مشخصات فنی عمومی و اجرایی

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمپوری اسلامی ایران مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست ها, خطوط فوق توزیع و انتقال نشریه شماره ۶۳۹-۲ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیر معاونت نظارت راهبردی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت برق دفتر نظام فنی اجرایی وا و ماه هه واا وان ( نی تاد وا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران مشخصات فنی عمومی و احرابی پست ها» خطوط فوق توزیع و انتقال موج گیرها در پست های فشار فوی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور ‏ وزارت نیرو - شرکت توانیر معاونت نظارت راهبردی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت برق دفتر نظام فنی اجرایی انش که ده ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ریاست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور شماره: ۱۸ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران تاریخ: ۱۳/۱/۱ موضوع: مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست‌ها و خطوط فوق توزیع و انتقال- موج‌گیرها در پست‌های فشار قوی (جلداول) و ٍ به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی, موضوع ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره 2۲۳۳۹/ت۳۳۶۹۷ف مورخ ۱۳۸۵/4/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۴۳۹ دفتر نظامفنی اجرایی» دو مجلد با عنوان «مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست‌ها و خطوط فوق توزیع و انتقال- موج‌گیرها در پست‌های فشار قوی (جلداول) و (جلد دوم)» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. دستگاه‌های اجرایی مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده کنند و در صورتی که رونس‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنمای بهتری در اختیار داشته باشندء رعایت مفاد این بخشنامه الزامی نیست. عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌هاء روش‌ها یا راهنماهای جایگزین را به دفتر نظام فنی اجرایی ارسال کنند. ی 1 یر ما 1 ۰ ۹ ۰. ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته. مبادرت به تهیه این دستورالعمل نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهای مفهومیء فنی» ابهام» ایهام و اشکالات موضوعی نیست. از این رو از نسما خواننده کرامی صمیمانه نقاضا دارد در صورت مشاهده هرکونه ایراد و اسکال فنی, مراتب را به صورت زی رگزارس فرمایید: ۱( شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان» متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکاتیه: تهران, میدان بهارستان» خیابان صفی علی شاه معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء دفتر نظام فنی اجرایی سازمان مرکزی- تهران ۱۱۴۹۹۴۳۱۴۱- خیابان صفی علی شاه اور رشن ۸ ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- نسمه تعالی پیشگفتار در اجرای ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور و به منظور تعمیم استانداردهای صنعت برق و ایجاد هماهنگی و یکنواختی در طراحی و اجرای پروژه‌های مربوط به تولید. انتقال و توزیع نیروی برق, معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور (معاونت نظارت راهبردی - دفتر نظام فنی اجرائی) با همکاری وزارت نیرو - شرکت توانیر در قالب طرح «ضوابط و معیارهای فنی صنعت برق» اقدام به تهیه مجموعه کاملی از نشریه حاضر با عنوان «مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست هاء خطوط فوق توزیع و انتقال < موج گیرها در معاونت نظارت راهبردی به این وسیله از کوشش‌های دست‌اندر کاران به ثمر رسیدن این نشریه و همچنین سازمان‌ها و شرکت‌های مهندسی مشاور که با اظهارنظرهای سازنده خود این معاونت را در جهت غنا بخشیدن به آن یاری نموده‌اند سپاسگزاری و قدردانی نموده و توفیق روزافزون آنان را از درگاه ایزد یکتا آرزومند است. معاون نظارت راهبردی ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست ها و خطوط فوق توزیع و انتقال - موج گیرها در تمهیه کننده این مجموعه به وسیله شرکت مهندسین مشاور نیرو با همکاری آقایان مهندسین حامد نفیسی, پوریا معقولی, شهرام کاظمی و آقای دکتر عارف درودی دهیه و تدوین شده است و توسط آقای اسماعیل زارعی مورد ویراستاری قرار کمیته فنی این نشریه همچنین در کمیته فنی طرح با مشارکت مجری و مشاور طرح و نمایندگان شرکت‌های مهندسی مشاور تحت پوشش وزارت نیرو به شرح زیر بررسی» اصلاح و تصویب شده است. آقای مهندس جمال بیاتی وزارت نیرو - سازمان توانیر < مجری طرح آقای مهندس علیرضا اسحاقیان راد توانیر دفتر فنی تولید آقای مهندس بهمن له مرادی سازمان توسعه برق ایران آقای دکتر عارف درودی مهندسین مشاور نیرو آقای مهندس محمد شکاری خادملو شرکت مشانیر آقای مهندس سید حسن عرب اف مهندسین مشاور قدس نیرو آقای مهندس بهروز قهرمانی سازمان توسعه برق ایران آقای مهندس اباذر میرزایی مشاور معاون هماهنگی و نظارت بر بهره برداری سازمان توانیر آقای مهندس سید جمال الدین واسعی . پژوهشگاه نیرو آقای مهندس امیر رضا یزدان دوست مهندسین مشاور قدس نیرو آقای مهندس احسان الّه زمانی وزارت نیرو - سازمان توانیر - دبیر کمیته فنی طرح مسوُولیت کنترل و بررسی نشریه در راستای اهداف دفترنظام فنی اجراشی به عهده آقایان م‌هندسین محمدرضا طلا کوب و پروبر سیداحمدی بوده است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب فصل اول- اهداف, تعاریف و کلیات ۳-۱- ساختمان, اجزا و مدل الکتریکی شم ره ۱-۳-۱- ساختار اجز| موج گیر سم 8 ۳-۱-۳-۱- وسیله محافظ (برق گیر ] سس ۱ ۴-۱-۳-۱- اجزا فرعی موج گیر سم ۱ ۲-۳-۱ مدل الکتریکی مس ۱ ۱-۴-۱- نحوه اتصال موج‌گیر به شبکه فشارقوی مس ۱۳ ۲-۳۴-۱- نحوه نصب موج‌گیر در پست فشارقوی ی ۱۳ ۵-۱ تعاریف س مه م۱۳ ۱-۵-۱- پیچک اصل ی م۳ ۲-۵-۱ اندو کتانس ظاهری مس ۲۳۰ ۳-۵-۱ اندو کتانس فرکانس قذرت مس ۳۱ ۴-۵-۱ اندو کتانس حقیقی مس ۳۱ ۵-۵-۱- اندو کتانس نامی مس ۳۹ ۶-۵-۱- خازن خودی سس ۲۹ ۸-۵-۱- مقاومت پیچک اصلی سس ۳۹ ۹-۵-۱- ضریب حرارتی مس ۳۱ ۱۰-۵-۱- فرکانس قدرت تامی مس ۳۹ ۱۱-۵-۱- وسیله تنطظیم ‏ و ۳۹ ۱۳-۵-۱- فرکانس حامل ‏ ی ۱۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۵-۱- امپدانس سدکننده و ۱۴۳۴-۵-۱ مقاومت سدکننده و ۱۵-۵-۱- تلفات نقطه انشعاب یر یر ۱۶-۵-۱- تلفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکننده یی یر ۱۷-۵-۱- پهنای باند بر پایه آمپدانس سدکننده ی ۱۸-۵-۱- پهنای باند بر پایه مقاومت سدکننده کر ری رو ری ۱۹-۵-۱- فرکانس مرکزی یووم ۲۳-۵-۱- جریان کوتاه‌مدت نامی ی ۲۳-۵-۱- اضافه بار اضطراری رت تا رای را را ری رای را را را را رو ار را ور ری ۲۵-۵-۱- تلفات اهمی و آهنی و پیوست (۱-۱): مقادیر نمونه موج گیر موم موم و موم مش فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی و انتخاب موج گیر ۱-۲- اندو کتانس نامی پیچک اصلی مه ۱-۴-۲- استقامت عایقی در امتداد موج‌گیر بو ی ۲-۴-۲ استقامت عایقی موج‌گیر نسبت به زمین ام ۵-۲- باند فرکانسی و امپدانس سدکننده ی ی ی ۶-۲- تلفات نقطه انشعاب و مشخصه تضعیف موج‌گیر و ۷۷-۲ مشخصه اضافه بار اضطراری را را را رت را رت را را را را را رن تا را را را رات رن تا را را را را ردنر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - الزامات و آزمون‌ها ۲-۳- آزمون‌های نوعی و ۱-۳۲-۳- آزمون افزایش درجه حرارت رت ار ار ار ان را ی را را را ری ۲-۲۳-۲-۳- ازمون ولتاز فرکانس قدرت بر روی وسیله تنظیم 0و و و و وه و و موه و وه و و مهو و ۴-۲-۳- آزمون جریان کوتاه‌مدت و ۶-۲-۳ اندازه گیری اندو کتانس فرکانس قدرت پیچک اصلی و ۷-۲-۳- اندازه‌گیری مقاومت و امپدانس سدکنند؟ و زه‌گیری مقاومت و امپدانس کی ۸-۲-۳- اندازه گیری تلغات نقطه انشعاب و تلغفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکنندگی دا ۳-۳- آزمون‌های جاری با ۱-۳-۳- آزمون تحمل ولتاز فرکانس قدرت وسیله تنظیم م همم ۳-۱-۴- تعویض وسیله حفاظتی (برقگیری) د و و ی و و ووو ی وووو و و و و وی موی ی و یووم موه موه هو ۲-۴- دستورالعمل بازدیدهای دوره‌ای موج‌گیر ما ۱-۲-۴- بازدیدهای روزانه از موج‌گیر ی ی یر ری ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۴- بازیدهای هفتگی از موج‌گیر و ۳-۲-۴ بازدیدهای ماهیانه از موج‌گیر و ۳-۴- سرویس‌های دوره‌های موج گیر یی یی ی ۱-۳-۴- مراحل انجام کار همهم ۲-۳-۴- مهارتهای لازم هه پیوست (۱-۴): فرم بازدید روزانه موج گیر مه پیوست (۲-۴): فرم بازدید هفتگی موج گیر پبیوست (۳-۴): فرم بازدید ماهانه موج گیر و -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات ۳ مقدمه هدف از این فصل معرفی و شناخت انواع موج‌گیرها می‌باشد. موج‌گیرها در بهره‌برداری مخابراتی از شبکه قدرت مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این فصل بعد از ارائه یک نمای کلی از طرح سیستم مخابراتی ۰۳1.۳ وظایف و ساختار موج‌گیرها ارائه شده و سپس تعاریف استاندارد مرتبط ارائه می‌گردد. ۱-۱- ساختار مخابراتی ,۳1 اطلاعات بالا نباشد (در این موارد از شبکه‌های فیبر نوری استفاده می‌شود) مناسبترین سیستم مخابراتی می‌باشد. استفاده از خطوط انتقال نیرو جهت ارتباط مخابراتی» مستلزم تفکیک سیگنال انرژی (فرکانس قدرت) از سیگنال مخابراتی است که این امر توسط ادواتی همچون موج‌گیرء خازن کوپلینگ و ... انجام می‌گیرد. شکل شماره (۱-۱) دیاگرام یک کانال مخابراتی ۲].۳2] ر نشان می‌دهد. [818 بان موج گیر ۳ خازن کوپلینگک فرستنده و گیرنده 1 : 1.۱/11 ": واحد تطبیق امپدانس قسمت شکل ۱-۱ : دیاگرام یک کانال ۳1:2 در هر یک از دو انتهای این کانالء امکان تفکیک سیگنال مخ ابرآنی و سیگنال آنرژی وجود دارد. سیگنالهای مخابراتی خود شامل سیگنالمهای صحبت. اطلاعات. مدیریت انرژی» حفاظت و ... هستندکه بعد از مدوله شدن در یک فرکانس بالا وارد کانالهای ۳ می‌شوند. اصول کار یک سیستم ت۳6 در شکل (۲-۱) نشان داده شده است. همانطور که در این شکل دیده می‌شود سیگنال مخابراتی (۴) از سیگنال انرژی )۱( تفکیک شده و وارد مجموعه ادوات ۲۳1۳ می‌گردد. [۰۳۵۷۵۲11۵ 2. 