ محدودیت‌های پاسخ غیرارتجاعی م۲۹۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ع|آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشربه شماره ۰۳۸) ۲-۱-۱ نمادها م ‏ م یم ۲۹۳ ۲-۷۱ مدل‌سازی موم ۳۹۹ ۳-۷۱ روش‌های تحلیل م۳۹۹۹ ۱-۳-۱ روش بار جانبی معادل (روش ساده شده) رد ها ۱-۱-۳-۱ برش پایه ۲۹۹ ۲-۱-۳-۱ توزیع نیروی برشی و لنگر خمشی ۲۳۹۵ ۲-۳-۱ تحلیل دینامیکی ۳۳ ۱-۲-۳-۱ تحلیل طیفی م م ‏ ام ۲۳۵۲ ۲-۲-۳-۱ تحلیل تاریخچه زمانی ۳۳ ۴-۷۱ ضوابط طراحی موم ۳۹۳ ۱-۴-۱ کنترل واژگونی م ‏ م ممممممم ۲۳۹۳ ۲-۴-۱ کنترل جابجایی ۳۳ ۳-۴-۱ ترکیب‌های بارگذاری ۳۳ ۴-۴-۱ ضوابط و جزئیات طراحی ۳۴ ۱-۴-۴-۱ جزئیات طراحی دودکش و فلرهای بتنی ۳۳ ۲-۴-۴-۱ ضوابط طراحی دودکش و فلرهای فولادی رس ۳ فصل دواز دهم مخزن وم ۳۰۱۷ ۱-۲۳ ملاحظات کلی موم ۳ ۱-۱-۳ تعاریف ۳ ۲-۱-۳۲ نمادها دمم م۲۳۹۹ ۳-۱-۳ حدود کاربرد م م ‏ م ام ۲۳۳ ۴-۱-۲۳ اهداف عملکردی ۳۱۳ ۵-۱-۲ عوامل موْثر یی و در ۱-۵-۱-۲ شکل مخزن ۳۱۴۳ ۲-۵-۱-۲ قائم بودن جداره ۳۳ ۳-۵-۱-۲ مصالح بدنه ۳۱۳ ۴-۵-۱-۲ تراز کف مخزن ۳۱۳ ۲۳- ۱-۴-۵-۱ مخزن زمینی م م۲۳۴۳ ۲۳- ۲-۴-۵-۱ مخزن هوایی ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۵-۱-۲ مهارشدگی کف ۳۱۳ ۶-۵-۱-۲ سقف ثابت یا شناور 0 ۷-۵-۱-۲ تراز مایع را ۶-۱-7۲ انواع مخازن و درجه اهمیت را ۷-۱-۲۳ درصد میرایی ۳۱ ۸-۱-۳ روش تحلیل را ۱-۸-۱-۳ ترکیب مودها دمم ۳۱۳ ۲-۸-۱-۲ اثر مژلفه قائم ریا ۳-۸-۱-۲ روش محاسبه و توزیع بار جانبی را دش ۹-۱-۳ طیف ویژه ساختگاه کت اهر ۱۰-۱۲ اندرکنش خاک-سازه اش ۱۱-۱-۳۲ روش طراحی ۳ ۱-۱۱-۱۲ ترکیب بارهای طراحی اش ۲-۱۱-۱-۳۲ اتصالات و و م۳۹ ۳-۱۱-۱۲ میل‌مهارها ۳۳ ۴-۱۱-۱۲ لوله‌کشی و سایر اجزای متصل هرد ۵-۱۱-۱۳ ارتفاع آزاد (تلاطم) رس ۶-۱۱-۱۳ پایداری لفزشی ی را رد ۷-۱۱-۱۲ انتقال برش موضعی ی هر ۸-۱۱-۱۲ تعمیرء اصلاح یا بازسازی کر ۲-۲۳ مخازن استوانه‌ای فولادی روزمینی ام ۳۳۲ ۱-۳-۲ زمان تناوب ارتعاش ارس ۱-۱-۲-۳ زمان تناوب مود حرکت غیرمواج (سخت. تکانه‌ای) ۳ ۲-۱-۳-۲ زمان تناوب مود حرکت مواج ۳۳۳ ۲-۲-۲ شتاب پاسخ طیفی ۳۳۳ ۱-۲-۲-۲ ضریب زلزلهٌ جرم سخت ۳۳۳ ۲-۲-۲-۲ ضریب زلزله جرم مواج اک ۳-۲-۲ ضریب‌های طراحی ۳ ۱-۳-۲-۲ ضریب زلزله ۳۳ ۲-۳-۲-۲ ضریب رفتار رورس ۳-۳-۲-۲ ضریب اهمیت ۳۳ ۴-۲-۲ طراحی ها -------- صفحهٔ بعد -------- ف | آیبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱-۴-۲-۲ نیروهای طراحی م۳۲۴۳ ۲-۴-۲-۲ وزن موْثر مایع سخت و مایع مواج ۳۳۵ ۳-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروهای جانبی موْثر ۳۳۵ ۴-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروها برای تعیین لنگر واژگونی کُرسی حلقوی ۳۳ ۵-۴-۲-۲ نقطه اثر نیروها برای تعیین لنگر واژگونی تاوه‌ای ۳۳۵ ۶-۴-۲-۲ مولفه قائم زلزله ۳۳ ۷-۳-۲-۳ نیروهای حلقوی هیدرودینامیکی در جداره مخزن ره ۱۵۵ ۸-۴-۲-۲ لنگر واژگونی ۳۳ ۹-۴-۲-۲ اند رکنش خاک-سازه ۳۳۹ ۵-۲-۲ کنترل‌های طراحی ۳۳۹ ۱-۵-۳-۲ مهار کردن کف ۳۳۹ ۱-۱-۵-۲ مخزن خویش‌مهار ۳۳۹ ۱-۱-۱-۵-۲-۲ نسبت مهارشدگی ۳۳۵ ۲-۱-۱-۵-۲-۲ الزامات صفحه حلقوی زیر جداره ۳۳۱ ۳-۱-۱-۵-۲-۲۳ الزامات جوشکاری صفحه حلقوی زیر جداره هرد ۲۳- ۲-۱-۵-۲ مخزن با مهار مکانیکی ۳۳۳ ۲-۵-۲-۲ حداکثر تنش فشاری قائم در جداره ۳۳۳ ۲- ۱-۲-۵-۲ مخزن خویش‌مهار ام ۳۳۲ ۲-۲-۵-۲ مخزن مهارشده با مهار مکانیکی ۳۳۳ ۲- ۳-۲-۵-۲ تنش مجاز فشاری قائم جداره ۳۳۳ ۳-۵-۲-۲ پی (شالوده) ۳۳۳ ۴-۵-۲-۲ تنش حلقوی مجاز ۳۳۴۳ ۶-۲-۲ طراحی جزئیات ۳۳۴۳ ۱-۶-۲-۲ تکیه‌گاه جداره ۳۳۴۳ ۲-۶-۲-۲ ارتفاع آزاد سطح مایع ۳۳۵ ۳-۶-۲-۲ انعطاف پذیری لوله کشی ۳۳۳ ۲- ۱-۳-۶-۲ روش تخمین ظرفیت بلندشدگی کف ۳۳ ۴-۶-۲-۲ اتصالات ۳۳ ۵-۶-۲-۲ اجزای داخلی ۳۳۹ ۶-۶-۲-۲ پایداری لغزشی ۳۳ ۷-۶-۲-۲ انتقال برش موضعی ۳۳۹ ۸-۶-۲-۳ اتصال به سازه مجاور ۳۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳۲۳ مخازن بتنی زمینی م۳۳۹۵ ۱-۳-۳۲ مخازن با جداره‌های صلب م۳۴۳۵ ۲-۳-۲ مخازن مدور بتنی پیش‌تنیده با سیمء سیم بافته یا تاندون م۳۴۳۹ و۵ زن کیر ی ی در در ی ی پر ی دا تارا یا اپ یا ات ار یباوه نزاخم ۳۲-۴ ۱-۴-۳۲ مقاومت و شکل‌پذیری م۳۴۳۵ ۲-۴-۲ کلیات و در ۲-۳-۳۲ جرم موْثر م۳۴۳۱ ۴-۴-۲ اثر پی-دلتا وم ۳۴۳ ۵-۴-۳ انتقال نیروهای جانبی به برج نگهدارنده م م۳۴۳۲ ۶-۳-۳ سازه‌های مستعد کمانش ام ۳۴۳۳ ۷-۴-۳ مخازن هوایی آب ۳۳۳ ۸-۴-۳۲ مخازن هوایی بر ستون‌پایه بتنی (مرکب) ره هرا ۵-۳ ظروف افقی با تحت فشار. دیگ‌های بخار و مخازن کروی ۳۳۳ از دا هر ی ار ی دی دانا نر ات ان تا نا یشزغل و ینوگژزاو یرادیاپ ۲-۶ | وه زا ار در یی ار در ی ی ی تا ی تا تا تار ی یا تا ات ات ات ش نزاخم یپ ۳-۷ ۱-۷-۳ کلیات م ‏ ام ۳۴۳۴۳ ۲-۷-۳ نیروهای طراحی شالوده مخزن فولادی استوانه‌ای ممممممممم ۳۴۳۴۳ ۷-۳- مقابله با لغزش در مخزن فولادی با کف تخت مممممممممم ۳۴۳۴۳ ۴-۷-۳ شالوده با مصالح خاکی بدون کرسی حلقوی مممممممممم ۳۴۳۴۳ ۵-۷-۳ شالوده با مصالح خاکی با کرسی حلقوی ام ۳۴۳۴۳ ۶-۷-۳۲ پی گسترده بتنی برای مخزن زمینی م۳۴۳۵ ۸-۲۳ مهارسازی تانوبه و و و و مهو و مه و وه و موی موق موم و و و موم موه موه و مه و و۳۳ ۱-۸-۳ نیاز م۳۴۳۵ ۲-۸-۳ کلیات م۳۴۳۵ ۳-۸-۲ ارتفاع آزاد سطح مایع ام ۳۴۳۶ از + هی دیر را ی یا ی ات انا نا ان اس رگبد تاظحالم ۳-۹ ۱-۹-۳ مخازن خویش‌مهار یر هر ۱-۱-۹-۲ بارگذاری ۳۴۳ ۲-۱-۹-۳ مدل‌سازی ام ۳۴۹۷ ۲-۹-۲ تعیین میزان بلندشدگی مخازن خویش‌مهار (غیراجباری) ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ک | آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳-۲-۹-۲ کنترل مقدار حداکثر بلندشدگی ۳۵ ۱-۳-۲-۲ کنترل چرخش مجاز پلاستیک محل اتصال جداره به کف مخزن در حین ۲-۳-۲-۹-۲ کنترل حداقل و حداکثر ضخامت ورق جداره مخزن ۳۵۱ ۴-۹-۳۲ مخازن جداشده از پایه ‏ مممم ۳۵۳ ۱-۷-۹-۲ کلیات یی ۳ ۴-۷-۹-۲ ضریب رفتار ی ۳0 ۶-۷-۹-۲ صفحه حلقوی زیر جداره ۳۵ ۷-۷-۹-۲ پایداری لغزشی با ۳۵ ۸-۷-۹-۳ بار عایقکاری ی ۳۵ ۱۰-۷-۹۲ الزامات طراحی سطوح عملکرد با ۳۵ ۱۱-۷-۹-۲ زلزله سطح عملیات ی ۳۵ ۱۲-۷-۹۲ زلزله سطح خاموشی ایمن ۳۵ ۱۳-۷-۹۲ زلزله سطح پسلرزه ۳۵ ۱۴-۷-۹۲ جداسازی پایه ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مﻄالﺐ/ل ٣١-٢ گروه کاربری و خﻄرزایی ................................ .......................... ٦٦٣ ٣١-٣ خط لوله ی مدفون ................................ ................................ . ٧٦٣ ٣١-٣-١ تحلیل برای امواج زلزله به روش بار لرزه یا معادل ................................ ...... ١٧٣ ٣١-٣-١-١ کرنش لوله ناشی از امواج زلزله ................................ ...................... ٢٧٣ ٣١-٣-٢ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش دینامیکی ................................ ............ ٤٧٣ ٣١-٣-٣ تحلیل تحت اثر جابجا یی ماندگار گسل ................................ ................... ٤٧٣ ٣١-٣-٣-١ تغییرمکان خط لوله در تقاطع با گسل امتداد لغز ................................ . ٤٧٣ ٣١-٣-٣-٢ جابجای ی خط لوله در تقاطع با گسل نرمال ................................ ........ ٤٧٣ ٣١-٣-٣-٣ جابجای ی خط لوله در تقاطع با گسل معکوس ................................ ..... ٥٧٣ ٣١-٣-٣-٤ جابجای ی خط لوله در تقاطع با گسل با رفتار ترک یبی ............................. ٦٧٣ ٣١-٣-٣-٥ جابجای ی طراحی گسل ................................ ................................ ٦٧٣ ٣١-٣-٣-٦ کرنش لوله در تقاطع با گسل ................................ ........................ ٦٧٣ ٣١-٣-٣-٧ روش اجزاء محدود ................................ ................................ .... ٧٧٣ ٣١-٣-٤ تحلیل تحت اثر زمین لغزش................................ ................................ . ٧٧٣ ٣١-٣-٥ تحلیل تحت اثر روانگرایی ................................ ................................ ... ٨٧٣ ٣١-٣-٦ تحلیل در جابجا یی ماندگار زمین ناشی از روانگرایی و زمین لغزش .................... ١٨٣ ٣١-٣-٧ مدل سازی لوله ی مدفون در خاک با استفاده از فنر معادل ............................. ٥٨٣ ٣١-٣-٧-١ فنر محوری ................................ ................................ ............. ٦٨٣ ٣١-٣-٧-٢ فنر جانبی................................ ................................ ............... ٧٨٣ ٣١-٣-٧-٣ فنر قائم ................................ ................................ ................. ٧٨٣ ٣١-٤ خط لوله ی روزمینی ................................ ............................... ٩٨٣ ٣١-٤-١ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش بار لرزه یا معادل ................................ ... ٩٨٣ ٣١-٤-٢ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش دینامیکی ................................ ............ ٩٨٣ ٣١-٤-٣ تحلیل تحت اثر جابجای ی گسل................................ ............................. ٠٩٣ ٣١-٤-٤ تحلیل تحت اثر زمین لغزش................................ ................................ . ٠٩٣ ٣١-٤-٥ تحلیل تحت اثر روانگرایی ................................ ................................ ... ٠٩٣ ٣١-٤-٦ طراح ی لرزه یا خط لوله ی رو زمینی ................................ ...................... ٠٩٣ ٣١-٤-٦-١ طراحی لوله به روش تجویزی ................................ ........................ ١٩٣ ٣١-٤-٦-٢ طراحی لوله به روش تحلیلی ................................ ......................... ٢٩٣ ٣١-٤-٦-٣ روشهای طراحی جایگزین ................................ ............................ ٢٩٣ ٣١-٤-٦-٤ اتصاﻻت مکانیکی ................................ ................................ ...... ٢٩٣ -------- صفحهٔ بعد -------- م|آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸) ۵-۶-۴-۳ مهارهای لرزه‌ای ۳۹۳ ۶-۶-۴-۳ اجزای خط لوله ۳۹۳ ۷-۶-۴-۳ اند رکنش‌ها ۳۹۳ ۵-۳ خط لوله‌ی متکی بر سازه‌ی نگهدارنده رو خر ۴ فصل چهاردهم: نوصیه هایی برای طراحی لرزه‌ای سکوهای ثابت فراساحلی ۳۹۵ ۱-۴ کلیات خر ۱-۱-۴ تعاریف ۳۹ ۲-۱-۴ نمادها یه ها ۱ ۳-۱-۴ طبقه بندی سکوها به لحاظ اهمیت ۳۹ ۱-۳-۱-۴ طبقه بندی سکوهای دریایی به منظور طراحی ۳ ۱-۱-۳-۱-۴ ایمنی جانی ۳۹۹ ۲-۱-۳-۱-۴ پیامد شکست ۳۹۹ ۲-۴ مبانی طراحی لرزه‌ای ۳ ۳-۴ استاندارد مرجع طراحی اعضای سازه‌ای ۳ ۴-۴ زمین لرزه‌ها و ما ۴۳۱ ۵-۴ طراحی سکوها در برابر زلزله ۳ ۱-۵-۴ کلیات را ده ۶-۴ ملاحظات اولیه رود ۱-۶-۴ ارزیابی فعالیت لرزه‌ای ۴۳ ۲-۶-۴ ارزیابی در مناطق با فعالیت‌های لرزه‌ای کم ۴۳ ۷-۴ الزامات مقاومتی رود ۷-۴ مبانی طراحی ۳۳ ۲-۷-۴ مدل سازه‌ای ی ی ارو ۳-۷-۴ تحلیل پاسخ و ۴-۷-۴ ارزیابی پاسخ سازه ۴0 ۸-۴ الزامات شکل پذیری رید ۹-۴ موارد تکمیلی را هد ۱-۹-۴ اتصالات لوله‌ای ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب /ن ۱۰-۴ دستورالعمل‌های طراحی لرزه‌ای ۴۳۹۵ ۳-۱۰۴ ملزومات طراحی لرزه‌ای نی ۴۱ ۵-۱۰۴ روش تفصیلی تحلیل لرزه‌ای ۴۱۵ ۱-۵-۱۰-۴ ارزیابی خطر لرزه‌ای ویژه ساختگاه ۴۱۵ ۲-۵-۱۰-۴ رویه طراحی لرزه‌ای م ی ۳۱ ۱-۱-۵ گروه ریسک سونامی با ۴۳ ۳-۱-۵ کنترل مضاعف ی ۴۳۱ ۴-۱-۵ تعاریف ی ۳۳۱ ۱-۳-۵ محاسبه بیشینه عمق آب‌گرفتگی و سرعت جریان در ساختگاه ۴۲۹ ۲-۲-۵ مراحل محاسبه بیشینه عمق آب‌گرفتگی و سرعت جریان در ساختگاه به روش انرژی ۳-۲-۵ مقطع طولی توپوگرافی برای محاسبات روش انرژی, بارها و اثرات سونامی ۴۲۳۲۰........۰ ۴-۲-۵ ناحیه طرح سونامی (حد پیشروی) ی ۴۳۳ ۵-۲-۵ ملاحظات ویژه ی ۳۳ ۲-۵-۲-۵ جذر و مد ی ۳۳ ۳-۵-۲-۵ تغییر تراز آب دریا ی ۴۳۴۳ ۳-۵ ضوابط طراحی سازه‌ها برای نیروها و اترات ناشی از سونامی ۴۳۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵ عملکرد سازه‌های گروه ریسک سونامی او سازه‌های حیاتی گروه ریسک سونامی !| (بند با و )زب ۳۵ ۲-۳-۵ عملکرد سازه‌های گروه ریسک سونامی آآ و ]]] ی ۴۳۵ ۱-۳-۳-۵ حالت‌های بارگذاری ناشی از آب گرفتگی ی ۳۳۶ ۲-۳-۳-۵ ضرایب اهمیت سونامی با ۴۳۹ ۳-۳-۳-۵ حالت‌های تر کیب یار ۳۳ ۵-۳-۳-۵ معیارهای پذیرش اعضای سازه‌ای بر اساس مقاومت طرح عضو ۴۳۹ ۴-۳-۵ حداقل چگالی سیال برای محاسبه بارهای سونامی ی ۴۳۹ ۷-۳-۵ اثرات لرزه‌ای وارد بر شالوده پیش از رسیدن بیشینه سونامی مورد نظر ۴۴۰ ۸-۳-۵ مدل‌سازی فیزیکی جریان سونامی, بارها و اثرات آن م ۴۴۳ ۴-۵ اثرات و نیروهای سونامی بر سازه‌ها و تأسیسات صنعتی ,۴۴۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ۱-۴-۵ بارهای هیدرواستاتیکی ۴۴۱ ۱-۱-۴-۵ نیروی برکنش ناشی از غوطه‌وری ۳۴۱ ۲-۱-۴-۵ بار هیدرواستاتیکی افقی نامتعادل با ۴۴۳ ۳-۱-۴-۵ سربار آب باقیمانده بر روی طبقات و دیوارها ی ۴۴۳ ۲-۴-۵ بارهای هیدرودینامیکی ‏ یم ۴۴۳ ۱-۲-۴-۵ فشار استاتیکی جانبی یکنواخت معادل (روش ساده شده) ۴۴۳ ۱-۲-۲-۴-۵ نیروی رانش کلی بر ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها ی ۴۴۳۴۳ ۲-۲-۲-۴-۵ نیروهای رانشی وارد بر اعضا ی ۴۴۴۳ ۳-۲-۲-۴-۵ بارهای سونامی بر اعضای سازه‌ای قائم ۴۴۵ ۴-۲-۲-۴-۵ بار هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای بازشو ی ۴۴۶ ۵-۲-۲-۳-۵ بار هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای زاویه نسبت به امتداد جریان ۶-۲-۲-۴-۵ بارهای وارد بر خطوط لوله افقی روی سطح زمین ی ۴۴۷ ۱-۶-۲-۲-۴-۵ بارهای هیدرودینامیکی وارد بر خطوط لوله افقی روی سطح زمین ۴۴۷ ۲-۶-۲-۲-۴-۵ اثر آوار بر خطوط لوله افقی روی سطح زمین ۴۴۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۴-۵ فشارهای هیدرودینامیکی وارد بر دال‌ها ۳۴۳۹ ۳-۴-۵ بارهای ضربه آوار ۳۴۳۹ ۱-۳-۴-۵ روش ساده و جایگزین محاسبه بار آوار ۳۵ ۴-۴-۵ طراحی شالوده ۴۵۱ ۱-۴-۴-۵ آب‌شستگی یا فرسایش ۴۵ ۲-۴-۴-۵ تغییر فشار منفذی در خاک ۴۵۳ ۳-۴-۴-۵ ضرایب مقاومت برای تحلیل پایداری شالوده ۴۵۳ ۴-۴-۴-۵ نیروها و اثرات ناشی از سونامی بر شالوده ۵ وا ۱-۴-۴-۴-۵ نیروهای برکنش ۴۵۳ ۲-۴-۴-۴-۵ کاهش مقاومت ۳ ۳-۴-۴-۴-۵ فرسایش عمومی ۴۵۳ ۴-۴-۴-۴-۵ آب‌شستگی ۴۵۳ ۱-۴-۴-۴-۴-۵ آب‌شستگی جریان پایدار ۴۵۳ ۲-۴-۴-۴-۴-۵ آب‌شستگی ناشی از سقوط سیال ۵۳ ۵-۴-۴-۴-۵ تغییرمکان‌ها ۵۵ ۵-۴-۵ اقدامات سازه‌ای برای مقابله با بارهای سونامی ۴۵ ۱-۵-۳-۵ سازه‌های باز وم ۳۵۳ ۲-۵-۴-۵ دیواره‌ها و سازه‌های مانع سونامی رد ۱-۲-۵-۴-۵ جانمایی در محل ۵ ۶-۴-۵ سازه‌های پناهگیری در برابر سونامی ۴۵ ۱-۶-۴-۵ حداقل تراز و عمق آب‌گرفتگی ۵ ۲-۶-۳-۵ بار زنده ناشی از پناهگیری یه دا ۳-۶-۴-۵ ضربه سقوط سازه‌های مجاور ری ۴-۶-۴-۵ اطلاعات موجود در اسناد ساخت ی رد ۷-۴-۵ سیستم‌ها و اجزای غیرسازه‌ای با اهمیت زیاد یی ری :۸ ۸-۴-۵ سازه‌های غیرساختمانی گروه ریسک سونامی ]و [] رد ۱-۸-۴-۵ الزامات سازه‌های غیرساختمانی گروه ریسک سونامی | اد ۲-۸-۴-۵ الزامات سازه‌های غیرساختمانی گروه ریسک سونامی !| رد ۱-۶ مقدمه ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ی | آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشربه شماره ۰۳۸) ۱-۲-۶ نمادها م ‏ ما ۴۳۶۳ ۱ ام + دیس ی ی تاپ یر ی یا اپ ای ار انا یا تا یا ات هرتسگ ۶-۳ ۴-۶ زلزله طرح و سطح عملکرد یر ۸ هرا ۵-۶ ترکیب بارها و تنش‌های مجاز م ‏ همم ۶ع۴۳ ۶-۶ طرح لرزه‌ای سیستم‌های لوله‌ای و ملحقات ۴۳۴ ۱-۶-۶ طرح لرزه‌ای لوله‌ها ما ۳ ۲-۶-۶ طرح لرزه‌ای فلنج ما ۳ ۳-۶-۶ طرح لرزه‌ای شیرهای کنترل ۵ ۴-۶-۶ طرح لرزه‌ای اتصالات انبساطی ۴۳۹ ۵-۶-۶ طرح لرزه‌ای نازل‌ها ۴۳۹ ۶-۶-۶ طراحی تکیه‌گاه‌ها ۴۹ ۷-۶ ضرایب رفتار و ضرایب اضافه مقاومت بر رخ هرا ۸-۶ ضوابط لوله‌های ویژه کر یر ره هرا ۹-۶ روش تحلیل ا ‏ سات پا س ‏ رای ی رای پی ی رر یر هش اره هرکی ار را را اه‌هلول ۶-۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -------- صفحهٔ بعد -------- ٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١-١ دف ه هدف این آیین،نامه ارائه ی حداقل ضوابط برای طراحی لرزه ای سازه ها، تأسیسات و تجهیزات صنعت نفت )بر اساس گستره ی این آیین،نامه بند ١-٢ است به نحوی که در زلزله های خفیف و ،متوسط احتمال ایجاد اختﻼل در کارایی و بهره برداری این ،تأسیسات و در زلزله های قوی، احتمال خسارت های وارده به آنها به حداقل برس د . با رعایت ضوابط و مقررات این آیین نامه انتظار می،رود رفتار سازه در زلزله های خفیف به گونه که دشاب یا رفتار اعضا در محدوده ی رفتار اﻻستیک خطی باقی،مانده و در زلزله های متوسط تا قوی، بسته به اهمیت سازه، میزان خسارت وارده کنترل و محدود گردد. ١-٢ گستره گستره ی این آیین نامه مشتمل بر طراحی لرزه ای ساختمان ها، سازه های ،غیرساختمانی تجهیزات صنعتی و اجزای غیرسازه ای موجود در صنعت نفت می باشد که در فصل های مستقل به آن ها اشاره شده .است در این آیین نامه سه سطﺢ خطر لرزه ای)مطابق با فصل ٣ (تعریف شده است که بسته به ،نوع و اهمیت یک سیستم ممکن است از یک یا دو سطﺢ خطر برای طراحی آن استفاده شود .این آیین نامه برای ارزیابی لرزه ای تأس یسات و سازه های موجود تدوین نشده است. برای این منظور می توان به ن شریه ی شماره ی ١٤٠ معاونت ،مهندسی پژوهش و فناوری وزارت نفت، با عنوان"راهنمای ارزیابی و بهسازی لرزه ای تاسیسات و سازه های صنعت نفت" مراجعه نمود. ١-٣ مﺒانی طراحی ضوابط طراحی لرزه ای این آیین نامه بر پایه ی روش ،مبتنی بر نیرو استوار است که در انتهای این روش م قدار تغییرمکان ها و جابجایی های نسبی اعضا و اجزاء با مقدارهای مجاز کنترل می گردد. این روش برای دستیاب ی به اهداف این آیین نامه )بند ١-١ (کفایت ﻻزم را دارد. طراح مجاز است تا از روش های پذیرفته شده ی ،دیگر مانند روش طراحی مبتنی بر ،عملکرد ارائه شده در آیین نامه ها و استاندادرهای معتبر نیز استفاده نمای ،د مشروط بر آن که ضوابط و مقررات این آیین نامه .رعایت شده باشد ١-٤ چارچوب آیین نامه این آیین نامه در ٦١ فصل تنظیم شده است .در فصل ١ ٦ تا ، ضوابط عمومی طراحی لرزه ای شامل : ،کلیات ترکیب ،بار تحلیل ،خطر روش های ،تحلیل و اندرکنش خاک و سازه ارائه شده است. در فصل ٧ ، ضوابط لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- کلیات/٣ کلی و مشترک مربوط به انواع سازه های غیرساختمانی ارائه شده است. در فصل ٨ ، به ضوابط طراحی لرزه ای انواع اجزاء غیرسازه ای شامل: تأسیسات و تجهیزات مکانیکی و برقی، و اجزای معماری پرداخته شده است. فصل های ٩ ٠١ و به طراحی لرزه ای سازه هایی اشاره دارد که در آنها سامانه ی جداساز لرزه ای یا سامانه ی میراگر نصب شده است. فصل های ١١ ال ٤١ و فصل ٦١ ، به ترتیب به ضوابط و مقرات خاص طراحی لرزه ای برخی سازه های ،غیرساختمانی مانند ،دودکش ،مخزن خط ،لوله شبکه های متمرکز لوله ها و سازه های فراساحل پرداخته شده است . ،همچنین در فصل ٥١ ، نحوه ی بارگذاری سازه ها در برابر پدیده ی سونامی تشریﺢ شده است. ١-٥ سیستم آحاد در این آیین نامه ،تﻼش شده بیشتر روابط ارائه شده، بدون بعد باشد تا با هرگونه سیستم آحاد مع تبر، سازگار .گردد اما به طور کل، سیستم آحاد پذیرفته شده در این آیین نامه، سیستم SI و آحاد مرتبط با آن می.باشد -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم تر کیب بار -------- صفحهٔ بعد -------- ٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢-١ مﻼحظات کلی طراحی سازه های ساختمانی، غیرساختمانی و تجهیزات صنعت نفت در این آیین نامه می تواند با دو روش تنش مجاز و مقاومت انجام گیرد. در هر دو روش باید از ترکیب های بارگذاری بند ٢-٢ .استفاده شود اعضای این سازه ها باید دارای ویژگی ﻻزم در برابر بحرانی ترین ترکیب های بارگذاری و نیز در صورت لزوم ترکیب بارگذاری شامل ضریب اضافه مقاومت مذکور در بند ٢-٢-٤ باشند. در استفاده از ترکیبات بارگذاری ارائه شده، ﻻزم است به سازگاری آن با ضوابط آیین نامه های طراحی توجه شود. در هر حال بدون تو جه به اثر بار غالب، ضوابط طرح لرزه ای طبق فصول این آیین نامه .باید رعایت شود کاربر ملزم است در کنار استفاده از ترک یب بارها ی اشاره شده در ا نی فصل در مورد هر سازه ساختمان ی، غی رساختمان ی و جزء یغ رسازه یا، فصل مربوطه ا نی نامه ن یی آ را زین کنترل نما دی .همچن نی ﻻزم ت اس با توجه به مشخصات و مدارک ی فن دی خر تجه ی،زات مقدار بار مناسب در بات ی ترک بار لحاظ شود. هر چند در این آیین نامه تأکید بر ارائه ضوابط بار ناشی از زلزله در حالت حدی است، برای سهولت ارجاع، لیست متداول ترکیبات بار در هر دو روش تنش مجاز و مقاومت ارائه شده است. سازگاری ترکیبات بار باید با آخرین ویرایش مبحث ششم مقررات ملی ساختمان و فصول مربوط در این آیین نامه و ا سناد و مشخصات طرح و نصب اجزای غیرسازه ای کنترل شود. ضوابط سایر بارگذاری ها به جز بارگذاری های مرتبط با زلزله باید طبق مراجع و استانداردهای معتبر سازگار با ترکیبات بارگذاری ارائه شده، تعیین .شود ٢-١-١ تعاریف :تعاریف زیر در فصل ترکیبات بار بکار رفته است ٢-١-٢ نمادها عﻼئم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است A :شتاب مبنای طرح Ak :بار یا اثر آن ناشی از حادثه ی غیر مترقبه یA B : ضریب بازتاب طبق استاندارد ٠٠٨٢ D :اثر بار مرده D1 , 2 :گروه طراحی لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیﺐ بار/٧ Eh : اثر ناشی از مؤلفه ی افقی زلزله Ev : اثر ناشی از مؤلفه ی قائم زلزله Emh : اثر مؤلفه افقی بار زلزله شامل ضریب اضافه مقاومت F : اثر بار جانبی ناشی از فشار مایعات در حالت حداکثر ارتفاع H :اثر بار جانبی ناشی از فشار خاک، آب زیرزمینی، و یا توده ی مصالﺢ و مواد L :اثر بار زنده ی کاهش یافته Lr :اثر بار زنده ی بام QE :اثر نیروی افقی زلزله R : اثر بار باران S :اثر بار برف Sav :شتاب طیفی ریسک محور SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ثانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :اثر بار ناشی از کرنش های خودتعادلی W :اثر بار ناشی از فشار باد  : (ضریب افزونگی )نامعینی 0 :ضریب اضافه مقاومت ٢-٢ ترکیﺐ بار در این آیین نامه ترکیب بارهای پایه به دو روش تنش مجاز و مقاومت به ترتیب در بندهای ٢-٢-١ و ٢-٢-٢ ارائه شده است. عﻼوه بر بارهای یاد شده در این بندها و فصول مربوطه در این آیین نامه، در صورت لزوم برای ترکیب سایر بارها نظیر بارهای عملکردی سازه های ص نعتی، اثر آتش سوزی، انفجار و نظایر آن می توان از سایر مراجع معتبر و استاندارد ملی بارهای طراحی سازه.های غیرساختمانی استفاده نمود ٢-٢-١ ترکیﺐ های بارگﺬاری در روش تنش مجاز ٢-٢-١-١ ترکیﺐ بار های پایه در روش تنش مجاز، مقدار بیشینه ی نیرو در اعضا و پی سازه باید با بحرانی ترین ترکیب های بار تعیین شود. افزایش تنش مجاز در صورت استفاده از ترکیب های بارگذاری این آیین نامه مجاز نمی باشد، مگ ر .اینکه این افزایش بخاطر نرخ یا مدت دوام بارگذاری خاص )نظیر بار انفجار( قابل توجیه باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ترکیب های پایه در روش تنش مجاز به شرح :زیر است ٢-١ D ٢-٢ L D  ٢-٣ D + (Lr یا 0.7Sیا R) ٢-٤ D + 0.75L +0.75(Lr یا 0.7S یا R) ٢-٥ 𝐷+ 0.6𝑊 ٢-٦ 𝐷+ 0.75𝐿+ 0.75(0.6𝑊) + 0.75(𝐿௥یا0.7𝑆یا𝑅) ٢-٧ 0.6𝐷+ 0.6𝑊 ٢-٨ 𝐷+ 0.7𝐸௩+ 0.7(𝐸ℎیا𝐸௠ℎ) ٢-٩ 𝐷+ 0.525𝐸௩+ 0.525(𝐸ℎیا𝐸௠ℎ) + 0.75𝐿+ 0.1𝑆 ٢-٠١ 0.6𝐷−0.7𝐸௩+ 0.7(𝐸ℎیا𝐸௠ℎ) :که در روابط فوق D : اثر بار مرده L: اثر بار زنده ی کاهش یافته rL: اثر بار زنده ی بام 𝐸௛ : اثر مؤلفه افقی بار زلزله 𝐸௠௛ : اثر مؤلفه افقی بار زلزله شامل ضریب اضافه مقاومت 𝐸௩ : اثر مؤلفه قایم بار زلزله S : اثر بار برف W: اثر بار ناشی از فشار باد F : اثر بار جانبی ناشی از فشار مایعات در حالت حداکثر ارتفاع )تبصره ١ ی( H: اثر بار جانبی ناشی از فشار خاک، آب زیرزمینی، و یا توده ی مصالﺢ و مواد )تبصره ٢ ی( R: اثر بار باران تﺒصره ١ ی: ،در صورت وجود بار مایعF ، اثر آن در حالت حداکثر ارتفاع با ضریب بار یکسان با بار مرده در ترکیب بارهای ٢-٨ الی ٢-٠١ اضافه می.شود تﺒصره ٢ ی: در صورت وجود بار جانبی ناشی از فشار خاک، آب زیرزمینی و یا توده ،ی مصالﺢ و مواد H ، که تأثیر افزاینده بر بارهای پایه دارد، اثر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار یک اضافه می ش .ود چنانچه بارH اثر مقابله کننده با بارهای موجود در ترکیب بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن با ضریب بار ٦/٠ و در غیر این صورت با ضریب بار صفر منظور می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیﺐ بار/٩ تﺒصره ٣ ی: اثر بار زلزله در موارد لزوم باید با استفاده از ترکیبات بار شامل ضریب اضافه مقاومت طبق ٢ بند-٢-٤ .منظور شود تﺒصره ٤ ی: در صورت استفاده از مبحث ششم مقررات ملی ساختمان برای محاسبه بار باد، باید عﻼوه بر ضرایب اشاره شده در ترکیب بارهای پایه، بار باد در ضریب ٦/١ .نیز ضرب شود ٢-٢-١-٢ ترکیﺐ بارهای شامل نیروهای خودکرنشی ،در صورت وجود نیروهای خودکرنشیT، )کرنش ،های مستقل از نیروی خارجی مانند تغییرات دما خطای مونتاژ، نشست، خزش( اثرات سازه ای ناشی از بارT باید همراه با سایر بارها در نظر .گرفته شود ضریب بارT ،بر اساس احتمال وقوع، با سایر بارها به نحوی که بدترین اثر را داشته باشد باید در نظر گرفته شود. در ه ر حال ضریب بارT نباید از ٥٧/٠ .کمتر در نظر گرفته شودًمعموﻻ برای ارزیابی نیروهای خودکرنشی و رات ی تأث آن ها به همراه بارهای مرده و زنده، دو ترکیب بار زیر در نظر گرفته می:شود ٢-١١ 1.0𝐷+ 1.0𝑇 ٢-٢١ 1.0𝐷+ 0.75(𝑇+ 𝐿) ٢-٢-٢ ترکیﺐ های بارگﺬاری ضریﺐ دار در روش مقاومت ٢-٢-٢-١ ترکیﺐ بار های پایه سازه، اجزا و شالوده آن باید طوری طراحی شوند که مقاومت طراحی آن ها برابر یا بیشتر از اثرات حاصل از ترکیب های پایه ی بارگذاری ضریب :دار زیر باشد ٢-٣١ D 4.1 ٢-٤١ 1.2𝐷+ 1.6𝐿+ (0.5𝐿௥ یا0.3 S یا 0.5 R ) ٢-٥١ 1.2D + (1.6Lr یا 1.0 S یا 1.6R) +[L یا 0.5W] ٢-٦١ 1.2D + W + L+ (0.5Lr یا 0.3S یا 0.5R) ٢-٧١ 0.9𝐷+ 𝑊 ٢-٨١ 1.2𝐷+ 𝐸௩+ (𝐸ℎیا𝐸𝑚ℎ) + 𝐿+ 0.15𝑆 ٢-٩١ 0.9𝐷−𝐸௩+ (𝐸ℎیا𝐸𝑚ℎ) -------- صفحهٔ بعد -------- ٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. چنانچه بار زنده ی کاهش نیافته کمتر از2 kN/m ٠/٥ باشد )به جز پارکینگ و یا محل تجمع(، در ترکیب های بار ٢-٥١ ،٢-٦١ ٢ و-٨١ می توان برایL ضریب بار ٥/٠ در نظر .گرفت در ،صورت وجود بار مایعF، اثر آن با ضریب بار یکسان با بار مرده در ترکیب بارهای ٢-٣١ ی ال ٢-٩١ به جز ٢-٧١ اضافه می شود. در صورت وجود بارH با اثر افزاینده بر بارهای پایه، اثر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار ٦/١ اضافه می شود. چنانچه بارH اثر مقابله کننده با بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن با ضریب بار ٩/٠ ، در غیر نیا صورت .با ضریب بار صفر منظور شود اثر فقدان یک یا چند بار در ترکیب .بارهای پایه باید بررسی شود تﺒصره: در صورت استفاده از مبحث ششم مقررات ملی ساختمان برای محاسبه بار باد، باید عﻼوه بر ضرایب اشاره شده در ترکیب بارهای پایه، بار باد در ضریب ٦/١ .نیز ضرب شود ٢-٢-٢-٢ ترکیﺐ بارهای شامل نیروهای خودکرنشی در صورت وجود نیروهای خودکرنشی، اثرات سازه ای ناشی از بارT باید همراه با سایر بارها در نظر گرفته شود. ضریب بارT ،بر اساس احتمال وقوع، با سایر بارها به نحوی که بدترین اثر را داشته باشد باید در نظر گرفته شود. در هر حال ضریب بارT نباید کمتر از یک در نظر گرفته شود. برای تعیین ظر فیت اجزای سازه ای در برابر نیروهای خودکرنشی دو ترکیب بار زیر در نظر گرفته می:شود ٢-٠٢ 1.2𝐷+ 1.2𝑇+ 0.5𝐿 ٢-١٢ 1.2𝐷+ 1.0𝑇+ 1.6𝐿 ٢-٢-٢-٣ ترکیﺐ بارهای شامل بارهای تعریف نشده طراح مجاز است بعد از کسب دی تائ از کارفرما، اثرات بارهای تعریف نشده در این فصل را بر اساس .احتمال وقوع و با استفاده از مراجع معتبر در نظر بگیرد ٢-٢-٣ اثر بار ناشی از مﺆلفه ی ها زلزله در ترکیﺐ های بارگﺬاری ضوابط این بند شامل کلیه اعضای سازه از جمله آنهایی که جزء سیستم لرزه بر نیستند، می ش ود؛ مگر آنکه طبق ضوابط این آیین ،نامه مستثنی شده باشد. در تعیین بار زلزله برای هر دو روش ترکیب بار سطﺢ نیروی زلزله در حد نهایی مطابق این بند محاسبه می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیﺐ بار/١١ ٢-٢-٣-١ اثر مﺆلفه ی افقی زلزله اثر ناشی از مؤلفه ی ،افقی زلزلهh E، طبق رابطه ی زیر تعیین می :شود ٢-٢٢ E h Q E   :که در آن  (: ضریب افزونگی )نامعینی مطابق بند ٤-٧ E Q : اثر نیروی افقی زلزله طبق فصل چهارم نیا نامه ن یی آ . اثر هم زمان نیروهای زلزله در دو راستای متعامد افقی در صورت لز وم طبق بند ٤-٨ درE Q باید منظور شود. در صورت استفاده از تحلیل تاریخچه زمانی ارتجاعی ، طبق بند ٤-٢١-٢، E Q ، در صورت لزوم، معرف اثر حاصل از اعمال زوج شتاب .نگاشت بند یادشده است ٢-٢-٣-٢ اثر مﺆلفه ی قائم زلزله اثر ناشی از مؤلفه ی ،قائم زلزلهvE، طبق رابطه ی زیر تعیین می :شود ٢-٣٢ 𝐸௩= 0.2𝑆஽ௌ𝐷 :که در آن DS S : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) (، نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ثانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% .است در مواردی که طبق فصل سوم این آیین نامه استفاده از طیف ویژه ی ساختگاه الزامی نیست، می ت وان مقدارDS S را برابر حاصل ضرب ،نسبت شتاب مبنای طرحA ،، در ضریب بازتابB، در محدوده ی شتاب ثابت طیف استاندارد ٠٠٨٢ .ایران در نظر گرفت در مواردی که اثرات مؤلفه قائم زلزله از طیف مؤلفه قائم زلزله بدست می ،آید𝐸௩ از رابطه زیر تع یین می:شود ٢-٤٢ 𝐸௩= 0.3𝑆௔௩𝐷 که در آن𝑆௔௩ .، طیف پاسخ شتاب قائم طراحی است -------- صفحهٔ بعد -------- ٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٢-٢-٣-٣ ترکیﺐ مﺆلفه ی ها افقی و قائم زلزله برای اعمال اثر ترکیبی مؤلفه ی ها افقی و قائم زلزله، ضرایب بار ﻻزم در بندهای ٢-٢-١-١ و ٢-٢-٢-١ برای حالت تنش مجاز و مقاومت ارائه شده است .ﻻزم به ذکر است در تعیین تقاضای لرزه ای در مرز خاک و ،شالوده مقدارv E در رابطه ٢ ی-٠١ ٢ و-٩١ را می توان برابر .صفر در نظر گرفت ٢-٢-٤ ترکیﺐ بار شامل ضریﺐ اضافه مقاومت ،در ستون، تیر، خرپا یا دال که تکیه گاه دیوار یا قاب سازه ای که نامنظمی قطع سیستم سازه ای د اشته باشند به عبارت دیگر ناپیوسته با نامنظمی نوع )ث( در جدول ٤-١ یا جدول ٤-٢ هستند، باید ظرفیت کافی برای مقابله با حداکثر نیروی محوری ناشی از ترکیب بارهای این بند تأمین شود. اتصاﻻت د یوار یا قاب سازه ای ناپیوسته ی یادشده به اعضای نگهدارنده آن ی ها باید ظرفیت ﻻزم برای انتقال نیروهای .طراحی اعضای ناپیوسته را داشته باشند در سازه های ستون طره ای )کنسولی(، ردیف )ج( جدول ٤-٥ ، پی و دیگر اعضای مقاوم در برابر واژگونی در تراز پای ستون، باید مقاومت کافی برای تحمل نیروهای حاصل از ترکیب بارهای این بند را داشته باشند. نیروی محوری در این ستون ها، ناشی از ترکیب بار بند ٢-٢-١ ٢ یا-٢-٢ ن باید از ٥١% ظرفیت .بار محوری ستون، حاصل از روش تنش مجاز یا مقاومت بنا به مورد، بیشتر شود همچنین در مواردی که طبق آیین نامه های طراحی، استفاده از ترکیب بار شامل ضریب اضافه مقاومت .الزامی باشد، ترکیب بارهای این بند نیز باید اعمال شود الف- ترکیب بارهای شامل :ضریب اضافه مقاومت در روش طراحی بر اساس تنش مجاز به شرح زیرند ٢-٥٢ 1.0𝐷+ 0.7𝐸௩+ 0.7Ω଴𝑄ா ٢-٦٢ 1.0𝐷+ 0.75(0.7𝐸௩) + 0.75(0.7Ω଴𝑄ா) + 0.75𝐿+ 0.1𝑆 ٢-٧٢ 0.6𝐷−0.7𝐸௩+ 0.7Ω଴𝑄ா تﺒصره ١ ی: در ،صورت وجود بار مایعF، اثر آن با ضریب بار یکسان با بار مرده در ترکیب بارهای ٢-٥٢، ٦٢-٢ ٢ و-٧٢ اضافه می شود. تﺒصره ٢ ی: در صورت وجود بار Hبا اثر افزاینده بر بارهای پایه، اثر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار یک اضافه می شود. چنانچه بارH اثر مقابله کننده با بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن بارH مقدار آن با ضر یب بار ٦/٠ و در غیر این صورت با ضریب بار صفر منظور می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیﺐ بار/٣١ در روش تنش مجاز، در صورتی که از ترکیب بارگذاری شامل ضریب اضافه مقاومت استفاده شود، تنش مجاز می تواند به میزان ٠٢% .افزایش داده شود ب- ترکیب بارهای شامل ضریب اضافه مقاومت در روش طراحی بر اساس مقاو مت عبارت اند :از ٢-٨٢ 1.2𝐷+ 𝐸௩+ Ω଴𝑄ா+ 𝐿+ 0.15𝑆 ٢-٩٢ 0.9𝐷−𝐸௩+ Ω଴𝑄ா در صورتی که بار زنده ی کاهش نیافته کمتر از 2 kN/m٠/٥ باشد )به جز پارکینگ و یا محل تجمع(، در ترکیب بار ٢-٦٢ ٢ و-٨٢ می توان برایL ضریب بار ٥/٠ در نظر گرفت. در ،صورت وجود بار مایعF، اثر آن با ضریب بار یکسان به بار مرده در ترکیب بار ٢-٨٢ ٢ و-٩٢ اضافه می شود. در صورت وجود بارH با اثر افزاینده بر بارهای پایه، اثر آن در تمامی ترکیب بارها با ضریب بار ٦/١ اضافه می شود. چنانچه بارH اثر مقابله کننده با بارهای پایه داشته باشد، در صورت دائمی بودن با ضریب با ر ٩/٠ و در غیر نیا صورت با ضریب بار صفر منظور می.شود :در این روابط 0 : ضریب اضافه مقاومت طبق فصول چهارم یا هفتم این آیین نامه تﻼش های نظیر ترکیب بارهای شاملE Q 0  در هر عضو ﻻزم نیست از تﻼش های ایجاد شده در عضو حاصل از تحلیل سازوکار خمیری یا تحلیل ریغ ارتجاع ی با در نظر گرفتن مقاومت های نظیر مورد انتظ ار .مصالﺢ عضو، بیشتر در نظر گرفته شود ٢-٢-٥ اثر رو به باﻻی زلزله در طره های افقی طره ی افقی باید عﻼوه بر ترکیب بارهای قبل، برای باری حداقل برا بر ٠٢% بار مرده رو به باﻻ طراحی .شود ٢-٣ حوادث غیر مترقﺒه ٢-٣-١ حدود کاربرد منظور از حوادث ،غیرمترقبه سایر حوادث با احتمال رخداد کم است که در بند ٢-٢ بیان نشده ،است نظیر بارهایی نظیر،انفجار ضربه و آتش سوزی از این دست هستند .این حوادث می تواند شامل آثار ثانویه ی ناشی .از زلزله نیز باشد مقاومت و پایداری سازه ها و تجهیزات صنعت نفت با گروه طراحی لرزه ای 1 D و 2 D )طبق -------- صفحهٔ بعد -------- ٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. بند ٤-٥ (باید برای اطمینان از قابلیت تحمل آثار ناشی از این بارها بررسی و امکان فروریزش زنجیر ایه یا پیشرونده آن ها حداقل شود. ٢-٣-٢ ترکیﺐ بار ٢-٣-٢-١ ظرفیت کل برای بررسی ظرفیت سازه و یا اجزای سازه ای در مقابل آثار بارهای غیرمترقبه، ترکیب بارهای زیر باید .در نظر گرفته شود ٢-٠٣ S L A D k 15 .0 5.0 2.1    ٢-١٣ S L A D k 15 .0 5.0 9.0    :که در آن kA: بار یا اثر آن ناشی از حادثه ی غیر مترقبه یA طبق مراجع معتبر نظیر500 - CE - E - IPS ، که ًطبعا پس از ابﻼغ"استاندارد ملی بارهای طراحی سازه های غیرساختمانی" این استاندارد ملی مﻼک خواهد بود. ٢-٣-٢-٢ ظرفیت مانده برای بررسی ظرفیت مانده ی سازه و یا اجزای سازه ای پس از حادثه ی مخرب، باید برخی اعضای باربرکه احتمال خسارت عمده و حذف آن ها وجود دارد، توسط مسئول طراحی سازه .مشخص و حذف شوند ظرفیت مانده ی سازه ی آسیب:دیده برای ترکیب بارهای زیر باید کنترل شود ٢-٢٣  rL L D 2.0 5.0 2.1  یا S 7.0یا 𝑅) ٢-٣٣ 0.9𝐷+ 0.5𝐿+ 0.2(𝐿௥یا S 7.0 یا 𝑅) ٢-٣-٣ ملزومات پایداری پایداری کلی سازه و اجزای آن باید تأمین شود. استفاده از هر روشی که رات ی تأث مرتبه دوم را لحاظ .نماید، مجاز است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -------- صفحهٔ بعد -------- ٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣-١ مﻼحظات کلی در این آیین نامه بسته به نوع سازه از یک یا دو سطﺢ خطر برای طراحی سازه ها و تأسیسات صنعت نفت استفاده می شود . سطوح خطر مورد نظر، در بند ٣-٥ ارائه شده است .در تهیه ی طیف های حاصل از هر سطﺢ ،خطر اثر عدم قطعیت ی ها ی ذات و شناخت ی )در مدل سرچشمه ی ها لرزه،زا مدل ی ها برآورد جنبش نی زم و مدل ی ها بازگشت ی نی زم لرزه (باید بصورت نظام مند درنظرگرفته شود .مطالعه ی ویژه ی س اختگاه به دو صورت احتماﻻتی و تعین ی انجام می شود که مکمل یکدیگر در برآورد خطر جنبش قوی زمین می.