شرکت مهندسی و توسعه نفت وزارت نفت هندسه پارس هندسه پارس کاوش

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ۳ 55 5۱۱8 ندنل هدسه بارس سین شرکت مهندسی و توسعه نفت وزارت نفت هندسه پارس هندسه پارس کاوش ممادعه تاسیسات نغتی میادین نغتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه زئونکنیک معاونت ممهندسی, پژوهش و فناوری اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها ۱۳۰۲ -------- صفحهٔ بعد -------- (۱)) ری : ۱۴۰۲/۱۱/۱۱ ۰ ۰ ی مورک اسای‌اران محاولن و ر/۱ او رس ریز لو هاأوری پهی ی رو ۶۰۵۴۱۳/ ۱۴۰۳ م از «رارت‌امیش : موست: سل : (فیار ورم و رت و لس م» معاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران موضوع: ابلاغ ضوابط محافظت و ایمنی جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب با سلام احتراماً. در راستای اجرای ابلاغیه شماره ۸۷۸۴۷ مورخ ۱۳۹۹/۰۸/۰۵ ریاست محترم دفتر و سرپرست نهاد ریاست جمهوری. با موضع تکلیف وزارت نفت برای تدوین ضوابط حفاظت و ایمنی مستحدنات و تاسیسات صنعت نفت در برابر سانحه طبیعی سیلاب. در اولویت اول تدوین ضوابط یادشده برای میادین نفتی غرب کارون با همکاری شرکت مهندسی و توسعه نفشت به انجام رسیده است. بدین وسیله دو ضابطه زیر به منظور اجرا ابلاغ می‌گردد. ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه سیلاب و خطوط لوله ۹ ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه زئوتکنیک مزیدا داده‌های اخذ شده از وزارت نیروء محاسبات. روش‌های تحقیق, برخی مثال‌ها و سایر موارد در دو مجلد "مستندات " گرد وری گردیده است و صرفا برای اطلاع کاربر می‌باشد و جنبه اجرایی ندارد . نام دو مستند یادشده در ادامه آورده شده است: ۹ مستندات ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه سیلاب و خطوط لوله ۹ مستندات ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حافظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب- در حوزه ژئوتکنیک موارد یاد شده در تارنمای معاونت امور مهندسی, پژوهش و فناوری وزارت نفت به آدرس الکترونیکی 40211.111020.1۳ از ابتدای وحیدرضا زیدی۸ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه زئوتکتیک به نام خدا میادین نفتی غرب کارون جزو میادین مشترک در کشور هستند که در آینده با توسعه کامل آن تاثیر به سزایی در پایداری و ثبات تولید نفت در کشور خواهند داشت. در سال ۱۳۹۷-۱۳۹۸ سیلابی در این منطقه رخ داد که موجب آب گرفتگی و مشکلاتی در منطقه هورالعظیم شد. به منظور حل مسئله طی ابلاغیه شماره ۷ مورخ ۱۳۹۹/۰۸/۰۵ ریاست محترم دفتر و سرپرست نهاد ریاست جمهوری. وزارت نفت مکلف به تدوین ضوابط مرتبط با محافظت و ایمنی مستحدئات و تاسیسات در برابر سیلاب شد و این ماموریت به معاونت مهندسی, پژوهش و فناوری سپرده شد. در همین راستا به دستور وزیرمحترم وقت. تدوین ضوابط قنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌هاء. سلرهاء و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب با همکاری شرکت ملی نفت ایران در اولویت قرار گرفت که منجر به عقد قرارداد با دو مهندس مشاور شرکت مهندسین مشاور سازه پردازی ایران و شرکت هندسه پارس کاوش, به کارفرمایی شرکت مهندسی و توسعه نفت به عنوان طرف قرارداد و نمایندگی و نظارت اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها گردید. نتیجه کار مشتمل بر دو ضابطه بوده که یکی در حوزه سیلاب و خط لوله و دیگری در حوزه ژئوتکنیک می‌باشد. به علاوه کلیه آمارهای اخذ شده از وزارت نیرو محاسبات و روش‌های تحقیق در دو مجلد دیگر به عنوان مستندات گردآأوری شده است تا مجموعه کارهای انجام شده برای اطلاع به صورت مدون حفظ شود. در پایان لازم است از همکاری شرکت مهند سین مشاور سازه پردازی ایران و شرکت هند سه پارس کاوش., جناب آقای سنگین (مدیر کل اداره نظام فنی و اجرایی و ارز شیابی طرح‌ها)» جناب آقای اسعد سجادی (نماینده اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها)» جناب آقای شریفی (مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت)» جناب آقای باقری (مجری طرح توسعه میدان نفتی آزادگان جنوبی) و کلیه دست اندر کاران محترم تشکر و قدردانی نمایم. وحید رضا زیدی فرد معاون وزیر در مهندسی, پژوهش و فناوری وزارت نفت ۱۳۰۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌ها. سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه ژئوتکنیک در خواست کننده: معاونت مهندسی. پژوهش. فناوری وزارت نفت. اداره کل نظام فنی و اجرابی و ارزشیابی طرح‌ها نماینده و ناظر بروژه: آقای دکنر سید رامین اسعد سحادی, اداره کل نظام فنی و اجرابی و ارزشیابی طرح‌ها شرکت مشاور: شرکت مهندسین مشاورین هندسه پارس و شرکت مهندسین مشاورین هندسه پارس کاوش آقای دکتر سید رامین اسعد سجادی 5 ی سس , اداره کل نظام فنی و اجرایی و ارزشیابی طرح‌ها آقای دکتر علی فاخر شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس آقای دکتر اکبر چشمی شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس کاوش آقای مهندس هادی حسینی شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس آقای دکتر سعید عسکریان شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس آقای مهندس داوود باقری شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس آقای مهندس محمد مرسل‌نژاد شرکت مهندسین مشاور هندسه پارس -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه زئوتکنیک با تشکر از زحمات: آقای دکتر وحیدرضا زیدی‌فرد آقای دکتر پرویز سنگین آقای مهندس ابوذر شریفی آقای مهندس ناجی سعدونی آقای مهندس کرامت بهبهانی آقای مهندس اسماعیل باقری آقای مهندس سام منصور موید آقای مهندس همایون کاظمینی آقای مهندس مهدی نجاریان آقای مهندس سهراب رستمی اصانلو آقای مهندس محمدرضا اقبال آقای مهندس سید افشار مجد آقای مهندس محمد عباسی آقای مهندس سعید علومی آقای مهندس مهدی طالبیان اقای مهندس مهدی دشت پیما آقای مهندس حسین صادقی مقدم اقای مهندس امید افشار بان زاده آقای مهندس رضا شفیعی خانم مهندس بتول رفیعی خانم مهندس لیلی منتظری خانم مهندس نسترن عبداللمی آقای مهندس امیر قمشی خانم مهندس سارا مرادی آقای مهندس نریمان خرسندی خانم مهندس مائده آبادی آقای مهندس کوشا شوشتری اخوان آقای مهندس مجید رحیمی آقای مهندس حامد جهانگیریان آقای مهندس فرشاد رستمیان آقای مهندس امیر حسین یزدی آقای مهندس مرتضی جساس آقای مهندس محمود رضا خوش نویس انصاری -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه زئوتکنیک فصل اول- معرفی ضابطه ۱-۷-۱- ملاحظات عمومی زیست محیطی جهت استفاده از مصالح خاکریزی ۸ ۲-۷-۱- ملاحظات استفاده از شن و ماسه ب ۳-۷-۱- ملاحظات استفاده از سیمان و ۴-۷-۱- ملاحظات استفاده از آهک و ۳-۲ لزوم تعیین معیارها و مبانی طراحی ژئوتکنیکی ۳- ۲- مطالعات ژئوتکنیک ما ۱-۳-۲- اطلاعات موجود ی ۲-۳-۲- مطالعات ژئوتکنیک مورد نیاز در هر پروزه و ۹۵ ۱-۴-۲- معرفی منابع موجود ی ۲-۴-۲- انتخاب منابع قرضه در پروژه‌ها و فصل سوم- ابنیه مورد بحث در این ضابطه ۳- ۳- سلرها 9 گودال‌های سوخت رت ۴۳-۳- پی سازه‌ها و تاسیسات صنعت نفت ی -------- صفحهٔ بعد -------- در حوزه زئوتکنیک فصل چهارم- جاده‌ها ۱- ۴- مقدمه و ۲-۴- انواع جاده‌ها در منطقه ی ۳-۴- آسیب‌های جاده بر اثر سبلاب رخک کته موووووووووووووووووووو وووووو ووووووووووو و و و و و و و و و و و و و و و و و و موه موه موووووووووووووو وووووو وووووو ووووووووووو و و و و و و و و و و و و و و و و و و و وه و موه مووووووووووووووووووو وووووو وووووو وووووو و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و موه ب در مناطق مختلف جهان و ۲-۳-۴- اسیب‌های مشاهده شده در منطقه هورالعظیم ما ۱-۴-۴- احداث بدنه خاکریز جاده جدید و ۲-۴-۴- حفاظت سطحی شیروانی از خاکریز جدید ۳-۴-۴ اجزای جاده موم ۴۳-۴ کالورت جاده را را را را را را رت ۵-۴- الزامات ترمیم جاده ی ۲- ۵- تشریح سلرها و گودال‌های سوخت منطقه ی موووووووووووووو وووووو وووووو وووووو و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و موم موه کر مه کر کر ره مه موووووووووووووو وووووو وووووو وووووو و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و وم موه ار مه موووووووووووووو وووووو وووووو ووووووووووووو وووو و و و و و و و و و و و و و و موه موه کر مه موووووووووووووو وووووو وووووو وووووو و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و موم موه ۲-۳-۵- آسیب‌های مشاهده شده در سیلاب در منطقه هورالعظیم و ۴-۵- ملاحظات مهندسی ژئوتکنیک احداث خاکریز سلرها و گودال‌های سوخت جدید ی یی ۱-۴-۵- ساخت بدنه خاکریز سلرها و گودال‌های سوخت ی ۲-۴-۵- حفاظت شیروانی خاکریز سلرها و گودال‌های سوخت ما ۳-۴-۵- آب‌بندی گودال سوخت و ۴-۴-۵- برخاست در گودال سوخت با ۵-۵- گودال آب و گل ما -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه ژئوتکنیک ۶-۵- راه‌حل ترمیم سلرهاً و9 گودال‌های سوخت پس از آسیب‌های ناشی از سیلاب موم فصل ششسم- پی در سازه‌ها و تاسیسات صنعت نفت ۱- ۶- مقدمه وم ۲-۶- انواع مستحدئثات و پی آنها در منطقه هورالعظیم یم ۳-۶- اسیب‌های مشاهده شده در پی ساختمان‌ها و تحهیزات در اثر سیلاب در منطقه هورالعظیم م و ۴-۶- ملاحظات مهندسی ژئوتکنیک احدات پی جدید در مواجهه با سیلاب و9 آب موم -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 1 فصل اول معرف ی ضابطه -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 2 فصل اول- معرفی ضابطه 1 - 1 - مقدمه تاالب هورالعظیم بزرگ ترین تاالب مرزی ایران است که در مرز ایران و عراق در غرب استان خوزستان واقع شده .است پیشتر در زمان انجام عملیات اکتشاف و بهره برداری میادین نفتی غرب کارون جهت سهولت عملیات اجرایی با قطع ارتباط آبی بین مخازن شمالی و جنوبی تاالب، بخش جنوبی تاالب خشک گردید. در سال های اخیر به دلیل شرایط زیست محیطی و به منظور کنترل ریزگردها در استان ًخوزستان جریان مذکور مجددا برقرار و آب به این بخش تاالب هدایت شد که باعث بروز مشکالتی در بهره برداری و توسعه میادین نفتی غرب کارون شده است . وقوع سیالب به دلیل بارندگی.های فراوان نیز به این موضوع دامن زده است تهیه این ضابطه به دنبال سیل رخ داده در فروردین ماه سال1398 .در دستور کار قرار گرفت مطالب ذکر شده در این ضابطه با هدف تمرکز بر محافظت و ایمنی سلرها، جاده ها و تاسیسات در حوزه مهندسی ژئوتک ن.یک است 1 - 2 - هدف و دامنه کاربرد هدف از تدوین این ضابطه ، ارائه حداقل الزامات موردنیاز در حوزه ژئوتکنیک جهت طراحی، اجرا، ایمنی و حفاظت سازه های خاکی و پی سازه های غیر خاکی مجموعه تاسیسات و راه های دسترسی صنعت نفت واقع در تاالب هورالعظیم برابر سیالب می.باشد موارد قید شده در این ضابطه الزم االجرا بوده مگر زمانی که به عنو ا ن راهنما قید صریح شده باشد . این ضابطه در موارد مهندسی ژئوتکنیک مرتبط با ایمنی و حفاظت جادها، سلرها و محوطه تاسیسات میادین نفتی غرب کارون کاربرد دارد. .از همین رو عالوه بر مفاد ضابطه به استانداردهای تخصصی مرتبط نیز ارجاع داده شده است عالوه بر این ضابطه حاضر صرفا محدود به موارد مهندسی ژئوتکنیک مربوط به سیالب است. در موارد غیر مرتبط به سیالب الزم است به مراجع و استاندارد ها ی .معتبر مربوط مراجعه نمود موارد اشاره شده شامل محوطه خاکی ترفیع و استحصال شده تاسیسات نفتی ،سلر ها و بدنه جاده ها در آب منطقه هورالعظیم می.باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 3 1 - 3 - محدوده جغرافیایی مطالب ذکر شده در این ضابطه به منظور استفاده در پروژه های صنعت نفت واقع در تاالب هورالعظیم .تهیه شده است تاالب هورالعظیم نقطه انتهایی حوضه آبریز کرخه می باشد که در غرب کارون و در مرز مش ترک ایران و عراق قرار گرفته است. موقعیت منطقه مذکور در ناحیه غرب کارون در شکل 1-1 نشان داده شده است. میادین نفتی داخل هورالعظیم که در معرض سیالب و آب دائم قرار دارند مرتبط با موضوع این ضابطه هستند . میدان نفتی سهراب در حوضچه شماره1 ،میدان نفتی آزادگان شمالی در حوضچه شماره2 هورالعظیم و میدان های نفتی آزادگان جنوبی، یاران شمالی و یاران جنوبی به ترتیب در حوضچه های شماره3 ، 4 و5 هورالعظیم قرار دارند و میادین نفتی یادآوران در قسمت جنوبی حوضچه شماره5 بیرون از تاالب .هورالعظیم قرار دارد شکل 1-1 موقعیت محدوده مورد مطالعه هورالعظیم 1 - 4 - متن ضابطه و مستندات آن مطالب ذکر شده شامل ضوابط فنی و مهندسی است که در قا لب یک ضابطه مهندسی در حوزه ژئوتکنیک به عنوان حداقل الزامات توسط معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری برای طرح های میادین نفتی غرب کارون جهت مقابله با شرایط سیالب و آب دائم تهیه شد ه است . میادین نفتی واقع در تاالب -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 4 1 - 5 - نحوه استفاده از ضابطه مطالب ذکر شده در این ضابطه شامل نحوه طراحی ژئوتکنیکی ،ابنیه خاکی محوطه سلرها بدنه جاده ها و محوطه تاسیسات و پی ابنیه های مختلف در منطقه هورالعظیم برای محافظت و ایمنی در برابر سیالب و آب دائم می باشد و بیانگر حداقل مقادیر و نکات اجرایی الزم است . با این حال تعیین معیارهای هر پروژه و سازه تابع ویژگی های آن سازه و یا سایر ضوابط موجود می باشد. از جمله این معیار ها می توان به دوره بازگشت سیالب طراحی، ارتفاع و دوره موج طراحی، میز ان نشست مجاز و ظرفیت باربری اشاره کرد . پس از تعیین معیارها می توان با استفاده از مطالب ارائه شده در این ضابطه فرآیند طراحی را کامل نمود، بدیهی است که محدوده این ضابطه در حوزه مهندسی ژئوتکنیک در مقابل آب دائم (خشک شدن و پر آب شدن بخشی از هورالعظیم نیز جزو آب دائم محسو ب می شود) و سیالب می باشد. بنابراین ضروری است رعایت سایر استانداردهای مرتبط با طراحی سلرها، جاده ها و تاسیسات مد نظر قرار گیرد . مطالب ارائه شده در این ضابطه بر اساس نوع مستحدثات به گونه ای تدوین شده است که برای طراحی و اجرای هر یک از مستحدثات موجود در منطقه مورد بررسی (شامل جاده، سلر، گودال سوخت، انواع پی و محوطه تاسیسات صنعت نفت) باید به فصل مربوطه مراجعه نمود. همچنین در موارد ضروری در فرآیند طراحی به استانداردهای بین .المللی و داخلی موجود ارجاع داده شده است بدیهی است که با به روزرسانی استانداردها باید ویرایش جدید آنها مورد اس.تفاده قرار گیرد 1 - 6 - موارد عمومی • استفاده کننده از این ضابطه (کارفرما، شرکت ها)ی مهندسین مشاور، پیمانکار و غیره باید آخرین قوانین ، مقررات و استانداردهای ( مربوط به ایمنی، بهداشت، محیط زیستHSE ) و پدافند.غیر عامل را رعایت نماید این ضابطه در محدوده ،قانون مقررات و استانداردهای ایمنی، بهداشت و محیط زیست و پدافند غیر عامل نمی باشد و رعایت آخرین قانون و مقررات و استانداردهای ایمنی، بهداشت، محیط زیست و پدافند غیر عامل بر عهده استفاده کننده می.باشد • تاسیسات و مستحدثات ساخ ته شده در منطقه باید به صورت دوره ای مورد پایش قرار گیرند. این پایش ها می تواند شامل پایش رقوم آب (قبل، حین و بع د از سیالب)، پایش رقوم ،نشست و آب شستگی1 خاکریزها ، تعمیر و الیروبی کالورت ها ، تعمیر گودال سوخت و غیره .باشد به کارفرما توصیه اکید می شود که ضمن در نظر گرفتن برنامه پایش موارد یاد شده، در صورت نیاز به تعمیر و نگهداری .تاسیسات و مستحدثات اقدام نماید • در این ضابطه الزام می( شود که تاسیسات اصلی فراورشCPF/CTEP .) باید بیرون از هورالعظیم ساخته شود • ،برخی مقادیر روابط و توصیه ها در این ضابطه بر اساس ارجاع به استانداردها یا مراجع معتبر آورده شده است. چناچه آن استاندارد یا مرجع در آینده به روز رسانی شود، الزم است آخرین ویرایش آن .مورد استفاده قرار گیرد 1 Scour -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 5 1 - 7 - مالحظات زیست محیطی با توجه به اهمیت زیست محیطی تاالب هورالعظیم الزم است کلیه مصالح و روش های اجرایی متناسب با شرایط زیست محیطی .تاالب باشد ضروری است مالحظات زیست محیطی برای تمام روش های اجرای خاکریز، جاده و سلر و محوطه تاسیسات در نظر گرفته .شود استفاده از برخی از روش ها که موجب ورود مصالح مضر ب رای محیط زیست، مانند آهک یا سیمان، به داخل محیط تاالب می شون د مطابق مالحظات این بخش ممنوع اعالم شده ست ا . 1 - 7 - 1 - مالحظات عمومی زیست محیطی جهت استفاده از مصالح خاکریزی در روش های مورد استفاده ،در منطقه برای احداث بدنه خاکریز آثار اجرای طرح بر منابع زیست محیطی باید مورد مطالعه و بررسی .قرار گیرند اثرات زیست محیطی هر نوع عملیات ساخت و ساز مانند دپو ، تخلیه و آماده سازی مصالح در مراحل حمل و نقل که بعضا ایجاد گرد و غبار و تولید زهاب ساختمانی را به دنبال دارد ًباید ارزیابی شود و طرح باید الزاما بر اساس قوانین سازمان حفاظت محیط زیست کشور، اثرات زیست محیطی قابل قبول داشته باشد .در صو رتی که از روش هایی با مصالح متفاوت از روش های گفته شده در این ضابطه استفاده شود ابتدا باید آزمایش های الزم بر روی مصالح مورد استفاده انجام گیرد و اثرات سو ء زیست محیطی مصالح مذکور .ارزیابی شود 1 - 7 - 2 - مالحظات استفاده از شن و ماسه مالحظات زیست محیطی زیر باید در استفاده از شن و م:اسه در هورالعظیم مورد توجه باشد • در کارگاه برای جلوگیری از پخش گرد و غبار ناشی از شن و ماسه باید.تمهیدات الزم در نظر گرفته شود • هنگام حمل و انتقال مصالح توسط کامیون .ها، ارتفاع مصالح بارگیری شده نباید بیش از ارتفاع محفظه بارگیری باشد همچنین الزم است مصالح بارگیری شده با پوشش.های برزنتی مناسب پوشانده شوند • در شرایط،باد شدید فعالیت ی ها ی که منجر به ایجاد گرد وغبار می .شوند باید متوقف شوند • مصالح مورد نیاز در محوطه کارگاه باید در محل هایی دپو شود که در معرض سیل یا روان آب ها و در نهایت در مسیر .راهیابی به تاالب نباشد 1 - 7 - 3 - مالحظات استفاده از سیمان مالحظات زیست محیطی زیر باید در استفاده از سی:مان در هورالعظیم مورد توجه باشد • تحت هیچ شرایطی پودر سیمان که قابلیت هیدراته شدن دار د .