1116 133۵161116 1 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی ِ ۲ :2 ۳ وج گنر ی ۴ مسیر انتقال سیگنال مخابراتی ۲ 4 )) سل و ۵ خازن کوپلینگک ۶ واحد تطبیق امپدانس (ل]۸/1]) 18 ۷ تجهیز لح ]۲ ۸ خط ولتاژ بالا شکل ۲-۱ : اجزا و اصول کار یک سیستم ۳1:۲ فرکانس سیگنال‌های مخابراتی در بازه ۳۰ الی ۵۰۰ کیلوهرتز قرار دارد. چنین پهنای باند گسترده‌ای علاوه بر اینکه امکان انتقال حجم بالای اطلاعات را فراهم می‌کند. امکان جداسازی انواع مختلف سیگنال را نیز مهیا می‌سازد. همانطور که در شکل (۲-۱) مشاهده می‌شود. موج گیر" مانع عبور سیگنال مخابراتی به پست شده» در حالی که سیگنال انرژی (فرکانس قدرت) بدون مشکل عبور کرده و وارد پست می‌گردد. خازن‌های کوپلینگ" مانع عبور سیگنال انرژی به بخش مخابراتی و یا به عبارتی ۳1.۳ می‌گردند و به عبارت دیگر موج‌گیر به همراه واحدهای کوپلاژ سیستم انتقال مخابراتی و قدرت را از هم تفکیک می‌کند. ۲-۱- وظایف و عملکرد موج‌گیر عم ۱ ۳ ۴ م۵ به طور کلی موج‌گیر اتصال موازی یک پیچک اصلی » وسیله محافظتی به همراه سیستم همسازگر است که به صورت سری با خط انتقال قرار گرفته و در فرکانس قدرت. امپدانس ناچیز و در فرکانسهای بالای مخابراتی امپدانس بزرگی از خود نشان می‌دهد. یک موج‌گیر اساساً یک فیلتر میان‌نگذر " است که برای جلوگیری از عبور ناخواسته امواج حامل اطلاعات" در شبکه قدرت نصب می‌گردد. در حالی که امپدانس ورودی موج‌گیر برای موج فرکانس پایین قدرت قابل اغماض استء این وسیله امپدانس قابل ملاحظه‌ای در برابر امواج فرکانس بالای مخابراتی از خود نشان می‌دهد. به طور خلاصه می‌توان دو هدف عمده به‌کارگیری موج‌گیرها در شبکه‌های قدرت را به شرح زیر برشمرد : شرایط عادی» شبکه فشار قوی پشت موج‌گیر به دلیل کلیدزنی دارای امپدانسهای مختلف است و تحت شرایط غیر عادی (1۳30 ۷۷۵۷6) 1۳۵0 ۱۰11۳6 7 ۶ ۰.0۵۱۱۳ 2 ازم0 ۱/1۵1 .3 06 ۳۳۵1۵011۷6 4۰ 6 11۳۵۶ .5 ۳ ماد 83۵0۵ 6۰ ٩1812 [5‏ 02۳۳1۵۲ 1310۳13۵11010 . 7 -------- صفحهٔ بعد -------- هم چون اتصال کوتاه این امپدانس می‌تواند به صفر برسد. لازم است که تحت کلیه این شرایط موج‌گیر یک امپدانس بالا در مقابل سیگنال مخابراتی از خود نشان دهد که لازمه عملکرد مناسب شبکه مخابراتی است. ب- محدود کردن سیگنالهای مخابراتی به بخشی از شبکه انتقال انرژی که موج‌گیر در انتهای آن قرار دارد. نفوذ سیگنال مخابراتی به شبکه پشت موج‌گیر اولاً باعث تلفات سیگنال مخابراتی در ادوات قدرت شده و ثانیاً باعث تداخل فرکانسی بخشهای مختلف سیستم مخابراتی می‌گردد. اگر بتوان سیگنالهای مخابراتی را در یک بخش از شبکه قدرت محدود کرد می‌توان از پهنای باندها و فرکانسهای یکسان در قسمتهای ایزوله شبکه قدرت از نظر مخابراتی استفاده نمود. در صورت لزوم ممکن است در محل انشعاب یک خط قدرت" نیز یک موج‌گیر برای منظورهای مشابه نصب گردد. این ویژگی می‌تواند نتایج مختلفی در برداشته باشد. اولاً می‌توان فرستنده‌های مخابراتی را تحت شرایط یکسان با قدرتهای کوچکتری انتخاب نمود و ثانیاً به دلیل تداخل کمتر در خطوط و شبکه‌های مجاور در فواصل کمتری بازه فرکانسی به کار برده شده را مجدداً و در جای دیگر شبکه استفاده نمود و به این ترتیب استفاده از گستره فرکانسی سیستم ۳1.۳ را بهینه ساخت. نهایتاً اینکه چنانچه در شبکه بیش از یک مسیر بین مبدا و مقصد وجود داشته باشد (شبکه‌های از چند سو تغذیه)» موج‌گیرها مانع دریافت چندباره امواج مخابراتی ۳-۱- ساختمان» اجزا و مدل الکتریکی موج‌گیر بخشی از سیستم ۳1.۳ است که دیاگرام سایر اجزا آن در شکل ۳-۱ آمده است. همانطور که در شکل دیده می‌شود موج‌گیر به صورت سری با خط انتقال ورودی و یا خروجی به پست نصب می‌گردد و به همراه سایر ادوات .]۲ وظیفه ایجاد یک کانال مخابراتی را بر عهده دارد. موج‌گیر خود از سه بخش اصلی به شرح زیر تشکیل شده است: الف - پیچک اصلی " ب - وسیله تنظیم " (همسازگر) ج - وسیله محافظ " (برق‌گیر) 1-0۲ .| |ام ۰۱/1۵1 2 3 ۰1۱۳۵۶ 06 4٩ ۰۳۳۵1۵۵۱۷6 6 -------- صفحهٔ بعد -------- با مشسخصات فنی عمومی و اجرایی مو جگیرها در پست‌های فشا رقوی کابل کو شکل ۳-۱: اتصال یک واحد ۲۳1,6۱ پیچک اصلی یک سیم‌پیچ با هسته هوائی است که به صورت سری در حد فاصل نقطه تزریق یا برداشت امواج مخابراتی و سایر تنشهای شبکه قدرت باشد. وسیله تنظیم از یک محموعه قطعات الکترونیکی تشکیل شده که برای افزایش استقامت آزها در برابر شرایط بیرونی"» درون یک محفظه جاسازی می‌شوند. وسیله تنظیم یک سیستم غیرفعال " است که به همراه پیچک اصلی تشکیل یک فیلتر میان‌نگذر می‌دهد. وسیله محافظ معمولاً یک برقگیر از نوع متعارف و یا اکسید فلزی است که وظیفه محافظت از پیچک اصلی و وسیله تنظیم در برابر اضافه ولتاژهای گذرا را به عهده دارد. همانطور که شکل (۴-۱) نشان می‌دهد اجزا اصلی موج‌گیر به صورت موازی به هم متصل شده و مجموعه به صورت سری در خط انتقال قرار می‌گیرد. در شرایط عادی بهره‌برداری موج‌گیر به صورت یک فیلتر میان‌نگذر در یک یا چند فرکانس یا گستره فرکانسی مخابراتی عمل کرده و وسیله محافظ غیر فعال است. | 7 2 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات ۷ ۱ / ۱ ۱ ۳ : وسیله تنظیم ما ۱ اهر ی : ا ۱ ۳): خازن کوپلاژ ۱ ۳ 7 (1ن) : واحد تطبیق امپدانس تال سا م۵ شکل 2-۱: اجزا اصلی موج گیر مشخصه‌های الکتریکی و غیر الکتریکی این اجزا نیز مورد توجه قرار گیرد : ۴- پایانه‌های اتصال موج‌گیر به شبکه" ۵- حلقه‌های محافظ کرونا" , ۳ ۶- فلکه‌های زیرین و زبرین ۷ حلقه وید ۸- تسمه نگهدارنده" ۶ ی ع ی ی ی ۸ الم ار ی ۹٩‏ پایه ‏ جهت نصب موج‌گیر روی مقره انکائی » خازن تزویج و یا ترانسفورماتور ولتاژ خازنی ۰ خ ۱۰ ۰۰ ۰.۰ ۰ ۰۰ ۰ ۰ پرنده‌گیر ‏ (توری جهت ممانعت ورود اشیاء خارجی) 6۳1۵[5 1 ۰[ 8 22۳ 00۳0۳۵ .2 55 10۱۳۵۲ 200 110067 .3 6 4۰11۲1۳۵ 5 116 1۹۷12160 .5 (۵ 13۵۱۲۱۲1 آهاد0606 1۵۳ 0001ناک) آهاد ۳۵ 6۰ 17 500۳۲ .7 7 00۱1۳۶ 8۰ 9.7 0 3 . 10 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی 7 ِ ۱ پیچک اصلی سفن سس رفاسم ۰ ۰ با ی ه تس ۱ ۴ ترمینالها وا ۱ ۵ حلقه‌های محافظ کرونا ۱ : ۱ 8 4 سر ۷ حلقه آویز 5 کر ی ۹ پایه بسا : چ خر مر ک سس مش < 2 ۹ ۹ ۶ ۹*۹ ِ؛ ۱ ر ا دس تج معط 8 و 1۹ یی ی سس ۰.۱ مر چا شکل ۵-۱ : اجزا اصلی و فرعی یک موج گیر ۱-۱-۳-۱ پیچک اصلی پیچک اصلی در محل ورود خط انتقال به پست فشار قوی و سری با خط قرار می‌گیرد. به همین دلیل پیجچک اصلی که رابط نامی» جریان اتصال کوتاه» تنشهای ولتاژی و مکانیکی شبکه را تحمل کند. از آن جا که موج‌گیر یک المان سری در خط است بایستی از طراحی با کیفیت بالایی برخوردار باشد. به بیان دیگر طرح آنها باید به گونه‌ای باشد که در طول عمر مفید خود با حداقل تعداد خرابی و زمان تعمیر مواجه گردند؛ زیرا هر بار خارج شدن موج‌گیر از مدار به معنی از دست دادن یک خط انتقال نیرو می‌باشد. در خطوط انتقال 1:1۷ که دسترسی خط از اهمیت بالایی برخوردار استء از موج‌گیرهای فاقد همسازگر" که خودتنظیم" نیز خوانده می‌شوندء استفاده می‌شود. امتیاز بزرگ این موج‌گیرها آن است که به زمان مربوط به تنظیم» تعمیر و نگهداری وسیله تنظیم 6 ۱اع12[ ۰.۳۳۲۵ | ۹۹ .2 56-8 . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات ۹ معمولاً از اندوکتانس بالایی برخوردارند (۰/۵ میلی‌هانری یا بیشتر) و تحت شرایط کلیدزنی خاصی ممکن است با خازن معادل تحهیزات پست تشکیل یک مدار تشدید سری بدهند. تشدید سری بیشتر در مواقعی رخ می‌دهد که کلیدها باز هستندء به عبارت دیگر ۱ ۱ پیجچک اصلی اساساً از یک هادی که به صورت سیلندری پیجیده می‌شود. تشکیل شده است. دو انتهای پیجک به پایانه‌هایی ختم دورو می‌شوند که از یک طرف به محل اتصال خط انتقال و خازن تزویج و از سمت دیگر به پست فشار قوی متصل می‌گردد. هادی 7 7 ۱ ۲ پیچک اصلی غالبا از جنس الومینیوم و به صورت رشته‌ای با مقطع مستطیلی است و در پاره‌ای موارد از جنس مس و به صورت مقطع دایره‌ای است. عایق‌بندی حدفاصل حلقه‌های محاور در پیجک بد دو روش کلی انجام می‌شود که هریک دارای مزایا و معایب - عایق هوایی " در این روش هادی پیجک اصلی فاقد پوشش عایقی بوده و مستقیماً با هوای آزاد در تماس است. استقامت الکتریکی میان حلقه‌ها توسط بازه‌های هوایی و استقامت مکانیکی آنها توسط مجموعه‌ای از جداکننده‌ها" و تسمه‌های عایقی از جنس الیاف شیشه‌ای مقاوم در برابر شرایط جوی تامین می‌گردد. در هنگام بروز اتصال کوتاه» نیروهای حاصله توسط این جداکننده‌ها و تسمه‌های عایقی جذب می‌شوند. آورند. این پوسته‌های عایقی می‌توانند شدت جریانهای گردابی ناشی از میدان مغناطیسی قوی پیرامون پیچک را تقلیل داده و از تلفات حرارتی آن بکاهند. به طور کلی با افزایش ولتاژ نامی موج‌گیرء سهم تلفات آهنی در کل تلفات پیچک اصلی بیشتر می‌شود. امتیاز دیگر ساختمان بدون پوشش هادیها تبادل حرارتی آسانتر و بدون واسطه با محیط اطراف است. در این ساختار پیچک اصلی مستقیماً در معرض آلودگی محیط واقع می‌شود و ممکن است در شرایط بحرانی, فواصل خزشی بین حلقه‌ای" نیازمند توجه ویژه باشند. در این روش لازم است برای جلوگیری از ورود ناخواسته اشیاء خارجی مثل پرندگان و ایجاد اتصال کوتاههای موضعی, طرفین پیچک به تورهای پرنده‌گیر محهز گردند. مطابق استاندارد ۳۳| شماره ۶۰۲۳۵۲۳ عبور کره‌ای به قطر ۱۶ میلی‌متر از میان توری نباید - پیچک اصلی با پوشش عایقی " در این روش ابتدا هادیها در یک پوشش عایقی از جنس الیاف شیشه‌ای و رزین پوشانده شده و در مرحله بعد پیچانده می‌شوند. به این ترتیب بین هر دو حلقه مجاور دو لایه عایقی قرار گرفته و پیچک از استقامت مناسب در برابر تنشهای الکتریکی و مکانیکی برخوردار خواهد بود. در این وضعیت برخلاف روش اول که نیروهای مکانیکی را تنها نقاط خاصی از محیط حلقه که مجهز به [۰ 1066۲81760 6 20 3. ۸1۲ 1۹12160 0۳ ۵:۵ 1540 4. 