باشند ٣-١-١ نمادها نمادها ی بکار رفته در ا نی فصل به همراه تعار فی آن ها در فهرست ز ری آورده شده است: b-value :پارامتر منطقه ای وابسته به لرزه خیزی محل بی )ش خط گوتنبرگ-یر شتر( CR :بی ضر سک یر Fa :ضریب اصﻼح طیف در بازه ی شتاب ثابت با توجه به جنس ساختگاه Fv :ضریب اصﻼح طیف در بازه ی سرعت ثابت با توجه به جنس ساختگاه FPGA :ضریب اصﻼح طیف در زمان تناوب صفر )شتاب نه یشیب نی زم ،(با توجه به جنس ساختگاه fM (m) :تابع چگالی احتمال بزرگای زمین لرزه fR (r) :تابع چگالی احتمال فاصله IM :سنجه ی شدت زلزله IMR,10% :جنبش معادل دهک اول ای احتمال فرور زش ی ٠١ درصد قرائت شده از منحن ی شکنندگ ی سک یر مبنا شده IM2475 :جنبش با دوره بازگشت ٥٧٤٢ سال 𝑙𝑛𝐼𝑀௠,௥ തതതതതതതതതത :نی انگ یم لگار تم ی جنبش نی زم بر اثر بزرگا ی m در فاصلهR از چشمه لرزه زا MW :بزرگای گشتاوری زلزله mmax :حداکثر بزرگای زلزله mmin :حداقل بزرگای زلزله PE :احتمال فراگذشت سالیانه PGA :شتاب نه یشیب نی زم PGV :سرعت حداکثر زمین در محل موردنظر R :فاصله چشمه تا ساختگاه -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٧١ Rmax :بزرگ نی تر فاصله ی ساختگاه تا نقطه ای از گسل،ها نظیر تعریف فاصله در رابطه ی کاهندگ ی مورد استفاده Rmin :کوتاه ترین فاصله ی ساختگاه تا نقطه ای از گسل،ها نظیر تعریف فاصله در رابطه ی کاهندگ ی مورد استفاده Sa :شتاب طیفی )بر حسبg (با نسبت میرایی ٥% SD1 :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg (در زمان تناوب یک ثانیه در زلزله ی ،طرح با نسبت میرایی ٥% SDS :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg (نظیر زمان تناوب کوتاه )٢/٠ ثانیه (در زلزله ی ،طرح با نسبت میرایی ٥% SM1 :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg (ی رو سطﺢ زم نی در زمان تناوب یک ثانیه در زلزله ی ،نادر با نسبت میرایی ٥% SMS :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg (ی رو سطﺢ زم نی در زمان تناوب کوتاه )٢/٠ (ثانیه در زلزله ی ،نادر با نسبت میرایی ٥% S1 :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg (نظیر زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم (در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی SaMv :فیط قائم ری نظ زلزله نادر )سطﺢ خطر سوم( Ss :پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ،(نظیر زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم (در زمان تناوب کوتاه )٢/٠ ثانیه ( روی بستر سنگی T :زمان تناوب t :زمان سال  :لون ی اپس annual :نرخ رخداد ساﻻنه ی زلزله ی نظیر سنجه ی مورد نظر که مقدار آن برابرT 1 می .باشد 𝜆̅௔௡௡௨௔௟ :نرخ نی انگ یم شاخه ی ها درخت منطق ی برا رخداد ساﻻنه ری نظ سنجه مورد نظر  :تعداد رخداد زلزله طبق کاتالوگ منطقه در مدت زمان مورد نظر )بینmin m وmax m ( تقسیم بر مدت زمان نظیر IM :انحراف معیار مقادیر سنجه ی شدت زلزله 𝐶௩  :بی ضر جنس نی زم ی برا فیط قائم 𝑇௩ :زمان تناوب نوسان قائم -------- صفحهٔ بعد -------- ٨١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣-٢ تعاریف خﻄر زلزله :تهدید ایمنی سازه ها ناشی از سطوح مختلف پارامترهایی از زلزله. تحلیل خﻄر زلزله : فرآیند تعیین عوامل ی تأث رگذار سطوح مختلف جنبش زلزله در ساختگاه و انجام محاسبات ﻻزم به منظور برآورد پارامترهای مورد نیاز در تحلیل و طراحی سازه )مانند شتاب و سرعت نه یشیب نی زم و مقاد یر طیفی .(پاسخ سﻄح خﻄر جنﺒش زلزله :ی زان یم از جنبش زلزله با احتمال فراگذشت مشخص در ساختگاه مورد نظر در مدت زمان معین که بر اساس مشخصاتی از زلزله تعیین می شود. طیف طرح :طیفی است که از آن برای طراحی سازه در سطﺢ خطر زلزله ی مورد نظر استفاده می .شود طیف طرح ریسک مﺒنا: طیفی است که انتظار می رود سازه ای متعارف )گروه کاربر ی و خطرزا یی II ( که بر اساس آن طراحی می شو د، در یط عمر دی مف پنجاه سال دارای احتمال فروریزش یک درصد باشد. مدل برآورد جنﺒش زمین )رابﻄه ی کاهندگی:( مدل ریاضی سازگار با خصوص ات ی لرزه یا منطقه ک ه مقاد ری پارامترها ی جنبش قوی زمین را بصورت تابع ی از نوع گسلش، فاصله ی چشمه ی لرزه زا تا س،اختگاه ،بزرگا جنس نی زم ساختگاه و ری سا عوامل مؤثر به صورت مقدار متوسط و پراکندگ ی پی رامون آن ار ائه می .نماید طیف خﻄر یکنواخت: طیفی است که مقادیر جنبش آن با هر زمان تناوب سازه، دارای احتمال .فراگذشت یکسان در مدت زمان معین باشد تحلیل خﻄر احتماﻻتی زلزله :فرآیند محاسبه ی احتمال فراگذشت پارامتر لرزه ای مورد نظر )مان ند شتاب و سرعت نه یشیب نی زم و مقاد ری یفیط پاسخ (در مدت زمان معین )عمر دی مف سازه (در ساخت گاه از مقدار ،مشخص حاصل از تمامی چشمه های لرزه زای فعال منطقه با درنظرگرفتن هی کل عدم قطع یتها در چهارچوب تئور ی احتماﻻت. تحلیل خﻄر نی ی تعی )ینیﱡ تع ای قﻄع ی (زلزله: فرآیندی است که طی آن پارامترهای لرزه ای س ناریو ی (منتخب )با بزرگا و فاصله مشخص حاصل از فرآ ند ی شی جدا )تفک یک ( خطر لرزه یا در ساختگاه با ت وجه به نوع نی زم ساختگاه تعیین می شود. تحلیل حساسیت: ن یی تع اثرپذ یری ﺞی نتا لی تحل خطر نسبت به تغ یی رات پارامترها، ورود ها ی و مدل ی ها مورد استفاده. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٩١ شی جدا )واهم افزا یی ای تفکیک (خﻄر لرزه یا: محاسبه ی درصد مشارکت ی وها ی سنار ممکن چشمه های لرزه زای منطقه در احتمال فراگذشت پارامتر پاسخ لرزه ای . مﻄالعه ی ویژه ی :ساختگاه کلیه ی اقداماتی که به منظور تحلیل خطر زلزله و بررسی مخاطرات اشی ن از زلزله در ساختگاه انجام می شود و دربرگیرنده ی مطالعات میدانی و انجام محاسبات آمار ی می باشد. عدم قﻄع تی :ابهام حاصل از کمبود دانش، نقص مدل ها ای داده ی ها .موجود گسل فعال :گسلی است که در دوره هولوسن )از حدود ٠١ هزار سال قبل تاکنون ،(زلزله ای بر رو ی آن رخ داده باشد ای گسل ی که در ن ی مه ی دوم کواترنر ی )ی تقرًبا ١ ون یلیم سال پ شی تاکنون ( فعال تی لرزه ای داشته و نرخ لغزش آن ب یش ١ از متر یلیم .در سال است راستا ی نه یشیب پاسخ )جهت ب نه یشی بارگﺬار ی :(راستا یی که در آن ب ی نی شتر زان یم پاس ی خ س ستم کی درجه آزاد ی تحت تحر کی ی افق نی زم لرزه رخ م دهد ی . بد یهی است که ا نی راستا در حالت عموم ی، ی برا هر مقدار از زمان تناوب نیا یس ستم متفاوت است. اپس لون ی )ɛ(: پارامتر ی است وابسته به زمان تناوب که برا مز شبنج تدش عی را زرا ی با ی ی ین کی در سنار یوی دلخواه در ق اس ی کی با مدل جنبش زم نی )رابطه کاهندگ ی ( مشخص در همان سنار وی به کا ر گرفته م ی شود. اپس لون ی معرف م زان ی انحراف جنبش زم نی از م نی انگ ی لگار ی تم ی حاصل از مدل جنب ش نی زم است و تعد اد انحراف مع ار ی نسبت به م نی انگ ی لگار ی تم ی همان مدل را ان یب کند یم . ِ سنگ بستر :نی زم نوع Iاستاندارد ٠٠٨٢، با متوسط سرعت موج برش ی در یس متر اول عمق نی زم ) Vs30 (برابر ای یب شتر از ٠٥٧ متر بر هی ثان ٣-٣ گستره مطالعه ی ویژه ساختگاه برای تمامی مجموعه های تأسیساتی صنعت نفت در تمامی نقاط کشور الز امی است . نتا ﺞی نیا مطالعه شامل مستندات و مدارک مرتبط با لرزه نی زم ساخت منطقه و نرخ لغزش سل گ ها ، کاتالوگ لرزه ای، انتخاب مدل ی ها برآورد جنبش زم ی،ن کی تفک لرزه یا و انتخاب شتابنگاشت ی ها مناسب ی برا لی تحل پاسخ ساختگاه و تحل لی ی تار خچه ی زمان سازه، مدل آبرفت و روش لی تحل ،آن تحلیل ح ساسیت و درخت منطق ی بکار رفته و سا ری موارد مرتبط با ید در قالب کی گزارش فن ی .ارائه شود تﺒصره ١ : برای سازه با گروه کاربری و خطرزاییIII )طبق جدول ٤-٣ ( مستقر بر نی زم نوعI وII )طبق استاندارد ٠٠٨٢ ( و سازه با گروه کاربری و خطرزاییIV ، انجام این مطالعات الزامی ،نبوده می توان از -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. طیف طرح استاندارد ٠٠٨٢ استفاده نمود. در صورت وجود نتایﺞ مطالعات ویژه ی ساختگاه برای سازه های مزبور نیز توان یم از نتایﺞ این مطالعات استفاده کرد. ٣-٤ رده مﻄالعات و ژه ی ساختگاه در نیا ن یی آ،نامه بسته به حساس تی سازه ها و لرزه خیزی ،منطقه سطﺢ مطالعات لی تحل خطر متف اوت خواهد بود .همچن ی،ن ی برا ی اب ی ارز ﺞی نتا نیا مطالعات و تطابق آن با الزامات نیا فصل و کنترل ن حوه تعامل با عدم قطع ی ها تی ،مختلف ضرور ی است تا مدارک و گزارش ها توسط گروه ی از کارشناسان که خبرگ ی آن ها توسط کارفرما به دی تائ ده ی رس است، در چهارچوب قوان ین و مقررات کشور و ابﻼغ یههای وزارت نفت گنوگچ و ﺢطس. گی در رارق زرا ی با ی دروم مها هب هتسباو زرا ی با ی این ی تی تأسیسات ورد م نظر و همچن نی زان یم لرزه خیزی منطقه می باشد . در تع ن یی سطﺢ مطالعات ی و ارز ی اب ی ی برا کی مجموعه از تأسیسات، بحران نی تر ی رده کاربر ی و خطرزا یی موجود در آن مﻼک است. بطور ی کل دو نوع سطﺢ مطالعات ی نی در ا نامه ن یی آ فی تعر یم شود: ٣-٤-١ رده مﻄالعات ی الف نیا سطﺢ مطالعات ی ی برا تمامی مجموعه های تأسیساتی ،صنعت نفت در تمامی نقاط کشور به جز موارد ذکر شده در رده مطالعات ی ب، کفا تی کند یم. ٣-٤-٢ رده مﻄالعات ی ب ی برا سازه ی ها با گروه کاربر ی و خطرزا یی Iب )طبق جدول ٤-٣ ( در مناطق با خطر لرزه یا اد یز و بس ار ی اد یز )بر اساس پهنه ی بند استاندارد ٠٠٨٢ ( و ن زی سازه ی ها نیا گروه کاربر ی در مناطق با خطر لرزه ای کم و متوسط که در حوزه نزد یک گسل قراردارد )بند ٣-١١(، انجام نیا سطﺢ از مطالعات الزام ی است . در صورت قرارگ یری نیا ساختگاه ها در حر می گسل ی ها فعال، ا نجام مطالعات تحل لی احتماﻻت ی خطر گسلش سطح ی )بند ٣-٣١ (زین مطابق مدارک معتبر نیب الملل ی الزام ی است. ٣-٥ سﻄوح خﻄر زلزله کلیه سازه ها و تجهیزات صنعت نفت باید طبق فصل های مربوطه، برای طیف شتاب نظیر یک یا دو سطﺢ خطر از سطوح خطر مندرج در بندهای ٣-٥-١ ٣ تا-٥-٣، ای سطوح خطر خاص تعر یف شده در آن -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/١٢ ،فصل طراحی شوند .چگونگی محاسبه ی طیف های مربوطه در بند ٣-٨ ذکر شده است. مبنای محاسبه ی دوره های بازگشت زلزله در هر سه سطﺢ در این آیین نامه بر پایه ی توزیع پواسن رخداد زلزله است. تﺒصره ٢ :ﺞی نتا فیط پاسخ بدست آمده از مدل ی ها ﺞیرا جنبش ی زم،ن دی با با استفاده از ضرا بی م ناسب به راستا ی نه یشیب بارگذار ١ی ای پاسخ )در صفحه افق ی (لی تبد شود .در صورت ی که مدل ی ها جنبش نی زم بر حسب م نی انگ ی هندس ی مؤلفه ی ها ی افق است، ضر بی بزرگنما یی ی برا لی تبد راستا د ر مقاد یر شتاب ط یفی زمان تناوب ی ها کی هی ثان و یب شتر برابر ٣/١ .فرض شود بی ضر لی تبد راستا ی برا شتاب ی ها یفیط در زمان تناوب ی ها ٢/٠ هی ثان و کمتر از آن )از جملهPGA ،(برابر کی فرض شود . برا ی مقاد یر بین این دو از درون یابی ی خط استفاده شود . ٣-٥-١ سﻄح خﻄر اول )زلزله بهره بردار ی( این سطﺢ خطر نظیر مقاد یری از جنبش ی ها نی زم )زلزله ی بهره برداری (است که در صورت وقوع آن در دوره ی بهره برداری ،سازه انتظار می رود رفتار اعضای اصلی سازه در بازه ی ارتجاعی باقی بماند .طیف ل حاص از این سطﺢ ،خطر طیف بهره برداری نامیده می .شود نیا فیط ی برا نسبت می هت یه دصرد ٢ می ار یی شود. با توجه به نوع ،سازه احتمال فراگذشت و دوره ی بازگشت زلزله ی بهره برداری متفاوت است .برای ساختمان ) ضروری فصل چهارم ،(خط لوله )فصل سیزدهم (و سازه ی فراساحلی )فصل چهاردهم ،( احتمال فراگذشت مشخصه ی زلزله ی بهره برداری در هر ٠٥ سال به ترتیب ٠٧ ،درصد ٠٥ درصد و ٠٢ درصد است .این مقادیر به ترتیب با دوره ی بازگشت تقریبی ٠٤ ،٥٧ و ٠٠٢ سال معادل می باشند . استفاده از زلزله ی بهره برداری برای سایر سازه ها الزامی نیست. ٣-٥-٢ سﻄح خﻄر دوم زلزله طرح سطﺢ خطر دوم )ط یف (طرح برای طراحی همه سازه ها و تأسیسات صنعت نفت به کار می رود .در مورد خط ،لوله مقادیر مربوط به احتمال فراگذشت و دوره ی بازگشت زلزله ی طرح با توجه به گروه کاربری و خطرزایی و طبق فصل یس زدهم تعیین می شود .نیا فیط ًعموما با نسبت یی را یم ٥ درصد ن یی تع یم شود . در صورت ی که نوع ساختمان نسبت یی را یم متفاوت ی را جاب یا ،کند توان یم آن را مبنا ی هی ته فیط قرار داد. 1 Maximum Loading Direction -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ی برا به دست آوردن فیط شتاب مربوط به ری سا مقاد ری یی را یم، فیط یی را یم ٥ درصد با اعمال بی ضر اس ی مق D )رابطه ٤١-١ فصل فراساحل (تصح یﺢ می شود. در این آیین نامه پارامترهای نظیر سطﺢ خطر دوم )زلزله ی طرح ،(با انجام مطالعه ی ویژه ی ساختگاه و برآورد پارامترهای لرزه ای سطﺢ خطر سوم )زلزله ی (نادر و ،ضرب این مقادیر در دو سوم با درنظرگرفتن بی ضر راستا ی نه یشیب پاسخ، بدست می آیند )بند ٣-٨ (. برا ی سازه ی ها فراساحل ی دوره بازگشت زلزله .طرح طبق ضوابط فصل چهاردهم لحاظ شود در موارد ی که طبق بند ٣-٣ انجام مطالعه ی ویژه ی ساختگاهی الزامی ،نیست می توان از طیف طرح استاندارد ٠٠٨٢ برای زلزله ی .طرح استفاده نمود تﺒصره ٣ :کران پایین طیف طرح برابر با ٠٨% طیف طرح آخر نی شیرا یو استاندارد ٠٠٨٢ و کران باﻻی آن برابر دو سوم طیف حاصل از لی تحل خطر ین یی تع )بند ٣-٧-٣ (است )بر اساسASCE7 ( .در خاک های توص یف شده در تبصره فی ، ط ٨ پاسخ نبا دی در ه ﭻی زمان تناوب ی کمتر از ٠٨% فیط پاسخ آن ساختگاه در استاندارد ٠٠٨٢ به ی ازا نی زم نوع IV .باشد ٣-٥-٣ سﻄح خﻄر سوم )زلزله (نادر این سطﺢ خطر نظیر رخداد مقاد ری جنبش ی ها نی زم خیلی زیاد )زلزله ی نادر ای نه یشیب مورد نظر( و معرف شدیدترین سطﺢ جنبش زمین مورد استفاده در این در کدنا سب ی را دادخر لامتحا اب آ یی ن همان طول عمر سازه است . دوره بازگشت ا ین سطﺢ جنبش حدود ٥٧٤٢ .سال است استفاده از فیط شتاب سک یر مبنا زین ی برا فی تعر نیا سطﺢ خطر مجاز است .نیا فیط بر مبنا ی یک درصد ا حتمال فرور زش ی سازه متعارف در طول ٠٥ ) سال معادل احتمال ساﻻنه شکست2 ∗10ିସ (محاسبه می شود )بند ٣-٩ .(احتمال ی اخ،ر یرِسک هدف ای یرِسک مبنا نام ده ی یم شود. ضوابط سک یر هدف برا ی طراح ی سکوها ی فراساحل ی در فصل چهارده )جدول ٤١-٢ (ذکر شده است. در ،هر صورت کران باﻻی سطﺢ خطر سوم، طیف حاصل از تحل یل خطر ین یی تع )بند ٣-٧-٣ .( است سطﺢ خطر سوم برای طراحی یا کنترل سامانه جداساز لرزه ای )فصل نهم(، سازه ی ها مجهز به یم راگر )فصل دهم ( و سازه ی فراساحلی )فصل چهاردهم (و سازه ی ها با گروه کاربر ی و خطرزا یی I )طبق جدول ٤-٣ (به کار می رود. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٣٢ ٣-٦ انتخاب مدل برآورد جنﺒش زمین انتخاب رابطه ی مناسب برای تخمین مشخصات حرکت زم ین سازگار با طی شرا لرزه نی زم ساخت ی ،ساختگاه به دلیل دارا بودن بیشترین عدم ،قطعیت از اهم یت ویژه ای برخوردار است .رابطه ی ها یاد ش ده ید با بر پا یه داده ی ها منطقه ی مورد مطالعه، بزرگا ی گشتاور ی ) W M( و نوع گسلش ته،یه انتخاب یا .اصﻼح شده باشد رابطه ی ها انتخاب شده یا توسعه داده شده باید با محدوده ی حداقل و حداکثر بزرگا و تعریف فواصل از چشمه ی ها لرزه زا همخوانی داشته باشد. مدل ی ها انتخاب شده برآورد جنبش نی زم دی با بصورت مناسب محدوده مورد انتظار داده ی ها شتابنگار ی فﻼت ا ران ی .را پوشش دهد ی ها نه ی گز مدل برآورد جنبش نی زم ی برا مناطق مختلف ا ران ی به شرح ز یر :است -مناطق کم عمق پوسته ای -مناطق زبانه ای لبه فرورانش ٢ -مناطق فرورانش ی داخل صفحه ٣ در صورت کمبود اطﻼعات زلزله های ،محلی یم توان از مدل ی ها برآورد مشخصات حرکت زم ین که در آن تعداد داده ها با استفاده از روش ی ها یه شب ی ساز معتبر افزا یش داده می،شود .استفاده کرد در لی تحل خطر رده الف و ب )بند ٣-٤ (ی برا برآورد ط یف ،شتاب به بی ترت ﻻزم است حداقل از سه و پنﺞ معادله ی تخمین با مشخصات فوق که طبق روش های معتبر رتبه بندی شده،اند در درخت منطقی استفاده کرد . حداقل دو رابطه با ید ان یم از روابط معتبر جهان ی ای منطقه یا و کی رابطه از م ان ی رواب ط ی محل مختص فﻼت ا ران ی که عملکرد مناسب آن ها در برآورد خصوص ات ی جنبش زم نی در فﻼت ا ران ی به اثبات رس ی،ده .انتخاب شود استفاده از"روش های مناسب ی ار آم" به همراه"مراجعه به ات ی ادب ی فن معتبر" )در تحل لی خطر رده ب، بند ٣-٤-٢ ( و"مراجعه به ات ی ادب ی فن معتبر" در تحل یل خطر رده الف )بند ٣-٤-١(، ی برا انتخاب مدل ی ها مناسب برآورد جنبش زم ی،ن الزام ی است. استفاده از مدل ی ها با طی شرا ریز مجاز ن ست ی: -مدل یی ها که با نوع هی ناح لرزه نی زم ساخت ی مورد بررس ی سازگار ی .ندارد -مدل یی ها که در مجﻼت معتبر علم ی ی دارا ی داور نیب الملل ی، ارائه نشده است. -مدل یی ها که منسوخ و با نسخه ی ها دتر ی جد نی گز ی جا شده است. ٢ Interface ٣ In-slab -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. -مدل یی ها که روش برازش مورد استفاده در توسعه آن ها ، خطا ی درون رخداد ٤ی و فرا رخداد ی٥ را لحاظ .نکرده است -در صورت قرارگ یری ساختگاه بر رو ی نی زم نوع IV ، استفاده از مدل یی ها که اثرات یغ رخط ی خاک را لحاظ کند ی نم. ٣-٧ روش تحل یل خﻄر ٣-٧-١ کلیات در مطالعه ی ویژه ی ساختگاه موارد ی مانند خصوص ات ی لرزه نی زم ساخت ی، زمین شناسی و نرخ لغزش گسل ها، لرزه خیزی ،منطقه نرخ قابل انتظار وقوع زلزله، بیشینه بزرگای زلزله ی گسل های فعال و نوع نی زم ساختگاه باید بررسی شوند .شعاع حداقل نیا مطالعه ی برا فﻼت یا،ران صد و پنجاه لوم یک تر و در هی ناح فرورانش ی مکران صد یس یک لومتر است. مطالعه ی ژه یو ساختگاه و برآورد پارامترها ی لرزه یا به سه روش ز یر قابل انجام :است ٣-٧-١-١ استفاده از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم در سنگ بستر و اعمال ضریب های مربوط به اثر خاک )جدول ٣-١( ٣-٧-١-٢ استفاده مستق یم از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم در سطﺢ زم نی با استفاده از مدل ی ها مناسب لرزه خیزی . برا ی نی زم نوعIV ، استفاده از نیا روش مجاز ست ین . ٣-٧-١-٣ استفاده از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم در سنگ بستر و بکارگ یری مدل ی ها مناسب لرزه یزیخ و تحل لی پاسخ ساختگاه )برا ی لی تبد حرکت سنگ بستر به سطﺢ زم ین( تﺒصره ٤ :در تحل لی خطر رده ب )بند ٣-٤-٢(، در صورت استفاده از روش تحل لی پاسخ ساختگاه )بند ٣-٧-١-٣،( درنظرگرفتن عدم قطع ی ها تی خصوص ات ی ی ها هیﻻ خاک با روش های معتبر موجود در ات ی ادب ی فن الزام ی است. در این ،مطالعه توجه به ویژگی های زلزله های حوزه ی نزدیک )طبق فی تعر و ضوابط بند ٣-١١ ،(رفتار غی رخط ی خاک و امکان رخداد پد ده ی روانگرایی .در مناطق مستعد نیز ضروری است طیف طرح شتاب در این آیین نامه طبق ٣-٨ هی ته شود .همچنین در موارد ،ﻻزم طیف با خطر یکنواخت،شتاب سرعت و ٤ Whitin-event ٥ Between-event -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٥٢ یا جابجایی برای سطوح خطر مورد نیاز ای مقاد ری پارامترها ی نه یشیب شتاب ) PGA ،(سرعت ) PGV (و جابجا یی گذرا ) PGD ،(باید ارائه شود . ﻻزم است فهرست تمامی داده ی ها زلزله های تاریخی و دستگاهی رخ داده در منطقه ی مورد مطالعه به صورت یک کاتالوگ جمع ی آور شود .این کاتالوگ باید با حذف پ یش لرزه ها و پس لرزه ها و توجه و به جود بازه های ی دارا ،حدکامل بودن متفاوت اصﻼح شود .ﻻزم است که حدود کامل بودن کاتالوگ و بازه ی ها ی زمان آن، با استفاده از روش های مناسب آمار ی ن یی تع شود . توص یه می شود که در حذف پس لرزه ها شی و پ لرزه،ها عدم قطع تی ی ناش از کاربرد روش های متفاوت حذف آن ها در چهارچوب درخت منطق ی درنظرگرفته شود .در تحل لی خطر رده ب )بند ٣-٤-٢ (این امر الزام ی است. گردآوری اطﻼعات یر ز برای تمامی زلزله ها در حد امکان ضرور ی :است - زمان رخداد - مکان رومرکز با دقت قابل قبول - بزرگای تخم ینی )در داده ی ها تار یخی ( و ثبت شده )در داده ی ها دستگاه ی (. این مقادیر با ید اب استفاده از روابط تجربی مناسب فﻼت ا ران ی به بزرگا ی گشتاور ی ) w M( تبد یل .شوند - عمق زلزله )در داده ی ها دستگاه ی( - نوع گسلش - تخمین میزان عدم قطع یت در هر یک از موارد یاد شده ٣-٧-٢ تحلیل خﻄر احتماﻻتی مراحل این روش بر اساس نی ترﺞیرا الگور تم ی به شرح زیر است: ١- تع یین چشمه ی ها لرزه ی زا منطقه که در جنبش شدید ساختگاه ی تأث رگذارند . تع یین ین ا ع مناب، هم به صورت خط ی )در صورت مشخص بودن امتداد گسلش( و هم به صورت سطح ی )در صورت پ راکنده (بودن گسلش با تی رعا ضوابط بند ٣-٧-٥ مجاز است . استفاده از توز یع غیر یکنواخت ی برا تابع توزیع احتمال فاصله ساختگاه تا چشمه ی لرزه زا الزام ی است . ٢- تع یین تابع چگال ی احتمال بزرگا ی ین زم لرزه،) (m f M ، که یم تواند بسته به مورد از توابع ی ری نظ گوتنبرگ-یر شتر دو کران دار، زلزله مشخصه ای یبی ترک استفاده شود. ٣- محاسبه ی سنجه ی شدت زلزله، x، ) a S، PGA ، PGV (و غیره طبق رابطه ی ٣-١: -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣-١       max min max min ) ] ln ln ( 1[ ln , m m R R R M IM r m annual drdm r f m f IM x    که در آن: max m: حداکثر بزرگا ی زلزله که با روش معتبر ی برا هر چشمه لرزه زا به دست م ید آی. min m: حداقل بزرگا ی .زلزله می باختنا ٥ ات ٤ هزاب بین امومعً اگرزب این رادقم شود . annual  :نرخ رخداد ساﻻنه ی سنجه ی مورد نظر که مقدار آن برابرT 1 می باشد. T : دوره بازگشت در سطﺢ خطر مورد نظر  :نرخ رخداد ساﻻنه ی زلزله طبق کاتالوگ منطقه )بینmin m وmax m ] ln ln ( 1[ , IM r m IM x     :احتمال فراگذشت سنجه ی شدت زلزله، IM ، از مقدار مفروضx که با فرض تابع نرمال استاندارد بدست می آید. ) (r fR :تابع چگالی احتمال فاصله ساختگاه از چشمه لرزه زا. r m IM , ln :مقدار نی انگ یم لگار تم ی سنجه ی شدت زلزله در ساختگاه که از مدل برآورد جنبش نی زم )رابطه ی کاهندگی ( بدست می.آید IM  :انحراف معیار مقادیر سنجه ی شدت زلزله متناسب با رابطه.ی کاهندگی max R :بی نی شتر فاصله ی ساختگاه تا نقطه ای از گسل،ها نظیر تعریف فاصله در رابطه ی کاهن دگی مورد .استفاده min R :کمتر نی فاصله ی ساختگاه تا نقطه ای از گسل،ها نظیر تعریف فاصله در رابطه ی کاهندگی م ورد .استفاده تﺒصره ٥ : در رابطه ی ٣-١، برای هر چشمه ی لرزه زا مقدار max m مختص به آن تعریف می .شود نیا مرحله به ازا ی مقاد ری مختلف انتخاب ی سنجه شدتx از کم تا ز اد ی تکرار م ی شود تا منحن ی خطر نیا سنجه حاصل شود. تﺒصره ٦ :با توجه به عدم قطع تی شناخت ی موجود در توص فی و ن یی تع چشمه ی ها لرزه،زا برآورد پارامترها ی لرزه یزیخ آن ها، و مدل ی ها تخم نی جنبش نی زم ﻻزم است که فرض ات ی مختلف بر اساس روش های معتبر و با در نظرگرفتن طی شرا منطقه یا در چهارچوب الگور تم ی درخت منطق ی .استفاده شود خروج ی نها یی ) annual  (دی با با استفاده از نی انگ یم وزن دار ﺞی نتا درخت منطق ی زی و ن در سطﺢ اطم نان ی صدک ٥١ ٥٨ و .درصد گزارش شود -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٧٢ در لی تحل خطر برا ی سازه ی ها ،(فراساحل )فصل چهاردهم ﻻزم است تا منحن ی خطر سنگ بستر در ب ازه نرخ وقوع ساﻻنه2 10 تا4 10 دوره بازگشت صد تا ده هزار سال گزارش شود. ٤- تعیین احتمال فرا گ ذشت ساﻻنه به ازا ی خروج ی نها یی درخت منطق ی، PE ، که با فرض توزیع زمانی پواسونی از رابطه ی ٣-٢ به دست می آید: ٣-٢ annual t e PE    1 که در آن: t :مدت زمان بهره برداری یا عمر مفید سازه. ٥- محاسبه ی طیف شتاب با خطر یکنواخت )و در صورت لزوم مقاد ری نه یشیب سرعت و جابجا یی گ (ذرا در سطﺢ زمین )بند ٣-٧-١-٢ (یا سنگ بستر در ساختگاه مورد مطالعه )بند ٣-٧-١-١ و ٣-٧-١-٣ ( در دوره ی بازگشت مورد نظر با استفاده از معادله ی سازگار برآورد جنبش .زمین ٦- محاسبه ی شکل نهایی طیف طرح به صورت طیف آیین نامه ای طبق ضوابط بند ٣-٨ ی )برا سطﺢ (خطر دوم و سوم در مراحل فوق تحلیل حساسیت نیز توصیه می شود .در این صورت ﻻزم است محدوده ی تغییرات ها ل مد و پارامترها بر اساس روش های معتبر و به صورت منطقه ای تعیین شود. ٣-٧-٣ تحلیل خﻄر تعیی نی شتاب ط یفی نی زم لرزه ین یی تع در هر زمان ،تناوب از صدک هشتاد و چهارم شد نی دتر ی زلزله محتم ل )با استفاده از روابط کاهندگ ی بکار رفته در تحل لی احتماﻻت ی ( در راستا ی نه یشیب ،پاسخ بر آورد یم شود . ی برا بی ضرا لی تبد نه یشی به ب پاسخ از مقاد ری تبصره ٢ .، استفاده شود بزرگا و فاصله زلزله تع ین یی مدنظ ،ر از"شی جدا لی تحل خطرِ ساختگاه" در دوره بازگشت ٥٧٤٢ سال تع ن یی یم شود . تمام ی سنار ی وها ی نی زم لرزه ی رو گسل ی ها شناخته شده منطقه با حداقل ٠١٪ مشارکت نسب ی در تحل یل خطر ساختگاه در محاسبه نتا ﺞی ین یی تع، لحاظ شده نه یشی و ب مقاد یر حاصل جنبش نی زم از ان یم آن ها مورد اس تفاده قرار رد یگ. انتخاب حداقل ٣ و ٥ معادله ی تخمین مشخصات حرکت زمین سازگار با ساختگاه به ترت بی ی برا ب رآورد فیط شتاب در تحل یل خطر رده الف ب و )معرف ی شده در بند ٣-٤ (ضرور ی است . نتا ﺞی ی برا نی انگ یم وزن دار نیا روابط ارائه خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٢ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در صورت وجود اثرات ساختگاه ی، عﻼوه بر استفاده مستق می از روابط کاهندگ ی مناسب برا ی برآورد پاسخ در سطﺢ زم ی،ن توان یم از تحل یل پاسخ ساختگاه ای بی ضرا جدول ٣-١ زین ی برا لی تبد حرکات ی رو سنگ بستر به سطﺢ نی زم استفاده کرد. در ،هر صورت اگر بزرگ نی تر مقدار پاسخ یفیط )قله ط فی (حاصل از نی زم لرزه ین یی تع، کمتر ازa 1.5F بر حسب شتاب ثقل،باشد ﻻزم است همه مقاد ری یفیط آن در یبی ضر ی کسان به نحو ی ضرب ود ش که مقدار ا نی قله فیط پاسخ برابرa 1.5F شود .ی برا ساختگاه نوع کی ،تا سه مقدار a F از جدول ٣-١ با فرض مقدار ٥/١ = sS ن یی تع شود . برا ی ساختگاه نوع ،چهار a F برابر یک فرض شود. اگر بزرگ نی تر مقدار پاسخ ط یفی )قله ط یف ( حاصل از تحل لی خطر احتماﻻت ی در دوره بازگشت ٥٧٤٢ سال، کمتر ازa 1.2F )بر حسب شتاب ثقل( باشد، به محاسبه جنبش حاصل از زم ین لرزه ین یی تع از ین ست ین. ٣-٧-٤ جدایش خﻄر لرزه ای واهم افزا یی ای ٦شی جدا خطر لرزه ای بر حسب بزرگا و فاصله )و در صورت ن از ی لون ی اپس ( بخش ضرور ی هر مطالعه تحل لی خطر و ژه ی ساختگاه است. ﻻزم است در صورت وجود هر دو مدل لرزه یزیخ یاهی ناح و خط ی، از مدل چشمه خط ی ی برا انجام ا نی لی تحل .استفاده شود نی انگ یم )و در صورت از ین انه یم و مد( مقاد ری بزرگا، فاصله و اپ لون یس حاصل از فرآ ند ی واهم افزا یی .ارائه شود ٣-٧-٥ تعریف مدل چشمه های لرزه زا لرزه یزیخ گستره طرح توسط سه نوع چشمه لرزه می رعت یف مز ی هن و طخ ی ،حان یهای از ی شود . در نیا ی تعر،ف ﻻزم است که حداقل و حداکثر عمق ﻻ هی لرزه و زا بیش ،گسل متناسب با رژ می لرزه خیزی ،چشمه ده ید .شود در لی تحل خطر رده ب )بند ٣-٤-٢(، در نظرگرفتن عدم قطع تی شناخت ی در توص یف هندسه و پارامترها ی لرزه یزیخ چشمه ی ها لرزه زا الزام ی است. استفاده از عی توز ی کنواخت ی برا محاسبه اثرات فاصله قطعات مختلف چشمه تا ساختگاه در انتگ رال خطر مجاز ست ین. استفاده از گستره ی ها یا ره یدا با خصوص ات ی لرزه ای ناهمگن ی برا محاسبه پارامترها ی لرزه خیزی و نسبت دادن آن به چشمه ی ها داخل آن مجاز ن ست ی . ٦ Deaggregation -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٩٢ در تع ن یی پارامترها ی مدل لرزه یزیخ با استفاده از تار ی خچه نی زم لرزه ها، توجه به دوره ی ها کامل بودن کاتالوگ زم ین لرزه الزام ی است و تغ یی رات ی زمان حد کامل بودن کاتالوگ در برآورد پارامترها ی لرزه خیزی دی با .منظور شود مدل لرزه یزیخ )نرخ بزرگا-فراوان ی زلزله (ها چشمه ی ها یاهی ناح، گوتنبرگ-یر شتر دو کران دار .است ی برا چشمه ی ها ی خط توان یم از مدل ی ها گوتنبرگ-یر شتر دو کران دار و نی زم لرزه مشخصه با وزن مناسب در درخت منطق ی استفاده کرد. با توجه به آن که ممکن است داده ی ها مربوط به کی گسل برا ی محاسبه مقدار ش بی رابطه گوتنبرگ-یر شتر پارامتر لرزه خیزی ) b-value( کاف ی نباشد، م توان ی از مقدار ا نی بی ضر در ناح هی لرزه یا همگن دربرگ ی رنده نیا .گسل استفاده کرد ی برا منطقه لرزه نی زم ساخت ی ،مکران متناسب با سه نوع نی زم لرزه کم عمق پوسته یا، زبانه )لبه ( فرورانش ی و داخل صفحه یا، چشمه ی ها لرزه ی زا مجزا تعر یف .شود ٣-٨ طیف طرح شتاب ٣-٨-١ فیط طرح با خﻄر ی کنواخت: فیط طرح نیا نامه ن یی آ بعد از انجام لی تحل خطر احتماﻻت ی در سطﺢ نی زم ای استفاده از لی تحل پاسخ ساختگاه ی )روش بند ٣-٧-١-٢ ای ٣-٧-١-٣(، بصورت ز ری بدست م یآید : ٣-٣ aM a S S 3 2  aM S پارامتر شتاب ط یفی با نسبت میرایی ٥%، )بر حسب g ،(ری نظ زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم (است که بی ضر لی تبد به راستا ی نه یشیب )تبصره ٢ (در آن ضرب شده است . ﻻزم ن ست ی که مقدارaM S از مقدار ط فی ین یی تع در ه ﭻی زمان تناوب ی بی شتر .باشد همچن ی،ن مقدار ط فی طرح در ﭻیه زمان تنا ی وب دی نبا از ٠٨% مقاد ری ری نظ فیط استاندارد ٠٠٨٢ کمتر باشد .در صورت استفاده از تحل یل ،پاسخ ساختگاه فیط حاصل ی برا مقاصد طراح ی به نحو مناسب ی هموار شود. در صورت ن ی،از مقدار شتاب فیط طرح ژه یو ساختگاه در دوره تناوب کوتاه ) DS (S برابر ٠٩ درصد بی نی شتر مقدار شتاب ط فی ژه یو نیب زمان تناوب ٢/٠ تا ٠/٥ هی ثان .درنظرگرفته شود همچن ی،ن شتاب فیط طرح ژه یو ساختگاه در دوره تناوب بلند ) D1 (S برابر بزرگ نی تر مقدار نظ ری شتاب فیط ژه یو در زمان تناوب کی هی ثان و مجموعه ی حاصل ضرب ی ها {0.9𝑇. 𝑆௔} در دامنه 1 ≤𝑇≤5 𝑠𝑒𝑐 -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ی برا ساختگاه با 𝑉തௌଷ≤450 ௠ ௦ و دامنه 1 ≤𝑇≤2 𝑠𝑒𝑐 ی برا ساختـگاه با 𝑉തௌଷ଴> 450 ௠ ௦ در نظر گرفته شود. ی برا ن یی تع بی ضر زلزله به روش ی جانب معادل )روابط ٤-٥ و ٤-٦(، مقدار D1 S از مقدار 𝑆௔ معادل آن در زمان تناوب 𝑇 قرارداده شود. همچن ی،ن MS S و1 M S پارامتر شتاب ط یفی با نسبت میرایی ٥% )بر حسبg ،(ری نظ زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم(، به ترت یب در زمان تناوب کوتاه و کی هی ثان در سطﺢ زم ین در راستا ی بیشینه بارگذار ی، کی و مین برابر مقاد ری طراح ی ری نظ فوق است. در صورت از ین به فیط ،سرعت مقدار آن از رابطه ریز قابل حصول است: ٣-٤ ) / 2 ( T S S a v   ٣-٨-٢ فیط طرح با شکل استاندارد: در صورت استفاده از روش بند ٣-٧-١-١، طیف طرح این آیین نامه در راستا ی نه یشیب ،پاسخ طبق الگ وی شکل ٣-١ بدست می آید . در این شکل رابطه ی شتاب طیفی، a S، در هر قسمت طبق روابط ٣-٥ الی ٣-٩ است. ٣-٥ 0  T DS a S S .4 0  ٣-٦ o T T   0 ) 6.0 4.0 ( o DS a T T S S   ٣-٧ S o T T T   DS a S S  ٣-٨ S L T T T   T S S D a 1 1   ٣-٩ L T T  2 1 T T S S L D a   در ،روابط فوقDS S و1 D S به ترتیب پارامترهای شتاب طیف طراحی با یی را یم ٥ ،درصد در زمان تناوب کوتاه )٢/٠ ثانیه( و در زمان تناوب یک ثانیه روی خاک ساختگاه )بر حسبg (حاصل از دو سوم مقاد یر تحلیل خطر به روش احتماﻻتی در سطﺢ خطر سوم )زلزله نادر (و با نسبت میرایی ٥% می باشند . برای ساز هه ای دریایی مشمول ضوابط فصل فراساحل، دوره بازگشت زلزله طرح و مقدار نسبت میرایی و سایر الزامات از فصل چهاردهم استفاده می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/١٣ L T معرف زمان تناوب گوشه دوم طیف است که مقدار آن مستقل از شرایط ساختگاهی یا مقادیرDS S و1 D S برابر ٠/٦ ثانیه است. در سواحل ناحیه فرورانشی مکران، مقدار این پریود برابر ٦١ .ثانیه است برای پهنه خلیﺞ فارس )فصل فراساحل( مقدار زمان تناوب گوشه دوم ٠/٤ .ثانیه است در صورت نیاز به طیف سرعت، مقدار آن از رابطه ٣-٤ .قابل حصول است مقادیر شتاب طیفی در زمان های تناوب ﻻزم، ابتدا روی بستر سنگی برآورد شده، به کمک روابط ٣-٠١ و ٣-١١ به مقادیر نظیر روی خاک ساختگاه تبدیل می.گردند ٣-٠١ ) 9.0 ( 3 2 3 2 s a MS DS S F S S   ٣-١١ 1 1 1 3 2 3 2 S F S S v M D   :که در آن 1S : پارامتر شتاب طیفی با نسبت میرایی ٥% )بر حسبg( نظیر زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم( در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی )با سرعت موج برشی میانگین بیش از ٠٥٧ متر بر ثانیه(، حاصل از مطالعه ی ویژه.ی ساختگاه که ضریب راستای بیشینه بارگذاری در آن ضرب شده است sS : پارامتر شتاب طیفی با نسبت میرایی ٥% )بر حسبg(، نظیر زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم( در ) زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ثانیه( روی بستر سنگی، حاصل از مطالعه ی ویژه ی ساختگا ه است که ضریب .راستای بیشینه بارگذاری در آن ضرب شده است شکل ٣-١ طیف طرح آیین نامه در ﺻورت استفاده از روش ضرا ﺐی ساختگاه ی جدول ٣-١ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. MS S و1 M S پارامتر ی ها شتاب ط یفی با نسبت میرایی ٥% )بر حسبg( نظ ری زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم ،(به بی ترت در زمان تناوب کوتاه و کی هی ثان در سطﺢ نی زم در راستا ی نه یشیب بارگذار ی ه .ستند ﻻزم ست ین نی که ا مقاد ری از مقاد ری ری نظ فیط ین یی تع یب شتر ند شو .همچن ی،ن مقدار فیط رح ط در ﭻیه زمان تناوب ی دی نبا از ٠٨% مقاد ری ری نظ فیط استاندارد ٠٠٨٢ کمتر باشد. در صورت از ین فیط زلزله نادر ، ٥/١ برابر ط فی طرح ا نی نامه ن یی آ اخت ار ی .شود مقادیر ضریب اصﻼح طیف در بازه ی شتاب ثابت، a F ، و بازه ی سرعت ثابت، vF ، با توجه به جنس ساختگاه از جدول ٣-١ بدست می آیند . در صورت برآورد شتاب ب نه یشی نی زم ی رو سنگ بستر، شتاب نه یشیب سطﺢ زم نی با استفاده از رابطه ز یر :قابل حصول است PGA F PGA PGAﺳﻄﺢ.  بی ضر اصﻼح شتاب برا ی اثرات ساختگاه ی در جدول ٣-١ ارائه شده است. همچنین oT و ST ضرایب وابسته به نوع خاک از جنس زمان تناوب طبق روابط ٣-٢١ و ٣-٣١ هستند. ٣-٢١ DS D o S S T 1 2.0  ٣-٣١ DS D S S S T 1  تﺒصره ٧ : در سازه ی ها مستقر رو ی خاک نوعIV باsS بزرگ تر ٠ از/١ ای سازه ی ها مستقر رو ی نی زم نوعIII وIV با مقدار1S بزرگ تر ٢ از/٠ بجای به کارگ یری ضرایب اثرات خاک جدول ٣-١، لی تحل ژه یو ساختگاه به روش بند ٣-٧-١-٢ ای ٣-٧-١-٣ ی )برا نی زم نوعIII (ای ٣-٧-١-٣ ی )برا نی زم نوع IV ( توص یه می شود. تﺒصره ٨: در صورت وجود هر یک از شرایط زیر، بجای به کارگ یری ضرایب اثرات خاک جدول ٣-١ یا استفاده از روابط کاهندگ ی، لی تحل ژه یو ساختگاه به روش بند ٣-٧-١-٣ الزام ی است: ١- چنانچه خاک مستعد روانگرایی بوده یا از جنس رس حساس یا سریع یا خاک سیمانی شده ریزشی ضعیف باشد. در مورد سازه یی ها با زمان تناوب ارتعاش طب یعی کمتر از ٥/٠ هی ثان بر رو ی خاک های مستعد روانگرا یی، توان یم از تحل لی ژه یو ساختگاه صرف نظر و با توجه به جنس زم نی مناسب، از م ری قاد بی ضرا تبدیل شتاب جدول ٣-١ ای روش بند ٣-٧-١-٢ استفاده کرد. ٢- خاک گیاهی یا ارگانیک با ضخامت ﻻیه بیش از ٣ متر ٣- خاک دارای شاخص خمیری زیاد )بیش از ٥٧ (و ضخامت یهﻻ بیش از ٥/٧ متر -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۳ مفادبر ضرایب نبدیل شتاب روی بسنر سنگی به سطح خاک ساخنگاه برای سطح خطر سوم مقدار ۳ رب جنس زمین و مار در این حالت‌ها تبصره ۷ را نگاه کنید. + جنس زمین طبق استاندارد ۲۸۰۰ تعریف می‌شود. از درون‌یابی خطی برای مقادیر میانی رخ 5 و9 ۸ استفاده شود. ۴- خاک رس نرم یا با سختی متوسط با ضخامت زیاد (بیش از ز ۳۴۰ متر) و مقاومت برشی زهکشی نشده‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥- وجود ی ها هیﻻ خاک با ضخامت ب ی شتر ٢ از متر و با تغ یی رات دی شد سرعت موج برش ی ر شت ی ) ب از ٠٥%( در مقا سه ی ی ها هیﻻ با مجاور ٦- هﻻی خاک با محتو ات ی ی گاز زیاد ی ا با فشار منفذ ی یطی مح شیب از ٠٣% سربار مؤثر ٧- خاک رس شامل ش بی از ٠٣% مواد آل ی کربناته و س یلی کاته با ضخامت ب ی شتر از ٠١ متر ٨- سرعت موج برشی میانگین )در سی متر اول آبرفت( کمتر از ٠٢١ متر بر ثانیه ٣-٩ طیف ریسک مﺒنا ا ستفاده از ط فی سک یر مبنا ی برا فی تعر سطﺢ خطر سوم )و بالطبع در هی ته فیط طراح ی )بند ٣-٨(( مجاز است و به تشخ صی کارفرما قابل الزام ن یز می باشد .در ند ی فرآ هی ته نیا فیط سک یر فرور زش ی در ساختگاه و گروه اهم تی مبنا )گروه کاربر ی و خطرزا یی II (، دی با برابر سک یر هدف ای یر ِسک مبنا شود .سک یر هدف در ا نی نامه ن یی آ احتمال فرور زش ی %١ در پنجاه سال در نظر گرفته م ی شود . ِ مقدار پارامتر جنبش زم نی در سطﺢ خطر سوم که بر اساس ر سک ی هدف تنظ می شده، از طر یق ِتکرار محاسبه انتگرال ر سک ی )بی ترک منحن ی خطر با منحن ی شکنندگ ی لگ نرمال مفروض با انحراف ار یعم ٦/٠ (ی برا دن ی رس به یر ِسک مبنا مشخص یم شود .در تی نها پاسخ سک یر مبنا شده با𝐼𝑀ோ,ଵ଴% )پارامتر جنبش معادل دهک اول ای احتمال فرور زش ی ٠١ درصد قرائت شده از منحن ی شکنندگ ی سک یر مبنا (شده نشان داده یم شود. نیا محاسبات در همه زمان ی ها تناوب ﻻزم ی برا ارائه فیط خطر ی کنواخت )بند ٣-٨-١ (یا دو زمان تناوب کوتاه و کی هی ثان ی برا ارائه ط یف استاندارد )بند ٣-٨-١(، انجام شود .ی برا سهولت توان یم فقط در دو زمان تناوب ) کوتاه ٢/٠ هی ثان) ( RS C (و کی هی ثان ) 1 R C (مقدار بی ضرا سک یر مبنا را محاسبه و ی برا مقاد یر بین این دو از درون یابی استفاده کرد . برا ی مقاد یر بی شتر کی از هی ثان توان یم از م قدار1 R C و برا ی مقاد یر کمتر از ٢/٠ هی ثان ازRS C .