مشخصات فنی عمومی و اجرابی

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمپوری اسلامی ایران مشخصات فنی عمومی و اجرابی نشریه شماره ۲ - ۵۰۲ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیر معاونت نظارت راهبردی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت برق دفتر نظام فنی اجرایی مد هه ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران شم * مه ۸ه مشخصات فنی عمومی و اجرایی مه ۰ ۸4 ۰ هه ۰ * مه ۰۹ بست هاء» خطوط فوق توزیع و انتقال مه +۰ *6مه ۰ ۳۹9 ۰۰ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرو - سرکت توانیر معاونت نظارت راهبردی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت برق دفتر نظام فنی اجرایی ۱ مهن هره نا ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 1 سا رباست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور ره ۰ ستگا ۱ ۱ ۰ ۰ ۰ 6 شماره: ۱۹ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران ‏ ل- تاریخ: ۱۳/۲ موضوع: مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست‌هاء خطوط فوق توزیع و انتقال- سیستم‌های حفاظتی در پست‌های فشار قوی به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی, موضوع ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۶۲۳۳۹/ت۳۲۳۶۹۷ه مورخ ۰ هیاأت محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۵۰۲ دفتر نظام فنی اجرایی, با عنوان «مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست‌ها» خطوط فوق توزیع و انتقال- سیستم‌های حفاظتی در پست‌های فشار قوی (جلد اول) و (جلد دوم)» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده کنند و در صورتی که روش‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنمای بهتری در اختیار داشته باشند. رعایت مفاد عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌هاء روش‌ها یا راهنماهای جایگزین را به دفتر نظام فنی اجرایی ارسال کنند. معاون برنامه‌ریز کی و نظارک راهبردی رییس جمهور 6235930 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته. مبادرت به تهیه این دستورالعمل نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهای مفهومی» فنی» ابهام» یهام و اشکالات موضوعی نیست. از این رو از نسما خواننده کرامی صمیمانه نقاضا دارد در صورت مشاهده هرکونه ایراد و اسکال فنی, مراتب را به صورت زی رگزارس فرمایید: ۱( شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان» متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکاتیه: تهران, میدان بهارستان» خیابان صفی علی شاه معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء دفتر نظام فنی اجرایی سازمان مرکزی- تهران ۱۱۴۹۹۴۳۱۴۱- خیابان صفی علی شاه اور رشن ۸ ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی در اجرای ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور و به منظور تعمیم استانداردهای صنعت برق و ایجاد هماهنگی و یکنواختی در طراحی و اجرای پروژه‌های مربوط به تولید. انتقال و توزیع نیروی برق, معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور (معاونت نظارت راهبردی < دفتر نظام فنی اجرانی) با همکاری وزارت نیرو < شرکت توانیر(دفتر استانداردهای فنی» مهندسی, اجتماعی و زیست محیطی) در قالب طرح «ضوابط و معیارهای فنی صنعت برق» اقدام به تهیه مجموعه کاملی از استانداردهای مورد لزوم نموده است. نشریه حاضر با عنوان «مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست هاء خطوط فوق توزیع و انتقال < سیستم های حفاظتی در پست ها ی فشار قوی- جلد دوم» در برگیرنده مباحث مربوط به این سیستم ها شامل کلیات و تعاریف. معیار های طراحی و مهندسی انتخاب سیستم های حفاظتیء دستورالعمل نگهداری و آزمون های سیستم های مزبور در پست ها ی فشار قوی می باشد. سیستم های حفاظتی مورد بحث عبارت است از حفاظت خطوطء حفاظت ترانسفور ماتورهای قدرت, حفاظت راکتورهاء حفاظت کلید های قدرت» حفاظت بانک های خازنی و حفاظت شینه ها معاونت نظارت راهبردی به این وسیله از کوشش‌های دست‌اندر کاران به ثمر رسیدن این نشریه و همچنین سازمان‌ها و شرکت‌های مهندسی مشاور که با اظهارنظرهای سازنده خود این معاونت را در جهت غنا بخشیدن به آن یاری نموده‌اند سپاسگزاری و قدردانی نموده و توفیق روزافزون آنان را از درگاه ایزد یکتا آرزومند است. معاون نظارت راهبردی ۱۳۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی پست هاء خطوط فوق توزیع و انتقال - سیستم های حفاظتی در پست های فشار قوی - نشریه شماره ۲- ۵۰۲ تمهیه کننده این مجموعه به وسیله شرکت مهندسین مشاور نیرو با همکاری آقایان مهندسین پوریا معقولی» خسرو طلوعیان, جمشید خانشی و آقایان دکتر فرامرز رهبر و دکتر عارف درودی تهیه و تدوین شده است و توسط آقای اسماعیل زارعی مورد ویراستاری قرار گرفته است. کمیته فنی این نشریه همچنین در کمیته فنی طرح با مشارکت مجری و مشاور طرح و نمایندگان شرکت‌های مهندسی مشاور تحت پوشش وزارت نیرو به شرح زیر بررسی» اصلاح و تصویب شده است. آقای مهندس جمال بیاتی وزارت نیرو - سازمان توانیر < مجری طرح آقای مهندس حسین آخوندی کارشناس معاونت هماهنگی تولید آقای مهندس بهمن اه مرادی سازمان توسعه برق ایران آقای مهندس علیرضا خیری دفتر استانداردها- وزارت نیرو آقای دکتر عارف درودی مهندسین مشاور نیرو آقای مهندس ابراهیم سعید زاده شرکت مشانیر آقای مهندس منصور سعیدی شرکت مشانیر آقای مهندس سید حسن عرب اف مهندسین مشاورقدس نیرو أقای مهندس رضا عفت نژاد دفتر استانداردها- وزارت نیرو آقای مهندس بهروز قهرمانی سازمان توسعه برق ایران اقای مهندس پوریا معقولی مهندسین مشاور نیرو آقای مهندس فرشید منصور بخت پژوهشگاه نیرو آقای مهندس اباذر میرزائی مشاور معاون هماهنگی و نظارت بر بهره برداری سازمان توانیر اقای مهندس سید جمال الدین واسعی پژوهشگاه نیرو آقای مهندس امیر رضا یزدان دوست مهندسین مشاورقدس نیرو آقای مهندس احسان الّه زمانی وزارت نیرو- سازمان توانیر- دبیر کمیته فنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان صفحه مقدمه رو ۱-۱- کلیات ی ۱ ۲-۱- ساختار عملکرد رله ۱ ۳-۱ انواع رله‌ها ۳ ۱-۳-۱ رله اضافه جریان را ۲-۳-۱ رله دیستانس ۵ ۳-۳-۱- رله دیفرانسیل ۱ ۴-۳-۱ رله ولتاژی 0 ۵-۳-۱ رله اضافه شار یا اضافه تحریک ۱ ۶-۳-۱ رله فرکانسی ی ی ی ی ۱ ۷-۳-۱- رله سنکرونیزم وم ۱0 ۸-۳-۱- رله زمانی ۱۸ ۹-۳-۱ رله تریپ سرعت بالا ۱۳ ۱۰-۳-۱- سایر رله‌ها م۳۴ ۱ ۴-۱- تعاریف بر ری ور ار ۱۵ ۱-۴-۱- زمان پاک شدن خطا وم ۳۴ ۱ ۲-۴-۱- زمان عملکرد رله ۵( ۳-۴-۱- زمان عملکرد رله‌های تریپ و کمکی ۱۵ ۴-۴-۱- زمان بازشدن کلید قدرت ۱۳ ۵-۴-۱- حفاظت اصلی ۵( ۶-۴-۱- حفاظت پشتیبان هر ۱۵ ۷-۴-۱- محدوده حفاظتی پر( ۸-۴-۱- قابلیت اطمینان ۱۳ ۹-۴-۱- حساسیت ۱۳ ۱۰-۴-۱- قدرت تمییز (قدرت تشخیص) ۱ ۱۱-۴-۱- ورودی/ خروجی رله و ۱۳ ۱۳-۴-۱- بلوک شدن رله وم ۱۱۳ فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظتی مقدمه یویر وی ری وروی رو ی یر ۱۵ ۱-۲- کلیات ۵ ۱۵ ۱-۱-۲- توسعه پستهای موجود ۱ ۲-۲- حفاظت خطوط انتقال ری ی و و یوررب ۱۳ ۱-۲-۲- حفاظت دیستانس ۱۵ ۱-۱-۲-۲ محدوده‌های حفاظتی م0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۱-۲-۲- حفاظت دیستانس همراه با سیگنال حامل ی ۷-۱-۲-۲- نظارت بر مدار ترانسفورماتور ولتاز ری ی ری ۸-۱-۲-۲- واحد سدکننده نوسانات قدرت وروی ری یی ری ۹-۱-۲-۲- واحد تشخیص خطا در هنگام برقدار نمودن یویر ۲-۲-۲- حفاظت اتصال زمین خطوط وی یویر یر رو رو ۳-۲-۲- حفاظت اضافه جریان خطوط (حفاظت ناحیه کور) یر ۴-۲-۲- حفاظت اضافه / کاهش ولنتاز یر ری ری ۵-۲-۲- حفاظت پایلوت خطوط انتقال بر ی یو ری ی وی ۱-۳-۲- حفاظت دیفرانسیل امپدانس بالا دم ۲-۳-۲- حفاظت دیفرانسیل امپدانس پایین و ۴-۲- حفاظت کلید قدرت ی ی ی و ری ری ری ور یی ی ۱-۴-۲- حفاظت اشکال کلید دم ۲-۴-۲- نظارت بر مدار تریپ و ۳-۴-۲- حفاظت عدم هماهنگی کنتاکتهای کلید م و ۷-۲- حفاظت بانک خازنی هه ۱-۷-۲- حفاظت جریان زیاد یک واحد محرا و ۲-۷-۲- حفاظت جریان زیاد بانک خازنی ی ۳-۷-۲- حفاظت قوس الکتریکی در میان خازن یی ری یر ور ی وی رو ی ی وروی ۴-۷-۲- حفاظت ولتاژ زیاد بانک خازنی و ۵-۷-۲- حفاظت عدم تقارن جریان همم همم ۸-۲- طرحهای حفاظتی پیشنهادی وم ۱-۸-۲- حفاظت خطوط ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت همم ۲-۸-۲- حفاظت خطوط ۱۳۲ و ۶۳ کیلوولت و ۳-۸-۲- حفاظت ترانسفورماتورهای با ولتاژ اولیه ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت همم -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸-۲- حفاظت ترانسفورماتورهای با ولتاژ اولیه ۱۳۲ و ۶۳ کیلوولت رو ۵-۸-۲- حفاظت کلید قدرت (در سطوح ولتاژی ۲۳۰و ۴۰۰ کیلوولت) وروی ۶-۸-۲- حفاظت شینه (در سطوح ولتاژی ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت) یی ی ۷-۸-۲- حفاظت راکتور و ۸-۸-۲- حفاظت بانک خازنی و ۹-۸-۲- حفاظت فیدر (۳۳) ۲۰ کیلوولت در پستهای ۶۳ و ۱۳۲ کیلوولت مه ۱۰-۸-۲- جدول خلاصه حفاظتهای مورد استفاده در سطوح ولتاژ مختلف یو ۹-۲- نیازمندیهای ترانسفورماتورهای جریان یی و رو ۱۰-۲- نمونه‌هایی از انتخاب طرحهای حفاظتی پستهای فوق توزیع و انتقال و ۱-۱۰-۲- رله‌گذاری یک پست ۶۳/۲۰ کیلوولت نمونه یی ری ری ۱-۱-۱۰-۲- حفاظت خطوط ۶۳ کیلوولت و ۲-۱-۱۰-۲- حفاظت ترانسفورماتور ۶۳/۲۰ کیلوولت وم ۳-۱-۱۰-۲- حفاظت فیدر ۲۰ کیلوولت» باس کوپلر و خازن وم ۲-۱۰-۲- رله‌گذاری یک پست ۲۳۰/۶۳ کیلوولت نمونه او ۱-۲-۱۰-۲- حفاظت خطوط ۲۳۰ کیلوولت وم ۳-۱۰-۲- حفاظت ترانسفورماتور قدرت وم ۴-۱۰-۲- حفاظت شینه و باس کوپلر وم مهم ۵-۱۰-۲- حفاظت کلید قدرت یی یی ی وروی وی ۶-۱۰-۲- حفاظت فیدرهای خط ۴۰۰ کیلوولت با آرایش ۱/۵ کلیدی و فصل سوم- دستورالعمل نگهداری سیستم حفاظت ۴-۱-۳- بررسی صحت تنظیمات بر روی رله و ۵-۱-۳- ازمون رله ید کمک ترریق جریان در ثانویه را ات ایا را ار تا از تا تا را را رز ان را ان را تا رن رن ات رن رن رن را رز را رن ار رن ار ری ۶-۱-۳- آزمون سیستم حفاظتی به کمک ترریق جریان در اولیه را را را را را ار یی ۷-۱-۳- سایر موارد همم ۲-۳- آزمونهای دوره‌ای تجهیزات حفاظتی مش ۱-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله دیستانس (21,211) ی ی ۱-۱-۲-۳ مراحل اجرا موم یر را را را ار ری ار ار را زاین دروم یاهتراهم -۳-۲-۱-۲ ۳-۱-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز دم ۲-۲-۳- آزمایش دوره‌ای فاصله‌یاب خطا(96) و ۱-۲-۲-۳ مراحل اجرا و وم وم و وم ۳-۲-۳ آزمایش دوره‌ای رله وصل مجدد (79) و ۳-۲-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ی ور ۲-۲-۲-۳ مهارتهای مورد نیاز و و وم مه ۱-۳-۲-۳ مراحل اجرا و و وم -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۲-۳- مهار تهای مورد نیاز رن تا را نا رن ات را ی رن ار را را را را را را را ار ری ۶۸ ۳-۳-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ی ی ی ما ۴-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله سنکرون چک (25) ی ی ی ها ۱-۴-۲-۳ مراحل اجرا و و و ۹ ۲-۴-۲-۳ مهارتهای مورد نیاز هن ۳-۴-۲-۳ ابزارآللات و تحهیزات مورد نیاز ی ها ۵-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله ولتاژ کم یا ولتاژز صفر (27) حا ۱-۵-۲-۳ مراحل اجرا و و و و ۹1 ۲-۵-۲-۳ مهارتهای مورد نیاز رن ۳-۵-۲-۳- ابزارآللات و تحهیزات مورد نیاز ها ۶-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان مولفه منفی (46) ی ی ها ۱-۶-۲-۳ مراحل اجرا و و ۹ ۲-۶-۲-۳ مهارتهای مورد نیاز م۱ ۳-۶-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز م۱ ۷-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان آنی (50,501۷1) ما ۱-۷-۲-۳ مراحل اجرا و و موم وم ۳ ۱۹ ۲-۷-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز م۱ ۳-۷-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ری را ۸-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان با زمان معین (51,5111) 0 ۱ ۱-۸-۲-۳ مراحل اجرا و وک ۱ ۲-۸-۲-۳ مهارتهای مورد نیاز ۱۵ ۳-۸-۲-۳- ابزارآللات و تحهیزات مورد نیاز ۵ ۹-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان با زمان معکوس (51۳7 ,51) ۵۳ ۱-۹-۲-۳ مراحل اجرا ۵۳ ۲-۹-۲-۳ مهارتهای مورد نیاز ی ۱۵ ۳-۹-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز را ۱۵ ۱۰-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله تشخیص اشکال کلید (81۳ 50) ۵ ۱-۱۰-۲-۳- مراحل اجرا ۱۵ ۲-۱۰-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز ی ۱۵ ۳-۱۰-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ۱۵ ۱۱-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه ولتاژ (59) ما۵ ۱-۱۱-۲-۳- مراحل اجرا ۱۵ ۲-۱۱-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز ۱۵ ۳-۱۱-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ۱۵ ۱۲-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله حفاظت اتصال زمین با ولتاژ باقی‌مانده (64) ۵ ۱-۱۲-۲۳ مراحل اجرا ۱۵ ۲-۱۲-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز ر هر۸ ۱ ۳-۱۲-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز یر رم( ۱۳-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان جهت‌دار با زمان معین (67,67101) ارم ۱-۱۳-۲-۳- مراحل اجرا م۱ ۲-۱۳-۲-۳- مهار تهای مورد نیاز را رت را را ار ات ارت ار ایا ار ارت را ار را ارت ار ات ایا ار را را ار ات رن ارت را ار ات ار ارت را را ار رت را ار رن ان رت را رن را را را رت رن ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱۳-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ی ی ی ۱۴-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان جهت‌دار با زمان معکوس (67,6781) ی ۱-۱۴-۲۳ مراحل اجرا ی ی ی ۲-۱۴-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز وم ۳-۱۴-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز یر یرو ۱۵-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله دیفرانسیل ترانسفورماتور نوع درصدی (871[71,871) ۱-۱۵-۲-۳- مراحل اجرا و ۲-۱۵-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز و ۳-۱۵-۲-۳- ابزارآللات و تحهیزات مورد نیاز دم ۱۶-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اتصال زمین محدودشده نوع امپدانس بالا ([8711) ای ۱-۱۶-۲۳ مراحل اجرا ی ی ی ی ی یر ی ی ی ۲-۱۶-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز ی یی ی رو ی ۳-۱۶-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز و ۱۷-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله دیفرانسیل شینه (8713) و ۱-۱۷-۲-۳- مراحل اجرا و ۲-۱۷-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز ری ری ری ی ۳-۱۷-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز و ۱۸-۲-۳- آزمایش دوره‌ای ترانسفورماتور جریان (۲7) ی ۱-۱۸-۲۳ مراحل اجرا ی ی یی ی ۲-۱۸-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز و ۳-۱۸-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز ی ی ی ی ی ۱۹-۲-۳- آزمایش دوره‌ای ترانسفورماتور ولتاژ و ۱-۱۹-۲۳ مراحل اجرا ی ی ی ۲-۱۹-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز ری ری ی ی ۳-۱۹-۲-۳- ابزارآللات و تحهیزات مورد نیاز و ۲۰-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه شار (98) ی ی یر ی ۱-۲۰-۲۳ مراحل اجرا ی ی ی ی ی یر ی ی ی ۲-۲۰-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز وم ۳-۲۰-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز مه ۲۱-۲-۳- آزمایش دوره‌ای مدارات قطع و وصل و اینترلاک کلید و سکسیونرهای ۴۰۰ و ۲۳۰ کیلوولت ی ۱-۲۱-۲-۳- مراحل اجرا و و ۲-۲۱-۲-۳- مهارتهای مورد نیاز و ۳-۲۱-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات مورد نیاز و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 5 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه مرتبط با سیستم حفاظتی نیز از دیگر مباحث این فصل خواهد بود. محدوده این نشریه تنها پستهای فشارقوی انتقال بوده و پستهای نیروگاهی را شامل نمی‌گردد. ۱-۱- کلیات وظیفه سیستم حفاظت آن است که هر جزء از شبکه الکتریکی که دچار خطا یا اتصالی شده را درکمترین زمان ممکن از مدار خارج سازد, به شکلی که احتمال خطر از بین رفته و کوچکترین بخش از شبکه الکتریکی مجزا گردد. همین امر در شرایط بهره‌برداری غیرعادی نیز صادق است. سیستم‌های حفاظتی نقش اساسی در ایمنی» پایداری و قابلیت اطمینان سیستم برق‌رسانی را عهده‌دار بوده و از شروع یا گسترش دامنه خسارت ناشی از خطاهای مختلف جلوگیری می‌نمایند. همچنین عملکرد مناسب و انتخابی" سیستم حفاظتی باعث کاهش سطح خاموشی می‌شود چرا که حداقل ناحیه‌ای را که برای رفع عیب کافی است از شبکه جدا نموده و باعث تداوم برقرسانی به قسمتهای دیگر شبکه می‌شود. اجزاء اصلی یک سیستم حفاظتی شامل رله‌هاء ترانسهای جریان» ترانسهای ولتاژ و کلیدها هستند که اختلال یا عدم کار کرد ۲-۱- ساختار عملکرد رله رله‌ها از نظر تکنولوژی ساخت به سه نوع الکترومکانیکی, استاتیک و دیجیتال " تقسیم می‌گردند. نوع الکترومکانیکی رله‌ها در حال جایگزین‌شدن با انواع دیجیتال بوده و استفاده از آنها بسیار محدود شده است. در نوع استاتیکی طراحی بر مبنای ادوات الکترونیکی آنالوگ بوده و لذا فاقد امکان برنامه‌ریزی می‌باشند. در نوع دیجیتال از پردازنده جهت آنالیز جریان خطا و اعمال فرمان مناسب استفاده می‌شود و با توجه به این امر امکان برنامه‌ریزی رله و داشتن چندین مشخصه عملکردی متفاوت امکانپذیر خواهد بود. در این نوع رله‌ها چندین عملکرد مختلف که پیش از آن به کمک رله‌های مجزا انجام می‌گرفت را می‌توان بصورت مجتمع در یک رله قرارداد که البته این امر می‌تواند باعث کاهش قابلیت اطمینان سیستم حفاظتی گردد. با این حال استفاده از رله‌های دیحیتال در حال حاضر گزینه اصلی حفاظتی بوده و پیشنهادات بر این مبنا ارائه می‌شوند. 6 م |60۵۵ / [۵ا[ع1 ۰ 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱- انواع رله‌ها جهت تشخیص انواع مختلف خطا و با توجه به مشخصه‌های مورد نیاز, انواع مختلفی از رله در سیستم حفاظتی مورد استفاده قرار می‌گیرند که در ادامه به اجمال معرفی می‌شوند. ۱-۳-۱ رله اضافه جریان " متداولترین نوع رله که در شبکه استفاده می‌گردد. رله جریان زیاد است. رله‌های جریان زیاد تأخیری دارای چند مشخصه زمان - جریان بوده و زمان قطع آنها وابسته به مقدار جریان خطا می‌باشد. مطابق استاندارد 1۳6 سری ۶۰۲۵۵ این نوع رله‌ها حداقل بایستی دارای چهار مشخصه مختلف باشند که زمانهای قطع متفاوتی را ارائه می‌کنند. این رله‌ها می‌توانند از نوع جهت‌دار باشند که در این صورت رله تنها به خطاهای در یک جهت پاسخ می‌دهد. رله جریان زیاد تأخیری می‌تواند به واحد آنی نیز مجهز گردد که در این صورت در جریانهای بسیار زیادء زمان عملکرد رله ثابت و مقدار کوچکی خواهد بود. رله‌های اضافه جریان آنی می‌توانند بصورت واحد مجزا نیز مورد استفاده قرار گیرند. شکل شماره (۱-۱) مشخصه‌های زمان - جریان رله اضافه جریان را مطابق با استاندارد ۳۲] نشان می‌دهد. رله‌های اضافه جریان دارای دو تنظیم زمانی و جریانی می‌باشند. به کمک تنظیم جریان می‌توان حد جریان شروع عملکرد" رله را تنظیم کرد و به کمک تنظیم زمانی هماهنگی بین رله‌های مختلف امکانپذیر می‌گردد. 1.0000 100 06 ع۴ اس 16 100 10 1 6 وعام ۲۳۵۱۵] 0۲۲۵۵۲ شکل ۱-۱: مشخصه‌های رله اضافه جریان ۷( ۰0۷۵۳۵۲۳۳۵۲۲ | 1 م۵۵ 2.