2251

ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره643 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی وزارت ﻧﯿﺮو اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ دﻓﺘﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ آب و آﺑﻔﺎ 1392 اﺻﻼح ﻣﺪارک ﻓﻨﯽ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﯽ : اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈـﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳـﺎن ﺑﺮﺟﺴـﺘﻪ ﻣﺒـﺎدرت ﺑـﻪ ﺗﻬﯿﻪ اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﻧﻤﻮده و آن را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﮐﺸﻮر ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﻼش ﻓﺮاوان، اﯾﻦ اﺛﺮ ﻣﺼﻮن از اﯾﺮادﻫﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻏﻠﻂ ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ، ﻓﻨﯽ، اﺑﻬﺎم، اﯾﻬﺎم و اﺷﮑﺎﻻت ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﻧﯿﺴﺖ . از اﯾﻦ رو ، از ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﯽ ﺻﻤﯿﻤﺎﻧﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ دارد در ﺻﻮرت ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﯾﺮاد و اﺷﮑﺎل ﻓﻨﯽ ﻣﺮاﺗ ﺐ را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﯾـﺮ ﮔﺰارش ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ : 1 -ﺷﻤﺎره ﺑﻨﺪ و ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﯿﺪ . 2 -اﯾﺮاد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ ﺑﯿﺎن دارﯾﺪ . 3 -در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن ﻣﺘﻦ اﺻﻼح ﺷﺪه را ﺑﺮای ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ ارﺳﺎل ﻧﻤﺎﯾﯿﺪ . 4 -ﻧﺸﺎﻧﯽ ﺧﻮد را ﺑﺮای ﺗﻤﺎس اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ . ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﯾﻦ اﻣﻮر ﻧﻈﺮﻫﺎی درﯾﺎﻓ ﺘﯽ را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﻮده و اﻗﺪام ﻣﻘﺘﻀﯽ را ﻣﻌﻤﻮل ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﭘﯿﺸﺎﭘﯿﺶ از ﻫﻤﮑﺎری و دﻗﺖ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺎﺑﻌﺎﻟﯽ ﻗﺪرداﻧﯽ .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻧ ﺸﺎﻧﯽ ﺑﺮای ﻣﮑﺎﺗﺒﻪ : ﺗﻬﺮان، ﻣﯿﺪان ﺑﻬﺎرﺳﺘﺎن، ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺻﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﺷﺎه - ﻣﺮﮐﺰ ﺗﻠﻔﻦ33271 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر، اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ Email: web: / أ ﺑﺴﻤﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠ ﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ی ﻣﺴﺘﻘﻞ و واﺑﺴﺘﻪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﻓﺘـ ﯽ اﺛـﺮ ﻣـ ﯽ ﮔﺬارﻧـﺪ، ﻣﺘﻌـﺪد و ﺑـﻪ ﻫـ ﻢ ﻣـ ﺮﺗﺒﻂ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﺎﮐﻨﻮن ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫ ﯽ و ﺑﺮرﺳﯽ یﻫﺎ ﺻﺤﺮاﯾ ی زﯾﺎد ﯽ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺳﺖ ا ﺗﺎ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ی ذﮐﺮ ﺷﺪه را ﺑـﻪ ﻫـ ﻢ ﻣﺮﺑـﻮط و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﭘﺎﯾﺪار را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﺪ ﺑﯽ . ﺷـﮏ در ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳـﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﺳـﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، آﮔﺎﻫﯽ از ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در زﻣﺮه ی ﻣﻘﺪﻣﺎت اﺻﻮﻟﯽ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺪون ﺷﻨﺎﺧﺖ وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺎﯾـﺪار ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ارزﯾﺎﺑﯽ ﺻﺤﯿﺤﯽ از ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻣﻮﺟﻮد در رودﺧﺎﻧﻪ داﺷـﺖ و ﺑـﺮ آن اﺳـﺎس روش ﻣﻨﺎﺳـﺒﯽ را ﺑـﺮای ﻣﻘﺎﺑﻠـﻪ ﺑـﺎ آن ﻫـﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮد . ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺒﺤﺚ ﻓﻮق، اﻣﻮر آب وزارت ﻧﯿﺮ و درﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﯽ ﺻـﻨﻌﺖ آب ﮐﺸـﻮر، ﺗﻬﯿـﻪ ﻧﺸـﺮﯾﻪ »راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ « را ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ اﻣﻮرﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﯾـﯿﺲ ﺟﻤﻬـﻮر در دﺳﺘﻮرﮐﺎر ﻗﺮارداد و ﭘﺲ از ﺗﻬﯿﻪ، آن را ﺑﺮای ﺗﺎﯾﯿﺪ و اﺑﻼغ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ذی ﻧﻔﻊ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ اﺟﺮاﯾﯽ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ارﺳﺎل ﻧﻤـﻮد . ﮐـﻪ ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﯽ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده23 ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ و آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی اﺟﺮاﯾﯽ ﻣﺼﻮب ﻫﯿﺎت ﻣﺤﺘﺮم وزﯾﺮان و ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺎم ﻓﻨـﯽ اﺟﺮاﯾﯽ ﮐﺸﻮر ) ﻣﺼﻮب 42239 / ت33497 ﻣﻮرخ20 /4/ 1385ﻫﯿﺎت ﻣﺤﺘﺮم وزﯾﺮان ( ﺗﺼﻮﯾﺐ و اﺑﻼغ ﮔﺮدﯾﺪ . ﺑﺪﯾﻦ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی از ﺗﻼش و ﺟﺪﯾﺖ رﯾﯿﺲ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﺟﻨﺎب آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس ﻏﻼﻣﺤﺴﯿﻦ ﺣﻤـﺰه ﻣﺼـﻄﻔﻮی و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺤﺘﺮم اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ و ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه ﻣﺠﺮی ﻣﺤﺘﺮم ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻـﻨﻌﺖ آب ﮐﺸـﻮر وزارت ﻧﯿـﺮو، ﺟﻨـﺎب آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس ﻣﺤﻤﺪ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻧﯿﺎ و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻫﻤﮑﺎر در اﻣﺮ ﺗﻬﯿﻪ و ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻧﻤﻮدن اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ، ﺗﺸﮑﺮ و ﻗﺪرداﻧﯽ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ و از اﯾـﺰد ﻣﻨـﺎن ﺗﻮﻓﯿﻖ روزاﻓﺰون ﻫﻤﻪ ی اﯾﻦ ﺑﺰرﮔﻮاران را آرزوﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﯿﺪاﺳﺖ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺎ اﺑﺮاز ﻧﻈﺮات ﺧﻮد درﺧﺼﻮص اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﻣﺎ را در اﺻﻼﺣﺎت ﺑﻌﺪی ﯾﺎری ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ . ﻣﻌﺎون ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی ﺗﺎ ﺑﺴﺘﺎن 1392 ب ﺗﻬﯿﻪ و ﮐﻨﺘﺮل ﻣﺠﺮی : داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق ﺷﻬﯿﺪ ﻋﺒﺎﺳﭙﻮر ﻣﻮﻟﻒ اﺻﻠﯽ : ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ ﻣﺠﺪزاده ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﯾﯽ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﮐﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﻬﯿﻪ ﮐﻨﻨﺪه : اﺣﻤﺪ رﺿﻮی داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﮐﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب ﻣﺮﯾﻢ ﮐﺮﻣﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آ ب اﯾﺮان ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻋﻤﺮان- ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ ﻣﺠﺪزاده ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﯾﯽ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﮐﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت : ﻧﺮﮔﺲ دﺷﺘﯽ ﻃــﺮح ﺗﻬﯿــﻪ ﺿــﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫــﺎی ﻓﻨــﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر- وزارت ﻧﯿﺮو ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری ﻣﺤﻤﻮد ﺷﻔﺎﻋﯽ ﺑﺠﺴﺘﺎن داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﯿﺪ ﭼﻤﺮان اﻫﻮاز دﮐﺘﺮای ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺣﺴﺎم ﻓﻮﻻدﻓﺮ ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت آب دﮐﺘﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﯽ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﺎﯾﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ) ﮐﻤﯿﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺳﻮاﺣﻞ ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر :( ﻣﺤﻤﻮد اﻓﺴﻮس ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎور ﺳﺎزه ﭘﺮدازی اﯾﺮان ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﻣﺤﻤﺪاﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻨﯽ ﺣﺒﯿﺐ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان دﮐﺘﺮای ﻋﻤﺮان آب – ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻦ ﭼﯿﺘﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎور ﺳﺎز آب ﭘﺮدازان ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﯽ ﻓﺮﯾﺪون ﺧﺰاﻋﯽ اﻧﺠﻤﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻧﺮﮔﺲ دﺷﺘﯽ ﻃــﺮح ﺗﻬﯿــﻪ ﺿــﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫــﺎی ﻓﻨــﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر- وزارت ﻧﯿﺮو ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری ﺷﮑﻮر ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﯾﺮان دﮐﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آب ﺣﺴﻦ ﺳﯿﺪ ﺳﺮاﺟﯽ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق ﺷﻬﯿﺪ ﻋﺒﺎﺳﭙﻮر دﮐﺘﺮای ﻣﮑﺎﻧﯿﮏ ﺳﯿﺎﻻت آﻗﺎی ﺣﺴﺎم ﻓﻮﻻدﻓﺮ ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت آب دﮐﺘﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﯽ ﺳﯿﺪﮐﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﻧﻮری وزارت ﮐﺸﻮر ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣ ﻬﻨﺪﺳﯽ ﮐﺸﺎورزی ﺟﺒﺎر وﻃﻦ ﻓﺪا وزارت ﻧﯿﺮو ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻫﺪاﯾﺖ و راﻫﺒﺮدی ﭘﺮوژه : ﻓﺮزاﻧﻪ آﻗﺎرﻣﻀﺎﻧﻌﻠﯽ رﯾﯿﺲ ﮔﺮوه اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﺳﺎﻧﺎز ﺳﺮاﻓﺮاز ﮐﺎرﺷﻨﺎس ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ت ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول -ﮐﻠﯿﺎت 3 1 -1 - ﺗﻌﺮﯾﻒ 5 1 -2 - ﻣﺸﺨﺼﺎت رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ ) ﺳﺎﺑﻘﻪ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ( 5 1 -3 - ﻣﻌﺮﻓﯽ اﻧﻮاع رودﺧﺎﻧﻪ و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی آن ﻫﺎ 6 1 -3 - 1 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ در ﺣﺎل ﺣﻤﻞ 7 1 -3 - 2 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺘﺸﮑﻞ ﺟﺪاره رودﺧﺎﻧﻪ 8 1 -4 - ﻫﻨﺪﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ آن 9 1 -4 - 1 - ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﭘﻼن 9 1 -4 - 2 - ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ 10 1 -4 - 3 - ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ 11 1 -4 - 4 - ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ 12 ﻓﺼﻞ دوم-ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 15 2 -1 - ﺟﻤﻊ آوری و ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻃﻼﻋﺎت 17 2 -1 - 1 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ 17 2 -1 - 2 - ﺗﻔ ﺴﯿﺮ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ، ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ و ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای 17 2 -1 - 3 - ﺑﺎزدﯾﺪ ﺻﺤﺮاﯾﯽ 18 2 -1 - 4 - ﻋﻮارض و ﻧﻘﺎط ﮐﻠﯿﺪی 18 2 -1 - 5 - ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ 20 2 -1 - 6 - داده ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن 22 2 -1 - 7 - اﻃﻼﻋﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮏ 23 2 -1 - 8 - اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب 24 2 -2 - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 25 2 -2 - 1 - ﻫﯿﺪروﻟﻮژی 25 2 -2 - 2 - ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾﺎن 29 2 -2 - 3 - ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب 29 2 -2 - 4 - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ 30 2 -2 - 5 - رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ 30 ث ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم -ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ( ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 33 3 -1 - ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﭘﺎﯾﻪ 35 3 -2 - ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﺎﯾ ﺪاری در ﭘﻼن، ﻣﻘﻄﻊ و ﺷﯿﺐ 36 3 -3 - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 38 3 -3 - 1 - ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ 38 3 -3 - 2 - ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 38 3 -3 - 3 - ﻫﯿﺪروﻟﻮژی 39 3 -3 - 4 - ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 39 3 -3 - 5 - ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از رودﺧﺎﻧﻪ 39 3 -3 - 6 - ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎ 39 3 -4 - روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠ ﻒ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ 40 3 -4 - 1 - ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ 40 3 -4 - 2 - ﻣﺪل ﻫﺎی رژﯾﻢ 42 3 -4 - 3 - ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ 47 3 -4 - 4 - ﮐﺎرﺑﺮد ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﯾﺪاری ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 51 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم -ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎ رﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 53 4 -1 - ﮐﻠﯿﺎت 55 4 -2 - اﻧﻮاع ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 55 4 -2 - 1 - ﻣﺴﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ 55 4 -2 - 2 - ﻣﺴﯿﺮ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی 57 4 -3 - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 57 4 -3 - 1 - دره رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 57 4 -3 - 2 - ﺷﯿﺐ دره 58 4 -3 - 3 - ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ 58 4 -3 - 4 - اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی 60 4 -4 - ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺪار 61 4 -4 - 1 - راﺑﻄﻪ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺪار و ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ 62 ج ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 4 -4 - 2 - ارﺗﺒﺎط ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺪار، ﺑﺪه و ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ 63 4 -5 - ﺑﯿﺎن اﻟﮕﻮی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﮐﻤﯽ 63 4 -6 - ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 65 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ-ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤ ﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄـﻊ و راﺳـﺘﺎ ی ﻨﻪﯿﺑﻬ رودﺧﺎﻧﻪ 67 5 -1 - ﻣﺴﺎﯾﻞ و ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﺴﺘﺮ، ﺣﺮﯾﻢ و ﺣﻘﺎﺑﻪ ) ﺣﻖ ﻣﺼﺮف آب ( رودﺧﺎﻧﻪ 69 5 -1 - 1 - ﻣﻔﻬﻮم ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ رودﺧﺎﻧﻪ 69 5 -1 - 2 - ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ 69 5 -1 - 3 - ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ 69 5 -1 - 4 - ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺣﺮﯾﻢ 70 5 -1 - 5 - ﻣﻔﻬﻮم ﺣﺮﯾﻢ در ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات 72 5 -1 - 6 - ﺣﺮﯾﻢ ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ رو دﺧﺎﻧﻪ 73 5 -1 - 7 - ﻣﻘﺮرات ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب 75 5 -1 - 8 - ﺣﻘﺎﺑﻪ ) ﺣﻖ ﻣﺼﺮف آب ( 77 5 -2 - ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 78 5 -3 - ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻤﻠﮏ زﻣﯿﻦ و رﻓﻊ ﺗﺠﺎوزات اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﺑﺮای ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎ ﯾﺎ ﭘﻬﻨﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 80 5 -3 - 1 - ﻣﻤﻨﻮﻋﯿﺖ اﯾﺠﺎد اﻋﯿﺎﻧﯽ، ﺣﻔﺎری و دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ 80 5 -3 - 2 - ﻗﻠﻊ و ﻗﻤﻊ اﻋﯿﺎﻧﯽ ﻫﺎی ﻣﺰاﺣﻢ در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ 81 5 -3 - 3 - ﺿﻮاﺑﻂ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻤﻠﮏ زﻣﯿﻦ در اﺛﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﯾﺎ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 81 5 -4 - ﮐﺎﻧﻮن ﻫﺎ و ﻣﺮاﮐﺰ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻧﺤﻮه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آ ب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ آن 82 5 -5 - ﻣﺴﺎﯾﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 83 5 - 6 - ﺳﻮاﺑﻖ ﻫﻤﯿﺎری و ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋ ﯽ و ﻣﯿﺰان رﻋﺎﯾﺖ و اﺣﺘﺮام ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻗـﻮاﻧﯿﻦ ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری از آب و اراﺿـﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 83 5 - 7 - ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﺎﯾﻞ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺣﺎﺷـﯿﻪ آن ) آﺑﺰﯾـﺎن، ﺣﯿـﺎت وﺣﺶ، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ، ﮐﯿﻔﯿﺖ آب، ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻻﯾﻨﺪه اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ( 84 5 -8 - ارزﯾﺎﺑﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ 85 5 -8 - 1 - ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮐﻠﯽ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮﭘﺬﯾﺮ از ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 85 5 -8 - 2 - ﺟﻤﻊ آوری ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات و ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ 85 ح ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ-ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 87 6 -1 - ﻋﻠﻞ و ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ 89 6 -2 - ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری 92 6 -3 - ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎ 93 6 -3 - 1 - ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود 93 6 -3 - 2 - اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه 94 6 -3 - 3 - ﺑﻬﺴﺎزی ﮐﺎﻧﺎل و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ 94 6 -3 - 4 - ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ و ﺳﯿﻠﻪ ﻣﺨﺎزن 95 6 -3 - 5 - اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮﺑﺎت و ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ 95 6 -4 - ﺷﯿﻮه ﻫﺎی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری 96 6 -5 - ﻫﺪف از اﺟﺮای ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 97 6 -6 - آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و ﺳﯿﺮ ﺗﮑﺎﻣﻠﯽ ﮐﺎﻧﺎل 97 6 -7 - ﮐﻨﺘﺮل ﻫﺎی ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ و ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ 98 6 -7 - 1 - ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن 98 6 -7 - 2 - ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ورودی 98 6 -7 - 3 - اﻧﺪازه ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ 99 6 -7 - 4 - ﻣﻮاد ﮐﻨﺎره و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ 99 6 -7 - 5 - زﻣﯿﻦ ﯾﺦ زده 100 6 -8 - روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 100 6 -8 - 1 - ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ 101 6 -8 - 2 - ﻻﯾﺮوﺑﯽ 102 6 -8 - 3 - ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﻘﻄﻊ 102 6 -8 - 4 - ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ 103 6 -8 - 5 - ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ 104 6 -8 - 6 - ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻓﺮﻋﯽ ﺳﯿﻼب 104 6 -8 - 7 - اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن 105 6 - 9 - رﺗﺒﻪ ﺑﻨﺪی روش ﻫ ﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ وﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب 105 خ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 6 - 10 - راﺳﺘﺎ وﺷﮑﻞ ﭘﻼن 108 6 - 11 - ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ 108 6 - 12 - ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﺷﺎﺧﻪ 109 6 - 13 - ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻫﺎ 110 6 - 14 - ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ 111 6 - 14 - 1 - ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ورودی 113 6 - 15 - ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ 113 6 - 16 - ﮐﻨﺘﺮل ﭘﯿﭻ و ﺧﻢ ﻫﺎ 115 6 - 17 - ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره 116 6 - 18 - ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ﮔﺬاری 116 6 - 19 - ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ در ﻃﺮاﺣﯽ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 117 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 119 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪول ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺟﺪول1 - 1 -ﺑﻨﺪی ﻃﺒﻘﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮم 8 ﺟﺪول1 - 2 -ﺑﻨﺪی ﻃﺒﻘﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﻫﺎ اﺳﺎس ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﺪاره 8 ﺟﺪول1 - 3 -اﻧﻮاع ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ 9 ﺟﺪول2 - 1 -ﺧﻮاص ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ رس 32 ﺟﺪول3 - 1 -ﭘﺎﺳﺦ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﺸ ﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ 36 ﺟﺪول3 - 2 -ﺿﺮاﯾﺐ و ﻫﺎی ﺗﻮان ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 15 ﺗﺎ3 - 22 ( 45 ﺟﺪول4 - 1 -رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﺷﯿﺐ و ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن درارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻟﮕﻮی ﮐﺎﻧﺎل 64 ﺟﺪول5 - 1 -ﮐﺎرﺑﺮی یﻫﺎ ﺳﺎزﮔﺎر ﻧﻮاﺣ ﮔﺎﻧﻪ ﺳﻪﯽ ﯽﻔﯿﮐﻢﯾﺣﺮ 75 ﺟﺪول6 - 1 -ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ 89 ﺟﺪول6 - 2 -ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ 93 ﺟﺪول6 - 3 -یﻫﺎ ﺷﯿﻮه ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎز ی رودﺧﺎﻧﻪ 96 ﺟﺪول6 - 4 -ﺑﻨﺪی ﻃﺒﻘﻪ روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ از ﻧﻈﺮ ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮ در ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ 107 د ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﮑﻞ ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺷﮑﻞ1 -1 -ﻧﺎﺣﯿﻪ ﺑﻨﺪی ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ از ﻟﺤﺎظ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬاری ) رودﺧﺎﻧﻪ آﻟﺖ (ی دوﺑﺎ 6 ﺷﮑﻞ1 -2 -ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ و ﺟﻬﺖ ﺗﻐﯿﯿﺮات آن در ﻃﻮل زﻣﺎن 12 ﺷﮑﻞ1 -3 -اﻧﻮاع ﻫﺎی ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای 13 ﺷﮑﻞ2 -1 -روش ﻋﮑﺲ ﺑﺮداری از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺷﻨﯽ ﺑﺎ ﺷﺒﮑﻪ ﺳﯿﻤﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﺨﺮاج داﻧﻪ ﺑﻨﺪی 22 ﺷﮑﻞ2 -2 -ﻧﻤﻮدار ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺮض ﺑﻪ ﻋﻤﻖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻤﻖ )اﯾ ﺴﺘﮕﺎه ﺑﯿ ﺎﻧﻠﻮ، رودﺧﺎﻧﻪ اوزن ﻗﺰل ( 28 ﺷﮑﻞ3 -1 -ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎ ی ﻣﻮﺛﺮ یﺪارﯾﭘﺎﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ) راﺑﻄﻪ ﻦ،ﯿﻟﯽﮐﯿﻔ1955 ( 38 ﺷﮑﻞ4 -1 -اﻧﻮاع اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺴﻂ ﯾﺎﻓﺘﻪ 56 ﺷﮑﻞ4 -2 -اﻧﻮاع ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﯽﭽﺸﯿﭘﺐﯾﺿﺮ ی ازا ﻣﺸﺨﺺ 60 ﺷﮑﻞ4 -3 -ارﺗﺒﺎط ﺑﺎرﻦﯿﺑ رﺳﻮﺑ درﺐﯿﺷ وﯽ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ 61 ﺷﮑﻞ6 -1 -ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮑﻞ ﭘﻼن و ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ در ﺧﻼل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬاری 92 ﺷﮑﻞ6 - 2 -ﻧﻤﺎﯾﯽ از ﺗﻨﮓ ﺷﺪﮔﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻨﮓ ﺑﺰرﮔﯽ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺗﻘﺎﻃﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻠﯽ زان ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ نﻃﺎﻟﻘﺎ101 ﺷﮑﻞ6 -3 -ﻧﻤﺎﯾﯽ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﺑﺮش دار ﺷﯿﺐ ﮐﻨﺎره 103 ﺷﮑﻞ6 -4 -ﻫﺎی ﻓﺮم ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی 103 ﺷﮑﻞ6 -5 -اﺻﻼح و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﮐﺎﻧﺎل در ﻃﻮل ﻣﺴﯿﺮ 108 ﺷﮑﻞ6 -6 -اﺣﺪاث ﮔﻮره در ﻃﺮﻓﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﺷﮑﻞ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی آن 109 ﺷﮑﻞ6 -7 -اﻟﻒ-در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﯾﮏ ﻋﺮض وﺳﯿﻊ و اﺳﺘﻔﺎده از آﺑﺸﮑﻦ ﻫﺎی ﻋﻤﻮدی در ﻣﻮاﺿﻊ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز 110 ﺷﮑﻞ6 -7 -ب-در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﯾﮏ ﻋﺮض ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ دﯾﻮاره ﻫﺎی اﺣﺪاﺛﯽ 110 ﺷﮑﻞ6 -7 -ج-ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﮑﻞ ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ و ﻣﺤﺪود 110 ﺷﮑﻞ6 -8 -ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻓﺎﻗﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و رﺳﻮب ﮔﺬار 111 ﺷﮑﻞ6 -9 -اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ اﺻﻼح ﺷﺪه 115 ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻣﻘﺪ ﻣﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﭘﺎﺳﺦ رودﺧﺎﻧﻪ آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ و ﯾﺎ ﻃﺒﯿﻌﯽ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه، ﺷـﺎﯾﺪ ﺑﺘـﻮان ﮔﻔـﺖ اوﻟـﯿﻦ ﮔـﺎم، ﺷـﻨﺎﺧﺖ و ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﭘﺎﯾﺪاری و ﭘﺪﯾﺪه ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔـﺬار ی از ﯾـﮏ ﻃـﺮف و ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻧﯿﺎز ﻫﺎ و ﻫﺪف ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ، در ﻗﺎﻟﺐ ﺷﺶ ﻓﺼﻞ ﺑـﻪ ﻣﻌﺮﻓـﯽ ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﻣﻘﻄـﻊ و راﺳـﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻔﻬﻮم ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺷﺎره ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن و ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺿﺮﯾﺐ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒـﻮل در ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽ . ﻨﺪﻣﺎﻧ از اﯾﻦ رو در اﯾـﻦ راﻫﻨﻤـﺎ اﺑﺘـﺪا ﮐﻠﯿـﺎﺗﯽ درﺧﺼـﻮص ﻣﺒـﺎﻧﯽ ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪی رﯾﺨـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار آن ﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ، ﺳﭙﺲ در ﻓﺼﻞ دوم ﺑﻪ ﻧﺤﻮه دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ اﺷﺎره ﻣﯽ ﺷـﻮد ﮐـﻪ ﺑـﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﻻزم اﺳﺖ و ﭘﺲ از آن ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﯿـﺪ روﻟﻮژی، ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮏ، ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ و رﺳـﻮب، زﻣـﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳـﯽ و رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﻮد ﻣﯽ . در اداﻣﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ و روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾـﺪار رودﺧﺎﻧـﻪ و ﮐﺎرﺑﺮد ﻫﺎ آن در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ر اﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ اﺧﺘﺼـﺎص دارد و ﺑﻌﺪ از ﻣﻌﺮﻓﯽ اﻧﻮاع ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ آن ، ﺑﻪ ﺑﯿﺎن اﻟﮕﻮی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﮐﻤﯽ ﻣـﯽ ﭘـﺮدازد . . در ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ ﻧﯿﺰ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷـﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﻣﻘﻄـﻊ و راﺳـﺘﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ اراﺋـﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﺑﯽ ﺷﮏ اوﻟﯿﻦ ﻗﺪم در ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری، ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻠﻞ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴـﺒﺐ آن ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . از اﯾـﻦ رو در ﻓﺼـﻞ ﭘﺎﯾـﺎﻧﯽ اﺑﺘـﺪا ﺑـﻪ ﻣﻌﺮﻓـﯽ ﻫﺎی ﺷﮑﻞ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری، ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ی ﺗﺸﺨﯿﺺ و ﻧﯿﺰ روش ﻫﺎ ی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷـﻮد، ﺳـﭙﺲ ﺑﻌـﺪ از ﺗﺸـﺮﯾﺢ روش ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ، اﯾﻦ روش ﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎ س ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻫﺎ آن ﺑﺮ ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و درﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑـﻪ ﻃـﻮر اﺟﻤـﺎﻟﯽ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری و ﺗﺨﻔﯿﻒ آن ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻣﯽ ﮔﺮدد . -ﻫﺪف ﻃﻮر ﺑﻪ ﮐﻠﯽ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ از دو ﻣﻨﻈﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : 1 -از ﺟﻨﺒﻪ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺸﺨﺼﺎت رودﺧﺎﻧﻪ در اﺛـﺮ ﻋـﻮاﻣﻠﯽ ﻫﻤﭽـﻮن ﺗﮑﺘﻮﻧﯿـﮏ، زﻟﺰﻟـﻪ و ﺳـﺎﯾﺮ ﻋﻮاﻣـﻞ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ و در دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻃﻮﻻﻧﯽ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ . ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در اﺛﺮ ﭘﺪﯾﺪه ﻫﺎی ﻓـﻮق ﻣﺴـﯿﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ ﮐﻼ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﻨﺪ و ﯾﺎ ﺷﮑﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻮض ﺷﻮد وﻟﯽ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﯾﻞ در دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﯽ ﻫﺰار ﺳﺎل و ﺣﺘـﯽ ﻣﯿﻠﯿـﻮن ﺳـﺎل اﺗﻔـﺎق اﻓﺘﺪ ﻣﯽ . 2 - ،از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﻘﻄﻊ و ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ در اﺛﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن، ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷـﯽ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و ﻏﯿﺮه اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ . اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات در دوره ﻫﺎی زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺣﺎدث ﻣﯽ ﺷﻮد . از آن ﺟﺎ ﮐـﻪ ﻋﻤـﺮ ﻃـﺮح ﻫـﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺜﻼ ده ﺗ ﺎ ﭘﻨﺠﺎه ﺳﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﻟﺬا ﻫﺪف اﯾـﻦ راﻫﻨﻤـﺎ ﺑﺮرﺳـﯽ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻫﻨﺪﺳـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ در اﺛـﺮ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﺳﺖ . رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﭘﻼن، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻧﯿﻤـﺮخ ﻃـﻮﻟﯽ ) ﺷـﯿﺐ ﮐﺎﻧـﺎل ( و ﺷـﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳـﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻘﻄﻊ و ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 2 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺑﻬﯿﻨ ﻪ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﻗﺎﻟﺐ ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﭘﻼن، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻧﯿﻤﺮخ ﻃـﻮﻟﯽ )ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ( و ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻘﻄﻊ و ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . در اﯾﻦ راﺳـﺘﺎ، اﺻـﻮل و ﻣﻔـﺎﻫﯿﻢ ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮏ، ﻫﯿﺪروﻟﻮژی، رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻣﮑﺎﻧﯿﮏ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔ ﯽ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ اﻧﺪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﺗـﻮان ﺳـﺎز و ﮐﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ای ﭘﯿﭽﯿﺪه و ﭘﻮﯾﺎ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار داد . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ اﻧﻮاع و ﺷﺪت ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾـﺪاری و ﺗﺒﯿـﯿﻦ راﻫﮑﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار و ﺣﺼﻮل ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ را ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺗﻮان از اﻫﺪاف اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر آورد . - داﻣﻨﻪ ﮐﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎ و ﺗﺌﻮری ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه در اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺎز ﺷﻨﺎﺧﺖ، رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎی آﺑﺮﻓﺘـﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و ﻟﺬا اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺳﻨﮕﯽ و ﭘﺮ ﺷﯿﺐ ﮐ ﻮﻫﺴـﺘﺎﻧﯽ و ﻧﯿـﺰ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎی ﺟـﺰر و ﻣـﺪی ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻧﻤﯽ .ﺷﻮد 1ﻓﺼﻞ1 ﮐﻠﯿﺎت ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 5 ﻓﺼﻞ اول-ﮐﻠﯿﺎت 1 - 1 -ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻋﻠﻤﯽ ﮐﻪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻇﺎﻫﺮی ﺷﮑﻞ رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم رﯾﺨـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ ﯾـﺎ ﻣﻮرﻓﻮﻟـﻮژی 1 رودﺧﺎﻧـﻪ ﻧﺎﻣﯿـﺪه ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﻣﻮﺿﻮع اﺻﻠﯽ در اﯾﻦ ﻋﻠﻢ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﻓﺮم رو دﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳـﯽ در ﭘـﻼن 2 ، ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﺷـﮑﻞ ﻣﻘﻄـﻊ3 ، اﺷـﮑﺎل ﺑﺴـﺘﺮ و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ آن اﺳﺖ . ﺑﺮﺧﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﺑﺪه، ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﺎت، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﻣﺼـﺎﻟﺢ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ، ﺣﻮادث ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻧﻈﯿﺮ زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش، آﺗﺸﻔﺸﺎن و ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﺑﺰرگ، ﺗﻐﯿﯿﺮات و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﮐـﺎرﺑﺮی اراﺿـﯽ و اﻧﺪرﮐﻨﺶ ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻻﯾﺮوﺑﯽ، اﺣﺪاث ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ و ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋـﻮاﻣﻠﯽ ﺑﺴـﺘﮕﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﯾﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ) ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﮑﺎﻧﯽ ( و ﯾﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻣﺎن ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ) ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﺎﻧﯽ (. 1 - 2 - ﻣﺸﺨﺼﺎت رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ ) ﺳﺎﺑﻘﻪ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ( ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﯾﮏ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﺎﺣﯿﻪ اﺻﻠﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﻤﻮد : ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ) ﺗﻮﻟﯿﺪ رﺳـﻮﺑﺎت ( ، ﻧﺎﺣﯿـﻪ ﻣﯿـﺎﻧﯽ ) اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻢ زﻣﺎن ، ( ﻧﺎﺣﯿﻪ اﻧﺘﻬﺎﯾﯽ ) رﺳﻮب ﮔـﺬار ی ﺷـﮑﻞ 1 - 1 .( اﻟﺒﺘـﻪ ﺷـﺮاﯾﻂ واﻗﻌـﯽ اﻏﻠـﺐ ﺧﯿﻠﯽ ﭘﯿﭽﯿﺪه اﺳﺖ زﯾﺮا ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻣﻮﺿﻌﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﻧـﻮاﺣﯽ رﺳـﻮب ﮔـﺬار ﻣﻮﺿـﻌﯽ و در ﻧﺎﺣﯿـﻪ ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ ﻧﻮاﺣﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﻣﻮﺿﻌﯽ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪ . ﭘﺮوژه ﻫﺎ و ﻃﺮح ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻌ ﻤﻮﻻ در دو ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻣﯿﺎﻧﯽ و اﻧﺘﻬـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ اﻏﻠـﺐ ﺳﯿﻼب ﺑﻪ ﻧﻮاﺣﯽ ﮐﺸﺎورزی و ﺷﻬﺮی ﻃﻐﯿﺎن ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، اﺟﺮا .ﺷﻮد ﻣﯽ روش ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮرﺳﯽ زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺣﻮﺿﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ، ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ و ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای، ﺑﺎزدﯾﺪﻫﺎی زﻣﯿﻨـﯽ و ﻫﻮاﯾﯽ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮔﺰارش ﻫﺎی ﺧﺎک ﺷﻨﺎﺳﯽ و زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ... ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪار ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﯿـﺎس ﭘـﺮوژه و ﻣﯿـﺰان دﻗـﺖ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری دارد . 