استفاده کرد نیا بی ضر )موسوم به بی ضر یر،سک 𝐶ோ ( برابر نسبت شتاب یفیط سک یر مبنا شده به شتاب یفیط با دوره بازگشت ٥٧٤٢ سال )زلزله نادر(، در نظر گرفته م ی شود . ٣-٤١ 𝐶ோ= 𝐼𝑀ோ,ଵ଴% 𝐼𝑀ଶସ଻ହ -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٥٣ ٣-٠١ مﻼحظات تحل لی پاسخ ساختگاه ٣-٠١-١ انتخاب شتابنگاشت ی برا تحل لی پاسخ درصورت ن از ی به بررس ی ژه یو ) اثرات ساختگاه روش بند ٣-٧-١-٣(، باید حداقل ٧ ی تار خچه ی زمان ؤم لفه افقی شتابنگاشت ثبت شده یا شب ی ساز هی شده ی حت اﻻمکان در ساختگاه یی ها با طی شرا سنگ بستر لرزه ای انتخاب شود. ا نی شتاب نگاشت ها با ید مربوط به نی زم لرزه ی ها ی واقع ای ی ساز هی شب شده باشند که از نظر بزرگا و فاصله از گسل، با زلزله سطﺢ مورد نظر )بند ٣-٥ ( سازگاری داشته با شند . سپس تک تک شتابنگاشتهای انتخاب شده با دی به گونه یا اس ی مق شوند که ط یف پاسخ آن ها بطور نی انگ یم با ط یف پاسخ زلزله سطﺢ مورد نظر در سنگ بستر لرزه ای در بازه زمان تنا وب مودهای مؤثر در پاسخ سازه، انطباق مناسبی داشته باش ن د. در منطقه فرورانش ی مکران، برا ی کی هر از انواع زلزله کم عمق پوست های، زبانه )لبه( فرورانش و داخل صفحه ٧یا ،حداقل ٧ شتابنگاشت مرتبط برا ی لی تحل پاسخ ساختگاه استفاد ه .شود ٣-٠١-٢ محاسﺒه تار ی خچه زمان ی حرکت سﻄح زم ین برای هر کدام از شتا ب نگاشتهای انتخاب شده، تار ی خچه ی زمان محرک ورودی زمین لرزه دی با به عنوان حرکت رخنمون ٨ به پروف یل خاک وارد شود. با استفاده از روش های محاسبات ی مناسب که توانایی مدل سازی رفتار دینامیکی خاک در زمان وقوع زمین لرزه های قوی را ب ه صورت غی رخط ی و یا خطی معادل دارند، تحلیل دینامیکی آبرفت انجام شده و تاریخچه زمانی نگاشتهای زمین لرزه در سطﺢ زمین بدست می.آید ٣-٠١-٣ برآورد طیف در سﻄح زمین مراحل برآورد فیط در سطﺢ نی زم به شرح ریز است: الف( ط فی پاسخ نگاشتهای محاسبه شده در سطﺢ زم ین در نسبت یی را یم ٥% )ای هر نسبت یی را یم ﻻزم ی برا سطﺢ زلزله ای نوع سازه ( برای تک تک شتابنگاشتها محاسبه شده و طیف میانگین آن ها ب .دست آید ٧ shallow crustal, interface, in-slab ٨ Outcrop motion -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ب ( برای تک تک شتابنگاشتها، نسبت طیف پاسخ سطﺢ زمین به طیف محرک ورودی در نسبت م یرایی ٥% )یا هر نسبت میرایی ﻻزم برای سطﺢ زلزله یا ن (وع سازه محاسبه شود و میانگین آن ها به عنوان تابع .انتقال آن آبرفت بدست آید حاصل ضرب طیف میانگین در طیف زلزله سطﺢ مورد نظر در سنگ ب ستر لرزه ای )که به صورت ضرب پریود به پریود صورت رد یگیم.(، بدست آید ج ( اکنون طیف هموار زلزله مورد نظر در سطﺢ زمین بر مبنای طیف میانگین مرحله الف به گونه ای ترسیم شود که از طیف بدست آمده از مرحله ب کمتر نباشد و حساسیت پاسخ ساختگاه به عدم قطع ی ها تی موجود در مدل عددی ) شامل عدم قطعیت در پارامت ر های مصالﺢ، هندسه مدل و محرک ی ها ورودی( را پوش ش .دهد ٣-٠١-٤ تهیه مدل عددی ساختگاه بر مبنای شرایط حاکم بر مسئله، هندسه مدل عددی ساختگاه به صورت کی بعد ی ، دو بعدی و یا سه بعدی در نظر گرفته شود. برای معرفی مشخصات مصالﺢ آبرفت ها ، مدل رفتاری مناسب خاک در محدوده کرنش ی ها کوچک )محدوده رفتار خطی( و کرنش ی ها بزرگ )با مدل رفتار ی ی غ رخط ی و یا خط ی مع ادل ( انتخاب شو د. بدین منظور، سرعت موج برش ی در محدوده کرنش ی ها کوچک با دی با اندازه گ یری ژئوفیزیکی در محل پروژه و ای اندازه گ یری بر روی خاک های مشابه اطراف ساختگاه بدست آید. مشخصات مدول برشی و نسبت میرایی در محدوده کرنش ی ها بزرگ باید یا ا ز آزمایش های آزمایشگاه ی مناسب دینامیک خاک استخراج گردند و یا از ادبیات فنی در خاک مشابه اقتباس شوند. با دی توجه شود که عدم قطع ی ها تی موجود در مشخصات خاک ن زی دی با به نحو مناسب مورد توجه قرار گ رد ی. ی زمان که به دل لی وجود پروف ی ها لی خاک بس ار ی ی عم،ق ًعمﻼ امکان مدل سازی کل آبرفت تا سنگ بستر وجود ندارد، جنس ا ین ﻻیه از مدل عددی می تواند نی زم نوع II نیز در نظر گرفته شود . در نیا صورت ، طیف پاسخ و شتابنگاشتهای مربوط به زلزله سطﺢ مورد نظر در سنگ بستر لرزه ای باید با اع مال ضرا یب مناسب )نظ یر جدول ٣-١(، از ورود ی سنگ بستر به نوع ساختگاه ی جد،د لی تبد شود. ٣-١١ مﻼحظات خاص حوزه نزدیک ساختگاه یی ها که طی شرا ریز را ،دارند به عنوان ساختگاه حوزه کی نزد ی تلق یم شود: الف (ساختگاه ی با فاصله کمتر از ٥١ یک لومتر از تصو ری ی افق گسلها ی فعال شناخته شده با توانا یی جاد یا زلزله با بزرگا ی برابر ای بزرگ تر از ٧. -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٧٣ ب (ساختگاه ی با فاصله کمتر از ٠١ یک لومتر از تصو ری ی افق گسلها ی فعال شناخته شده با توانا یی جاد یا زلزله با بزرگا ی برابر ای بزرگ تر از ٦. در بررس ی نیا ی مع،ارها تصو ری ی افق قسمت یی ها از گسل را که در عمق ی ها ٠١ یک لومتر ای یب شتر واقع شده دی نبا لحاظ کرد )شکل ٣-٢ .( شکل ٣-٢ شی نما تعر فی فاﺻله از ،گسل ی برا لحاظ کردن اثرات حوزه نزد یک در این ساختگاه ها، درنظرگرفتن اثرات پالس با زمان تناوب )پریود( بلند در فرآیند تحلیل خطر، الزامی .است در نیا ساختگاه ،ها در صورت لزوم جابجا یی ماندگار حاصل از گسلش در شتا بنگاشتها ی انتخاب ی نیز مدنظر قرار رد یگ. در صورت وجود گسل در نزدیک ساختگاه، این چشمه لرزه:زا .الف( باید بصورت چشمه با هندسه سه بعدی )طول، عرض و شیب گسل( در عمق مناسب مدل شود ب( نرخ لغزش آن در محاسبات دوره بازگشت زمین لرزه )برآورد چگالی احتمال بزرگای زمین لرزه( منظ ور .شود تﺒصره ٩ : در تحلیل خطر رده الف )بند ٣-٤ (، در صورت عدم دسترسی می توان آنالیز حساسیت با نرخ لغزش گسل هایی که در نواحی لرزه زمین.ساخت مشابه قراردارند، انجام داد -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣-١١-١ اثرات جهت داری در تحلیل خﻄر احتماﻻتی ی برا در نظرگرفتن اثر پالس زمان تناوب بلند جهت ی دار در تحل لی خطر احتماﻻت ی ، راهکارها ی زیر یا یبی ترک از آن ها مستند به مدارک فن ی معتبر، قابل اعمال است: ١ ( روش آمار ی : در نیا روش، بعد از انجام تحل لی خطر و فرآ ند ی واهم افزا یی ی برا هی شن یب سرعت زم نی )ای در صورت د ر دسترس نبودن برا ی شتاب ط یفی زمان تناوب کی هی ثان) (، با استفاده از رابطه ٣-٥١ (ای روابط مشابه معتبر در ادب ات ی ی فن، تعداد شتاب نگاشتها ی پالس دار مشخص شده و م نی انگ ی فیط پاسخ شتاب نگاشتها ی پالس دار و یغ رپالس دار به عنوان کی بی ضر شی افزا در ط فی ژه یو ) ساختگاه بد ون اثرات حوزه کی نزد ( ضرب م ی شود .شتاب نگاشتها ی انتخاب ی دی با با سنار یوی حاصل از فرآ ند ی شی جدا یا رزه ل سازگار .باشد حداقل تعداد شتاب نگاشتها ی برا انجام لی تحل آمار ی، ی ازده عدد است . در رابطه ز یر P نسبت تعداد رکوردها ی پالس.دار به کل رکوردها است ٣-٥١ 𝑃= 1 1 + 𝑒𝑥𝑝[−3.87 + 1.04 × 𝑅଴.ହ+ 15.99 × (∈+3)ିଶ] در نیا رابطهR )فاصله از گسل به یک لومتر (و لون ی اپس خروج ی ها ی کی تفک لرزه ای در دوره بازگشت .مورد نظر است ٢ ( استفاده از چهارچوب تحل یل خطر با اصﻼح مدل ی ها برآورد جنبش نی زم ٢-١ ( استفاده از ﺞی نتا ی ساز هی شب ی برا چشمه نزد یک ساختگاه به عنوان مدل جنبش زم ین در دی تول سنار یوی ی ساز هی شب ،شده عدم قطع تی پارامترهای زمین لرزه نظیر موقعیت جغرافیایی انون ک ،زلزله ژرفای ،کانونی جهت داری )جهت یری پذ(، نرخ و الگو ی انتشار گسیختگی ی رو گسل و خصوص یات مکانیکی محیط انتشار ،امواج دی با مد نظر قرار رد یگ. ٢-٢ ( استفاده از مدل ی ها برآورد جنبش نی زم با قابل تی لحاظ جهت ی دار ژه یو ساختگاه ٣-٢١ طیف قائم نی زم لرزه طیف طرح مؤلفه قائم را به روش مطالعات و ژه ی ساختگاه ای با استفاده از اصﻼح ط فی ی افق ان تو یم .بدست آورد در صورت ن از ی )در لی تحل خطر رده ب )بند ٣-٤-٢ (ای جنس ینی زم متفاوت با چهار نوع نی زم معرف ی شده در استاندارد ٠٠٨٢(، فیط قائم را با دی با مطالعه و ژه ی ساختگاه و روش های معتبر -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/٩٣ موجود در ادب ات ی ی فن، برآورد کرد. ط فی قائم پ ی شنهاد ی دی با اثرات محل ی ساختگاه را دربرداشته باش د .و به نحو مناسب هموار شود طیف می ناوت ف،طی این عت یی ن ارب ی هاگتخاس وی هژ تاعلاطم دوجو مدع تروص رد طرح قائم را برابر دو سوم مقدار𝑆௔ெ௩ :در نظر گرفت الف ( برا ی زمان تناوب ی ها قائم کمتر از ٥٠/٠ ی ثان،ه ٣-٦١ 𝑆௔ெ௩= 10𝐶௩𝑆ெௌ𝑇௩+ 0.3𝐶௩𝑆ெௌ ب ( برا ی زمان تناوب ی ها قائم ب ی شتر از ٥٠/٠ و کمتر از ٥١/٠ ی ثان،ه ٣-٧١ 𝑆௔ெ௩= 0.8𝐶௩𝑆ெௌ ج ( برا ی زمان تناوب ی ها قائم ب ی شتر از ٥١/٠ و کمتر از ٠/٢ ی ثان،ه ٣-٨١ 𝑆௔ெ௩= 0.8𝐶௩𝑆ெௌ(0.15 𝑇௩ )଴.଻ହ د ( برا ی زمان تناوب ی ها قائم ب ی شتر ٠ از/٢ ی ثان،ه مقدار فیط قائم نصف فیط ی افق است . 𝑇௩ زمان تناوب نوسان قائم است، و مقدار 𝐶௩ بر حسب جنس زم ی،ن از جدول ٣-٢ بدست دیآیم . مقدار فیط قائم در ﭻیه دوره تناوب ی دی نبا کمتر از نصف ط فی ی افق .لحاظ شود در صورت ن ی،از فیط ،قائم زلزله نادر ٥/١ برابر ط یف .طرح قائم است جدول ٣-٢ مقادیر ضرایﺐ جنس زم نی ی برا فیط قائم در صورت استفاده از روابط تجرب ی لی تبد فیط ی افق به قائم، برا ی هماهنگ ی با مدل ی ها تجرب ی ،موجود از مقاد ری فیط ی افق نی انگ یم )شیپ از لی تبد به جهت نه یشیب بارگذار ی (استفاده .شود مقدارvCبر حسﺐ جنس نی زم و مقدارS S مقدار شتاب طیفی روی بستر سنگی در زمان تناوب،کوتاه S S جنس نی زم ٠٠/٢  S S ٠/١ S S ٠٦/٠ S S ٠٣/٠ S S ٠٢/٠ S S ٠١/١ ٠/١ ٥٩/٠ ٠٨/٠ ٠٧/٠ I ٠٣/١ ٠١/١ ٠/١ ٠٨/٠ ٠٧/٠ II ٠٤/١ ٠٢/١ ٥٠/١ ٥٨/٠ ٠٧/٠ III ٠٥/١ ٠٣/١ ١/١ ٠٩/٠ ٠٧/٠ IV -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در ،هر صورت فیط قائم یپ شنهاد ی دی نبا کمتر از ٠٨ درصد فیط بدست آمده از روابط نیا نامه ن یی آ باشد. در صورت ن از ی به مؤلفه ،قائم شتاب نگاشت مؤلفه های قائم هر یک از شتاب نگاشتها زین دی با به نحو ی اصﻼح شود که فیط نی انگ یم آن ها در بازه زمان تناوب مورد از ین )تعر فی شده در فص ول ٤، ٩ ٠١ و(، کمتر از طیف قائم زلزله نادر نیا آیین نامه .نباشد ٣-٣١ برآورد جابجا یی نی زم در محل گس ی ختگ ی گسل روش اول: در برآورد جاب یی جا ماندگار نی زم ی ناش از گسلش، مطالعات قی دق ی محل توسط متخصص ین لرزه نی زم ساخت به منظور برآورد ی ها ی ژگ یو ابعاد ی گسل و پتانس لی لرزه یزیخ )مدل فراوان ی- بزرگا( و سپس تشخ صی و ساز .کار گسلش در گسل در دست مطالعه ﻻزم است سپس با استفاده از قض هی احتمال کل و ترک بی روابط تجرب ی بزرگا-جابجا یی معتبر با رابطه فراوان ی-بزرگا ی گسل مورد نظر، م توان ی زان یم جاب یی جا سطح ی ماندگار نی زم در محل گسل در دوره بازگشت ی ها .مختلف را برآورد کرد در صورت وجود آبرفت ی ها قی عم لی تحل انتشار گس ی ی ختگ گسل در آبرفت به روش های ارائه شده در ف صل پنجم ن زی دی با مدنظر قرار گ تﻻامتحا لحت یل " شور این هب. ی در ی خطر گسلش سطح ی" گفته یم شود. روش دوم: به عنوان کی روش ساده ،شده و در صورت ی که متخصص نی لرزه نی زم ساخت احتمال بروز گسلش سطح ی را منتف ی ،ندانند توان یم نه یشیب جاب یی جا سطح ی ماندگار نی زم در محل گسل را بر اساس روابط تجرب ی به ی ازا نی انگ یم بزرگا ی گشتاور ی حاصل از فرآ ند ی شی جدا لرزه ای )بند ٣-٧-٤ ( در دوره بازگشت مورد نظر برآورد کرد . مقدار نیا جابجا یی ،مورد نظرΔf، برا ی کی هر از ساز و کارها ی امتدادلغز، نرمال، معکوس ای فشار ی و همچن ین گسل با اطﻼعات کم و غی رقابل تشخ یص به شرح زیر :ارائه شده است ی برا :گسل امتداد لغز ٣-٩١ Log (Δfs)=-4.032+0.558Mw ی برا گسل نرمال: ٣-٠٢ Log (Δfn)=-4.967+0.693Mw ی برا گسل معکوس ای فشار ی: ٣-١٢ Log (Δfr)=-3.156+0.451Mw ی برا گسل با اطﻼعات کم از نی انگ یم مقاد ری گسل معکوس و امتداد لغز استفاده شود: -------- صفحهٔ بعد -------- تحلیل خﻄر/١٤ ٣-٢٢ Δfb=( Δfs + Δfr)/2 نی در ا ،روابطMw بزرگا ی گشتاور ی زلزله غالب حاصل از واهم افزا یی ﺞی نتا لی تحل خطر برا ی PGA ، در دوره بازگشت موردنظر وΔfs ، Δfn ، Δfr وΔfb نه یشیب جابجا یی نی زم به ترت یب در حرکت گسل .با سازوکار امتدادلغز، نرمال، معکوس و گسل با اطﻼعات کم است ﻻزم است که مقدار جاب یی جا حاص ل در بی ضر اهم یت عضو مورد نظر )جدول ٣١-١ ( ضرب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم روش‌های تحلیل -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١ مﻼحظات کلی بارگذاری و تحلیل لرزه ای، می تواند به یکی از روش های ارتجاعی شامل بار جانب ی ) معادل بند ٤-٠١ ، تحلیل طیفی بند ٤-١١ ( و تحلیل تاریخچه زمانی خطی )بند ٤-٢-٢١ ( یا یکی از روش های غیرخطی شامل استاتیکی )پیوست ٢ استاندارد ٠٠٨٢ ( یا دینامیکی تاریخچه زمانی )بند ٤-٢١-٣ ( با رعایت ضوابط مربوط ه .انجام شود سازه باید دارای سیستم مقاوم جانبی لرزه ای مناسب افقی و قائم با سختی، مقاومت و ظرفیت شکل پذیری کافی باشد، به طوریکه اعضا و اتصاﻻت آن بتوانند تغییرشکل ها در محدوده ی مج از ارتجاعی و غیرارت جاعی این آیین نامه را تأمین کنند. برای طراحی سازه ها طبق این آیین ،نامه، باید مواردی از قبیل پیکربندی کاربری، سیستم سازه ای و گروه طراحی لرزه ای طبق ضوابط این فصل در نظر گرفته شوند. مدل ریاضی سازه باید با خصوصیات ارتجاعی و غیرخطی مصالﺢ و هندسه ی سازه سازگار باشد، اما ساده سازی های ی مانند فرض بستر صلب )تکیه(گاه گیردار مجاز است، مگر اینکه در این آیین نامه مشابه آنچه در فصل پنجم یا سیزدهم ان یب ،شده .فرض خاصی توصیه شده باشد ﻻزم به یادآوری است که سازه های طراحی شده با ضوابط این فصل باید کلیه الزامات آخرین ویرایش استاندارد ٠٠٨٢ را نیز تأمین نمایند. این امر بدین معنی است که سازه طراحی شده باید همه ضوابط این آیین نامه و استاندارد ٠٠٨٢ هم را زمان .اقناع نماید ٤-١-١ نمادها عﻼئم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است A :شتاب مبنای طرح AB :مساحت پﻼن ساختمان در تراز پایه Asi : سطﺢ مقطع دیوار برشیi در جهت اعمال نیروی زلزله Ax : ضریب بزرگنمایی پیچشی ترازx B :ضریب بازتاب طبق استاندارد ٠٠٨٢ Cd :ضریب بزرگنمایی جابجایی Cdx : ضریب بزرگنمایی جابجایی در راستای محورx Cdy :ضریب بزرگنمایی جابجایی در راستای محورy Ct :ضریب زمان تناوب سازه -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٤ CTu :ضریب کرانه باﻻی زمان تناوب محاسباتی Cvx : ضریب توزیع نیروی جانبی در ارتفاع Cw :پارامتر تعیین زمان تناوب تجربی برای ساختمان های دارای دیوار برشی بتنی Di : طول دیوار برشیi D1,2,3 :گروه طراحی لرزه ای E :اثر بار زلزله Fi : نیروی جانبی زلزله در ترازi Fpx :نیروی جانبی طراحی دیافراگم Fx : نیروی جانبی طبقه یا ترازx H :اثر بار جانبی ناشی از فشار خاک، آب زیرزمینی، و یا توده ی مصالﺢ و مواد H :فاع ت ار کل ساختمان از تراز پایه hi : ارتفاع دیوار برشیi، مرکز جرم قطعه یi ، طبقه یا ترازi از تراز پایه hsx :ارتفاع طبقه ی زیر ترازx hwall :ارتفاع دیوار برشی hx : ارتفاع طبقه یا ترازx از تراز پایه یا تراز مرکز کف شالوده hwp : (ارتفاع پایه )درز I :ضریب اهمیت سازه k :عددی متناسب با زمان تناوب طبیعی سازه ka :ضریب بزرگنمایی برای انعطاف پذیری سقف Lf :طول پی سهم هر ستون L :عرض ورق حلقوی کف زیر جداره، اندازه گیری شده از بر داخلی جداره Lwp : (طول پایه )درز Lwall :طول دیوار برشی Mt :لنگر پیچشی موجود در طبقه Mta : لنگر پیچشی موجود در طبقه با در نظر گرفتن اثر پیچش تصادفی در پﻼن N :تعداد طبقات n : تعداد مودهای نوسان سازه Pi :بار قائم کل در ترازi و باﻻتر از آن شامل بار مرده و بار زنده با ضریب حداکثر برابر با ١ R : اثر بار باران Ru :ضریب رفتار در روش مقاومت -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. RuX : ضریب رفتار در راستای محورx RuY : ضریب رفتار در راستای محورy S1 : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ،(نظیر زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم( در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی حاصل از مطالعه ی ویژه ی ساختگاه Sa : شتاب طیفی )بر حسبg ( با نسبت میرایی ٥% 𝑆௔ೞ೐ೝ :شتاب طیفی زلزله ی بهره برداری )بر حسبg( حاصل از مطالعه ی ویژه ی ساختگاه SD1 : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg( در زمان تناوب یک ثانیه در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ثانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :اثر بار ناشی از کرنش های خودتعادلی TS : ضریب وابسته به نوع خاک از جنس زمان تناوب TL : (زمان تناوب گوشه دوم طیف )زمان تناوب زیاد TIR :نسبت نامنظم ی ی چش یپ Tlower :زمان تناوبی است که در هر دو راستای متعامد ،ساختمان مجموع جرم های ،مؤثر حداقل ٠٩ درصد جرم ی واقع مدل باشد. Tupper :زمان تناوب ی اصل )مد ی اصل نوسان سازه (بزرگ تر در دو راستای متعامد Vi :بیشینه برش پایه ی اصﻼح شده Vmin :مقدار حداقل برش پایه Vmax :مقدار حداکثر برش پایه VEX :برش هی پا ارتجاع ی حداکثر ، در امتداد x VEY :برش پایه ارتجاعی حداکثر، در امتداد y VIX :برش پایه غیرارتجاعی حداکثر، در امتداد x VIY :برش پایه غیرارتجاعی حداکثر، در امتداد y Vser :برش پایه در زلزله ی بهره برداری Vu :مقدار برش پایه Vx :برش لرزه ای در راستایx VY :برش لرزه ای در راستایy W :اثر بار ناشی از فشار باد W : وزن مؤثر لرزه ای سازه WP : سهم وزن دیوار تخصیص یافته به مهار -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٤ Wp :وزن بهره برداری جزء صنعتی یا غیر سازه ای wi : سهم وزن مؤثر لرزه ای طبقه، تراز یا قسمتi wpx : سهم وزن مؤثر لرزه ای دیافراگم و اجزای متکی به آن در ترازx wx : سهم وزن مؤثر لرزه ای طبقه یا ترازx x :توان ارتفاع در رابطه ی زمان تناوب تجربی  :نسبت برش طبقه به مقاومت جانبی طبقه a :جابجایی جانبی نسبی مجاز طبقه x : جابجایی نسبی غیرارتجاعی طبقهx max :جابجایی نسبی حداکثر ave :جابجایی نسبی متوسط A :تغییرمکان جانبی در گوشه با تغییرمکان بیشتر دیافراگم  : تغییرمکان جانبی در گوشه با تغییرمکان کمتر دیافراگم DE : تغییرمکان جانبی طرحغیرارتجاعی DEx : تغییرمکان زلزله طرح در ترازx DEx-1 : تغییرمکان زلزله طرح در ترازx-1 di :تغییرمکان ناشی از تغییرشکل دیافراگم در اثر نیروهای طراحی زلزله e : جابجایی جانبی ارتجاعی سازه max :بیشینه جابجایی جانبی در ترازx بدون در نظر گرفتن اثرx A ave :میانگین جابجایی در نقاط انتهایی سازه در ترازx بدون در نظر گرفتن اثرx A M :بیشینه جابجایی جانبی غیر ارتجاعی سازه MT :کمینه فاصله ی آزاد مجاز بین دو سازه ی مجاور M1 :حداکثر جابجایی غیرارتجاعی سازه ١ ی  :حداکثر جابجایی غیرارتجاعی سازه ٢ ی x : جابجایی جانبی )غیر ارتجاعی( ترازx بدون احتساب اثر اندرکنش xe :جابجایی جانبی ارتجاعی در ترازx ηx :ضریب مقیاس برش پایه در امتدادx ηy :ضریب مقیاس برش پایه در امتدادy  :زاویه ی بین جهت زلزله با شعاع گذرنده از نقطه ی مورد نظر در مخزن i : شـاخص پایداری max :بیشینه شاخص پایداری -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. .............................  : (ضریب افزونگی )نامعینی 0 :ضریب اضافه مقاومت ٤-٢ گروه بندی سازه ها از نظر نظم کالﺒدی سازه ها از نظر نظم کالبدی )پیکربندی( به دو گروه منظم و نامنظم تقسیم می شوند. د ر جدول ٤-١ و جدول ٤-٢ به ترتیب شرایط نامنظمی در ارتفاع و پﻼن مشخص شده است. درصورت که ی در هر یک از امتدادهای ی اصل ساختمان یا در هر یک از ،طبقات هرکدام از انواع نامنظم های ی جدول ٤-١ ٤ یا-٢ ،وجود داشته باشد کل ساختمان در هر امتداد به عنوان ساختمان نامنظم محسوب می شود. استفاده از سیستم دارای نامنظمی از نوع"مقاومت جانبی- طبقه ی خیلی ضعیف" ﭻیه در کدام از گروه های طراحی لرزه ای مجاز ن یست . همچنین استفاده از سیستم سازه ای دارای نامنظمی از نوع "سخت ی ی جانب-طبقه خ یلی نرم" ، "مقاومت ی جانب-طبقه ضع فی" و "نامنظم ی چش یپ ی با ٤/١TIR> " برای گروه های طراحی لرزه ای 1 D و2 D )بن ٤ د-٤( مجاز ن.یست تﺒصره ی ١: درصورت که ی تحت اثر نیروی زلزله ،طرح نسبت حداکثر تغییرمکان نسبی در طبقه ای از ٣/١ برابر این مقدار در طبقه فوقانی اش بیشتر نباشد می توان نامنظمی های در ارتفاع از نوع هندس،ی جرمی و سختی جانبی )طبقه نرم و طبقه خیلی (نرم را در آن طبقه نادیده گرفت .در محاسبه تغی یرمکان نسبی طبقه برای انجام این بررسی می توان از اثرات پیچش صرف نظر نمود .بررسی این سه نوع ن امنظمی در دو طبقه فوقانی ساختمان ضرورت ندارد. تﺒصره ی ٢: ی برا ساختمان ی ها کی و دو طبقه توان یم از نامنظم ی ها ی نوع ) سختی جانبی طبقه نرم و طبقه ی یلیخ نرم( و نوع هندس ی صرف نظر نمود . در سازه های نامنظم نیروهای طراحی لرزه ای در اعضای زیر در یک ضریب افزایشی ٥٢/١ ضرب می:شود ١- اتصاﻻت دیافراگم به اعضای قائم و اتصال دیافراگم به جمع کننده ها ٢- عناصر جمع کننده و اتصاﻻت آن شامل اتصاﻻت به اعضای قائم سیستم باربر لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٤ جدول ٤-١ انواع نامنظمی در ارتفاع نوع نامنظمی و تعریف آن الف( نامنظمی سختی جانبی ـ طبقه:ی نرم چنانچه سختی جانبی یک طبقه از سازه کمتر از ٠٧% سختی جانبی طبقه ی فوقانی خود، یا کمتر از ٠٨% میانگین سختی جانبی سه طبقه ی باﻻی آن باشد، به آن طبقه ی نرم گفته می.شود ب( نامنظمی سختی جانبی ـ طبقه :ی خیلی نرم چنانچه سختی جانبی یک طبقه از سازه کمتر از ٠٦% سختی جانبی طبقه ی فوقانی خود و یا کمتر از ٠٧% میانگین سختی جانبی سه طبقه ی باﻻی آن باشد، به آن طبقه ی خیلی نرم گفته می.شود (پ نامنظمی ی جرم: چنانچه جرم مؤثر لرزه زا شیب یا هقبط یا ٥/١ برابر جرم مؤثر لرزه ای طبقه ی مجاور باشد، سازه دارای نامنظمی در جرم است. این شرط شامل ح الت بام سبک تر از کف طبقه ی زیرین خود نمی.شود :ت( نامنظمی هندسی در ارتفاع چنانچه بعد افقی سیستم مقاوم جانبی در هر طبقه از سازه بیش از ٣/١ برابر بعد نظیر در طبقه ،ی مجاور باشد سازه ی مذکور دارای نامنظمی هندسی در ارتفاع می.باشد (ث نامنظمی قطع درون صفحه:ی سیستم باربر جانبی چنانچه جزء قائم باربر جانبی در هر طبقه نسبت به طبقه مجاور آن جابجایی در صفحه قائم داشته باشد که موجب می شود ادامه مسیر انتقال نیرو در جزء باربر جانبی تنها با ایجاد نیرو در اجزای تکیه گاهی مانند تی ،رها ستون ها، دا ل ها و دیوارها امکان پذیر باشد، سیستم مقاوم جانبی دارای نامنظم ی قطع درون صفحه ی تم سیس باربر جانب.ی است (ج نامنظمی مقاومت جانبی- طبقه:ی ضعیف طبقه ای از سازه ضعیف نامیده می شود که مقاومت جانبی اش کمتر از مقاومت طبقه .ی فوقانی خود باشد مقاومت جانبی یک طبقه عبارت است از مجموع مقاومت جانبی تمامی اعضای لرزه بر که برش آن طبقه را در جهت مورد نظر تحمل می.کنند چ( نامنظمی مقاومت جانبی- طبقه:ی خیلی ضعیف طبقه ای از سازه خیلی ضعیف نامیده می شود که مقاومت جانبی اش کمتر از ٥٦% مقاومت طبقه ی فوقانی خود .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٤-٢ انواع نامنظمی در پﻼن ٤-٣ ضریﺐ اهمیت و گروه بندی سازه ها از نظر کاربری و خﻄرزایی سازه ها از نظر کاربری و خطرزایی به چهار گروه تقسیم می شوند. گروه کاربری و خطرزایی و ضریب اهمیتI هر گروه با توجه به میزان مخاطرات جانی و مالی محتمل از جدول ٤-٣ .تعیین شود ضرایب نوع نامنظمی و تعریف آن الف (نامنظمی پیچشی : زمانی منظور می شود که یکی از دو مورد ز یر اتفاق افتد. شیب از ٥٧ درصد مقاومت ی جانب هر طبقه ای زیر دی افراگرام در کی .طرف مرکز جرم باشد منظور از مقاومت جانبی طبقه جمع کل مقاومت همه اعضای باربر لرزه ای است که در تحمل برش طبقه در جهت مورد نظر .مشارکت دارند نسبت نامنظم ی ی چش یپ ) TIR (بی شتر از ٢/١ باشد . تعریف نسبت نامنظمی پیچشی طبق رابطه ،𝑇𝐼𝑅= ∆೘ೌೣ ∆ೌೡ೐ :است که در آن : ∆௠௔௫ بیشینه ی جابجایی نسبی طبقه در کی کنﺞ در راستای زلزله با لحاظ کردن پیچش تصادف ی با فرض 𝐴௫= 1 : ∆௔௩௘ میانگین جابجایی نسبی آن کنﺞ و کنﺞ دیگر در راستای زلزله :ب( نامنظمی هندسی این نامنظمی در حالتی به وجود می آید که در پیکربندی افقی سازه پس رفتگی هم زمان در دو جهت بیش از ٠٢% .طول پﻼن در آن جهت باشد :پ( نامنظمی در دیافراگم این نامنظمی زمانی وجود دارد که کف دارای ناپیوستگی یا تغییرات ناگهانی در سختی باشد مانند مواردی که دارای بازشوها و بریدگی هایی با سطﺢ بیش از ٥٢% کل سطﺢ کف است و یا کف هایی که تفاوت سختی مؤثر آن ها (نسبت به طبقه )ناحیه ی مجاور بیش از ٠٥% .است :ت( نامنظمی جابجایی خارج از صفحه این نامنظمی زمانی وجود دارد که حداقل در یکی از اجزای سیستم باربر جانبی انقطاعی در مسیر انتقال نیروی جانبی، به صورت تغییر صفحه در یکی از طبقات، وج.ود داشته باشد ث( نامنظمی سیستم :های غیرموازی این نامنظمی زمانی وجود دارد که اعضای قائم سیستم لرزه.بر جانبی با محورهای اصلی و متعامد موازی نیستند -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٥ اهمیت برای بارهای باد، سیل، برف و یخ بر اساس ضوابط مبحث ششم مقررات ملی ساختمان و استاندارد ملی بارهای طر احی سازه های غیرساختمانی تعیین می .شوند در مواردی که دسترسی به سازه با گروه کاربریI از طریق سازه ی مجاور صورت می گیرد، سازه مجاور نیز باید با تمام الزامات مربوط به سازه با گروه کاربریI .طراحی شود حتی المقدور موقعیت سازه با گروه کاربریI به گونه ای انتخاب شود که فاصله ی مناسبی از تمامی سازه های مجاور، به ویژه با گروه کاربری پایین.تر، داشته باشد تﺒصره: در موارد ابهام، انتخاب گروه کاربری و خطرزایی با تشخیص مشاور و تأیید کارفرما انجام می ش .ود چون عملکرد بسیاری از سازه ها و اجزا در یک سایت می تواند متفاوت از سایت دیگر باشد، ﻻزم است در مورد تأسیسات و سازه های واقع در یک مجتمع نظیر تلمبه خانه نفت )ایستگاه پمپاژ(، ایستگاه ارسال و دریافت توپک(Trap Station)، سازه های سایبان ت جهیزات مکانیکی ثابت نظیر پمپ ،ها و کمپرسورها سازه های یا شالوده های نگهدارنده، سیستم های اندازه) گیری سیاﻻتMetering ،(، مخازن تعادلی ،ساختمان مربوط به ایستگاه حفاظت کاتدیک تأسیسات و سازه های برق رسانی و پست ،های برق دکل های انتقال نیرو، ترانسفرمر، دیوار آ تش، تعمیرگاه) هاWorkshop ( و انبار و ... انتخاب گروه کاربری و خطرزایی بنا به مورد با پیشنهاد مشاور و تأیید .کارفرما صورت پذیرد جدول ٤-٣ گروه کاربری و خﻄرزایی سازه و ضریﺐ اهمیت گروه کاربر ی و خﻄرزایی سازه )ضریﺐ اهمیتI( گروه کاربری و خطرزایی I :شامل الف- سازه:های ضروری که باید بﻼفاصله پس از زلزله کارایی خود را حفظ نمایند مانند - اتاق های کنترل - تأسیسات ،مکانیکی تأمین برق و بخار و سامانه های خنک کننده ی سرویس دهنده ب ه تجهیزات گروه کاربری و خطرزایی I - ایستگاه های تولید نیرو و دیگر ابنیه ی عمومی برای خ دمات اضطراری - برج،های مخابراتی آنتن ها و ایستگاه های برق - مخازن ذخیره ی آب آتش نشانی و دیگر سازه های ذخیره ی آب یا مواد و ابزار اطفاء حریق که برای خدمت رسانی به دیگر سازه های ضروری و خطرزا در موارد اضطراری مورد نیاز .هستند - ساختمان های مراقبت و مراکز کنترل ٥/١ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. - ابنیه ی ذخیره ی آب و پمپ های تأمین فشار برای اطفای حریق - ایستگاه های تقویت و تقلیل فشار گاز ب- سازه های خطرزا، با کاربری مرتبط با تولید، فرآورش، مدیریت، انبار، بهره برداری ی ا امحای سوخت، مواد شیمیایی و ضایعات خطرزا و یا مواد منفجره که دارای مقدار زیادی از مواد یادشده باشد به طوری که رها شدن این مواد موجب خطر خیلی زیاد )وضعیت اضطراری( برای عموم شود. همچنین ساختمان ها و تأسیساتی که خرابی آن ها موجب انتشار گسترده ی مواد بسیار سمی و مضر در کوتاه مدت و دراز مدت برای محیط زیست می.شوند گروه کاربری و خطرزایی II :شامل الف- سازه هایی که خرابی آن موجب تلفات زیاد می:شود، مانند - دودکش های بلند - دکل ها و برج های بلند -سکوهای ثابت فراساحلی ب- سازه هایی به جز گروه کاربریI که در صورت خرابی موجب بروز خسارات اقتصادی قابل توجه و یا اختﻼل در کار روزمره می:شوند، مانند - مرکز اسناد - آزمایشگاه کنترل کیفیت - ابنیه ی تصفیه ی فاضﻼب - ابنیه تصفیه ی پساب صنعتی - مخازن ذخیره سیاﻻت هیدروکربوری - تأسیسات سر چاه ی (نفت )سلرها اسکله ١ - ساختمان ها و تأسیسات صنعت ی که خراب ی آن ها موجب آلودگ ی طی مح ست یز ای و آتش ی سوز عی وس می شود. - سازه ها و تأسیساتی که حاوی مقادیر کافی از مواد س می باشد که مقدار آن از مقدار مجاز تجاوز کرده و خرابی سازه منجر به انتشار گسترده مواد سمی مضر می.شود - تأسیسات مکانیکی و تأمین برق و بخار یا انتقال و توزیع مرتبط با نفت، گاز و فرآورده های نفتی سرویس دهنده به تجهیزات گروه کاربری و خطرزایی II - ساختمان های عملیات گازرسانی ٥٢/١ -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٥ ١ در مورد جزئیات و مشخصات ﻻزم برای بارگذاری و طراحی اسکله ها به پیوست )ث( در استاندارد ملی بارهای طراحی سازه .های غیر ساختمانی مراجعه شود ٤-٣-١ ضوابط خاص برای ساختمان های گروه کاربری و خﻄرزاییI )ساختمان(های ضروری برای ساختمان های ضروری عﻼوه بر ضوابط مند رج در فصول دیگر مرتبط در این آیین نامه، رعای ت ضوابط و مقررات تکمیلی زیر الزام ی است: ١- این سازه ها باید برای دو زلزله طرح ) سطﺢ خطر ٢ ( و زلزله بهره برداری )سطﺢ خطر ١ ( که در فصل سوم تعریف شده.اند، طراحی شوند ٢- انجام مطالعات ویژه ساختگاهی الزام ی است و باید مطابق با ضوابط فصل سوم .انجام شود ٣- توجه به ضوابط فصل پنجم الزام ی است . در نظر گرفتن اندرکنش سازه و خاک طبق ضوابط فصل ششم توصیه می .شود ٤- در صورت ی که ساختمان نامنظم باشد لی تحل دی با ًحتما به صورت سه بعد ی انجام رد ی پذ. در ساختمان ،های بلندتر از یک طبقه از تراز پایه استفاده از سیستم با نامنظمی پیچشی ساختمان های با طبقه خیلی نرم و ساختمان .های با طبقه خیلی ضعیف، ممنوع است ٥- استفاده از سیستم های سازه ای مندرج در جدول ٤-٥ به شرطی که واژه غیرمجاز در جلوی ردیف آن در هیﭻ یک از گروه های طراحی لرزه .ای درج نشده باشد، مجاز است پ- سازه هایی به جز گروه کاربریI ،با کاربری مرتبط با تولید، فرآورش، مدیریت، انبار بهره،برداری یا امحای سوخت، مواد شیمیایی و ضایعات خطرزا و یا مواد منفجره ، که دارای مقدار کافی از مواد یادشده باشد به طوری که رها شدن این مواد موجب خطر برای کارکنان .شاغل در محل شود گروه کاربری و خطرزایی III :شامل دیگر سازه ها به جز گروه های کاربریI ، II وIV ٠/١ گروه کاربری و خطرزایی IV :شامل الف- سازه هایی که خرابی آن ها منجر به خسارتًنسبتا کمی می شود و احتمال بروز .خسارات مالی و تلفات انسانی در آن کم است، مانند انبارهای کم اهمیت ب- سازه های موقت با زمان بهره برداری کمتر از ٢ سال ٠/١ -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦- ساختمان های ضروری باید برای زلزله بهره برداری نیز کنترل شوند به طوریکه در مقابل ترکیب بار زلزله بهره برداری به همراه سایر بارهای سطﺢ خدمت، بدون ضریب بار، رفتار ارتجاعی داشته باشند. بدین منظور در ساختمان های فوﻻدی تنش های اعضا نباید از حد جاری شدن فوﻻد تجاوز کند. در ساختمان های بتن آرمه بدون اعمال ضرایب کاهش مقاومت، نیروهای داخلی اعضا نباید از مقاومت های اسمی نظیر بیشتر شود. اثر پی دلتا مطابق با الزامات بند ٤-٩-٢ باید لحاظ گردد. برش پایه در زلزله بهره برداری ، ser V برای استفاده در روش بار جانبی معادل از رابطه ٤-١ بدست می.آید ٤-١ 𝑉௦௘௥= 𝑆௔௦௘௥𝐼𝑊 که در آن𝑆௔௦௘௥، شتاب طیفی زلزله بهره) برداری حاصل از مطالعات ویژه ساختگاه فصل سوم ( و𝑊 ، برابر با وزن مؤثر لرزه ای طبق بند ٤-٩-٤ می .باشد ٤-٤ گروه طراحی لرزه ای گروه طراحی لرزه ای برای هر سازه بر ا ساس تعریف های زیر تعیین می د گرد . این موارد در جدول ٤-٤ .خﻼصه شده است - گروه طراحی لرزه) ای یک1 D(: این گروه شامل سازه های گروه کاربری و خطرزایی نوعI است که در ساختگاه آن ها مقدار1 S )طبق تعریف فصل سوم ( بیشتر یا برابر با ٦/٠ .باشد - گروه طراحی لرزه) ای دو2 D(: این گروه شامل سازه های گروه های کاربری و خطرزایی نوعII ، III و IV می شود که در ساختگاه آن ها مقدار1 S )طبق تعریف فصل سوم ( بیشتر یا برابر با ٦/٠ باشد. - گروه طراحی لرزه) ای سه3 D(: این گروه شامل سازه های تمامی گروه های کاربری و خطرزایی می شود که در ساختگاه آن ها مقدار1 S )طبق تعریف فصل سوم (کوچکتر از ٦/٠ باشد. جدول ٤-٤ گروه طراحی لرزه یا بر اساس پارامترهای شتاب طیفی گروه کاربری و خﻄرزایی 1 S DS S کمتر از ٦/٠ بیشتر یا برابر ٦/٠ کمتر یا برابر ٥٧/٠ بیشتر از ٥٧/٠ I 3 D 1 D 3 D 1 D II 3 D 2 D 3 D 2 D III 3 D 2 D 3 D 3 D IV 3 D 2 D 3 D 3 D -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٥ تﺒصره: گروه طراحی لرزه ای برای مناطقی که DS S آن بیشتر از ٥٧/٠ است، برای گروه های کاربری و خطرزاییI وII، به ترتیب1 D و2 D، و برای گروه های کاربری و خطرزاییIII وIV ، 3 D در نظر گرفته شود. برای مناطقی که DS S آن کمتر یا برابر ٥٧/٠ ،است برای تمامی گروه های کاربری و خطرزایی، گروه طراحی لرزه ای3 D در نظر گرفته شود . این موارد در جدول ٤-٤ .خﻼصه شده است محدودیت ارتفاع سازه بر اساس گروه طراحی لرزه ای از جدول ٤-٥ تعیین می شود. برای سازه های گروه طراحی لرزه ای3 D در مناطق با شتاب مبنای طرح ٢/٠ )بر اساس استاندارد ٠٠٨٢ ( یا کمتر در موارد غیرمجاز، می توان حداکثر ارتفاع را تا ٠١ متر در نظر گرفت. ٤-٥ سیستم های سازه یا هزرل ﺐیارض و یا ٤-٥-١ انتخاب سیستم های سازه ای، پارامترهای لرزه ای و محدودیت ها سیستم مقاوم جانبی در سازه می تواند طبق جدول ٤-٥ برای سازه های ساختمانی و جدول ٧-١ ای جدول ٧-٢ برای سازه های غیر ساختمانی بسته به مورد انتخاب شود. عﻼوه بر این، برای تحلیل سازه به روش های ارتجاعی در این آیین ،نامه، تعیین مقادیر ضریب رفتارu R ،، ضریب اضافه مقاومت0  ، و یب ضر بزرگنمایی یی تغ رمکان جانب ،یd C ، برای تعیین برش پایه، نیروهای طراحی اعضاء و جابجایی .طراحی طبقه ﻻزم است همان طور که اشاره شد در مورد ساختمان ها این مقادیر باید طبق جدول ٤-٥ و در سایر موارد طبق جدول ٧-١ یا جدول ٧-٢ انتخاب شوند. عﻼوه بر مقادیر ذکر شده در جدول ٤-٥ برخی توضیحات تکمیلی در راهنمای این آیین نامه ارائه شده است. برای سایر سیستم هایی که در جداول فوق ذکر نشده اند، می توان از نتایﺞ آزمایش، محاسبات، آیین نامه ها یا مراجع معتبر با اخذ تأیید ا ز کمیته ی این آیین.نامه استفاده نمود ٤-٥-٢ ترک یﺐ سی ستم ها در امتدادها ی مختلف در ساختمان هایی که برای تحمل نیروی جانبی زلزله در دو امتداد عمود بر هم در ،پﻼن از دو سیستم سازه ای مختلف استفاده شده ،باشد برای هر یک از دو امتداد باید از ضرایبu R ، d C و0  مربوط به سیستم سازه ای آن امتداد استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٥-٣ ترک یﺐ سی ستم ها در کی امتداد ٤-٥-٣-١ ترک یﺐ سی ستم ی ها مختلف در ارتفاع در کی امتداد محاسبات سازه در امتدادی که ساختمان دارای سیستم ترکیبی در ارتفاع از روی تراز پایه ،است یم تواند به شرح زیر صورت گیرد: (الف برای محاسبه زمان تناوب تجربی ابتدا باید زمان های تناوب تجربی هر یک از س ی ستم ی ها تح تانی و فوقانی بر اساس ارتفاع کل ،ساختمان مطابق ضوابط بند ٤-٠١-٣ محاسبه شوند .سپس زمان تناوب تجربی سیستم ،ترکیبی برابر میانگین وزنی زمان های تناوب تجربی هر یک از سیستم ها بر اساس ارتفاع آن ها نسبت به ارتفاع کل ساختمان در نظر گرفته شود. (ب زمان تناوب ضر بی تحلیلی سیستم ترکیبی باید بر اساس تحلیلی محاسبه شود که امل ش هر دو سیستم تحتانی و فوقانی بوده و هیﭻ یک از درجات آزادی آن مقید نباشد. (پ در ساختمان هایی که مقدار ضریب رفتار سیستم ،فوقانی کوچک تر از مقدار آن در سیستم تح تانی ،است برای محاسبات هر دو سیستم تحتانی و فوقانی باید از مقادیرu R ، d C و0  سیستم فوقانی و ضریب افزونگیρ بحرانی )بزرگ نی تر مقدار از بین ضریب افزونگیρ سیستم فوقانی و (تحتانی استفاده شود .در این حالت کنترل برش پایه حداقل )موضوع بند ٤-٠١-٢-( و ١ در صورت انجام تحلیل ،طیفی اصﻼح مقادیر بازتاب ها )موضوع بند ٤-١١-٥ ( در تراز پایه الزامی است. (ت در ساختمان هایی که مقدار ضریب رفتار سیستم تحتانی کوچک تر از مقدار آن در سیستم فو قانی است برای محاسبات سیستم ،فوقانی باید از مقادیرu R ، d C ، 0  و 𝜌 سیستم فوقانی استفاده شود .برای محاسبات سیستم ،تحتانی باید از مقادیرu R ، d C ، 0  و 𝜌 سیستم تحتانی استفاده ،شود لیکن در مدل تحلیلی موردنظر نیروی جانبی زلزله سیستم فوقانی در نسبت𝑅௨𝜌 ൗ سیستم فوقانی به 𝑅௨𝜌 ൗسیستم تحتانی که نباید کوچک تر ١ از در نظر گرفته ،شود ضرب شود. ً ضمنا در این ،حالت کنترل برش پایه حداقل )موضوع بند ٤-٠١-٢-١ ( در تراز پایه الزامی است .همچنین در مواردی که سیستم تحتانی در تمام یا بخش عمده ای از پیرامون ساختمان دارای دیوارهای حائل بتن آرمه متصل به سازه ساختمان ،است در صورت انجام تحلیل ،طیفی برای محاسبات سیستم ف،وقانی اصﻼح مقادیر بازتاب ها )موضوع بند ٤-١١-٥ ( باید بر اساس مقدار برش حاصل از تحلیل استاتیکی معادل سیستم فوقانی با زمان تناوب تجربی و پارامترهای لرزه ای همین س،یستم در تراز تحتانی آ ن صورت گیرد .