نباید وارد آب گردد • محدوده آماده سازی و شستشوی سیمان و بتن در کار گاه بایستی حدود حداقل 10 متر از زهکش آ ب های سطحی و .منابع آبی فاصله داشته باشد • آب های آلوده به سیمان و بتن هرگز نباید به داخل هورالعظیم تخلیه شوند. • پساب یا زهآب آلوده به سیمان بعلت دارا بودنPH باالی حد12 .نبایستی وارد منابع آبی شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 6 • از ریختن بتن مرط وب1 .به داخل منابع آبی پرهیز شود • باید از ریزش بتن و مصالح در تاالب در مسیر انتقال مصالح جلوگیری شود و تمهیدات الزم برای انجام کار به صورت .پاکیزه مورد توجه باشد • استفاده از روش هایی مانند لحاف بتنی و ژئوبگ برای حفاظت شیب ها به علت امکان ورود دوغاب بتن به داخل هورالعظیم .مجاز نیست • استفاده از روش های بهسازی خاک مثل جت گروتینگ و اختالط عمیق به دلیل احتمال باالی ورود دوغاب سیمان به داخل هورالعظیم مجاز نمی باشد مگر اینکه با تمهیداتی مانند رعایت فاصله کافی بین آب و محل بهسازی .همراه باشد 1 - 7 - 4 - مالحظات استفاده از آهک استفاده از آهک برای تثبیت خاک در باالی سطح آب مجاز است و به کارگیری آهک یا مخلوط خاک با آهک در زیر سطح آب .مجاز نیست مالحظات زیست محیطی زیر باید در استفاده از آهک :در هورالعظیم مورد توجه باشد • دپو و انباشته شدن مقادیر زیاد آهک در محل پروژه باید به نحوی که مانع به راه افتادن گردغبار آهکی.گردد، انجام شود • آهک به چشم و پوست آسیب می رساند و تنفس بخار آهک زنده2 ، هنگام شکفتن، زیان آور است. به همین دلیل بهتر ،است در کارگاه ساختمانی از آهک هیدراته استفاده شود. اگر باید آهک زنده در محل مصرف شکفته شود ضوابط ایمنی مربوطه رعایت گردد . • در عملیات اجرایی، آهک نباید وارد آب هورالعظیم شود و همچنین می ن بایست در زمین نفوذ کند. 1 Wet concrete 2 Quick Lime -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 7 فصل دوم کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 8 فصل دوم- کلیات 2 - 1 - مقدمه در این فصل کلیاتی از مراحل اولیه مورد نیاز در طراحی و اجرا در حوزه مهندسی ژئوتکنیک در محدوده هورالعظیم ارائه می .شود بدین منظور ابتدا معیارها و مبانی مهندسی ژئوتکنیک مورد نیاز برای هر پروژه به منظور طراحی ژئوتکنیکی ارائه می شود. سپس اطالعاتی از مطالعات ژئوتکنیک انجام شده و روند انجام شناسایی های مورد نیاز در منطقه میادین نفتی غرب کارون بیان می شود. در انتهای این فصل نیز لیستی از منابع قرضه موجود در این منطقه ارائه و شرایط انتخاب قرضه مناسب توضیح داده می .شود 2 - 2 - لزوم تعیین معیارها و مبانی طراحی ژئوتکنیکی نخستین گام در طراحی ژئوتکنیکی ، تعیین معیارها و مبانی طراحی است . به طور کلی این معیارها و مبانی باید بر اساس موارد کلی اشاره شده در ضوابط ژئوتکنیکی موجود تعیین شود مگر مواردی که در این ضابطه تغییر یافته است. ضروری است طراح ژئوتکنیک با .توجه به خصوصیات هر پروژه و ضوابط موجود نسبت به تهیه معیارها و مبانی آن پروژه اقدام نماید در هر صورت معیارهای زیر باید مورد توجه قرار گیرد : • ارتفاع موج طرح • دوره بازگشت سیالب • دوره موج طرح • ضرایب بار و مقاومت در روش حالت حدی ( LRFD ) و مقاومت در روش تنش مجاز • ضریب اطمینان ظرفیت باربری • ضریب اطمینان پایداری شیروانی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 9 • ضریب اطمینان در برابر برخاست1 • نشست مجاز 2 - 3 - مطالعات ژئوتکنیک مطالعات ژئوتکنیک عملیاتی است که به منظور شناخت ژئوتکنیکی زمین و تعیین مشخصات و متغیرهای آن انجام می.شود 2 - 3 - 1 - اطالعات موجود در منطقه هورالعظیم و بخصوص در محل تاسیسات موجود در میادین نفتی، مطالعات ژئوتکنیکی متعددی انجام شده است . البته در هر طرح جدید تنها اکتفا به مطالعات گذشته مجاز نیست باید و شناسایی های جدید متناسب با طرح انجام گیرد و مطالعات ژئوتکنیک گذشته نیز صحت سنجی شود. اطالعات موجود حاصل از مطالعات ژئوتک نیک در این منطقه صرفا جهت اطالع خواننده و آگاهی از سوابق گذشته شرح داده می.شود بر اساس مجموعه مطالعات ژئوتکنیک انجام یافته، خاک در محدوده هورالعظیم به طور غالب از نوع رس2 و به صورت محدودتر الی3 است که بر اساس سیستم طبقه بندی متحد خاک4 به عنوانCL وML شناخته می .شودًعمدتا تا اعماق حدود15 متری خاک ریزدانه نرم5 تا سف ت6 و از اعماق حدود 15 تا30 متر خاک ریزدانه خیلی سف ت7 و در اعماق بیشتر خاک ریزدانه سخ ت8 مشاهده می شود . این طبقه بندی بر اساس معیارهای استانداردFHWA-NHI-06-088 ( انجام شده استSamtani and Nowatzki, 2006 .) البته شایان ذکر است که در برخی از گمانه های حفاری شده در بخش شمالی میدان نفتی یاران جنوبی و محدوده ناحیه فرآورش میدان نفتی یادآوران، الیه ی های از نوع ماسه الی دار رویت شده .است ب ه عالوه در میدان نفتی یادآوران نیز لنزهایی از خاک مارن نیز مشاهده شده .است 2 - 3 - 2 - مطالعات ژئوتکنیک مورد نیاز در هر پروژه مطالعات ژئوتکنیک مورد نیاز در مقابله با سیالب، تفاوتی با شناسایی های مورد نیاز برای سایر پروژه ها ندارد. مطالعات ژئوتکنیک یک پروژه باید در سه یا چهار مرحله به صورت زیر انجام د شو (معاونت مهندسی ، پژوهش و فناوری وزارت نفت ، 1384 ) : 1. جمع آوری اطالعات موجود و شناسایی اولیه 2. مطالعات مقدماتی 3. مطالعات ص تف یلی برای طراحی 1 Uplift 2 Clay 3 Silt 4 Unified 5 Soft 6 Stiff 7 Very Stiff 8 Hard -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 10 4. مطالعات تکمیلی در حین اجرا انجام دادن تمامی یا بخشی از مراحل چهارگانه فوق بستگی به عوامل متعددی نظیر اهمیت و حساسیت پروژه، وسعت و اقتصاد طرح، شرایط توپوگرافی و زمین شناسی منطقه .دارد شناسایی های ژئوتکنیکی مورد نیاز باید بر اساس نوع سازه تعیین شوند. به عنوان م ثال در سازه هایی که نشست تحکیم ی اهمیت دارد و بر روی خاک ریزدانه قرار دارند انجام آزمایش تحکیم ضروری .است 2 - 4 - منابع قرضه ( منابع قرضه ریزدانه رس و سیلت ) و( درشت دانه ماسه، شن و مصالحی در اندازه بولدر، تخته سنگ یا قلوه سنگ) باید در ابتدای هر پروژه شناسایی شود. در این منطقه با توجه به کمبود منابع قرضه درشت ،دانه استفاده از منابع قرضه ریزدانه اجتناب ناپذیر است مگر آنکه استفاده از منابع قرضه درشت دانه توجی ه فنی و اقتصادی داشته یا در این ضابطه الزام.شده باشد 2 - 4 - 1 - معرفی منابع موجود منابع قرضه موجود در منطقه )(تا تاریخ تدوین این ضابطه به ،طورکلی به هفت گروه شن و ماسه، قلوه سنگ، مصالح زیر اساس اساس، رس، ماسه بادی و ریپ رپ تقسیم بندی می شوند. موقعیت برداشت، فاصله حمل و مسائل فنی هر گروه از منابع قرضه به تفکیک در جداول2 - 1 تا 2 - 4 .ارائه شده است شایان ذکر است اطالعات منابع قرضه اشاره شده در این جدول صرفا جنبه اطالع رسانی دارد و باید .با توجه به خصوصیات هر پروژه به بررسی منابع قرضه موجود و انتخاب مصالح مناسب پرداخته شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 11 جدول2-1 شرح کلی از منابع قرضه شن و ماسه اطراف منطقه هورالعظیم (صرفا جهت )اطالع توضیحات فاصله زمینی حمل بر اساس مسیرهای موجود در مرکز میادین نفتی غرب کارون (محدوده میانی )جاده شط علی موقعیت برداشت منب ع قرضه نوع منبع قرضه معادن زیادی در حاشیه رودخانه ها یا بسترهای متروک رودخانه ها در شمال شهرهای دزفول ، اندیمشک، غرب و شمال غرب شوش وجود داد. این منابع بدون خردایش و با فرایند سرند یا شستشو می توانند برای زیر اساس جاده ها .مورد استفاده قرار گیرند به علت چسبندگی ضعیف ، .در مقابل اثرات امواج مقاومت ضعیفی دارند حدود180 تا250 کیلومتر منابع رودخانه ای از شمال اندیمشک و دزفول تا10 کیلومتری جنوب شوش شن و ماسه (رودخانه ای و )شکسته پی جوی ی و اکتشاف این منابع تا حدی مشکل است. با این وجود به علت دوری از مسیر رودخانه ، مشکالت برداشت از مسیر رودخانه ها را ندارد. این مصالح به علت چسبندگی و زاویه اصطکاک داخلی باال برای زیر اساس جاده ها مناسب است و در مقابل .اثرات تهاجمی امواج مقاومت بهتری دارند حدود195 کیلومتر رودخانه های مدفون در غرب و شمال غرب شهر شوش .استحصال این مصالح به علت خردایش هزینه نسبتا زیادی دارد با این وجود به علت داشتن وجوه تیز گوشه برای اجرای زیر اساس، اساس و آسفالت سطح جاده مناسب است. این نوع مصالح چسبندگی و زاویه اصطکاک مناسبی داشته و در مقابل اثر .امواج مقاوم تر است حدود250 کیلومتر خردایش سنگ آهک آسماری واقع در کوه آسماری .استحصال این مصالح به علت خردایش هزینه نسبتا زیادی دارد با این وجود به علت داشتن وجوه تیز گوشه برای اجرای زیر اساس، اساس و آسفالت سطح جاده مناسب است. این نوع مصالح چسبندگی و زاویه اصطکاک مناسبی داشته و در مقابل اثر امواج مقاوم تر است حدود315 کیلومتر خردایش سنگ آهک آسماری واقع در شمال و غرب اندیمشک -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 12 جدول2-2 شرح کلی از منابع قرضه مصالح زیراساس و اساس اطراف منطقه هورالعظیم )(صرفا جهت اطالع توضیحات فاصله زمینی حمل بر اساس مسیرهای موجود در مرکز میادین نفتی غرب کارون (محدوده میانی )جاده شط علی موقعیت برداشت منبع قرضه نوع منبع قرضه استحصال این مصالح به علت خردایش هزینه نسبتا زیادی دارد و استهالک چکش های سنگ شکن را بسیار باال می .برند عموما به صورت سرند شده و یا شستشو می توانند مورد استفاده قرار گیرند. کنترل دانه بندی با استفاده از تغییر در طرح سرند ها به سهولت امکان پذیر است. زاویه اصطکاک و چسبندگی این مصالح نسبت به مصالح شکسته کمتر است حداقل 180 کیلومتر مصالح رودخانه ای و رودخانه ای مدفون به شرحی که گفته شد مصالح زیر اساس هزینه خردایش و فاصله حمل از مهمترین مشکالت بهره برداری از این منابع است. در کوه آسماری حدود250 کیلومتر و در شمال غربی اندیمشک حدود315 کیلومتر تا نقطه میانی جاده شط علی فاصله دارد. با این وجود منابع اندیمشک با بخش .شمالی هورالعظیم فاصله کمتری دارد حداقل 250 کیلومتر مصالح شکسته شده از سنگ های آهکی این مصالح تا بخش شمالی هورالعظیم فاصله کمتری دارند . درصد زیاد ریز دانه از جمله مهمترین مشکال ت این منابع است. هم .نیاز به شستشو و هم سرند کردن دارند عموما نیاز کمی به خردایش دارند و لذا با هزینه کمتر استخراج می .شوند حدود190 کیلومتر منابع مخروط افکنه ای در جنوب شهرک بختیاری مهمترین مشکل این منابع فاصله حمل بیشتر نسب ت به سایر منابع است. عموما نیاز بسیار کمی به خردایش داشته و نسبت به مصالح مخروط افکنه ای درصد ذرات ریزدانه کمی نیز دارند. حدود350 کیلومتر منابع واریزه ای در شمال اندیمشک و دزفول این منابع به شدت از نظر ج به ن .های شکستگی ضعیف بوده و قطعا نیاز به خردایش دارند. هزینه خردایش این مصالح زیاد است خردایش و هزینه استخراج مصالح در حاشیه رودخانه کرخه بیشتر است . درصد ذرات پولکی در این مصالح باال است. ممکن .است از نظر مصالح درشت دانه در دانه بندی مسئله و نقص داشته باشند حداقل180 کیلومتر خردایش منابع رودخانه ای اساس خردایش این منابع نسبت به رسوبات رودخانه ای سهولت بیشتری دارد. با این وجود این منابع عموما هزینه معدن کاری بیشتری .دارند این مصالح از نظر فنی یعنی وجوه شکستگی و دانه بندی مشخصات مناسبی دارند . بدون در نظر گرفتن هزینه معدن کاری بهترین گزینه از نظر فنی و اقتصادی هستند حداقل250 کیلومتر خردایش سنگ های آهکی این منابع هزینه معدن کاری کمتری نسبت به سنگ های آهکی داشته و از نظر فنی یعنی وجوه شکستگی و دانه بندی شرایطی مشابه و یا بهتر از مصالح خردایش یافته از سنگ آهک دارند . مهمترین مشکل این منابع فاصله حمل زیادتر نسبت به سایر منابع قرضه موجود در منطقه .در این منابع است حداقل 350 کیلومتر منابع واریزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 13 جدول2-3 شرح کلی از منابع قرضه رس و ماسه بادی اطراف منطقه هورالعظیم )(صرفا جهت اطالع توضیحات فاصله زمینی حمل بر اساس مسیرهای موجود در مرکز میادین نفتی غرب کارون (محدوده میانی )جاده شط علی موقعیت برداشت منبع قرضه نوع منبع قرضه این منابع عموما با الیه هایی از رسوبات ماسه ای بستر کانال های جریان رودخانه های قدیمی و ماسه ناشی از حرکت تپه های ماسه ای خصوصا در برخورد تپه های ماسه ای به رودخانه ها مخلوط شده و به صورت تناوبی از لنزهای ماسه و الیه های رسی دیده می .شود در سمت شرق و جنوب شرق رودخانه کرخه درصد ماسه و لنزهای ماسه ای .کمتر است در حدود2 تا20 کیلومتری رسوبات دشت سیالبی رس این مصالح عموما چسبندگی بسیار ضعیفی داشته و در مقابل فرسایش بسیار ضعیف هستند. اختالط این مواد با ترکیبات رسی می تواند باعث کاهش تغییرات حجم ناشی از تغییرات رطوبت شود اما بر روی چسبندگی و مقاومت فرسایش خاک اثر منفی .دارد حدود70 کیلومتر تپه های ماسه ای ،شمال حمیدیه سوسنگرد و بستان ماسه ب ادی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 14 جدول2-4 شرح کلی از منابع قرضه قلوه سنگ و ریپ رپ اطراف منطقه هورالعظیم )(صرفا جهت اطالع توضیحات فاصله زمینی حمل بر اساس مسیرهای موجود در مرکز میادین نفتی غرب کارون (محدوده میانی )جاده شط علی موقعیت برداشت منبع قرضه نوع منبع قرضه این مصالح عموما از طریق سرند کردن قابل جدایش هستند. مقاومت .زیادی در مقابل امواج دارند حدود220 کیلومتر مصالح رودخانه ای در شمال غربی اندیمشک قلوه سنگ این مصالح نزدیک ترین مصالحی است که در محدوده هورالعظیم قابلیت استفاده به عنوان ریپ رپ را دارد. این مصالح تناوبی از الیه های نازک رس سنگ و گل سنگ است. عموما بر اساس .معیارهای تعریف شده در استانداردها دوام کافی ندارند حدود60 کیلومتر ماسه سنگ شمال سوسنگرد و حمیدیه ریپ رپ .این منابع دوام بیشتری از مصالح واقع در شمال حمیدیه و سوسنگرد دارد به ندرت بر اساس با معیارهای تعریف شده در .استانداردها دوام کافی دارند حدود120 کیلومتر ماسه سنگ جنوب روستای فرحان کبر در اطراف هفتکل و رامهرمز معادن زیادی از سنگ الشه وجود دارد که عموما شرایطی در حد استانداردهای تعریف شده را دارا هستند. هرچند این سنگ.ها در دراز مدت ممکن است در اثر اثر امواج تخریب شوند حدود200 کیلومتر اطراف هفتکل و رامهرمز -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 15 2 - 4 - 2 - انتخاب منابع قرضه در پروژه ها شایان ذکر است که می توان از مطالب ذکر شده در بخش پیشین ، که صرفا جنبه اطالع داشته است، جهت بررسی منابع قرضه موجود در اطراف منطقه میادین نفتی غرب کارون و انتخاب مصالح مناسب استفاده کرد. برای انتخاب مصالح قرضه الزم است آزمایش های مربوطه مطابق استاندارد های ذکر شده در مراجع ، انجام شود. به طور کلی اقدامات الزم االجرا برای انتخاب منابع قرضه مناسب به شرح زیر است: )الف تخمین حجم مصالح مورد نیاز طرح )ب شناسایی منابع قرضه و حجم تقریبی مصالح مناسب قابل استخراج از آن ج) اجرای آزمایش های موردنیاز بر روی منابع قرضه مطابق با استانداردهای ذکر شده در مراجع معتبر د ) مقایسه منابع قرضه به لحاظ ضوابط فنی و اقتصادی و انتخاب گزینه برتر -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 16 فصل سوم هی ابن مورد بحث در ا نی ضابطه -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 17 فصل سوم- ی ابن ه مورد بحث در ا ین ضابطه 3 - 1 - مقدمه در این فصل ابنیه مورد بررسی در این ضابطه که در منطقه هورالعظیم قرار گرفته اند معرفی می شوند. این ابنیه شامل بدنه و خاکریز جاده ،ها محوطه سلرها، گودال های سوخت، پی سازه ها و محوطه تاسیسات صنعت نفت می باشد. در فصل های بعد ضوابط فنی و مهندسی، ایمنی و حفاظت هر یک از این ابنیه و مستحدثات به صورت جداگانه ارائه می.شود 3 - 2 - جاده ها جاده ها ی موجود در منطقه میادین نفتی هورالعظیم، بر اساس عملکرد آن ها به دو بخش جاده های اصلی و فرعی تقسیم بندی می .شوند جاده های اصلی جاده ها یی هستند که با هدف اتصال سلرها و تاسیسات به یکدیگر ساخته شده اند که مهم ترین آنها جاده اکتشاف می.باشد جاده های فرعی برای اتصال نقاط مختلف در یک منطقه (عموم ا )اتصال به جاده اصلی به کار می روند. به عنوان مثال از جاده ها ی فرعی موجود در منطقه می توان به جاده های د سترسی اشاره کرد که به طور عمده شامل جاده دسترسی به سلرها و جاده دسترسی به گودال های سوخت است. در شکل3-1 و شکل3-2 به ترتیب یک نمونه از جاده های اصلی و فرعی موجود در منطقه نشان داده.شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 18 شکل3-1 یک نمونه از جاده های اصلی موجود در منطقه با روسازی آسفالتی )(جاده شهید همت شکل3-2 یک نمونه از جاده های فرعی موجود در منطقه با روسازی خاکی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 19 3 - 3 - سلرها1 و گودال های سوخت2 سلر، محوطه ای است که در بخش فوقانی چاه نفت قرار دارد و تاسیسات سر چاهی، لوله، دکل حفاری و سایر تجهیزات بر روی آن قرار می ن گیر د. در شکل3-3 تصویری از محوطه یک سلر و متعلقات مربوط به آن دیده می .شود همچنین پالن محوطه یک نمونه سلر و راه های متنهی به آن در شکل3-4 نشان داده .شده است شکل3-3 محوطه سلر و تجهیزات سرچاهی شکل3-4 پالن محوطه یک نمونه سلر و راه های م نت هی به آن 1 Cellar 2 Burning Pit -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 20 گودال سوخت یک گودال خاکی-بتنی است که با فاصله از محوطه سلر و چاه نفت احداث می شود. یک خط لوله از محوطه سلر به گودال سوخت احداث می شود که با استفاده از آن هیدروکربن های زائد به درون گودال سوخت منتقل شده و در آنجا سوزانده می .شود در شکل3-5 تصویری از یک گودال سوخت م.وجود در منطقه نشان داده شده است همچنین شکل3-6 پالن یک نمونه گودال سوخت را نشان می.دهد شکل3-5 تصویر یک گودال سوخت شکل3-6 پالن یک نمونه گودال سوخت -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 21 3 - 4 - پی1 سازه ها و تاسیسات صنعت نفت سازه ی ها مختلفی در منطقه مورد مطالعه وجود دارد که شامل مخازن ذخیره سازه ،های فرآیندی، خطوط لوله، تاسیسات مکانیکی سازه ،های کنترلی ساختمان های اداری و غیره می باشد. با توجه به نوع سازه، پی موردنیاز به منظور احداث هر یک از آنها .متفاوت است .جزئیات مسائل مربوط به پی در فصل ششم این ضابطه اشاره شده است 1 Foundation -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 22 فصل چهارم جاده ها -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 23 فصل چهارم - جاده ها 4 - 1 - مقدمه در فصل حاضر به جاده ها در منطقه هورالعظیم پرداخته می شود . ابتدا انواع جاده های این منطقه معرفی و خرابی های رخ داده در اثر سیالب در آن ها ذکر خواهد شد . سپس نکات طراحی، اجرا و حفاظت جاده های جدید در اثر سیالب در حوزه مهندسی ک ژئوت نیک در چهار بخش بدنه خاکریز ، حفاظت شیروانی خاکریز ، روسازی و کالورت1 جاده بیان می .شود 4 - 2 - انواع جاده ها در منطقه در ابتدای این فصل الزم است انواع جاده ها در هورالعظیم و آسیب های وارده به آنها تشریح شود. برای مثال موقعیت جاده اکتشاف در منطقه هورالعظیم در شکل4-1 .نشان داده شده است همانطور که در فصل سوم اشاره شد جاده های موجود در منطقه هورالعظیم ، به دو بخش زیر تقسیم بندی می :شود الف) جاده :های اصلی جاده های اصلی جاده هایی هستند که با هدف اتصال مناطق مختلف هورالعظیم به یکدیگر ساخته شده اند ًو عموما دارای روسازی .آسفالتی هستند یکی از جاده های اصلی محدوده هورالعظیم، جاده اکتشاف می.باشد ب) جاده :های فرعی جاده های فرعی شامل جاده های دسترسی به سلرها و گودال سوخت است که بیشتر آن ها دارای روسازی شنی می .باشند 1 Culvert -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 24 شکل4-1 جاده های موجود در منطقه هورالعظیم -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 25 4 - 3 - ی آس ی ها ب جاده بر اثر سیالب بر اثر سیالب و باال آمدن سطح آب ممکن است در کل جاده یا بخشی از آن آس یی ها بی وارد شود . در این بخش آس ها بی در دو قسمت تشریح می :شود • انواع آسیب های مشاهده شده در اثر سیالب در مناطق مختلف جهان • بی آس ی ها مشاهده شده در منطقه هورالعظیم در اثر سیالب 4 - 3 - 1 - انواع ی آس ی ها ب مشاهده شده در اثر سیالب در مناطق مختلف جهان انواع ی ها بی آس جاده ها بر اثر سیالب در مراجع ( فنی Briaud and Maddah, 2016) ارائه .شده است حالت ها ی کلی گسیختگی یا خرابی جاده که در مواجهه با سیالب می تواند رخ دهد شامل موارد زیر می :باشد 1. فرسایش ناشی از سرریز شدن آب1 2. نرم شدگی2 در اثر اشباع شدن خاکریز جاده یا خاک بستر 3. تراوش3 از زیر خاکریز یا از داخل بدنه و رگاب4 4. فرسایش5 در اثر موج 5. لغزش6 جانبی بر روی بستر 6. سایر حالت های خرابی از جمله خرابی کالورت .و خرابی روسازی 7. ترک خوردگی و سایر عوارض ناشی از افت سطح آب و خشک شدن.خاکریز در ادامه توضیحی برای هر یک از آن ها به اختصار ارائه می.شود 4 - 3 - 1 - 1 - فرسایش ناشی از سرریز شدن آب سرریز شدن آب از خاکریزهای جاده زمانی اتفاق می افتد که سطح آب به تاج خاکریز برسد و از روی خاکریز عبور کند. فرسایش ناشی از سرریز شدن آب را می توان در دو حالت کلی تقسیم بندی کرد. در یک حالت فرسایش از پنجه خاکریزی شروع شده و در باالدست به صورت بریدگی در تاج خاکریز ادامه می یابد که به این حالت فرسایش ناشی از شرایط جریان سقوط آزاد7 گفته می شود ( شکل4-2 -الف). در حالت دیگر، فرسایش از شیب پایین دست شروع شده و به قسمت های دیگر توسعه می یابد. به این حالت فرسایش ناشی از شرایط جریان غوطه ور8 گفته می شود ( شکل2 - 4 - .)ب 1 Overtopping 2 Softening 3 Seepage 4 Piping 5 Erosion 6 Sliding 7 Freefall flow condition 8 Submerged flow condition -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 26 شکل4-2 مراحل پیشرفت فرسایش خاکریز حفاظت نشده ناشی از سرریز شدن آب )(الف تحت شرایط جریان سقوط آزاد و (ب) تحت شرایط جریان غوطه ور ( Briaud and Maddah, 2016 ) 4 - 3 - 1 - 2 - نرم شدگی در اثر اشباع شدن خاکریز جاده یا خاک بستر اگر خاکریز جاده یا خاک بستر در معرض بارندگی،های مکرر بسیار شدید آب راکد یا سیالب طوالنی مدت باشد، ممکن است در حالت اشباع قرار گیرد . ،در حالت نرم شدگی ناشی از اشباع شدن آب به داخل بدنه خاکریز نفوذ می کند ولی فرسایش ی رخ نمی دهد که منجر به گسیختگی .شود در این حالت تنش موثر در خاک خاکریز و همچنین مقاومت و سختی آن کاهش می یابد. در این حالت به اصطالح نرم شدگی خاکریز جاده رخ می .دهد 4 - 3 - 1 - 3 - تراوش از زیر خاکریز یا از داخل بدنه و رگاب تراوش از پایین خاکریز زمانی رخ می دهد که مصالح بستر خاکریز نفوذپذیر .باشد در این حالت، همانطور که در شکل4-3 - الف نشان داده شده ،است ممکن است جریان آب موجب فرسایش بستر خاکریز و ایجاد یک فضای خالی و در نهایت شسته شدن مصالح .خاکریز از طریق ایجاد حفرات شود در صورتی که خاکریز نفوذپذیری بیشتری نسبت به بستر آن داشته باشد مطابق شکل4-3 - ب تراوش از داخل بدنه خاکریز اتفاق می افتد. در این حالت با افزایش جریان تراوش، نیروهای هیدرولیکی آن افزایش می یابد و فرسایش ناشی از تراوش آغاز می شود. این فرسایش به سرعت می تواند یک یا چند مجرا برای عبور آب در داخل خاکریز ایجاد کند و رگاب رخ .دهد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 27 شکل4-3 حالت های مختلف تراوش (الف) تراوش از زیر خاکریز؛ و (ب) تراوش از داخل بدنه خاکریز ( Briaud and Maddah, 2016 ) 4 - 3 - 1 - 4 - فرسایش در اثر موج فرسایش ناشی از موج مطابق شکل4-4 به فرسایش در اثر برخورد .موج اشاره دارد امواج، تنش های برشی هیدرولیکی ایجاد می کنند که با تنش های ایجاد شده توسط جریان های سیالب .یک طرفه کامالً متفاوت است شکل4-4 تصویری شماتیک از فرسایش ناشی از موج ( Briaud and Maddah, 2016 ) 4 - 3 - 1 - 5 - لغزش جانبی بر روی بستر لغزش جانبی بر روی بستر زمانی اتفاق می افتد که فشار افقی ناشی از باال آمدن تراز آب در یک طرف خاکریز برابر با مقاومت جانبی یا مقاومت لغزشی خاکریز شود. فشار آب در جوانب خاکریز .دارای توزیع مثلثی است همانطور که سطح آب در سمت باالدست باال می آید ، این فشار افقی افزایش می یابد و ممکن است برابر با نیروی اصطکاک ی در سطح مشترک بین خاکریز و خاک بستر آن شود .و در نتیجه خاک به سمت پایین دست لغزش کند 4 - 3 - 1 - 6 - ترک خوردگی و سایر عوارض ناشی از افت سطح آب و خشک شدن خاکریز پایین رفتن سطح آب پس از فروکش کردن سیالب می تواند باعث زهکشی خاک و ترک خوردگی آن شود. همچنین محتمل است .مشکالتی مانند کاهش تراکم بروز کند. بنابراین باید عملکرد خاکریز پس از سیالب مورد توجه قرار گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 28 4 - 3 - 2 - ی آس ی ها ب مشاهده شده در منطقه هورالعظیم این ضابطه به دنبال سیل رخ داده در فروردین ماه سال1398 ی ها بی آس و ،مربوطه تهیه شد. این سیل موجب ورود مقدار قابل توجهی آب از باالدست هورالعظیم ، به منطقه و در نهایت باال آمدن تراز آب در هر پنج حوضچه هورالعظیم و خرابی و آسیب جاده های .موجود در منطقه شد آسیب های مشاهده شده در بازدیدهای انجام شده در هنگام تهیه این ضابطه شامل نکات مهمی است که برای اطالع خواننده به صورت اجمالی در اینجا آورده شده است. مهم ترین ها بی آس بر اثر سیالب در جاده یاران شمالی و جاده اکتشاف مشاهده شد. اطالع از این بی آس ها برای استفاده کننده از این ضابطه اعم از کارفرما، مهندسین مشاور و پیمانکار ضروری است. یادآور می شود که ممکن است آسیب های احتمالی آینده محدود به این موارد نباشد، بدین ترتیب ضروری است در طرح ها و پروژه های آتی نسبت به شناسایی انواع آسیب به.روز در محل اقدام نمود : الف) جاده یاران شمالی در جاده یاران شمالی اشباع شدن خاک رس بدنه خاکریز جاده و خاک بستر در اثر سیالب منجر به نشست و آسیب به روسازی آسفالتی شد. این آسیب ابتدا مطابق شکل4-5 به صورت گسترش ترک های شبکه ای آغاز شد و تا تخریب روسازی ادامه یافت . ورود آب به میدان آزادگان جنوبی بر اثر سیالب، موجب آبشستگی جدار )خاکریزها (شیروانی، که عموماً با خاک رس احداث شده است و در نهایت باریک شدن جاده ها گردید . همچنین در جاده های با روسازی آسفالتی، شانه های جاده به دلیل عدم حفاظت مناسب دچار آسیب .شده بود شکل4-5 نشست های انتقال یافته به روسازی جاده و تخریب آن در جاده یاران شمالی : ب) جاده اکتشاف جاده اکتشاف که جاده اصلی دسترسی به محوطه سلرها در منطقه است نیز در اثر سیالب متحمل خساراتی شد که در شکل4-6 تصویری از آن ارائه .شده است از آنجایی که تراز آب در این نواحی اختالف کمی با تراز جاده داشته است ، آثار تخریبی آن به روسازی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 29 آسفالتی نیز گسترش یافت . باالتر بودن تراز سیالب از تراز خاکریز زیرسازی جاده و همچنین احداث زیرسازی جاده در شرایط خشک منطقه هورالعظیم از دالیل اصلی بی آس ی ها رخ داده در جاده های منطقه می .باشد شکل4-6 تخریب جاده اکتشاف در میدان آزادگان جنوبی بر اثر سیالب در بخش هایی از جاده اکتشاف مطابق شکل4-7 به دلیل عدم وجود سیستم حفاظت جدار (شیروانی)، پاشنه خاکریزها شسته شده است. در نهایت این موضوع موجب گسیختگی شیروانی خاکریز، کاهش پایداری و به موجب آن بروز ترک های کششی در سطح جاده شده است که در شکل مذکور مشاهده می .شود شکل4-7 وقوع ترک های کششی طولی در سطح خاکریز تعریض شده جاده اکتشاف -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 30 4 - 4 - ضوابط احداث جاده جدید برای مقابله با سیالب برای احداث جاده جدید در منطقه هورالعظیم به نحوی که در مقابل آب دائم و سیالب محافظت شود الزم است از روش ها و نکاتی که در ادامه شرح داده می شوند استفاده گردد. این روش ها در پنج بخش به شرح زیر تقسیم بندی می:شود • احداث بدنه جاده با خاکریزی درون آب تا رقوم سیالب • احداث حداقل سه الیه ساب گرید روی خاکریز ایجاد شده در رقوم باالتر از سیالب • احداث روسازی جاده شنی و آسفالت ی • حفاظت از جدار (شیروانی) خاکریز جاده • احداث کالورت جاده 4 - 4 - 1 - احداث بدنه خاکریز جاده جدید 4 - 4 - 1 - 1 - کلیات احداث خاکریز جاده جدید در دو حالت زیر انجام می :شود • احداث خاکریز در آب (ناشی از سیالب، حق )آبه یا عوامل دیگر • احداث خاکریز در بستر خشک که در آینده به علت وقوع سیالب، تخصیص حق آبه منطقه یا عوامل دیگر دچار آب .گرفتگی طوالنی مدت خواهد شد در آب موجود یا در منطقه ای که در معرض آب ناشی از سیالب باشد، به طور اصولی خاکریز جاده باید با ترکیب مصالح خاکی و سنگی احداث شود. اما در احداث بدنه جاده در منطقه هورالعظیم باید به مشکل عدم دسترسی به مصالح مناسب (به ویژه مصالح درشت دانه) در فاصله نزدیک و مشکالت اجرای بدنه در آب توجه شود. استفاده از مصالح خرده سنگی برای ساخت بدنه در این منطقه به دلیل فاصله طوالنی حمل ممکن است به لحاظ اقتصادی توجیه پذیر نباشد. بنابراین در این منطقه می توان روش هایی همچون اختالط ماسه بادی و رس از قرضه محلی و اختالط مصالح رودخانه ای و رس محلی را مورد توجه قرار داد تا نیاز به تامین مصالح از فواصل .حمل زیاد به حداقل برسد در هر صورت چنانچه استفاده از سایر مصالح توجیه فنی و اقتصادی داشته باشد می توان از آن ها به مسئولیت مهندس مشاور و کارفرما استفاده کرد. در این بخش به تفکیک ضوابط الزم در مورد اختالط مصالح، بهسازی با روش های نوین و نظایر آن، ارائه خواهد شد. ابتدا به برخی نکات کلی به شرح زیر در خصوص بدنه جاده اشاره می .شود الف) رقوم نهایی جاده باید با توجه به مشخصات سیالب از جمله دوره بازگشت سیالب، شرایط توپوگرافی و آب گیری منطقه تعیین و محاسبه.شود. ضمنا باید ارتفاع نهایی خاکریز باالتر از تراز سیالب و آب موجود در منطقه باشد برای انتخاب تراز تمام شده خاکریز جاده( ها و سلرهاEL ) باید مطابق شکل4- 8 :به موارد زیر توجه شود I. flood EL =رقوم آب در سیال ب II . F =ارتفاع آزاد1 باالی سطح آب (حداقل نیم)متر ( , 2002 ACE US ) 1 Freeboard -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 31 III . Δ = )نشست زمین طبیعی زیر خاکریز (خاک بستر IV . S = نشست بدنه خاکریز شکل4-8 نشست رخ داده در خاکریز سلرها و جاده ها آنگاه تراز تمام شده مطابق زیر به دست می :آید ( 4-1 ) 𝐸𝐿= 𝐸𝐿𝑓𝑙𝑜𝑜𝑑+ 𝐹+ Δ + 𝑆 ( موردI برابر با رقوم سیالبflood EL ) است و باید مطابق"ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات نفتی منطقه هورالعظیم در برابر سیالب در حوزه سیالب و خط لوله" .تعیین شود ( موردII ) باید حداقل نیم متر در نظر گرفته شود. البته باد و موج نقش مهمی در انتخاب ارتفاع آزاد دارد و باید مطابق" ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات نفتی منطقه هورالعظیم در برابر سیالب در حوزه سیالب و خط لوله" برای این منطقه در نظر گرفته شو ن .د ( موردIII ) با روش های متداول مندرج در مراجع و استانداردهای ژئوتکنیک تعیین می شود. این مورد شامل نشست آنی و تحکیم است که محاسبه آنها افزون بر به کارگیری روابط کالسیک می تواند با نرم افزار.های مبتنی بر مدلسازی عددی انجام گیرد ( موردIV ) شامل نشست بدنه خاکریز تحت وزن خود است. این نشست که ناشی از متراکم شدن خاکریز با گذشت زمان می ،باشد با مدل سازی عددی مبتنی بر مکانیک محیط های پیوسته قابل محاسبه نیست. مقدار این نشست به خصوص برای الیه های زیر سطح آب قابل توجه است زیرا الیه های زیر سطح آب امکان تراکم مناسب در هنگام اجرا را ندارند. مقدار این نشست با اندازه گیری های مشابه قابل انجام است. بر اساس اندازه گیری های میدانی انجام شده در هورالعظیم و همچنین مقادیر ذکر شده در منابع مختلف، اعداد مندرج در جدول4-1 برای تخمین نشست به عنوان حداقل پیشنهاد می.گردد همانطور که در جدول4-1 مشاهده می شود نشست رس متراکم نشده در زیر سطح آب برابر با پانزده درصد ارتفاع خاکریز در آب است که بر اساس تحلیل داده .های پایش زمان احداث و نقشه برداری در یک دوره ده ساله محاسبه شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 32 جدول4-1 مقدار نشست خاکریز به صورت درصدی از ارتفاع الیه نوع خاک نشست رس متراکم نشده در زیر سطح آب 15 درصد ضخامت رس متراکم شده در باالی سطح آب 3 درصد ضخامت راکفیل با تراکم متوسط 1 درصد ضخامت راکفیل متراکم شده 25 /0 درصد ضخامت )ب در طراحی بدنه خاکریز جاده جدید باید در نظر داشت که حداقل ضریب اطمینان باید بر اساس آیین نامه های معتبر موجود مانند جلد سوم نشریه300 ،برای شرایط مختلف انتخاب شود (سازمان مدیریت و برنامه ریزی1385 ). نشست و ضرایب اطمینان پایداری باید محاسبه و با مقادیر مجاز کنترل شوند. ضرایب اطمینان پایداری می تواند با ساخت مدل های تعادل حدی و مقدار نشست می تواند .با مدلسازی اجزاء محدود کنترل شود ج) نشست رخ داده در جاده باید کمتر از مقدار نشست مجاز باشد. مقدار نشست مجاز جاده باید با توجه به کاربری جاده و نوع .روسازی آن تعیین شود در جاده های با رویه آسفالتی می توان نشست مجاز یکنواخت را حداکثر30 الی60 سانتی( مترJohnson, 1975 )در نظر گرفت مشروط به اینکه ترمیم روسازی حداکثر در دوره های ده ساله انجام شود. صدمات موضعی جاده باید مورد پایش باشد و در صورت لزوم اصالح شود. باید توجه کرد که مدلسازی اجزا محدود برای محاسبه نشست باید به صورت مرحله ای با در نظر .گیری مراحل اجرا انجام گیرد د) به طور کلی خاک بستر ،و خاکریزها تکیه گاه مناسبی برای جاده ها و سایر زیرساخت های حمل ونقل.هستند اگر تنش بیش از حد به خاکریز یا بستر وارد شود منجر به گسیختگی چرخشی، جاب ه جایی یا انتقالی می.شود در شکل4-9 انواع گسیختگی احتمالی ذکر ( شده نشان داده شده است که در طراحی خاکریز بدنه جاده در منطقه باید آنها را در نظر داشتAriema and Butler, 1990 ) . و) شایان ذکر است که به من ظ ور تجربه نمودن مواردی در ساخت (خاکریز احداث شده در داخل آب) که امکان بررسی آن در زمان تهیه این ضابطه وجود نداشته است (تا زمان تهیه ضابطه حداقل بیش از پنج سال از عمر خاکریزهای موجود گذشته است) نسبت به انجام آزمایش و مدل سازی فیزیکی در آزمایشگاه اقدام شد . در ادامه در قسمت های مختلف بسته به نیاز به نتایج ب ه دست آمده اشاره خواهد شد. بر اساس آزمایش های انجام گرفته در هنگام تهیه این ضابطه، اختالط رس با ماسه بادی روش مطلوب تری نسبت به اختالط رس با مصالح رودخانه ای است و نتایج بهتری برای این روش در آزمایش .ها مشاهده شده است ح) باید دوام کلیه مصالح استفاده شده در روش های مختلف که در منطقه برای احداث بدنه جاده به کار می رود خصوصاً در برابر .آب و مواد نفتی و سایر موارد بررسی شود )ط در طراحی خاکریز جاده ها و محوطه سلر ها باید نکاتی در نظر گرفته شود که به تفکیک جداگانه تشریح می شود، طراحی خاکریز جاده:ها و محوطه سلرها باید شامل موارد زیر باشد • .هنگام بارگذاری استاتیکی و دینامیکی (مانند حرکت خودرو و زلزله) لغزش اتفاق نیافتد • .نشست قابل کنترل و محدود باشد • بیرون .زدگی جانبی (شامل لغزش یا گسیختگی موضعی) اتفاق نیفتد • در زمان فروکش کردن آب، ریزش اتفاق.نیافتد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 33 • نشست و دوام خاکریز در خشک و تر شدن های مکرر، مشکل آفرین .نشود • در صورت کافی نبودن ظرفیت باربری خاک بستر ساخت مرحله .ای در نظر گرفته شود ی) شیب جداره خاکریز حداقل1 قائم و3 افقی در نظر گرفته شود (تجربیات محلی نشان می دهد که عملکرد بدنه جاده و حفاظت شیروانی در صورت حداقل شیب1 به3 .)مطلوب است شکل4-9 گسیختگی های عمومی خاکریز ( Ariema and Butler, 1990 ) -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 34 در ادامه روش های قابل اجرا در منطقه برای احداث بدنه خاکریز جاده جدید معرفی و ضوابط اجرای آن ها ارائه می شود. همچنین در انتها به روش هایی که ممکن است کارایی کمتری داشته باشند اشاره می.شود 4 - 4 - 1 - 2 - اختالط رس محلی با ماسه بادی برای احداث بدنه جاده دسترسی به ماسه بادی در منطقه هورالعظیم در فاصله حمل به نسبت کم ممکن است. بنابراین با توجه به تجربیات منطقه الزم .است اختالط رس محلی با ماسه بادی به عنوان گزینه به نسبت ارزان و در دسترس بررسی شود ماسه بادی را می توان با نسبت های مختلف به عنوان افزودنی با رس موجود در منطقه مخلوط کرد تا خواص تغییر ،شکل پذیری قابلیت تراکم و مقاومت خاک بهبود یابد. ،با وجود منابع ماسه بادی در مجاورت منطقه و همچنین فراوانی قرضه خاک رس محلی استفاده از مخلوط رس و ماسه بادی اولویت بیشتری نسبت به سایر روش .ها دارد 4 - 4 - 1 - 2 - 1 - طراحی بدنه جاده در زیر سطح آب بر اساس تجربیات گذشته اختالط رس محل ی با حدود20 تا حداکثر40 درصد ماسه بادی می تواند مورد استفاده .قرار گیرد اما تعیین درصد اختالط در هر پروژه باید با بررسی های الزم انجام شود. در هنگام تهیه این ضابطه برخی آزمایش ها بر روی نمونه هایی با درصدهای مختلف اختالط رس با ماسه بادی از منطقه هورالعظیم انجام شد و اختالط 35 درصد ماسه بادی با رس بر اساس آزمایش های تراکم (حداکثر دانسیته)، برش مستقیم، تک محوری، سه محوری وCBR به عنوان گزینه برتر انتخاب شد . استفاده از این درصد اختالط برای طراحی اجباری نیست، لیکن توصیه اکید می .شود در فهرست درصدهای مورد مطالعه در آزمایشگاه قرار گیرد با توجه به این که امکان تعیین پارامترهای طراحی خاک رس مخلوط شده با ماسه بادی ریخته شده در داخل آب میسر نمی باشد الزم است در روند طراحی ابتدا در آزمایشگاه نسبت به تعیین پارامترها، اقدام نموده و سپس با اجرای خاکریز آزمایشی و انجام آزمایش های مناسب بر آن، :تدقیق گردد. نکات ذیل در این رابطه باید مورد توجه قرار گیرد • برای ب ه دست آوردن درصد اختالط مناسب، ابتدا الز م است با انجام آزمایشCBR یا تک محوری، منحنی تغییرات CBR و مقاومت مخلوط بر حسب درصد اختالط بدست آید. درصد اختالط های انتخاب شده در این مرحله باید حداقل 5 درصد .با یکدیگر در مقدار ماسه بادی تفاوت داشته باشند • حداقل سه درصد اختالط مختلف از درصدهایی که موجب بیشترین مقاومت و تراکم (حداکثر وزن مخصوص) می ،شود با قضاوت مهندسی انتخاب گردد تا مورد آزمایش .های تکمیلی در آزمایشگاه قرار گیرد • پس از انتخاب درصد اختالط های مناسب (حداقل سه مورد) الزم است با انجام آزمایش های تکمیلی شامل ،برش مستقیم تحکیم، سه محوری و غیره بر روی نمونه اشباع ساخته شده با درصدهای تراکم 70 الی100 درصد، پارامترهای ژئوتکنیکی اولیه شامل چسبندگی، زاویه اصطکاک و متغیرهای تحکیم خاک به دست آید (جهت اطالع و راهنمایی، تجربیات قبلی نشان می دهد که خاک ریخته شده در داخل آب به درصد تراکم باال نخواهد رسید. برای طراحی اولیه می توان از قضاوت .)مهندسی در خصوص درصد تراکم خاکریز اجرا شده در آب استفاده کرد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 35 • درصدهای اختالط حاصل از مطالعات آزمایشگاهی فوق (حداقل سه مورد) بر اساس قضاوت مهندسی باید برای اجرای خاکریزهای آزمایشی به کار گرفته شود. • مقادیر پارامترهای به دست آمده در مطالعات آزمایشگاهی فوق .الذکر نشانگر پارامترهای خاکریز در زیر سطح آب است حصول تراکم حداقل90 درصد در باالی سطح آب در نشریه101 (معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ، 1392 ) الزام شده و قابل حصول است ولی حصول تراکم باال در زیر سطح آب مقدور نیست. بنابراین ضروری است نمونه های خاک با درصد تراکم .های مختلف برای خاکریز در زیر سطح آب مطالعه گردد • فرآیند اجرای خاکریزی در آب پیچیده است لذا اجرای خاکریز آزمایشی که متعاقبا در بخش بعدی تشریح می شود ضروری است. بررسی تجربی بارش خاک در استوانه های آب می تواند نقش مفیدی برای شبیه سازی و قضاوت در مورد انباشت .(تراکم) مخلوط خاک رس محل و ماسه بادی داشته باشد • صرفا جهت اطالع و راهنمایی بیان می شود که در آزمایش هایی که در هنگام تهیه این ضابطه صورت گرفت ، تهیه نمونه با درصد تراکم کمتر از70 درصد برای آزمایش برش مستقیم و سه محوریUU امکان پذیر نبود ه است . همچنین درصد تراکم حداکثر60 درصد در آزمایش بارش خاک در استوانه آب حاصل گردید. این درصدها می تواند به عنوان راهنما برای برنامه ریزی آزمایش .ها استفاده شود. درصد تراکم واقعی خاکریز با اجرای خاکریز آزمایشی مشخص خواهد شد • اجرای خاکریز آزمایشی در مراحل طراحی بر اجرای آن در شروع عملیات اجرایی اولویت موکد دارد زیرا بدین ترتیب بازطراحی و تدقیق طرح می تواند قبل از عملیات اجرایی صورت پذیرد. اما چنانچه امکان انجام آن در هنگام طراحی نباشد، باید در ابتدای اجرا صورت گیرد. البته در ای ن صورت الزم است طراح تالش کند که پارامترهای خاک را با استفاده از آزمایش های آزمایشگاهی چنان تعیین کند که تفاوت آن ها با پارامترهای حاصل از خاکریز آزمایشی چنان کم باشد که .تغییرات قراردادی زیادی در پروژه ایجاد نشود به عنوان راه حل پیشنهادی در این شرایط پیشن هاد می شود در قرارداد از درصد ثابتی برای اختالط ماسه بادی استفاده گردد. علی رغم اینکه در طراحی نهایی این درصد اختالط د چا ر تغییر گردد. • برای خاکریز در زیر سطح آب پیشنهاد می شود مقادیر پارامترهای خاک بر اساس آزمایش های فوق الذکر و با قضاوت در مورد درصد تراکم خاکریز تعیین شود. این درصد تراکمًمتعاقبا با اجرای خاکریز آزمایشی تدقیق می.گردد • پس از انتخاب پارامترهای خاک باید با ساخت مدل تعادل حدی و اجزاء محدود، ضرایب اطمینان و نشست خاکریز کنترل .شود تا معیارهای نشست مجاز یا ضریب اطمینان تامین شود • بدیهی است طراحی بدنه خاکریز نیازمند انجام مطالعات ژئوتکنیک در خاک بستر (واقع در زیر تراز خاکریز) و همچنین بدنه خاکریز آزمایشی می.باشد 4 - 4 - 1 - 2 - 2 - طراحی بدنه جاده باالی سطح آب بدنه جاده در باالی رقوم سیالب شامل سابگرید و روسازی می باشد. بدنه خاکریز در زیر سابگرید و زیر رقوم سیالب می باشد. نکات مهم در مورد بدنه جاده در باالی رقوم سیالب به شرح زیر ارائه می .گردد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 36 • در باالی رقوم سطح سیالب، طراحی حداقل سه الیه سابگرید با تراکم95 % الزامی است. مجموع ضخامت الیه های سابگرید نباید کمتر از60 سانتی متر باشد. • در جاده با روسازی شنی عالوه بر سابگرید باید حداقل یک الیه زیراساس و رویه شنی باید در طراحی پیش.بینی شود • در جاده با روسازی آسفالتی عالوه بر سابگرید، باید حداقل یک الیه زیراساس، اساس و الیه های آسفالتی در طراحی پیش.بینی شود • جهت طراحی سابگرید و روسازی به استاندارهای معتبر اعم از نشریه101 (معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس ،جمهور1392 )، نشریه234 (معاونت برنامه ،ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور1390 .) و غیره مراجعه شود • جهت اطالع و راهنمایی تجربیات محلی نشان داده است برای رسیدن به تراکم95 درصد در سابگرید خاک رس به تنهایی کفایت نمی کند و ضروری است طراح تمهیدات الزم اعم از اختالط با مصالح دانه ای .را مد نظر قرار دهد 4 - 4 - 1 - 2 - 3 - اجرا بدنه ی جاده در داخل آب الف) خاکریز آزمایشی • پیش از اجرای بدنه جاده در آب الزم است خاکریز آزمایشی اجرا گردد. امکان پذیری اجرای خاکریز در آب و تراکم حاصل بستگی به نوع مصالح خاکی، نسبت اختالط، روش اجرا، ماشین آالت، سرعت اجرا، عمق و جریان آب و سایر .عوامل دارد. بنابراین اجرای خاکریز آزمایشی ضروری است • پیمانکار باید برای هر درصد اختالط حداقل20 متر جاده آزمایشی تا رسیدن به رقوم آب موجود و تراکم خاک باالتر از تراز آب، اجرا کند و برای هر کدام از آنها درصد تراکم، مقاومت برشی و مشخصات تحکیمی را اندازه گیری کند. آزمایش- های مناسب می تواند به روش های مختلف با ح فر گمانه، چاهک یا سایر روش ها مطابق مشخصات فنی تهیه شده توسط مشاور انجام شود. این آزمایش ها در راستای تدقیق پارامترهای طراحی مطابق نکات بندهای قبل خواهد بود. بدیهی است که پارامترهای حاصل از خاکریز آزمایشی مالک تصمیم گیری .های آتی و تدقیق طراحی خواهد بود • ممکن است که سطح آب در زمان اجرای خاکریز آزمایشی پایین .تر از رقوم سیالب باشد در نتیجه بخشی از خاکریز پس از وقوع سیالب و باال رفتن سطح آب اشباع می شود. بنابراین الزم است پارامترهای خاک برای الیه هایی که بعدا اشباع می شوند با استفاده از اخذ نمونه های دست نخورده از الیه های مذکور و انجام آزمایش های مقاومتی پس از اشباع نمودن .نمونه به دست آید ب) مراحل اجرای جاده • مراحل اجرای بدنه خاکریز با استفاده از اختالط رس و ماسه بادی بایستی مطابق مقطع شکل4-10 و شکل4-11 به :صورت زیر باشد 1. برداشتن لجن و نی بستر 2. ریختن مخلوط خاک رس محلی و ماسه بادی با درصد اختالط تعیین شده با استفاده از ماشین آالت راهسازی به صورت خالی کردن خاک در آب -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 37 3. تراکم خاک بیرون آمده ازًسطح آب با استفاده از غلتک قبل از اجرای سابگرید (در صورت نشست، مجددا خاک )ریخته شده و با غلتک متراکم گردد 4. اجرای سابگرید در حداقل سه الیه بر روی خاک همتراز شده با رقوم سیالب (ضروری است سابگرید باالی رقوم )سیالب اجرا گردد 5. اجرای روسازی به صورت شنی یا آسفالتی 6. اجرای ژئوکامپوزیت بر روی بدنه جاده (در جاده شنی بخش از ژئوکامپوزیت برگشتی افقی بین ساب گرید و زیراساس باشد و در جاده آسفالتی بخشی از ژئوکامپوزیت برگشتی افقی به طول حداقل یک متر باید بین اساس و زیراساس قرار بگیرد . بخش افقی ژئوکامپوزیت تابع آخرین استانداردهای مرتبط با ژئوکامپوزیت باشد که ارجح بر این ضابطه است. بر اساس تجربیات محلی ا جر ای الیه فیلتر شنی در زیر ریپ رپ توصیه نمی شود). 7. اجرای حفاظت شیروانی اعم از ریپ رپ یا سایر موارد قید شده در ضابطه • الزم است در حین اجرا و پس از اتمام اجرای جاده، پایش رقوم جاده به صورت دوره ای صورت گیرد . • ضروری است برای تامین سرعت کافی در اجرا برنامه ریزی تعداد کافی کامیون بارگیری شده در نزدیکی محل تخلیه انجام پذیرد تا در تخلیه مداوم مصالح به درون آب وقفه .ای صورت نپذیرد برای نمونه مقطع شماتیک جاده با روسازی شنی و آسفالتی به ترتیب در شکل4-10 و شکل4-11 .ارائه شده است شکل4-10 مقطع جاده شنی شکل4-11 مقطع جاده آسفالتی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 38 4 - 4 - 1 - 3 - اختالط با مصالح رودخانه ای مصالح رودخانه ای از نظر دسترسی در منطقه هورالعظیم، شرایط مشابهی با ماسه بادی دارد. بنابراین اختالط مصالح رودخانه ای با رس محلی را می .توان به عنوان روشی برای احداث بدنه جاده به کار برد. بدیهی است مقایسه اقتصادی در این زمینه ضروری است یک ی دیگر از انواع خاک های دانه ای که می توان آن را در اختالط با خاک رس استفاده کرد مصالح شنی و ماسه یا هناخدور یا است ، که همانند خاک ماسه بادی می تواند به عنوان ماده پرکننده )(جهت ریختن خاک در آب برای استحصال جاده .استفاده شود مصالح رودخانه ای را می توان با نسبت های مختلف در ترکیب با خاک های چسبنده استفاده کرد تا خواص تغییر شکل پذیری، تراکم و مقاومت خاک بهبود یابد. 4 - 4 - 1 - 3 - 1 - طراحی بر اساس تجربیات گذشته اختالط رس محل با20 تا40 درصد مصالح ماسه رودخانه ای می تواند مورد استفاده .قرار گیرد اما تعیین درصد اختالط در هر پروژه باید با بررسی های الزم انجام شود. نکات ذکر شده برای روش اختالط ماسه بادی با رس محلی در بخش های 4 - 4 - 1 - 2 - برای اختالط مصالح رودخانه .ای با رس محلی نیز باید مورد توجه قرار گیرد 4 - 4 - 1 - 3 - 2 - اجرا در خصوص خاکریز آزمایشی و مراحل اجرای اختالط مصالح رودخانه ای با رس محلی بایستی نکات ذکر شده در بند4 - 4 - 1 - 2 - 3 .مورد توجه قرار گیرد 4 - 4 - 1 - 4 - سایر روش های اجرای بدنه خاکریز شایان ذکر است چنانچه اجرای بدنه خاکریز به روش های فوق الذکر به دالیلی از قبیل سرعت باالی جریان آب، عمق زیاد خاکریزی در آب و غیره امکان پذیر نباشد از روش های این قسمت می توان استفاده کرد. این روش ها به دالیل اقتصادی و در بعضی موارد به دلیل محدودیت .های اجرایی در سطح گسترده و به صورت عمومی قابل توصیه نیست هر چند به صورت موضعی ، محدود و در صورت عدم وجود راهکار مهندسی دیگر ،با رعایت آخرین قانون و مقررات ایمنی، بهداشت و محیط زیست می .تواند استفاده شود 4 - 4 - 1 - 4 - 1 - راکفیل1 استفاده از راکفیل طبق این ضابطه در شرایط خاص امکان پذیر است. برای مثال اگر سرعت جریان آب در محل پروژه زیاد و سرعت اجرا کند باشد آنگاه خاک ریخته شده در آب شسته می شود و امکان اجرای خاکریز وجود نخواهد داشت. در این شرایط باید از مصالح سنگی استفاده شود. استفاد ه از این گزینه نیز به دلیل فاصله زیاد معادن تامین سنگ در اغلب پروژه ًهای هورالعظیم دشوار است و صرفا 1 Rockfill -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 39 در شرایط خاص (مشکالت اجرایی یا داشتن توجیه اقتصادی) قابل استفاده است. برای طراحی این قسمت به استانداردهای معتبر مانند OCDI ( OCDI, 2002 ) .مراجعه شود 4 - 4 - 1 - 4 - 2 - اختالط عمیق1 در روش اختالط عمیق خاک، افزونه ها تا عمق بهسازی به درون خاک تزریق شده و سپس به کمک یک مته بزرگ یا چند مته کوچک هم محور، خاک به همراه افزونه مخلوط می.شود جنس معمول افزونه ها سیمان و آهک است که ورود آنها به داخل آب در هورالعظیم مجاز نیست. بنابراین این روش فقط برای بخش مرکزی بدنه خاکریز قابل استفاده است. الزم است با توجه به نوع دستگاه و فشارهای مربوطه فاصله کافی بین محل اجرای این .روش و سطح شیروانی در نظر گرفته شود در صورت استفاده از این روش، آیین نامه های معتبر طراحی و اجرا همچونFHWA-HRT-13-046 (Bruce et al., 2013) .قابل استفاده است 4 - 4 - 1 - 4 - 3 - تزریق پر فشار2 روش جت گروتینگ یا تزریق پرفشار ، یکی از روش های بهسازی خاک و تحکیم بستر می ب اشد که در آن، سیال دوغاب سیمان به داخل خاک تزریق می .گردد تزریق پرفشار خاک برجا سبب تغییر، اصالح و بهبود ساختار و پارامترهای مقاومتی خاک می .گردد جنس معمول افزونه ها دوغاب سیمان است که ورود آنها به داخل آب در هورالعظیم مجاز نیست. بنابراین این روش فقط برای بخش مرکزی بدنه خاکریز قابل استفاده است. الزم است با توجه به نوع دستگاه و فشارهای مربوطه فاصله کافی بین محل اجرای این روش و سطح شیروانی در نظر گرفته شود. تعیین این فاصله برای جت گروتینگ باید با ضریب اطمینان مناسب صورت گیرد. برای جزئیات روش طراحی و اجرایی به ( مراجع معتبر مثلCroce et al., 2014 .) مراجعه شود 4 - 4 - 1 - 4 - 4 - ستون شنی3 ستون شنی یک روش اصالح خاک می باشد. این روش مبتنی بر تعویض بخشی از حجم خاک نیازمند بهسازی به وسیله حفر چاه هایی با قطر، عمق و فاصله معین از یکدیگر و پر کردن چاه ها به وسیله ماسه یا شن یا سنگریزه و متراکم نمودن به صورت ستون های عمودی می.باشد روش ستون شنی موجب کاهش نشست خاکریز و افزایش پایداری آن می.شود عامل مهم در بکارگیری این روش دسترسی به مصالح سنگی است که فاصله زیاد معادن سنگی از منطقه هورالعظیم موجب مقرون به صرفه نبودن این روش می.شود برای جزئیات روش طراحی و اجرایی به مراجع معتبر مانند اس تانداردFHWA/RD-83/026 ( Barksdale and Bachus, 1983) مراجعه ش .ود 1 Deep Soil Mixing 2 Jet Grouting 3 Stone column -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 40 4 - 4 - 1 - 4 - 5 - شمع و ریزشمع استفاده از شمع و ریزشمع یکی از روش های مناسب برای بهبود باربری سازه ها در مناطق با بستر سست می باشد. ب ه کارگیری این روش با توجه به هزینه باالی ساخت شمع و زمان بر بودن ، همانند سایر روش های بهسازی ستونی، از منظر اقتصادی برای احداث جاده ی ها طویل در منطقه هورالعظیم توصیه نمی شود اما در نقاط خاص برای تامین پایداری شیروانی ها در طول های کوتاه یا در مجاورت سازه های احداث شده بر روی بدنه جاده قابل استفاده است. برای جزئیات روش طراحی و اجرایی به مراجع معتبر مانند استاندارد هایAPI ( API, 2011 ،) FHWA NHI-10-016 ( et al., 2010 Brown) و FHWA-NHI-16-009 ( et al., 2016 Hannigan) برای شمع و استاندارد NHI-05-039 ( Sabatini et al., 2005 )برای ریزش مع .مراجعه شود 4 - 4 - 1 - 4 - 6 - تراکم دینامیکی1 یا جایگزینی دینامیکی2 روش تراکم دینامیکی شامل رهاسازی متوالی کوبه های (وزنه )های سنگین از ارتفاع نسبتاً زیاد در یک الگوی از پیش طراحی شده می باشد . عمق بهبود در روش تراکم دینامیکی به عوامل مختلفی مانند وزن و ارتفاع سقوط کوبه، شرایط توده خاک و تجهیزات مورد .استفاده بستگی دارد این روش به ویژه در الیه های ماسه .ای سست کارایی بسیار مناسبی دارد با توجه به اجرای خاکریز راه ها با عرض محدود در آب و رسی بودن خاک منطقه استفاده از این روش در منطقه هورالعظیم در سطح گسترده کارآیی الزم را نخواهد داشت اما استفاده از آن برای سطوح بزرگ مانند محوطه سلرها و جاده های مجاور محوطه سلرها قابل بررسی است. برای جزئیات روش طراحی و اجرایی به مراجع معتبر مانند استانداردFHWA-SA-95-037 ( Lucas, 1995 ) .مراجعه شود 4 - 4 - 2 - حفاظت سطحی شیروانی از خاکریز جدید 4 - 4 - 2 - 1 - کلیات سطح شیروانی های خاکریز جاده ها که در هورالعظیم احداث می شوند باید در مقابل موج و جریان آب حفاظت شوند. در این بخش کلیاتی از حفاظت سطحی شیروانی ها ارائه می گردد. پایداری ژئوتکنیکی شیروانی ها در برابر گسیختگی در بخش4 - 4 - 1 - 1 اشاره شد و این بخش تنها به حفا ظ ت شیروانی :اختصاص دارد. نکات ذیل در این رابطه باید مورد توجه قرار گیرد الف) برای انتخاب روش ا حف ظت شیروانی جدید در منطقه هورالعظیم ،باید گزینه های ریپ رپ و گابیون بررسی و مقایسه گردد . ب) در مقایسه گزینه ها توجه شود که ریپ رپ به عنوان الیه حفاظت ع ی ان طاف پذیر است و در اثر جاب ه جایی جزئی ناشی ا ز نشست یا سایر تغییرات، تخریب نمی.شود )پ روش گابیون به دلیل احتمال پاره شدن مش ها دوام کمتری نسبت به روش ریپ رپ دارد. استفاده از گابیون فقط برای شرایط خاص که جایگزین مهندسی مناسب وجود ندارد و برای بخش بسیار محدود قابل انجام می باشد . 1 Dynamic Compaction 2 Dynamic Replacement -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 41 ج) الزم است استفاده از پوشش گیاهی به منظور کاهش شدت آسیب وارده به شیروانی جاده بگونه ای که خرابی ها به روسازی انتقال پیدا نکند بررسی شود. از آنجا که آسیب پذیری این روش در سال ،های ابتدایی اجرا باال است و نباید آن را به عنوان روشی مستقل .برای حفاظت درازمدت یک جاده در منطقه در نظر گرفت )د سیستم حفاظ ت شیروانی باید در منطقه هورالعظیم به نحوی طراحی شو د که در برابر امواج و جریان ایجاده شده در هورالعظیم پایدار باش. د )ه سیستم حفاظت شیروانی نباید دچار لغزش شود و باید از نظر .ژئوتکنیکی پایدار باشد همچنین فیلتر در این سیستم باید به نحوی طراحی شود که ضمن اینکه اجازه عبور جریان آب از خاک ریزدانه به خاک درشت دانه را می ،دهد از شسته شدن خاک ریزدانه نیز جلوگیری می .نماید و) استفاده از سایر روش ها از جمله لحاف بتنی که برای اجرای آن نیاز به بتن ریزی در محل (بر روی شیب شیروانی) می باشد، در قسمت .های در معرض آب به دلیل خطر نفوذ شیرابه بتن به داخل آب هورالعظیم ممنوع است در ادامه جزئیات روش های قابل اجرا در منطقه برای حفاظت از جدار خاکریز جدید معرفی و نحوه محاسبه پارامترهای آن بیان می شود. ضمنا مشخصات فنی هر روش با توجه به شرایط منطقه در انتهای آن ارائه می .شود 4 - 4 - 2 - 2 - روش ریپ رپ (سنگ )چین ریپ رپ به عنوان یک الیه سنگ چین تعریف می شود که می توان از آن به منظور جلوگیری از فرسایش شیروانی خاکریز در مقابل آب و موج استفاده کرد . از مصالح غیر سنگ ی مانند دال های بتنی پیش ساخته یا مکعب های بتنی که به صورت مرتب از کف تا باال چیده شده باشند، نیز می توان به عنوان ریپ رپ استفاده کرد. الزم به ذکر است به علت عدم ورود شیرابه سیمان در بلوک بتنی در داخل هورالعظیم بلوک های بتنی باید بیرون از هورالعظیم ساخته، کامال خشک و سپس به داخل هورالعظیم حمل شوند. بین بدنه خاکریز و ریپ رپ الزم است یک الیه فیلتر سنگدانه ای یا ژئوکامپوزیت (ترکیب ژئوتکستایل و ژئوگرید) استفاده شود. مهار ژئوکامپوزیت در باالی جاده شنی با پیش بینی یک طول افقی (حداقل به طول یک متر) بین سابگرید و زیراساس و در باالی جاده آسفالتی با پیش بینی همین طول بین اساس و زیراساس انجام می.شود جزئیات اجرای این روش به عنوان حفاظت جدار جاده در شکل4-12 .نشان داده شده است )(الف )(ب شکل4-12 جزئیات اجرای روش ریپ رپ در حفاظت جدار در (الف) جاده شنی و (ب) جاده آسفالتی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 42 4 - 4 - 2 - 2 - 1 - تعیین ضخامت الیه ریپ رپ در اینجا برخی مقادیر یا روابط بر اساس مراجع معتبر آورده شده است. چناچه آن مرجع در آینده به روز رسانی شود، الزم است .آخرین ویرایش مورد استفاده قرار گیرد ضخامت الیه ریپ رپ باید مطابق رابطه هادسون ( به صورت زیر محاسبه گرددUSACE, 1995 :) ( 4-2 ) 𝑟= 𝑛𝐾Δ (𝑊 𝑤𝑟 ) 1 3 ⁄ :که در آن 𝑟 ،ضخامت الیه بر حسب فوت 𝑛 تعداد واحد آرمورهایی (قطعه حفاظتی) که در ضخامت الیه حفاظتی می تواند جای گیرد (عموماً برابر با2 ،) 𝐾Δ ض ریب الیه (مطابق جدول4-2 ) ، 𝑊 وزن هر واحد آرمور بر حسب پوند (یا𝑊50 یعنی وزنی که50 درصد واحدها کوچکتر از آن است و𝑊100 یعنی وزنی که100 درصد واحدها کوچکتر از آن است ) و 𝑤𝑟 وزن واحد آرمور بر حسب پوند بر فوت مکعب .است وزن واحد آمور بر حسب پوند بر اساس رابطه( 4-3 ) محاسبه گردد( USACE, 1995 ). ( 4-3 ) 𝑊= 𝛾𝑟𝐻3 𝐾𝐷(𝛾𝑟 𝛾𝑤−1) 3 cot 𝜃 :که در آن 𝐻 ارتفاع موج شاخص بر حسب فوت ( USACE, 2002 ،) 𝐾𝐷 ضریب پایداری (د ر جدول4-2 ارائه ،)شده است 𝛾𝑟 وزن واحد آرمور بر حسب پوند بر فوت مکعب .است 𝛾𝑤 وزن مخصوص آب در محل بر حسب پوند بر فوت مکعب و 𝜃 .شیب سازه (نسبت به افق) است ضخامت الیه حفاظتی ریپ رپ مطابق رابطه ( 4-4 ) باید بزرگتر از دو برابر قطر اسمی سنگW50 باشد ( USACE, 1995 .) عالوه ،بر این ضخامت باید حداقل25 درصد بیشتر از قطر اسمی بزرگترین سنگ باشد . حداقل ضخامت الیه حفاظتی باید1 ( فوت30 سانتی .متر) باشد ( 4-4 ) 𝑟𝑚𝑖𝑛= 𝑚𝑎𝑥[2.0 (𝑊50 𝛾𝑟 ) 1 3 ⁄ ،1.25 (𝑊100 𝛾𝑟 ) 1 3 ⁄ ،1 فوت] جدول4-2 مقادیر پیشنهادی برای تعین ضریب الیه و ضریب پایداری جهت استفاده در تعیین وزن و ضخامت آرمور -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 43 ( USACE, 1995 ) آرمور 𝒏 1 قرارگیری ( شیب𝐜𝐨𝐭𝜽 ) 𝑲𝑫 𝑲𝚫 سنگ معدن تیز گوشه 1 تصادفی 5/1 تا0 /3 استفاده نشود - تیز گوشه 2 تصادفی 5/1 تا0 /3 0/2 00 /1 تیز گوشه بیشتر از3 تصادفی 5/1 تا0 /3 2/2 00 /1 تیز گوشه 2 خاص2 5/1 تا0 /3 0/7 تا0 / 20 - ریپ رپ 2 تصادفی 0/2 تا0 /6 2/2 - آرمور بتی تتراپاد 2 تصادفی 5/1 تا0 /3 0/7 04 /1 بلوک مکعبی 2 تصادفی 5/1 تا0 /3 5/6 10 /1 1 n برابر است با تعداد آرمورهای کروی معادل مربوط به وزن متوسط سنگ که در ضخامت الیه قرار می.گیرند 2 در این قرارگیری محورهای بلند سنگ عمود بر روی شیب قرار گرفته.اند 4 - 4 - 2 - 2 - 2 - دانه بندی الیه ریپ رپ برای تعیین دانه بندی الیه ریپ رپ مورد استفاده در منطقه باید از روابط و دستورالعمل های زیر استفاده شود ( USACE, 1995 ): 1. حد پایینW50 ( W50 𝑚𝑖𝑛 ،) باید بر اساس الزامات پایداری با استفاده از معادله ( 4-3) انتخاب .شود 2. حد باالیی𝑊50 ( 𝑊50 𝑚𝑎𝑥 ،)باید تقریبا5/1 برابرW50 𝑚𝑖𝑛 .باشد 3. حد پایینی 𝑊15 ( 𝑊15 𝑚𝑖𝑛 ،)باید تقریبا4/0 برابرW50 𝑚𝑖𝑛 .کمتر باشد 4. حد باالیی 𝑊15 ( 𝑊15 𝑚𝑎𝑥 ،)باید بر اساس ضوابط فیلتر که در مرجعEM 1110-2-1901 موجود است، تعیین شود ( USACE, 1995 ). 5. حد پایینی𝑊100 ( 𝑊100 𝑚𝑖𝑛 ،)باید از دو برابرW50 𝑚𝑖𝑛 .کمتر باشد 6. حد باالیی𝑊100 ( 𝑊100 𝑚𝑎𝑥 ،)باید برابر با حداکثر اندازه ای باشد که می توان از نظر اقتصادی از مع ا دن بدست آورد. اما مقدار آن نباید از4 برابرW50 𝑚𝑖𝑛 .تجاوز کند 4 - 4 - 2 - 2 - 3 - حفاظت از پنجه در روش ریپ رپ برای جلوگیری ازگسیختگی پنجه خاکریز در اثر آب شستگی و زیرشویی1 توسط امواج، بایستی حفاظت پنجه الیه حفاظتی مورد توجه قرار گیرد. بدین منظور باید از راهنمای موجود در مرجع EM 1110-2-1614 ( استفاده گرددUSACE, 1995). خالصه ای از این راهنما در شکل4-13 نشان داده می شود که شکل کلی احتمالی حفاظت پنجه می .باشد 1 Undercutting -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 44 شکل4-13 حفاظت از پنجه ریپ رپ طبق مرجعEM 1110-2-1614 ( USACE, 1995 ) 4 - 4 - 2 - 2 - 4 - مشخصات فنی روش ریپ رپ فهرست آزمایش های ضروری سنگ مطابق آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران نشریه2 - 300 ( سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ، 1385 ،) در جدول4-3 ارائه گردیده است که باید برای هر10،000 متر مکعب از مصالح ریپ رپ مورد استفاده در منطقه هورالعظیم انجام گیرد. درصورت صالحدید مشاور مبنی بر انجام آز مایش های بیشتر، الزم است تعداد آزمایش ها افزایش یابد . جدول4-3 آزمایش های اجباری سنگ مورد استفاده در سازه های دریایی و ساحلی نشریه2 - 300 (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ، 1385 ) نوع آزمایش روش آزمایش استاندارد عنوان روش آزمایش استاندارد وزن مخصوص انبوهی ASTM C127 وزن مخصوص انبوهی و جذب آب سنگ دانه درشت جذب آب ASTM C127 وزن مخصوص انبوهی و جذب آب سنگ دانه درشت مقاومت فشاری ASTM D2938 مقاومت فشاری تک محوری نمونه های مغزه سنگ دست نخورده سالمت ASTM D5240 آزمایش صفحات سنگ برای ارزیابی سالمت برای مصرف در سنگ چین با استفاده از سولفات سدیم یا منیزیم -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 45 دوام در برابر وارفتگی ASTM D4644 دوام به وارفتگی شیل ها و سایر سنگ های ضعیف سایش ASTM C535 مقاومت در برابر سایش سنگ دانه درشت توسط سایش و ضربه در دستگاه لس آنجلس برای پذیرش کیفیت مصالح سنگی به عنوان راهنما از معیار ارائه شده در راهنمای کاربرد سنگ در موج شکن ها و سازه های حفاظتی ( شفیعی ،فر1390) مطابق با جدول4-4 استفاده گردد . قبل از استفاده از هر معدن در منطقه، بایستی نسبت به نمونه گیری و انجام آزمایش ها جهت حصول اطمینان از داشتن مشخصات ذیل .اقدام شود جدول4-4 راهنمای معیار پذیرش کیفیت مصالح سنگی (شفیعی ،فر1390 ) حداکثر جذب آب )%( حداقل دانسیته خشک kN/m3) ) حداقل اندیس بار نقطه ای خشک (MPa) حداقل مقاومت تک محوری خشک (MPa) حداکثر سایش لس آنجلس )%( حداکثر ارزش ضربه ای )%( سالمت سنگ )%( شاخص دوام )%( سنگ آهکی - ماسه سنگی 15 17 1/5 14 50 35 18 80 سنگ آذرین 6 23 4 50 30 15 7 90 4 - 4 - 2 - 3 - روش گابیون همانطور که در بند (پ) از قسمت4 - 4 - 2 - 1 ،آمده است استفاده از گابیون به صورت گسترده پیشنهاد نمی شود ولی در مناطق خاص که روش .های مهندسی جایگزینی وجود ندارد به صورت محدود قابل استفاده است گابیون ها از سبدهای مستطیلی مشبک ساخته شده اند که با سنگ پر می شوند ،. در اجرای این روش ابتدا یک الیه ژئوکامپوزیت (ترکیب ژئوتکستایل و ژئوگرید) بر روی شیب شیروانی اجرا می.شود و سپس بر روی آن گابیون با ضخامت مشخص اجرا خواهد شد جزئیات اجرای این روش به عنوان حفاظت سطحی شیروانی در شکل4-14 .نشان داده شده است )(الف )(ب شکل4-14 جزئیات اجرای روش گابیون در حفاظت شیروانی خاکریز )(الف جاده آسفالتی (ب) جاده شنی -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 46 4 - 4 - 2 - 3 - 1 - تعیین ضخامت مورد نیاز برای گابیون ضخامت گابیون بر اساس برقراری تعادل بین نیروهای برخاست1 و نیروهای گرانش در گابیون، باید به صورت زیر محاسبه گردد ( Pilarczyk, 2004 ) : ( 4-5 ) 𝐻𝑠 ∆𝐷= 𝐹𝜉𝑜𝑝 −2/3 𝑤𝑖𝑡ℎ 6 < 𝐹< 9 که در آن Hs ارتفاع موج شاخص2 ؛ Δ دانسیته نسبی گابیون (معموالً برابر با1)؛ D ضخامت گابیون ؛ F فاکتور پایداری ؛ ξ 𝑜𝑝= tan𝑎 √𝐻𝑠(1.56 𝑇𝑃 2) ⁄ پارامتر باالروی ؛ α شیب ؛ و TP دوره موج در پیک طیف .است 4 - 4 - 2 - 3 - 2 - دانه بندی فیلتر قرار گرفته در زیر گابیون به دلیل دانه بندی درشت تر گابیون نسبت به خاک زیرین، بایستی فرسایش و انتقال مصالح الیه زیرین گابیون مورد توجه قرار گیرد. برای جلوگیری از این فرسایش باید از ژئوکامپوزیت یا فیلتر دانه ای در زیر الیه گابیون استفاده کرد. ضوابط فنی ژئوکامپوزیت و فیلتر دانه ای در بخش های بعدی ارائه می .گردد 4 - 4 - 2 - 3 - 3 - پایداری ژئوتکنیکی حمله موج به گابیون ها باعث نوسانات فشار آب حفره ای در بدنه خاکریز و خرابی لغزشی موضعی می گردد. برای جلوگیری از این مکانیسم آسیب باید از گابیون های ضخیم یا شیب مالیم استفاده گردد .بدین منظور ضخامت گابیون بایستی طبق ضوابط اشار ه شده در(Pilarczyk ,2004) کنترل .شود 4 - 4 - 2 - 3 - 4 - حفاظت از پنجه در روش گابیون برای حفاظت از پنجه می توان از روش ها و ابعاد گفته شده در بخش4 - 3 - 2 - 1 - 3 .استفاده کرد 1 Uplift 2 Significant Wave Height -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 47 4 - 4 - 2 - 3 - 5 - مشخصات فنی روش گابیون سنگ های مورد استفاده در گابیون در منطقه باید ویژگی های مندرج درASTM D6711 را داشته باشند ( ASTM, 2015 ) . اندازه سنگ های مورد استفاده باید بر اساس ضخامت گابیون مطابق جدول4-5 تعیین شود. نحوه اندازه گیری سنگ ها باید بر اساسASTM D5519 ( باشدASTM, 2015 ). جدول4-5 اندازه سنگ مورد استفاده بر اساس ضخامت گابیون ( اندازه سنگmm ) ( ضخامتm ) 76 - 127 17 /0 127-76 23 /0 203-102 3/0 مشخصات قسمت های مختلف گابیون باید منطبق بر استانداردASTM A975 ( ASTM, 2021)، مقاومت کششی سیم های مورد استفاده باید در رده نرم1 بر اساسASTM A641 (9 , 201 STM A) و نحوه ساخت و نصب گابیون ها باید بر اساسASTM D7014 ( باشدASTM, 2018 ) . 4 - 4 - 2 - 4 - فیلتر و ژئوکامپوزیت برای حفاظت الیه سطحی 4 - 4 - 2 - 4 - 1 - کلیات الیه های حفاظت سطحی مثل ریپ رپ یا گابیون که در باال تشریح شد نیاز به فیلتر دارد. فیلتر باید بین الیه حفاظت سطحی و خاک قرار گیرد. در اینجا ضوابط مربوط به فیلترها ارائه می.گردد فیلترهای دانه ای یا ژئوکامپوزیت ها )(ترکیب ژئوتکستایل و ژئوگرید در منطقه همراه با آرمورهای پوششی همچون ریپ ،رپ گابیون ها و غیره می توانند از سازه ها در مقابل فرسایش حفاظت کنند . نفوذپذیری فیلترها باید بیشتر از نفوذپذیری خاک زیرین باشد . برای طراحی و استقرار الیه ژئوکامپوزیت نیاز است تا دستورالعمل های پیشنهاد شده توسط استانداردCEM ( USACE, 2002 ) که در نشریه528 (معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس ،جمهور1390) نیز .تاکید شده است رعایت شود 4 - 4 - 2 - 4 - 2 - معیارهای طراحی فیلترها ی دانه ای روزنه ها در فیلتر دانه ای ب اید ب ه قدری کوچک باشد که ذرات خاک به صورت فیزیکی قادر به عبور از روزنه ها نباشند . اصول طراحی فیلترها بر اساس پایداری فصل مشترک (معیار رگاب)، پایداری داخلی و پایداری نفوذپذیری قرار دارد ( Pilarczyk, 2004 ) . برای طراحی به مراجع معتبر از جمله استانداردUSACE در خصوص حفاظت خاکریزهای ساحلی و سازه های دریایی( USACE, 1953 ) مراجعه .گردد 1 Soft temper -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 48 4 - 4 - 2 - 4 - 3 - معیارهای طراحی ژئوکامپوزیت ها روزنه ها در ژئوکامپوزیت ها ب اید ب ه قدری کوچک باشد که ذرات خاک به صورت فیزیکی قادر به عبور از آنها نباشند. برای طراحی به مراجع معتبر از جمله نشریه528 ( معاونت برنامه،ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور 1390 ) .مراجعه گردد 4 - 4 - 3 - اجزای جاده نکات:ذیل بایستی در تفکیک روسازی و بدنه خاکریز مورد توجه قرار گیرد الف- روسازی در جاده شنی به زیراساس و شن و در جاده آسفالتی به زیراساس، اساس و آسفالت تقسیم می شود که طبق این ضابطه بر روی حداقل سه الیه سابگرید قرار دارد. برای احداث روسازی الزم است از آیین نامه ها و ضوابط مربوطه از جمله نشریه شماره 234 (معاونت برنامه ،ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور1390 )، نشریه شماره101 (معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس ،جمهور1392 ) و سایر .موارد استفاده شود ب) در باالی رقوم سطح سیالب، طراحی و اجرای حداقل سه الیه سابگرید با تراکم95 درصد الزامی است به گونه ای که ضخامت کل الیه های سابگرید از60 سانتی متر کمتر نباشد. برای طراحی سابگرید به استانداردهای معتبر از جمله نشریه101 (برنامه ریزی و ،نظارت راهبردی رئیس جمهور1392 ) مراجعه شود. جهت آگاهی خواننده تجربیات محلی نشان داده است که استفاده از رس محلی به تنهایی قابلیت رسیدن به تراکم95 درصد و حفظ آن را در د رازمدت در شرایط منطقه هورالعظیم ندارد و لذا توصیه می شود از روش های تثبیت خاک رس یا ترکیب با مصالح درشت دانه اس تفاده گردد. متذکر می گردد در صورت تثبیت خاک رس رعایت قوانین و مقررات .ایمنی، بهداشت و محیط زیست الزامی است ج) مقدارCBR در سابگرید برای طراحی الیه های روسازی به کار می رود. این مقدار باید در هر یک از الیه های سابگرید که مجموع ضخامت آنها حداقل60 سانتی متر است اندازه گیری شود . الیه های زیر این60 سانتی متر با قواعد مهندسی ژئوتکنیک مورد بررسی قرار می .گیرد. این قواعد در این ضابطه در قسمت احداث بدنه خاکریز جاده جدید بیان شده است در شکل4-10 و شکل4-11 به صورت .شماتیک مقطعی از جاده نشان داده شده است 4 - 4 - 4 - کالورت جاده با توجه به وقوع سیالب های فصلی در منطقه هورالعظیم و باال آمدن سطح آب، جهت جلوگیری از جمع شدن آب در یک طرف جاده و اعمال فشار جانبی بر بدنه آن و همچنین زیر آب رفتن ،کل خاکریز و روسازی جاده باید کالورت هایی (آبرو) به طور منظم در .طول جاده احداث گردد 4 - 4 - 4 - 1 - طراحی و اجرا دهانه و ارتفاع آبروها باید براساس مقدار دبی محاسبه شده از مطالعات هیدرولوژی و با توجه به روابط هیدرولیکی و شرایط جریان .ورودی، مجرا و خروجی آبرو انتخاب شود طراحی و اجرای کالورت ها الزم است بر اساس استانداردهایFHWA-HIF-12-026 ( Schall et al., 2012 ،) EM 1110-2-1601 ( USACE, 1994 ) و آیین نامه های سازه.ای و راهسازی مربوطه انجام گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 49 4 - 4 - 4 - 2 - حفاظت سطحی اطراف کالورت با توجه به اینکه سیستم های حفاظت سطحی در اطراف کالورت ها در معرض جریان عبوری هستند باید پایداری این سیستم ها در مقابل جریان کنترل شود. الزم است از ریپ رپ برای حفاظت اطراف کالورت ها استفاده شود. جزئیات استفاده از این روش در شکل 4-15 .نشان داده شده است الزم است اندازه سنگ استفاده شده در ریپ رپ از رابطه زیر محاسبه شود. این رابطه محدود به شیب های طولی کمتر از2 درصد برای کالورت ( استUSACE, 1994 ). ( 4-6 ) 𝐷30 = 𝑆𝑓𝐶𝑠𝐶𝑉𝐶𝑇𝑑[( 𝛾𝑤 𝛾𝑠−𝛾𝑤 ) 1 2 ⁄ 𝑉 √𝐾1𝑔𝑑 ] 2.5 پارامترهای مورد استفاده در این رابطه به صورت زیر تعریف و مقداردهی می :شود • 𝐷30 قطر سنگ ریپ رپ ی است که30 درصد مصالح ریپ رپ از نظر وزن و طول کوچکتر از آن است. در صورت استفاده از پارامتر 𝐷50 در طراحی ریپ رپ، رابطه تقریبی بین پارامترهای𝐷50 و𝐷30 به صورت𝐷30 = 𝐷50 (𝐷85 𝐷15 ⁄ )1 3 ⁄ .است𝐷30 ، 𝐷50 و𝐷85 به ترتیب اندازه ریپ رپی که30 ، 50 و85 درصد مصالح ریپ.رپ وزن کمتر از آن دارند • 𝑆𝑓 حداقل ضریب اطمینان که برابر با1/1 است و ممکن است با توجه به شرایط خاصی نیز افزایش یابد. • 𝐶𝑠 ضریب پایداری برای گسیختگی اولیه است. مقدار آن در حالت:های مختلف به صورت زیر است ▪ سنگ دانه ای :3 /0 ▪ سنگ گرد گوشه : 375 /0 -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 50 شکل15 - 4 جزئیات حفاظت سطحی اطراف ورودی و خروجی کالورت با استفاده از ریپ رپ • 𝐶𝑉 ضریب توزیع سرعت عمودی است. مقدار آن در حالت:های مختلف به صورت زیر است ▪ برای کانال های مستقیم و در داخل خم ها: 0 /1 ▪ برای خارج از خم :ها1.283 −0.2 log(𝑅𝑊 ⁄ ) (در حالت𝑅𝑊 ⁄ > 26 برابر با0/1) در این رابطه𝑅 شعاع خم و𝑊 .عرض کانال است ▪ پایین دست کانال های بتنی : 25 /1 ▪ انتهای دایک ها: 25 /1 • 𝐶𝑇 ضریب ضخامت (برای ضخامت برابر با مقدار بز ر گتر1𝐷100 یا1.5𝐷50 این ضریب برابر با0/1 )است . این ضریب افزایش پایداری را زمانی که ریپ رپ ضخیم تر از حداقل ضخامت قرار گی رد نشان می دهد . 