5 5. 13167 ۳ 0۳660226 06 6۰11|40 -------- صفحهٔ بعد -------- ی مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی جداکننده و تسمه‌های عایقی هستندء تحمل می‌کنندء نیروهای مکانیکی در امتداد محیط حلقه به صورت یکنواخت توزیع می‌شود. در اثر ورود اشیاء خارجی به درون پیچک مطرح نبوده و بنابراین نیاز واقعی به توری پرنده‌گیر وجود ندارده هر چند که استفاده از توری به کار بردن روکش عایقی روی هادی پیچک اصلی, ظرفیت خازنی" پیچک را افزایش داده و به این ترتیب فرکانس تشدید خودی آن را کوچکتر می‌نماید. این پدیده از دید شبکه مخابراتی مطلوب نیست چرا که با نردیک شدن به فرکانس تشدید.ء خاصیت نیروهای وارده در دو جهت محوری و شعاعی» باید نیروهایی را که از طریق ترمینالها اعمال می‌شوند نیز در نظر گرفت. معمولا کنترل نیروهای وارده از طریق ترمینالها با اصلاح آرایش فیزیکی آنها صورت می‌گیرد. همچنین باید از عبور جریان اتصال کوتاه از طریق مستطیلی ساخته می‌شود. به این ترتیب پیچک از استقامت بیشتری برخوردار خواهد بود. بارگذاریهای ناشی از باد یخء برف و زلزله کمتر خود موج‌گیر را متأثر کرده و بیشتر از نظر پایه یا آویز نگهدارنده حائز اهمیت هستند. ۳-۱-۳-۱- وسیله تنظیم (همسازگر) وسیله تنظیم» آرایشی از خازنهاء سلفها و مقاومتها است که از نظر فیزیکی در داخل و از نظر الکتریکی موازی با پیچک اصلی بازه قطع گسترده عمل می‌کنند. همانطور که قبلاً هم گفته شد یک موج‌گیر باید از طراحی با کیفیت بالایی در طول عمر خود بهره‌مند باشد. چراکه هر بار تعمیر موج‌گیر و یا تعویض و تنظیم مجدد وسیله تنظیم به معنی قطع و از دست دادن یک خط انتقال نیرو است. طراحی وسیله تنظیم باید آنچنان باشد که به دلیل افزایش درجه حرارت و یا میدان مغناطیسی در دورن پیچک اصلی هیچگونه سیب فیزیکی ندیده و نیز تغییر ۳۹ ۰ ی ۳ ۰.۰ سا ح ۰ ید و ۰ پر 1 قابل توجهی در مشخصه قطع و یا سدکنندگی موج‌گیر به وجود نیاید. برای حفاظت اجزا وسیله تنظیم در برابر شرایط آب و هوایی مختلف بایستی این اجزا در یک محفظه غیر قابل نفوذ جاسازی شوند. جهت حفاظت وسیله تنظیم در برابر تنشهای ولتاژی باید در ۱. ۴6 2. 8] 8 032۳۵010135 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات 8 وسیله محافظ نیز مانند وسیله تنظیم از نظر فیزیکی در داخل و از نظر الکتریکی موازی با پیچک اصلی نصب می‌شود. شرایط گفته شده در بند ۲-۱-۳-۱ درباره تنشهای داخل پیجچک اصلی در مورد وسیله محافظ نیز صادق است و طراحی آن باید با توجه به چنین محیطی انجام گیرد. وسیله محافظ معمولا یک برقگیر از نوع متعارف یا اکسید فلزی بوده و از سازندگان مربوطه تهیه و روی موج‌گیر نصب می‌گردد. 2-۱-۳-۱ اجزا فرعی موج گیر ولْتاز و جریانهای نامی پیچک اصلی موج‌گیرء نیروهای مکانیکی حین اتصال کوتاه و جنس اتصالات مهمترین عوامل در تعیین شکل, تعداد» جنس و محل استقرار پایانه‌های موج‌گیر هستند. پایانه‌ها عموماً به دو صورت تخت! یا گرد" ساخته می‌شوند. محل استقرار پایانه‌ها از نظر توزیع نیروهای مکانیکی در هنگام اتصال کوتاه حائز اهمیت بسیاری است. سازندگان غالباً الگوهای مختلفی برای شکل, جنس و محل استقرار پایانه‌ها ارائه می‌دهند که خریدار می‌تواند از بین آنها الگوی مناسب را انتخاب کند. پیچک اصلی در دو انتها به دو فلکه ۴ ۶ و یا ۸ بازویی ختم می‌شود. فلکه‌ها از مواد غیرمغناطیسی ساخته می‌شوند تا از گرم شدن آنها در مجاورت میدانهای مغناطیسی قوی درون و پیرامون پیچک جلوگیری به عمل آید. با این ساختار پیچک اصلی می‌تواند توسط یک پایه نگهدارنده روی مقره‌های اتکائی» خازن تزویج و یا ]۷-) نصب گردد. پایه مذکور نیز از مواد غیرمغناطیسی ساخته شده و ارتفاع آن با توجه به جلوگیری از انتقال حرارت غیر مجاز به مقره‌های اتکائی» خازن تزویج و یا ]0۷1 تعیین می‌شود. به کمک حلقه‌های آویز می‌توان موج‌گیر را از دو یا چند زنجیره مقره آویخت. به منظور جلوگیری از نوسان موج‌گیرهای آویزی و حفظ حداقل فواصل هوایی مجازء آنها را توسط حلقه لنگر" مهار می‌کنند. در موج‌گیرهایی که به صورت آویز نصب می‌شوند نقش تسمه‌های نگهدارنده که فلکه‌های زیرین و زبرین را به یکدیگر مهار می‌کنند. اهمیت می‌یابد. مطابق استاندارد 1۳۴ شماره ۶۰۳۵۳ استقامت کششی موج‌گیرهای آویزی حداقل باید دو برابر وزن موج‌گیر به علاوه در ولتاژهای بالا از حلقه‌های محافظ کرونا و برحسب نیاز از توری پرنده‌گیر استفاده می‌شود. ۲-۳-۱- مدل الکتریکی از نظر الکتریکی موج‌گیر به صورت یک امپدانس مختلط «7 معروف به امپدانس سدکننده" مدل می‌شود. اندازه این امیدانس وابسته به فرکانس خواهد بود و به صورت ایده‌آل موج‌گیر بایستی در فرکانس قدرت امپدانس صفر و در گستره فرکانس سیستم مخابراتی امپدانس بینهایت از خود نشان دهد. شکل (۶-۱) مدل الکتریکی موج‌گیر به همراه سایر ادوات و شبکه قدرت را نشان ۱۰۳1۵۲ 40 2. ۹ 6 3. ۸1۱۵0۴ 8 06 ع 1001 4۰ -------- صفحهٔ بعد -------- امواج حامل توسط فرستنده ۳1۳ در ابتدای خط ارسال شده (0ل1) و سیگنال ,لا موج فرکانس بالایی است که توسط واحدهای کوپلاز دریافت می‌شود. سیگنال نفودی به پشت موج‌گیر با دلا نشان داده می‌شود که هر چه این سیگنال کوچکتر باشد عملکرد همان طور که مشاهده می‌شود تنها بخشی از سیگنال ارسالی 110 توسط واحد کوپلاژ جذب می‌شود (۱لا) و هرچه ۱ل] بزرگتر از نظر کمی مبزان تضعیف دامنه سیگنال مخابراتی به علت بینهایت نبودن امپدانس سدکننده موج‌گیر توسط کمیتی به نام تلفات نقطه انشعاب موج‌گیر" و میزان نفود امواج حاصل به شبکه پشت موج‌گیر به دلیل ایده‌آل نبودن مشخصه امپدانسی موج‌گیر در بازه ۰۰ ۰ ۰ ی ت ۲ ۰ ی قطع توسط کمیتی به نام سدکنندگی موج‌گیر سنجیده و بیان می‌شوند. شکل 1-۱: مدل الکتریکی موج گیر و شبکه قدرت : امپدانس موجی خط انتقال " (درحدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ اهم بسته به سطح ولتاز) 0 : امپدانس ورودی مجموعه سری خازن تزویج - آبزار تزویج که فرض می‌شود برابر با امپدانس موجی خط انتقال باشد. 7 : امپدانس سدکننده موج‌گیر : امپدانس شبکه پشت موج‌گیر ولا : سیگنال فرکانس بالای ارسالی توسط فرستنده ۳1.۳ رل : سیگنال فرکانس بالای دریافتی در محل اتصال موج‌گیر و خازن تزویج به خط انتقال دلا : سیگنال فرکانس بالای نفودی به شبکه پشت موج‌گیر بسته به مشخصه امپدانس سدکنندگی بر حسب فرکانس» موج‌گیرهایی با یک فرکانس» دو فرکانس» چند فرکانس قطع ویا ۱۰ 132001۳6 |۵5 2. 81001 0 3. 5۳۵۵ 00 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات ۳ 2-۱- نحوه اتصال, نصب و کوپلینگ ۱-2-۱ نحوه اتصال موج‌گیر به شبکه فشارقوی موج‌گیر در انتهای خط انتقال نیرو و در نقطه ورود به پست قرار گرفته و به صورت سری به شبکه متصل می‌گردد. از آن جا که موج‌گیر به صورت سری با خط قرار می‌گیرد بایستی قادر باشد آثار الکتریکی» مکانیکی و حرارتی مختلفی را که از جریانهای نامی و خوبی تحمل نماید. انتخاب فاز یا فازهای مورد نظر جهت نصب موج‌گیر بسته به طرح کوپلینگ انتخابی دارد که در ادامه توضیح داده ۳-2-۱ نحوه نصب موج‌گیر در پست فشارقوی موج‌گیر به دو شکل کلی در پست فشارقوی نصب می‌گردد : الف- نصب موج‌گیر به صورت آویز" موج‌گیرهایی که قرار است به صورت آویز نصب گردند باید به حلقه‌های آویز" مجهز باشند. معمولاً این حلقه‌ها به طور مستقیم به فلکه متصل می‌گردند و تعداد آنها بسته به بزرگی موج‌گیر ممکن است به دوء سه و یا چهار عدد نیز افزایش یاید. در این طریقه نصب ابعاد موج‌گیر باید از لحاظ فواصل هوایی مجاز" میان فازهای مجاور و فازها و گنتری مورد توجه قرار گیرند. گاهی اوقات ممکن است لازم باشد برای جلوگیری از نوسان موج‌گیر و حفظ فواصل هوائی مجازء از یک حلقه لنگر " که به فلکه زیرین متصل شده و موج‌گیر توسط آن مهار می‌شود. کمک گرفته شود. به علاوه در این نحوه اتصالء وزن موج‌گیر در رابطه با استقامت کششی آن که به تعداد و استقامت کششی تسمه‌های نگهدارنده بستگی داردء اهمیت می‌یاید. شکل (۷-۱) نحوه نصب موج‌گیر به صورت آویزی را نشان می‌دهد. [۰ 58065101 68 2. 5806181011 68 3.0 4. ۸1۵۱۵۴ 8 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی 1 ۱- موج گیر ۲- خازن کوپلینگک یا ]۲0۷/7 ۱ ۳- واحد تطبیق امپدانس ۱ ۴- سکسیونر 49 ام میا آ: طرفی خحط سل 5 نه؛ 4 1۱ات 1 0 1 ۳ ل ‏ ی ۳ / م ۷-۱: نصب موج‌گیر به صورت آویز ب) نصب موج‌گیر روی پایه در این روش نصب. موج‌گیر به یک پایه مجهز شده و روی مقره‌های اتکائی نصب می‌گردد. موج‌گیرهای کوچک یا متوسط با وزن و ابعاد کم را معمولا می‌توان روی خازن کوپلاژ و یا ۲0۷7 نصب نمود. به همین دلیل در رده‌های ولتاژی پایین‌تر از ۰ کیلوولت موج‌گیرها بر روی ]0۷ و در رده ولتازی ۲۳۰ کیلوولت و بیشتر با توجه به ابعاد و وزن آنها روی پایه نصب می‌شوند. توصیه می‌شود در مناطق زلزله‌خیز نصب موج‌گیر فقط به صورت آویزی انجام شود. در مناطقی که فضا کم است. بهتر است از موج گیر آویزی استفاده شود. از لحاظ بهره‌برداری نصب موج گیر روی مقره اتکائی تشر از نصب به صورت آویزی می‌باشد. در ولتاژ ۴۰۰ کیلوولت به دلیل وزن زیاد موج‌گیر نمی‌توان آن را به صورت آویزی نصب نمود. شکل (۸-۱) و (۹-۱) به ترتیب نحوه نصب موج‌گیر بر روی خازن کوپلاز یا ]۲۷ و نحوه نصب بر روی مقره اتکائی مستقا ر نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ا- موج گیر 3- ترمینال 090 ِ : 0 ۲:۹۱ 5- خازن کوپلینگ با ۷/1-) 5 6- استرا کچر (3 7- سطح زمین 9 8- واحد تطبیق امپدانس ۱ 8 طرف پست ۱ وی و 1و سین سس 9 له (8) 1 + مس > (7) 6 // شکل ۸-۱: نصب موجگیر بر روی خازن کوپلاز یا ۷1-) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی [- موج گیر 2- حلقه آویز 3- ترمینال 4- پایه 5- مقره اتکائی ا: طرف خط رل (ع) ۹ 0,30 8 ی ۷ 9 )3( 1 1 ۱ 5 (0) 6 رر شکل ۹-۱: نصب موج‌گیر بر روی مقره اتکائی مستقل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات ۷ ۳-۶-۱- روشهای کوپلینگ بسته به این که از یک یا