لیکن برای محاسبات سیستم تحتانی اصﻼح مقادیر بازتاب،ها فقط در تراز پایه ا لزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٥ تﺒصره: در مواردی که در بام ،ساختمان سازه ای حداکثر دو طبقه با وزن کمتر از ٠١ درصد وزن کل ساختمان وجود داشته ،باشد ساختمان می تواند مشمول الزامات ترکیب سیستم ها در ارتفاع در راستای مورد نظر .نشود بنابراین در اینگونه موارد سیستم سازه ای و مقادیر طراحی لرزه) ای متناظر آنu R ، 0  وd C ( متناظر با سیستم سازه ای زیر دو طبقه فوق الذکر اختیار می .شود ٤-٥-٣-٢ روش تحلیل دو بخشی برای ترکیﺐ سیستم های مختلف در ارتفاع در یک امتداد در روش تحلیل بار جانبی معادل برای سیستم سازه ای که شامل یک بخش انعطاف پذیر در باﻻ و یک بخش صلب در پایین باشد، در صورت وجود دو شرط زیر می:توان تحلیل سازه را در دو بخش انجام داد الف( سختی بخش پایینی حداقل ٠١ .برابر سختی بخش باﻻیی باشد ب( زمان تناوب کل سازه از ١/١ برابر زمان تناوب بخش باﻻیی هنگامی که به صورت یک سازه ی مستقل با تکیه گاه صلب در نظر گرفته شده .، بیشتر نباشد تحلیل این نوع سازه به روش دو بخشی به صورت زیر انجام می:شود ١- سیستم فوقانی به صورت یک سازه ی جداگانه با مقادیرu R و متناسب با این نوع سازه تحلیل و طراحی می شود. این تحلیل می تواند با روش بار جانبی معادل یا تحلیل طیفی انجام .شود ٢- سیستم تحتانی به صورت یک سازه ی جداگانه با مقادیرu R و متناسب با این نوع سازه تحلیل و طراحی می شود. عکس العمل سیستم فوقانی که از تحلیل سازه ی سیستم فوقانی در بند ١ حاصل شده، باید در نسبت / u R بخش باﻻیی به / u R سیستم تحتانی ضرب و در تحلیل اعمال شود. این نسبت نباید از ١ کوچک تر در نظر گرفته شود. این تحلیل به روش بار جانبی معادل انجام می.شود ٣- ًمجددا تأکید می شود که تحلیل سیستم فوقانی توسط روش بار جانبی معادل یا روش طیفی و سیستم تحتانی توسط روش بار جانبی معادل انجام می.شود ٤- ارتفاع سازه از محدودیت های جدول ٤-٥ نباید بیشتر شود که این ارتفاع از پایین ترین تراز سیستم فوقانی سازه اندازه گیری می .شود ٥- در صورتی که نامنظمی جابجایی خارج از صفحه در پﻼن یا نامنظمی قطع درون صفحه سیستم باربر جانبی در ارتفاع در حد فاصل سیستم فوقانی و تحتا نی وجود داشته باشد، عکس العمل های سیستم فوقانی عﻼوه بر بند ٢ فوق باید با در نظر .گرفتن ضریب اضافه مقاومت بزرگنمایی شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٥ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٥-٣-٣ ترک یﺐ سی ستم ی ها مختلف در پﻼن در کی امتداد در ساختمان هایی که برای تحمل نیروی جانبی ،زلزله در هر یک از امتدادهای پﻼن از ترکیبی از سیستم های مقاوم در برابر زلزله استفاده شده باشد که ضوابط بند ١-٨-٤ ویرایش چهارم استاندارد ٠٠٨٢ در مورد سیستم های دوگانه را تأمین نمی کند، در آن امتداد باید از ضرایبu R ، d C و 0 Ω مربوط به سیستمی استفاده شود که در جدول ٤-٥ دارایu R کوچک ی تر است. اما در هرحال رعایت ضوابط لرزه ای هر یک از سیستم ها، مطابق آیین نامه.های طراحی، الزامی است -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل / ۵۹ جدول ۵-۴ انواع سیستم‌های مقاوم جانبی و پارامترهای لرزه‌ای ان‌ها ارتفاع مجاز برای گروه‌های ۱ | دیوار برشی بتنی مسلح ویژه ۲۵۵ ا ها ها ۳۵ ۲ | دیوار برشی بتنی مسلح معمولی ٍ غیرمجاز ۳ | دیوار برشی بتنی پیش‌ساخته‌ی متوسط ٍ ۴ ۳۵۱ ٍ ۴ ٍ ۲ ٍ ۲ ٍ ۲ ۳ ادیوار برشی بتنی پیش‌ساخته‌ی معمولی ٍ غیرمجاز ۵ | دیوار برشی بنایی مسلح ویژه ٍ ۵ ٍ ۳۵ س :۵ ٍ :۵ ٍ ۳ ۶ | دیوار برشی بنایی مسلح متوسط ٍ غیرمجاز دیوار ساخته شده از قاب سبک همراه ورق ۷ غیرمجاز پوششی از مصالح مختلف غیر فولادی دیوار ساخته شده از قاب سبک (فولاد سرد نورد ۸ ۴ ۲ ا۳۵ا جا ج ۲ شده) همراه مهاربندی با تسمه دیوار ساخته شده از قاب سبک (فولاد سرد نورد ۹ دم کت کت ی ی شده) همراه با ورق پوششی فولادی سا سک ۱ | قاب با مهاربندی فولادی واگرا" ۸ ۴۲ ۵ ۵۰ ۳۰ ۲ | قاب با مهاربندی فولادی همگرای ویژه ٍ ۶ ٍ ۲ ٍ ۵ ٍ :۵ ٍ :۵ ٍ ۳ ۳ قاب با مهاربندی فولادی همگرای معمولی" س ۲ ۳۹ :۱ ٍ :۱ غیرمجاز ۴ قاب با مهاربندی فولادی کمانش‌ناپذیر ٍ ۸ ٍ ۳۵ ٍ ۵ ٍ :۵ ٍ ۵۰ ٍ .۳ ۵ | دیوار برشی بتنی مسلح ویژه ٍ ۶ |۵۱۲۵ :۵ ٍ ۵۰ ٍ ۳ ۶ | دیوار برشی بتنی مسلح معمولی ٍ غیرمجاز ۷ | دیوار برشی پیش‌ساخته‌ی متوسط ٍ ۵ ٍ ۳۵ ۹ ۲ ٍ ۲ ٍ ۲ ۸ | قاب مختلط بتنی فولادی با مهاربندی واگرا ٍ ۸ ٍ ۵ ٍ ۴ ٍ :۵ ٍ :۵ ٍ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نلشربه شماره ۰۳۸) ویژه ارتفاع مجاز برای گروه‌های ردیف اسیستم مقاوم لرزه‌ای : طراحی لرزه‌ای (متر) قاب مختلط بتنی فولادی با مهاربند معمولی ۱ ادیوار برشی فولادی ویژه ۲۳ | دیوار برشی مختلط بتنی فولادی ویژه ۳ , دیوار برشی مختلط بتنی: فولادی معمولی ۵ | دیوار برشی بنایی مسلح متوسط ٍ ۵ ۲۵ دیوار ساخته شده از قاب سبک (فولاد سرد نورد شده) همراه با ورق پوششی فولادی قاب خمشی فولادی ویژه 4۵ ا نامحدود |نامحدود | نامحدود ۲ | قاب خمشی فولادی متوسط" اماب ۲ | قاب خمشی فولادی معمولی" ِ غیرمجاز ۴ | قاب خمشی خرپایی فولادی ویژه ۱۵۵۱۳۱۷۱ ۳۰۱۵۰ اغیرمجاز قاب خمشی بتنی مسلح ویژه ٍ ۸ ٍ ۳ ۱ انامحدود نامحدود | نامحدود قاب خمشی بتنی مسلح معمولی ٍ غیرمجاز قاب خمشی مختلط بتنی: فولادی ویژه ِ ۸ ٍ ۳ :4 نامحدود نامحدود | نامحدود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل /۶۱ ات اسیستم دوگانه با قاب خمشی ویژه که قاب خمشی قادر به تحمل حداقل 7۲۵ بار جانبی باشد ۱ قاب فولادی با مهاربند واگرا ۸ ۱۵ ۴ انامحدود انامحدود ‏ نامحدود ۲ ْ قاب فولادی با مهاربند همگرای ویژه ْ ۷ ٍ ۳:۵ ْ ۵۵ ْ نامحدود انامحدود انامحدود ۵ ْ دیوار برشی بتنی مسلح معمولی ْ غیرمجاز ۶ | قاب مختلط بتنی- فولادی با مهاربند واگرا ْ ۸ ٍ ۳۵ ْ ۴ | نامحدود انامحدود انامحدود ۷ | قاب مختلط بتنی- فولادی با مهاربند همگرای ویژه! ۶ ۵ ۱ ۵ انامحدود ,نامحدود | نامحدود جدول ۵-۴ انواع سیستم‌های مقاوم جانبی و پارامترهای لرزه‌ا یآن‌ها (ادامه) ارتفاع مجاز برای گروه‌های ردیف اسیستم مقاوم لرزه‌ای ی ۹ طراحی لرزه‌ای (متر) ۸ | دیوار برشی فولادی ویژه ۸ ۱ ۱۲:۵ ۶۵ نامحدود انامحدود | نامحدود ۹ ْ دیوار برشی مختلط بتنی- فولادی ٍ ۷۵ ٍ ۳۵ ٍ ۶ نامحدود انامحدود | نامحدود :۱ ۱ دیوار برشی مختلط بتنی -فولادی- ویژه ٍ ۷ ٍ ۳۵ ٍ ۶ نامحدود انامحدود | نامحدود ۱ ْ دیوار برشی مختلط بتنی-فولادی معمولی ْ غیرمجاز ۱۲ ْ دیوار برشی بنایی مسلح ویزه ٍ ۵۵ ٍ ۳ ٍ ۵ نامحدود انامحدود ْ نامحدود ۳ | دیوار برشی بنایی مسلح متوسط غیرمجاز ث اسیستم دوگانه با قاب خمشی متوسط که قاب خمشی قادر به تحمل حداقل 7۲۵ بار جانبی باشد ۱ رقاب فولادی با مهاربند همگرای ویژه ۶ ۵ ۵ ۰ ا|غیرمجاز | غیرمجاز ۳ قاب مختلط بتنی - فولادی با مهاربند همگرای ویژه ۵ ٍ ۳۵ ٍ ۴۵ ۰ :۵ ِ .۳ غیرمجاز ۴ غیرمجاز معمولی سیستم ستون طره‌ای" با جزییات نظیر: ۳ اسیستم‌های ستون طره‌ای فولادی ویژه ۵ | ۱۲/۵ ۲/۵ ۱۰ ۱۰ ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در ١ مواردی که0  بیشتر یا مساوی ٥/٢ ،است می توان آن را برای ساختمان های با دیافراگم انعطاف پذیر به مقدار ٥/٠ واحد کاهش داد. ٢ منظور از قاب با مهاربند ی فوﻻد ی ،واگرا قاب مهاربند ی شده واگرا ی فوﻻد ی با ی رها یت وند یپ ی دارا رفتار برش ی است. ٣ برای سازه ی یک طبقه با سیستم قاب خمشی فوﻻدی متوسط و قاب ساختمانی ساده فوﻻدی با م هاربندی هم محور ،معمولی اجازه داده می شود که ارتفاع ساختمان تا ٠٢ متر افزایش داده شود، به شرطی که بار مرده ی بام کمتر از2 kN/m١ و بار مرده ی دیوارهای خارجی از تراز ٠١ متر به باﻻ کمتر از2 kN/m١ .باشد نیا طیرا ش در مورد سا بان ی تأسیسات و همچن نی انبارها یی که سازه آن ها به شکل سوله طراح ی و اجر ا یم،شوند در صورت ی که واجد طی شرا قاب خمش ی فوﻻد ی متوسط و اگر یا دار مهاربند باشند، مهاربند ها نآ واجد طی شرا مهاربند ی هم محور معمول ی باشند زین مجاز است. ٤ در سازه های ستون طره ای، نیروی محوری ناشی از ترکیب بارهای شامل بار زلزله بند ٢-٢-١ یا ٢-٢-٢، نباید از ٥١% ظرفیت فشاری ستون با در نظر گرفتن اثر ،ﻻغری بیشتر شود .شالوده و دیگر اعضای مقابله کننده با واژگونی در این سیستم، باید مقاومت کافی برای تحمل نیروهای حاصل ا ز ترکیب بارهای بند ٢-٢-٤ .را داشته باشند ٤-٦ سیستم های نوین سازه ای ٤-٦-١ مﻼحظات کلی در نیا بخش اطﻼعات عموم ی ی برا استفاده از سه نمونه س ی ستم سازه یا تاب آور ارائه شده است. در بند ٤-٦-٢ سی ستم ی ها مرکزگرا به عنوان نمونه یا از یس ستم یی ها که در برخ ی نامه ن یی آ ی ها معتبر آ ورده شده اند، آمده است. در بند ٤-٦-٣ سی ستم سازه یا مهار- درز به عنوان نمونه یا از یس ستم یی ها که ضابطه آن ها در سازمان برنامه و بودجه )نشر هی ٦٤٨ ( تدو ین شده است، آورده شده وًنهایتا در بند ٤-٦-٤ سی ستم سازه یا یآل اژها ی حافظه دار به عنوان یس ی ستم با پشتوانه تحق ی قات ی آزما ی شگاه ی مفصل ارائه ه شد است . ضوابط طراح ی سازه ها ی برا نیا یس ستم ی ها نی نو سازه ای به طور مفصل در یپ وست نیا فصل ارائه ش ده ٣ قاب خمشی بتنی متوسط غیرمجاز چ سازه ی فوﻻدی بدون رعایت ضوابط طراحی لرزه ای در جزییات به جز سیستم ستون طره غیرمجاز -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٦ .است عﻼوه بر این سازه طراحی شده باید به تأیید شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت رسانده .شود ٤-٦-٢ سیستم های مرکزگرا )برگشت(پﺬیر این سیستم عﻼوه بر سازه برای سیستم های صلب و نیمه صلب تأسیسات صنعت نفت نظیر پمپ ، توربین و ترانس .ها مناسب است الزامات و مﻼحظات عمومی طراحی برای سیستم های گهواره ای باید الزامات سازه های جداسازی شده لرزه ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی، مقاومت در برابر آتش و باد، واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است. سیستم گهواره ای همچنین باید شامل سیستم مقاوم در برابر باد، بلندشدگی و وسایل محدود کننده تغییرمکان باشد. برای سیستم های گهواره ای با میراگر، معیارها ی طراحی مطرح شده در فصل دهم .نیز باید در نظر گرفته شود تحلیل سیستم های گهواره ای در طول عمر طراحی شده سازه شامل دو قسمت اصلی دیوار گهواره ای و بقیه اجزای سازه ساختمانی است که باید تغییر مشخصات مصالﺢ در طول عمر سازه ساختمان شامل تغییرات مربوط به گذشت زمان، آلودگی، در معرض محیط قرار گرفتن و دما در نظر گرفته شود. استفاده از روش های تحلیل منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه ها، در طراحی و تحل یل سازه های با سیستم های گهواره ای مجاز است. مدارک فنی معتبر، همچون گزارش های داوری شده و مقاﻻت نیز جهت تسهیل طراحی سازه ها با سیستم های گهواره ای مجاز است. اثر سختی قائم در پاسخ سیستم گهواره ای کنترل شده باید در مدل سازی این سیستم ها در نظر گرفته شود. چن انچه سیستم گهواره ای .بر پی ضربه وارد کند، تأثیر تحریک مودهای قائم ارتعاش باید در تحلیل دینامیکی در نظر گرفته شود کلیه طراحی ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت، طبق بند ٤-٦-٥ بازبینی و تأیید شود. استفاده از مراجع معتبر نظیر آیین نامه طراحی ل رزه .ای نیوزیلند ﻻزم است ٤-٦-٣ سیستم های مهار- ) درزGIB ( این سیستم عﻼوه بر سازه برای سیستم های نیمه صلب و انعطاف پذیر تأسیسات صنعت نفت نظی ر مخازن و سازه های متداول در صنعت نفت که طبقه پایینی آن ها باز )پیلوتی( می .باشند، مناسب است الزاما ت و مﻼحظات عموم ی طراحی برای سیستم های مهار- ) درزGIB( باید الزامات سازه های جداسازی شده لرزه ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی، مقاومت در برابر آتش و .باد، واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است استفاده از روش های تحلیل منطقی بر اساس مفاهی م اصلی دینامیک سازه ها، در طراحی و تحلیل سازه های با سیستم های مهار- درز مجاز است. استفاده از مدارک -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. فنی معتبر، همچون گزارش های داوری شده، آزمایشات و مقاﻻت نیز جهت تسهیل طراحی سازه ها با سیستم - های مهار- .درز مجاز است سیستم های مهار-درز باید شامل سیستم های برای تحمل باد و جلوگیری از بلندشدن باشند. تحلیل سی ستم ی ها مهار- درز در طول عمر طراحی شده سازه شامل دو قسمت اصلی اجزای مربوط به سیستم مهار- درز و بقیه اجزای سازه ساختمانی است که باید تغییر مشخصات مصالﺢ در طول عمر سازه ساختمان شامل تغییرات مربوط به گذشت زم ان، آلودگی، در معرض محیط قرار گرفتن و دما در آن در نظر گرفته شود. کلیه طراحی ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت، طبق بند ٤-٦-٥ بازبینی و تأیید شود. ضوابط نشریه ٦٤٨ سازمان برنامه و بودجه باید تأمین .گردد ٤-٦-٤ آلیاژهای حافظه دار الزامات و مﻼ حظات عموم ی طراح ی ی برا ی آل اژها ی حافظه دار دی با الزامات سی ستم ی ها اتﻼف انرژ ی فصل دهم را تأمین نی . ا دی نما الزامات شامل شرا طی یطی مح، مقاومت در برابر آتش و باد، واژگون ی، ی رو ین بازگرداننده جانب ی است. ،با توجه به رفتار رفت و برگشتی این آلیاژها ًعمﻼ استهﻼک انرژی در خود آلیاژ بسیار پایین و صًرفا خاصیت بازگشت پذیری مطرح می باشد. در نتیجه ﻻزم است امکان استهﻼک انرژی به طور مجزا و مواز ی .در سیستم تعبیه شود ًطبعا استفاده از هر روش تحلیل منطقی بر اساس مفاهیم دینامیک سازه ها، در طراحی و تحلیل سازه های با آلیاژهای حافظه دار مجاز است. مدارک فنی معتبر، همچون آزمایشات، گزارش های داوری شده و مقاﻻت نیز جهت تسهیل طراحی سازه ها با آلیاژهای حافظه دار مجاز است. کلیه طراحی ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت، طبق بند ٤-٦-٥ بازبینی و تأیید .شود ٤-٦-٥ روال تأیید بکارگیری سیستم های نوین سازه ای سازه طراحی شده ای که یکی از سیستم های نوین سازه ای اشاره شده در بند ٤-٦-٢ ،٤-٦-٣ و ٤-٦-٤ را بکار گرفته باشد، باید به تأیید شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت رسانده شود. در بررسی موارد زیر مورد توجه قرار گی:رد الف- تطبیق مشخصات سیستم بکار گرفته شده با آیین.نامه، نشریه یا مدارک فنی معتبر مربوطه ب- انجام مطالعات صحت سنجی مدل سازی. پ- سازگاری مشخصات سازه با داده.های بکار برده شده در مدل تحلیلی ت- سازگاری ظرفیت .های اعضای سازه با نتایﺞ بدست آمده از تحلیل -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٦ ٤-٧ (ضریﺐ افزونگی )نامعینیρ ضریب افزونگی برای سیستم مقاوم جانبی در هر یک از دو راستای متعامد سازه به طور جداگانه تعیین می .شود این ضریب برای طراحی لرزه ای برابر ٣/١ در نظر گرفته می شود، مگر در صورت برآورده شدن یکی از دو شرط زیر که در آن صورت می:توان آن را برابر یک منظور نمود شرط اول: در طبقاتی از سازه که بیش از ٥٣% برش پایه را تحمل می کنند، حذف جزئی از سیستم مقاوم جانبی در امتداد مورد نظر طبق جدول ٤-٦ باعث کاهش مقاومت جانبی طبقه بیش از ٥٣% و یا ایجاد نامنظمی پیچشی با مقدارTIR>1.4 در هر دو جهت در هر طبقه نشود. همچنین حداقل دو دهانه .سیستم مقاوم جانبی در هر سمت مرکز جرم، در امتداد موردنظر موجود باشد شرط دوم: سازه در تمام طبقات، منظم در پﻼن باشد و در قاب پیرامونی هر طرف سازه، برای طبقات با برش طبقه بیش از ٥٣% برش پایه، حداقل دو دهانه ی مق اوم جانبی موجود باشد. ﻻزم به تأکید است که شرط حداقل دو دهانه ی مقاوم جانبی باید حتی برای سوله ها و سایه بان.های یک طبقه نیز برقرار باشد در مورد دیوارهای برشی، تعداد دهانه های مقاوم جانبی را می توان از تقسیم طول دیوار برشی در پﻼن به ارتفاع طبقه )به عدد ص .حیﺢ کمتر رند شود( بدست آورد در سیستم های قاب سبک )جدول ٤-٥ ( نیا تعداد از تقس می دو برابر طول د وار ی برش ی در پﻼن به ارتفاع طبقه بدست م یآید. جدول ٤-٦ الزامات سیستم مقاوم جانﺒی در طﺒقه ای از سازه با برش طﺒقه بیش از ٥٣% برش پایه )برای اعمال1   ( سیستم مقاوم جانبی شرایط قاب مهاربندی شده یا دیوار ساخته شده از قاب سبک )فوﻻد سرد نورد شده( همراه مهاربندی با تسمه حذف یک عضو مهاربندی یا اتصال آن قاب مقاوم خمشی از بین رفتن مقاومت خمشی دو انتهای یک تیر دیوار برشی یا پایه جرز با نسبت ارتفاع به طول بیش از یک حذف یک دیوار برشی یا حذف پایه )جرز( با نسبت ارتفاع به طول بیش از یک در هر طبقه یا حذف اتصاﻻت اعضای جمع کننده آن ی ها )پارامترهای دیوار برشی و پایه )جرز( طبق شکل ٤-١ در نظر گرفته می(.شود ستون طره ای از بین رفتن مقاومت خمشی در پای هر ستون طره ای دیگر سیستم های ساختمانی بدون شرط -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شکل ٤-١ (تعریف ابعاد دیوار برشی و پایه )جرز تﺒصره: موارد زیر مشمول اعمال ضریب افزونگی نبوده و در آن ها ضریبρ را یم توان برابر یک در نظر :گرفت ١- در تعیینx ،جابجایی نسبی طرح طبقات ٢- در تعیین اثرات پی- دلتا ٣- در طراحی اجزای غیر سازه ای ٤- در طراحی سازه های غیرساختمانی با جزء صنعتی متکی بر زمین )بند ٧-٣( ٥- در طراحی اجزای جمع کننده، وصله ها، و سایر اتصاﻻت که در تعیین نیروی لرزه ای آن ها اثر اضافه مقاومت طب ق بند ٢-٢-٤ .اعمال شده است ٦- در طراحی اعضا و اتصاﻻتی که اثر اضافه مقاومت طبق بند ٢-٢-٤ اعمال می.شود ٧- در تعیین نیرو های دیافراگم بند ٤-٣١ ٨- در طراحی سازه های دارای میراگر طبق فصل دهم ٩- در طراحی دیوارهای سازه ای و مهار آن ها در برابر نیروهای خارج از صفحه wall /L wall h = نسبت ارتفاع به طول دیوار برشی wp /L wp h = نسبت ارتفاع به طول پایه جرز wall h = ارتفاع دیوار برشی wp h (= ارتفاع پایه )جرز wall L = طول دیوار برشی تراز طبقه تراز طبقه hwall hwp Lwall Lwp -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٦ ٤-٨ اعمال نیروی زلزله هر سازه باید مطابق ضوابط این فصل تحت نیروهای زلزله ناشی از مؤلفه های افقی و قائم شتاب حرکت زمین محاسبه شود. در راستای افقی سازه باید تحت اثر نیروهای زلزله ناشی از مؤلفه های افقی شت اب حرکت زمین در دو امتداد عمود بر هم محاسبه شود. راستای اعمال نیروی زلزله در طراحی سازه باید به نحوی باشد که بیشترین تأثیر را بر اعضای سازه داشته باشد. به عنوان روش جایگزین می توان یکی :از دو روش زیر را استفاده کرد روش اول: نیروهای طراحی لرزه ای به طور مجزا در هر یک از دو جهت متعامد به سازه بدون در نظر گرفتن اثر اندرکنش دو جهت .متعامد اعمال شود روش :دوم نیروهای طراحی لرزه ای به طور هم زمان در دو جهت متعامد توسط یکی از دو تحلیل زیر :به سازه اعمال شود الف( در تحلیل سازه به روش بار جانب ی معادل )بند ٤-٠١ ( یا روش طیفی )بند ٤-١١ ( آثار ٠٠١% مؤلفه ی افقی زلزله محاسبه شده در یک امتداد با آثار ٠٣% مؤلفه ی افقی محاسبه شده در جهت عمود بر آن ترکیب شده و بحرانی ترین تأثیر .در طراحی اعضای سازه و پی انتخاب شود ب ( در تحلیل سازه به روش تاریخچه زمانی ارتجاعی )بند ٤-٢١-٢ ( یا روش تار یخچه زمانی غیر ارتجاعی )بند ٤-٢١-٣ (، دو مؤلفه ی افقی متعامد شتابنگاشت زلزله باید به طور هم زمان به هر دو جهت متعامد .سازه اعمال شود .در موارد زیر، نیروی زلزله باید توسط روش دوم به سازه اعمال شود ١- ستون ها و دیوارهایی که بین دو و یا چند سیستم مقاوم لرزه بر جانبی مشترک بوده و نیروی محوری فشاری ناشی از زلزله در ﻻاقل یکی از دو راستای اعمال زلزله، مساوی یا بیشتر از ٠٢% .ظرفیت طراحی محوری فشاری باشد ٢- سازه و شالوده دارای نامنظمی در پﻼن از نوع نامنظمی پیچشی )مورد الف جدول ٤-٢ ( یا نامنظمی در پﻼن از نوع سیستم های غیرموازی )مورد ث جدول ٤-٢.( باشد در حالتی که از جمع آثار ٠٠١% نیروی زلزله یک امتداد با ٠٣% نیروی زلزله در امتداد عمود بر آن استفاده می شود، منظور نمودن پیچش تصادفی موضوع بند ٤-٠١-٦-١ برای امتدادی که ٠٣% نیرو اعمال می .شود، الزامی نیست -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٦ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٩ ضوابط مدل سازی ٤-٩-١ مدل سازی سازه تحلیل سازه تحت نیروهای زلزله باید با استفاده از یک مدل سه بعدی انجام شود .این مدل ریاض ی باید تا حد امکان نمایانگر وضعیت سازه به لحاظ توزیع جرم و سخت ی باشد .در این مدل باید عﻼوه بر ی مام ت اجزای سیستم مقاوم لرزه،ای سایر اجزای ی که مقاومت و سخت ی آن ها تأثیر قابل مﻼحظه ای بر توزیع نیروها و تغییرشکل های سازه دارند نیز در نظر گرفته .شوند مدل سه بعدی در هر تراز سازه باید ﻻاقل دارای سه درجه آزادی شامل دو درجه آزادی انتقالی در دو راستای عمود بر هم و یک درجه آزادی دورانی حول محور قا ئم باشد. در تحلیل های طیفی و تاریخچه زمانی نیز مدل سازه باید حداقل دارای سه درجه آزادی دینامیکی شامل دو درجه آزادی انتقالی در دو راستای عمود بر هم و یک درجه آزادی .دورانی حول محور قائم باشد در مواردی که دیافراگم ،کف مطابق ضوابط بند ٤-٣١، صلب محسوب ی نم،شود در تحلیل سازه باید اثر سخت ی دیافراگم در نظر گرفته شود .همچنین در تحلیل ،سازه باید اثر ترک خوردگ ی اجزای ی بتن در سخت ی آن ها مطابق با ضوابط مبحث نهم مقررات ی مل ساختمان و نیز اثر تغییرشکل های چشمه اتصال بر جابجای های ی ی جانب سیستم قاب های خمش ی فوﻻدی مطابق با ضوابط مبحث دهم مقررات ی مل ،ساختمان در نظر گرفته شود. در خصوص نحوه مدل سازی تکیه گاه سازه در تراز شالوده و نیز در نظر گرفتن اثرات اندرکنش خاک و ،سازه باید ضوابط فصل ششم این آیین نامه )اندرکنش سازه- (خاک رعایت شود . مدل عدد ی سازه با دی با هدف تع ن یی ین روها ی سازه یا و تغ یی رمکان ی ها به وجود آمده در اثر بارگذار ی و تغ یی رمکان ی ها اعمال ی یا اثراتP-Δ .ساخته شود ،همانطوریکه گفته شد مدل با دی شامل سخت ی و مقاومت اعضا یی که نقش مهم ی در توز یع نی روها و تغ یی رشکل ها در سازه دارن.د، باشد مدل با دی شامل مشخصات سخت ی دی افراگم و درجات آزاد ی یکی نام ید ی برا در نظر گرفتن مشارکت دی افراگم در پاسخ د یکی نام ی .سازه باشد با اینکه تأکید بر مدل سازی .سه بعدی است در شرایط خاص ممکن است نیاز به مدل دو بعدی باشد مدل سازی دو بعد ی تنها در موارد ی مجاز است که یکی از شرا یط زیر :برقرار باشد -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٦ ١. ی برا ساختمان ی ها ی دارا ید افراگم صلب )بند ٤-٣١( که اثرات پ ی چش ی در آن ها از محدود ی ها تی ذکر شده در این آیین نامه )مورد الف جدول ٤-٢( یا شرط ٢/١TIR> ف راتر نرفته باشد ای اثرات پ ی چش ی در آن ها .لحاظ شده باشد ٢. ساختمان دارا ی دی افراگم نرم )بند ٤-٣١ ( .است در طراح ی ی اول،ه نسبت یی را یم را می توان به زان یم ٥ .درصد در نظر گرفت ٤-٩-٢ اثرات P-Δ اثراتP-Δ مطابق ضوابط درج شده در بند ٤-٠١-٩ .باید لحاظ شود ی وقت که مقدار شاخص پا ی دار ی ) θ( محاسبه شده از طر یق رابطه ٤-٨١ کمتر ای مساو ی ١/٠ باشد ن ی از ی به در نظرگ یری اثراتP-Δ در برش و لنگرها ی طبقه و ن ی روها و لنگرها ی جاد یا شده در اعضا و تغ یی رمکان ی ها ی جانب نسب ی ست ین . ی برا ی حالت که مقدار شاخص پا ی دار ی نیب ١/٠ و max  )از رابطه ٤ ی-٩١ با مقدار حداکثر ٥٢/٠ ( ،باشد بی ضر یشی افزا اثرP-Δ ی بر ن روها ی اعضا و تغ ر یی مکان ها دی با با استفاده از تحل یلی منطق ی مشخص شود. به عنوان روش ی نی گز ی جا یم توان تغ یی رمکان ها ی و ن روها ی اعضا را در مقدار ଵ ଵିఏ ضرب .نمود همانطوریکه گفته شد شاخص پا ی دار ی دی نبا ازmax  )رابطه ٤ ی-٩١ با مقدار حداکثر ٥٢/٠ (یب شتر شود. در غ یر ای نصورت احتمال ناپا ی دار ی سازه وجود دارد و سازه با دی طراح ًمجددا ی شو.د ٤-٩-٣ میانقاب ها و اندرکنش دیوارهای داخل ی و خارج ی ساختمان باید طوری اجرا شوند که ی مانع برای حرکت اعضای سازه در هنگام زلزله ایجاد نکنند .برای این ،منظور ضوابط فصل ٤ و پیوست ٦ استاندارد ٠٠٨٢ باید رعایت شود . درصورت که ی دیوار به طور ،کامل دهانه ای از یک قاب فوﻻدی یا ی بتن را پوشانده و توسط تیرها و ستون ها احاطه شده ،باشد میانقاب نامیده یم شود .چنین دیواری باعث تغییر در سخت ی، مقاومت و شکل پذیری قاب یم شود .در ساختمان های چهار طبقه و کوتاه تر که دارای اهمیت ی خیل زیاد ،نباشند به جای جداسازی لرزه،ای توان یم اثرات میانقاب ها را مطابق ضوابط پیوست ٧ شیرا یو پنجم استاندارد ٠٠٨٢ در مدل سازی، تحلیل و طراح ی سازه ساختمان لحاظ نمود. در صورت ی که قاب های خمش ی در مجاورت اجزا ی غی رباربر لرزه یا صلب تر از خود قرارگرفته ای توسط آن ها احاطه شده ) باشند ری نظ ان یم قاب یی ها که تا تمام ارتفاع ادامه ندارن د( باید اثرات اندرکنش ب ین قاب و ا ین اجزا در نظر گرفته شده و اطم نان ی حاصل شود که اثرات اجزا ی غی رباربر لرزه یا ای و ی گس ی ختگ آن ها، باربر ی ی ثقل و جانب ی قاب را مختل ن می.کند -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٩-٤ وزن مﺆثر لرزه ای وزن مؤثر لرزه،ای شامل مجموع بارهای ،مرده وزن تأسیسات ،ثابت وزن ،دیوارها تیغه ها و جداکننده،ها به اضافه درصدی از بار زنده طبقات و درصدی از بار برف ،بام مطابق جدول ٤-٧ .است بارهای زنده باید به صورت تخفیف ،نیافته مطابق ضوابط مبحث ششم مقررات ی مل ساختمان در نظر گرفته شوند. همچنین وزن تیغه ها و دیوارهای ،جداکننده صرف نظر از آنکه به عنوان بار مرده یا زنده محسوب یم،شوند باید به صورت کامل در محاسبه وزن مؤثر لرزه ای در نظر گرفته شود. ً طبعا در مورد سازه های صنعت نفت وزن کلیه تجهیزات و ملحقات نصب شده بر سازه و وزن محتویات این تجهیزات و ملحقات در حالت خدمت )بار سرویس، عملکردی( باید در محاسبه وزن مؤثر لرزه ای در .نظر گرفته شود جدول ٤-٧ درﺻد م زان ی مشارکت بار زنده و بار برف در محاسﺒه ی رو ین جانﺒ ی زلزله نوع بار زنده یا بار برف درﺻد مشارکت بار زنده یا بار برف بام ساختمان ها در مناطق با برف ،زیاد سنگین و فوق سنگین ٠٢ بام ساختمان ها در سایر مناطق - ساختمان های مسکون ی، ،اداری هتل،ها پارکینگ،ها بیمارستان،ها ،مدارس فروشگاه ها و ساختمان های محل اجتماع یا ازدحام ٠٢ کتابخانه ها و انبارها )با توجه به نوع کاربری( حداقل ٠٤ مخازن آب یا سایر مایعات ٠٠١ ٤-٠١ روش بار جانﺒ ی معادل ٤-٠١-١ مﻼحظات کلی در روش بار جانب ی معادل، برش پایه طبق بند ٤-٠١-٢ تعیین و طبق بند ٤-٠١-٤ به سازه اعمال می.شود از روش بار جانبی معادل، در سازه هایی با شرایط زیر می توان استفاده:نمود الف- ساختمان های با گروه کاربری و خطرزاییIII وIV تا دو طبقه از تراز پایه )برای تعیین موقعیت تراز پایه به بند ٤-٧١ مراجعه شود.( ب- سازه با سیستم قاب سبک فوﻻدی -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٧ پ- سازه ی منظم دارای ارتفاع کمتر از ٠٥ متر از تراز پایه ت- سازه ی منظم دارای ارتفاع بیشتر از ٠٥ متر از تراز پایه و S T T 5. 3  ث- سازه ی دارای ارتفاع کمتــر از ٠٥ ر ــ مت و دارای نامنظمی در پﻼن از نوع ب ،پ ،ت ث یا )جدول ٤-٢ ،(یا دارای نامنظمی در ارتفاع از نوع ث، ج یا چ )جدول ٤-١ (باشد. در سایر موارد بکارگی ری روش دینامیکی )بندهای ٤-١١ ٤ یا-٢١ ( الزامی است. برای سازه های غیرساختمانی رعایت ضوابط فصل.های مرتبط نیز ضروری است ST از رابطه ی) / ( 1 1 sec DS D S S S T   و در این بند فقط بر اساس پارامترهای تعیین شده از مطالعات ویژه) ی ساختگاه فصل سوم ( بدست می .آید ٤-٠١-٢ تعیین برش پایه ،مقدار برش پایهuV، طبق رابطه ٤ ی-٢ تعیین می .شود ٤-٢ W I R S V u a u  :که در آن aS : شتاب طیفی )بر حسبg( که از مطالعه ی ویژه ی ساختگاه با نسبت میرایی ٥ درصد طبق فصل سوم به دست می آید. در مواردی که در این آیین نامه استفاده از طیف طرح استاندارد ٠٠٨٢ اجازه داده ) شده است طبق بند ٣-٢(، می توانaS را از رابطهB A Sa   .بدست آورد I : ضریب اهمیت سازه طبق جدول ٤-٣ W : وزن مؤثر لرزه ای شامل بار مرده و سایر بارها که از تراز پایه )بند ٤-٧١ ( محاسبه می شود. در مواردی که از وزن معادل تیغه ها در محاسبه ی بار مرده استفاده می شود، مقدار آن نباید از2 daN/m٠٥ کمتر در نظر .گرفته شود همان طور که در بند ٤-٩-٤ اشاره شد، در تعیین وزن کل لرزه،ای سازهW ، باید موارد زیر در نظر گرفته :شوند ١- حداقل ٥٢% بار زنده ی در کف با کاربری انبار ٢- بار تیغه بندی طبق مبحث ششم مقررات ملی ساختمان ٣- وزن عملکردی تجهیزات دائمی ٤- ٠٢% بار برف یا بار زنده بام )طبق مبحث ششم مقررات ملی ساختمان( هرکدام که بزرگ تر است. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در مورد سازه.های غیرساختمانی، به فصول مربوطه مراجعه شود uR : ضریب رفتار طبق جدول ٤-٥ یادآوری می شود ضریب رفتارu R بر مبنای روش مقاومت تعیین شده است. به منظور استفاده از آن در روش تنش مجـاز، اثر زلزله(E) در ترکیب بارهای روش تنش مجـاز، بند ٢-٢-١ ، در ضریب ٧/٠ ضرب شده است. بنابراین تطبیق از طریق ضریب در ترکیب بار انجام شده و نیازی به تغییر مقادیر𝑅௨ وE .نیست ٤-٠١-٢-١ حداقل برش پایه ،مقدار حداقل برش پایهuV، برای سازه های ساختمانی نباید از مقدار حاصل از رابطه ٤ ی-٣ کمتر در نظر :گرفته شود ٤-٣ W WI S V DS 01 . 0 044 . 0 min   عﻼوه بر آن اگر6.0 1  S باشد، مقدار حداقل برش پایه نباید از رابطه ٤ ی-٤ :نیز کمتر منظور شود ٤-٤    I R W S V u 1 min 5. 0  ٤-٠١-٢-٢ حداکثر برش هی پا مقدار حداکثر برش ،پایهuV، برای سازه های ساختمانی نباید از مقدار حاصل از رابطه ی ٤-٥ یا ٤-٦ بی شتر در نظر :گرفته شود اگر 𝑇≤𝑇௅: ٤-٥ 𝑉௠௔௫= 𝑆஽ଵ 𝑇( 𝑅௨ 𝐼) 𝑊 اگر 𝑇> 𝑇௅: ٤-٦ 𝑉௠௔௫= 𝑆஽ଵ𝑇௅ 𝑇ଶ( 𝑅௨ 𝐼) 𝑊 I : ضریب اهمیت سازه طبق جدول ٤-٣ uR : ضریب رفتار طبق جدول ٤-٥ مقدار پارامتر𝑇௅ ، از فصل سوم این آیین نامه استخراج شود. -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٧ ٤-٠١-٣ تعیین زمان تناوب اﺻلی برای محاسبه ی زمان تناوب اصلی سازه ها، می توان از روابط تجربی یا تحلیلی استفاده کرد. برخی روابط مناسب برای سازه های غیرساختمانی در فصل های مربوط به آن ها در این آیین نامه ذکر شده است. عﻼوه بر این نشریه ١٤٠ وزارت نفت نیز در این مورد مرجع مناسبی است. در مورد ساختمان ها زمان تناوب تجربی از رابطه ٤ ی-٧ بدست می.آید ٤-٧ x tH C T  :که در آن H : ارتفاع کل ساختمان )جدول ٤-٥ ( از تراز پایه )بند ٤-٧١ ( بر حسب متر x : توان ارتفاع در رابطه ی زمان تناوب تجربی طبق جدول ٤-٨ tC : ضریب زمان تناوب سازه طبق جدول ٤-٨ در مورد ساختمان ها، نسبت زمان تناوب بدست آمده از روابط تحلیلی به زمان تناوب تجربی، نباید از ،ضریب کرانه باﻻی زمان تناوب محاسباتیTu C، داده شد ه در جدول ٤-٩ ، بیشتر در نظر .گرفته شود جدول ٤-٨ ضرایﺐ تعیین زمان تناوب تجربی سازه جدول ٤-٩ ضریﺐ کرانه باﻻی زمان تناوب محاسﺒاتی سیستم مقاوم جانبی tC x قاب خمشی فوﻻدی ٢٧٠/٠ ٨/٠ قاب خمشی بتنی ٧٤٠/٠ ٩/٠ قاب با مهاربند فوﻻدی واگرا ٣٧٠/٠ ٥٧/٠ قاب با مهاربند فوﻻدی کمانش ناپذ یر ٣٧٠/٠ ٥٧/٠ سایر سیستم ها ٩٤٠/٠ ٥٧/٠ 1 D S Tu C ٣/ ≥٠ ٤/١ ٢/٠ ٥/١ ٥١/٠ ٦/١ ١/ ≤٠ ٧/١ -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. برای ساختمان هایی که سیستم باربر جانبی آن ها تنها از قاب خمشی فوﻻدی یا بتنی با تعداد طبقات 𝑁≤12 تشکیل شده و متوسط ارتفاع طبقات بیش از ٣ متر است، می توان از رابطه تقریبی زیر زمان .تناوب را تخمین زد ٤-٨ 𝑇= 0.1 𝑁 تﺒصره ی ١: اگر وجود میانقاب مانع حرکت آزادانه ی نسبی طبقات شود، ضرایب محاسبه ی زمان تناوب سازه، طبق ردیف سایر سیستم ها )جدول ٤-٨ (در نظر گرفته می.شود تﺒصره ی ٢: زمان تناوب تجربی برای ساختمان های با دیوار برشی بتنی یا بنایی مسلﺢ را می توا ن از رابطه ٤ ی-٩ .به دست آورد ٤-٩ T = 0.00058 ඥC୵ 𝐻 ،که در آنw C از رابطه ٤ ی-٠١ محاسبه می .شود ٤-٠١ C୵= 100 A୆ ෍ Aୱ୧ ൤1 + 0.83 ቀH D୧ቁ ଶ ൨ ୫ ୧ୀଵ :که در آن BA: مساحت پﻼن ساختمان در تراز پایه m : تعداد دیوارهای برشی سازه در جهت اعمال نیروی زلزله si A: سطﺢ مقطع جان دیوار برشیi در جهت اعمال نیروی زلزله iD: طول دیوار برشیi تﺒصره ٣ ی: در محاسبه زمان تناوب اصلی سازه های بتن آرمه اثر ترک خوردگی اعضا در سختی خمشی آن ها باید در نظر گرفته شود. بدین منظور می توان در محاسبه سختی مؤثر تیرها ممان اینرسی تیر را نصف ممان اینرسی مقطع کل عضو و در محاسبه سختی مؤثر ستون ها و دیوارها، مقدار ممان اینرسی .همان مقدار ممان اینرسی مقطع کل عضو در نظر گرفته شود ٤-٠١-٤ توزیع نیروی زلزله در ارتفاع نیروی جانبیxF در ترازx بر اساس روابط ٤-١١ ٤ و-٢١ محاسبه می .شود ٤-١١ u vx x V C F  -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٧ ٤-٢١    n i k i i k x x vx h w h w C 1 که در آن ها: vx C : ضریب توزیع نیروی جانبی در ارتفاع x w وiw : سهم وزن مؤثر لرزه ای ترازx وi xhوih : ارتفاع ترازx وi از تراز پایه n: تعداد ترازهای ساختمان k : عددی که متناسب با زمان تناوب سازه طبق رابطه ٤ ی-٣١ تعیین می.شود ٤-٣١          5.2 2 5.2 5.0 75 .0 5.0 5.0 1 T T T T k موقعیت تراز پایه طبق بند ٤-٧١ تعیین می.شود ٤-٠١-٥ برش طﺒقه برش لرزه ای در طبقه ی بین ترازx و1  x ، xV، طبق رابطه ٤ ی-٤١ تعیین می.شود ٤-٤١    n x i i x F V :که در آن iF : نیروی جانبی زلزله در ترازi طبق رابطه ٤ ی-١١ .است برش طبقه با توجه به سختی نسبی اعضای باربر جانبی و دیافراگم آن طبقه بین اعضای باربر جانبی توزیع می.شود ٤-٠١-٦ پیچش ذاتی در سازه ی دارای دیافراگم های صلب و نیمه صلب، نیروی جانبی زلزله باید با در نظر گرفتن لنگر پ یچشی ،موجود در طبقهt M، ناشی از فاصله ی مراکز سختی و جرم طبقات فوقانی، بین سیستم های مقاوم .جانبی طبقه توزیع شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٠١-٦-١ پیچش ت صادفی عﻼوه بر در نظر گرفتن اثر لنگر پیچشی ذاتیt M ،، باید اثر پیچش تصادفی در پﻼنta M ، را در توزیع نیروی جانبی زلزله در نظر گرفت. این کار با جابجایی فرضی مرکز جرم به اندازه ٥% بعد سازه در جهت عمود بر نیروی زلزله در دو سمت مرکز جرم در همه ترازها انجام می شود. در مواردی که اثر مؤلفه ی متعامد درنظرگرفته می شود، نیازی نیست که این جابجایی فرضی در هر دو جهت به طور هم زمان ان جام .گیرد و کافی است در جهتی که اثر بیشتری دارد اعمال شود ثر ا پیچش تصادف ی باید در طراحی کلیه سازه ی ها گروه طراحی یاه لرز ١ در نظر گرفته شود .در گروه ی ها طراحی یاه لرز ٢ و ٣، لحاظ نمودن اثر پیچش تصادف ی، ًصرفا در ساختمان ی ها ی دارا نامنظم ی ی چش یپ ضرورت داشته و در سا ری ساختمان ها م توان ی از آن صرف نظر .نمود ٤-٠١-٦-٢ تشد ید دینامیکی پیچش در سازه های با دیافراگم صلب که دارای نامنظمی های پیچشی طبق جدول ٤-٢ ،هستند، پیچش تصادفی ta M ،، در هر تراز با ضریب بزرگنمایی پیچشیxA، طبق رابطه ٤ ی-٥١ تشدید می :شود ٤-٥١ 2 max 2.1        ave x A   :که در آن max : بیشینه ی جابجایی جانبی در ترازx بدون در نظر گرفتن اثرxA ave : میانگین جابجایی در نقاط انتهایی سازه در ترازx بدون در نظر گرفتن اثرxA )شکل ٤-٢ .( در هر حالxA ، نباید از یک کمتر در نظر گرفته شود و همچنین ﻻزم نیست بزرگ تر ٣ از .لحاظ شود در طراحی اجزای سازه باید بارگذاری بحرانی تر با یا بدون اثر ضریبxA .منظور شود ٤-٠١-٧ واژگونی سازه باید برای مقابله با آثار ناشی از لنگر واژگونی نیروهای لرزه ای کنترل و طراحی شود. لنگر واژگون ی ناشی از نیروهای جانبی زلزله در تراز زیر شالوده برابر مجموع حاصل ضرب نیروی جانبی هر تراز در ارتفاع آن نسبت به تراز زیر شالوده سازه است. لنگر مقاوم در برابر واژگونی، از مجموع حاصل ضرب بارهای ثقلی در فاصله آن ها از لبه خارجی شالوده بدست می .آید -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٧ شکل ٤-٢ نمایش میانگین جابجایی جانﺒی در طﺒقه ٤-٠١-٨ تغییرمکان جانﺒی طﺒقات برای محاسبه ی تغییرمکان جانبی طبقات، سازه باید به نحوی مدل شود که دربردارنده ی سختی و مقاومت اعضای دارای سهم قابل مﻼحظه در توزیع نیروی برش پایه باشد و توزیع مناسبی از جرم و .سختی در ارتفاع را نشان دهدًضمنا مدل سازه باید دربرگیرنده:ی موارد زیر باشد ١- کاهش سختی اعضای بتنی مسلﺢ و اعضای ساخته شده از مصالﺢ بنایی با در نظر گرفتن اثر ترک خوردگی و رفتار غیرارتجاعی مصالﺢ ٢- سهم تغییر شکل ناحیه ی چشمه ی اتصال در تغییرمکان جانبی کل طبقات در قاب های خمشی فوﻻدی ٤-٠١-٨-١ تغییرمکان جانﺒی طرح و تغییرمکان جانﺒی نسﺒی طرح تغییرمکان جانبی طرح غیرارتجاعی𝛿஽ா ، را می توان از رابطه ٤ ی-٦١ محاسبه .نمود ٤-٦١ 𝛿஽ா= 𝐶ௗ𝛿௘ 𝐼 + 𝛿ௗ௜ :که در آن d C: ضریب بزرگ نمایی تغییرمکان جانبی مطابق جدول ٤-٥ 𝛿௘: تغییرمکان جانبی ارتجاعی در هر تراز ناشی از اثر بار جانبی در روش بار جانب ی .معادل یا طیفی هنگام محاسبه،ی جابجایی، ضریب افزونگی ،برابر واحد منظور می.شود I : ضریب اهمیت ساختمان مطابق جدول ٤-٣ 𝛿ௗ௜ : تغییرمکان ناشی از تغییرشکل دیافراگم در اثر نیروهای طراحی زلزله مطابق بند ٤-٣١ تغییرمکان جانبی نسبی طرح )غیرارتجاعی( طبقه یx، x ، به صورت تفاوت تغییرمکان جانبی طرح مراکز جرم کف باﻻ و پایین طبق رابطه ٤ ی-٧١ محاسبه می:شود 2 B A ave      -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٧ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٧١ 𝛥௫= 𝛿஽ா௫−𝛿஽ா௫ିଵ 𝛿஽ா௫ : تغییرمکان زلزله طرح در ترازx .