۳1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۱- رله دیستانس رله دیستانس نامی عمومی برای رله‌های امپدانسی است که از ورودیهای ولتاز و جریان استفاده کرده و یک سیگنال خروجی را تهیه می‌کنند. فرمان قطع زمانی صادر می‌شود که فاصله نقطه خطا از محل نصب رله کوچکتر از یک مقدار مشخص باشد. این نوع رله بطور گسترده‌ای برای حفاظت خطوط مورد استفاده قرار می‌گیرد. رله دیستانس همچنین برای حفاظت اتصال حلقه به حلقه سیم‌پیچی‌های ترانسفورماتورهای قدرت نیز می‌تواند استفاده شود. مشخصه عملکردی رله دیستانس معمولاً بصورت گرافیکی و بر حسب دو متغیر 14 و ۳ نشان داده می‌شود. دیاگرام مشخصه رله نمی‌کند. رله‌های دیستانس بر حسب مشخصه عملکردی خود به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که در ادامه مورد بررسی قرار می‌گیرد. الف - رله دیستانس نوع راکتانسی این نوع رله جزء موهومی امپدانس یعنی راکتانس ۸) را اندازه می‌گیرد و مشخصه آن در صفحه )۱-۸ بصورت یک خط موازی با محور 8 است. رله راکتانسی هنگامی عمل می‌کند که مقدار راکتانس خط از محل رله تا نقطه خطاء کوچکتر از مقدار تنظیم‌شده باشد. این نوع رله نسبت به مقاومت خطا و بالطبع مقاومت جرقه حساس نیست اما لازمست به امکاناتی برای جهمت‌دار شدن و عملکرد مناسب در مقابل امپدانس بار محهز گردد. این نوع رله جمت حفاظت خطوط کوتاه که مقاومت جرقه در مقایسه با آامیدانس خط قابل توجه است مناسب می‌باشد. ب - رله دیستانس نوع امپدانسی رله امپدانسی به اندازه امپدانس (2۱]) پاسخ می‌دهد و به این ترتیب مشخصه این رله بصورت یک دایره به مرکز مبدا مختصات صفحه )1-2 می‌باشد. برای اینکه رله جهتدار شود لازم است که دارای امکانات اضافی دیگری باشد تا جچهت منفی (ربع‌های دوم سوم و چهارم) را جدا کند. چ -رله دیستانس نوع مهو مشخصه رله مهو همانطور که در شکل (۲-۱) دیده می‌شود به صورت دایره‌ای است که قطر آن برابر امپدانس تنظیم شده است. رله مهو هنگامی عمل می‌کند که امپدانس دیده شده از محل رله تا نقطه خطا درون مشخصه قرار گیرد. از آنجا که قسمت اعظم مشخصه دایره‌ای شکل در ربع اول واقع می‌شود این رله جهت‌دار خواهد بود. شکل ۲-۱: مشخصه عملکردی رله مهو -------- صفحهٔ بعد -------- این مشخصه بخاطر سادگی و جهت‌دار بودن بسیار مورد استفاده قرار گرفته و در قیاس با رله امپدانسی دارای حساسیت کمتری در مقابل نوسانات قدرت در شبکه است. این مشخصه همچنین دارای فاصله کافی با امپدانس بار می‌باشد. با این حال به دلیل آنکه این مشخصه دارای پوشش کمی در جهت محور حقیقی (1۳) است» در خطوط کوتاه ممکن است دچار مشکل در تشخیص ناحیه حفاظتی گردد (تأثیر مقاومت جرقه می‌تواند به حدی باشد که رله خطای موجود در یک ناحیه را در ناحیه بعدی ببیند). در بعضی موارد زون سوم رله مهو کمی به سمت ربع سوم صفحه مختصات تغییر مکان داده می‌شود که این مشخصه به افست مهو مشهور است. این موضوع باعث می‌شود که برای خطاهای حوالی شینه پشت خط حفاظت پشتیبان فراهم شود. نوع دیگری از انواع رله‌های مهو که به آن ۳۵1۵۲1200 0۲055 می‌گویند دارای مشخصه مهو برای خطاهای سه فاز بوده و برای سایر خطاهاء مشخصه در امتداد محور مقاومت باز می‌شود تا بتواند خطاهای جرقه را پوشش دهد. د- رله دیستانس با مشخصه چهارضلعی باعث بهبود مشخصه مقاومتی رله در مقایسه با رله مهو می‌گردد و امکان درنظرگرفتن مقاومت جرقه را به طور موثری فراهم ۸ 7۱۱۳۱۳ 1 7/۱۲۱۳ شکل ۲-۱: مشخصه جچهارضلعی رله دیستانس ه- سایر مشخصه‌ها بجز موارد ذکر شده» رله‌ها می‌توانند دارای مشخصه بیضوی» ترکیبی و حالات خاص باشند. در مشخصه ترکیبی معمولاً از نوع راکتانس نظارت شده توسط مشخصه مهو استفاده می‌شود. رله بیضوی دارای مشخصه بیضوی (عدسی شکل") در راستای زاویه خط بوده و به این ترتیب در مقابل امپدانس بار از پایداری مناسبی برخوردار است. جهت پایداری بهتر رله دیستانس در مقابل امپدانس بارء می‌توان مشخصه چهارگوش رله‌ها را به نحوی اصلاح کرد که نسبت به امپدانس بار پایداری بیشتری نشان دهد. برای این کار مشخصه چهارگوش با توجه به حدود زاویه امپدانس بار بریده می‌شود. شکل شماره (۴-۱) این موضوع را نشان می‌دهد. | . 011۹61 ۱۵ 2. -------- صفحهٔ بعد -------- رز ۸ 3 ۳لطا720 20۳ 2 0] ۳ 1 شکل 2-۱: مشخصه چند ضلعی بریده شده ۳-۳-۱- رله دیفرانسیل رله دیفرانسیل بر پایه جمع جبری جریانهای ورودی و خروجی در منطقه حفاظت شده عمل می‌نماید. در حالت عادی» جریانی که به یک نقطه وارد می‌شود برابر با جریانی است که از آن خارج می‌گردد. بنابراین تفاضل آنها صفر بوده و جریانی از رله نمی‌گذرد. اگر در نقطه حفاظت شده اتصالی رخ دهد. قسمتی از جریان به سمت نقطه اتصالی ریخته و جریان خروجی کمتر از جریان ورودی است. بنابراین جریانی از رله عبور می‌کند. اگر این جریان تفاضلی» بیشتر از مقدار تنظیم شده باشد. رله فرمان قطع را صادر می‌کند. این نوع حفاظت در اکثر قسمتهای سیستم مورد استفاده قرار می‌گیرد. قابل ذکر است که این نوع حفاظت, اضافه بار و یا اتصالیهای خارج از منطقه حفاظت‌شده را نمی‌بیند و همچنین این رله تمامی اتصالی‌های بین دورهای سیم پیچی در موتورهاء ژنراتورها و ترانسفورماتور را رله دیفرانسیل, حفاظتی با سرعت بالا و حساس را ارائه می‌نماید و به انواع زیر تقسیم می‌گردد: - رله دیفرانسیل جریان زیاد - رله دیفرانسیل درصدی - رله دیفرانسیل امپدانس زیاد - رله دیفرانسیل پایلوت در رله‌های دیفرانسیل» انتخاب ترانسفورماتورهای جریان بسیار مهم بوده و برای عملکرد صحیح و مناسب حفاظت حیاتی الف - رله دیفر انسیل جریان زیاد رله دیفرانسیل جریان زیاد در یک تفاضل جریان ثابت عمل کرده و به راحتی توسط خطاهای ترانسفورماتورهای جریان تأثیر با مقادیر کم مورد استفاده قرار گیرد. در شرایط عادی,» جریانی که از ترانسفورماتورهای جریان دو طرف می‌گذرد (با احتساب نسبت تبدیل ترانسفورماتورهای جریان) برابر است و بنابراین باید جریان ثانویه ترانسفورماتورها نیز یکسان باشند تا جریانی از رله عبور نکند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی معمولاً ترانسفورماتورهای جریان دقیقاً نسبت تبدیل نامی را ارائه نمی‌نمایند. بنابراین اگر از رله دیفرانسیل جریان زیاد استفاده می‌گردد. این رله باید بطریقی تنظیم گردد که ماکزیمم جریان خطای ترانسفورماتورهای جریان را تحمل نموده و فرمان قطع صادر نگردد. بهمین خاطر برای بدست آوردن حساسیت مورد نظر معمولاً از رله دیفرانسیلی درصدی بهره گرفته می‌شود. ب - رله دیفرانسیل درصدی (بایاس شده) رله‌های دیفرانسیل درصدی در شینه‌هاء ترانسفورماتورهاء موتورها و ژنراتورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رله‌ها به سه نوع تقسیم می‌شوند. رله با درصد ثابتء رله با درصد متغیر که برای تمام موارد فوق بکار می‌روند و رله دارای فیلتر هارمونیک که تنها برای ترانسفورماتور بکار می‌رود. رله‌های درصد متغیر برای تشخیص اتصالی‌های سطح پایین در منطقه حفاظتی نسبت به رله‌های با درصد ثابت حساستر است. رله دیفرانسیل درصدی که برای ترانسفورماتور استفاده می‌شود. دارای حساسیت کمتری نسبت به رله‌هایی است که برای شینهء ژنراتور و موتور بکار می‌رود. جهت بدست آوردن حساسیت مناسب در محدوده جریان خطاء رله‌های دیجیتالی دارای مشخصه بایاس متغیر می‌باشند. در این رله‌ها هرچه جریان دیفرانسیل ناشی از جریان خطا افزایش یابد. جریان بایاس نیز افزایش می‌یابد و رله در تمامی جریانها دارای حساسیت مناسب خواهد بود. در این رله‌ها از فیلتر هارمونیک دوم جهت پایدارسازی رله دیفرانسیل در مقابل جریان هجومی ترانسفورماتور استفاده می‌شود. ج - رله دیفرانسیل امپدانس زیاد رله دیفرانسیل امپدانس زیاد برای حفاظت شینه و سیم‌پیچی ترانسفورماتور و به صورت رله دیفرانسیل جریانی و یا رله دیفرانسیل ولتازی بکار می‌رود. در این رله‌هاء یک مقاومت بزرگ در مسیر جریان دیفرانسیل قرار می‌گیرد تا از عملکرد نادرست رله در شرایط خطاهای سنگین خارجی جلوگیری کند. عبور جریانهای دیفرانسیل بزرگ از این مقاومت باعث بروز اضافه ولتاژهای غیر مجازی در ترمینال ترانسفورماتورهای جریان می‌گردد که برای محافظت آنها در برابر این اضافه ولتاژهاء یک مقاومت غیرخطی بصورت موازی با رله استفاده می‌شود تا دامنه این اضافه ولتاژها کنترل گردد. د- رله دیفرانسیل امپدانس پایین ! بر خلاف رله‌های امپدانس بالاء در این رله‌ها از تکنیکهای دیگری همچون استفاده از بایاس (بند ب) جهت پایدارسازی رله استفاده می‌شود و از مقاومت برای اینکار استفاده نمی‌گردد لذا به رله‌های امپدانس پایین معروف هستند. این نوع رله دارای سرعت بالایی بوده و برای حفاظت اتصالی‌های فاز و زمین در خطوط کوتاه» مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این سیستم حفاظتی» پایلوت در حقیقت کانالی است که دو انتهای خط انتقال را به هم ارتباط می‌دهد. این کانال معمولاً به سه شکل وجود دارد. اولین نوع آن همان پایلوت وایر و یا کانال سیمی (کابل) است و ارتباط جریانی از طریق کابل تامین می‌گردد. 06 ۰.10۷ | -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - اهداف؛ کلیات و تعاریف ۹ نوع دوم پایلوت جریان کاریر (]۳1) است. در این سیستم جریان فرکانس زیاد که فرکانس آن بین ۳ تا ۲۰۰ کیلو هرتز می‌باشد. از طریق یکی از سیمهای خط انتقال به گیرنده‌ای واقع در سر دیگر خط منتقل می‌شود. در این سیستم معمولاً زمین و سیم پایلوت میکروویو سیستم رادیویی با فرکانس بالای ۹۰۰ مگاهرتز است. جهت فواصل کوتاه از حفاظت پایلوت وایر استفاده می‌شود و برای فواصل بیشتر پایلوت کاریر مورد استعمال دارد. موارد کاربرد پایلوت میکروویو زمانی است که از لحاظ فنی و اقتصادی این نوع رله‌گذاری شامل دو رله در دو انتهای خط است که توسط سیم پایلوت» جریان کاریر و یا میکروویو بهم متصل می‌شوند. خروجی سه ترانسفورماتور جریان به یک ترانسفورماتورجمع کننده اعمال می‌شود که در ثانویه آن جریانی ترکیبی که متناسب با جریان خط است تولید می‌شود و پلاریته آن متناسب با جهت جریان است. هر رله شامل یک عضو محدودکننده و یک عضو عمل کننده می‌باشد. عضو محدودکننده با مسیر جریانی پایلوت سری بوده و عضو عمل‌کننده هر رله, موازی با مسیر جریانی پایلوت واقع می‌شود. در حالت کار عادی و در حالتی که اتصالی در خارج از منطقه حفاظتی رخ دهد جهت جریانها بگونه‌ای است که جریانی از اعضای اما زمانی که اتصالی در منطقه حفاظتی رخ دهدء جریان یک طرف در همان جهت باقی‌مانده ولی جریان طرف دیگر در جهمت خلاف جاری می‌شود و نتیجتاً جریان را به سیم‌پیچهای اعضای عمل‌کننده تزریق می‌نماید. اگر جریان اتصالی تنها از یک کلید عبور کند رله واقع در محل آن کلید. جریان را از طریق مسیر پایلوت ارسال می‌کند و کلید در طرف مقابل نیز عمل می‌کند. با توجه به توسعه استفاده از فیبر نوری و مزایای این روش, در حال حاضر طرحهای دیفرانسیل پایلوت عملاً توسط فیبر نوری اجرا می‌شوند. در این حالت صرفاً اطلاعات جریان خطا (اندازه و فاز) توسط فیبر نوری به رله دیفرانسیل ارسال می‌گردد. با توجه به مشخصه رله دیفرانسیل پایلوت. در خطوطی که از یک طرف توسط یک منبع ضعیف! تغذیه می‌شوند می‌توان از این نوع حفاظت استفاده کرد. این حفاظت همچنین جهت حفاظت حدفاصل ترانسفورماتورهای نیروگاهی و شینه پست کاربرد دارد. 2-۳-۱ رله ولتازی رله‌های ولتازی به دو نوع ولتاز کم و ولتاژ زیاد تقسیم می‌شوند که در حالت‌های نقصان و ازدیاد ولتاز در شبکه عمل می‌نمایند. علاوه بر این» حالت عدم تقارن ولتاژز در سه فاز سیستم را حس نموده و فرمانهای کنترلی لازم را صادر می‌کنند. در بعضی از موارد» از رله ولتاژ زیاد در ترکیب حفاظت تفاضل ولتاژ بهره گرفته می‌شودء بنابراین چنانچه اختلاف دو ولتاژ از یک حد مشخص فراتر رودء رله عمل می‌کند. الف - رله ولتاز کم رله ولتاز کم رله‌ای است که با کاهش ولتاز مجموعه‌ای از کنتاکتها را متصل می‌کند و به دو نوع زیر تقسیم می‌گردد: - رله با تأخیر زمانی: تنظیم ولتاژ با تپ‌های گسسته قابل انجام است و زمان تأخیر در ارسال فرمان قطع نیز قابل تنظیم می‌باشد. ۱۰۷/۵۷0 بادا۲۵ ۷۵۱۵86 ۰170007 2 -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا رقوی - رله آنی: در این حالت نیز تنظیم تپ‌های ولتاژ وجود دارد و زمان در یک محدوده کوچک قابل تغییر است. ۱ ب - رله ولتاز زیاد رله ولتاز زیاد در مقابل افزایش ولتاز عمل نموده و فرمانهای کنترلی را صادر می‌نماید. این نوع رله در حفاظت سیستم و تجهیزات این رله می‌تواند در مقابل افزایش ولتازه سیگنال خبردهنده ارسال کند و یا در صورت لزوم بارها و مدارهای حساس به ولتاژ را قطع نماید و از صدمه دیدن آنها جلوگیری نماید. رله‌های ولتاژ زیاد نیز دارای دو نوع تأخیری و آنی هستند. در رله‌های ولتاژ زیاد آنی تنها تنظیم ولتاژ آستانه مطرح است و پس از افزایش ولتاز از حد مربوطه,ء رله بلافاصله عمل خواهد کرد. ج- رله عدم تقارن ولتاز فازها اندازه‌گیری توالی صفر و منفی ولتاژها انجام می‌گیرد. رله عدم تقارن ولتاژز برای ایزوله کردن رله‌ها یا وسایلی که با قطع ولتاز در یک یا هر سه فاز ثانویه ترانس ولتاز یا وجود اشکال در فیوز ثانویه ترانس ولتاژ نادرست عمل می‌کنندء بکار می‌رود. بعنوان مثال رله دیستانس یا رله سنکرونیزم» در این صورت فرمان نادرست صادر می‌کنند. بنابراین زمان قطع رله بالانس ولتاز باید بحدی کوچک باشد تا قبل از اینکه رله‌های نامبرده باعث قطع کلید ۵-۳-۱ رله اضافه شار یا اضافه تحریک از آنجا که شار هسته ترانسفورماتور وابسته به نسبت ولتاژ به فرکانس است. رله اضافه شار نیز بر مبنای اندازه‌گیری نسبت ولتاژ به فرکانس (۱۷/117) عمل می‌نماید. این رله دارای مشخصه عملکرد زمان معکوس می‌باشد. به این معنی که برای تغییرات زیاد (۷/112) در زمان کوتاهتری عمل می‌کند و تغییرات کوچک ولتاژ به فرکانس دارای تأخیری بیشتری خواهد بود. از آنجا که فرکانس در شبکه تقریباً ثابت است لذا افرایش ولتاژ در شبکه به معنی افزایش شار خواهد بود. به همین دلیل در بسیاری از موارد بجز در ترانسفورماتورهای نیروگاهی و ترانسفورماتورهای بزرگ از این نوع رله استفاده نمی‌شود. این رله بایستی در سمتی نصب شود که فاقد تپ بوده و در اتوترانسفورماتورها مناسبترین محل نصب سیم‌پیچ سوم خواهد بود. 1-۳-۱ رله فرکانسی این رله‌ها برای اندازه‌گیری و نظارت بر روی فرکانس شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرند. این رله‌ها به کاهش یا افزایش فرکانس و یا نرخ تغییرات فرکانس حساس می‌باشند. ۷( 6ع8 ]۷۵1 ۰0۷۵۲ | -------- صفحهٔ بعد -------- قصل اول- اهداف؛ کلیات و تعاریف )۱ کاربرد رله‌های فرکانس پائین زمانی است که در یک شبکه بارها بطور مستقل توسط ژنراتورهای داخلی و یا با ترکیب ژنراتورها و خطوط ارتباطی با شبکه‌های دیگر تغذیه گردند. زمانی که یک ژنراتور بطور ناگهانی از شبکه خارج می‌شود رله‌های فرکانس پایین بطور اتوماتیک تعدادی از بارها را خارج نموده تا مصرف با باقیمانده تولید هماهنگ شود. در شبکه قدرت از این رله به همراه رله ولتاژی جهت حذف بار" استفاده می‌شود. در این مورد می‌توان به استاندارد حذف بار فرکانسی و ولتاژی که توسط شرکت مدیریت شبکه تهیه گردیده است مراجعه نمود. ۷-۳۱ رله سنکرونیزم این رله زمانی بکار می‌رود که دو یا چند فیدر به یک باس مشترک متصل می‌گردند. اتصال موفقیت‌آمیز دو منبع به یکدیگر بستگی به اختلاف دامنه‌های ولتاز طرفین» زاویه‌های فاز و فرکانسهای دو منبع در زمان اتصال دارد. رله کنترل سنکرونیزم در صورت نردیک بودن مقادیر دو طرف, اجازه اتصال را خواهد داد. رله سنکرون کنندهء رله‌ای است که در رابطه با اتصال ژنراتور به شبکه و یا اتصال دو شبکه مجزا مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رله سنکرون کننده برای کنترل یک یا چند کلید در یک نیروگاه و ارتباط با سیستم کنترل نیز بکار می‌رود. بر خلاف رله کنترل سنکرونیزمء رله سنکرون‌کننده می‌تواند فرمان وصل کلید را در نقطه دقیق سنکرونیزم صادر نماید. سنکرون کردن دستی نیازمند آموزش, استفاده از قدرت تشخیص, تجربه و دقت کافی از طرف اپراتور است. کلیدها و ژنراتورها در صورت عدم دقت اپراتور دچار صدمه می‌شوند. بنابراین فرمان وصل کلید.