چند فاز خط انتقال بخواهیم جهت ارسال اطلاعات استفاده کنیم» روش کوپلینگ متفاوت خواهد بود. روش کوپلینگ واحد تطبیق امیدانس ممکن است به صورت تکفازء یا دو فاز و یا سه فاز انجام گیرد که در این صورت وسیله کوپلاز روی تکفازء یا دو فاز یا هر سه فاز نصب می‌شود. انتخاب یکی از روش‌های کوپلینگ فوق به عوامل مختلفی بستگی داشته و بسته به الف- کوپلینگ فاز به زمین " در این روش وسیله کوپلاژز بین یک فاز و زمین نصب می‌شود و تنها یک موج‌گیر برای هر نقطه کوپلینگ مورد نیاز است. به همین دلیل این روش نسبت به کوپلینگ فاز به فاز اقتصادی تر است اما قابلیت اطمینان کانال مخابراتی نسبت به کوپلینگ فاز به فاز کمتر خواهد بود. همجنین تضعیف سیگنال مخابراتی در این حالت بیشتر است. کوپلینگ فار بد رمین در شکل (۱۰-۱) نشان داده ۳): خازن کوپلینگک زد ]1 ترانسفورماتور تنظیم کننده امپدانس ۳ شکل ۱۰-۱: کوپلینگ فاز به زمین به دلیل مزیتهای اقتصادی» این روش کوپلینگ در مواردی استفاده می‌شود که قابلیت اطمینان مخابراتی از اهمیت بالایی - کوپلینگ فاز به فاز" در این روش در هر نقطه کوپلینگ دو موج‌گیر مورد نیاز است و هزینه‌ها تقریباً دو برابر کوپلینگ فاز به زمین خواهد بود. با این حال در این روش تضعیف سیگنال مخابراتی کمترء قابلیت اطمینان بالاتر و تداخل کمتر خواهد بود. از آن جا که تقریباً 1۸۰ خطاهای خطء خطای تکفاز هستند این روش کوپلینگ از امنیت" بالاتری برخوردار خواهد بود. کوپلینگ فاز به فاز در شکل (۱-۱ ۱ نشان داده شده است. 8 ررا0۵ 02710 ۵ ۳۳۵۵۹۵ 1۰ 8 اررا0»0 ۳۵۹6 ۵ ۳۳۵۵6 .2 ۷ . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی از ۹1 0 0( 71۸ 78 شکل ۱۱-۱: کوپلینگ فاز به فاز 2۰ ۱ - کوپلینگ بین مداری هنگام وجود خطوط دو مداره می‌توان کوپلینگ فاز به فاز را بین دو فاز از دو مدار مختلف انجام داد. در این روش در صورتی که یکی از مدارها به طور کامل از سرویس خارج شود هم چنان ارتباط مخابراتی برقرار می‌ماند. کوپلینگ بین مداری در شکل (۱۳-۱) نشان داده شده است. 8 ۱۱۸۴ ۲ ۸ ۹ 6 0 ۳ 7 شکل ۱۲-۱: کوپلینگ بین مداری 8 را00 01۳۵11 - 116۲ ۰[ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف ‏ و کلیات ۹ د- کوپلینگ سیم محافظ عایق شده! عایق کردن سیمهای محافظ از برجهای خط انتقال بازدهی و عملکرد مناسب آنها را در برابر حفاظت صاعقه کاهش نمی‌دهد و به همین دلیل می‌توان از خطوط محافظ عایق شده جهت انتقال سیگنال مخابراتی استفاده کرد. مزیت این روش آن است که موج‌گیر استفاده شده لازم نیست در سطح ولتاز خط و جریان نامی خط کار کند. در این روش در صورتی که مسیر خط محافظ طولانی باشدء هزینه عایقها مقدار صرفه‌جویی در ادوات کوپلینگ را جبران کرده و مزیت اقتصادی این روش از بین می‌رود. همچنین در این روش تضعیف سیگنال مخابراتی به طور کلی به دلیل جنس سیم محافظ بیشتر از سایر روشها است. این نوع به سیم محافظ ایزوله شده ۹ / له ما | 5 نس 0 06 11 ل کابل کواکسیال شکل ۱۳-۱: کوپلینگ سیم محافظ عایق شده ۲ ه - کوپلینگ به کابل به طور کلی کوپلینگ به کابل قدرت با همان روشهای کوپلینگ به خطوط هوایی انجام می‌گیرد و در این حالت می توان از کوپلینگ فاز به فاز و یا فاز به زمین استفاده کرد که کوپلینگ فاز به فاز تضعیف کمتری خواهد داشت. در مقایسه با خطوط هوائی؛ جزئیات مربوط به نحوه کوپلینگ در استانداردهای 1۳2 شماره ۶۰۶۶۳ و ۸7/51/1۳ شماره ۶۴۳ آمده و طرح مخابراتی سیستم شامل نحوه کوپلینگ به عنوان یک پیش فرض در انتخاب موج‌گیر در نظر گرفته می‌شود. 8 آروربا00 ۷1۳۵ 02۳110 1۹12160 1۰ 205 0۷۵۲ 1۵ ۵11۳۵ . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی و- کوپلینگ سه فاز(مد ۱)۱ اگر چه در استاندارد 113۳ شماره ۶۰۶۶۳ از این کوپلینگ نام برده نشده» اما استاندارد ۸۳۷51/151 شماره ۶۴۳ این کوپلینگ را به عنوان طرحی با کمترین تلفات دکر کرده است. قابلیت اطمینان این کوپلینگ بسیار بالا است چرا که خطاهای تکفاز به زمین ۹9 ۹9 ۹9 0 0 00 هط 2 ۰ ۰ ۱- ۵- تعاریف ۹ هه سیم‌پیچی که جریان فرکانس قدرت خط را از خود عبور می‌دهد. مقادیر نمونه برای ابعاد پیچک اصلی در پیوست (۱-۱) ۱- ۲-۵- اندوکتانس ظاهری ۲ اندازه گیری شده است. [1 ع۰۱/]۵۵ | ۸0027606 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف و کلیات ار ۱- ۳-۵- اندوکتانس فرکانس قدرت! اندوکتانس با در فرکانس قدرت (۵۰ هرتز) می‌باشد. ۱- 2-۵ اندوکتانس حقیقی ۲ مقدار جبران شده اندوکتانس پیچک اصلی ۱ در یک فرکانس مشحخحص. اندو کتانس حقیقی نامیده می‌شود. ۱- ۵-۵- اندوکتانس نامی " (۰ا) اندو کتانس نامی» مقدار اندوکتانس حقیقی در فرکانس 117 ۱۰۰ است. ۱- ۹-۵- خازن خودی" خازن خودی یا ,ح خازنی است که به همراه اندوکتانس حقیقی مدار تشدید. فرکانس تشدید خودی را تشکیل می‌دهد. خازن ۱- ۷-۵- فرکانس تشدید خودی " فرکانس تشدید ترکیب اندوکتانس حقیقی و خازن خودی» فرکانس تشدید خودی نامیده می‌شود. ۱- ۹-۵- ضریب حرارتی! فرکانس قدرت خط ولتاز بالایی که موج گیر ید آن متصل شده است. ترکیبی از خازنهاء سلفها و مقاومتها که به صورت موازی با پیچک اصلی متصل می‌شود. تمامی این اجزا ممکن است در آن [۰ ۳0۵۷/۵۲ ۲۳۵0۵۵۷ 00 2. 1۳۱6 060 3. ۵1 00 4 5. 501۲۳۵۵۵۱۵۱۲ (۷ 6. 10۵۵1۳۵ 1 7. 113100 00۷/۵۲ (7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱- ۱۲-۵- فرکانس حامل! فرکانس مخابراتی جهت ارسال اطلاعات که سیگنالهای مخابراتی بر روی آن مدوله می‌شوند. ۱- ۱۳-۵- امیدانس سدکننده" امپدانس مختلط «7 موج‌گیر در محدوده فرکانس حامل, امپدانس سدکننده نامیده می‌شود. ۱- ۱۶-۵- مقاومت سدکننده " جزء مقاومتی ما امپدانس سدکننده» مقاومت سدکننده نامیده می‌شود. ۱- ۱۵-۵- تلفات نقطه انشعاب* تلفات فرکانس حامل ,۸ که به دلیل محدود بودن توانایی سدکنندگی موج‌گیر ایجاد می‌شود. ۱- ۱۹1-۵- تلفات نقطه انشسعاب بر پایه مقاومت سد کننده "* این پارامتر» مقدار تلفات فرکانس حامل به دلیل اتصال شنت مولفه مقاومتی امپدانس موج‌گیر است. ۱- ۱۷-۵- پهنای باند بر پایه امیدانس سد کننده!" پهنای باند فرکانس حامل ,۸۲ و د۸ که در آن امپدانس سدکنندگی موج‌گیر کمتر از یک مقدار مشخص تعیین‌شده نباشد و یا ۱- ۱۸-۵- پهنای باند بر پایه مقاومت سد کننده " این مقدار برابر پهنای باند ۸10 و ۸ بر پایه جرء مقاومتی امیدانس سدکننده است. ۱- ۱۹-۵- فرکانس مرکزی"* فرکانس مرکزی» میانگین هندسی فرکانسهای حدی پهنای باند است. ۱- ۲۰-۵- فرکانس مرکزی بر پایه مقاومت سدکننده" (م)) این فرکانس» میانگین هندسی فرکانسهای حدی پهنای باند بر پایه مقاومت سدکننده است. |. 0۵۳16۴ (۷ 2. 8100616 06 06 م6 81000 .3 4۰ 1200102 |۵5 06 م6 100 0 02۹60 ددم 1200102 .5 66 10016 0 0260 [1۳ 82۵ 6۰ 6 م0100 00 0عحهط 0200۳1 7۰ ۷( 06۵1۵۴ .8 06 010016 0 2۹60 ۳ +عاممن0 9۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول -اهداف, تعاریف و کلیات و ۱- ۲۱-۵- ضریب ۱0 نسبت راکتانس به جزء مقاومتی پیچک اصلی در یک فرکانس مشخص است. فاکتور (ضریب کیفیت) به شدت بر روی ۱- ۲۲-۵- جریان دائم نامی ۲ ماکزیمم جریان موثر +[ در فرکانس قدرت که می‌تواند بدون افزایش حرارت پیچک اصلی تا حد مجاز به طور پیوسته از آن عبور کند. ۱- ۲۳-۵- جریان کوتاه مدت" نامی مقدار موثر جریان ماندگار اتصال کوتاه +1 که می‌تواند در طول زمان مشخصی بدون ایجاد مشکل مکانیکی با حرارتی از پیبجک اصلی عبور کند. بر طبق استاندارد ۱۳۴ پیک جریان نا متقارن نیم سیکل اول جریان اتصال کوتاه یعنی ال 0 برابر مقدار ما است. +م] را جریان اتصال کوتاه نامی و مر را جریان اتصال کوتاه دینامیک نیز می‌نامند. ۱- ۲۶-۵ اضافه بار اضطراری * مقدار جریانی که پیچک اصلی برای یک زمان محدود بدون ایحاد خسارت دائم یا کاهش قابل ملاحظه عمر مفید می‌تواند تحمل کند. ۱- ۳۲۵-۵- تلفات اهمی و آهنی " تلفات اهمی و آهنی در پیچک اصلی به دلیل عبور جریان فرکانس قدرت و جریان گردابی * ایجاد می‌شود. مقدار این تلفات وایسته به نحوه طراحی موج‌گیر و ماده استفاده‌شده در سیم‌پیچها می‌باشد. کاهش تلفات اهمی و آهنی بر کارایی مشخصه فرکانس حامل جریان موج‌گیر تأثیر می‌گذارد. از آن جا که موج‌گیرها در طرحهای مختلف ساخته می‌شوند. توصیه‌شده که جهت امکان مقایسهء تلفات در دمای ۷۵ درجه سانتی گراد اندازه‌گیری شود. در صورتی که اندازه‌گیری در دمای غیر از ۷۵ درجه انجام‌شده باشد. می‌بایستی از روابط ارائه شده در استاندارد 1۳۴ شماره ۶۰۳۵۳ جهت محاسبه تلفات اهمی و آهنی در دمای ۷۵ درجه استفاده شود. مقادیر نمونه تلفات قدرت (اهمی و آهنی) در بیوست (۱-۱) آورده شده است. |.) 7۳ 2. ۲۵۱۵۹ ۳۵ 1 3. 11۵100 50۳1 10 1 4۹. 1۵۲۵۵ 0۷۵۲1۵0۵ 1 5. 30۷۷۵۴ [0505 6. 11040۷ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ زیم در جد الومین وزن (۷۶) ۵۵ ۱۳۰ ۳۳۰ ۳۹ ۳۸ ۱۸۳۵ ۳۹۰ ۴۳۲۰ به ها ۱۵۰ ۱۳۰۰ ۱۱۰ اه ۴۶۰ ۶۶۰ ۸۱۰ ۱۵۰ ۱۷۵۰ ۳۱۰ ت (۱-۱): مقاد بر : ول زیر نمونه‌ای از ابعا بوم می‌باشد. طول (بدون حلقه محافظ کرونا) (۱318) یی مونه موج گیر و وزن موج‌گیر براساس جدو قطر (بدون حلقه محافظ کرونا) ((13۲) مو جگیرها در پست‌ها سسه‌سشهدهدطسس سس ده است. جنس << جریان دانم نامی (۸) ی فشسار قوی سک اصلی اندوکتانس نامی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب مو جگیر ۳۷ مقدمه تعیین مشخصات موج‌گیر بیش از هرچیز وابسته به نیازمندیها و مشخصات شبکه مخابراتی است. با این حال به دلیل این که موج‌گیر یک المان ارتباطی بین شبکه انتقال آنرژی و شبکه مخابراتی است» مشخصات شبکه انتقال نیز در تعیین موج‌گیر موثر خواهد بود. در این بخش فرض می‌شود که پارامترهای فرکانس قدرت شبکه همچون جریان نامی» جریان اتصال کوتاه و ... از محاسبات متداول این کار تعیین شده و ثانیاً نیازمندیهای شبکه مخابراتی مثل پهنای باند. فرکانس یا فرکانسهای موج حامل و ... نیز مشخص در این فصل پارامترها و فاکتورهای مهم در انتخاب موج‌گیر تشریح می‌گردد. ۱-۲- اندوکتانس نامی پیچک اصلی ره ۰/۲ ۰/۲۵ ۰/۳۱۵ ۰/۴۰/۵۱ -۲ هرچه اندوکتانس نامی انتخابی بزرگتر باشد ابعاد فیزیکی موج‌گیر بزرگتر و قیمت آن نیز بیشتر خواهد بود ولی در عوض می‌توان فرکانس قدرت با ما مشخص شده است. واضح است که از دید شبکه مخابراتی اندوکتانس نامی اهمیت دارد حال آن که پیچک اصلی در مقابل فرکانس قدرت اندوکتانس ما را از خود نشان می‌دهد. اندو کتانس نامی می‌تواند تا ۸۱۰ با اندوکتانس فرکانس قدرت متفاوت باشد. |. 