است باید توجه کرد که در ساختمان های دارای نامنظمی پﻼن از نوع پیچشی طبق جدول ٤-٢ ، محاسبه تغییرمکان جانبی نسبی ارتجاعی هر طبقه باید بر مبنای بیشترین اختﻼف بین تغییرمکان های جانبی گره های قرار گرفته در یک امتداد قائم در کف های باﻻ و پایین آن طبقه که در محل محورهای کناری .ساختمان قرار دارند، انجام شود در محاسبه ی 𝛿஽ா௫ در طراحی به روش تنش مجاز باید ضریب بار زلزله در ترکیب بارهای مربوطه )فقط برای کنترل یی تغ رمکان ( برابر واحد در نظر گرفته شود و سپس تخمین یی تغ رمکان به روش فوق .انجام گردد تﺒصره :در محاسبات برش پایه بار جانبی معادل، ،برای برآورد تغییرمکان زمان تناوب اصلی نوسان ازه س توان ی را م به صورت تحل یلی و بدون رعا تی محدودیت های زمان تناوب تجرب ی در بند ٤-٠١-٣ در نظر گرفت . ،ًضمنا در این ،محاسبه رعایت برش پایه حد اقل رابطه ٤-٣ در بند ٤-٠١-٢-١ ضرور ی نیست ولی اگر رابطه ٤-٤ حاکم شود، در نظر گرفتن برش پایه حداقل نظیر این رابطه در محاسبه تغییرمکان .باید لحاظ شود ٤-٠١-٩ آثار مرتﺒه دوم )پی- (دلتا آثار مرتبه دوم شامل اثر  P و اثر  P .، باید در تحلیل و یا طراحی لحاظ شود اثر  P ، تشدید نیروها ناشی از انحنای عضو است که در آیین نامه ها اغلب در هنگام طراحی لحاظ می.شود اثر  P، تشدید میزان جابجایی نسبی طبقات، لنگرها و برش های اعضا در اثر جابجایی افقی طبقات است و باید طبق این بند محاسبه .شود برای لحاظ نمودن اثر  P می توان از نرم افزارهای دارای قابلیت اعمال صریﺢ اثر  P استفاده نمود. نحوه اعمال این اثر با توجه به نوع سازه و روش تحلیل طبق آیین نامه های تحلیل یا طراحی مربوطه تعیین می.شود. در هر حال رعایت ضوابط این بند الزامی است ،هرگاه شـاخص پایداری𝜃௜ ، از ١/٠ بیشتر شود باید اثر  P لحاظ شود. در هر حال نباید شاخص پایداری ازmax  طبق رابطه ٤ ی-٩١ بیشتر شود. برای محاسبه شاخص پایداری در هر ترازi می توان از رابطه ٤ ی-٨١ یا مستق یًما از تحلیل نرم .افزاری استفاده کرد -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٧ ٤-٨١ 𝜃௜= 𝑃௜𝛥௜ 𝑉௜ℎ௜ ٤-٩١ 𝜃௠௔௫= 0.5 𝛽𝐶ௗ ≤0. 25 :در روابط فوق 𝑃௜: بار قائم کل در ترازi و باﻻتر از آن شامل بار مرده و بار زنده با ضریب حداکثر برابر با ١ . 𝑉௜: برش لرزه ای در طبقه ی بین ترازi و ١- i .ناشی از تحلیل مرتبه اول ∆௜: تغییر مکان جانبی نسبی ارتجاعی طبقه ی بین ترازi و ١- i متناظر با𝑉௜ .ناشی از تحلیل مرتبه اول ℎ௜: ارتفاع طبقه ی زیر ترازi. : نسبت برش طبقه به مقاومت جانبی طبقه. مقدار این ضریب را می توان به طور محافظه کارانه برا بر با یک در نظر گرفت. همچنین، مقدار این ضریب برای استفاده در رابطه ٤-٩١ نبای د کوچ تر ک ـــ از   / ٥٢/در ١ .نظر گرفته شود d C : بی ضر بزرگنما یی تغییرمکان جانبی سازه مطابق جدول ٤-٥ پس از لحاظ نمودن اثر  P در محاسبه ی نیروهای انتهایی هر عضو، ﻻزم است اثر  P )اثر ثانویه ی تشدید نیروهای داخلی در طول عضو( به نحو مناسبی در نظر گرفته شود. به این منظور می توان از روابط آیین نامه های طراحی سازه استفاده نمود. همچنین می توان همان طور که در شروع این بند اشاره شد از نرم افزارهایی که قابلیت اعمال اثرات غیرخطی هندسی )شامل اثر  P و  P ( را دارند .استفاده کرد ٤-١١ روش تحلیل طیفی ٤-١١-١ مﻼحظات کلی تحلیل طیفی سازه باید به صورت سه بعدی انجام گیرد. در صورت لزوم تنها وقتی که سازه منظم و با س یستم مقاوم جانبی مستقل در دو امتداد اصلی باشد، اجازه داده می شود که سازه به صورت دو بعدی .تحلیل شود در صورتی که کف های سازه در مقایسه با اعضای قائم مقاوم جانبی صلب نباشند، طبق بند ٤-٣١ این آیین نامه، انعطاف پذیری آن ها ، .باید در مدل منظور شود آثار مرتبه دوم مطابق با بند ٤-١١-٩ دی با در لی تحل و طراح ی لحاظ د شو. اثرات اندرکنش خاک و سازه می تواند طبق فصل ششم در همین آیین نامه در نظر .گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١١-٢ پارامترهای پاسخ مدی مقاد ری پارامترها ی طراح ی وابسته به رو ین در هر ،مد شامل برش ،پایه تﻼش های داخل ی هر عضو و عکس العمل های تکیه ی گاه، باید با استفاده از مشخصات همان مد و طیف طرح تقسیم شده بر /I u R محاسبه شود . مقاد ری پارامترها ی یی تغ رمکان ی جانب نسب ی و ی کل طبقات در هر ،مد دی با در نسبت/I d C ضرب د شو. ٤-١١-٣ زمان های تناوب طﺒیعی و تعداد مدها ،برای انجام تحلیل طیفی باید از مدهای کافی برای رسیدن به مشارکت جرمی ترکیبی به میزا ن ٠٠١ درصد جرم واقعی ،ساختمان استفاده کرد .برای این منظور باید کلیه مدهای با زمان تناوب بیشتر زا ٥٠/٠ ثانیه را در محاسبات منظور کرده و کلیه مدهای با زمان تناوب کمتر از ٥٠/٠ ثانیه را به صورت یک مد جسم صلب با زمان تناوب ٥٠/٠ ثانیه و جرمی برابر با مجموع جرم مؤثر کلیه مدهای با زمان تناوب کوچک تر یا مساوی ٥٠/٠ ثانیه در نظر گرفت. برای این ،مد بازتاب سازه را می توان با استفاده از شتا ب طیفی متناظر با زمان تناوب ٥٠/٠ ثانیه حاصل از طیف ،طرح محاسبه کرد. به عنو ان یک روش جایگزین، در هریک از دو امتداد متعامد اصلی سازه، تعداد مودهای نوسان باید به گونه ای مد نظر قرار گیرد که مجموع جرم های مؤثر مودی از ٠٩ .درصد جرم کل سازه کمتر نباشد ٤-١١-٤ ترکیﺐ مودها بازتاب های سازه در مودهای مختلف باید به یکی از دو روش زیر تجمیع شده تا مقادیر نظیر طراحی .سازه بدست آید - ) روش جذر مجموع مربعاتSRSS .( در صورتی که مودهای نوسانی مستقل باشند - ) روش ترکیب مربعی کاملCQC .( در صورتی که مودهای نوسانی به یکدیگر وابسته باشند در صورتی که زمان تناوب مدهای مورد استفاده برای تحلیل طیفی، از یکدیگر فاصله کافی نداشته باشند، به طوری که نسبت زمان تناوب دو مد متوالی بیش از ٧٦/٠ باشد، برای در نظر گرفتن آثار همبستگی بین بازتاب های سازه در مدهای ارتعاشی، باید از روش هایی نظیر ترکیب مربعی کام ل ) CQC ( .استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٨ ٤-١١-٥ اﺻﻼح مقادیر بازتاب ها در صورتی که برش پایه ی نظیر طراحی در این روش کمتر از ٠٠١ درصد برش پایه ی روش بار جانب ی معادل باشد، باید برش پایه طراحی و تغییرمکان طراحی در نسبت برش پایه ی بار جانبی معادل به ب رش پایه .ی طیفی ضرب شود ٤-١١-٦ اثر چش یپ در روش تحلیل دینامیک ی ی طیف، باید آثار پیچش ی ذات و تصادفی را مشابه ضابط ه بند ٤-٠١-٦ منظور کرد .در این تحلیل توان یم اثر پیچش تصادفی را به میزان تعیین شده در بند ٤-٠١-٦-١ ، به صورت یک بارگذاری شبه استاتیک ی ) اعمال یک لنگر پیچشی تصادفی استاتیکیta M (به نتایﺞ تحلیل دینامیک ی اضافه نمود. همچنین به جای این ،روش اثر پیچش تصادفی را توان یم با جابجا کردن مرکز جرم طبقه به اندازه برون مرکزی اتفاق ی در مدل تحلیل دینامیک ی، منظور نمود .در این ،حالت اگر نسبت نامنظ می ی چش یپ ) TIR (کمتر ای مساو ی ٦/١ ،باشد نیازی به در نظر گرفتن ضریب تشدید پیچش تصادف ی، j A، )طبق بند ٤-٠١-٦-٢ (نیست .در ریغ نیا صورت یعنی اگرTIR بزرگ تر ٦ از/١ ،باشد استفاده از روش جابجا کردن مرکز جرم طبقه مجاز نبوده و اثر پیچش تصادفی باید به صورت یک بارگذاری شبه ا ستاتیک ی به نتایﺞ تحلیل دینامیک ی اضافه شود. ٤-١١-٧ واژگون ی کنترل واژگونی بر اساس بند ٤-٠١-٧ .محاسبه شود ٤-١١-٨ یی تغ رمکان جانﺒی طﺒقات تغییرمکان جانبی طبقات که بر اساس بند ٤-١١-٥ محاسبه شده است باید با مقادیر مجاز تغییرمکان ها در بند ٤-٥١ .کنترل شوند ٤-١١-٩ آثار مرتﺒه دوم )پی- (دلتا اثرات پی- دلتا باید بر اساس بند ٤-٠١-٩ محاسبه شود. محاسبه تغییرمکان ها باید بر اساس بند ٤-٠١-٨ .انجام گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١١-٠١ اثرات اندرکنش خاک و سازه برای کاهش نیروهای زلزله، در نظر گرفتن اثرات اندرکنش خاک و سازه طبق ضوابط فصل ششم ی ا روش های یی تأ دشده توسط مراجع ذی .صﻼح مجاز است ٤-١١-١١ مدل سازی مدل ریاضی از سازه دی با مطابق بند ٤-٩ ساخته شود با این تفاوت که تمام سازه طراحی شده مطابق این بند باید به صورت سه بعدی تحلیل شود. در شرایطی که دیافراگم مطابق بند ٤-٣١ ،صلب نباشد مدل دی با مشخصا ت سخت ی دی افراگم و درجات آزاد ی اضاف ی که ی برا درنظرگرفتن مشارکت افر ید اگم در پاسخ یکی نام ید سازه ﻻزم است .را نیز دربر داشته باشد ٤-٢١ تحلیل تاریخچه زمانی ٤-٢١-١ مﻼحظات کلی در این روش، سازه تحت تعدادی شتاب نگاشت ثبت شده تحلیل می شود. شتاب نگاشت ها باید مت ناسب با سازوکار گسیختگی چشمه ی لرزه زا، بزرگای نظیر زلزله موردنظر، فاصله ی ساختگاه از گسل و نوع زمین باشد. تحلیل تاریخچه زمانی می تواند با فرض رفتار خطی طبق بند ٤-٢١-٢ یا غیرخطی بند ٤-٢١-٣ .انجام شود ٤-٢١-٢ تحلیل تاریخچه زمانی خﻄی نیروها و تغییرشکل ها د ر این نوع تحلیل تاریخچه زمانی، با فرض رفتار خطی تعیین می .شود س ازه باید به صورت سه بعدی به کمک مجموعه ی رکوردهای هی ته شده .تحلیل شود در این روش تحلیلی از تعدادی زوج شتاب نگاشت مناسب، هر یک شامل دو مؤلفه ی افقی مقیاس شده طبق بند ٤-٢١-٢-١ ، استفاده می شود. تعداد زوج شتاب نگاشت ها نباید کمتر از سه باشد. هر زوج شتاب نگاشت مقیاس شده به طور هم زمان به صورت دو مؤلفه ی متعامد افقی به سازه اثر داده می ش.ود ٤-٢١-٢-١ اس ی مق کردن شتاب نگاشت ها به روش انﻄﺒاق طیفی شتابن گاشت های انتخابی باید به گونه یا مقیاس شوند که طیف شبه شتاب هر مؤلفه زمین زه لر در فاصله زمان تناوب lower 0.8T تاupper 1.2T بر طیف طرح منطبق شود .در این محدوده زمان تناوب و در هر راستای -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٨ ،پاسخ میانگین مقادیر شبه شتاب طیفی )با ٥% (میرایی شتابنگاشت های منطبق شده نباید بیشتر زا ٠١ ،درصد باﻻتر یا پایین تر از طیف طرح .باشندlower T زمان تناوبی است که در هر دو راستای متعامد ،ساختمان مجموع جرم های ،مؤثر حداقل ٠٩ درصد جرم ی واقع مدل باشد . ،همچنین upper T زمان تناوب ی اصل )مد ی اصل نوسان سازه (بزرگ تر در دو راستای متعامد است .مدل ریاض ی مورد استفاده برای تخمینupper T و lower T نباید شامل پیچش تصادفی ،باشد اما در آن باید آثار ∆ - P لحاظ شو.د ٤-٢١-٢-٢ اﺻﻼح مقاد ری بازتاب و ن یی تع مقاد ری طراح ی ٤-٢١-٢-٢-١ ن یی تع برش هی پا حداکثر ارتجاع ی و ریغ ارتجاع ی برای هر زوج ،شتابنگاشت برش های پایه حداکثر به شرح زیر تعیین می شوند:  یکی از مؤلفه های زوج شتاب نگاشت به عنوان مؤلفهX و دیگری به عنوان مؤلفهY انتخاب شده و مؤلفهX در امتداد محور اصلیX ساختمان و مؤلفه Y در امتداد محور اصلیY ساختمان، به طور مجزا و بدون در نظر گرفتن پیچش تصادفی به سازه اعمال می .شوند  از لی تحل سازه تحت مؤلفه X، مقدار برش هی پا ارتجاع ی حداکثر نیا ،امتداد EX V و از لی تحل سازه تحت مؤلفه Y، مقدار برش هی پا ارتجاع ی حداکثر نیا ،امتداد EY V، ن یی تع می .شود  برش های پایه غیرارتجاعی حداکثر، در امتدادهای X و Y، 𝑉ூ௑ و𝑉ூ௒ از قی طر روابط ٤-٠٢ –فـال و ٤-٠٢-ب ن یی تع می:شوند ٤-٠٢-الف 𝑉ூ௑= 𝑉ா௑ (𝑅௨௫𝐼 ⁄ ) ٤-٠٢-ب 𝑉ூ௒= 𝑉ா௒ (𝑅௨௒𝐼 ⁄ ) ،در روابط فوقI ،ضریب اهمیت𝑅௨௫ و𝑅௨௬ به ترتیب، ضرایب رفتار ساختمان در امتدادهایX وY .هستند ٤-٢١-٢-٢-٢ ن یی تع ﺐی ضر اس ی مق برش هی پا پس از محاسبه برش پایه ساختمان در هر دو امتداد X و Y به روش بار جانبی معادل بر اساس رابطه ٤-٢ و با استفاده از طیف طرح یا طیف ویژه ساختگاه )به ترتیب𝑉௫ و𝑉௬ ،(ضریب مقیاس برش پایه برای هر زوج شتابنگاشت مورد استفاده در تحلیل و در هر،امتداد 𝜂௫ و 𝜂௬ ، بر اساس روابط ٤-١٢-الف و ٤-١٢-ب تع یین می:شود ٤-١٢-الف 𝜂௑= 𝑉௑ 𝑉ூ௑ ≥1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-١٢-ب 𝜂௒= 𝑉௒ 𝑉ூ௒ ≥1 در محاسبه برش پایه استاتیکی ،معادل زمان تناوب اصلی نوسان ازه س باید بر اساس بند ٤-٠١-٣ و با رعایت محدودیت های زمان تناوب تجربی در نظر گرفته شود .ًضمنا در این،محاسبه رعایت برش ه پای ،حداقل م وضوع بند ٤-٠١-٢-١ ضرور ی است . ٤-٢١-٢-٢-٣ محاسﺒه تﻼش ی ها ترک یﺒی برای هر امتداد و برای هر زوج شتابنگاشت مورد استفاده در تحلیل تاریخچه ،زمانی تﻼش ترکیبی اید ب به صورت زیر محاسبه شود: الف- تﻼش ترکیبی در امتدادX باید با ضرب نمودن بازتاب تﻼش های ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مدل ریاضی شامل پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در جهت X در نسبت𝐼. 𝜂௑/𝑅௨௫ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه ه شد با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در جهتY که در نسبت 𝐼. 𝜂௒/𝑅௨௬ نیز ضرب ،شده تعیین شود. ب- تﻼش ترکیبی در امتدادY باید با ضرب نمودن بازتاب ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مدل شامل پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در امتدادY در نسبت𝐼. 𝜂௒/𝑅௨௬ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه شده با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در امتدادX که در نسبت𝐼. 𝜂௑/𝑅௨௫ ضرب ،شده تعیین شو.د ٤-٢١-٢-٢-٤ محاسﺒه یی تغ رمکان جانﺒ ی ترک یﺒی برای هر زوج ،شتابنگاشت تغییرمکان جانبی در هر امتداد باید به صورت زیر تعیین :شود الف- تغییرمکان امتدادX باید با ضرب نمودن بازتاب جابجایی ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مد ل ریاضی دارای پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در امتدادX در نسبت𝐶ௗ௑𝜂௑/𝑅௨௫ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه شده با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در امتدادY که در نسبت 𝐶ௗ௒𝜂௒/𝑅௨௬ ضرب ،شده .تعیین شود ب- تغییرمکان امتدادY باید با ضرب نمودن بازتاب ارتجاعی محاسبه شده با استفاده از مدل ریاضی شامل پیچش تصادفی )در صورت لزوم( در امتداد Y در نسبت𝐶ௗ௒𝜂௒/𝑅௨௬ و جمع کردن آن با بازتاب ارتجاع ی محاسبه شده با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی در امتدادX که در نسبت𝐶ௗ௑𝜂௑/𝑅௨௫ ضرب ،شده .تعیین شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٨ تﺒصره ی ١: در نیا ،محاسبات برای تعیین برش پایه استاتیکی ،معادل𝜂௑ و𝜂௒ ، زمان تناوب اصلی نوسان سازه توان ی را م به صورت تحل یلی و بدون رعا تی محدودیت های زمان تناوب تجرب ی در بند ٤-٠١-٣ در نظر گرفت .ولی در این ،محاسبه رعایت برش پایه حد اقل مطابق ضوابط بند ٤-٠١-٢-١ ضرور ی اس .ت پ- در مواردی که م طابق ضوابط بند ٤-٢١-٢-٢-٤ محاسبه ت غییرمکان جانبی نسبی ترکیبی، ﻻزم ،باشد تغییرمکان هر امتداد که به ترتیب فوق تعیین می،شود باید با تغییرمکان امتداد ر دیگ که با رعایت همان ضوابط ولی با استفاده از مدل بدون پیچش تصادفی تعیین می،شود ترکیب شود. تﺒصره ی ٢: درصورتی که برش پایه در جهت موردنظر با رابطه ٤-٤ کنترل نشود، ضریب𝜂௑ یا𝜂௒ را به منظور ن یی تع جابجا یی ها ی ترکیبی می توان یک در نظر .گرفت ٤-٢١-٢-٢-٥ ن یی تع مقاد ری تﻼش ی ها طراح ی مقادیر تﻼش های طراحی باید برابر با پوش تﻼش های ترکیبی محاسبه شده در هر دو امتداد عمود رب ،هم موضوع بند ٤-٢١-٢-٢-٣ و برای تمام ی زوج شتاب نگاشت ها در نظر گرفته شوند .در اعضایی که د بای اثرات ناشی از اندرکنش نیروها در نظر گرفته ،شود به عنوان مثال در طراحی ستون ها که حداکثر نسب ت لنگر خمشی به نیروی محوری )تقاضا( باید با ظرفیت این نسبت مقایسه شود، به جای در نظرگ رفتن بیشینه مقدار هر یک از ،نیروها می توان از پوش نسبت تقاضا به ظرفیت ترکیبی استفاده نم ود. تﺒصره: درصورتی که به جای سه زوج ،شتابنگاشت حداقل از هفت زوج شتابنگاشت استفاده ده ش ،باشد می توان مقدار متوسط بیشینه نسبت تقاضا به ظرفیت ترکیبی به دست آمده از تمامی زوج تاب ش نگاشت ها را برای طراحی در نظر گرفت. ٤-٢١-٢-٢-٦ ن یی تع مقاد ری یی تغ رمکان ی ها جانﺒ ی نسﺒ ی مقدار تغییرمکان جانبی نسبی یک طبقه باید برابر با پوش تغییرمکان های جانبی نسبی مح اسبه شده برای آن طبقه رد هر دو امتداد عمود بر ،هم موضوع ٤ بند-٢١-٢-٢-٤، و برای تمام ی زوج شتاب نگاشت ها در نظر گرفته شود و با مقادیر مجاز تغییرمکان ها در بند ٤-٥١ .کنترل شود تﺒصره: درصورت که ی به جای سه زوج ،شتابنگاشت حداقل از هفت زوج شتابنگاشت استفاده ده ش ،باشد توان یم مقدار متوسط بیشینه تغییرمکان های ی جانب نسب ی طبقه به دست آمده از تمام ی زوج شتاب نگاشت ها را به عنوان تغییرمکان ی جانب نسب ی طبقه در نظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٢١-٢-٣ تعداد مدها تعداد مدهایی که باید در تحلیل تاریخچه زمانی خطی در نظر گرفته شود از همان الزامات بند ٤-١١- ٣ تبعیت می کند. به عبارت دیگر، باید از مدهای کافی برای رسیدن به مشارکت جرمی ترکیبی هب میزان ٠٠١ درصد جرم واقعی ،ساختمان استفاده نمود .برای این منظور باید کلیه مدهای با زمان تناوب بی شتر از ٥٠/٠ ثانیه را در محاسبات منظور نموده و کلیه مدهای با زمان تناوب کمتر از ٥٠/٠ ثانیه را به صورت یک مد جسم صلب با زمان تناوب ٥٠/٠ ثانیه و جرمی برابر با مجموع جرم مؤثر کلیه مدهای با زمان تناوب کوچک تر یا مساوی ٥٠/٠ .ثانیه در نظر گرفت به عنوان یک روش جایگزین، در هریک از دو امتداد متعام د اصلی سازه، تعداد مودهای نوسان باید به گونه ای مد نظر قرار گیرد که مجموع جرم های مؤثر مودی از ٠٩ .درصد جرم کل سازه کمتر نباشد ٤-٢١-٢-٤ میرایی میرایی خطی ویسکوز نباید برای هیﭻ کدام از مدهای با زمان تناوب بزرگ تر یا مساویlower T از مقدار ٥% .میرایی بحرانی بیشتر اختیار شود ٤-٢١-٢-٥ اثر چش یپ تصادفی پیچش تصادفی در مواردی که در بند ٤-٠١-٦-١ ﻻزم است، باید با جابجایی مرکز جرم در هر جهت )یعنی مثبت و منفی( با فاصله ای معادل با ٥ درصد بعد افقی سازه در هر جهت اعمال شود. تشدید پیچش تصادفی مطابق با بند ٤-٠١-٦-٢ .الزامی نیست ٤-٢١-٢-٦ آثار مرتﺒه دوم )پی- (دلتا آثار مرتبه دوم مطابق با بند ٤-٠١-٩ دی با در لی تحل و طراح ی لحاظ د شو. ٤-٢١-٢-٧ واژگون ی کنترل واژگونی بر اساس بند ٤-٠١-٧ .محاسبه شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٨ ٤-٢١-٣ تحلیل تاریخچه زمانی غیرخﻄی ٤-٢١-٣-١ ضوابط ی کل در صورت استفاده از روش تاریخچه زمانی غیرخطی، مدل ریاضی سازه باید در بردارنده ی توزیع فضایی جرم و مشخصات غیر ارتجاعی مصالﺢ باشد. رفتار چرخه ای اعضاء نمایانگر زوال مقاومت، زوال سختی و باریک شدگی، هم سنگ با نتایﺞ آزمایشگاهی بوده، مقاومت اسمی اعضاء نیز باید در بردارنده ی اض افه مقاومت مصالﺢ، سخت شدگی کرنشی و زوال مقاومت چرخه.ای باشد در این ،روش لی تحل دینام یکی سازه با اثر دادن شتاب نی زم به صورت ی تابع از زمان به ی ها اه گهی تک آن و محاسبه پاسخ مدل ریاض ی سازه که در ی برگ رنده رفتار غیر ارتجاع ی آن ،است انجام یم شود .مدل م ذکور باید با توجه به مﻼحظات اشاره شده فوق هی ته شده باشد. گاه هی تک سازه یم تواند صلب فرض شود مگر در موارد ی که مطابق فصل ششم در نظر گرفتن رات اث اندرکنش خاک و سازه در لی تحل سازه الزا می باشد . در ی ها لی تحل تاریخچه ی زمان یغ رخط ی باید اثرات تحریک ی افق در دو راستا ی متعامد منظور شود . همچن نی ﻻزم است در صورت وجود انقطاع در المان ی ها قائم یس ستم باربر ی ثقل، به صورت هم زمان اثرات تحریک قائم زین منظور شود. ٤-٢١-٣-٢ پارامترهای بازتاب زلزله ی طرح طراحی اعضاء باید با محاسبه ی جابجایی غیر ارتجاعی هر طبقه، نیروی اعضاء و جابجایی غیر ارتجاعی .اعضاء با رعایت ضوابط این بند انجام شود در تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی باید حداقل از یازده زوج شتاب نگاشت استفاده شود. مقادیر طراحی نیروی اعضا، تغییرشکل غیر ارتجاعی اعضا و جابجایی نسبی طبقه باید با میانگین گیری از ب یشینه مقادیر حاصل از زوج شتاب نگاشت ها تعیین .شوند تغییرشکل عضو تحت زلزله ی طرح نباید بیش از دو سوم تغییرشکل نظیر حالتی شود که عضو توانایی تحمل بارهای ثقلی را از دست می دهد و یا آنکه مقاومت عضو از دو سوم مقاومت حداکثر آن کمتر می شود. جابجایی نسبی طبقه نباید از ٥٢/١ برابر مقا دیر مذکور در جدول ٤-٠١ .بیشتر شود ٤-٢١-٣-٣ آثار مرتﺒه دوم )پی- (دلتا در انجام تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی باید اثر𝑃−∆ .در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٨ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٢١-٣-٤ اثر پیچش خروج از مرکزیت ذاتی ناشی از فاصله بین مراکز جرم و سختی در هر تراز باید در تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی لحاظ شود. عﻼوه بر این وقتی نامنظمی پیچشی طبق ضوابط جدول ٤-٢ موجود باشد، اثر خروج از مرکزیت تصادفی با تغییر محل مرکز جرم به اندازه ٥ درصد بعد دیافراگم عمود بر جهت بارگذاری، نیز اعمال شود. این تغییر محل مرکز جرم نسبت به محل واقعی در راستای عمود بر بارگذاری باید در هر دو طرف مرکز جرم جداگانه انجام شود. تغییر محل مرکز جرم ﻻزم نیست در هر دو جهت عمود بر هم هم زمان .صورت پذیرد ٤-٢١-٣-٥ بازنگری طراحی طراحی سیستم مقاوم جانبی باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل، کارآزموده و با صﻼحیت در تحلیل غیرخطی لرزه ای و رفتار سازه تحت بارهای چرخه.ای، بازنگری شود :حداقل موارد زیر نیز باید مورد توجه گروه بازنگری یاد شده قرار گیرد - طرح اولیه سازه شامل سیستم سازه ای و پیکربندی اع ضای آن - مطالعه ی ویژه ی ساختگاهی با رعایت ضوابط فصل سوم و شتابنگاشت های به کار گرفته شده رد تحلیل - پارامترهای مدل سازی و معیارهای پذیرش انتخاب شده توسط طراح از قبیل ظرفیت مقاومت و تغییرشکل غیرارتجاعی اعضای لرزه بر بر مبن ای نتایﺞ آزمایشگاهی و یا سایر اطﻼعات جایگزین معتبر - سازگاری مشخصات سازه با داده های به کار برده شده در مدل تحلیلی - سازگاری ظرفیت های اعضای سازه با نتایﺞ به دست آمده از تحلیل - طراحی نهایی کل سیستم سازه ای و تحلیل های مورد نیاز ٤-٢١-٣-٦ کنترل تغ یی رمکان طبق بند ٤-٢١-٣-٢ جابجایی نسبی طبقه نباید از ٥٢/١ برابر مقادیر مذکور در جدول ٤-٠١ بیشتر شود. ٤-٢١-٣-٧ کنترل واژگون ی کنترل واژگونی بر اساس بند ٤-٠١-٧ .محاسبه شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٨ ٤-٣١ دیافراگم و اجزای آن ﻻزم است سختی نسبی دیافراگم و اعضای قائم سیستم لرزه بر در تحلیل سازه .لحاظ شود طبق شکل ٤-٣ ، در صورتی که بیشینه ی تغییر شکل در صفحه ی دیافراگم تحت بار جانبی کمتر از نصف مقدار متوسط تغییرمکان نسبی اعضای قائم طبقه باشد، دیافراگم صلب تلقی می شود و در صورتی که بیشینه ی تغییر شکل در صفحه ی دیافراگم تحت بار جانبی بیشتر از دو برابر مقدار متوسط تغییرمکان نسبی اعضای قائم طبقه باشد، دیافراگم نرم تلقی می شود. چنانچه دیافراگم صلب و یا نرم نباشد، دیاف راگم نیمه صلب است و سختی آن باید ی صرًحا در مدل .سازی سازه منظور شود دیافراگم های تشک یل شده از دال بتن مسلﺢ یا سقف مختلط با نسبت دهانه به عرض ٣ یا کمتر در سازه های منظم در پﻼن را می توان صلب در نظر .گرفت شکل ٤-٣ بررسی ﺻلﺒیت دیافراگم ٤-٣١-١ طراحی دیافراگم دی افراگم ها به عنوان اعضا ی ی افق فی تعر یم شوند که ن ی ها ی رو ی نرس یا ی لرزه یا جاد یا شده در طبقه یا طبقات سازه را از طر قی تﻼش ی ها همه ی اجزا ی دی افراگم شامل اجزا ی لبه، جمع کننده ها و کﻼف ها به اعضا ی سی ستم باربر لرزه یا قائم ا نتقال یم دهند ی . د افراگم دی با در هر طبقه سازه جرم ی ها اجزا ی زه سا را به س ی ستم مقاوم در برابر بار جانب ی اتصال دهد. د ی افراگم ها دی با ی برا نیروهای برش ی و خمش ی ی ناش از اعمال ی رو ین طراح ی محاسبه شو ند. در ناپ ی وستگ ی ها ی ید افراگم مانند بازشوها و گوشه ی ها پس ،رفته طراح ی دی با به گونه یا باشد که ن ی روها ی اجزا ی لبه به همراه سا یر نی روها ی جاد یا شده در د ی افراگم کمت ر از ظرف تی برش ی و کشش ی دی افراگم .باشند تی ظرف ید افراگم ی ها کف و سقف با دی پاسخگو ی نی روها ی بیشینه ی تغییرمکان تغییرمکان نسبی متوسط اعضای قائم راستای بار جانبی -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. یاه لرز طراح ی ی ناش از تحل لی سازه بوده و عﻼوه بر آن با دی سایر الزامات این بند )بند ٤-٣١ ( نیا در مورد رعا تی گردد. در صورت ی که به دل لی وجود انحراف در قرارگ یری اعضا ای یی تغ رات سخت ی ی جانب نسب ی آن ها ، ﻻزم است ن ی رو ی یاه لرز طراح ی از اعضا ی باربر باﻻ ی دی افراگم به اعضا ی باربر قائم در ص فحه ی گر ید در پا ن یی دیافراگم از طر قی خود ید افراگم انتقال،داده شود نیا ین روها دی با به موارد نیی تع شده در باﻻ در طراح ی دی افراگم اضافه شو.ند طراحی دیافراگم هر طبقه باید برای تنش برشی و خمشی ناشی از نیروی طرح انجام گیرد. در محل ناپیوستگی های دیافراگم، نظیر پیرامون بازشو و یا کنﺞ فرورفته، باید مطمئن شد که نیروهای انتقالی تیرهای لبه در ترکیب با سایر نیروهای دیافراگم در محدوده ی مجاز ظرفیت برشی و کششی دیافراگم قرار می.گیرد دیافراگم هر طبقه باید برای :بیشترین نیروی اینرسی حاصل از دو مورد زیر طراحی شود الف: نیروی جانبی ناشی از تحلیل بار جانب ی معادل )بند ٤-٠١ ( و یا تحلیل طیفی )بند ٤-١١( ،ب: نیروی جانبیpx F ، حاصل از رابطه ٤ ی-٢٢ ٤-٢٢ px n x i i n x i i px w w F F      نیروی حاصل از رابطه ٤ ی-٢٢ نباید کمتر از رابطه ٤ ی-٣٢ در نظر گرفته شود و همچنین نیازی نیست بیشتر از رابطه ٤ ی-٤٢ .لحاظ شود ٤-٣٢ px DS px Iw S F 2.0  ٤-٤٢ px DS px Iw S F 4 . 0  که در آن ها: iF : نیروی جانبی زلزله در ترازi که از تحلیل بار جانب ی معادل طبق بند ٤-٠١ یا تحلیل طیفی طبق بند ٤-١١ بدست می.آید px w : سهم وزن مؤثر لرزه ای دیافراگم و اجزای متکی به آن در ترازx در مواردی سیستم باربر جانب ی ناپیوسته به دیافراگم ها متکی است، به عنوان مثال مهاربند در زیر آن .دیافراگم ادامه پیدا نکرده است و دیافراگم باید نیروهای آن را انتقال دهد در صورت وجود نیروهای انتقال ی وارد بر دیافراگم در دیافراگم هایی که نقش رابط انتقال نیرو بین اعضای قائم مقاوم ای رزه ل دارند، آن دیافراگم ها باید تحت اثر هم زمان نیروی ی جانب زلزله طراح ی دیافراگم آن طبقه طبق ضوابط بند ٤-٣١-١ و،همچنین این نیروهای انتقال ی که در ضریب افزونگی نیز ضرب شده،اند طراح ی شود . -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٩ در سازه ی های که دارای نامنظم ی در پﻼن از نوع جابجای ی خارج از صفحه ،هستند نیروهای انتقال ی ن بی اعضای قائم مقاوم لرزه ای که در امتداد افق جابجا شده،اند باید ابتدا در ضریب    ضرب و سپس به نیروی ی جانب زلزله طراح ی ،دیافراگم اضافه شوند. به منظور تعیین تﻼش های داخل صفحه دیافراگم ها ﻻزم است از ی مدل استفاده شود که در ،آن سخت ی و نیروهای وارد بر ،دیافراگم به طور مناسب منظور شده باشند. ٤-٣١-٢ طراحی اجزای جمع کننده ی نیرو برای انتقال نیروهای لرزه ای ایجاد شده در دیافراگم و دیگر بخش های سازه به اعضای لرزه بر، ﻻزم است اعضای جمع کننده ی مناسب در نظر گرفته شود. اجزای جمع کننده ی نیرو و اتصاﻻت آن ها از جمله اتصال به اعضای قائم سیستم باربر جانبی باید برای :بیشترین نیروی حاصل از بندهای زیر طراحی شوند ١- نیروهای محاسبه شده با ترکیب های بار شامل ضریب اضافه مقاومت )بند ٢-٢-٤ ( که در آن ها نیروی زلزله توسط تحلیل بار جانب ی ) معادل بند ٠١-٤) (، یا تحلیل طیفی بند ٤-١١ .( تعیین شده است ٢- نیروهای محاسبه شده با ترکیب های بار شامل ضریب اضافه مقاومت )بند ٢-٢-٤ ( که در آن ها نیروی زلزله توسط رابطه ٤ ی-٢٢ .تعیین شده است ٣- نیروهای محاسبه شده توسط رابطه ٤ ی-٣٢ که در آن ها نیروی زلزله با استفاده از ضوابط بند ٢-٢-٣ .تعیین شده است تﺒصره: ﻻزم نیست نیروهای محاسبه شده به روش های فوق، از نیروهای محاسبه شده با ضوابط بند ٣-٢-٢ که در آن ها نیروی زلزله توسط رابطه ٤ ی-٤٢ .تعیین شده است، بیشتر لحاظ شود ٤-٣١-٣ افزایش نیرو به دلیل نامنظمی سازه برای سازه های دارای نامنظمی در ارتفاع نوع ث ) جدول ٤-١ ( و نامنظمی در پﻼن نوع الف تا ت )جدول ٢-٤ (، ﻻزم است که نیروهای طراحی دیافراگم و جمع کننده ی نیرو حاصل از بند ٤-٣١-١ برای طراحی اجزای سیستم باربر لرزه ای زیر به میزان ٥٢% .افزایش یابد ١- برای طراحی اتصاﻻت دیافراگم به اعضای قائم لرزه بر و جمع کننده ی نیرو ٢- برای طراحی اجزای جمع کننده ی نیرو و اتصاﻻت آن ها از جمله اتصال آن ها به اعضای قائم سیستم باربر لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :تﺒصره نیروهایی که از ترکیب بارهای شامل ضریب اضافه مقاومت )بند ٢-٢-٤ ( حاصل می شوند، نیاز به این.افزایش ندارند ٤-٤١ دیوار سازه ای دیوار سازه ای، دیواری است که جزء سیستم باربر ثقلی یا جانبی باشد. در طراحی این دیوار عﻼوه بر ضوابط آیین نامه.های طراحی، ﻻزم است ضوابط این بند نیز لحاظ شود ) دیوار باربر ثقلی، دیواری اســت که بار ثقلی وارد بر آن به جز وزن دی وار( برای دیوار با مصــالﺢ بنایی یا بتنی بی شتر ازdaN/m ٠٠٣ و برای دیوار با م صالﺢ فلزی بی شتر ازdaN/m٠٥١ با شد. اگر بار وارد بر دیوار به مقداری باشد که با تعریف فوق دیوار ثقلی محسوب شود، ﻻزم است ضوابط بند ٤-٤١-١ لحاظ .شود ٤-٤١-١ طراحی در برابر نیروهای خارج ا ز ﺻفحه دیوار سازه ای و اتصاﻻت آن باید برای نیروی عمود بر صفحه ای معادل حاصل ضرب I S . DS 4 0 در وزن دیوار سازه ای طراحی شود. مقدار این نیرو نباید از ٠١% وزن دیوار کمتر در نظر گرفته شود. اتصاﻻت بین این اعضا با یکدیگر و با قاب سازه باید شکل پذیری ، ظرفیت چرخشی و مقاومت کافی در برابر جمع ش ،دگی تغییرات حرارتی و نشست نامتقارن پی توأم .با نیروهای زلزله را داشته باشند ًضمنا ﻻزم است در این مورد ضوابط فصل هشتم .نیز کنترل شود ٤-٤١-٢ مهار دیوار به دیافراگم و نیروهای وارد بر آن عﻼوه بر بررسی ضوابط فصل هشتم این آیین نامه، ﻻزم است ضوابط این بند نیز در مورد مهار دیوار به دیافراگم کنترل شود. مهارهای دیوار سازه ای به سازه ی نگهدارنده باید مقاومت کافی برای مقابله با نیروی 𝐹௉ طبق رابطه ٤ ی-٥٢ .را داشته باشد 𝐹௉، نبایـد کمتـر از بیشینه د و مقدار0.2𝑘௔𝐼𝑊௉ و 𝑘𝑔/𝑚ଶ ٤٢ .باشد𝑘௔ ﻻزم نیست بیشتر از ٢ در نظر گرفته شود و هنگامی که اتصال در دیافراگم انعطاف پذیر نباشد نیازی نیست که بیشتر از ١ .در نظر گرفته شود ٤-٥٢ P a DS p IW k S F 4.0  ٤-٦٢ 30 1 f a L k   :در روابط فوق -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٩ PF :نیروی طراحی برای هر مهار DS S : پارامتر شتاب طیفی )طبق فصل سوم( I : ضریب اهمیت طبق بند ٤-٣ ak : ضریب بزرگنمایی برای انعطاف پذیری سقف f L: طول دهانه ی دیافراگم انعطاف پذیر بر حسب متر است که برابر فاصله ی بین اعضای قائمی است که برای دیافراگم تکیه گاه جانبی تأمین می .کنند. برای دیافراگم صلب این مقدار برابر صفر است P W: سهم هر مهار از وزن دیوار سازه ای در مواردی که مهار در بام قرار نگرفته باشد و هیﭻ کدام از دیافراگم ها انعطاف پذیر نباشند، مقادیر محاسب ه شده از رابطه ٤ ی-٥٢ را می توان در مقدار3 ) 2 1 ( h z  ،ضرب نمود که در این رابطهz ارتفاع مهار نسبت به تراز پایه وh ارتفاع متوسط بام از تراز پایه .ی سازه است𝐹௉ نباید کمتر از دو مقدار ن یی تع شده در بند ٤-٤١-١ با حداقل نیروی مهار برابر با𝐹௉= 0.2𝑊௉ و𝑘𝑔/𝑚ଶ ٤٢ ضرب در سطﺢ بارگیر مهار .باشد در مواردی که فاصله مهارها از ٢/١ متر بیشت ر باشد، دیوار سازه ای باید در برابر خمش خارج صفحه ی .بین دو مهار نیز طراحی شود ٤-٥١ کنترل جابجایی افقی طﺒقات نسبت جابجایی افقی نسبی ترازx ، sx x h  ، به نحوی که در روش بار جانب ی معادل در بند ٤-٠١-٨ ، و در روش تحلیل طیفی در بند ٤-١١-٨ محاسبه می شود، نباید از مقادیر جدول ٤-٠١ .بیشتر باشد sx h ارتفاع طبقه ی واقع در زیر ترازx است. تﺒصره ی ١: در سازه های ساختمانی با سیستم قاب خمشی، مقدار جابجایی ،نسبی مجاز طبقه a  ، حاصل از جدول ٤-٠١ باید بر ضریب افزونگی )بند ٤-٧.( تقسیم شود تﺒصره ی ٢: در سازه های یک طبقه که تیغه ها، دیوارهای خارجی و بام برای تحمل تغییرمکان جانبی نسبی طبقه طراحی شده اند، محدودیت تغییرمکان جانبی وجود ندارد. در جدول ٤-٠١ سازه با دیوار برشی بنایی طره ای، سازه ای است که در آن هر دیوار به تنها یی مانند یک عضو طره ای به شالو ده مت صل .شده و اتصال بین دیوارهای سازه از نظر انتقال لنگر ناچیز است -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٤-٠١ ،نسﺒت جابجایی افقی نسﺒی مجاز طﺒقهsx a h  ٤-٥١-١ ضوابط تکم یلی مربوط به یی تغ رمکان جانﺒ ی طرح در محاسبه تغییرمکان ها رعایت محدودیت بند ٤-٠١-٣ در رابطه با زمان تناوب تحلیلی و همچنین رعایت رابطه ی ٤-٣ .الزامی نیست تﺒصره ی ١ :در سازه های دارای نامنظمی پیچشی در پﻼن، تغییرمکان نسبی هر طبقه معادل بیشتری ن تفاوت تغییرمکان ها در هریک از گوشه های نظیر در باﻻ و پایین طبقه .ی مورد نظر سازه است تﺒصره ی ٢: در تحلیل ارتجاعی سازه های بتنی، برای درنظرگرفتن اثر ترک خوردگی، صلبیت خمشی مؤثر اعضاء باید مطابق آنچه در آیین نامه بتن ایران یا مبحث نهم مقررات ملی ساختمان اشاره شده .است، کاهش یابد شکل ٤-٤ پارامترهایxe  ، x وx  را برای ترازهایx=1 وx=2، نشان می .دهد انواع سازه ها گروه کاربری و خطرزایی I و II III IV سازه های چهار طبقه و کمتر با تیغه بندی ،ها سقف ها، دیوارهای داخلی و سیستم دیوارهای جانبی پیرامونی بدون دیوار برشی بنایی که در برابر جابجایی نسبی طبقه طراحی شده.اند ٥١٠/٠ ٠٢٠/٠ ٥٢٠/٠ سازه های با دیوار برشی بنایی طره ای ٠١٠/٠ ٠١٠/٠ ٠١٠/٠ دیگر سازه های با دیوار برشی بنایی ٧٠٠/٠ ٧٠٠/٠ ٧٠٠/٠ دیگر سازه ها ٠١٠/٠ ٥١٠/٠ ٠٢٠/٠ -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٩ شکل ٤-٤ نمایش جابجایی های ارتجاعی و غیرارتجاعی ٤-٥١-٢ درز انقﻄاع فاصله آزاد بین دو سازه ی مجاور در ترازx ، نباید از جذر مجموع مربعات حداکثر جابجایی غیرارتجاعی آن دو سازه ،ی مجاور در پﻼنMT ، طبق رابطه ٤ ی-٧٢ .کمتر باشد ٤-٧٢ 2 2 2 1 ) ( M M MT      برای هریک از دو سازه مجاور مقدارM ، از رابطه ٤ ی-٨٢ محاسبه می.شود ٤-٨٢ 𝛿ெ= 𝐶ௗ𝛿௠௔௫ ′ 𝐼 :که در آن max : حداکثر جابجایی ارتجاعی در پﻼن با در نظرگرفتن ضریب بزرگنمایی پیچش در نقطه ی بحرانی .)نقطه با احتمال برخورد( است در هر حال ساختمان باید از مرز قطعه زمین مجاور حداقل به اندازهM  .فاصله داشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤-٦١ کنترل واژگون ی در روش بار جانبی معادل کنترل واژگونی طبق بند ٤-٠١-٧ ، در روش تحلیل طیفی طبق بند ٤-١١-٧، در روش تاریخچــه زمانی خطی طبـق بند ٤-٢١-٢-٧ و در روش تاریخچـه زمانی غیرخطی طبق بند ٤-٢١-٣-٧ عمل می شود. اثرات لنگر واژگونی در طراحی شالوده را در صورتی که هر دو شرط زیر برقرار باشند می تواند ٥٢ :درصد کاهش داد ١- سازه باید مطابق با روش بار جانبی معادل مطابق با بند ٤-٠١ .طراحی شده باشد ٢- سازه از نوع ستون ها ی طره ای و سازه.های پاندولی معکوس نباشد ٤-٧١ موقعیت تراز پایه تراز پایه، ترازی است که انتقال حرکت لرزه ای افقی زمین به سازه در آن تراز لحاظ می شود. به طور کلی :در تعیین تراز پایه رعایت نکات الف و ب الزامی است الف- در ساختمان های واقع بر زمین مسطﺢ و فاقد زیرزمین که اعضای باربر قائم در ترازهای متفاوت بر روی شالوده، سر شمع و یا دیوار شالوده ای محیطی قرار می گیرند، تراز پایه روی پایین ترین تراز در ب ین اجزای نگهدارنده اعضای قائم باربر لرزه ای در نظر گرفته می.شود ب- در ساختمان های دارای زیرزمین اگر سازه و دیو ار حائل ،مستقل و بدون اتصال به یکدیگر باشند تراز پایه بر روی شالوده در نظر گرفته می.شود در ساختمانی که دیوار حائل جزء سیستم سازه ای باربر جانبی باشد و بر روی زمین هموار واقع شده باشد، می توان تراز پایه را مشروط به رعایت موارد زیر، روی اولین سقف پایین تر ی هم ا تراز از سطﺢ ز مین در نظر :گرفت الف- .سقف هیﭻ یک از طبقات زیرزمین، دیافراگم نرم نباشد ب- از وجود خاک مناسب در کل ارتفاع دیوار حائل اطمینان حاصل گردد. منظور از خاک مناسب، خاکی است که سخت باشد )از نوعIV بر اساس استاندارد ٠٠٨٢ نباشد و عدد ضربه استاندارد در آزمایشSPT ﻻیه های آن کمتر از ٠٢ نباشد(، تحت زلزله ی نادر قابلیت روانگرایی نداشته باشد، از جنس رس سریع .یا به شدت حساس نباشد و دارای چسبندگی کافی باشد در چنین ساختمانی مشروط به رعایت موارد اضافی زیر، تراز پایه را می توان روی اولین سقف با ﻻت ر از سطﺢ زمین در نظر :گرفت الف- ارتفاع تراز پایه از سطﺢ زمین نباید از نصف ارتفاع طبقه.ی زیر آن سقف بیشتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٧٩ ب- شرایط بند ٤-٥-٣-٢ روش تحلیل دو بخشی تأمین .شود پ- دیوارهای سازه .ای در تمام پیرامون ساختمان از پی تا تراز پایه ادامه داشته باشد برای اط ﻼعات بیشتر و حاﻻت خاص نظیر زمین های شیب دار به تفسیر و راهنما.مراجعه شود ٤-٧١-١ طراح ی اجزا ی سازه یا که ی جزئ از یس ستم مقاوم در برابر ی رو ین جانﺒ ی زلزله ین ستند کلیه اجزای سازه ای که جزئی از سیستم مقاوم لرزه ای نیستند، یا جزئی از سیستم مقاوم لرزه ای در نظر گرفته نمی شوند ولی از طریق دیافراگم های کف ها با این سیستم مرتبط هستند، باید دارای سطحی از شکل پذیری بر اساس ضوابط مبحث نهم و دهم مقررات ملی ساختمان بوده و قادر به تحمل نیروهای ناشی از بارهای ثقلی و آثار  P با فرض وقوع تغییرمکان جانبی نسبی طرح طبقه مطابق بند ٤-٠١-٨ .