1- Morphology 2- Channel Configuration or Planform 3- Cross-Section Geometry 6 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﮑﻞ1 - 1 - ﻧﺎﺣﯿﻪ ﺑﻨﺪی ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ از ﻟﺤﺎظ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ) ی رودﺧﺎﻧﻪ آﻟﺖ دوﺑﺎی1( 1 - 3 -ﻣﻌﺮﻓﯽ اﻧﻮاع رودﺧﺎﻧﻪ و ﻃ ﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ آن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻋﻮاﻣﻞ و ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﻧﻈﺮ اﺑﻌﺎد، ﺷﮑﻞ، راﺳﺘﺎ و اﻟﮕﻮ در ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻋـﻮاﻣﻠﯽ ﻫﻤﭽـﻮن ﺑـﺪه ﺟﺮﯾـﺎن، ﺑﺪه رﺳﻮب، داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺑﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺰﺑﻮر اﺛﺮﮔﺬار ﺑﻮده و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺎﺛﯿﺮ اﯾﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻣﯽ ﺗﻮان رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﻪ ﻫﺎ ﺻـﻮرت زﯾﺮ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد، ﺟﺰﯾﯿﺎت ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﻣﻮارد اﻟﻒ ) ( ر)ﺗﺎ ( در راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]1[. - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺷﮑﻞ ﻣﺴﻄﺤﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ·ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ·ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ·ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب · رودﺧﺎﻧﻪ رﺳﻮب ﮔﺬار ·رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺸﯽ ·رودﺧﺎﻧ ﻪ ﭘﺎﯾﺪار - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺳﻦ رودﺧﺎﻧﻪ 1- Allt Dubhaig ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﻧﺎﺣﯿﻪ اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﻧﺎﺣﯿﻪ رﺳﻮﺑﮕﺬار ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﻧﺎﺣﯿﻪ اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﻧﺎﺣﯿﻪ رﺳﻮ ب ﮔﺬار ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 7 ·رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﻮان ·رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻟﻎ ·رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﺮ - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺟﺮﯾﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ·رودﺧﺎﻧﻪ داﺋﻤﯽ ·رودﺧﺎﻧﻪ ﻏﯿﺮداﺋﻤﯽ ) ﺧﺸﮑﻪ ( رود ·رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻠﯽ ·رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺰر و ﻣﺪی ·رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯿﺮا - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺟﻨﺲ ﺑﺴﺘﺮ ·رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻨﮕﯽ ·رودﺧﺎﻧﻪ آﺑﺮﻓﺘﯽ -ﺑﻨ ﻃﺒﻘﻪ ﺪی ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻮع ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ در ﺣﺎل ﺣﻤﻞ - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺘﺸﮑﻞ ﺟﺪاره رودﺧﺎﻧﻪ 1 - 3 - 1 -ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ در ﺣﺎل ﺣﻤﻞ ﺷﻮم1) 1963 ( ،رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﺎﻟﺖ ﻏﺎﻟﺐ ﺣﻤﻞ رﺳﻮﺑﺎت ﻫﺎ آن در ﺳﻪ ﮔﺮوه دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﮐﺮده اﺳﺖ . ﻣﻌﯿـﺎر اﯾـﻦ ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪی ﭘﺎراﻣﺘﺮM ﯾﺎ درﺻﺪ ﺣﻀﻮر ﻣﺨﻠﻮط ﺳﯿﻠﺖ و رس در ﺟﺪاره ﻫﺎی ) ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ( رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی دارای ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ )M 5 £ ( -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺨﻠﻮط )5 M 20 < < ( -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻣﻌﻠﻖ )M 20 ³ ( اﻟﺒﺘﻪ اﯾﺮاداﺗﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی وارد اﺳﺖ . ﺷﻮم ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﻮد را ﺑﺮاﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﻌﺪاد ﻣﺤﺪودی آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﺑـﺎ ﺑﺴـﺘﺮ ﻣﺎﺳﻪ ای ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎد و ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮض ﮐﺮده ﮐﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮ M ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﺣﺎﻟﺖ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب را ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ،ﺷﻮم در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﺑﻪ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺤﺪودﺗﺮ، ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺳﺎﯾﺸﯽ2 ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﺑﺴـﺘﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ داﺋﻤ ﺎ در ﺣﺎل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اﺳﺖ و ﯾﺎ ﭘﻬﻨﺎی آن ﺑﻪ ﻃﻮر ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . اﯾﻦ وﺿﻌﯿﺖ در اﺛﺮﮐﻤﺒﻮد ﺑﺎر ﮐﻞ رﺳﻮﺑﯽ3 ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﻣـﯽ آﯾـﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﺎﯾﺪار4 ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻫﯿﭻ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﯾﮏ ﺳﻮﯾﻪ ای در ﺷﮑ ﻞ ﻣﻘﻄﻊ، اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﻮﻗﺖ در اﯾﺎم ﺳـﯿﻼﺑﯽ ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﻧﻤـﯽ آﯾـﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی رﺳﻮب ﮔﺬار5 ﮐﻪ در ﺗﻪ ﻫﺎ آن ﻧﺸﯿﻨﯽ ﮔﺴﺘﺮده رﺳﻮﺑﺎت در ﺑﺴﺘﺮ و ﯾﺎ در ﺳﻮاﺣﻞ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺣﻀﻮر ﺑﯿﺶ از ﺣـﺪ ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول )1 - 1 ( ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﻮم را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . 1- Schumm 2- Eroding Rivers 3- Total Sediment Load 4- Stable Rivers 5- Depositing Rivers 8 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 1 - 3 - 2 -ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺼﺎ ﻟﺢ ﻣﺘﺸﮑﻞ ﺟﺪاره رودﺧﺎﻧﻪ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻋﻤﻠﯽ، ﯾﮏ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ، ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﯾﺎ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑـﻮدن آن ﻫـﺎ ، ﻧـﻮع ﻣﺼـﺎﻟﺢ ﻣﻮﺟـﻮد در ﺑﺴﺘﺮ وﮐﻨﺎره ﻫﺎی آﺑﺮاﻫﻪ اﺳﺖ . ﺟﻨﺲ اﯾﻦ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﻋﺎﻣﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﺮ ﻧـﻮع ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ در ﺣـﺎل ﺣﻤـﻞ، ﻣﻘﺎوﻣـﺖ در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻄﺒﯿ ﻖ آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن، ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻏﯿﺮﻗﺎﺑﻞ اﻧﮑﺎری ﻣﯽ ﮔﺬارد . در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﻮم در زﻣﺮه اﯾـﻦ ﻧـﻮع ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪی اﺳﺖ . آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ را در ﮔﺎم ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺪون ﺗﻔﮑﯿﮏ ﺟﺪاره ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه و آﺑﺮاﻫـﻪ ﻫـﺎی ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه، ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﮐ . ﺮد ﺗﻘﺴﯿﻤﺎت ﺟﺰﯾﯽ ﺗﺮ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول )1 - 2 ( ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . وﺟﻪ ﺗﻤـﺎﯾﺰ اﯾـﻦ ﮔـﺮوه ﻫـﺎ ﻣﻮﺿـﻮع ﺗـﺎزه ای ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﻮارد1) 1980 (ﺧﻄﻮط ﺗﻤﺎﯾﺰ آﺷﮑﺎری ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﻣﺎﺑﯿﻦ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺴـﺘﺮ ﺻـﺨﺮه ای، ﺑﺴـﺘﺮ ﻣﺎﺳـﻪ ای و ﺑﺴـﺘﺮ ﺷﻨﯽ وﺟﻮد دارد . ﻫﺮ ﻧﻮع ﻣﻮارد ذﮐﺮ ﺷﺪه دارای ﯾﮏ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣ ﺨﺼﻮص ﺑﻪ ﺧﻮد اﺳﺖ . اﻏﻠﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻣﯽ ﺗـﻮان درﯾﮑـﯽ از اﯾﻦ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﻗﺮار داد . اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺴﺘﺮ وﮐﻨﺎره ﻫﺎی آﺑﺮاﻫﻪ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐـﻪ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﺑـﺎرز آن ﺣﻀﻮر ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه در ﺗﻤﺎﯾﺰ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول1 - 1 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮم ]59 [ ﻧﻮع ﺣﻤﻞ رﺳﻮﺑﺎت (M)% ﻧﻮع ﭘﺎﯾﺪاری ﭘﺎﯾﺪار ) رودﺧﺎﻧﻪ درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه( در ﺣﺎل ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ )وﺟﻮد اﺿﺎﻓﻪ ﺑﺎر رﺳﻮب( در ﺣﺎل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ )ﮐﻤﺒﻮد ﺑﺎر رﺳﻮب( ﺑﯿﻦ85 ﺗﺎ100 درﺻﺪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻌﻠﻖ ﺣﻤﻞ .ﺷﻮد ﻣﯽ100 ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ از ﺗﺮ ﮐﻢ7 ، ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ 1/2 ، ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﻼﯾﻢ ﻋﻤﺪه ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ در ﺳﻮاﺣﻞ رود رخ داده و ﻣﻮﺟﺐ ﮐﻢ ﻋﺮض ﺷﺪن رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه در ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻋﻤﺪه ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ در ﺑﺴﺘﺮ رخ دﻫﺪ ﻣﯽ . ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اﻧﺪک در ﺳﻮاﺣﻞ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻌﺮﯾﺾ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺎر رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺨﻠﻮط ﺣﻤﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ . 65 ﺗﺎ85 درﺻﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ و15 ﺗﺎ35 درﺻﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ. 30 ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ 7 و ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ از 25 ، ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ 5/1 و ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ از 1/2 ، ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﻧﻪ ﻣﻼﯾﻢ و ﻧﻪ ﺗﻨﺪ اﺳﺖ. ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ ﻋﻤﺪه اوﻟﯿﻪ در ﺳﻮاﺣﻞ رود رخ ﻣﯽ دﻫﺪ ﺗﻪ . ﻧﺸﯿﻨﯽ ﺑﻌﺪی در ﺑﺴﺘﺮ اﻧﺠﺎم .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اوﻟﯿﻪ در ﺑﺴﺘﺮ رخ ﻣﯽ دﻫﺪ و رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﭙﺲ اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﺮض ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ ﺑﺎر رﺳﻮب ﺑﯿﻦ35 ﺗﺎ70 درﺻﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺣﻤﻞ .ﺷﻮد ﻣﯽ0 ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ 25 ، ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ 1/0 و ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ از 5/1 ، ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺗﻨﺪ اﺳﺖ. ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ در ﺑﺴﺘﺮ رخ ﻣﯽ دﻫﺪ و ﺟﺰاﯾﺮی ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اﻧﺪﮐﯽ در ﺑﺴﺘﺮ رخ دﻫﺪ ﻣﯽ . اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﺮض رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪﯾﺪه ﻏﺎﻟﺐ اﺳﺖ. ﺟﺪول1 - 2 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﺪاره ]59 [ ﻧﻮع اﺻﻠﯽ ﻧﻮع ﻓﺮﻋﯽ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت A - ﭼﺴﺒﻨﺪه 1 A -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺻﺨﺮه ای ﭘﻮﺷﺶ ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ای از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺨﺖ در ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﯿﺴﺖ . اﮔﺮ ﺑﺎﺷﺪ، در ﻃﻮل ﻫﺎی ﮐﻮﺗﺎه و در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﭘﺮﺷﯿﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ. 2 A -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ و ﺟﺪاره ﻫﺎی ﺳﯿﻠﺘﯽ- رﺳﯽ ﺟﺪاره ﻣﺠﺮا دارای درﺻﺪ ﺑﺎﻻﯾﯽ از ﺳﯿﻠﺖ و رس اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﻟﯿﺪ درﺟﺎت ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ از ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد .ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺸﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﻧﯿﺮوﻫﺎی ﺑﯿﻦ ذره ای اﺳﺖ. B - ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه 1 B -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺎﺳﻪ ای ﻣﺠﺎری ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺘﺤﺮک از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺎﺳﻪ ای درﺷﺖ داﻧﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺪه ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. 2 B -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺷﻨﯽ ﻣﺠﺎری ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺷﻦ درﺷﺖ داﻧﻪ ﯾﺎ ﻗﻠﻮه ﺳﻨﮕﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺪه ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. 3 B -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮕﯽ ﻣﺠﺎری ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺘﺸﮑﻞ از ذرات درﺷﺖ ﺑﺰرگ ) داﻧﻪ از ﺗﺮ 256 ( ﻣﺘﺮ ﻣﯿﻠﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺪرت ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺧﻮاص آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻮی ﺗﯿﭗ1 Aﻣﯿﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. 1- Howard ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 9 1 - 4 - ﻫﻨﺪﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ آن ﻋﺒﺎرت » ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ «1 ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﻪ ﺗ ﻐﯿﯿﺮات ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻫﻨﺪﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺷﮑﻞ ﭘـﻼن، ﻣﺮزﻫـﺎی ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿـﯽ، ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ و ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ اﻃﻼق .ﺷﻮد ﻣﯽ 1 - 4 - 1 -ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﭘﻼن ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ، ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ، اﻟﺒﺘـﻪ ﺗﻌـﺪاد ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﯽ از ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﭘﻼن ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﻮﺳﻂ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺟﺪول )1 - 3 ( ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﮔﺴﺘﺮده از ﺷـﮑﻞ ﻫـﺎی ﭘﻼن ﺑﺎ ﺗﻮﺻﯿﻔﺎت و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﺮﺑﻮط را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ . دﻫﺪ ﺟﺪول1 - 3 - اﻧﻮاع ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ]49 [ ﺷﮑﻞ ﻇﺎﻫﺮی ﮐﺎﻧﺎل ﻧﻮع ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻧﻮع ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻒاﻟ- ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﻣﺎرﭘﯿﭻ ﻣﻨﻈﻢ ب-ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ ﻣﻨﻈﻢ دﺷﺖ درﯾﺎﭼﻪ ای ) دﺷﺘﯽ ﮐـﻪ ﺑـﺮ اﺛـﺮ از ﺑـﯿﻦ رﻓـﺘﻦ ﯾـﮏ درﯾﺎﭼــﻪ در ﻣﺤـﻞ آن ﺑـﻪ وﺟــﻮد .( آﯾﺪ ﻣﯽ ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫـﺎی ﭘﯿﭽـﺎﭘﯿﭻ ﺑـﺪون ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯿﺎﻧﺒﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﻧﺎﻣﺘﺠﺎﻧﺲ در ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﯾﺨﭽﺎﻟﯽ ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﭘ ﯿﭽﺎن رود ﭘﯿﺸﺮو ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺟﺮﯾــﺎن ﺗﺸــﮑﯿﻞ ﺷــﺪه از ذوب ﺑﺮﻗــﺎب در ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای ﻣﺘﺸﮑﻞ از دو ﻻﯾﻪ ) ﯾﮏ ﻻﯾـﻪ ﻧـﺎزک از ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه روی ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳـﻪ ای ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ .( ﭘﯿﭽــﺎن رود ﻫــﺎی ﻧﺎﻣﺤــﺪود ﺑــﺎ درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻫﻼﻟﯽ دﻟﺘﺎﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای ﺗﺎ رﺳﯽ و ﺳﯿﻼب دﺷﺖ ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﻣﺘﺸﮑﻞ از دو ﻻﯾﻪ ) ﯾﮏ ﻻﯾـﻪ ﻧـﺎزک از ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه روی ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳـﻪ ای ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ .( ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﻣﺤﺪود ﺷﺪه ﻻﯾﻪ ﭼﺴﺒﻨﺪه ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ و ﻻﯾﻪ زﯾﺮﯾﻦ ﻣﺎﺳـﻪ ای ﻣﺤﺪود ﺑﻪ دﯾﻮارﻫﺎی ﺷﯿﺒﺪار از ﻃﺮﻓﯿﻦ ﻣﺘﺸﮑﻞ از دو ﻻﯾﻪ ) ﯾﮏ ﻻﯾـﻪ ﻧـﺎزک از ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه روی ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳـﻪ ای ﻗﺮ ار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ .( ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﺧﻨﺪﻗﯽ دﯾﻮاره ﻫﺎی ﺳﻨﮕﯽ ﺑﻠﻨﺪ ﯾﺨﺮﻓﺖ، ﺳﻨﮓ، ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﻧﺮم ﭘﯿﭽـــــﺎن در رود ﭘﯿﭽـــــﺎن رود )ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﺘﺸﮑﻞ از ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ (ﺗﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﻧﺎﻣﺘﺠﺎﻧﺲ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﯾﺨﺮﻓﺘﯽ ﺑﺰرگ ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﯾﺨﺮﻓﺖ ﻫﺎی ﻧ ﺎزک روی دﺷﺖ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﯽ ﻣﻮاد ﺳﺨﺖ و ﻧﺮم ﭘﯿﭽﺎن رود ﻫﺎی ﺳﺮﮔﺮدان دره ﻫﺎی ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ و ﺗﭙﻪ ﻣﺎﻫﻮری ﻗﻠﻮه ﺳﻨﮓ ﺑﺎ روﮐﺶ ﻣﺎﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﭘﯿﻮﻧﺪی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺷـﻨﯽ و ﻣﺎﺳـﻪ ای ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻧﻮاﺣﯽ ﺗﭙﻪ ﻣﺎﻫﻮری ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ 1- Channel processes اﻟﻒ ب 10 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ اداﻣﻪ ﺟﺪول 1 - 3 - اﻧﻮاع ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ]49 [ ﺷ ﮑﻞ ﻇﺎﻫﺮی ﮐﺎﻧﺎل ﻧﻮع ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻧﻮع ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺗﻮده ﻫﺎی ﯾﺨﭽﺎﻟﯽ و ﻧﻮاﺣﯽ ﺗﭙﻪ ﻣﺎﻫﻮری ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی دو ﺑﺨﺸﯽ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﺷﻦ، ﻣﺎﺳﻪ و رس ﺷﮑﺎف ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ رودﺧﺎﻧﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﯾﺎﻓﺘﻪ در ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻌﻮﯾﺾ ﻣﺘﻨﺎوب ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ از ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ و ﺳﻨﮓ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻄﯿﻠﯽ ﺗﺨﺘــﻪ ﺳــﻨﮓ ﻫــﺎی ﺷــﮑﺎﻓﺘﻪ ﮐــﻪ اﻏﻠــﺐ ﺑــﺎ رﺳﻮب ﮔﺬاری ﻣﻮاد ﺳﻨﮕﯽ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﺴـﻄﺢ درآﻣﺪه ﺳﻨﮓ درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﺧﯿﺰاب ﻫﺎ ﯾﺨﺮﻓﺖ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﻋﻮارض ﻃﺒﯿﻌﯽ زﻣﯿﻦ ﯾﺨﺮﻓـﺖ، ﻗﻠــﻮه ﺳــﻨﮓ، ﺗﺨﺘــﻪ ﺳــﻨﮓ و ﺳﻨﮓ ﺳﺨﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻨﺪ ﻧﻤﻮدن را ﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن و ﺳﺎﯾﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ اﻣﺮی ﻣﺸﮑﻞ اﺳﺖ و ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﻪ دﺳـﺖ آﻣﺪه از ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻣﻌﻤﻮﻻ ﮐﻠﯽ ﺑﻮده و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﯿﻢ ﺑﻪ ﺗﻤـﺎم ﻣـﻮارد ﻧ ﻤـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﺸـﺎﻫﺪات ﻣـﯽ ﺗـﻮان ﮔﻔـﺖ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﭘﻬﻦ و ﮐﻢ ﻋﻤﻖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﯾﺎ ﺑﺮای ﭘﯿﭽ ﺎﻧﺮودﻫﺎ و ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﻫﺎ آن ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣـﯽ ﺷـﻮد در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺘﻨﺎوب از ﻗﻄﻊ ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯿﺎﻧﺒﺮ را از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . 1 - 4 - 2 -ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺷﮑﻞ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﻣﺜﻞ ﺑﺪه، ﺷﯿﺐ، رﺳﻮب ورودی، ﺟﻨﺲ ﻣ ﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨـﺎره و ﺷـﺮاﯾﻂ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ ) ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده ﺑﻮده و ﺗﻌﺮﺿﺎت اﻧﺴـﺎﻧﯽ و ﺣﯿـﻮاﻧﯽ آن را ﻣﺘﺎﺛﺮ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ ( ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻃﻮل ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ زﯾﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﺪ و ﻓﻘﻂ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﺷﺪﯾﺪ ﺑـ ﻪ ﻃـﻮر ﻣﻮﻗﺘﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﻨﺪ . روﻧﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﻄﻊ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑـﺪه ﯾـﺎ رﺳـﻮب ورودی و ﯾـﺎ اﻋﻤـﺎل ﻃﺮاﺣـﯽ ﻫـﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳـﯽ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﯾﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﭘﺬﯾﺮی ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ از ﯾﮏ ﻧﻘﻄﻪ ﺗﺎ ﻧﻘﻄﻪ دﯾﮕﺮ در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی زﯾـﺎدی ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد و ﻣﻘﺪار آ ن ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﭘﺎﯾﺪار، ﮐﻢ ﺑﺎﺷﺪ و در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﭘﯿﭽﯿﺪه و ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﻓﻌـﺎل، زﯾﺎدﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ ) و ﻧﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ( در ﮐﺎﻧﺎل ﮐﻤﺎﺑﯿﺶ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ، ﭘﺪﯾـﺪه ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﻮ ب ﮔﺬار ی روی ﮐﺮاﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻘﻄﻊ و اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﺎﯾﺪاری ﺑﻪ ﻫﺎ آن وﺳﯿﻠﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ اﺗﻔـﺎق ﺑﯿﻔﺘﺪ . درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی، ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﻄﻊ وﻗﺘﯽ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ ﮐﻪ رﺳﻮب ﮔﺬار ی روی ﮐﻨﺎره داﺧﻠﯽ از ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ در ﮐﻨـﺎره ﺧﺎرﺟﯽ ﺗﺠﺎوز ﮐﻨﺪ ]14 [. ﺑﻌﺪ از اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب، ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ و ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﻘﻄـﻊ ﭘﺎﯾـﺪار از اﻫﻤﯿـﺖ زﯾﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﭘﯿﺶ . ﺑﯿﻨﯽ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻃﻮل ﯾﮏ ﺑﺎزه ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﻢ آﺑﯽ و ﺳﯿﻼﺑﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘـﻪ در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺗﺮاز ﺳﻄﺢ آب دﭼﺎر ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﻨﯿﺎدی ﺷﻮ . ﻧﺪ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﭼﺎﻟﻪ ﻫـﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺸـﯽ و ﮐﻤﺮﺑﻨـﺪﻫﺎ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﺳﯿﻼب ﻫﺎ ﻋﻤﯿﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻧﺤﻨﺎ ) ﮔﺬرﮔﺎه ﻫﺎی ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ ( ﻣﯿـﻞ دارﻧـﺪ ﮐـﻪ ﮐـﻢ ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 11 ﻋﻤﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ . وﻗﺘﯽ ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎ ی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮزی ﺛ ﺎﺑﺖ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد ، ﻻزم اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﭘﻮﯾﺎﯾﯽ ﻣﺮزﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و اﮔﺮ ﻻزم اﺳﺖ آﻧﺎﻟﯿﺰ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . ﻣﺸﮑﻼت ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺟﺮﯾﺎن در ﻃﺮح ﻫﺎی ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﻧﻈﯿـﺮ اﺣـﺪاث ﮔـﻮره در دو ﻃﺮف ﮐﺎﻧﺎل، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . اﮔﺮ ﮐ ﺎﻧﺎل در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﭘﺎﯾﺪار ﺧﻮد ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ، در ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﻣﻮارد ﺑﻌﺪ از ﮔﺬﺷﺖ زﻣـﺎن ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿـﯽ ﺗﺤﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻧﺎﺷﯽ از اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﯿﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ، ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﻧﯿﻤﺮﺧﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐـﻪ ﺑـﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ اﮔﺮ در ﯾﮏ ﭘﺮوژه ﻃﺮاﺣﯽ ﺣﻔﺎری و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل و ﺗﻌﺮﯾﺾ ﻣﻘﻄﻊ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷﺪ، در ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﻣﻮارد ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ دﭼﺎر رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺷﺪه و ﺗﺮاز ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺳﻄﺤﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐـﻪ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﯾﮏ اﺷﺘﺒﺎه راﯾﺞ در ﻃﺮاﺣﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫـﺎی ﻣﻬ ﻨﺪﺳـﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ، اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿـﯽ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻋﺒﻮر ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﻧﺎدر ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا اﮔﺮﭼﻪ ﺣﻔﺎری و ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﯾﮏ روش راﯾﺞ ﻃﺮاﺣﯽ در ﭘـﺮوژه ﻫـﺎی ﮐﻨﺘـﺮل ﺳـﯿﻼب ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ، ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ روش دارای ﻣﺸﮑﻼت ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ]72 [ . 1 - 4 - 3 -ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﺷﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﺳﺮ ﭼﺸﻤﻪ ﺗﺎ ﻣﺼﺐ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺪرﯾﺠﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻋﻮارض زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳـﯽ و ﻋﻮاﻣـﻞ دﯾﮕـﺮ ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻄﯽ، ﯾﮏ ﺳﻠﺴﻠﻪ از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔـﺬار ی ﻫـﺎ در ﺟﻬﺘـﯽ ﮐـﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪار ی ﮐﺎﻧﺎل اﺣﯿﺎ ﺷﻮد، ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺷﯿﺐ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﯾﮏ ﺑﺮآﻣﺪﮔﯽ در ﺑﺴﺘﺮﮐﺎﻫﺶ ﻣـﯽ ﯾﺎﺑـﺪ و ﯾـﺎ در ﭘـﺎﯾﯿﻦ دﺳـﺖ ﯾﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﻓﺮﻋﯽ ﮐﻪ ﺑﺨﺸﯽ از رﺳﻮﺑﺎت را ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺷﯿﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﺷﯿﺐ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ از ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ در ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﮑﻞ ﭘـﻼن رودﺧﺎﻧـﻪ اﺳـﺖ و ﺑـﺮای ﺑـﺪه ﻣﻔﺮوض، ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧ ﺎﻧﻪ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺷﯿﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ، ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧـﺎل در ﻃـﻮل زﻣـﺎن ﺑـﻪ واﺳـﻄﻪ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﮔﺮاﯾﺶ ﺑﻪ ﻣﺴﻄﺢ ﺷﺪن دارد ) ﺷﮑﻞ 1 - 2 .( اﮔﺮﭼﻪ در اﮐﺜﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻃﺒﯿﻌـﯽ روﻧـﺪ ﮐـﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ ﺑﻪ ﻗﺪری ﮐﻨﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬار ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻟﯿﮑﻦ از آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﯾﮏ ﺗﻨﺎوب ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺻﻮرت ﻣـﯽ ﮔﯿـﺮد، اﯾﻦ روﻧﺪ ﮐﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ دارای اﺛﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل در ﺑﺎﻻدﺳـﺖ ﯾﮏ ﺳﺪ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺖ ﻃ ﺒﯿﻌﯽ اﺣﺘﻤﺎل رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﯾﺎ ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ وﺟﻮد دارد، درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﯾﮏ ﺳﺎزه ﺗﻠﻪ اﻧـﺪاز رﺳـﻮب ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاز ﯾﺎ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر اﺳﺖ و ﯾﺎ ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ راﯾﺞ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﮐﺎﻧـﺎﻟﯿﺰه ﺷـﺪه ﺷـﺎﻣﻞ ﭘﯿﺸـﺮﻓﺖ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ در ﺑﺎﻻدﺳـﺖ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 12 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﮑﻞ1 - 2 - ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ و ﺟﻬﺖ ﺗﻐﯿﯿﺮات آن در ﻃﻮل زﻣﺎن 1 - 4 - 4 -ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ و زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺷـﺪت ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﮐﻨـﺪ . زﺑـﺮی ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻧﻬـﺎﯾﯽ از ﺗﺮﮐﯿﺐ زﺑﺮی ﻧﺎﺷﯽ از داﻧﻪ ﺑﻨﺪی و زﺑﺮی ﻧﺎﺷﯽ از ﺷﮑﻞ ﻋﻮارض ﺑﺴﺘﺮ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ . زﺑﺮی ﺷﮑﻞ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻧﺎﻣﻨﻈﻤﯽ در ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨـﺎره و ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﺷﮑﻞ ﭘﻼن اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای ﻓﻌﺎل، ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از دﻧﺪاﻧﻪ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺎ ﺗﻠﻤﺎﺳـﻪ ﻫـﺎ و اﻣﻮاج و ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪﺗﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﻨﺪ ) ﺷﮑﻞ 1 - 3 .(اﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد و اﺳﺎﺳﺎ زﺑﺮی ﻫﯿ ﺪروﻟﯿﮑﯽ ﺑﺴـﺘﺮ را ﮐﻨﺘـﺮل . ﮐﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺘﻮان ﯾﮏ ﻋﻠﺖ اﺻﻠﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺑﺪه - اﺷﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ را ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮑﻞ ﺑﺴـﺘﺮ ﻋﻨـﻮان ﻧﻤـﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺎﺳﻪ ای ﺑﺎ ﺷﯿﺐ ﺗﻨﺪ و ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺎﻻ وﻗﺘـﯽ ﮐﺎﻧـﺎل دﺳـﺘﺨﻮش ﯾـﮏ اﻓـﺰاﯾﺶ در ﺗـﺮاز ﺳـﯿﻼﺑﯽ ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﮐﺎﻫﺶ زﺑﺮی ﻧﺎﺷﯽ از ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺒﺐ ﺑﺮوز ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ در ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺑﺪه - اﺷﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ در رﺳﻮﺑﺎت درﺷﺖ داﻧﻪ ﺗﺮ ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪارﺗﺮ و ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﺘﻔﺎوت ﺗﺮی در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺎﺳﻪ ای دارﻧـﺪ و ﻫﺎ آن در ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟ ﯿﮑﯽ، داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷـﻨﯽ، ﺷـﮑﻞ ﻏﺎﻟـﺐ ﻋـﻮارض ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻨﺎوب ﺑﯿﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ و ﺧﯿﺰاب ﻣﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﻣﺴﻄﺢ ﺗﺮ و ﻣﻮاد رﯾﺰداﻧﻪ ﺗﺮ و ﺧﯿﺰاب ﻫﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺷﯿﺐ ﻫـﺎی ﺗﻨﺪﺗﺮ و ﻣﻮاد درﺷﺖ داﻧﻪ ﺗﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ دﯾﮕ ﺮ اﯾﺠﺎد زﺑﺮی ﻣﯽ ﺗﻮان ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره، ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ ﮐﻨـﺎره، ﻣﻮاﻧـﻊ ﻣﻮﺟـﻮد در ﺳﯿﻼﺑﺪﺷـﺖ، ﺑﯿـﺮون زدﮔﯽ ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ، ﭼﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺸﯽ و ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ در ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ را ﻧﺎم ﺑﺮد . 0 50 100 150 200 250 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 ارﺗﻔﺎع)ﻣﺘﺮ( ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ اوﻟﯿﻪ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 13 ﺷﮑﻞ1 - 3 - اﻧﻮاع ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺎﺳﻪ ای ]2 [ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺮﯾﺎن زﯾﺮ ﺑﺤﺮا ﻧﯽ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺮﯾﺎن ﻓﻮق ﺑﺤﺮاﻧ ﯽ دﻧﺪاﻧﻪ ﺑﺴﺘﺮ ﺻﺎف ﺗﻠﻤﺎﺳﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ دﻧﺪاﻧﻪ ﭘﺎد ﺗﻠﻤﺎﺳﻪ، اﻣﻮاج ﭘﺎﯾﺪار ﺗﻠﻤﺎﺳﻪ ﭘﺎد ﺗﻠﻤﺎﺳﻪ، اﻣﻮاج ﺷﮑﻨﻨﺪه ﻧﺎﭘﺪﯾﺪ ﺷﺪن ﺗﻠﻤﺎﺳﻪ ﺳﺮﺳﺮه و اﺳﺘﺨﺮ 2ﻓ ﺼﻞ 2 ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻞ دو م - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻز م ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 17 ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 2 - 1 - ﺟﻤﻊ آوری و ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻃﻼﻋﺎت ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ آوری ﺟﻤﻊ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺑـﺎزه ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺪﯾﻬﯽ اﺳـﺖ اﻃﻼﻋﺎت آوری ﺟﻤﻊ ﺷﺪه در ﻫﺮ ﭘﺮوژه ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﭘﺮوژه، زﻣﺎن و ﻣﻨﺎﺑﻊ در دﺳﺘﺮس ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑـﺎ ﻧﻈـﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳـﯽ ﻓﻘـﻂ ﺑﺨﺸـﯽ از اﻃﻼﻋﺎت ﻗﯿﺪ ﺷﺪه در زﯾﺮ را ﭘﻮﺷﺶ دﻫﺪ . 2 - 1 - 1 -ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﯾﮏ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ، ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ آن ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳ ﺖ ﭘﺎﯾﺪاری و رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ آن را ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار دﻫـﺪ از اﻫﻤﯿـﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﮐﻪ در ﺑﻌﻀﯽ از ﻧﻮاﺣﯽ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻌﻠﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗـﺎرﯾﺨﯽ ﮔﺬﺷـﺘﻪ آن ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻟﺒﺘـﻪ آوری ﺟﻤﻊ ﻣﺴﺘﻨﺪات ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﺎر ﻣﺸﮑﻠﯽ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ ، ﻋﮑـﺲ ﻫـﺎی ﻫـﻮاﯾﯽ و زﻣﯿﻨـﯽ و ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﮔﺮدد ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ در رودﺧﺎﻧـﻪ رخ داده اﺳـﺖ و ﺣﺘﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣﮑﺎن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ از اﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ راﺟﻊ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﻪ دﺳﺖ آﯾﺪ . اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺎرﯾﺨ ﯽ، ﻫﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز اﺳﺖ و ﻫﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎﻻدﺳـﺖ آن . ﺑﺮﺧـﯽ از ﻣـﻮارد ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻟﯿﺴﺖ ﻧﻤﻮد : - ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ در ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ) اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و رﺳﻮب ، رودﺧﺎﻧﻪ را ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣ دﻫﺪ ﯽ .( -اﻃﻼﻋﺎت ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺑﺰرگ ﮐﻪ در اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻣﺘﺮی ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ - اﻧﺤﺮاﻓﺎت ﻗﺒﻠﯽ ﺑﻪ داﺧﻞ ﯾﺎ ﺧﺎرج رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب، آﺑﯿﺎری و اﻫﺪاف دﯾﮕﺮ - اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻌﻤﯿﺮ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﭘﻞ ﻫﺎ و ﺳﺎﯾﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎ ﺗﺮ ﺗﯿﺐ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻣﯽ ﻫﺎ آن ﺗﻮاﻧﺪ در ﺟﺪاوﻟﯽ ﺛﺒﺖ ﺷﻮد . ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای اﺳﺘﺨﺮاج اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : -ﮔﺰارش ﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻗﺒﻠﯽ -ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ ﻗﺪﯾﻢ و ﺟﺪﯾﺪ -ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ -ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای -آﻣﺎر ﺳﯿﻼب ﻫﺎ و ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ ﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ -آﻣﺎر اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻫﻮا ﺷﻨﺎﺳﯽ -ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ 2 - 1 - 2 -ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ، ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ و ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺑﺎ ﻣﻘﯿﺎس ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻃﺒﯿﻌـﺖ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﯾـﺰ، ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن و وﺿـﻌﯿﺖ ﺳﯿﻼﺑﺪﺷـﺖ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻓﯿﺰﯾﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ات ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . ﻧﯿﻤـﺮخ ﻫـﺎی ﻃﻮﻟﯽ و ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ ﻧﯿﺰ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﭘـﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻗﺎﺑـﻞ اﺳـﺘﺨﺮاج ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺑـﺪﯾﻬﯽ اﺳـﺖ ﺑـﺮای رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ی ﻧـﻮاﺣﯽ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ و ﻧﯿﺰ ﺳﺮ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 18 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ، ﮐﺎرﺑﺮدی ﺗﺮ ﯾﻦ اﺑﺰار ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﻐﯿﯿﺮات آن ﻣﺤﺴﻮب ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ و ﺷـﺎﯾﺪ ﻣﺤـﺪودﯾﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎ آن از ، در ﻧﻮاﺣﯽ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﺟﻨﮕﻠﯽ زﯾﺎد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ زﯾـﺮا در اﯾـﻦ ﻧـﻮاﺣﯽ ﻋـﻮارض ﻣﻮرﻓﻮﻟـﻮژﯾﮑﯽ ﺑـﺎ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ اﻣﮑﺎن ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ، رﺳـﻮب ﮔـﺬار و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﻣﻮﻗﻌﯿـﺖ و ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن را در زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻋﮑﺲ ﺑﺮداری و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﻣﻘﯿﺎس ﻋﮑﺲ ﻫﺎ در ﺗﺎرﯾﺦ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﯽ ﻣﻘﯿﺎس ﻫﺎی 10000 /1 ﺗـﺎ 30000 /1 ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻔﺴﺮان ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﯾﮏ دﺳﺘﮕﺎه اﺳﺘﺮوﺳﮑﻮپ ﺟﯿ ﺒﯽ ﺑﺮای دﯾﺪن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ از ﺳﺎل 1351 ﺑﻪ ﺑﻌﺪ در دﺳﺘﺮس ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺣﻮﺿﻪ و ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﮐـﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . دﻗﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای ﻗﺒﻠﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎ آن را ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤـﺪود ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧـﺮم اﻓﺰارﻫﺎیGIS وRS ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ و ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﻗﺎدر ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫـﺎی ﺟﺰﯾـﯽ ﺗـﺮ از ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﮐـﺎرﺑﺮی اراﺿـﯽ ﺣﻮﺿـﻪ، ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ، ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ، ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﺮض ﺳﯿﻞ ﮔﯿﺮ اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺎ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑـﻪ ﯾـﮏ ﺑﺎﻧـﮏ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﺳﺎزﻣﺎن ﯾﺎﻓﺘﻪ اﻣﮑﺎ ن ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﮔﺎﻧﻪ ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارد . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺧﻮاه ﺑﺎ ﻣﺎﻫﻮاره ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﯾـﺎ اﺳـﮑﻦ ﯾـﮏ ﻋﮑﺲ ﻫﻮاﯾﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻧﻘﺸﻪ ﻣﺸﺨﺺ زﻣﯿﻦ ﻣﺮﺟﻊ ﺷﻮد و در ﯾﮏ ﻻﯾﻪ GIS ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﺑﺎﻧـﮏ اﻃﻼﻋـﺎﺗﯽ و روی ﻫﻢ اﻧﺪازی ﻻﯾﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، اﯾﻦ اﻣﮑﺎن را اﯾﺠﺎد ﻣ ﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﺑﺎﻻﺗﺮی ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﺷـﻮد . در واﻗـﻊ روش ﻫـﺎ ی دﺳـﺘﯽ ﭘﻼﻧﯿﻤﺘﺮی ﺗﺤﻠﯿﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژیGIS و ﺳﻨﺠﺶ از دور ﺗﮑﻤﯿﻞ و ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 - 1 - 3 -ﺑﺎزدﯾﺪ ﺻﺤﺮاﯾﯽ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﯾﮏ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺻﺤﺮاﯾﯽ از اﻫﻤﯿﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﺑﺎزدﯾﺪ ﺻـﺤﺮاﯾﯽ ﺑﺎﯾـﺪ ﭘـ ﺲ از ﺑـﺎزﻧﮕﺮی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد و ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻌﺪی ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺑﺎزدﯾﺪ ﻫﺎ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﺎزدﯾـﺪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻣﯿﻨﯽ و در ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن ﺑﺎزدﯾﺪ زﻣﯿﻨﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﻮاﯾﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ در ﻫﺮ ﺑﺎزدﯾـﺪ ﺛﺒﺖ ﻋﻮار ض و روﯾﺪادﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﺗﻮﺳﻂ دورﺑﯿﻦ ﻋﮑﺎﺳﯽ ﯾﺎ ﻓﯿﻠﻤﺒﺮداری و ﻧﯿﺰ ﯾﺎدداﺷﺖ ﺑﺮداری از اﻫﻤﯿﺖ ﺷﺎﯾﺎن ﺗـﻮﺟﻬﯽ ﺑﺮﺧـﻮردار اﺳـﺖ . ﺣﺎﺷﯿﻪ ﻧﻮﯾﺴﯽ و ﺷﻤﺎره ﮔﺬاری ﻋﮑﺲ ﻫﺎ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻮارض ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎزدﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ در زﻣﯿﻨﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺸﮑﻼ ت ﭘﺎﯾﺪاری اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . ﺑﺎزدﯾﺪ اﺻﻠﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ در ﻣﻮاﻗﻊ ﮐـﻢ آﺑﯽ ﯾﺎ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﮐﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ دﯾﺪه ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد از اﯾﻦ رو در ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﺮدﺳﯿﺮ ﺑﺎزدﯾﺪ اﺻﻠﯽ در ﻓﺼﻮل ﮔـﺮم ﮐﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﯾﺦ و ﺑﺮف ﭘﻮﺷﯿﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ، ﺑﺎﯾﺪ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد . درﻣﻮاﻗﻌﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ و ﺑﺎ زدﯾﺪ در ﻣﻮاﻗﻊ ﺳﯿﻼﺑﯽ ﻧﯿﺰ اﺣﺴﺎس ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﺤﻞ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﭘﻞ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻮﺟﯿﻪ ﭘﺎﯾﺪاری زﯾﺎد ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤـﺎد ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ . ﮔـﺎﻫﯽ اوﻗـﺎت ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻞ ﻫﺎ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺑﺴﯿﺎری ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺟﺎﻧﻤﺎﯾﯽ ﭘﻞ ﺑـﻪ ﻟﺤـﺎظ ﭘ ﻮﺷـﺶ ﻣﻘﻄﻊ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﻧﯿﺰ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﺟﺎﯾﮕﺎه ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 1 - 4 -ﻋﻮارض و ﻧﻘﺎط ﮐﻠﯿﺪی ﺑﺮﺧﯽ از ﻋﻮارض ﮐﻠﯿﺪی ﮐﻪ در ﺑﺎزدﯾﺪ ﺻﺤﺮاﯾﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ وﯾﮋه ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﻣﻮارد ﻫﻤﻪ ﻋـﻮارض را ﭘﻮﺷﺶ ﻧﻤﯽ دﻫﺪ و در ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﺧﺎص ﻧﯿﺎز ﺑﻪ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی دﯾﮕﺮی ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 19 - ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎﻻدﺳﺖ - ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ -ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل - ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب و ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾﺎن -ﺑﺎزه ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ -ﻋﻤﻮﻣﯽ : ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ، ﺷﺎﻫﺪان ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ، اﺛﺮ ﺗﺠﺎوزات ﻗﺒﻠﯽ ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ و .... 2 - 1 - 4 - 1 -ﺷﺮاﯾﻂ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎ ﻻدﺳﺖ -ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ، ﻧﻮع ﺧﺎک، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ، ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ و ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺪاوم رودﺧﺎﻧﻪ - ﻧﻮاﺣﯽ ﻓﻌﺎل از ﻧﻈﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی و ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎﺑﻊ رﺳـﻮﺑﯽ ﺑﺎﯾـﺪ ﻣـﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻗـﺮار ﮔﯿـﺮد، ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺗﺸـﺨﯿﺺ ﻧـﻮع ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ورﻗﻪ ای، ﺧﻨﺪﻗﯽ، ﺷﯿﺎری و ﻏﯿﺮه ﺣﺎﯾﺰ اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ -ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ و اﻧ ﺤﺮاﻓﺎت ﺟﺮﯾﺎن - ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری در ﻣﺤﻞ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ -ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﭘﺸﺘﻪ ﻫﺎ و ﺧﻨﺪق ﻫﺎ 2 - 1 - 4 - 2 -ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ -ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﺳﺎزه ای و زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺮ روی ﻣﻬﺎﺟﺮت رودﺧﺎﻧﻪ : دﯾﻮاره ﻫﺎی دره، ﭼﯿﻨﻪ ﻫﺎی ﺳـﻨﮕﯽ و رﺳـﯽ، ﭘـﻞ ﻫـﺎ، ﺳﺪﻫﺎ و ... -ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﻣﻬﺎﺟﺮت و ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ رودﺧﺎﻧﻪ : ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن، ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯿﺎﻧﺒﺮ، ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ و ﭼﻨﺪ ﺷﺎﺧﻪ ﺷﺪن و ... -ﺧﺎک ﮐﻨﺎره و ﭼﯿﻨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ آن : ﺗﺮﮐﯿﺐ، ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی، ﻻﯾﻪ ﺑﻨﺪی و ... -ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره : ﺷﺮاﯾﻂ، ﻋﻠﻞ و ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ ﻫﺎ -ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﺸﺖ و زﻫﮑﺸﯽ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺑﻌﺪ از ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺑﺰرگ : آﺑﮕﯿﺮﻫﺎی ﻣﺠﺎور، ﺷﯿﻮه ﻫﺎی آﺑﯿﺎری و زراﻋﺖ -اﻧﻮاع و ﺷﺪت ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی رﯾﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﺎ آن در ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷـﺖ و اﻫﻤﯿـﺖ ﻫـﺎ آن ﺑـﺮای ﺟﻠـﻮﮔﯿﺮی از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ، ﭘﺎﯾﺪاری ﺷﯿﺐ، زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ، ﺗﻠﻪ اﻧﺪازی رﺳﻮﺑﺎت، ﺟﺎﺑﺠـﺎﯾﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ و ... ) ﺳـﻦ و ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺗـﺎرﯾﺨﯽ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره ﮔﺎﻫﯽ اوﻗ ﺎت ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺒﯿﻦ ﻧﺮخ ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ و ارﺗﻔﺎع ﺳﯿﻼب ﺑﺎﺷﺪ .( -در ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﺮدﺳﯿﺮ : اﺛﺮ ﯾﺦ روی ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و اﺛﺮ آب ﺷﺪن ﯾﺦ - ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﻨﺎره ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ و ﯾﺎ در ﮔﺬﺷﺘﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪی اﯾﻦ ﺗﻤﻬﯿﺪات دﭼﺎر ﺧﺮاﺑﯽ و آﺳـﯿﺐ ﺷﺪه و ﻋﻠﺖ آن ﭼﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ -ﺷﺮاﯾﻂ ﺳﯿﻼ ﺑﺪﺷﺖ : ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ، ﻣﻮاﻧﻊ ﺟﺮﯾﺎن، وﺟﻮد و ﯾﺎ ﻋﺪم وﺟﻮد ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ، زﺑﺮی ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮑﯽ، ﻣﺤﻞ ﻫﺎی آﺑﮕﯿﺮی ﯾﺎ ورود ﺟﺮﯾﺎن و ... 20 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 2 - 1 - 4 - 3 -ﺑﺴﺘﺮ و ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل -ﮐﻨﺘﺮل ﻫﺎی ﻧﯿﻤﺮخ : ﭘﺸﺘﻪ ﻫﺎ، آﺑﺸﺎرﻫﺎ، ﻧﻮاﺣﯽ ﺷﮑﺎف و ﺷﮑﺴﺘﮕﯽ، زﯾﺮﮔﺬرﻫﺎ، ﺳﺮرﯾﺰﻫﺎ، ﺳﺪﻫﺎ و ... -ﻧﺎﻣﻨﻈﻤﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺟﺮﯾﺎن : ﮔﻮدال ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺸﯽ، اﺷﮑﺎل ﺑﺴﺘﺮ آﺑﺮﻓﺘﯽ و ... -وﺿﻌﯿﺖ، ﺷﮑﻞ و ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل -ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺑﺴﺘﺮ ﻓﻌﺎل در ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﻤﺎﻧﻪ زﻧﯽ و ﺣﻔﺎری ﺑﻪ ﻻﯾﻪ ﻫﺎی زﯾﺮﯾﻦ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ -ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﯾﻦ داﻧﻪ ای ﮐﻪ در ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه، ﺷﺪت ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺎر ﺑﺴﺘ ﺮ در ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﻣﻌﻤـﻮﻟﯽ و ﯾـﺎ در ﺷـﺮاﯾﻂ ﺳﯿﻼﺑﯽ -وﻗﻮع ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ : ﻣﺤﻞ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ، ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎی ﭘﻞ، زﯾﺮ ﺷﻮﯾﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ و ... -وﻗﻮع ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ : زﯾﺮ آب رﻓﺘﻦ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ، ﻣﻮاﻧﻊ در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل و دﻫﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﮕﯿﺮ ﻣﺪﻓﻮن در رﺳﻮﺑﺎت 2 - 1 - 4 - 4 -ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾﺎن و ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب -ﺗﺎرﯾﺦ ﻫﺎی ﻣﺤﺘﻤﻞ و داﻏﺎب ﺳﯿﻼب ﻫﺎی اﺧﯿﺮ -داﻏﺎب آب ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪه ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﺎﻻ آﻣﺪن و ﭘﺎﯾﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﺳﻄﺢ آب در اﻃﺮاف ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎی ﭘﻞ -ﺗﺠﻤﻊ و اﻧﺴﺪاد وارﯾﺰه ﻫﺎ -ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻣﻮﺿﻌﯽ و ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ ﺳﯿﻼﺑﯽ -ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺸﺎﻫﺪه -زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪه ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻋﻤﻮ )ﻣﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﯾﯿﺪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ( 2 - 1 - 4 - 5 - ﺑﺎزه ﻫﺎی ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎﻧﺎل در ﺑﻌﻀﯽ ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻪ ﻋﻮارﺿـﯽ ﮐـﻪ اﺣﺘﻤـﺎﻻ در ﻃﺮاﺣـﯽ یﻫـﺎ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﯾﺎ در ﺧﻄﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﺑﺎزدﯾﺪ ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮد . 2 - 1 - 5 -ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ 2 - 1 - 5 - 1 -ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ و ﻓﺘﻮﮔﺮاﻣﺘﺮی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻬﯿﻪ ﺧﻄﻮط ﺗﺮاز، ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺠـﺮای اﺻـﻠﯽ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷـﺖ و ﻧﯿﻤـﺮخ ﻫـﺎی ﻃﻮﻟﯽ ، ﻧﯿﺎز اوﻟﯿﻪ ﻫﺮ ﭘﺮوژه ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ و اﺟﺮاﯾﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺮی ﯾﮏ ﻧﮑﺎت ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺎرﺑﺮد اﻃﻼﻋﺎت ﻧﻘﺸﻪ ﺑـﺮداری ﺑـﺮای ارزﯾـﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری را ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺒﺨﺸﺪ . - ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻧﻤﺎﯾﺎﻧﮕﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﺪه در ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ، ﺗﻐﯿﯿـﺮات در ﻻﯾـﻪ ﺑﻨـﺪی ﺧـﺎک ﮐﻨـﺎره، ﭘﻮﺷـﺶ ﻫـﺎی ﺣﻔﺎﻇﺘﯽ ﮐﻨﺎره، ﺗﺮاز آب در ﻫﻨﮕﺎم ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری و داﻏﺎب ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﻘﻄﻊ در ﭘﻼن از اﯾـﻦ ﻧﻈـﺮ ﮐـﻪ در ﺑـﺎزه ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺎ ﭘﯿﭽﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ اﺧﯿـﺮ ﻣﺤـﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﯽ در دﺳـﺘﺮس ﺑﺎﺷـﻨﺪ از ﻫﺎ آن ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺟﻬﺖ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﻘﻄﻊ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 21 -در ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻋﺮﺿﯽ، ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺷﯿﺐ و ﻧﯿﺰ ورود ﯾﺎ ﺧﺮوج ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . - ﻓﻮاﺻﻞ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه در ﻧﯿﻤﺮخ ﺟﺮﯾﺎن ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﺑﺎﯾﺪ در ﻃﻮل ﺧﻂ ﻣﺮﮐﺰی اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭼﻨـﺪ ﺷﺎﺧﻪ ﯾﺎ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ، ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮد . در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﮐﺎﻣﻼ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﻣﻌﻤـﻮل اﺳـﺖ ﮐـﻪ در ﻃـﻮل ﻣ ﺮﮐـﺰ ﻣﺴﯿﺮ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . اﺳﺎس و ﺷﯿﻮه اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣـﻞ ﺷـﺮح داده ﺷـﻮد . ﻧﻘـﺎط ﺛﺎﺑـﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺤﻞ ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺟﺎده ﻫﺎ، ﭘﻞ ﻫﺎ و ورود ی ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . 2 - 1 - 5 - 2 -ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری از ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﺨﺮاج ﻣﻨﺤﻨﯽ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی و ﺳﺎﯾﺮ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﻮاد ﺗﺸـﮑﯿﻞ دﻫﻨـﺪه ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز اﺳـﺖ . ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ و ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﺑﺎزدﯾﺪﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ و ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی درﺷﺖ داﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ درﺷﺘﯽ داﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری و آوری ﺟﻤﻊ داﻣﻨﻪ ﻣﻄﻠﻮب داﻧﻪ ﻫﺎ ﻣ ﯿﺴـﺮ ﻧﺒـﻮده و دﻗـﺖ ﻣﻨﺎﺳـﺒﯽ را اراﺋﻪ ﻧﻤﯽ . ﮐﻨﺪ ﯾﮏ راه ﺣﻞ ﺗﻬﯿﻪ ﻋﮑﺲ از ﺳﻄﺢ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﮑﻪ ﺳﯿﻤﯽ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﮑﺲ و اﺳﺘﺨﺮاج ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨـﺪی ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ) ﺷﮑﻞ2 - 1 (در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻮاد ﺳﻄﺤﯽ و زﯾﺮ ﺳﻄﺤﯽ ﯾﮑﺴﺎن ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه از اﯾـﻦ روش ﻣﻌـﺎدل ﺗﻮزﯾـﻊ روش ﺣﺠﻤﯽ ﻣﻌﺎدل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ]37 [ . اﻟﺒﺘﻪ در ﺑﻌﻀﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی درﺷﺖ داﻧﻪ ﺗﻮزﯾـﻊ داﻧـﻪ ﺑﻨـﺪی ﻻﯾـﻪ ﺳـﻄﺤﯽ و زﯾﺮﺳـﻄﺤﯽ ﺑـﻪ واﺳـﻄﻪ اﺛـﺮ ﻣﺴﻠﺢ ﺳﺎزی ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘﺪﯾﺪه آرﻣﻮرﯾﻨﮓ1 در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻏﯿﺮﻓﻌﺎل اﺳﺖ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺗﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺻﻮرت ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﻣـﻮاد ﻻﯾـﻪ زﯾـﺮ ﺳـﻄﺤﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺣﺠﻤﯽ ﺗﻬﯿﻪ ﺷﻮد ﮐﻪ اﻧﺪازه ﻫﺎی ﺑﺰرگ را ﻧﯿﺰ ﭘﻮﺷﺶ دﻫﺪ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮاد ﻧﺴﺒﺘﺎ رﯾﺰداﻧﻪ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ در ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﺸﺨﺺ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﯾﻪ ﻓﻌﺎل از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﯿﻠﻪ ﻫـﺎی ﻓﻠـﺰی ﻗ ﺎﺑـﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ . ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺑﻪ وﯾﮋه در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺴﯿﺎر ارزﺷﻤﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﺑﻌﻀﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫـﺎ ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻻﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ روش ﻫﺎ ی ژﺋﻮ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﺮﺧﯽ ﺣﺎﻻت ﮐﻪ روش ﻫﺎ ی ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﻻﯾﻪ ﺑﻨـﺪی ﻣﯿﺴـﺮ ﻧﯿﺴﺖ، ﮔﻤﺎﻧﻪ زﻧﯽ و ﺣﻔ ﺎری ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد .ﺷﻮد ﻣﯽ 1- Armoring 22 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﮑﻞ2 - 1 - روش ﻋﮑﺲ ﺑﺮداری از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﻨﯽ ﺑﺎ ﺷﺒﮑﻪ ﺳﯿﻤﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﺨﺮاج داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ]72 [ 2 - 1 - 5 - 3 -ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ ﮐﻨﺎره ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﻠﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ در ﺑﺎزدﯾﺪﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ ﺛﺒﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در ﺑﻌﻀﯽ ﺣﺎﻻت ﻧﯿﺎ ز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳـﯽ ﺑﯿﺶ ن ﻣﮑﺎ ﺗﺮ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ و ﺛﺒﺖ ﺷﺪت ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮی ﺧﺎک ﮐﻨﺎره، ارﺗﻔﺎع و ﺷﯿﺐ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 1 - 6 - داده ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن داده ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن ﻗﺴﻤﺖ اﺳﺎﺳﯽ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . داده ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺪه ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﺷـﺪه، رواﺑـﻂ ﺑـﺪه ﺑـﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺗﺪا وم ﺟﺮﯾﺎن و رواﺑﻂ ﺑﺪه- اﺷﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . داده ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن ﻣﻌﻤـﻮﻻ در اﯾﺴـﺘﮕﺎه ﻫـﺎی ﻫﯿـﺪروﻣﺘﺮی ﺛﺒـﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺜﻼ ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺑﺪه- اﺷﻞ در اﯾﺴـﺘﮕﺎه آب ﺳـﻨﺠﯽ، در ﻃـﻮل ﻣﻘـﺎﻃﻊ دﯾﮕـﺮ از ﺑـﺎزه از دﻗـﺖ ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮﻟﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﻓﺎﻗﺪ اﯾﺴﺘﮕﺎه اﻧﺪازه ﮔﯿﺮ ی ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﺪه از روش ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ و ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزی ﻫﯿـﺪروﻟﻮژﯾﮑﯽ و ﯾـﺎ ﻣـﺪل ﺳـﺎزی ﺣﻮﺿﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ . آﯾﺪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﮐﻮﭼﮏ، ﻓﻘﺪان داده ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن اﻣﮑﺎن ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﺎﯾﺪاری را ﻣﺤﺪود ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ 2 - 1 - 6 - 1 -ﺑﺪه ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺗﻮاﻟﯽ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺑﺪه ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮای ﺗﻮﺟﯿﻪ و ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎ و ﺑﺎز دﯾﺪﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺳﯿﻼب ﻟﺤﻈﻪ ای ﺑﻪ ﺟﺎی ﺑﺪه ﺣﺪاﮐﺜﺮ روزاﻧﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷـﻮد . اﮔـﺮ ﻃـﯽ ﺳـﺎل ﻫـﺎی ﻣﺘﻤـﺎدی ﺳـﯿﻼب ﺑﺰرﮔﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻏﻠﻂ ﭘﺎﯾﺪاری ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺷﻮد . از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﯾـﮏ ﺳـﯿﻼب ﺧﯿﻠـﯽ ﺑـ ﺰرگ اﺧﯿـﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺳﺒﺐ ﺗﺼﻮر ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺷﺪﯾﺪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺪه و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﺮداﺷﺖ اﻏﺮاق آﻣﯿﺰ از ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت آن ﺷﻮد . ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 23 2 - 1 - 6 - 2 -رواﺑﻂ ﺳﯿﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮون ﯾﺎﺑﯽ ﺑﺪه ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻫﺎی ﺧﯿﻠﯽ ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ از ﺑـﺪه ﻫـﺎی ﺛﺒـﺖ ﺷـﺪه دوره آﻣـﺎری ﺳـﺒﺐ اﯾﺠـﺎد ﺧﻄـﺎی ﻗﺎﺑـﻞ ﻣ ﻼﺣﻈﻪ ای در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ از روی اﯾﻦ رواﺑﻂ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ اﺳـﺘﺨﺮاج ﺷـﻮد . در ﺻـﻮرﺗﯽ ﮐﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺧﺎرج از ﻣﺤﺪوده 1 ﺗﺎ5 ﺳﺎل ﻗﺮار ﮔﯿﺮد، آﻣﺎر ﻫﯿﺪروﻟﻮژی ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺑﺎزﻧﮕﺮی دارد . 2 - 1 - 6 - 3 -رواﺑﻂ ﺗﺪاوم ﺟﺮﯾﺎن راﺑﻄﻪ ﺗﺪاوم ﺟ ﺮﯾﺎن در ارزﯾﺎﺑﯽ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ در ﮐﻨﺎر ﯾﮏ ﺗﺤﻠﯿﻞ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد . ﻫﻤـﺎن ﻃـﻮر ﮐﻪ در ﺑﺨﺶ2 - 2 - 1 - 1 ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﺪ، ﯾﮑﯽ از ﮐﺎرﺑﺮدﻫﺎی اﯾﻦ رواﺑﻂ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ اﯾـﻦ رواﺑـﻂ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺪه ﻫﺎی ﺷﺎﺧﺺ ﻫﻤﭽﻮن ﺑﺪه ﻋﺎدی، ﺑﺪ ه ﻣﯿﺎﻧﻪ و ﺑﺪه ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . 2 - 1 - 6 - 4 -رواﺑﻂ ﺑﺪه - اﺷﻞ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﻤﯽ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ راﺑﻄﻪ ﺑﺪه- اﺷﻞ ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎد در ﻃﻮل ﺑﺎزه ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﻧﯿﺎز ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﯾـﮏ راﺑﻄـﻪ ﺑـﺪه - اﺷﻞ ﻧﺎدرﺳﺖ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺎﻣﻼ ﮔﻤﺮاه ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ اﺷﻞ در زﻣ ﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮای ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺪه ﺛﺒـﺖ ﺷـﺪه ﻣﯽ ﺗﻮان رواﺑﻂ ﺑﺪه اﺷﻞ را ﺑﺎ ﺗﻮاﻟﯽ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ داد . در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ داده ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻣﻨﺎﺳﺐ وﺟﻮد ﻧـﺪارد، رواﺑـﻂ ﺑـﺪه اﺷـﻞ ﺑـﺎ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﻏﯿﺮ ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار Hec-Ras ﯾﺎ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ و ﯾﺎ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﯾﮑﻨﻮاﺧ ﺖ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از داده ﻫـﺎی ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿﯽ و ﺷﯿﺐ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ . ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺴﺘﺮ ﺛﺎﺑﺖ در ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ دارای ﺟﺪاره ﻣﺘﺤﺮک ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻗﺪر ﮐﻔﺎﯾﺖ ﺑﺮرﺳـﯽ ﻧﺸـﺪه اﺳﺖ . از اﯾﻦ رو ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﮐﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﻢ آﺑﯽ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﺮای ﺷﺮا ﯾﻂ ﺳﯿﻼﺑﯽ ﮐﺎر درﺳﺘﯽ ﻧ ﻤـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ زﯾـﺮا اﺛﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﻫﺎ آن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ در اﺳﺘﺨﺮاج راﺑﻄﻪ ﺑﺪه- اﺷﻞ ﺗﺨﻤﯿﻦ درﺳﺖ زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﺳـﺖ از اﯾـﻦ رو واﺳـﻨﺠﯽ اﯾـﻦ رواﺑـﻂ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﯽ اﺑﺰاری ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺟﻬﺖ ﮐﺎﻟﯿﺒﺮاﺳﯿﻮن زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣ ﺤﺴﻮب .ﺷﻮد ﻣﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺎﺳﻪ ای ﮐﻪ اﻣﮑﺎن ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻓﺮم ﺑﺴﺘﺮ وﺟﻮد دارد، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از روش ﻫﺎ ی ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺪه- اﺷﻞ ﺑﺎ ﻣﻨﻈـﻮر ﮐـﺮدن اﺛﺮ ﻓﺮم ﺑﺴﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]4[ . 2 - 1 - 7 -اﻃﻼﻋﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮏ اﻃﻼﻋﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ژﺋ ﻮﺗﮑﻨﯿﮏ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل از اﻫﻤﯿﺖ ﺑﻪ ﺳﺰاﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻣﻨﺸﺎی زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳـﯽ ﺧﺎک ﻫﺎ و ﺗﻌﺎﻣﻞ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮﺧﯽ از اﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺑﯿﺎن ﮐﺮد : -ﻣﻌﻤﻮﻻ ﭼﯿﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﯽ، رﺳﻮﺑﺎت ﺷﻨﯽ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺼ ﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه، ﯾﺨﭽﺎل ﻫﺎ و ﺗﭙﻪ ﻫـﺎی رﺳـﯽ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﻣﺒـﯿﻦ ﻣﻨـﺎﻃﻘﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و در ﭘﻼن ﻧﻘﺎط ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺛﺎﺑﺘﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﺻـﺨﺮه ﻫـﺎی ﻧـﺮم و ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﭼﺴﺒﻨﺪه ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻫﻮازدﮔﯽ و ﯾﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎﯾﯽ ﻣﺜﻞ ﺗﺮ و ﺧﺸﮏ ﺷﺪن ﻣﺘﻮاﻟﯽ و ﯾـﺎ آب ﺷـﺪن ﯾـﺦ ﻫـﺎ ﺗﻘﺮﯾﺒـﺎ ﺑـﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده و ﯾﺎ ﺑﻪ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺎ ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﯽ ﺗﺮ ﮐﻢ ﺗﺠﺰﯾﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . 24 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ -ﺷﺮاﯾﻂ ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﮔﺴﯿﺨﺘﮑﯽ ﮐﻨﺎره در ﺧﺎک ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ آﺑﺮﻓﺘﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ داﺧﻠـﯽ ﺳـﯿﻠﺖ و ﻻی و ﻣﻮاد رﯾﺰداﻧﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﭘﺪﯾﺪه رﮔﺎب، ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ و ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺗﺮک ﮐﺸﺸﯽ، اﻓﺖ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺳﻄﺢ آب ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺳﯿﻼﺑﯽ ) ﺗﺤﻘﻖ ﺷﺮاﯾﻂ زﻫﮑﺸﯽ ﻧﺸﺪه و ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﺸﺎر آب ﻣﻨﻔﺬی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﯿﺪرواﺳـﺘﺎﺗﯿﮏ ( و ﺳﺴـﺖ ﺷـﺪن ﻻﯾـﻪ ﺳـﻄﺤﯽ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات رﻃﻮﺑﺖ و درﺟﻪ ﺣﺮارت . - ﺧﺎک ﻫﺎی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎدی ﮐﻪ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از رس و ﻻی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﺗﻨـﺪی را ﺗـﺎ زﻣـﺎﻧﯽ ﮐـﻪ ﺧﺸﮏ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪ وﻟﯽ اﯾﻦ ﺧﺎک ﻫﺎ اﺳﺘﻌﺪاد زﯾـﺎدی ﺑـﺮای از دﺳـﺖ دادن ﭼﺴـﺒﻨﺪﮔﯽ ﺧـﻮد در اﺛـﺮ ﻗﺮارﮔﯿـﺮی در ﻣﻌﺮض رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﯽ دارﻧﺪ . - ﺧﺎک ﻫﺎی وارﯾﺰه ای اﻏﻠﺐ از ﻫﻮازدﮔﯽ ﺻﺨﺮه ﻫﺎی ﻻﯾﻪ ﻫﺎی زﯾﺮﯾﻦ و ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﺛﻘﻠﯽ ﻣﺘﻌﺎﻗﺐ آن ﺣﺎﺻﻞ و در ﺷﯿﺐ ﻫـﺎی ﺗﻨـﺪ دره رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . در دوره ﻫﺎی ﭘﺮآﺑﯽ در ﻣﻌﺮض ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اﻓﺰاﯾﺶ وزن واﺣﺪ ﻗﺮار دارﻧـﺪ ﮐـﻪ ﺳﺒﺐ ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ ﺑﻨﯿﺎدی ﮐﻨﺎره ﺷﻮد ﻣﯽ . -ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﯾﺨﭽﺎﻟﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از ﻻی، رس، ﻣﺎﺳﻪ، ﺷﻦ و ﻗﻠﻮه ﺳﻨﮓ ﻣﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ و در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﻣﻘﺎوم ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه در اﯾﻦ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎ ﻧﺮخ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮑﯽ از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و ﺟﺎﺑﺠـﺎﯾﯽ ﮐﺎﻧـﺎل را ﻧﺸـﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﮐﻒ . ﮐﻨﺪﮔﯽ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﺟﺮﯾﺎن در ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﯾﺨﭽﺎﻟﯽ ﺳﺒﺐ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪن ﯾـﮏ ﻻﯾـﻪ ﻣﺴـﻠﺢ ﺳـﻄﺤﯽ ﻗﻠـﻮه ﺳـﻨﮕﯽ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺮﮐﺖ ﺗﺤﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﻋﺒﻮری ﻣﻘﺎوم ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 1 - 8 -اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺮ ای ارزﯾﺎﺑﯽ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ رﺳﻮﺑﺎت ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ وﺟﻮد دارد ﻣﺮاﺟﻌـﻪ ﻧﻤـﻮد . در ﺑﻌﻀـﯽ ﻣﻮاﻗـﻊ ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﯿﻔﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ و ﻣﻔﯿﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﻧﮑﺎت زﯾﺮ ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﻤﮏ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . - درﺟﻪ ﻧﺴﺒﯽ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺴﺘﺮ ) ﭘﺎﯾﯿﻦ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﯾﺎ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن آن ( از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺎزدﯾﺪﻫﺎی ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ در ﺷـﺮاﯾﻂ ﮐﻢ آﺑﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﻀﺎوت ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺎﻻ دارای ﻧﻮاﺣﯽ ﺑﺰرﮔﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻣـﻮاد ﺑﺴـﺘﺮ ﺑﺪون ﻫﯿﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . و در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﭘﺎﯾﯿﻦ اﻏﻠ ﺐ ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎ ﭘﺎﯾـﺪار ﺑـﻮده و ﻣـﻮاد داﻧﻪ ای و ﺳﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﺧﺰه ﯾﺎ ﺟﻠﺒﮏ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه ﺷﺪه . اﻧﺪ -ﻣﻘﺪار ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﺳﯿﻠﺘﯽ و رﺳﯽ در ﻧﻮاﺣﯽ ﮐﻪ آب راﮐﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﺪ و ﯾـﺎ رﺳـﻮﺑﺎت ﺑـﻪ ﺟـﺎ ﻣﺎﻧـﺪه در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻣﻮرد ﻗﻀﺎوت ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎر ﺷﺴـﺘﻪ ﺑـﺎﻻﯾﯽ دارﻧـﺪ ﺿـﺨﺎﻣﺖ اﺻﻠﯽ و ﻋﻤﺪه ﻻﯾﻪ رﺳﯽ و ﻻﯾﯽ ﻫﻨﻮز ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ درﮔﯿﺮ و ﺗﺜﺒﯿﺖ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑـﺎر ﺷﺴـﺘﻪ ﭘـﺎﯾﯿﻦ در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﮐﻨﺎره و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ داﻧﻪ ای ﺧﺎﻟﺺ ﻣﺸﺎﻫﺪه .ﺷﻮد ﻣﯽ - ﻋﻠﯽ رﻏﻢ ﻣﻮارد ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه در ﻓﻮق ﺷﻮاﻫﺪ ﺑﻌﻀﯽ اوﻗﺎت ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﻘﺪان ﺗﺠﺮﺑﯿﺎت ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﻣﻮﺿﻌﯽ ﮔﻤﺮاه ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﺮز ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ از ﻧﻮاﺣﯽ ﺧﺸﮏ ﺑﻪ ﻣﺮﻃﻮب ﯾﺎ ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﺮدﺳـﯿﺮ ﺑﻪ ﮔﺮﻣﺴﯿﺮ ﻓﺮق ﮐﻨﺪ . ﺗﻮﺻﯿﻒ وﺿﻌﯿﺖ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﻢ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و زﯾﺎد اﺳﺎﺳﺎ ﻣﺮﺑـ ﻮط ﺑـﻪ ﺑـﺪه ﻫـﺎی ﺑـﺰرگ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﯿﻞ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﭼﻨﯿﻦ ﻃﺮﺣﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺼـﻠﯽ در ﻧـﻮاﺣﯽ ﺧﺸـﮏ ﻣﻔﯿـﺪ ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷ ﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 25 ﻧﺒﺎﺷﺪ زﯾﺮا در اﯾﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺳﯿﻼب ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺑﺮای اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣـﺎﻧﯽ ﻏﯿـﺮ ﻣﺤﺘﻤـﻞ اﺗﻔـﺎق ﻣـﯽ اﻓﺘـﺪ و ﮐﺎﻧـﺎل رودﺧﺎﻧﻪ در ﺑﯿﺶ ﺗﺮ اوﻗﺎت ﺧﺸﮏ اﺳﺖ . -د ر ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود در ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ آﺑﺮﻓﺘﯽ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻨﺪ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﯿـﺰان و ﻧـﺮخ اﻧﺘﻘـﺎل رﺳﻮب ﺑﺎ ﻧﺮخ ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳﺖ . -ﯾﮏ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ و اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻪ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺰرﮔﯽ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫـﺪ . در ﺣـﺎﻟﯽ ﮐـﻪ ﯾـﮏ ﺷﮑﻞ ﭘﻼ ن ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺑﺪون ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻌﻤﻮﻻ دارای ﻧـﺮخ اﻧﺘﻘـﺎل رﺳـﻮب ﭘـﺎﯾﯿﻨﯽ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻪ در ﭼﻨﯿﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ای ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 2 -ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎ ﻧﻪ و ﺗﻌﺮﯾﻒ ﯾﮏ اﻟﮕﻮی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺮای آن، ﻣﺴﺘﻠﺰم اﻧﺠـﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت وﯾﮋه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﯿﺪروﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾـﺰ رودﺧﺎﻧـﻪ، ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾـﺎن، ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ و رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ، زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺧﺎک ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻧﻬﺎﯾﺘﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت رﯾﺨـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات رودﺧﺎﻧﻪ در ﭘﻼن و ﻣﻘﻄﻊ ﺷﻮد ﻣﯽ . 2 - 2 - 1 -ﻫﯿﺪروﻟﻮژی ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣﺴـﺘﻠﺰم ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻫﯿـﺪروﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺟﻬـﺖ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آوردن ﺑـﺪه ﺟﺮﯾـﺎن و ﺳـﺎﯾﺮ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻟﻮژی ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎ ن ﯾﮑﯽ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮ آن ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﻣﻘﻄﻊ و ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺑﺨﺶ اﻋﻈﻢ داﻧﺶ ﻫﯿﺪروﻟﻮژی، در ﻣﻮرد رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ و رﻓﺘﺎر رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﺑﺮﻧﺘـﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻـﻞ از اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺮﯾﺎن، اﺳﺘﻮار اﺳﺖ . در ﯾﮏ اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﯿﺪروﻣﺘﺮی اﻧﺪازه ﮔﯿ ﺮی ﺳﻄﺢ آب، ﺳﺮﻋﺖ آب، ﻋﻤـﻖ آب، ﻣﯿـﺰان ﺟﺮﯾﺎن آب رودﺧﺎﻧﻪ و ﺣﻤﻞ رﺳﻮب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ و ﺑﺎر ﮐﻒ ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری در ﻣﻘﺎﻃﻊ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺣﺠﻢ ﺟﺮﯾـﺎن و ﻧﯿـﺰ وزن رﺳﻮﺑﺎت اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ در واﺣﺪ زﻣﺎن ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻔﺎﻫﯿﻤﯽ ﭼﻮن وﻗﻮع ﺳﯿﻼب ﻫﺎ، ﺗﺪاوم دوره ﻫﺎی ﺗﺮﺳـﺎﻟﯽ و ﺧﺸﮑ ﺴـ ﺎﻟﯽ و ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻓﺼـﻠﯽ و روزاﻧـﻪ ﺑـﺪه ﺟﺮﯾـﺎن از ﺟﻤﻠـﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬار در ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﺴﯿﺮ، ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﻫﺎی ﻋﺮﺿﯽ و ﻃﻮﻟﯽ، ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯿﺎن ﺑﺮﻫﺎ و ﺳﺎﯾﺮ ﭘﺪﯾﺪه ﻫﺎی رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن در ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﻣﻌﺮف رژﯾـﻢ ﺟﺮﯾـﺎن ﺑـﻮده و آﺑﻨﻤـﻮد ﺟﺮﯾـﺎن ﺳـﺎﻟﯿﺎﻧﻪ از ﺟﻤﻠـﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ی ﻣﺘﺪاول ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آن ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﺗﻐﯿﯿـﺮات آن در ﻣـﻮرد ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﻫﺎی رﯾﺨـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯿ ﮏ رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﻀﺎوت ﻧﻤﻮد ]1[. ﻧﻘﺶ ﺳﯿﻼب در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺗﺎﺛﯿﺮ اﯾﻦ ﻓﺎﮐﺘﻮر در وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ در ﺧﻮر ﺗﻮﺟﻪ ﻓﺮاوان اﺳﺖ . روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔـﯽ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﭘﯿﮏ ﺳﯿﻼب و ﻧﯿﺰ روﻧﺪﯾﺎﺑﯽ آن در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ از ﮐﺘﺐ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﯿـﺪروﻟﻮژی ﻗﺎﺑـﻞ اﺳـﺘﺨﺮاج ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﯽ در اﻧﺘﺨﺎب ﯾﮏ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﯿﻼب، داده ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺮوزه ﻧﺮم اﻓﺰارﻫـﺎی ﮐـﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﭘﯿـﮏ ﺳﯿﻼب و ﻧﯿﺰ ﺷﺒﯿﻪ ﺳ ﺎزی ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮی روﻧﺪﯾﺎﺑﯽ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه اﻧﺪ و اﻣﮑﺎن اﺗﺼﺎل ﺑﻪ ﺳ ﻫﺎ آن ﺎﻣﺎﻧﻪ ی اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ، اﯾـﻦ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت را ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺎده ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . 26 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻘﺪار اوج ﺳﯿﻼب، ﻫﯿﺪروﮔﺮاف ﺟﺮﯾﺎن و ﻣﺪت دوام ﺳﯿﻞ ﻧﯿﺰ ﺣﺎ ﯾ ﺰ اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ ]1[. ﻧﻈﺎم آﺑﺪﻫﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺒـﻮده و درﺳﺎل ﻫﺎی ﻣﺨ ﺘﻠﻒ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺑﻪ ﺗﺒﻌﯿﺖ از ﺷـﺮاﯾﻂ آب و ﻫـﻮاﯾﯽ، دوره ﻫـﺎی ﺧﺸﮑﺴـﺎﻟﯽ و ﺗﺮﺳـﺎﻟﯽ در رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ . در دوره ﺗﺮﺳﺎﻟﯽ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن ﺑ ﻪ ﺗﺪرﯾﺞ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺧﻮد را در ﭘﺮآب ﺗﺮﯾﻦ ﺳﺎل ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . در دوره ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن رو ﺑﻪ ﮐﺎ ﻫﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻃﯽ ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﻣﺘﻮاﻟﯽ ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن اﺗﻔﺎق ﻣـﯽ اﻓﺘـﺪ . ﺑـﺮای ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﮐﻤﯿﺖ ﺟﺮﯾﺎن در دوره ﻫﺎی ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ و ﺗﺮﺳﺎﻟﯽ ﻣﻨﺤﻨﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ ﻫﺎ آن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻮزﯾﻊ ﻫﺎی آﻣﺎری ﺗﺮﺳﯿﻢ ﻣﯽ ﮔﺮدد ]1[. 2 - 2 - 1 - 1 -ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺎ اﯾﻦ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ داﻣﻨﻪ وﺳﯿﻌﯽ از ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﯽ ﮐﻨ ﻨﺪ، ﻋﻘﯿﺪه ﺑﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ روی ﻫـﺎ آن ﻫـﻢ رﻓﺘـﻪ درﯾـﮏ دوره ﺑﺎزﮔﺸـﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﮑﻞ و اﺑﻌﺎدﺷﺎن را ﺑﺎ ﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن ﻏﺎﻟﺐ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﻨـﺪ و ﺑـﺪه ﻏﺎﻟـﺐ ﺟﺮﯾـﺎﻧﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺷـﮑﻞ و اﺑﻌـﺎد رودﺧﺎﻧـﻪ را ﺗﺤـﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی داﺋﻤ )ﯽ ﻏﯿﺮﺳﯿﻼﺑﯽ ( ﮐﻨﺘﺮل ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺤﺖ اﯾﻦ ﺟﺮﯾﺎن ﭘﺎﯾﺪار ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ]31 [. ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﻣﺘ ﻌﺪدی ﺑﺮای ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ روش ﻫﺎ ی ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه ﮐﺎﻧﺎل را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳـﺘﻪ زﯾﺮ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﻤﻮد : - ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ -ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ - ﺑﺪه ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ33 /2 ﺳﺎل ) ﺳﯿﻞ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ ( اﻟﻒ-ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﺗﺤﻠﯿﻞ داده یﻫﺎ رﺳﻮﺑﺎت ﺣﻤﻞ ﺷﺪه در ﺑﺮﺧ از ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ در ﮐﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﭘﺎﯾﺪار ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﯾﻦ ﺣﺠﻢ رﺳﻮﺑﺎت ، ﺗﺤـﺖ ﺑـﺪه ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﻪ . ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻘﺪار ﺑﺪه ای اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻃـﻮل ﯾـﮏ دوره ﻣﺸـﺨﺺ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ﯾﻦ وزن رﺳـﻮب را اﻧﺘﻘﺎل داده اﺳﺖ . اﮔﺮ ﭼﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ رژﯾﻢ ﺟﺮﯾﺎن و اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب رودﺧﺎﻧﻪ واﺑ ﺴﺘﻪ اﺳـﺖ ، ﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ روﻧـﺪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﺑـﺮا ی ﯾـﮏ ﺑـﺎزه ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﻣﺨﺘﻠﻔ ﺑﻪ ﯽ ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﻧﺴﺒﺖ داده ﺷﻮد . ﺣﺎﻟﺖ اﯾﺪه آل آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎر رﺳـﻮﺑ )ﯽ ﺑﺴـﺘﺮ، ﻣﻌﻠـﻖ و ﮐـﻞ ( ﺑﻪ ﻃﻮر ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ از رو ی آن ﻣﻘﺪار ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﻮد ]9[. ﻓﻘﺪان اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی یﻫﺎ ﻣﺪاوم ﺑﺎر رﺳﻮﺑ ﯽ، ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺎر رﺳﻮﺑ ﯽ ﺣﻤﻞ ﺷﺪه را ﻣﻨﻮط ﺑﻪ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨـ ﯽ ﺗـﺪاوم ﺟﺮﯾـﺎن و ﻣﻨﺤﻨـ ﯽ ﺳﻨﺠﻪ رﺳﻮب ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﺮﮐﯿﺐ اﯾﻦ دو ﻣﻨﺤﻨ ﻣﯽ ﯽ ﺗﻮان ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎر رﺳﻮﺑ ﯽ اﻧﺘﻘﺎﻟ ﯽ را ﺑﺮا ی ﻃﯿﻒ ﯽﻫﺎﯾ ﺑﺪه ﮐﻪ در ﻃـﻮل دوره آﻣـﺎر ی ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺤﻤﯿﻞ ،ﺷﻮد ﻣﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮاﺳ ﺎس اﯾﻦ روﻧﺪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﻣﻘﺪار ﺑﺪه ﻣﻌﺎدل ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﯾﻦ ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑ ﯽ اﻧﺘﻘـﺎﻟ ﯽ را در ﻃـﻮل دوره ی آﻣﺎر ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﻨﺤﻨ ﯽ ﺗﺪاوم ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد ﮐﻪ در واﻗﻊ ﻫﻤﺎن ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ]78 [. ﻃﻮر ﺑﻪ ﮐﻠﯽ رژﯾﻢ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻮزﯾﻊ ﻓﺮاواﻧﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ روزاﻧﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﯾﯽﺟﺎ آن از . ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﯾﻦ ﺑﺎر رﺳـﻮﺑﯽ در ﺧﻼل ﺳﯿﻼب ﻫﺎی رخ داده ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﺪه ، ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ روزاﻧﻪ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮای ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺳـﯿﻼﺑﯽ ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷﯿﺐ ﺗﻨﺪ و ﺗﺮاز ﺳﻄﺢ آب ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﺪاوم ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺮاﺳﺎس ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻮﭼـﮏ ﺗـﺮ از ﯾـﮏ روز ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت را اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﺪ . ﻓﺼﻞ دو م - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻز م ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 27 ﻣﻨﺤﻨﯽ ﻫﺎ ی ﺳﻨﺠﻪ رﺳﻮب ﺑﺎ ﺗﻌﺮﯾﻒ راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺣﻤﻞ ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑـﺪه ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ آن اﺳـﺘﺨﺮاج .ﺷﻮد ﻣﯽ ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ در اﻃﺮاف ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺧﻂ ﺑﺮازﺷﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ در اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ دﻻﯾ ﻠـﯽ ﻫﻤﭽـﻮن ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻣﻌﻠﻖ اﺗ ﻣﯽ ﻔﺎق اﻓﺘﺪ، رخ ﻣﯽ . دﻫﺪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻓﺸﺮده ﺳﺎزی و درﮔﯿﺮی رﺳـﻮﺑﺎت ﺑـﺎ رﺳـﻮﺑﺎت رﯾﺰداﻧـﻪ و ﻧﯿـﺰ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣﻮاﻗﻊ ﮐﻢ آﺑﯽ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﮐﻨﺪ ]56 [. در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮ ی در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎ ت ﺑﺎر ﮐﻞ ﻧﺪارد ﯾﺎ ﺑﺎر ﺑﺴـﺘﺮ ﮐﻮﭼـﮏ ﺗـﺮ از 10 درﺻـﺪ ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ﮐـﻞ را ﺷـﺎﻣﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ ﯾﺎ ﺳﻬﻢ ﮐﻮﭼﮑﯽ از ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮان از ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤـﻮد . ﺑـﺮﻋﮑﺲ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻧﺮخ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ اﻧﺪا زه ﮔﯿﺮی ﺷﺪه و ﯾﺎ ﺑﺮاﺳﺎس رواﺑﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ، ﻣﯽ ﺗﻮان از ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺴﺘﺮ ﺷﻨﯽ اﮔﺮﭼـﻪ ﻧـﺮخ اﻧﺘﻘـﺎل رﺳـﻮب ﺑﺴـﺘﺮ از ﻧﻈـﺮ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻟﮑﻦ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﭼﻨﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ ﻧﺮخ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻣﻌﻠﻖ ﮐـ ﻪ از رﯾـﺰش ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎ، ﺷـﺎﺧﻪ یﻫـﺎ ﻓﺮﻋﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﻨﺎﺑﻊ رﺳﻮﺑﯽ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺨﯿﺰ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻮد ]32 [. در ﺣﺎﻟﺖ اﯾﺪه آل ﺑﺮای اﻃﻤﯿﻨﺎن از ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎر ﮐﻞ رﺳﻮﺑﯽ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . در اﯾـﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﺑـﺎ اﺿﺎﻓﻪ ﮐﺮدن ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺷﺪه ﺑﻪ ﺑﺎ ر ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ، ﺑﺎر ﮐﻞ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﻫﺮ ﮐﻼس ﺑﺪه اﺳﺘﺨﺮاج ]ﺷﻮد ﻣﯽ45 [. ب-ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﻣﺘﻨﻮﻋﯽ ﺑﺮای ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺤﻮه و ﻣﻌ ﺑﺪهﻦﯿﯿﺗﻌ ﺎرﯿ ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﻣﯽ ﺗﻮان ﻫﺎ آن را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﯾﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد : -ﺗﺮاز ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻓﻌﺎل ]12 [ -ﺗﺮازی ﮐﻪ در آن ﻧ ﺴﺒﺖ ﻋﺮض ﺑﻪ ﻋﻤﻖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻤﻖ در ﯾﮏ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺘﻌﺎﻣﺪ ﺑﻪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ ]16 [ . ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮدن روش دوم زﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ روش ﺑﺮای ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ی ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮﺑﯽ در ﻗﻮس داﺧﻠﯽ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد، درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺗﺮاز ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ واﻗﻌ ﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﺮاز ﻧﻬﺸﺘﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﻗﺮار دارد . در اﯾﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﻧﻤﻮدار ﺗﺮﺳﯿﻤﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺮض ﺑﻪ ﻋﻤﻖ )W /d ( در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻤﻖ )d( دارای دو ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐـﻪ د وﻣـﯿﻦ ﻣﻘـﺪار ﺣـﺪاﮐﺜﺮ ﺗـﺮاز ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ واﻗﻌﯽ اﺳﺖ . در ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻒ ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮ ود ی ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺸـﮑﻠﯽ وﺟـﻮد ﻧـﺪارد . ﻣﺸـﮑﻞ دﯾﮕـﺮی ﮐـﻪ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ اﯾـﻦ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ را ﺑﺎ ﺧﻄﺎ ﻫﻤﺮاه ﮐﻨﺪ، ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺷﯿﺐ ﮐﻨﺎره ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﯿﺰ ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺮض ﺑـﻪ ﻋﻤـﻖ ﺣـﺪاﮐﺜﺮ، در ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﺗﺮاز ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻓﻌﺎل ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻟﺬا ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺗﺎﻣﻞ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ، ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ ی ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮود ی، از ﺑـﺮوز ﺧﻄﺎ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻧﻤﻮد ) ﺷﮑﻞ 2 - 2(. 28 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 0.00 50.00 100.00 150.00 200.00 250.00 300.00 0.00 1.00 2.00 3.00 4.00 5.00 6.00 w/d d(m) ﺗﺮاز ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﺷﮑﻞ2 - 2 - ﻧﻤﻮدار ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺮض ﺑﻪ ﻋﻤﻖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻤﻖ ) اﯾﺴﺘﮕﺎه ﺑﯿﺎﻧﻠﻮ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺰل اوزن ( - ﺗﺮاز ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ اوﻟﯿﻦ ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺷﺎﺧﺺBI ] 57 [ . ﺑﺮاﺳﺎس ﻠﯽ رﯾ 1) 1972 (ﺷﺎﺧﺺ (BI) ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺗﻌﺮﯾﻒ .ﺷﻮد ﻣﯽ )2 - 1( 1 i i 1 i i Y Y W W BI + + - - = در ﮐﻪ اﯾﻦ راﺑﻄﻪW : ،ﻋﺮضY :ﻋﻤﻖ و زﯾﺮﻧﻮﯾﺲi ﺑﻪ ﺗﻘﺴﯿﻤﺎت ﻣﺘﻮاﻟﯽ و ﻣﺴﺎوی ﻣﻘﻄﻊ در راﺳﺘﺎی ﻗﺎﺋﻢ اﺷﺎره دارد . در واﻗ ﻊ اﯾـﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺷﯿﺐ ﻧﺴﺒ ﯽ ﮐﻨﺎره، در ﺟﺎﯾ ﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺧﻮد ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧ ﯽ ﭘﻬﻦ ﻣﯽ ﺷـﻮد و در واﻗـﻊ ﻣﻘﺪار آن ﺑﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﻋﺮض ﺑ ﻪ ﻋﻤﻖ ﺣﺪاﻗﻞ ﮐﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﻗﺒﻞ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . -ﺗﺮاز ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧ ﯽ در ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﯽ ﺑﻪ ﻋﺮ ض ﺳﻄﺤ ﯽ ﮐﺎﻧﺎل ]75 [ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺎر ﯾﻒ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﻫﻤﺎن ﻣﺸﮑﻼت اﯾﺠﺎد ﺧﻄﺎ در ﺑﺨﺶ ب در ﺑﺨﺶ ج و د ﻧﯿﺰ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺤﻘﻖ ﺷﻮد . -ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺗﺮاز ﺣﺪ ﭘﺎ ﻦﯾﯿ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ]ﯽﻤﺋدا ﯽﺎﻫﯿ53 [ ﺟﺎ آن از ﮐﻪ ﺗﺮاز ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ در ﻃﻮل ﯾﮏ ﺑﺎزه ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﻐ ﯽﻌﯿﻃﺒ ﺮاتﯿﯿ ﺗﺮاز ﮐﻨﺎره و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻓﻌـﺎل ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﯿﯿـ ﺗﻐ یﺎدﯾـ ز ﺮات داﺷﺘﻪ ﺑ ﺎﺷﺪ، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻣﻘﺪار ا ﺑﺪهﻦﯾ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳ ﯽ ﮐﻞ ﺑﺎزه و ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ ﻣﻘﻄﻊ ﺧﺎص ﺗﻌ ]ﺷﻮد ﻦﯿﯿ75 [ . ج-ﺑﺪه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﯿﻞ ﺳﺎﻻﻧﻪ دراﯾﻦ روش ﺑﺪه ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ33 /2 ﺳﺎل ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑـﺪه ﻫـﺎ ﺑـﺎ دوره ﻫـﺎی ﺑﺎزﮔﺸـﺖ ﻣﺘﻔﺎوت ﻻزم ا ﺳﺖ ﮐﻪ از ﺗﻮزﯾﻊ آﻣﺎری ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﺷـﻮد . از ﻣﯿـﺎن ﺗﻮزﯾﻊ ﻫﺎی آﻣﺎری ﺗﻮزﯾﻊ ﮔﺎﻣﺒﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﯾﻦ ﺗﻮزﯾﻊ ﺑﺮای ﺑﺪه اوج ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . زﯾﺮا ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺪه ﻫﺎی ﻟﺤﻈﻪ ای ﺳﺎﻻﻧﻪ در واﻗﻊ ﻧﻘﺎط اوج ﺳـﺎﻻﻧﻪ و ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺣﺪی اﻧﺪ و ﺗﻮزﯾﻊ ﮔﺎﻣﺒﻞ ﻧﯿﺰ ﯾﮏ ﺗﻮزﯾﻊ ﺣﺪی اﺳﺖ . 1- Riley ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 29 2 - 2 - 2 -ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾﺎن در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾﺎن رودﺧﺎﻧﻪ، ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺟﺮﯾﺎن و ﻣﺸﺨﺼﺎت آن ﻧﻈﯿﺮ ﺳﺮﻋﺖ، ﻋﻤﻖ، ﺗـﺮاز ﺳـﻄﺢ آب، ﺷـﯿﺐ ﺳـﻄﺢ آب ) ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ( و ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﺗﺮاز ﺳﻄﺢ آب ﯾﮑﯽ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﺟﺮﯾﺎن اﺳـﺖ ﮐـﻪ در ﺗﻌﯿـﯿ ﻦ ﻣﻘﻄﻊ ﻫﻨﺪﺳﯽ و راﺳﺘﺎی ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﻮﺛﺮی دارد . ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻧﯿﺎزﻫﺎی اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺷـﺎﻣﻞ ﻧﻘﺸـﻪ ﺑـﺮداری و ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﺧﺼﻮﺻـﯿﺎت ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﻣﺴﯿﺮ، ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺿﺮﯾﺐ زﺑﺮی ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻃﻮل ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی رﯾﺎﺿﯽ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﯿﻞ ر ﻓﺘﺎر ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮏ ﺟﺮﯾـﺎن، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻤﭽﻮن رژﯾﻢ ﺟﺮﯾﺎن و ﻇﺮﻓﯿﺖ آﺑﮕـﺬری ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﺑـﻪ ﺣـﺪ ﮐﻔﺎﯾـﺖ در راﻫﻨﻤـﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ )ﻫﺎ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎ ه ر592 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر ( ﺑﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 - 2 - 3 -ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﭘﺪﯾﺪه ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی دﺳﺘﺨﻮش ﺗﻐﯿﯿﺮات ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻣﯽ ﺗـﻮان ﺗﻐﯿﯿـﺮ راﺳـﺘﺎ، ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﻫﺎی ﻋﺮﺿﯽ و ﻃﻮﻟﯽ، وﻗﻮع ﻣﯿﺎن ﺑﺮﻫﺎ، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺗﺮاز ﺑﺴﺘﺮ، ﺗﻐﯿﯿﺮ داﻧﻪ ﺑﻨـﺪی و دﮔﺮﮔـﻮﻧﯽ وﯾﮋﮔـﯽ ﻫـﺎی ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﻣﺴﯿﺮ را اﺷﺎره ﮐﺮد ]2[. رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺮ اﺛﺮ ﻓ ﺮ آﯾﻨﺪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ و ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻮل، ﻣﻌﻠﻖ و ﺑﺎر ﮐﻒ ﺣﻤﻞ ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﻘﺪار رﺳﻮﺑﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ درﺻﺪی از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺣـﺪاﮐﺜﺮ ﺑﺮاﺑـﺮ ﺑـﺎ ﻣﯿـﺰان رﺳـﻮب دﻫـﯽ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ اﺳﺖ . در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺮرﺳﯽ و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯿﺰان رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑـﺎ ارزﯾـﺎﺑﯽ ﻣﯿـﺰان ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮﯾﺰ آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺮای ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﻘﺪار ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی زﯾﺎدی اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻓﺮﻣـﻮل ﯾﻮﻧﯿﻮرﺳـﺎل 1 ﯾـﺎ ﻓﺮﻣـﻮل وﯾﺸﻤﺎر2 ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ اﯾﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎﺳﺖ . ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﺳﻮب ﺧﺮوﺟﯽ از زﯾ ﺮﺣﻮﺿﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و رواﺑﻂ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ آن ﺑﻪ ﻃـﻮر ﮐﺎﻣـﻞ در راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب در ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻌﻠﻖ، ﻣﺤﻠﻮل و ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﺠﻤﻮع ﻫـﺎ آن ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ﮐـﻞ رودﺧﺎﻧـﻪ را ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻣﺘﺪاول ا ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻪ را ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ ﻗـﺮار ﻣـﯽ دﻫﻨـﺪ . ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺑـﺎر ﺑﺴـﺘﺮ و ﻣﻌﻠﻖ رواﺑﻂ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ در ﻣﺮﺟﻊ ﺷﻤﺎره ]2[ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ رﺟﻮع ﺑﻪ ﻣﯽ ﻫﺎ آن ﺗﻮان ﺑﺎر ﮐﻞ رﺳـﻮﺑﯽ ﺣﻤـﻞ ﺷـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ رودﺧﺎﻧـﻪ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺳﻨﺠﻪ رﺳﻮب ﮐﻪ در واﻗﻊ ﻧﻤﺎﯾﺎﻧﮕ ﺮ راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﺑﺪه رﺳﻮب و ﺟﺮﯾﺎن ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ، ﯾﮑـﯽ از رواﺑـﻂ اﺻـﻠﯽ در ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ ) ﺑﺨﺶ 2 - 2 - 1 - 1( ﺟﻨﺲ رﺳﻮﺑﺎت و ﻧﯿﺰ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ در ﺳﻬﻢ ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ و ﺑﺴﺘﺮ از ﺑﺎر ﮐﻞ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑـﻪ ﺳـﺰاﯾﯽ دارد . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل در ﺑﺴـﺘﺮﻫﺎی ﺑـﺎ ﻣـﻮاد رﺳﻮﺑﯽ ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ﻣﺎﻧﻨﺪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﻣﻘﺪا ر ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻧﺎﭼﯿﺰ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻋﻠﺖ ﻣﺸـﮑﻼت اﻧـﺪازه ﮔﯿـﺮی ﺑـﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻌﻤﻮل آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ را درﺻﺪی از ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ در ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . 1- Universal 2- Wischmeier 30 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬار در ﺷﮑﻞ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻮاد رﺳﻮﺑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮرد ﻧﺤﻮه اﺳـﺘ ﺨﺮاج ﻣﻨﺤﻨﯽ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی و ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات آن در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗـﺎﺛﯿﺮ آن ﺑـﺮ رﻓﺘـﺎر رودﺧﺎﻧـﻪ ﺗﻮﺿـﯿﺤﺎت ﻣﻔﺼـﻠﯽ در دو راﻫﻨﻤـﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب در ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﻮدن ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب در ر ودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ اﻫﻤﯿﺖ درﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﯾـﮏ ﺳـﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﻣﻌﻤﻮل آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﯿﺎز ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت از ﻣﺪل ﻫﺎی رﯾﺎﺿﯽ ﯾﮏ ﺑﻌﺪی، دوﺑﻌﺪی و ﻧﯿﺰ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﺑـﺮای ﺷـﺒﯿﻪ ﺳـﺎزی وﺿـﻌﯿﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب در رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ ]2[. 2 - 2 - 4 -ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﻃﻼﻋﺎت زﯾﺎد ی درﺑﺎره ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﺴﺐ ﻣﯽ ﮔـﺮدد ﮐـﻪ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب، ﺷﯿﺐ ﻋﺮﺿﯽ ﻣﻘﺎﻃﻊ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺟﻨﺲ و ﻧﻮع ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ اﺷﺎره ﮐﺮد . ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﻣﺸﺎﻫﺪات زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌ ﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺴﻮول را ﻗﺎدر ﻣﯽ ﺳﺎزد ﮐـﻪ درک ﺻـﺤﯿﺤﯽ از زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﮔﺬﺷﺘﻪ آن در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻓﻨـﯽ ﻣﻨﻄﻘـﻪ را درک و ﻧﯿـﺰ ﺗﺤـﻮل آﯾﻨـﺪه را ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻮارد زﯾﺮ را در ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ : -ﺗﺎ رﯾﺨﭽﻪ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ -ﺧﻼﺻﻪ ای از ﭼﯿﻨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ و ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه -زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺳﻄﺤﯽ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ، ﺷﺎﻣﻞ اﻧﻮاع ﺳﻨﮓ ﻫﺎ و ﺧﺎک ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻃﻮل ﺧﻂ ﭘـﺮوژه و ﻣﺤـﺪوده ﻣﻨﺎﺳـﺐ اﻃﺮاف آن اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ رود ﻣﯽ ﻫﺎ آن -ﺗﻮﺻﯿﻒ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﺳﻨﮓ ﻫﺎ و ﺧﺎک ﻫﺎی ﻣ ﻨﻄﻘﻪ و ﺑﺮآوردی از ﺧﺼﻮﺻﯿﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ آن -ﺗﺸﺮﯾﺢ وﺿﻌﯿﺖ زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی آن و ﺗﻐﯿﯿﺮات آن در زﻣﺎن ﮔﺬﺷـﺘﻪ از ﻗﺒﯿـﻞ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ -ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ و زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻧﺤﻮه ﻋﻤﻠﮑﺮد و ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮ و اﻫﻤﯿﺖ ﻫﺎ آن - ﻧﻘﺸﻪ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ در ﻣﻘﯿﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ ﻧﯿﻤـﺮخ ﻫـﺎی ﻣﺮﺑـﻮط و ﻣﺸـﺨﺺ ﻧﻤـﻮدن اﻃﻼﻋﺎت ذﮐﺮ ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ ﺑﺮ روی ﻫﺎ آن -ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻧﻮع و ﻣﺤﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت دﻗﯿﻖ ﺗﺮ ﺑﺮای ﻋﻤﻠﯿﺎت ژﺋﻮﻓﯿﺰﯾﮏ و ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮏ 2 - 2 - 5 -رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ از آن ﺟﺎ ﮐﻪ در ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ دﺳﺘﯿﺎﺑ ﯽ ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﻌﯿﯿﻦ رواﺑـﻂ ﺗﺠﺮﺑـﯽ ﺑـﯿﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی ﺗﺎﺑﻊ و ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ) ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن ( ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، در ﻣﺒﺤﺚ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﻟﮕﻮی آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ و ﻫﻨﺪﺳـﻪ آﺑﺮاﻫـﻪ و ﻣﺼـﺎﻟﺢ آن ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ در ﺑﺨﺶ )1 - 5 ( اﺷﺎره ﮔﺮدﯾﺪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺷﮑﻞ ﻣﺴﻄﺤﺎﺗﯽ ﺑـﻪ ﺳـﻪ دﺳـﺘﻪ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ، ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﺼﻞ دو م - ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻻز م ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎ ﻧﻪ 31 2 - 2 - 5 - 1 -ﻫﻨﺪﺳﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻣﻨﻈﻮر از ﻫﻨﺪﺳﻪ آﺑﺮاﻫﻪ، ﺗﻌﺮﯾﻒ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﯾﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ و ﺷﮑﻞ ﻣﻘﻄﻊ، ﮔﺮادﯾﺎن ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﻣﺴﯿﺮ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﭼﻮن ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن، ﻧﻮع ﻣﺼﺎﻟﺢ ﮐﻒ و دﯾﻮاره، ﺑﺪ ه و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺣﻤﻞ رﺳﻮب در آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . ﻫﯿﭻ روش دﻗﯿﻘﯽ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮان آن را در ﻫﻤـﻪ ی رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ ﻫـﺎ ﮐـﺎر ﺑـﺮد وﺟـﻮد ﻧـﺪارد . روش ﻫﺎ ی ﻣﺘﻌﺪد ﺗﺠﺮﺑﯽ و ﻧﯿﻤﻪ ﺗﺌﻮری ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﻨﺪﺳﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺪام ﻣﺤﺪود ﺑﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎﯾ ﯽ ﺑـﺎ ﺧﺼﻮﺻـﯿﺎت وﯾﮋه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻟﻒ-آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای رواﺑﻂ زﯾﺮ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻋﺮض رودﺧﺎﻧﻪ و ﻋﻤﻖ ﺟﺮﯾﺎن در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺎﺳﻪ ای ﮐﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ ]11 [. )2 - 2( 5.0 s 25 .0 50 5.0 b F D Q 14 W - = )2 - 3 ( 17 .0 50 67 .0 b D q 38 .0 Y - = ﮐﻪ در اﯾﻦ رواﺑﻂW :ﻋﺮض ﻣﺘﻮﺳﻂ آﺑﺮ اﻫﻪ ﺑﻪ ﻣﺘﺮ،Y :ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻣﺘﺮ ،b Q ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﺑﻪ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌـﺐ در ﺛﺎﻧﯿـﻪ ،b q : ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ در واﺣﺪ ﻋﺮض ﺑﻪ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ در ﺛﺎﻧﯿﻪ در ﻣﺘﺮ،50 D : اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺘﺮ و sF : ﺿﺮﯾﺒﯽ ﺑﺮای ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺳـﺨﺘﯽ )ﻫﺎ ﮐﻨﺎره ﻣﺎﺳﻪ ﻟﻮم sF 0.1 =، ﻟﻮم ﻣﺎﺳﻪ ای و رس sF 0.2 = و در ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺼـﺎﻟﺢ ﭼﺴـﺒﻨﺪه sF 0.3 = ( ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺮای ﺗﺨﻤـﯿﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ آﺑﺮاﻫﻪ در ﺷﺮاﯾ ﻂ ﺳﯿﻼﺑﯽ ﻣﯽ ﺗﻮان از ﺑﺪه ﺳﯿﻞ ﻃﺮاﺣﯽ در اﯾﻦ رواﺑﻂ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد . ب-آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﺷﻨﯽ ﻣﻌﺎدﻻت زﯾﺮ از ﺑﻠﻨﭻ1) 1969 (اﻗﺘﺒﺎس ﺷﺪه اﺳﺖ ]11 [: )2 - 4( 5.0 b Q 26 .3 W = )2 - 5( 12 .0 90 8.0 b D q 47 .0 Y - = ﮐﻪ در اﯾﻦ رواﺑﻂW ، Y ، b Q ، b q ﻗﺒﻼ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﺪه و90 D اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺘﺮ، ﮐﻪ90 درﺻﺪ ﻣﺼﺎﻟﺢ دﯾﮕـﺮ از آن ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ج-آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه در ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ آﺑﺸﺴﺘﮕﯽ ﻧﺎﺷﯽ از وزن ﻣﯽﻫﺎ داﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ رﻓﺘﺎر ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺗﺮ ﺑﻮده و ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺳﻄﻮح ذرات، ﭼﮕﺎﻟﯽ ﻫﺎ آن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﯿﻔﯿﺖ آب دارد . ﺗﻨﻬﺎ روﺷﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺗﺨﻤﯿﻦ آﺑﺸﺴﺘﮕﯽ در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺼﺎﻟﺤﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻗﺎﺑﻞ اﻃﻤﯿﻨﺎن اﺳﺖ، اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺧﻮاص ﺧﺎک و اﻧﺠﺎم آزﻣـﺎﯾﺶ ﺑـﺮ روی آن در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻋﻤﻖ ﺟﺮﯾﺎن ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ آﺑﺸﺴﺘﮕﯽ در ﺑﺴﺘﺮ ﺗﺎ آن ﺟﺎ اداﻣﻪ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﮐـﻪ ﺗـﻨﺶ ﻣﻮﺟـﻮد روی ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﮔﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ : )2 - 6( 0.86 0.86 0.43 Y 51.4n q - = t 1- Blench 32 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪY :ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻣﺘ ﺮ، n : ،ﺿﺮﯾﺐ زﺑﺮی ﻣﺎﻧﯿﻨﮓb q : ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ در واﺣﺪ ﻋـﺮض ﺑـﻪ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌـﺐ در ﺛﺎﻧﯿﻪ در ﻣﺘﺮ وt ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ]3[ . ﺟﺪول )2 - 1 ( ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺮای ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺗﺨﻤﯿﻦ اﺑﻌﺎد در آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﺎ ﺑﺴـﺘﺮی از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﻪ ﻓﻮق اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول2 - 1 - ﺧﻮاص ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ رس ]3 [ ﺗﺨﻠﺨﻞ 2/0 - 3/0 3/0 - 6/0 6/0 - 2/1 2/1 - 2 ﭼﮕﺎﻟﯽ ﺗﻮده ﺧﺎک ﺧﺸﮏ3 kg / m 2030 - 2210 2030 - 1650 1650 - 1200 1200 - 880 ﭼﮕﺎﻟﯽ ﺗﻮده ﺧﺎک اﺷﺒﺎع3 kg / m 2370 - 2270 2270 - 2030 2030 - 1740 1740 - 1550 ﻧﻮع ﺧﺎک ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ) 2 N/ m ( ﻣﺎﺳﻪ ای – رﺳﯽ 2/ 30 7/ 15 5/7 9/1 رس ﺳﻨﮕﯿﻦ 27 6/ 14 7/6 5/1 رس 4/ 25 5/ 13 9/5 2/1 رس ﺳﺒﮏ 8/ 16 2/ 10 6/4 1 3 ﻓﺼﻞ3 ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 35 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 3 - 1 -ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﭘﺎﯾﻪ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﻫﺎ آن و ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن آب و رﺳﻮب اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﺗـﻮازن ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد ]42 [ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع و در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ) در ﺑﺨﺶ 2 - 2 - 1 ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﺪ ﺑﻪ ( ﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﻋـﺮض و ﻋﻤﻖ و ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﯿﺮ واﺑﺴﺘﻪ، ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻌﺪ از آوری ﺟﻤﻊ داده ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ و ﺷـﯿﺐ ﮐﺎﻧـﺎل، ﻫﺎ آن را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻞ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺪه ﻏﺎﻟ ﺐ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﻫﺎ آن رﺳﻢ ﻧﻤﻮده . اﻧﺪ اﯾﻦ داده ﻫﺎ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻣـﻮاد ﺑﺴـﺘﺮ و ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫـﺎی دﯾﮕﺮ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﻧﺪ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﻣﻨﺤﻨﯽ ﻫﺎ و ﻣﻌﺎدﻻﺗﯽ ﺑﺮازش داده ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑـﺮای ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ و اﻫـﺪاف ﻃﺮاﺣﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﻋﺮض ، ﻋﻤﻖ و ﺷﯿﺐ ﭘﺎﯾﺪار ) و ﺷﺎﯾﺪ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﭘﺎﯾﺪار ﻣﯽ ( ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﺗـﻮاﺑﻌﯽ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی ﮐﻨﺘـﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﻧﻈﯿﺮ ﺑﺪه، ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه و رﺳﻮب ورودی ﺑﯿﺎن ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ رواﺑﻂ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﻪ از اﯾـﻦ ﻃﺮﯾـﻖ ﺑـﻪ دﺳـﺖ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﯾﮏ ﭘﺮوژه ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﮔﺎم ﻫﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺑﺮای ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ و ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﺸـﮑﻼت ﭘﺎﯾـﺪاری ﻣﻔﯿـﺪ واﻗﻊ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﺣﺪاﻗﻞ دارای 4 درﺟﻪ آزادی ﺷﺎﻣﻞ ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ، ﺷﯿﺐ و ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻟﺒﺘـﻪ ﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ ﺣﺴﺎﺳـﯿﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، ﻋﻮاﻣﻞ دﯾﮕﺮ از ﻗﺒﯿﻞ زﺑﺮی، ﻧﺮخ ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﺿﺎﻓﻪ ﻧﻤﻮدن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘـﺎره ای از ﻣﻼﺣﻈـﺎت در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : -رواﺑﻂ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ و ﺷﯿﺐ ﺑﻮده و ﺷﺎﻣﻞ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﯽ ﺷـﻮﻧﺪ . اﯾـﻦ در ﺣـﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮای ﻣﺜـﺎل اﯾـﻦ ﮐـﻪ آﯾـﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫـﺎ در ﯾـﮏ ﮐﺎﻧـﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﯿﺪا ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟ -اﻏﻠﺐ رواﺑﻂ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ از ﯾﮏ ﺑﺪه ﻣﺸﺨﺼﻪ واﺣﺪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪه ﺑـﺪه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ واﻗﻌـﯽ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺘﻐﯿـﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . در ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻣ ﻌﺎدل ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد ﮐـﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒـﺎ ﻣﻌـﺎدل ﺳﯿﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ33 /2 ﺳﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﻫﻤﻪ ﻣﻮارد ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﻧﺒﺎﺷـﺪ . ﻣﻔﻬـﻮم ﺑـﺪه ﻏﺎﻟـﺐ ﮐـﻪ در ﺑﺨﺶ2 - 2 - 1 ﺑﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪ، راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺪه ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . -ﻧﻘﺶ اوﻟﯿﻪ ﺑﺪه در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫ ﻨﺪﺳﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻃﺮز روﺷﻨﯽ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . وﻟﯽ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻫﻤﯿﺖ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺛﺎﻧﻮﯾـﻪ ﻧﻈﯿﺮ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ، ﻣﺼﺎﻟﺢ ﮐﻨﺎره و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل، اﺟﻤﺎع ﻧﻈﺮ ﮐﻠﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد . -در ﮔﺬﺷﺘﻪ در رواﺑﻂ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ، ﺻﺮﯾﺤﺎ ﺑﻪ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺗﻮﺟﻬﯽ ﻧﻤﯽ ﺷﺪ و ا ﺳﺎﺳﺎ اﯾﻦ رواﺑﻂ ﺑﺮای ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ورودی ﺑﺴﺘﺮ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺎرﺑﺮد ﺑﻮدﻧﺪ . و ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪار ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از اﯾﻦ رواﺑﻂ اﻏﻠﺐ ﺧﯿﻠﯽ از ﺗـﺮ ﮐﻢ ﺷﯿﺐ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮای ﺑﺮﻗﺮاری ﺗﻮازن ﺑﯿﻦ رﺳﻮب ورودی و ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻌﻀـﯽ رواﺑـﻂ ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﻫﯿﺪ روﻟﯿﮑﯽ، ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب را ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ورودی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ]73 [ . در ﻧﻬﺎﯾﺖ ، از آن ﺟﺎ ﮐﻪ رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺮاﺳﺎس داده ﻫﺎی ﻣﺤﺪوده ﯽﻫﺎﯾ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ اﻗﻠﯿﻤﯽ و ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷـﺪه اﻧـﺪ، ﻻزم اﺳﺖ در اﻧﺘﺨﺎب رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دﻗﺖ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ . ﺑﺎ ﻟﺤـﺎظ ﻧﻤـﻮدن اﯾـﻦ ﻧﮑﺘـﻪ رواﺑـﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺟﻬﺖ ﺗﺨﻤﯿﻦ اوﻟﯿﻪ اﺑﻌﺎد ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻔﯿﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 36 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 3 - 2 - ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﺎﯾﺪاری در ﭘﻼن، ﻣﻘﻄﻊ و ﺷﯿﺐ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری و رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ از دو ﺟﻨﺒﻪ ﺣﺎﯾﺰ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﯾ : ﮑـﯽ وﺿـﻌﯿﺖ ﻣﻮﺟـﻮد ﭘـﺮوژه و دﯾﮕﺮی اﺛﺮﻫﺎی ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻃﺮاﺣﯽ روی ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی رودﺧﺎﻧﻪ، ﻫﻢ در ﺣﯿﻦ اﺟﺮا و ﻫﻢ ﺑﻌﺪ از اﺟﺮا . اﮔﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮﻟﯽ ﯾﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮزی ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺎﺳﺦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ، ﺷﯿﺐ ﯾﺎ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد . اﻏﻠـﺐ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﯽ در ﻣﺤﺪ وده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ از ﺣﯿﺚ آن ﮐﻪ ﭼﻪ ﺑﺨﺸﯽ از آن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﯽ اﻧﺠﺎم ﺷـﺪه و ﭘـﺮوژه ﻣﺮﺑـﻮط و ﭼﻪ ﺑﺨﺸﯽ از آن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎﻧﺎل ﻗﺒﻞ از اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﮐﺎری ﻣﺸﮑﻞ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﺧﺼﻮص اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑـﺮای رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ در ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ ﺧﻮد دارای ﺳﺮی ﯾﮏ اﺻﻼﺣﺎت ﻣﺘﻮاﻟﯽ از ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﭘ ﯿﺸﯿﻦ ﺧﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ، ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ﻗﺎﺑـﻞ ﻃـﺮح اﺳـﺖ . در ﺑﻌﻀـﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﮐﺎﻧﺎل در ﺗﺎرﯾﺦ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دﭼﺎر ﺗﺪاﺧﻞ و ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺷﺪه و ﺗﺎﺣﺪ زﯾﺎدی ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻫﺎ آن ﻣﺸﮑﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮﭼﻪ ﭘﺎﺳﺦ اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻋﻤﺎﻟﯽ ) ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﯾﺎ وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪه ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ( در ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﯽ رخ ﻣﯽ دﻫﺪ، ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ را در ﻓﻮاﺻﻞ دورﺗﺮ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﯾﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ . در ﺟﺎﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﻗﺒﻞ از ﭘﺮوژه ﻣﺸﮑﻼت ﺑﺎﻟﻘﻮه ای را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫـﺪ . اﻏﻠـﺐ اﻗـﺪاﻣﺎت ﭘﺎﯾﺪارﺳـﺎزی از ﻗﺒﯿـﻞ ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ، ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ و ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎی رﺳﻮب ﮔﯿﺮ ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻣﯽ ﺷـﻮد . اﯾـﻦ ﮐـﺎر اﻏﻠـﺐ ﭘﺎﺳـﺦ ﻫـﺎ و واﮐـﻨﺶ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ را ﺣﺬف ﻧ ﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن دارای ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﻮﻧﺪه ﺑﺎﺷـﺪ، ﭘﺎﯾﺪارﺳـﺎزی ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄ ﺎﻟﻌﻪ روی ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ آن در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ اﺛﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ . ﺟﺪول )3 - 1 (ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮزی را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺟﺪول3 - 1 - ﭘﺎﺳﺦ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ ]72 [ ﻧﻮع ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﺷﯿﺐ ﻋﻤﻖ ﻋﺮض اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه اﻓﺰاﯾﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﻓﺰ اﯾﺶ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ و ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن ﮐﺎﻧﺎل اﺣﺘﻤﺎل اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺪﯾﺪه ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن اﺣﺘﻤﺎل ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺰاﯾﺶ اﻧﺪازه ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮐﺎﻫﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ اﻓﺰاﯾﺶ اﺣﺘﻤﺎل ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره ﺷﺮاﯾ ﻂ ﮐﻨﺎره اﺣﺘﻤﺎل ﮐﺎﻫﺶ اﺣﺘﻤﺎل اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻮﺿﻌﯽ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﺤﻤﯿﻞ وارده ،ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻮﺿﻌﯽ اﺣﺘﻤﺎل اﻓﺰاﯾﺶ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺣﺬف ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ اﻓﺰاﯾﺶ اﺣﺘﻤﺎل ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮ م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 37 ﭘﺎره ای از ﻣﻼﺣﻈﺎت در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : -ﻋﺮض ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﺎ رﯾﺸﻪ دوم ﺑﺪه راﺑﻄﻪ دارﻧﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺳﺒﺐ ﺗﻌـﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧـﺎل ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ و در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺪه در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ رﺳﻮب ﮐﺎﻓﯽ ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺳﺒﺐ رﺳـﻮب ﮔـﺬار ی در ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎی ﮐﺎﻧـﺎل و ﺑﺎرﯾـﮏ ﺷـﺪن آن ﻣﯽ .ﺷﻮد - در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود دارای ﯾﮏ راﺑﻄﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎ ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑـﺎ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺑﺪه و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﺗﻌﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧﺎل، ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ -ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺗﻐﯿﺮات ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ورودی ﻣﺸﺨﺺ ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﺑـﺎﻻ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﺗﻌﺮﯾﺾ دارﻧﺪ وﻟﯽ اﮔﺮ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﻘﺎوم ﺑﺎﺷﻨﺪ ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑـﻪ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺑـﺎر ﺑﺴـﺘﺮ ﻟﺰوﻣـﺎ ﺗﻌﺮﯾﺾ ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . -ﻋﻤﻖ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ وﻟﯽ ﻧﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل، و ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐ ﻠﯽ ﺑﺎ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺑـﺎر ﺑﺴـﺘﺮ ورودی ﻋﻤـﻖ ﮐﺎﻧﺎل ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺷﯿﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ -ﺷﯿﺐ در ﺟﻬﺖ ﻋﮑﺲ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﺪه ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺗﺤﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ وﻟﯽ اﮔﺮ ﻣـﻮاد رﺳـﻮﺑﯽ ورودی اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ ﺗﺤﺖ رﺳﻮب ﮔﺬاری ﺷﯿﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑـﺪه و اﻓـﺰاﯾﺶ ﺑـﺎر ﺑﺴـﺘﺮ ورودی اﺛﺮﻫـﺎی ﻣﺘﻀﺎدی روی ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل دارﻧﺪ و اﮔﺮ ﺑﺎ ﻫﻢ اﺗﻔﺎق ﺑﯿﻔﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدی اﺛﺮ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ را ﺧﻨﺜﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . -ﺑﺮﺧﯽ رواﺑﻂ ﮐﯿﻔﯽ ﻣﻔﻬﻮم ﭘﺎﯾﺪاری را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﺻﻞ ﭘﺎﯾﺪاری ﻟﯿﻦ1) 1955 ( ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﯿـﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : )3 - 1( s 50 Q.S Q .D » ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ : Q :ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن s Q :ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ S :ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل 50 D :اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺮاﺳﺎس راﺑﻄﻪ )3 - 1 (ﺷﮑﻞ زﯾﺮ ﻣﻌﺮف ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﭘﺎ ﯾﺪاری ﺟﺮﯾﺎن و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮐﯿﻔﯽ ﻫﺎ آن ﺑﺮ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﯽ ) ﺷﮑﻞ 3 - 1.( 1- Lane 38 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﮑﻞ3 - 1 - ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ) راﺑﻄﻪ ﮐﯿﻔﯽ ﻟﯿﻦ، 1955 ( 3 - 3 - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎری دﺧﯿﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ در اداﻣﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . در واﻗﻊ ﻣﺤﻘﻖ و ﮐﺎرﺷﻨﺎس ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی اﺻﻮل و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه در اﯾﻦ راﻫﻨﻤـﺎ و ﺗﺠـﺎرب ﻗﺒﻠـﯽ و ﻧﯿـﺰ ﭘـﺮوژه ﻫـﺎی ﻣﺸـﺎﺑﻪ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه در زﯾﺮ ﻋﻠﻞ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری را ﮐﺸﻒ ﮐﺮده و روش ﻫﺎ ی ﺗﺨﻔﯿﻒ و ﮐﺎﻫﺶ آن ر ا ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﯿﺮد . 3 - 3 - 1 -ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ -ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻓﯿﺰﯾﻮﮔﺮاﻓﯽ -ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ - ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ و ﺗﻐﯿﯿﺮات آن ) از اﯾﻦ ﻧﻈﺮ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺠﺎوز ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮی ﻃﺒﯿﻌـﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺗﺎرﯾﺨﭽـﻪ آن در اﯾـﻦ ﺑﺨـﺶ ﻗﺎﺑـﻞ ﺑﺮرﺳﯽ اﺳﺖ .( -ﻧﻮاﺣﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ - ﻣﻨﺎﺑﻊ رﺳﻮﺑﯽ ) رﺳﻮﺑﺎت اﯾﺠﺎد ﺷﺪه در اﺛﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻧﺎﺷﯽ از از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن ﭘﻮﺷ ﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﯽ اﺳﺖ .( 3 - 3 - 2 -ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ -زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ -رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ -ﻫﻨﺪﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ) ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ، ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ و ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ( - ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ -وﺿﻌﯿﺖ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ در ﻣﺤﺪوده ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 39 - ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻻﯾﻪ ) ﺑﻨﺪی ﻣﻮاد ﮐﻨﺎره ﻧﯿﺰ از ﺟﻬﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﭘﺎﯾﺪا ری از اﻫﻤﯿﺖ ﺑﻪ ﺳﺰاﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ( -ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ -زﺑﺮی -ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﻃﻮل زﻣﺎن ) ﻫﻨﺪﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ، ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ( 3 - 3 - 3 -ﻫﯿﺪروﻟﻮژی ) ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﯿﺪروﻟﻮژی در ﺻﻮرت وﺟﻮد داده ﻫﺎی اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻣﺘﺮی از ﻃﺮﯾﻖ ﻫﺎ آن و در ﺻﻮرت ﻋـﺪم وﺟـﻮد ﻫـﺎ آن از ﻃﺮﯾـﻖ ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزی ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد .( -ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺗﺪاوم ﺟﺮﯾﺎن -ﺳﯿﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ -ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ -ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ 3 - 3 - 4 -ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آب - ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻃﻮﻟﯽ و ﻋﺮﺿﯽ - ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﺷﯿﺐ - ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﮐﻨﺎره ) ﺳﺎزه ای و ﻏﯿﺮﺳﺎزه ( ای -اﻧﺤﺮاﻓﺎت ﺟﺮﯾﺎن -ﻻﯾﺮوﺑﯽ و ﺗﺴﻄﯿﺢ ﻣﻘﻄﻊ -اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ -ﻣﺨﺎزن اﺣﺪاﺛﯽ در ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺪﻫﺎ ( 3 - 3 - 5 -ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از رودﺧﺎﻧﻪ -ﺗﺮاﻓﯿﮏ ﻗﺎﯾﻖ راﻧﯽ -ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ - ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی 3 - 3 - 6 -ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎ - ﻧﻮاﺣﯽ رﺳﻮب ﮔﺬار و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ -ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ و ﺷﺮﯾﺎن ﻫﺎ -ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره و ﺑﺴﺘﺮ 40 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ -ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﯿﺐ در ﺷﺎﺧﻪ اﺻﻠﯽ و ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ ) ﺗﺮاز ﮐ ﺎﻫﯽ و ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ ( - ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ ﺧﺮاب ﺷﺪه ) و ﺑﻌﻀﺎ ﻣﺪﻓﻮن ﺷﺪه ( -ﺗﺠﺎوز اﻧﺴﺎن و ﺣﯿﻮان ﺑﻪ ﺣﺪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ 3 - 4 -روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺗﻌﺪاد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ و واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮ ﻫﻨﺪﺳﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ اﺛـﺮ ﻣـﯽ ﮔﺬارﻧـﺪ ﻃﺒ . ﯿﻌـﺖ ﻫـﺎ آن ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﻧﻘﺶ ﻫﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮی را ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﻣﻨﻔﮏ از دﯾﮕﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺑﺮرﺳـﯽ ﮐـﺮد . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ زﯾﺎدی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ذﮐﺮ ﺷﺪه را ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﮐﺮده و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﺎﯾﺪار را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﻨﺪ . ﺗﻌﯿﯿﻦ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﯽ دار ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﮐﺎر ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺸﮑﻠﯽ اﺳﺖ و ﺑﯿﺶ ﺗﺮ روش ﻫـﺎ و راه ﺣﻞ ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺠﺮﺑﯽ و ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ . از آن ﺟـﺎ ﮐـﻪ ﺑﺴـﯿﺎری از روش ﻫـﺎ ، ﺑﺮﺧـﻮرد ﻣﺸـﺎﺑﻬﯽ ﺑـﺎ ﻣﺴـﺎﻟﻪ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﻧﺪ، ﻟﺬا دارای ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺗﺸﺮﯾﺢ اﻧﻮاع ﻣﺪل ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﻌﺎﯾﺐ ﻫﺮ ﯾﮏ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ، ﺳـﭙﺲ ﺿـﻤﻦ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﻠﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ و ﺗﻨﻮع روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻓﻬﻢ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ ﺑـﺮ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی آﺑﺮﻓﺘـﯽ، ﯾـﮏ روش ﮐﻠـﯽ ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟ ﯿﮑﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﺮرﺳﯽ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی رژﯾﻢ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ : - ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ - ﻣﺪل ﻫﺎی رژﯾﻢ ) ﺗﺠﺮﺑﯽ ( - ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ 3 - 4 - 1 -ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ اﯾﻦ ﻣﺪل ﺑﻪﻫﺎ واﺳﻄﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻣﯿﺪاﻧﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷـﺪه اﻧـﺪ . درواﻗـﻊ ﻣـﺪل ﻫـﺎی ﻣﻔﻬـﻮﻣﯽ ﭘﺎﺳـﺦ ﮐﻤـﯽ رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﯿﺎن ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻓﻘﻂ روﻧﺪ ﮐﻠﯽ ﺗﻨﻈﯿﻤﺎت رودﺧﺎﻧﻪ ای را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﻟﺬا ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺮﺟـﻊ ﻋﻤـﻮﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه اﻧـﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 1 (ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪه آن اﺳﺖ ﮐﻪ درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ و ﻧﯿﺰ داﻧﻪ ﺑﻨـﺪی رﺳـﻮﺑﺎت ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﮐﺎﻧﺎل ﭘﺎﯾﺪاری ﺧﻮد را ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺷﯿﺐ ﺣﻔﻆ ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ، درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ و ﻧﯿﺰ داﻧـﻪ ﺑﻨـﺪی رﺳـﻮﺑﺎت ﺛﺎﺑـﺖ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، ﮐﺎﻧـﺎل ﭘﺎﯾﺪاری ﺧﻮد را ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ ﺣﻔﻆ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ]39 [. ﺷﻮم )1969 (، راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺘ ﻐﯿﺮﻫﺎی واﺑﺴـﺘﻪ ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮑﯽ ﺷـﺎﻣﻞ ﻧﺴـﺒﺖ ﻋـﺮض ) W ( ﺑﻪ ﻋﻤﻖ )Y (،ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل )S ( ، ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود )M L (،ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ )P ( و ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی ﻣﺴـﺘﻘﻞ ﺷـﺎﻣﻞQوs Q را در ﻗﺎﻟﺐ رواﺑﻂ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ زﯾﺮ اراﺋﻪ ﻧﻤﻮد : )3 - 2( Q S L .P. Y . W M µ ﻓﺼﻞ ﺳ ﻮ م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 41 )3 - 3( s M Q ∝ P. Y S. L . W در راﺑﻄﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ )3 - 2(، راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﺑﺪه و ﻫﻨﺪﺳﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻮم در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﺪه را ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﺪه ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻓـﺮض ﻧﻤﻮد . ﻣﻄﺎﺑﻖ راﺑﻄﻪ )3 - 2 ( اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ، اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ، ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ و ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐـﺎﻫﺶ ﺷـﯿﺐ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . در راﺑﻄﻪ )3 - 3(، راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﻪ ازای ﺑﺪه ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﺑﻖ اﯾﻦ راﺑﻄﻪ در ﻧﺘﯿﺠ ﻪ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽW ، M LوS اﻓﺰاﯾﺶ وYوP ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ . اﯾﻦ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ﺗﻤﺎﯾـﻞ رﯾﺨـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ ﮐﺎﻧـﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ رواﺑﻂ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣ ﺸﺎﻫﺪات رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ ی ﻃﺒﯿﻌـﯽ ﻗﺮار دارﻧﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﺎر زﯾﺎد ﺟﺮﯾﺎن رﺳﻮب ورودی ، ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه رﻓﺘﺎر و ﯾﺎ ﺷﮑﻞ آﺑﺮاﻫﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و درﺟﺎت آزادی رودﺧﺎﻧـﻪ و ﻧـﻮع آن ﻃﻮری ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺗﻮان اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب رودﺧﺎﻧﻪ )s Q (ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻣﻘﺪار رﺳﻮﺑﺎ ت ورودی از ﺣﻮﺿﻪ ﺑـﻪ رود )sap Q ( و ﺗـﻮان اﻧﺘﻘـﺎل ﺟﺮﯾﺎن ﯾﺎ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ )Q ( ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻣﺠﻤﻮع رواﻧﺎب ﺳﻄﺤﯽ و ﯾﺎ ﺑﺪه ﭘﺎﯾﻪ ورودی ﺑﻪ آن )wap Q (ﺑﺎﺷﺪ . ،ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺪه رﺳﻮب در ﺣﺎل اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎ ﺑﺎ ﺗﻮان ﺟﺮﯾﺎن 0V t ﯾﺎ.Q.S gو ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد رﯾﺰداﻧﻪF C و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﮑـﻮس ﺑـﺎ ﻗﻄﺮ ﺳﻘﻮط ذرات ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ]59 [. )3 - 4( s 0 F g 1 Q V,C , V é ù » t ê ú ê ú ë û از رواﺑﻂ ﮐﯿﻔﯽ ﺗﻮان ﻣﯽ ﻧﺘﺎﯾﺠﯽ ﺑﻪ ﺷﺮح ذﯾﻞ اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮد ]59 [: -ﺑﺎ ورود ﻣﺼﺎﻟﺢ رﺳﻮﺑﯽ درﺷﺖ ﺑﻪﺗﺮ داﻧﻪ داﺧﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎن ﭘﺎﯾﺪار و ﮐـﻢ ﻋـﺮض، رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣﺘﻤﺎﯾـﻞ ﺑـﻪ ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ .ﺷﻮد ﻣﯽ -در اﺛﺮﮐﺎﻫﺶ ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ رﺳﻮﺑﺎت در ﻣﺠﺎری ﻋﺮﯾﺾ، رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑﺎرﯾـﮏ ﺷـﺪه و ﺗﻤﺎﯾـﻞ ﺑـﻪ ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮود ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ . آﯾﺪ -رودﺧﺎﻧﻪ در اﺛﺮ ﮐﺎﻫﺶ در ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﻢ زﻣﺎن در ﺑﺎر رﺳﻮﺑﺎت، ﻋﻤﻖ ﺧﻮد را ﮐﺎﻫﺶ وﻟـﯽ ﻋـﺮض ﺧـﻮد را اﻓـﺰاﯾﺶ . دﻫﺪ ﻣﯽ - ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ درﺻﺪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﯿﻠﺖ و رس در ﺑﺴﺘﺮ و ﺳﻮاﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ اﻓﺰوده .ﺷﻮد ﻣﯽ -درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ، رودﺧﺎﻧ ﻪ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ اﺗﺨﺎذ ﻋﻤﻖ ﮐﻢ و اﻟﮕﻮی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ دارد . در ﻣﻘﺎﺑـﻞ اﮔﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻘﺎوم ﺑﺎﺷﻨﺪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻤﯿﻖ و ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . - اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه رﺳﻮب ﯾﺎ اﻓﺰوده ﺷﺪن آﻫﻨﮓ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺳﻮاﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ و ﭘﻬﻨﺎی رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﮐـﺮده و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ا ز ﻋﻤﻖ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﮐﺎﻫﺪ . -اﮔﺮ ﺑﺴﺘﺮ و ﺳﻮاﺣﻞ رود از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭼﺴﺒﻨﺪه ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿـﺮد، ﭼـﻮن ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ در ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺰرگ ﺗﺮ ازﮐﻨﺎره ﻫﺎ اﺳﺖ . 42 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ -اﮔﺮ ﺑﺴﺘﺮ و ﺳﻮاﺣﻞ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺎﺳﻪ ای ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ در ﺳﻮاﺣﻞ ا ﺗﺮ ﮐﻢ ز ﻣﻘﺎوﻣـﺖ در ﺑﺴـﺘﺮ اﺳﺖ . ﭼﻮن ﺳﻮاﺣﻠﯽ ﮐﻪ ﺳﻄﻮح ﺷﯿﺐ دار دارﻧﺪ در ﻣﻌﺮض ﻟﻐﺰش ﻫﺴﺘﻨﺪ . در اﯾـﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﺟـﺎﻧﺒﯽ 1 رخ ﻣـﯽ دﻫـﺪ و رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻤﺎﯾﻞ دارد ﺗﺎ ﮐﻢ ﻋﻤﻖ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 4 - 2 -ﻣﺪل ﻫﺎی رژﯾﻢ ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾﻢ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻃﺒﯿﻌـﯽ اﺑﺘـﺪا در ﻗـﺮن ﻧـﻮزدﻫﻢ ﺗﻮﺳـﻂ ﻣﻬﻨﺪﺳـﯿﻦ اﻧﮕﻠﯿﺴـﯽ در ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن ﭘﯿﺸـﻨﻬﺎد ﺷـﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در درازﻣﺪت ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪاری ﺧﻮد را ﺣﻔﻆ ﮐﺮده، ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﯽ واﻗﻊ و ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ اراﺋـﻪ . ﺷﺪ اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر ﮐﻨﺪی2 در ﺳﺎل1895 ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺎ آوری ﺟﻤﻊ اﻃﻼﻋﺎت ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪار ﭘﻨﺠﺎب در ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن، راﺑﻄﻪ ﺗﺠﺮﺑـﯽ زﯾـﺮ را ﺑﯿﻦ ﻋﻤﻖ و ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺮای ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی رژﯾﻢ اراﺋﻪ ﻧﻤﻮد . )3 - 5( n V k.Y = V : ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن ) ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( Y : ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن (ﻣﺘﺮ ) ﮐﻨﺪی، ﺿﺮاﯾﺐk وn را ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﻌﺎدل55 /0 و64 /0 ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﮐﻪ روی ﺗﻌﺪادی ازﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﯿـﺎری اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه ﺑـﻮد، اراﺋﻪ ﻧﻤﻮد . ﻣﻔﻬﻮم رژﯾﻢ از ﻃﺮف ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﮐﺸﻮرﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﭘﯿﮕﯿﺮی و ﺑﺎ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی اﻃﻼﻋﺎت ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ، ﺻـﺤﺖ واﻋﺘﺒـﺎر ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ی ﯾﺎﻓﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﮐﻪ از آن ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﺑﯿﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﻫ ﻨﺪﺳـﯽ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﭘﺎﯾـﺪار و ﺑﻌـﺪﻫﺎ ﺑـﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﺎﯾﺪار اراﺋﻪ ﺷﺪه ] اﻧﺪ 34 [ . در اﯾﻦ روش ﺑﺎ ﺗﻌﺮﯾﻒ رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﻪ ﻃﺮاﺣـﯽ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎﯾﯽ ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺪون اﯾﻦ ﮐﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و ﯾﺎ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﺤﺴﻮس و ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ وارده را ﻣ ﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨـﺪ؛ ﺑـﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺪﯾﻨﺴﺎن رﻓﺘﺎر ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، اﺻﻄﻼﺣﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی رژﯾﻢ اﻃﻼق .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻟﯿﺴﯽ3) 1958 (ﺗﻤﺎﻣﯽ اﻃﻼ ﻋ ﺎت ﻣﻮﺟﻮد از ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﯿﺎری ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن را ﺟﻤـﻊ آوری ﻧﻤـﻮد و رواﺑـﻂ ﺗﺠﺮﺑـﯽ زﯾـﺮ را اراﺋـﻪ ﻧﻤـﻮد . ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺌﻮری ﻟﯿﺴﯽ، ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ زﻣﺎﻧﯽ در ﺣﺎﻟﺖ رژﯾﻢ اﺳﺖ ﮐ ﻪ ﺷﯿﺐ و ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ آن در ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪاری ﻗﺮار داﺷـﺘﻪ و ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﯾـﺎ رﺳﻮب ﮔﺬار ی در آن رخ ﻧﺪﻫﺪ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن ﺣﻤﻞ رﺳﻮﺑﺎت ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن آب وﺟﻮد دارد ]30 [. )3 - 6( 5.0 b Q 835 .4 P = )3 - 7( 33 .0 33 .0 b f Q 4725 .0 R - = )3 - 8( 33 .0 b 66 .1 Q f 00055 .0 S - = )3 - 9( 33 .0 166 .0 b f Q 438 .0 V - = ﮐﻪ در اﯾﻦ رواﺑﻂ : P : ﻣﺤﯿﻂ ﺧﯿﺲ ﺷﺪه (ﻣﺘﺮ ) R : ﺷﻌﺎع ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ (ﻣﺘﺮ ) 1- Lateral Erosion 2- Kennedy 3- Lacey ﻓﺼﻞ ﺳﻮ م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 43 b Q : ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ) ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( f : ﻋﺎﻣﻞ ﺳﯿﻠﺖ )50 f 1.587 D = ( 50 D : اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ ذرات ﺑﺴﺘﺮ (ﻣﺘﺮ ﻣﯿﻠﯽ ) ﻣﺰاﯾﺎی ﻣﻌﺎدﻻت ﻟﯿﺴﯽ ﻋﺒ ﺎرت اﺳﺖ از : -اﺳﺘﻔﺎده از رواﺑﻂ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺎده اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﻮدن ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و ﻣﺘﻮﺳـﻂ اﻧـﺪازه ذرات ﺑﺴـﺘﺮ ﻣـﯽ ﺗـﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻃﺮاﺣﯽ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . -ﻧﯿﺎز ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎر رﺳﻮب ورودی ﻧﺪارد . -ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی در ﻣﻮرد ﻧﻮع ﯾﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻮاد دﯾﻮاره ﻫﺎ ﻧﯿﺴﺖ . ﭼﻮن در اﯾﻦ رواﺑﻂ، ﻋﺮض رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﻘـﺪار ﺑـﺪه ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . ﻋﺎﻣﻞ ﺳﯿﻠﺖ ﻟﯿﺴﯽ، ﺑﻪ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴـﺘﺮ ﺑﺴـﺘﮕﯽ دارد ﮐـﻪ آن ﻫـﻢ ﺑـﻪ اﻧـﺪازه ذرات رﺳـﻮب ﻣﺮﺑـﻮط ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ اﯾﻦ رواﺑﻂ در ﭘﻨﺠﺎب و ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﮐﺎرﺑﺮد آن ﺑﺮای ﻧﻮاﺣﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ اﯾـﻦ ﻣﻄﻠـﺐ ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺟـﺰ ﺑـﺪه و داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ذرات، ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی دﯾﮕﺮی ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ را ﮐﻨﺘﺮل ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . اﺳﺘﯿﻮﻧﺰ و ﻧﻮردﯾﻦ )1987 (، ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮ روی ﺗﺌﻮری رژﯾﻢ ﻟﯿﺴﯽ در آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ، ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪﻧﺪ ﮐـﻪ در ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﻟﯿﺴـﯽ، ﺑﺎﯾﺪ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﻧﯿﺰ وارد ﺷﻮد . آﻧﺎن ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮای ﻣﺎﺳﻪ رﯾـﺰ، f ﻣﺴـﺘﻘﯿﻤﺎ ﺑـﺎ ﻏﻠﻈـﺖ رﺳـﻮب اﻧﺘﻘـﺎﻟﯽ ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ اﺳـﺖ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺳﯿﻠﺖ ﻟﯿﺴﯽ را ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ رﺳﻮب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﮐﺮده و ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻌﺎدﻻت ﺟﺪﯾﺪ ﻃﺮاﺣﯽ رژﯾﻢ اراﺋﻪ ﮐﺮدﻧﺪ . ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾـﻢ ﻟﯿﺴـﯽ، ﺻﺮﯾﺤﺎ ﻫﻤﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت را ﺑﻪ ﻏﯿﺮ از ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب درﺑﺮﻣﯽ ﮔﯿﺮد . اﺳﺘﯿﻮﻧﺰ و ﻧﻮردﯾﻦ )1987 (ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﯾﺮ را ﺑﺮای اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ ازﻧﻮع ﻣﺎﺳﻪ رﯾﺰ اراﺋﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ . )3 - 10 ( 3 s q 115.88KV = ﮐﻪ در اﯾﻦ رواﺑﻂ : s q : ﺑﺪه رﺳﻮب واﺣﺪ ﻋﺮض آﺑﺮاﻫﻪ ) ﺗﻦ ﺑﺮ روز ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ( V : ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ) ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( K :ﺿﺮﯾﺒﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه و ﭼﮕﺎﻟﯽ ذرات رﺳﻮب ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . اﮔﺮ راﺑﻄﻪ ﻓﻮق ﺑﺮﻗﺮار ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺑﯿﺎن ﺷﻮد : )3 - 11 ( 2 C 219.827V / R = ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ : C :ﻏﻠ ﻈﺖ رﺳﻮب ) ﻣﯿﻠﯽ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﯿﺘﺮ و ( R ﺷﻌﺎع ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﯽ ( ﻣﺘﺮ ) ﺑﺎﺷﺪ . از اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﺮای ﺣﺬف ﻓﺎﮐﺘﻮر ﺳﯿﻠﺖf در ﺗﻤﺎم ﻣﻌﺎدﻻت ﻟﯿﺴﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . اﮔﺮ ﻣﻘﺎدﯾﺮ رﺳﻮب اﻧﺘﻘـﺎﻟﯽ در آﺑﺮاﻫـﻪ ﻣﺸـﺨﺺ ﺷﻮد، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻻت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﺎدﻻت ﻟﯿﺴﯽ، ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻫﺎی ﺑﻬﺘﺮی از ﻋﻤﻖ و ﺳﺮﻋ ﺖ ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﻣﻌﺎدﻻت اﺳﺘﯿﻮﻧﺰ و ﻧﻮردﯾﻦ )1987 ( ﺑﺮای ﻣﺎﺳﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازهmm 0.1-0.3 ، ﻏﻠﻈﺖ از ﺗـﺮ ﮐـﻢ mg.lit 100 و ﺳـﺮﻋﺖ )m.s 0.75 0 – 0.15 (ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ روﻧﺪ و ﻣﺼﺎﻟﺢ دﯾﻮاره ﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﺎﻓﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ اﯾﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻧﯿﺎﺑﻨﺪ ]5[. 