ء تنها وقتی که رله سنکرونیزم اجازه دهد. صادر می‌گردد. رله کنترل سنکرونیزم برای نظارت بر اتصال دستی کلید بکار می‌رود. بنابراین ایراتور مقادیر سنکرونیزم را کنترل کرده و بطور دستی فرمان وصل می‌دهد ولی کنتاکت باز رله کنترل سنکرونیزم که بصورت سری قرار گرفته است از اتصال جلوگیری می‌کند. کنتاکت باز رله کنترل سنکرونیزم وقتی بسته می‌شود که اختلاف زاویه فاز در دو طرف کلید از مقدار مشخص کمتر بوده و همچنین اختلاف ولتاژ بین دو طرف مقدار کمی را دارا باشد. از رله سنکرونیزم می‌توان جهت اتصال اتوماتیک ژنراتور به شبکه استفاده کرد. در این حالت علاوه بر اینکه شرایط سنکرونیزم مورد ارزیابی قرار می‌گیردء فرمانهایی از طرف رله سنکرونیزم به سیستمهای تنظیم فرکانس و ولتاز ژنراتور ارسال می‌گردد و اتصال کاملاً اتوماتیک صورت می‌گیرد. ۸-۳-۱- رله زمانی رله زمانی در مواردی بکار می‌رود که تأخیر عمدی در ارسال سیگنال یا عمل قطع و وصل مورد نیاز باشد. بدین خاطر این رله اغلب به تنهایی بکار نمی‌رود و در کنار رله‌های سنجشی در حفاظت شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد. دقت رله‌های زمانی زیاد و قابل نوع دیجیتالی این رله‌ها دارای قسمتی است که تابع تأخیر را تهیه نموده و فرمان قطع یا وصل کنتاکتهای کنترلی را صادر می‌نماید. این رله‌ها علاوه بر سیستم حفاظت در تجهیزات کنترل اتوماتیک و فرایند صنعتی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند. 8 ۵م]. | -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشسخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی ۹-۳-۱ رله تریپ سرعت بالا! فرمان تریپ کلیه رله‌ها ابتدا به یک رله تریپ اعمال شده و سپس این فرمان از طریق رله تریپ به کلید ارسال می‌شود. ۱۰-۳-۱- سایر رله‌ها انواع رله‌ها به موارد گفته‌شده در قبل محدود نمی‌شوند و از تنوع بسیار زیادی برخوردار هستند. از انواع دیگر رله می‌توان به رله کرد که در بخش مشخصات فنی بسته به کاربرد در پروژه توضیح داده شده‌اند. در مورد حفاظتهای ویژه» فرکانسی و ولتاژی بایستی به استانداردهای شر کت مدیریت شبکه مراجعه کرد جرا که این حفاظتها در واقع حفاظتهایی سیستمی محسوب می‌شوند. 2-۱- تعاریف ۱-2-۱ زمان پاک شدن خطا کمکی و بازشدن کلید می‌باشد. ۲-2-۱- زمان عملکرد رله فاصله زمانی بین وقوع خطا و بسته شدن کنتاکتهای رله ۳-۶-۱- زمان عملکرد رله‌های تریپ و کمکی زمانی که طول می‌کشد تا رله‌های کمکی و تریپ سیگنال عملکرد را از رله اصلی دریافت نموده و سیگنال لازم جهت باز نمودن کلید قدرت را ارسال دارند. 2-2-۱- زمان بازشدن کلید قدرت عبارتست از کل زمانی که صرف می‌شود تا مکانیسم عمل کننده, کنتاکتهای کلید را بازکرده و جرقه خاموش شود. ۵-2-۱ حفاظت اصلی حفاظتی ر که وظیفه اصلی پاک نمودن خطا به عرهمده آن می‌باشد ر حفاظت اصلی می‌نامند. ۱ ۳۱۲ 0عع ره ۰111۵2 | -------- صفحهٔ بعد -------- 1-4-۱ حفاظت پشتیبان خطا را به عهده دارد. ۷-2-۱- محدوده حفاظتی ناحیه یا قسمتی از شبکه است که حفاظت آن به عهده یک سیستم حفاظتی مشخص واگذار شده است. ۸-2-۱ قابلیت اطمینان الف - قابلیت اتکا: سیستم در زمانی که به آن نیاز است عملکرد مناسب و صحیح داشته باشد. ب - امنیت: سیستم در زمانی که به آن نیاز نیست. عمل نکند. یک سیستم حفاظت حساس است اگر جریان اولیه عملکرد کوچکی داشته باشد. چنانچه حساسیت در مورد یک رله مجزا مطرح گردد به معنای مصرف ولت أمپر در حداقل جریان عملکرد می‌باشد. ۱۰-2-۱- قدرت تمییز (قدرت تشخیص)" عبارت دیگر قدرت تمییز به معنای عدم عملکرد به ازای خطای خارج از زون حفاظتی رله می‌باشد. ۱۱-2-۱- ورودی/ خروجی رله جهت ارتباط با تجهیزات پست و ارسال فرمان و دریافت وضعیت تجهیزات. رله‌ها بایستی مجهز به تعدادی ورودی و خروجی ۱۳-2-۱- بلوک شدن وله در مواردی لازم است که از عملکرد یک رله ممانعت به عمل آید. به عنوان مثال در اتوریکلوز تکفاز امکان عملکرد نادرست رله خطای زمین وجود دارد (به دلیل دو فاز شدن سیستم) و به همین دلیل عملکرد آتوریکلوز بایستی باعث بلوک شدن رله خطای زمین گردد. 16060011۷ ۱۰| 2 3 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مشدس ی انتخاب سیستم حفاظطتی ۳ مقدمه در این فصل به بررسی طرح حفاظتی استاندارد المازهای مختلف شبکه قدرت پرداخته می‌شود و برای هر المان بسته به سطح ولْتاز یک طرح پیشنهادی ارائه می‌شود. ۱-۳۲- کلیات با توجه به اهمیت عملکرد و پاسخ سیستم به خطاها در شبکه. رله‌گذاری همواره بر مبنای رله‌گذاری اصلی و پشتیبان انجام - عدم عملکرد احتمالی یا ایراد در هر یک از المانهای تشکیل‌دهنده حفاظت اصلی اعم از ترانسفورماتور جریان» ترانسفورماتور ولتاژ, رله‌های اصلی, رله‌های کمکی و... که موجب عدم کارکرد صحیح حفاظت اصلی شود. - تعمیرات و آزمایش حفاظت اصلی باعث خروج این سیستم از مدار می‌گردد که در این حالت حفاظت پشتیبان وظیفه حفاظت سیستم را برعهده می‌گیرد. حفاظت پشتیبان به دو روش محلی یا از راه دور قابل اجراست. در حفاظت پشتیبان محلی, هر دو سیستم حفاظتی اصلی و پشتیبان به کلید واقع در پست فرمان می‌دهند. هر یک از سیستمهای حفاظت اصلی و پشتیبان از هسته‌های مجزای ترانس جریان تغذیه می‌شوند و به یکی از مدارهای قطع کلید فرمان می‌دهند و هریک دارای سیستم تغذیه ج] مستقل و سیستم تَغذیه مدار تریپ مستقل می‌باشند. در صورتی که رله‌های مورد استفاده در حفاظت پشتیبان یکسان باشند (به عنوان مثال استفاده از رله دیستانس هم در حفاظت اصلی و هم در حفاظت پشتیبان» سیستم به نام ] 5118 و [] 5113 شناخته می‌شود (اولیه و ثانویه). در این حالت بایستی سعی شود رله‌ها در دو حفاظت از تیپها و یا سازندگان مختلف آنتخاب شوند تا ایمنی و قابلیت اطمینان سیستم حفاظتی افزایش یاید. این آمکان وجود دارد که رله‌ها در حفاظتهای | بالا5 و ]ا3انا5 یکسان نباشند اما لازم است که بین عملکرد رله‌ها در دو حفاظت اختلاف زمانی وجود نداشته باشد. پشتیبان به نحوی انتخاب و تنظیم می‌شوند که همواره پس از رله‌های اصلی عمل کنند و به این ترتیب در صورت عدم موفقیت رله‌های اصلی, رله‌های پشتیبان خطا را با تأخیر قطع می‌کنند. لازم به دکر است که در صورت استفاده از رله‌گذاری پشتیبان محلی» همچنان حفاظت پشتیبان راه دور نیز توسط نواحی حفاظتی سایر رله‌های غیر واحد پستهای دیگر و همچنین رله اشکال کلید" فراهم می‌گردد. در رله‌گذاری شبکه قدرت این امر بایستی همواره مورد توجه قرار گیرد که مرز اجزاء مختلف شبکه توسط کلیدها از یکدیگر مشخص می‌شوند اما مرزهای حفاظتی توسط ترانسفورماتورهای جریان از یکدیگر تفکیک می‌شوند. یکی از اصول مهمی که در رله‌گذاری بایستی رعایت شود آنست که مرزهای حفاظتی سیستم‌های مختلف تا حد امکان بایستی با یکدیگر همپوشانی داشته باشند 3 محل ترانسفورماتور جریان بایستی به گونه‌ای انتخاب شود که خطاهای به وقوع پیوسته بر روی کلید متناظر خود را نیز | ۰37۵67 1۵10۳6 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مشخصات قنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا ر قوی ببیند. به عنوان مثال در یک فیدر متصل به یک شینه با طرح ساده, محل ترانسفورماتورهای جریان بین شینه و کلید خواهد بود که البته این امر در طرحهای استاندارد سیستم حفاظتی شبکه برق ایران متداول نیست. در حال حاضر سیستمهای حفاظتی متشکل از رله‌های میکروپرسسوری (دیجیتال/ نیومریک) بوده که عملکردهای مختلف در یک رله بصورت مجتمع ارائه می‌گردند. با توجه به استفاده از سیستمهای کنترل جدید (1025) و سیستمهای اتوماسیون پست (8۸5) این رله‌ها بایستی به گونه‌ای انتخاب شوند که قابلیت ارتباط با سیستمهای ۳5 را داشته و برای تبادل اطلاعات از پروتکلهای استاندارد (همچون 61850 1۳) استفاده کنند. در این حالت تعداد پورتهای ورودی و خروجی رله‌ها با توجه به نیازمندیهای کنترلی - حفاظتی پست و مشخصات سیستم کنترل 25[] ۱-۱-۲- توسعه پستهای موجود در بسیاری موارد لازم است که سیستمهای قدیمی توسعه داده شوند. در این گونه موارد ممکن است رله‌های موجود پست از نوع استاتیکی و حتی الکترو مکانیکی باشند. در این حالت توسعه می‌تواند به دو شکل انجام شود: * تعویض کلیه رله‌های قدیمی با رله‌های دیجیتال جدید که در این صورت سیستم حفاظتی پست بصورت یکپارچه و کاملاً هماهنگ خواهد بود. ٩‏ حفظ سیستم حفاظتی موجود و استفاده از رله‌های دیجیتال جدید تنها در بخش توسعه. در این حالت لازم است که ارتباطات رله‌های جدید با رله‌های قدیمی به درستی انجام و هماهنگ گردد و نحوه طراحی بسته به نظر مهندس طراح خواهد بود. ۲-۲- حفاظت خطوط انتقال خطوط انتقال هوایی با توجه به شرایط محیط و آب و هوا و دیگر مسائل در معرض انواع مسائل طبیعی و حوادث می‌باشند که هر کدام از این حوادث ممکن است به نحوی باعث اتصالی فازها با یکدیگر و یا با زمین شود. در بعضی موارد پارگی فاز و یا برخورد به بدنه برجهای خط انتقال نیز اتفاق می‌افتد. در فیدرهای کابلی و یا فیدرهای هوایی که از مناطق خاص جنگلی و یا زمینهای با مقاومت بالا عبور می‌کنند احتمال بروز جریانهای نشتی خطای زمین بسیار پایین نیز وجود دارد که نیازمندیهای حفاظتی خاص خود را دارد. با توجه به طیف گسترده خطاها در خطوط انتقال, سیستم حفاظتی بایستی توانایی تشخیص این خطاها و اعمال فرمان مناسب جهت رفع عیب را داشته باشد. به طور معمول در رله‌گذاری خطوط انتقال از رله‌های دیستانس» جریان زیاد فاز و زمین» دیفرانسیل پایلوت» اضافه و کاهش ولتاژ و در پاره‌ای موارد حفاظت خطای زمین حساس" استفاده می‌شود. در حال حاضر با توجه به توسعه سیستمهای 0۳5 امکان استفاده از حفاظت واحد" وجود دارد. دراین حالت با مقایسه فاز ولتاژ دو طرف خط می‌توان به وجود خطا پی برد . 0 ]۰1 2 1 13362810۳6133611 0۵۹6 ۰ 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی 2 رله‌های دیستانس جزء حفاظتهای اصلی غیرواحد بوده و علاوه بر اقتصادی بودن مزایای فنی قابل ملاحظه‌ای دارند. این نوع حفاظت ساده و از نوع حفاظتهای سریع می‌باشد. با ترکیب این سیستم با کانال سیگنال می‌توان حفاظت واحد را فراهم نمود و به این اصول عملکرد رله دیستانس بر مبنای اندازه‌گیری امپدانس از محل رله بوده و این امر به کمک سنجش ولتاژز و جریان در محل پایانه رله انجام می‌گیرد. در هنگام وقوع خطا و اتصال کوتاه» امپدانس اندازه‌گیری شده متناسب با امپدانس از پایانه رله تا نقطه خطا بوده که بسیار کوچکتر از امپدانس دیده شده توسط رله در حالت عادی کار سیستم است. جهت سنجش امپدانس, بسته به نوع خطاء رله مقادیر مختلفی را اندازه‌گیری می‌کند و به عبارتی ورودیهای جریان و ولتاز متفاوتی در نظر گرفته می‌شود. رله‌ها بسته به استفاده از یک واحد اندازهگیر و یا چند واحد اندازه گیری به رله‌های سوئیچ‌شونده و غیرسوئیچ‌شونده تقسیم‌بندی می‌گردند. در رله‌های غیرسوئیج" شونده به ازای هر فاز و جهت هر نوع خطا یک واحد سنجش مجزا تعبیه شده که این امر سرعت و کارایی رله را افزایش می‌دهد و توصیه می‌شود همواره از اینگونه رله‌ها استفاده شود. ۴-1 در هنگام بروز خطای فاز به زمین» جهت اندازه‌گیری صحیح امپدانس خطا لازمست که و برابر جریان باقیمانده یعنی (م[+م[+: 1) به جریان اندازه گیری شده در فاز 3۵ افزوده شود. ضریب که ضریب جبرانسازی باقیمانده " خوانده می‌شود به شکل زیر تعریف می‌گردد: << م2 (۱-۲) الم 37 که در آن 7۱ و 70 امپدانسهای موْلفه مثبت و صفر خط مورد حفاظت هستند. بایستی دقت شود که رله‌های دیستانس به عنوان ورودی امیدانس تنها مقادیر امیدانس موْلفه مثبت خط را دریافت کرده و به کمک ضریب 1[ محدوده‌های حفاظتی خطاهای فاز به ۱-۱-۲-۲ محدوده‌های حفاظتی در عمل به علت خطاهایی از قبیل تفاوت بین امپدانس محاسباتی و امپدانس واقعی خطء خطای ترانسفورماتورهای جریان و ولتاز اول حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد خط انتقال خواهد بود. زمان عملکرد رله در این ناحیه آنی بوده و هیچ گونه تأخیری بر روی رله منظور نمی‌گردد. به این ترتیب ۱۵ تا ۲۰ درصد آنتهای خط توسط ناحیه دوم رله دیستانس حفاظت خواهد شد که این حفاظت از نوع تأخیری می‌باشد. ۰ اد و ی ۰ ۰ ۸ ۰ ۰ ۹ ۰ ۳ جهت حفاظت آنی کل طول خط و هماهنگی رله‌های وصل مجدد دو طرف خط از روشهایی همچون توسعه زون اول و یا ۰۱۵0۱ | ۰1۵1۵۵ 2 0 3.2706 -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا رقوی وصل مجدد ارسال می‌شود (در خطوط هوایی). در بسیاری مواردء رله وصل مجدد به عنوان یک واحد در داخل رله دیستانس تعبیه تنظیم ناحیه دوم رله دیستانس بایستی حداقل برابر با ۱۳۰ درصد امپدانس خط مورد حفاظت باشد. حد بالای تنظیم ناحیه دوم رله دیستانس برابر کل خط مورد حفاظت به علاوه ۵۰ درصد کوتاه‌ترین خط بعدی می‌باشد. از آنجا که عملکرد ناحیه دوم رله در واقع حفاظت پشتیبان می‌باشد بایستی با تأخیری در حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌ثانیه همراه باشد. ناحیه سوم رله دیستانس را می‌توان در ۱/۳۲ برابر مجموع امپدانس خط مورد حفاظت و کوتاهترین خط بعدی تنظیم کرد و تخیر زمانی آن را بین ۰ تا ۵۰۰ میلی‌ثانیه نسبت به ناحیه دوم در نظر گرفت. درتنظیم ناحیه سوم رله دیستانس بایستی دقت کرد که به هیچ عنوان ناحیه سوم با امپدانس بار تداخل نداشته باشد. جهت محاسبه امپدانس بار بایستی بدترین شرایط یعنی حداکثر جریان و حداقل ولتاژ مجاز را در نظر گرفت. این امپدانس را می‌توان از رابطه زیر محاسبه کرد: ,0.91 _ یلا منود 1020 9 ۹ 9 )۲-۲( که ,لا ولتاز نامی سیستم و ...10 بیشترین جریان خط در شرایط بهره‌برداری پیک می‌باشد. در رله‌های جدید امکان استفاده از نواحی حفاظتی بیشتر و معکوس جهت حفاظت شینه نیز وجود دارد که جهت تنظیم این نواحی بایستی دستورات سازنده رله مورد مشورت قرار گیرد. همچنین جهت تنظیم ناحیه سوم رله دیستانس نظرات متفاوتی وجود دارد. به عنوان مثال توصیه سازمان ۱۷۳۱۹۳ تنظیم این ناحیه برابر محموع طول خط اصلی و کوتاه‌ترین خط بعدی به علاوه ۲۵ درصد خط سوم می‌باشد. ممکن است سازندگان رله‌ها دستورالعملهای دیگری برای تنظیم این ناحیه داشته باشند که بسته به کاربرد می‌توان از آزها نیز استفاده نمود. ۳-۱-۲-۲ کارایی و حداقل ولتاز پایانه رله دقت عملکرد رله دیستانس و زمان عملکرد آن بستگی به حداقل ولتاژی دارد که در هنگام خطا در پایانه رله ظاهر می‌شود و رله از این نظر دارای محدودیت بوده و ولتاز ورودی به آن که از طریق ترانس ولتاژ تأمین می‌شود بایستی از یک مقدار حداقل بالاتر می‌توان به شکل زیر بیان داشت: ۷ 1 (۳-۲) ۷ یس 1+ ل2/2) 2۳ ۷ 7 1 7 که در این رابطه: برای خطاهای فازء ۷ در رابطه (۳-۲) ولتاژ فاز به فاز و برای خطاهای زمین» ولتاژ فاز به زمین می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاتلغی )۳ برای خطاهای زمین مقدار .7/2 بایستی به شکل زیر تصحیح شود: (۴-۲) ی 7 همانطور که در رابط (۳-۲) دیده می‌شود حداقل ولتاژ ظاهرشده در پایانه رله وابسته به نسبت امپدانس منبع به خط" می‌باشد و لذا سازندگان ممکن است به جای ارائه حداقل ولتاز پایانه جهت عملکرد رله» محدوده این امیدانس را تعیین کنند. با مشخص بودن حداقل ولتاز عملکرد رله می‌توان حداقل طول خط که امکان حفاظت آن وجود دارد را تعیین کرد در عین حال خطاهای بسیار نزدیک" به رله باعث ایجاد ولتاژ بسیار کمی در پایانه رله می‌شوند که در این حالت رله معمولاً به کمک استفاده از ۳-۱-۲-۲ مقاومت جرقه مهو نشان می‌دهد. امپدانس تنظیم‌شده بر روی رله 0): زاوبه مشخصه رله 0 خط مورد حفاظت قرار گرفته 0 زاویه امپدانس خط 18 جهت جلوگیری از کاهش دسترسی رله همانطور که در شکل (۱-۲) نشان داده شده است می‌توان زاویه مشخصه رله را در مقداری کوچکتر از زاویه امیدانس خط تنظیم کرد. جهت تعیین این اختلاف زاویه لازمست که مقدار مقاومت جرقه تعیین گردد. این مقاومت را می‌توان از رابطه زیر بدست آورد: |۱۰ 50۵۲۵۴ 1۵ 11۳6 6 2 . 010۹6 1۵ 10 [ا٩ -------- صفحهٔ بعد -------- ال را مشخصات فنی عمومی واجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشا رقوی (-۵) ,28710 چ 3 ]14 ی مقاومت جرقه بر حسب اهم با طول جرقه بر حسب متر و در خطوط طولانی می‌توان از اثر مقاومت جرقه صرفنظر کرد اما در خطوط کوتاه و در جریانهای خطای پایین تأثیر این مقاومت خطوط کوتاه و چه بلند فراهم می‌آورند چرا که دسترسی مقاومتی این گونه رله‌ها بطور مستقل قابل تنظیم است. 4-۱-۳-۲ تزریق جریان در پایانه دور (کاهش دسترسی /افزایش دسترسی) تأثیر عمده تزریق جریان در پایانه دور کاهش دسترسی رله می‌باشد. کاهش دسترسی" (کاهش برد) بدان معناست که امیدانس اندازه گیری شده توسط رله بیش از مقدار واقعی امیدانس خطا باشد. درصد کاهش دسترسی رله بصورت زیر تعریف می‌شود: (۶-۲) یدرس ۳ که «7 امپدانس تنظیم شده بر روی رله و 7 مقدار موثر دسترسی رله می‌باشد. شکل (۲-۲) تأثیر تزریق جریان پایانه دور را بر امپدانس اندازه گیری شده توسط رله نشان می‌دهد. 2۸۵ 5 0 شکل ۳-۲: تأثیر تزریق جریان پایانه دور بر دسترسی رله دیستانس همانطور که در شکل (۲-۲) دیده می‌شود. امپدانس خطا برابر ۴ع7۸+27 می‌باشد در حالیکه امپدانس اندازه‌گیری شده توسط رله که برابر نسبت ولتاژ به جریان در پایانه آن است بصورت زیر محاسبه می‌شود: ا ۱ (۷-۲) 7 7 + م7 + م7 - : ۳۵23 1ع710] . | -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی ۳۳ در این حالت رله امپدانسی بیش از مقدار واقعی اندازه‌گیری می‌کند و لذا دسترسی آن کاهش می‌یابد. مقدار کاهش این دسترسی بستگی به نسبت 4 دارد. جهت حل این مشکل می‌توان تنظیم رله را افزایش داد که این امر بایستی به دقت انجام گیرد جرا که در ۸ آینده ساختار شبکه و به تبع آن مقدار جریان تزریقی در پایانه دور تغییر خواهد کرد و چه بسا این جریان به صفر برسد که در این صورت رله با پدیده فرا دسترسی مواجه خواهد شد. ۵-۱-۲-۲ خطوط چند مداره اثر امپدانس متقابل در اندازه‌گیری موّلفه‌های مثبت و منفی خطوط دو مداره ناچیز و در حد ۲ تا ۲ درصد امپدانس واقعی می‌باشد اما تأثیر امپدانس متقابل موّلفه صفر قابل ملاحظه بوده می‌تواند باعث افزایش یا کاهش قابل ملاحظه دسترسی رله دیستانس گردد. جهت حل این مشکل می‌توان از واحد جبران امپدانس متقابل که بر روی رله دیستانس وجود دارد استفاده کرد. تنظیم این واحد بایستی مطابق با دستورالعمل سازنده انجام شود. تنظیم واحد جبرانسازی متقابل باعث عملکرد صحیح رله نصب شده بر روی خط اتصال کوتاه شده» می‌شود اما رله واقع در خط سالم جریان صحیح را اندازه‌گیری نمی‌کند و به همین دلیل عملکرد رله روی خط سالم بایستی قفل شود و یا واحد جبران امیدانس متقابل از مدار خارج گردد. در رله‌های دیحیتال جدید این مشکل رفع شده و لذا واحد جبرانساز همواره در مدار خواهد بود. یکی از راه حلهای پیشنهادی عبارتست از مقایسه جریانهای زمین هر دو خط و آنگاه آزادساختن عامل جبران سازی بر روی جبرانسازی امپدانس متقابل حتماً انجام گیرد چرا که در غیر اینصورت محل خطا به درستی تشخیص داده نمی‌شود. 1-۱-۲-۲ حفاظت دیستانس همراه با سیگنال حامل همانطور که قبلاً ذکر شدء رله دیستانس تنها ۸۰ درصد خط را تحت پوشش حفاظت سریع زون اول خود قرار می‌دهد و به این ترتیب خطاهای رخ داده در ۲۰ درصد انتها یا ابتدای خط توسط یک رله در زون اول و توسط طرف دیگر در زون دوم دیده می‌شود. این امر باعث می‌شود که خطاها در این دو محدوده به اندازه تأخیر زون دوم دیستانس (حدود ۴۰۰ میلی‌ثانیه) از یک طرف تغذیه شوند و از طرفی عمل وصل مجدد در دو طرف خط ناهماهنگ باشد. برای رفع این مشکل به کمک یک کانال مخابراتی و استفاده از طرحهای اینترتریپ» عملکرد هماهنگ و همزمان رله‌های دو طرف خط به ازای بروز خطا روی خط مورد نظر تضمین می‌شود. طرحهای استاندارد اینترتریپ در نشریه «اینترتریپ و اینترلاک در پستهای فشار قوی» از سری همین استانداردها مورد بررسی قرار بجای استفاده از طرحهای اینترتریپ که نیازمند استفاده از کانالهای مخابراتی است می‌توان از روش توسعه زون اول نیز استفاده نمود. در این حالت رله دیستانس در زون اول خود بر روی ۱۳۰ درصد امپدانس خط تنظیم می‌شود و به این ترتیب رله‌های دو طرف خط. کل خط را در زون اول خود می‌بینند. پس از اولین فرمان قطع که به رله وصل مجدد ارسال می‌شود. اگر خطا رفع نگردد دسترسی ناحیه اول رله‌های دیستانس به ۸۰ درصد تغییر می‌کند. به این ترتیب به ازای خطاهای روی خط رله‌های وصل محدد دارای یک عملکرد کاملاً هماهنگ خواهند بود اما در صورت دائمی بودن خطاء همجنان مشکل عدم هماهنگی در باز شدن کلیدهای دو طرف خط وجود دارد. با این حال از آنجا که اکثر خطاها بصورت گذرا هستند طرح توسعه ناحیه اول دارای کارایی مناسبی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشار قوی لازم به دکر است که روش توسعه زون اول نبایستی در سطوح ولتاژ انتقال مورد استفاده قرار گیرد. در این سطوح ولتاژزی همواره از طرحهای اینترتریپ استفاده می‌شود. هر گاه سیگنال ولتاژ از ترانسفورماتور ولتاژ به رله دیستانس ارسال نشود. ولتاژ اعمالی به رله جهت اندازه‌گیری امپدانس صفرشده و از دیدگاه رله می‌تواند دلیل بر وجود خطا باشد. عدم ارسال سیگنال ولتاژ می‌تواند به دلیل عملکرد فیوز یا کلید مینیاتوری مدار ثانویه ترانسفورماتور ولتاز و یا پارگی کابلهای مسیر باشد. در این گونه مواقع بایستی به نحوی جلوی عملکرد نابجای رله دیستانس را گرفت که این کار با روشهای مختلفی انجام می‌شود. خطا در مدار ثانویه ترانسفورماتور ولتاز ر نشان می‌دهد. در رله‌های دیستانس مدرن معمولاً این واحد به همراه رله دیستانس ارائه می‌شود. ۸-۱-۲-۲ واحد سدکننده نوسانات قدرت" از دید رله دیستانس بصورت تغییر در امپدانس اندازه‌گیری شده مشاهده می‌شود. در صورتیکه تغییرات امپدانس به نحوی باشد که امپدانس دیده شده توسط رله وارد یکی از نواحی حفاظتی گردد رله عمل خواهد کرد. شکل (۲-۲) محدوده تغییرات امپدانس ناشی از نوسانات قدرت را در مقایسه با ناحیه حفاظتی سوم یک رله دیستانس نمونه با مشخصه چهارضلعی نشان می‌دهد. ۳ شکل ۳-۲: منحنی تغییرات امیدانس ناشی از نوسانات قدرت امیدانس ناشی از نوسانات قدرت باشد عمل ننماید. بدین منظور یک واحد اضافی به نام سدکننده نوسانات قدرت به رله دیستانس اضافه می‌شود تا عملکرد رله را در هنگام بروز این نوسانات بلو که نماید. جهت تمایز بین تغییرات امپدانس ناشی از خطا و نوسانات قدرت. از نرخ تغییرات امپدانس استفاده می‌شود. سرعت تغییرات امپدانس در هنگام بروز نوسانات قدرت بسیار کمتر از هنگام بروز | ۰۳۵۷۵۲ ۵۹۱۷۷۱1۵۶ 68 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاتلغی ۳ ۹-۱-۲-۲ واحد تشخیص خطا در هنگام برقدار نمودن" به دلایل مختلف ممکن است فرمان وصل کلید زمانی صادر شود که خط همجنان دچار اتصالی باشد. این امر می‌تواند به دلیل باقی ماندن وسایل زمین کردن موقتی مورد استفاده در پروسه تعمیر خطوط و یا عدم رفع خطا بعد از بازشدن کلید باشد. در این مواقع به دلیل عدم وجود ولتاز در واحد حافظه رله دیستانس» رله عمل نکرده و کلیدء خط دچار اتصالی را برقدار می‌کند. جهت جلوگیری از این امر یک واحد اضافی جریان زیاد سریع به رله دیستانس افزوده می‌شود که تنها در هنگام وصل خط وارد مدار شده و پس از آن از مدار خارج می‌گردد. ۲-۲-۲ حفاظت اتصال زمین خطوط به کمک تعیین جریان باقیمانده در سیستم که تنها در هنگام بروز خطای زمین وجود دارده می‌توان حفاظت موثری جهمت خطاهای زمین فراهم کرد. به این ترتیب رله خطای زمین کاملا در برابر جریان بار پایدار بوده و به آن پاسخ نمی‌دهد. شکل (۴-۲) نحوه اتصال ترانسفورماتورهای جریان را جهت حفاظت خطای زمین و حفاظت اضافه جریان نشان می‌دهد. با توجه به اینکه رله‌های خطای زمین به جریان بار حساس نیستند تنظیم جریانی آنها معمولا بر روی ۳۰ تا ۴۰ درصد جریان بار حداکثر و یا حداقل جریان شکل 2-۲: اتصالات ترانسفورماتورهای جریان جهت حفاظت اتصال زمین رله جریانی اتصال زمین جهت‌دار در بیشتر خطوط انتقال نیرو به عنوان پشتیبان رله‌های دیستانس» جهت حفاظت اتصالیهای فاز به زمین به کار می‌رود. درخطوط کوتاهی که حفاظت اصلی آنها دیفرانسیل پایلوت است نیز رله‌های جریان زیاد به عنوان پشتیبان حفاظت اتصال زمین در نظر گرفته می‌شوند. |۱۰ 5۲۱۱۲۵ ۵ ۲۵[۲)] 6 -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشارقوی جریانهای اتصال زمین بستگی به نوع زمین کردن شبکه دارند و زمانیکه شبکه زمین نشده باشد. از ترانسفورماتور زمین بهره گرفته می‌شود. در این روش یک عنصر جهت‌دار برای تشخیص جهت جریان خطا و فیدر اتصالی منظور می‌گردد. در این حالت رله با یک سیم‌پیچ ولتاز (جهت اندازه‌گیری ولتاژ باقیمانده) و یک سیم‌پیچ جریان (جهت اندازه‌گیری جریان باقیمانده) عمل می‌نماید. به طور معمول میزان تنظیم رله خطای زمین در سمت اولیه - مانند سایر رله‌های جریانی - برابر حاصلضرب تنظیم رله و نسبت تبدیل ترانسفورماتور جریان می‌باشد. این امر تا زمانی صادق است که تغییرات ولت آمپر مصرفی " رله در محدوده تنظیم رله به ازای انتخاب مقادیر مختلف تنظیم جریانی کوچک باشد. این موضوع در مورد رله‌های دیجیتال و استاتیک صادق است. با این حال بایستی مورد بررسی قرار گیرد. اگر تغییرات ولت آمپر مصرفی این گونه رله‌ها در بازه تنظیم آنها زیاد باشدء بایستی از روشهایی که در مورد رله‌های الکترومکانیکی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. تنظیم موثر رله را بدست آورد. فاصله زمانی بین عملکرد رله‌های خطای زمین جهتدار در فرآیند هماهنگی رله‌ها می‌تواند همانند رله‌های جریانی فاز در نظر گرفته شود اما در پاره‌ای موارد این زمان به خاطر وجود خطاهای مختلف بیشتر از ۴۰۰ میلی‌ثانیه در نظر گرفته می‌شود. رله‌های خطای زمین بکار رفته در سطوح ولتازی ۶۳ تا ۴۰۰ کیلوولت بایستی از نوع جهت‌دار باشند. برای تعیین جهت. ولتاز باقیمانده سیستم که از جمع برداری ولتاژهای فازها بدست می‌آید به رله اعمال می‌شود. شکل شماره (۵-۲) ترکیب این سیستم را نشان می‌دهد. شکل ۵-۳۲: رله خطای زمین جهت‌دار پلاریزه شده توسط ولتاز در بسیاری موارد جریان خطای زمین در شبکه بسیار کوچک بوده و در نتیجه رله‌های خطای زمین متداول قادر به تشخیص و جداسازی این خطاها نیستند. این موارد شامل شبکه‌های زمین شده با مقاومت و شبکه‌های با مقاومت زمین بالا می‌باشد. همچنین در مواردی که پارگی خط انتقال رخ می‌دهد جریان نشتی به زمین می‌تواند بسیار کوچک باشد و در عین حال اتصال خط برقدار به زمین 1]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی ۳۷ موردنظر لازمست که در صورت امکان (همچون فیدرهای ۲۰ کیلوولت) بجای ترانسفورماتورهای جریان متداول از ترانسهای جریان حلقوی" استفاده نمود. تنظیم جریانی این رله‌ها می‌تواند تا حد ۱۰ درصد جریان عادی مدار باشد و از آنجا که هماهنگی این حفاظتها می‌شود که فرمان این رله‌ها به جای تریپ کلید مربوطه صرفاً بصورت آلارم وارد پست گردد چرا که به دلایل مختلف این رله می‌تواند فرمازهای اشتباه صادر کند. به عنوان مثال در خطوطی که از مناطق جنگلی عبور می‌کنند معمولاً جریازهای نشتی ناچیزی وجود دارد که رله نباید به آنها پاسخ دهد. به هر حال بسته به دلیل استفاده از رله خطای زمین حساس و مشخصات محیطی که خط از آن عبور می‌کند می‌توان از این رله جهت تریپ و یا آلارم استفاده کرد. در فیدرهای کابلی این رله جهت تشخیص جریانهای نشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این حالت بایستی دقت کرد که اتصالات ترانسفورماتور جریان حلقوی به گونه‌ای باشد که بتواند جریان تشخیص جریانهای ناشی از اتصال فاز به غلاف وجود داشته باشد. این امر در شکل (۶-۲) نشان داده شده است. ۲ ِ ۰ ص ۱ و رم 1 ۹ ۳۳۳۳۲ 9 : عملکرد نادرست عملکرد صحیح ۸ ۲ شکل 1-۲: اتصال صحیح ترانسفورماتور حلقوی در فیدرهای کابلی | ۰.۲۵۲6 66 -------- صفحهٔ بعد -------- را مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا رقوی ۳-۲-۲ حفاظت اضافه جریان خطوط (حفاظت ناحیه کور) رله‌های اضافه جریان در واقع ساده‌ترین نوع رله قابل استفاده چهت حفاظت خطوط می‌باشند. در سطوح ولتاژی ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت. رله‌های اضافه جریان جهت حفاظت ناحیه کور مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از موارد کاربرد این نوع رله در پستهای ۱/۵ کلیدی می‌باشد. در این آرایش هنگامی که سکسیونر خط باز و خط برقدار باشدء چنانچه در حد فاصل فیدر خروجی از بی و سکسیونر خط (این ناحیه در شکل ۷-۲ مشخص شده است) اتصالی پیش آید رله ولتاژ کار سیستم را عادی دیده و به همین دلیل تحت تأثیر این اتصالی نخواهد بود و امکان برطرف شدن این خطا توسط رله دیستانس وجود ندارد. در این حالت از یک رله اضافه جریان تحت عنوان حفاظت ناحیه کور" استفاده می‌شود که وظیفه قطع مدار در این مواقع را برعمده خواهد داشت. ٍ شکل ۷-۲: ناحیه حفاظت شده در آرایش ۱/۵ کلیدی توسط حفاظت ناحیه کور در سطوح ولتازژی ۱۳۲ و ۶۳ کیلوولت. رله‌های اضافه جریان جهت‌دار به عنوان حفاظت پشتیبان خطوط بکار می‌روند. در صورتیکه این رله‌ها از نوع غیر جهت‌دار انتخاب شوند لازمست که با رله‌های اضافه جریان داخل پست نیز هماهنگ گردند که این امر باعث بالارفتن زمان عملکرد این رله‌ها می‌گردد و به همین دلیل لازمست که از نوع جهت‌دار انتخاب شوند. تنظیم جریانی این رله‌ها باید به گونه‌ای باشد که در شرایط حداکثر بار عمل نکنند و در عین حال به ازای حداقل جریان خطا واکنش نشان دهند. تنظیم زمانی این رله‌ها بر مبنای نیازمندیهای هماهنگی " بین سایر رله‌ها انجام می‌شود. لازمست که بین عملکرد | ۰5۳ 0 200 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی ۳۹ رله‌های اضافه جریان بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌ثانیه ( بسته به زمان عملکرد کلیدها) فاصله وجود داشته باشد. چهمت حصول فواصل زمانی مناسب. ج‌دای از تغییرات تنظ یم زمصانی رله می‌توان از مناحنی‌های مختلف مانشد (1۱۷۵۲۹۵ /(|۵ ۱۱۷۵۳۹۵/۵1 1۷۳۹۵/۷۵۱ 020 51۵) استفاده کرد. 2-۲-۲ حفاظت اضافه / کاهش ولناز حفاظت اضافه ولتاژ در خطوط بلند ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت جهت حفاظت در مقابل اضافه ولتاژهای ناشی از جریان شارژ خط (اثر فرانتی) بکار می‌رود. این خطوط به طور معمول مجهز به راکتور موازی بوده و اگر این راکتور به شینه پست متصل و از نوع سوئیچ‌شونده باشدء حفاظت اضافه ولتاژز جزء حفاظتهای راکتور خواهد بود. کاربرد دیگر رله اضافه ولتاژ در پستهای نیروگاهی است. رله کاهش ولتاژ به دو منظور در حفاظت خطوط منظور می‌گردد: الف) پس از وقوع خاموشی سراسری در شبکه, جهت بازیابی" ساده شبکه لازمست کلیه بارها و خطوط مجزا شده باشند که این امر توسط رله‌های کاهش ولتاژ (ولتاژ صفر) انجام می‌گیرد. محدوده تنظیم زمانی این رله‌ها معمولاً بصورت تأخیری و در حدود ۲ تا ۷ ثانیه و در مواردی ۵ تا ۷ ثانیه می‌باشد. رله کاهش ولتاژ در کلیه سطوح ولتاژ انتقال و فوق توزیع به عنوان حفاظت اصلی (1 []5) در نظر گرفته می‌شود. ب) مجاز نمودن عمل بستن سکسیونر زمین خط: به کمک اینترلاک مناسب از این رله جچهمت جلوگیری از زمین کردن خط برقدار استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که در خطوط از رله کاهش ولتاژ به عنوان رله ولتاز صفر استفاده می‌شود. ۵-۲-۲ حفاظت پایلوت خطوط انتقال این نوع حفاظت جزو حفاظتهای واحد بوده و جهت حفاظت خطوط کوتاه و یا هادیهای محوطه پست استفاده می‌شود. این حفاظت تنها به حفاظتهای داخل محدوده پاسخ می‌دهد و به دو شکل سیستم جریان چرخشی و سیستم توازن ولتاز اجرا می‌شود. در این طرحهاء رله‌های دو طرف خط توسط یک جفت سیم پایلوت به یکدیگر متصل شده و مقادیر جریانهای یکطرف خط از طریق سیم پایلوت به طرف دیگر منتقل می‌شود. شکل شماره (۸-۲) دو طرح مختلف حفاظت پایلوت را نشان می‌دهد. 0 م۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ مشخصات ی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظنی در پسنهای فشار قوی زا 1۳۳۲۵1۵1۵۵ را اساسا رای ددت مرس ۳۳۶۵6۰3۵ 1۱۳۵0-50۵2۵ از 165 ۲ 36 مالی ۳ ۳.1۲ ی سس ۲:۵ (0) ۳ را زارد نها ۰1۳58 52۳۳۵8 دواد ند با مد ارروتی دا نییان 0 سیم پیچ عمل‌کننده ای 8692:81۸8 2 ۸ ا(0 06۲31۱۳۸ - ۳ سیم پیج پلار پزه‌کننده هرز ۳۲۵۲۵1۵۵ که کر نیصح ۹ 7 ۲۳۶ با 2:۵۱ ما۲ را یتسه 101 اردن رها ان نا رواد دم ها ار۵, |۵۱: ازم» وصزهابها ۲ - ۶ شکل ۸-۲: حفاظت پایلوت ۵) طرح جریان چرخشی 0) طرح توازن ولتاز در این طرحهاء سیگنالهای جریان فازها و جریان باقیمانده به یک سیگنال تبدیل می‌شوند تا از طریق سیم پایلوت قابل انتقال در طرحهای حفاظتی پایلوت می‌توان از رله‌های دیفرانسیل امپدانس بالا" و یا امپدانس پایین " استفاده کرد و در هر یک از موارد 0 ۲1۵۲۵۲۲1۵ ال ۱6۵۵06 ۰۳11۵2۳ | 0 011۳61۱۵۱ 1۳6۵06 2. 10 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی ۳۱ جهت جلوگیری از القای ولتاز توسط هادیهای فاز بر روی سیم پایلوت. می‌توان از فیبر نوری جهت انتقال سیگنال استفاده کرد. در غیر اینصورت بایستی نیازمندیهای عایقی لازم را در مورد سیم پایلوت رعایت نمود. طرحهای معرفی شده با توجه به استفاده روز افزون از فیبر نوری در حال حاضر متداول نبوده و در طرحهای جدید جچهت تبادل اطلاعات از فیبر نوری استفاده می‌شود. استفاده از فیبر نوری مشکل وجود تلفات و احتمال عملکرد نادرست رله‌ها را نیز از بین می‌برد. در این حالت بجای خود جریان, اطلاعات جریان از طریق فیبر نوری منتقل می‌گردد. بنا به توصیه بعضی سازندگان بهتر است ارتباط فیبر نوری به صورت دوبل باشد. در صورتی که ترانسفورماتور قدرت نیز جز زون حفاظتی دیفرانسیل پایلوت باشد.ء رله‌ها بایستی در مقابل جریان هجومی (هارمونیک دوم) پایدار باشند. این رله‌ها در صورت بروز خطا بر روی خط انتقال رله اتوریکلوز را فعال می‌کنند. در مورد خطوط انشعاب دار (دارای ۳ ترمینال) بایستی از سه رله استفاده شود که دو به دو هم ارتباط داشته باشند. در واقع رله دیفرانسیل پایلوت مناسبترین نوع حفاظت برای خطوط 1-011 دار است که در این حالت بایستی با توجه به تعداد انشعایها طرح حفاظت دیفرانسیل مناسب تعیین گردد. وقوع خطا در شینه, شبکه را دچار تنش کرده و مشکلات عدیده‌ای را فراهم می‌آورد. حتی ممکن است فرم فیزیکی شینه را تغییر داده و برای مدتی از سرویس‌دهی ممانعت به عمل آورد. چنانچه شینه به قسمتهای کوچکتر تقسیم شده و یا شینه‌های دوبل بکار رفته باشدء بایستی برای هر بخش حفاظتی جداگانه منظور شود تا خطا در یک قسمت نتواند وقفه‌ای در سرویس‌دهی سایر قسمتها غالب خطاهای شینه از نوع فاز به زمین هستند و بالا بودن سرعت رفع خطای شینه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. جچهمت دستیابی به این سرعت معمولاً از رله‌های دیفرانسیل امپدانس بالا جچهت حفاظت شینه استفاده می‌شود. از آنجا که عملک‌رد نادرست حفاظت شینه بر روی کلیه فیدرهای متصل به آن تأثیر نامطلوبی داردء لذا در طراحی و تنظیم این حفاظت بایستی دقت کافی مدنظر - اشکال در ثانویه یک ترانسفورماتور جریان که توازن جریانی را بر هم می‌زند. - شوکهای مکانیکی با شدت بالا به منظور حفظ پایداری در اثر اشکال در ثانویه ترانسفورماتور جریان» رله بازبینی ثانویه ترانس جریان بکار می‌رود تا در صورت تشخیص اشکال در ثانویه جریان» رله مذکور از عملکرد نابجای رله حفاظت شینه جلوگیری کند. حفاظت شینه در اکثر پستهای ۶۲و ۱۳۲ کیلوولت بکار نمی‌رود و تنها محدود به پستهای ۲۳۰و ۴۰۰ کیلوولت می‌باشد. این حفاظت فاقد حفاظت پشتیبان بوده و حفاظت پشتیبان شینه توسط نواحی حفاظتی دوم و سوم رله‌های دیستانس پستهای مجاور فراهم می‌شود. در پستهای کلیدی می‌توان جهت اطمینان بیشتر دو سیستم حفاظتی دیفرانسیل یکسان برای شینه بکار برد که از هم مستقل بوده و فرمان قطع منوط به تشخیص خطا توسط هر دو سیستم باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- در مشخصات فنی عمومی واجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشارقوی در شینه‌های تقسیم‌شده (همچون باسبار دوبل)» سیستم حفاظتی دیفرانسیل دوم بصورت سراسری بوده و کل شینه را در شینه باسبار دوبل لازم است از کنتاکتهای ۳۵۵ ع1ها و 1۵۵ ۳۵۲۱۷ استفاده شود. ۱-۳-۲- حفاظت دیفرانسیل امپدانس بالا در حفاظت شینه‌هاء اصل برابری ورودی و9 خروجی جریان اعمال می‌گردد. معمولا از تر کیب جریان چر خشٍ استفاده می‌شود که در خطا در شینه است و از اینرو تا زمانیکه خطایی اتفاق نیافتد انرژی‌دار نمی‌شود. در واقع عبور جریان از رله» نشانگر وجود جریان خطا شکل شماره (۹-۲) طرح اتصال ترانسفورماتورهای جریان جهت آشکار سازی خطاهای فاز و زمین را نشان می‌دهد. ب._ طرح جریان چرخشی فاز و زمین شکل ۹-۲: طرح جریان چرخشسی جهت حفاظت شینه | ۰) 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی ۳۳ شماره (۱۰-۲) این موضوع را نشان می‌دهد. بایستی دقت کرد که مرزهای حفاظتی را ترانسفورماتورهای جریان تعیین می‌کنند و این 8 2006۴ ا زد : ام ام ا ا ۱ ۱ ۳ م۸ ۱ ۱ 5 : / م/ 2 0۲5 ۳۵۵۲ 1۷۱۵۱ شکل ۱۰-۲: نواحی حفاظت شینه در طرح شینه تقسیم شده بروز خطا در کلیدء دو محدوده همجوار را قطع می‌کند. در حفاظت شینه دوبل,» باید دو شینه به عنوان محدوده‌های جداگانه تلقی شده و در باس کوپلر بر روی هم پوشش داشته باشند. شکل شماره (۱۱-۲) طرح حفاظتی شینه‌بندی اصلی _ فرعی و شکل شماره : ۶5 ۲۳۸۵۳۱۹۶۲۲ | اه 1 4 ( 1 (970 8 ۱ 3 در سب زم 8 ملد ۹۵ : ۵ ۱ ۸ ٍ ۸ ٍ »۸ ٍ ۸ ٍ شکل ۱۱-۲: طرح حفاظت شینه در طرح اصلی - انتقالی 7 ۵00 ۱۰۱1۵۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ متسخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظلنی در پسنهای فضار قوی شکل ۱۳-۲: طرح حفاظت شینه در طرح ۱/۵ کلیدی پایداری حفاظت دیفرانسیل امپدانس بالا" در مقابل موّلفه گذرای جریان اتصالی بایستی به اثبات برسد. فلوی گذرا تا زمانی که در رله دیفرانسیل در پاسخ به خطای خارجی گردد. جهت تحلیل وضعیت رله در هنگام اشباع ترانسفورماتور می‌توان از مدار معادل شکل (۱۳-۲) استفاده کرد. در این شکل امپدانسهای تحریک ترانسفورماتورهای جریان» مقاومت سیم‌پیچ ثانویه و هادی‌های رابط در نظر جهت مدلسازی بدترین حالت فرض می‌شود که یکی از ترانسفورماتورهای جریان کاملا به اشباع رفته و در نتیجه امیدانس تحریک آن به صفر می‌رسد. محاسبات در این حالت نشان می‌دهد که جریان چرخش ۱ ایجادشده در رله با م٩‏ نسبت معکوس داشته 1 [[م5 ۰ | -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی ۳۰ و با افزایش آن کاهش می‌یابد. به این ترتیب با افزایش 1۹۸ جریان چرخشی کمتر از مقدار تنظیم رله می‌شود و از عملکرد نادرست رله در اثر اشباع ترانسفورماتور جریان جلوگیری می‌شود. افزایش »1 به کمک افزودن مقاومت پایدارکننده" قابل انجام است. جریان چرخشی به شکل زیر به مقاومت ,)1 مرتبط می‌گردد: یگ + بررگا + ۸ که در آن: جریان خطا در ثانویه بررگا: مقاومت سیمهای رابط بری؟ا: مقاومت ثانویه ترانسفورماتور جریان و جریان چرخشی می‌باشد. بایستی تا حدی افزایش یابد که م1 از مقدار تنظیمی رله کوچکتر شود. رابطه (۸-۲) با این فرض نوشته شده که ترانسفورماتور جریان 1[ در شکل (۸-۲) به اشباع رفته است. با توجه به بزرگ بودن 6۸ رابطه (۸-۲) را می‌توان به شکل زیر نیز نوشت: (۹-۲) ری + سکلاما | هد هد به این ترتیب رله را می‌توان یک رله حساس به ولتاز در نظر گرفت که اگر تنظیم ولتاز روی رله بیش از ۷۶ باشد. رله پایدار خواهد بود. جهت پاسخ مناسب رله به خطاهای داخل ناحیه حفاظتی خودء لازم است که ولتاژز زانوی ترانسفورماتورهای جریان بیش از مقدار تنظیمی ولتاژ رله باشد. توصیه می‌شود که جهت جلوگیری از بروز خطاء ولتاز نقطه زانو دو برابر ولتاژ تنظیم رله باشد. هنگامی که تنظیم ولتاژ رله تعیین گردید. به کمک منحنی اشباع ترانسفورماتورهای جریان می‌توان جریان تحریک آنها را تعیین کرد و سپس با استفاده از رابطه زیر جریان موثر تنظیم رله را بدست آورد: (۱۰-۲) م1 + ماما که در آن: «ا : جریان موثر تنظیم حداقل جریان عمل‌کننده رله من جریان تحریک ترانسفورماتور جریان در ولتاز تنظیمی رله و تعداد ترانسفورماتورهای جریان موازی است. توصیه می‌شود که جریان موثر تنظیمی رله در سمت اولیه بیشتر از ۳۰ درصد حداقل جریان خطا نباشد. این جریان بایستی بیش از جریان بار ماکزیمم انتخاب شود تا احتمال عملکرد نامناسب رله تحت جریان بار وجود نداشته باشد. 7 ع ۰۹5۵011170 | -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشار قوی قطع جریان ترانسفورماتورهای جریان به معنی وجود عدم تعادل در مدار رله خواهد بود. اگر چه تنظیم جریان موثر رله به گونه‌ای همین منظور لازم است تمهیدات لازم جهت نظارت بر مدار ترانسفورماتورهای جریان در نظر گرفته شود. با توجه به معادله ‎)٩-۲(‏ واضح است که ولتاز تنظیم رله بطور مستقیم به مقاومت سیمهای رابط ترانسفورماتورهای جریان وابسته در ثانویه کوچکتر باشد. ولتاز تنظیمی رله نیز کوچکتر خواهد بود لذا توصیه می‌شود جهت حفاظت شینه از ترانسفورماتورهای جریان با ۲-۲-۲ حفاظت دیفرانسیل امپدانس پایین جهت حفاظت دیفرانسیل شینه می‌توان از رله‌های امپدانس پایین بایاس‌دار مدرن استفاده کرد. اصول حاکم بر ناحیه‌بندی حفاظتی و سایر موارد مشابه حالت قبل می‌باشد. خطاهای سنگین خارجی و یا جریان بالای 40 می‌تواند باعث اشباع ترانسفورماتورهای جریان گردد. در این مورد بایستی دقت کرد که تنها به کمک بایاس کردن رله نمی‌توان به پایداری مناسب دست یافت و لازم است که از مقاومت پایدارکننده نیز استفاده شود. مقدار مقاومت پایدار کننده را می‌توان به کمک رابط زیر بدست آورد: (۱۱-۲) اس - 7 0 شکل ۱۶-۲: منحنی بایاس یک رله امپدانس پایین با وجود آنکه جریان تنظیمی رله 5[ می‌باشد اما جریان موثر عملکرد رله دیفرانسیل به صورت زیر خواهد بود: (۱۳-۲) 8 +وآجم] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی 4 وان جریان تنظیمی رله جریان خطای عبوری و همانطور که در رابطه (۱۱-۲) دیده می‌شود مقدار مقاومت پایدار کننده مستقل از سطح جریان می‌باشد و لذا با تعیین این مقاومت. رله به ازای همه جریانهای خطا پایدار خواهد بود. در حفاظت امپدانس بالا لازم است که ترانسفورماتورهای جریان کاملاً مشابه باشند در حالیکه این امر برای حفاظت امپدانس حفاظت دیفرانسیل امپدانس پایین می‌تواند بصورت مدولار تهیه و اجرا شود. در این حالت یک واحد مرکزی دیفرانسیل وجود دارد که به کمک فیبر نوری با واحدهای کنترل فیدرها (13-11) ارتباط دارد. 2-۲- حفاظت کلید قدرت ناموفق بودن کلید در برطرف کردن جریان اتصالی و یا عدم همزمانی بازشدن کنتاکتهای اصلی فازهای مختلف کلید به هنگام قطع جریان می‌باشد. بنابراین حفاظتهای مورد استفاده جهت کلیدهای قدرت عبارتند از: - حفاظت اشکال کلید - نظارت بر مدار تریپ - حفاظت ناهماهنگی کنتاکتهای کلید در طرح استاندارد حفاظتی پستهای ایرانء حفاظت اشکال کلید منحصر به پستهای ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت می‌باشد. ۱-2-۲ حفاظت اشکال کلید" این احتمال وجود دارد که کلید قدرت با وجود دریافت سیگنال تریپ» به هر دلیلی عمل نکند و در اینصورت کلید یا کلیدهای پشتیبان وظیفه قطع جریان خطا را بر عهده خواهند داشت. جهت پیاده‌سازی این امر از رله اشکال کلید (:5013) که در واقع یک رله جریان زیاد آنی است استفاده می‌شود. نحوه کار رله اشکال کلید به شکل زیر می‌باشد: همزمان با ارسال سیگنال تریپ از سوی رله‌های اصلی حفاظت تجهیز مورد نظرء رله اشکال کلید نیز فعال شده و چنانچه جریان اتصالی بیش از مدت مشخص شده از کلید قدرت عبور نماید رله اشکال کلید فرمانهای مناسب قطع را برای کلیدهای دیگر ارسال می‌کند. منظور از کلیدهای دیگر مجموعه کلیدهای محلی و یا راه دوری است که بازشدن آنها تغذیه جریان خطا را قطع می‌کند. شکل شماره (۱۵-۲) اصول کار این رله نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۸ مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی ی ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ پا ۱ ۱ 89-7۲ ۱ ان ان ]۲ هی |" ۱ ۱ 11 1 0۱ 1-8۴ ۴ << | ۱ ۱10 هم ۱ و ۱۰۹-۲ ۱ حفاظت فیدر ال را شکل ۱۵-۲: حفاظت اشکال کلید همانطور که در این شکل دیده می‌شود. به محض بروز خطا در فیدر» حفاظت فیدر سیگنال تریپ را به کلید مربوطه و همزمان سیگنال شروع را به رله حفاظت اشکال کلید ارسال می‌کند. بعد از گذشت یک زمان مشخص که تنظیم آن وابسته به زمان عملکرد کلید می‌باشدء در صورت وجود جریان خطاء رله اشکال داده شود تا کلید همجوار مناسب انتخاب گردد. در صورتیکه لازم باشد رله اشکال کلید به کلیدهای راه دور فرمان دهد. از کانالهای مخابراتی .]۳ استفاده شده و جهت حصول اطمینان از دو کانال مخابراتی استفاده می‌شود. در عین حال جهت اطمینان از صحت فرمانهای تریپ دریافتی از کانالهای مخابراتی؛ می‌توان در هنگام دریافت سیگنال تریپ» وجود جریان خطا را بطور مستقل و به کمک رله‌های جریانی و یا دیستانس بازبینی کرد. در مدت زمان تأخیر رله اشکال کلید بستگی به پارامترهای متعددی دارد. زمان کلی رفع خطا توسط این رله از مجموع زمانهای زیر - زمان عملکرد حفاظت اصلی - زمان بازشدن کلید قدرت - زمانهای رله‌های کمکی - تأخیر زمانی مربوط به عضو تشخیص دهنده جریان در رله اشکال کلید - رله‌های کمکی تریپ - زمان بازشدن کلیدهای مجاور حفاظت اشکال کلید دارای دو طرح مختلف است: در طرح اول رله پس از سپری شدن زمان موردنظر سیگنال تریپ را مجدداً به همان کلید تحت نظارت خود ارسال می‌کند و سپس به اندازه زمان لازم برای بازشدن کلید صبر کرده و پس از آن به کلیدهای -------- صفحهٔ بعد -------- مجاورء فرمان قطع را ارسال می‌کند. در طرح دومء رله پس از سپری شدن زمان اول, دیگر به کلید تحت نظارت خود فرمان قطع ارسال نکرده و مستقیماً فرمان را به کلیدهای مجاور ارسال می‌کند. روشن است که طرح دوم از سرعت بیشتری برخوردار است اما طرح اول در صورت موفقیت‌آمیز بودن تریپ دوم کلید منجر به نتیجه مطلوبتری می‌گردد. لازم به ذکر است که حفاظت اشکال کلید نباید در مرحله دوم فرمان تریپ را از طریق حفاظت شینه ارسال نماید. در سیستمهای حفاظتی متداول در کشور معمولاً از طرح اول استفاده می‌شود و طرح دوم مرسوم نمی‌باشد. همچنین در مرحله یک. رله اشکال کلید به هر دو تریپ کویل کلید فرمان می‌دهد. ۲-2-۲ نظارت بر مدار تریپ این حفاظت, برای جلوگیری از ایجاد وقفه در مدار تریپ بکار می‌رود. چنانچه مدار تریپ دچار قطعی باشد.ء همراه با بسته شدن کنتاکت تریپ. مدار فرمان باز خواهد ماند و فرمان قطع ارسال نخواهد شد. اهمیت نظارت بر مدار تریپ در مداراتی که تنها یک بوبین برای تریپ دارند و بازشدن کلید قدرت برای شبکه ارزش حیاتی رله نظارت بر مدار تریپ از طریق تزریق یک جریان کوچک در مدار تحت نظارت» کامل بودن مدار را بررسی می‌کند. بدلیل اینکه این رله از جریان کوچک در محدوده ۱ تا ۵ میلی‌آمپر استفاده می‌کندء می‌تواند در مدارات با مقاومت بالا بکار رود. برای کلیدهایی که از چندین نقطه فرمان قطع می‌گیرندء می‌توان رله‌های ناظر را بصورت موازی متصل نمود. رله نظارت شامل یک رله برای ایجاد جریان ثابت کم است که جریان تزریقی به مدار را تهیه می‌کند. علاوه بر آن از تایمر و رله خروجی دو وضعیته تشکیل شده و از منبع کمکی جداگانه تغذیه می‌شود. تأخیر زمانی چند میلی‌ثانیه برای ارسال آلارم و بستن کنتاکت خروجی در نظر گرفته می‌شود تا از عمل کردن در حالات گذرا جلوگیری بعمل آید. رله نظارت بر مدار تریپ بایستی این توانایی را داشته باشد که وضعیت تریپ کویل را در هر دو حالت باز و بسته بودن کلید بررسی نماید. ۳-2-۲ حفاظت عدم هماهنگی کنتاکتهای کلید شرایط ایده‌آل در عملکرد یک کلید قدرت در این است که در زمان کوتاه مدار را قطع نماید و بازشدن کنتاکتما بطور همزمان انجام گیرد. اما در عمل تأخیر زمانی بسیار کوچکی بین باز یا بسته شدن کنتاکتهای کلید قدرت وجود دارد. چنانچه این زمان از مقداری معقول (چندمیلی ثانیه) فراتر روده این ناهماهنگی قابل قبول نمی‌باشد. بدین منظور از حفاظت عدم هماهنگی کلید برای تشخیص همزمان نبودن عملکرد بهره گرفته می‌شود. این حفاظت از موازی کردن کنتاکتهای باز کلید قدرت و موازی کردن کنتاکتهای بسته آن استفاده کرده و اتصال سری این دو مجموعه با یک تایمرء عدم هماهنگی کنتاکتها را تشخیص می‌دهد. چنانچه عدم هماهنگی مورد نظر بیش از مدت زمان تنظیمی تایمر (۵ میلی‌فانیه یا نیم سیکل) برقرار بماند. تایمر فرمان تریپ را ارسال می‌نماید. در صورتیکه کلید موفق به باز کردن مدار نشود: حفاظت اشکال کلید پس از مدت زمان مشخص فرمان قطع را برای کلیدهای مجاور صادر می‌کند. البته حفاظت عدم هماهنگی کنتاکتهای کلید مناسبتر است که دارای عملکرد جریانی باشد و از کنتاکتهای کمکی استفاده نکند. -------- صفحهٔ بعد -------- ایک مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی چنانچه از وصل مجدد تکفاز بهره گرفته شودء باید از فرمان قطع حفاظت عدم هماهنگی کلید جلوگیری شود. بنابراین در هنگام ۵-۳ حفاظت ترانسفورماتور قدرت خطاهای ترانسفورماتور قدرت به طور کلی به شش دسته عمده زیر تقسیم می‌شوند: - خطاهای سیم‌پیچ و ترمینال - خطاهای هسته - خطاهای تجهیزات جانبی ترانسفورماتور - خطای تپ چنجر قابل تغییر زیر بار - شرایط بهره‌برداری غیرنرمال - خطاهای خارجی سنگین با توجه به تنوع خطاها در ترانسفورماتور و ارزش اقتصادی و اهمیت بالای آن در شبکه, طیف گسترده‌ای از حفاظتهای مختلف جهت ترانسفورماتور درنظر گرفته می‌شود که بطور معمول شامل موارد زیر است: - حفاظت جریان زیاد فاز و نوترال - حفاظت خطای زمین محدودشده - حفاظت شار زیاد (برای ترانسفورماتورهای نیروگاهی) - حفاظت جریانی سیم‌پیچ سوم - حفاظت اضافه بار" (حرارتی) - حفاظت دمای زیاد سیم‌پیچ و روغن - حفاظت رله بوخپلتس - حفاظت در مقابل فشار و آزاد ساز فشار - حفاظت نرخ افزایش فشار روغن دسته‌ای از حفاظتهای ذدکرشده همچون حفاظت رله بوخهلتس بر روی خود ترانسفورماتور قرار داشته و توسط سازنده ترانسفورماتور تهیه می‌شود و سایر حفاظتها به دو دسته حفاظت اصلی و پشتیبان تقسیم می‌گردند. رله‌های اصلی شامل رله ۱۰7۳۵۳۳۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی ق دیفرانسیل» ولتاز کم و شار زیاد و رله‌های پشتیبان شامل رله‌های جریان زیاد اولیه و ثانویهء رله اتصال زمین محدودشده و سایر رله‌ها می‌باشد که بسته به سطح ولتاز و نوع سیم‌پیچی ترانسفورماتور انتخاب می‌شوند. می‌توان ادعا کرد که درصد بالایی از خرابیهای ترانسفورماتور ناشی از خطاهای بین دورهای سیم‌پیجی است. اتصالی بین دورهاء جریان بزرگی را در حلقه اتصال کوتاه ایجاد می‌کند ولی به علت نسبت تبدیل بزرگ بین کل سیم‌پیچی و دورهای اتصال کوتاه شده جریانهای ترمینال ترانسفورماتور کوچک خواهد بود. جهت حفاظت این گونه خطاهاء موثرترین رله‌هاء رله‌های مکانیکی (بویژه بوخهلتز) و حفاظت آمپدانسی می‌باشد. بزرگی خطاهای فاز به زمین در ترانسفورماتورها به عوامل متعددی از جمله نحوه سیم‌پیچی اولیه و ثانویه» نحوه زمین کردن نوترال, فاصله نقطه خطا تا نوترال و... وابسته است. در طراحی حفاظت ترانسفورماتور بایستی اطمینان حاصل شود که سیستم حفاظتی به کلیه خطاهای ترانسفورماتور بدون توجه به محل بروز خطا و میزان جریان خطا پاسخ می‌دهد. ۱-۵-۳- حفاظت دیفرانسیل ترانسفورماتور قدرت حفاظت دیفرانسیل مهمترین حفاظت اصلی ترانسفورماتور است که نسبت به خطاهای فاز به زمین» فاز به فاز و حلقه دارای حساسیت مناسبی می‌باشد. در این حفاظت از رله‌های دیفرانسیل امپدانس پایین بایاس شده استفاده می‌شود. نکات بسیاری را بایستی در هنگام کاربرد و تنظیم رله دیفرانسیل مدنظر قرارداد که به شرح زیر می‌باشند: - نسبت تبدیل و فاز ترانسفورماتورهای جریان - خطای ناشی از اشباع ترانسفورماتورهای جریان - اتصالات ترانسفورماتور و نحوه زمین کردن - جریان هجومی ترانسفورماتور - جریان بی‌باری - خطای ناشی از اضافه تحریک ترانسفورماتورهای جریان بایستی به نحوی انتخاب گردند که اختلاف جریان بواسطه نسبت تبدیل ترانسفورماتور قدرت و اختلاف فاز بین اولیه و ثانویه مرتفع گردد. با این حال معمولاً نمی‌توان صرفاً به کمک انتخاب ترانسفورماتور جریان مناسب به این امر دست یافت و لازم است که از ترانسهای جریان کمکی! استفاده کرد. رله‌های دیفرانسیل دیجیتالی این امکان را فراهم می‌آورند که اصلاح نسبت تبدیل و اختلاف فاز بصورت نرم‌افزاری و بر روی خود رله انجام شود و به این ترتیب نیازی به ترانسهای جریان کمکی نخواهد بود. درصورتیکه ترانسفورماتور مجهز به تپ چنجر باشد. اصلاح نسبت تبدیل بر روی تپ اصلی انجام خواهد گرفت و در این حالت بایستی اطمینان داشت که به ازای سایر تیها رله عمل نمی‌کند. در صورتیکه امکان تغذیه جریان موّلفه صفر از سوی یک سیم‌پیچ ترانسفورماتور وجود داشته باشد (به عنوان مثال ترانسفورماتور با اتصال ۷,10 )» رله دیفرانسیل بایستی به فیلتر موّلفه صفر مجهز باشد تا نسبت به خطاهای زمین خارجی حساس نباشد. درگذشته |۰ 116۲00۵۹1۵ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشارقوی این امر به کمک اتصال مثلث ترانسفورماتورهای جریان فراهم می‌گردید اما در رله‌های دیجیتال این فیلترینگ بصورت نرم‌افزاری انجام می‌شود. عبور جریان هجومی ترانسفورماتور نبایستی باعث عملکرد رله دیفرانسیل گردد. اگرچه این جریان معمولا در هنگام وصل ترانسفورماتور کشیده می‌شود ولی می‌تواند بوسیله هر حالت گذرایی که سبب تغییر ناگهانی ولتاژ روی شاخه مغناطیس کننده ترانسفورماتور گردد ایجاد شود. جریان هجومی دارای محتوای هارمونیکی بالایی می‌باشد که هارمونیکهای دوم تا هفتم دامنه‌های بیشتری دارند. جهت حفظ پایداری رله دیفرانسیل درمقابل جریان هجومی می‌توان از روشهای زیر استفاده کرد: الف) تأخیر زمانی: از آنجا که حضور جریان هجومی گذرا و کوتاه‌مدت است» به کمک ایجاد تأخیر زمانی می‌توان رله را درمقابل آن پایدار کرد. این روش به دلیل پایین بودن سرعت رفع خطا تنها جهت ترانسفورماتورهای کوچک و کم اهمیت قابل استفاده است. بسیار پایین است. از این هارمونیک می‌توان جهت پایدارسازی رله درمقابل جریان هجومی استفاده کرد. ج) استفاده از شکل موج جریان هجومی: در این روش باتوجه به مشخصه زمانی خاص جریان هجومی» وجود آن توسط رله ۱-۱-۵-۲- بایاس رله دیفرانسیل جهت تضمین پایداری رله دیفرانسیل درمقابل خطاهای خارجی» سیم‌پیچهای عمل‌کننده رله بایاس می‌گردند که این امر بوسیله درصدی از جریان عبوری انجام می‌شود. شکل شماره (۱۶-۲) نمونه‌ای از منحنی بایاس رله‌های دیفرانسیل را نشان می‌دهد. تغییر جریان بایاس در این مشخصه باعث می‌شود که رله چه در جریانهای کم و چه در جریانهای زیاد» حساسیت مناسب داشته باشد. ناحیه بدون عملکر د شکل شماره ۱۹-۲: یک نمونه منحنی بایاس رله دیفرانسیل حداقل بایاس بایستی بیش از بیشترین اختلاف جریان ناشی از تپ حداکثر و خطای ترانسفورماتورهای جریان و جریان مغناطیس کنندگی باشد. بطور کلی رله دیفرانسیل نباید خیلی حساس تنظیم گردد و معمولاً این تنظیم بر روی ۲۰ تا ۳۰ درصد جریان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی ۳ در شکل (۱۶-۲) آمده است. تنظیم این رله‌ها بایستی مطابق با دستورالعمل سازنده انجام گیرد. این رله‌ها دارای یک واحد تنظیم بالا" هستند که به ازای جریانهای دیفرانسیل بسیار زیاد بدون توجه به جریان بایاس فرمان قطع را صادر می‌نماید تنظیم این واحد بایستی بیش از حداکثر جریان عبوری از ترانسفورماتور باشد. ۳-۱-۵-۲ ترانسفورماتورهای چند سیم‌پیچه و اتوترانسفورماتور تر کیب حفاظت دیفرانسیل برای آتوترانسفورماتورها از هر جمهت شبیه حفاظت ترانسفورماتورهای دو سیم‌پیچ می‌باشد. در ترانسفورماتورها با چند سیم‌پیچ نحوه اتصالات بستگی به نحوه تغدیه ترانسفورماتور دارد. هنگامی که تنما یکی از سیم‌پیچهای شکل (۱۷-۲) موارد دیگری که ممکن است در رابطه با ترانسفورماتورهای چند سیم‌پیچه وجود داشته باشد نشان می‌دهد. هم سر 5 ما۱ ۳ / حه الف _ ترانسفورماتور سه سیم‌پیجچه تغدیه از یک طرف ۳۵۶5۱0۱6 پم ب _ ترانسفورماتور سه سیم پیچه تغذیه از سه طرف 02و۴۵ با 6 اراد 5 هد ج - ترانسفورماتور سه سیم‌پیچه بدون بارگیری از سیم‌پیچ مثلث شکل ۱۷-۲: حفاظت دیفرانسیل ترانسفورماتورهای چند سیم‌پیچه 1 ۰6| -------- صفحهٔ بعد -------- کر مشخصات فنی عمومی واجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشارقوی زمین -کمکی در هنگام خطای زمین» از ترانسفورماتورهای جریان سمت فشارقوی ترانس در یک طرف عبور نموده ولی جریان معادل آن در ترانسفورماتورهای جریان طرف دیگر موجود نمی‌باشد لذا باعث عملکرد نادرست رله می‌گردد. در چنین مواقعی» جریان مناسبی از خروجی ترانسفورماتور جریان اصلی کسر می‌گردد. این جریان از نوترال ترانسفورماتور زمین-کمکی که حامل سه برابر جریان توالی صفر می‌باشد بدست می‌آید. در پاره‌ای از موارد. حفاظت دیفرانسیل ترانسفورماتور قدرت» کل سیستم را تحت پوشش قرار نداده لذا حفاظت خطای زمین محدودشده همواره در طرح حفاظتی ترانسفورماتور قدرت بکار می‌رود. به عنوان مثال اگر نقطه نوترال سیم‌پیچ ستاره یک ترانسفورماتور با مقاومت یک پریونیت زمین شود و تنظیم موثر رله دیفرانسیل برابر ۲۰ درصد باشد. تنها ۴۲ درصد ابتدای سیم‌پیچ (نسبت به ترمینال خط) تحت پوشش حفاظت دیفرانسیل قرار می‌گیرد. در حفاظت خطای زمین محدده شده معمولاً از رله دیفرانسیل امیدانس بالا استفاده شده و مدار رله به کمک جریان نوترال بسته می‌شود. شکل (۱۸-۲) شمای این حفاظت را در یک سیم‌پیچ ستاره نشان می‌دهد. در صورت عدم وجود نقطه نوترال ترانسفورماتور قدرت (نوترال زمین نشده و یا سیم‌پیچ مثلث)» جریان نوترال از ترانسفورماتور زمین دریافت می‌شود که در این صورت خود ترانسفورماتور زمین نیز در ناحیه این حفاظت قرار می‌گیرد. از آنجا که در این حفاظت تنها جریان خطا اندازه‌گیری می‌شود (جریان مولفه صفر)» می‌توان رله را در مقدار جریان پایینی تنظیم نمود. استفاده از ترانسفورماتورهای جریان کمکی (17) در این حفاظت مجاز نمی‌باشد چرا که باعث پایین آمدن حساسیت رله می‌گردد. رله امپدانس بالا شکل ۱۸-۲: حفاظت خطای زمین محدودشده در اتوترانسفورماتورها اگر اولیه و ثانویه ترانسفورماتور هر دو زمین‌شده باشند بایستی از این حفاظت در هر دو طرف اتو ترانسفورماتور استفاده کرد. جهت این امر می‌توان نمونه‌های جریان اولیه, ثانویه و نوترال را به یک رله دیفرانسیل اعمال کرد. شکل (۱۹-۲) این طرح را نشان می‌دهد. | ۰ 16۵110160 6271 120] 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی 2 رله امپدانس بالا 30۷ شکل ۱۹-۲: حفاظت خطای زمین محدود شده اتو ترانسفورماتور هسته ترانسفورماتور بایستی در مقابل شار زیاد محافظت گردد. شار عبوری از هسته وابسته به نسبت ولتاژ به فرکانس بوده و از آنجا که فرکانس در شبکه معمولاً با دقت مناسبی ثابت استء حفاظت اضافه ولتاژ می‌تواند به نوعی حفاظت اضافه شار را نیز انجام دهد. حفاظت افزایش شار معمولاً در ترانسفورماتورهای نیروگاهی و ترانسفورماتورها با قدرت بالا استفاده می‌شود. رله افزایش شار دو مرحله‌ای (آلارم و تریپ) و از نوع تأخیری می‌باشد. زمان تأخیر قطع این رله بسته به قابلیت تحمل اضافه شار ترانسفورماتور تنظیم راکتورها را سوئیچ کند و در صورت عدم رفع اضافه ولتاژ این حفاظتها بایستی به کلید اصلی ترانسفورماتور فرمان قطع دهند. 2-۵-۳ حفاظت کاهش ولتاز این حفاظت جهت جلوگیری از پایدارماندن ولتاز در ترمینالهای ترانسفورماتور به میزان کمتر از ولتاز نامی سیستم بکار می‌رود. تنظیم این رله معمولاً بر روی ۷۰ درصد ولتاژ نامی قرارداده شده و از نوع تأخیری است. زمان قطع رله می‌تواند تابع میزان افت ولتاژ و یا ثابت باشد. ورودی این رله از ترانسفورماتور ولتاژ در ثانویه ترانسفورماتور تأمین می‌شود. حفاظت کاهش ولتاژ همانند اضافه شار /ولتاز جزء حفاظتهای اصلی ترانسفورماتور می‌باشد. ۵-۵-۲ حفاظت اضافه جریان فاز و نوترال رله اضافه جریان با مشخصه معکوس و رله اضافه جریان آنی به عنوان حفاظت پشتیبان در هر دو طرف ترانسفورماتور مورد استفاده قرار می‌گیرد. رله‌های جریان زیاد با مشخصه معکوس بایستی با سایر رله‌های اضافه جریان هماهنگ شوند. در تنظیم رله‌های اضافه جریان لحظه‌ای بایستی دقت کرد که جهت پایداری رله در مقابل جریانهای اتصال کوتاه خارج از محدوده ترانس» مقدار تنظیم رله از جریان اتصال کوتاه در ترمینالهای فشار ضعیف ترانسفورماتور بیشتر باشد. از رله‌های جریاد زیاد با مشخصه معکوس در طرف ثالثیه و برای حفاظت در مقابل اتصال کوتاه مدار ثالثیه و همچنین حفاظت ترانسفورماتور زمین بهره گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- آقلرررر را مضخصات فنی عمومی واجرابی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشا ر قوی جهت تأمین حفاظت پشتیبان برای خطاهای زمین, از حفاظت اضافه جریان با مشخصه معکوس و به صورت تکفاز در نوترال ترانسفورماتور استفاده می‌شود. ورودی این رله توسط ترانسفورماتور جریان نوترال تأمین می‌گردد. اگر اولیه یا ثانویه بصورت نوترال زمین شده باشند هر کدام بایستی بصورت جداگانه مجهز به این حفاظت گردند. جهت حفاظت در مقابل خطاهای فاز ترانسفورماتور زمین - کمکی از رله جریان زیاد با مشخصه معکوس و رله اضافه جریان آنی استفاده می‌شود. از رله جریان زیاد با مشخصه معکوس و بصورت تکفاز جهت حفاظت خطاهای زمین ترانسفورماتور زمین-کمکی استفاده می‌شود که ورودی رله در این حالت از ترانسفورماتور جریان نوترال ترانس زمین-کمکی تأمین می‌شود. از آنجا که بطور معمول ترانسفورماتور زمین-کمکی بطور مستقیم و بدون کلید به ترمینال ترانسفورماتور قدرت متصل می‌شود. حفاظتهای ترانسفورماتور زمین-کمکی فرمان قطع را به کلید اصلی ترانسفورماتور قدرت ارسال می‌کنند. 1-۵-۲ حفاظت تپ چنجر حفاظت تپ چنجر عمدتاً توسط حفاظتهای مکانیکی پیاده‌سازی می‌شود. زمانیکه اتصال کوتاه رخ دهد بایستی از عملکرد تپ‌چنجر در صورت کاهش ولتاز جلوگیری گردد. اینکار به کمک استفاده از یک رله جریان زیاد آنی انجام می‌شود. ترانسفورماتورهای جریان قرار گرفته در قسمت فشار قوی به رله جریان زیاد آنی متصل می‌گردند و در صورت بروز خطای این رله از عملکرد سیستم در رله‌های دیجیتالی جدید.ء امکان شبیه‌سازی مدل حرارتی ترانسفورماتور با توجه به جریان عبوری و ثابت زمانی‌های حرارتی ترانسفورماتور وجود داشته و لذا می‌توان جهت حفاظت اضافه بار از رله‌های شبیه‌ساز حرارتی" (رله ۴۹) استفاده کرد. در تنظیم این رله بایستی دقت کرد که از اضافه بارهای مجاز ترانسفورماتور ممانعت به عمل نیاید. ۸-۵-۲ سایر حفاظتها زمانیکه تنظیم و هماهنگی رله‌های جریان زیاد امکانیدیر نباشد می‌توان از حفاظت امپدانسی جمهت پیاده‌سازری حفاظت پشتیبان استفاده کرد. اصول کار این رله شبیه رله دیستانس می‌باشد و در طرحهای استاندارد حفاظتی به طور معمول در نظر گرفته نمی‌شود. علاوه بر حفاظتهای الکتریکی گفته شده رله درجه حرارت سیم‌پیچ و رله بوخهلتس در بخش حفاظت اصلی و سایر حفاظتهای مکانیکی ترانسفورماتور و تپ‌چنجر در بخش حفاظت کمکی در نظر گرفته می‌شوند. حفاظتهای مکانیکی همچون وله بوخهلتز توس رله‌های کمکی تکثیر و فرمان قطع آنها به رله تریپ ارسال می‌گردد. با توجه به باقی ماندن سیگنال تریپ این حفاظتهاء برای رفع مشکل از رله‌های تایمری استفاده می‌شود. | ۰0۷۵۲10۵0 0۳۵160110 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاتلغی 3۷ در صورتی که لازم باشد سیم‌پیچ سوم ترانسفورماتور قدرت بطور کامل و دقیق مورد حفاظت اضافه جریان قرار گیرد لازمست که دو رله در صفحه زمان - جریان» بایستی همواره زیر منحنی گرمایی ترانسفورماتور قرار گیرد. به عبارتی این مشخصه ترکیبی به ازای هر جریان خطا بایستی پیش از آنکه سیم‌پیچ صدمه ببیندء. عمل کند. لازم به ذکر است که با توجه به مشخصه گرمایی سیم‌پیچ. راکتورهای موازی در شبکه قدرت جهت جبران سوسپتانس خطوط در سطوح ولتاژی انتقال و خطوط بلند بکار می‌روند. این راکتورها یا به صورت مستقیم به خط انتقال متصل می‌شوند و یا به سیم‌پیچ سوم ترانسفورماتور قدرت متصل می‌گردند. اتصال به خط انتقال معمولاً بدون وجود کلید بوده و لذا حفاظتهای راکتور بایستی به کلیدهای دو طرف خط فرمان قطع دهند. ارسال فرمان قطع به کلید پایانه دور از طریق کانال .۳1 (دو کانال مخابراتی) انجام می‌شود. علاوه بر حفاظتهای مکانیکی که از طرف سازنده بر روی راکتور وجود دارد (مشابه حفاظتهای ترانسفورماتور) حفاظتهای الکتریکی شامل رله‌های اضافه جریان و دیفرانسیل در نظر گرفته می‌شوند. شکل شماره (۲۰-۲) طرح حفاظتی اضافه جریان فاز و نوترال را نشان می‌دهد. همانطور که در شکل دیده می‌شود. ترانسفورماتورهای جریان بصورت ستاره متصل شده و حفاظت اتصال زمین بین نقطه ستاره رله‌ها و ترانسفورماتورهای جریان قرار می‌گیرد. رله‌های اضافه جریان بایستی علاوه بر مشخصه معکوس دارای واحد آنی نیز باشند. پیشنهاد می‌شود تنظیم جریانی رله اضافه جریان با مشخصه معکوس ۱/۵ برابر جریان نامی راکتور و تنظیم جریانی رله اضافه جریان آنی ۵ برابر جریان نامی راکتور نوزم به م۱۹۵9 سل شکل ۲۰-۲: حفاظت اضافه جریان فاز و زمین راکتور |۰۵ ۵00 10۷۷ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مشسخصات فنی عمومی واجرایی سیستم‌های حفاظلنی در پسنهای فشضار قوی به ازای بروز خطای زمین در خارج از راکتور» راکتور نیز در تأمین جریان خطای موْلفه صفر مشارکت خواهد داشت و لذا تنظیمات رله اضافه جریان زمین بایستی به نحوی باشد که نسبت به عبور این‌گونه جریانها عمل نکند. پیشنهاد می‌شود پس از تعیین تنظیم جریانی رله جریان زیاد زمین با مشخصه معکوس, تنظیم جریانی واحد آنی در ۵ برابر آن قرار گیرد. حفاظت اصلی راکتور موازی بایستی توسط رله دیفرانسیل پیاده‌سازی شود. شکلهای شماره (۲۱-۲) الی (۲۳-۲) طرحهای مختلف حفاظت دیفرانسیل راکتورها را نشان می‌دهد. در طرح اول از سه رله دیفرانسیل تکفاز, در طرح دوم از یک رله دیفرانسیل سه فاز و در طرح سوم از یک رله دیفرانسیل زمین محدودشده استفاده شده است. در این شکلها شمای حفاظت اضافه جریان نیز نشان داده شده است. ل( ل( 8 ل ۱ 0 ِ 6 4 (7ی) (67) (87) لازاخکننی ۱ ۹ 4 ۱ ؛ ۱ ( ۹ 6 0/513 ۳۰ شکل ۲۱-۲: حفاظت دیفرانسیل تکفاز راکتور موازی ۸۱۱۲۱۱:۱۱ ۵۲ 0۱| 50/51 ب 50/5 87 ر 75 1۱04 شکل ۳۲-۲: رله‌گذاری دیفرانسیل سه فاز راکتور موازی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی ‎2٩ شکل ۳۳-۲: رله‌گذاری دیفرانسیل زمین محدودشده راکتور موازی طبعاً بایستی پایداری این رله‌ها در هنگام اشباع کامل یک ترانسفورماتور جریان به اثبات برسد. به ازای خطای زمین خارجی,» حداکثر مشارکت راکتور درجریان خطا برابر جریان نامی راکتور خواهد بود. در مقابل جریان هجومی راکتور تقریباً دو برایر جریان نامی می‌باشد. رله دیفرانسیل بایستی با یک ضریب حاشیه اطمینان مناسب نسبت به عبور این جریانها ۷-۲- حفاظت بانک خازنی هر بانک خازنی از مجموعه‌ای از خازنها تشکیل شده که هر یک توسط فیوز مربوط به خود محافظت می‌گردند. در صورت بروز خطا و مجزا شدن یک یا چند خازن توسط این فیوزهای داخلی» بر روی سایر خازنهای سالم اضافه ولتاز بروز می‌کند. در طراحی حفاظت بانک خازنی فرض بر این است که خازنها توانایی کار دائم در شرایط ۱۰ درصد اضافه ولتاژ (همراه با هارمونیکها) و ۳۰ درصد اضافه جریان را دارند. همچنین خازنها در ولتاژ و فرکانس نامی (بدون حضور هارمونیکها) و درجه حرارت ۲۵ درجه سانتی گرادء نباید توان راکتیو کمتر از ۱۰۰ یا بیشتر از ۱۱۰ درصد مقدار نامی خود را تولید کنند. با این حال به دلیل اثرات زیر - ولتاژهای هارمونیکی - تلورانس سازنده افزایش ولتاز در فرکانس نامی تا ۱۱۰درصد -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ مشسخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظنتی در پسنهای فشار قوی ۱-۷-۲ حفاظت جریان زیاد یک واحد مجزا وظیفه این حفاظت تشخیص خرابی در یک خازن و حذف آن است. حذف این خازن برای حفاظت خازنهای سالم و تداوم سرویس‌دهی آنها بسیار ضروری است. بنابراین» برای هر خازن یک فیوز بصورت سری قرار می‌گیرد. فیوز باید توانایی حمل دائم ۱۳۵ تا ۱۳۵ درصد جریان نامی خازن را داشته باشد. ۲-۷-۲- حفاظت جریان زیاد بانک خازنی خطاهای اصلی مثل خطای فاز به فاز یا خطای فاز به زمین» نیاز به حفاظت کلی دارند. اینکار توسط رله جریان زیاد فاز و زمین انجام می‌گیرد. چنانچه بانک خازنی ستاره مورد استفاده قرار گیرد و نول آن زمین نشده باشد. خطای فاز به زمین باعث افزایش جریان فاز به مقدار ۳ برابر جریان معمولی می‌گردد. از طرف دیگرء ممکن است بانکهای خازنی در ۱۳۵ درصد تون راکتیو کار کنند. بنابراین حفاظت پشتیبان باید ۱۳۵ تا ۱۳۵ درصد جریان نامی را بطور دائم عبور داده و بانک خازنی را در ۳ برابر جریان نامی خارج نماید. در این حالت رله‌های جریان زیاد زمانی با مشخصه معمولی (بدون عملکرد اشتباه در امواج کلیدزنی یا جریانهای هجومی) می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند . بهترین تنظیم برای این رله‌هاء ۱۳۵ درصد جریان نامی خازن است چنانچه رله‌های آنی بکار گرفته شوندء باید در ۳ برابر جریان نامی تنظیم گردند. ۳-۷-۲- حفاظت قوس الکتریکی در میان خازن یک بانک خازنی عموماً از چندین بازوی موازی تشکیل شده است که در هر بازو» تعدادی مجموعه بصورت سری قرار دارند و هر مجموعه شامل خازنهای موازی است. جرقه ابتدا بر روی بخشی از یک بازو (یکی از خازنها) آغاز می‌گردد. چنانچه از اضافه جریان ناشی از آن جلوگیری نگردد, گروههای دیگر (در همان بازو) را فرا می‌گیرد و نهایتاً حفاظت کلی بانک عمل می‌نماید. محدوده زمانی توسعه جرقه در یک بانک خازنی در حد چندین ثانیه است. وقوع جرقه و توسعه آن» صدمه قابل ملاحظه‌ای به بانک خازنی وارد می‌آورد. برای حفاظت در مقابل توسعه جرقه از رله ولتاژ زیاد سریع در ترکیب عدم تقارن ولتاژها استفاده می‌شود. برای بانکهایی که کاملاً زمین شده باشند.ء تأخیر زمانی عدم تقارن بین ۰/۳ تا ۰/۵ ثانیه توصیه می‌گردد. در بانکهایی که زمین نشده باشند.ء تأخیر زمانی طولانی مورد نیاز است. 2-۷-۲ حفاظت ولتاز زیاد بانک خازنی اضافه ولتازهای گذرای صاعقه و کلیدزنی باید توسط تجهیزات حفاظتی رایج مثل برق‌گیر یا فاصله هوایی» کاهش یابند. باید توجه داشت که یک خازن» بدلیل طبیعت اتصال کوتاه آن در مقابل پله‌های ولتاژ اضافه ولتاژهای آنی را جذب می‌کند. یعنشی اضافه ولتاژهای اطراف بانکهای خازنیء شدیداً کاهش می‌یابند ولی حفاظت کلی تضمین نشده است. همچنین بانک خازنی تحت اضافه ولتاژهای ناشی از شرایط عملکرد نامتعارف سیستم قرار می‌گیرد. چنانچه اضافه ولتاز باعث صدمه زدن به خازنها شودء رله‌های ولتاز زیاد بایستی در نظر گرفته شوند. این رله بصورت فاز به فاز متصل شده و دارای دو مرحله جهت آلارم و قطع می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷-۲ حفاظت عدم تقارن جریان" یک مجموعه جریان زیاد (رله تعادل جریان (۴۶)) جهت آشکارسازی عدم تقارن (بر اثر تغییر ظرفیت خازنها در مقایسه با یکدیگر) بایستی تأمین شود. این عدم تقارن با پی بردن به جریان عبوری بین نقاط نوترال بانکهای خازنی آشکار می‌شود. ۸-۲- طرحهای حفاظتی پیشنهادی طرح حفاظت رله‌ای برای یک المان بایستی بتواند کلید خطاهای ممکن بر روی آن المان را تشخیص و در کمترین زمان ممکن مهندس طراح بستگی دارد. با این حال با توجه به مجموعه تجربیات موجود در کشور طرحهای پیشنهادی زیر به عنوان طرحهای استاندارد حفاظت ارائه می‌گردد. ۱-۸-۲- حفاظت خطوط ۲۳۰ و 5۰۰ کیلوولت حفاظت []با5 شامل: رله دیستانس و رله اتصال زمین جهتدار. ۲-۸-۲ حفاظت خطوط ۱۳۲ و ‎٩۳‏ کیلوولت حفاظت 111۵111 : رله دیستانس و رله کاهش و اضافه ولتاز حفاظت ۳ 2۸2 : رله اضافه جریان جهت‌دار و رله اتصال زمین جهت‌دار ۳-۸-۲- حفاظت ترانسفورماتورهای با ولتاز اولیه ۲۳۰ و 2۰۰ کیلوولت حفاظت اصلی: رله دیفرانسیل, رله دیفرانسیل اتصال زمین محدودشده. رله کاهش ولتاز و رله اضافه شار / ولتاز حفاظت پشتیبان: رله جریان زیاد لحظه‌ای طرف اولیهء رله جریان زیاد زمانی طرف ثانویه» رله جریان زیاد نوترالء رله جریان زیاد زمانی طرف ثالثیه و ترانسفورماتور زمین - کمکی, رله جریان زیاد زمانی نوترال ترانسفورماتور زمین - کمکی, رله جریان زیاد آنی 2-۸-۲ حفاظت ترانسفورماتورهای با ولتاز اولیه ۱۳۲ و ‎٩۳‏ کیلوولت حفاظت اصلی: رله دیفرانسیل, رله دیفرانسیل اتصال زمین محدودشده» رله کاهش ولناز و اضافه ولتاز حفاظت پشتیبان: رله اضافه جریان اولیهء رله اضافه جریان ثانویه رله اضافه جریان اتصال زمین ترانسفورماتور زمین کمکی, رله اضافه جریان نوترال سیم‌پیچ ستاره و رله خطای زمین حساس در نوترال ترانسفورماتور زمین- کمکی ۱۷| ع71۳۵1۵0] ۱۰| 1[1 6271 506۳۵ .۰ 2 -------- صفحهٔ بعد -------- در مضخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا رقوی ۵-۸-۲- حفاظت کلید قدرت (در سطوح ولتازی ۲۳۰و 2۰۰ کیلوولت) حفاظت اشکال کلید.ء نظارت بر مدار تریپ و حفاظت ناهماهنگی در باز شدن کنتاکتهای کلید. البته با نظر طراح ممکن است 1-۸-۲ حفاظت شینه (در سطوح ولتازی ۲۳۰ و 2۰۰ کیلوولت) حفاظت دیفرانسیل شینه از نوع امپدانس بالا یا کم امپدانس. رله دیفرانسیل سه فاز و یا دیفرانسیل زمین محدودشده» رله جریان زیاد سه فاز و یا زمین. ۸-۸-۲- حفاظت بانک خازنی رله جریان زیاد»ء حفاظت قوس الکتریکی در خازن توسط رله ولتازی» حفاظت ولتاژ زیاد بانک خازنی» حفاظت عدم تقارن جریان و ۱ ۰ ۰ ۹-۸-۲ حفاظت فیدر (۳۳) ۲۰ کیلوولت در پستهای ‎٩۳‏ و ۱۳۲ کیلوولت رله اضافه جریان فاز و زمین» رله خطای زمین حساس (فیدر کابلی). ۱۰-۸-۲- جدول خلاصه حفاظتهای مورد استفاده در سطوح ولتاز مختلف ۱ پستهای ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت پستهای ۱۳۲ و ۶۳ کیلوولت سطح ولتاز ۳۳ و ۲۰ کیلوولت رله‌های دیستانس» خطای زمین رله‌های دیستانس,» خطای ۱ ۱ : ۱ رله‌های اضافه جریان فاز و ناحیه کور ولتاز صفر رله‌های اشکال کلید. نظارت بر مدار تریپ و عدم هماهنگی کنتاکتها رله نظارت بر مدار تریپ رله نظارت بر مدار تریپ ترانسفورماتور شده» رله‌های اضافه جریا اولیه و ثانویه» زمین محدوده شده» اضافه قدرت اضافه ولتاز و کاهش ولتاژ و اضافه شارء ‏ | جریان اولیه و ثانویه اضافه ولتاز رله‌های دیفرانسیل» خطای زمین محدود شده» رله جریان زیاد فاز و زمین رله جریان زیادء رله ولتاژی» رله | ۰ ]7106۳-0۳۳۵۳ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی ۳ ۹-۲ نیازمندیهای ترانسفورماتورهای جریان جزئیات نیازمندیهای ترانسفورماتورهای جریان مورد استفاده برای هر رله را بایستی به کمک دستورالعمل سازنده رله تعیین کرد. تجربه متداول استفاده از ترانسفورماتورهای جریان موارد زیر را توصیه می‌کند: رله اضافه جریان: کلاس حفاظتی ۳ رله دیستانس: سطح ولتاژ ۶۳ و ۱۳۲ کیلوولت کلاس حفاظتی ۳ و برای سطوح بالاتر کلاس حفاظتی ۳۳۷۷ رله دیفرانسیل: کلاس حفاظتی )7 رله خطای زمین حساس: نوع حلقوی (در صورت امکان استفاده از این نوع ترانسفورماتور جریان) ۱۰-۲- نمونه‌هایی از انتخاب طرحهای حفاظتی پستهای فوق توزیع و انتقال در این بخش دو نمونه رله‌گذاری برای یک پست ۶۲ و ۲۲۰ کیلوولت ارائه می‌شود. ۱-۱۰-۲۳ رله‌گذاری یک پست ‎٩۳/۲۰‏ کیلوولت نمونه پست ۶۳/۲۰ کیلوولت با دو فیدر ترانسفورماتور و چهار فیدر خط ۶۳ کیلوولت را در نظر بگیرید. در بخش ۲۰ کیلوولت. پست دارای چندین فیدر خروجی و دو فیدر خازن می‌باشد. دو ترانسفورماتور پست دارای اتصال ۷۸۵ بوده و در سمت ۲۰ کیلوولت مجهز به ترانسفورماتورهای زمین کمکی هستند. در نقشه‌های حفاظتی جهمت مشخص نمودن رله‌ها از شماره این رله‌ها مطابق استاندارد ۳۳۳[ شماره 37.2 استفاده شده است ۱-۱-۱-۲ حفاظت خطوط ‎٩۳‏ کیلوولت حفاظت خطوط ۶۳ کیلوولت مطابق شکل (۳۴-۲) شامل رله دیستانس» رله ولتاژ پایین (۲۷)» رله اضافه جریان با واحد آنی و رله خطای زمین با واحد آنی می‌باشد. از آنجا که معمولاً رله‌های دیستانس مجهز به رله خطای زمین جهتدار نیز هستند. این حفاظت نیز رله دیستانس بایستی با توجه به دستورالعمل بند (۱-۱-۲-۲) و با توجه به آرایش شبکه در خط بعدی تنظیم شود. رله اضافه در صورتیکه از نوع غیرجهتدار باشد بایستی با رله‌های اضافه جریان داخل پست (سمت فشار قوی ترانسفورماتور) هماهنگ شود. تنظیم جریان رله خطای زمین جهتدار را می‌توان در۱۰ درصد جریان اسمی ثانویه ترانسفورماتور جریان که در این حالت یک آمپر است قرار دارد. علاوه بر موارد گفته شده رله چک سنکرونیزم» رله وصل مجدد و رله‌های نظارت بر مدار تریپ نیز در نظر گرفته شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- گر را مضخصات فنی عمومی واجرابی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشا ر قوی 67/67۱ شکل ۲۶-۲: حفاظت نمونه‌ای یک خط ‎٩۳‏ کیلوولت ۲-۱-۱۰-۲- حفاظت ترانسفورماتور ۹۳/۲۰ کیلوولت اضافه جریان با واحد آنی در سمت فشار قوی و ضعیف و رله‌های اضافه جریان خطای زمین بر روی نوترال ترانسفورماتور و نوترال ترانسفورماتور زمین کمکی می‌باشد. 02 ۲7| ]94[ ]86 [76:2 [۳25 [] 34[ رل (۵) رل 1 ۱ 11 ۳۳ 780 را ر۵ ۷ 7۴2 ۹ ۷۸۴۲۱ ,۸۷۲۷ :: 50/1 سپ ۲28[ لا 9 شکل ۲۵-۲: حفاظت ترانسفورماتور قدرت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاتلنی دد در شکل فوق (۲۵-۲) حفاظتهای مکانیکی ترانسفورماتور نشان داده نشده‌اند. این حفاظتها بایستی به کمک رله‌های کمکی و ۳-۱-۱۰-۲- حفاظت فیدر ۲۰ کیلوولت. باس کوپلر و خازن حفاظت فیدر خروجی که در این مثال خط هوایی است. شامل رله‌های اضافه جریان و خطای زمین با واحد نی است که به رله وصل مجدد فرمان می‌دهند. حفاظت کوپلر نیز شامل رله‌های اضافه جریان فاز و زمین با واحد آنی می‌باشد. رله‌های اضافه جریان فیدر و کوپلر بایستی با حفاظت بانک خازنی شامل حفاظت جریان زیاد فاز و نوترال» حفاظت اضافه ولتاژ و حفاظت عدم تقارن جریان در نوترال می‌باشد که در شکل (۲۶-۲) نشان داده شده است. در صورت نیاز می‌توان از رله خطای زمین حساس و رله جریان پایین نیز استفاده کرد. ۵ مه اد ۸ ۷ ۳۱۱ ۹۱ دی رمق ان 9 ع۱:30020۸/23 1 و 131۳ 01 8/۳ استتنته 5 7 57۸06 سس ی ]۸ عم ص | (گا - که نَ ۳ 5 5 8 5 ج ن ۲-۱۰-۲- رله‌گذاری یک [ بست ۲۳۰/۹۳ کیلوولت نمونه کیلوولت در نظر می‌گیریم. ترانسفورماتورها مجهز به سیم‌پیچ سوم و با اتصال ,۷,2 می‌باشند و از سیم‌پیچ سوم آنها چمت تغذیه ترانسفورماتور زمین کمکی استفاده شده است. ۱-۲-۱۰۲۳ حفاظت خطوط ۲۳۰ کیلوولت حفاظت 01 رله دیستانس» رله اتصال زمین جهتدار و رله کاهش ولتاژ/ اضافه ولتاژ و واحدهای ظ۳/۹,۳|,۳۹] | ۰1106۲ 00۳۵۳۲ |۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ا. مسخصات فلی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظنی در پستهای فشار قوی وصل مجدد نیز بصورت سه فاز و یا تکفاز انجام می‌گیرد. همچنین هر دو تریپ کویل کلید توسط رله‌های مربوطه موردنظارت قرار می‌گیرند. نمای این حفاظت در شکل (۲۶-۲) آمده است. 8 70 سا [ و ] 86-۱ ] 0 79 | ۱86-1 7۲۳۱50 1 21+۵1۱+67+7 ۱ ات ها میم م 0 1 1 سب سس (1 1600000/1 2۲۹ 0 ی (1 600-8300-00-1 1 | 78۲۶ لس 713 ۱ (ز۱۱ 55 1600۸ 6۸ اور 11 ص. 1600۸ 3ارا ۷ ۷3۳ سل 60 .0 اع ,100۷۵ 192۷ شکل ۲۷-۲: حفاظت نمونه‌ای یک خط ۲۳۰ کیلوولت ۳-۱۰-۲- حفاظت ترانسفورماتور قدرت حفاظت ترانسفورماتور قدرت مطابق بند (۳-۸-۲) شامل موارد زیر است: حفاظت کمکی: رله جریان زیاد زمانی واحد آنی در هر دو سمت فشار قوی و متوسط رله جریان زیاد آنی تپ چنجرء رله جریان زیاد زمانی نوترال برای هر دو سیم‌پیچ و رله جریان زیاد بر روی نوترال ترانسفورماتور زمین کمکی. از آنجا که در طراحی سیم‌پیچ سوم بر روی آن ترانسفورماتور جریان تعبیه نشده است لذا نمی‌توان حفاظت جریان زیاد بالا و جهت هماهنگ‌سازی جریانهای دو طرف ترانسفورماتور از دو ترانسفورماتور جریان کمکی استفاده شده است. نمای حفاظتی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندسی انتخاب سیستم حفاظنی ۷ ضب ۳ پچ سر 1 معه] [ححت] [0] [ 31۳۴۲ | [ ۸ ۳۹|[ 302 ]65۳ موم ود ما لس ! لا 0۵ 0 9 9 رق اس کت [] [با ( ۹۳ لها .2ج ۱ [ -86] [ساد0] 0۷ 96-۲ 07 للم | بهار7ه 97۲ تم 9 [ 94 ] مس پ 5 ق ری َ 9 جمهم| رل ۱ رل ۹ 0 پم 5۳۷ تا اب مد ت ۳ 0 09 ری 9( 0 که رک 0 ااکتر سک ۱ لک شکل ۲۸-۲: حفاظت ترانسفورماتور قدرت ۲۳۰/۹۳ کیلوولت رله اضافه جریان سمت فشار متوسط ترانسفورماتور با توجه به رله‌های جریانی خطوط ۶۳ هماهنگ می‌شود و رله سمت فشارقوی با توجه به رله سمت فشار متوسط و مشخصه گرمایی ترانسفورماتور قدرت بایستی هماهنگ گردد. تنظیم جریانی این رله‌ها بایستی به گونه‌ای باشد که اجازه اضافه بارشدن ترانسفورماتور در بازه زمانی کوتاهی را بدهند. 2-۱۰-۲۳ حفاظت شینه و باس کویلر حفاظت بایستی به گونه‌ای باشد که کلید فیدرها نیز در ناحیه حفاظتی رله دیفرانسیل قرار گیرد. البته بهتر است در صورت عدم وجود حفاظت باس کوپلر شامل رله جریان زیاد با واحد آنی و رله جریان زیاد زمین می‌باشد که در شکل (۲۹-۲) نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا رقوی 1 04- 1600-800-400 زو ها 6 1600-900-4000 6520۸ 4 -600-400-200 صاو۱۲2 اصاورع7۲ | ۱50 5087 رل 54 زجز ۱۸ 1600۸ 205 1600۸ ۳۹-۲: حفاظت باس کوپلر ۵-۱۰-۲۳ حفاظت کلید قدرت حفاظت کلید قدرت شامل حفاظت خرابی کلید (13۳))» حفاظت عدم هماهنگی کنتاکتهای کلید (۳10) که در صورت اختلاف زمان عملکرد کنتاکتها بیش از ۵ میلی‌ثانیه فرمان قطع را صادر می‌کند و رله نظارت بر مدار تریپ (7۳..811۳) می‌باشد. این حفاظتها برای کلیدهای قدرت سمت ۲۳۰ کیلوولت (خط ترانسفورماتور کوپلر) در نظر گرفته شده که در شکلهای (۲۷-۲) و (۲۸-۲) و (۲۹-۲) نشان داده شده است. لازم به ذکر است که در فیدرهای نیروگاهی از رله نظارت بر مدار بستن کلید (۲۲۴5۱) استفاده می‌شود. 1-۱۰-۲- حفاظت فیدرهای خط 2۰۰ کیلوولت با آرایش ۱/۵ کلیدی در شکل (۳۰-۲) دیاگرام حفاظتی خطوط ۴۰۰ کیلوولت با آرایش ۱/۵ کلیدی معکوس ارائه شده است. 0 از[ ۰.01056 | -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معیارهای طراحی و مهندس ی انتخاب سیستم حفاظتی [ ها هت لصا نا هط نها :2 معمدم هت لها لها هط نها لنها:۸ مممدم از هت لقها لعها ههح نها :۵ مه ۲۵۵ 8۳۵2 7۳ لضا هت لا لا هه نها لنها: 2 مه هت لها لها لهصح نها لده): « 292 اهقتعا لها لعها ههح نها :۵ معمطم اس ۷ مه زسمده ۷ 8۸ انا شکل ۳۰-۲: حفاظت. ط 2۰۰ در طرح باسبار ۱/۵ کلیدی 72 (1 ۰۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 7 مشسخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظنی در پسنهای فشار قوی پیوست ۱-۲: شماره رله‌های حفاظتی و علائم نقشه‌ها ۳ رله چک کردن و اینترلاک ۴ رله اضافه شار ۷ رله کاهش جریان یا کاهش توان ۹ رله حرارتی +رله جریان زیاد آنی 1 رله جریان زیاد نی زمین 0۱ رله جریان زیاد زمانی ۷ رله جریان زیاد زمانی زمین ۵ رله ضریب توان 4۹ رله افزایش ولتاژ ۳ رله خطای زمین (خطای زمین محدودشده) ۷ رله جریان زیاد جهت‌دار رله جریان زیاد جهت‌دار زمین ۸ رله بلوک کردن ۹ رله وصل مجدد ۱( رله فرکانسی ۶ آابا۵ 100 ۷ رله دیفرانسیل ۷ رله نظارت بر ثانویه ترانسفورماتور ولتاژ ... 2 : رله نظارت بر مدار تریپ 0 رله عدم هماهنگی کنتاکتهای کلید -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه در این فصل دستورالعمل آزمونهای راه‌اندازی و نگهداری از سیستم حفاظت ارائه می‌شود. ۱۹-۳- آزمونرهای راه‌اندازی آزمونهای مورد یاز جهت راه‌اندازی سیستم حفاظت بایستی مطابق دستورالعمل سازنده بوده با این حال در این بخش به برخی هدف از انجام آزمونهای راه‌اندازی در سایت عبارتست از: - اطمینان از ینکه فرایند نصب به شکل صحیح انجام شده است. - اطمینان از عملکرد صحیح سیستم حفاظتی بطور کلی فرآیند آزمونها کاملاً وابسته به شمای سیستم حفاظتی و نوع و تکنولوژی رله‌های بکاررفته می‌باشد. به همین دلیل نمی‌توان مجموعه‌ای از آزمونها را بطور ثابت ارائه کرد و در این بخش تنها به موارد متداول آن اشاره خواهد شد. در ادامه برخی از این آزمونها به اختصار شرح داده شده است. معیار پذیرش در هر یک از این آزمونها استانداردهای مرتبط می‌باشد. ۱-۱-۳- آزمونهای عایقی اندازه گیری مقاومت عایقی بین زمین و مدارات الکتریکی مجزا از هم انجام می‌شود. مقادیر اندازه‌گیری‌شده ثبت و با آزمونهای جاری مقایسه می‌شود تا هر نوع اشکال عایقی را مشخص سازد. مقاومت عایقی اندازه‌گیری شده به عواملی چون میزان سیم‌بندی تحت آزمون,ء رطوبت محل پست و غیره بستگی دارد. به عنوان مثال اگر آزمون محدود به سیم‌بندی داخلی یک تابلو گرددء عددی در حدود چند صد مگااهم قابل انتظار است در حالیکه اگر طول زیادی از سیم‌بندی در داخل سایت مورد آزمون قرار گیرد. عددی در حد چند مگلاهم قابل قبول خواهد بود. ۳-۱-۳ آزمون ترانسفورماتورهای جریان صحت اتصال و پلاریته صحیح هر ترانسفورماتور جریان بایستی بررسی و مورد آزمون قرار گیرد. این آزمون به کمک اعمال ولتاز مستقیم (10) به اولیه و اندازه‌گیری جریان القاشده در ترانسفورماتور جریان در لحظات وصل و قطع انجام می‌شود. در لحظه وصل بایستی جریان القاشده مثبت و در لحظه قطع منفی باشد. آزمون دیگر در ترانسفورماتورهای جریان آزمون مشخصه مغناطیسی می‌باشد. برای این کار ترانسفورماتور جریان را از سمت ثانویه تغذیه کرده و در چندین نقطه منحنی مغناطیس شوندگی را بررسی می‌کنیم. آزمون بایستی تا رسیدن به نقطه اشباع انجام شود. 5و1 9۱۱۱۱۱۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- گر را مضخصات فنی عمومی واجرابی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشار قوی ۳-۱-۳- آزمون ترانسفورماتور ولتاژ آزمونهای راه‌اندازی ترانسفورماتور ولتاز شامل بررسی صحیح‌بودن پلاریته. آزمون نسبت تبدیل و بررسی اختلاف فاز بین اولیه و ثانویه می‌باشد. آزمون پلاریته مشابه با آزمون پلاریته ترانسفورماتور جریان انجام می‌شود. با برقدارکردن سمت اولیه» چرخش فاز در ترانسفورماتور ولتاز بایستی اندازه‌گیری شود. در ترانسفورماتورهای ولتازی که بصورت مثلث باز بسته شده‌اند. هنگام اعمال ولتاز متعادل در اولیه ولتاز دو طرف ترانسفورماتور مثلث باز بایستی کمتر از ۵ ولت باشد. 2-۱-۳ بررسی صحت تنظیمات بر روی رله کلیه تنظیمات قطع و آلارم رله‌ها در هنگام نصب بایستی چک شده و ثبت گردد و مقادیر ثبت شده در اختیار کارفرما قرار گیرد. مقادیر خوانده شده از روی رله بایستی با مقادیری که در محاسبات تنظیمات رله‌ها بدست آمده مقایسه شود و درصورت اختلاف. مقادیر صحیح بر روی رله تنظیم گردد. ۵-۱-۳- آزمون رله به کمک تزریق جریان در ثانویه آزمونهای تزریق جریان در ثانویه به طور معمول پیش از آزمونهای تزریق جریان در اولیه انجام می‌گیرند. به کمک این آزمونها می‌توان صحت عملکرد سیستم حفاظتی را از نقطه ورودی جریان به رله بررسی کرد. در این آزمونها بایستی اتصالات اولیه را قطع با اعمال جریان مناسب به ورودی رله» صدور فرمان قطع و آلارم رله چک شود. نحوه انجام آزمون و موارد آن کاملاً وابسته به تکنولوژی استفاده شده از رله و درخواستهای کارفرما دارد. این آزمون می‌تواند به طور ساده شامل بررسی مشخصه رله در یک نقطه و یا بطور گسترده بررسی مشخصه رله در چندین نقطه, پاسخ رله به جریانهای گذراء پاسخ به جریانهای هارمونیکی و ... باشد. بطور معمول کارخانه‌های سازنده رله‌های دیحیتال, پروسه آزمون خودکار رله را جمت استفاده و9 بهره‌برداری از سیستم حفاظتی کافی می‌دانند. با این حال کارفرما می‌تواند مجموعه‌ای از آزمونهای ثانویه را درخواست کند. درصورت پذیرش آزمون خودکار رله به عنوان معیار پذیرش صحت عملکرد رله» همچنان پاره‌ای از آزمونهای ثانویه که مدارات و المازهای خارج از رله را بررسی می‌کنند بطورکلی این آزمونها بایستی به‌گونه‌ای انتخاب و انجام شوند که کلیه مشخصات رله موردنظر را بتوان به کمک آنها بررسی کرد. 1-۱-۳ آزمون سیستم حفاظتی به کمک تزریق جریان در اولیه در این آزمون کل مدار سیستم حفاظتی شامل ترانسفورماتورهای جریان» رلهء مدارات قطع و آلارم و سایر سیم‌بندیها مورد بررسی قرار می‌گیرد. این‌گونه آزمونها معمولاً بسیار وقت‌گیر و هزینه‌بر هستند. در عمل به کمک آزمونهای ثانویه کارایی رله به اثبات می‌رسد. اما اشکالات از ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ تا خود رله تنها به کمک آزمونهای اولیه قابل شناسایی است. آزمونهای تزریق جریان در اولیه شامل آزمون نسبت تبدیل و پلاریته ترانسفورماتور جریان و مجموعه آزمونهایی است که عملکرد رله و تطابق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- دستورالعمل نکهداری سیستم حفالظلت 710 آن با مشخصات رله را مورد آزمون قرار می‌دهد. جهت انجام آزمون نسبت تبدیل ترانسفورماتور جریان می‌توان مطابق شکل (۱-۳) 1651 00 2 اتصال کوتاه موقتی 8۶۸۱۵۷ ۵۲ 1۹۲ ۱۹ 0۵۱6۲ 5 ۳۲۱۲۱3۲۷ 7 165] 41 20 3.۳. ٩۵۷ شکل ۱-۳: مدار آزمون نسبت تبدیل ترانسفورماتور جریان ت انحجام آزمم" بلارته باس با" باقنمانده را به ز انحاد کرد. نز شماره ۲-۳۱) ان" امر را نشا" دهد. جلت اجام آرمون پادر. بایسنی جریان با را به نجخوی ای ر ین امر ر ن می درصورت درست بودن پلاریته ترانسفورماتور جریان» آمپرمتر ۸ در شکل,» جریانی در حد چند میلی‌آمپر نشان می‌دهد. اتصال کو تاه سه فاز موقتی شکل ۲-۳: مدار آزمون پلاریته ترانسفورماتور جریان -------- صفحهٔ بعد -------- 1 مشسخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشار قوی آزمون پلاریته درمورد ترانسفورماتورهای جریانی که به رله‌های جهت‌دارء دیفرانسیل و یا خطای زمین متصل هستند الزامی است. آزمونهای اولیه لازم جهت تعیین مشخصات رله باتوجه به مجموعه آزمونهای ثانویه و قابلیتهای رله در آزمون خودکار تعیین شده و تعیین موارد آن برعهده کارفرما می‌باشد. ۷-۱-۳ سایر موارد درصورتیکه آزمونهای تزریق جریان اولیه و یا ثانویه انجام نشده باشدء مدارات قطع و آلارم بایستی بطور مستقل مورد بررسی و آزمون قرار گیرند. جهت انجام این کار می‌توان کنتاکت رله را بطور دستی بست و موارد زیر را بازیینی کرد: - مدار آلارم فعال شود. جدای از آزمون این مدارات, منطق حفاظتی پیاده‌سازی‌شده به کمک لاجیک بایستی مورد آزمون قرار گیرد تا هم از برآورده‌سازی اهداف و هم از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل شود. لازم به ذکر است که موارد گفته شده در این بخش به عنوان آزمونهای راه‌اندازی» موارد کلی بوده و جزئیات این آزمونها با توجه به نظر سازنده رله و تصمیم خریدار تعیین می‌شود. ۳-۳- آزمونهای دوره‌ای تجهیزات حفاظتی باتوجه به اهمیت صحت عملکرد سیستم حفاظتی که تأثیر مستقیمی بر عملکرد ایمن و پایای شبکه دارد لازم است که در دوره‌های زمانی معین کلیه رله‌های نصب شده در یک پست مورد آزمون قرار گیرند. درصورت استفاده از رله دیجیتال بسیاری از آزمونهایی که در ادامه آورده شده‌اند بصورت خودکار و توسط رله انجام می‌گیرد و لذا می‌توان آن موارد را از لیست آزمونهای دوره‌ای حذف کرد. در بسیاری از سیستمهای قدیمی موجود از رله‌های استاتیک و یا انواع قدیمی‌تر استفاده شده و در اینگونه موارد آزمونهای ارائه شده در ادامه بایستی بطور کامل انجام شوند. نظر به اینکه آزمایشات دوره‌ای در پستهای در حال بهره‌برداری و برقدار صورت می‌گیرد رعایت موارد زیر ضروری می‌باشد: * هنگام آزمایش رله‌های حفاظتی حتی‌الامکان از تست‌پلاگهای مربوطه استفاده شده و از بازکردن سیمها و ترمینالها خودداری گردد. * آزمایشات رله‌های حفاظتی با تنظیمات موجود انجام گرفته و از تغییر تنظیمات آنها خودداری گردد و درصورت تغییرء مجدداً به حالت اولیه برگردد. * درصورتی که سیستم حفاظت دوبل و یا حفاظت اصلی و پشتیبان موجود باشد می‌توان آزمونهای رله‌های حفاظتی را در حالت برقدار انجام داد ولی درصورتی که با حذف رله مورد آزمایش» حفاظت ناقص گردد از آزمونهای در حالت برقدار خودداری گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- * هنگام آزمایش رله‌های حفاظتی در حالت برقدار دقت گردد که مدار ترانسفورماتور جریان حتماً اتصال کوتاه و مدار ترانسفورماتور ولتاز باز باشد. * هنگام آزمایش مدارهای فرمان قطع و آلارم ازطریق رله‌های حفاظتی دقت گردد تا فرمان قطع از طریق سیستم ۲۳8۳ و سیستم (]۳ به کلیدهای دیگر گسترش پیدا نکند. * آچارکشی ترمینالهای جریانی و ولتاژزی * نفرات آزمایش کننده بایستی دارای صلاحیت فنی مورد نیاز برای آزمایش باشند. ۱-۲-۳ آزمایش دوره‌ای رله دیستانس (21,2101) ۱-۱-۲-۳ مراحل اجرا: - اندازه‌گیری امپدانس ناحیه ۱ ناحیه ۲ ناحیه ۳ ناحیه ۳ معکوس, ناحیه ۴ یا استارترء زمان ناحیه‌های مربوطه برای اتصالیهای فاز - فاز و فاز- زمین بر روی تنظیمات موجود. - آزمایش بلوکه‌شدن نوسان قدرت (۳.5. 8)» قطع فیوز (۷.7.۳. ۳)» وصل خط بر روی اتصالی (5.0.7. ۳)» ارسال و دریافت سیگنال شتاب‌دهنده (5610 ۸00616۲۵1101 ,1۳60۵1۷۵ ۸006107۵1100) زمان ماء زمان ۰10. ۲۴ - تحریک رله دیستانس در ناحیه۱ و ملاحظه عملکرد رله وصل مجدد توام با قطع و وصل کلید. مشاهده آلارمهاء اسیلوگراف و ثبات حوادث. - تحریک رله دیستانس در ناحیه ۲ و ملاحظه قفل رله وصل مجدد توام با قطع کلید. مشاهده آلارمء اسیلوگراف و ثبات حوادث. - تحریک رله دیستانس در ناحیه ۳ بدون قطع کلید و مشاهده آلارمهاء اسیلوگراف و ثبات حوادث. - اندازه‌گیری ولتاژ 10۳ ولتاز ۸ و جریان و زاویه بین آنها و مقایسه آن با بار خط پس از برقدارکردن خط. ۲-۱-۲-۳- مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۳-۱-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه آزمون رله دیستانس با متعلقات» دستگاه زاویه‌سنج» أمپرمتر کلم ۰ أمپرمترء ولتمترء دستگاه ترریق ولتاز و جریان متغیرء ۲-۲-۳ آزمایش دوره‌ای فاصله‌یاب خطا(96) ۱-۲-۲-۳ مراحل اجرا: - آزمایش رله با 4۵۰ 4۱۰۰ ۸۱۲۰ امیدانس خط -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی - آزمایش و اندازه‌گیری مقدار امپدانس استارتر - آزمایش آلارم‌های مربوط به رله - آزمایش عملکرد ثباتها (/5 , ۳/1) - اندازه‌گیری ولتاز 10۳ ولتاز ۸۳ و جریان وقتی که رله در مدار می‌باشد. ۲-۲-۲-۳ مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۳-۲-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه آزمون رله دیستانس با متعلقات, دستگاه زاویه‌سنجء آمپرمتر کلمپیء ولتمتر» دستگاه تزریق ولتاژ و جریان متغیر» سیم ارتباطی. ۱-۳-۲-۳ مراحل اجرا: - تحریک زون ۱ رله دیستانس و ملاحظه عملکرد رله وصل محدد همراه با قطع و وصل کلید - تحریک زون ۲ رله دیستانس و ملاحظه قفل‌شدن رله وصل مجدد توأم با قطع کلید - وصل دستی کلید و ملاحظه قفل رله وصل مجدد - اندازه‌گیری زمان مرده 111۱۵ 10۵0 و زمان بازیافت 1112 10010117 - آزمایش مربوط به سه فاز یا تک‌فازبودن رله وصل مجدد با ایجاد اتصالیهای مختلف در رله دیستانس - آزمایش عملکرد ثباتها (/۳ ۰ /۲) - آزماپش ۲1۳-۲ ,111-108 و سنکرون چک وقتی که از وصل مجدد سه فاز استفاده شود. تذکر ۱: رله وصل مجدد بهتر است همراه رله دیستانس آزمایش گردد. ۲-۳-۲-۳ مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۳-۳-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه آزمون رله دیستانس با متعلقات» دستگاه زاویه‌سنج» آمپرمتر کلمپی, آمپرمترء ولتمتر» دستگاه تزریق ولتاژ و جریان متغیرء سیم‌های ارتباطی. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- دستورالعمل نگهداری سیستم حفاظت ۱-2-۲-۳- مراحل اجرا: - اندازه‌گیری اختلاف ولتاز اختلاف فازء اختلاف فرکانس (/۸۸,۸,۸) > در مدا رگذاشتن رله و اندازه‌گیری ولتاز ع(ل ولتاژهای ۸ و9 اختلاف زأویه آزها و اختلاف ولتاز آزها آزمایش ب[(1-1ل ا10- ال و سنکرون حک وقتی که از وصل محدد سه فاز استفاده شود. ۳-2-۲-۳ مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۳-2-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه تزریق ولاز متغیرء دستگاه زأویه‌سنج» دستگاه تغییردهنده فرکانس و زاویهء ولتمترء سیمهای ارتباطی. ۱-۵-۲-۳ مراحل اجرا: - اندازه‌گیری ولتاز عملکرد ۷:۳ - ۳1۲ . 0۷1 - 12۲00 - اندازه‌گیری زمان عملکرد رله با ۸۰ ولتاز تنظیمی - تحریک رله و ملاحظه قطع کلید. آلارم و ثباتها - اندازه‌گیری ولناز 16 و ولتاژز )۸ وقتی که رله در مدار باشد ۲-۵-۳-۳ مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۲-۵-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه تزریق ولتاژ متغیر» دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمترء سیمهای ارتباطی. 1-۲-۳ - آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان مولفه منفی (46) ۹-۹-۲-۳- مراحل اجرا: - اندازه‌گیری جریان ۳10-۲۳ , 1210۳-0۱1 71۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشا رقوی - اندازه‌گیری ولتاز 176 و جریان وقتی که رله در مدار می‌باشد. ۳-1-۲-۳ مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۳-1-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه تزریق جریان متغیر سه فازء دستگاه اندازه‌گیری زمان» آمپرمتر» ولتمتر» سیمهای ارتباطی ۷-۲-۳ آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان آنی (50.5001) ۱-۷-۲-۳ مراحل اجرا: - اندازه‌گیری جریان ۳1۵-۳ , 1۳00-0۱1 - تحریک رله و ملاحظه قطع کلید. آلارم و ثباتها - اندازه‌گیری ولتاژ 176 و جریان وقتی که رله در مدار می‌باشد. ۲-۷-۳-۳- مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۲-۷-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات مور دنیاز: دستگاه ترریق جریان متغیرء دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمتر, آمپرمتر و سیمهای ارتباطی. ۸-۲-۳ آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان با زمان معین (51.,5177) ۱-۸-۲-۳ مراحل اجرا: - اندازه‌گیری جریان ۳1۵-۳ , 12۳00-0۱1 - تحریک رله و ملاحظه قطع کلید. آلارم و ثباتها - اندازه‌گیری ولتاژ 176 و جریان وقتی که رله در مدار می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- دستورالعمل نگهداری سیستم حفاظت ۳۱ ۲-۸-۲-۳- مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۲-۸-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه تزریق جریان متغیر» دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمترء آمپرمتر و سیمهای ارتباطی. ۹-۲-۳ آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان با زمان معکوس (51,512) ۱-۹-۲-۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری جریان ۳۱1-۷ , 12100-0۱1 - اندازه‌گیری زمان عملکرد رله با تزریق ۲ و ۴ برابر جریان تنظیمی (برای رله‌های الکترومکانیکی ۲ ۵ و ۱۰ برابر جریان ۰ ۳ ( - اندازه‌گیری ولتاژ 176 و جریان وقتی که رله در مدار می‌باشد. ۳۲-۹-۲-۳- مهار تهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۳-۹-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز دستگاه تزریق جریان متغیرء دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمترء آمپرمتر و سیمهای ارتباطی. ۱۰-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله تشخیص اشکال کلید (5۳ 50) ۱-۱-۲-۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری جریان ۳۱۵-۷ , 12100-0۱1 - اندازه‌گیری ولتاز 16 و جریان وقتی که رله در مدار می‌باشد. - آزمایش پایداری 17-ح بدون حضور 102 تریپ - آزمایش کنتاکت ۲1. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشار قوی - مدارات قطع و آلارم و ثباتهای مربوط به رله ۲131 بعلت اینکه ممکن است به تعداد زیادی از کلیدها فرمان قطع صادر نماید هر دو سال یکبار و در مواردی که مرکز کنترل شبکه اجازه دهد انجام می‌گردد آزمایش مذکور بایستی با دقت کافی انجام گیرد تا از گسترش قطعی‌ها جلوگیری گردد. (تذکر: معمولاً قسمت جریانی و زمان رله‌های ۲13۳ جدا می‌باشند بنابراین زمان عملکرد سیستم ۲1317 بایستی اندازه‌گیری ۳-۱۰-۲-۳- مهار تهای موردنیاز: ۳-۱۰-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز ۱-۱۱-۲۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری ولتاژز ۳11-۳ , 12۳00-0۱1 - اندازه‌گیری زمان عملکرد رله با اعمال ۱۲۰ ولتاژ تنظیمی - اندازهگیری ولتاژ ۸۲ و جریان وقتی که رله در مدار است - آزمایش کنتاکت ۳1.۴ ۲-۱۱-۳-۳- مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۲-۱۱-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز ۱۳-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله حفاظت اتصال زمین با ولتاژ باقی‌مانده (64) ۱-۱۲-۲-۳- مراحل اجرا - اندازه‌گیری ولتاز ۳11-۳ , 12۳۵0-0۱1 - اندازه‌گیری زمان عملکرد رله با اعمال ۱۲۰ ولتاژ تنظیمی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱۳-۲۳ مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۳-۱۲-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز ۱۳-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه جریان جهت‌دار با زمان معین (67.670) ۱-۱۳-۲۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری جریان ۳۱۵-۵ . 1۳00-0۱1 با تزریق جریان در ولتاژ نامی و در ولتاز حداقل و در زاویه مشخصه رله (۱1.1. ۸) - اندازه‌گیری زمان عملکرد رله با تزریق ۲ و ۴ برابر جریان تنظیمی (درمورد رله‌های الکترومکانیکی تزریق ۲ ۵ و ۱۰ برابر جریان تنظیمی) با ولاز نامی با زاویه مشخصه رله (۱1.1. ۸) - اندازه‌گیری ناحیه عملکرد رله (زاویه حداقل و زاویه حداکثر) با تزریق ۱۲۰ جریان تنظیمی و ولتاژ نامی - تحریک رله و ملاحظه قطع کلید. آلارم و ثباتها - اندازه‌گیری ولتاژ 10۴ ولتاز ۸۴ جریان و زاویه بین ولتاژ و جریان و مقایسه آن با بار خط وقتی که رله در مدار است. - آزمایش کنتاکت ۳1.۳ ۲-۱۳-۳۳- مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۳-۱۳-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز دستگاه تزریق جریان متغیر» دستگاه تغییردهنده زاویه سه فازء دستگاه نشان‌دهنده زاویه» ولتمترء آمپرمتر» سیمهای ارتباطی. ۱-۱-۲-۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری جریان ۳۱۵-۵ . 1۳00-0۱1 با تزریق جریان در ولتاژ نامی و در حداقل ولناژ و در زاویه مشخصه رله (۱1.1. ۸) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشسخصات فنی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی - اندازه‌گیری زمان عملکرد رله با تزریق ۲ و ۴ برابر جریان تنظیمی (درمورد رله‌های الکترومکانیکی تزریق ۲ ۵ و ۱۰ برابر جریان تنظیمی) با ولتاژ نامی با زاویه مشخصه رله (۸/1.1. ۸) - اندازه‌گیری ناحیه عملکرد رله (زاویه حداقل و زاویه حداکثر) با تزریق ۱۲۳۰ جریان تنظیمی و ولتاژ نامی - اندازه گیری ولتاز 100۴ء ولتاز ۸۴ جریان و زاویه بین ولتاز و جریان و مقایسه آن با بار خط وقتی که رله در مدار است ۲-۱۶-۲-۳- مهار تهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۲-۱۶-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه تزریق جریان متغیر» دستگاه تغییردهنده زاویه سه فازء دستگاه نشان‌دهنده زاویه ولتمترء آمپرمتر» سیمهای ارتباطی. ۱۵-۲-۳۲ آزمایش دوره‌ای رله دیفرانسیل ترانسفورماتور نوع درصدی (8707,877) ۱-۱۵-۲۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری جریان ۳۱۵-۷ , ۳00-0۷1] با تزریق جریان در مدار عمل کننده ([01-ح ع0007۵1111)) - تزریق جریان به اندازه ۱ و ۲ و ۲ برابر جریان نامی در مدار مقاوم (دا(0) ع1۹۵:1۲۵11۱1) و اندازه‌گیری مقدار جریان عمل کننده (]:۳۳۵۱-) ع00672۵118) آزمایش گردد. - آزمایش واحد قفل‌کننده (17:1] ع(11001) - بازبینی سولفاته‌بودن شانه‌های رله (رله‌های قدیمی) و تمیزکردن آن ۲-۱۵-۲-۳- مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۲-۱۵-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز دستگاه تزریق جریان متغیر (دو دستگاه)» دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمترء آمپرمتر» سیمهای ارتباطی و دیود (۲ عدد) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- دستورالعمل نخهداری سیستم حفاتلت ۳۵ ۱۹-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اتصال زمین محدودشده نوع امیدانس بالا (870) ۱-۱۹1-۲-۳- مراحل اجرا - اندازه گیری ولتاز ۳11 . 1700-0۱1 و جریانزهای مربوطه اندازه‌گیری زمان عملکرد ره در ۵۰ ولتاز نامی - تحریک رله و ملاحظه قطع کلیدء آلارم و تباتها ۲-۱۹-۳-۳- مهارتهای موردنیاز: - کارشناس یک نفر ۳-۱-۲-۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز: دستگاه تزریق ولتاژ متغیرء دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمترء أمپرمترء سیمهای ارتباطی. ۱۷-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله دیفرانسیل شینه (]87) ۱-۱۷-۲۳ مراحل اجرا: - اندازه گیری ولتاز ۳11-۷ . 1700-0۷1 و جریانزهای مربوطه - اندازه‌گیری جریانهای ۳۱۵-۶ , 1100-01 واحدهای 506۳۷1۹101 50000۵ آ6 و 500۲112 ۲7 - اندازه گیری زمان عملکرد 506۷1۵101 5000۵۲۷ ال و 5۳0۳1۳۵ ۲1 - نظربه اینکه رله دیفرانسیل شینه ممکن است تعداد زیادی کلید را قطع نماید مدارهای قطع و آلارم و ثبات این رله هر دو سال یکبار با گرفتن مجوز از مرکز کنترل درصورت امکان آزمایش می‌گردد. ۳-۱۷-۲-۳- مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۳-۱۷-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز دستگاه تزریق ولتاژز متغیر» دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمتر, آمپرمترء سیمهای ارتباطی. -------- صفحهٔ بعد -------- ای را مضخصات فنی عمومی واجرابی سیستم‌های حفاظتی در پسنهای فشار قوی ۹۱۸-۲-۳- آزمایش دوره‌ای ترانسفورماتور جریان (۲7) ترانسفورماتورهای جریان در دوران بهره‌برداری دارای آزمایشات دوره‌ای نمی‌باشند. تنها بازدید و آچارکشی ترمینالها و سیم زمین کافی خواهد بود. این دستگاهها فقط در موارد زیر مورد آزمایش قرار می‌گیرند: - در آزمونهای راه‌اندازی پستها - هنگام بروز حوادنی نظیر ترکیدن کلیدها, برقگیرهاء اتصالی شدید روی شینه‌ها ... - درصورتی که تشخیص داده شود که مدار ]لح مدتی بازمانده است. ۱-۱۸-۲-۳- مراحل اجرا آزمایش عایقی با استفاده از مگر (۷10801): - عایقی بین اولیه و ثانویه (۷ ۵۰۰۰) - عایقی بین اولیه و زمین (۷ ۵۰۰۰) - عایقی بین ثانویه و زمین (۷ ۲۵۰۰) - آزمایش پلاریته با استفاده از باطری (۷ ۳-۱۳) و آمپرمتر 102 و تطابق پلاریته بدست آمده با نقشه - آزمایش منحنی اشباع - ترریق ولتاز )۸ از صفر تا مقدار ولتاژ زانوئی منحنی تَذ کر: نقطه اشباع عبارتست از مقدار ولتاژی است که با افزایش ولتاژ به میزان ۸۱۰ جریان به اندازه ۵۰ افزایش یابد. - آزمایش نسبت تبدیل - تزریق جریان به مدار اولیه به میزان حداقل ۸۱۰ مقدار نامی و اندازه‌گیری آن در مدار ثانویه تذ کر: هنگام تزریق جریان در مدار اولیهء ثانویه تمام هسته‌ها (ع۲-01) بایستی اتصال کوتاه باشد. - اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیجی ثانویه با استفاده از دستگاههای اندازه‌گیری مقاومت (پل وتستون) - اندازه‌گیری ظرفیت مدار ثانویه با تزریق جریان ۸۲ به اندازه جریان نامی و اندازه‌گیری ولتاز تذ کر: باید دقت شود که این آزمایش ممکن است موجب عملکرد رله‌های جریانی گردد. ۲-۱۸-۲-۳- مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۳-۱۸-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز عقربه‌ای» آمپرمتر معمولی» ترانس واسطء سیمهای ارتباطی. -------- صفحهٔ بعد -------- ترانسفورماتورهای ولتاز در زمان بهره‌برداری آزمایش دوره‌ای نمی‌شوند. تنها بازدید و آچارکشی ترمینالها و سیم زمین بصورت سالانه کافی خواهد بود. ترانسفورماتورهای ولتاژ در موارد زیر مورد آزمایش قرار می‌گیرند: - آزمونهای راه‌اندازی پستها - هنگام بروز حوادثی که موجب واردشدن خسارت بر تجهیزات پست می‌گردد. - درصورت مشاهده عدم دقت در ولتمترها - پس از بررسی حوادث و تشخیص احتمال وجود عیب در ترانسفورماتورهای ولتاژ و یا مدارات آنها ۱-۱۹-۲-۳- مراحل اجرا آزمایش عایقی با استفاده از مگر (80۲ع۷1): - عایقی بین اولیه و ثانویه (۷ ۵۰۰۰) - عایقی بین اولیه و زمین (۷ ۵۰۰۰) - عایقی بین ثانویه و زمین (۷ ۵۰۰) - آزمایش پلاریته با استفاده از باطری (۳-۱۲۷) و آمپرمتر 1۳ و تطابق پلاریته بدست آمده با نقشه‌ها - آزمایش نسبت تبدیل - تزریق ولتاژ به مدار اولیه و اندازه‌گیری آن در مدار ثانویه - اندازه‌گیری ظرفیت مدار ثانویه با تزریق ولتاز :۸ به اندازه ولتاز نامی و اندازه‌گیری جریان عبوری از مدار - اندازه‌گیری ظرفیت خازنی (ترانس ولتاژ خازنی) تذکر: دقت شود که با انجام این آزمایش ممکن است بعضی رله‌های ولتاژی عمل نمایند. ۲-۱۹-۲۳ مهار تهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۳-۱۹-۲-۳- ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز دستگاه تزریق ولتاژ متغیر» دستگاه ترانسفورماتور افزاینده» دستگاه مگرء باطری» ولتمترء آمپرمترء سیمهای ارتباطی. ۲۰-۲-۳- آزمایش دوره‌ای رله اضافه شار (98) ۱-۲۰-۲۳ مراحل اجرا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ مسخصات فمی عمومی و اجرایی سیستم‌های حفاظتی در پستهای فشار قوی - اندازه‌گیری زمان عملکرد مرحله اول و دوم - تحریک رله و ملاحظه قطع کلید. آلارم و ثباتها - اندازه‌گیری ولناز نا ولتاز )۸ وقتی که رله در مدار باشد. - اندازه‌گیری ولاز عملکرد مرحله اول و دوم در فرکانس (117 47) . (-۳۱۵۳ . 10100-01) در صورت ملاحظه عملکرد ۲-۲۰-۲-۳- مهار تهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۲-۲۰-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز دستگاه تزریق ولتاژ متغیرء دستگاه اندازه‌گیری زمان» ولتمترء دستگاه تغییردهندهٌ فر کانس» سیمهای ارتباطی. ۱-۲۱-۲۳ مراحل اجرا - اندازه‌گیری ولتاز 10۳ بر روی کنتاکتهای مسیر - قطع و وصل کلید و سکسیونرهای مربوطه و تکرار قسمت اول ۲-۲۱-۲-۳- مهارتهای موردنیاز - کارشناس یک نفر ۲-۲۱-۲۳ ابزارآلات و تجهیزات موردنیاز ولتمتر» آمپرمتر و سیمهای ارتباطی. -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۹ فهرست منابع و مراجع 0 ,عل10اع 20101211010 200 0۲۵110 31۳۵۵۴ [1۱] 4 1۲۰ ۲ععل [ع1۵۳۵ ,121100۹آم 20 200 معط عدا بدا ۵۳۵۷۵ ۳۱۵۵۵۶ ۷۷۸۵ [2| 6 ,۳1۵ 007007۵110 6 عع61 ع ۷۷/۵20۹ ,معا 00116 معنام 20 [3] 6 ,505 ک ۷116۶ 000[ 1۵۱2 0۲01011۷6 ان عمم ند 200 اه ۳۵ ۵۹۵۰ کات [4] تام ۳۳۵۵ ,0۲0101100 200 ۹۱20۵3 ب0م۵ 5 [5] 5 01۳1۵1عاه ,6۵0255 1۳۲ [6] 9 | ,116۵ 1۳۵۹1۹۵10 1۵ ک 120 مره دا 0016 ۵۳ ملس ۱۳۳۳ :037113 0اه ۳۳۳ | [(7 | 9 ,۵ع۹ ‎٩۷۹1۵‏ 006۲ ۵ 101100۹5 آم 20 بدا 00116 1۵۳ ملس 1۱۳۳۳ :3797 ۳۳۳ ‎|٩[ 0 ,1۳۵۹10۳۲۹ 00۷۵۲ 1۵ 1211005 م20 ادا 001۷6 1۵۳ علزع 1۳۳۳ :37.91 ۳۳| [9]| [۱۰] استاندارد پستهای ۶۲۳/۲۰ کیلوولت معمولی: مشخصات فنی» مشانیر ۱۳۷۳ [۱۵] آزمونهای دوره‌ای تجهیزات حفاظت و کنترل پستهای ۲۳۰ و ۴۰۰ کیلوولت. مهندسین مشاورء ۰۱۳۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خودء افزون بر چهارصد عنوان نشریه تخصصی- فنی, در قالب آیین‌نامه. ضابطه» معیارء دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی و مقاله, به صورت تالیف و ترجمه» تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرأنی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی ۲ ققابل دستیابی می‌باشد. دفتر نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 2 0۴ 116011 1۹1216 0 لل ۹۱۳۵۱۵2۳121۵۶ 1۵۲ ۳۳۵۶۱10 ۷1۵ و2 صمز) وم زا زممم؟ لومندطاه10 لد مجمی (] ۷۲۵۹ م۳۳ صمزا ۲۳۵0 5 و552[ 4۲۵ بدگ م2 1 ۹۲۷۹1۵۳۵5 :م۲۳۰4 5 ۷۹1۱2۶۵ ۲۵:۶۳ ۰ 12۷201۳ - ۱۷11191۳۷ ۳۵۲۵۲ 0 ۹2 1۱۳ 160 ا0 011106 2۵ 1003۵ 18۶۲۲ ۲۳۹۷۵۲ 0 ۳:۵۲:1۱ [ 16001۵ اه 17۳۵۵ س(۱ اور ۱۱۱۳/۸۱ یس۱۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- این نشریه باعنوان "مشفغصات فنی عمومی و اجرایی پست ها. خطواطا فوق توزیع و انتقال - سیستم های هحفاظتی در پست‌های فشار قَوی"" جلد دوم از مجموعه دو جلدی است. در این مجلد مبامثت مربوط به این سیستم ها شامل کلیات و تعاریف. معیار های طراهی و مهندسی آنتخغاب سیستم های حفاظتی. دستورالعمل نگهداری وآزمون های سیستم های مزبور در پست‌های فشار قوی آرائه شده است. -------- صفحهٔ بعد --------