باشند. در طراحی این اجزا در صورت لزوم باید آثار نیروی قائم ناشی از زلزله نیز در نظر گرفته شود تبصره: در مورد اعضای بتن آرمه ای ک ه جزیی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی زلزله نیستند، باید ضوابط بند ٩-٠٢-٠١ مبحث نهم مقررات ملی ساختمان یا بند ٠٢-٠١ آیین نامه بتن ایران یا بند ٨١- ٤١ آیین نامه ACI318نیز رعایت شوند. در برآورد لنگرها و برش های ایجاد شده در جهت مورد بررسی در اجزای سازه ای که جزئ ی از سیستم مقاوم در برابر نیروی جانبی زلزله نیستند، باید اثرات سختی ناشی از اعضای سازه ای و ریغ سازه ای سخت مجاور آن اجزا در نظر گرفته شده و در این تحلیل مقادیر متناسب .و معقولی از سختی عضو و قیود آن لحاظ شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٩ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. پی وست سیستم های نوین سازه ای در،دهه اخیر س یستم های سازه ای ید جد به منظور افزا یش تاب آوری سازه ها در مقابل سوانﺢ طب یعی توسعه داده شده اند .این س یستم های سازه،ای چنانچه مقرون به صرفه تر بوده و سطﺢ عملکرد باﻻت ری تأمین نما،یند به عنوان س یستم سازه ای مناسب برا ی تأسیسات نفتی پ یشنهاد یم شوند .برخ ی از این سیستم های سازه مهد و مهن لصف رد اهرگاریم و یا هزرل یاهزاسادج ریظن یا ارائه شده است. در ین ا پیوست اطﻼعات عموم ی ی برا استفاده از سا یر س یستم های سازه ای عﻼوه بر سی ستم ی ها ارائه شده د ر فصول نهم و دهم و جدول ارائه شده است. الزامات عموم ی تحل یل و ط ی راح این سیستم ها ید با مطابق با الزامات این بند باشد. برا ی س یستم های سازه ای استفاده شده در ا ین بخش با ید تحل یل ی تار خچه ی زمان غ یرخطی انجام شود. عﻼوه بر ا،ین ید با یک ی داور همه جانبه توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت انجام شود. پ-١ سیستم های مرکزگرا )برگشت(پﺬیر سیستم) های مرکزگرا ١SCS( در گروه سیستم های سازه ای طبقه بندی می شوند که هدف آن ها حداقل کردن تغییرمکان های پسماند در زلزله ی ها بزرگ است. سیستم های مرکزگرا شامل سیستم های گهواره ای و سیستم.های اتﻼف انرژی مرکزگرا هستند سیستم گهواره ای کنترل) شده ٢CRS( به عنوان یک سیستم باربر لرزه ای تعریف می شود که هدف آن کاهش سختی سازه با بلندشدگی بخشی از سازه از پی است. چنانچه یک حرکت گهواره ای کنترل ش ده در تراز پایه سازه مجاز باشد، پاسخ سازه می تواند به عنوان سازه جداسازی شده در نظر گرفته شود. به منظور تضم ین پاسخ گهواره ای، اتصال بین سازه اصلی و پی باید به گونه ای تضعیف شود تا نیروی کششی باعث بلندشدگی سازه شده و پی تنها نیروی فشاری را تحمل نماید. بنابراین یک میزان بلندشدگی مشخص در محل پی سازه تحت بار لرزه ای مجاز است و در این حالت تغییرشکل خمشی ایجاد نمی شو .د در سیستم مقاوم لرزه ای با حرکت گهواره ای)٣(RSRS وزن ساختمان باعث می شود سازه به موقعیت ابتدایی خود بدون یا با اندکی تغییرشکل پسماند باز گردد. در سیستم مقاوم لرزه ای مرکزگرا با حرکت Self Centering System ١ ٢ Controlled Rocking System ٣ Rocking Seismic Resisting System -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٩٩ گهواره) ای ٤SCSRS(، مطابق شکل پ-١ ًمعموﻻ عﻼوه بر وزن سازه تاندون های پس کشیده در سیستم تعبیه می شوند تا نقش اصلی را در بازگرداندن سازه گهواره.ای ایفا نمایند قسمت اصلی یک سیستم گهواره ای کنترل شده، هسته ای صلب است که باید به گونه ای طراحی شود که ارتجاعی باقی بماند. به منظور کنترل پاسخ لرزه ای یک سیستم گهواره ،ای کنترل شده استفاده از پس کشیدگی و میراگرهایی که با حرکت گهواره ای فعال می.شوند، مجاز است ،در حالت استفاده از میراگرها .معیار طراحی باید متناظر با الزامات فصل دهم باشد برش پایه و تغییرمکان طراحی در سیستم گهواره ای مطابق با روابط زیر تعیین می:شود پ-١ 𝐹= 0.45𝑙௪ 𝐻௘ + 0.95𝑙௪−𝑐 𝐻௘ 𝑅௧+ 𝑊 𝐻௘ 𝛥 پ-٢ 𝛥௨= 0.45𝑙௪+ (0.95𝑙௪−𝑐) + 𝑅௧ 𝑊 در نیا روابط 𝑙௪ : عرض قاب 𝐻௘ : ارتفاع مرکز ثقل 𝑐: بازوی دوران متناظر با نیروی تاندون پس کشیده 𝑅௧ : نیروی تاندون پس کشیده 𝑊 : نیروی مقاوم ناشی از وزن ∆: جابجایی افقی شکل پ-١ یس ستم ی ها سازه یا گهواره ای ٤ Self Centering Seismic Resisting System -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در سیستم های گهواره ای، میرایی ویسکوز معادل ناشی از میرایی تشعشعی، بسیار اندک و قابل چشم پوشی است. میرایی در صورتی قابل توجه است که از میراگرها در تراز پایه دیوار استفاده شود. در این حالت، برای سیستم گهواره ای پاسخ هیسترزیس پرچم ی شکل با استفاده از نسبت سختی غیرخطی و نسبت اتﻼف انرژی همان طور که در شکل پ-٢ تشریﺢ شده، بدست می آید. سختی لنگر- دوران و پارامترهایα وβ در پاسخ هیسترزیس مطابق رابطه زیر تعیین می:شوند پ-٣ 𝛼= 𝐾௥௢௖௞ 𝐾଴ , 𝛽= 𝜕𝑀௕ ௥௘௩௘௥௦௘ 𝑀௕,௥௢௖௞ پ-٤ 𝐾௥௢௖௞= ℎଶ 𝐾௥௢௖௞ ௥௜௚௜ௗ+ 1 𝐾଴ پ-٥ در روابط فوق: 𝐾௥௢௖௞ ௥௜௚௜ௗ= ൬𝐴௉௅𝐸௉் 𝐿௉் ൰𝐷௉் ଶ−𝑊𝐻ௐ :𝛼 نسبت سخت ی غی رخط ی سی ستم به سخت ی هی اول مطابق شکل پ-٢ :𝛽 پارامتر استهﻼک انرژ ی مطابق شکل پ-٢ 𝐾௥௢௖௞ :سختی پس از برکنش 𝐾଴ :سختی اﻻستیک 𝜕𝑀௕ ௥௘௩௘௥௦௘ :تفاوت لنگر حداکثر و لنگر برگشتی سیستم قبل از رسیدن به دوران صفر 𝑀௕,௥௢௖௞ :لنگر مقاوم در پایه قاب مرکزگرا ℎ: ارتفاع قاب 𝐴௉௅: سطﺢ مقطع تاندون پس کشیده 𝐸௉்: مدول اﻻستیسیته تاندون پس کشیده 𝐿௉்: طول تاندون پس کشیده 𝐷௉் :بازوی دوران متناظر با نیروی پس کشیدگی اولیه 𝐻ௐ: ارتفاع مرکز ثقل -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/١٠١ شکل پ-٢ مدل ا آل ده ی و پارامترها ی هی سترز یس سی ستم گهواره یا انعﻄاف ری پﺬ پ-١-٢ الزامات و مﻼحظات طراحی الزامات و مﻼحظات عمومی طراحی برای سیستم های گهواره ای باید الزامات ساز ه های جداسازی شده لرزه ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی، مقاومت در برابر آتش و باد، واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است. سیستم گهواره ای همچنین باید شامل سیستم مقاومت در برابر باد و بلندشدگی و وسایل محدود کننده تغییرمکان باشد. برای س یستم های گهواره ،ای با میراگرها .معیارهای طراحی مطرح شده در فصل دهم نیز باید در نظر گرفته شود تحلیل سیستم های گهواره ای در طول عمر طراحی شده سازه شامل دو قسمت اصلی دیوار گهواره ای و بقیه اجزای سازه ساختمانی است که باید تغییر مشخصات مصالﺢ در طول عمر سازه ساختمان شامل .تغییرات مربوط به گذشت زمان، آلودگی، در معرض محیط قرار گرفتن و دما در آن منظور شود استفاده از روش های تحلیلی منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه ها، در طراحی و تح لیل سازه های با سیستم های گهواره ای مجاز است. استفاده از مدارک فنی معتبر، همچون گزارش های داوری شده و مقاﻻت نیز برای تسهیل طراحی سازه ها با سیستم های گهواره .ای مجاز است اثر سختی قائم در پاسخ سیستم گهواره ای کنترل شده باید در مدل سازی این سیستم ها در نظر گرفته شود. چنانچه سیستم گهواره ای بر پی ضربه وارد کند، تأثیر تحریک مدهای قائم ارتعاش باید در تحلیل .دینامیکی در نظر گرفته شود کلیه طراحی ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت، بازبینی و تأیید شو.د پ-٢ سیستم های مهار- درز سیستم مهار- ) درزGIB ،( که اخیراً به عنوان راه حل بهسازی لرزه یا ساختمان های موجود توسعه یافته است. عﻼوه بر این نشریه ٦٤٨ .سازمان برنامه و بودجه در مورد این سیستم تدوین شده است سیستم -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. مهار-درز می تواند به عنوان یک سیستم سازه ای مقرون به صرفه، امن و تاب آور برای تأسیسات و سازه های صنعت نفت در برابر سیل و زلزله استفاده شود. سیستم مهار- درز شامل یک مهاربند و یک درز تعبیه شده به ًتقریبا که است آن داخل در طور قائم در انتهای ستون های طبقه اول ساختمان نصب می شود. سیست م مهار- درز ًعمﻼ یک طبقه جداسازی شده فراهم می کند که باعث م ی شود نیازهای تغییرمکانی لرزه ای در .طبقه اول متمرکز شوند و طبقات باﻻی آن محفوظ بمانند در طول حرکت جانب ی ساختمان، با افزا شی یی تغ رمکان طبقه اول و رس دن ی نیا طبقه به تغ ر یی مکان بحران،ی درز تأمین شده داخل س ی ستم مهاربند بسته شده و ا نی عضو از ا نی لحظه مانند مه اربند مع ی مول عمل کرده و در تحمل بار قائم و جانب ی با ستون ها مشارکت د کن یم .همان طور که یی تغ رمکان ی جانب شی افزا ییم،ابد بار محور ی در ستون ی ها طبقه اول به لی دل مشارکت یس ستم مهاربند، به طور یا نده یا فز کاهش ابد ییم .بنابرا ین مهاربند گهواره ای هم با اثراتP- مقابله نموده و هم ظرف تی یی تغ رشکل ی جانب ستون ی ها طبقه اول را شی افزا ده یم،د درحال که ی مقاومت ای سخت ی ی جانب طبقه اول شی افزا د یاب ی نم . نیا موضوع سبب کاهش ی خراب ی کل در ساختمان از قی طر استفاده از یای مزا جداساز ی تأمین شده توس ط سی ستم مهاربند گهواره یا نسبت به سازه قرار گرفته در ی باﻻ آن یم شود. پ ب الف شکل پ-٣ یس ستم مهار- درز الف( وضع تی ه؛ ی اول ب( وضع یت بسته شدن درز ،پ ( رفتار هی سترز یس طراح ی سی ستم مهار-درز بر ا نی هی پا استوار است که ضمن افزا شی تی ظرف ر یی تغ مکان جانب ی تون س ،ها خسارات لرزه یا در ستون ی ها طبقه پا ن یی متمرکز گردد و افزا شی مقاومت و سخت ی کل سازه به حداقل برسد. بر ا نی اساس، زاو هی مهاربند ) 𝜃ீூ஻ (، اندازه درز) ∆௚௔௣ ( و مشخصات مهاربند از پارامترها ی مهم طراح ی هستند . بارگذاری و تحلیل لرزه ای با دی بر اساس تحل یل دی نامیکی ) تاریخچه زمانی بند ٤-٢١ ( با رعایت ضوابط مربوط ه .انجام شود -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٣٠١ ی برا ساختمان ی ها چند طبقه، روسازه باید دارای سیستم مقاوم جانبی لرزه با مئاق و یقفا بسانم یا ،سختی مقاومت و ظرفیت شکل پذیری کافی ،باشد به طوریکه اعضا و اتصاﻻت آن بتوانند تغی یرشکل ها در محدوده ی مجاز ارتجاعی و غیرارتجاعی این آیین نامه را ت حمل کنند. برای طراحی سازه ها طبق این آیین نامه، باید مواردی از قبیل پیکربندی، کاربری، سیستم سازه ای و گروه طراحی لرزه ای طبق وابط ض این پیوست و موارد مندرج در فصل چهارم این آیین نامه در نظر گرفته شوند .مدل ریاضی سازه د بای با خصوصیات ارتجاعی و غیرخطی مصالﺢ و هندسه ی سازه سازگار ،باشد اما ساده سازی هایی مانند فرض بستر صلب ز مجا است، مگر اینکه فرض خاص دیگری .توصیه شده باشد پ-٢-١ اعمال نیروی زلزله راستای اعمال نیروی زلزله در طراحی سازه باید به نحوی باشد که بیشترین تأثیر را بر اعضای س ازه .داشته باشد دو مؤلفه ی افقی متعامد شتابنگاشت زلزله باید به طور هم زمان به هر دو جهت متعامد سازه اعمال شود. انتخاب شتابنگاشت برای تحلیل تاریخچه زمانی با توجه به ضوابط بند ٤-٢١ انجام می شود. پ-٢-٢ مراحل طراحی سیستم مهار-درز م راحل طراح ی سی ستم مهار-درز به صورت ز ری است: الف- طراح ی هی اول ی ثقل سازه برا ی بارها ی ی ثقل و بر اساس ضوابط مقررات مل ی .ساختمان ب- رسم منحن ی رو ین- ر یی تغ مکان ستون ی ها طراح ی شده و محاسبه ظرف تی ی جار شدن) 𝐹௬,௖௢௟ ( و تی ظرف نها یی ستون ها ) 𝐹௨,௖௢௟ .( پ-محاسبه ظرف تی یی تغ رمکان نها یی ستون ها ) 𝜃௨ ( تحت بار محور ی فشار ی ) 𝑃௨ (. ت- ن یی تع بار نها یی محور ی مهاربند) 𝑃௨ ( که متناظر با حداکثر ظرف تی ر یی تغ مکان ی ستون ی ها موجود است . ث-محاسبه هی زاو مهاربند ) 𝜃ீூ஻ ( و فاصله پا ی مهاربند از پا ی ستون) ∆ீூ஻ ( بر اساس روابط پ-٦ تا پ-٧ بدست می آید. پ-٦ 𝜃ீூ஻= 𝑡𝑎𝑛ିଵி೤,೎೚೗ିிೠ,೎೚೗ ௉బି௉ೠ + 𝜃௨ پ-٧ ∆ீூ஻= tan(𝜃ீூ஻) 𝐻௖ در روابط فوق: 𝐹௬,௖௢௟: ظرفیت جاری شدن ستون های موجود -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. 𝐹௨,௖௢௟: ظرفیت نهایی ستون های موجود 𝑃଴ (: نیروی فشاری ستون در حالت سکون )قبل از اعمال زلزله 𝑃௨: نیروی فشاری ستون در حالت نهایی 𝜃௨: ظرفیت تغییرمکان نهایی ستون ها 𝐻௖ : ارتفاع ستون ج- ) محاسبه اندازه درز مهاربند∆௚௔௣ ( بر اساس رابطه پ-٨: پ-٨ 𝛥௚௔௣= 𝐻஼ 𝑐𝑜𝑠(𝜃ீூ஻) − 𝐻஼+ 𝛥௩௬ 𝑐𝑜𝑠൫𝜃ீூ஻−𝜃௚௖൯ :در رابطه فوق 𝛥௩௬ : تغییرمکان عمودی مهاربند در هنگام جاری شدن ستون 𝜃௚௖ : نسبت تغییرمکان جانبی طبقه در هنگام بسته شدن درز و فعال شدن مهاربند چ- محاسبه نیروی طراحی مهار فوﻻدی طبق رابطه پ-٩: پ-٩   0 cos u b GIB u P P P      سازه طراحی شده باید ضوابط نشر هی ٦٤٨ سازمان برنامه و بودجه را تأمین نماید و در صورت نیاز .پارامترهای طراحی اصﻼح نهایی شوند ،در روابط فوق𝐹௬,௖௢௟−𝐹௨,௖௢௟ اختﻼف ظرفیت نیروی جانبی ستون ها مابین حالت جاری شدن و حالت نهایی می .باشد𝑃଴ و 𝑃௨ به ترتیب نیروی فشاری ستون در حالت سکون و در حالت نهایی هستند . 𝐻௖ برابر با ارتفاع ستون و 𝜃௚௖ نسبت تغییرمکان جانبی طبقه در هنگام بسته شدن درز و فعال شدن مهاربند است که از رابطه زیر به دست می:آید پ-٠١ 𝜃௚௖= 2𝜃௨−𝜃ீூ஻ شکل پ-٤ مدل ا آل ده ی ی ساز شده و پارامترها ی طراح ی سی ستم مهار- درز -------- صفحهٔ بعد -------- روشهای تحلیل/٥٠١ همان ی طور که در شکل پ-٤ ،مشخص شده است حالت جار ی شدن ستون به معنا ی آغاز پﻼست یک شدن ستون و حالت نها یی به معنا ی حد نها یی تی ظرف باربر ی ی جانب ستون.است پ-٢-٣ الزامات و مﻼحظات طراحی الزامات و مﻼحظات عمومی طراحی برای سیستم های مهار-درز باید الزامات سازه های جداسازی شده لرزه ای مطرح شده در فصل نهم را تأمین نماید. این الزامات شامل شرایط محیطی، مقاومت در برابر آتش .و باد، واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی است استفاده از روش های تحلیلی منطقی بر اساس مفاهیم اصلی دینامیک سازه ها، در طراحی و تحلیل سازه ه ای با سیستم های مهار- درز مجاز است. همچنین استفاده از مدارک فنی معتبر، همچون گزارش های داوری شده، آزمایشات و مقاﻻت نیز برای تسهیل طراحی سازه ها با سیستم های مهار- .درز مجاز است سیستم های مهار-درز باید شامل سیستم هایی برای تحمل باد و جلوگ یری از بلندشدن باشند. تحلی ل سی ستم ی ها مهار-درز در طول عمر طراحی شده سازه شامل د و قسمت اصلی اجزای مربوط به سیستم مهار- درز و بقیه اجزای سازه ساختمانی است که باید تغییر مشخصات مصالﺢ در طول عمر سازه ساختمان .شامل تغییرات مربوط به گذشت زمان، آلودگی، در معرض محیط قرار گرفتن و دما در آن منظور شود کلیه طراحی ها باید توسط شخص حقیقی یا حقوقی مستقل با صﻼحیت، بازبینی و د یی تأ شو.د پ-٣ ی آل اژها ی حافظه دار آلیاژهای حافظه دار خصوصیات منحصر به فردی دارند، که شامل ارتباط مدول یانگ با دما، قابلیت بازیابی شکل اولیه، مشخصات فوق ارتجاعی و خصوصیات میرایی باﻻ مطابق شکل پ-٥ هستند. خصوصیات فوق ارتجاعی و میرایی باﻻی آلیاژهای حافظه دار موجب استفاده از آن ها در پل ها و ساختمان های با اهمیت زیاد می شود. آلیاژهای حافظه دار باید ظرفیت کرنشی فوق العاده ای )تا حدود ٨% ( همراه با بازیابی .کلی شکل با کرنش پسماند صفر و مقاومت باﻻ در برابر خوردگی و خستگی داشته باشند مش خصات فیزیکی مختلف آن ها ناشی از تغییر فرم از جامد به جامد بین فازهای آستنیت و مارتنزیت آلیاژ مطابق شکل پ-٥ می باشد که این تغییر فرم می.تواند با تنش یا دما ایجاد شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شکل پ-٥ رفتار ه ی سترز سی اژ ی آل حافظه دار پ-٣-١ الزامات و مﻼحظات طراحی الزامات و مﻼحظا ت عمومی طراحی برای آلیاژهای حافظه دار باید الزامات تأسیسات نفتی با سیستم های اتﻼف انرژی فصل دهم را تأمین ،کند. این الزامات شامل شرایط محیطی، مقاومت در برابر آتش و باد .واژگونی و نیروی بازگرداننده جانبی هستند استفاده از هر روش تحلیلی منطقی بر اساس مفاهیم دینامیک سازه ها در طراحی و تحلیل سازه های با آلیاژهای حافظه دار مجاز است. استفاده از مدارک فنی معتبر، همچون آزمایش ها ، گزارش های داوری شده و مقاﻻت نیز برای تسهیل طراحی سازه ها با آلیاژهای حافظه .دار مجاز است کلیه طراحی ها باید توسط شخص حقیقی یا ح قوقی مستقل با صﻼحیت، بازبینی و د یی تأ .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ل ۰۶ ۰ سد بررسی مخاطرات زئوتکنیک لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٠١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥-١ مقدمه مخاطرات ژئوتکنیکی ساختگاه در زمان وقوع زلزله، شامل گسلش سطحی، روانگرایی و زمین لغزش می باشد که نحوه بررسی آن ها ، رویکرد تحلیل و تمهیدات کاهش اثرات آن ها در بخش ی ها ٥-٢ الی ٥-٤ پرداخته شده است . این مخاطرات باید در ارتباط با سطﺢ خطر مورد .نظر مورد بررسی قرار گیرند ب ا توجه به تکیه حرفه مهندسی ژئوتکنیک بر آزمایش های آزمایشگاهی و صحرایی متعدد و همچنین تغییرات قابل مﻼحظه خصوصیات خاک، فضای حاکم بر مباحث فصل حاضر از مباحث سایر فصل ها متفاوت است. در این فصل، به قضاوت مهندسی از تفسیر مشاهدات و نتایﺞ آزما ها شی تکیه بیشت ری شده و تجربه مهندسی، نقش اساسی تری به عهده می گیرد. لذا ﻻزم است مطالب هرکدام از بخش ی ها ٥-٢ الی ٥-٤ توسط یک متخصص ژئوتکنیک آشنا با مسائل مهندسی زلزله و مجرب در هر بخش مو .رد استفاده قرار گیرد مباحث مربوط به مطالعات زمین شناسی مهندسی و شناسا یی ژئوتکن یکی نی زم نظیر :بررس ی نقشه های زمین،شناسی مهندسی ی بند هیﻻ ،خاک ن یی تع خصوص ات ی مهندس ی ،آن تراز سنگ ،بستر طی شرا آب ینی رزم یز و ری سا مشخصات ساختگاه ،پروژه در نیا آیین نامه مورد اشاره قرار نگرفته است و ﻻزم ست ا ی برا نیا ،مباحث به مراجع معتبر همچون مبحث هفتم مقررات ی مل ساختمان مراجعه شود .یکی از موارد مهم ی که دی با در مرحله شناسا یی ژئوتکن یکی نی زم بدان توجه داشت آن است که زلزله مم کن است موجب نشست در نواح می تسشن این. دوش مز ین ﺢطس زا سو یعی یا دودحم ی تواند در اثر تراکم در خاک های دانه ای سست و یا مناطق استحصال شده باشد .همچنین ممکن است زلزله موجب فرور زش ی فضاهای ینی رزم یز از لی قب ،معادن تونل ها، ،قنوات غارها و حفرات کارست ی شود و در جه ی نت نشست قابل توجه ی در محدوده بزرگ ی به وجود دیآ. نشست ی ها مذکور باید با توجه به اطﻼعات ی که در مرحله شناسا یی ژئوتکن یکی نی زم حاصل یم شود و در ارتباط با سطﺢ خطر مورد نظر، بر مبنا ی مراجع م عتبر .مورد بررسی قرار گیرند ٥-١-١ نمادها عﻼئم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده ا:ست CRR7. 5 : نسبت تنش برشی تناوب ی خاک CSR : نسبت تنش برش ی تناوب ی ی ناش از زلزله FSL :بی ضر اطم نان ی روانگرا یی -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/٩٠١ FPGA : ضریب تبدیل شتاب g : شتاب جاذبه زمین K : ب ضری اصﻼح تنش سربار MSF : بی ضر اس ی مق بزرگا Mw : بزرگای زلزله 𝑁ଵ,଺଴ : عددSPT اصﻼح شده برا ی سربار PGA : حداکثر شتاب بیشینه سنگ بستر سطﺢPGA :حداکثر شتاب بیشینه سطﺢ زمین 𝑞௖ଵே :مقاومت نوک نرمال شده CPT rd :بی ضر کاهش عمق VS : سرعت موج برشی ﻻیه خاک Vs1 : سرعت موج برشی نرمال شده ﻻیه خاک 0 v  : تنش کل در وسط ﻻ هی خاک ' 0 v  : تنش مؤثر در وسط ﻻ هی خاک ave  : تنش متوسط معادل زلزله max  : نه یشیب تنش برش ی ﻻیه خاک ٥-٢ خﻄر گسلش سﻄحی ٥-٢-١ مقدمه گسلش در زلزله های پیشین در برخی موارد منجر به تغییرمکان های بسیار بزرگ در سطﺢ زمین شده است و به سازه ،های مهندسی در معرض گسلش یی ها بی آس وارد نموده است. در این بخش، بررسی .این مخاطره در قالب رویکرد تحلیل و تمهیدات مهندسی کاهش مخاطره صورت گرفته است ٥-٢-٢ رویکرد تحلی ل :ارزیابی پتانسیل خطر گسلش سطحی در یک ساختگاه باید در چارچوب مراحل کلی ذیل صورت پذیرد ١- مﻼحظات مربوط به نوع و اهمیت سازه  سازه ها در انواع سازه های متمرکز و خطی طبقه بندی می شوند. برای سازه های متمرکز با رده طراح ی لرزه ای D1 ، D2 ، D3 ) طبق فصل چهارم ( ﻻزم است گزارش مطالعات ژئوتکنیکی -------- صفحهٔ بعد -------- ٠١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شامل کلیه خطرات جابجایی ماندگار زمین از جمله گسلش سطحی توسط متخصص مربوطه تهیه شود. سازه های گروه ی ها طراحی لرزه ایD1 و D2 )به جز خطوط لوله( نباید در جایی ساخته شود که گسل فعال شناخته شده ای )طبق فصل(سوم باعث شکست سطﺢ زمین در محل سازه گردد. چنانچه به لحاظ مشکﻼت مکان ی اب ی ، گزینه ای جز احداث سازه های این گروه های طراحی در این مناطق نباشد، باید مدارک مطالعات گسلش سطحی و فرآیند طراحی توسط گروهی از کارشناسان که خبرگی آن،ها توسط کارفرما به تأیید رسیده است در چهارچوب قوانین و مقررات کشور و ابﻼغیه.های وزارت نفت مورد ارزیابی قرار گیرد  برای طراحی مخزن با گروه کاربری و خطرزاییI و II در صورت نزدیکی به گسل، مطالعه ویژه برای اثر گسلش سطحی ﻻزم است. معیار گسل فعال و نزدیکی به گسل در فصل سوم آمده .است  برای خطوط لوله مدفون در صورت امکان توصیه می شود مسیر لوله به گونه ای انتخاب ردد گ ،که از گسل فعال عبور نکند، در صورت اجتناب ناپذیر بودن مسیر لوله از گسل فعال ت حلیل لوله در اثر جابجایی ماندگار گسل، با توجه به نوع گسل و مقدار و ند ی برآ جابجایی پایه و راستای لغزش نس بت به مسیر خط لوله تعیین می شود . همچنین خطوط لوله با دی در مق اطع نسبتاً مستق می گذاشته شوند و از تغ یی رات دی شد در جهت طولی خط لوله و در جهت ارت ی فاع .اجتناب شود تا حد ،امکان خطوط لوله باید بدون خمیدگی ، زانویی و فلﺞ یی ها که خط له لو را به زمین متصل یم کنند، ساخته شوند. ٢- برآورد تغییر مکان گسلش در پی سنگ بر اساس مطالب فصل ٣ ٣- محاسبه جابجایی بر روی آبرفت در حالت میدان آزاد و با حضور پی با روش های مناسب از جمله مدل ی ها عددی اعتبار سنجی شده و یا در صورت امکان بهره گیری از مدل ی ها ی ساز فیزیکی ٤- تعیین محدوده امن ساخت و سازset back با توجه به موقعیت دقیق گسل در عمق و شیب آن، مشخصات آبرفت و در نظرگیری عدم قطع ی ها تی آن و اثر آن بر مسیر گسلش و همچنین اثر سختی پی و سربار آن بر مسیر انتشار گسیختگی سطحی -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/١١١ ٥-٢-٣ تمهیدات مهندسی کاهش اثرات گسیختگی سﻄحی از آنجا که جلوگیری از وقوع پدیده گسلش در پی سنگ امکان ری پذ نیست، باید با استفاده از وش ر یی ها ، خطرات حاصله را کاهش داد. این خطرات باید برای دو دسته ساختمان ی ها موجود و جدید به تفکیک :بررسی شود. در این خصوص موارد زیر حائز اهمیت است  انتخاب نوع پ ی و توجه به عمق گسلش ) از انتخاب پی های ع میق و یا پی های منفرد اجتناب (شود  انتخاب س ی ستم ی ها سازه یا مناسب برا ی تطب قی جابجا یی ها و ن ی روها ی شیپ ینیب شده.  استفاده از تمه دات ی ژئوتکنیکی شامل انحراف مسیر گسلش و یا پخش کردن باند برشی و یا به حداقل رساندن مخاطرات گسلش سطحی در خصوص لوله ها استفاده از اتصاﻻت مخصوص با قابلیت چرخش زیاد، سبک سازی روی لوله و تبدیل .خرابی موضعی به خرابی تیری که در آن عملکرد انتقال لوله متوقف نشود ٥-٣ روانگرا یی ده ی پد روانگرایی به کاهش مقاومت و سختی خاک های سست اشباع در اثر لرزش ی ها زمین گفتـــه می ود ش د توان یم که به صورت کاهش تی ظرف باربر ی، نشست ی کل ای ،غیریکنواخت گسترش جانب ی و گسی ی ختگ ی ان ی جر بروز نماید . بررسی این پدیده در سه مرحله شامل الزامات ارزیابی روانگرایی، پتانسیل وقوع روانگرایی و اثرات روانگرایی انجام می شود و در صورت عدم تأمین معیارهای طراحی سازه ها ، خطوط لوله و سازه ها ،ی ژئوتکنیکی ست ی با یم با استفاده از روش های .بهسازی، آثار مخرب آن کنترل شود ٥-٣-١ الزامات ی اب ی ارز روانگرا یی برای ساختگاه هایی که لرزه خیزی پایینی دارند )بند ٥-٣-١-١ ( یا بافت خاک آن ها پتانسیل تولید فشار آب حفره ای منتﺞ به روانگرایی ر ا ندارد )بند ٥-٣-١-٢ ( ارزیابی روانگرایی ضروری نیست؛ در غ یر این صورت می بایست های ی اب ی ارز تکمیلی روانگرا یی )شامل ارزیابی پتانسیل و اثرات روانگرایی( مطابق بندهای ٥-٣-٢ و ٥-٣-٣ .انجام شود ٥-٣-١-١ سﻄح لرزه ای ) در صورتیکه بیشینه شتاب سطﺢ زمین سطﺢPGA ( مطابق با سطﺢ خطر سوم )زلزله نادر( تعریف شده در فصل سوم کمتر از0.1g باشد، می .توان از ارزیابی روانگرایی صرف نظر کرد -------- صفحهٔ بعد -------- ٢١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. تبصره: در ساختگاه ی ها با سطﺢPGA کمتر از0.1g که از خاک های دانه ای اشباع با تراکم سست تا خیلی سست تشکیل شده،اند در صورت استعداد روانگرای ی خاک )بند ٥-٣-١-٢( از ین است پتانس یل روانگرا یی آن ها )مطابق بند ٥-٣-٢ (مورد بررس ی قرار رد یگ .شرایط تراکم خاک بر اساس همبستگی های معتبر موجود با آزمایش های برجا تعیین می .شود ٥-٣-١-٢ استعداد روانگرا یی ٥ خاک در صورت احراز یکی از شرایط زیر نیاز به ارزیابی روانگرایی نمی:باشد ار ی مع تراز آب ز ی ینی رزم : اگر عمق سطﺢ آب زیرزمینی فعلی، گذشته و یا آینده از سطﺢ زمین طبیعی و یا تراز نهایی پروژه )هر کدام که عمیق تر است( بیش از ٥٢ .متر باشد ار ی مع عمق : اگر عمق خاک بیش از ٥٢ متر از سطﺢ زمین و یا تراز نهایی پروژه )هر کدام عمیق (تر است .باشد مشخصات خاک : در صورت احراز یکی از شرایط ذیل برای ی ها هیﻻ خاک نیاز به بررسی بیشتر برای :ارزیابی روانگرایی نیست  در خاک های حاوی کمتر از ٥ درصد ریزدانه در صورت انجام آزما یش SPT ، عدد SPT اصﻼح ده ش برای سربار، بیش از ٠٣ ) باشد𝑁ଵ,଺଴> 30 ای ( و در صورت انجام آزما یش CPT ، مقاومت نوک نرمال شده بی بعد بیش از ٠٦١ باشد ) 𝑞௖ଵே> 160 .(  تﺒصره :ی برا خاک های ی شن و ای ی حاو شن ترج یًحا از ﺞی نتا آزمون ی ها SPT وCPT استفاده نشود و ای در صورت استفاده، ﺞی نتا آن .باید اصﻼح شود  سرعت موج برش ی نرمال شده هر ﻻیه بیش از ٠٥٢ متر بر ثان یه ) باشد1 250 s V  .(  در صورت مواجهه با خاک های حاوی ریزدانه و در صورتیکه استعداد روانگرایی بر اساس آخرین معیارهای معتبر ارائـــه شـــده بـــرای روانگــــرایی خاک های ریزدانه .وجود نداشته باشد ٥-٣-٢ بررس ی پتانس لی روانگرا یی ٦ پتانسیل روانگرایی ﻻیه خاک با استفاده از روش تنش برشی ساده شده با رویکرد قطعی و احتماﻻتی بررسی می شود. به همین منظور ﻻزم است روانگرایی ﻻیه های خاک تا عمق ٥٢ متری از سطﺢ زمین و ٥ Liquefaction susceptibility ٦ Liquefaction potential -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/٣١١ به صورت ﻻیه،ای مورد بررسی قرار گیرد. در روش تنش برشی ساده شده بیشینه شتاب سطﺢ زمین )سطﺢPGA ) ( و بزرگای متوسطw M ( در ساختگاه مورد استفاده قرار می گیرد که در فصل سوم این آیین نامه تخمین زده می .شود تﺬکر) : برای تحلیل پاسخ ساختگاه جهت تعیین حداکثر شتاب بیشینه سطﺢ زمین سطﺢPGA ( و یا مدل سازی های عددی تنش-تغییرشکل )برای ار زیابی اثرات روانگرایی ٥-٣-٣ (، ﻻزم است ٧ جفت شتاب نگاشت )مطابق معیارهای بیان شده در فصل سوم این آیین نامه ( برای ها لی تحل .استفاده شود ) پتانسیل روانگرایی به روش تنش برشی ساده شده با استفاده از ضریب اطمینان روانگراییL FS ( محاسبه می شود که از رابطه ٥-١ بدست میآید: ٥-١ 7.5 . L CRR FS MSF K CSR   نسﺒت تنش برش ی تناوب ی ناش ی ) از زلزلهCSR :( نسبت تنش برش ی تناوب ی ی ناش از زلزله را ان تو یم بر اساس رابطه ٥-٢ محاسبه کرد: ٥-٢ 0 ' ' 0 0 0.65 ave v d v v PGA CSR r g       کهave  ،تنش متوسط معادل زلزله0 v  ،تنش کل در وسط ﻻیه خاک ' 0 v  تنش مؤثر در وسط ﻻیه خاک وdr ضریب کاهش عمق هستند. مقدارdr را می توان بر اساس روابط پیشنهاد شده معتبر محا .سبه کرد تﺬکر : در صورت انجام تحلیل پاسخ ساختگاه با استفاده از ی ها لی تحل عدد ی )با استفاده از نرم افزاره ای مربوطه( ، مقادیرave  در وسط هر ﻻیه با استفاده از رابطه ٥-٣ محاسبه می:شود ٥-٣ max 0.65 ave    کهmax  .بیشینه تنش برشی بدست آمده از تاریخچه تنش برشی دینامیکی در وسط هر ﻻیه است  ﺐی ضر اس ی مق بزرگا ) MSF :( درصورت که ی مقدار بزرگای زلزله محتمل متفاوت از ٥/٧ ،باشد نیاز است که بزرگا بر اساس روابط ارائه شده در منابع معتبر همچون نشریه ٥٢٥ .اصﻼح شود  ﺐی ضر اﺻﻼح تنش سربار ) K :( ضریب اصﻼح تنش سربار را توان یم بر اساس روابط و .نمودارهای ارائه شده در منابع معتبر محاسبه کرد  نسﺒت تنش برش ی تناوب ی ) خاک7.5 CRR :( روش های ساده شده برای محاسبه7.5 CRR بر هی پا مشاهدات تجرب ی بر اساس نتایﺞ آزما ی ها شی صحرایی شامل آزمایش نفوذ استاندارد -------- صفحهٔ بعد -------- ٤١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ) SPT ،(آزمایش نفوذ مخروط ) CPT ( و آزمایش تعیین سرعت موج برشی ) s V( ارائه شده .اند .جزئیات محاسبات این پارامتر در مراجع معتبر ارائه شده است ٥-٣-٢-١ رویکرد قﻄعی ٧ در رویکرد قطعی مﻼک تصمیم گیری بر اساس ضریب اطمینان روانگرایی است )بند ٥-٣-٢ (. ضریب اطمینان روانگرایی برای هر ﻻیه خاک )ﻻیه های یک متری ( محاسبه شده و پتانسیل روانگرایی برای هر ﻻیه به صورت مجزا بررسی می شود. در صورتیکه ضریب اطمینان کمتر از ١ باشد، بروز روانگرایی قطعی است و مقاومت پسماند خاک می .بایست در محاسبات مرتبط با بررسی اثرات روانگرایی لحاظ شود جزئیات تخمین مقاومت پسماند خاک در مراج ع معتبر از جمله نشریه ٥٢٥ ذکر شده است. چنانچه ضریب اطمینان بین ١ ٥ تا/١ باشد تولید فشار آب حفره ای اضافی ناشی از زلزله محتمل است و نیاز است افزایش فشار آب حفره ای در بررسی های مرتبط با اثرات روانگرایی بر روسازه مطابق با بند ٥-٣-٣ به صورت مجزا مورد بررسی قر ار گیرند و در محاسبات مربوط به تغییرمکان و ظرفیت باربری لحاظ شوند. در صورتیکه ضریب اطمینان بزرگ تر ٥ از/١ .باشد نیاز به ارزیابی اثرات روانگرایی نیست ٥-٣-٢-٢ رویکرد احتماﻻت ی٨ به دلیل عدم قطعیت های موجود در پارامترهای خاک، روابط تجربی موجود و همچنین پارامتر های لرزه ،ای روش های احتماﻻتی در مقایسه با روش های قطعی در برخی موارد می توانند قضاوت مناسب تری ) از شرایط روانگرایی ساختگاه فراهم کنند. احتمال وقوع روانگراییPL( را می توان با استفاده از روابط .احتماﻻتی ارائه شده در مراجع معتبر محاسبه کرد تﺬکر : در سازه ه ای مهم و یا شرایطی که ضرایب اطمینان روانگرایی به گونه ای است که تصمیم گ یری در خصوص وقوع روانگرایی و اثرات آن دشوار است، توصیه می شود از روش های دقیق تر و تکمیلی ارزیاب ی روانگرایی همانند آزمایش های سیکلی و مدل سازی .فیزیکی استفاده شود ٥-٣-٣ اثرات روانگرایی تغییرات فشار آب حفره ای در طی وقوع روانگرایی می تواند منجر به نشست، گسترش جانبی، گسیختگی جریانی و کاهش ظرفیت باربری ها یپ شود. با توجه به نتایﺞ بند ٥-٣-٢ ﻻزم است هر یک از این اثرات ٧ Deterministic methods ٨ Probabilistic methods -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/٥١١ به صورت مجزا با استفاده از روش های عددی، تحلیلی و یا نیمه تحلیلی در ساختگاه های مستعد .روانگرایی، مورد بررسی قرار گیرد و نتایﺞ آن در محاسبات مربوطه لحاظ شوند تﺬکر :در صورت که ی احداث سازه با اهم تی باﻻ بر رو ی ساخت گ اه با پتانس لی روانگرا یی اجتناب ری پذ ان ،باشد ﻻزم است با ب کارگ یری مطالعات تکمی لی همچون آزمایش های ژئوتکنیکی و ی ها ی ساز هی شب عدد ی دو یا سه بعد ی با استفاده از مدل های عددی پیشرفته )که مبتنی بر مدل های رفتاری مناسب برای رفتار سیکلی خاک،(ها هستند اثرات روانگرا یی بر روی سازه با دقت ب ی ی شتر مورد بررسی قرار گرفته و تص میم .مناسب اتخاذ شود ٥-٣-٣-١ نشست سﻄح زمین فرایند روانگرایی در بسیاری از مواقع منجر به نشست زمین می شود که مقدار آن می تواند بیشتر از نشست های مجاز سازه )ذکر شده در مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان( باشد. برای زمین های میدان آزاد )بدون حضور سازه( تخمین نشست ناشی از روانگرایی می تو اند با استفاده از روش های تخمین رنش ک حجمی خاک های روانگرا محاسبه شود. در صورت استقرار سازه بر روی زمین، نشست حاصل ترکیبی از نشست حجمی ناشی از سربار و نشست برشی ناشی از تنش های برشی وارده از روسازه است. این نشست می تواند بر اساس روابط تجرب ی و همچنین روش های .عددی پیش بینی شود ٥-٣-٣-٢ ظرفیت باربری پی ها کاهش مقاومت خاک در طی روانگرایی می تواند باعث تغییرمکان قابل توجه و در نتیجه ی گس ی ها ی ختگ حاصل از کاهش ظرفیت باربری خاک شود. به همین دلیل استفاده از ی ها یپ منفرد و یا نواری در ساختگاه های مستعد روانگرایی توصی ه نمی شود؛ مگر آنکه ساختگاه بهسازی شود و یا بار سازه به ی ها هیﻻ عمیق .تر منتقل شود :تﺬکر در طراحی پی های سطحی و عمیق در شرایط روانگرایی می بایست ضرایب کاهش مقاومت برشی .ناشی از روانگرایی در محاسبات لحاظ شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥-٣-٣-٣ گسترش جانﺒ ٩ی و گسیختگی جریانی ٠١ روانگرایی می تواند منجر به گسترش جانبی و یا گسیختگی جریانی در زمین های شیب دار و یا زم ین های با وجه آزاد شود. در طراحی دیوارهای ساحلی، اسکله های وزنی و سایر موارد ضروری است هر دو این پدیده ها مورد توجه قرار گیرند. گسترش جانبی و گسیختگی جریانی می توانند با استفاده از وش ر های تجربی، تحلیلی و یا روش های عددی محاسبه شوند. از جمله این روش ها می توان به روش های مبتنی بر روش بلوک لغزنده و روش های تجربی برای گسترش جانبی اشاره کرد. برای گسیختگی جریانی می توان از روش شبه استاتیکی با اعمال ضرایب کاهش مقاومت خاک )ناشی از روانگرایی یا تولید فشار آب حفره ای( و یا از روش های .عددی استفاده کرد تﺬکر : در محاسبات مربوط به تغییرمکان لرزه ای )به عنوان مثال با روش بلوک لغزنده(، ضروری است مقاومت خاک به صورت کاهش یافته )به دلیل افزایش فشار آب حفره ای( با روش های موجود محاسبه .شود ٥-٣-٤ بهسازی ساختگاه روانگرا در ساختگاه هایی که پتانسیل روانگرایی وجود دارد و همچنین اثرات روانگرایی بر روسازه محرز شده است، نیاز است تا با روش های بهسازی از اثرات آن بر سازه .ها جلوگیری شود روش های بهسازی در ساختگاه های روانگرا شامل روش هایی است که از روانگرا شدن خاک جلوگیری می کنند و یا بدون اصﻼح خاک بارهای روسازه را به ﻻیه های غیر روانگـــرای زیرین منتقل می کننــد. هر یک از این روش ها می.توانند بر اساس شرایط ساختگاه و شرایط پروژه به منظور بهسازی انتخاب شوند ٥-٤ زمین لغزش ٥-٤-١ مقدمه زمین لغزش یا ناپایداری شیب به حرکت حجم نسبتاً زیادی از توده های خاک و سنگ در یک شیب به سمت پایین دست آن به علل مختلف اطﻼق یم شود. لغزش یا ناپایداری شیب ها در بسیاری از زلزله ها ٩ Lateral spreading ٠١ Flow failure -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی مخاطرات ژئوتکنیک لرزه ای/٧١١ ممکن است بوقوع بپیوندد .این پدیده تابع هندسه ،زمین خصوصیات ژئوتکنیکی خاک و ی ها ی ژگ یو زلزله ممکن است در اشکال و ابعاد مختلف دریک منطقه رخ دهد. در ،این مبحث ارزیابی خطر زمین لغزش در یک ساختگاه در دو بخش رویکرد تحلیل و روش های کاهش خطر ارائه می شود. مطالب این بخش، باید توسط یک متخصص ژئوتکنیک آشنا با مسائل مهندسی زلزله و مجرب در تحلیل پایداری شیب ها مورد استفاده قرار داده شود و منظور از"کارشناس" در بخش زمین لغزش، اشاره به چنین متخصصی است. عﻼوه بر این، باید توجه داشت که برآورد خطر ل غزش توسط "کارشناس" امری مبتنی بر تجربه و قضاوت مهندسی است و به همین دلیل در این بخش، در قالب کیفی ارائه می.شوند ٥-٤-٢ رویکرد تحلیل ارزیابی خطر زمین لغزه در یک ساختگاه در چارچوب مراحل کلی ذیل صورت :می ذپ ی در ١- ،اولین مرحله با مطالعاتی در مقیاس کوچک آغاز ود شیم .ابتدا زمین لرزه های ،تاریخی اطﻼعات ،موجود نقشه های زمین ،شناسی ژئومورفولوژی و پهنه بندی )در صورت وجود (و همچنین لرزه خیزی منطقه مورد بررسی قرار می گیرد .سپس در مقیاس بزرگ تر، عکس های هوایی بررسی شده و بازدید از سایت انجام می شود .در نهایت و در صورت تشخیص امکان ،وقوع زمین لغزش توسط کارشناس ارزیابی و تحلیل ناپایداری بر اساس داده های مطالعات ژئوتکنیکی و مطابق آنچه در ادامه خواهد آمد ارزیابی یم شود. ٢- اگر تعیین میزان خطر زمین لغزش در منطقه نیازمند بررسی درمقیاس های بزرگ تر ،شود تحلیل پایداری شیب ها بر اساس مطالعات ژئوتکنیکی انجام می گیرد .در این حالت د بای اطﻼعات ﻻیه بندی خاک زیرسطحی مشخص شود تا شیب با داده های ورودی صحیﺢ مدل شود. تعیین هرچه دقیق تر اطﻼعات ،زیرسطحی یکی از مهم نی تر الزامات ارزیابی صحیﺢ پتانس یل زمین لغزش و تخمین درست جابجایی ناشی از آن است. ﻻیه های زیرین با استفاده از اطﻼعات زمین،شناسی آزما ی ها شی صحرایی و آزمایشگاهی بر روی نمونه های گرفته شده از گمانه،ها آزمایش های ژئوفیزیک و استفاده از سایر شواهد صحرایی تعیین می شوند. ٣- در صورتی که ﻻیه های خاک مستعد روانگرایی نباشند یا مقاومت برشی خود را بر اثر تغییرشکل از دست ،ندهند ترجیحاً از روش های حدی و ی ها لی تحل شبه استاتیک برای تحل یل پایداری شیب استفاده شود. اگر ضریب اطمینان شیب کمتر از یک باشد، تغییر مکان ش یب بر اساس یک روش معتبر مبتنی بر بلوک لغزان تعیین و عملکرد شیب و سازه های روی آن با -------- صفحهٔ بعد -------- ٨١١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. توجه به تغییر مکان بدست آمده ارزیابی می شود. قضاوت در مورد جابجایی دائمی مجاز و عملکرد قابل قبول شیب بستگی به حساسیت و اهمیت سازه ها و تجهیزات نصب یا طر احی شده روی شیب دارد و توسط کارشناس صورت می گیرد. ٤- اگر ی ها هیﻻ خاکی مستعد روانگرایی یا کاهش مقاومت برشی بر اثر ،تغییرمکان باشند رای ب تعیین پایداری شیب باید از تحلیل دینامیکی تنش مؤثر استفاده .