𝐷50 و 𝐷100 به ترتیب اندازه ریپ رپی که50 و100 درصد مصالح ریپ رپ وزن کمتر از آن دارند. • 𝑑 عمق محلی جری ان • 𝛾𝑤 وزن مخصوص آب • 𝑉 سرعت متوسط عمق محلی ریپ رپ ریپ رپ کالورت جاده کالورت :ورودی کالورت D :خروجی کالورت 2D -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 51 • 𝑔 شتاب گرانشی • 𝐾1 ضریب تصحیح شیب جانبی است و از رابطه زیر محاسبه می :شود ( 4-7 ) 𝐾1 = √1 −sin2 𝜃 sin2 𝜙 • 𝜃 زاویه شیب نسبت به افق • 𝜙 زاویه شیب طبیعی مصالح ریپ رپ ً(معموال40 )درجه 4 - 5 - الزامات ترمیم جاده با توجه به اینکه وضعیت فنی هر یک از محوطه سلرها ،جاده ها و تاسیسات صدمه خورده مشخص ن می باشد بنابراین این ضابطه نمی تواند مانند موارد جدید نسبت به ایجاد یک دستورالعمل واحد برای آنها اقدام نماید و هر مورد ترمیمی از لحاظ فنی با توجه به مشخصات آن باید مورد بررسی مستقل قرار گیرد. بعالوه در شرایط ترمیم محتمل است کلیه موارد فنی و مهندسی قید شده در این ضابطه قابل اجرا نباشد از همین رو موارد ترمیمی کیفیت جاده های جدید را ندارد. برای موارد ترمیمی به"ضا بطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها ، محوطه سلرها و تاسیسات منطقه هورالعظیم در برابر سیالب در حوزه تراز سیالب و خطوط لوله" .مراجعه شود با .این وجود برخی کلیات به عنوان راهنما در ادامه این بخش آمده است برخی از جاده های هورالعظیم بر اثر سیالب تخریب شده اند یا ممکن است در آینده تخریب شوند. انواع خرابی های متداول در برابر سیالب های گذشته در شکل4-16 .نشان داده است برای ترمیم جاده های دارای خرابی در منطقه هورالعظیم به نحوی که در مقابل سیالب مقاوم باشد می توان از روش ها و نکاتی که در ادامه شرح داده می ،شوند استفاده کرد. این مباحث در چهار بخش ترمیم بدنه خاکریز جاده، ترمیم حفاظت سطحی از خاکریز جاده ترمیم روسازی جاده و ترمیم کالورت جاده تقسیم بندی می .شود این توصیه های ترمیم جاده ها را می توان مطابق شکل4-16 :به سه وضعیت زیر تقسیم و بررسی کرد . الف) جاده در اثر برخورد امواج باریک شده باشد . ب) روسازی حاشیه راه دچار شستگی شده باشد . پ) جاده زیر آب باشد الزم به ذکر است که موارد ذکر شده در این ضابطه مربوط به حوزه ژئوتکنیک بوده و در سایر حوزه ها الزم است به استانداردها و آیین نامه .های مربوطه مراجعه شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 52 شکل4-16 )حاالت مختلف خرابی جاده در اثر وجود سیالب و آب دائمی (الف) باریک شدن جاده؛ (ب) شسته شدن حاشیه روسازی جاده؛ (ج .زیر آب رفتن جاده 4 - 5 - 1 - ترمیم بدنه خاکریز جاده • در خرابی هایی مانند باریک شدن جاده و شسته شدن حاشیه روسازی (حالت الف و ب در شکل4-16 ،) ابتدا الزم است الیه ای از سرتاسر بدنه خاکریز برداشته شود، سپس با انتخاب یکی از روش های ذکر شده در بخش احداث بدنه خاکریز 4 - 4 - 1 نسبت به اجرای بدنه تا رسیدن به مقطع مورد نظر اقدام گردد. ضخامت الیه ای از جاده موجود که تراشیده می شود، باید حداقل تا عمق60 سانتی.متر باشد تا پیوند کافی بین مصالح قدیمی و جدید ایجاد شود (الف) )(ب )(ج -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 53 • در خرابی هایی مانند زیر آب رفتن جاده (حالت پ در شکل4-16 ) الزم است تراز فوقانی خاکریز مطابق بخش احداث بدنه خاکریز4 - 4 - 1 باال برده شود تا به رقوم سیالب برسد و متعاقبا سابگرید و روسازه مطابق دستورالعمل این ضابطه .اجرا شود • پارامترهای ژئوتکنیکی جاده تخریب شده باید با انجام آزمایش های ژئوتکنیکی برجا مشخص شوند و تحلیل های پایداری و نشست مطابق بخش4 - 4 - 1 انجام شوند. • اگر آب شستگی چنان باشد که بافت الیه تا عمق مشخصی به هم خورده باشد آنگاه باید تا آن عمق اقدام به برداشت .الیه کرد 4 - 5 - 2 - ترمیم حفاظت شیروانی خاکریز • اگر حفاظت شیروانی به صورت موضعی تخریب شده است ولی سایر نقاط شیروانی برجا مانده است، آنگاه باید به ترمیم بخش .تخریب شده اقدام نمود • در صورت خرابی کامل سیستم حفاظت سطحی موجود یا عدم همخوانی با الزامات ارائه شده در بخش4 - 4 - 2 (برای مثال عدم تطابق ضخامت یا دانه بندی ریپ رپ)، الزم است پس از برداشتن سیستم پیشین نسبت به اجرای سیستم جدید .مطابق با مشخصات ارائه شده در همین بخش اقدام نمود 4 - 5 - 3 - ترمیم کالورت جاده • اگر کالورت دچار تخریب سازه ای شده باشد، باید مطابق آیین نامه های سازه.ای مربوطه اقدام به ترمیم آن نمود • چنانچه حفاظت بستر در مجاورت کالورت دچار تخریب شده باشد، آنگاه در ترمیم آن بایستی نکات بخش4 - 4 - 4 مورد .توجه قرار گیرد • چنانچه خاک اطراف کالورت نیز دچار شستگی شده باشد آنگاه باید ترمیم شود. در ترمیم آن بایستی نکات بخش4 - 4 - 4 .مورد توجه قرار گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 54 فصل پنجم سلر و گودال سوخت -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 55 فصل پنجم- سلر و گودال سوخت 5 - 1 - مقدمه این فصل به بررسی سلرها و گودال های سوخت موجود در منطقه هورالعظیم از جنبه مهندسی ژئوتکنیک در مواجهه با سیالب می پردازد. در ابتدای این فصل به تشریح و معرفی سلر و گودال سوخت پرداخته و آسیب های ناشی از سیالب در آنها بیان می شود. الزم :است نکات کلی زیر در این فصل در نظر گرفته شود • مهم ترین مالحظه مهندسی ژئوتکنیک سلرها و گودال،های سوخت در رابطه با سیالب توجه به باالترین تراز سیالب .است.به عبارتی سطح محوطه سلرها هرگز نباید غرقاب شوند • محوطه سلرها و گودال های سوخت با استفاده از خاکریزهایی اجرا می شوند که از نظر مواجهه با سیالب مشابه خاکریز جاده ها هستند. بنابراین ضوابط گفته شده در فصل چهارم در خصوص خاکریز جاده ها برای آنها نیز الزم االجرا است. این مالحظات در این فصل تکرار نمی شود لیکن ضوابط تکمیلی نسبت به فصل چهارم (جاده.ها) قید خواهد شد 5 - 2 - تشریح سلرها و گودال های سوخت منطقه سلر، محوطه ای است که در بخش فوقانی چاه نفت قرار دارد و تاسیسات سر چاهی، لوله، دکل حفاری و سایر موا ر د بر روی آن قرار می.گیرد گودال سوخت یک گو ال کم عمق خاکی و بتنی است که توسط دیواری احاطه شده .است کاربرد گودال سوخت در دفع، جمع آوری موقت، انتقال و در صورت نیاز سوزاندن مایعات و یا مخلوطی از مایع و گاز در شرایط اضطرار یا خاص عملیاتی به صورت کنترل شده و ایمن می .باشد پالن شماتیکی از یک محوطه سلر و گودال سوخت در شکل5-1 نشان .داده شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 56 شکل5-1 پالن شمات کی محوطه سلر و گودال سوخت 5 - 3 - آسیب سلرها و گودال های سوخت بر اثر سیالب بر اثر سیالب امکان دارد در بخشی از خاکریزی که محوطه سلر و گودال سوخت بر روی احداث شده است آسیب به وجود آید. در این بخش آسیب ها در دو قسمت تشریح می:شود • انواع آسیب ی ها متداول در اثر س ی الب • آسیب های مشاهده شده در منطقه هورالعظیم -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 57 5 - 3 - 1 - انواع آسیب های متداول در اثر سیالب آشنا یی با انواع آسیب ی ها جاده در اثر سیالب برا ی طراحان و مجر ان ی ی آت ضرور ی است. بنابرا نی توص یه می شود انواع آسیب ها ی ذکر شده در ا نی ضابطه مورد توجه قرار گ رد ی . حالت ها ی کلی گسیختگی یا آسیب خاکریز سلر و گودال سوخت که در مواجهه با سیالب رخ می دهد مانند آسیب های کلی رخ داده در خاکریز جاده ها می.باشد این موارد عبارت است از : 1. فرسایش ناشی از سرریز شدن آب 2. نرم شدگی در اثر اشباع شدن خاکریز 3. تراوش (از پایین )یا داخل و رگاب 4. فرسایش سطح شیروانی در اثر موج 5. لغزش جانبی بر روی بستر توضیحات هر یک از این آسیب ها در فصل قبل در بخش4 - 3 - 1 برای جاده ها ارائه شد ه که برای محوطه سلر و گودال سوخت .مشابه است 5 - 3 - 2 - آسیب های مشاهده شده در سیالب در منطقه هورالعظیم افزون بر آسیب های کلی که در باال اشاره شد، الزم است به آسیب های خاص مشاهده شده در سیالب در منطقه هورالعظیم بیشتر .توجه شود در اثر سیل رخ داده در سال1398، آسیب های مختلفی در محوطه سلرها و گودال .های سوخت در منطقه هورالعظیم به وجود آمد آسیب های مشاهده شده در بازدیدهای انجام شده در هنگام تهیه این ضابطه شامل نکات مهمی است که در اینجا به تفکیک سلرها و گودال های سوخت به اختصار می آید. اطالع از این آسیب ها برای طراحان و مجریان آتی ضروری است. البته قطعا آسیب های محتمل .آتی محدود به این موارد نیست الف) آسیب :های مشاهده شده در محوطه سلرها در منطقه هورالعظیم باید به شرح زیر مورد توجه طراح باشد • ع در مده محوطه سلرهای موجود در منطقه، گودال محل چاه در سلر .پر از آب شدند بارزترین مشکل شناسایی شده در این بخش ها تراز پایین خاکریز ، نداشتن ارتفاع آزاد نسبت به رقوم آب تاالب هورالعظیم یا عدم حفاظت سطحی مناسب در برابر امواج یا ترواش آب از طریق بدنه خاکریز محوطه بوده است . اختالف اندک رقوم خاکریزی و رقوم آب در شکل 5-2 که مربوط به خاکریز سلر می .باشد کامال مشهود است مطابق این شکل در معدودی از سلرها هیچ گونه تمهید حفاظتی از سازه ها و تاسیسات موجود بر روی خاکریز محوطه سلر وجود ندارد که موجب فرسایش شیروانی محوطه سلر شده است . -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 58 شکل5-2 تراز پایین خاکریز سلر در مقایسه با رقوم آب مجاوردر میدان نفتی آزادگان جنوبی • در برخی از محوطه سلر ها مانند شکل5-3 با گذشت زمان پوشش روسازی بتنی مسلح از بین رفت ه و المان های مسلح کننده آن نمایان شد ه است . عالوه بر این، تغییرات تراز آب تاالب منجر به نشست خاکریزها و همچنین نفوذ آب به ساب گرید و زیراساس و صدمه به آن ها شده و از آنجایی که روسازی بتنی از انعطاف پذیری الزم برخوردار نمی ،باشدً عموما ترک خوردگی و تخریب این دال های بتنی مسلح را به همراه داشت ه است. شکل5-3 از بین رفتن پوشش بتنی روسازی محوطه سلر در میدان نفتی آزادگان جنوبی تراز پایین خاکریز سلر در مقایسه با رقوم آب مجاور -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 59 ب) آسیب های مشاهده شده در گودال:های سوخت در منطقه هورالعظیم باید به شرح زیر مورد توجه طراح باشد • ًخاکریزهای گودال سوخت عمدتا از جنس مصالح ریزدانه رسی ساخته شده که در برخی از آن ها تمهیداتی برای حفاظت شیروانی خاکریز در نظر گرفته نشده است. از همین رو این خاکریزها در اثر تماس با آب تاالب و امواج، متحمل آسیب های .جدی شدند • شسته شدن تدریجی خاک ریزدانه رسی از بدنه خاکریز، اشباع شدن و از دست رفتن مقاومت آن منجر به تخریب بسیاری از بخش .های خاکریز گودال سوخت شد • آسیب ها به گودال های سوخت در جریان سیل سال1398 تا حدی بود که عمال گودال سوخت مستغرق شده و کارایی و عملکرد خود را از دست داد ند . این موضوع در شکل5-4 ًکامال مشهود .است شکل5-4 استغراق خاکریز رسی گودال سوخت به دلیل پایین بودن تراز خاکریز آن 5 - 4 - مالحظات مهندسی ژئوتکنیک احداث خاکریز سلرها و گودال های سوخت جدید برای احداث محوطه سلر و گودال سوخت جدید در منطقه هورالعظیم با توجه به مالحظات سیالب باید از روش ها و نکاتی که در ادامه در بخش های مختلف شرح داده می شوند استفاده گردد . احداث محوطه سلر و گودال سوخت جدید شامل احداث بدنه خاکریز و حفاظت سطحی از شیروانی خاکریز سلر و گودال سوخت و بخش های بتنی و سایر موارد می باشد. الزم به ذکر است که موارد ذکر شده در ضابطه حاضر مربوط به حوزه ژئوتکنیک بوده و در سایر حوزه ها الزم است به استانداردها و آیین نامه های مرتبط .مراجعه شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 60 5 - 4 - 1 - ساخت بدنه خاکریز سلرها و گودال های سوخت برای ساخت بدنه خاکریز سلرها و گودال های سوخت در منطقه هورالعظیم باید از روش های شرح داده شده برای ساخت بدنه خاکریز جاده استفاده شود. این روش ها شامل خاکریز با اختالط با ماسه بادی یا اختالط با مصالح رودخانه ای برای رقوم زیر سیالب و اجرای حداقل3 الیه ساب گرید (حداقل60 سانتی متر ساب گرید) و اجرای الیه زیر اساس است که جزئیات آن ها در بخش4 - 4 - 1 .بیان شده است الزم است تمامی نکات ذکر شده در بند4 - 4 - 1 متناسب با خاکریز سلر و گودال سوخت رعایت شود. متعاقب موارد یادشده، سایر اجزای سلر مانند رویه شنی، بخش دال بتنی و پی زیر دکل .حفاری و سایر موارد احداث خواهد شد :افزون بر نکات باال، الزم است نکات ذیل در نظر گرفته شود الف) سلر • .کلیه موارد فصل چهار باید در خصوص خاکریز سلر در نظر گرفته شود • .تحت هیچ شرایطی سطح محوطه سلر در سیالب نباید مغروق شود • بخشی از پی گسترده که دکل حفاری بر روی آن قرار می گیرد نباید بر روی خاک کوبیده شده قرار بگیرد. از همین رو محدوده ای از پی گسترده اصلی که قرار است روی آن، دکل حفاری قرار بگیرد باید پس از ساخت خاکریز محوطه سلر تا مرحله روی زیر اساس، حفاری شده تا به بستر طبیعی زمین برسد. حفاری باید به گونه ای باشد که دیواره های بخش حفاری شده قائم باشد، به گونه .ای که یک گودال مکعب مستطیلی ایجاد شود سپس کف و دیواره های گودال توسط بتن مسلح تا زیر تراز پی گسترده اصلی استقرار دکل حفاری پوشانده شود. سپس داخل گودال تا زیر تراز پی گست رده اصلی استقرار دکل حفاری سنگ الشه و مالت پر شود (می توان به جای سنگ الشه و مالت از بتن نیز به به عنوان پرکننده استفاده کرد شایان ذکر است در صورت استفاده از بتن به جای استفاده از سنگ الشه با مالت به علت حجم باالی بتن مسئله حرارتی بتن در طراحی و اجرا باید در نظر گرفته شود). سپس پی استقرار دکل حفاری که قرار اس ت وزن دکل حفاری و عملیات دکل حفاری را تحمل کند قرار می گیرد. برای محاسبه ضخامت دال ها، آرماتورها و مش ها و علی الخصوص کنترل نشست مجاز باید با توجه به مشخصات دکل، قدرت دکل و همچنین ارتعاش منتقل شده از دک ل به پی از استانداردهای مرتبط استفاده کرد. در شکل5-5 .تصویر شماتیکی از این توضیحات آورده شده است • مشخصات سنگ الشه و مالت باید مطابق استانداردهای مرتبط باشد. به عالوه الزم است مقاومت فشاری ترکیب سنگ الشه و مالت بتواند تنش زیر پی گسترده اصلی که دکل حفاری روی آن قرار می گیرد را به بستر طبیعی منتقل نماید که باید توسط مهندس مشاور مورد محاسبه قرار بگیرد و مستندات الزم ارائه شود. در زمان اجرای سنگ الشه و مالت مهندس ناظر مشاور از کلیه مراحل و الیه ها عکس تهیه کند و تائیدیه اجرای صحیح سنگ الشه و مالت به همراه کلیه عکس ها از تمام مراحل اجرا به کارفرما کتباً از طرف مهندسین مشاور ارسال شود. تجربیات محلی نشان می دهد که استقرار مهندس ناظر در کلیه زمان اجرای سنگ الشه با مالت توس.ط مهندس مشاور باید الزام آور باشد • تجربیات محلی نشان داده است که برخی سنگ های الشه در حالت خشک مقاومت فشاری مناسبی دارند. لیکن در حالت اشباع به شدت مقاومت آن ها کاهش می یابد (در حالت اشباع مشاهده شده است که با دست خرد می شوند). با توجه به -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 61 تراوش آب از طریق بدنه خاکریز، آزمایش های مرتبط با سنگ الشه در حالت اشباع نیز عالوه بر سایر آزمایش های .مرتبط در استانداردهای معتبر برای سنگ الشه مد نظر قرار بگیرد • تجربیات محلی نشان می دهد با توجه به اینکه پی گسترده اصلی که دکل حفاری روی آن قرار می گیرد در یک مرحله اجرا نمی شود بخش بندی پی برای ریختن قسمت به قسمت بتن مطابق استانداردهای معتبر مرتبط برای بتن ریزی انجام نمی شود. در این شرایط باید مراحل بتن ریزی مطابق استاندادهای معتبر توسط مهندس مشاور کتباً به کارفرما اطالع داده شود و در زمان بتن .ریزی حضور مهندس ناظر در تمام مراحل کار الزامی است • تجربیات محلی نشان می دهد در بعضی مواقع در زمان ریختن بتن در دال،ها بخشی از بتن با افزودن آب بدون ویبره مناسب اجرا شده است که موجب صدور دستور تخریب گردید. در این حالت نمونه آزمایشگاهی قبل از افزودن آب اخذ .شده که حاکی از مناسب بودن بتن بوده است • بر روی سلر همواره باید پمپ تخلیه به صورت دائم وجود داشته باشد تا در زمان اجرا و بهره برداری مورد استفاده قرار .بگیرد ب) گودال سوخت • در خصوص ساخت خاکریز گودال سوخت تمامی نکات ذکر شده در استانداردIPS-G-CP-210 ( IPS, 2021 )و IPS- E-PR-460 ( IPS, 2009 ) باید.رعایت شود • سطح باالترین نقطه گودال سوخت مانند محوطه سلر باید به گونه ای محاسبه شود تا آب سیالب وارد آن نشود. دایک دور گودال سوخت صرف نظر از مالحظات آب بندی جهت جلوگیری از تراوش از نظر مهندسی ژئوتکنیک باید مشابه .جاده شنی باشد • .گودال سوخت در منطقه هورالعظیم باید به شکل دایره ای اجرا شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 62 شکل5-5 شکل شماتیک برای اجرای بخش پی گسترده زیر دکل حفاری -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 63 5 - 4 - 2 - حفاظت شیروانی خاکریز سلرها و گودال های سوخت برای حفاظت سطحی خاکریز سلرها و گودال های سوخت در منطقه هورالعظیم می توان از روش های شرح داده شده برای حفاظت سطحی شیروانی خاکریز جاده استفاده کرد. این روش ها شامل )ژئوکامپوزیت (ترکیب ژئوتکستایل و ژئوگرید ریپ و رپ می باشد. الزم است تمام نکات ذکر شده در بخش4 - 4 - 2 رعایت شود (در شرایط خاص می توان از روش گابیون استفاده کرد که جزئیات آن در فصل .)چهارم قید شده است 5 - 4 - 3 - آب بندی گودال سوخت مالحظات اجرا و ایمنی گودال های سوخت باید طبق استانداردIPS-G-CP-210 ( IPS, 2021 )، IPS-E-PR-460 ( IPS,2009 ) و سایر استانداردهای معتبر مورد توجه باشد. همچنین توصیه این استاندارد ها در خصوص آب بندی گودال سوخت .باید مورد توجه قرار گیرد • برای آب بندی خاکریز گودال سوخت بایستی از رس متراکم شده (توصیه می شود حداقل تراکم95 )درصد باشد در قسمت داخلی آن استفاده شود. همچنین می توان از افزودنی هایی مانند بنتونیت برای کاهش نفوذپذیری خاک رسی نیز استفاده .کرد • جهت اطالع مهندسین مشاور راهنمایی می شود که گودال سوخت به غیر از مسئله سیالب در برابر آب دائم قرار دارد. از .همین رو مسئله تراوش در آن باید به علت آب دائم مورد توجه قرار بگیرد • به دلیل اهمیت جلوگیری از ورود مواد نفتی داخل گودال سوخت به داخل هورالعظیم الزم است روش های مختلف آب .بندی برای بدنه دایک دور گودال سوخت بررسی و مقایسه گردد • استفاده از )(الف) رس کوبیده، (ب ژئوممبرین و (ج) ترکیب رس کوبیده و ژئوممبرین برای آب بندی دیواره و کف گودال سوخت باید در هر پروژه بررسی شود . • ،در صورت استفاده از ژئوممبرین برای جلوگیری از رسیدن حرارت به ژئوممبرین و آتش گرفتن آن ، بایستی به عنوان پوشش بر روی آن کیسه بتنی، کیسه شنی، بتن در زیر آب یا شن تک سایز استفاده گردد . • الزم است در طراحی سیستم آب ،بندی و پوشش آن پایداری در مقابل فشار برخاست بر اساس مراجع معتبر نظیر مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان ( ،دفتر مقررات ملّی ساختمان1400 )در نظر .گرفته شود • برای جزئیات بیشتر در مورد آب بندی و استفاده از ژئوممبرین الزم است به استانداردهایBS8102 ( BSI, 2009 ) .مراجعه شود • کف و واره ید گودال سوخت دی با توسط بتن مسلح ده ی پوش شود .در کف و جداره گودال سوخت دی با در ابتدا بتن مگر در حدود ده سانتی متر اجرا و سپس ی رو آن از بتن مسلح استفاده شود .ضخامت بتن مسلح دی با توسط مهندس نی مشاور با توجه به یش،ب حجم و حرارت داخل گودال سوخت طراح ی شود کن یل ضخامت بتن مسلح دی نبا کمتر از 15 سانتی متر باشد و دی با حداقل دو هیال آرماتور در باال و ن یی پا داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 64 • باید حداقل کی متر رس کوب ده ی شده بر ی رو بتن مسلح کف گودال سوخت قرار بگ رد ی. همچنین دی با حداقل کی و نیم متر رس کو ده یب شده بر رو ی بتن مسلح دی وارها ی گودال س و خت قرار بگ رد ی. • با توجه به مقدار رس اضافه شده بر روی بتن مسلح نسبت به دو استانداردIPS-G-CP-210 ( IPS, 2021 ) و IPS-E- PR-460 ( IPS, 2009 ) ضروری است ابعاد گودال سوخت به گونه ای محاسبه شود که حجم مفید باقی مانده داخل .گودال سوخت جوابگوی عملیات حفاری و بهره برداری باشد • در زمان بهره برداری باید ترواش آب به داخل گودال سوخت به صورت مرتب مورد پایش قرار بگیرد و در صورت تجمع .آب ترواش یافته، با استفاده از پمپ دائم مستقر در سلر، آب درون گودال سوخت خالی شود الف) رس کوبیده( Government of Manitoba, 2007 ) : ضخامت الیه رس در کف و دیواره ها با ضخامت مناسب پیشنهاد می:گردد. رس مورد استفاده باید دارای مشخصات زیر باشد • ضخامت الیه رس روی ژئوممبرین با اندازه گیری ضریب انتقال حرارت رس مورد نظر در پروژه و تحلیل حرارتی به دست آید ولی به عنوان راهنمای اولیه حداقل مقادیر در حدود1 متر در کف و2 متر در دیواره گودال سوخت پیشنهاد می.گردد • دانه:بندی آن بایستی به صورت زیر باشد ریزدانه خاک درصد≥50% رس خاک درصد≥20% ماسه خاک درصد≤45% • مقادیر :حدود اتربرگ آن نیز به صورت باشد پالستیسیته شاخص (𝑃𝐼) > 20% روانی حد (𝐿𝐿) > 30% • رس دی با دارای تراکم 95 درصد از حداکثر چگالی پروکتور ASTM, 2007) ) با درصد رطوبت نیب 9 /0 تا 2/1 رطوبت بهینه .باشد رس باید به صورت الیه های15 تا20 .سانتی متری اجرا می شود • ضریب هدایت هیدرولیکی (ضریب نفوذپذیری) خاک رس کوبیده شده نیز باید حداکثر9 - 10 ×1 .متر بر ثانیه باشد : ب) ژئوممبرین رس به تنهایی نمی تواند از نفوذ آب به داخل گودال سوخت جلوگیری کند. بنابراین ژئوممبرین یا بتن آب بند نیز افزون بر رس .کوبیده استفاده شود. الیه ژئوممبرین از جنس پلیمر است و به تنهایی قابل استفاده نیست زیرا باید مورد محافظت قرار گیرد در صورت استفاده از ژئوممبرین، برای جلوگیری از رسیدن حرارت به آن ، باید الیه رس متراکم شده بر روی آن اجرا د گرد. جنس الیه ها ی ژئوممبرین نیز باید از نوعHDPE .باشد برای جزئیات بیشتر در مورد آببندی و استفاده از ژئوممبرین ال زم است به استانداردهای معتبر مانند BS8102 مراجعه شود ( BSI, 2009 ) . -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 65 از آنجا که ممکن است ژئوممبرین با تماس با خاک زیرین آسیب ببیند توصیه می شود یک الیه ژئوگرید یا ژئوتکستایل برای .محافظت سطح زیرین به کار رود. در برخی موارد الزم است تا روی ژئوممبرین نیز از الیه حفاظتی استفاده شود ج) بتن آب بند بتن آب بند باید چنان طراحی شود که افزون بر طرح اختالط مناسب برای آب بندی بدنه بتن مانع نفوذ آب از درزهای اجرایی و حرارتی شود. بنابراین پیش بینی واتر استاپ در درزها ضروری است. برای جزئیات بتن آب بند به مراجع معتبر مانندBS8102 ( BSI, 2009 ) و نشریه123 (سازمان مد تیری و برنامه ر زی ی ، 1395 .) مراجعه شود 5 - 4 - 4 - برخاست در گودال سوخت .در زمان وقوع سیالب که باالترین رقوم سطح آب است نیروی برخاست گودال سوخت باید محاسبه قرار بگیرد الزم است در طراح ی ستم یس آببند ی و پوشش آن، پا ی دار ی در مقابل فشار برخاست بر اساس مراجع معتبر در نظر گرفته شود. وزن ال هی ی خاک رو ی ژئوممبر نی ی با د یب شتر ی رو ی از ن وارد بر ژئوممبر ی ن باشد. ضر بی اطم نان ی 5/1 توص یه می گردد . 5 - 5 - گودال آب و گل گودال آب و گل در محدوده سلر برای جمع آوری موقت هر گونه آب اضافه ناشی از عملیات حفاری احداث می شود. دیواره و کف .این گودال باید به صورت بتنی اجرا گردد. همچنین استفاده از واتر استاپ برای درزهای اجرایی سرد و درزهای انبساطی ضروری است تراز فوقانی این گودال مشابه محوطه سلر ب اید باالتر از تراز سیالب باشد. کنترل برخاست .برای گودال آب و گل ضروری است 5 - 6 - راه حل ترمیم سلرها و گودال های سوخت پس از آسیب های ناشی از سیالب بدیهی است که این ضابطه برای سلرها و جاده های جدیداالحداث تدوین شده است و در عملیات ترمیم بخشی از ضوابط ژئوتکنیکی در این ضابطه قابل اجرا نمی باشد از همین رو بخش ترمیم صرفا به عنوان راهنما ارائه می.شود • در صورت تخریب بخشی از بدنه خاکریز سلر و گودال سوخت و نیاز به ت میم ر ، ابتدا الیه ای به ضخامت حداقل 5/0 متر از بخش آسیب دیده بدنه خاکریز برداشته شود، سپس با انتخاب یکی از روش های ذکر شده در بخش احداث بدنه خاکریز مانند اختالط با ماسه بادی و اختالط با مصالح رودخانه ای )(مطابق فصل چهارم نسبت به اجرای بدنه تا رسیدن به مقطع ر مو د نظر اقدام گردد . • اگر مشخص شود که تراز موجود محوطه سلر برای مواجهه با سیالب مطابق با ضوابط مندرج در فصل چهار نباشد، با توجه به وجود تاسیسات نصب شده بر روی سلر و عدم امکان ترفیع سطح آن توصیه می شود یک خاکریز حفاظتی .پیرامونی با حفظ ضوابط ژئوتکنیکی فصل چهار این ضابطه در دور سلر کشیده شود. همچنین شیروانی آن حفاظت گردد جنس و جزئیات خاکریز حفاظتی در ترازهای باالی رقوم سلر موجود چنان در نظر گرفته شود که مانع نفوذ سیالب به -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 66 .محوطه سلر شود رقوم جاده های دسترسی به سلر به خصوص در ناحیه ورود و خروج به گونه ای ترفیع شود که آب در .زمان سیالب وارد محوطه سلر نشود • در صورت تخریب توصیه می شود گودال سوخت مجددا .احداث شود • برای موارد ترمیم به ضا بطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در .برابر سیالب در حوزه سیالب و خطوط لوله مراجعه شود • در صورت آسیب سیستم حفاظت سطحی موجود و یا عدم همخوانی با الزامات ارائه شده در بخش 4 - 4 - 2 (برای مثال عدم تطابق ضخامت و یا دانه بندی ریپ)رپ ، الزم است پس از برداشتن سازه حفاظت سطحی نسبت به اجرای سازه جدید مطابق با مشخصات ارائه شده در همین بخش اقدام گردد . -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 67 فصل ششم یپ در سازه ها و تاس ی سات صنعت نفت -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 68 فصل ششم- پ ی در سازه ها و تاسی سات صنعت نفت 6 - 1 - مقدم ه این فصل درباره مالحظات مهندسی ژئوتکنیک پی سازه ها و تاسیسات صنعت نفت در مواجهه با سیالب است. سیالب که با باال آمدن سطح آب و جریان سریع آن همراه است می تواند باعث کاهش ظرفیت باربری و آبشستگی خاک زیر پی شود. در ضمن سیالب می تواند باعث کاهش مدول االستیسیته و نشست خاک شود. این جنبه .های مهندسی ژئوتکنیک در این فصل تشریح شده است مالحظات ارائه شده در این فصل به طور کلی برای پی های سطحی و عمیق ارائه شده است. اما از آنجا که انواع پی های تاسیسات در هورالعظیم بسیار متنوع است، به تناسب ممکن است مالحظات خاص برای برخی پی.های ویژه مطرح باشد 6 - 2 - انواع مستحدثات و پی آنها در منطقه هورالعظیم برای طراحی پی ها در منطقه هورالعظیم باید مستحدثات مربوطه، توسط طراح به خوبی شناخته شود. تعیین ضریب اطمینان برای ظرفیت باربری پی و همچنین نشست مجاز پی پس از شناخت مستحدثات و عملکرد آنها انجام می گیرد. در اینجا توضیحات کلی در مورد مستحدثات و پی آنها.آمده است لیکن طراح نباید به این توضیحات کلی بسنده کند و الزم است اطالعات دقیق را در هر پروژه .کسب نماید افزون بر ساختمان ها و مخازن که در مراجع ی مانند استانداردهایAPI 650 ( API, 2011 ) وBS EN14015 ( BS, 2004 ) و غیره بحث شده اند و همچنین محوطه سلر، گودال سوخت و جاده ها که در سایر فصول این ضابطه آمده اند، در این فصل به سایر سازه های پرکاربرد در صنعت نفت منطقه هورالعظیم شامل منیفولد و واحد تفکیک گر اشاره می شود. تشریح تمامی سازه های موجود در منطقه هورالعظیم و پی آنها در این ضابطه مقدور نیست و می.توان به مراجع عمومی مراجعه کرد -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 69 )الف منیفولدها منیفولدها از تاسیسات موجود در منطقه هستند ( شکل6-1 ) که ابتدا هیدروکربن ها به آن ها منتقل و پس از این مرحله به سمت واحد تفکیک گر منتقل می .شود منیفولدها شامل اجزایی می ن باش د که هر یک بسته به نوع طراحی ممکن است دارای پی های منفرد، نواری یا سایر انواع پی ن باش .د در هر صورت انتخاب نشست مجاز هر یک از اجزا ی منیفولد باید در مرحله طراحی با توجه نوع سازه، نوع پی ، حساسیت سازه و عملکرد آن و.سایر مالحظات مرتبط انتخاب شود همکاری متقابل بین متخصصین پایپینگ و مکانیک با متخصصین ژئوتکنیک و سازه برای انتخاب نشست مجاز برای هر یک از مستحدثات توصیه می.شود شکل6-1 مثالی از منیفولد در میدان نفتی آزادگان جنوبی )ب واحد تفکیک گر تاسیساتGOSP 1 نوعی واحد فراورشی محسوب می ن شو د که می توانند موقت و یا دائمی باشند ( شکل2 - 6.) تاسیسات مهمی که بر روی خاکریزها درGOSP قرار می ند گیر شامل مخازن ذخیره ، لوله و انواع ساختمان است که باید در طراحی پی آن ها به اثرات ناشی از باال آمدن سطح آب در خاکریز توجه شود. 1 Gas–Oil Separation Plant -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 70 شکل6-2 مثالی از GOSP در میدان نفتی آزادگان جنوبی 6 - 3 - آسیب های مشاهده شده در پی ساختمان ها و تجهیزات در اثر سیالب در منطقه هورالعظیم بر اثر سیل رخ داده در سال1398، در پی های موجود در منطقه آسیبی در اثر سیالب مشاهده نشده است. با این وجود اگر سطح آب در این مناطق باالتر از تراز پی قرار گیرد احتمال آسیب:های کلی زیر وجود دارد • :فرسایش خاک مجاور پی جریان سیالب باعث فرسایش، انتقال و ته نشینی مصالح خاکی می شود .در خاک های سیلتی و رسی به ترتیب به آستانه سرعت6/0 و 5/1 متر بر ثانیه آب برای شروع فرسایش در اثر سیالب نیاز است ( HNFMSC, 2006 .)از آنجایی که افزایش سرعت آب در سیالب تا5 متر بر ثانیه امکان ،پذیر است لذا خاک منطقه در معرض فرسایش قرار دارد مگر آن که با اقدامات حفاظتی مناسب محافظت.شوند • گسیختگی خاک در اثر اشباع :شدن برای خاک های چسبنده، مقاومت برشی زهکشی نشده ممکن است پس از اشباع شدن به طور قابل توجهی کاهش یابد. از دست دادن مقاومت خاک تا50 درصد یا بیشتر به دلیل اشباع شدن آن ،و از دست دادن خاصیت مویینگی اغلب باعث گسیختگی تدریجی و کاهش ظرفیت باربری همراه با کج شدن پی های قرار گرفته در اعماق بسیار کم می شود. • گسیختگی رگاب1 :رگاب شکلی از فرسایش زیرسطحی بر اثر نفوذ آب است که شامل ایجاد کانال های فرسایشی مشابه لوله است و سبب تشکیل حفرات بزرگ در سطح زیرین خاک می شود . همچنین رگاب معموال با رانش و نشست .زمین همراه است گسیختگی توده خاک ناشی از رگاب عموماً در خاک های واگرای رسی که در معرض جریان های تراوش هستند اتفاق می افتد ،اما ممکن است در برخی خاک های ماسه ای .نیز رخ دهد 1 Piping -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 71 6 - 4 - مالحظات مهندسی ژئوتکنیک احداث پی جدید در مواجهه با سیالب و آب برای احداث پی جدید در منطقه هورالعظیم ،شامل منیفولدGOSP و سایر موارد، ضروری است محوطه با خاکریزی طبق ضوابط مندرج در فصل چهار ترفیع شود (به گونه ای که در زمان سیالب غرقاب نشود)، برای محاسبه رقوم سطح سیالب به"ضابطه ی فن و مهندس ی ی من یا و حفاظت جاده ها ، سلرها و سات ی تاس منطقه هورالعظیم در برابر الب یس در حوزه تراز الب یس و خطوط لوله" مراجعه .شود مالحظاتی برای مقابله با سیالب باید در نظر گرفته شود که در ادامه به تفکیک در بخش های پی منفرد ، نواری، گسترده و شمع .و حفاظت در برابر خوردگی ارائه شده است 6 - 4 - 1 - احداث پی سطحی در احداث پی سطحی مالحظات ظرفیت باربری، نشست و سایر مالحظات مقابله با سیالب باید در نظر گرفته شود. بررسی ظرفیت باربری و نشست لزوما موضوع این ضابطه نیست و چنانچه دستورالعمل یا استاندارد خاصی در پروژه حاکم است باید از آنها استفاده شود. در غیر این صورت روابط این بخش به کار رو.د 6 - 4 - 1 - 1 - ظرفیت باربری ظرفیت باربری پی این سازه ها باید بر اساس رابطه زیر محاسبه شود ( Canadian Geotechnical Society, 2006 ) . (6 - 1) 𝑞𝑢= 𝑐𝑁𝑐𝑆𝑐+ 𝑞𝑠𝑁𝑞𝑆𝑞+ 1 2 𝛾𝐵𝑁𝛾𝑆𝛾 در این رابطه 𝑁𝛾 ، 𝑁𝑞 و𝑁𝑐 )ضرایب ظرفیت باربری (بدون بعد ؛ 𝑠𝛾 ، 𝑠𝑞 و𝑠𝑐 ضرایب شکل ، عمق، شیب بار، شیب زمین و شیب کف پی (بدون بعد)؛ 𝑞𝑠 تنش قائم در تراز کف پی ( 𝑁𝑚2 ⁄)؛ 𝐵 عرض پی یا حداقل بعد پی ( 𝑚)؛ 𝑐 ( چسبندگی خاک𝑁𝑚2 ⁄ ) ؛ و 𝛾 ( وزن مخصوص خاک𝑁𝑚3 ⁄ ) است برای محاسبه هر یک از این ضرایب و ضرایب اطمینان مجاز باید به مراجع مربوطه ( Canadian Geotechnical Society, 2006 ) مراجعه شود. همچنین الزم است تا مالحظات مربوط به باال آمدن تراز آب در اثر سیالب طرح، در روابط ظرفیت باربری لحاظ شود. این مالحظات شامل موارد زیر می:باشد • پارامترهای مقاومتی (پارامترهای چسبندگی و زاویه اصطکاک داخلی) الیه هایی که زیر رقوم سیالب هستند باید از طریق آزمایش هایی که به صورت اشباع انجام می شوند طبق ضوابط فصل چهار به دست آیند . به عالوه پارامترهای مقاومتی برای کلیه الیه .های باالی رقوم سیالب نیز به سبب اثرات موج اشباع در نظر گرفته شوند -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 72 • در محاسبه ظرفیت باربری الزم است وزن مخصوص غوطه وری خاک، در جمله های مربوط به عمق و عرض پی در نظر .گرفته شود 6 - 4 - 1 - 2 - نشست با توجه به نوع الیه های زیرسطحی که ریزدانه و اشباع هستند، نشست پی شامل نشست آنی و تحکیم ی .است • نشست آنی مطابق با رابطه زیر محاسبه شود ( Canadian Geotechnical Society, 2006 :) (6 - 2) 𝑆𝑒= 𝑞𝐵𝐼𝐺𝐼𝐹𝐼𝐸(1 −𝜈2) 𝐸0 در این رابطه 𝑞 : تنش وارد بر سطح زمین( 𝑁𝑚2 ⁄)؛ 𝐵 : حداقل بعد مساحت زیربار ( 𝑚)؛ 𝐼𝐺 :ضریب تاثیر ی سخت ریغ ی کنواخت نی زم (بدون بعد) بر اساس مراجع معتبر ؛ 𝐼𝐹 :ضرایب تاثیر سختی پی (بدون بعد) بر اساس مراجع معتبر ؛ 𝐼𝐸 :ضرایب تاثیر عمق مدفون پی (بدون بعد) بر اساس مراجع معتبر ؛ 𝑣: ضرایب پواسون (بدون بعد ) و 𝐸0: مدول االستیسیته خاک ( 𝑁𝑚2 ⁄ ) .است • برای محاسبه نشست تحکیمی باید از یکی از روابط ارائه شده در ادامه.استفاده شود )الف یکی از روابط محاسبه نشست تحکیمی به صورت زیر می باشد ( Canadian Geotechnical Society, 2006 ) : (6 - 3) 𝑆𝑐= ∑(𝑚𝑣Δ𝜎𝑧′𝛿ℎ)𝑖 𝑛 𝑖=1 در این رابطه 𝑚𝑣 : مقدار متوسط ضریب تغییر حجم برای تنش متوسط ( 𝑚2 𝑁 ⁄ )؛ Δ𝜎𝑧′ ): اضافه تنش قائم اعمال شده بر مرکز الیه (افزون بر تنش اولیه ( 𝑁𝑚2 ⁄ ) ؛ و 𝛿ℎ: ضخامت الیه در حال تحکیم ( 𝑚) است . )ب اگر خاک از نوع رس عادی تحکیم یافته باشد بایستی نشست تحکیمی از رابطه زیر محاسبه شود ( Das, B.M. and Sivakugan, N., 2019 ) : (6 - 4) 𝑆𝑐= 𝐶𝑐𝐻𝑐 1 + 𝑒0 log (𝜎0 ′ + Δ𝜎𝑎𝑣 ′ 𝜎0 ′ ) اگر خاک از نوع رس پیش تحکیم یافته باشد بایستی نشست تحکیمی از روابط زیر محاسبه شود ( Das, B.M. and Sivakugan, N., 2019 :) -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 73 (6 - 5) 𝜎0 ′ + Δ𝜎𝑎𝑣 ′ ≤𝜎𝑐′ →𝑆𝑐= 𝐶𝑠𝐻𝑐 1 + 𝑒0 log (𝜎0 ′ + Δ𝜎𝑎𝑣 ′ 𝜎0 ′ ) 𝜎0 ′ < 𝜎𝑐′ < 𝜎0 ′ + Δ𝜎𝑎𝑣 ′ → 𝑆𝑐= 𝐶𝑠𝐻𝑐 1 + 𝑒0 log (𝜎𝑐′ 𝜎0 ′) + 𝐶𝑐𝐻𝑐 1 + 𝑒0 log (𝜎0 ′ + Δ𝜎𝑎𝑣 ′ 𝜎0 ′ ) در این روابط 𝜎0 ′ : تنش موثر میانگین الیه رسی قبل از ساخت پی ( 𝑁𝑚2 ⁄ ) Δ𝜎𝑎𝑣 ′ :میزان افزایش میانگین تنش موثر الیه رسی بر اثر ساخت پی( 𝑁𝑚2 ⁄ ) 𝜎𝑐′: تنش موثر پیش تحکیمی ( 𝑁𝑚2 ⁄ ) 𝐻𝑐 :ضخامت الیه رس ( 𝑚)؛ 𝑒0 : نسبت تخلخل خاک (بدون بعد)؛ 𝐶𝑐 : )نشانه فشردگی (بدون بعد و 𝐶𝑠 :نشانه تورم خاک )(بدون بعد است چنانچه پی بر روی یک خاکریز جدید احداث می شود الزم است نشست خاکریز تحت وزن خود طبق ضوابط فصل چهار این ضابطه .محاسبه گردد پارامترهای تغییرشکل پذیری الیه هایی که زیر رقوم سیالب هستند باید از طریق آزمایش هایی که به صورت اشباع انجام می شوند طبق ضوابط فصل چهار به دست آیند . به عالوه پارامترهای تغییرشکل پذیری برای کلیه الیه های باالی رقوم سیالب نیز به سبب .اثرات موج اشباع در نظر گرفته شوند .الزم است طراح اثرات احتمالی تورمی خاکریز را پس از اشباع شدن (در اثر نوسانات آب و موج) لحاظ نماید 6 - 4 - 1 - 3 - مالحظات آبشستگی خاک زیر پی طبق این ضابطه الزم است پی ها در رقومی احداث شوند که باالتر از رقوم سیالب باشند به طوری که هرگز غرقاب نشوند. چنانچه .در شرایط خاص نیاز به احداث پی در شرایط غرقاب باشد آنگاه الزم است عمق آبشستگی طبق ضوابط این بخش مورد توجه قرار گیرد • عمق استقرار پی در منطقه باید به اندازه ای باشد تا در هنگام وقوع سیالب از رانش جانبی مصالح از زیر پی جلوگیری نماید. همچنین پی باید بر اساس مالحظات مهندسی ژئوتکنیک تا عمقی گسترش یابد که باربری الزم را با در نظر گرفتن فرسایش و آب.شستگی موضعی خاک بر اساس تحلیل فرسایش فراهم کند ضمناً می توان برای جلوگیری از .شسته شدن خاک اطراف پی، بر روی آن از سنگ چینی استفاده کرد • عمق آب شستگی باید به طور کلی بر اساس مشاهدات محلی و در ترکیب با روابط تجربی توسط مهندس مشاور )(طراح تخمین زده شود. ولی در ادامه روابطی به عنوان راهنما برای محاسبه عمق آبشستگی در خاک های چسبنده و غیر چسبنده ارائه.شده است توصیه می .شود با ضریب اطمینان کافی از این روابط استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 74 • محاسبه عمق آبشستگی پی واقع بر خاک غیر چسبنده ( Kohli and Hager, 2001 نقل ازBorga et al., 2017 ) (6 - 6) 𝑧(𝑡) = ( 1 10 ( 𝑉 ([(𝜌𝑠−𝜌) 𝜌 𝑔] 𝐷90) 0.5 ) 2 log10 ( 1 10 ( ([(𝜌𝑠−𝜌) 𝜌 𝑔] 𝐷90) 0.5 ℎ𝑜 × 𝑡 ) ) ) × (𝑏× ℎ𝑜)0.5 در این رابطه پارامترهای مورد استفاده مطابق شکل6-3 به صورت زیر تعریف می:شوند 𝑧(𝑡) : عمق آبشستگی در زمان𝑡 )(متر ؛ 𝑡: زمان سیالب (ساعت)؛ 𝑉: سرعت جریان ( 𝑚𝑠 ⁄)؛ 𝐷90 : قطری ( 𝑚 ) که90 % مصالح از آن کوچکتر است؛ 𝜌: چگالی آب ( 𝑔𝑟𝑐𝑚3 ⁄ 1 )؛ 𝜌𝑠 : چگالی ( رسوب𝑔𝑟𝑐𝑚3 ⁄)؛ 𝑔: شتاب ( گرانشی𝑚𝑠 ⁄ 2 81 / 9 ) ؛ 𝑏: عرض (سازه در راستای عمود بر جریان𝑚)؛ و ℎ𝑜 : عمق ( جریان𝑚) است . شکل6-3 شماتیک پارامترهای مورد استفاده در رابطه تعیین آبشستگی در مقطع عرضی یک خاکریز • محاسبه عمق آبشستگی پی واقع بر خاک چسبنده بر اساسFHWA-HIF-12-003 ( Arneson et al., 2012 ) (6 - 7) 𝑧= 0.94ℎ𝑜 ( 1.83𝑉 √𝑔ℎ𝑜 − 𝐾𝑢√𝜏𝑐 𝜌 𝑔𝑛ℎ𝑜 1 3 ⁄ ) در این رابطه پارامترهای مورد استفاده مطابق شکل6-3 به صورت زیر تعریف می:شوند 𝑧: عمق آبشستگی ( نهایی𝑚 )؛ ℎ𝑜 : متوسط (عمق جریان𝑚 )؛ 𝑉: سرعت (جریان𝑚𝑠 ⁄)؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 75 𝑔: شتاب گرانشی ( 𝑚𝑠 ⁄ 2 81 /9 ) ؛ 𝑛: ضریب زبری مانینگ (بدون بعد)؛ 𝜌: ( چگالی آب𝑘𝑔𝑚3 ⁄ 1000)؛ 𝐾𝑢: ضریب تبدیل واحد (برای سیستم واحد استاندارد برابر با یک)؛ 𝜏𝑐 : تنش برشی بحرانی ( 𝑁𝑚2 ⁄ ) (از رابطه𝜏𝑐= 0.05𝐷50 −0.4 محاسبه می شود)؛ و 𝐷50 :قطری ( 𝑚𝑚 ) که50 % مصالح از آن کوچکتر است . 6 - 4 - 1 - 4 - سایر مالحظات مهندسی ژئوتکنیک مواجهه با سیالب در پی سطحی سازه ها باید پس از اجرای خاکریز مطابق روش های معرفی شده در بخش4 - 4 - 1 و4 - 4 - 2، بر روی آن ها احداث شوند. اگر تراز خاکریزی که پی بر روی آن قرار دارد باالتر از تراز سیالب طرح باشد، نیازی به اجرای مالحظات آب شستگی و فرسایش ناشی از سیالب در اجرای پی نیست. ولی در غیر این صورت باید نکته زیر در طراحی و احداث پی سطحی در منطقه هورالعظیم در نظر گرفته و رعایت شود. در شرایط خاص پی که در زیر تراز سیالب ساخته می،شود باید با توجه به نیروی سیالب و شناوری و تحت ترکیب بارهای مشخص شده برای سیالب در استانداردASCE 7 ( ASCE, 2022 ) و ضابطه شماره681 سازمان مدیریت و برنامه ریزی" راهنمای پادسیل سازی" (سازمان مد تیری و برنامه ر زی ی ، 1394 )طراحی و ساخته شوند. 6 - 4 - 2 - شمع چنانچه کنترل ظرف تی باربر ی، نشست مجاز و سا ی ر مالحظات مهندسی ژئوتکنیک ی حاک از عدم کفا تی یپ سطح ی باشد، آ نگاه دی با نه ی گز یپ قی عم (شمع) مورد بررس ی قرار گ رد ی . • در صورتی که پی سطحی بر روی خاکریز احداث شده در آب بنا گردد بر اساس تجربیات منطقه، وجود موج و نوسانات سطح آب ممکن است سبب عملکرد نامناسب خاکریز در دراز مدت شود. بدین ترتیب ممکن است عملکرد پی سطحی نیز بر روی خاکریز دچار مشکل شود. بنابراین چنانچه علی رغم مناس ب بودن پی سطحی بر اساس محاسبات باربری و نشست، طراح به این نتیجه مستند برسد که خاکریز بستر پی دچار مشکالت یاد شده خواهد شد استفاده از شمع توصیه می .گردد • طراح ی و اجرا ی شمع با دی بر اساس استانداردها و دستورالعمل ی ها مربوطه از جمله استاندارد هایAPI 2GEO/ISO 19901-4 ( API, 2011 ) و FHWA-NHI-16-009 ( Hannigan et al., 2016 )برای شمع های کوبشی وFHWA NHI-10-016 ( et al., 2010 Brown ) برای شمع درجاریز.انجام شود • از آنجا که شمع ها در مقا ی سه ی ها ی با پ سطح ی به دل لی عمق فرورفت یز،اد در مقابل آب شستگ ی مقاومت ب ی شتر ی ،دارند در یقط منا که عمق آبشستگ ی اد یز است دی با از شمع استفاده شود. در احداث شمع مالحظات ظرف تی باربر ی، نشست و ری سا مالحظات مقابله با الب یس دی با به تفک کی به شرح موارد ز ری رعایت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 76 6 - 4 - 2 - 1 - تی ظرف باربر ی • تی ظرف باربر ی شمع ها مطابق رابطه ز یر از استانداردAPI 2GEO/ISO 19901-4 محاسبه شود ( API, 2011 ): (6 - 8) 𝑄𝑐= 𝑄𝑓,𝑐+ 𝑄𝑝= 𝑓(𝑧)𝐴𝑠+ 𝑞𝐴𝑝 نی در ا رابطه 𝑄𝑓,𝑐 :باربری اصطکاک جدار شمع در فشار (واحد نیرو)؛ 𝑄𝑝 : باربری انتهایی شمع (واحد نیرو)؛ 𝑓(𝑧) : اصطکاک جدار واحد (واحد تنش)؛ 𝐴𝑠 : سطح جانبی شمع 𝑞 : باربری واحد نوک شمع (واحد تنش)؛ 𝐴𝑝 : مساحت ناخالص ناحیه انتهایی شمع؛ و 𝑧 : .عمق است ات ی جزئ محاسبه ظرف تی باربر ی شمع وابسته به نوع خاک و شمع و نحوه اجرا ی شمع است و ی با د به منابع مربوطه از جمله استاندارد هایAPI 2GEO/ISO 19901-4 ( API, 2011 ،) FHWA NHI-10-016 ( et al., 2010 Brownو ) FHWA- NHI-16-009 ( et al., 2016 Hannigan ) .مراجعه شود همچن نی الزم است ضرا بی اطم نان ی مجاز مطابق این نامه ن یی آ ی ها مربوطه .در نظر گرفته شود مالحظات مربوط به باال آمدن تراز آب و نیز نوسانات آن در روابط ظرف تی باربر ی شمع باید مشابه مالحظات ذکر شده در پی های سطحی لحاظ شود . 6 - 4 - 2 - 2 - نشست شمع با انتقال تنش سازه به زم ی ن دچار نشست م ی شود. ا نی نشست ی ناش از یی تغ رشکل سازه یا شمع و نشست خاک است. نشست خاک م ی تواند االست می سی بلا عوقو. دشاب یمی کحت یا و یک تواند موجب تغ ر یی در ی ها ی ژگ یو خاک شود ول ی سازوکار نشست و روابط محاسبه آن تغ یر یی ابد یی نم .ی برا محاسبه نشست در شمع ها الزم است به مراجع مهندسی ژئوتکنیک FHWA NHI-10-016 ( et al., 2010 Brown) و FHWA-NHI-16-009 ( et al., 2016 Hannigan ) مراجعه شود. مالحظات مربوط به باال آمدن تراز آب و نیز نوسانات آن در روابط نشست شمع باید مشابه مالحظات ذکر شده در پی های سطحی لحاظ شود . 6 - 4 - 2 - 3 - مالحظات آب شستگی خاک اطراف شمع ها در مواجهه با الب یس چنانچه در شرایط خاص نیاز به استفاده از ،شمع در داخل آب یا در رقوم زیر سیالب باشد دی با مالحظات ز یر مطابق استاندارد ASCE/SEI 24-14 در نظر گرفته شود ( ASCE, 2014 ): -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 77 • سرشمع با دی ی طور طراح ی و ساخته شود که از نظر یا سازه بدون تک یه بر خاک اطراف ای یز ر سرشمع پا دار ی .باشد اتصاالت سرشمع به شمع و سرشمع به ستون با ید ی طور طراح ی شوند که در برابر ین روها ی هی درود یکی نام ی مورد انتظار از جمله ضربه موج مقاومت کنند . • شمع ها جهت مقابله با ن ی رو ی ی جانب احتمال ی ی ناش از س الب ی، دی با ی برا حداقل گشتاور ی که با خروج از مرکز یت 1/0 قطر معادل شمع ا جاد ی م شود ی طراح ی شوند مگر ا نکه ی با تجز ی ه و تحل لی بارها ی .اعمال شده، گشتاورها از آن فراتر رود مقاومت جانب ی مورد ن از ی کی شمع منفرد با ید حداقل5 درصد بار محور ی شمع باشد . • در طراح ی شمع دی با عمق آب شستگ ی موضع ی در شرا طی الب یس طراح ی، لحاظ شود. ا نی عمق دی با حداقل 2 برابر قطر طتسم عمش رطق ربارب 2 یا ادی هر ای عمش لی شکل ریز تراز خاک فرسا شی افته ی بعد از الب یس در نظر گرفته شود . وجود خاک تا ا نی عمق نبا دی در طراح ی شمع در نظر گرفته شود. • در بررس ی اثرات آب شستگ ی موضع ی در شرا طی بالیس طراح دی ، با ی اثرات متقابل شمع ی ها ا ری سا عناصر پ ی در مجاورت گر ی کد ی زین در نظر گرفته شود. • فاصله شمع)ها (مرکز به مرکز برای عبور سیالب دی نبا کمتر از5/2 متر باشد، مگر ا نکه ی توسط تحل لی ژئوتکن یکی و طراح ی پ ی، هی توج ی گر ید وجود داشته باشد. 6 - 4 - 2 - 4 - جایگزین شمع افزون بر شمع الزم است طراح گزینه های مناسب بهسازی خاک را نیز در نظر بگیرد و آنها را از لحاظ اقتصادی و فنی با شمع مقایسه نماید. بعضی از روش.های بهسازی خاک در فصل چهار شرح داده شده است 6 - 4 - 3 - حفاظت در برابر خوردگی بتن با مرور آزما ی های ش انجام شده بر رو ی آب و خاک در منطقه هور العظ یم می توان نت جه ی گرفت که در برخ ی مناطق درصد سولفات و کلر آب و خاک باال م ی باشد. البته برا ی هر پروژه یا ی برا بررس ی زان یم سولفات و کلر ین از به انجام آزما یش در محل پروژه است. در موارد ی که م زان ی ی کلر ا سولفات آب و خاک باال باشد ن از ی است تا موارد مندرج در استانداردها ی یا سازه مرتبط مانند استانداردACI 318-19 ( ACI Committee 318, 2019 ،)ی برا بتن مسلح اعم از انواع پی و سایر سازه های بتنی در تماس با آب در نظر گرفته .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 78 منابع و مراجع -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 79 فهرست منابع و مراجع ▪ AA. VV., 1994. Treatment of Soft Foundation for Highway Embankment. NCHRP Synthesis of Highway Practice 29, Transportation Research Board. Washington DC. ▪ ACI Committee 318, 2019. Building code requirements for structural concrete (ACI 318-19) and commentary. American Concrete Institute, Farmington Hills, Mich. ▪ ASCE, 2014. Flood Resistant Design and Construction (ASCE/SEI 24-14). American Society of civil engineers. ▪ API, 2011. API Recommended Practice 2GEO/ISO 19901-4, Geotechnical and Foundation Design Considerations. American Petroleum Institute (API). ▪ API, 2020. Welded Tanks for Oil Storage. American Petroleum Institute. API 650. Washington D.C, 13th Edition. ▪ Ariema, F. and Butler, B., 1990. Chapter 6 in Guide to Earthwork Construction. State of the Art Report 8, Transportation Research Board National Research Council. ▪ Arneson, L.A., Zevenbergen, L.W., Lagasse, P.F., and Clopper, P.E., 2012. Evaluating Scour at Bridges, 5th Ed, Hydraulic Engineering Circular 18, Publication No. FHWA-HIF-12-003. ▪ ASCE, 2022. Minimum design loads and associated criteria for buildings and other structures, ASCE/SEI 7-22. American Society of Civil Engineers. ▪ ASTM, 2007. Standard Test Methods for Laboratory Compaction Characteristics of Soil Using Standard Effort (600 kNm/m3). ASTM D698. West Conshohocken, PA, USA. ▪ ASTM, 2015. Standard Practice for Specifying Rock to Fill Gabions, Revet Mattresses, and Gabion Mattresses. American Society for Testing and Materials. ASTM D6711. West Conshohocken, PA, USA. ▪ ASTM, 2015. Standard test method for particle size analysis of natural and man-made riprap materials. American Society for Testing and Materials. ASTM D5519. West Conshohocken, PA, USA. ▪ ASTM, 2018. Standard Practice for Installation of Double-Twisted Wire Mesh Gabions and Revet Mattresses. American Society for Testing and Materials. ASTM D7014-18. West Conshohocken, PA, USA. -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده‌هاء سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیلاب در حوزه زئوتکنیک 0 6 الماک 0۵۳000 (1700 ۷۵ [600) 72-۲0۵0 1۵۳ امک لدل اک .2019 ,/1۸ ۸۹5 ه ۳۸,۰ ,0۹0/00 ۷/۲ .131-19 ۸641/۸604 13 ک۸ دان 3100 300 1۹۵ 1۵۳ جامنمک 1 200 6020105 ا ادد۵۵0 ۲1 0عاد1۳-ع[ط10 1۵۲ 11۵100 مک تلم اک 2021 ,ا1۵ ۸۹ (101106 0 [۷:۵۷) ۳۵۱۶ ۷۱1 ۷۷۱۲۵ امک ۱۷۵11-02160 ۵۶ ۷۷۳۵ ماک لتعادمنک1اا31) دمددد۱ ۷۷۵۵۱۲ .۸075-21 ۸513 .31010۵5 200 1۵۵ 1۵۳ نوک ما۸ مرع ناش 0۷ ۰ ,۲۳۸ ۰ ا .|۷۵ ,0005 06اه ان 00101100 له هد 1983 سلطا مخا 8۵ ۵00 ۴ معادلها هط ۰ ۰ ۵۵۳ ۲۱۵۳۳۵۵ 1۳۳-۳۵۱۳۳۵۵۴ .(83-104- 50۳011 :۸۵/۳۵3/026 ۲۲۷۷ 211۵ هدمع ۸ .2017 .۵ بابا 001 200 سابل 60۵70 0 ۳۵۲۳۳۵ ملظ بطاا1۵ ۵ ب۵ع80 اه |۲20۵ .ک2ع2۳ امه رز ع8 ی 00اه ۵ عل علاط علمن مه ان طامعل عام نا ۵ 1۳۵۵۵۳ 265-۰ 00.۱ ,67 ,۲۵7۵۳05 ) 11000185 1۳۵۵ عع2 2 00 0۳20 ۳۵۵0۵ ۵ ۱۱۵2 2016 سا ۷1۵04۵ ۵00 سا.ل ,هه 46-16 ع10۵01) 20-05 ۲۲۵[۵۵1 ]| 20۵0 ۳۳۵۵۵۵۳۵۵ 0۵1۳01100 که 5 121100 .2010 لکلا مزااعاده) ۵00 ۳۰[ 106۲ بش0۸ 50۵ اه ۲112۳۵۱۷ [۳00۳۵ ,10 0 جدا 6 ۳۵۱۳۳۵۵ هنم عامم0 ۱32014 عسن |ام دلم0 30 معد۷ ۰ ب 210 ۷۷/۵۵1 .(10-016-] ۸۷۲ ۳1۷۷/۸ ۵۰ 1۵0 21100 دنل ۸ 8 0عع1 .2013 ,10.5 ۷۵۵۵۰ ۵00 ۵۰ باطاکد 10 60.3 ,۳۱7 کل ما ملظ بیط ۳ معط اه 0 ۲1103۵۷7 [۳00۵ .(1-۱3-0460 ۳۲۳1۷۷۸۵-۲ امه ۵۵۵0۵ هد ما۳۵ 10۵۲ 10۵۰ 121820 -10] ,010۲10۵ باف۷۵۳ باان00 غاد 0۲ ۵106 300 معحعل ۴طا ۱۵۳ 1100 منک 2004 باه 40 1206۳۵1۳6 20۳10۳1 ۵ ۱1005 ا۵ ععدماد ۳۵ 1۵۳ ادها اععاد ۷۱000 لمع ۵00۷6 ,۲۵1۵۳۵ 6۰ کل 510010۲ ۳۹۳ .۳۲۱4015 .ع200۷ 6 1۳۵۱ ۷۷/۵6۲ 20201 کم اک ص00 ب10عطظ ان و۳۵ ۵۶ ۳06 ان علم .2009 باکط هه ۰ ,11116 105 اک ۹ .8۱02 کظ ,00۵ 0 ۲۵۳۵ 00208 1۵۵10 له .2006 نوک هام0 دهم * 411 00111166 ۳۵۹۵۵10۵ .رام م50 لفامطعاممی ۵۰ تحکوا0) .001۳0 200 نع احعل ویو آممطع) نامع ال 2014 مس ۷1000 تاصه .۸ ۳۳۵۲۵۶ بعمم0ج0) هه ۰ ۲226 8160182۰ 1۵۵۵۵10 ان حعام ۳ 2019 .لا مارگ 0ص 8.۵۰ بک1۵ ۰ ۰ م1۳۲6 ۵۳۵ 00و۱1 ۲۵۳ اع ال عممعنمام الط 1 .2007 ۷1۵010۵ اه امعم 00 ۰] رال ۲0۱۳۵۵۱۵۵ 40 160121 .2016 باطا بط ۵00 ۰ علاط ب.ظ ۴۵۱۹۵۵ مان مخ نامع ۵۹0 ۳ ۳۲۵۵۵۱۵0 ۵(۷ 1 ۲1۵110۵1 .(16-009-] ۳۲۷۷۸-۲۲۲ 00) 1 ۵۱۵۳۵ ۳۵۵۵110۹-۷ ۳:۵ 10۷60 هن امن ۰(]) 1۹11116 2زا 0 60011206 :1۵۵۵۵ ۳1۵۵۵ ما کع لوط آن زا۷۵۱۵ ۵8 ۲۵ 2006 ۲۳۹۹۲ 1 ۳1۵۵۵1۵ ۲1۵۵۷-06۵ ندااماد۸ ,۹۷ ,۳۵۳۵۵۵ حدعنش۸ ۳۲۵۵۵ ۲۵۵۵ 51001۶۰ ۰ :(1) 1۳۳۹-۳-۳6 10۷۵0۰ ۵00 11۵۳6 ان معاحعل دعوم 1۵۲ لاد عما هداعا 2000 ,1۳۹ ۰ ۳۵1۲۵۱1۲۱ 1۲۳۵1۵0 5 0۳00 01 0006 ۳۵۰ حساط ۳۵ ان ما0 تمد ند ت دنل ناک جاح۵0 1 2021.۳۵ ,1۳۹ ۰ ۳۵۵1۱ 11۵1۵0 1۰ 10:202 0-۳-2 ۷( ان داد رگ 0,۵5 2۳۳۵۲ 1۵۳ ۵۵۵۵0 امد ان 1۳۵0 .۱975 لیگ ,10۹00 اه ۰ 20 ۲۳۳۵۵۵6۰ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 81 ▪ Kohli, A. and Hager, W.H., 2001. June. Building scour in floodplains. In Proceedings of the Institution of Civil Engineers-Water and Maritime Engineering (Vol. 148, No. 2, pp. 61-80). Thomas Telford Ltd. ▪ Lucas, R.G., 1995. Geotechnical Engineering Circular No. 1: Dynamic Compaction, US Department of Transportation, Publication No. FHWA-SA-95-037. ▪ OCDI, 2002. Technical Standards and Commentaries for Port and Harbour Facilities in Japan, the Overseas Coastal Area Development Institute of Japan. ▪ Patrick, J.H., Frank, R., Garland, E.L., Brent, R.R. and Matthew, L.B., 2016. Design and construction of driven pile foundations (Report no. FHWA-NHI-16-009). Geotechnical engineering circular, (12). ▪ Pilarczyk, K.W., 2004. Design of revetments. Port Engineering: Planning, Construction, Maintenance, and Security, p.245. ▪ Sabatini, P.J., Armour, T., Groneck, P., Keeley, J.W. and Tanyu, B., 2005. Micropile design and construction (No. FHWA-NHI-05-039). United States. Department of Transportation. Federal Highway Administration. ▪ Samtani, N.C. and Nowatzki, E.A., 2006. Soils and foundations: Reference manual (No. FHWA-NHI- 06-088). United States. Federal Highway Administration. ▪ Schall, J.D., Thompson, P.L., Zerges, S.M., Kilgore, R.T. and Morris, J.L., 2012. Hydraulic Design of Highway Culverts, Federal Highway Administration, Publication No. FHWA-HIF-12-026. ▪ USACE, 1953. Filter experiments and design criteria. Vicksburg. US Army Corps of Engineers. ▪ USACE, 1994. Hydraulic design of flood control channels. Engineer manual 1110-2-1601. US Army Corps of Engineers. ▪ USACE, 1995. Design of Coastal Revetments, Seawalls, and Bulkheads. US Army Corps of Engineers. ▪ USACE, 2002. Coastal Engineering Manual (CEM). US Army Corps of Engineers. Washington, D.C. USA. ▪ دفتر امور مقررات ملی ساختمان ، 1400 . پی و پی سازی . مبحث هفتم مقرات ملی ساختمان ایران . ویرایش چهارم . دفتر امور مقررات ملی ساختمان. وزارت راه و شهرسازی. .تهران ▪ ،سازمان مدیریت و برنامه ریزی1385 . آیـین نامـه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران . نشریه شماره 300 جلد سوم: مکانیک خاک و پی. دفتر امور فنی، تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله .معاونت امور فنی .. تهران ▪ ،سازمان مدیریت و برنامه ریزی1385 . آیـین نامـه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران . نشریه شماره 300 جلد دوم :مصالح . دفتر امور فنی، تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله .معاونت امور فنی .. تهران ▪ سازمان مد تیری و برنامه ر زی ی ، 1394 .راهنمای پادس لی سازی .ضابطه شماره 681 .امور نظام فن ی و اجرا یی کشور . معاونت فن ی و توسعه امور ز ربنا ی یی.. تهران ▪ سازمان مد تیری و برنامه ر زی ی ، 1395 .ضوابط و مع ی ارهای طرح و محاسبه مخازن آب زمینی. ضابطه شماره 123 . تجدید نظر .اول امور نظام فن ی و اجرا یی کشور .معاونت فن ی و توسعه امور ز ربنا ی یی.. تهران ▪ شفیعی ،.فر، م1390 . راهنمای کاربرد سنگ در موج شکن و سازه .های حفاظتی. وزارت راه و شهرسازی، پژوهشکده حمل و نقل .تهران -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه فنی و مهندسی ایمنی و حفاظت جاده ها، سلرها و تاسیسات میادین نفتی غرب کارون در برابر سیالب در حوزه ژئوتکنیک 82 ▪ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ، 1390 .ن یی آ نامه روساز ی آسفالت ی راه ی ها ران یا . نشریه شماره234 . تجدید نظر .اول. دفتر تدوین ضوابط و معیارهای فنی معاونت امور فنی.. تهران ▪ معاونت برنامه،ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور 1390 .راهنمای کاربرد ژئوتکستا یل در سازه های حفاظت ای در ی .یی نشر یه شماره528 .امور نظام فنی.. تهران ▪ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ، 1392 .مشخصات فنی عمومی راه . نشریه شماره101 . تجدید نظر دوم . امور نظام فنی.. تهران ▪ معاونت مهندسی و ساخت وزارت نفت ، 1384 . راهنمای انجام مطالعات و طراحی ژئوتکنیکی صنعت نفت د ر منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس ، نشریه شماره37 . معاونت مهندسی و ساخت وزارت نفت.. تهران