44 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﺎرج از اﯾﻦ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎ، ﺑﺎﯾﺪ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ دﯾﮕﺮی از ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . اﻟﺒﺘـﻪ وارد ﮐـﺮدن اﻧـﺪازه ﺑـﺪه رﺳـﻮﺑﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺗﺮﺟﯿﺢ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی دارد ﭼﺮا ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﺑﺎر رﺳـﻮﺑﯽ وﻓـﺎﮐﺘﻮر ﺳـﯿﻠﺖ راﺑﻄـﻪ واﺣـﺪی وﺟـﻮد ﻧـﺪارد و از آن ﺟـﺎ ﮐـﻪ ﻫﺮﮐﺎﻧﺎل، ﺷﮑﻞ ﺧﻮد را ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ وار ده ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، واﺿﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﺎﯾـﺪ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﻮد و در ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾﻢ ﺗﮑﺎﻣﻞ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﻧﺪازه رﺳﻮﺑﺎت و ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧﯿﺰ وارد ﻣﻌﺎدﻻت ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮ ﺷﯿﺐ روی ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ داده ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﯽ وﻟﻤﻦ و ﺑﺮاش1) 1961 (اﺳﺘﻨﺎد ﻧﻤﻮد . اﯾﻦ داده ﻫﺎ از اﻧﺠـﺎم ﺳﺮی ﯾﮏ آزﻣﺎﯾﺶ ﺑﺮروی ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺘﺤﺮک ﺑﺎ 67 /0 ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﻣﺎﺳﻪ ای ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه . اﻧﺪ اﯾﻦ داده ﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨـﺪ ﮐـﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮ روی ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻮﺛﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . وﻟﻤﻦ و ﺑﺮاش )1961 ( ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آزﻣﺎﯾﺶ از ﯾﮏ ﺑﺴﺘﺮ ﺷﯿﺐ دار ﮐـﻪ ﺑـﺎ ﻣﺎﺳﻪ ﺳﺴﺖ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮدﻧﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﮐﺎﻧﺎل را ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﺑﺪه و ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و از آﻧـﺎﻟﯿﺰ رﮔﺮﺳﯿﻮن داده ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﯾﺮ را اراﺋﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ : )3 - 12 ( 0.45 W 5.59Q = ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪW : ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل و ( ﺮﻣﺘ )Q ﺑﺪه ) ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ﻣﯽ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ )2r ( ﺑﺮای ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 11 ( ، 73 /0 ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻮدن ﻣﻘﺪار اﯾﻦ ﺿﺮﯾﺐ ﻧﺸﺎن دﻫﻨـﺪه آن اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﺛـﺮ ﺑﻌﻀـﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ در اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت وﻟﻤﻦ و ﺑﺮاش )1961 ( ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻟﺬا در ﺣﺎﻟﺖ دوم ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی اﺛﺮ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل، ﻣﻘﺪار ﺿﺮﯾﺐa ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺗﺎﺑﻌﯽ از ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )3 - 13 ( 0.6 W .Q = a )3 - 14 ( 1364S 11.59 a = + ﮐﻪ در اﯾﻦ را ﺑﻄﻪ S ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ94 /0 ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . در واﻗﻊ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 13 (ﺑﺮ ﻣﯽ آﯾﺪ ﺑﺮای ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﺑﺪه و ﻣﻮاد ﮐﻨﺎره ﺛﺎﺑـﺖ ﺑـﺎ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺷـﯿﺐ ﻣﻘـﺪار a اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﻧﯿﺰ اﻓﺰاﯾﺶ ﺧ ﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ . ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻓﻮق ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﻘﺪار ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧـﺎل روی ﻋـﺮض ﮐﺎﻧـﺎل ﭘﺎﯾـﺪار ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ دارد . ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺳﯿﻤﻮﻧﺰ و آﻟﺒﺮﺗﺴﻮن2) 1963 (ﻣﺸﺨﺼﺎت ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﮐﻨﺎره ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﯾـﮏ ﻣﺘﻐﯿـﺮ ﻣﺴـﺘﻘﻞ ﻣﻬـﻢ ﺑﺎﯾـﺪ در ﻣﻌﺎدﻻت وارد ﺷﻮد . ﺳﯿﻤﻮﻧﺰ و آﻟﺒﺮﺗﺴﻮن ﺳﻌﯽ ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮای ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻋﺮض ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ ﭘﺎﯾﺪار، ﺗﺌﻮری ﻧﯿﺮوی ﻣﻤﺎﺳـﯽ را ﺑـﻪ ﺗﺌـﻮری رژﯾﻢ رﺑﻂ ﺑﺪﻫﻨﺪ و ﺑﺮاﺳﺎس داده ﻫﺎی زﯾﺎدی ﮐﻪ از ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی در ﺣﺎل رژﯾـﻢ از ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن و آﻣﺮﯾﮑـﺎی ﺷـﻤﺎﻟﯽ ﺟﻤـﻊ آوری ﮐﺮدﻧﺪ، اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ذرات ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه ﮐﻒ وﮐﻨﺎره ﺑﻪ ﭘﻨﺞ ﻧﻮ ع ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮدﻧﺪ : ﻧﻮع1 :ﮐﻒ وﮐﻨﺎره ﻣﺎﺳﻪ ای ﻧﻮع2 :ﮐﻒ ﻣﺎﺳﻪ ای وﮐﻨﺎره ﭼﺴﺒﻨﺪه ﻧﻮع3 :ﮐﻒ وﮐﻨﺎره ﭼﺴﺒﻨﺪه 1- Wolman and Brush 2- Simons and Albertson ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 45 ﻧﻮع4 :ﻣﻮاد درﺷﺖ داﻧﻪ ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ﻧﻮع5 : ﻣﺎﻧﻨﺪﻧﻮع دوم، اﻣﺎ ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ زﯾﺎد ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ )2000 ﺗﺎ8000 ﻣﯿﻠﯽ ﮔﺮم در ﻟﯿﺘﺮ ( رواﺑﻂ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺳﯿﻤﻮﻧﺰ و آﻟﺒﺮﺗﺴﻮن ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : )3 - 15 ( 1 P k Q = )3 - 16 ( W 0.9P = )3 - 17 ( W 0.922T 2.0 = - )3 - 18 ( 0.36 2 R k Q = )3 - 19 3 - 20 3 - 21 ( 2 m 3 V k (R S) = )3 - 22 ( ÷ ø ö ç è æ u = = W . V k gYS V g c 4 2 2 ﮐﻪ در اﯾﻦ روا :ﺑﻂ W : ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل (ﻣﺘﺮ ) Q : ﺑﺪه ) ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( S :ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل Y : ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن (ﻣﺘﺮ ) P : ﻣﺤﯿﻂ ﺧﯿﺲ (ﻣﺘﺮ ) R : ﺷﻌﺎع ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ (ﻣﺘﺮ ) V : ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن ) ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( c :ﺿﺮﯾﺐ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺰی u :ﻟﺰﺟﺖ ﺳﯿﻨﻤﺎﺗﯿﮑﯽ T : ﻋﺮض ﺳﻄﺢ آزاد آب ( ﻣﺘﺮ ) و ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺿﺮاﯾﺐ 1 2 3 4 k ,k ,k ,k وm ﻧﯿﺰدر ﺟﺪول )3 - 2 (اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول3 - 2 - ﺿﺮاﯾﺐ و ﺗﻮان ﻫﺎی ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 15 ﺗﺎ3 - 22 (] 65 [ ﯾﺐ اﺿﺮ ﻧﻮع ﮐﺎﻧﺎل 1 2 3 4 5 k1 35 /6 71 /4 98 /3 17 /3 1/3 k2 57 /0 41 /0 41 /0 25 /0 37 /0 k3 35 /9 -- -- 86 / 10 71 /9 k4 33 /0 87 /0 87 /0 -- -- m 33 /0 -- -- 29 /0 29 /0 46 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﻨﺪرﺳﻮن1) 1966 ( ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﻆ ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ رﺳﻮب در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺮخ ﺑﺪه در واﺣﺪ ﻋﺮض ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﺑـﺪه رﺳـﻮب در واﺣﺪ ﻋﺮض ﺟﺮﯾﺎن )s q /q (ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎزه ﻫﺎی ﭘﻬﻦ ﺗﺮ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎﯾﺪ ﺷﯿﺐ ﺗﻨﺪﺗﺮی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺑﺎزه ﻫـﺎی ﮐـﻢ ﻋﺮض ﺗﺮ ﺣﺠﻢ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﯾﮑﺴﺎﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻧﻈﺮ ﻫﻨﺪرﺳﻮن ﮐﻪ اﻓﺰاﯾﺶ در ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل، ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻫﺎی ﻣﻮﺿـﻌﯽ در ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل، ﺷﮑﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻃﺒﯿﻌﯽ اﻏﻠﺐ دﯾﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﺿﻤﻦ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻨﺎره ﻫـﺎ، ﺑـﺎ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺷﯿﺐ اﻧﺘﻈﺎر ﻣﯽ رود ﮐﻪ ﺟﺮﯾﺎن آب ﺑﺎ ﻗﺪرت ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﺑﻪ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺮده و ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ . ﻫﯽ و ﺗﻮرن2) 1986 (از داده ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﻨﯽ ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺘﺤﺮک ﺳﺮی ﯾﮏ ﻣﻌﺎدﻻت رژ ﯾﻢ اراﺋﻪ داده اﻧﺪ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻫﯽ و ﺗﻮرن )1986 ( ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮای ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل )W ( ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : )3 - 23 ( 0.45 b W 3.67Q = ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪb Q : ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ) ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ و ( W ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ( ﺘﺮﻣ) ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ )2r ( ﺑﺮای ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 23 ( ، 79 /0 ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻃﺒﻖ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﯽ و ﺗﻮرن ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﻣﺴﺘﻘﻞ از اﻧﺪازه رﺳـﻮﺑﺎت و ﻧﯿـﺰ ﻣﻘﺪار ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ) اﻟﺒﺘﻪ ﻃﺒﻖ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺮی )b 1982 (ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ آراﻣﯽ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ در داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ذرات ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ (. ﻋﺮض ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻫﯽ و ﺗﻮرن ﺗﺎﺣﺪ زﯾﺎدی ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻧﻮع و ﭼﮕﺎﻟﯽ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره ﻗﺮار دارد . ﻫﯽ و ﺗـﻮرن ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره را ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﮔﺮوه ) ﻧﻮع I :ﭘﻮﺷﺶ ﻋﻠﻔﯽ ﺑﺪون درﺧﺘﺎن و ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎ، ﻧﻮع II : 1ﺗﺎ5 %ﭘﻮﺷﺶ درﺧﺖ و ﺑﻮﺗﻪ زار، ﻧﻮع III : 5 ﺗـﺎ50 % ﭘﻮﺷﺶ درﺧﺖ و ﺑﻮ ﺗﻪ زار، ﻧﻮع IV :ﺑﺎ ﺑﯿﺶ از50 درﺻﺪ ﭘﻮﺷﺶ درﺧﺖ و ﺑﻮﺗﻪ ( زار ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﮐﻪ ﻃﺒﻖ اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨـﺪی ﺑـﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﭼﮕﺎﻟﯽ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ از ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﮐﺎﺳﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . در واﻗﻊ ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﺻﻼح ﺷﺪه ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺷﮑﻞ زﯾﺮ اﺳﺖ . )3 - 24 ( 0.5 b W Q = a ﻣﻘﺪارa از34 /2 ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻧﻮعIV ﺗﺎ33 /4 ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻧﻮعI ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨـﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺿـﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﺑـﺮای ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 24 ( ، 96 /0 ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 23 (، ﺑﻪ ﻃﺮز ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ، ﭘﺎﯾﺪار ﻫﺎ آن ی را در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی ﺑﺮﺷﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن آب اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫـﺪ . اﻟﺒﺘﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﯽ و ﺗﻮرن اﺛﺮ ﺷﯿﺐ روی ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺳﺎده ﺗﺮﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﺮای ﻋﻤـﻖ ﮐﺎﻧـﺎل )Y ( ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﯾـﺮ اراﺋﻪ ]ﺷﻮد ﻣﯽ33 [: )3 - 25 ( 0.35 b Y 0.33Q = ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪY ﻋﻤﻖ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ( ﻣﺘﺮ ) ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺮای ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 25 ( ، 80 /0 ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺻﻼح ﻣﻌﺎدﻟﻪ و اﻋﻤﺎل اﺛﺮ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ذرات ﺑﻪ 82 /0 اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ )3 - 26 ( 0.37 0.11 b 50 Y 0.22Q .D- = ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ50 D ﻗﻄﺮﻣﺘﻮﺳﻂ ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﻣﯽ ( ﻣﺘﺮ ) ﺑﺎﺷﺪ . ) ﻫﯽ و ﺗﻮرن، 1986 ( ﺑﺮای ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل )S (ﻣﻌﺎدﻟﻪ زﯾﺮ را اراﺋﻪ داده . اﻧﺪ )3 - 27 ( 0.43 0.09 0.10 b 50 s S 0.087Q .D .Q - - = 1- Henderson 2- Hey and Thorne ﻓﺼﻞ ﺳﻮ م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿ ﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 47 ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪs Q :ﺑﺎررﺳﻮﺑﯽ ) ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ و ( b Q ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ) ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ﻣﯽ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻌﺎدﻟ )ﻪ 3 - 27 ( ، 63 /0 ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺪار ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪه ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻦ اﺛﺮ ﺑﺮﺧﯽ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ در اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺎﺷﺪ . از آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا در آﻧﺎﻟﯿﺰ رﮔﺮﺳﯿﻮن ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾـﻢ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑﻪ ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل وا رد ﻧ ﺷﻮد ﻤﯽ . در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﻪ ازای ﯾﮏ ﺑﺪه و داﻧﻪ ﺑﻨﺪی رﺳﻮﺑﺎت و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ داده ﺷﺪه ﺑـﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮ در ﺷـﯿﺐ ﮐﺎﻧـﺎل، از ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾﻢ ﻋﺮض واﺣﺪی ﺧﻮاﻫﯿﻢ داﺷﺖ . ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ رژﯾﻢ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻋﺮض و ﻋﻤﻖ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ﮐﻨﺘﺮل ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻌـﺎدﻻت ﺑﺮا ی ﻋﺮض و ﻋﻤﻖ در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . )3 - 28 ( a W Q µ )3 - 29 ( b Y Q µ ﮐﻪ در اﯾﻦ رواﺑﻂW : ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ، (ﻣﺘﺮ )Y : ﻋﻤﻖ ﮐﺎﻧﺎل و ( ﻣﺘﺮ )Q ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ) ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ﻣﯽ ( ﺑﺎﺷﺪ . a در ﻣﺤﺪوده45 /0 ﺗﺎ55 /0 ﻗﺮار دارد ﮐﻪ در اﻏﻠﺐ اوﻗﺎت50 /0 در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷـﻮد و b ﺑـﯿﻦ33 /0 ﺗـﺎ41 /0 ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل و ﺣﺘﯽ ﻋﻤﻖ آن ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻗﺮار دارﻧﺪ . از ﻃﺮﻓﯽ ﻫﻤـﺎن ﮔﻮﻧـﻪ ﮐـﻪ از ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 27 (ﺑﺮﻣﯽ آﯾﺪ ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﺗﺎﺑﻌﯽ از ﺑﺪه، اﻧﺪازه رﺳﻮﺑﺎت و ﻧﯿﺰ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻃﺮﻓﯽ ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﺤـﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ در ﻣﻌﺎدﻻت )3 - 13 ( و )3 - 14 ( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ واﺑﺴـﺘﮕﯽ ﻋـﺮض ﮐﺎﻧﺎل و ﻧﯿﺰ ﺷﯿﺐ ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ، ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻗﺮار دارد . وارد ﻧﺸﺪن ﺳﺮی ﯾﮏ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻬﻢ در ﻣﻌﺎدﻻت رژﯾﻢ، ﺳﺒﺐ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺿﺮاﯾﺐ ﺛﺎﺑـﺖ در اﯾـﻦ ﻣﻌـﺎدﻻت ﺗـﺎ ﺣـﺪی ﺑـﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﻋﺪدی اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . از ﻧﻈﺮ ﺗﺌﻮری اﯾﻦ ﺿﺮاﯾﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﺛﺎﺑﺖ ﻫـﺎی ﻓﯿﺰﯾﮑـﯽ را ﻧﺸـﺎن دﻫﻨـﺪ و ﻧـﻪ اﯾـﻦ ﮐـﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺗﻔﺎﻗﯽ ﺛﺎﺑﺖ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﻟﺬا ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮدن اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻻت ﻓﻘﻂ در ﺳﺮی ﯾﮏ ﺷﺮاﯾﻂ ﺧـﺎص و ﻣﮑﺎن ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺤﻞ آوری ﺟﻤﻊ داده ﻫﺎ درﺳﺖ و ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 4 - 3 -ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ 3 - 4 - 3 - 1 -ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﯾﮑﯽ ﺷﺪن ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣ ﻌﺎدﻻت رژﯾﻢ ﺗﺠﺮﺑﯽ، ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن آﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﮏ روش ﻧﯿﻤـﻪ ﺗﺌـﻮری ﭘﯿﭽﯿـﺪه ﺗـﺮ ﺑـﺮای اﻫـﺪاف ﻃﺮاﺣﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺳﻮق داد ]40 [ . ﺷﯿﻮه ﺑﺮﺧﻮرد ﺟﺪﯾﺪ ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی روش ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﻣﺠﺎز ﺑﺮای ﭘﺎﯾـﺪاری دﯾـﻮاره ﻫـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ از ﻣـﻮاد ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ) ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ ( ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ، اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر ﺗﻮﺳﻂ ﻟﯿﻦ ﺑﺴﻂ داده ﺷﺪ . ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﻣﺠﺎز در واﻗﻊ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻧﯿﺮوﯾـﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺗﺤﺖ آن ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ وﮐﻨﺎره ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻧﻤﯽ ﯾﺎﺑﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ اﯾﻦ ﺗﺌﻮری ﯾﮏ ﺑﺴﺘﺮ داﻧﻪ ای را در آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐـﺖ ﻓـﺮض ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ و ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ و وزن ذرات ﻣﻨﻔﺮد را ﺑﻪ ﻧﯿﺮوی ﺑﺮﺷﯽ ﺳﯿﺎل رﺑﻂ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺑﻪ ازای ﺑﺪه و ﻣﺸﺨﺼ ﺎت ذرات رﺳﻮﺑﯽ داده ﺷﺪه اﯾـﻦ ﻣـﺪل ﻫـﺎ ،ﻗﺎدرﻧﺪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺤﯿﻂ ﺧﯿﺲ، ﺷﻌﺎع ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮐﻨﻨﺪ . از آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﭼﻬـﺎرﻣﺘﻐﯿﺮ ﻧـﺎﻣﻌﻠﻮم دارﯾـﻢ، ﻟﺬا ﻻزم اﺳﺖ ﭼﻬﺎرﻣﻌﺎدﻟﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﻦ اﯾﻦ ﭼﻬﺎرﻣﺠﻬﻮل و ﻧﯿﺰ دو ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ) ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و اﻧﺪازه ذرا ت رﺳـﻮﺑﯽ ( راﺑﻄـﻪ ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﻨﺪ . اﯾﻦ ﻣﺪل از ﻣﻌﺎدﻻت ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن، آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﮐﺎﻧـﺎل ﭘﺎﯾـﺪار 48 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﺪل ﺑﺮای ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺳﺘﺎﻧﻪ ) ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﻪ ﺻﻔﺮﻣﯿﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ( ﺑـﻪ ﮐـﺎرﺑﺮده ﺷﻮد ﯽﻣ . ﺑﺮای رﺳﻮﺑﺎت درﺷﺖ داﻧﻪ ﺑﺎ زاوﯾﻪ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ 30 درﺟﻪ، اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻻت ﺑﻪ ﺷﮑﻞ زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ]40 [: )3 - 30 (ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ : Q V.P.R = )3 - 31 (ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن : 0.5 0.38 V 15.46R S = )3 - 32 (ﻣﻌﺎدﻟﻪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺴﺘﺮ : 5.79D R S = )3 - 33 (ﻣﻌﺎدﻟﻪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ رﺳﻮﺑﺎت ﮐﻨﺎره : P 10R = ﺑﺎ ﺳﺎده ﺳﺎزی رواﺑﻂ ﻓﻮق، ﺧﻮاﻫﯿﻢ داﺷﺖ : )3 - 34 ( 0.3 0.08 V 2.91D Q = )3 - 35 ( 1.15 0.46 S 0.087D Q- = )3 - 36 3 - 37 ( 0.15 0.46 R 0.185D Q - = ﮐﻪ در اﯾﻦ رواﺑﻂ : V :ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن ) ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( P : ﻣﺤﯿﻂ ﺧﯿﺲ (ﻣﺘﺮ ) R : ﺷﻌﺎع ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ (ﻣﺘﺮ ) Q : ﺑﺪه ) ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﯿﻪ ( S :ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل اﮔﺮ رﺳﻮﺑﺎت ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮر ازD ﻗﻄﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و اﮔﺮ ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ از 84 D ﯾـﺎ 90 D اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻋﻠﺖ اﯾﻦ اﻣﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ، در اﺑﺘـﺪا ﮐـﻪ ﺷـﯿﺐ ﮐـﻒ رودﺧﺎﻧـﻪ زﯾـﺎد اﺳﺖ اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺗﻤﺎم ذرات در ﺣﺮﮐﺖ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺪرﯾﺠﯽ ﺷﯿﺐ، ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ ﺑﻪ ﺣﺪی ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ از ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷـﯽ ﺑﺤﺮاﻧـﯽ ﺑﺮای ذرات درﺷﺖ داﻧﻪ ﻧ ﻈﯿﺮ 84 D ﯾﺎ90 Dﺗﺮ ﮐﻢ ﺷﺪه، درﻧﺘﯿﺠﻪ اﯾﻦ ذرات در ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪ . ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻣﻮاد درﺷﺖ داﻧﻪ ﺑـﻪ ﺗﺪرﯾﺞ در ﺳﻄﺢ ﮐﻒ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺠﻤﻊ ﮐﺮده و ﭘﺲ از ﻣﺪﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﺗﻤﺎم ﺳﻄﺢ ﺑﺴﺘﺮ را ﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻧﺪ، ﻋﻤﻞ ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﯽ ﺷـﻮد . اﯾﻦ ﻻﯾﻪ درﺷﺖ داﻧﻪ را ﮐﻪ از ﺷﺴﺘﺸﻮی ﻣﻮاد رﯾﺰ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻻﯾﻪ ﻣﺤﺎﻓﻆ ﯾﺎ ﻣﺴﻠﺢ1 ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ . ﻣﻌﺎدﻻت ﺣﺎﮐﻢ ﺳﺮی ﯾﮏ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﻣﺠﺎز اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ از ﺟﻤﻠﻪ : -اﮔﺮ ﺑﺮای ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن از ﻧﻮع ﻧﻤﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ راﺑﻄﻪ ﻣﺎﻧﯿﻨﮓ اﺳﺘﻔﺎد ه ﺷﻮد ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ زﺑﺮی ﮐﺎﻧﺎل ﻓﺮض ﺷـﻮد زﯾـﺮا رادﮐﯿﻮی2) 1967 ( ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺿﺮﯾﺐ و ﻧﻤﺎﻫﺎ دراﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﻌـﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑـﯽ واﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ زﺑـﺮی ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻣﻘﻄـﻊ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﻣﻌﺎدﻻت ﻟﮕﺎرﯾﺘﻤﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﮐﺎﻟﺮﺑﺮوک-واﯾﺖ3 و دارﺳﯽ- واﯾﺴﺒﺎخ4 اﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ وﺟﻮد ﻧﺪارد ]30 [. 1- Armour 2- Raudkivi 3- Colebrook- White 4- Weisbach -Darcy ﻓﺼﻞ ﺳﻮ م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 49 -ﻣﻌﺎدﻻت آﺳ ﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺴﺘﺮ وﮐﻨﺎره ﻧﯿﺰدر ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺪﻟﯽ دارای ﺳﺮی ﯾﮏ ﺷـﺮاﯾﻂ ﻣﺤـﺪود ﮐﻨﻨـﺪه ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺑـﺮای رﺳﻮﺑﺎت ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه، ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ در آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ذرات و ﻧﯿﺰ ﺷﮑﻞ و ﺷﯿﺐ ﺳـﻄﺢ ﺑﺴـﺘﮕﯽ دارد . در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﺑﺮای رﺳﻮﺑﺎت ﭼﺴﺒﻨﺪه دروﺣﻠﻪ اول ﺑ ﻪ ﻧﻮع ﻣﻮاد و ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺷـﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ذرات ﺑﺴـﺘﮕﯽ دارد ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺷﮑﻞ ﻗﺮارﮔﯿﺮی ذرات در ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ روش ﻫﺎ ی ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺴـﻄﺢ ﻏﯿـﺮ ﻣﺘﺤـﺮک و ﺑﺎ رﺳﻮﺑﺎت ﻏﯿﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺧﻮﺑﯽ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارﻧﺪ ﺑﻪ . ﻋﺒﺎرﺗﯽ اﯾﻦ روش ﺑﺮای ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی دارای ﭘﺎﯾﺪاری اﺳﺘﺎﺗﯿﮑﯽ ﺟﻮاﺑﮕﻮﺳـﺖ، ﯾﻌﻨـﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ درآن ﺟﺮﯾﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﻮد رﺳﻮب ﺣﻤﻞ ﮐﻨﺪ وﻟﯽ ﻗﺎدرﺑﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﺮزﻫﺎی آﺑﺮاﻫﻪ ﻧﯿﺴﺖ . ﺣﺘﯽ ﺗﺤﺖ اﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﯿـﺰ در ﺻﻮرت ﻏﯿﺮ ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺑﻮدن ذرات در ﺗﻌﯿﯿﻦ اﻧﺪازه ﺻﺤﯿﺢ ﻗﻄﺮ ذرات ﺑﺮای رواﺑﻂ دﭼ ﺎر ﺧﻄﺎ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﺷﺪ . 3 - 4 - 3 - 2 -ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻫﺎ ی ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺣﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻃﺒﻖ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ و زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﺎن در 30 ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ در واﮐﻨﺶ ﺑﻪ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ و رﺳـﻮب ﮔـﺬار ی دارای4 درﺟﻪ آزادی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﻋﺮض )W ( ، ﻋﻤﻖ )Y ( ، ﺳﺮﻋﺖ )V ( ، ﺷﯿﺐ )S ) ( ] 36 [ .( ﻫﺮ درﺟﻪ آزادی ﺑﺎﯾﺪ ﺑـﻪ ﯾـﮏ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﻣﺮﺑﻮط ﺷﻮد اﯾﻦ . ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻻت اﺗﺼﺎل و راﺑﻄﻪ ﺑﯿﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﻨﺪ، ﮐـﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴـﺖ و ﻻزم اﺳـﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ وا ﮐﻨﺶ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺳﺮی ﯾﮏ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﯾﺎ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه را ﻧﯿﺰ در ﻓﺮآﯾﻨـﺪﻫﺎی ﭘﺎﯾـﺪار ﺷـﺪن، ﻧﺸـﺎن دﻫﻨـﺪ . در اﯾـﻦ روش ﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎی ﺷﺮط آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ رﺳﻮﺑﺎت در ﻣﺪل ﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل ﭘﺎﯾﺪار از ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ و ﻣﻌـﺎدﻻت در دﺳـﺘﺮس ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن، ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ و ﻧﯿﺰ ا ﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻟﺬا ﺑﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺠﻬﻮل اﺷـﺎره ﺷـﺪه ﺗﻨﻬـﺎ ﺳـﻪ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و اﯾﻦ درﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻬﺎر ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺠﻬﻮل وﺟﻮد دارد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎ ی ﺻﺮﯾﺢ ﺗﻨﻬﺎ در ﺻﻮرﺗﯽ اﻣﮑـﺎن ﭘـﺬﯾﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺪار ﯾﮑﯽ از ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺠﻬﻮل را ﺑﺪاﻧﯿﻢ . در ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻃﺮاﺣﯽ ﮐﺸﺸﯽ ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﯽ ﻋـﺮض ﮐﺎﻧـﺎل در ﺣـﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻫﻨﺪﺳﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺪاری ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽ ﻣﺎﻧﺪ و ﻟﺬا ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺸﮑﻠﯽ وﺟـﻮد ﻧـﺪارد . ﻓﻘـﺪان ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﭼﻬـﺎرم ﺑﺎﻋـﺚ ﺷـﺪ ﮐـﻪ ﻻﻧﮕﺒﯿﻦ1) 1964 (و ﻻﻧﮕﺒﯿﻦ و ﻟﺌﻮﭘﻮﻟﺪ2) 1963 و1964 (ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺑﺪﻫﻨﺪ ﮐﻪ از ﯾﮏ راه ﺣﻞ ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ ﺑ ﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﭘﺎﯾﺪار اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮدﮐﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ روش ﺟﻮاب واﺣﺪی ﺑﺮای ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ آﻣﺪ ]30 [. واﺗﺴﻦ3) 1966 و1969 (ﻣﻔﻬﻮم ﻧﺎﻣﻌﯿﻨﯽ و ﻻﻧﮕﺒﯿﻦ و ﻟﺌﻮﭘﻮﻟﺪ )1963 و1964 (را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮارداد . او ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐـﺮد ﮐـﻪ اﯾـﻦ از ﻋﺪم آﮔﺎﻫﯽ ﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﻧﺎﻣﻌﯿﻦ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ آﯾـﺪ . ﺑـﺮای ﺑـﻪ دﺳـﺖ آوردن ﯾـﮏ راه ﺣـﻞ واﺣـﺪ اﺑﺘـﺪا ﺑﺎﯾـﺪ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ را ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻤﻮد ]30 [. ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺗﻼش ﺑﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﯾﮏ راه ﺣﻞ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﺮای ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ، ﺑﻌﻀـﯽ از ﻣﺤﻘﻘـﯿﻦ ﭘﯿﺸـﻨﻬ ﺎد ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی در روﻧﺪ ﻣﺪل ﺳﺎزی وارد ﺷﻮد . اﯾﻦ روش ﻫﺎ از ﻣﻌﯿﺎر ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻨﻪ ﺳـﺎزی ﯾـﮏ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﮐﻠﯿـﺪی از ﻗﺒﯿﻞ ﻗﺪرت ﺟﺮﯾﺎن، ﻧﺮخ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژی ﯾﺎ ﻏﻠﻈﺖ رﺳﻮب، ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﺎﻣﻞ ﺷﯿﺐ، ﻋﺮض و ﻋﻤﻖ ﺟﺮﯾﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺗﻌﺪادی از روش ﻫﺎ ی ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . 1- Langbein 2- Langbein and Leopold 3- Watson 50 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ - ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮان واﺣﺪ ﺟﺮﯾﺎن )MUSP ( ، ] 79 [ - ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮان ﺟﺮﯾﺎن )MSP ( ، ] 17 [، ] 18 [ و ]70 [ - ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب )MCT ( ، ] 74 [ ﯾﺎﻧﮓ1) 1976 ( ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮد ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺳﺮﻋﺖ و ﺷﯿﺐ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺪه و ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑـﺎ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮان ﺟﺮﯾﺎن آب در واﺣﺪ ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑـﻮدن ﺑـﺪه و ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻮدن ﭼﮕﺎﻟﯽ، ﮐﺎﻧﺎل ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺮای اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ورودی در ﯾﮏ ﺷﯿﺐ ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﯿـﺪا ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . اﯾـﻦ ر اه ﺣـﻞ ﺑﺮاﺳﺎس اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن، اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب و اﺻﻞ ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮان ﺟﺮﯾﺎن واﺣﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ و آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﯾﺎﻧﮓ ﺑﯿﺎن ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﯽ ﺗـﻮان ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﺟﺮﯾـﺎن را ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﯾﻂ رژﯾـﻢ ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ و ﻏﻠﻈﺖ رﺳﻮب ﮐﻢ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧ ﻤﻮد . در ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻫﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣـﯽ ﮐﺮدﻧـﺪ، ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺑـﺮای ﺷـﺮاﯾﻂ رژﯾـﻢ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎﻻﯾﯽ ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﻫﯿﭻ ﺗﻮان ﺟﺮﯾﺎن واﺣﺪی ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮرﺳﯽ دﻗﯿﻖ ﺗﺮ روش ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﺪه ﺣﺘـﯽ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻂ رژﯾﻢ ﭘﺎﯾﯿﻨﯽ از دﻗﺖ ﮐﻤﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ زﯾﺮا ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮان و اﺣﺪ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺮای داﻣﻨﻪ وﺳﯿﻌﯽ از ﻋﻤـﻖ ﻫـﺎی ﺟﺮﯾـﺎن ﮐـﻪ ﻫـﺮ ﯾﮏ ﺑﻪ دﻟﺨﻮاه اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺎر رود . در ﺿﻤﻦ ﭘﺎره ای از ﻣﺸﮑﻼت در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺪل، زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ داده ﻫـﺎ ﺑـﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، وﺟﻮد دارد ]79 [. ﭼﺎﻧﮓ2) 1979 (ﺗﻮ ان رودﺧﺎﻧﻪ ای .Q.S g، را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺮخ ﮐﻞ ﮐﺎر اﻧﺠﺎم ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ وﺳـﯿﻠﻪ ﻧﯿﺮوﻫـﺎی ﺧـﺎرﺟﯽ در واﺣـﺪ ﻃـﻮل آﺑﺮاﻫـﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮد . روش ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﭼﺎﻧﮓ، ﺑﺎ ﻓﺮض ﯾﮏ ﻋﺮض و ﯾﮏ ﻋﻤﻖ اوﻟﯿﻪ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﯿﺐ ﺑﺮای ﯾﮏ ﺑﺪه آب، ﺑﺪه رﺳـﻮب و اﻧﺪازه رﺳﻮب ﻣﺸﺨﺺ، ﺷﺮوع ﺷﻮد ﻣﯽ و ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﮑﺮاری و ﺳﻌﯽ و ﺧﻄﺎﯾﯽ را ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻞ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی رژﯾﻢ ﻃـﯽ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . ﻓـﺮض ﺷﻮد ﻣﯽ اﺑﻌﺎد آﺑﺮاﻫﻪ ای ﮐﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻗﺪرت ﺟﺮﯾﺎن ﯾﺎ ﺑﺮای ﺑﺪه ﻣﻌﯿﻦ و gﺛﺎﺑﺖ، ﺣﺪاﻗﻞ ﺷﯿﺐ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ، اﺑﻌﺎد ﮐﺎﻧﺎل رژﯾﻢ ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﻦ روش ﻣﻌﺎدﻻت اﻧﺘﻘﺎل ر ﺳﻮب و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن از ﻣﯿﺎن ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮای آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺎﺳﻪ ای و ﺷـﻨﯽ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺳﭙﺲ اﯾﻦ ﻣﻌﺎدﻻت ﺑﺎ ﻣﻔﻬﻮم ﻗﺪرت ﺟﺮﯾﺎن ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻮﻣﯿﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز، ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺷـﺪه و ﺳـﻪ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺑـﺮای ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ و ﺷﯿﺐ ﺣﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﺑﺮای ﯾﮏ ﺑﺎ زه ﮐﻮﺗﺎه از رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺑﺪه ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ، ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪاری دﯾﻨﺎﻣﯿﮑﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺑﯿﺎن :ﺷﻮد ﻣﯽ - ﺑﺪه رﺳﻮب ﯾﮑﺴﺎن در ﻃﻮل آﺑﺮاﻫﻪ - ﯾﮑﻨﻮاﺧﺘﯽ در ﺗﻮان رودﺧﺎﻧﻪ ).Q.S g (ﮐﻪ در آن g : ،وزن ﻣﺨﺼﻮص ﻣﺨﻠـﻮط آب و رﺳـﻮبQ : ﺑـﺪه ﺟﺮﯾـﺎن وS ﮔﺮاد ﯾـﺎن اﻧﺮژی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﮔﺮادﯾﺎن اﻧﺮژی ﺑﺎ ﺷﯿﺐ ﺳﻄﺢ آب ﺑﯿﺎن ﺷﻮد، در آن ﺻﻮرت ﺗﻮان رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ، ﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﻧﯿﻤﺮخ ﺧﻄـﯽ ﺳـﻄﺢ آب در ﻃـﻮل آﺑﺮاﻫﻪ اﺳﺖ . ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﻪ دﺳﺘﺨﻮش ﺗﻐﯿﯿﺮات اﺳﺖ، ﻣﻌﻤﻮﻻ دارای ﻧﯿﻤﺮخ ﺳـﻄﺢ آب ﺧﻄـﯽ ﯾـﺎ ﺑـﺪه رﺳـﻮب ﯾﮑﻨﻮاﺧـﺖ ﻧﯿﺴـﺖ . اﻣـﺎ ﺗﻨﻈﯿﻤﺎت رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای اﺳﺖ ﮐﻪ ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧﺘﯽ در ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب و ﺑﺪه رﺳﻮب، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ 1- Yang 2- Chang ﻓﺼﻞ ﺳﻮ م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﻣﻨﺎﺳﺐ ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 51 ﻋﺎﻣﻞ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﮐﻨﻨﺪه ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺪه رﺳﻮب ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯽ از .Q.S g اﺳـﺖ، ﺗﻨﻈـﯿﻢ آﺑﺮاﻫﻪ در ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺮف اﻧﺮژی ﯾﮑﺴﺎن، ﯾﮑﻨﻮاﺧﺘﯽ در ﺑﺪه رﺳﻮب را اﯾﺠﺎد ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﭘﺎﯾﺪاری ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪ، ﺑـﺪه رﺳـﻮب در ﺑـﺎزه ﺑـﺎ ﻧﺮخ ورودی رﺳﻮب ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . واﯾﺖ1 و ﻫﻤﮑﺎراﻧﺶ در ﺳﺎل1982 ﻧﻈﺮﯾﻪ ای را ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی اﯾﻦ ﻓﺮض ﮐﻪ ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ آﺑﺮﻓﺘـﯽ، ﺷـﯿﺐ و ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﺧـﻮدش را در ﺟﻬـﺖ ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺣﻤﻞ رﺳﻮﺑﺶ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، اراﺋﻪ دادﻧﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻗﯿﻖ ﺗﺮ، ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﺎ آن اﯾﻦ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺑـﺮای ﯾـﮏ ﺑـﺪه و ﺷـﯿﺐ ﻣﻌﯿﻦ، ﻋﺮض آﺑﺮاﻫﻪ ﺧﻮدش را ﻃﻮری ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺑﯿﺎﯾﺪ . ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﻫـﺎی آﻧـﺎن ﻧﺸـﺎن ﻣـﯽ دﻫـﺪ ﮐـﻪ ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل، ﻫﻤﺎن ﻧﺘﺎﯾﺞ ﮐﻤﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﯾﺎ ﻗﺪرت ﺟﺮﯾﺎن را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ . دﻫﺪ اﯾﻦ روش ﮐﻪ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ واﯾﺖ، ﺑﺘﯿﺲ و ﭘﺎرﯾﺲ در اﯾﺴﺘﮕﺎه ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت واﻟﯿﻨﮕﻔـﻮرد اﻧﮕﻠﺴـﺘﺎن در ﺳـﺎل 1981 ﺑـﺮای ﻣﺤـﺪوه وﺳـﯿﻌﯽ از اﻧﺪازه رﺳﻮﺑﺎت از04 /0 ﺗﺎ68 ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ روش واﻟﯿﻨﮕﻔﻮرد ﻣﺸـﻬﻮر اﺳـﺖ . ﯾـﮏ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ اﻧﺘﻘـﺎل رﺳـﻮب و ﯾـﮏ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﻔﻬﻮم ﺑﯿﺸﯿﻨ ﻪ ﺳﺎزی اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺳﻮم ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز، ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه . اﻧﺪ در اﯾـﻦ روش d35 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺ اﻧﺪازه رﺳﻮب ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود ﭘﺎرﮐﺮ2) 1978 ( ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﻋﺎﻣﻞ ﭘﺎﯾﺪاری ﺟﺎﻧﺒﯽ ﮐﺎﻧﺎل در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﻨﯽ و اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﮑﻨﯿـﮏ ﻫـﺎی آﺷـﻔﺘﮕﯽ، ﺑـﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮ ﺑﯽ ﭘﺮداﺧﺖ . ﻟﺬا ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻨﺎره در روش ﭘﺎرﮐﺮ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ ی آﺑﺮﻓﺘـﯽ ﺑـﺪون ﻧﯿـﺎز ﺑـﻪ ﻓﺮﺿـﯿﻪ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ . آﯾﺪ ﺑﺘﺲ3 و ﻫﻤﮑﺎران )1988 ( ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻌﺎدﻻت ﭘﺎرﮐﺮ ﺑﺎ ﻧﺘـﺎﯾﺞ ﻣﻌـﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑـﯽ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه از داده ﻫـﺎی ﻣﺸـﺎﻫﺪاﺗﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﯿ ﺎری و رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﻤﺨﻮاﻧﯽ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ را ﻧﺸﺎن ﻧﻤﯽ دﻫﻨﺪ ]5[. ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻫﺎ ی ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺣﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ راﺣﺘﯽ ﺑـﺮای آﺑﺮاﻫـﻪ ﻫـﺎی دارای ﭘﺎﯾـﺪاری دﯾﻨﺎﻣﯿـﮏ ﺑـﻪ ﮐـﺎرﺑﺮد و آن ﭘﺎﯾﺪاری اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺟﺮﯾﺎن، ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ و دﯾﻮاره و رﺳﻮب ﺣﻤﻞ ﺷﺪه ﺑﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽ اﻟﺒﺘ . ﮐﻨﺪ ﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳـﺖ ﺑﻌﻀـﯽ ﺗﻐﯿﯿـﺮات اﺗﻔﺎق ﺑﯿﻔﺘﺪ وﻟﯽ ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﻤﻼ ﺑﻌﺪ از ﯾﮏ دوره ﮐﺎﻣﻞ ﯾﮑﺴﺎن اﺳﺖ . وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺮﯾﺎن و ﺑﺎر رﺳﻮب ﯾـﺎ ﻣـﻮاد ﺑﺴـﺘﺮ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﻣـﯽ ﯾﺎﺑـﺪ، ﻫﻨﺪﺳﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﭘﺲ از ﯾﮏ دوره ﮐﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﺷﻮد ﻣﯽ ، دوﺑﺎره ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﺪﯾﺪ اﻧﻄﺒﺎق ﻣﯽ دﻫﺪ . ﭼﻨـﯿﻦ آﺑﺮاﻫـﻪ ای را رژﯾـﻢ ﻧﯿـﺰ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ . در ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ رژﯾﻢ، ﺑﺪه آب، ﺑﺪه رﺳﻮب، ﻫﻨﺪﺳﻪ و ﺷﯿﺐ آﺑﺮاﻫﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪار ﻫﺴﺘﻨﺪ . 3 - 4 - 4 -ﮐﺎرﺑﺮد ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﯾﺪاری ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻘﺎم ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ و ﺑﺮرﺳﯽ روش ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻋﻠﯽ رﻏﻢ ﺳﺎدﮔﯽ و ﺷﮑﻞ ﺻﺮﯾﺢ آن، دارای ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﻌـﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑـﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻫﺴﺘﻨﺪ . درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ روش ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻧﮕﺮش ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮی از اﺻﻮل ﻓﯿﺰﯾﮑـﯽ ﺣـﺎﮐﻢ ﺑـﺮ ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ، دارای اﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻧﺒﻮده و داﻣﻨﻪ وﺳﯿﻌﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺘﻨـﻮع ﻫﯿـﺪروﻟﻮژﯾﮑﯽ، ﻫﯿـﺪروﻟﯿﮑﯽ و رﺳـﻮﺑﯽ را در ﺑـﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒ ﺎت و ﻏﯿﺮﺻﺮﯾﺢ ﺑﻮدن آن ﺑﺎ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ . 1- White 2- Parker 3- Bettes 52 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻫﺎ ی ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺣﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﯾﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ آﻣﯿـﺰ ﮐﻤـﯽ ﭘﺎﺳـﺦ رودﺧﺎﻧـﻪ را اراﺋـﻪ . اﻧﺪ داده اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺪل ﻫﺎی ﭼﺎﻧﮓ )1979 و1980 ( و واﯾﺖ و ﻫﻤﮑﺎران )1982 ( ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻌﻘﻮل و ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒـﻮﻟﯽ را اراﺋـﻪ داده اﻧـﺪ؛ وﻟـﯿﮑﻦ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی اﯾﻦ ﻣﺪل ﻫﺎ، ﻣﺎﻧﻊ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺴﺘﺮده ﻫﺎ آن در ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان اﯾﻦ ﻣﺪل ﻫﺎ را از ﻃﺮﯾﻖ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺟﻨﺒـﻪ ﻫـﺎی اﺿـﺎﻓﯽ و ﺗﮑﻤﯿﻠـﯽ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﮐﺎﻧـﺎل رودﺧﺎﻧـﻪ اﺻـﻼح ﻧﻤـﻮد . ﯾﮑـﯽ از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﺗﮑﻤﯿﻠﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ، ﺗﻮزﯾﻊ ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷﯽ ﻣﺮزی و ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎﺷﺪ . اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺪل ﻫﺎی رژﯾﻢ ﺗﺠﺮﺑﯽ و ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ در اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻫﺎ آن ﺟﻬﺖ ﮐﺎﻟﯿﺒﺮاﺳﯿﻮن و اﺻﻼح ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣـﺪل ﻫـﺎی ﺗﺤﻠﯿﻠـﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﯽ . ﺷﮏ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﯾﮏ ﻣﺪل ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﯽ و ﻧﯿﺰ ﻣﻌﺎدﻻت ﮐﯿﻔﯽ ﻫﻤﺨﻮاﻧﯽ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﺑﻪ . ﻋﺒﺎرﺗﯽ روش ﺟﺪﯾﺪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮﺗﻠﻔﯿﻖ ﺳﻪ روش ﯾﺎد ﺷﺪه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ وﻫﺪف ازآن رﻓﻊ ﻧﻮاﻗﺺ روش ﻫﺎ ی ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه و داﺷـﺘﻦ ﻣﺰاﯾـﺎی ﻫﺮﯾـﮏ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 4 ﻓﺼﻞ4 ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎر م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌ ﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 55 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣ ﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 4 - 1 -ﮐﻠﯿﺎت ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻟﺌﻮﭘﻮﻟﺪ، وﻟﻤﻦ و ﻣﯿﻠﺮ، ﺳﻪ اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ، ﭘﯿﭽﺎن و ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﺸـﺨﯿﺺ اﺳـﺖ . ﯾـﮏ رودﺧﺎﻧﻪ در آن واﺣﺪ در ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﻮد ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ ﯾﮏ ﺑﺎزه ﻣﺨﺼﻮص د ر زﻣﺎن ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا اﻟﮕﻮﻫﺎی ذﮐﺮ ﺷﺪه ﮐﺎﻣﻼ از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﺠﺰا ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ . اﻟﮕﻮی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑـﺮ اﻟﮕـﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی اﺛﺮ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ درﺟﻪ ﺳﯿﻨﻮﺳﯿﺘﻪ و ﻣﻨﻈﻤﯽ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﺗﻤﺎﯾﺰ ﻣﺎﺑﯿﻦ اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﭘﯿﭽﺎﻧﺮ ودی ﺗﺎ ﺣﺪودی اﺧﺘﯿﺎری اﺳﺖ . ﻟﯿﮑﻦ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ و ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐـﺎﻣﻼ از ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ ﻣﺘﻤـﺎﯾﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﺣﺪود ﻧﻬﺎﯾﯽ در ﮔﺴﺘﺮه ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﭼﻮن ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ اﺳﺖ ﻟﺬا ﻋﺠﯿ ﺐ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد اﮔـﺮ در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﺑـﺎ ﻣﺤـﺪوده ﭘﯿﻮﺳـﺘﻪ ای از اﻟﮕﻮﻫـﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ روﺑﺮو ﺷﻮﯾﻢ . ﺗﻐﯿﯿﺮ اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ در اﻟﮕﻮی ﻫﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮد . 4 - 2 - اﻧﻮاع ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 4 - 2 - 1 - ﻣﺴﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﺼﻮر ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺎی ﭘﯿﺶ از ﺗ ﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی اﺳﺖ . در اﯾﻦ اﻟﮕﻮﻫﺎ ﮐﻪ ﺑﺎﻟﻎ ﺑـﺮ ﺳـﻪ ﻧﻮع ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﯾﺎ ﺣﺪاﮐﺜﺮ دارای ﺿﺮﯾﺐ ﺳﯿﻨﻮﺳﯿﺘﻪ ﯾﺎ ﺧﻤﯿﺪﮔﯽ ﻗﺎﺑﻞ اﻏﻤﺎﺿﯽ اﺳﺖ . ﺗﺎﻟﻮگ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﻣـﻮرد ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ دارای ﻣﺴﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺎ ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻤﻮﻣﺎ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣ ﺸﺎﻫﺪه ﻣـﻮارد ﻧـﺎدر در ﻃﺒﯿﻌـﺖ ﮐـﻢ وﺑـﯿﺶ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻓﺮض ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . در اﯾﻦ اﻟﮕﻮﻫﺎ، رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ دارای ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﺑﺴﯿﺎر اﻧﺪﮐﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺸـﯽ را ﺑـﻪ وﺟـﻮد آورد و ﯾـﺎ دارای آﻧﭽﻨﺎن ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﻃﻮﻟﯽ ﺗﻨﺪی اﺳﺖ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ( ﮐﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﺑﺴﯿﺎر ز ﯾﺎد در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﻣـﯽ آﯾـﺪ . در اداﻣﻪ اﻧﻮاع اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ : 4 - 2 - 1 - 1 -ﻣﺴﯿﺮ ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺪون ﺣﻀﻮر ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ اﯾﻦ ﻧﻮع از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ دارای ﻣﺴﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﺴﯿﺮ ﺗﺎﻟﻮگ1 ﯾﺎ ﺧـﻂ ﺣـﺪاﮐﺜﺮ ﻋﻤـﻖ ﻧﯿـﺰ در اﯾـﻦ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﻣﺴـﯿﺮ ﮐﻤـﺎﺑﯿﺶ ﻣﺴ ﺘﻘﯿﻤﯽ را ﻃﯽ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﺖ اﯾﺪه آل ﻫﻢ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﻢ ﺗﺎﻟﻮگ ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧﯿـﺰ ﭼﻨـﺎن اﻧـﺪک اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﺛـﺮ وﺟﻮدی ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺪارد . وﺟﻮد ﭼﻨﯿﻦ اﻟﮕﻮﯾﯽ در ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎدر اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﺖ آن را ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻓﺮض ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان اﻟﮕـﻮﯾﯽ در ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻧﺪک ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﺑﻌﺪی .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻣﻘﻄﻊ اﯾﻦ ﻧﻮع از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﺘﻘﺎرن و ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﯾﮏ ﻣﻨﺤﻨﯽ زﻧﮕﻮﻟﻪ ای ﺑﺮﻋﮑﺲ اﺳﺖ . ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺳـﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾـﺎن ﻧﯿـﺰ در وﺳـﻂ ﻣﻘﻄـﻊ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ . آﯾﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﺖ ﺳﻄﺢ آب در وﺳﻂ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﻟﺒﻪ ﻫﺎی ﻣﻘﻄﻊ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿـﻞ ﺟ ﺮﯾـﺎن ﻫـﺎی ﻋﺮﺿـﯽ در دو ﻧﯿﻤـﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻮر ﻣﺮﮐﺰی، در اﺛﺮ وﺟﻮد ﮔﺮادﯾﺎن ﻋﺮﺿﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه در ﺳﻄﺢ آب، ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽ . آﯾﺪ 1- Thalweg 56 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 4 - 2 - 1 - 2 -ﻣﺴﯿﺮ ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر رﺳﻮﺑﺎت اﯾﻦ ﻧﻮع از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ دارای ﻣﺸﺨﺼﺎﺗﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻧﻮع ﻗﺒﻞ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻔﺎوت ﻣﻮﺟﻮد، ﺣﻀﻮر ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ و ﺗﺸـﮑ ﯿﻞ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺘﻨﺎوب در داﺧﻞ ﻣﺴﯿﺮ ﺟﺮﯾﺎن اﺳﺖ . وﺳﻌﺖ اﯾﻦ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎ ﻫﻨﻮز ﭼﻨﺎن ﮐﻮﭼﮏ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺛﺮ ﻫﺎ آن ﺑﺮ ﺟﺮﯾﺎن و رودﺧﺎﻧـﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ اﺳﺖ . 4 - 2 - 1 - 3 -ﻣﺴﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﺧﻂ اﻟﻘﻌﺮ اﻧﺤﻨﺎدار در اﺛﺮ ﺣﻀﻮر ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺘﻨﺎوب ﺑﺰرگ در اﯾﻦ ﻧﻮع از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻫﻨﻮز ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺴﺘ ﻘﯿﻢ اﺳﺖ و ﯾﺎ ﺳﯿﻨﻮﺳﯿﺘﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﻏﻤﺎﺿﯽ دارد، وﻟﯽ ﺗﻤﺎﯾﻠﯽ ﺑـﻪ ﺑـﺮوز اﻧﺤﻨـﺎ در ﺣـﺎل ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی اﺳﺖ . ﺣﻀﻮر ﻣﻮاد رﺳﻮﺑﯽ ﺗﺎ درﺟﻪ ای اﺳﺖ ﮐﻪ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳـﻮﺑﯽ ﻣﺘﺤـﺮک 1 ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﯾـﮏ در ﻣﯿـﺎن، درﯾﮏ ﺳﺎﺣﻞ و ﺳﺎﺣﻞ ﻣﻘﺎﺑﻞ آن ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﺖ ﺗﺎﻟﻮگ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺴﯿﺮ اﻧﺤﻨـﺎدا ری دارد . وﺟـﻮد ﻧﻬﺸـﺘﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮﺑﯽ در وﺳﻂ رودﺧﺎﻧﻪ2 ﻧﯿﺰ ﻫﻤﯿﻦ اﺛﺮ را ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺗﺸﺨﯿﺺ اﯾﻦ ﻧﻮع از اﻧﻮاع ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ دﯾﮕﺮ در ﻫﻨﮕﺎم ﭘﺮآﺑﯽ و ﭘﺮ ﺑﻮدن ﻣﻘﻄﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺸﮑﻞ اﺳﺖ . اﯾﻦ اﻟﮕﻮ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در رﻗـﻮم ﻫـﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺳﻄﺢ آب ﺧﻮد را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ رﻗﻮم ﺳﻄﺢ آب، ﻧﻬﺸﺘ ﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮﺑﯽ ﯾـﺎ ﺑﺎرﻫـﺎ رﺧﻨﻤـﻮن ﺷـﺪه و ﺑﺎﻋـﺚ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻋﻠﯿﺮﻏﻢ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻮدن ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻫﻨﮕﺎم ﭘﺮآﺑﯽ، ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی اﻧﺪک ﺑﻪ ﺗﺒﻌﯿﺖ از ﺗﺎﻟﻮگ رودﺧﺎﻧﻪ دارای ﻣﺴـﯿﺮ اﻧﺤﻨـﺎداری ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﮑﻞ )4 - 1( ﻫﺮ ﺳﻪ ﻧﻮع اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ . دﻫﺪ در ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﺳﻮاﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ دﻟﯿﻠﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﻮﺟﻮد ﭘﺎﯾﺪار ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ، اﯾـﻦ اﺣﺘﻤـﺎل وﺟـﻮد دارد ﮐـﻪ اﻟﮕـﻮی ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﺗﺎﻟﻮگ اﻧﺤﻨﺎدار در اﺛﺮ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎ ﺑﺎ ﺑﺮﯾﺪن ﺳﻮاﺣﻞ و اﯾﺠﺎد ﺑﺎرﻫـﺎی ﻣﯿـﺎﻧﯽ، ﺗﺒـﺪﯾﻞ ﺑـﻪ اﻟﮕـﻮی ﺷـﺮﯾﺎﻧﯽ3 ﺷـﻮد . در اﯾﻦ ﺻﻮرت اﯾﻦ ﺗﺼﻮر ﮐﻪ اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺒﺪﯾﻠﯽ ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮو دی اﺳﺖ ﺑﺎﻃﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺷﮑﻞ4 - 1 - اﻧﻮاع اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺴﻂ ﯾﺎﻓﺘﻪ 1- Traveling Bars 2- Middle Bars 3- Braided ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 57 4 - 2 - 2 -ﻣﺴﯿﺮ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ در اﯾﻦ اﻟﮕﻮ در اﺑﺘﺪا دارای اﻧﺤﻨﺎﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوب ﮐﻮﭼﮑﯽ اﺳﺖ . ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺎﮐ ﺎﻣـﻞ و در ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﮔﺴـﺘﺮش ﺑﻮده و ﺗﺎ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺎﯾﺪاری و ﮐﺎﻣﻼ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺧﻮد، زﻣﺎن زﯾﺎدی را در ﭘﯿﺶ رو دارﻧﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﺳﯿﻨﻮﺳـﯿﺘﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﯾﯽ ﮐـﻪ دارای اﯾﻦ اﻟﮕﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﮑﺎﻣﻞ ﭘﯿﭽﺎن ، روﻧﺪ اﻓﺰاﯾﺸﯽ دارد . اﯾﻦ روﻧﺪ اﻓﺰاﯾﺸﯽ ﺗﺎ رﺳﯿﺪن ﺑـﻪ ﺣﺎﻟـﺖ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘـﻪ در ﺧﺼـﻮص ﺣﺮﮐـﺖ ﻋ ﺮﺿﯽ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﻧﯿﺰ ﺻﺎدق اﺳﺖ . 4 - 3 - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺒﯿﻌﯽ اﻟﮕﻮی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺪاوم ﺑﺪه رﺳﻮب ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ از ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺗﺒـﺪﯾﻞ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﻨﻬﺎ در ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎ ی ﺑﺴﯿﺎر اﻧﺪک ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ، ﻣﻮﺟﻮدﯾـﺖ ﻣـﯽ ﯾﺎﺑﻨـﺪ ﭘـ . ﺎرﮐﺮ در ﺳـﺎل 1976 ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﺑـﺎ اﻧﮕﻠﻮﻧـﺪ و اﺳﮑﻮوﮔﺎرد1 در ﺳﺎل1973 اﻇﻬﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻣﻘﺪار ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ و ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑـﻪ ﻋﻤـﻖ ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﮐﻮﭼـﮏ و در اﻟﮕﻮی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺑﺰرگ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﺣﮑﺎﯾﺖ از آن دارد ﮐﻪ ﺗﻮاﻟﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻟﮕﻮی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ از ﻣﺴـ ﺘﻘﯿﻢ ﺑـﻪ ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی و ﺷـﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑـﻪ اﻓـﺰاﯾﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ) ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺪاری ﺳﻮاﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻌﮑﻮس داﺷﺘﻪ و ﯾﺎ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ دارد ( ، اﻓـﺰاﯾﺶ ﺗـﻮان رود و ﯾﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻘﺪار ﺑﺎر رﺳﻮب ﺑﻪ ) ﺧﺼﻮص ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ( واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺎر دﯾﮕـﺮ ﺗﺎﯾﯿـﺪی اﺳـﺖ ﺑـﺮ ﭘﯿﻮﺳـﺘﻪ ﺑـﻮدن اﻟﮕﻮﻫـﺎی ﻣﺘﻔﺎوت در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ . ﻫﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﺖ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎﯾﯽ ﭼﻮن ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ )Y / W ( ، ﺗﻮان رود ).Q.S g ( و ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ )S (را ﻣﯽ ﺗـﻮان ﺑﺮای ﺗﺒﺪﯾﻞ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داد ﻣﻌ . ﯿﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻬﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮادی ﭼﻮن ﯾﺎﻟﯿﻦ2 ، ﭘـﺎرﮐﺮ، اﻧﮕﻠﻮﻧـﺪ و اﺳﮑﻮوﮔﺎرد و ﻣﻌﯿﺎر ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﺗﻮﺳﻂ اﺷﺨﺎﺻﯽ ﭼﻮن ﻟﺌﻮﭘﻮﻟﺪ، وﻟﻤﻦ، ﻣﯿﻠﺮ، ﻫﻨﺪرﺳﻮن و دﯾﮕﺮان اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭼﺎﻧـﮓ ﻧﯿـﺰ از ﻣﻌﯿـﺎر ﺗﻮان رود3 اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ در اﯾﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﮕﺎه ﮐﺎرﺑﺮدی، ﺑﺮ ﻣﻌﯿﺎر ﺷﯿﺐ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺷﻮد ﻣﯽ ی . 4 - 3 - 1 - دره رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ دره4 آن ﺑﺨﺸﯽ از اراﺿﯽ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ اﺻﻠﯽ در آن ﺟﺮﯾﺎن دارد . دره در ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ از ﻣﺤـﻞ ﺳﺮﭼﺸـﻤﻪ 5 ﺗﺎ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﮔﺎه 6 اﻣﺘﺪاد دارد . ﭘﻬﻨﺎی دره ﻫﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ای، ﻓﻀﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮای آن رودﺧﺎﻧﻪ را ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﭘﻬﻨﺎی دره ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ و ﯾﺎ ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ اﺻﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و اراﺿﯽ ﻣﺠﺎور آن ) ﺳﯿﻼﺑﺪﺷـﺖ (7 ، ﺑـﻪ ﺗﻤـﺎﻣﯽ داﺧﻞ ﭘﻬﻨﺎی دره ﻗﺮار دارﻧﺪ . اﻧﺘﻬﺎی ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ در ﻫﺮ دو ﺳﻮی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ دﯾﻮاره دره اﺳﺖ . رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ در ﭘﻬﻨـﺎی دره ﺣﺮﮐﺖ ﻋﺮﺿﯽ د اﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 1- Engelund and Skovgaard 2- Yalin 3- Stream Power 4- Valley 5- Source 6- Outfall 7- Flood Plain 58 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ،در داﺧﻞ ﺣﻮﺿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ ﺑﯿﻦ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ و ﺗﺨﻠﯿﻪ ﮔﺎه در راﺳﺘﺎی ﺧﻂ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺷﯿﺐ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ . اﯾـﻦ ﺧـﻂ ﻟﺰوﻣـﺎ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻧﯿﺴﺖ . وﺟﻮد ﻧﻘﺎط ﺷﮑﺴﺘﮕﯽ در ﻣﺴﯿﺮ و ﯾﺎ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﻨﺤﻨﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ . دره ﺑﻪ ﻣﻮازات ﻣﺴﯿﺮ اﯾﻦ ﺧـﻂ اﻣﺘـﺪاد دارد . اﯾـﻦ ﺧﻂ ﺑﺎ ﻧﺎم ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺧﻂ ﺣ ﺪاﮐﺜﺮ ﺷﯿﺐ رو ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎب ، ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . در واﻗﻊ ﻃﻮل دره1 ﻣﻌﺮف ﻃـﻮل ﻣﺴـﯿﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ اﺻـﻠﯽ ﺑـﻪ ﻣـﻮازات ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺷﯿﺐ از ﻣﺤﻞ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﺗﺎ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﮔﺎه اﺳﺖ و ﺑﺎ v L ﻧﻤﺎﯾﺶ داده ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﻌﻤـﻮل در ﺧـﻂ اﻟﻘﻌﺮ ﺣﻮﺿﻪ ) وﻟﯽ ﻧﻪ ﻟﺰوﻣﺎ ﺧﻂ اﻟﻘﻌﺮ ﻣﻄﻠﻖ ﺣﻮﺿﻪ ( ﺟﺮﯾﺎن ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﮐـﺮد ﮐـﻪ ﻃـﻮل دره ﺑﺮاﺑـﺮ ﻃـﻮل ﺧـﻂ اﻟﻘﻌـﺮ ﺣﻮﺿﻪ در ﻣﺴﯿﺮ ﺣﺮﮐﺖ رود ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوب آن اﺳﺖ . 4 - 3 - 2 -ﺷﯿﺐ دره ﺷﯿﺐ دره2 ، ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ اراﺿﯽ ﻣﺠﺎور رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎﺑﯿﻦ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ و ﺧﺮوﺟﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤـﯿﻦ دﻟﯿـﻞ ﻧﺒﺎﯾـﺪ آن را ﺑـﺎ ﺷـﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﺑﺎS ﻧﻤﺎﯾﺶ داده ﺷﻮد ﻣﯽ و ﯾﺎ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﯾﮑﯽ داﻧﺴﺖ . ﺷﯿﺐ دره ﻣﺘﺎﺛﺮ از وﯾﮋﮔﯽ ﻫـﺎی زﻣـﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳـﯽ ﻣﻨﻄﻘـﻪ اﺳﺖ . اﯾﻦ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺣﻮﺿﻪ، ﻣﺸﺨﺼﺎت ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﺧﺎک، ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮی ﺧـﺎک و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺎ آن ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﯾﮏ ﻣﻌﯿﺎر درﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮده و رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﻪ ﮔـﺮوه ﻫـﺎﯾﯽ ﭼـﻮن رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ی ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ، دﻟﺘﺎﯾﯽ و ﻏﯿﺮه ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﺎﯾﺪ . ﻣﻘﯿﺎس زﻣﺎﻧﯽ ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﺷﯿﺐ دره ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻘﯿﺎس زﻣﺎﻧﯽ ﻻزم ﺑﺮای ﭘﯿﺪاﯾﺶ و ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺪاری رﺳـﯿﺪن رودﺧﺎﻧـﻪ اﺳـﺖ . زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﭘﯿﺪاﯾﺶ و ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺪاری رﺳﯿﺪن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ از ده ﻫﺎ ﺳﺎل ﺗﺎ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻫﺰار ﺳﺎل در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ ی ﺑﺰرﮔﯽ ﭼﻮن آﻣﺎزون و ﻧﯿﻞ ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ . ﺷﯿﺐ دره ﻣﺘﺎﺛﺮ از ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ دره اﺳﺖ و دره ﻧﯿﺰ در ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﺳـﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺣﻮﺿـ ﻪ آﺑﺮﯾـﺰ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﯽ ﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ ﺷﯿﺐ دره در ﻃﻮل دوره زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ﭘﯿﺪاﯾﺶ و ﺗﺜﺒﯿـﺖ اﻟﮕﻮﻫـﺎی ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﻻزم اﺳﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﯿﺐ دره در اﻣﺘﺪاد رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ . اﻓﺰاﯾﺶ وﮐﺎﻫﺶ در ﺷﯿﺐ دره ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣـﻮارد ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺣﺠﻢ زﯾﺎدی از رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ داﺧﻞ دره در ﻫﻨﮕﺎم ﭘﺮآﺑﯽ در ﮔﺬﺷـﺘﻪ دور ﺑﺎﺷـﺪ ]62 [ . اﯾـﻦ رﺳـﻮﺑﺎت در دره ﻣﺨﺮوﻃـﻪ اﻓﮑﻨـﻪ 3 ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﺷﯿﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ دره را ﺑﺎ ﻧﻤﺎد v S ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . در ﻗﺴﻤﺖ ﻗﺒﻞ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﻂ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺷﯿﺐ رو ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎب ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮔﺮ . دﯾﺪ ﻧﻤﺎد v S ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﺷﯿﺐ اﯾﻦ ﺧﻂ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﻤـﺎن ﻃـﻮر ﮐﻪ در آن ﺟﺎ ﻧﯿﺰ ذﮐﺮ ﺷﺪه، ﺧﻂ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺷﯿﺐ ﻟﺰوﻣﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻂ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻧﯿﺴﺖ . در زﻣﺎن ﺷﺮوع ﭘﯿﺪاﯾﺶ رودﺧﺎﻧـﻪ در دره، آن ﺑﺨﺸـﯽ از اراﺿـﯽ دره ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎ در آﯾﻨﺪه ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻤﻞ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮ د، دارای ﺷﯿﺒﯽ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺷﯿﺐ ﻋﻤﻮﻣﯽ دره ﯾﺎ v S ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 4 - 3 - 3 -ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺷﯿﺐ ﯾﺎ ﮔﺮادﯾﺎن ﻃﻮﻟﯽ ﺑﺴﺘﺮ آن را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺷﯿﺐ ﯾﺎ ﮔﺮادﯾﺎن ﺑﺴـﺘﺮ ﺑﯿـﺎﻧﮕﺮ ﻧﺴـﺒﺖ ﮐـﺎﻫﺶ رﻗـﻮم ارﺗﻔﺎﻋﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻃﻮل آن در ﻫﺮ ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ . اﮔﺮ ﻓـﺮض ﺷـﻮد ﮐـﻪ ﺟﺮﯾـﺎن در رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣﺎﻧـﺪﮔﺎر و ﯾﮑﻨﻮاﺧـﺖ 4 اﺳـﺖ . در 1- Valley Length 2- Valley Slope 3- Alluvial Fan 4- Steady and Uniform ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎر م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 59 اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﺗﻮان ﺷﯿﺐ ﯾﺎ ﮔﺮادﯾﺎن ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ آن را ﻋﯿﻨﺎ ﺑـﺮای ﺷـﯿﺐ ﯾـﺎ ﮔﺮادﯾـﺎن ﺳـﻄﺢ آب رودﺧﺎﻧـﻪ و ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ آن ﯾﮑﺴﺎن داﻧﺴﺖ . اﯾﻦ ﻓﺮض ﮔﺮﭼﻪ دارای ﺧﻄﺎی زﯾﺎدی اﺳﺖ وﻟﯽ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ ﻫـﺎی ﻣﻮﺟـﻮد در رودﺧﺎﻧـﻪ ﮐﻤـﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ، روﻧﺪ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺪون ﺷﮏ ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻌﺪادی از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴـﺘﻘﻞ و ﯾـﺎ ﺑـﻪ ﻫـﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ اﺳﺖ . ﺷﯿﺐ ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﺑﺮﻗﺮاری ﺗﻮازن ﻣﺎﺑﯿﻦ ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رودﺧﺎﻧﻪ، اﻧﺪازه ذرات و ﻣﻘﺪار ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ورودی ﺑﻪ آن اﺳﺖ . ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟ ﯽ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﯽ در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﺮی اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮای ﯾـﮏ ﺑـﺪه ﻣﺨﺼـﻮص ﺷـﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳﺖ . ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﻣﻮﻟﻔﻪ ای از وزن ﺳﯿﺎل در ﺟﻬﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﻧﻮﺑـﻪ ﺧـﻮد ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﮐﻨﻨـﺪه ﺳـﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺘﯽ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﯿﺎﺑﺪ، ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺮ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ در ﺑﺮاﺑـﺮ ﺟﺮﯾـﺎن ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻪ . ﺷﺪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺑﺎﻋﻤﻖ اﻧﺪک و ﺑﺴﺘﺮی ﺑﺎ ﺷﮑﻞ ﻧﺎﻫﻤﻮاری رﯾﭙﻞ1 ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﺑـﺎ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺷـﯿﺐ، اﻓـﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ ﻣﯽ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ، اﮔﺮ ﺑﺴﺘﺮ دارای ﻧﺎﻫﻤﻮاری از ﻧﻮع دﯾﻮن2 ﺑﺎﺷـﺪ، ﺑـﻪ ﺷـﺮﻃﯽ ﮐـﻪ ﺳـ ﺮﻋﺖ ذرات ﺑﺴـﺘﺮ از 6 ﺳـﺎﻧﺘﯽ ﻣﺘـﺮ ﺑـﺮ ﺛﺎﻧﯿـﻪ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻫﻤﯿﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﺮای ذراﺗﯽ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻘﻮط ﺗﺮ ﮐﻢ از اﯾﻦ ﻣﻘﺪار، ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮی درﺳﺘﯽ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﯿﺎﻣﺪه اﺳﺖ . ﭼﻮن ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ای در اراﺿﯽ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﭘﺮﺷﯿﺐ ﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻟـﺬا ﻧﯿﻤـﺮخ ﻃـﻮﻟﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ را ) ﺑﺮﺣﺴـﺐ ﻃـ ﻮل آن ( ﺑـﺎ ﻓﺮﻣﻮل ﻧﻤﺎﯾﯽ زﯾﺮ ﺗﻘﺮﯾﺐ ﻣﯽ : زﻧﻨﺪ )4 - 1( ax 0 S(x) S e- = اﯾﻦ ﻓﺮﻣﻮل اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮﻟﯿﺘﺰ3 در ﺳﺎل1941 اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﯾﻦ ﻓﺮﻣﻮل : S(x) : ﺷﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪx در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺒﻨﺎ 0 S :ﺷﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺒﻨﺎ a :ﺿﺮﯾﺒﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ وﮐﻨﺎره ﻫﺎی آن دارد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﯾﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻪ ﺻﻮرت3 S 0.022exp( 5.8 10 x) - = - ´ ﺑﺮﺣﺴﺐ آﺣﺎد ﻣﺘﺮﯾـﮏ ﺗﻮﺳـﻂ ﻫـﺎس4 در ﺳـﺎل 1969 ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ رﯾ ﻮﮔﺮاﻧﺪ5 اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭼﻮن ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﺑﺎ رﻗﻮم ﺑﺴﺘﺮ ﻃﺒﻖ راﺑﻄﻪ S dz/dx = - ﻣﺮﺑﻮط اﺳـﺖ ﻟـﺬا ﻣـﯽ ﺗـﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ رﻗﻮم ﺑﺴﺘﺮ ﻧﯿﺰ دارای ﻫﻤﯿﻦ روﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﺎﺷﻨﺪ . روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﻮع راﺑﻄﻪ ﺗﻮاﻧﯽ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ اﻟﮕﻮی ﮐﻠـﯽ ﻧﯿﻤـﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ را ﻧ ﺸﺎن دﻫﺪ . اﯾﻦ ﻧﯿﻤﺮخ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ﺧﻢ ﻫﺎ و ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﻮل ﺗﻮاﻧﯽ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ی ﻣـﯽ ﯾﺎﺑـﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﺗﺎﻟﻮگ ) ﺧﻂ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻋﻤﻖ ( ﻫﯿﭻ ﮔﺎه از ﯾﮏ ﺗﺎﺑﻊ ﺳـﺎده ﺗﺒﻌﯿـﺖ ﻧﻤـﯽ ﮐﻨـﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ وﺟـﻮد اﻧﺸـﻌﺎﺑﺎت و ﯾـﺎ اﻟﺤـﺎق ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی رود، ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﻀﺎﻋﻔﯽ اﻋﻤﺎل ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . از ﺟﺎﻧﺐ دﯾ ﮕﺮ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﮏ وﯾﮋﮔﯽ اﯾﺴﺘﺎ ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ای در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺣـﺎﻻت ﺑـﺪه و ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﯾﺎﺑﺪ ﻣﯽ . ﺗﻄﺒﯿﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺣﺎﮐﻢ، ﮔﺬﺷﺘﻪ ازﺷﯿﺐ ﯾﺎ ﮔﺮادﯾﺎن ﻃﻮﻟﯽ، ﺑـﺮ ﻫﻨﺪﺳـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ، زﺑـﺮی و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی دﯾﮕـﺮ ﻧﯿـﺰ ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد . در ﺳﺎده ﺗﺮﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻤﮑﻦ، ﻣ ﯽ ﺗﻮان ﻓﺮض ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺷﯿﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ اﮔﺮ رود ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺧﻮد را در ﻧﻘﻄـﻪ ای ﺑـﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ اﻧﺘﻘﺎل دﻫﺪ، ﺑﺎ ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ رﺳﻮﺑﺎت، رﻗﻮم ﺑﺴﺘﺮ در اﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺷﯿﺐ در ﺟﻬﺖ ﭘﺎﯾـﺎب ﺑـﻪ 1- Ripple 2- Dune 3- Shulits 4- Haas 5- Rio Grand 60 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رودﺧﺎﻧﻪ اﻓﺰوده ﺷﻮد ﻣﯽ ﻫﻢ . زﻣﺎن، ﺷ ﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ و ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رودﺧﺎﻧﻪ در ﺟﻬﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﻣـﯽ ﯾﺎﺑـﺪ و ﻟـﺬا ﯾـﮏ ﻣﻮج ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻨﯽ ﯾﺎ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ اﮔﺮ در رود ﯾﮏ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب اﺿﺎﻓﻪ ﺑـﻪ وﺟـﻮد آﯾـﺪ و ﺑﺘﻮاﻧـﺪ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﮐﻪ از ﺑﺎﻻدﺳﺖ وارد ﺷﻮد ﻣﯽ ﺣﻤﻞ ﮐﻨﺪ، در ﻫﻤﺎن ﻧﻘﻄﻪ ای ﮐﻪ اﯾﻦ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻣﺎزاد ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣـﺪه اﺳـﺖ ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ آﺑﺮاﻫﻪ ﺧﻮد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻮد ﻣﯽ ﺷﯿﺐ و ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ آن ﻧﻘﻄـﻪ ﮐﺎﺳـﺘﻪ ﺷـﺪه و در ﺑﺎﻻدﺳـﺖ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ . اﯾﻦ ﻣﻮج ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ1 ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮔﺴﺘﺮش ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ 4 - 3 - 4 - اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧ ﺮودی ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻬﻤﯽ در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ و ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﻃﻮل ﻗﻮس ﺑﻪ ﻃﻮل دره ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳـﺎس ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻓﻮق ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺷﯿﺐ دره ﺑﻪ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑـﺰرگ از ﺗـﺮ 1/1 ﺑﯿـﺎﻧﮕﺮ ﭘﯿﭽﺸـﯽ ﺑﻮدن رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺮ ﮐﻢ از آن ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻮدن رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﮑﻞ )4 - 2( ﺑﻪ ازای ﯾـﮏ ﻣﻘـﺪار ﺿـﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸـﯽ ﻣﺸـﺨﺺ ﺣـﺎﻻت ﺑﯽ ﺷﻤﺎری ﺑﺮای ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺘﻈﺎر اﺳﺖ ﻟﺬا ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘـﻼن رودﺧﺎﻧـﻪ ﮐـﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮرﮐﻠﯽ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫﺎی اﺻﻠﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﻨﺪﺳﻪ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮ ودی ﻋﺒﺎرت از ﻃﻮل ﻗﻮس، ﻃﻮل ﻣﻮج و ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﻃﻮل ﻗﻮس در ﮐﺎﻧﺎل ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی در ﻃﻮل ﺧﻂ اﻟﻘﻌﺮ ﺑﯿﻦ دو ﻧﻘﻄﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻧﺤﻨﺎ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺷﻮد ﻣﯽ و در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺑـﯿﻦ دو ﺧﯿﺰاب ﻣﺘﻮاﻟﯽ اﺳﺖ و ﺑﺮ اﺳﺎس رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻃﻮل ﻗﻮس ﺑﻪ ﻋﺮض ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﮐﺎﻧﺎل واﺑﺴﺘﻪ ]ﺷﺪﺑﺎ ﻣﯽ30 [. )4 - 2( b W 2 z p = ﮐﻪ در آن : b W ﻋﺮض ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ وzﻣﻌﺮف ﻃﻮل ﻗﻮس ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻃﻮل ﻣﻮج ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ دو ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻒ ﻣﺘﻮاﻟﯽ در دو ﻗﻮس ﭘﯽ در ﭘﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﭽﺎن رود را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ و ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨـﺎء ﻋﺒـﺎرت از ﺷﻌﺎع ﻧﺰدﯾﮏ ﺗﺮ ﯾﻦ داﯾﺮه ای اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﻗﻮس ﺷﻮد . ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ در ﺗﺸﺨﯿﺺ ﭘﺎﯾـﺪاری ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫـﺎ و ﺗﻌﯿـﯿﻦ اﻓـﺖ اﻧﺮژی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ در اﺳﺖ ﻫﺎ آن . در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻃﻮل ﻣﻮج و ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻋﺮض ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ و ﺑﺮ اﺳﺎس رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑـﯽ زﯾﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﻧﺪ ]76 [: )4 - 3( 89 .0 17 .0 M b L W = )4 - 4( 94 .0 C b R 56 .0 W = در اﯾﻦ رواﺑﻂb W ﻋﺮض ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ،M L ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎن و رود C R ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ ﻗﻮس ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﮑﻞ4 - 2 - اﻧﻮاع ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ازای ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﻣﺸﺨﺺ 1- Headcutting ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 61 4 - 4 - ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺪار e S ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿﺷ رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪاری اﺳﺖ ﮏﯾ . ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻬﻢ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﻣﻘﺪار ا ﻣﯽﺐﯿﺷ ﻦﯾ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ روﺷـ ﯽ ﮐﺎﻣـﻞ ﺐﯿﺷ ﻦﯾا ﻦﯿﯿﺗﻌ یﺑﺮا وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻓﺮﻣﻮل ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﮐﯿﻔﯽ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﮐﻪ در ﻓﺼﻞ ﺳﻮم اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﻪﮐـ ﻃﻮﻟ ﺐﯿﺷ ﯽ e S ﺑﺎ ﺑﺪه رﺳﻮب، اﻧﺪازه ﻗ ﻄﺮ ذرات رﺳﻮب )ﯾﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﺪار رودﺧﺎﻧﻪ ( ، ﻋﻤﻖ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺿﺮ ﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴـﺘﻘ ﯿﻢ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ ﭘﻬﻨﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ، ﺐﯿ و ﺷ ﺎنﯾﺟﺮ ﺑﺪه دره ﻧﺴﺒﺖ ﻋﮑﺲ دارد . )4 - 5( s w v PYQ D S WQ S » در ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﺌﻮر ی رژﯾﻢ، رو یﺑﺮا ﯽ اﺑﻄ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿ ﻣﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﺷـ ﻢﯾـ رژ ﺐﯿ وﺟـﻮد دارد ﻢﯾـ رژ ﺐﯿﺷـ . R Sدر ا ﻦﯾـ ﺗﺌـﻮر ی ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﯽﺗﺎﺑﻌ ﺎنﯾﺟﺮ ﺑﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺳﺖ زﯾﺮ : )4 - 6( s n R R w S a .Q- = ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺗﻮان ﺟﺮ ﺎنﯾ در ﻓﺮﻣﻮل ﻣﻨﻔ اﺳﺖ ﯽ ﺑﺪهﺖﯾﻫﺪا یﺑﺮا یﺗﺮ ﮐﻢﺐﯿﺷ ﯽﻌﻨﯾ . ﺑﺰرگ ﺗﺮ ، ﻣﻮرد ﻧ اﺳﺖ ﺎزﯿ . ﻣﻘـﺪار ﺗـﻮان s nدر ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺪار ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ و ﻣﻘﺪار آن یﺑﺮا ﻫﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ اﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺣـﺪ ﭘﺎﯾﯿﻦs n ﺑﺮاﺑﺮ11 /0 ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺎﺳﻪ و ﺣﺪ ﺑﺎﻻ ی آن ﺗﻘﺮ ﺒﺎﯾ42 /0 و ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺷﻨ ﯽ اﺳﺖ . ﺸﺎتﯾ آزﻣﺎ ﺷﻮم و ﺧﺎن در ﺳﺎل 1972 ﮔﺬﺷﺘﻪ از ﺗﺎﯾﯿﺪ راﺑﻄﻪ ﺷ ﯿﺐ و اﻟﮕﻮ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺷﻮاﻫﺪ ی دال ﺑﺮ ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﺑـﺪه رﺳـﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﺰﯿﻧ دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﻃﺒﻖ روﻧﺪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ا ﺸﺎتﯾ آزﻣﺎ ﻦﯾ ﺑﻪ ﺐﯿﺷ ﻫﺎ آن در ﮐﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻓـﺮض ﺷـﺪه ﺑـﻮد، ﻣﺴـ ﯿﺮ آﺑﺮاﻫﻪ آزﻣﺎ ﯾﺸﯽ ﺗﺎ رﺳ یﻣﺮز ﺐﯿﺷ ﮏﯾﻪﺑ ﺪنﯿ ، ﻣﺴﺘﻘ ﻣﺎﻧﺪ ﻣﯽ ﯽﺑﺎﻗ ﻢﯿ . ﭘﺲ از ا ﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﺟﺮﯾﺎن ﻪﯾﺛﺎﻧﻮ یﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره ﻫـﺎ و ﺑـﺎ ز ﺑﺪهﻊﯾﺗﻮز رﺳﻮب در ﺟﺮ ﺎنﯾ و ﺗﻮﻟ ﯿﺪ ﺑﺎرﻫﺎ ی ﻣﺘﻨﺎوب ﺷﻮد ﻣﯽ ﻦﯾا ﺪﯿﺗﻮﻟ . ﺑﺎرﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﭘ ﯿﭻ و ﺧﻢ دار ﺷﺪن ﺗﺎﻟﻮگ . ددﮔﺮ ﻣﯽ ﺑـﺎ رﺳـ ﺪنﯿ ﺑـﻪ دوم یﻣﺮز ﺐﯿﺷ ، ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ روﻧﺪ و ﺗﻮان ﺟﺮﯾﺎن ﭼﻨﺎن زﯾﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻋﺮﯾﺾ ﺷﺪن آﺑﺮاﻫـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺪار زﯾـﺎد و ﺗﺸﮑ ﯿﻞ ﻣﺠﺎر ی ﻣﺘﻌﺪد ﺟﺮ اﻟﮕﻮ ﺠﻪﯿﻧﺘ در و ﺎنﯾ ﻣﯽﯽﺎﻧﯾﺷﺮ ی ﮔﺮدد ) ﺷﮑﻞ 4 - 3.( ﺷﮑﻞ4 - 3 - ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﻦ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ و ﺷﯿﺐ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠ ﻒ]62 [ 62 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣ ﯽ ﮐﻪ ﺷ ﯿﺐ آﺑﺮاﻫﻪ ﻣﺎﺑ ﯿﻦ اﯾﻦ دو ﻣﻘﺪار ﺷ یﻣﺮز ﺐﯿ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ، در ﺻﻮرﺗ ﯽ ﮐﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺘﺸﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﺑـﻪ ﺣـﺪ ﯽﮐـﺎﻓ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺮﺳﺎ ﯾﺶ ﻣﻘﺎوم ﺑﺎﺷﺪ، ﺣﻀﻮر ﯾﮏ آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﺎ اﻟﮕﻮ ﺑﻪ ﯽﻨﻮﺳﯿﺳ ی راﺣﺘﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﺳﺖ در . آزﻣﺎﯾﺸﺎت ا ﯾﻦ ﻣﺤﻘﻘـ ﻦﯾـ ا ﻦﯿ ﻧﮑﺘـﻪ ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽ ﺧﻮرد ﺪارﯾﭘﺎ یﺑﺮا ﮐﻪ ﻧﮕﺎه داﺷﺘﻦ اﻟﮕﻮ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ در ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪ، ﺑﺎ اﻓﺰا ﺎزﯿﻧ ،ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿﺷ ﺶﯾ ﺑـﻪ اﻓـﺰا ﯾﺶ ﺑـﺪه رﺳﻮب ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻣﯽ ﻦﯿﭼﻨ ﻦﯾ ﺗﻮان ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮی ﻧﻤﻮد ﮐﻪ اﻟﮕﻮ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ آﺑﺮاﻫﻪ ﯽﻌﯿﻃﺒ یﻫﺎ و ﻣﺼﻨﻮﻋ ﯽ ﻧﻪ ﺗﻨ ﻬﺎ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺪار دو ﺷ یﻣﺮز ﺐﯿ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎد رﺑﺎ یﻣﺮز ﺮﯾ رﺳﻮﺑ ﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺴﺘﮕ دارد ﯽ . ﺑﺮاﺳﺎس ﺞﯾﻧﺘﺎ ﮔﺰارش ﺷﺪه از ﮐﺎرﻫﺎ ی اﯾ ﮑـﺮز و ﭼـﺎرﻟﺘﻮن و ﻫﻤﭽﻨـ ﯿﻦ ﺷﻮم و ﺧﺎن ﻣﯽ ﺗﻮان اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮا اﻧﺪک ﺎرﯿﺑﺴ ﺮﯾﻣﻘﺎد ی ﺑﺪه رﺳﻮﺑ ﻣﯽ ﯽ ﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ اﻟﮕﻮ ی ﻣﺴـﺘﻘ ﯾـ ﭘﺎ ﻢﯿ ﺪار ﺑﻤﺎﻧـﺪ . ﺪﯾﺷﺎ ذﮐﺮ ا ﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺟﺎﻟﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﻮم در ﺳﺎل 1963 ﺑﺎ ﺑﺮرﺳ روﯽ دﺧﺎﻧﻪ ﻦﯿﭼﻨـ ﮑﺎﯾ آﻣﺮ یﻫﺎ ﮔـﺰارش ﮐـﺮده اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻋﻤﻮﻣـﺎ اﻟﮕـﻮ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺑﺎ رﺳﻮﺑﺎت ﭼﺴﺒﻨﺪه ﺑﻪ ﮐﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎر آﺑﺮﻓﺘ ﯽ1 ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﺷـﻮﻧﺪ و اﻟﮕـﻮ ی ﯽﺎﻧﯾﺷـﺮ ﺑـﺎ رﺳـﻮﺑﺎت درﺷـﺖ داﻧـﻪ ﻏﯿﺮﭼﺴـﺒﻨﺪه ﮐـﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ، ﻫﻤﺮاه ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺗﻔﮑ ﯿﮏ ﺑﯿﻦ ﻧﻮع ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد رﺳﻮﺑ ﯽ ، ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﻣﻘﺪار ﺣﺠﻤ ﯽ آن، دﻻﻟـﺖ ﺑـﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻬﻢ ﻗﻄﺮ ذرات ﻣﻮاد رﺳﻮﺑ ﯽ در ﺗﺒ اﻟﮕﻮ ﻦﯿﯿ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ دارد ﻫﺎ . 4 - 4 - 1 - راﺑﻄﻪ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺪار و ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧ در ﯽ ﺧﺼﻮص ارﺗﺒﺎط ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑﺎ ﺷ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿ رودﺧﺎﻧﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺧﺎن در ﺳﺎل 1971 ارﺗﺒﺎط ﻣﺎ ﺑ ﯿﻦ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽ ﺸﯽ ﺐﯿ ، ﺷ و اﻟﮕﻮ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ را ﻣﻮرد ﺗﺤﻘ ﯿﻖ ﻗﺮار داده اﺳﺖ ]62 [. در اﻟﮕﻮﻫﺎ ی ﻣﺴﺘﻘ ﯿﻢ و ﺷﺮ ﯽﺎﻧﯾ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ از ﺷ ﯽﺗﺎﺑﻌ ﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧ ﺴﺖﯿ در ﺣـﺎﻟ ﯽ ﮐـﻪ در اﻟﮕـﻮ ی ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی ﻣﻘـﺪار ﺿـﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺴﺘﻘ ﯿﻢ از ﻣﻘﺪار ﺷ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿ رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . در ﺷﯿﺐ ﮏﯾﻧﺰد یﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺷـ ﯿﺐ ﻣـﺮز ﻦﯿﺎﺑﻣـ ی دو اﻟﮕـﻮ ی ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی و ﯽﺎﻧﯾﺷﺮ روﻧﺪ اﻓﺰا ﯾﺶ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ . رود ﻣﯽ ﻦﯿ از ﺑ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ در ﻃﺒ ﺰﯿﻧ ﻌﺖﯿ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ ﻫﺮ ﻣﻘﺪار ﺧﺎﺻ از ﺷ ﯽ ﯿﺐ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻ ﯽ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﺒـﺎرت ﻫﻢ ﮕﺮﯾد ﺧﻮاﻧ ﯽ و ﺐﯿﺷ ﻦﯿﻣﺎ ﺑ ﯽﮐﺎﻣﻠ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ وﺟﻮد دارد . ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ یﺧﻮدﻪﺑ ﺧـﻮد ﺗـﺎ زﻣـﺎﻧ ﯽ ﮐـﻪ ﺷـ ﯿﺐ و ﯽﻃـﻮﻟ ﺑﺎرﻫﺎ ی ﻣﺘﻨﺎوب رودﺧﺎﻧﻪ از ﯾﮏ ﻃﺮف ﺑﺎ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ، ﯽ ﺑﺪه ﺑﺪه و ﺎنﯾﺟﺮ رﺳﻮب از ﺟﺎﻧﺐ د ﮕﺮﯾ در ﺗﻮازن ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻌ ﻦﯿـﯿ اﺳـﺖ . ﻫـﺮ ﺑﺎزه ای از رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﺨﺼﻮص ﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﯽ ﺪﺗﻮاﻧ از ﻣﺤﺪوده ﮔﺴﺘﺮده ای از ﺷ ﯿﺐ ﯽﻃـﻮﻟ را اﺧﺘ ﻧﻤﺎ ﺎرﯿـ ﯽ وﻟـ ﺪﯾـ ﺪنﯿ رﺳ یﺑﺮا ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪاری ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺤﺪوده ﮐﻮﭼﮑ از ﺷ ﯽ ﯿﺐ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺎرﯿ اﺧﺘ آن ﻣﯽ ﯿﻫ یﺮﻫﺎﯿﻣﺘﻐ ﺪﺗﻮاﻧ ﯽﮑﯿﺪروﻟ ﺧـﻮد را در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻣﺴ ﯿﺮ و ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ ﺧﻮد ﻧﮕﺎه دارد . رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﻫﺮ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ در ﺷ ﯿﺐ ﻋﻤﻮﻣ ﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ( دره ﺐﯿﺷ) ، ﻃﻮل ﺧﻮد را از ﻃﺮ ﯾﻖ ﮐﻢ و ز ﻧ ﺎدﯾ ﻤﻮدن ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﺑـﻪ ﻃﺮﯾﻘـﯽ ﻣﯽ ﻢﯿﺗﻨﻈ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺷ ﺑﻪ ﯽﺒﯿ دﺳﺖ آورد ﮐﻪ ﺑﺎ آن ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺟﺮ ﺎنﯾ و رﺳﻮﺑﺎت ﻣﻮﺟﻮد را ﺣﻤﻞ ﻧﻤﺎ . ﺪﯾ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ا ﯾﻦ ﻧﮑﺘـﻪ ﻻزم اﺳـﺖ ﮐـﻪ ا دو ﻦﯾـ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﺘﺎﺛﺮ از ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره یﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . 1- Wash Load ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎر م- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌ ﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 63 4 - 4 - 2 - ارﺗﺒﺎط ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﭘﺎﯾﺪار ، ﺑﺪه و ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺴﯿﺮ در ﻗ ﺴﻤﺖ یﻫﺎ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﺑﺮﺧ ﯽ از ﭘﮋوﻫﺶ یﻫﺎ اﻧﺠﺎ ﺎﻓﺘﻪﯾ م در ﺧﺼﻮص ﻧﺤﻮه ارﺗﺒﺎط ﺷ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿ ﺑﺎ ﻣﺘﻐ یﺮﻫﺎﯿ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺷﺎره ﺷﺪ . ﻧـﻮع یﮕﺮﯾد از ﭘﮋوﻫﺶ ﺰﯿﻫﺎ ﻧ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﻫﺪف ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺎﻓﺘﻦﯾ یﺎرﯿﻣﻌ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ آن ﺑﺘﻮان ﺑﺎ دارا ﺑﻮدن ﺑﺮﺧ ﯽ از ﻣﺘﻐ ﯿ ﺮﻫـﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﺷ اﻟﮕﻮ یاﺑﺮ یﺎرﯿﻣﻌ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ وﺟﻮد آورد . اﯾﻦ روش ﺗﺤﻘ یﻫﺎ ﯿﻖ را ﻣﯽ ﺗﻮان در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﭘ ﻦ،ﯿﺸﯿ ﻧﻮع د از یﮕﺮﯾ روش ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿﺷ ﻦﯿﯿﺗﻌ یﻫﺎ ﭘﺎﯾﺪارe S داﻧﺴـﺖ . اﮐﺜـﺮ اﯾﻦ روش ﻫﺎ ﻣﻘﺪار ﺷ ﯿﺐ را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺎنﯾﺟﺮ ﺑﺪه و در ﺑﺮﺧ ﯽ ﺣﺎﻻت، اﻧﺪازه ﻗﻄﺮ ذرات رﺳﻮب ﺗﺨﻤ ﻣﯽ ﻦﯿ زﻧﻨﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺧﺼﻮﺻ ﺎتﯿ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﻤﻮاره ﭼﻨ ﺑﻪ ﻦﯿ ﻧﻈﺮ ﻣ ﯽ رﺳﺎﻧﺪ ﮐﻪ ارﺗﺒﺎﻃ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿﺷ ﻦﯿﻣﺎ ﺑ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و درﺟـﻪ ﭘـ ﯿﭻ و ﺧـﻢ آن وﺟـﻮد دارد . در ﺣﻘ ﻘﺖﯿ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی یﻫﺎ ﺻﺤﺮاﯾﯽ ﻧ ﯿﺰ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﺴ ﺎرﯿ ﺐﯿﺷـ ﮐﻢ ﻫﺴـﺘﻨﺪ . ﮏﯾـ یﺑـﺮا ﺑﺪه ﺛﺎﺑﺖ اﻟﮕﻮ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی یﻫﺎ ﺷﯿﺐ در ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ رخ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺐﯿﭘﺮﺷ یﻫﺎ در ﻣﻘﺎ ﺑﺎ ﺴﻪﯾ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫـﺎ ﺑﺎ ﺷ اﻟﮕﻮ ﺗﺮ ﮐﻢﻢﯾﻣﻼ ﺐﯿ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻣﯽ ﺪاﯿﭘ ﮐﻨﻨﺪ و در ﻗﺒﺎل آن ﺑﺎ ﺗﻮﻟ ﺮﯾﺟﺰا ﺪﯿ ﮐﻮﭼﮏ ﺠﺘﺎﯿ و ﻧﺘ ﻣﺠﺎر ی ﻣﺘﻌﺪد ﻣﺠﺰ، اﻟﮕـﻮ ی ﯽﺎﻧﯾﺷـﺮ را ﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ا ﯾﻦ روﻧﺪ در ﺳ ﺮﯿ اﺧ یﻫﺎ ﺎل ﮐﻮﺷﺶ یﺎدﯾز یﻫﺎ در ﺟﻬﺖ ﺑ ﯾـ و ﺪهﯾـ ﭘﺪ ﻦﯾـ ا ﯽﻔـ ﯿﮐ ﺎنﯿـ ﺎﻓﺘﻦ ﺐﯿﺷـ ﮏﯾـ ﻣـﺮز ی یﺑـﺮا یﻫﺎ ﮔﺮوه ﻣﺨﺘﻠﻒ رودﺧﺎﻧﻪ ﯽﻌﯿﻃﺒ یﻫﺎ در اﻟﮕﻮﻫﺎ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺻﺮف ﺷﺪه اﺳﺖ ﺠﻪﯿﻧﺘ . ﺣﺎﺻﻞ ﻧ ﯿﺰ رواﺑـﻂ ﺑـﺪه - ﺐﯿﺷـ ﻣﺨﺘﻠﻔـ ﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﺳ ﻦﯿﺑ ﺰﯾﺗﻤﺎ یﺑﺮا ﯽﻌﯿ اﻟﮕﻮﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻨﺪﺳ ﺑﻪ ﯽ ﮐﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد ﻣﯽ ﻦﯾا . رواﺑﻂ دو ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺎﯾ . ﻃـﻮر ﻣﺠـﺰا ﺑـﺮا ی رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﺘﺸﮑﻞ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺧﺎﮐ ﯽ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﺎﻧﻨﺪ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﺎﺳﻪ ای ﯽﺷﻨ ﺎﯾ ذﮐﺮ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و در ا ﯾﻦ ﺻﻮرت ﻓﻘﻂ ﺷﺎﻣﻞ دو ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﯽﻃﻮﻟ ﺐﯿ و ﺷ ﺑﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﯾﺎ رواﺑﻄ ﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮا ی ﻣﺤﺪوده وﺳ از ﯽﻌﯿ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘ ﻠﻒ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫـﺎ اراﺋـﻪ ﺷـﺪه و ﻟـﺬا ﮏﯾ یﺣﺎو ﭘﺎراﻣﺘﺮ د ﺑﻪ ﮕﺮﯾ ﻋﻨﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮ اﻧﺪازه ذرات ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . ﺮﻏﻢﯿﻋﻠ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ در ﺷﮑﻞ ﻇﺎﻫﺮ ﺗﻤﺎﻣ ی ﯽ اﯾﻦ رواﺑﻂ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺛﺮ ﺷﺮا ﯽﻄﯿﻣﺤ ﻂﯾ ﻣﺨﺘﻠﻒ وﺟﻮد دارد ﻦﯾا . ﻧﮑﺘـﻪ ﺑـﺎز ﺑـﻪ وﺿـﻮح ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﺷﯿﺐ ی دارا ﯽﻧﺎﯾﺷﺮ یﻫﺎ ﺗﻨﺪﺗﺮ ی ﺎسﯿ در ﻗ ﺑﺎ ﻣﺠﺎر ی ﻣﺴﺘﻘ و ﻢﯿ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻫﺴﺘﻨﺪ از . ﺟﺎ آن ﮐﻪ ﺐﯿ و ﺷ ﺑﺪه دو ﻣﺘﻐ ﯽ اﺻﻠ ﺮﯿ در ﺗﻮان ﺟﺮ رود ﮏﯾﺎنﯾ ﺧﺎﻧﻪ، .Q.S gﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻟﺬا ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻓﺰا ﯾﺶ ﺗﻮان ﺟﺮ ﺎنﯾـ اﻟﮕـﻮ ی ﻫﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ از ﻣﺴﺘ ﺑﻪ ﻢﯿﻘ ﭘﯿﭽﺎ ﻧﺮودی و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺷﺮ ﯾﺎﺑﺪ ﻣﯽ ﺮﯿﯿﺗﻐ ﯽﺎﻧﯾ . 4 - 5 -ﺑﯿﺎن اﻟﮕﻮی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﮐﻤﯽ ﺑﻌﺪ از اراﺋﻪ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﻓﻮق و ﺑﺮرﺳﯽ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘـﯽ و ﺗﻌﯿـﯿﻦ آﺳـﺘﺎﻧﻪ ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی، ﺷـﺮﯾﺎﻧﯽ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ وﺿﻌﯿﺖ ﻓﻌﻠﯽ و ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪار ﮐﺎﻧﺎل ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﻤﯽ اﻟﮕﻮی ﻫﻨﺪﺳـﯽ ﮐﺎﻧـﺎل ﻣﯽ ﺗﻮان روش زﯾﺮ را ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮد . در ﻣﻮاردی ﮐﻪ دﻗﺖ زﯾﺎدی ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻧﯿﺴﺖ و ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ ارزﯾﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ اﺳﺖ، ﻣﯽ ﺗﻮان از رواﺑﻂ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺟﺪول زﯾﺮ اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ) ﺟﺪول 4 - 1( 64 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺪول4 - 1 - رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﺷﯿﺐ و ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن درارﺗ ﺒﺎط ﺑﺎ اﻟﮕﻮی ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺎم ﻣﺤﻘﻖ ﻣﻌﺎدﻟﻪ اراﺋﻪ ﺷﺪه داﻣﻨﻪ ﮐﺎرﺑﺮد ﻟﺌﻮﭘﻮﻟﺪ و وﻟﻤﻦ ) 1957 ( * 0.44 S 0.012Q- = رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻃﺒﯿﻌﯽ، اﻟﮕﻮی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﺎﻻی ﺧﻂ ﻣﻌﺮف ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﺬﮐﻮر، اﻟﮕﻮی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی در زﯾﺮ ﺧﻂ و اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﻣﺤﺪوده ﺷﯿﺐ ﻫﺎ ﻗﺮار دارد. ﻟﯿﻦ )1957 ( * 0.25 S 0.0007Q- = * 0.25 S 0.004Q- = ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺎﺳﻪ ای اﯾﮑﺮز و ﭼﺎرﻟﺘﻮن1 ) 1970 ( * 0.12 S 0.001Q- < 0.12 * 0.12 0.001Q S 0.004Q - - < < * 0.12 S 0.004Q- > * 0.21 S 0.00085Q- = ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺎﻧﺎلﮐ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوب ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ داده ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﯾﯽ ) ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ ﺑﺎﻻو ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ زﯾﺮﺧﻂ ( ﻫﻨﺪرﺳﻮن )1963 ( * 1.15 0.46 S 0.0012D Q- = اﮔﺮﺷﯿﺐ ﺑﺰرگ ﺗﺮ از اﯾﻦ ﻣﻘﺪارﺑﺎﺷﺪ ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ و اﮔﺮ ﺗﺮ ﮐﻢ از اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺎﺷﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی .ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ در آن* S ﺷﯿﺐ آﺳﺘﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ را از ﻫﻢ ﺟﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و Q ﺑﺪه ﻏﺎﻟـﺐ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . در راﺑﻄـﻪ ﻟﺌﻮﭘﻮﻟﺪ و وﻟﻤﻦ )1957 (رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺗﻤﺎﯾﻞ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﯿﺒﯽ ﺑﯿﺶ از ﺗﺮ * S داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨ ﺪ درﺣـﺎﻟﯽ ﮐـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ی ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﺗﺮ ﮐﻢ ی دارﻧﺪ . ﻣﺸﮑﻞ ﻋﻤﺪه رواﺑﻂ ﻓﻮق آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاﺳﺎس داده ﻫﺎی ﺻـﺤﺮاﯾﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ی ﺷـﻨﯽ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﭘـﯿﺶ ﺑﯿﻨـﯽ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ و ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی اراﺋﻪ ﻧﻤﯽ دﻫﺪ ]22 و23 [ . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﻣﺤﺪودﯾﺖ اﺻﻠ ﯽ رواﺑﻂ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل )ﺟ ﺪول 4 - 4 (آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﺛﺮ ﭘﺎﯾﺪار ی ﮐﻨﺎره را ی رو* S در ﻧﻈﺮ ﻧﻤـﯽ ﮔﯿﺮﻧـﺪ و اﯾﻦ در ﯽﺣﺎﻟ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﻨﺎره در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه اﻟﮕﻮ ی رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﺷـﺮﯾﺎﻧ ﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]15 ، 46 و48 [. ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺸ یﻫﺎ هﮐﻨﺎر ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﻓﺘ ﯽ ﺑﺮای اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ رﺳﻮﺑﺎت ﮐﻨﺎره ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه اﻧـﻮاع ﭼﮕـﺎﻟ ﯽ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫ ﯽ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﺑﺎ ﮐﻨﺎره یﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺗﺮ ﮐﻢ ، ﭘﻬﻦ ﺗﺮ وﮐﻢ ﻋﻤﻖ ﺗﺮ از ﮐﻨﺎره یﻫﺎ ﻣﻘﺎوم ﺗﺮ ﻣﻌﺎدل ﺧﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑـﻪ یﺟﺎ راﺑﻄﻪ* S Q - راﺑﻄﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﻨﺪه ﺣﺎﻟﺖ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﺷﺮﯾﺎﻧ ﺑﺎ ﯽ ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻮاده از ﻣﻨﺤﻨﯽ ﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳ ﻣﯽﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ﮐـﻪ در ﻫـﺎ آن * Sﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﻨﺎره اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ]46 [. ﺗﺎﮐﻨﻮن ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ زﯾﺎدی آﻧﺎﻟﯿﺰﻫﺎی ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﺎﯾﺪاری را ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﮑﻞ ﺑﺴﺘﺮ و ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ، ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮود و ﯾﺎ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ اﻧﺠﺎم داده اﻧﺪ ]15 ، 21 ، 24 ، 27 ، 48 ، 51 و67 [. ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻣﯿﻼر2) 2000 ( ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﺠﺮﺑﯽ زﯾﺮ ﺟﻬﺖ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل اراﺋﻪ :ﺷﻮد ﻣﯽ )4 - 7( 25 .0 b 75 .1 61 .0 50 * Q D . 0002 .0 S - f¢ = ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ : 50 D : ﻗﻄﺮی ﮐﻪ50 درﺻﺪ ذرات ازآن رﯾﺰﺗﺮﻧﺪ )m ( ¢f : زاوﯾﻪ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ اﺻﻼح ﺷﺪه رﺳﻮﺑﺎت ﮐﻨﺎره ) درﺟﻪ ( ، اﺛﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی اﯾﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ دﯾﺪه .ﺷﻮد ﻣﯽ b Q : ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ )3 m /s ( ﺑﺮا ﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ذﮐﺮ ﺷﺪه در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻣﻘﺪار ﺷﯿﺐ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﯽ از ﺷﯿﺐ اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺮ ﮐﻢ . 1- Ackers and Charlton 2- Millar ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ 65 ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻣﻘﺪار¢f ﻧﯿﺰ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎ ﻣﯽ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ؛ در ﯾﮏ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﺗﻨـﮏ و ﯾـﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ رﯾﺸﻪ ﻫﺎ ﮐﻢ ﻋﻤﻘﻨﺪ، ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﭘﻬﻦ وﮐﻢ ﻋﻤﻖ اﻧﺘﻈﺎر ﻣﯽ . رود ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻓﻘﻂ ﺟﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ دارای ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺰرگ¢f ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻧﻮاع ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻋﻤﯿـﻖ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺗﻐﯿﯿـﺮات در ﻧـﻮع ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﮐﻨـﺎره ﭘﺘﺎﻧ ﺴﯿﻞ ﺑﺮای ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺑﺮای وﺿﻮح ﺑﯿﺶ ﻣﯽ ﺗﺮ ﺗﻮان داده ﻫﺎ را ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﺗﻨﮏ ) ﮔﺮوه I وII دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﯽ و ﺗﻮرن ( و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ اﻧﺒﻮه ) ﮔﺮوه III وIV دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﯽ و ﺗﻮرن ( ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﻤﻮد . ﻧﺎﺑﻮدی ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﭘﻬﻦ ﺷﺪن ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻨﺠﺮﺷﻮد وﻟﯽ ﻟﺰوﻣﺎ اﻧﺘﻈﺎر ﻧﻤﯽ رود ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﺷـﻮد . وﻟـﯿﮑﻦ ﺑـﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ اوﻟﯿﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی دارﻧﺪ، اﻧﺘﻈﺎر ﻣﯽ رود ﮐﻪ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﺳـﺒﺐ ﻧﺎﭘﺎﯾـﺪاری و ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ راﺑﻄﻪ )4 - 7 (ﻧﯿ ﺰ ﻫﻤﭽﻮن رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ دﯾﮕﺮ از اﺣﺘﻤﺎل ﺧﻄﺎ ﻣﺒﺮا ﻧﯿﺴﺖ . ﻟﮑﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ آن اﺳـﺘﻨﺎد ﻧﻤـﻮد و ﺣﺘﯽ ﺷﺎﯾﺪ در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﺑﻪ دﻗﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن ﻧﯿـﺎز اﺳـﺖ، ﺑـﺎ اﻟﻬـﺎم از اﯾـﻦ ﻗﻀـﯿﻪ ﺑﺘـﻮان آن را ﺑـﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﯾﮏ ﻣﺪل ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﺳﺎده ﺑﺮای ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﻞ ﭘ ﺮوژه ﮐﺎﻟﯿﺒﺮه ﻧﻤﻮد . 4 - 6 -ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ در ﻃﻮل ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ آن ﺑﺮای ﺣﻤﻞ ﺟﺮﯾﺎن و رﺳﻮب ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺷـﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و ﭘﻼن ﺧﻮد را ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ و در ﻃﻮل آن دوره ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﯾﺎ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﺴـﺎﻟﻪ ﻣﻬـ ﻢ آن اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺑﺤـﺚ ﭘﺎﯾﺪاری دﯾﻨﺎﻣﯿﮏ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎی آن از ﻫﻢ ﺗﻔﮑﯿﮏ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧـﻪ ﯾـﮏ ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﻃﺒﯿﻌـﯽ اﺳـﺖ وﻟﯽ اﮔﺮ ﺷﺘﺎب ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻧﺮخ آن از ﺣﺪی ﺗﺠﺎوز ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻗﻠﻤﺪاد ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻫﻨﮕـﺎﻣﯽ ﮐـﻪ ﺷـﯿﺐ ﮐﺎﻧـﺎل در ﺧـﻼل ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ آن ﺑﻪ ﻗﺴﻤﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺷﯿﺐ دره ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻤﺎﻧـ وﺪ اﯾـﻦ ﻓـﺮض در اﻫـﺪاف ﻃﺮاﺣـﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺬﯾﺮش اﺳﺖ ﭼﺮاﮐﻪ اﮔﺮﭼﻪ ﺷﯿﺐ دره ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ وﻟﯽ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻃﻮﻻﻧﯽ رخ ﻣﯽ دﻫﺪ . در ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ داده ﻫﺎی ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری ﻣﻮﺟﻮد ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان از رواﺑﻂ رژﯾﻢ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺷـﯿﺐ، اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ) ﺑﺨﺶ 3 - 4 - 2 ( ﺑﻬﺮه ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻋﺪد ﺣﺎﺻﻞ ﺑﺎ ﺷﯿﺐ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه در ﺑﺨﺶ ﻗﺒﻞ، ﻧﻮع رودﺧﺎﻧـﻪ را ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﻮد . در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ وﺿﻌﯿﺖ ﻓﻌﻠﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ ﭘﺎﯾـﺪار ﻧﺒـﻮد و ﻫـﺪف ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﯿﺐ ﭘﺎﯾـﺪ ار رودﺧﺎﻧـﻪ اﺳـﺖ، ﺑﻬﺘـﺮﯾﻦ روش ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﯿﺮوی ﮐﺸﺸﯽ و ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺣﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻓﺼﻞ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻔﺼـﻞ ﺑـﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﺷﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ در ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺣﺎﻻت اﺳﺘﻔﺎده و ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺗﺼﺎوﯾﺮ ﻣﺎﻫﻮاره ای و ﻋﮑﺲ ﻫﻮاﯾﯽ ﺑﺎزه ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ در ﻃـﻮل ﯾـﮏ دو ره زﻣﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ارزﯾﺎﺑﯽ وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ و ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ آن ﻧﻘﺶ ﻣﻮﺛﺮی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 5 ﻓﺼﻞ5 ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 69 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ-ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ 5 - 1 - ﻣﺴﺎﯾﻞ و ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﺴﺘﺮ، ﺣﺮﯾﻢ و ﺣﻘﺎﺑﻪ ) ﺣﻖ ﻣﺼﺮف آب ( رودﺧﺎﻧﻪ 5 - 1 - 1 -ﻣﻔﻬﻮم ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﻌﺮﯾﻒ اراﺋﻪ ﺷﺪه در آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌـ ﯽ ﻣﺼـﻮب 24 آذر1379دوﻟﺖ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺠﺮا ﯾﯽ اﺳﺖ ﻃﺒ ﯿﻌﯽ ﮐﻪ آب ﺑﻪ ﻃﻮر داﺋﻢ ﯾﺎ ﻓﺼﻠ ﯽ در آن ﺟﺮ دارد ﺎنﯾ . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ ﺟﺮ ﯽﻌﯿﻃﺒ ﺎنﯾ آب ﮐﻪ ﺑﺰرگ ﺗﺮ از ﻧﻬﺮ اﺳﺖ رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﻮ . ﻨﺪﯾ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﺼﺐ آن در ﺎﭼﻪﯾ ﺎﻧﻮسﯿ اﻗ ﺎﯾ ﯾﺎ رودﺧﺎﻧﻪ د ﯾ یﮕـﺮ اﺳـﺖ . رودﺧﺎﻧﻪ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ وﺟﻮد ﻣ ﯽآﯾﺪ و ﻣﺤﻞ ﺟﺮ ﺎنﯾ آب را ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﻮ .ﻨﺪﯾ 5 - 1 - 2 -ﺗﻌﺮ ﯾﻒ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﺮﭼﻪ در ﻗﻮاﻧ ﯿﻦ ﻏﯿﺮﻣﺪون ا ﺎنﯿﺮاﻧﯾ ﭼﻪ در آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺬﻫﺒ ﯽ و ﭼﻪ در ﻋﺮف و ﻋﺎدت ﻣﺤﻠ ﯽ، ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺠـﺮا ﺑـﻪ ﻣﻔﻬـﻮم ﻣﺤﻞ ﺟﺮ ﺎنﯾ آب اﺷﺎره ﮔﺮد ﺪهﯾ اﺳﺖ و در ﻗﻮاﻧ ﯿﻦ ﻣﺼﻮب ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧ ﯽ)1307 ( و ﻗﺎﻧﻮن راﺟﻊ ﺑﻪ ﻗﻨـﻮات )1309 ( ﺑـﻪ واژه و ﻣﻔﻬـﻮم ﺑﺴﺘﺮ و ﻣﺠﺮا اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ ، اﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣ رﺳﺪﯽ ﻦﯿ اوﻟ ﺑﺎر در ﻗﻮاﻧ ﯿﻦ ﻣﺪون ا ﯾ ﺮان، در ﻣﺎده دو ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤﻮه ﻣﻠﯽ ﺷـﺪن آن )1347 ( ، ﺳﭙﺲ در ﻣﺎده دو ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب )1361 (و ﺑﺎﻻﺧﺮه در ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﻆ و ﺗﺜﺒ ﺑﺴﺘ ﺖﯿ ﺮ و ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﻣـﺮز ی )1362 ( ، ﺑﺴـﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﺣﻘ ﯿﻘﯽ آن ﺗﻌﺮ اﺳﺖ ﺪهﯾﮔﺮد ﻒﯾ . در ﺑﻨﺪ « ح» آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ، اﻧﻬـﺎر، ﻣﺴـ ﯿﻞ ﻫـﺎ، ﻣـﺮداب ﻫـﺎ، ﺑﺮﮐﻪ ﯽﻌﯿﻃﺒ یﻫﺎ و ﺷﺒﮑﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﺳﺎﻧ یﺎرﯿ آﺑ ،ﯽ و زﻫﮑﺸ ﯽ ﻣﺼﻮب ﺳﺎل 79 ﺎتﯿﻫ دوﻟﺖ؛ ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﺗﻌﺮ ﻦﯾﺗـﺮ یﺑـﺮا ﻒﯾـ ﺑﺴـﺘ ﺮ ﻣﺤﺴـﻮب ،ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح ز ﻒﯾﺗﻌﺮ ﺮﯾ ﺷﺪه اﺳﺖ : » ﺑﺴﺘﺮ آن ﻗﺴﻤﺖ از رودﺧﺎﻧﻪ، ﻧﻬﺮ ﯾﺎ ﻣﺴﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻣﺎر ﻫﯿﺪروﻟﻮژﯾﮏ و داﻏـﺎب و ﺣـﺪاﮐﺜﺮ ﻃﻐﯿـﺎن ﺑـﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ25 ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ وزارت ﻧﯿﺮو ﯾﺎ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﯿﯿﻦ «.ﺷﻮد ﻣﯽ ﻣﻄﺎﺑﻖ ا آﯾﯿﻦ ﻦﯾ ﻧﺎﻣﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻃﻐﯿﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ﺧﺎرج ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻃﻐﯿـﺎن ﺑـﺎ دوره ﺑﺮﮔﺸـﺖ 25 ﺳـﺎل ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ وزارت ﻧﯿﺮو و ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﻮد ﻣﯽ و در ﺻﻮرﺗ ﯽ ﮐﻪ ﺿﺮورت اﯾﺠﺎب ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺳﯿﻼب ﺑﺎ دوره ﺑﺮﮔﺸﺖ ﯾـﺎ ﺗﺮ ﮐﻢ ﺑﯿﺶ از ﺗﺮ 25 ﺳﺎل ﻣﻼک ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮ ار ﮔﯿﺮد، ﻻ زم اﺳﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی ﯾﺎد ﺷﺪه ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط و ﺗﻮﺟﯿﻬـﺎت ﻓﻨـﯽ از ﺣﻮﺿﻪ ﺳﺘﺎدی وزارت ﻧﯿﺮو ﻣﺠﻮز ﻻزم را اﺧﺬ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﺣﺴﺐ ﺗﮑﻠ ﻦﯿﯿﺗﻌ ﻒﯿ ﺷﺪه در ا آﯾﯿﻦ ﻦﯾ ﻧﺎﻣﻪ، ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ ﯾﺎ اﻧﻬﺎر ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺎﺑﻖ ﺗـﺎﺛﯿﺮ ی ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و ﺑﺴﺘﺮ ﮐﻤﺎﮐﺎن در اﺧﺘﯿﺎر ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ اﺳﺖ ﻟﯿﮑﻦ ﺣﺮﯾﻢ ﺑﺮای آن ﻣﻨﻈﻮر ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﻣﻨﺪرج در ﻓﺼﻮل3 و4 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺳﯿﻼب25 ﺳﺎﻟﻪ ﻫﻢ ﺧﻮاﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ آن ﮐﻪ ﻣﻮاد ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ دارای ﺑﺎر ﺣﻘﻮﻗﯽ ، ﺪﺑﺎﺷ ﻣﯽ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻪ ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺰرگ ﺗﺮ از اﺑﻌـﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اوﻟﻮﯾﺖ ﺑﺎ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ25 ﺳﺎﻟﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 1 - 3 -ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ آ ﻧﺎﻣﻪﻦﯾﯿ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴ ﻫﺎ،ﻞﯿ ﻣﺮداب ﻫﺎ، ﺑﺮﮐﻪ ﯽﻌـ ﯿﻃﺒ یﻫﺎ و ﺷـﺒﮑﻪ یﻫـﺎ آﺑﺮﺳـﺎﻧ و یﺎرﯿـ آﺑ ،ﯽ زﻫﮑﺸ ﯽ ﻣﺼﻮب ﺳﺎل 79 ﺎتﯿﻫ دوﻟﺖ؛ ﺣﺮ ﻢ؛ﯾ آن ﻗﺴﻤﺖ از اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺴﯿﻞ و ﻧﻬﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﺳـﻨﺘﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻـﻠﻪ 70 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺲ از ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار دارد و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﺮای ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻫﺎ آن ﻻزم اﺳﺖ و ﻃﺒﻖ ﻣﻘﺮرات اﯾﻦ آﯾـﯿﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﺗﻮﺳـﻂ وزارت ﻧﯿﺮو ﯾﺎ ﻫﺎ ﮐﺖﺷﺮ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﯿﯿﻦ .ﺷﻮد ﻣﯽ ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﺎ اﻧﻬﺎر ﻃﺒﯿﻌﯽ اﻋﻢ از اﯾﻦ ﮐﻪ آب داﺋﻢ ﯾﺎ ﻓﺼﻠﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ از ﯾﮏ ﺗﺎ ﺑﯿﺴﺖ ﻣﺘﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ وﺿﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﻧﻬﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﻣﺴﯿﻞ از ﻫﺮ ﻃﺮف ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﯿﻪ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ وزارت ﻧﯿﺮو و ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی ﺗﺎﺑﻌﻪ آن ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد . در ﻣﺤﺪوده ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﺎ اﻧﻬﺎر ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻃﺒﻖ ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﯽ ﻣﻌﻤـﺎری و ﺷﻬﺮﺳـﺎزی ﺗﻌﯿـﯿﻦ و ﭘـﺲ از ﻣﻮاﻓﻘﺖ وزارت ﻧﯿﺮو ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد اﻋﻼم .ﺷﻮد ﻣﯽ 5 - 1 - 4 -ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺣﺮﯾﻢ ﺣﺮﯾﻢ از ﻧﻈﺮ ﻟﻐﻮی ﺑﻪ ﭘﯿﺮاﻣﻮن و ﮔﺮداﮔﺮد اﻃﺮاف ﻣﻠﮏ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ و در ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣـﺪون اﯾـﺮان، اوﻟـﯿﻦ ﺑـﺎر در ﺳـﺎل 1307 در ﻣـﺎده 136 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ، ﺣﺮﯾﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻘﺪار ی از اراﺿ ﯽ اﻃﺮاف ﻣﻠﮏ و ﻗﻨﺎت و ﻧﻬﺮ و اﻣﺜﺎل آن ﮐﻪ ﺑـﺮا ی ﮐﻤـﺎل اﻧﺘﻔـﺎع از آن ﺿـﺮورت دارد، ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﯾﻦ ﻣﺎده در ﻣﻘﺎم ﺑﯿﺎن ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﺑﺮای اﺷﺨﺎﺻ ﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﺑﯿﺶ ی یﺗﺮ از آب ﯾـﺎ ﺗ ﺼـﺮف ﻣﻠـﮏ ﺧـﻮد دارﻧﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺟﻬﺖ، اﯾﻦ اﺷﺨﺎص در ﺑﻬﺮه یﻣﻨﺪ ﮐﺎﻣﻞ از ﺣﻖ ﺧﻮد ﺑﺮ دﯾﮕﺮان ﻣﻘﺪم ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﺑﻌﺪ ی ﻧﺒﺎﯾﺪ در ﺗﻌﺎرض ﺑـﺎ ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع اﯾﻦ اﺷﺨﺎص ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت روﺷﻦ ﺗﺮ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﯿﺶ ی دارﺑﺮ یﺗﺮ از آب دارد، ﺣﻘﻮق و ی در ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮدار ی ﺑﺎﯾـﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﮐ ﺎﻣﻞ ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﺎﺷﺪ و اﯾﻦ اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﺣﻘﻮق اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﭘﯿﺸﯿﻦ و اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﺣﻘﻮق دﯾﮕﺮان ﻋﻨـﻮان » ﺣـﺮﯾﻢ « ﺑـﻪ ﺧـﻮد ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳﺖ . ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﻣﺎده 136 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧ یﺑﻨﺎ ﯽ ﻣﺤﮑﻤ ﯽ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺣﺮﯾﻢ ﺑـﺮا ی ﺣﻔـﻆ و رﻋﺎﯾـﺖ ﺣﻘـﻮق اﺳـﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن اوﻟﯿﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ اﻗﺪام ز ﺎنﯾ آور را ﻣﻨﻊ ﮐﺮده اﺳﺖ . از ﻃﺮﻓ ﯽ ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار در ﻣﺎده 139 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧ ﯽ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺣﻖ ﺣﺮﯾﻢ را ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﯾﻢ ﻣﺘﻌﻠﻖ داﻧﺴﺘﻪ اﺳـﺖ، اﻣـﺎ در ﻫﻤـﯿﻦ راﺑﻄـﻪ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺟﