روش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود. عبارت است از مدل کردن قاب دال -ستونی,

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. فصل نسسم - بهسازی سازه‌های بشی ۱۸۰ روش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود. عبارت است از مدل کردن قاب دال -ستونی, با استفاده از قاب معادل. در این روش ستون» به نحوی که در بند ت ۲-۲-۲-۱-۳۴-۶ توضیح داده شده» مدل می شود. دال نیز مطابق روشهای کلی بند ت ۲-۲-۲-۱-۴-۶ با سختی اولیه مطابق بند ت ۱-۲-۲-۱-۴-۶ و ظرفیت دوران مفصل پلاستیک مطابق جدول ۰۱۱-۶ مدل می شود. المان اتصال بین دال و ستون» به صورت یک عضو الاستوپلاستیک( یا دارای سخت شدگی کرنشی متوسط) با ظرفیت دوران نهایی مطابق جدول ۱۱-۶ مدل می شود. ۳-۲-۴-۱-۴-۶۵- روش دینامیکی غیرخطی ضوابط بند ۳-۲-۲-۱-۴-۶ را ملاحظه نمائید. ت۳-۳-۱-۳-۶- مقاومت برای مباحث کلی درباره مقاومت قابهای خمشی, بند ت ۳-۲-۱-۴-۶ را ملاحظه کنید. با اطلاعات موجود برآورد دقیق مقاومست حالیکه محاسبات » چیز دیگری را نشان می دهند. باید در طراحی سازه های مهم این عدم قطعیت اضافی را در مورد قاب های خمشی دال-ستونی به حساب آورد. تلاش خمشی یک دال متصل به ستون» غیر یکنواخت است. ابتدا بخش هایی از دال که به ستون نزدیکتر هستند. تسلیم می شوندء و همین طور که تغییر شکل افزایش می یابد. تسلیم شدگی به تدریج گسترش می یابد. مقاومت خمشی عملی دال, به میزانی که تسلیم شدگی می تواند گسترش جانبی پیدا نماید بستگی دارد. توصیه محدود کردن عرض موّئر به عرض نوار ستونی» همان مواردکل عرض دال تسلیم می شود. اگر بخشی از دال بزرگتر از مقدار فرض شده» تسلیم شود.مقدار تقاضا روی اتصال دال-ستون و ستون هاء افزایش خواهد یافت. در نتیجه ممکن است حالت های گسیختگی غیرشکل پذیر» نتیجه شوند. می توان مقاومت انتقال برش و خمش اتصالات دال-ستون داخلی را با استفاده از هر مدلی که درستی آن را شواهد تجربی تأیید کرده اند محاسبه کرد. استفاده از روش های ساده شده ای که از مفاهیم آبا پیروی می کنند نیز مجاز است. مطابق این روش مقاومت طراحی اتصال, بحرانی محیط بر ستون. کلیه تعاریف» مطابق آئین نامه بتن ایران (آبا) هستند. آزمایش ها نشان می دهند که در بکارگیری این روش نیازی به در نظر گرفتن انتقال خمشی دو محوری نیست. مقدار مقاومت دوم » متناظر است با ایجاد ظرفیت خمشی در یک عرض موْثر از دال. در محاسبه ی مقاومت دوم هم آماتورهای فوقانی و هم تحتانی در نظر گرفته می شوند. مقاومت مربوط به انتقال برش و خمش اتصالات خارجی بدون تیرء با استفاده از همان روشی که درآبا مشخص شده است. محاسبه می شود. اگر تیرهای لبه وجود داشته باشند.ء باید مقاومت محاسبه شده را برای به حساب آوردن سختی پیجشی و مقاومت تیرء اصلاح کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۱ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ۳-۳-۱-۳-۶- معیارهای پذیرش ت۱-۴-۳۴-۱-۳۴-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی خطی گرچه ممکن است در قاب های خمشی دال -ستونی مجاز شمردن تلاش غیرارتجاعی در ستونها و اتصالات دال ستون, لازم و قابل قبول باشد.ء اما محدود کردن تلاش های کنترل شونده به وسیله تغییر شکل به خمش در دال هاء برتری دارد. این رجحان » تا اندازه ای در بند ت ۴-۲-۱-۴-۶. توضیح داده شده است. اگر مقدار برش عمودی که از دال به ستون انتقال می یاید نسبتاً پائین باشدء پاسخ غیر ارتجاعی اتصالات دال-ستون » می تواند شکل پذیر باشد. بطور نظری, هرجا که از روش های خطی فصل ۳ برای طراحی استفاده شده باشد, تلاش هایی که مستقیماً از تحلیل به دست آمده اندء تنها برای تعیین مقادیر طراحی مرتبط با تلاش های تسلیم در سازه » استفاده می شوند. تلاشهای طراحی بقیه نقاط سازه را باید با استفاده از روش های تحلیل حدی که نیروهای ثقلی را به علاوه تلاش های تسلیم روی نمودار جسم آزاد عضو یا جزء » در اعضای بتن مسلحی که نیروهای طراحی شان» کم تر از ظرفیت آنهاست معیار سطح عملکرد مورد نظر را ارضا می کنند. اما بهرحال باید عملکرد بقیه اعضا و سازه » به عنوان یک کل » بررسی شوند. قاب های دال- ستون با ستون های ضعیفی که دارای آرماتورهای عرضی با فاصله زیاد هستند.ء می توانند مستعد فروریختگی ناشی از گسیختگی ستون در طبقه باشند. روش مشخص شده در بند ۱-۴-۴-۱-۴-۶ دستورالعمل مشابه آنچه که برای قابهای تیر- ستونی در بند ۱-۴-۲-۱-۴-۶ بیان شده می باشد. مقادیر 1 ارائه شده در جداول برمبنای قضاوت م‌هندسی ۰ براساس نتایج آزمایشات موجود انتخاب شده اند. ت۳-۴-۴-۱-۴-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی ارجح است که پاسخ غیرارتجاعی در قابها خمشی دال- ستونی به خمش در تیرها وستون هاء یا دوران غیرارتجاعی اتصالات دال - ستون» محدود شود. معمولاً اجزایی که مقاومتشان را برش» پیچش » و طول ناکافی گیرایی و وصله و آرماتور, محدود می کند. قابلیت تغییر شکل کمتری از اجزایی که مقاومتشان را خمش کنترل می کند دارند و پایداری آنها تحت چرخه های تغییر شکل, غالبا مورد تردید است. هر جا که به جز خمش تلاش های غیرارتجاعی دیگری در طراحی مجاز شناخته شوند, ترجیحاً باید آن تلاشهای غیرارتجاعی را به اجزای سازه ای که سهمشان در مقاومت در برابر بار جانبی کل, حداقل است. محدود کرد. ۵-۳-۱-۳-۶- معیارهای بمسازی روشهای کلی بهسازی, در اصل مشابه همان هایی هستند که در بند ۵-۲-۱-۴-۶ برای قاب های تیر- ستونی » تشریح شدند. تفسیر این بند( ت‌ ۵-۲-۱-۴-۶) ‌ مقداری اطلاعات کلی در این رمینه ارائه می کند. علاوه بر روشهای بیان شده قبلی؛ روش زیر نیز خصوصاً در قابهای دال- ستونی بکار می رود. جاکت کردن دال هاء ستون ها » یا نواحی اتصال (گره ها) با پوشش های فولادی یا بتن آرمه جدید : هرجا که هدف » بهبود بخشیدن به مقاومت و شکل پذیری ناحیه اتصال دال- ستون است » می توان به سیستم « سر ستون» بتنی یا فولادی, افزود. به عنوان راه حل دیگرء می توان صفحات فولادی را با چسب اپوکسی به هر دو طرف دال -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسنسم - بهسازی سازه‌های بتی ۱۸۹۲ اطراف ستون چسباند و به وسیله پیچ های کامل ( گذرنده ازدال) بهم متصل نمود تا به مثابه صفحه سخت کننده وتسلیح برشی عمل ن۲-۴-۶- قاب‌های بتنی پیش ساخته ۱-۲-۴۶- انواع قاب‌های بتنی پیش‌ساخته از آغاز ساخت قاب های بتنی پیش ساخته در دنیا از حدود پنجاه سال قبل تاکنون, انواع مختلفی از آن ساخته شده اند. بعضی از آزهاء مقاومت محدود ذاتی در برابر بارهای جانبی دارندء که به علت طبیعت جزئیات ساخت آنهاست ونیزگاهی به این علت که در طراحی آنها بارهای باد و زلزله » مورد نظر نبوده اند. به جز در سیستم های پیش ساخته معادل قاب خمشی درجا وسیستم های بادبندی شده » قابهای بتنی پیش ساخته مقاومتشان در برابر بارهای جانبی به وسیله تغییر شکل های در سطح ارتجاعی, محدود می شوند. در بسیاری از سیستمهای پیش ساخته مسیرهای بار کامل وجود ندارد و اتصالات جوشی شکننده » بسیار رایج هستند. بسیاری از ستون ها فاقد فولاد محصور کننده کافی برای ایجاد شکل پذیری هستند. و بعضی از سیستم های ستون ها دارای ظرفیت برشی و مهار پایه ناکافی, می باشند. ۲-۲-۳-۶ قاب‌های بتنی پیش ساخته‌ی معادل قاب‌های خمشی درجا ت۱-۲-۲-۴-۶- ملاحظات کلی قاب هایی از این نوع» متناوباً در پنجاه سال اخیر مورد استفاده قرارگرفته اند. ستون هاء با انتهای تیرهاء به نحوی پیش ساخته می شوند که میلگردهاء از انتهای تیر یا ستونی که به سایر اعضای پیش ساخته متصل می شوندء بیرون بزنند. ناحیه گره دارای نقایص این نوع از قاب تقریباً مشابه بانقایص قاب های درجا ریخته شده سنتی می باشند. مباحث اضافی » عبارتند از انتقال برش در عرض گره » محصور بودن گره و طول پوشش فولادکششی در گره . همچنین سیستم به آرماتورهای ریشه در سراسر وجه ت۲-۲-۲-۴-۶- سخت تفسیر ندارد. ت۳-۲-۲-۴-۶- مقاومت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۳ تقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ن۳-۲-۲-۳-۶- معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. ت۵-۲-۲-۴-۶- معیارهای بهسازی تفسیر ندارد. ۳-۲-۳-۶ قاب‌های خمشی بتنی پیش ساخته با گره‌های خشک ن۱-۳-۲-۳-۶- ملاحظات کلی تنوع زیادی در قاب های این دسته وجود دارد . ویژگی رایج این قاب هاء اتصال های ترد آزهاست که برای مقاومت در برابر بارهای ثقلی و بارهای بادء طراحی شده اند. افزودن سیستم های دیوارهای برشی و بادبندی فولادی, از روشهای اولیه بپهسازی لرزه ای این ساختمان هاست . هنگام به کار گیری این روش ها یا هر روش دیگری, باید یکی مسیر انتقال بار کامل ایجاد کرد به نحوی ت۲-۳۲-۲-۳-۶- سختی تفسیر ندارد. ثن۳-۲-۲-۳-۶- مقاومت تفسیر ندارد. ن۳-۲-۲-۳-۶- معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. ت۵-۳-۲-۳-۶- معیارهای بهسازی تن ۳-۲-۳-۶ قاب‌های بتنی پیش‌ساخته‌ای که مستقیما در برابر بارجانبی مقاوم نیستند. ثن۱-۳-۲-۳-۶- ملاحظات کلی قاب های این دسته, مشابه قاب های بند ت ۳-۲-۴-۶ هستند » به جز اینکه فرض می شود که بارهای جانبی توسط سایر اعضا مقاومت می شوند. به بندهای ت ۳-۲-۴-۶ و ۲-۲-۴-۶ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نُسسم - بهسازی سازه‌های بشی ۵ ت۲-۴-۲-۴-۶- سختی تفسیر ندارد. ت۳-۴-۲-۴-۶- مقاومت ت۳-۳-۲-۳-۶- معیارهای پذیرش ت۵-۴-۲-۳-۶- معیارهای بهسازی تفسیر ندارد. تن ۳-۴-۶- قاب‌های بتنی با میان‌قاب ۱-۲-۳-۶ -ملاحظات کلی عموماً, میانقاب » در محیط ساختمان بمنظور پوشاندن ساختمان و ایجاد مقاومت لازم در برابر آتش » ایجاد می شود. نوعاء طراحی میانقاب و قاب بتنی در ساختمان های قدیمی » شامل در نظر گرفتن آندرکنش بین قاب و میانقاب تحت اثر بارهای جانبی » نمی از نوع ساخت تیر- ستونی می باشند. با این حال ضوابط ارائه شده در دستورالعمل برای سایر انواع قاب های بتنی با میانقاب نیز قابل استفاده هستند. مهندس طراحء باید انتظار داشته باشد که قاب ء ابتدائاً یا منحصراً برای تحمل نیروهای ثقلی » طراحی شده باشد. در اکثر موارد می توان فرض کرد که میانقاب برای تحمل بار » طراحی نشده است. حتی در مورد شاه تیرها ممکن است بدون در نظر گرفتن پیوستگی قاب و بصورت تیر ساده طراحی شده باشند. بنابراین ممکن است تنها آرماتورهای اسمی خمشی منفی » وجود داشته باشند. آرماتورهای تحتانی » در تکیه گاهها ممکن است پیوسته باشند یا نباشند. آرماتورهای طولی ستون» نوعاً با وصله پوششی یا آرماتورهای انتظار در تراز طبقه یا نزدیک آن » وصله شده اند . به احتمال زیاد با استانداردهای فعلی, آرماتورهای عرضی موجودء بسیار میانقابهای بتنی در ساختمان موجودء عموماً از جنس بتن درجا ریخته شده هستند. بتن خصوصاً زمانی بعنوان میانقاب استفاده می شود که هزینه کمتری داشته باشد و یا ضرورتهای معماری, استفاده از مصالح بنایی را اجازه ندهند. می توان میانقاب های بتنی را با میانقاب های مصالح بنایی» ترکیب کرد. میان قابهای بتنی» گاهی در دهانه هایی از قاب بندی که کمتر در معرض دید هستند. آرماتورهای به قطر ده میلیمتر به فاصله مرکز به مرکز ۶۰ سانتی متر در یک لایه باشند. اگر آرماتورها به درون قاب » امتداد نیافته -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۵ تفسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود باشند منجر به ایجحاد یک صفحه ضعیف حول محیط میانقاب می شود. اگر میانقایها در ارتفاع ساختمان تغییر کنند منجر به ت ۲-۳-۳-۶ قاب‌های بتنی دارای میان‌قاب بنایی ت۱-۲-۳-۳-۶- ملاحظات کلی مربوط به اندرکنش با پانل های مصالح بنایی است » نشان دهد. در میانقاهای نسبتاً آسیب ندیده » ستون ها اساسا مشابه اعضای ضروری است. هنگامی که میانقاب مصالح بنایی» آسیب سنگین تری می بیند» ممکن است ستونها » علاوه بر عملکرد بصورت جزء مرزی » توسط پانل های مصالح بنایی با نیروهای بزرگی که خارج از محل گره های تیر- ستون وارد می شوند بصورت موضعی » بارگذاری شوند. این امر می تواند خسارت شدیدی به ستون ها را نتیجه شود. ن۲-۲-۳-۳-۶- سختی درادبیات فنی » گزارشاتی درباره آزمایشها تحت بار مشابه به زلزله بر قابهای بتنی با میانقابهایی از جنس مصالح بنایی وجود دارد که می توانند دیدی درباره نحوه رفتار » و مدل سازی آنها ارائه دهند. ت۲-۲-۲-۴-۶- ۲- روش استاتیکی غیر خطی تفسیر ندارد. ن۳-۲-۲-۲-۳-۶- روش دینامیکی غیر خطی تفسیر ندارد. ثتن۳-۲-۲-۳-۶- مقاومت تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسسم - بهسازی سازه‌های بشی ۱۸۶ ن۴-۲-۳-۴-۶- معیارهای پذیرش معیارهای پذیرش ارائه شده عمدتاً با قضاوت مهندسی از طریق بررسی اطلاعات آزمایشات موجود انتخاب شده اند. حدود کرنش جدول ۰۱۳-۶ مبتنی برآزمایش با ستون های بارگذاری شده تحت بار محوری هستند. در ستون های تحت فشارء محصور کردن, بتن را قادر می سازد باری با کرنش های بیش از کرنش خردشدگی ۰/۰۰۲ تا ۰/۰۰۳ را تحمل کند. ممکن است حدود نهایی ستون توسط کمانش آرماتورهای محصور شده تحت فشار کنترل شود. در ستون هایی که به نحو ضعیفی محصور شده اند پس از خرد شدن اولیه بتن » مقاومت فشاری می تواند به سرعت تنزل کند. ظرفیت تحمل بارهای ثقلی پس از این نقطه, به میزان بار ثقلی» و به قابلیت باز توزیع بارهای ثقلی در سایر اجزاء ء از جمله میانقارهای مصالح بنایی » بستگی دارد. گسیختگی وصله های پوششی می تواند منحر به افت چشمگیر مقاومت در برابر بار جانبی گردد. اما احتمال دارد مقاومت در برابر بار نقلی » ادامه یابد. یک استثناء در این موردء عبارتست از جایی که سطح بارهای محوری وارده » نزدیک ظرفیت بار محوری ستون هستند. که در این مورد ممکن است شکافتگی بتن ناشی از گسیختگی وصله » منجر به کاهش ظرفیت فشاری محوری ستون گردد. ت۱-۴-۲-۳-۴-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ن۲-۴-۲-۲-۴-۶- روش‌های استاتیکی و9 دینا میکی غیر خطم مدل عددی » باید پاسخ بار - تغییر شکل قاب با میانقاب را به درستی نشان دهد. در آدبیات فنی موجود تعدادی از روابط- تغییر ت ۵-۲-۲-۳-۶- معیارهای بهسازی ۱ جاکت کردن تیرهاء ستونهاء یا گره هاء با بتن مسلح ۰ فولاد, یا پوشش های دارای الیاف: این روشهاء خصوصاً وقتی مناسب هستند که پوشش ها ء روی میانقاب به کار روند تا مقاومت و سختی بهتری حاصل شود. پوشش ها می توانند شامل بتن مسلح الیاف کربن, کولار(0۷1۵7)» شیشه (1۲16۳) یا سایر موارد باشند. جاکت کردن تیرهاء ستون ها و نواحی اتصال » احتمالاً راه حل اصلی برای مقاوم سازی قابهای با میانقاب موجود . محسوب نشوندء زیرا به علت وجود میانقایهاء محصور کردن کامل تیرها یا ستون ها امکان پذیر نیست. ۲- پس کشیدن تیرها ‏ ستونها یا نواحی اتصال موجود با استفاده از آرماتورهای پس کشیده خارجی: ممکن است تغییر شکلهای جانبی دیوارهای لاغر » باعث ایجاد نیروی کششی عمده در ستون های مرزی شود که این امر می تواند منجر به رفتار غیرقابل قبول وصله های آرماتورها بشوند. می توان پس کشیدگی را به عنوان گزینه ای برای پیش فشردن ستون ها برای جلوگیری از ایجاد نیروهای کششی بیش از حد » در نظر گرفت. هنگامی که این راه حل پذیرفته می شود طراح باید اثرات -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۷ تقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود منفی آن را بر رفتار ستون» هنگامی که نیروهای جانبی تغییر جهت می دهند و ستون تحت بارگذاری فشاری قرار می گیرد. ۳- اصلاح جزء با برداشتن گزینشی مصالح از جزء موجود: این یک روش اولیه ترمیم قابهای با میانقاب موجود است. بطور کلی » برداشتن میانقابهای موجود » نباید منجر به بی نظمی در ارتفاع یا پلان سیستم سازه ای گردد. ۳۴- بهبود بخشیدن به نقایص جزئیات آرماتوربندی موجود: این راه حل می تواند برای بهبود بخشیدن به مقاومت وصله های پوششی کششی ستون موجودء سودمند باشد. وقتی این گزینه انتخاب می شودء ممکن است خرد کردن بتن پوشش, لازم است. با افزودن اجزای سخت به مقدار کافی » می توان تقاضاهای طراحی در میانقابها را تا سطوح قابل قبول کاهش داد. در بادبندی شده برون مرکز فاقد سختی کافی برای حفاظت میانقاب از سیب دیدگی باشند. هر جا که اجزای جدید افزوده می شوند. طراح باید مراقبت ید عمل آورد 9 اتصالات کافی با اجزای محاور وجود داشته باشد. می توان از جداسازی لرزه ای و ت۳-۳-۴-۶- قاب‌های بتنی با میان‌قاب‌های بتنی ثن۱-۳-۳-۳-۶- ملاحظات کلی بطور سنتی » مدلهای تحلیلی متنوعی برای مدل کردن قابهای بتنی با میانقابهای بتنی » استفاده شده اند. یک راه حل این بوده است که فرض شود قاب به اندازه کافی انعطاف پذیر و ضعیف است که عملکرد قاب, تأثیر محسوسی بر رفتار نداشته باشد. در این حالت حدی, قاب با میانقاب » بصورت یک دیوار برشی یکپارچه, مدل می شود. اغلبء این شیوه در مواردی که قاب نسبنتاً انعطاف پذیر است. مناسب استء اما ممکن است برای دیوارهای دارای بازشو » یا برای قاپهای سخت (نوعاً قاپهای با تیرهای عمیق و ستون های کوتاه)» مناسب نباشد. حالت دیگرء صرفنظر کردن کامل از میانقاب در مدل عددی است. این راه حل , اغلب مناسب نیستء زیرا از اثرات بالقوه چشمگیر اندرکنش, چشم پوشی می کند. این اثرات عبارتند از تأثیر بر مقاومت و سختی کلی اجزاء و اثرات زیانبار بر ستون ها که به مشابه اجزای مرزی کار می کند. ن۲-۳-۳-۴-۶- سخت, اطلاعات تجربی درباره قابهای بتنی با میانقاپهای بتنی» هنوز خیلی کامل نمی باشند. بنابراین» هنگام انتخاب پارامترهای اتصال کافی با قاب باشند.ء می توان از اطلاعات کلی بندهای ۱-۵-۶ و ۲-۵-۶ ۰ جهت راهنمایی استفاده کرد. هرجا که قایها نسبتاً -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسنسم - بهسازی سازه‌های بتی ۱۸۸ سخت و قوی هستندو میانقایها ء نسبتاً ضعیف هستندء روش های کلی ارائه شده در بند ۲-۳-۴-۶ برای قابهای بتنی با میانقایهای از ۱-۲-۳-۳-۳-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ۲-۲-۳-۳-۴-۶- روش استاتیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ۳-۲-۳-۳-۳-۶- روش دینامیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ت۳-۳-۳-۴-۶- مقاومت مقاومت برشی که میانقاب بتنی ایجاد می کند. به مقاومت برشی خود میانقاب و اندرکنش بین میانقاب و قاب محیط برآن بستگی دارد. در بسیاری موارد احتمالاً آرماتوربندی میانقاب در ساختمانهای موجود کم می باشد و نیز محتمل است که آرماتورهای میانقاب, در قاب محیطی مهار نشده باشند. همانطور که در بند۳-۲-۱-۵-۶ ذکر شده» هر جا که نسبت آرماتورء پائین باشد. باید مقاومت برشی را به روشی متفاوت از آنجه که در آبا آمده است. محاسبه کرد. هر جا که آرماتور میانقاب» در قاب محیطی مهار نشده باشد, ممکن است طی بارگذاری جانبی, لغزش در طول سطح مشترک» روی دهد. در این مورد » برش » ابتدائاً با تحمل مستقیم بین میانقاب و قاب محیطی,» به قاب انتقال می یابد و مقاومت برشی را یکی از سه عامل مقاومت برشی مستقیم میانقاب. خردشدگی موضعی میانقاب در محل تماس با قاب پیرامونی یا گسیختگی برشی قاب محیطی» به دلیل نیروی وارده از میانقاب به قاب » محدود می کند. مقاومت خمشی یک قاب با میانقاب می تواند از پیوستگی آرماتورهای طولی, تأثیر بپذیرد. وصله های پوششی در ستون های مرزی می تواند میزان ظرفیت مقاومت و تغییر شکل را کنترل کنند. اگر آرماتورهای میانقاب در قاب محیطی مهار نشده باشندء نباید آنها را در مقاومت طراحی» به حساب آورد. ت۴-۳-۳-۴-۶- معیارهای پذیرش به علت کمبود آزمایشات واطلاعات » در انتخاب معیارهای پذیرش » قضاوت مهندسی » موردنیاز است. بطور کلی » جنبه های زیر را باید در نظر گرفت: ۲- قاب دارای میانقاب» باید با معیارهای بند۴-۲-۳-۴-۶ تطبیق داده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۹ تفسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود ۳- هر جا که سختی ها و مقاومت های نسبی قاب و میانقاب» عملکرد مرکب را نتیجه دهد. باید معیارهای مربوطه از بندهای ۱-۵-۶ و ۲-۵-۶ را در نظر گرفت. ن۵-۳-۳۲-۳۴-۶- معیارهای بهسازی تفسیر ندارد. تن ۴-۴-۶ قاب‌های بتنی ممهاربندی‌شده ۱-۳-۳-۶ انواع قاب‌های بتنی مهاربندی‌شده تفسیر ندارد. ت۲-۳-۳-۶- ملاحظات کلی تفسیر ندارد. ن۳-۴-۴-۶- سختی تن ۱-۳-۴-۴-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ن۲-۳-۴-۳-۶- روش استاتیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ن۳-۳-۴-۳-۶- روش دینامیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ن۳-۳-۴-۶- مقاومت تفسیر ندارد. ۵-۳-۳-۶ معیارهای پذیرش تن ۱-۵-۳۴-۴-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل تُسسم - بهسازی سازه‌های بتشی ۱۹۰ ۶-۳-۳-۶ معیارهای بمسازی تن ۵-۶- اجزای سازه‌ای بتنی تفسیر ندارد. تن ۱۹-۵-۶- دیوارهای برزشی بتنی ت۱-۱-۵-۶- انواع دیوارهای برشی بتنی و اجزای مربوط بارجانبی در یک سازه بتن مسلح هستند. دیوارهای برشی لاغر ( با نسبت ارتفاع به طول بزرگتر یا مساوی۲ ) پاسخ خمشی شکل پدیری تحت بارگذاری جانبی نشان داده و کنترل شونده توسط خمش محسوب می شود و دیوارهای برشی کوتاه ( با نسبت ارتفاع به طول کوچکتر یا مساوی ۱,۲) کنترل شونده توسط برش می باشد. بنابراین باید آنها را برای شکل پذیری های کمتری طراحی کرد. سه دسته کلی سازه وجود دارند که درآنها » از دیوارهای برشی به عنوان اجزای اصلی مقاوم در برابر بار جانبی استفاده می شود. در سیستم های دیوار حمال, دیوارهای برشی به عنوان اعضای اولیه هم برای مقاومت در برابر بارهای ثقلی » هم برای مقاومت در برابر بارهای جانبی به کار می روند. غالباً به نظر می رسد چنین سازه هایی » هنگامی که تحت اثر بارهای جانبی بزرگی قرار می گیرندء به حالت غیر شکل پذیر رفتار می کنند . اما پس از بعضی زلزله ها مطالعات بر روی چندین ساختمان دارای دیوار حمال نشان داده است در صورتی که درصد مساحت دیوار به مساحت کل کفء زیاد باشدء چنین سازه هایی برای مقاومت لرزه ای » خیلی هنگامی که فرض می شود دیوار برشی » تنها سیستم مقاوم در برابر بارهای جانبی است و یک قاب فضایی برای تحمل اکثر بارثقلی ایحاد شده است. سیستم سازه ای حاصل » عموماً بصورت یک سیستم دیوار برزشی شناخته می شود. غالباً در چنین پیجشی ساختمان را افزایش دهند. دیوارهای برشی در چنین سیستمی نیزء» تشکیل یک هسته داخلی خواهد بود. به دلیل نحوه ی تغییر شکل ارتجاعی متفاوت دیوارها و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۱ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود بعنوان خط دوم مقاومت عمل می کندء و پس از تسلیم اولیه در پای دیوارهای برشی» سختی و مقاومت جانبی چشمگیری ایجاد می کند. در هر یک از این سه سیستم سازه ای کلیء می توان دیوارهای برشی را که در یک صفحه هستند.ء در تراز هر طبقه ء باتیرهای کوپله ( همبند) به هم متصل کرد تا سیستم دیوار کوپله تشکیل دهند. سختی سیستم دیوار کوپله. افزایش چشمگیری نسبت به جمع جبری سختی های جانبی دیوارهای برشی مجزا دارد. اگر تیرهای کوپله کننده به درستی طراحی شده و دارای جزئیات صحبح باشند. دیواری را تعیین می کنند تا ابعاد کلی دیوار. عموماً اجزای عمودی دیوارء به عنوان پایه های دیوار شناخته می شوند. در همه جدول های ارائه شده در این دستورالعمل این اجزا به نام قطعات دیوار خوانده می شوند. گرچه تیرهای کوپله و ستونهایی که دیوارهای برشی ناپیوسته برآنها متکی هستند از اجزای قاب به شمار می روندء ولی بحث آنها در این قسمت می آید. هنگامی که این اجزا در یک سیستم دیوار برشی مورد استفاده قرار می گیرند. عموماً تحت بارهای جانبی عرضی, برای رفتار این اجزاء بسیار مهم است. البته رفتار غیرارتجاعی این اجزاء قویاً بر پاسخ بار جانبی سیستم دیوار برشی که این اجزا درآن قرار داده شده اندء تأثیر می گذارند. ثتن۱-۱-۱-۵-۶- دیوارهای برشی یکیارچه و قطعات دیوار عموماً دیوارهای برشی لاغرء یک سری آرماتورهای طولی متمرکز دارند که یا در لبه های آنها قرار گرفته اند یا در یک جزء مرزی دیوار تمرکز یافته اند. در هر دو مورد. درصد فولاد طولی تمرکز یافته در لبه و مقدار و فاصله آرماتورهای عرضی که برای محصور کردن این آرماتورهاء استفاده شده اند. تأثیر چشمگیری برپاسخ غیرارتجاعی دیوار برشی به بار جانبی دارند. درصد زیاد آرماتورهای طولی, برش مورد نیازی را که باعث می شود تسلیم خمشی تحت بارگذاری جانبی رخ دهد. افزایش می دهد و کرنش های فشاری را در طول لبه فشاری دیوارء افزایش می دهد. این برش افزایش یافته می تواند یک گسیختگی برشی زود هنگام را آغاز کند یا باعث از دست رفتن سریع سختی» در اثر تغییر جهت های بار جانبی شود. کرنشهای فشاری زیادء می تواند منجر به خرد شدن بتن و کمانه کردن میلگردها بشود. تن ۲-۱-۱-۵-۶- ستون‌های بشن مسلحی که دیوارهای برشی نایبوسته بر آن‌ها اتکا دارند زیاد نیرو و تغییر مکان هستند. آئین نامه ها » محدودیت هایی برای میزان مجاز تغییر سختی دارند که باعث می شوند این نوع از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسنسم - بهسازی سازه‌های بتی ۱۹۲ در بیشتر موارده مقاومت برشی ستون هایی که دیوارهای برشی ناپیوسته را تحمل می کنند » یک تلاش کنترل شونده به وسیله نیرو خواهد بود. تنها در صورتی که ستون ها دارای آرماتورهای عرضی باشند که ضوابط طراحی شکل پذیری آئین نامه را ارضا کنند. میتوان آنها را به عنوان اعضای کنترل شونده به وسیله تغییر شکل » تحلیل کرد. حتی در این مواردء مقادیر مجاز شکل پذیری» خیلی کم خواهند بود. متعاقب زلزله ۱۹۹۵ کوبه ژاپن » گزارش هایی از خسارت به ستون های بتن مسلح تحمل کننده دیوارهای برشی ناپیوسته درسازه های بتن مسلح ارائه شد. در اغلب موارد ستونها دارای جزئیات خوبی بودند. اما تقاضاهای تغییر مکان » بیش از حد ثن۳-۱-۱-۵-۶- تیرهای کوپله‌ی بتن مسلح تیرهای کوپله بتن مسلح آنهایی هستند که نسبت به دهانه خودء عمیق هستند. مشاهدات خسارات وارده به ساختمانهای دیوار برشی پس از زلزله مکرراً گسیختگی های کششی قطری را در تیرهای کوپله نشان داده اند. شایع ترین علت این آسیبء مقاومت برشی ناکافی برای ایجاد مقاومت خمشی تیرء تحت بارگذاری چرخه ای تکرار شونده است. باید از هرگونه مشارکت بتن در ظرفیت است گسیختگی برشی ناگهانی تحت تغییر جهت های تکرار شونده بار زیاد را به تأخیر بیندازد ولی نمی تواند مانع از وقوع آن شود. تحقیق . نشان داده است تیرهای کوپله ای که با آرماتورهای قطری در طول تیر. طراحی شده اند» تحت تغییر جچهت های بارهای بزرگ » نسبت به تیرهای کوپله با آرماتورهای معمولی, رفتار پایدارتری نشان می دهند. وقتی از آرماتورهای قطری استفاده می شود باید آن را برای نیروهای برشی عمودی که با تسلیم خمشی آرماتورها همراهی می کنند» طراحی کرد. تن ۲-۱-۵-۶- دیوارهای برشی بتن مسلح. قطعات دیوار تیرهای کوپله و9 ستون‌های بتن مسلح که دیوارهای برزشی ناییوسته برآن‌ها اتکا دارند. ثت۱-۲-۱-۵-۶- ملاحظات کلی استفاده از اجزای تیر - ستون معادل برای مدل کردن پاسخ ارتجاعی و غیر ارتجاعی دیوارهای برشی لاغرء یک عمل کاملاً رایج است. یک دلیل برای استفاده از مدل های تیر - ستون معادل برای دیوارهای برشی » این است که برنامه های متعددی برای تحلیل قاب » در اختیار مهندس سازه است. استفاده از مدل تیر - ستون معادل » برای نشان دادن پاسخ غیر ارتجاعی دیوارهای برشی و قطعات دیوار . بطور طبیعی برای اجزای لاغر با نسبت ابعاد ظاهری بیش از آنچه که در دستورالعمل بیان شده است, قابل قبول می باشد. اما در همه این موارد باید در تیر- ستون معادل اثر تغییر شکل های برشی نیز مدل شود و تیر متصل شونده به جزء تیر - ستون معادل » باید دارای ناحیه صلب انتهایی باشد تا به درستی » بعد افقی دیوار برشی را شبیه سازی کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۳ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود کرد . این مدل باید هم تغییر شکلهای برشی ارتجاعی و هم غیر ارتجاعی و همچنین محدوده کامل رفتار خمشی را دخالت دهد. محققین . استفاده از مدل های فنر چندگانه و مدل های المان پیوند چند گرهی را برای نشان دادن دیوار برشی بتن مسلح پیشنهاد کرده اند. بیشتر تیرهای کوپله » نسبتهای دهانه به ارتفاع کوچکی دارندء بنابراین هر جزء تیری که برای مدل کردن یک تیر کوپله به کار می رودء باید تغییر شکلهای برشی را وارد کند. می توان ستون هایی را که دیوارهای برشی ناپیوسته را تحمل می کنند. با یک جزء تیر-ستون مشابه آنجه که در بیشتر برنامه های تحلیل قاب استفاده می شود.ء مدل کرد. اما جزء باید تغییر شکلهای برشی و افت محتمل سریع مقاومت برشی تحت تغییر شکلهای جانبی بزرگ و بار محوری زیاد را در بر بگیرد. ت۲-۲-۱-۵-۶- سختی ت۱-۲-۲-۱-۵-۶- روش‌های استاتیکی و دینامیکی خطی در روشهای تحلیل خطی فصل ۰۳ فرض می شود که سختی مورد استفاده اجزاء سازه در تحلیل » سختی بدست آمده از مقدار خواهد بود که عموماً در طراحی های معمولی استفاده می شود. ت۲-۲-۲-۱-۵-۶- روش استاتیکی غیرخطی ‏ وات۳-۲-۲-۱-۵-۶- روش دینامیکی غیرخطی برای استفاده از روش های تحلیل غیر خطی فصل ۰۳ نیاز به تعریف رابطه بار - تغییر شکل برای تلاش های کنترل شونده به وسیله تغییر شکل می باشد. در روش استاتیکی غیرخطی » تعریف رابطه بار- تغییر شکلی » که رفتار یک جزء را تحت تغییر ثن۳-۲-۱-۵-۶- مقاومت باید مقاومت های اجزا را بر مبنای اصول و روش های آئین نامه بتن آیران (آَبا) با قدری اصلاح برای انعکاس دادن تفاوت های اهداف این دستورالعمل با آبا محاسبه کرد. مهندس طراح باید همه حالتهای بالقوه گسیختگی را که ممکن است در هر مقطعی در طول عضو مورد نظر رخ دهدء در نظر بگیرد. هنگام محاسبه مقاومت تسلیم خمشی اسمی یک دیوار برشی یا قطعات دیوار» فرض می شود که ابتدائاً تنها آرماتورهای طولی واقع در قسمتهای بیرونی دیوار » تسلیم می شوند. همین طور که تغییر شکلهای جانبی » افزایش می یابند.ء دوران مقطع در ناحیه مفصل پلاستکی تا نقطه ای افزایش می یابد که اساساً کلیه فولادهای طولی » تسلیم می شوند. فرض می شود این نقطه » نمایانگر مقاومت خمشی اسمی عضو است . هم برای محاسبه مقاومت تسلیم و هم برای محاسبه مقاومت خمشی اسمی » برای منظور کردن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسنسم - بهسازی سازه‌های بتی ۱۹۳ افزایش داد. در دیوارهای برشی و قطعات دیواری که با برش کنترل می شوند.ء تفاوتی بین مقاومت تسلیم برشی و مقاومت برشی اسمی عضوء هستند که با »۳ حمت کنترل می شوند. برای محاسبه مقاومت های اسمی 2 حمشٍ و برشی تیرهای کوپله » روش های مشابهی استفاده ت۴-۲-۱-۵-۶- معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. ۲-۴-۲-۱-۵-۶۵- روش‌های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی پاسخ غیر ارتجاعی » تنها برای تلاش های فهرست شده در جداول ۱۶-۶ و ۰۱۷-۶ قابل قبول هستندء تغییر شکلهای متناظر با این تلاشها » نباید از ظرفیت های دوران مفصل پلاستیک. جابجایی جانبی » یا دوران محوری داده شده در این جداول » تجاوز کنند. مقادیر تغییر شکل برای روش تحلیل غیرخطی » که در این جداول داده شده اند , از تجربه و قضاوت مهندسی براساس بررسی نتایج موجود حاصل از آزمایش » بدست آمده اند. ثن۵-۲-۱-۵-۶- معیارهای بهسازی ارزیابی شود. همچنین باید مقاومت و سختی پی تحمل کننده دیوارهای برشی را نیز ارزیابی کرد. اضافه کردن اجزای مرزی دیوار برای افزودن مقاومت خمشی یک دیوار برشی » ارزیابی دقیق نسبت بین مقاومت برشی دیوار و خمشی دیوار و هم ظرفیت تغییر شکل را افزایش دهد. در مورد اخیر » همانطور که در بالا اشاره شد. باید ظرفیت برزشی دیوار را بررسی کرد. نتایج نشان داده اند که با استفاده از جاکتهای بتنی» جاکتهای فولادی » یا پوشش های الیافی » می توان به محصور -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۵ نفسیر دستورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود حل کاستن ظرفیت خمشی دیوار را برگزیند. تصمیم کاستن ظرفیت باربری جانبی یک سازه را باید به دقت ارزیابی کرد تا اطمینان حاصل نمود که رفتار بهبود یافته شکل پذیر سازه » جبران مقاومت کاهش یافته اش را می کند. در دیوارهای برشی که طراح نمی خواهد مقاوت خمشی دیوار را کاهش دهد.ء می توان با افزودن ضخامت جان دیوار » ظرفیت برشی آن را ارتقاء داد. باید ضخامت اضافی دیوار را با آرماتورهای افقی و عمودی, مسلح کرد. پیش از ریختن بتن جدیدء باید سطح موجود را زبر کرد و آرماتورهای انتظاری قرار داد تا اطمینان حاصل شود که بتن قدیمی و جدید » با هم کار خواهند کرد. تحقیقات اخیر نشان داده است که افزودن نوارهایی از الیاف پلیمری(شیشه »کرین.؛ آرامید) در افزایش مقاومت برشی دیوارهای موجود موّْئثر همانطور که قبلا بحث شد. می توان برای افزودن ظرفیت برشی و محصور شدگی در تیرها و ستون ها ء از جاکت های فولادی یا بتن آرمه استفاده کرد. این روشها برای بهبود بخشیدن رفتار غیر ارتجاعی تیرهای کوپله و ستون های بتن مسلح که دیوارهای برشی ناپیوسته را تحمل می کنند.ء موّثر هستند. اگر چه در ابتدا به نظر نمی رسد این اعضا از نظر برش » بحرانی باشند.ء اما ممکن تحت اثر چرخه ها جلوگیری می کند یا حداقل آن را به نحو چشمگیری به تأخیر می اندازد. ممکن است حتی افزودن جاکتهای محصور کننده نیز برای بهبود بخشیدن به پاسخ ستونهای بتن مسلحی که دیوار برشی ناپیوسته را تحمل می کنند کافی نباشد. در چنین مواردی » ممکن است تغییر تقاضاهای موجود در این ستونهاء به وسیله تغییر نقشه سازه » ضروری باشد. می توان دیوارهایی به سایر قسمتهای سازه افزودء ولی وسایل موّثرتر » عبارت است از افزودن اجزای جدید زیر دیوار ناپیوسته و یا افزودن میانقاب بتنی بین ستونهای موجود. روش دیگر افزودن اعضای بادبندی بین ستونهاست. در این موارد لازم است اعضای جدید.ء با روش های ارائه شده درائین نامه سازه های جدید ارزیابی شوند. ت۲-۵-۶- دیوارهای برشی بتنی پیش ساخته ۱-۲-۵-۶ انواع دیوارهای برشی بتنی پیش‌ساخته سازه ای مرغوبتری دست یافت و کار کارگاهی را به حداقل رساند. از آن پس تکنیک پیش ساختگی با وسعت زیادی بخصوص در اروپای شرقی مورد استفاده قرار گرفت. در ایالات متحده و کانادا نیز پیش ساختگی هم برای سازه های بلند و هم سازه های کوتاه مورد استفاده قرار می گیرد. در انگلستان پیش ساختگی کلی ساختمان بندرت برای ساختمانهای بلند استفاده شده و بیشتر برای ساختمانهای زیر ۱۰ طبقه بکار می رود. در گذشته دیوارهای پیش ساخته بندرت به عنوان عناصر اولیه مقاومت جانبی برای سازه های واقع در نواحی با زلزله خیزی بالا -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سشسم - بهسازی سازه‌های بتشی ۱۹۶ دارد و بنابراین نباید در سازه هایی که ممکن است تحت تحریک زلزله های متوسط یا شدید در طول عمر مفیدشان قرار گیرند بکار رود. در آئین نامه های مدرن زلزله ساخت و ساز دیوار برشی پیش ساخته در نواحی با زلزله خیزی بالا تنها هنگامی مجاز دانسته می شود که بتوان باآزمایش یا تحلیل نشان داد که مشخصات مربوط به مقاومت جانبی سیستم پیش ساخته, حداقل معادل است با موارد مربوط به سیستم دیوار برشی درجای مشابه. این ضابطه طراحی منجر گردیده به یک نوع روش ساخت و ساز دیوار برشی پیش ساخته که به روش شبه درجا موسوم است. در این رویکرد اتصال بین اجزای پیش ساخته طوری طراحی می شود که رفتار غیر ارتجاعی دور از اتصال اتفاق بیفتد. از آنجائیکه اجزای پیش ساخته را می توان مشابه با دیوارهای درجا آرماتورگذاری و طراحی کرد. واکنش غیرارتجاعی سیستم پیش ساخته بایستی مشابه یک سیستم درجا باشد. اگر چه این چنین رویکردی می تواند به طرحی مور و با رفتار قابل پیش بینی منجر شودء در عین حال تمایل به کم کردن صرفه ی سیستم های بتنی پیش ساخته دارد. شواهد آزمایشگاهی و تحلیل متعددی وجود دارد که نشان می دهد سازه های پیش ساخته ای که رفتاری مشابه ساخت و ساز در جای یکپارچه ندارد را نیز می توان برای تحمل زلزله های شدید بکار برد. در این فلسفه جدید طراحی دیوارهای پیش ساخته که به ساخت و ساز اتصالی موسوم استء تعدادی از اتصالات بین اعضای پیش ساخته طوری طراحی می شوند که تحت بارهای جانبی بزرگ بطور غیر ارتجاعی تغییر شکل داده و بدین ترتیب شکل پذیری و اتلاف آنرژی مناسبی را به سیستم سازه ای ببخشند. این اتصالات شکل پذیر بین عناصر پیش ساخته می تواند هم در اتصالات افقی و هم در اتصالات قائم بین پانل ها بکار گرفته شود. اگر چه این اتصالات در بعضی ساختمانهای مدرن در دنیا بکار گرفته شده اند و آشکارا ایمن تر از اتصالات مشابه در ساختمانهای چرخشی ساخت و ساز درجا بکار می رود. بنابراین از اعداد کمتری نسبت به مقادیر مجاز بند ۱-۵-۶ باید استفاده نمود. دیوارهای برشی در بسیاری سازه های قدیمی تر را نمی توان از رده شبه درجا به حساب آورد چرا که اتصالات آزها طوری طراحی نشده اند که تمامی رفتار غیرارتحاعی را به دور از ناحیه اتصال برانند. همجنین» این دیوارهای پیش ساخته قدیمی تر در تعریف مدرن تر ساخت و ساز اتصالی نیز نمی گنجند زیرا در اتصالات آنها عناصر ویژه برای جذب انرژی به شیوه ای شکل پذیر و پایدار پیش بینی نشده اند. کاربرد این نوع قدیمی تر ساخت و ساز اتصالی در مناطق با زلزله خیزی بالا به علت ترد بودن رفتار اتصالاتشان در برابر بارهای رفت و برگشتی محاز دانسته نشده است. بنابراین لازم است که طراح در هنگام ارزیابی ساختمانزهای که در بند ۱-۵-۶ در مورد شکل پذیریهای محاز و ظرفیت های چرخشی داده شده استفاده نماید. در این دیوارهای برشی پیش ساخته قدیمی ترء وصله پیوستگی بین شبکه آرماتور افقی و قائم پانل های دیوار با یک اتصال پوششی ساده توسط آرماتورهایی که از قطعات دیواری مجاور بیرون زده اند تأمین شده است. از آنجا که اتصالات درجا بین پانل ها کوتاهتر از آن هستند که ضوابط وصله پوششی در کشش را برآورده سازند» آرماتورها یا به همدیگر قلاب شده اند تا یک قفل مکانیکی را ایجاد کنند.ء یا در طول کوتاه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۷ نفسیر دستورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود در مورد آرماتورهای قائم قطورتری که معمولاً در امتداد لبه قائم یک پانل دیواری کارگذاشته می شود نیاز به ابزار خاصی برای اجرای وصله می باشد. آنواع مختلفی از وسایل اختصاصی برای اجرای وصله پوششی در ساخت و ساز قدیمی تر بکار رفته است و هنوز هم در ساخت و ساز مدرن دیوار پیش ساخته در بعضی نقاط مورد استفاده قرار می گیرد. دیوارهای برپاشونده به عنوان حالت خاصی از ساخت و ساز اتصالی در نظر گرفته می شوند. طول دیوارها در اکثر ساختمانهایی که به روش برپاشونده ساخته شده اند بیشتر از ارتفاع آنها می باشد. مقاومت برشی درون صفحه این دیوارها معمولاً حاکم بر طرح آنهاست. گسیختگی اتصال بین دیوار برپا شونده و دیافراگم سقف رایج ترین نوع انهدام مشاهده شده در این نوع سازه ها حین بارگذاری شدید زلزله بوده است. اگر این اتصال گسیخته شود. پانل دیوار تحت اثر نیروها و تغییر شکلهای خارج از صفحه قرار می گیرد که می تواند به فرو ریختن آن منجر گردد. بنابراین » به طراح هشدار داده می شود که به دقت اتصال بین دیوار و دیافراگم سقف را کنترل نماید. تن ۲-۲-۵-۶- عناصر سازه‌ای دیوارهای برشی بتنی پیش‌ساخته ت۱-۲-۲-۵-۶- ملاحظات کلی ملاحظات کلی مدل سازی تحلیلی دیوارهای برشی بتنی پیش ساخته مشابه با موارد ذکر شده در مورد دیوارهای برشی در جای یکپارچه می باشد. بنابراین» در این مورد به بند ت ۱-۲-۱-۵-۶ نیز رجوع گردد. بین پانل های پیش ساخته نیز در نظر بگیرد. از مدل سازی چنین اتصالاتی تنها در صورتی می توان اجتناب نمود که اتصالات طوری طراحی شوند که ارتجاعی باقی بمانند و کل واکنش غیر ارتجاعی سیستم دیوار پیش ساخته در داخل پانل های پیش ساخته اتفاق ت۲-۲-۲-۵-۶- سخت, آنها را نمایش دهد. گزینه دوم آن است که مشخصات سختی ای مشابه با دیوارهای درجا حفظ شود اما عنصر جداگانه ای برای نمایش سختی اتصالات اضافه گردد. روش های غیرخطی استاتیکی و دینامیکی غیرخطی بحث کلی روش های تحلیلی غیرخطی دیوارهای برشی و قطعات آنمها در بندهای ۲-۲-۲-۱-۵-۶ و ۳-۲-۲-۱-۵-۶ آمده می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نُسسم - بهسازی سازه‌های بشی ۱۹۸ در هنگام استفاده از منحنی های کلی بار -- تغییر شکل داده شده در شکل ( ۱-۶) ۰ مقادیر تغییر شکل (محور ) باید به عنوان چرخش مفصل پلاستیک یا تغییر مکانهای نسبی تعریف گردندء بسته به آن که بر واکنش غیر ارتجاعی دیوار یا قطعات آن خمش با برش حاکم باشد. چرخش مفصل پلاستیک در جایی بکار می رود که خمش بر واکنش غیرارتجاعی دیوارهای برشی و قطعات آن حاکم باشد. طرحی از طبقه اول یک دیوار برشی تغییر شکل یافته تحت خمش در شکل ( ۲-۶) آورده شده است. طول یک ناحیه مفصل شده پلاستیک در یک عضو بتن مسلح (2) عموماً بین ۰/۵ تا ۱/۰ برابر ارتفاع موْثر خمشی مقطع عضو تعریف می شود. در اعضای بتن مسلحی که تغییر شکل های برشی درآنها مهمند » طول مفصل شده پلاستیک به سمت حد پلاستیک به ارتفاع یک طبقه محدود گردد. در مورد قطعات دیوار که اغلب نسبت ارتفاع به عرض کمی دارند.ء ناحیه مفصل شده پلاستیک ممکن است تا نصف ارتفاع عضو نیز تعمیم یابد. در چنین حالاتی » طول ناحیه مفصل شده پلاستیک به نصف ارتفاع عضو محدود می گردد. در مورد اعضایی که واکنش غیرارتجاعی آنها توسط برش کنترل می شودء مناسب تر آن است که از تغییر مکانهای نسبی به عنوان مقدار تغییر شکل در شکل ( ۱-۶ (ب)) استفاده گردد. در مورد دیوارهای برشی » این تغییر مکان نسبی در واقع همان تغییر مکان نسبی طبقه آنگونه که در شکل (۳-۶) نشان داده شده می با شد. در مورد قطعات دیوار » تغییر مکان نسبی عضو بکار می رود. ت۲-۲-۲-۵-۶- مقاومت بحختی که در مورد محاسبه مقاومت های تسلیم و اسمی در بند ت ۲-۲-۱-۵-۶ آورده شده در مورد دیوارهای برشی پیش ساخته و قطعات آن که در رده شبه درجا قرار می گیرند نیز صادق است. در مورد همه انواع ساخت و ساز اتصالی » مقاومت دیوار برشی پیش ساخته به طرز چشمگیری از مقاومت اتصالات آن تأثیر می پذیرد. بنابراین » مقاومت اتصال باید به طرزی که در متن راهنما ذکر شده ارزیابی گردد. به نوع وصله ای که در آرماتورهای مورد استفاده در اتصال بکار رفته است باید توجه ویژه ای اعمال گردد. در در ساختمانهای قدیمی تر ء به تکنیک مورد استفاده برای وصله کردن آرماتورهای امتداد یافته از دو پانل مجاور هم به داخل آرماتورها دیده شود. تن ۳-۲-۲-۵-۶- طراحی اتصالات بتن ریزی درجا روی آرماتورهای انتظار قطعات)» این برش باید توسط اصطکاک مقطع پانل ها و نیز کشش آرماتورهای انتظار و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۹ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود کش ها منتقل گردد. در این ارتباط در مورد بتن درجا استفاده از ضریب اصطکاک بالاتری (۰/۳۵) نسبت به استفاده از ملات (۰/۲) آرماتورهای حلقوی- این آرماتورها به تأمین بهتر مقاومت برای آرماتورکش کمک می کنند و ترک خوردگی درازمدت را کاهش می دهند. آزمایشات انجام شده نشان می دهد که وجود این آرماتورها در مقاومت ترک خوردگی اتصال تأثیر چندانی ندارد ولی مقاومت نهایی آن را افزایش داده و رفتار شکل پذیرتری را برای آن تأمین می نمایند. آرماتور کشس- این آرماتورها در ترکیب با آرماتورهای حلقوی یک اتصال مکانیکی بین پانل های مجاور برقرار می سازند که از انهدام پیش رونده دیوار جلوگیری می نماید. اتصال حاصل گردد. این موضوع به تشدید افت بتن می انحامد که سایر عوامل مانند خزش » نشست های نامساوی» تنشهای ناشی از ت۵-۲-۲-۵-۶- معیارهای پذیرش الف- روش‌های خطی استاتیکی و دینامیکی تفسیر ندارد. ب- روش‌های غیرخطی استاتیکی و دینامیکی واکنش غیرارتجاعی تنها برای حالات فهرست شده در جداول (۱۶-۶) و (۱۷-۶) قابل قبول است. بحث مشروحی در مورد مقادیر تغییر شکل داده شده در جداول فوق در بند ت ۲-۴-۲-۱-۵-۶ ذکر شده است. در ساخت و ساز اتصالی » مقادیر تغییر شکل به ۵۰/ مقادیر جدولی کاهش داده می شوند چرا که در مورد رفتار غیر ارتجاعی آنواع قدیمی تر این نوع ساخت و ساز ابهاماتی وجود دارد. ثن۶-۲-۲-۵-۶- معیارهای بهسازی دیوارهای برشی بتنی پیش ساخته ممکن است از بعضی ضعفهایی برخوردار باشند که دیوارهای درجا نیز برخوردارند. این ضعفها مشتملند بر ناکافی بودن ظرفیت خمشی, کافی نبودن ظرفیت برشی نسبت به ظرفیت خمشی,ء محصور نبودن کافی پیرامون دیوار و ناکافی بودن طول وصله آرماتور طولی موجود در پیرامون دیوار. تمام این ضعفها را می توان با استفاده از یکی از تمهیدات توصیف شده در بند ۵-۲-۱-۵-۶ برطرف نمود. تعدادی از ضعفهایی که مختص دیوارهای پیش سا خته است شامل اتصالات ناکافی بین اتصالات را از پانل های مجاورشان قویتر نماید و در نتیجه هرگونه رفتار غیرارتجاعی را در این پانل ها متمرکز نماید. * تقویت اتصالات بین پانل های دیواری مجاور یا متقاطع : ترکیبی از جزئیات مکانیکی و جزئیات درجا را می توان برای تقویت کردن اتصال بین پانل های پیش ساخته بکار برد. اتصالات مکانیکی می تواند شامل مقاطع فولادی و انواع -------- صفحهٔ بعد -------- قصل تُسشم - بهسازی سازه‌های بتشی ۳۰۰ مختلف میل مهارهای جاسازی شده باشد. روشهای مقاوم سازی درجا عموماً شامل نمایان ساختن فولاد مسلح کننده در لبه پانل های مجاور » اضافه نمودن آرماتور لبه ای قائم و عرضی و اجرای بتن جدید می باشد. _تقویت اتصالات بین پانل های دیواری پیش ساخته و پی : ظرفیت برشی اتصال پانل دیوار به پی را می توان با استفاده از اتصالات مکانیکی اضافی یا با استفاده از یک لایه جدید بتن در جا با آرماتورهای انتظار جدید در روی پی تقویت نمود. ظرفیت لنگری واژگونی اتصال پانل به پی را می توان توسط آرماتورهای انتظار که با تعبیه سوراخ در پی جاگذاری می شوند افزایش داد. این آرماتورها در محدوده اتصالات جدید درجا در لبه های پانل نصب می گردند. اضافه نمودن اتصالات به پانل های مجاور نیز می تواند بعضی از نیروهایی را که از طریق اتصال پانل به پی منتقل می شوند حذف نماید. * تقویت اتصالات پانل های دیواری پیش ساخته و دیافراگم کف با سقف: این اتصالات را میتوان با استفاده از قطعات صفحه و هم نیروهای خارج از صفحه را باید در نظر گرفت. ت۳-۵-۶- دیافراگم‌های بتنی درجا طول به عرض آنها نسبتاً کوچک (کمتر از ۳) بوده است. دال های نازک بتنی روی تیرها و تیرچه های یکطرفه ظرفیت برش دیافراگم کمی دارند که با افزایش نسبت طول به عرض آنها غیر مطمئن تر نیز می شوند. ۱-۳-۵-۶ اجزای تشکیل‌دهنده‌ی دیافراگم‌های بتنی ثن۱-۱-۳-۵-۶- دال‌ها تفسیر ندارد. ثن۲-۱-۲-۵-۶- مهارها و اجزای جمع کننده تفسیر ندارد. تن۳-۱-۳-۵-۶- اجزای لبه در هنگام ارزیابی یک ساختمان موجود , توجه خاصی باید به بررسی شرایط وصله های پوششی معطوف گردد. در جایی که آرماتوربندی عرضی با فاصله ی کم برای محصور کردن وصله ها موجود نیست. احتمال ازهدام وصله ها تست تنش های بحرانی می رود. در روند بهسازی بایستی وصله های جدید با آرماتوریندی عرضی در فواصل کم محصور گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- (ها تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۲-۳-۵-۶- مدل سازی, تحلیل و معیارهای پذیرش تن۱-۲-۲-۵-۶- ملاحظات کلی در بعضی مدلهای کامپیوتری دیافراگم بصورت صلب فرض می شود. درصد کمی از دیافراگم های درجا می توانند انعطاف پذیر باشندء با این حال مثلاً یک دال بتنی نازک واقع بر یک عرشه ی فولادی ممکن است بسته به نسبت طول به عرض دیافراگم » ت۲-۲-۳-۵-۶- سخت, اعضای قائم نسبتاً انعطاف پذیری که ممکن است توسط دیافراگم جایجا شوند و نیز اعضای قائم نسبتاً سختی که ممکن است توسط همین تغییر مکان دیافراگم بیش بارگذاری گردند باید بررسی شوند. ت۳-۲-۳-۵-۶- مقاومت و ت۴-۲-۳-۵-۶- معیارهای پذیرش ۳-۲-۵-۶ معیارهای بهسازی دیافراگم های بتنی درجا می توانند دارای گستره ای از ضعفها باشند . دو گزینه کلی برای اصلاح ضعفها وجود دارد: یا ارتقای مقاومت و شکل پذیری » یا کاهش نیاز مقاومتی مربوطه. اجزای دیافراگم را جداگانه می توان با اضافه نمودن آرماتور و بتن ریزی مربوطه مقاوم کرده یا ارتقا داد. ضخامت دیافراگم را نیز می توان افزایش داد.ء اما وزن اضافه شده ممکن است شالوده را بیش بارگذاری نموده و نیروی زلزله را افزایش دهد. کاهش دادن نیاز مقاومتی را می توان با افزودن عناصر مقاوم جانبی اضافی » ایجاد میرایی اضافی » یا با ایزوله کردن ساختمان در پایه به انجام رساند. کلیه تمهیدات اصلاحی مورد نظر باید براساس مقاومت مصالح با درنظر گرفتن مسیر نیروها و ضوابط سازگاری تغییر شکلهای سازه تن ۳۴-۵-۶- دیافراگم‌های بتنی پیش ساخته آرماتورگذاری شده بودند و9 مقاومت بتن آزها در محدوده ی 0 ۲۰۰/۵ بود. تیرهای مستطیلی ‌ تیر ] معکوس ‌ تیر أ ستون » تا ۱۹۶۰ میلادی در دسترس قرار گرفتند. اتصالات مورد استفاده عموماً ترد هستند که در شکل پذیری محدودشان نیز با هم متفاوتند. مقاومت بتن پس از آن به *,رر / و ۴۰۰ ارتقا داده شد تا روند باز و دوباره استفاده کردن قالبها را تسریع نماید. تنها درصد اندکی از این سیستم ها با درنظر داشتن تراز نهایی نیروهای زلزله طراحی شدند. روی دیافراگم های بام بندرت رویه بتنی مرکب درجا ریخته می شد اما دیافراگم های کف طبقات اکثراً دارای رویه بتنی در جا ریخته شده بودند. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل تُسشم - بهسازی سازه‌های بتشی ۳۱۰۲ دیافراگم های رویه دار ممکن است دارای ضعفهای زلزله ای زیر باشند: * ضخامت ناکافی رویه و آرماتورگذاری ناقص؛ * اتصالات ترد بین اجزا؛ * نسبت بیش از حد بزرگ طول به عرض دیافراگم؛ * کم بودن یا عدم وجود آرماتور کش یا جمع کننده؛ * عدم کفایت ظرفیت انتقال برش در پیرامون؛ * عدم کفایت اتصالات و طول نشیمن اجزا در تکیه گاه ها * خوردگی اتصالات. فارغ از اینکه دیافراگم ها در ابتدا برای زلزله طراحی شده بودند یا نه ء رفتار دیافراگم های پیش ساخته در زلزله ۱۹۹۴ نورث ریج نشان داد که مرور موارد زیر باید به عنوان بخشی از برنامه ارزیابی یا مقاوم سازی مد نظر قرار گیرد: * صلبیت دیافراگم: دیافراگم ها تحت تغییر مکانهای نسبتاً بزرگی در اثر جاری شدن آرماتورهای تعبیه شده به عنوان آرماتور حرارتی عرشه و یا جاری شدن جمع کننده ها و کش ها و در بعضی حالات, نسبت بالای طول به عرض قرار می گیرند. انهدام ترد اتصال یک جزو به جزو دیگر نیز به ایحاد تغییر مکانهای بیش از حد انتظار کمک می نماید. تغییر مکانهای دیافراگم ممکن است بسیار بزرگتر از تغییر مکانهای نسبی دیوار برشی همراه با آتها باشد؛ بنابراین توزیع نیروهای زلزله بسیار متفاوت از انچه با فرض دیافراگم صلب محاسبه شده می باشد. ستونهایی که فرض شده بود 9 کامل بودن مسیر انتقال نیرو: اتصالات یا درزهای بین عضوهای دهانه ها و اتصالات در امتداد انتهاهای چنین اعضایی عموماً با رویه بنتنی ناز کی پوشیده می شوند و9 اغلب آرماتور سبکی دارند. واکنش سازه ای دیافراگم ممکن است قویاً * طراحی جمع کننده: مقاومت کش ها و جمع کننده های دیافراگم باید طوری طراحی شود که جاری شدن محدودی در این نقاط روی دهد. همچنین این نقاط را می توان طوری طراحی کرد که آرماتور قیدی مشابه با ستونهای شکل پذیر تحت بار محوری تنها داشته باشند. جاری شدن اولیه در کشش موقعیتی را پدید می آورد که در آن نیروهای فشاری مشاهده گردید. به علاوه , مشاهده گردید که اتصالات دیوار برشی به جمع کننده ها نیز گسیخته شدند. این گسیختگی ها می توانند یک مکانیزم اولیه آنهدام بوده یا رویدادهای ثانویه ای نسبت به عوامل دیگر باشند. روشن است که اتصال -------- صفحهٔ بعد -------- اقا تفقسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود طراحی فولاد محصور کننده در نظر گرفته شود. همچنین » مهم است که اثرات چرخش و تمایل واژگونی دیوار برشی روی اتصال به جمع کننده نیز ملحوظ گردد. این عملکرد . به همراه پتانسیل انهدام میلگردهای کمانه کرده» عموماً مورد نظر قرار نگرفته است. ٩‏ شتاب قائم : اعضای پیش ساخته با دهانه بزرگ تحت بار ثقلی ممکن است در مقابل شتابهای قائم در مکانهای نزدیک تیرهای با مقطع ] معکوس شده باشد». افراد دیگر نیز این احتمال را در ارتباط با اعضای متفاوتی ابراز نموده اند. ت۱-۴-۵-۶- اجزای دیافراگم‌های بتنی پیش ساخته اجزای دیافراگم های بتنی پیش ساخته در طبیعت و عملکرد خود. به دیافراگم های درجا شبیه هستند. اما تعدادی تفاوتهای ممم نیز وجود دارد. یکی اینکه دیافراگم های پیش ساخته از یکپارچگی ساخت و ساز درجا سود نمی برند. به علاوه , اجزای پیش ساخته ممکن است به لحاظ وجود نیروهای پیش تنیدگی شدیداً تحت تنش باشند. این نیروها ایجاد افت و خزش دراز مدت می نمایند که بنوبه خود باعث کاهش طول جزء با گذشت زمان می شوند. این کوتاه شدگی تمایل به گسیختگی اتصالاتی دارد که جزو را مقید نموده اند. اکثر سیستم های پوشش کف بتنی در ایران رویه دارند. اما بعضی سیستم های بتنی مجوف پوشش کف وجود دارد که فاقد رویه اند. دال رویه عموماً به روی عناصر پیش ساخته می چسبد. اما ممکن است ضخامت آن در وسط دهانه کافی نبوده یا آرماتورگذاری کافی نداشته باشد. همچنین ترک خوردگی در امتداد اتصالات پانل ها ممکن است موجود باشد. انتقال برش در لبه دیافراگم های بتنی پیش ساخته از اهمیت اساسی برخوردار است. آئین نامه ساختمانی به مناطق با زلزله خیزی پائین محدود شده است. اعمال این محدودیت به علت ترد بودن اتصالات و نبودن اطلاعات آزمایشگاهی در مورد دستگاههای مختلف پیش ساخته بوده است. توجه ویژه ای باید به کش های دیافراگم در ساخت و ۲-۴-۵-۶ مدل سازی» تحلیل و معیارهای پذیرش تن ۳-۳۴-۵-۶- معیارهای بمسازی بند ۳-۳-۵-۶ راهنمای نحوه بهسازی دیافراگم های بتنی به صورت کلی می باشد. احتیاطات ویژه أی باید اعمال نمود تا بر مقاوم سازی دیافراگم های بتنی پیش ساخته مشکل و در بسیاری حالات گران نیز هست. نصب دیوارهای برشی با -------- صفحهٔ بعد -------- قصل تُسشم - بهسازی سازه‌های بتشی ۳۱۰۴ سایر روشها بسیار محدود است. در حالت دیافراگم های بدون رویه بام؛ برداشتن کل عرشه بتن پیش ساخته بایستی مد نظر قرار مه تن ۵-۵-۶- پی‌های بتنی ۱-۵-۵-۶ انواع پی‌های بتنی و ت ۱-۱-۵-۵-۶- پی‌های کم‌عمق ثن۲-۱-۵-۵-۶- پی‌های عمیق ۱- شمع‌های کوبیدنی برای درجا ریختن شمع ها معمولا از قالبهای استوانه ای قطعه قطعه استفاده می شود که پس از ریختن بتن این قالبها بیرون کشیده می شوند. ثن۲-۵-۵-۶- تحلیل پی‌های موجود فرضیات ساده کننده در ارتباط با شرایط پایه ی ساختمان در مدل تحلیلی آن مشابه با موارد لازم برای تحلیل تحت اثر بار ثقلی هستند. اما روشهایی که در فصل ۴ در مورد تحلیل های دقیق تر تشریح شده بیان منطقی تری از اندرکنش خاک- سازه و خاک - شمع می باشند. بنابراین کاربرد این روشهای دقیق تر در ارتباط با سطوح بالاتر عملکرد ( سطوحی که ظرفیت سازه ای بیشتری را می طلبد) توصیه می شود تا اطمینان بیشتری را تأمین نماید. از آنجائیکه تأثیر خالص این گونه روشها کاهش تنش در ساختمان ولی افزایش تغییر مکانهای آن است. این روشها ممکن است به قابل قبول بودن ساختمانی بینجامند که بدون مدل سازی پیء ساختمانی سخت تر می بودء به شرطی که تغییر مکانها در محدوده ی مجاز باشند. ت۳-۵-۵-۶- ارزیابی شرایط موجود در صورت موجود نبودن نقشه های اجرایی » تأیید اندازه ها و جزئیات پی های موجود بدون متوسل شدن به روشهای بازبینی عمق » در صورت موجود نبودن نقشه ها بازنمودن یک شالوده انتخابی بعنوان نماینده برای بدست آمدن اندازه و عمق ضروری می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۵ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود در مورد وضعیت آرماتورگذاری پی ها ممکن است فرضیات محافظه کارانه ای در نظر گرفته شود که وابسته به آئین نامه و تحربه محلی در زمان طراحی است. در مواردی که تردید وجود دارد می توان فرض نمود اجزای پی با مقاومت کافی در برابر بارهای ثقلی که ساختمان تحت آن قرار دارد طراحی شده اند » اگر چه در مورد حاشیه اطمینان آن هنوز تردید وجود خواهد داشت. بعلت مشکلات باز نمودن پی ها و ترمیم خرابی ناشی از زلزله در آنها . روش متداول آن است که طراحی طوری صورت پذیرد که تسلیم شدن و خرابی در ستونها یا دیوارهای واقع بر پی رخ دهد نه خود پی. برای همین » تصریح شده است که پی های موجود برای کمترین نیرو بین نیروهای طراحی کاهش نیافته یا ظرفیت ستونها یا دیوارهای تکیه کننده بر آنها . محاسبه گردد. ت۳۴-۵-۵-۶- معیارهای بهسازی الف - معیارهای بهسازی پی های سطحی ۱- افزایش سطح پی : افزایش سطح پی می تواند روش موْْری برای بهسازی آن باشد. پی با سطح افزایش یافته را در قسمت های قدیم و جدید فراهم شده باشد. ۲- روش زیر دوخت: از تعبیه ی ریز شمع در زیر پی ها می توان هم برای افزایش سطح آن و هم برای انتقال بار آن به لایه های باربر در اعماق پائین تر استفاده نمود. تعبیه ی ریز شمع عبارت است از برداشتن خاک نامناسب زیر پی و جایگزینی فوری آن با بتن» خاک مخلوط باملات » خاک مناسب » یا سایر مصالح. این کار باید در گام های زمانی و مکانی کوتاه انجام شود تا پایداری سازه به خطر نیفتد. ۳- تعبیه ی مهارهای کششسی: از مهارهای کششی می توان با سوراخ کردن خاک زیر پی و تثبیت مهار با ملات در خاک باربر زیرین و سپس اتصال مهار بصورت پیش کشیده یا غیر پیش کشیده به زیر پی برای مقابله با برکنش استفاده نمود. به جای این مهارها می توان از شمع نیز استفاده کرد . در هر حال, تنش های فشاری زیر پی که در این حالت افزایش یافته اند باید ۴- افزایش عمق موْثر پی: در این روش بتن جدید روی پی قدیم ریخته می شود تا مقاومت برشی و خمشی آنرا افزایش دهد. البته بتن جدید را باید با آرماتور دوخت کافی به بتن قدیم متصل نمود. اگر لازم باشد باید از آرماتور افقی نیز در بتن جدید برای مقابله با خمش استفاده کرد. این روش هم برای پی های تکی و هم برای پی های گسترده قابل اجراست. ۵- تعبیه ی شمع های بتنی در زیر پی های تکی یا گسترده ی موجود: می توان از تعدادی پی شمعی جدید در زیر پی های تکی یا گسترده ی موجود استفاده کرد به شرط آنکه موقعیت آزها طوری انتخاب شود که بر پی موجود تنش بیش از حدی ۶- تغییر سازه ی ساختمان برای کاهش نیرو یا تغییر مکان پی :این روش شامل کاهش جرم با کاهش تعداد طبقات ساختمان یا اضافه کردن عناصر باربر مناسب ( مانند مستهلک کننده های انرژی ) است تا مقدار بار وارده به پی را کاهش دهد. از دیوار های برشی یا مهاربندی جدید نیز برای کاهش نیرو یا تغییر مکان پی های موجود می توان استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل تُسشم - بهسازی سازه‌های بشی ۲۱۰۶ می نماید تا بار جانبی بین پی های مختلف توزیع گردد. ب- معیارهای بهسازی پی های عمیق جدید در سر شمع موجود با ضوابط گفته شده در مورد افزایش سطح پی های موجود طبق بند بالا ( ت۴-۵-۵-۶ (الف)) سازگار باشد. ۲- افزایش عمق موْثر سرشمع: افزودن بتن و آرماتور جدید روی سرشمع های موجود می تواند در افزایش ظرفیت برشی وخمشی آن موْثر باشدء بشرطیکه سطح تماس بتن های جدید و قدیم برای انتقال نیروهای موجود طراحی شود. ۲ ارتقای کیفیت خاک مجاور سرشمع موجود: این روش بشرط سازگاری با ضوابط بخش ت ۳-۴ می تواند موَثر باشد. ۴ افزایش سطح مربوط به فشار مقاوم در سر شمع : اضافه کردن بتن مسلح جدید به سرشمع های موجود می تواند در افزایش سطح باربر سرشمع در راستای قائم موّْثر بوده و به افزایش باربری جانبی آن بینجامد. ۵- تغییر سیستم باربر ساختمان برای کاهش پاسخ لرزه ای : در این روش از اجزای باربر جانبی جدید برای کاستن از نیرو و ۶ ساخت شمع ها یا چاهکهای مایل : افزودن شمع یا چاهک مایل می تواند در افزایش باربری جانبی روش موّثری باشد. ۲-۲-۴-۴ نیز باید مد نظر قرار گیرد. فرایشس سمخ با ج گر از ارماتورگداری یبن منطور سو صوابط بخحس رعایت گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ بهسازی ساختمان‌های مصالح بنایی و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۹ نفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۱- ۷- کلیات در این دستورالعمل از روش ساده ی بهسازی استفاده شده است. فلسفه ی روش ساده ی بهسازی بررسی نواقص متداول و رفع نواقص موجود با استفاده از راهکارهای ساده ی بهسازی می باشد. نواقص ساختمانی در ۶ بخش عمده, شامل کیفیت مصالح بنایی؛ سیستم سازه ای » دیوارهای باربرء دالهاء اتصالات اجزای ساختمان و اعضای غیرسازه ای بررسی می شود. استاندارد ۲۸۰۰ ایران[۱| نیز در طراحی ساختمانهای مصالح بنایی سعی نموده است نواقص متداول در این نوع ساختمانها را با ارائه ضوابطی » برطرف نماید که از این حیث روش ارائه شده در این دستورالعمل با استاندارد مذکور هماهنگی دارد. ضوابط این فصل شامل ساختمانهای بیش از سه طبقه و یا بناهای تاریخی نمی شود. برای تأمین ضوابط مربوط به این ساختمانها می توان به نشریه ۳۷۶ و یا دستورالعمل 6 1۳۳/۸ مراجعه کرد. ت۲-۷- انواع ساختمان‌های مصالح بنایی ت۱-۲-۷- ساختمان‌های مصالح بنایی سنتی الف - ساختمان های آجری پیدایش ساختمانهای آجری در ایران را می توان از اواسط هزاره ی اول قبل از میلاد در بنای چغارزنبیل دانست. صنعت آجرپزی در ایران پیش از دوران هخامنشی تکامل یافته و در دوران اشکانیان و ساسانیان از جر برای بناها به ویژه برای پوشش سقف ها استفاده شده است. بناهای تاریخی آجری عموماً بصورت طاق پوش و گنبدی می باشند که از محدوده ی این دستورالعمل خارج می باشد. بطور کلی دو نوع بنای آجری طاق پوش و تیرپوش در ایران بسیار معمول بوده است. ویژگی بناهای طاق پوش در پوشش قوسها و طاق گنبدی آن می باشد. جهت پایداری در مقابل نیروی رانش طاق» دیوارهای بناهای آجری طاق پوش قطور می باشند. در پوشیده و سپس کاهگل ریخته می شود. در حال حاضر سقف ساختمانهای آجری عموما تیرپوش می باشند که در آنها از تیرهای فلزی» چوبی و یا تیرچه بلوک جهت انتقال بار سقف به دیوارها استفاده می گردد.[ ۳] ب- ساختمان های بلوک سیمانی این نوع ساختمانها به نسبت ساختمانهای آجری بسیار کم بوده و در مناطقی که مصالح سنگی مناسب و سیمان در دسترس می باشد بصورت دیوارهای بلوک سیمانی توپر برای دیوارهای باربر و بصورت توخالی برای جداکننده ها استفاده می شود. سقف ساختمانها در این نوع بناها معمولاً بصورت تیرپوش است. ساختمانهای سنگی و خشتی نیز از انواع دیگر ساختمانهای مصالح بنایی می باشند که مشمول ضوابط این دستورالعمل نمی گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳ ت ۲-۲-۷- ساختمان‌های مصالح بنایی کلاف‌دار این نوع ساختمانها که در آنها نیروهای قائم توسط دیوارهای باربر ونیروهای جانبی توسط یک سیستم دیوار باربر و کلاف بتن ضوابط ساختمانها در ویرایش اول استاندارد مذکور در فصل جداگانه ای با جزئیات لازم آمده بود که در ویرایش سوم این استاندارد (۱۳۸۴) تغییراتی در آن داده شده است . از جمله اینکه در ویرایش سوم استفاده از کلاف قائم برای ساختمانهای یک طبقه در مناطق ت۳-۷- محدوده‌ی کاربرد تفسیر ندارد. ت ۳-۷- مراحل روش ساده‌ی بهسازی ت۱-۳-۷- مشخص‌نمودن نوع ساختمان تفسیر ندارد. ت۲-۳-۷- مسخص‌نمودن نواقص ساختمان تفسیر ندارد. ت۳-۳-۷- تهیه‌ی جزییات طرح بهسازی برای رفع نواقص ساختمان تفسیر ندارد. ت۳-۳-۷- ارزیابی مجدد ساختمان با درنظرگرفتن طرح‌های پیش‌بینی‌شده برای بهسازی تفسیر ندارد. ت۵-۳-۷- طراحی جزییات بهسازی برای اجزای غیرسازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۵-۷- نواقص متداول در ساختمان‌های مصالح بنایی ت۱-۵-۷- ساختمان‌های مصالح بنایی سنتی تفسیر ندارد. ت۱-۱-۵-۷- مصالح تفسیر ندارد. ت۲-۱-۵-۷- سیستم سازه‌ای ساختمان تفسیر ندارد. ۳-۱-۵-۷ دیوارهای باربر تفسیر ندارد. ت۳-۱-۵-۷- دال‌ها تفسیر ندارد. ۵-۱-۵-۷ اتصالات اعضای سازه‌ای تفسیر ندارد. ت۶-۱-۵-۷- اعضای غیرسازه‌ای تفسیر ندارد. ت۲-۵-۷- ساختمان‌های مصالح بنایی کلاف‌دار -------- صفحهٔ بعد -------- ت۶-۷- ارزیابی آسیب‌پذیری ساختمان‌های مصالح بنایی ت۱-۶-۷- ارزیابی آسیب‌پذیری ساختمان‌های مصالح بنایی سنتی ت۱-۱-۶-۷- ارزیابی کیفیت مصالح بنایی تن۱-۱-۱-۶-۷- کنترل کیفیت واحدهای بنایی واحدها دچار فرسودگی و شکستگی زود هنگام می شوند. در ارزیابی کیفیت واحدهای ساختمانی» روش عینی مورد توجه قرار گرفته ثتن۲-۱-۱-۶-۷- کنترل کیفیت ملات اقا ۲۵۶ 6۰۵۵ 11۳۱10۲۵ (101360]) [(۴ اقتباس شده است. ت۲-۱-۶-۷- ارزیابی سیستم سازه‌ای ساختمان ت۱-۲-۱-۶-۷- مسیر بار نیروهای لرزه ای ساختمان از طریق دیافراگم های افقی به دیوارهای برشی منتقل می شوند و این اعضاء نیروها را به پی ها و از طریق پی ها به خاک انتقال می دهند. چنانجه در مسیر انتقال بار » ناپیوستگی وجود داشته باشدء ساختمان علی رغم وجود اعضای مقاوم جانبی» توانایی مقاومت در برابر نیروهای لرزه ای را نخواهد داشت. بنابراین بایستی یک سیستم مقاوم باربر جانبی» مسیر مستقیمی را میان پی » اعضای عمودی و دیافراگم ها تشکیل دهد تا چنین ضعفی وجود نداشته و در صورت وجود با اجزای چنین مسیری,» نقص مذکور برطرف گردد. ت۲-۲-۱-۶-۷- ارزیابی ظرفیت برشی ساختمان در ساختمانهای مصالح بنایی سنتی » دیوارهای باربر»ء عناصر اصلی مقاوم در برابر نیروهای افقی زلزله هستند. این دیوارها با -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۱۳ نفسیر دسئنورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود در این دستور العمل برای ارزیابی کفایت مقاومت برشی ساختمان» ظرفیت برشی دیوارها براساس آزمایش مقاومت برشی ملات تعیین می گردد. ضوابط انجام آزمایش و ضوابط تعیین ظرفیت برشی دیوار بر اساس ضوابط مندرج در آئین نامه 2136(] می باشد. آئین نامه 2136[] همچنین جهت محاسبه برش پایه ساختمانهای مصالح بنایی از رابطه زیر استفاده می کند که در آن ۸ شتاب مبنای طرح و ۷۷ وزن موّثر ساختمان شامل بار مرده و درصد موّئْر بارزنده می باشد. (ت ۱-۷) ۷ ۷-033 این میزان برش پایه با ظرفیت برشی ساختمانهایی که حداقل دیوار نسبی مندرج در جدول شماره ۶ استاندارد ۲۸۰۰ ایران را دار می باشند. بشرح دیل همخوانی نسبی دارد. مطابق استاندارد ۲۸۰۰ در ساختمانزهای آجری حداقل دیوار نسبی در طبقات ۱ تا ۲ بترتیب ۸ ۶ و ۴ درصد سطح زیربنای یک طبقه می باشد. ظرفیت برشی هر طبقه با مساحت (5) و مقاومت برشی مجاز دیوار (: ۷) برمبنای حداقل دیوار نسبی بشرح ذیل می باشد. > مقاومت برشی طبقه اول (ت ۲۳۷ * مقاومت برشی طبقه دوم همجنین مطابق آئین نامه ۳136[] مقاومت برشی دیوارها (,۷) از رابطه ی ( ت ۳-۷) بدست می آید که در آن ,۷ مقاومت برشی ملات و م6 تنش ناشی از بار ثقلی است. (ت ۳-۷) 0150 + 0.1۷ ۶ ۷ مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران درصد دیوارهای نسبی در دو جهت عمود بر هم بایستی رعایت گردد و در یکی از این جهات فقط وزن خود دیوار باعث تنش فشاری دران دیوار می شود. لذا با فرض ارتفاع سه متر برای طبقه و وزن مخصوص ۱۸۵۰ کیلوگرم بر متر : 0 2 85و27 ها در طبقه سوم 71 ار 2 : و0 - / 83255 موی در طبقه دوم 1 1 2 [ /1.395- مخ چ در طبقه اول 0 7 2 بنابراین حداقل مقاومت برشی دیوارهای طبقات اول تا سوم با فرض ۳ کیلوگرم بر سانتی متر مربع برای مقاومت برشی ملات 1 3. 4- هن 4 - 0.150.28 +0. 3 - رناطبقه سوم )۳ ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۱۱۳ .۱/7 دم ها - را طبقه د 42 هن 32 - 0.150.83 +0. 3 - رن طبقه دوم می /۹ 51 - 0.1590.39 +0. 3 - را طبقه اول 71 6.771 / (5) 0.14 - 5 *(0.04)3.2 - 0.045۷ - ظرفیت برشی طبقه سوم / (5) 0.25 < 5 ((0.06۳)4.2 < ,0.065 - ظرفیت برشی طبقه دوم (ک) [0.4 - 5 *((0.085. 1 - ,0.0859۷ -ظرفیت برشی طبقه اول همچنین وزن یک متر مربع سقف طاق ضربی و یا تیرچه بلوک بهمراه ۲۰ درصد بار زنده که برای محاسبات زلزله مورد استفاده قرار می گیرد. بطور متوسط ۶۰۰ کیلوگرم بر متر مربع می باشد که چنانچه وزن دیوارها و تیغه ها را به آن بیفزائیم عددی حدود یک تن بر متر مربع می گردد. با این وزن » برش پایه بر اساس رابطه ( ت ۱-۷) بشرح دیل می باشد. ۷/-0.335 ۷7 ۷۶0.330.352 1(35( < 0.35 )5( 1 و میزان نیروی برشی هر طبقه با فرض توزیع یکنواخت نیروی زلزله در طبقات بشرح دیل محاسبه می گردد. (0.12)5-(5) 035 - ,/( نیروی برشی در طبقه سوم (0.23)5-(5) 35 - ,از نیروی برشی در طبقه دوم (0.35)5-(5) 3035 - ,/[ نیروی برشی در طبقه اول گرفت که رابطه (ت ۱-۷) با استاندارد ۲۸۰۰ ایران نسبتاً همخوانی دارد. البته در این دستورالعمل ضریب اهمیت |[ هم در محاسبه برش پایه لحاظ شده است و در جهت اطمینان » توزیع نیروی زلزله در می گردد و نیروی برشی در هر طبقه با مجموع ظرفیت برشی دیوارهای آن طبقه مقایسه می گردد. همچنین توصیه شده است که حداقل ۷۵ درصد دیوارهای نسبی استاندارد ۲۸۰۰ رعایت گردد. ت۳-۲-۱-۶-۷- انسجام ساختمان ضعف عمومی اتصالات بین دیوارهای متقاطع و بین دیوارها ودال و نیز بین عناصر دال » باعث می گردد که توانایی ساختمان در حرکت منسحم همراه با ارتعاشات زمین محدودگردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۵ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود مطابق ضوابط بند ۹-۳ استاندارد ۲۸۰۰ آیران می باشد اما به دلیل سهولت در اجراء کلافهای فلری جهت بهسازی ساختمان موجود توصیه می شود. ت۴-۲-۱-۶-۷- نامنظمی در پلان نیروهای پیچشی بهمراه نیروهای افقی ناشی از انتقال جانبی ساختمان» باعث وارد آمدن نیروهای اضافی قابل ملاحظه به عناصر برای رفع نامنظمی پیچشی و کاهش خروج از مرکزیت » اضافه نمودن دیوارهای برشی جدید روش مناسبی می باشد که سبب کاهش نیروها و تنش های ناشی از پیچش و افزایش ظرفیت در برابر نیروهای جانبی می شود . تغییر شکل های لرزه ای سازه نیز بطور قابل توجهی کاهش می یابد. ت۵-۲-۱-۶-۷- نامنظمی در ار تفاع در ساختمانهای مصالح بنایی نامنظمی در ارتفاع شامل طبقه ضعیفء نامنظمی هندسی و نامنظمی در وزن طبقات می باشد که یک روش کلی برای اصلاح هر نامنظمی » تصحیح اعضای سازه ای موجود و یا اضافه نمودن اعضای جدید می باشد بطوری که نامنظمی را حذف نموده و یا بطور قابل توجه کاهش دهد. البته بایستی توجه داشت که بهسازی مشکل جدید و یا بزرگتری را برای اعضاء موجود ایجاد نکند. بطور مثال اضافه نمودن یک دیوار برشی» مقاومت طبقه ی ضعیف را افزایش می دهد اما بایستی تأثیر آن در سختی طبقه را نیز در نظر گرفت تا باعث خروج از مرکزیت قابل توجه ( نامنظمی در پلان ) نگردد. همچنین بایستی دقت شود که در دیافراگم های بالایی و پائینی برای توزیع و انتقال نیروهای برشی جدید مسیر بار مناسب وجود داشته باشد. ت۶-۲-۱-۶-۷- پی پی یک ساختمان به عنوان آخرین عضو سازه ای در مسیر انتقال نیروهای ثقلی و جانبی ساختمان » یکی از عناصر مهم و تراز پی مطابق ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۱۱۶ ت۷-۲-۱-۶-۷- ساختمان‌های مجاور ضربه ی متقابل ساختمانهای مجاور به یکدیگر (اثر پاندینگ)» مشخصات دینامیکی هر دو ساختمان را تغییر داده و نیروهای اینرسی اضافی به هر دو ساختمان وارد می آورد. البته در ساختمانهایی که دارای ارتفاع یکسان و طبقات هم تراز می باشند. کف های طبقات به یکدیگر ضربه زده و صدمات ناشی از این ضربات معمولاً محدود به اجزای غیر سازه ای می باشد. اما اگر طبقات در ترازهای متفاوتی باشند کف ها به دیوارهای ساختمان مجاور ضربه زده که می توانند سبب آسیب سازه ای شوند. در حالتی که دو ساختمان با ارتفاع متفاوت باشند ساختمان کوتاهتر مانند یک پشت بند برای ساختمان بلندتر عمل نموده و به آن نیروهای پیش بینی نشده ای وارد می آید. به ساختمان بلندتر نیز بدلیل تغییر در مشخصات دینامیکی ناشی از پشت بند جدید. نیروهای جدیدی وارد می شوند که برای آن طراحی نشده است. بنابراین برای ساختمانهای هم ارتفاع با طبقات غیرهمتراز و نیز ساختمانهایی که ارتفاع یکی کمتر از نصف ارتفاع دیگری باشد. بایستی فاصله ی دو ساختمان مورد ارزیابی قرار گیرد. فاصله بین دو ساختمان به میزان حداقل ارتفاع ساختمان کوتاهتر درنظر گرفته شده است که با ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ ایران در مورد حداقل درز انقطاع هماهنگ می باشد. ت۳۲-۱-۶-۷- ارزیابی دیوارهای باربر ت۱-۳-۱-۶-۷- کنترل اجرای واحدهای بنایی نبود همپوشانی کافی بین واحدهای ساختمانی در دیوار و قرارگرفتن درزهای عمودی رده های متوالی در امتداد یکدیگر باعث برشی دیوار می گردند. محدودیت عرض ترک در امتداد قطر دیوار از ضوابط مندرج در ۵[۳]۳۸/۸178]| و ۳۳۲/۸310 [۶] اقتباس شده است. تن۲-۳-۱-۶-۷- کنترل درزهای قایم بین واحدهای بنایی خالی ماندن درزهای عمودی از ملات بین واحدهای ساختمانی (آجرها) از روش های ناصحیح رایج آجرچینی در ایران می باشد که باعث کاهش شدید مقاومت خارج از صفحه و کاهش ظرفیت برشی درون صفحه ی دیوار می گردد. ت۳-۳۲-۱-۶-۷- کنترل نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار دیوار» ضوابط بند (۸-۲) استاندارد ۲۸۰۰ ایران نیز اعمال شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۷ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۳-۳-۱-۶-۷- کنترل ارتفاع دیوار ارتفاع زیاد دیوار» باعث افزایش لنگر خارج از صفحه ناشی از اینرسی دیوار و نیروهای دال و در نتیجه کاهش توان باربری و ت۵-۲-۱-۶-۷- کنترل طول آزاد دیوار طول مهارنشده ی زیاد دیوار باعث افزایش لنگر خارج از صفحه ناشی از اینرسی دیوار و نیروی دیوارهای متقاطع ودر نتیجه کاهش توان باربری و ایستایی دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه می گردد. حداکثر طول مهار نشده ی دیوار براساس ضوابط پیش نویس مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان می باشد. ت۶-۳-۱-۶-۷- کنترل تراکم دیوار تراکم کم دیوار به واسطه ی وجود بازشوهای بزرگ باعث می گردد که دیوار در عمل بصورت تعدادی ستون مصالح بنایی رفتار نماید. ستونهای مصالح بنایی » توانایی تحمل نیروهای برشی و خمشی درون صفحه و خارج از صفحه را نداشته و براحتی به شکست می رسند. از ضوابط بند ۲-۵-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران برای کنترل تراکم دیوار استفاده شده است. ت۷-۳-۱-۶-۷- کنترل فاصله‌ی باز شوها از انتهای دیوار نزدیکی بازشو به انتهای دیوار سبب می شود که در عمل اتصالی بین آن دیوار و دیوار متقاطع در گوشه وجود نداشته باشد و دیوار بصورت یک دیوار مهار نشده رفتار نماید. کنترل فاصله ی بازشوها از بند ۲-۵-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران اقتباس شده است. ت۸-۲-۱-۶-۷- کنترل وجود هست‌گیر با توجه به عملی نبودن اجرای اتصال مناسب در هشت گیر, استفاده از روش هشت گیر در اجرای دیوارها باعث ایجاد انفصال در دیوار و درنتیجه کاهش مقاومت خارج از صفحه و درون صفحه ی دیوار می گردد. ت۹-۳-۱-۶-۷- کنترل قرارداشتن تیرهای باربر سقف بر روی دیوار تمرکز تنش ناشی از انتقال نیروی تیرهای دال بر دیوار در سطوح تکیه گاهی باعث شکست دیوار در این نواحی و در نتیجه ت۱۰-۳۲-۱-۶-۷- کنترل نیروی رانش در سقف‌های قوسی موّلفه افقی نیروی انتقالی از سقفهای قوسی به بالای دیوارهای باربر خارجی » بصورت نیروی رانش در این نقاط عمل نموده وسبب کاهش مقاومت خارج از صفحه ی دیوار می گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۸ عبور دادن لوله و دودکش از درون دیوار سبب ایجاد انفصال در محل عبور و در نتیجه کاهش مقاومت خارج از صفحه و درون زه ت۴-۱-۶-۷- ارزیابی دال‌ها ت۱-۴-۱-۶-۷- وزن دال در ساختمانهای مصالح بنایی سنتی » دالها عموماً سنگین هستند. این سنگینی ناشی از استفاده ی مصالح سنگین و یا به واسطه ی اندود کردن سقف در سالهای متمادی بدون برداشتن لایه های اندود قبلی می باشد. سنگین دال باعث افزایش قابل توجه نیروی اینرسی عمل کننده بر روی ساختمان می گردد. ت۲-۴-۱-۶-۷- یکنواختی و انسجام سقف دالهای سنتی ساختمانهای مصالح بنایی چه از نوع قوسی ویا مسطحء عمدتا به واسطه ی عدم تجانس و یکدستی و یا ضعف مصالح » توانایی عمل بصورت دیافراگم صلب را نداشته و در زلزله ضعیف عمل می نمایند. ناتوانی سقفهای قوسی در تحمل نیروهای حیث انسجام می بایست ضوابط بند ۳-۱۱-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران را دارا باشند. ۳-۴-۱-۶-۷- طول تکیه‌گاهی تیرهای سقف کوتاه بودن طول تکیه گاهی تیرهای سقف بر روی دیوارهای باربرسبب می گردد که دال توانایی لازم در مهار دیوار را از دست داده و براثر شکستهای موضعی دیوار در سطوح تکیه گاهی محدود.ء تیرهای دال جابجا گردیده و یا فرو بریزند. چنانچه ضوابط بند ۲-۱۱۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران رعایت گردد ایمنی لازم در این خصوص وجود خواهد داشت. ت۴-۴-۱-۶-۷- بازشوها در دال وجود بازشوهای بزرگ در دال باعث کاهش توانایی دال در انتقال نیروهای جانبی به دیوارها می گردد. ضوابط ارائه شده از 8 ۵ و ۳۳۱/۸310 ۶۱| اقتباس شده است. ت۵-۳-۱-۶-۷- نسبت طول دهانه به عرض دال در دالهای انعطاف پذیرء بالا بودن نسبت طول دهانه به عرض باعث تغییر شکل زیاد دال می گردد. ضوابط ارائه شده بر مبنای 48[ و ۳۳۱/۸310 می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۱۹ نفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ۵-۱-۶-۷ ارزیابی اتصالات اعضای ساختمان ثتن۱-۵-۱-۶-۷- اتصال بین دیوارهای باربر متفاطع ضعف اتصال بین دیوارهای متقاطع به واسطه ی استفاده از روش هشت گیر در اجرای دیوارها و یا نزدیکی بازشوها به انتهای دیوار سبب می گردد که هر کدام از دیوارهای متقاطع بصورت یک دیوار مهار نشده ضعیف عمل نماید. ضعف این اتصاللات همجنین ت۲-۵-۱-۶-۷- اتصال بین دیوارهای باربر و دال ت۳-۵-۱-۶-۷- اتصال بین دیوارها و دال در جهت عمود بر صفحه‌ی دیوار دالما بهه عنوان عناصر نگهدارنده 84۹ دیوارهای باربر در برابر ارتعاشات خارج از صفحه بحساب می آیند. در صورت نبود اتصال کافی بین دال و دیوارهای باربرء این دیوارها بصورت دیوار آزاد » رفتاری ضعیف خواهند داشت. در صورت نیاز به تقویت اتصال دیوار تحمل نماید. برای این منظور می توان از میل مهار و یا گل میخ استفاده نمود. مقاومت مجاز میل مهارها و گل میخ ها مطابق ضوابط استاندارد 0136[] تعیین شده اند. در صورت نیاز می توان مقاومت میل مهار را براساس آزمایش هایی بشرح ذیل تعیین نمود. ضوابط انجام این آزمایشها از 178 ۳۲۸/۸ اقتباس شده است. الف - کنترل مقاومت میل مهارهای اتصال ده درصد از میل مهارهای موجود و جدید باید موردآزمایش قرار گیرند. حداقل تعداد آزمایشات ۴ عدد برای هر طبقه » ۲ آزمایش برای میل مهار در امتداد جهت تیرریزی و ۲ آزمایش برای میل مهار عمود بر جهت تیر ریزی می باشد. ب - آزمایش کشش مستقیم برای میل مهار به هنگام آزمایش » هر میل مهار باید با یک نیروی ۱۳۵ کیلوگرمی پیش بارگذاری شود تامیل مهاربه طول مبنا برسد. از این میل مهارهای جدید کششی نباید در معرض نیروی کششی کمتر از ۲/۵ برابر نیروی طراحی و کمتر از ۶۶۵ کیلوگرم بمدت ۵ میل مهارها در دیوارهای مصالح بنایی غیرمسلح باید بتوانند حداقل لنگر پیچشی زیر را تحمل نمایند. * میل مهار با قطر ۱۴ میلیمتر: ۵/۴ کیلوگرم متر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم - ساخنمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۳۰ * میل مهاربا قطر ۱۶ میلیمتر: ۶/۸ کیلوگرم متر * میل مهاربا قطر ۲۰ میلیمتر: ۸/۱ کیلوگرم متر ت۴-۵-۱-۶-۷- اتصال بین تیغه‌ها و دیوارهای باربر عدم اتصال مناسب بین تیغه ها و یا دیوارهای غیرباربر با دیوارهای باربر» نظیر جدا بودن آنها و یا عدم اجرای هشت گیر باعث می گردد که این دیوارها بصورت آزاد در برابر ارتعاشات زمین عمل نموده و به سادگی به شکست برسند. ضوابط اتصال براساس بند ت۶-۱-۶-۷- ارزیابی اعضای غیرسازه‌ای ت۱-۶-۱-۶-۷- دیوارهای غیرباربر و تیغه‌ها سنگینی دیوارهای غیرباربر و تیغه ها از یک سو و محدود بودن ضخامت و مقاومت عمومی این دیوارها از سوی دیگر باعث ایران می باشد. ت۲-۶-۱-۶-۷- نمای ساختمان عمل نموده و به سادگی در برابر ارتعاشات زلزله فرو بریزد. ضوابط بند ۱۳-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران جهت ارزیابی آسیب پذیری اتصال جان پناه ها ودودکش های مهار نشده بواسطه ی قرار گرفتن در بالای ساختمان در معرض شدیدترین ارتعاشات قرار گرفته و به عنوان عناصر غیر سازه ای آزاد به سادگی به شکست رسیده و فرو می ریزند. ضوابط بند ۲-۸-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران برای دودکش استاندارد ۲۸۰۰ در خصوص جان پناه ها نسبت ارتفاع به ضخامت دیوار جان پناه با ضخامت ۱۰ سانتیمتر و ۲۰ سانتیمتر را به ترتیب به ۵ و ۵ محدود می کند در صورتیکه آئین نامه ی نا ۱۴۱ این نسبت را بر اساس لرزه خیزی منطقه ارائه کرده و آن را برای مناطق لرزه خیزی زیاد به ۱/۵ محدود نموده است. با توجه به عدم وجود تنش های فشاری در جان پناه» لبه ی آزاد جان پناه دستورالعمل از ضوابط آئین نامه ی 2136[] استفاده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- نها تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۳-۶-۷- ارزیابی آسیب‌پذیری ساختمان‌های مصالح بنایی کلاف‌دار ت۱-۲-۶-۷- ارزیابی کیفیت مصالح ساختمانی تفسیر ندارد. ت۲-۲-۶-۷- ارزیابی سیستم سازه‌ای ساختمان تفسیر ندارد. ت۳-۲-۶-۷- ارزیابی دیوارهای باربر تفسیرندارد. ت۴-۲-۶-۷- ارزیابی دال‌ها تفسیر ندارد. ت۵-۲-۶-۷- ارزیابی اتصالات اعضای ساختمان ت۶-۲-۶-۷- ارزیابی اعضای غیرسازه‌ای تفسیر ندارد. ت۷-۲-۶-۷- ارزیابی سیستم کلاف سیستم ثانویه مقاوم لرزه ای کلاف می باشد که شامل کلاف افقی زیر دال, کلاف افقی پی و کلاف عمودی هست .در صورت شکست بخش هایی از عناصر باربر اصلی مانند دیوارهاء این سیستم بصورت یک مجموعه » توانایی لازم برای ایستایی دال را دار می باشد. کلیه ی ضوابط بند ‎٩-۳‏ استاندارد ۲۸۰۰ در مورد کلافها بایستی رعایت شود. ت۱-۷-۲-۶-۷- ارزیابی وجود کلاف افقی پی تفسیر ندارد. ت۲-۷-۲-۶-۷-ارزیابی کیفیت مصالح کلاف بتنی ضعف مصالح کلاف بتنی به واسطه ی نسبتهای اختلاط نامناسب » ویبراسیون و عمل آوردن ناقص, از جمله ضعف های متداول کلافهای بتنی می باشد. برای تعیین مقاومت فشاری بتن می توان از چکش اشمیت و یامغزه گیری استفاده نمود. حداقل مقاومت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۲۳۲ ت۲-۷-۲-۶-۷- ارزیابی اتصالات اجزای کلاف عدم همپوشانی کافی بین میلگردهای کلافهای افقی به یکدیگر و به کلاف های قائم باعث ناکارائی سیستم کلاف در اتصالات می گردد. ضوابط همپوشانی مناسب از بند ۳-۲-۹-۳ استاندارد ۲۸۰۰ ایران اقتباس شده است. ت۴-۷-۲-۶-۷- ارزیابی سیستم کلاف به واسطه‌ی وجود انفصال کلاف افقی باید بصورت یک شبکه ی پیوسته و درگیر بر روی تمام دیوارهای باربر قرارداده شود. انفصال در کلاف افقی به ت۵-۷-۲-۶-۷- ارزیابی کلاف به واسطه عبور لوله عبور لوله ودودکش از کلاف افقی و عمودی باعث انفصال در کلاف و در نتیجه ناکارائی سیستم کلاف می گردد. ت۶-۷-۲-۶-۷- ارزیابی اتصال دیوار و کلاف تفسیر ندارد. ت۷-۷- راه‌کارهای پیشنهادی برای بهسازی ساختمان‌های مصالح بنایی تفسیر ندارد. مراجع ۲- سازمان برنامه و بودجه » آئین نامه بتن ایران ( با ) » نشریه شماره ۱۲۰ ۳- زمرشیدی, حسین. اجرای ساختمان با مصالح سنتی » ۰۱۳۶۸ 891108 ۱۵۶ 006 11۱۵۳۵ 1997 "اقلا -4 ۳ 6151108 ا۵ 6۷210۵100 561516 10۳ ۲1۵۵0006 ۱1989۰۸ ا[/۲۳۵/۸۵-۱7/8 -5 |8۶ 015118 ا۵ 6۷31۵100 ۹۵۱۹۱۵ ۳۳۹۵۵۲۵ ‎۸٩)‏ -10 ۳۳۸-3 -6 0 ۲۵111۵110 ۰۹۵۱۹۳۱۶ ۸۵-3۹6 7-۳۳۵ 8۵۱۱۵۵ ۳۳۱۹۱۵۵ ا0 ۹۱۹۱۵066 56816 ۱۳۵ ۰۳۷۵1۵۱۵۵ انعم وعوام ۲ معزامرم۸ -5 6 20 ا0 ۳۵۳۵۵۵ 1۳۵۵ باززم۱۵ ۱۳۵ اه کامممیش۸ 8 ۳۵۱ .1990 ۱.۹ ,۱/1۵0 -9 7 1۷۹11821100 ۳۵1۵ ۳۵۱۳۳۵۵ عا۵ ۳۵۲۳۵ ,۳۳۳۲ بط ۸۵۵۵۳ ۳:۵۵ ۸ ۱990 کال] ۵110۰م۳۵]1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۳۳ میان‌قاب‌های مصالح بنایی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۵ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۸-۷- میان‌قاب‌های مصالح بنایی ت۱-۸-۷- کلیات در متن دستورالعمل » رفتار میانقابها هنگامی که تحت بارگذاری در جهت برون صفحه قرار می گیرند نسبت به رفتار آنها تحت بارگذاری عمود بر صفحه بطور جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است. علت این امر آن است که سختی » مقاومت و تغییر شکلهای قابل قبول میانقاب در دو حالت فوق کاملاً متفاوت است. در اینجا عمدتاً میانقابهای با مصالح بنایی غیر مسلح مورد نظرند زیرا که بیشترین استفاده را دارندء اما میانقابهای مسلح نیز تحت همین معیارها قابل بررسی اند چرا که مسلح سازی دیوار بر رفتار آنها در هر دو حالت فوق اثر منفی ندارد. ت۱-۱-۸-۷- میان‌قاب‌های مصالح بنایی موجود میانقابهای مصالح بنایی گاهی در داخل ساختمانهای بزرگ نیز برای ایجاد مانع در برابر گسترش آتش » بکار گرفته می شوند. این دیوارهای داخلی ممکن است تا وجه زیرین تیرها و دال های ساختمان امتداد پیداً کرده یا در زیر نازک کاری سقف متوقف شده مصالحی که برای میانقایها بکار می رود معمولاً جر رسی فشاری » بلوکهای سیمانی یا آجرهای سفالی تو خالی می باشد. می گردد. در زلزله های مختلف دنیا و در زلزله ی منحیل در کشورمان دیده شده که رفتار ساختمانهای فولادی دارای میانقاب بطور غیر منتظره ای در زلرله خوب بوده است. این رفتار خوب نسبت داده می شود به : ۲ اعضای قاب فولادی دارای شکل پذیری کافی برای تأمین نیاز لرزه ای تحمیل شده برآنها توسط میانقاب هستند. به علاوه» ترک خوردگی میانقاب و اصطکاک بین میانقاب و قاب» ساز و کار موّثری برای اتلاف انرژی نیز پدید می آورد. آرایش میانقابها در پلان و ارتفاع سازه بر رفتار آن تأثیر مهمی دارد. مثلاً اگر این آرایش در پلان بصورت نامتقارن باشد می تواند خسارت وارده بر سازه را به علت وقوع پیجش در آن افزایش دهد. میانقابهای با آرایش منظم هم می تواند روی دهد اگر که درحین زلزله بخاطر خرابی تعدادی از میانقابها این آرایش منظم به هم بحورد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۲۳۶ ت۲-۱-۸-۷- میان‌قاب‌های مصالح بنایی جدید ت۳-۱-۸-۷- میان‌قاب‌های مصالح بنایی تقویت‌شده میانقابهای مصالح بنایی را می توان به روش های ذکر شده در این بند بهسازی نمود. میانقابهایی که به این صورت بهسازی شده اند باید با استفاده از همان روش ها و معیارهایی که برای میانقابهای جدید بکار می رود تحلیل و کنترل گردند.ء بجز در موارد تصریح شده» راهکارهای ذکر شده در بند ۳-۷-۷ برای بهسازی دیوارهای باربر را می توان برای بهسازی میانقایها نیز بکار برد. روش های مورد بحث در مورد میانقابهای غیر مسلح بکار می روند و هدف از ارائه آنها ارتقای رفتار میانقابهای مصالح بنایی در برایر نیروهای داخل صفحه و نیز عمود بر صفحه می باشد. علاوه بر آن» دو روش دیگر ذکر شده در ذیل را نیز می توان برای بهسازی میانقابهای مصالح بنایی مورد استفاده قرار داد: ۱- تأمین عناصر لبه ای» میانقابهایی که در تماس کاملی با قاب محیطی خود نیستند باید در مقابل حرکت خارج از صفحه مهار گردند. این کار را می توان با نصب نبشی یا ورق فولادی در چهار طرف میانقاب و جوش دادن یا پیچ کردن آنها به اعضای قاب محیطی به انجام رساند. ۲- درگیر کردن میانقاب با قاب. درزهای موجود بین میانقاب و قاب محیطی آن را در حالتی که عملکرد توأمی بین این دو در حرکت ت۲-۸-۷- ارزیابی میان‌قاب‌های مصالح بنایی در جهت درون صفحه ت۱-۲-۸-۷- سختی میانقاب و قاب محیطی آن اندرکنش وجود دارد. آزمایشات انجام شده روی این قابرها نشان داده است که تحت بارهای جانبی قاب محیطی تمایل به جداشدن از میانقاب در پای ستون رو به زلزله و در بالای ستون پشت به زلزله دارد. این رفتار منجر به ایجاد تتش فشاری تماسی بین قاب و میانقاب در امتداد دو گوشه ی دیگر آن می گردد. با شناخت این رفتار» مشارکت میانقاب در تأمین سختی جانبی مجموعه با فرض یک دستک فشاری معادل که گوشه ی بالایی رو به زلزله قاب را به گوشه ی پائینی پشت به زلزله آن متصل نماید در نظر گرفته می شود. در چنین مدل تحلیلی, اگر ضخامت و مدول ارتحاعی دستک معادل با مقادیر مربوط به میانقاب یکی فرض شود.ء مسئله به تعیین عرض موّثر این دستک فشاری کاهش می یابد. میانقاب های توپر را می توان بدین صورت با یک دستک فشاری مدل نمود. برای تحلیل کل سیستم سازه ای می توان این دستکهای فشاری را بصورت متقارب (بدون خروج از مر کزیت ) در امتداد قطرهای قاب ها قرار داد که منجر به ایجاد یک سیستم قابی مهاربندی شده بامحورهای متقارب می شود (شکل ت‌ ۱-۷). اما در این مدل نیروهایی که بر ستونها (و تیرها) از طرف میانقاب وارد می شود نشان داده نمی شوند. برای بد حساب -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۷ تقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود در حالتی که اثر خروج از مرکزیت دستکها در مدل تحلیلی در نظر گرفته شده باشد.ء اثرات میانقابها روی ستونهای قاب مستقیماً از تحلیل سیستم بدست خواهد آمد. در حالیکه می توان تحلیل کل سیستم را با بکار بردن دستکهای فشاری متقارب به انجام رساند و سپس آثرات میانقابها روی ستونها ( یا تیرها) را با اعمال نیروهای محاسباتی دستکها بر ستونها ( یا تیرها ) تعیین نمود. از مدل دستکهای متقارب معادل می توان برای منظور کردن سختی میانقایها در مدل تحلیلی میانقابهای دارای بازشو ( مانند میانقابهای دارای پنحره) استفاده کرد. بشرطی که سختی معادل میانقاب با استفاده از روشهای تحلیلی مناسبی (مانند روش اجزاء مطالعات تحلیلی و تجربی برای تعیین مکان دستکهای فشاری چندگانه فوق و مشخصات آزها هنوز به اندازه ی کافی انجام نشده که بتوان در اینجا دستورالعمل خاصی ارائه نمود. بنابراین استفاده از روش نشان داده شده در شکل (ت ۲-۷) مستلزم بکارگیری قضاوت مهندسی در هر مورد می باشد. ت۲-۲-۸-۷- مقاومت موْلفه افقی نیروی فشاری ایجاد شده در دستک معادل باید با مقاومت برشی مورد انتظار یک پانل میانقاب ضربدر ضرایب ۱۷ و۴ 1 ِ ٍ شکل ( ت ۱-۷) : شبیه سازی با دستکهای فشاری متقارب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم - ساخنمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۳۸ شکل ( ت ۳-۷) : شبیه سازی با دستکهای فشاری - میانقایهای دارای بازشو مقادیر مفروض برای ساخت و ساز جدید در نظر گرفته می شود. مقادیر مفروض عبارتند از حاصلضرب مقادیر مجاز تنش ضربدر ۲/۵ افزایش مقاومت برشی در اثر تنش قائم فشاری مجاز نیست. چون فرض برآن است که بارهای ثقلی توسط قاب تحمل می گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۹ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۳-۲-۸-۷- معیارهای پذیرش ت۱-۳-۲-۸-۷- مقاومت لازم برای ستون‌های مجاور پانل میان‌قاب مقاومت برشی ستونها را باید برای کفایت در مقابل موْلفه افقی نیروی محوری دستکهای معادل یا نیروهای برشی ناشی از ایجاد مفصل خمیری در بالا و پائین ستون با طول کوتاه شده کنترل نمود. اگر چه هیچیک ازحالتهای فوق بیانگر آنچه واقعاً اتفاق می افتد نیست (به علت آندرکنش پیچیده ای که بین قاب و میانقاب روی می دهد)» این معیار کنترل مناسبی برای وجود شکل حالت اول در شکل ت ۴-۷ نشان داده شده است. در این شکل فرض برأآن است که دستک معادل بطور غیر متقارب نسبت به گره تیر- ستون عمل می کند. برای سادگی » فرض می شود که نیروی دستک بر هر ستون در لبه ی عرض معادل دستک (2) اثر نماید. این فرض منجر به دهانه ی کوتاه شده ای برای ستون در برش مساوی با «,یم| می شود که موْلفه افقی نیروی دستک باید در همه ی طول آن تحمل گردد. از آنجا که حالت اول می تواند باعث ایجاد نیروی برشی بیش از حد بزرگی در ستون شودء گزینه دومی در نظر گرفته می شود که بر دستیابی به رفتار شکل پدیر ستون هنگامی که توسط پانل میانقاب بطور نسبی مهار شده مبتنی است. این گزینه دوم شامل کنترل مقاومت برشی ستون برای تحمل برش ناشی از رسیدن دو انتهای بالا و پائین بخش کوتاهتری از ستون به طول .| به مقاومت خمشی آن است. این ضابطه ممکن است به نیروهای برشی کوچکتری در مورد ستونهای با مقاومت خمشی کمتر بینجامد و تضمین می کند که مفصل شدن ستون اتفاق خواهد آفتاد. همین حالت باید در مورد ستونهای کوتاه شده به علت مهارشدن در بخشی از طول خود با میانقاب های موضعی نیز اعمال گردد. 1 ویس شکل ( ت ۴-۷) : تخمین نیروهای اعمال شده به ستونها صرفنظر نمود. در این حالت » پانل میانقاب با حالت تغییر شکل یافته ی قاب توسط لغزش رج های مختلف میانقاب سازگاری خواهد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم - ساخنمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۳۰ کرد. حد ۳/۵ کیلوگرم بر سانتی متر مربع درمورد مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی» حالت به قدر کافی ضعیف را تعریف می کند که باید با انجام آزمایشات برشی درجا تعیین گردد. ت۳-۳-۲-۸-۷- مقاومت لازم برای تیرهای مجاور پانل میان‌قاب به همان دلایلی که در مورد ستونهای مجاور پانل میانقاب در بند قبل بحث شده» مقاومت های خمشی و برشی تیرهای مجاور نیروهای نشان داده شده در شکل ( ت ۵-۷) می باشد. : ص سب :8 51۲ اجیح<ه 1 ات شکل ( ت ۵-۷) : تخمین نیروهای وارده بر تیرها ت۳-۳-۲-۸-۷- روش‌های خطی در جدول (۳-۷) » ضرایب 13 تنها برای پانل های میانقابی که به عنوان اعضای اصلی عمل می کنند داده شده است. از آنجائیکه فرض برأن است که قاب محیطی بارهای ثقلی را حمل می نماید. تنها نقش سازه ای میانقاب تحمل بارهای جانبی است که یک عملکرد اصلی محسوب می شود. بنابراین میانقایها اعضای غیر اصلی محسوب نمی شوند. ضریب 1 ای برای سطح عملکرد آستانه ی فروریزش در جدول (۳-۷) داده نشده چرا که از دست رفتن کل یک پانل میانقاب نباید به فروریزش سیستم قاب منجر گردد. در این حالت. رفتار اجزاء به عملکرد سیستم ربطی ندارد. با این حال توانایی قاب به تنهایی برای تحمل بارهای قائم ونیروهای جانبی باید کنترل شده و تعیین شود که از فروریزش احتراز می شود یا خیر. مقادیر تغییر شکلهای غیر ارتجاعی یک پانل میانقاب برحسب ضریب / داده شده که نسبت مقاومت قاب به میانقاب را نشان می دهد. هنگامی که مقاومت جانبی مورد انتظار قاب از ۱/۳ برابر مقاومت برشی مورد انتظار میانقاب تجاوز می نمایدء هر گونه از دست رفتن ناگهانی مقاومت میانقاب محتمل نیست که به کاهش قابل ملاحظه ای در مقاومت جانبی سیستم قاب-میانقاب منحر گردد. از این گذشته, هنگامی که قاب نسبت به میانقاب قوی است. محصور شدگی بیشتری را برای میانقاب به علت حداقل بودن تغییر شکلهای خمیری اعضای قاب تأمین می نماید. هنگامی که مقاومت مورد انتظار قاب تقریباا ۰/۷ برابر مقاومت مورد انتظار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۹ نقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود میانقاب باشد.ء از دست رفتن ناگهانی مقاومت میانقاب ممکن است به کاهش ناگهانی و قابل ملاحظه ی مقاومت سیستم قاب - میانقاب بینجامد. همچنین» هنگامی که قاب نسبت به میانقاب ضعیف است. اثرات محصورشدگی به موازات گسترش تغییر شکلهای غیرارتحاعی اعضای قاب کاهش خواهد یافت. ظرفیت تغییر شکل غیر ارتجاعی میانقاب برحسب نسبت طول به ارتفاع یک پانل میانقاب نیز بیان می شود. ضرایب 113 بزرگتری برای پانل های لاغرتر نسبت به پانل های کوتاهتر داده شده زیرا پانل های لاغر انعطاف پذیر بوده و بنابراین راحت تر بر تغییر شکلهای قاب منطبق می شوند. در پانلهای بلندء زاویه ی دستک معادل نسبت به افق بزرگتر از مقدار مربوط به پانلهای کوتاه است و بنابراین این پانلها مقاومت کمتری را در برابر نیروهای جانبی فراهم می کنند. در سطح عملکرد قابلیت استفاده ی بی وقفه آندکی ترک خوردگی در یک پانل میانقاب مجاز است و در نتیجه ضرایب 11۱ داده شده در جدول (۳-۷) بزرگتر از یک هستند که نشان دهنده ی امکان وقوع مقداری تغییر شکل غیرارتجاعی است. اگر چه » هنگامی که مقاومت قاب نسبت به مقاومت میانقاب کم است. ترک خوردگی میانقاب می تواند منجر به آسیب رسیدن به قاب محیطی آن شود که به نوبه ی خود می تواند عملکرد سیستم قاب-میانقاب را تغییر دهد. بنابراین» برای مقادیر کم ا/ مقدار 17 باید به ۱ محدود شود. در مورد سیستم هایی با 7/ متوسط یا بزرگ » تغییری در 111 برای مقادیر مختلف نسبت مقاومت قاب به میانقاب داده نمی شود چرا که این سطح از ترک خوردگی در میانقاب نبایستی منجر به سیب رسیدن به اعضای قاب شود. ت۴-۳-۲-۸-۷- روش‌های غیرخطی در جدول ۰۴-۷ ظرفیت تغییر شکل غیر ارتجاعی پانل میانقاب مصالح بنایی توسط عامل ل نشان داده می شودکه یکی از عوامل تعریف کننده ی رابطه ی کلی نیرو-تغییر مکان ترسیم شده در شکل ( ات ۶-۷) می باشد. هیچ مقداری برای جملات 2 و 2 در جدول داده نشده زیرا این مقادیر تنها به اجزای غیر اصلی مربوطند. به دلایلی که در بند قبلی بحث شد. پانل های میانقاب اجزایی اصلی در نظر گرفته می شوند. 1 تر چض سس سس : 1 ۹ ِ 68 اس / لسط از ا ۱ 3 ء هم سس [ و ۶ ت ب‌ را خ ری ای رس شکل ( ت ۶-۷) : رابطه ی کلی نیرو - تغییر مکان برای دیوارهای مصالح بنایی ظرفیت تغییر شکلی و تغییر شکلهای قابل قبول بر حسب نسبت مقاومت قاب به میانقاب و نسبت لاغری پانل بیان می شود که در جدول ۳-۷ نیز با استفاده از ضریب 10 نشان داده شده است. هنگامی که نسبت تغییر مکان نسبی طبقه ی بسیار کوچک است ( از مرتبه ی ۰/۰۱ /)» ستون پشت به زلزله از میانقاب جدا می شود که منجر به کاهش ناگهانی سختی سیستم می گردد. این حالت جدی از اهمیت چندانی برخوردار نیست زیرا که درز حاصله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۲۳۲ پس از زلزله قابل روّیت نخواهد بود و نیز در تحلیل مربوطه بایستی از ایجاد هرگونه کشش در امتداد درز با بکارگیری دستک فشاری شده در معادله ی (۷-۷) محاسبه گردد و نباید فرض کرد که پانل میانقاب در حالت یکپارچه و ترک نخورده در تماس کامل با قاب محیطی خود در سرتاسر لبه هایش قرار دارد. با افزایش یافتن تنش برشی در میانقاب » ترک خوردگی جزیی در امتداد رج های ملات برای ملاتهای ضعیف » و ترک خوردگی قطری پانل برای ملاتهای قوی شروع به گسترش خواهد کرد. این امر بازای نسبت تغییر مکان نسبی ۰/۱ در پانل های مربعی رخ می دهد. ترک خوردگی اولیه یک پانل میانقاب باعث کاهش سختی می شود اما پانل هنوز هم به مقاومت در برابر نیروهای برشی در توجه باشند اما انجام هیجگونه تعمیری در سازه لازم نیست. بارگذاری بیشتر منجر به گسترش بیشتر ترک خوردگی افقی در ملات یا افزایش طول ترکهای قطری می شود. ترک خوردگی است. حتی در چنین حالتی یک پانل میانقاب ممکن است به تأمین مقاومت جانبی برای سیستم ادامه دهد هرگاه قاب محیطی در بنا به فرض» سطح عملکرد سازه ای قابلیت استفاده ی بی وقفه حاصل می شود که ترک خوردگی ظاهری قابل ملاحظه ای در یک میانقاب غیر مسلح رخ دهد. سطح عملکرد سازه ای ایمنی جانی هنگامی حاصل می گردد که ترک خوردگی زیادی در میبانقاب خود رسیده است. بیرون افتادن بخشی از پانل می تواند به خطرات جانی انجامیده یا راه فرار را سد کند واز اینرو برای این سطح عملکرد مهم است. در این حالت. مقاومت نسبی قاب و میانقاب به پارامتر مهمی تبدیل می شود از آنرو که رفتار پس از ترک خوردن یک پانل میانقاب مصالح بنایی بسیار به میزان محصور شدگی تأمین شده توسط قاب محیطی آن بستگی دارد. ت۳-۸-۷- ارزیابی میان‌قاب‌های مصالح بنایی در جهت عمود بر صفحه حد نسبتهای ارتفاع به ضخامت داده شده در جدول ۵-۷ مربوط است به دستیابی میانقاب به مقاومتی در جهت عمود بر صفحه ی خود که با فرض ایجاد کنش قوسی و با استفاده از مدلی که این کنش را در نظر می گیرد محاسبه شده و از نیروی مربوط به تراز شتاب پهنه های لرزه ای مختلف ذکر شده در جدول بیشتر است. ت ۱-۲-۸-۷ سختی سختی پانل های میانقاب در خمش حول محور ضعیف خود حداقل ۳۰ برابر کوچکتر از سختی آن در خمش حول محور قوی جهت دیگر صرفنظر نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ نفسیر دسئنورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود خیز عمود بر صفحه ی یک پانل میانقاب را می توان با درنظر گرفتن نوارهایی به عرض واحد با دهانه ای یا در جهت قائم بین کفهای طبقات مجاور یا در جهت افقی بین ستونها تقریب زد. سختی هر نوار را می توان در حالت ترک نخورده محاسبه کرد اگر که حداکثر لنگر خمشی کمتر از لنگر ترک دهنده باشد. رفتار پس از ترک خوردگی می تواند در صورت وجود شرایط لازم برای ایجاد ضوابط مربوط به زمانی که می توان کنش قوسی را در نظر گرفت مبتنی هستند بر توانایی پانل در گسترش نیروهای فشاری داخلی وقتی در جهت عمود بر خود تحت بارگذاری قرار می گیرد. پانل باید در تماس محکم با تیرها و ستونهای پیرامونی خود باشد. پانل های لاغر ممکن است از درون قاب کمانه کرده و به بیرون پرتاب شوند. بویژه اگر کرنش های فشاری نهایی مصالح بنایی در محیط پانل بزرگ باشد. مطالعات انجام شده نشان می دهد که این حالت برای پانل هایی روی می دهد که در آزها نسبت ۸۲:] 1:0 در هنگامی که کرنش نهایی ۰/۰۰۵ است از ۲۰ بزرگتر باشد. این نسبت لاغری به عنوان حدی بر اینکه چه موقعی خیز جانبی در وسط طول یک نوار یک طرفه در پانل هایی که از درون قاب به بیرون پرتاب نخواهند شد را می توان از معادله ی ت ۲-۲-۸-۷- مقاومت مشاهدات انجام شده در زلزله های واقعی و نیز آزمایشها نشان می دهد که میانقابپهای ساخته شده در تماس محکم با قاب محیطی خود را می توان در جهت عمود بر صفحه به اندازه ی کافی مقید دانست. اگر درزی بین قاب و میانقاب در هر طرفی از آن موجود باشد باید این درز را با ملات ماسه سیمان پر کرد تا تماس محکمی برقرار شود.ء یا در عوض » قیدهایی مکانیکی برای مقید سازی پانل تعبیه نمود. تشکیل کنش قوسی را می توان برقرار فرض نمود. در مورد میانقابهایی که دهانه ها یا طبقات مجاور آنها باز ( بدون میانقاب ) تیرهای پیرامونی در این معادله هنگامی بحساب می آید که :1 ۳3 از عدد 0 8 ۱۱۱۰ تجاوز نماید» همانگونه که در بند قبلی در متن دستورالعمل تصریح شده است. طبق تئوری » اعضای قاب دارای سختی به کوچکی مقدار فوق » مقاومت عمود بر صفحه را تا ۰/۶ مقاومت خود پانل کاهش می دهند. در معادله ی فوق همجنین ضریب کاهشی برابر ۷۶/ بکار برده شده است که تخمینی برای در نظر گرفتن ترک خوردگی در رفتار درون صفحه برای لاغرترین پانل مجاز می باشد. در این حالت » تغییر شکل درون صفحه برابر با مقداری ۵۰/ بیش از آنجه در هنگام ترک خوردگی اولیه فرض شده می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم - ساختمان‌های مصالح بنایی و میان‌قاب‌های مصالح بنایی ۳۳۳ ت ۳-۳-۸-۷ معیارهای پذیرش بنا به فرض سطح عملکرد سازه ای قابلیت استفاده ی بی وقفه هنگامی حاصل می شود که ترک خوردگی ظاهری قابل سطح عملکرد سازه ای ایمنی جانی بنا به فرض هنگامی حاصل می گردد که آسیب قابل ملاحظه ای به میانقاب مصالح بنایی غیر مسلح وارد شده و احتمال اینکه پانل یا بخشی از آن از درون قاب بیرون بیفتد زیاد باشد. اگر کنش قوسی قابل توسعه باشد. نسبت تغییر مکان نسبی طبقه در مورد لاغرترین پانل محاز (۲۰- :]۳: ۰۷ ) بنا به معادلهٌ ( ۱۳-۷) برایر ۸ خواهد بود که درست ایجاد کنند این سطح عملکرد مقرر شده را تأمین خواهند کرد به شرطی که مقاومت آنها برای تحمل نیروهای اینرسی کافی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ سیستم جداساز لرزه‌ای و سیستم‌های غیرفعال اتلاف افرزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۱- ۸ - محدوده‌ی کاربرد می رح ند سیستم های جداساز یا جذب کننده انرژی بایستی اهداف بهسازی را مطابق ضوابط فصل۲ تأمین نمایند. عموماً این سیستم ها در مواردی برای بازسازی ساختمانها مورد توجه می باشند که محدودیتهای خاصی در نظر گرفته شده اند (مانند سطح عملکرد بالاتر و سطحهای متعدد طراحی). جدول ت ۱-۸ راهنمای سطوح عملکرد سیستمهای جداساز و جذب کننده انرژی جهت بهسازی جدول ت ۱-۸: قابلیت کاربرد سیستم های جداسازی و جذب کننده آنرژزی ت ۲-۸- سیستم‌های جداساز لرزه‌ای فلسفه و هدف بهسازی لرزه ای با استفاده از سیستم های جداساز لرزه ای مستقیماً به هدف کار فرما و انتظارات او از عملکرد ساختمان بهسازی شده بستگی دارد. به همین دلیل اهداف بهسازی از پروژه ای به پروژه دیگر می تواند متفاوت باشد. پنج مورد از مواردی که انگیزه اصلی کارفرمایان در انتخاب سیستم های جداساز لرزه ای جهت بهسازی ساختمانهای موجود محسوب می شوند به شرح زیر می باشند : ۱- قابلیت عملکرد -مراکزی که در هنگام زلزله و بعد از آن بایستی به فعالیت خود ادامه دهند (مانند مراکز کامپیوتری » مالی و ... ) ۲- حفظ محتویات - لوازم مهم و ارزشمندی که بایستی از خسارات ناشی از ارتعاشات زلزله محافظت شوند ( مانند آثار تاریخی و هنری). ۳ حفظ سرمایه - جلوگیری از ضررهای اقتصادی ناشی از خسارات زلزله. ۵- طرح اقتصادی- برخی از ساختمانها به قدری پیچیده هستند که جداسازی لرزه ای به عنوان یک روش اقتصادی برای بهسازی لرزه ای آنها می تواند در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- در یک پروژه بهسازی, با توجه به اهداف فوق عملکردهای خاصی مورد نظر می باشد و ضوابط طراحی خاصی نیز مورد نیاز خواهد بود. تعریف و طبقه بندی اهداف بهسازی اولین گام اصلی برای تهیه ضابطه طراحی می باشد. کارفرمایانی که روی قابلیت است که برای اهداف دیگر ممکن است سطح عملکرد پائین تری مانند ایمنی جانی کافی باشد. ت ۱-۲-۸ -کلیات روشهای تحلیل و طراحی برای سیستم های جداساز لرزه ای براساس اهداف بهسازی ذکر شده در فصل ۱ بوده و ضوابط مطرح شده در این بند مبتنی بر ضوابط تحلیل فصل ۳ می باشد. جداسازی لرزه ای به عنوان نوعی روش بهسازی محسوب می گردد که انتظار می رود موّثرتر از روشهای متداول عملکرد ساختمان را بهبود بخشد. استفاده از جداسازی لرزه ای بویژه در سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه توصیه می گردد. ت ۲-۲-۸- مشخصات مکانیکی و نحوه‌ی مدل‌سازی سیستم‌های جداساز لرزه‌ای ت ۱-۲-۲-۸- کلیات مشخصه های اصلی یک سیستم جداساز لرزه ای عبارتند از: ۱- انعطاف پذیری افقی برای افزایش پریود سازه و کاهش اثرات زلزله ( به جز در خاکهای بسیار نرم)؛ ۲- اتلاف آنرژی ورودی به سازه ( میرایی ) جهت کاهش تغییر مکانها؛ ۳ وجود سختی اولیه کافی در تغییر مکانهای کوچک برای تأمین صلبیت در مقابل بارهای محیطی در حد سرویس. وجود انعطاف پذیری افقی در سازه سبب جداکردن ساختمان از اثرات فرکانس های بالای ارتعاشات زلزله شده و نیروهای اینرسی تولید شده در ساختمان را به مقدار زیادی کاهش می دهد. ت ۱-۸ و ت ۲-۸ در یک ساختمان ۸ طبقه با جداساز لرزه ای نشان داده شده است. جداسازهای بکار رفته رفتار هیسترتیک دو خطی دارند و جمعاً ۲ سیستم دارای پریودهای (۱]) بین ۱/۵ تا ۳/۰ ثانیه و میرایی موْثر (مم7]) تا 0.37 تحلیل شده اند. شکل (ت ۱-۸) نشان می دهد که با افزایش پریود و یا کاهش میرایی موّثر » تغییر مکان سیستم جداساز افزایش می یابد. کاهش نیروی برشی در سیستم جدا ساز با افزایش میرایی موّثر در شکل (ت ۲-۸) نشان داده شده است. در این شکل همچنین ملاحظه می شود که در سیستم های جداساز با میرایی بالاء توزیع نیروی برشی در ارتفاع سازه تقریباً یکنواخت است. در صورتی که در سیستم های با میرایی کم این توزیع تقریباً مثلفی است. در حالت میرایی کم » مد ارتعاشی اصلی حاکم می شود در صورتی که در میرایی های بالاتر پاسخ مدهای بالاتر نیز اهمیت پیدا می کند. محافظت سیستم های ثانویه و لوازم حساس ساختمانها بکار گرفته می شوند. معمولاء سیستم های جداساز لرزه ای در جهت افقی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۹ تفسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود نرم و در جهت قائم سخت هستند. بنابراین» خطر بزرگنمایی حرکات قائْم زمین در بسیاری از سیستم های جداساز وجود دارد. اگر محافظت سیستم های ثانویه مستلزم در نظر گرفتن حرکات قائم زمین باشد. جداسازی قائم ساختمان یا هر یک از سیستم های ثأنویه توصیه می گردد. کاهش تغبیر مکانهای تکیه گاهی» نیروهای برشی و شتاب طبقات در سیستم های جداساز لرزه ای غیرهیسترتیک نیز قابل حصول است. به عنوان مثالء نیروی برشی در ارتفاع یک ساختمان ۸ طبقه دارای سیستم جداساز لرزه ای با میرایی بالا در دو حالت رفتار هیسترتیک دو خطی و رفتار خطی ویسکوز در شکل (ت ۳-۸) مقایسه شده است. یبد ار هیرایی کم ت مد ۸ ا و و2 دار صپرابی صموست: برد ۱ !1 ورد مبرآبی بالا ۰ فرکانس سیستم جد! ساز ( ثانیه) شکل ( ت ۱-۸) : میانگین تغییر مکان سیستم جداساز لرزه ای هیسترتیک در یک ساختمان ۸ طبقه او و : 2 ربا با و بو وه ۵ بارس : ۱ 1 ۱ ا زا ۹ سا م اه 8 [ از 1 ۱ بایه بایه ْ 3 ۱ 1 شکل ( ت ۲-۸) : توزیع نیروی برشی در ارتفاع ساختمان ۸ طبقه با سیستم جداساز لرزه ای هیستر تیک | پا پابه کر ,برش متوسط ون گل برش فترسط ورن ال شکل ( ت ۳-۸) : مقایسه توزیع نیروی برشی در ارتفاع ساختمان ۸ طبقه با سیستم جداساز لرزه ای هیسترتیک و ویسکوز -------- صفحهٔ بعد -------- ت۲-۲-۲-۸- مشخصات مکانیکی جداسازهای لرزه‌ای ثتن۱-۲-۲-۲-۸- جداسازهای الاستومری تکیه گاه های الاستومری از جمله وسایل معمول برای جداسازی لرزه ای محسوب می شوند. این وسایل از ورقه های نازک لاستیکی تشکیل شده اند که به کمک ورقه های فولادی افقی مسلح شده اند. لاستیک طبیعی رفتار مکانیکی خاصی به صورت ترکیبی از رفتار ویسکوالاستیک و هیسترتیک دارد. تکیه گاههای لاستیکی با میرایی کم اساساً دارای رفتار ارتجاعی و ویسکوز خطی در کرنشهای برشی بالا بوده و میرائی مور آنها کمتر از ۰/۰۷ برای کرنشهای برشی بین ۰ تا ۲ است. برای بالا بردن میرایی موْئْر جداسازهای الاستومری که عموماً از لاستیک با میرایی کم ساخته می شوند از یک هسته سربی در مرکز آن ها استفاده می شود. در اثر تغییر شکل جانبی, هسته سربی تحت اثر برش حاصله در تنشهای پائین جاری شده (تقریباً در ۸ تا ۱۰ مگاپاسکال و در دمای معمولی ) و حلقه های هیسترزیس پایداری تشکیل می دهد. شکل (ت ۴-۸ ) نمونه ای از منحنی های نیرو- تغییر شکل تکیه گاه لاستیکی- سربی را نشان می دهد. مقاومت مشخصه (0)) مطابق رابطه زیر به مساحت هسته سربی (م,۸) و تنش برشی جاری شدن سرب (6,۱) بستگی دارد. (ت ۱-۸) م۸ < 00 سختی جداساز لرزه ای بعد از جاری شدن (م1۳) معمولا بیشتر از سختی برشی تکیه گاه بدون سرب می باشد. بنابراین می توان شکل ( ت ۴-۸) : منحنی نمونه نیرو - تغییر شکل برای تکیه گاه لاستیکی - سربی ( ات ۲-۸) ان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود در رابطه فوق » ,۸ مساحت لاستیک » 81 ضخامت کل لاستیک. 7 مدول برشی لاستیک (معمولاً در کرنش برشی ۰/۵ ارتجاعی تقریباً برابر م16 ۶/۵ باشد. تغییر مکان جاری شدن از رابطه زیر تعیین می گردد: ( ت ۳۲-۸) 0 ۵ 5.5 بنابراین » با فرض تغییر مکان جاری شدن ,1 » نیروی جاری شدن برابر خواهد بود با : ( ات ۴-۸) مکا + ۷) با میرایی بحرانی می باشد. شکل (ت ۵-۸) نمونه ای از حلقه های نیرو- تغییر مکان این نوع تکیه گاه ها را نشان می دهد. ار دمم فرکانس بارگذاری + با! ۱ شکل ( ت ۵-۸) : حلقه های نیرو- تغییر شکل برای تکیه گاه لاستیکی با میرایی بالا مدل هیسترزیس دو خطی مشابه شکل (ت ۴-۸) برای مدلسازی تکیه گاه های بامیرایی بالا مناسب می باشد. حداکثر کرنش برشی قبل از حد سخت شدگی لاستیک در حدود ۱/۵ تا ۲ می باشد. در کرنشهای بالاترء اکثر الاستومرها رفتار سخت شونده دارند و در شکل (ت ۶-۸) نمونه ای از نتایج آزمایش تکیه گاه های لاستیکی با میرایی بالا نشان داده شده است. نتایج نشان داده شده مبین آن است که فرکانس بارگذاری و تنش فشاری در محدود نشان داده شده آثرات محدودی روی مدول برشی مماسی و ضریب -------- صفحهٔ بعد -------- فقس) - سیس جداساز لرزدای وسیستم‌های غیرفعال اتلاف انرزی ق میرائی معادل دارند. پارامترهای مدل هیسترتیک دو خطی با استفاده از خواص مکانیکی ل) وزره] در کرنش برشی مربوط به تغییر مکان طرح (1) قابل محاسبه است. سختی ناحیه بعد از جاری شدن (مکا) از رابطه ت ۵-۸ بدست می آید. رت ۵-۸) ج- یا ار2 در رابطه فوق ۸/ سطح مقطع کل لاستیک می باشد. 1 2ا] 95( ۵۲۶ 5 1 7 ۱ 15و 7 1 شکل ( ت ۶-۸) : مدول برشی مماسی و ضریب میرایی مور تکیه گاه لاستیکی با میرایی بالا (ت ۸-ع) 0 ۱0-7 (2-76) تغییر مکان جاری شدن عموماً در ابتدا نامعین است. لذا ء براساس نتایج تجربی می توان آنرا معادل ۰/۰۵ تا ۰/۱ ارتفاع کل 2 5 77 (,-00) 2 ( ات ۷-۸) برای محاسبه مدول برشی موّئر (0ه7) ) رابطه ی زیر می تواند مورد استفاده قرار گیرد: ی (ت ۸-۸) ا ۴۵ 0 ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود نمونه ای از حلقه های هیسترزیس حاصل از مدل تحلیلی در شکل (ت ۷-۸) نشان داده شده است. سختی قائم تکیه گاه های لاستیکی نیز از رابطه زیر قابل محاسبه است: کرنش: بر شی شکل ( ت ۷-۸) : نتایج تحلیلی حلقه های نیرو - تغییر مکان تکیه گاه لاستیکی بامیرایی بالا )٩-۸ ‏(ت ۸ , - 1 که در آن ۳ مدول فشاری می باشد. تعدادی رابطه تجربی برای محاسبه مدول فشاری پیشنهاد شده است که از آن جمله می توان رابطه زیر را برای تکیه گاه های دایروی توصیه نمود. 1 ( ات ۱۰-۸) هی ۱ 5 کاد کی 660 در رابطه فوق 2[ مدول حجمی لاستیک ( که معمولا برابر ۱/۵ ۲۰۰۰ فرض می شود ) و 5 ضریب شکل می باشند. ضریب شکل به صورت نسبت سطح بارگذاری شده به سطح جانبی یک لایه لاستیکی تعریف می شود. برای تکیه گاه دایروی به قطر 0 و ت ۱۱-۸ 9 ۱ 4 تکیه گاه های الاستومری عموماً با ضریب شکلی برابر با ۱۲ الی ۲۰ طراحی می شوند. با در نظر گرفتن ۰5-۱۵ 00۳۱۱/02» 42 ال نسبت سختی قائم ( رابطه ت ‎)٩-۸‏ به سختی موْثر افقی تقریباً معادل ۷۰۰ بدست می آید. بنابراین پریود ارتعاش قائُم ساختمانهای جداسازی شده در حدود 700/. برابر کمتر از پریود ارتعاش افقی بوده و در محدوده کمتر از ۰/۱ ثانیه قرار دارد. در نتیحه . احتمال بزرگنمایی ارتعاشات قائُم لرزه ای توسط سیستم جداساز وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ت ۲-۲-۲-۲-۸-جداسازهای لغزشی عموماً در تکیه گاه های لغزشی نیروی منتقل شده به سازه را می توان به مقدار از پیش تعیین شده ای محدود نمود. این عملکرد عموماٌ تکیه گاه های لغزشی همراه با مکانیزمهای باز گرداننده طراحی می شوند. نیروی جانبی تکیه گاه لغزشی از رابطه زیر تعیین می شود: (ت ۱۳-۸) : ۸ [ن]] 500 ام + لاس< ۳ می باشند. بار قائم شامل بار ثقلی (/۷) » اثر شتاب قائم زمین [ .1 ] و بار قائم ناشی از لنگر واژگونی (۳9) می باشد. در این رابطه می توان نوشت: (ت ۱۳-۸) ی ان ۷ اولین جمله رابطه ( ت ۱۲-۸) بیانگر موّلفه نیروی بازگرداننده و ترم دوم بیانگر نیروی اصطکاک می باشند. در تکیه گاههای است. بنابراین نیروی با زگرداننده ی تکیه گاه ید صورت خطی تغییر می کند. بدین ترتیب تحت بار تفلی ثابت سختی سیستم برآبر ۷/۰ خواهد بود. که در آن ,۳ شعاع لغزیش کروی است. اگر سطح لغزش مخروطی باشدء نیروی بازگرداننده ثابت است . شکل (ت در تکیه گاه های با سطح تماس زیاد و بدون روغن کاری » ضریب اصطکاک به پارامترهای متعددی بستگی دارد که مهمترین آنها عبارتند از : ساختار سطح لغزش » فشار تکیه گاه و سرعت لغزش . برای سطوح ساخته شده از فولاد ضد زنگ صیقلی ضریب اصطکاک برابر است با: سبط مزر 3 ُم مرش صاب ۰ بو سی ارو سحح بمرشی سح لمزشی محروعی , ۰ ی ۹ / 1 ی / پس ی , ۱ ۰ / : ۱ : سم اهم مممممومم موم هم ممه در ۱ سال ا ۰ ِ هم موی سس تج ۳ کرکیکی را ما مر ی #7 ۰ با ۳ مر درد پا اد ورزر ا رو ۱ باصضرم 8 دا سم / ا : ا 1 أ ه سور زو ۹ ا لا در " ری ۱ : ۱ ۸/ اما ] شکل (ت ۸-۸) : حلقه های نیرو - جابجایی تکیه گاه های لغزشی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۳۵ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت ۱۴-۸ : 7 ژ با + ) ( آ 0 ات اما بجو ۳ بو ۳ ؟// که در آن مزا و دیما به ترتیب بیانگر ضریب اصطکاک در سرعتهای پائین و بالای لغزش تحت فشار ثابت می باشند که در شکل (ت ‎)۹٩-۸‏ نشان داده شده اند. پارامترهای مه » 0:۸ و 2 به فشار تکیه گاه بستگی دارند. در این شکل همچنین جنبه دیگری از عملکرد تکیه گاه های لغزشی نشان داده شده است که در آن ضریب اصطکاک استاتیکی [ببلا] در شروع حرکت بیشتر از مقدار ت۳-۲-۲-۸- مدل‌سازی جداسازها ت۱-۳-۲-۲-۸- کلیات تفسیر ندارد. 1 ی ۴ هه هدر 6 ۱ ۳ مر لا رن ٍ ویر لت ۱ شکل (ت 4-۸) : پارامترهای مدل تکیه گاه لغزشی اصطکاکی ت۲-۳۲-۲-۲-۸- مدل‌های خط در مدل های خطی ء برای تعیین مشخصات جداسازها تنها از سختی موْثر (ری۲ا) و میرائی موْثر ((,م] ) استفاده می شود. بدین ترتیب نیروی جداساز لرزه ای از رابطه زیر محاسبه می شود: (ت ۱۵-۸) 0یا ۲ ۱۳ ۱۳ ( ات ۱۶-۸) ۳ ۱۸ + شکل (ت ۱۰-۸) نمونه ی رفتاری سختی موْثر را نشان می دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسنم - سیستم جداساز لرزدای وسیستم‌های غیرفعال انلاف انرزی ۳۴۳۶ ار ٍ ۱ ٍ بس غل 7 ای 00 این .1 0 سل ۵ ۱ ۱ ۵ | ۳ص رفتار ویسکو الاستیک رفتار هیسترتیک شکل ( ت ۱۰-۸) : سختی موْثر جداسازهای لرزه ای برای تحلیل خطی لازم است هر جداساز لرزه ای یا مجموعه ای از آنها توسط یک فنر خطی معادل مدل سازی گردد. قابلیت جذب انرژی این سیستم عموماً توسط میرایی موّثر آن تعیین می شود. این میرایی تابع دامنه بوده و طبق رابطه زیر در تغییر مکان طرح ( (]) محاسبه می شود: داریا 27 که در آن ,2/7 مجموع سطوح حلقه های هیسترزیس تمام جداسازها و ۲۲»؟! مجموع سختی مور آنها می باشند. جداسازها بدست آید . به عنوان مثال در خصوص سیستم های لغزشی روش زیر پیشنهاد می شود: در سیستمهای جداساز لغزشی » از آنجائیکه رابطه بین نیروی افقی و بار قائم طبق رابطه ت ۱۲-۸ اساسا خطی استء اثر لنگر وازژگونی در رفتار مکانیکی مجموعه ی جداسازها ناچیز قلمداد می شود. برای تکیه گاه های الاستومری نیز رفتار مشابهی قابل اثر شتاب قائم زمین باعث تغییر بار محوری جداسازها می شود. اگر ساختمان در جهت قائم صلب فرض شود و از نیروی محوری ناشی از لنگرهای واژگونی صرفنظر شودء بارهای محوری مابین [۷۷]1-1[/8 و [ع/[۷۷]1+1 خواهند بودء که در آن [] حداکثر شتاب قائم زمین می باشد. با توجه به اینکه موْلفه های حرکت افقی و قائم زمین عموماً همزمان نیستند می توان» با فرض 1:۵۰ حداکثر شتاب قائم » حداکثر و حداقل بارهای محوری یک جداساز را به صورت زیر تعریف نمود: (ت ۱۸-۸) [و5 1+0.20] ۱۷ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۷ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود (ت ۱۹-۸) [وررک 1+0.20] ۱-۷۷ در ساختمانهایی که در نزردیکی یک گسل فعال قرار دارند استفاده از روابط یاد شده بایستی با احتیاط صورت پذیرد . در این حالت ملاحظات خاص مربوط به رابطه ی موّلفه های افقی و قائم حرکت زمین در محل مورد نظر بایستی مورد توجه قرار داده شوند. بار ۱۷ برای محاسبه سختی موْنْر و سطح حلقه هیسترزیس مورد استفاده قرار می گیرد. برای تعیین این مشخصه ها » مقاومت مشخصه (0)) طبق رابطه ت ۷-۸ می تواند محاسبه شود. برای جداگرهای لغزشی » می تواند مساوی م۷« بو؟ باشد که بو در فشار تکیه گاهی مربوط به بار ۱۷ محاسبه می شود. به عنوان مثال » برای یک تکیه گاه لغزشی با سطح کروی به شعاع ,6 مطابق شکل (ت ۸-۸)» سختی موّثر و سطح حلقه در تغییر مکان طرح ((]) عبارت خواهند بود از : ی بر۳0] 1 ( ات ۲۰-۸) 1 ی ۳ ی ( ات ۲۱-۸) 0 .لا یی 4-<مساحت حلقه ت۳-۳-۲-۲-۸- مدل‌های غیرخطی برای تحلیل دینامیکی غیرخطی » سیستم های جداساز لرزه ای باید به صورت کامل مدلسازی شوند. در صورتی که مدلسازی بعضی جنبه های رفتاری این سیستم ها ممکن نباشد. تحلیل چند مرحله ای لازم خواهد بود. در تحلیل غیرخطی » هر یک از عناصر جداساز لرزه ای می تواند به صورت یک مدل هیسترتیک مجزا در نظر گرفته شود. تکیه گاه های الاستومری می توانند به صورت عناصر هیسترتیک دوخطی در نظر گرفته شوند. تکیه گاه های لغزشی نیز به صورت عناصر هیسترتیک دو خطی با استفاده از حد مقاومت مشخصه آنها قابل مدلسازی هستندء در اینصورت می توان نوشت: (ت ۲۲-۸) لا مد ۴ 0 که در آن از رابطه ی ت ۱۸-۸ یا ات ۱۹-۸ بدست می آید ۰ 0 ضریب اصطکاک لغزش در سرعت مربوطه می باشد. سختی سیستم بعد از جاری شدن از رابطه زیر قابل محاسبه است: (ت ۲۳-۸) سح که در آن چا در بند ت ۲-۲-۲-۲-۸ تعریف شده است. تغییر مکان جاری شدن در تکیه گاه های لغزشی (,1) در یک مدل هیسترتیک دو خطی باید کوچک باشد (در حدود ۲ میلیمتر). به عنوان تقریب می توان سختی اولیه را حداقل ۱۰۰ برابر سختی بعد از جاری شدن در نظر گرفت. جداسازهایی که مطابق شکل (ت ۷-۸) خاصلیت ویسکوالاستیک دارند به صورت عناصر ارتجاعی خطی با سختی موْثر »)! حاصل از رابطه ت ۲۰-۸ مدلسازی می شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ت۳-۲-۲-۸- مدل‌سازی سیستم جداساز و سازه‌ی فوقانی ت۱-۳-۲-۲-۸- کلیات تفسیر ندارد. ت۲-۳-۲-۲-۸- مدل‌سازی سیستم جداساز تفسیر ندارد. ت۳-۳-۲-۲-۸- مدل‌سازی سازه‌ی فوقانی تفسیر ندارد. ت۳-۲-۸- ضوابط کلی برای طراحی سیستم جداساز ت۱-۳۲-۲-۸- کلیات ضابطه جداسازی لرزه ای ساختمانها شامل دو بخش زیر می باشد: ۲- طرح, تحلیل و آزمایش سیستم جداساز. ت۱-۱-۳-۲-۸- پایداری سیستم جداساز تفسیر ندارد. ت۲-۱-۳-۳-۸- طبقه‌بندی ساختمان بر حسب شکل تفسیرندارد. ت۲-۳-۲-۸- ضابطه‌ی حرکت زمین تفسیر ندارد. ت۱-۲-۳-۲-۸- زلزله‌ی طرح تفسیر ندارد. ت۲-۲-۳-۲-۸- زلزله‌ی حداکثر تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۹ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۳-۳-۲-۸- انتخاب روش تحلیل ت ۱-۳-۳-۲-۸- روش‌های خطی روش خطی عنوان شده بیانگر حداکثر تغییر مکان جانبی سیستم جداساز و مبین معیار اولیه ی طراحی می باشد و برای گروه استفاده از روش تحلیل طیفی برای طراحی سازه های حداسازی شده ای توصیه می شود که یا دارای سازه فوقانی بلند و نرم باشند و یا سازه فوقانی آنها نامنظم باشد.در بسیاری از ساختمانهاء تغییر مکان حاصل از تحلیل طیف پاسخ چندان تفاوتی با نتایج حاصله از فرمولهای تجربی روش خطی ندارد.ء به شرطی که سختی موّئْر و مشخصات میرایی سیستم جداساز در هر دو روش مشابه باشند. مزیت عمده ی تحلیل طیفی در اینجا تعیین توزیع نیرو در سازه فوقانی است. روش تحلیل طیفی با مدلسازی دقیقتر سازه فوقانی برآورد مناسبتری از نیروها وتغییر مکانهای اعضای سازه را ارائه می نماید و از این طریق مدل سازی بی نظمی سیستم سازه ای و یا نرمی آن امکان پذیر خواهد بود. روشهای غیر خطی شامل روش استاتیکی غیرخطی و روش دینامیکی غیرخطی می باشد. این روشها در مواردی که رفتار سازه فوقانی ارتجاعی خطی نباشد لازم است. در این حالت., عناصر سازه فوقانی به صورت غیر خطی مدلسازی می شوند. تحیل دینامیکی برای سازه های جداسازی شده واقع بر روی خاک نرم (حرکات طولانی مدت خاک همراه با پریودهای بالا) ضروری است. سیستمهای جداسازی شده ای که نیازمند تحلیل دینامیکی هستند به شرح زیر طبقه بندی شده اند: ۱- سیستم های با بیش از 1۳۰ میرایی موّثر ( میرایی بالا می تواند اثرات مودهای بالاتر سازه فوقانی را افزایش دهد)؛ ۲- سیستمهایی که فاقد نیروی بازگرداننده ی موّثر هستند ( به سبب وجود تغییر مکان باقیمانده در این سیستمها )؛ ۳- سیستمهایی که انتظار می رود تغییر مکان جانبی آنها بیشتر از حداقل بعد درز انقطاع با ساختمانهای مجاور باشد ( با توجه به مسئله ضربه ساختمانهای طرفین که سبب ایجاد نیروهای مضاعف در سازه فوقانی می گردد)؛ ۴- سیستمهایی که مشخصه های آنها تابع بارگذاری بوده و در طول مدت زلزله تغییر می کند. برای انواع سیستم های جداسازی شده بشرح فوق » مشخصات غیر خطی مناسب جهت مدلسازی جداسازها لازم است. مشخصات خطی برای مدلسازی سازه فوقانی در صورتی قابل استفاده است که پاسخ سازه فوقانی برای بیشینه زلزله محتمل محدودیتهای مربوط به استفاده از روشهای خطی باعث می شود که تقریباً در اغلب ساختمانهای جداسازی شده از روش غیرخطی استفاده شود. بهر حال » مقادیر حد پائین تغییر مکان و نیروی طراحی سیستم های جداسازی شده که توسط فرمولهای روش خطی تعیین می شوند می توانند مبنای طراحی برای تحلیل دینامیکی باشند. ت ۲-۳-۳-۲-۸- تحلیل طیف, تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - سیستم جداساز لرزه‌ای وسیستم‌های غیرفعال اتلاف انرژزی ۳۵۰ ت ۳-۳-۲-۲-۸- روش‌های غیرخطی تفسیر ندارد. ت۳-۲-۸- روش‌های تحلیل خطی ت۱-۴-۲-۸- کلیات ت۲-۴-۲-۸- مشخصات تغییرشکل سیستم جداساز تفسیر ندارد. تن۲-۴-۲-۸- حداقل تغییرمکان جانبی تفسیر ندارد. ت۲-۳-۴-۲-۸- زمان تناوب موثر در تغییرمکان طرح تفسیر ندارد. ت۳-۳-۴-۲-۸- تغییر مکان حداکثر تفسیر ندارد. ت۴-۳-۴-۲-۸- زمان تناوب موثر در تغییرمکان حداکثر تفسیر ندارد. ت۵-۳-۴-۲-۸- تغییرمکان کل تفسیر ندارد. ت ۴-۴-۲-۸ حداقل نیروی جانبی ت۱-۴-۴-۲-۸- سیستم جداساز و اجزای واقع در زیر آن تفسیر ندارد. ت ۲-۳-۳۴-۲-۸- اجزای سازه‌ای واقع در روی سیستم جداساز -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تفسیر ندارد. ت۳-۳-۳-۲-۸- محدویت‌های ۷۰ نیروهای جانبی لازم برای فعال ساختن سیستم جداساز می تواند حد جاری شدن سیستم جداساز» ظرفیت نهائی سیستم در مقابل باد» یا حد مقاومت اصطکاکی در آستانه لغزش در نظر گرفته شود. ت ۳-۳-۳-۲-۸- توزیع نیرو در ارتفاع ساختمان . تا انتهای بند ت ۲-۵-۹-۲-۸- میرائی موْثر ت ۲-۸- سیستم‌های غیرفعال اتلاف انرژی استفاده از سیستم های غیرفعال اتلاف انرژی روش موّْثر در کا ستن از اثرات زلزله در ساختمانها است . نقش عملی این سیستم ها اضافه نمودن میرایی ساختمانها و به تبع آن کاهش دامنه تغییر مکانها و نیروهای ناشی از اثرات زلزله در سازه است. موارد استفاده عملی از این روش بهسازی عمدتاً محدود به بهبود بخشیدن به رفتار سازه هایی است که هدف بهسازی در آنها سطوح عملکردی ایمنی جانی و یا بالاتر از آن است. کاربرد این روش در سطح عملکردی آ ستانه فرو ریزش کمتر مدنظر است. از مزایای جنبی استفاده از این روش بهسازی» کنترل و بهبود رفتار ساختمان در رابطه با اثرات باد و یا زلزله های خفیف می باشد. در این دستور العمل روشهای تحلیلی بکارگرفته شده تقریبی بوده و دقت آنها خصوصاً در مورد تغییر مکانهای نسبی طبقات, پائین است. راهکارهای ارائه شده بر مبنای امکان از کار افتادن برخی از موّلفه های سیستم غیرفعال در یک رفتار ترکیبی بوده و بر این اساس توصیه به افزایش توانائی تحمل تغییر شکلهای ماکزیمم در تمامی موّلفه های سیستم مزبور در هنگامی که تعداد و بندهای ت ۱-۲-۸- ضوابط کلی تا انتهای بند ت ۲-۱-۵-۳-۸- وسایل وابسته به سرعت تفسیر ندارند. ت ۲-۵-۳-۸ -روش دینامیکی غیرخطی چنانچه رفتار سیستم غیرفعال وابسته به تغییرات درجه حرارت» تغییر مکان » سرعت ‏ بارگذاری چند جهته و غیره باشد می توان بدست آورده و ملاک عمل قرار داد. از بند ت ۶-۲-۸- ضوابط تفصیلی سیستم‌ها تا آخرین بند ت ۴-۸- سایر سیستم های کنترل پاسخ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ٩ ‏فصل بهسازی اجزای غیرسازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۳۹۵۵ ت۱- ۹- محدودهی کار برد روند آرزیابی برای تصمیم گیری نهایی در خصوص تعیین اینکه کدام جزء غیرسازه ای باید بهسازی گردد. در محدوده کاربرد این جچکیده این قفصل در جداول (۱-۹) 9 1 ۲-۹) خلاصه شده و موارد زبر در این جداول گنحانده شده است. ۱ فهرست اجزای معماری» مکانیکی » برقی و مخابراتی وتجهیزات داخلی و ضرورت یا عدم ضرورت کنترل آنها برای بهسازی در نواحی لرزه خیزی مختلف و سطوح عملکرد ایمنی جانی محدود. ایمنی جانی و قابلیت استفاده بی وقفه. ۲- مشخص کردن رده بندی رفتاری اجزا (حساس به شتاب یا حساس به تغییر شکل). ۳- مشخص کردن ضرایب بزرگنمایی و اصلاح پاسخ برای محاسبه نیروهای طراحی لرزه ای در اجزای حساس به شتاب. ت۳-۹- روش کار باید توسط مهندس مد نظر قرار گیرد. مالک ساختمان باید با توصیه مهندس, مکانی را جهت نصب اجزای غیرسازه ای خطرزا منظور نماید. ت۱-۳-۹- بازرسی وضعیت موجود ثن۲-۲-۹- تعداد نمونه‌ها جهت بازرسی تفسیر ندارد. ت ۳-۹- ملاحظات تاریخچه‌ای و ارزیابی اجزا ت۱-۲-۹- اطلاعات تاریخچه‌ای ت۲-۲-۹- ارزیابی اجزا کنترل سطح عملکرد ایمنی جانی محدود در اجزای غیر سازه ای » فقط مربوط به اجزای با خطر زیاد می گردد ( جداول ۱-۹ و ۲-۹). معیارهای سطح عملکرد ایمنی جانی در اجزای غیر سازه ای را باید برای سطح عملکرد ایمنی جانی محدود نیز بکار برد. در صورت نبود معیارهایی برای کنترل در سطح خدمت رسانی بی وقفه » می توان از روش ارزیابی » بهسازی و معیارهای پذیرش بکار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۶ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود صورتیکه از طرف کارخانه سازنده برای تبدیل مقادیر تنش مجاز به مقادیر تنش نهایی پیشنهادی نشده باشد می توان از ضریب ۱/۴ استفاده نمود. ت ۳-۹ اهداف بمسازی هدف بهسازی شامل معیاری برای حرکت زمین بوده که معمولاً به صورت درصدی از احتمال وقوع در ۵۰ سال تعریف می گردد و همچنین تعریفی برای پدیرش رفتار ساختمان. بهسازی مطلوب تعریف شده در بند ( ۲-۴-۱) برای دو سطح خطر متفاوت » ساختمان را برای دو سطح عملکرد ایمنی جانی و آستانه فروریزش کنترل می کند. سطح عملکرد ایمنی جانی باید هم برای اجزای سازه ای و هم برای اجزای غیر سازه ای در سطح خطر -۱ تأمین گردد. اما سطح عملکرد آستانه فروریزش بیشتر در ارتباط با اجزای سازه ای بوده و در موارد استثناء اجزای غیر سازه ای را شامل می شود. در هر حال باید اجزای غیرسازه ایی ( نظیر میانقاببهای غیر سازه ای ) که پاسخ سازه را تغییر می دهندء را در نظر داشت. موارد استثناء در مورد بهسازی اجزای غیر سازه ای در سطح عملکرد فروریزش مربوط به اجزایی است که شکست آنها منجر به تخریب حجم زیادی از مصالح بنایی ( نظیر تخریب دست انداز بام ) می گردد. این نوع اجزای غیرسازه ای نیز باید برای سطح عملکرد فروریزش بهسازی شوند. معمولاً سطع عملکرد برای اجزای غیرسازه ای » مشابه با اجزای سازه ای ساختمان است. اما احتمال اینکه برای اجزای غیرسازه ای سطح عملکرد بالاتری نسبت به اجزای سازه ای با توجه به مسائل اقتصادی انتخاب شود نیز می باشد. گاهی اوقات نیز ممکن است اجزای سازه ای برای سطح عملکرد ایمنی جانی و آستانه فروریزش مناسب باشند.ء اما بدلیل آنکه بهسازی اجزای غیر سازه ای برای سطوح فوق مخارجی را تحمیل می نمایدء با نظر کارفرما ممکن است از بهسازی این اجزا صرفنظر گردد. ت۵-۹- اندر کنش سازه و اجزای غیرسازه‌ای ت۱-۵-۹- اصلاح پاسخ ت۲-۵-۹- جداسازی لرزه‌ای تفسیر ندارد. ت۶-۹- رده‌بندی رفتاری اجزا تقسیم بندی رفتاری اجزا با توجه به آنکه فقط حساس به شتاب بوده و یا علاوه برحساسیت به شتاب به تغییر شکل نیز حساس می باشند در جدول های 1 ۱-۹) و 1 ۲-۹) نشان داده شده است. بعضی از اجزای غیرسازه ای بستّه به نحوه قرارگیری آنها ن ممکن -------- صفحهٔ بعد -------- قصل نهم - بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۲۱۹۷ شده است. اصو لا اجزای غیر سازه ای که در ارتفاع طبقات ادامه داشته و همراه با تغییر شکل ساختمان تغییر شکل می دهند و یا از درزهای انقطاع عبور می نمایند باید برای تغییر شکل نیز کنترل گردند. ت ۱-۶-۹- اجزای حساس به شتاب تفسیر ندارد. ت۲-۶-۹- اجزای حساس به تغییرشکل تفسیر ندارد. ت۷-۹- روش‌های ارزیابی ت ‎-۱-۷-٩‏ روش تجویزی در بعضی از اجزای غیرسازه ای از طرف کارخانه سازنده مدارکی شامل توصیه هایی برای نصب جزء غیرسازه ای به منظور حفاظت جزء در مقابل بارهای لرزه ای موجود می باشد. در این صورت برای جزء غیرسازه ای مورد نظر نیاز به محاسبات مهندسی نبوده و می توان از روش تجویزی استفاده نمودء اگر چه بعضی از اجزاء ممکن است نیاز به مرور مهندسی از نظر طراحی و نصب ت ۲-۷-۹- روش تحلیلی روش تحلیلی با استفاده از معادلات پایه و یا معادلات جامع جهت محاسبه نیروهای طراحی لرزه ای وارد به اجزای غیر سازه ای مورد استفاده قرار می گیرد. معادلات پایه به صورت تقریبی و ساده شده بیان گردیده و نتایج حاصل از آن محافظه کارانه خواهد بود. دو معادله جامع داده شده با دقت بیشتری به محاسبهٌ نیروهای طراحی لرزه ای پرداخته و بالطبع نتایج حاصل از این روش تحلیلی کمتر محافظه کارانه خواهد بود. در اجزای غیر سازه ای حساس به تغییر شکلی که در معیار پذیرش آنها کنترل تغییر مکان نسبی مد نظر می باشد. تغییر مکان نسبی ساختمان در ارتباط با موقعیت این اجزای غیرسازه ای باید برآورد و با مقادیر حدی داده شده در معیارهای پذیرش مقایسه گردند. هر گاه معیار پذیرش مربوط به تغییر شکل ارضاء نشود در این حالت بسته به نظر و قضاوت مهندسی یا باید در جهت کاهش تغییر مکان نسبی ساختمان بهسازی انجام گیرد و یا جزئیات مربوط به جزء غیر سازه ای تعویض و یا تغییر نماید تا تغییر شکل به حد قابل قبول برسد. پاسخ اجزای غیر سازه ای متصل به سقف . کف یا دیوارها به حرکت ساختمان, بسیار مشابه است با پاسخ ساختمان به حرکت زمین . می توان از روش های خطی یا غیرخطی برای محاسبه ماکزیمم شتاب در محل تکیه گاه جزء غیرسازه ای و محاسبه تغییر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۸ تنفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تاریخجه زمانی شتاب در محل تکیه گاه جزء غیرسازه ای حاصل از پاسخ دینامیکی ساختمان, احتمال افزایش شتاب کف یا سقف ساختمان ویا تغییر مکان در جزء غیرسازه ای با احتساب شکل پذیری جزء » مورد بررسی قرار می گیرد. هر گاه نتایج حاصل از طیف پاسخ کف کمتر از مقادیر حاصله از معادلات پایه یا جامع باشد.ء استفاده از این روش ارجح است. ت ۱-۲-۷-۹ محاسبه نیرو با معادلات پایه تفسیر ندارد. ت ۲-۲-۷-۹- محاسبه‌ی نیرو با معادلات جامع ت ۱-۲-۲-۷-۹- نیروهای افقی لرزه‌ای تفسیر ندارد. ت ۲-۲-۲-۷-۹- نیروهای قایم لرزه‌ای تفسیر ندارد. ت ۲-۲-۷-۹ محاسبه‌ی تغییرشکل تفسیر ندارد. ت ۴-۲-۷-۹ روش‌های دیگر ت ‎-۸-٩‏ روش‌های بهسازی روش های متعددی جهت بهسازی اجزای غیرسازه ای موجود می باشد که در اینجا این روش ها همراه با مثالی ذکر شده است. انتخاب روش مناسب و طراحی آن از مسئولیتهای مهندس طرح بهسازی بوده و در هر حال باید نشان داده شود که روش انتخابی, معیارهای پذیرش مورد نظر را ارضاء می نمایند. الف - بهسازی با روش جایگزین: در این روش جزء و اتصالات آن کاملاً برداشته شده و با جزء جدید جایگزین می گردد. مثلاً ممکن است نازک کاری دیوار خارجی را کاملاً برداشت و با نازک کاری جدید آنرا جایگزین نمود. ب - بهسازی با روش تقویت : برای افزایش مقاومت جزء غیر سازه ای می توان اجزایی را به آن اضافه نمود به عنوان مثال می توان با جوش دادن اعضای اضافی به تکیه گاه جزء غیرسازه ای از کمانش آن جلوگیری کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل نهم - بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۳۵۹ پ - بهسازی با روش تعمیر: با تعمیر قسمتها یا اعضای خسارت دیده به طوریکه معیارهای پذیرش ارضاء شود می توان جزء غیرسازه ای را بمسازی نمود. مثلا قسمتهای زنگ زده در یک جزء غیرسازه ای را می توأن تعمیر و یا جایگزین نمود. ت - بهسازی با روش مهاربندی: با اضافه کردن اعضایی می توأن جزء را یا به صورت داخلی و یا به ساختمان مهار نمود. ث - بهسازی با روش متصل سازی: در این روش جزء غیرسازه ای را می توان به سازه و یا دیگر اجزای تکیه گاه توسط وسایل انصال مثل پیچ متصل نمود. به عنوان مثال می توان اجزای مکانیکی را به بتن مسلح کف پیچ کرد. تکیه گاه ها و وسایل اتصال اجزای مکانیکی و برقی باید با اصول مهندسی طراحی گردند. به عنوان راهنما می توان موارد زیر را ذکر نمود. ۱ وسایل اتصال و تکیه گاه هائیکه نیروی زلزله را انتقال می دهنده باید از مصالح مناسب استفاده شده و براساس استانداردهای مناسب طراحی گردند. ۲- وسایل اتصالی که در بتن محصور می گردند باید برای بارهای چرخه ای مناسب باشند. ۳ میله های آویز مشروط برآنکه طولشان ۲۵ سانتیمتر و یا کمتر بوده و تحت اثر خمش قرار نگیرند می توانند به عنوان تکیه گاه محسوب شوند. ۳۴ از تکیه گاه های اصطکاکی نمی توان به عنوان روش متصل سازی استفاده نمود. ۵- محل تکیه گاه باید قابل رویت برای تعمیر و نگهداری باشد. ۶- استفاده از ملات های منبسط شونده و یا چسب های منبسط شونده در محل های سوراخ شده برای مهارهایی که به صورت کششی جزء غیرسازه ای را نگهداری می نمایند مجاز است. تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود» افزون بر چهارصد عنوان نشریه تخصصی- فنی» در قالب آیین‌نامه» ضابطه معیارء دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی و مقاله به صورت تالیف و ترجمه» تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های ۲ ققابل دستیابی می‌باشد. دفتر نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ]9 11۵۲۱۱۶ 1۹12116 0 2001 ۳127۱86 ۹۱۲۹۵21 1۵۲ ۳۳۲۵۹1۵02 ۷1۵ 9619 10۲ م1۱۹۳ 01 ۲2۲۲ 03۱8۵) 5 131۹196 اه م0 01112: از 1 :(۷ 011106 01 00 1۵۲ ۹۳۳۹2 71 0 ۳:۲۱ [10012 آ0 ۳۵۲ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای سافتمان‌های موجود» هاوی نکاتی است که به منظور رفع ابهام .تکمیل و یا تشریع مفاد نشریه شماره۳۶۰ تهیه گردیده است.