شود ده ی پد روانگ ًغالبا رایی بصورت کاهش تی ظرف باربر ی، نشست ی کل ای تفاضل،ی گسترش جانب ی و یگ خت ی گس ی ان ی جر بروز می کند . ارزیابی این پدیده در سه مرحله شامل لزوم بررسی، پتانسیل و اثرات روانگرایی انجام می شود و در صورت لزوم، باید آثار مخرب آن بر سازه ها و خطوط لوله با روش های بهسازی، کنترل شود. ارزیابی پتانسیل روانگرایی در بخش ٥-٣ .مورد بحث قرار گرفته است ٥- در ی ها بیش سنگی عﻼوه بر موارد ،فوق تعیین سیستم درزه ها در مح،ل جهت ارزیابی امکان وقوع لغزش و سنگ ریزش ضروری است. ٦- در بررسی ناپایداری یک شیب که تحت بار ناشی از سازه نظیر تأسیسات یا لوله ها قــ ـرار می گیرد، باید تمام حاﻻت ناپایداری بررسی شود. این حاﻻت شامل ناپایداری شیب و ناپایداری ناشی از عدم کفایت ظرفیت باربری پی سازه واقع بر شیب است. در حالت اخیر، با توجه به نوع بارگذاری شیب توسط سازه، شیب و سازه به صورت دوبعدی یا سه بعدی به تشخیص کارشناس مدل سازی می.شود ٥-٤-٣ تمهیدات کاهش مخاطره کاهش پتانسیل خطر زمین لغزش از طریق اصﻼح ،سازه پی، شرایط خاک ساختگاه یا سایر روش ی ها تأیید شده انجام می شود. برای احداث سازه ی ها مهم یا نصب تجهیزات مهم و حساس در باﻻ یا پایین دست شیب ها و در صورت ناکافی بودن اطﻼعات ،ژئوتکنیکی ﻻزم است پارامترهایی مانند جابجایی نقاط مختلف شیب و تغییرات فشار آب پایش شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ۱ 9 -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦-١ مقدمه در این فصل اثر گذاری پدیده اندرکنش خاک و سازه در حوزه تعیین نیاز لرزه ای سازه هدف که ًعموما برای سیستم ی ها مستقر بر بستر انعطاف پذیر تعریف می شود ، از طریق سه روش اصلی تحلیل ای رزه ل سازه ها مورد توجه قرار می گیرد. دستورالعمل ها و محدود ها تی در بخش ٦-٢-١ در قالب روش تحلیل نیروی جانبی معادل سازه با استفاده از تحلیل مدل فنر- میراگر برای خاک، بصورت کاهش سهم مقدار برش پایه که در مود اول ارتعاش مشارکت می کند و بر اساس دوره تناوب و میرایی معادل سیستم خاک-سازه ارائه .شده است در بخش ٦-٢-٢ مﻼحظات تحلیل دینامیکی خطی در دو حالت استفاده از طیف پاسخ اصﻼح شده و یا طیف ویژه ساختگاه متناظر با سیستم خاک-سازه ارائه شده است . در حالت استفاده از طیف ویژه ساختگاه روابط تحلیلی جهت لحاظ نمودن میرایی تشعشعی پی مندرج در بخش ٦-٣ ، مجاز شمرده .شده است روش تحلیل دینامیکی غیرخطی که نیازمند در دسترس بودن یک مدل خاک- ،سازه در حوزه زمان است در بخش ٦-٢-٣ این آئین نامه مورد توجه قرار دارد و هم راه با آن طبق بخش ٦-٤ اعمال اثرات دفن شدگی پی و اغتشاش میدان موج برخورد کننده با پی در قالب تصحیﺢ تحریک ورودی و از طریق تصحیﺢ طیف اصﻼح شده ویژه ساختگاه )متناظر با سیستم خاک- سازه( و همچنین مقیاس نمودن تاریخچه ی ها ی زمان .شتاب مورد استفاده، مجاز خواهد بود ه مچنین در ادامه این فصل، مﻼحظات و محدود ی ها تی در نظرگیری اثرات پدیده سیال-خاک- سازه که در مخازن نگهدارنده سیاﻻت به وفور ظهور می کند ، در بخش ٦-٥ .ارائه شده است ٦-١-١ محدوده کاربرد با در نظر گرفتن مﻼحظات این بخش، مجاز خواهد بود که اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه در برآور د نی ازها ی لرزه ای )نیروها و تغییر شکل ها ( و الزاماً برای هر دو جهت اصلیx وy اعمال گردد. برای نیل به اهداف آئین نامه ﻻزم است، تخمین حد باﻻ )اعمال ضریب ٢ ( و حد پائین )اعمال ضریب ٥/٠ ( سخت ی ها ی خاک و پی لحاظ شده و هر مورد که منجر به کمترین کاهش در پاسخ ها و یا بیشترین تقویت در پاسخ ها ،شود به عنوان .حالت بحرانی مورد توجه قرار گیرد به طور کلی دستورالعمل ی ها این بخش می تواند ،با هر سه روش تحلیل شامل روش نیروی جانبی معادل .روش دینامیکی خطی و روش دینامیکی غیرخطی تحت مﻼحظات ذیل همراه شود -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/١٢١  اثرات پدیده عبور میدان موج ذیل اعمال اثر دفن شدگی پی )پی مدفون( و اثرات پدیده ) مغشوش بودن میدان موج در صورت استفاده از روش اول ٦-٢-١ ( و نیز روش تحلیل ) دینامیکی خطی ٦-٢-٢ .(، نباید لحاظ شود  روش دینامیکی غیرخطی با استفاده از تحلیل تاریخچه زمانی می تواند مطابق بخش ٦-٢-٣ با اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه فقط برای سازه ها یی که در خاک با طبقه بندی تر فی ضع از نوعII .قرار دارند، همراه شود مدل سازی اثر اندرکنش خاک و سازه در صورتی که عبارتℎ/(𝑣௦𝑇) بزرگ تر ١ از/٠ باشد ی برا سازه ی ها غی رصنعت ی الزام ی ،است. در این رابطه𝑣௦ سرعت متوسط موج برشی در خاک ساختگاه ؛𝑇 زمان تناوب اصلی نوسان سازه با فرض تکیه گاه ثابت در هر یک از دو جهت متعامد و ℎ ارتفاع مؤثر سازه است که مساوی ارتفاع مرکز جرم سازه از تراز پایه می باشد. ارتفاع مرکز جرم سازه از تراز پایه را می توان در سازه های یک طبقه برابر با ارتفاع سازه و برای سایر سازه ها، معادل دو سوم ارتفاع کل سازه از تراز پایه .در نظر گرفت ٦-١-٢ تعاریف در این قسمت برخی اصطﻼحات پرکاربرد تعریف می شوند: میانگین :سازی حرکت کف پی بخشی از اندرکنش سختی محور که به واسطه مغشوش بودن میدان ،موج در سطﺢ زیرین پی حرکت ورودی به پی را دستخوش تغییر می.سازد :حرکت ورودی به پی حرکت تغییر یافته میدان آزاد به واسطه اندرکنش سختی محور که پاسخ نهایی سازه و پی تحت اثر آن محاسبه می شود. :حرکت میدان آزاد حرکت میدان آزاد در واقع تحریک تجربه شده توسط سایت مورد مطالعه در حالتی که بصورت دست نخورده است، یعنی قبل از انجام هرگونه عملیات خاکی و یا حضور جرم سازه و پی و حتی بدون اعمال قید صلبیت سازه و پی می باشد. :اندرکنش جرم محور ،اندرکنش دینامیکی بین سازه پی و خا ک پیرامونی آن که تحت اثر اعمال حرکت ورودی پی بررسی می.شود :اندرکنش سختی محور اثرگذاری صلبیت و هندسه پی بر حرکت میدان آزاد و تبدیل آن به حرکت .ورودی به پی -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :میرایی تشعشعی میرایی ایجاد شده در سیستم خاک- سازه به واسطه انتشار امواج به سمت محیط نیمه تی نها یب .ناشی از ارتعاش متفاوت پی نسبت به حرکت میدان آزاد :میرایی خاک .میرایی هیسترسیس )مادی( خاک ٦-١-٣ نمادها :عﻼئم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده است 𝑎଴ : فرکانس بدون بعد سیستم خاک- سازه 𝐵 : نصف بعد کوچک تر .پﻼن پی 𝐵ௌௌூ :بی ضر اصﻼح طیف پاسخ زلزله طرح، طیف پاسخ زلزله نادر و یا طیف ویژه ساختگاه که برای میرایی های متفاوت از ٥ درصد )رابطه ٦-٤.( 𝑏௘ : اندازه مؤثر پی )رابطه ٦-٠٤( 𝐶ሚ௦ : ضریب پاسخ لرزه ای با فرض انعطاف پذیری بستر در مرز تماس پی و خاک )ضوابط بند ٦-٢-١( 𝐷௦ :عمق ﻻیه خاک نرم )انعطاف پذیر( واقع بر ﻻیه سخت 𝑒 :عمق دفن پی 𝐺௥ௗ : مدول برشی مؤثر که در تعیین میرایی تشعشعی بکار می رود و با استفاده از جدول ٦-٢ بر اساس𝐺଴,௥ௗ تقریب زده می شود. 𝐺଴,௥ௗ : مدول برشی میانگین که برای تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 یا𝑟௙ زیر تراز پایه سازه برای سطﺢ کرنش ی ها کوچک مطابق رابطه ٦-١ بکار گرفته می شود. ℎ∗ : ارتفاع مؤثر سازه 𝐾௬ و𝐾௥ : سختی حرکت افقی پی )روابط ٦-٥١ ٦ و-٦٢( 𝐾௫௫ و 𝐾௥௥ : سختی حرکت گهواره ای پی )روابط ٦-٦١ ٦ و-٧٢( 𝐿 : نصف طول بعد بزرگ تر .پﻼن پی 𝑀∗ : جرم مودی مؤثر سازه در مود اصلی ارتعاش در جهت مورد مطالعه 𝑅௨ : ضریب رفتار )جدول ٤-٥( 𝑅𝑅𝑆௕௦௔ : ضریب اصﻼح طیف پاسخ ویژه ساختگاه به واسطه میانگین سازی حرکت کف پی )رابط ٦ ه-٧٣( 𝑅𝑅𝑆௘ :ضریب اصﻼح طیف پاسخ ویژه ساختگاه در حضور اثرات دفن شدگی پی )رابطه ٦-٧٣( 𝑟௙ :شعاع پی با مقطع دایره 𝑆ሚ௔ : شتاب طیفی همراه با اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه )رابطه ٦-٦( -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٣٢١ 𝑇 : دوره تناوب اصلی سازه بدون در نظر گرفتن درجات آزادی بر روی مرز پی و بستر )پایه ثابت( که برای محاسبه آن روابط مندرج در فصل ٤ مورد استفاده قرار می گیرد. در این حالت مقدار تجربی تناوب سازه𝑇 و همچنین محدودیت مقدار حداکثر𝐶்௨𝑇 نباید اعمال .شود 𝑇෨ : دوره تناوب اصلی سازه با در نظر گرفتن درجات آزادی بر روی مرز پی و بستر )پایه انعطاف پذیر( که برای محاسبه آن به روابط مندرج در بخش ٦-١-١ این آئین نامه توجه می شود . در این حالت مقدار تجربی تناوب سازه𝑇 و همچنین محدودیت مقدار حداکثر𝐶்௨𝑇 .نباید اعمال شود ൫𝑇෨𝑇 ⁄ ൯ୣ୤୤ : افزایش پریود مؤثر ) که به میزان شکل پذیری مورد انتظارμ ( وابسته است )رابطه ٦-٨( 𝑇௬ و𝑇௥ :دوره تناوب سیستم خاک- سازه در حرکت افقی )روابط ٦-٩١ ٦ و-٩٢( 𝑇௫௫ و𝑇௥௥ :دوره تناوب سیستم خاک- سازه در حرکت گهواره ای )روابط ٦-٠٢ ٦ و-٠٣( 𝑉෨ :برش پایه متناظر با سیستم خاک-سازه 𝑉 :برش پایه متناظر با سیستم با پایه ثابت 𝑉෨௜ :برش پایه متناظر با سیستم خاک-سازه برگرفته از تحلیل پاسخ طیفی مودال 𝑣௦,௥ௗ : سرعت موج برشی مؤثر میانگین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 یا𝑟௙ زیر تراز پایه سازه مطابق با𝑣௦௢,௥ௗ و جدول ٦-١ و یا مطالعات ویژه ساختگاه بکار گرفته می شود. 𝑣௦௢,௥ௗ : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطﺢ کرنش پائین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 یا𝑟௙ زیر تراز پایه سازه مطابق با رابطه ٦-١ بکار گرف ته می شود. ٦-١ 𝑣௦௢,௥ௗ= ∑ ௗ೔ ೙ ೔సభ ∑ ೏೔ ೡೞ೔ ೙ ೔సభ که در آن 𝑑௜ : ضخامت هر ﻻیه )بین ٠ تا ٠٣ (متر 𝑣௦௜ ) : سرعت موج برشیm s ⁄ ،( و∑ 𝑑௜ ௡ ௜ୀଵ = 30 m 𝑣௦,௘ : سرعت موج برشی مؤثر میانگین متناظر با شرایط خاک ساختگاه، که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی بکار می رود و بر اساس میانگین سرعت موج برشی در عمق دفن مطابق با 𝑣௦௢,௘ و جدول ٦-١ و یا مطالعات ویژه ساختگاه محاسبه می شود به ی طور که کمتر از ٠٠٢ .متر بر ثانیه نباشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. 𝑣௦௢,௘ : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطﺢ کرنش پائین که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی مطابق با رابطه ٦-١ محاسبه می شود. 𝑊ഥ : وزن ناشی از جرم مودی در مود اصلی ارتعاش و یا جرم مؤثر لرزه ای مطابق با بخش ٤-٠١-٢ α :ضریب اعمال کاهش برش پایه ناشی از میرایی پی در سیستم خاک-سازه 𝛼௫௫ و𝛼௥௥ : عامل بدون بعد، تابع فرکانس بدون بعد روابط ٦-٣١ ٦ و-٤٢ β : نسبت میرایی ویسکوز مؤثر سازه که بصورت پیش فرض ٥ درصد لحاظ می شود مگر آنکه .با استفاده از محاسبات مستدل مقدار دیگری تخصیص داده شود β଴ : نسبت میرایی ویسکوز مؤثر سیستم خاک- سازه )رابطه ٦-٧( β௙ : نسبت میرایی ویسکوز مؤثر مرتبط با اندرکنش پی- خاک )رابطه ٦-٩( β௥ௗ و𝛽௥ௗ ᇱ : نسبت میرایی تشعشعی مؤثر مرتبط با اندرکنش پی- خاک )روابط ٦-١٢ ٣ و-١٣ و ٦-٥( β௦ : نسبت میرایی هیسترسیس خطی خاک مؤثر مرتبط با اندرکنش پی- خاک مطابق با بند ٦-٣-٥ 𝛽௬ و𝛽௥ : نسبت میرایی تشعشعی پی در حرکت افقی روابط ٦-٧١ ٦ و-٧٢ 𝛽௫௫ و𝛽௥௥ : نسبت میرایی تشعشعی پی در حرکت گهواره ای روابط ٦-٨١ ٦ و-٨٢ γ : وزن مخصوص میانگین خاک در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه μ :شکل پذیری مورد انتظار ν : ضریب پواسون خاک که برای ماسه ٣/٠ و برای رس ٥٤/٠ قابل فرض است Ψ : عامل بدون بعد: تابعی از ضریب پواسون )روابط ٦-٢١ ٦ و-٣٢( ٦-٢ تقاضای لرزه ای در سیستم ها ی خاک-سازه این بخش شامل ٣ روش اصلی می شود :  روش تحلیل نیروی جانبی معادل  تحلیل دینامیکی خطی  تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی ٦-٢-١ روش تحلیل نیروی جانﺒی معادل برای اعمال اثرات اندرکنش خاک و سازه، توجه می شود که همراه کردن اثرات اندرکنش سختی محور .با روش نیروی جانبی معادل مجاز نیست در این روش نیروی برش پایه می تواند طبق رابطه زیر کاهش :یابد ٦-٢ 𝑉෨= 𝑉−∆𝑉 -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٥٢١ ٦-٣ ∆𝑉= ൤𝑐௦−𝑐̃௦ 𝐵ௌௌூ ൨Wഥ≤0.3𝑉 :که در آن ٦-٤ 𝐵ௌௌூ= 4 [5.6 −ln(100𝛽଴)] ≤൝ 1.4 1.7 −𝑅10 ⁄ 1.1 ∶ 𝑅≤3 3 < 𝑅< 6 𝑅≥6 𝑉෨: مقدار برش پایه برای سیستم خاک- سازه 𝑉 (: مقدار برش پایه برای سازه با پایه ثابت )بستر صلب 𝑅௨ : ضریب رفتار سازه که مطابق جدول ٤-٥ تعیین می شود 𝑐௦ : ضریب پاسخ لرزه ای طبق بخش ٤-٠١-٢ که از رابطه Sa/(Ru I) و تعاریف ارائه شده در بخش مذکور برای سازه با فرض بستر صلب در مرز خاک و پی تعیین می شود 𝑐̃௦ : ضریب پاسخ لرزه ای متناظر با بخش ٤-٠١-٢ که برای سازه با فرض بستر انعطاف پذیر در مرز خاک و پی، مطابق با بخش ٦-١-١ ، و همچنین با استفاده از𝑇෨ به عنوان دوره تناوب اصلی، بجای دوره تناوب ) سازه𝑇 (، تعیین می شود. Wഥ : وزن ناشی از جرم مؤثر مودی در مود اصلی ارتعاش یا وزن مؤثر لرزه ای مطابق با بخش ٤-٠١-٢ 𝛽଴ : نرخ میرایی ویسکوز مؤثر برای سیستم خاک- سازه که مطابق بخش ٦-٣-١ تعیین می شود. ٦-٢-٢ روش تحلیل دینامیکی خﻄی ملحوظ نمودن اثرات اندرکنش سختی محور مطابق با آنچه در بخش ٦-٥ ارائه شده است یا سایر روش های دیگر، برای روش تحلیل دینامیکی خطی مجاز نیست. برای محاسبه اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه، یک تحلیل دینامیکی خطی مطابق با بخش ٤-١١ ٤ و-٢١ از طریق بکارگیری طیف پاسخ طرح )زلزله سطﺢ دوم( و ) طیف پاسخ زلزله سطﺢ سومR MCE ( یا طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصﻼح شده با ضوابط متناظر سیستم خاک- سازه مطابق بندهای ٦-٢-٢-١ و ٦-٢-٢-٢ .مجاز است بر این اساس مقدار پاسخ شتاب طیفی بدست آمده باید بر𝑅௨𝐼 ⁄ تقسیم شود که پارامتر𝐼 در بخش ٤- ٣ تشریﺢ و در جدول ٤-٣ ارائه شده است. همچنین بدیهی است که مدل ریاضی بکار گرفته شده برای تحلیل دینامیکی خطی باید اثرات انعطاف پذیری پی و خاک زیر آن را مطابق با بخش ٦-١-١ شامل .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. مقیاس کردن نیروهای جانبی در تحلیل مودال باید مطابق با بخش ٤-٢١-٢ شامل جایگزینی برش پایه 𝑉 با𝑉෨ و برش پایه مودال𝑉௧ با𝑉෨௧ باشد بطوریکه برش پایه مودال محاسبه شده برای سیستم خاک-سازه کمتر از ٠٧ .درصد برش پایه محاسبه شده برای سازه با پایه ثابت نباشد ٦-٥ 𝑉෨௧≥0.7𝑉 ٦-٢-٢-١ طیف پاسخ طراحی اﺻﻼح شده برای سیستم خاک-سازه طیف پاسخ طراحی شامل اثرات اندرکنش خاک و سازه برای استفاده در روش تحلیل مودی طبق این :بخش باید از رابطه زیر محاسبه گردد ٦-٦ ⎩ ⎪⎪ ⎨ ⎪⎪ ⎧𝑆ሚ௔= ൤൬5 𝐵ௌௌூ −2൰× 𝑇 𝑇ௌ + 0.4൨× 𝑆஽ௌ 𝑆ሚ௔= 𝑆஽ௌ𝐵ௌௌூ ⁄ 𝑆ሚ௔= 𝑆஽ଵ(𝐵ௌௌூ𝑇) ⁄ 𝑆ሚ௔= 𝑆஽ଵ𝑇௅(𝐵ௌௌூ𝑇ଶ) ⁄ ∶ 0 < 𝑇< 𝑇଴ 𝑇଴≤𝑇< 𝑇௦ 𝑇௦< 𝑇≤𝑇௅ 𝑇௅< 𝑇 :که در آن 𝑆஽ଵ و𝑆஽ௌ و همچنین𝑇௦ ، 𝑇଴ و𝑇௅ بر اساس بخش ٣-٨ تعیین می شوند. ٦-٢-٢-٢ طیف پاسخ ویژه ساختگاه اﺻﻼح شده برای سیستم خاک-سازه طیف پاسخ ویژه ساختگاه که شامل اثرات پدیده اندرکنش خاک و سازه است، مجاز خواهد بود که مطابق با الزامات فصل ٣ این آئین نامه اصﻼح شود. همچنین این طیف مجاز خواهد بود تا متناظر با مقدار میرایی ویسکوز مؤثر سیستم خاک- ) سازه𝛽଴ معرفی شده در بخش ٦-٣.( تعدیل گردد ٦-٢-٣ روش تحلیل تاریخچه زمانی غیرخﻄی در نظرگیری اثرات اندرکنش برای تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی مطابق با بخش ٤-٢١-٣ مجاز خواهد بود به شرطی که از تاریخچه زمانی با شتاب ی ها مقیاس شده استفاده شود. این شتابنگاشتها باید به طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصﻼح شده برای اثرات اند رکنش سختی محور )براساس بخش ٦-٥ یا سایر روش های تائید شده دیگر( مقیاس گردد. مدل ریاضی مورد استفاده باید شامل در نظرگیری پی و انعطاف پذیری خاک مطابق با بخش ٦-١-١ و همچنین میرایی پی بصورت صریﺢ مطابق با بخش ٦-٣ یا سایر روش های تائید شده، باشد. همچنین در نظر گی ری اثرات اندرکنش سختی محور شامل الزامات بخش ٦-٥ .به منظور تعیین طیف پاسخ ویژه ساختگاه مجاز است -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٧٢١ طیف پاسخ ویژه ساختگاه باید مطابق با الزامات فصل ٣ این آئین نامه بعﻼوه الزامات اضافه زیر تهیه :شود  تنظیم طیف مزبور برای اعمال اثرات اندرکنش سختی محور از طریق ضرب مقادیر شتاب ) طیفی در هر دوره تناوب در نرخ طیف پاسخ متناظر با اثرات عمق دفن شدگی𝑅𝑅𝑆௘ ( یا ) اثرات اغتشاش میدان موج𝑅𝑅𝑆௕௦௔ ) ( و یا هر دو آن ها𝑅𝑅𝑆௕௦௔× 𝑅𝑅𝑆௘ ( مطابق با بخش ٦-٤ مجاز است. همچنین هر کدام از اثرات فوق یا هر دو آن ها می توانند بصورت مستقیم .در تهیه طیف ویژه ساختگاه لحاظ شوند  برای سازه ها ی مدفون در زمین، تهیه طیف ویژه ساختگاه در تراز عمق دفن پی به جای سطﺢ زمین مجاز است. بدیهی است در این صورت مقدار𝑅𝑅𝑆௘ باید ٠/١ .در نظر گرفته شود  طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصﻼح شده شامل اثرات اند رکنش سختی محور در هر صورت نباید کمتر از ٠٨ درصد مقادیر𝑆௔ متناظر با طیف ویژه ساختگاه متناظر مطابق بخش ٣-٨ .باشد  طیف پاسخ ویژه ساختگاه اصﻼح شده شامل اثرات اندرکنش سختی محور در هر صورت نباید کمتر از ٠٧ درصد مقادیر𝑆௔ متناظر با طیف پاسخ طراحی و طیف پاسخ )زلزله نادر( مطابق با بخش ٣-٨ .باشد در صورتی که شتابنگاشتهای مورد استفاده به مقادیر طیف ویژه ساختگاه اصﻼح شده متناظر ب ا اثرات اندرکنش سختی محور مقیاس شده باشند، آنگاه ملحوظ نمودن اثرات اندرکنش سختی محور در روش نیروی جانبی معادل یا روش دینامیکی خطی ذیل الز امات بخش ٤-٢١-٢ با درنظرگیری محدودیت این .بخش، مجاز است در صورتی که یی را یم یپ در مدل غ ی رخط ی گنجانده شده باشد ، روش ن ی رو ی ی جانب معادل ای روش د یکی نام ی ی خط در ارتباط با بخش ٤-٢١-دی ، با ٢ به ترت یب بر اساس مفاد ٦-٢-١ یا ٦-٢- ٢ .باشد ٦-٣ اثرات میرایی پی ٦-٣-١ الزامات تعیین میرایی پی لحاظ کردن میرایی پی در مدل ریاضی سازه، از طریق بکارگیری میرایی هیسترسیس و میرایی تشعشعی .مجاز است روش های ارائه شده در این بخش برای استفاده همراه با اصﻼحات در روش نیروی جانبی معادل )بخش ٦-٢-١ ( و اصﻼحات در روش دینامیکی خطی )بخش ٦-٢-٢ ( مجاز است م گر آنکه یکی از حالت ی ها :زیر رخ دهد -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٢١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١- یک سی ستم پی منفرد و متشکل از ی ها هی پا مجزا که به هم متصل نباشند و در جهت هدف تحلی ل نیز فاصله ی ها هی پا مزبور کمتر از بزرگ نی تر بعد عنصر جانب ی مقاوم در برابر ن ی رو ی ی جانب اشد ب. ٢- سیستم فونداسیونی که متشکل و یا در بردارنده ی ها یپ عمیق از جمله شمع ها .یا پایه باشد ٣- یک سی ستم فونداس ون ی متشکل از پی گسترده سازه یا که توسط دال ی ها ی بتن به هم متصل شده اند و مطابق با بخش ٤-٣١ انعطاف ری پذ هستند ای به طور پ ی وسته به ت رها ی ای ری سا عناصر پ ی متصل نباشند. ٦-٣-٢ میرایی مﺆثر اثرات میرایی فونداسیون باید از طریق نرخ میرایی مؤثر 𝛽଴ که مطابق رابطه ٦-٧ محاسبه می شود ، لحاظ :گردد ٦-٧ 𝛽଴= 𝛽௙+ 𝛽 ൫𝑇෨𝑇 ⁄ ൯ ଶ≤0.20 که در آن 𝛽௙ : نسبت میرایی ویسکوز مؤثر ناشی از اندرکنش خاک و پی 𝛽 : نسبت میرایی ویسکوز مؤثر سازه که ٥ درصد لحاظ می شود .مگر مقادیر دیگری توصیه شده باشد ൫𝑇෨𝑇 ⁄ ൯ୣ୤୤ : نرخ افزایش دوره تناوب مؤثر که از رابطه ٦-٨ محاسبه می شود: ٦-٨ ቆ𝑇෨ 𝑇ቇୣ ୤୤ = ൝1 + 1 𝜇൥ቆ𝑇෨ 𝑇ቇ ଶ −1൩ൡ ଴.ହ :که در آن 𝜇 : شکل پذیری مورد انتظار سازه است. برای روش های نیروی جانبی معادل و تحلیل طیفی پاسخ مودا ل ، مقدار آن برابر است با حاصل تقسیم حداکثر برش پایه بر ظرفیت برش پایه اﻻستیک و یا مح اسبه آن ) بصورت حاصل تقسیم ضریب رفتار𝑅௨ ) ( بر اضافه مقاومتΩ଴ ( که از جدول ٤-٥ ،قابل تعیین است مجاز است. همچنین برای روش تحلیل تاریخچه زمانی، شکل پذیری برابر با حاصل تقسیم بیش ینه جابجایی بر جابجایی تسلیم سازه در مرتفع نی تر .نقطه سازه در باﻻی زمین خواهد بود ) میرایی فونداسیون𝛽௙ ( ناشی از دو بخش میرایی هیسترسیس و میرایی تشعشعی است که تعیین آن از رابطه ٦-٩ :و یا هر روش تائید شده دیگر مجاز است ٦-٩ 𝛽௙= ൥൫𝑇෨𝑇 ⁄ ൯ ଶ−1 ൫𝑇෨𝑇 ⁄ ൯ ଶ ൩𝛽௦+ 𝛽௥ௗ -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٩٢١ که𝛽௦ در رابطه فوق نسبت میرایی هیسترسیس خاک است و بر اساس بخش ٦-٣-٥ تعیین می شود و 𝛽௥ௗ نرخ میرایی تشعشعی است که براساس بخش ی ها ٦-٣-٣ ٦ یا-٣-٤ تعیین می گردد. :تﺒصره اگر یک ساختگاه شامل یک ﻻیه نرم به عمق𝐷௦ باشد به نحو ی که ﻻیه مزبور خود نیز بر یک ﻻیه سخت با سرعت موج برشی حداقل دو برابر سرعت موج برشی ﻻیه سطحی قرار داشته و رابطه ସ஽ೄ ௏ೄ்෨< 1 برقرار باشد، آنگاه نسبت میرایی𝛽௥ௗ باید با𝛽௥ௗ ᇱ جایگزین و تعدیل:شود ٦-٠١ 𝛽௥ௗ ᇱ= ቆ4𝐷ௌ 𝑉ௌ𝑇෨ቇ ଶ . 𝛽௥ௗ ٦-٣-٣ میرایی تشعشعی برای فونداس ون ی ی ها با مقﻄع مستﻄیلی اثرات میرایی تشعشعی در سازه ها ی دارای فونداسیون مستطیلی نیز با 𝛽௥ௗ به عنوان نرخ میرایی مؤثر سیستم ها ی خاک- سازه معرفی و بر اساس رابطه ٦-١١ محاسبه می شود: ٦-١١ 𝑎଴= 2𝜋𝐵 𝑇෨𝑣௦,௥ௗ ٦-٢١ 𝜓= ඨ2(1 −𝜈) (1 −2𝜈) ≤2.5 ٦-٣١ α୶୶= 1.0 −൦ ቀ0.55 + 0.01ඥ(𝐿𝐵 ⁄ ) −1ቁ𝑎଴ ଶ ൬2.4 − 0.4 (𝐿𝐵 ⁄ )ଷ൰+ 𝑎଴ ଶ ൪ ٦-٤١ 𝐺଴,௥ௗ= 𝛾𝑣௦௢,௥ௗ ଶ/𝑔 ٦-٥١ 𝐾௬= 𝐺௥ௗ𝐵 2 −𝜈ቈ6.8 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଺ହ + 0.8 ൬𝐿 𝐵൰+ 1.6቉ ٦-٦١ 𝐾௫௫= 𝐺௥ௗ𝐵ଷ 1 −𝜈൤3.2 ൬𝐿 𝐵൰+ 0.8൨ ٦-٧١ β௬= ቈ4(𝐿𝐵 ⁄ ) ൫𝐾௬𝐺௥ௗ𝐵 ⁄ ൯቉ቂ𝑎଴ 2 ቃ ٦-٨١ β௫௫= ൦ (4𝜓3 ⁄ )(𝐿𝐵 ⁄ )𝑎଴ ଶ ൬𝐾௫௫ 𝐺௥ௗ𝐵ଷ൰൤(2.2 − 0.4 (𝐿𝐵 ⁄ )ଷ) + 𝑎଴ ଶ൨ ൪൤𝑎଴ 2α୶୶ ൨ -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦-٩١ 𝑇௬= 2𝜋ඨ 𝑀∗ 𝐾௬ ٦-٠٢ 𝑇௫௫= 2𝜋ඨ𝑀∗(ℎ∗)ଶ α୶୶. 𝐾௫௫ ٦-١٢ 𝛽௥ௗ= 1 ൫𝑇෨𝑇௬ ൗ ൯ ଶ𝛽௬+ 1 ൫𝑇෨𝑇௫௫ ⁄ ൯ ଶ𝛽௫௫ :که در آن 𝑀∗ جرم مؤثر در مود اصلی ارتعاش در جهت مورد بررسی است ℎ∗ ارتفاع مؤثر سازه که متناظر است با فاصله قائم از فونداسیون تا مرکز جرم مود اول و در نظر گرفتن مقدار ٠٧ درصد ارتفاع کل سازه در سازه ها ی چند طبقه و برای سازه ها ی یک طبقه مقدار ارتفاع کامل .برای آن مجاز است 𝐿 : نصف بعد بزرگ تر سازه در تراز پایه 𝐵 : نصف بعد کوچک تر سازه در تراز پایه جدول ٦-١ نسﺒت سرعت موج برشی مﺆثر ) 𝒗𝒔,𝒓𝒅 𝒗𝒔𝒐,𝒓𝒅 یا 𝒗𝒔,𝒆 𝒗𝒔𝒐,𝒆 ( (𝑆஽ௌ2.5 ⁄ )௔,௖ شتاب بیشینه مؤثر طﺒقه بندی نوع خاک ٠ ١/٠ ٤/٠ ٨/٠≥ I ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ II ٠٠/١ ٧٩/٠ ٧٨/٠ ٧٧/٠ III ٠٠/١ ٥٩/٠ ١٧/٠ ٢٣/٠ IV ٠٠/١ ٧٧/٠ ٢٢/٠ b a در این جدول برای مقادیر میانی پارامتر ௌವೄ ଶ.ହ از درون یابی .خطی استفاده شود b در نیا مورد و در چهار حالت ذکر شده در تبصره ٨ فصل ٣، شناسا یی ژئوتکن یکی خاص ساختگاه و لی تحل یکی نام ید پاسخ ساختگاه دی با انجام شود. c استفاده از این جدول برای طیف پاسخ زلزله نادر براساس بخش ٣-٨ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با ௌಾೄ ଶ.ହ جایگزین شود. همچنین، استفاده از این جدول برای طیف پاسخ ویژه ساختگاه متناظر با زلزله نادر براساس فصل ٣ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با ش تاب طیفی زلزله نادر متناظر با پریود طبیعی ١٠/٠ ثانیه جایگزین .شود -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/١٣١ 𝑣௦,௥ௗ : سرعت موج برشی مؤثر میانگین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه مطابق با𝑣௦௢,௥ௗ و جدول ٦-١ یا مطالعات ویژه ساختگاه بکار گرفته می شود. 𝑣௦௢,௥ௗ : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطﺢ کرنش پائین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه مطابق با رابطه ٦-١ بکار گرفته می شود. 𝐺௥ௗ : مدول برشی مؤثر که در تعیین میرایی تشعشعی بکار می رود و با استفاده از جدول ٦-٢ بر اساس 𝐺଴,௥ௗ تقریب ز ده می شود. 𝐺଴,௥ௗ : مدول برشی میانگین که برای تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه برای سطﺢ کرنش ی ها کوچک مطابق رابطه بکار گرفته می شود. γ : وزن مخصوص میانگین خاک در عمق𝐵 زیر تراز پایه سازه ν : ضریب پواسون خاک که برای ماسه ٣/٠ و برای رس ٥٤/٠ قابل فرض است زلزله نادر براساس فصل ٣ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با شتاب طیفی زلزله نادر متناظر با پریود طبیعی ١٠/٠ .ثانیه جایگزین شود جدول ٦-٢ نسﺒت مدول برشی مﺆثر ) 𝑮𝒓𝒅 𝑮𝟎,𝒓𝒅 ( (𝑆஽ௌ2.5 ⁄ )௔,௖ شتاب اوج مؤثر طﺒقه بندی نوع خاک ٠ ١/٠ ٤/٠ ٨/٠ I ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ ٠٠/١ II ٠٠/١ ٥٩/٠ ٥٧/٠ ٠٦/٠ III ٠٠/١ ٠٩/٠ ٠٥/٠ ٠١/٠ IV ٠٠/١ ٠٦/٠ ٥٠/٠ b a در این جدول برای مقادیر میانی پارامتر ௌವೄ ଶ.ହ از درون یابی .خطی استفاده شود b در این مورد و در چهار حالت ذکر شده در تبصره ٨ فصل ٣ این آیین ،نامه شناسایی ژئوتکنیکی خاص ساختگاه .و تحلیل دینامیکی پاسخ ساختگاه باید انجام شود c استفاده از این جدول برای طیف پاسخ زلزله نادر براساس بخش ٣-٨ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با ௌಾೄ ଶ.ହ .جایگزین شود همچنین، استفاده از این جدول برای طیف پاسخ ویژه ساختگاه متناظر با زلزله نادر براساس فصل ٣ مجاز است و در این صورت باید ௌವೄ ଶ.ହ با شتاب طیفی زلزله نادر متناظر با پریود طبیعی ١٠/٠ ثانیه جایگزین .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦-٣-٤ میرایی تشعشعی برای فونداسیون های دایروی اثرات میرایی تشعشعی در سازه ها ی دارای فونداسیون یا ره یدا نیز با𝛽௥ௗ به عنوان نرخ میرایی مؤثر سیستم ها ی خاک- سازه معرفی و بر اساس رابطه ٦-١٣ :محاسبه شود ٦-٢٢ 𝑎଴= 2𝜋𝑟௙ 𝑇෨𝑣௦,௥ௗ ٦-٣٢ 𝜓= ඨ2(1 −𝜈) (1 −2𝜈) ≤2.5 ٦-٤٢ 𝛼௥௥= 1.0 −ቈ0.35 𝑎଴ ଶ 1 + 𝑎଴ ଶ቉ ٦-٥٢ 𝐾௥= 8 𝐺௥ௗ𝑟௙ 2 −𝜈 ٦-٦٢ 𝐾௥௥= 8 𝐺௥ௗ𝑟௙ ଷ 3(1 −𝜈) ٦-٧٢ β௥= ቈ 𝜋 ൫𝐾௥𝐺௥ௗ𝑟௙ ⁄ ൯቉ቂ𝑎଴ 2 ቃ ٦-٨٢ β௥௥= ൦ (𝜋𝜓4 ⁄ )𝑎଴ ଶ ൬𝐾௥௥ 𝐺௥ௗ𝑟௙ଷ൰[2 + 𝑎଴ ଶ] ൪൤𝑎଴ 2𝛼௥௥ ൨ ٦-٩٢ 𝑇௥= 2𝜋ඨ𝑀∗ 𝐾௥ ٦-٠٣ 𝑇௥௥= 2𝜋ඨ𝑀∗(ℎ∗)ଶ 𝛼௥௥. 𝐾௥௥ ٦-١٣ 𝛽௥ௗ= 1 ൫𝑇෨𝑇௥ ⁄ ൯ ଶ𝛽௥+ 1 ൫𝑇෨𝑇௥௥ ⁄ ൯ ଶ𝛽௥௥ که در آن 𝑟௙: شعاع فونداسیون دایره ای 𝑣௦,௥ௗ : سرعت موج برشی مؤثر میانگین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝑟௙ زیر تراز پایه سازه مطابق با𝑣௦௢,௥ௗ و جدول ٦-١ و یا مطالعات ویژه ساختگاه بکار گرفته می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٣٣١ 𝑣௦௢,௥ௗ : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطﺢ کرنش پائین که در تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝑟௙ زی ر تراز پایه سازه مطابق با رابطه ٦-١ بکار گرفته می شود. γ : وزن مخصوص میانگین خاک در عمق𝑟௙ زیر تراز پایه سازه 𝐺௥ௗ : مدول برشی مؤثر که در تعیین میرایی تشعشعی بکار می رود و با استفاده از جدول ٦-٢ بر اساس 𝐺଴,௥ௗ تقریب زده می شود. 𝐺଴,௥ௗ: مدول برشی میان گین که برای تعیین اثرات میرایی تشعشعی در عمق𝑟௙ زیر تراز پایه سازه برای سطﺢ کرنش های کوچک مطابق رابطه ٦-١ بکار گرفته می شود. ٦-٣-٥ میرایی خاک اثرات میرایی هیسترسیس در خاک با𝛽௦ به عنوان نرخ میرایی مؤثر هیسترسیس خاک معرفی و بر اساس مطالعات ویژه ساختگاه و یا مطابق با جدول ٦-٣ .تعیین شود جدول ٦-٣ ) نسﺒت میرایی هیسترسیس خاک𝜷𝒔 ( (𝑆஽ௌ2.5 ⁄ )௔,௖ شتاب اوج مؤثر طﺒقه بندی نوع خاک ٠ ١/٠ ٤/٠ ٨/٠≥ II ١٠/٠ ١٠/٠ ٣٠/٠ ٥٠/٠ III ١٠/٠ ٢٠/٠ ٧٠/٠ ٥١/٠ IV ١٠/٠ ٥٠/٠ ٠٢/٠ b a در این جدول برای مقادیر میانی پارامتر ௌವೄ ଶ.ହ از درون یابی .خطی استفاده شود b در این مورد و در چهار حالت ذکر شده در تبصره ٨ فصل ٣ این آیین نامه، شناسایی ژئوتکنیکی خاص .ساختگاه و تحلیل دینامیکی پاسخ ساختگاه باید انجام شود ٦-٤ اثرات انعﻄاف پﺬیری پی در صورت نیاز به مدل سازی تکیه گاه انعطاف پذیر سازه با استفاده از فنرهای معادل، ابتدا باید و ضعیت صلبیت سازه پی نسبت به خاک بستر طبق بندهای ٦-٤-١ و ٦-٤-٢ تعیین شده و سپس سختی فنرهای معادل در هر امتداد طبق بند ٦-٤-٣ محاسبه گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦-٤-١ بررسی ﺻلﺒیت سازه پی منفرد یا گ سترده سازه پی منفرد یا گسترده در صورت برقراری رابطه ی ٦-٢٣، نسبت به خاک پی صلب فرض می:شود ٦-٢٣-الف 4𝑘௦௩෍෍ 𝑠𝑖𝑛ଶቂ𝑚𝜋 2 ቃ𝑠𝑖𝑛ଶቂ𝑛𝜋 2 ቃ 𝜋ସ𝐷௙൤𝑚ଶ 𝐿ଶ+ 𝑛ଶ 𝐵ଶ൨ ଶ + 𝑘௦௩ ହ ௡ୀଵ ହ ௠ୀଵ < 0.03 ٦-٢٣-ب 𝐷௙= 𝐸௙𝑡ଷ 12(1 −𝜈௙)ଶ, 𝑘௦௩= 1.3𝐺 𝐵(1 −𝜈) که در آن 𝐸௙ و𝜈௙ به ترتیب ضریب ارتجاعی و ضریب پواسون مصالﺢ سازه پیبتن ، 𝑡 ضخامت سازه ،پی𝜈 ضریب پواسون خاک و𝐵 و 𝐿 (ابعاد پی )یا مستطیل معادل آن می باشند . اگر پی گسترده باشد 𝐵و 𝐿 برای سطﺢ سهمیه هر ی ستون از مساحت کل پی محاسبه می .شوند در مورد پی گسترده ﻻزم است تمامی پی در بررسی فوق ضابطه پی صلب را تأمین نماید تا بتوان آن را صلب دانست. ٦-٤-٢ بررسی ﺻلﺒیت سازه پی نواری در صورت برقراری رابطه ی ٦-٣٣ ، سازه پی نواری در محدوده ی سهم یک ستون نسبت به خاک پی صلب فرض می:شود ٦-٣٣ 𝐸௙𝐼௙ 𝐿௙ ସ> 2 3 𝑘௦௩𝐵 در رابطه ٦-٣٣ ، 𝐼௙ و𝐿௙ ب ه ترتیب لنگر اینرسی مقطع کل ترک نخورده سازه پی حول محور عمود بر امتداد مورد بررسی و طول سهم پی هر ستون می باشد . ٦-٤-٣ سختی فنر های معادل هرگاه سازه پی ،نسبت به خاک صلب باشد سختی فنرهای معادل باید با استفاده از بخش ٦-٤-٣-١ یا ٦-٤-٣-٢ محاسبه شود. در غیر اینصورت سختی فنرها باید با به کارگیری بخش ٦-٤-٣-٣ .تعیین گردد از بخش ٦-٤-٣-١ باید در حالتی که قرار نیست سازه پی به همراه سازه ساختمان مدل شود استفاده گردد. در هنگام استفاده از بخش های ٦-٤-٣-٢ ٦ و-٤-٣-٣ ، سازه پی و سازه ساختمان با هم مدل می.شوند -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٥٣١ ٦-٤-٣-١ پی ﺻلﺐ- رو ش مجزا در این حالت در م دل سازه،ساختمان در مرکز سطﺢ پای هر ستون یا دیوار در راستای هر درجه آزادی فنرهایی طبق شکل ٦-١ قرار داد می ه شود. در قسمت ب این شکل محور 𝑥 محور محلی موازی طول پی می باشد. ضریب سختی فنر در امتداد درجه آزادی 𝑗 ،با احتساب مدفون شدگی پی 𝐾௝,௘௠௕ ، از رابطه ٦ ی-٤٣ ب دست می:آید ٦-٤٣ 𝐾௝,௘௠௕= 𝐾௝,௦௨௥𝛽௝ الف ب :توجه 𝐿≥𝐵 پ شکل ٦-١ فنرهای معادل پی انعﻄاف پﺬیر و پارامترهای روابط ٦-٥٣ ٦ و-٦٣ که در آن 𝑗= 𝑥, 𝑦, 𝑧 برای درجات آزادی انتقالی ، 𝑗= 𝑥𝑥, 𝑦𝑦, 𝑧𝑧 برای درجات آزادی چرخشی ، 𝐾௝,௦௨௥ ضریب سختی فنر برای پی غیرمدفون و𝛽௝ ضریب اصﻼح سختی برای مدفون شدگی پی بوده و𝐾௝,௦௨௥ و 𝛽௝ از روابط ٦-٥٣ ٦ و-٦٣ به دست می.آیند ٦-٥٣ 𝐾௫,௦௨௥= 𝐺𝐵 2 −𝜈ቈ3.4 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଺ହ + 1.2቉ 𝐾௬,௦௨௥= 𝐺𝐵 2 −𝜈ቈ3.4 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଺ହ + 0.4 𝐿 𝐵+ 0.8቉ 𝐾௭,௦௨௥= 𝐺𝐵 1 −𝜈ቈ1.55 ൬𝐿 𝐵൰ ଴.଻ହ + 0.8቉ 𝐾௫௫,௦௨௥= 𝐺𝐵ଷ 1 −𝜈൤0.4 𝐿 𝐵+ 0.1൨ 𝐾௬௬,௦௨௥= 𝐺𝐵ଷ 1 −𝜈ቈ0.47 ൬𝐿 𝐵൰ ଶ.ସ + 0.034቉ 𝐾௭௭,௦௨௥= 𝐺𝐵ଷቈ0.53 ൬𝐿 𝐵൰ ଶ.ସହ + 0.51቉ مرکز سطﺢ کف پی -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦-٦٣ 𝛽௫= ቎1 + 0.21ඨ𝐷 𝐵቏ቈ1 + 1.6 ൬ℎ𝑑(𝐵+ 𝐿) 𝐵𝐿ଶ ൰ ଴.ସ ቉ 𝛽௬= ቎1 + 0.21ඨ𝐷 𝐿቏ቈ1 + 1.6 ൬ℎ𝑑(𝐵+ 𝐿) 𝐿𝐵ଶ ൰ ଴.ସ ቉ 𝛽௭= ൤1 + 1 21 𝐷 𝐵൬2 + 2.6 𝐵 𝐿൰൨൥1 + 0.32 ൬𝑑(𝐵+ 𝐿) 𝐵𝐿 ൰ ଶଷ ⁄ ൩ 𝛽௫௫= 1 + 2.5 𝑑 𝐵቎1 + 2𝑑 𝐵൬𝑑 𝐷൰ି ଴.ଶ ඨ𝐵 𝐿቏ 𝛽௬௬= 1 + 1.4 ൬𝑑 𝐿൰ ଴.଺ ቈ1.5 + 3.7 ൬𝑑 𝐿൰ ଵ.ଽ ൬𝑑 𝐷൰ି ଴.଺ ቉ 𝛽௭௭= 1 + 2.6 ൬1 + 𝐵 𝐿൰൬𝑑 𝐵൰ ଴.ଽ که در آن 𝑑 ارتفاع مفید وجه جانبی سازه پی در تماس با خاک بوده و بقیه پارامترها در شکل ٦-١ نشان داده شده اند. ٦-٤-٣-٢ پی ﺻلﺐ- روش توأم در این حالت مدنظر است سازه پی هم همراه با سازه فوقانی مدل سازی و تحلیل شود. در نتیجه سازه پی هم المان بندی شده و در محل هر گره آن دو فنر افقی متعامد، یک فنر قائم و دو فنر چرخشی )حول محورهای افقی محلی سازه پی طبق شکل ٦-١( تعریف شود. سختی فنرهای افقی و قائم از حاصل ضرب سختی های افقی و قائم طبق روابط ٦-٤٣ ٦ تا-٦٣ در نسبت سطﺢ سهمیه ی آن گره به سطﺢ کل سازه پی بدست می .آید در زمین های نوعI تاIII می توان پی را در جهت ا فقی مقید فرض نمود و از تعریف فنر در دو راستای افقی صرف نظر .کرد ،در تعیین سختی فنرهای چرخشی در هر گره𝑘௫௫,௘௠௕ و 𝑘௬௬,௘௠௕ ، ًمثﻼ 𝑘௫௫,௘௠௕ برابر است با حاصل ضرب عبارت𝐾௫௫,௘௠௕−𝑘௭,௘௠௕∑𝑙௜ ଶ در نسبت سطﺢ سهمیه ی آن گره به سطﺢ کل سازه پ ی، که در آن 𝑘௭,௘௠௕ سختی فنر قائم در هر گره با احتساب مدفون شدگی پی و𝑙௜ فاصله آن گره )گره𝑖 ام( از مرکز سطﺢ کف پی بوده و عمل جمع بر روی همه -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٧٣١ گره ی ها سازه یک پی منفرد یا یک پی گسترده انجام می شود . 𝑘௬௬,௘௠௕ هم به طور مشابه با تبدیل 𝐾௫௫,௘௠௕ به𝐾௬௬,௘௠௕ به دست می آید. ٦-٤-٣-٣ پی انعﻄاف پﺬیر در این حالت سازه پی باید همراه با سازه ساختمان مدل سازی و تحلیل شود. پس از المان بندی سازه پی، ﻻزم است در محل هر گره دو فنر افقی متعامد و یک فنر قائم معرفی گرد د. سختی فنرهای افقی از حاصل ضرب سختی افقی طبق ر وابط ٦-٤٣ ٦ تا-٦٣ در نسبت سطﺢ سهمیه ی آن گره به سطﺢ کل سازه پی بدست می آید. سختی فنرهای قائم از ضرب سطﺢ سهمیه ی هرگره در ضریب عکس العمل بستر ، 𝑘௦௩ از رابطه ی ٦-٢٣- ،ب محاسبه می شود. در زمین های نوعI تاIII می توان پی را در جهت افقی مقید فرض نمود و فقط ف نر قائم را تعریف کر.د ٦-٥ اثرات اندرکنش سختی محور شامل اثر اغتشاش میدان موج و عمق دفن شدگی مطابق این آئین نامه برای در نظر گرفتن اثرات اندرکنش سختی محور، اصﻼح پاسخ طیفی توسط عامل ) 𝑅𝑅𝑆௘ ) ( برای عمق دفن شدگی و یا عامل𝑅𝑅𝑆௕௦௔ ( برای اثرات اغتشاش میدان موج که در مقادیر شتاب طیفی متناظر با هر دوره تناوب ضرب می شوند.، مجاز است عوامل اصﻼح طیف برای لحاظ کردن اثرات اغتشاش میدان موج و عمق دفن شدگی پی به ترتیب بر اساس بخش ٦-٥-١ و ٦-٥-٢ محاسبه می شوند . طیف پاسخ اصﻼح شده برای اثرات اند رکنش سختی محور تنها برای تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی مطابق بخش ٤-٢١-٣ و با توجه به طیف پاسخ ویژه ساختگاه که با مﻼحظات فصل ٣ و الزامات بخش های ٦-٢-٣ ،٦-٥-١ و ٦-٥-٢ تهیه می شود ، مجاز .است در هر حال حاصل ضرب 𝑅𝑅𝑆௘× 𝑅𝑅𝑆௕௦௔ نباید کمتر از ٧/٠ .باشد ٦-٥-١ اث ر اغتشاش میدان موج استفاده از روش ارائه شده در این بخش برای انجام اصﻼحات ﻻزم جهت اعمال اثرات اغتشاش میدان :موج در موارد ذیل مجاز است ١- تمامی سازه ها ی واقع شده بر ساختگاه دارای خاک با طبقه بندی تر فی ضع از نوع II . ٢- سازه ها یی که دارای پی گسترده سازه ای .هستند -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٣١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣- سازه یی ها که فونداس ون ی آن ها متشکل از اجزائی هستند که با دال ی ها ی بتن به هم پی وسته د ان ای به طور پ ی وسته ی رها ی با ت اصلی ای ری سا اجزاء یپ با سخت ی ی جانب ی کاف متصل هستند، به طور ی که مطابق ضوابط بخش ٤-٣١ در طبقه بندی فونداسیون نرم قرار رند یگی نم. 𝑅𝑅𝑆௕௦௔ به عنوان ضریب اصﻼح طیف متناظر با اثر اغتشاش میدان موج باید با استفاده از رابطه ٦- ٧٣ برای هر دوره تنا و:ب مورد نیاز تحلیل، تعیین شود ٦-٧٣ 𝑅𝑅𝑆௕௦௔= 0.25 + 0.75 × ቊ1 𝑏଴ ଶ[1 −(exp(−2𝑏଴ ଶ)) × 𝐵௕௦௔]ቋ ଵ ଶ :که در آن ٦-٨٣ 𝐵௕௦௔= ⎩⎪⎨ ⎪⎧ 1 + 𝑏଴ ଶ+ 𝑏଴ ସ+ 𝑏଴ ଺ 2 + 𝑏଴଼ 4 + 𝑏଴ ଵ଴ 12 [exp(2𝑏଴ ଶ)] × [ 1 √𝜋𝑏଴ ቆ1 − 1 16𝑏଴ ଶቇ] 𝑏଴≤1 1 < 𝑏଴ ٦-٩٣ 𝑏଴= 0.0023 × ൬𝑏௘ 𝑇൰ و اندازه مؤثر :فونداسیون برابر است با ٦-٠٤ 𝑏௘= ඥ𝐴௕௔௦௘≤80 𝑚 ٦-٥-٢ اثر عمق دفن شدگی طیف پاسخ باید بر اساس مطالعات ویژه ساختگاه در عمقی که پی سازه قرار می گیرد ،، تهیه شود همچنین، به عنوان روشی جایگزین اعمال اثرات عمق دفن شدگی پی مطابق روش ارائه شده در این .بخش مجاز است 𝑅𝑅𝑆௘ به عنوان ضریب اصﻼح طیف متناظر با اعمال اثرات عمق دفن شدگی باید با استفاده از رابطه ٦-١٤ برای هر دوره تنا و:ب مورد نیاز تحلیل، تعیین شود ٦-١٤ 𝑅𝑅𝑆௘= 0.25 + 0.75 × cos ቆ2𝜋𝑒 𝑇. 𝑣௦,௘ ቇ :که در آن e عمق دفن شدگی فونداسیون بر حسب متر است. این عمق نباید بزرگ تر ١ از/٦ متر و همچنین نباید بزرگ تر از تراز زیرین دیافراگم پی باشد. حداقل ٥٧ درصد از بدنه فونداسیون باید در عمق دفن قرار داشته باشد و نیز برای سازه ها ی واقع در سطوح دار بیش ، عمق دفن برابر با عمق دفن کوچک تر اس. ت -------- صفحهٔ بعد -------- اندرکنش خاک و سازه/٩٣١ 𝑣௦,௘ : سرعت موج برشی مؤثر میانگین متناظر با شرایط خاک ساختگاه، که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی بکار می رود و بر اساس میانگین سرعت موج برشی در عمق دفن مطابق با𝑣௦௢,௘ و جدول ٦-١ و یا مطالعات ویژه ساختگاه محاسبه می شود به ی طور که کمتر از ٠٠٢ .متر بر ثانیه نباشد 𝑣௦௢,௘ : سرعت موج برشی میانگین متناظر با سطﺢ کرنش پائین که در تعیین اثرات عمق دفن شدگی مطابق با رابطه ٦-١ محاسبه می شود. 𝑇: دوره تناوب طیف پاسخ است که در روابط بخش اندرک نش سختی محور نباید کمتر از ٢/٠ ثانیه در .نظر گرفته شود ٦-٦ اندرکنش خاک- سازه- سیال برای مخازن ذخیره سیاﻻت نفتی جهت در نظر گرفتن اندرکنش مخزن- خاک، می توان از روابط ارائه شده در این فصل به منظور محاسبه سختی فنر های خاک استفاده نمود. مشروط به این که ضوابط ارائه شده در فصل ٢١ رعایت گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-١ کلیات ٧-١-١ دامنه کاربرد و ضوابط کلی ضوابط ا نی فصل مربوط به سازه یی ها با کا ی بر ر صنعتی است . این سازه ها یا ی جزئ از فرایند صنعت ی بوده یا به عنوان هی تک گاه یا حفاظی ی برا تجه زات ی ای نی ماش آﻻت به کار می روند. همچنین استفاده ک نندگان از این سازه ها ،با حضور حداقلی تنها وظ ی فه ی نگهدار ی ای نظارت بر عملکرد تجه زات ی ، ماش نی آﻻت یا ند یا فر استفاده را بر عهده دارند. بعضی سازه های غیرساختمانی ،شامل دودکش ،مخزن خط لوله و سازه ی فراساحلی، طبق فصول یازد هم تا چهاردهم دارای ضوابط خاص لرزه می یا باشند . این دسته از سازه ها باید عﻼوه بر فصول اختصاصی مذکور، ضوابط مربوطه در بخش های ٧-٣ و ٧-٤ .را نیز برآورده نمایند سازه های غیرساختمانی مشمول این فصل به دو دسته مشابه ساختمان و نامشابه ساختمان تقسی م می شوند. سازه ی ها غیرساختمانی مشابه ساختمان ها سازه هایی هستند که دارای سیستم باربر مشا به با سیستم های ساختمانی ذکر شده در جدول ٤-٥ هستند. نمونه هایی از این سازه،ها قاب های نگهدارنده ی خطوط ،لوله قاب های نگهدارنده ی تجهیزات و قفسه ی ها فوﻻدی مورد استفاده برای ذخیره .مواد هستند سازه ی ها غیرساختمانی نامشابه ساختمان ها سازه هایی هستند که دارای سیستم باربر مشابه با سیستم ی ها ساختمانی نبوده و دامنه ی وسیعی از سازه ی ها موجود در مجتمع ی ها صنعتی را پوشش می دهند .ظروف ،تحت فشار برج های خنک ،کن پمپ ها و مبدل های حرارتی نمونه هایی از این موارد می باشند که یا بر زمین یا بر سازه ی دیگری متکی هستند . در این فصل ضوابط تحلیل و طراحی لرزه ای عمومی سازه های غیرساختمانی در بخش ٧-٢ و ضوابط اختصاصی هر یک از دو دسته سازه های غیرساختمانی مشابه ساختمان و نامشابه ساختمان به ترتی ب در بخش های ٧-٣ و ٧-٤ ارائه شده است. طراح ی شالوده این سازه دی با ها مطابق ضوابط فصل ٥١ از مبحث ٩ و نیز در مورد شالوده های تحت بارگذاری دینامیکی ماشین آﻻت، طبق مراجع معتبر انجام رد یگ. ٧-١-١-١ نماده ا عﻼئم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شده :است Cd :ضریب بزرگنمایی جابجایی -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٣٤١ D1,2,3 : گروه طراحی لرزه ای ١ ،٢ ،٣ g :شتاب ثقل I :ضریب اهمیت k :توان مربوط به تابع توزیع نیروی جانبی در ارتفاع Ru :ضریب رفتار S1 : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg(، نظیر زلزله ی نادر )سطﺢ خطر سوم( در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی حاصل از مطالعه ی ویژه ی ساختگاه SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ثانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% T :زمان تناوب طبیعی V :برش پایه W : وزن مؤثر لرزه ای wi : وزن مؤثر لرزه ای طبقه، تراز یا قسمتi i :تغییرمکان جانبی مربوط به محاسبه زمان تناوب طبیعی  : (ضریب افزونگی )نامعینی 0 :ضریب اضافه مقاومت ٧-١-٢ ی راح ط لرزه ای طراح ی سازه ی ها ریغ ساختمان ی دی با شامل تأمین سخت ی ، مقاومت و شکل پذ یری کاف ی طبق ضو ابط نیا فصل برا ی تحمل اثرات حرکات زم نی در زلزله باشد . هر جا که ضوابط طراح ی مشخص نشده ای مرجع ی ی برا آن در ا نی فصل ،ذکر نشده باشد استفاده از .سایر مراجع معتبر بﻼمانع خواهد بود در هر نشر هی مرجع ی که ضوابط طراحی برحسب تنش ی ها مجاز ذکر شده باشد ،ین روها ی طراح ی لرزه ای با دی نی از ا فصل به دست آورده شده و با سا ری بارها ی ﻻزم ب ه صورت ذکر شده در بخش ٢-٢-١ ترکیب شوند. نیروهای حاصل باید مستق یًما به همراه تنش ی ها مجاز مربوطه برای طراحی به کار.روند -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-١-٣ انتخاب روش تحل لی سازه ش رو لی تحل سازه برا ی سازه ی ها مشابه ساختمان ها، با دی مطابق بخش های ٤-٠١ ٤ تا-٢١ .انتخاب شود سازه ی ها نا مشابه ساختمان ها با ید با استفاده از روش ن ی رو ی ی جانب معادل مطابق با بخش ٤-٠١ یا لی تحل یکی نام ید طیفی مطابق با بخش ٤-١١ یا لی تحل یغ رخط ی مطابق بخش ٤-٢١ یا روش مشخص ذکر شده در نشر هی مرجع مربوطه ،در صورت ،وجود طراح ی .شوند در حالت اخیر، ضوابط این فصل نیز .باید رعایت گردند ٧-٢ ضوابط کل ی طراح ی ٧-٢-١ انتخاب سیستم و ضرایﺐ طراحی سازه ی ها ریغ ساختمان ی که دارا ی ی مع ارها ی طراح ی لرزه ای مشخص ی در نشر ات ی مرجع هستند و در این آیین نامه ضوابط اختصاصی برای آن ها ،ارائه نشده است دی با با استفاده از نشریه مربوطه طراح ی شوند به شرط ی که از طیف طراحی سازگار با ضوابط بخش ٣-٨ و ضرایب طراحی لرزه ای این بخش در طراحی آن ها .استفاده شود درغیراینصورت ، سازه ری ی غ ساختم ی ان مربوطه با دی مطابق با بخش ی ها ٧- ٣ ای ٧-٤ ،، بسته به مورد ی برا تحمل زلزله با رعا تی ضوابط تکم یلی و استثنا ئا ری ت ز طراح ی ود ش. در مورد سازه ی ها مشابه و نامشابه ساختمان، یس ستم باربر لرزه یا دی با به ترتیب یکی از از موارد ذ کر شده در جدول ٧-١ و جدول ٧-٢ با رعا تی محدود ی ها تی یس ی ستم و ارتفاع ی بر مبنا ی گروه طراح ی لرزه ای ذکر شده در جدول انتخاب شود. در مورد سیستم های ذکر نشده در جدول ٧-١ می توان از جدول ٥-٤ .استفاده کرد مقاد یر جدولی مناسب𝑅 ، Ω଴ و𝐶ௗ مربوطه با دی ی برا ن یی تع برش پا هی طبق رابطه ٤-٢ ،نی روها ی طراح ی اعضا و تغ ر یی مکان های نسب ی طراح ی ب.ه کار روند ضوابط طراح ی و تع ن یی ج زییات دی با مطابق با بخش ی ها ارجاع داده شده در جدول مربوطه رعایت شوند. در مورد سازه های نامشابه ساختمان، ضریب نامعینی𝜌 در بخش ٤-٧ توان یم را .مساوی یک در نظر گرفت برش پایه سازه های غیرساختمانی صلب طبق بند ٧-٢-٦ محاسبه می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی ! جدول ۱-۷ ضرایب لرزه‌ای سازه‌های مشابه ساختمان محدودیت‌های سیستم سازه‌ای و ارتفاع سازه. *(171) لا نوع سازه غیر ساختمانی ضوابط ‏ تعیین |1۱ ۱ 50| 0و6 | ص0۳ | درا ۱۳ قاب‌های مهار بندی شده‌ی ویژه‌ی ۱ فصل ۲ از مبحث ۶ ۲ ۳۰ سب قاب‌های مهاربندی شده‌ی معمولی | فصل ۳ازمبحثک | ۱۳/۲۵ ۲ ۱ ۱۳/۲۵ ۱۰۹ .۱ ی 0 با افزایش ارتفاع مجاز فصل ۳از مبحثک | ۲/۵ ۱ ۲ | ۲:۵ :۳ و بدون محدودیت ار تفاعی فصل‌های ۱ و ۲ از ۱۵ ۱ ۱۵ ۸۷1 ۷1 ۷1 ۳ قاب‌های خمشی ویژه‌ی فولادی فصل ۳ از مبحث ۸ ۳ ۵:۵ ۸1 ۸1 ۸1 و قاب‌های خمشی ویژه‌ی بتنی مبحث نهم شامل ۸ ۳ ۵:۵ ۸۷1 ۷1 ۷1 ۳ قاب‌های خمشی متوسط فولادی: | فصل ۳ازمبحث ۱ ۴/۵ ۱۳۱ ۴ ۱ ۱۹۲ 06۲ | ۸06۲ ۳ با افزایش ارتفاع مجاز فصل ۳از مبحثک | ۲/۵ ۱ ۲ | ۲:۵ :۳ و بدون محدودیت ار تفاعی فصل ۳از مبحثک | ۱/۵ ۱ ۱ | ۱/۵ ۱ با ۸1 ۸1 0 با افزایش ارتفاع مجاز مبحث نهم شامل ۳ ۷۲| ۱۲:۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ی بدون محدودیت ار تفاعی مبحث نهم شامل 1۸ ۱ ۱ ۸۷1 ۸۷1 ۷1 3 شش ش شش قاب‌های خمشی معمولی فولادی*. ۱ فصل ۳ از مبحث ۱ ۳/۵ ۱ ۳ ۳۱ ۱ ۱۸۳۹۴ ۱۸۳۹۲ ۱1۳۴ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. با افزایش ارتفاع مجاز فصل ٣ از مبحث دهم ٥/٢ ٢ ٥/٢ ٠٣ ٠٣ NPୣ,୤ بدون محدودیت ارتفاعی فصل های از ٢ و ١ مبحث دهم ١ ١ ١ NL NL NL قاب های:خمشی معمولی بتن مسلﺢ با افزایش ارتفاع مجاز مبحث نهم بدون فصل ٠٢ ٨/٠ ١ ١ ٥١ ٥١ ٥١ قفسه های فوﻻدی بخش ٧-٣-٢ ٤ ٢ ٥/٣ NL NL NL قفسه های یا طره:فوﻻدی از فوﻻد گرم نورد شده با قاب خمشی معمولیh بخش ٧-٣-٢ و فصل ٣ از مبحث دهم ٥/٢ ٢ ٥/٢ NL NL NL قاب مهاربندی شده معمولیh بخش ٧-٣-٢ و فصل ٣ از مبحث دهم ٥٢/٣ ٢ ٥٢/٣ NL NL NL قفسه های یا طره فوﻻدی از فوﻻد سرد نورد شده باi: قاب خمشی معمولی بخش ٧-٣-٢ و نشریه شماره ٢١٦ سازمان برنامه ١ ١ ١ NL NL NL a NL = بدون محدودیت؛NP =غی رمجاز b به بخش ٤-٥ برای توصیف سی ستم ی ها مقاوم لرزه ای محدود به سازه ی ها اب ارتفاع حداکثر ، ℎ௡ ،مساو ی ٧٥ متر مراجع ه .شود c به بخش ٤-٥ ی برا دن ید یس ستم ی ها باربر لرزه یا محدود به سازه ی ها با ارتفاع حداکثر ، ℎ௡ ،مساو ی ٠٥ متر یا کمتر مراجعه شود. dقاب های مهاربند ی شده معمول ی فوﻻد ی قاب و های بتنی پیش ساخته توان یم را در س ی ستم ی ها تکیه گاهی لوله ها با ا رتفاع حداکثر ٠٢ متر به کار برد. e قاب ی ها خمش ی معمول ی و متوسط فوﻻد ی توان ی را م در س ی ستم ی ها ی گاه هی تک لوله ها با ارتفاع حداکثر ٠٢ متر به کار برد به شرط ی که اتصاﻻت خ ی مش اجرا شده در محل به صورت ورق انتها یی یچیپ باشند. f قاب ی ها خمش ی معمول ی و متوسط فوﻻد ی با اتصاﻻتی غیر از اتصاﻻت خ ی مش اجرا شده در محل به صورت ورق انتها یی یچیپ را در س ی ستم ی ها ی گاه هی تک لوله ها ،توان یم با ارتفاع حداکثر ١١ متر به کار برد. g استفاده از قاب ی ها خمشی معمولی فوﻻدی برای سازه یک طبقه در گروه های طراحی لرزه ای𝐷ଶ و𝐷ଷ در مواردی به جز سی ستم ی ها ی گاه هی تک لوله ها بدون محدودیت ارتفاعی مجاز است به شرطی که بار مرده بام و بار مرده دیوار های خارجی د ر تراز باﻻتر از ٠١ متر ، شامل تجهیزات متصل به بام یا دیوار و وزن ستون ها و تجهیزات متکی بر آن ها، کمتر از 2 kN/m ١ -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٧٤١ .باشد برای تعیین بار گسترده معادل تجهیزات، سطﺢ دیوار یا بام مربوطه از2 m٠٦ بیشتر در نظر گرفته نشود. استفاده از این قاب ها تا ارتفاع ٠١ متر درصورت که ی بار مرده بام،، شامل تجهیزات متصله از 2 kN/m ٧/١ و بار مرده دیوار های خارجی ، شامل تجهیزات متصله و وزن ستون ها و تجهیزات متکی بر آن ها، کمتر از2 kN/m ١ باشد .مجاز است hاتصال ستون به تکیه گاه با دی ی برا مقدار کمتر بین 𝑀௡ ستون و لنگر ضر بی دار پا ی ستون با اعمال ضر یب اضافه مقاومت بر بار زلزله طراح ی شود. i مقاطع سرد نورد شده ای را که ضوابط ول ا جد ٠١-٢-٢-١ تا ٠١-٢-٢-٤ ، بسته به مورد، از مبحث دهم را برآورده می سازند، توان یم مطابق با فصل ٣ از مبحث دهم طراح ی کرد. جدول ٧-٢ ضرایﺐ لرزه ای برای سازه های نامشابه ساختمان محدودیت های سیستم سازه ای و ارتفاع ،سازهa,b (m) n h گروه طراحی لرزه ای نوع سازه ی غیر ساختمانی تعیین ضوابط جزئیاتc u R 𝛺଴ 𝐶ௗ Dଷ Dଶ Dଵ مخازن هوایی، ظروف، قیف:ها و کندوهای متکی بر ساق های یکپارچه ی با مهاربندی متقارن )غیر مشابه ساختمان(ها بخش ٧-٤-٥ ٣ d٢ ٥/٢ ٠٥ ٠٣ ٠٣ ساق های یکپارچه مهاربندی نشده یا مهاربندی نامتقارن )غیر مشابه ساختمان(ها ٧-٤-٥ ٢ d٢ ٥/٢ ٠٣ ٨١ ٨١ ظروف فوﻻدی افقی متکی بر تکیه گاه های زی نی جوشی ٧-٤-٩ ٣ d٢ ٥/٢ NL NL NL :مخازن با کف مسطﺢ متکی بر زمین ٧-٤-٥ و فصل ٢١ فوﻻدی یا متشکل ازFRP : با مهار مکانیکی ٧-٤-٥ و فصل ٢١ ٣ d٢ ٥/٢ NL NL NL خود مهار ٥/٢ d٢ ٢ NL NL NL :بتنی مسلﺢ یا پیش تنیده با تکیه گاه مسلﺢ غیر لغزشی ٧-٤-٥ و فصل ٢١ ٢ d٢ ٢ NL NL NL تکیه گاه مهار شده ی انعطاف پذیر ٥٢/٣ d٢ ٢ NL NL NL تکیه گاه انعطاف پذیر مهار نشده و غیر مقید ٥/١ d٥/١ ٥/١ NL NL NL سایر موارد ٥/١ d٥/١ ٥/١ NL NL NL سیلو های بتنی درجا که دارای دیوار پیوسته تا شالوده هستند ٧-٤-٢ ٣ ٥٧/١ ٣ NL NL NL -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٤١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. سازه(ی بتنی مسلﺢ سکویی )نامشابه ساختمانg تکیه ،گاه مخازن هوایی ظروف، قیف ،ها و کندوها ماشین آﻻت، توربین ها، پمپ ها، فن ها، مولد ها ی ا کمپرسور ها ٧-٤-٤ ٥/١ ٥/١ ٥/١ ١٢ ١٢ ١٢ ٧-٤-٤-٢ ٢ ٢ ٢ ١٢ ١٢ ١٢ ٧-٤-٤-٣ ٥/٢ ٢ ٢ ١٢ ١٢ ١٢ ٧-٤-٤-٤ ٤ ٢ ٥/٢ ١٢ ١٢ ١٢ سازه های بنایی مسلﺢ نامشابه ساختمان ها که جزئیات آن ها به صورت دیوار های برشی بنایی مسلﺢ متوسط باشد مبحث هشتمe ٣ ٢ ٥/٢ ٥١ ٥١ ٥١ دودکش ها و فلرهای کوچک و بزرگ بتنی ٧-٤-٢ و فصل ٢١ ٢ ٥/١ ٢ NL NL NL دودکش ها و فلرهای کوچک و بزرگ فوﻻدی ٧-٤-٢ و فصل ٢١ ٢ ٢ ٢ NL NL NL کلیه سازه های فوﻻدی و بتنی طره ای با جرم گسترده که در جای دیگری از این جدول ذکر نشده باشند، شامل دودکش های کوچک و بزرگ، سیلوها، ظروف تحت فشار قائم متکی بر :ساق یا بر تک ستون پایه ٧-٤-٢ فوﻻدی جوشی ٧-٤-٢ ٢ d٢ ٢ NL NL NL فوﻻدی جوشی با جزئیات ویژهf ٧-٤-٢ ٣ d٢ ٢ NL NL NL بتنی پیش تنیده یا مسلﺢ ٧-٤-٢ ٢ d٢ ٢ NL NL NL بتنی پیش تنیده یا مسلﺢ با جزئیات ویژه ٧-٤-و ٢ مبحث نهم ٣ d٢ ٢ NL NL NL برج،(های خرپایی )خود ایستا یا مهار شده دودکش های کوچک و بزرگ مهار شده ٧-٤-٢ ٣ ٢ ٥/٢ NL NL NL سازه های تکیه گاهی لوله ای فوﻻدی ژنراتور توربین بادی در خشکی ٧-٤-٢ ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL برج:های خنک کن بتنی یا فوﻻدی - ٥/٣ ٥٧/١ ٣ NL NL NL با قاب های چوبی ٥/٣ ٣ ٣ NL ٥١ ٥١ برج:های مخابراتی با خرپای فوﻻدی ٧-٤-٢ ٣ ٥/١ ٣ NL NL NL به صورت میله فوﻻدی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL به صورت میله چوبی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL به صورت میله بتنی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL با قاب فوﻻدی ٣ ٥/١ ٥/١ NL NL NL با قاب چوبی ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL با قاب بتنی ٢ ٥/١ ٥/١ NL NL NL -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٩٤١ سازه،های پاندولی وارونه )به جز مخازن هوایی ،ظروف قیف(ها و کندوها جدول ٤-٥ ٢ ٢ ٢ NL NL NL دیوار ها یا حصارهای طره ای متکی بر زمین ٧-٤-٣ ٥٢/١ ٢ ٥/٢ NL NL NL تابلو های عﻼئم و تبلیغاتی - ٣ ٥٧/١ ٣ NL NL NL سازه های میله ای تکیه گاهی سیستم روشنایی فوﻻدی - ٥/١ ٥/١ ٥/١ NL NL NL اسکله ها: با شمع بتنی پیش تنیده قائم - ٢ ١ ٢ NL NL NL با شمع فوﻻدی قائم ٢ ١ ٢ NL NL NL با شمع مورب ١ ١ ١ NL NL NL سایر سازه های خود اتکا، مخازن یا ظروفی که در باﻻ یا در استاندارد های مرجع به آن ها اشاره نشده و مشابه ساختمان ها نیستند - ٥٢/١ ٢ ٥/٢ ٥١ ٥١ ٥١ a NL = بدون محدودیت؛NP =غی رمجاز. b برای تعیین محدودیت ارتفاعی، ارتفاع سازه باید از تراز پایه تا روی قابی که سیستم باربر لرزه ای اصلی سازه را تش کیل می.دهد در نظر گرفته شود c .اگر شماره بخشی در ستون ضوابط تعیین جزئیات ذکر نشده، ضابطه خاصی برای این موضوع در آن ردیف وجود ندارد d به بخش ٧-٤-٢ برای موارد کاربرد ضریب اضافه مقاومت𝛺଴ در مورد .مخازن و ظروف مراجعه شود e .با جزئیاتی مطابق با یک قاب باربر قائم کامل f ضوابط فصل ٢١ در هر .گروه خطر پذیری باید اعمال شود g ستون های بتنی مربوطه باید نسبت ﻻغری ٢٢ 𝐿/𝑟≤ .داشته باشند -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-٢-٢ حداقل برش پایه برای سازه های مشابه ساختمان، حداقل برش پایه مطابق بخش ٤-٠١-٢-١ است. در مورد سازه های نامشابه ساختمان، رابطه ی زیر جایگزین معادله ٤ ی-٣ می:شود ٧-١ 𝑉௠௜௡= 0.044𝑆஽ௌ𝐼𝑊≥0.03𝑊 در مورد مخازن و ظروف، چنانچه در نشریه مرجع مربوطه مقدار حداقل برش پایه بزرگ ی تر ذکر شده .باشد، ﻻزم است از مقدار مزبور استفاده شود به عﻼوه ، برای سازه های نامشابه ساختمان واقع در محلی که𝑆ଵ≥0.6 ، مقدار حداقل ذکر شده در معادله ٤-٤ :باید با رابطه زیر جایگزین شود ٧-٢ 𝐶௦= 0.8𝑆ଵ∕(𝑅𝐼௘ ⁄ ) ،در مورد مخازن و ظروف توان یم ضریب ٨/٠ را در رابطه ٧-٢ ٥ با/٠ .جایگزین کرد در روابط ٧-١ و ٧-٢ ، 𝐼௘ ضریب اهمیت است که مطابق بخش ٧-٢-٥ تعیین می شود. ٧-٢-٣ توزیع نیروی جانﺒی در ارتفاع توزیع نیروهای جانبی زلزله در ارتفاع سازه های غیرساختمانی باید بسته به مورد با استفاده از ضوابط بخش ٤-٠١-٤ ،٤-١١ یا مطابق با نشریه مرجع مربوط به سازه .ی غیرساختمانی مورد بحث تعیین شود در مورد سازه ها ی با سختی یا جرم پیوسته توان یم از مدل سازی سه بعدی یا از تمرکز جرم در گره ها .یا ترازهای مشخص با تحلیل منطقی استفاده نمود ٧-٢-٤ مﻼحظات پیچش به شرط اینکه در تحلیل، موقعیت و مقدار جرم نقاط مختلف سیستم سازه و محتویات آن و هر سازه یا جزء غیر سازه ای متکی بر آن که در جرم یا سختی سازه اصلی مشارکت دارد )شامل لوله ها، راه پل ه ها و ،سایر موارد( منظور شده باشد توان یم از پیچش تصادفی ذکر شده در بخش ٤-٠١-٦-١ در موارد زیر صرف نظر :کرد )الف( سازه های غیر ساختمانی صلب )رجوع شود به بخش ٧-٢-٦،ب( سازه های نامشابه ساختمان و طراحی شده با ضریب رفتاری کوچک تر یا مساوی ٥/٣، )پ( سازه های مشابه ساختمان که با ضریب رفتاری کوچک تر یا مساوی ٥/٣ طراحی شده اند به شرطی :که حداقل یکی از دو شرط زیر برقرار باشد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/١٥١ )١ ( مرکز صلبیت هر دیافراگم در هر دو جهت اصلی فاصله ای بیشتر از ٥ درصد بعد پﻼن دیافراگم در ،آن جهت از مرکز جرم دیافراگم نداشته باشد )٢ ( سازه دارای نامنظمی پیچشی افقی نوع الف بنا به تعریف بخش ٤-٢ نبوده و حداقل دو محور مقاومت جانبی در هر یک از دو راستای اصلی متعامد داشته باشد. حداقل یکی از دو محور مقاومت جانبی باید در فاصله ای مساوی یا بیش از ٠٢ درصد بعد پﻼن سازه از مرکز جرم در هر یک از دو سوی م رکز جرم .قرار داشته باشد به عﻼوه ، سازه های طراحی شده مطابق این بخش باید به صورت سه بعدی مطابق با بخش ٤-٩ تحلیل .شوند ٧-٢-٥ ضریﺐ اهمیت ،ضریب اهمیت𝐼 و گروه کاربری و خطرزایی سازه های غیر ساختمانی بر پایه ی خطر نسبی محتویات و عملکرد سازه ی مزبور تعیین می شود . مقدار𝐼 باید مساوی عدد بزرگ تر بین مقدار ذکر شده در فصول اختصاصی این آیین نامه و نشریه ی مرجع در صورت وجود و مقدار مربوطه در جدول ٤-٣ در نظر گرفته .شود درصورتیکه طبق بخش ٧-٢-٢١ دو یا چند سازه غیرساختمانی توسط اجزای سازه ای یا غیرسازه ای به هم متصل بوده و این سازه ها همراه با هم تحلیل شوند، از بزرگ نی تر ضریب اهمیت بین این سازه ها ب اید برای همه سازه های متصل استفاده شود. در مورد سازه هایی که مجاور هم بوده ولی به هم متصل نیستند اگر بتوان نشان داد که عدم عملکرد مطلوب یک سازه تحت بارهای لرزه ای باعث عملکرد نامطلوب سازه ی ها ،مجاور نیز خواهد شد ﻻزم است بزرگ نی تر ضریب اهمیت بین این سازه ها برای همه آن ها در نظر گرفته شود. در مورد سازه ها ی نگه دارنده تجهیزات و تجهیزات متکی بر این سازه ها ، ﻻزم است از بزرگترین ضریب اهمیت تجهیزات متکی و سازه نگه دارنده، برای طراحی سازه نگه دارنده و همه تجهیزات متکی بر آن .استفاده گردد ٧-٢-٦ سازه های غیر ساختمانی ﺻلﺐ سازه ،های غیر ساختمانی نامشابه ساختمان با زمان تناوب اصلیT ، کمتر از ٦٠/٠ ثانیه و مهارهای آن ها باید برای برش پایه حاصل از رابطه:ی زیر طراحی شوند ٧-٣ 𝑉= 0.3𝑆஽ௌ𝑊𝐼 -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :که در آن 𝑉 = برش پایه ی طرح سازه ی غیرساختمانی صلب 𝑆஽ௌ= شتاب طیفی طرح محل در زمان تناوب های کوتاه که طبق بخش ٣-٨ تعیین می شود، 𝑊 = وزن مؤثر لرزه ای طبق بند ٧-٢-٧ و 𝐼 = ضریب اهمیت تعیین شده طبق بخش ٧-٢-٥. این نیرو باید در امتداد ارتفاع سازه طبق بخش ٧-٢-٣ .توزیع شود ٧-٢-٧ وزن مﺆثر لرزه ای وزن مؤثر لرزه ،ای𝑊 ، برای سازه غیرساختمانی شامل بار مرده و درصدی از بار زنده مطابق با بخش ٤-٩-٤ است. در محاسبه𝑊 همچنین باید وزن کلیه ی محتویات معمولی در حین بهره برداری برای سازه هایی مانند مخازن، ظروف، قیـف ها، کنــدوها و لولــه ها در نظر .گرفته شود به عﻼوه ، هرگاه بار برف و یخ مساوی یا بیش از یک- سوم سایر بارهای تشکیل دهندهW باشد، باید در محاسبهW محسوب شود. به جز در مورد سازه ی ها با اهمیت بسیار زیاد، ﻻزم نیست مقدار بار برف و یخ از مجموع سایر بارهای تشکیل دهنده W بیشتر در نظر گرفته شود. ٧-٢-٨ زمان تناوب ،زمان تناوب اصلی𝑇 ، باید با استفاده از مشخصات سازه ای و تغییر شکلی عناصر مقاوم با انجام تحلیل بر اساس بخش ٤-٠١-٣ تعیین شود. به جای این کار، زمان تناوب اصلی را توان یم با استفاده از معادله :زیر نیز تعیین کرد ٧-٤ 𝑇= 2𝜋ඨ෌ 𝑤௜𝛿௜ ଶ ௡ ௜ୀଵ 𝑔∑ 𝑤௜𝛿௜ ௡ ௜ୀଵ که در آن𝑤௜ وزن بخش ها ی مختلف سازه است که به طور متمرکز در نظر گرفته شده و𝛿௜ جابجایی جانبی نقطه اثر وزن𝑤௜ است با این فرض که سازه برای ایجاد جابجایی مجازی𝛿௜ ،٠٩ درجه دوران داده شده باشد. از معادﻻت ٤-٧ ٤ تا-٩ نباید برای محاسبه ی زمان تناوب سازه های غیرساختمانی استفاده.کرد -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٣٥١ ٧-٢-٩ تغییر مکان نسﺒی و جابه جایی جانﺒی تغییر مکان نسبی بین ترازهای مختلف سازه ناشی از نیروهای جانبی طراحی باید با احتساب اثر𝑃−𝛥 محاسبه شود. مقدار این تغییرمکان پس از ضرب کردن در𝐶ௗ∕𝐼 باید با محدودیت های اعﻼم شده از ،سوی مشاور صنعتی در صورت وجود، مقایسه شود. رعایت محدودیت تغییر مکان نسبی طبق بخش ٤-٥١ ﻻزم نیست، به شرطی که با داده های آزمایشگاهی یا تحلیل نشان داده شود که در صورت عدم رعایت محدودیت مزبور، اثرات نامطلوب در پایداری سازه یا تجهیزات متصل به آن و اجزایی مانند راه پله ها و لوله ها .پدید نخواهد آمد ٧-٢-٠١ اثر𝑷−𝜟 برای سازه های غیرساختمانی باید اثرات𝑃−𝛥 طبق بخش ٤-٠١-٩ در نظر .گرفته شود ٧-٢-١١ اثر مﺆلفه قائم و ترکیﺒات بار در طراحی مخازن، ظروف، سازه ی ها زان ی آو و سازه ی ها ی دارا ی ها ه طر ی افق دی با مطابق بخش ٤-٨ اثر مؤلفه قائم زلزله طـرح در نظر .گرفته شود در مورد مخازن همچنین باید ضوابط بخش ٢١-١-٨-٢ یا ٢١-٢-٤-٦ .اعمال شود ی برا سازه ی ها زان ی آو و سازه ی ها ی دارا طره ی ها ی افق ، در صورت عدم محاسبه ،زمان تناوب ارتعاش قائم شتاب ط یفی قائم طراح ی ، 𝑆௔௩ ، ید با مساوی نه یشیب مقدار ط یف طرح قائم طبق بخش ٣-٢١ د ر نظر گرفته شود. در صورت ،محاسبه زمان تناوب ارتعـاش قائم𝑆௔௩ توان یم را از .طیف طرح قائم در بخش مزبور برحسب زمان تناوب محاسبه شده به دست آورد بی ضر رفتار، u R، برا ی استفاده در تحلیل تحت مؤلفه قائم زلزله طرح دی با مساو ی کی در نظر گرفت ــ ه ش ود ــ، به است ی ثنا هنگام ن یی تع ی رو ین حلقوی یه درود یکی نام ی ی ناش از زلزله ی قائم طرح در مخازن استوانه ای که دیاب سازگار با بخش ٢١-١-٨-٢ یا ٢١-٢-٤-٦ .باشد برای ترکیب مؤلفه های افقی و قائم، می توان با چرخاندن مؤلفه افقی در صفحه افق از صفر تا ٠٨١ ،درجه هر بار به میزان ٥١ درجه، اث رات طیف طرح زلزله افقی را با اثرات مؤلفه قائم ترکیب کرد. در این ترکیب یک بار ضریب ٠٠١% برای مؤلفه افقی و ضریب ٠٣% برای مؤلفه قائم و بار دیگر برعکس آن در نظر گرفته می شود . به جای این کار توان یم از ترکیبات بار ساده تر زیر نیز برای یافتن بحرانی تر ین حالت :استفاده کرد -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ١- ،در مورد هریک از دو جهت اصلی افقی صد درصد ها رو ین ی ناشی از زلزله در یک جهت اصلی افق ی یس با درصد ن ی ها رو ی ناشی از زلزله در جهت افق ی متعامد یس و درصد ن ی ها رو ی ناشی از زلزله قائم ترکیب شوند. برای یافتن بحرانی ترین اثر در هر مقطع، یک بار از عﻼم ت جمع و یک بار از عﻼمت منها .در هر جمله از ترکیب استفاده شود ٢- صد درصد ها رو ین ی ناشی از زلزله قائم ب ا یس درصد ن ها رو ی ی ناشی از زلزله در کی جهت اصلی ی فق ا یس و درصد ن ی ها رو ی ناشی از زلزله در جهت افق ی متعامد ترکیب شده و یک بار از عﻼمت جمع و یک ،(بار از عﻼمت منها در هر جمله از ترکیب استفاده شود. در کنترل پایداری کلی سازه )واژگونی و لغزش .نیازی به استفاده از این ترکیب بار نیست ٧-٢-٢١ سازه ی ها متصل به هم از طر قی اجزا ی ریغ سازه ای سازه ی ها متصل به هم توسط اجزا ی ریغ ای زه سا، باید به طور توأم و یکپارچه مدل شده و به صورت هم زمان تحلیل شوند، مگر در حاﻻت زیر که در آن ها :تحلیل مستقل هر سازه نیز مجاز است ١ ( نسبت زمان تناوب اصل ی دو سازه مجاور در حالت ریغ متصل در راستا ی زلزله، با احتساب وزن سهمیه هر سازه از جزء ریغ سازه ای ،متصل کننده بزرگ تر ٩ از/٠ و کوچک تر ١ از/١ .باشد ٢ ( نسبت زمان تناوب اصل ی دو سازه مجاور در حالت ریغ متصل در راستا ی ،زلزله بزرگ تر ٨ از/٠ و کوچک تر ٢ از/١ و نسبت وزن مؤ ثر لرزه ای آن ها بزرگ تر ٨ از/٠ و کوچک تر ٢ از/١ .باشد در این محاسبه باید وزن سهمیه هر س ازه از جزء ریغ سازه ای متصل کننده نیز در نظر .گرفته شده باشد ٣ ( نسبت سخت ی محوری جز ریغ ء سازه ای متصل کننده به سختی جانبی هریک از دو سازه متصل به هم در راستا ی ،موردنظر کوچک تر ٢ از/٠ .باشد ٤ (جز ریغ ء سازه ای با اتصاﻻت انعطاف پذیری که قادر به تحمل مجموع تغییرمکانهای جانبی سازه ها ی متصله در تراز جزء بوده یا با اتصاﻻت لغزشی طراحی شده بر همین اساس به سازه ها ی مجاور هم متصل .شده باشد ء جز ریغ سازه ای متصل کننده دو سازه مجاور دی با با کل یهی ضوابط فصل ٨ و عﻼوه بر ا ین در مورد خط لوله با فصل مربوطه سازگار باشد. ٧-٢-٣١ سازه نامشابه ساختمان دارا ی سازه نگهدارنده هر گاه یک سازه نامشابه ساختمان بر سازه دیگری متکی بوده و خود بخش ی از س ی ستم باربر زله زل ن ،باشد دی با :ضوابط زیر در مورد آن رعایت شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٥٥١ ١ ( در ی حالت که وزن یک سازه متکی بر سازه نگهدارنده کمتر از ٠٢ درصد وزن مؤثر لرزه ای کل ، شامل وزن مؤثر همه سازه ها ی متکی و سازه ی نگهدارنده آن ها ،باشد سازه متکی مربوطه به منزله یک جزء ریغ سازه ای بوده و باید از ضوابط فصل ٨ .پیروی نماید سازه ی نگهدارنده دی با بسته به مورد مطابق ضوابط فصل ٤ یا این فصل طراح ی شود. تﺒصره- هرگاه نسبت زمان تناوب اصل ی سازه ی متکی به زمان تناوب سازه ی نگهدارنده)که در مور د اخیر وزن سازه ها ی متکی نیز در نظر گرفته شده (بزرگ تر ٢ از ،باشد برای محاسبه سازه متکی در فصل ٨ توان یم آن را م تصل به کی تکیه گ اه صلب در نظر گرفت و از بزرگنمایی شتاب صرف نظر د کر. ٢ (در حالت ی که وزن سازه ی متک ی مساو ی ای بزرگ تر از ٠٢ درصد وزن مؤثر لرزه ای کل ، شامل وزن مؤثر سازه ها ی متکی و سازه ی نگهدارنده ،باشد هر دو سازه متکی و سازه نگهدارنده باید با هم مدل ،سازی لی تحل و طراحی شوند. ضریب رفتار سی ستم یبی ترک مساو ی مقدار کوچک تر بین بی ضرا رفتار سازه ی متکی و سازه ی نگهدارنده در نظر گرفته شود. تﺒصره- هرگاه نسبت زمان تناوب اصل ی یک سازه ی متکی به زمان تناوب سازه ی نگهدارنده)که در مورد اخیر وزن سازه ی متکی نیز در نظر گرفته شده (بزرگ تر ٢ از یا کوچک تر ٥ از/٠ باشد توان یم از مدل سازی توأم سازه متکی و سازه نگهدارنده صرف نظر کرد. در حالت اول سازه متکی واقع بر تکیه گاه صلب فرض شده و مطابق ضوابط این فصل طراحی می شود . در حالت دوم سازه متکی باید مطابق ضوابط فصل ٨ تحلیل و طرا حی گردد. در این دو حالت، سازه نگهدارنده باید طبق ضوابط این فصل طراحی شده و از سازه ها ی متکی می تواند تنها وزن آن ها در نظر .گرفته شود ٧-٢-٤١ مهار طراحی مهار به بتن باید مطابق فصل ٨١ از مبحث ٩ انجام شود. مهار به مصالﺢ بنایی باید با ضوابط مبحث ٨ یا سایر مراجع معتبر سازگار باشد. طراحی مهار به مصالﺢ بنایی باید به گونه ای انجام شود که رفتار حاکم بر آن مانند تسلیم کششی یا برشی یک جزء فوﻻدی شکل پذیر باشد. به جای آن، طراحی مهار می تواند با استفاده از ترکیبات بار زلزله تشدید یافته در بخش ٢-٢-٤ انجام شود. جایگزینی یک مهار از رده شکل پذیر با مهار دیگر با شکل پذیری کمتر در حین اجرا تنها با رعایت ضابطه اخیر مجاز .است -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-٢-٥١ شالوده واقع بر خاک روانگرا در صورتیکه خاک محل روانگرا باشد نباید از شالوده س طحی استفاده شود مگر اینکه این شالوده به همراه سازه و سیستم ،های متصل به آن برای تحمل شرایط از دست رفتن مقاومت خاک و گسترش جانبی تحت نشست.های کل و تفاضلی ناشی از بیشینه زلزله ممکن طراحی شوند ٧-٢-٦١ سازه های نگهﺒان خاک این بخش مربوط به کلیه ی سازه های نگهدارنده ی خاک است. فشار جانبی خاک ناشی از تکان ی ها ز مین در زلزله باید مطابق با فصل ٥ .تعیین شود گروه کاربری و خطرزایی باید بر مبنای میزان مجاورت سازه ی نگهدارنده ی خاک با سایر ساختمان ها و سازه ها تعیین شود. اگر گسیختگی سازه ،ی نگهبان خاک ساختمـان یا سـازه ی مجـاور را تحـت ری تأث قرار دهد یم ، گروه کاربری و خطرزایی نباید کمتر از آنچه به ساختمان یا سازه ی مجاور تعلق دارد در نظر گرفته شود. دیوار نگهبان خاک را توان یم برای بارهای لرزه ای به صورت لغزشی یا ریغ لغزش ی طراحی کرد که در حالت اول به آن اجازه لغزش محدود در زلزله د اده می شود . دیوارهای طره.ای باید به صورت لغزشی طراحی شوند ٧-٢-٧١ دیوارها یا حصار های طره ای متکی بر زمین دیوارها یا حصارهای طره ای متکی بر زمین با ارتفاع ٨/١ .متر یا بیشتر باید برای زلزله طراحی شوند ) استفاده از بتن غیرمسلﺢ، بتن هوادار شده در اتوکﻼوAAC( و مصالﺢ بنایی بـرای این اجـزا مجـاز .نیست ٧-٣ ضوابط اختصاﺻی برای سازه های مشابه ساختمان ٧-٣-١ قاب های نگهدارنده لوله) هاPipe rack ( قاب های تکیه گاهی لوله ها که بر سازه دیگری متکی نیستند باید با پیروی از بخش ٤-٠١ ٤ یا-١١ و با لحاظ کردن فصل ٣١ طراحی شوند. تغییرمکان جانبی قاب و احتمال ضربه لوله ها باید با استفاده از تغییرمکان واقعی که از ضرب تغییرمکان حاصل از روش های فوق در𝐶ௗ/𝐼௘ به دست می .آید کنترل شود در طراحی اتصاﻻت لوله ها باید ضوابط فصل ٣١ نیز رعایت شود. از اثر مثبت مقاومت اصطکاکی حاصل از وزن لوله.ها نباید در این محاسبات استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٧٥١ در نقاطی که خط لوله متکی بر ردیف قاب های نگهدارنده دیگر به خط لوله واقع بر قاب های تکیه گاهی موردنظر ملحق می شود ، یا در جایی که امتداد قاب های موردنظر به دلیل تغییر مسیر لوله ها عوض می شود ، باید به طور مناسب اثرات اندرکنشی در مدل سازی و اثر سه بعدی پاسخ لرزه ای در طراحی قاب های تکیه گاهی در نظر .گرفته شود ٧-٣-٢ قفسه های فوﻻدی انﺒاری وزن مؤثر لرزه ای برای محاسبه قفسه های انباری باید برابر با وزن اسکلت به عﻼوه بار کاﻻهای بار ان شده برای هریک از دو حالت زیر در تعیین شرایط بحرانی لحاظ شود: الف( وزن کاﻻ در همه ردیف ها وقتی هر ردیف به میزان دو-سوم ظرفیت وزنی خود بارگذاری شده باشد، ب( وزن کاﻻ فقط در باﻻترین ردیف وقتی این ردیف به میزان ٠٠١% .ظرفیت وزنی خود بارگذاری شده باشد توزیع نیرو های زلزله در ارتفاع باید مطابق بخش ٤-٠١-٤ انجام شده و نیروی جانبی در مرکز جرم هر تراز با توجه به مرکز جرم ردیف قفسه و مرکز جرم کاﻻی انبار شده با لحاظ کردن ارتفاع آن ، اثر داد ه شود. در این محاسبه، ضریبk را در بخش ٤-٠١-٤ می توان .مساوی یک در نظر گرفت سیستم سازه قفسه انباری باید قادر به تحمل تغییرمکان های جانبی لرزه ای خود باشد. برای جلوگی ری از ضربه و اثر متقابل، حریم پیرامونی قفسه ها که در آن هیﭻ مانعی از قبیل لوله ها و کانال های تأس یساتی و کابل و موارد مشابه نباید موجود باشد، مساوی ٥ درصد ارتفاع کل سازه قفسه انبـاری از تراز پایه در نظر گرفته شود. ضرایب طراحی لرزه ای این سیستم بسته به مورد باید از جدول ٧-١ .برگرفته شود ٧-٣-٣ سازه نگهدارنده مخازن و ظروف برای طراحی سازه نگهدارن ده مخزن یا ظرف باید از ضوابط بخش ٧-٢-٣١ پیروی شود. توزیع واکنش های قائم مخزن یا ظرف ناشی از وزن و لنگر واژگونی آن روی سازه ی نگهدارنده باید با احتساب سختی نسبی مخزن و اعضای سازه ای تکیه گاهی تعیین شود. درصورتیکه مخزن یا ظرف بر شبکه ای از تیرها متک ی باشد، و اکنش قائم باید برای طراحی تیرها و اجزای الحاقی حداقل ٠٢ درصد افزایش داده شود تا اثر غیریکنواختی تکیه گاه و تﻼطم نامتقارن مایع داخل مخزن لحاظ شود. در تعیین فاصله ی آزاد ﻻزم برای مخزن و ظرف به منظور جلوگیری از ضربه به سازه پیرامونی، باید تغییرمکان جانبی کل مخزن و س ازه نگهدارنده با احتساب ضریب اصﻼح𝐶ௗ∕𝐼 .بر تغییرمکانهای ارتجاعی، به کار گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٥١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٧-٤ ضوابط اختصاﺻی برای سازه های نامشابه ساختمان ٧-٤-١ دودکش و سازه نگهدارنده آن دودکش ها در برابر زلزله باید مطابق ضوابط فصل ١١ طراحی شوند. به عﻼوه، در طراحی لرزه ای دودکش های دارای پوشش، باید اندرکنش دودکش با پوشش آن در نظر گرفته شود. حداقل فاصله ا ی باید بین پوشش و بدنه ی دودکش مساوی𝐶ௗ .برابر تغییر مکان نسبی ارتجاعی لحاظ شود ،سازه نگهدارنده پیرامونی دودکش در صورت وجود، هرگاه ب ا تعریف قاب مهار بندی شده مطابقت داشته باشد باید با استفاده از ضرایب لرزه ای جدول ٧-١ طراحی شود. درغیراینصورت، این سازه باید با استفاده از ضرایب ردیف برج خرپایی در جدول ٧-٢ .طراحی گردد ٧-٤-٢ سازه های سکویی بتنی مسلح برای تجهیزات چرخنده و ظروف و مخازن خط فرایند ٧-٤-٢-١ م قدمه از قاب های دال- ستونی می توان :به عنوان سازه نگهدارنده به شرط رعایت موارد زیر استفاده کرد )الف( ظرفیت خمشی هر ستون تحت کلیه ی ترکیبات بار، کمتر از دو سوم ظرفیت خمشی دال و کمتر از دو سوم ظرفیت خمشی شالوده،ی آن ستون باشد )ب( ضخامت دال کمتر از ٩/٠ متر،نباشد، و )پ( طراحی اعضای بتنی مسلﺢ، ضوابط مبحث ٩ را به استثنای فصل ٠٢ .آن برآورده کند هریک از ضرایبu R جدول ٧-٢ می را توان با رعایت موارد زیر برای طراحی لرزه ای سازه های سکویی در نظر .گرفت ٧-٤-٢-٢ طراحی سازه های سکویی با ٢= u R در هنگام طراحی سازه سکویی با ٢= u R ، سازه باید حداقل متکی بر ٦ ستون بوده و جزئیات اجزای آن مطابق بخش ٩-٠٢-٣ از مبحث نهم باشد. ٧-٤-٢-٣ طراحی سازه های سکویی با ٥/٢= u R در طراحی سازه های سکویی با ٥/٢= u R ، باید جزئیات مبحث نهم برای قاب های خمشی معمولی رعایت شده و رعایت ضوابط بخش ٧-٤-٢-١ .این فصل ﻻزم نیست اگر کل سطﺢ آرماتور قائم در همه ستون ها -------- صفحهٔ بعد -------- سازه های غیر ساختمانی/٩٥١ )یا در هر ستون( از ٢ درصد سطﺢ مقطع کـل بتـن ستـون ها )یا هر ستون( بـیشتر نباشد، بخ ــــ ش ٩-٠٢-٣ از مبحث نهم را می توان برآورده شده فرض کرد. اگر آرماتوری بیش از این در ستون موجود بوده و ظرفیت خمشی ستون بزرگ تر از ظرفیت خمشی دال )یا تیر در صورت وجود( باشد، نیروی برشی (افقی برای طراحی اتصال دال به ستون باید با استفاده از مقاومت خمشی دال )یا تیر در صورت وجود .محاسبه شود ٧-٤-٢-٤ طراحی سازه های سکویی با ٤= u R در طراحی سازه های سکویی با ٤= u R ، باید جزئیات مبحث نهم در بخش ٩-٠٢-٥ برای قاب های خمشی متوسط رعایت شده و رعایت ضوابط بخش ٧-٤-٢-١ .این فصل ﻻزم نیست ٧-٤-٣ مخازن ٧-٤-٣-١ کلیات این بخش به کلیه ی محفظه هایی که مایعات، گازها و جامدات دانه ای را در خود ذخیره ساخته اند مربوط می شود. مخازن می توانند از مصالﺢ ،بتن مسلﺢ، بتن پیش تنیده، فوﻻد، آلومینیومFRP یا پﻼستیک ساخته شوند. مخازن متکی بر سازه نگهدارنده باید از ضوابط بخش ٧-٢-٣١ نیز پیروی نمایند. سایر ضوابط طراحی مخازن در فصل ٢١ .ارائه شده است ٧-٤-٣-٢ مخازن کروی الزامات بندهای ٢١-٢-١ ،٢١-٢-٢ ٢١ و-٢-٤ ،در مورد کلیات اجزای داخلی، آستر نسوز و جرم مؤثر لرزه ای .برای مخازن کروی نیز باید رعایت گردد :برای مخزن کروی متکی بر ستون و مهاربند ضربدری باید )الف( الزامات بخش ٢١-٤-٥ .رعایت گردد )ب( تأثیر سخت کنندگی ناشی از پیش کشیده کردن مهاربندها در محاسبه زمان تناوب طبیعی د ر نظر .گرفته شود )پ( جلوگیری از کمانش موضعی پوسته مخزن کروی در محل اتصال به هر ستون در طراحی لحاظ .گردد )ت( کمینه مقاومت اتصال هر مهاربند به مخزن ذخیره مایعات مساوی مقاومت تسلیم مهاربند و به مخزن ذخیره گاز مساوی مقدار حاصل از ترکیب بار زلزله تشدید یافته در نظر گرفته شود. از اتصال .مستقیم مهاربند به پوسته مخزن پرهیز گردد -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٦١ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. :برای مخزن کروی متکی بر ساق باید )الف( الزامات بخش ٢١-٤-٦ .رعایت گردد )ب( از کمانش موضعی ساق تحت نیروی غشایی فشاری ناشی از وزن و لنگر واژگونی مخزن در طراحی .جلوگیری گردد )پ( بازشوهای ساق )از قبیل دریچه های بازدید، معبر لوله ها و غیره( چنان طراحی شوند که مقاومت .ساق در اطراف بازشو با حالت بدون بازشو یکسان باشد ٧-٤-٣-٣ مخازن کمکی سیستم های مخازن کمکی مانند حوضچه ها و سد سر ریز مایعات باید برای تحمل اثرات بیشینه زلزله ی ممکن در حالت خالی و برای زلزله طرح در حالت پر با در نظر گرفتن کلیه ی نیروهای هیدرودینامیکی تعیین شده طبق بخش ٢١-٢-٤-٧ .طراحی شوند ٧-٤-٤ سازه های هیدرولیکی مستغرق در مایعات سازه های هیدرولیکی مستغرق، سازه هایی از قبیل دیوارهای جداکننده و دیوارهای موج گیر هستند که در درون مخازن و ظروف حاوی مایعات قرا ر دارند. این سازه ها در شرایط عادی بهره برداری در هر دوسوی دیواره ی خود در معرض مایعی با ارتفاع یکسان بوده و تنها در هنگام زلزله تحت نیرو های هیدرودینامی کی اضافی از یک سو قرار می.گیرند سازه های در معرض فشارهای هیدرودینامیکی ناشی از زلزله باید برای مؤلفه ای ه نیرو ناشی از بخش های صلب و متﻼطم مایع و نیروی اینرسی بدنه ی خود طراحی شوند. ارتفاع تﻼطم باید محاسبه شده و با ارتفاع آزاد دیواره ی سازه مقایسه شود. اجزای داخلی مانند موج گیر یا دیواره، ستون یا سایر اجزای تکیه گاهی سقف باید برای اثرات نیرو های نامتعادل.و تﻼطم طراحی شوند ٧-٤-٥ دیگ های بخار و ظروف تحت فشار ٧-٤-٥-١ کلیات در طراحی لرزه ای دیگ بخار و ظرف تحت فشار باید ضـوابط بخـش ٧-٢-٣١ و بستـه به مـورد بخش ٧-٢-٢١ و نیز ضوابط فصل ٢١ رعایت شود. در طراحی سازه تکیه گاهی، باید بسته به مورد ضوابط بخش ٧-٤-٣-٢ .رعایت گردد بیشینه مقاومت مصالﺢ طبق جدول ٧-٣ می باشد.