5۱ 1 2. ۳۳۵1۱۷ 401 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی (۷م) 5 رک ۱ پا ۱ ا | حداقل مقدار تضمین شده برای ۱ ۱ ۱ اند و کتانس نامی +1 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ : ۱ | ا ۱ ام) جد (۲2)) 106 105 104 103 102 10 227/89 اصولاً با مشخص نمودن باند فرکانسی و امپدانس سدکننده نیازی به مشخص نمودن اندوکتانس نامی پیجک اصلی نبوده و سازنده می‌تواند آن را پیشنهاد دهد. سازنده‌ها معمولاً نمودارهایی که از روی آن بتوان ارتباط بین اندوکتانس و پهنای باند را به ازای مقادیر مختلف اندوکتانس تحقیق کرد. ارائه می‌دهند. شکل (۲-۲) نمونه‌ای از این نمودارهاست. از روی این نمودار با مشخص بودن اندوکتانس می‌توان پهنای باند را تعیین کرد و در صورتی که پهنای باند مشخص باشد می‌توان اندو کتانس را تعیین نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب مو جگیر ۳۹ : 2 ۹ ۳5 7 7 ساسا / 7/48 | 7 موم ا0قا ۱ 50 فرتاس حد پایین و رل شکل ۲-۲: نمودارهای فرکانسی ارائه شده از طرف سازنده ۳-۲ جریان نامی جریان نامی براساس محاسبات پخش بار تعیین می‌شود. استاندارد ۲۰| شماره ۶۰۳۵۲۳ مقادیر زیر را برای جریان نامی توصیه خن مه مر مک دا و ما ی در ۱ که ارقامی که زیر آزها خط کشیده شده است ارجحیت دارند. نزدیکترین مقدار بالایی از مقادیر بالا به جریان نامی خط بایستی انتخاب گردد. ۳-۲- جریان کوتاه مدت نامی این پارامتر با توجه به محاسبات اتصال کوتاه تعیین می‌گردد.ء اما مقدار انتخابی با توجه به ارقام استاندارد انتخاب می‌شود. شرح جدول (۱-۲) است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی جدول ۱-۲ : هماهنگی جریانهای دائم و کوتاه مدت نامی را جریان کوتاه مدت نامی (کیلوآمپر) جریان دائم نامی (آمپر) اک اه سل یل کح اک اه اک اه استقامت حرارتی موج گیر به وسیله جریان اتصال کوتاه و استقامت مکانیکی آن با پیک جریان اتصال کوتاه تعیین می‌گردد. مدت زمان جریان اتصال کوتاه ۱ ثانیه و مدت زمان استمرار پیک جریان اتصال کوتاه بزرگتر از پنچ سیکل (۱۰۰ میلی ثانیه) در نظر گرفته می‌شود که با توجه به این دو رقم مدت زمان یک ثانیه منظور می‌گردد. از آن جا که جریان نامی و جریان اتصال کوتاه» هر دو دارای تاثیر حرارتی روی موج‌گیر می‌باشند. لذا هماهنگی بین این دو جریان لازم است. زمان اتصال کوتاه نامی طبق استاندارد ۳[ شماره ۶۰۳۵۳ یک ثانیه می‌باشد. با این حال سازندگان می‌توانند زمازهای اتصال کوتاه طولانی‌تری را ارائه نمایند. 2-۲- سطوح عایفی از آن جا که موج‌گیر به صورت سری در خط انتقال قرار می‌گیرد لذا تحت ولتاژ نامی شبکه قرار دارد و از طرف دیگر عبور جریان از سیم‌پیچ باعث ایجاد تنشهای طولی در موج‌گیر می‌شود. به همین دلیل دو نوع استقامت عایقی برای موج‌گیر تعریف می‌شود: ۱-2-۲ استقامت عایقی در امتداد موج گیر هرگونه تنش ولتاژی اعم از ولتازهای عادی کارء اضافه ولتازهای موقت. صاعقه و کلیدزنی که در ترمینالهای پیچک اصلی ظاهر می‌شودء توسط سایر اجزا نیز تجربه می‌شود. در مواقع عادی کار شبکه» در اثر عبور جریان بار خط انتقال انرژی از پیچک اصلی با اندوکتانس فرکانس قدرت با ولتاژی در حدود چند صد ولت تا حداکثر چند کیلوولت در دو سر موج گیر افت خواهد نمود. اجزا اصلی موج‌گیر باید قادر به تحمل این افت ولتاژ دائم با فرکانس شبکه انتقال انرژی باشند. در هنگام اتصال کوتاه» این اجزاء اضافه ولتاژ موقتی با فرکانس 1127 ۵۰ که از رابطه زیر به دست می‌آید. تجربه می‌نمایند: | ۰ 1]0۵106 55 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب مو جگیر )۳ که در این رابطه : : فرکانس نامی شبکه [12]] : اندوکتانس فرکانس قدرت پیچک اصلی [113]1] : جریان کوتاه مدت نامی [۸] ۷ افت ولتاز در امتداد موج‌گیر [۷] اضافه ولتاژٌ محاسبه شده از رابطه (۱-۲) از یکسو استقامت عایقی اجزاء موج‌گیر را مشخص می‌کند و از سوی دیگر ولتاژ نامی وسیله حفاظتی (برقگیر) را تعیین می‌کند. با معلوم شدن ولتاژ نامی وسیله حفاظتی» سطوح حفاظتی آن مشخص می‌شود. وسیله حفاظتی سطح اضافه ولتاژهای ضربه‌ای سیستم را که ممکن است در اثر عبور موج ضربه در ترمینالهای موج‌گیر ظاهر شوند به سطوح حفاظتی فوق محدود می‌کند. استاندارد 11:6 شماره ۶۰۳۵۳ حداقل حاشیه ایمنی میان سطح حفاظتی وسیله حفاظتی و سطح باقیمانده" (سطح حفاظتی) ناشی از عبور جریان دشارژ" وسیله حفاظتی باشد. ۳-2-۲ استقامت عایقی موج گیر نسبت به زمین با توجه به این که موج‌گیر تحت ولتاژز نامی خط قرار داردء مشابه تحهیزات پست باید نسبت به اشیاء زمین شده اطراف نیز عایق گردد. این کار معمولا توسط فواصل هوایی» زنجیر مقره یا مقره اتکائی, مقره خازن کوپلاژ یا ترانسفورماتور ولتاژ خازنی انجام می‌گیرد. در این موارد استقامت عایقی تجهیزات مذکور بایستی تعیین گردد. در مواردی که موج‌گیر به صورت آویز نصب می‌شود. استقامت عایقی زنحیره مقره‌ها نسبت به زمین, مشابه سایر تحهیزات پست خواهد بود. ۵-۲- باند فرکانسی و امیدانس سدکننده موج‌گیرها در فرکانس شبکه قدرت امپدانس قابل اغماضی دارند در صورتی که در برابر یک یا چند فرکانس حامل و یا یک باند فرکانس گسترده به صورت یک امپدانس نسبتاً بزرگ عمل می‌کنند. مشخصه فرکانسی موج‌گیر که امپدانس موج‌گیر را در گستره فرکانسی سیگنال‌های مخابراتی تعیین می‌کند با توجه به نیازمندیهای سیستم مخابراتی تعیین می‌گردد. به طور کلی سه نوع مشخصه فرکانسی در موج‌گیرهای مرسوم قابل تشخیص است: ۱ موج‌گیر با یک فرکانس قطع " (شکل ۳-۲) ۲ موج‌گیر با دو فرکانس قطع " (شکل ۴-۲) ۳ موج‌گیر با باند قطع گسترده" (شکل ۵-۲) [۰ ۵۹1۵۵۱ 6 2. 1219012۲86 1 3. 51۵216 ۲۳۵۵۵۲ ۳۵۵ 11۱۵ 0 4۰ 1016 ۲۳۹۵ ۳۵۵ 116 0 5. ۷۷1۵۵ 2۵۵ ۵۵ 116 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ مشخصات فنی عمومی و اجرایی مو جگیرها در پست‌های فشارقوی 0 ۱ ۱ ۲ 9 ۸8 ْ 1 [(۷۲[72) ۲ هویم شکل ۳-۲: مشخصه فرکانسی موج‌گیر با یک فرکانس قطع 52 / 2 2 .م۴ 1 ۱ ٩ ۹ ْ ۱ ۱2 ِ | ۳ ٍ رچس) زر ۴ ۴ کل -2 : مشخصه فرکانسی موچ‌گیر با دو فرکانس قطع [2] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب مو جگیر ۳۳ ره |۱2 3 اد ۳ ظ 9 مر 1 جم (۷۲(2) ۲ ً شکل ۹-۲ : مشخصه فرکانسی موج‌گیر با باند قطع گسترده ۸1 9 (08) 3 ۸8 8 7 : < (۷۲۱2) ۶ ی ۸ ۰ ی رس ۱ ۰ یس رس ی ۲ ی ۰ ۰ ۰ این کار با تغییر پارامترهای وسیله تنظیم انجام می‌گیرد. 6 201۹12016 ۰۳1۵1۵[ 6 11۵ 2.۳۵1۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 3 مشسخصات قنی عمومی و اجرایی مو جچگیرها در پست‌های فشار قوی جهت سد نمودن امواج مخابراتی مورد نظرء امپدانس موج‌گیر در محدوده باند فرکانسی باید از مقدار مشخصی بالاتر باشد. از طرفی در برخی موارد لزوم مشخص نمودن حداقل مقاومت سدکننده به جهت این که امکان تشدید قسمت راکتیو آمیدانس موج‌گیر با امپدانس معادل پست وجود دارد» ضروری می‌گردد (بخش موهومی «7 تحت محدوده فرکانسی خاص می‌تواند خازنی باشد). امکان وقوع تشدید سری در شبکه مخابراتی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار استء زیرا این پدیده باعث تضعیف غیر قابل قبول سیگنال حامل خواهد شد. تحت چنین شرایطی تنها مولفهٌ اهمی مها است که اثر نشت سیگنال حامل به شبکه پشت موج‌گیر را تعدیل می‌کند. پهنای باند قابل استفاده و نیز فرکانسهای قطع کناری در اشکال (۲-۲) و (۵-۲) برای بدترین شرایط یعنی براساس ۲ و از روابط زیر به دست می‌آیند [۱] (۲-۲) 0 . نا > را - رجا > ما۸ در رابطه فوق 1۱۸ و رد1 به ترتیب فرکانسهای قطع کناری پایینی و بالایی براساس مولفه مقاومتی امپدانس سدکننده م7 بوده و از روابط زیر بدست می‌آیند [۱]: (۳-۲) پر (0 - 2 +1/) < بل (۴-۲) بط (ط + *ط +1/م)ا عم فرکانس قطع میانی براساس مولفه مقاومتی امیدانس سدکننده «7 بوده که برابر با میانگین هندسی فرکانسهای کناری است [۱]: (۵-۲) ۳ پارامتر 0 در این روابط برای موج‌گیرها با یک فرکانس قطع از رابطه زیر: ناد (۶-۲) 1 - 0 و برای موج‌گیرها با باند قطع گسترده [۱] از رابطه زیر: نا (۷-۲) یت اس بدست می‌آید. با توجه به تعاریف « واضح است که پهنای باند موج‌گیر با پهنای باند قطع گسترده دو برابر پهنای باند موج‌گیر با یک فرکانس قطع است. این روابط هم چنین نشان می‌دهد که برای افزایش پهنای باند بایستی اندوکتانس نامی موج‌گیر را افزایش داد که موجب افزایش قیمت موج‌گیر می‌شود. طبق توصیه )| شماره ۶۰۳۵۳ برای اهداف محاسباتی باید از ۰/۹ باند فرکانسی موج‌گیر توسط بخش مخابرات و براساس نیازهای مخابراتی و باند فرکانس مجاز در رابطه با شبکه مشخص می‌شود. حداقل امیدانس سدکننده نیز با توجه به تلفات نقطه انشعاب که در بخش بعدی تعریف می‌شود. مشخص می‌گردد. با معلوم بودن اندوکتانس و پهنای باند می‌توان مقاومت سدکنندگی ۹[ را از رابطه زیر تعیین کرد [۱]: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب مو جگیر ۳ در (۸-۲) برای موج‌گیر با یک فرکانس قطع و و تس 8 28 دار (۹-۲) برای موج‌گیر با باند قطع گسترده ی 2 مدل الکتریکی یک پایانه ۳1.۳۴ در فصل اول آمده است. همانطور که در شکل (۶-۲) دیده می‌شود تما بخشی از سیگنالهای ورودی مجموعه خازن تزویج - ابزار تزویج (,: 27)» امپدانس سدکننده موج‌گیر اب و امپدانس مشخصه شبکه پشت موج‌گیر .7 8 ۸, << 86 7 )۱۰-۲( 1 ْ و همین منظور فرضهای زیر در نظر گرفته می‌شود: - امپدانس موجی خط انتقال (,7)بین ۳۰۰تا۶۰۰اهم فرض می‌شود (معمولاً ۴۰۰ اهم برای اتصال فاز - زمین و ۶۰۰ اهم برای اتصال فاز- فاز) - فرض می‌شود شبکه پشت موج‌گیر در بدترین وضعیت امپدانسی یعنی 0 < ,7 باشد (معادل وقوع یک اتصال کوتاه در - فرض می‌شود با تنظیم مناسب امپدانس ورودی مجموعه خازن تزویج -ابزار تزویج در بازه فرکانس مورد نظرء این امپدانس برابر امپدانس خط انتقال باشد (,27-,: 7). با توجه به دو فرض آخر خواهیم داشت: 7 بل +[ 27 (۱۱-۲) 58 حع ۸ ۲ به دلیل احتمال وقوع پدیده تشدید سری در یک فرکانس حاملء غالباً کار کرد موج‌گیر در شبکه ارتباطی به جای 2 با ۸ سنحیده می‌شود. با استفاده از ۹ تلفات نقطه انشعاب بر حسب مقاومت سدکننده به صورت زیر تعریف می‌شود : 5 ۱ 2 )۱۲-۲(۱ 58 << ی ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- با تعیین مقدار مشخصی برای تلفات نقطه انشعاب می‌توان مقدار امپدانس ,7 را تعیین کرد. استاندارد 11۴ شماره ۶۰۳۵۳ تعیین ,۸ و ۸,۸ و به تبع «2 را به توافق بین خریدار و فروشنده واگذار کرده با این حال مقدار ماکزیمم آن را ۲/۶ دسی بل تعیین کرده است. این تلفات متناظر با موج‌گیری است که مقاومت سدکننده آن ۱/۴۱ برابر امپدانس مشخصه خط باشد که برای یک خط با امپدانس مشخصه ۴۰۰ اهم مقاومت سدکنندگی برابر ۵۷۰ اهم می‌باشد. همان طور که در بخش ۵-۲ گفته شد امیدانس سدکنندگی ,7 موج‌گیر مقدار ثابتی نبوده و با فرکانس تغییر می‌کند. شکل ۶-۲ تغییرات تلفات نقطه انشعاب را بر حسب فرکانس برای یک موج‌گیر با پهنای باند قطع گسترده نشان می‌دهد. میزان نفود ناخواسته سیگنالهای مخابراتی به شبکه پشت موج‌گیر توسط کمیتی به نام تضعیف سدکنندگی موج‌گیر م۸ سنجیده می‌شود که به صورت زیر تعریف می‌شود : ۱۳-۲۱) 58 << ,۸ با توجه به فرضهایی که در محاسبه ,۸ اعمال شده» داریم : 2 (۱۴-۲) + ]و2010 < م۸ 1 که ,7 در این رابطه امیدانس مشخصه شبکه پشت موج‌گیر است. این امپدانس یا امپدانس مجموعه تجهیزات یک پست فشار قوی است که مقدار آن غالباً بزرگتر از ۱۰۰ اهم نیست و یا امپدانس موجی یک خط انتقال دیگر است که معمولاً در حدود ۴۰۰ اهم برای اتصال فاز- زمین و ۶۰۰ اهم برای اتصال فاز- فاز می‌باشد. در استاندارد ۳۳| شماره ۶۰۳۵۲ هیچ‌گونه محدودیتی برای مشخصه تضعیف م۸ داده نشده هر چند که مقایسه روابط (۱۳-۲) و (۱۴-۲) نشان می‌دهد که با معلوم بودن حداکثر مقدار مجاز ,۸ و امیدانس موجی خط انتقال, حداقل امیدانس سدکنندگی م به دست می‌آید و به این ترتیب با مشخص بودن امپدانس 2 می‌توان حداقل مقدار م۸ را تعیین کرد. ۷-۲- مشخصه اضافه بار اضطراری فرض بر این است که پیش از اضافه بارء موج‌گیر حامل جریان دائم نامی خود بوده است. روشن است که چنین قابلیتی به طرح حرارتی موج‌گیر به ویژه کلاس حرارتی عایق به کار گرفته شده در اجزای موج‌گیر بستگی دارد. جدول (۲-۲) اضافه بارهای اضطراری مجاز را بر حسب درجه حرارت محیط و جدول (۳-۲) رابطه بین کلاس عایقی و حداکثر دمای قابل تحمل را براساس استاندارد ۳[ شماره ۶۰۳۵۳ نشان می دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب مو جگیر ۳۷ درجه حرارت محیط مدت زمان دوره اضطراری (درجه سانتیگراد) جدول ۳-۲: رابطه بین کلاس عایقی و حداکثر دمای قابل تحمل دمای حداکثر کلاس عایق و دمای مرجع ):( 0( ۸-۲ مشخصه حرارتی عایق در طراحی حرارتی هر وسیله از جمله موج‌گیر بایستی سه مساله را در نظر گرفت : تنش حرارتی(مثلاً دمای کار ناشی از عبور جریان دائم نامی در درجه حرارت * ۴۰)» استقامت حرارتی(کلاس حرارتی) و فاصله دمای نسبی این دو که به ضریب ایمنی" موسوم است. در واقع تنها ذکر جهش دمای یک وسیله یا استقامت حرارتی آن فاقد ارزش ارزیابی فنی است. آن چه امکان مقایسه میان طرحهای مختلف را فراهم می‌کند. ضریب ایمنی است که از نسبت استقامت حرارت به تنش حرارتی به دست می‌آید. هر چه این ضریب بزرگتر باشد طراحی بهتر بوده و عمر حرارتی وسیله بیشتر خواهد بود. اختلاف دمای کار مطلق موج‌گیر نسبت به درجه ۹-۲- نمونه‌ای از طراحی و انتخاب مشخصه‌های موج گیر هدف از این بخش ارائه مثالی عددی جمت آشنایی با نحوه تعیین پارامترهای موج‌گیر در عمل می‌باشد. بدیهی است که بردن مشخصات حاصل از این محاسبات جهت مواردی که فاقد شرایط تشریح شده در این قسمت می‌باشند.» باید اجتناب نمود. [۰.۹۵۲۵۷ 7 2.10002 1۳6 60 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی ۱-۹-۲- مشخصات سیستم - ولتاژز نامی : ۴۰۰ کیلوولت - فرکانس سیستم : ۵۰ هرتز - تعداد فاز : ۲ - نحوه زمین کردن نوترال : به طور موثر زمین شده ۲-۹-۲ مشخصات شرایط محیطی - حداقل درجه حرارت : ۲۵- درجه سانتیگراد - حداکثر درجه حرارت : ۴۵ درجه سانتیگراد - ارتفاع از سطح دریا : ۱۳۰۰ متر برای ۵ ثانیه ۴۰ متر بر ثانیه - میزان آلودگی : سنگین ۳-۹-۲ انتخاب موج گیر - اندوکتانس بیچک اصلی : همانطور که گفته شد عملاً با مشخص بودن فرکانس و امپدانس سدکننده نیازی به مشخص نمودن اندوکتانس نامی پیچک اصلی نبوده و این سازنده است که می‌تواند آن را پیشنهاد دهد. با این حال با توجه می‌گردد. لازم به ذکر است که با کاهش سطح ولتاژ پستها به این دلیل که حجم اطلاعات ارسالی و دریافتی پایین می‌آید -‏ جریان نامی : جریان نامی موج‌گیرء جریان نامی خطی است که به آن متصل است و از محاسبات پخش بار قابل تعیین است. در عین حال عدد انتخابی بایستی یکی از اعداد استاندارد باشد که در این مثال مقدار ۲۰۰۰ آمپر در نظر گرفته می‌شود. استقامت عایقی در امتداد موج‌گیر توسط سازنده تعیین می‌شود. ۷ 125664 - 10 40۴ 103۳ 1۷ 50۳ 27۷ ۷-۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب مو جگیر ۳۹ -‏ نوع موج‌گیر: با توجه به نیازهای مخابراتی شبکه و به طور معمول از موج‌گیر با پهنای باند قطع گسترده استفاده می‌شود. - باند فرکانسی: به طور مشخص توسط مشاور مخابراتی تعیین می‌شود. در عمل سازنده منحنی‌هایی ارائه می‌دهد که به کمک آن با مشخص کردن اندوکتانس نامی و امپدانس سدکننده مقدار پهنای باند را می‌توان تعیین کرد. - امیدانس و مقاومت سدکننده (,13 , «7): با فرض کوپلینگ فاز به زمین مقدار .7۸ برابر ۴۰۰ اهم است و با توجه به مقدار پیشنهادی استاندارد ۳۴| برای ,۸ (2/608 - ,۸)حداقل مقدار «7 برابر ۵۷۰ اهم خواهد بود. جهت عملکرد مناسب موج گیر تحت شرایط تشدید بایستی مقدار م۸ برابر ۲۶ دسی‌بل در نظر گرفته شده و به این ترتیب ما برایر ۵۷۰ اهم خواهد بود. مشاور مخابراتی ایران مقادیر ثابت ۶۰۰۶۵ ۳.:م(70) وگ ۳۲۰۰.:.(م )را توصیه نموده است. -‏ روش کوپلاژ : روش کوپلاژ انتخابی بسته به سطح قابلیت اطمینان مورد نظر برای کانال مخابراتی و مسائل اقتصادی است. در این جا روش کوپلاز فاز به زمین انتخاب شده که اقتصادی‌ترین روش است. بایستی دقت شود که انتخاب کوپلاز فاز به فاز منجر به ۶۰۰۶۵ <,7 خواهد شد. -‏ روش نصب : با توجه به مقادیر انتخابی جهت جریان نامیء جریان اتصال کوتاه و اندوکتانس موج‌گیرء وزن موج‌گیر انتخاب شده به گونه‌ای است که بایستی آن را روی پایه مستقل نصب کرد. - جریان نامی تخلیه برقگیر: این مقدار نباید کمتر از جریان تخلیه برقگیرهای پست باشد و به همین جهت مقدار ۱۰ -‏ حداکثر ولتاز تداخل رادیوئی: این مقدار به طور ثابت برابر ۲۵۰۰ میکروولت در نظر گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- الزامات و آزمونها ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات ‏ وآزمونها 5۳ ۱-۳- شرایط عمومی آزمونهایی که در زیر برشمرده می‌شود می‌تواند توسط سازنده در دمای محیطی صفر تا ۴۰ درجه سانتیگراد و شرایط محیط بسته یا فضای آزاد انجام گیرد. به جز در مواردی که نحوه نصب خاصی اشاره شده» موج‌گیر بایستی در همان شرایطی که در پست نصب می‌گردد. آزمایش شود و دمای محیط در طول آزمون بایستی ثبت گردد. کلیه آزمونهای نوعی" و یا پاره‌ای از آنها بنا به موافقت بین خریدار و سازنده می‌تواند به عنوان آزمونهای نمونه‌ای " تکرار شود. آزمونهای مربوط به وسیله محافظ " (برقگیر) بایستی براساس استاندارد )1۳ شماره ۶۰۰۹۹-۱ انجام گیرد. بایستی دقت شود که در مورد بعضی آزمونها روشهای ویژه‌ای به قصد سادگی پیشنهاد شده است. روشهای دیگرء شامل استفاده از دستگاههای اندازه‌گیری خاص که مقادیر را به طور مستقیم اندازه‌گیری می‌کنند و به محاسبات نیازی ندارند»ء در صورتی که از دقت کافی برخوردار باشند قابل استفاده‌اند. لازم است که در هنگام انجام آزمونهای فرکانس حامل ", حلقه اندازه‌گیری* تا حد ممکن کوچک باشد تا امپدانسهای خارجی در مدار اندازه‌گیری تاثیر نداشته باشند. همجنین کلیه دستگاههایی که در اندازهگیری استفاده می‌شوند (شامل خود موج‌گیر) بایستی نسبت به سطوح فلزی عایق بوده و در صورت امکان امپدانس دستگاههای اندازه‌گیری نیز مدنظر قرار گیرد. ۲-۳- آزمونهای نوعی این آزمون جهت اثبات رفتار حرارتی موج‌گیر در هنگام عبور جریان دائمی انجام می‌شود. در این آزمون افزایش دمای پیچک اصلی موج‌گیر (دمای متوسط اندازه‌گیری شده به کمک افزایش مقاومت و اندازه‌گیری مستقیم دمای گرمترین نقطه) تعیین می‌شود. کمتر از ۹۰ جریان نامی باشد. 1.6 | (۱-۴) اج 0 َ 0 1 ۵1 ۰1۷۳6[ 1 5۵1016 .2 6 ۳۳۵1011۷6 .3 4. 3۵۳16۳ (7 5. ۱1023۳12 ۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- تک مشسخصات قلی عمومی و اجرایی موجگیرها در پست‌های فشار قوی آزمون بایستی تا زمانی ادامه یابد که دمای هیچ نقطه‌ای از موج‌گیر در دو قرائت متوالی با فاصله زمانی یک ساعت بیش از ۸۲ افزایش نیابد. ناشی از اعمال جریان نامی را می‌توان با اندازه‌گیری مقاومت پیچک اصلی بلافاصله بعد از آزمون تعیین کرد. از آن جا که همواره یک فاصله زمانی بین پایان آزمون و اندازه‌گیری مقاومت وجود خواهد داشت توصیه می‌شود که حداقل در چهار زمان مختلف با فاصله شکل (۱-۳) می‌توان مقدار مقاومت را در زمان صفر یعنی درست بعد از پایان آزمون تعیین کرد. مقاومت 0 ۳ ۳۱6 ۹۰ ۱ ۹ ۹ ۹1 بل م۴۵ 06 20001۳۱ زمان (دقیقه) (۲۳۱۳) 18۲۵8 12 9 6 3 0 (۲۱۳) ۲1۳۵ 22/89 0 ماده مورد استفاده در پیجک اصلی ارائه دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات ‏ وآزمونها ۵ جدول ۱-۳: ضریب 0 و ] 18 هادی مورد استفاده 1/0 دمای پیجک اصلی در پایان آزمون د0 را می‌توان ید کمک اندازهگیری مقاومت در آن دما یعنی ره و مقاومت اندازه گیری شده یعنی ۱[ در یک دمای دیگر ,0 بر طبق رابطه زیر تعیین کرد: ِ برای آلومینیوم 5- (,0 + 225). خی < ,9 1 ی 1 ِ ۳ برای آلدری 8-( ,0 +278). شید < ,0 1 میانگین افزایش درجه حرارت به صورت اختلاف بین دمای نهایی د و دمای محیط تعریف می‌شود. ب _ تعیین افزایش درجه حرارت در گرمترین نقطه: (۲-۲) اندازه‌گیری شده و دمای محیط در پایان ازمون. شکل ۲-۳۲: نقاط اندازه‌گیری دما ۱۰ ۸1| -------- صفحهٔ بعد -------- نک مشسخصات قلی عمومی و اجرایی مو جگیرها در پست‌های فشار قوی موج گیر باید در موقعیتی شبیه به موقعیت نصب تحت این آزمون قرار گیرد. در این شکل علامت * نقاط اندازه‌گیری را نشان می‌دهد و منظور از محور افقی و عمودی نحوه قرار گرفتن پیچک است. 1 ۰ ۰ ۱ ۰ ۲ تچ ۳ ۰ ۰ َ : 5 در این آزمون می‌توان از ترموکوپل » دماسنج » کاغد حساس به حرارت و یا سایر وسایل مناسب جهت اندازه‌گیری افزایش حرارت استفاده گردد. اندازه گیری افزایش دما به کمک ترمو کوپلها ممکن است با مشکلاتی همراه باشد.ء چرا که ولتاز دو سر پیچک اصلی می‌تواند بر ۲-۲-۳ اندازه‌گیری ولتاز تداخل رادبویی محیطی که آزمون در آن انجام می‌شود بایستی پاک و خشک (رطوبت ۷۵ - 4۵۰) باشد. همچنین سطح تداخل زمینه‌ای نباید بیش : 1 ] از ۵۰ میکروولت باشد. ولتاژ آزمون برابر 13 ۵ خواهد بود که ,رل حداکثر ولتاز سیستم است. جدول (۲-۳) رابطه بین ولتاز سیستم و ولتاژ آزمون را نشان می‌دهد. آزمون بایستی با استاندارد ۳2| شماره ۶۰۲۷۰ مطابقت داشته باشد و از وسیله‌ای جمت اندازه گیری استفاده شود که مورد توافق بوده و از نظر تحاری در دسترس باشد. حد محاز ولتاز تداخل رادیویی ۲۵۰۰ میکروولت است. وسیله اندازه‌گیری بایستی قادر به اندازه‌گیری سیگنالها در مد شبه پیک؟ در باند ۰/۵ تا ۱/۵ مگاهرتز و با پهنای باند ‎٩‏ کیلوهرتز باشد. امپدانس ورودی وسیله باید تقریباً ۱۵۰۹۵ باشد. جدول ۲-۳ : رابطه بین ولتاز ماکزیمم سیستم و ولتاز آزمون تداخل رادیویی 1۳۵۳۳۵۵۵۵۵۵ ۱۰ ی 7 ۹۵۵111۷۵ 130۳۵۷ .3 00 0026 (ف0۵ 4۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات و آزمونها ۷ مقره‌های آویزی شیلد برای جلو گیری از دشارر ترانسفورماتور فشار قوی و شکل ۳-۳ : مدار آزمون ولتاز تداخل رادیوئی ۳-۲-۳- آزمونهای عایقی از بین دو آزمونی که در زیر می‌آید. بنا به توافق بین سازنده و خریدارء تنها لازم است که یک آزمون انجام گیرد. در شرایط خاص توافق بین طرفین» انجام هر دو آزمون می‌تواند مزایایی در بر داشته باشد. ۱-۳-۲-۳ آزمون ولتاز ضربه آزمون ولتا ضربه را می‌توان به دو صورت زیر انجام داد: - روش اول: برای انجام این آزمون وسیله محافظ با وسیله‌ای که ولتاژ جرقه‌ای تا ۳۰ بالاتر از وسیله محافظ اصلی دارد و از همان نوع بایستی دقت شود که اگر نیازمندیهای آزمون به خاطر مشخصات ذاتی وسیله حفاظتی برآورده نشود بایستی از یک شکاف هوایی کره‌ای به جای آن استفاده شود. 1۰ 5۳۵۲0۷۵۲ ۷۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ولتاژی که شکل موج پیشانی آن حداقل 5 ۰ باشد و دامنه آن به گونه‌ای باشد که در پیشانی موجء برقگیر حتماً جرقه بزند. بایستی به ترمینالهای موج‌گیر اعمال شود. مدار پیشنهادی جمهت آزمون در شکل (۴-۲) نشان داده شده» اما در این مدار بجای برقگیر از فاصله هوایی برشی! استفاده شده مولد ولتاز ضربه پیبچکک اصلی وسیله تنظیم وسیله حفاظتی ولاز آزمون بایستی به ترتیب زیر به هر یک از ترمینالها اعمال شده در حالیکه ترمینال دیگر زمین شده است. الف) یک ولتاژ ضربه کاهش یافته به مقدار تقریبی ۵۰ ولتاژز جرقه وسیله حفاظتی ب) پنج ولتاز ضربه کامل مثبت و پنج ولتاز ضربه کامل منفی ج) تکرار مورد "الف" تغییرات عمده در مشخصه سدکنندگی موج‌گیر قبل و بعد از آزمون و همچنین تغییرات در خروجی‌های اسیلوگراف می‌تواند مشخصات غیرنرمال عایق و سایر تأثیرات ناشی از آزمون را نشان دهد. ۱۰۵1۳۵۶ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات ‏ وآزمونها نک - روش دوم : در این حالت وسیله حفاظتی از مدار جدا می‌شود ولی وسیله تنظیم در مدار قرار دارد (مانند اینکه سیستم تنظیم در شرایط کاری خود باشد). ولتاژی به شکل موج ار ۱۰-۰] ۲۳ به ترمینالهای موج‌گیر اعمال می‌گردد. مقدار پیک ولتاژ بایستی حداقل از ۸۳۰ پیشانی ولتاژ جرقه و یا ولتاژ باقیمانده " در جریان دشارژ نامی بالاتر باشد. مدار پیشنهادی جهت این آزمون در شکل (۴-۳) نشان داده شده است. ولتاز آزمون بایستی به هر یک از ترمینالها در حالیکه ترمینال دیگر زمین شده اعمال شود. رویه انجام آزمون به الف) یک ولتاز ضربه کاهش ییافته به مقدار 1۵۰ پیک ولتاژی که قبلاً تعریف شد. ب) یک ولتاژ ضربه کامل 0 ۰.۰ ۰ ۰ ۲ ۰ ۰.۰ ۰ ی ج ) دو موج مثبت و دو موج منفی ۱۰۰ بریده شده درصد با حداکثر زمان تا لحظه برش برابر ۵ میکروثانیه و حداکثر زمان م ۰ اس اس ۳ . ۰۰ ی فروپاشی ولتاژ . در طول برش به مقدار ۰/۴ میکروثانیه. د) سه ولتاز ضربه مثبت و سه ولتاژ ضربه منفی کامل ه) تکرار موارد "اف " تغییرات عمده در مشخصه سدکنندگی موج‌گیر قبل و بعد از آزمون و همچنین در خروجی‌های اسیلوگراف می‌تواند مشخصات غیرنرمال عایق و سایر تأثیرات ناشی از آزمون را نشان دهد. ۲-۳-۲-۳ آزمون ولتاز فرکانس قدرت بر روی وسیله تنظیم (۱-۲)» برای مدت ۵ ثانیه به آن اعمال می‌شود. 2-۲-۳ آزمون جریان کوتاه‌مدت این آزمون جمت اثبات استقامت مکانیکی و حرارتی موج گیر در مقابل جریان نامی کوتاه‌مدت (یم]) طراحی شده است. در این آزمون موج‌گیر به صورت کامل یعنی به همراه وسیله محافظ و تنظیم تحت آزمون قرار می‌گیرد. ۱-2-۲-۳ استقامت مکانیکی 6 16۹1۵۵ ۱۰ 106 0060 .2 6 ع6ع2 )|۷۵ .3 510۳-06 . 4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ مشسخصات قنی عمومی و اجرایی مو جچگیرها در پست‌های فشار قوی ۲-2-۲-۳ رفتار حرارتی استقامت حرارتی موج‌گیر بایستی با اعمال جریان کوتاه‌مدت+1 برای مدت زمان ۱ ثانیه, تأئید شود. در صورتیکه نتوان آزمون را تحت شرایط بالا انجام دادء می‌توان آزمون را در دوره ! و جریان | انجام داده بطوریکه 1.*۱ کمتر از ام نباشد و 1 مقداری بین ۰/۵ تا ۲ ثانیه داشته باشدء ۸*15 می‌باشد. با بازرسی چشمی و اندازه‌گیری قابلیت سدکنندگی موج‌گیر قبل و بعد از آزمون» می‌توان توانایی موج‌گیر را در مقابل این آزمون در صورتی که وسیله آزمون توانایی اعمال قدرت کافی را نداشته باشدء دمای نهایی ,0 را می‌توان بنا به رابطه (۳-۳) محاسبه کرد. این دما نباید از مقدار مشخص شده برای کلاس حرارتی عایق در جدول (۲-۳) بیشتر باشد. جدول ۲-۳: حداکثر مجاز دمای متوسط موج گیر سک اه سکس (۳-۳) 2110+ ,0-0 که در این رابطه : : 0 : دمای نهایی بر حسب درجه سانتیگراد 0 : دمای اولیه برحسب درجه سانتیگراد [ : چگالی جریان اتصال کوتاه بر حسب آمپر بر میلی‌متر مربع 1 دوره آزمون بر حسب ثانیه "۲ (۲-۳) می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات و آزمونها ). جدول ۳-۳: مقادیر فاکتور 8 4 8 ؟" دمای شروع (00) باید محموع دمای محیط و افزایش درجه حرارت اندازه‌گیری شده مربوطه که ناشی از تغییرات مقاومت است. ترجیح بر آن است که آزمون استقامت مکانیکی و رفتار حرارتی به صورت همزمان در یک دوره یک ثانیه‌ای انجام شوند. ۵-۲-۳ اندازه گیری اندوکتانس نامی پیچک اصلی در هنگام انجام این آزمون پیشنهاد می‌شود که موج‌گیر از سازه‌هاء وسایل و مواد فلزی حداقل به اندازه یک قطر فاصله داشته باشد. مجاورت با هر نوع وسیله فلزی می‌تواند بر دقت اندازه گیری تأثیر گذارد. کلیه سیم‌های ارتباطی بایستی تا حد ممکن کوتاه مدار اندازه گیری پیشنهادی در شکل (۵-۳) آمده است. در این شکل : + : اندو کتانس نامی پیچک اصلی (11) : خازن خودی پیچک اصلی (۲) : مقاومت معادل پیچک اصلی (0)) ول : خازن متغیر 0 مولد سیگنال فرکانس حامل ۵ : مقاومت متغیر می‌باشد. و مها به گونه‌ای تنظیم می‌شوند که در فرکانسهای 140۳12 ,۲ ,0۳12/ - را وسیله اندازه‌گیری ]۸ کمترین مقدار را نشان دهد. به این ترتیب دو مقدار رول) و دول را می‌توان تعیین کرد. رابطه زیر مقدار اندوکتانس پیجک اصلی را بدست می‌دهد. (۳-۴) را الا با اا (بونک-< ).4۳ همچنین 1۹۲ برابر مقاومت معادل پیچک اصلی (1۵) می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشخصات فنی عمومی و اجرایی مو جگیرها در پست‌های فشار قوی ال نا مت بدا نی ۱ ا۵زو(0 ؟ ه یچ : ۱ ۱ ای | ۱ یا | ۳۳ را ال ۱ ۱ ۱ ۱ نا 23/89 9 شکل ۵-۳: آرایش مداری جهت اندازه‌گیری اندوکتانس نامی ۹-۲-۳ اندازه‌گیری انده کتانس فرکانس قدرت بیچک | زه ثیری آندو انس گر تانس قدرت ی این آزمون به کمک روش ولتاژ- جریان (اندازه‌گیری ولتاز و جریان) در فرکانس قدرت یا هر فرکانسی تا ۱۰۰ هرتز انجام ۷-۲-۳- اندازه گیری مقاومت و امپدانس سدکنندگی 7 ۲1۳۵۵۵۵۷ [ها(ع11 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات ‏ وآزمونها ۳ شکل 1-۳ : مدار اندازه‌گیری امیدانس سدکننده در موج گیرهایی که از تشدید ساده استفاده می‌کنند » با توافق بین سازنده و خریدارء لازم نیست که آزمون بر روی کلیه موج‌گیرهای تولیدی در یک سری انجام شود. در این حالت کافیست که مقدار امپدانس در فرکانس تنظیم شده " تعیین شود. برای این کار می‌توان از مدار شکل (۷-۲) استفاده نمود. این روش تنها زمانی با پاسخ دقیق همراه است که امپدانس سدکنندگی 2ا- ,7 شود می‌توان مقدار مقاومت سدکنندگی را تعیین کرد که برابر +1 خواهد بود. در این آزمایش امپدانس داخلی مولد سیگنال " بایستی کوچک باشد. موج گیر 29 شکل ۷-۳ : آرایش مداری جهت اندازه‌گیری مقاومت سدکننده 1۰ 110117108 ٩ 0 ‏ع6[‎ 6 2.1۳1۲۵ (۷ 3. 510۵ 17 -------- صفحهٔ بعد -------- دهد مشسخصات نی عمومی و اجرابی مو جگیرها در پست‌های فتصار قوی ۸-۲-۳- اندازه گیری تلفات نقطه انشعاب و تلفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکنندگی زیر محاسبه کرد : 7 ۸ < 2018 1+ )۵-۳( زد 1۳ 2018 < اش با زه ۸ < 20180 )۶-۲( 1 ۳ 7 20180 که در آنها : تلفات نقطه انشعاب بر حسب 413 ,۸ تلفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکنندگی بر حسب 413 1 مقاومت معادل با امپدانس مشخصه خط 0 : امپدانس سدکننده : مقاومت سدکننده الا : ولتاژ بین ترمینالهای ۱ و ۲ هنگامیکه 5۱ باز است. دل] : ولتاز بین ترمینالهای ۱ و ۲ هنگامیکه سوئیچ ,5 بسته است و سوئیچ د5 در موقعیت ۳-۴ (هنگام اندازه‌گیری تلفات نقطه انشعاب) یا موقعیت ۵-۳ (هنگام اندازه‌گیری تلفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکنندگی) است. 21 ۹ 51 2 شکل ۸-۳ : آرایش مداری جهت اندازه‌گیری تلفات نقطه انشعاب هنگام اندازه‌گیری تلفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکننده, موْلفه راکتیو امیدانس موج‌گیر بایستی توسط تنظیم خازن )با نکتّه: اگر اندازه‌گیری تلفات نقطه انشعاب به این روش انحام شود. اندازه گیری امپدانس سدکننده و مقاومت سدکننده می‌تواند حذف شود و بالعکس. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -الزامات وآزمونها ۵ ۳-۳- آزمونهای جاری آزمونهای جاری موج‌گیر شامل موارد زیر است: این آزمون مطابق با بند (۲-۳-۲-۳) انجام می‌شود. این آزمون مطابق با بند (۵-۲-۳) انجام می‌شود. ۳-۳-۳ اندازه‌گیری اندوکتانس فرکانس قدرت پیچک اصلی این آزمون مطابق با بند (۶-۲-۳) انجام می‌شود. این آزمون مطابق با بند (۷-۲-۳) انجام می‌شود. ۵-۳-۳ اندازه‌گیری تلفات نقطه انسعاب و تلفات نقطه انشعاب بر پایه مقاومت سدکننده این آزمون مطابق با بند (۸-۲-۳) انجام می‌شود. 1-۳-۳- بررسی ظاهری وضعیت ظاهری موج‌گیر باید مورد بررسی و بازدید قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۳, ۳ ۳, ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - دستورالعملهای نگهداری و بازدید ۹ در این فصل دستورالعمل‌های نگهداری موج‌گیر ارائه خواهد شد. همچنین نحوه بازدیدهای دوره‌ای و انجام سرویس روی موج‌گیر ۱-2- نگهداری در بازه‌های نرمال تعمیرات تحهیزات پست. پیشنهاد می‌شود مشاهدات و عملیات زیر بر روی موج‌گیر انجام شود: شده در کاتالوگ محکم شده باشند. - درهنگام بروز آلودگیهای شدید پیشنهاد می‌شود که موج‌گیر تمیز شود. - بایستی از آلوده شدن سطح پیچک اصلی به روغن ترانسفورماتور یا سایر روغنها جلوگیری شود. کلیه عملیات بر روی موج‌گیرء بایستی توسط پرسنل آموزش دیده انجام شود. ۱-۱-2 بازبینی مسخصات موج گیر در صورت عملکرد نادرست فرکانسی, امپدانس سدکننده موج‌گیر بایستی اندازه‌گیری شود. از آتحا که در پست امکان اندازه‌گیری بوسیله روش پل وجود ندارد.ء مدار شکل (۱-۴) برای این کار ین پیشنهاد می‌شود. خط انتقال وسیله‌اندازه گیری شکل ۱-۶: نحوه اندازه‌گیری امیدانس سدکننده شکل(۲-۴) نحوه دقیق این اندازه‌گیری را نشان می‌دهد. بایستی دقت کرد که در این روش نمی‌توان جزء مقاومتی امپدانس سدکننده ر اندازه گیری کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- 7۰ مشسخصات فنی عمومی و اجرایی مو جگیرها در پست‌های فشا رقوی 2 ۹۲۲ : مقاومت در حدود ۰ اهم شکل ۳-۶: دیاگرام مداری اندازه‌گیری امیدانس سدکننده ۲-۱-2 تعویض وسیله تنظیم این امکان وجود دارد که به دلیل تغییر باندهای فرکانسی تخصیص داده شده و یا سایر موارد. لازم باشد پهنای فرکانسی و این موارد بایستی با شرکت سازنده موج‌گیر تماس گرفته شده و درخواست تعویض وسیله تنظیم مطرح شود. هنگام تعویض وسیله ۳-۱-2- تعویض وسیله حفاظتی (برقگیر) بایستی دقت شود که برقگیر جدید مشخصاتی دقیقاً همانند برقگیر قبلی از نظر نوع ولتاژ نامی و ... داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - دستورالعملهای نگهداری و بازدید 7 ۳-۶- دستورالعمل بازدیدهای دوره‌ای موج گیر از آنجایی که بازدیدهای دوره‌ای نقش موّثری در جلوگیری از آسیب رسیدن به موج‌گیرها دارند. کلیه بهره‌بردارن ملزم به رعایت دستورالعملهای تدوین‌شده در این زمینه می‌باشند. نحوه یا زمان بازدید بستگی به خصوصیات موج‌گیر مورد استفاده و اهمیت موج‌گیرهای مورد نظر و شرایط محیطی پست داشته و علاوه بر این دستورالعملهای صادره از سوی سازنده موج‌گیر نیز باید مدنظر قرار گیرد. با توجه به عوامل فوق‌الذ کر بازدیدهای روزانه» هفتگی و ماهانه از موج‌گیرها مورد نیاز خواهد بود. هدف از تدوین این دستورالعمل آرائه چگونگی انجام بازدیدهای دوره‌ای جهت موجگیرها می‌باشد که باید توسط اپراتورها انجام گرفته و در فرمهای مربوطه ثبت و به صورت مرتب به مسئولین مربوط گزارش شود. ۱-۳-4- بازدیدهای روزانه از موج گیر در بازدیدهای روزانه موج‌گیر در صورت مشاهده عیبی در آن» مشخصات موج‌گیر به همراه نوع اشکال مشاهده شده باید در فرم مخصوصی که در پیوست (۱-۴) ارائه شده است. ثبت گردد تا بر اساس نوع اشکال ثبت شده» از طریق مسئولین مربوطه در مورد ادامه بهره‌برداری از موج‌گیر تصمیم‌گیری گردد. بازدید روزانه از موج‌گیر شامل موارد زیر است : -‏ وضعیت ظاهری از نظر صدای غیرعادی - وضعیت مقره‌ها از نظر آلودگی» ترک و شکستگی ۳-۳-۶ بازدیدهای هفتگی از موج گیر بازدیدهای هفتگی از موج‌گیر در واقع بازدیدهایی هستند که با اعمال آنهاء وضعیت دقیق‌تری از موج‌گیرها نسبت به بازدیدهای روزانه فراهم می‌شود و سعی شده است اهم مواردی که بازدیدکننده ممکن است با آنها برخورد کند در نظر گرفته شود. در هنگام انجام بازدیدهای هفتگی از موج‌گیرها باید فرم مخصوص بازدیدهای هفتگی موج‌گیرها که در پیوست (۲-۴) آورده شده است. تکمیل گردد. مواردی که در بازدید هفتگی موج‌گیرها باید لحاظ گردند عبارتند از : - سالم یا معیوب بودن وضعیت ظاأهری - وجود یا عدم وجود ترک و شکستگی در مقره‌ها - کامل یا ناقص بودن وضعیت هادیهای ورودی و خروجی فشارقوی - سایر اشکالات مشاهده شده ۳-۳-۶ بازدیدهای ماهیانه از موج گیر بازدیدهای ماهیانه موج‌گیر که در واقع بصورت دقیق‌تر انجام می‌گیرند. دربرگیرنده کلیه معایبی هستند که ممکن است در موج‌گیرها وجود داشته باشد و در واقع این بازدید پوشش‌دهنده بازدیدهای روزانه و هفتگی است. ولی این بازدیدها دلیلی بر عدم انجام بازدیدهای روزانه و هفتگی نخواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- 7 مشخصات فنی عمومی و اجرایی مو گیرها در پست‌های فشا رقوی در هنگام انجام بازدیدهای ماهیانه همانند بازدیدهای روزانه و هفتگی, موارد اشکال مشاهده شده باید در فرم مخصوص بازدیدهای ماهیانه موج گیرها که در پیوست (۲-۴) ارائه گردیده است. ثبت گردند. مواردی که در هنگام انجام بازدیدهای ماهیانه موج‌گیر باید مورد بررسی قرار گیرند. عبارتند از : -‏ کامل یا ناقص بودن اتصال هادیهای ورودی فازهایی که موج‌گیر روی آنها قرار دارد - سالم یا معیوب بودن توریهای طرفین فازهایی که موج‌گیر روی آنها قرار دارد - سایر اشکالات مشاهده شده ۳-۶- سرویسهای دوره‌ای موج گیر سرویس و تعمیرات به موقع و همچنین آزمونهای دوره‌ای و پیشگیرانه موج‌گیرها علاوه بر اینکه در سلامتی و طولانی شدن عمر آنها مفید خواهد بودء از سیب دیدن و یا تعمیرات اصلاحی مکرر نیز جلوگیری به عمل می‌آورد. دستورالعمل ارائه شده در اینجا به همراه دستورالعلمهای سازنده موج‌گیر باید مورد توجه قرار گیرند. معمولاً این سرویسها به صورت سالیانه انجام می‌گیرند. مگر اینکه سازنده دوره زمانی مشخصی را تعیین نماید. ۱-۳-۶ مراحل انجام کار - کنترل و آچارکشی اتصالات (استراکچر و ترمینال فشارقوی) - کنترل وضعیت ظاهری و مقره و تمیز نمودن آنها در صورت نیاز - اندازه‌گیری امپدانس سدکننده -‏ سرویسهای دوره‌ای مربوط به برقگیر موج‌گیرء که در نشریه مربوطه آمده است ۳-۳-۶ مهار تهای لازم - کارشناس یک نفر - کارگر ماهر یک نفر ۳-۳-۶- تجهیزات لازم - جعبه ابزار کامل - وسایل لازم جهت اندازه‌گیری امپدانس سدکننده - سمباده - خودرو و بالابر - کلیه وسایل لازم جهت سرویس دوره‌ای برقگیر موج‌گیر» که در نشریه مربوطه آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- عساد ۱ ست (۱-۶) نام جرایی مو جگیرها در پست‌های فضا زانه موج گیر 7۳ سا ۷ سا ۷ ی ۷ ۷ ی سا ۷ ۷ ی سا ۷ ا ۷ ی سا ۷ ۷ ی سا ۷ ۷ ی ۷ ۷ ی ۷ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- 2 موصضوع بازدید و شماره ردیف مشسخصات فنی عمومی و اجرایی مو جکیرها هیر : نام فیدر: شمار سایر اشکالات موج گیر در پست‌های فشضار قوی ۵ بی: امضاء اپراتور بازد ید کننده -------- صفحهٔ بعد -------- ۰۰ ۹ یندم شماره تجهیز: نام فیدر: سایر اشکالات موج گیر 7۵ امضاء مسئول پست -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع 1۷ مراجع ۰ 6 00۷6۴ نع 1۵۳ ۳۵0۵ ۳16 ,1۲6060353 -ا ۰ ۲۵۳۳۵۲ 116 30۷۵۲ (0200ع0زه - عاع دزی 04 ما۲ ",663 1۲۲۵۵ -2 ۲3۳16۲ 11۳6 - 00۳ 1000200 عام 5 ,495 1۲۳۳۵0 -د ۸ ۲6۳ 11۳۵ - ۳۵۳۷۵۳ ۱۵۶ ع0سی ۱۳۳۲ ",643 0اه ۸51/1۳۳۲۳ -4 ۰ 116 6216۲ 116 - 006۲ 1۵۶ 0۱۳۵۵۹۵ ,093.3 اکج۸ -5 ۷- استاندارد پستهای (۱۳۲/۲۰)۳۳ کیلوولت معمولی, جلد ۱۲۱۸ : تله‌خط. خرداد ۱۳۷۵ ۳۲- استاندارد و9 آئین بهره‌برداری» تعمیر آت و آزمون دوره‌ای ار تج‌هیرز ات و9 تا سیسات ر پستهای ۲۳۳۰ و ۳۴۰۰ کیلوولت. شماره استاندارد ۷۳-۴۰۴ : بازدیدهای دوره‌ای» ۱۳۷۹ ۷۷۷۷0 :00 302113016 ۳۵0۰ 116 9550 ۸۳ 1۵۲ 1۹۹1۵۵ -۱3 ۲( +60اا0 ع۷0 ۵۶0 ۱۵۵ ۶ا۲ 1۵۲ 1۳۹1100۵ ۵00۵1100 300 نما کگا 60 1۹۵1131100۰ -۱4 0 3۷2113016 ,91021 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود» افزون بر چهارصد عنوان نشریه تخصصی- فنی» در قالب آیین‌نامه» ضابطه معیارء دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی و مقاله به صورت تالیف و ترجمه» تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های ۲ ققابل دستیابی می‌باشد. دفتر نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- این نشریه با عنوان «مشفغصات فنی عمومی و اجرایی پست هاء خطوط فوق توزیع و انتقال - موج گیرها در پست های فشار قوی » جلد دوم از مجموعه دو جلدی است. در این مجلد مبامث مربوط به معرفی, شنافت و نصب موج گیرها. معیارهای طراهی و مهندسی انتفاب. الزامات استاندارد وآزمون هاء و دستورالعمل های نگهداری و بازدید.ء برای موج کیرهای ۳ب تا ۴۰۰ کیلو ولت ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد --------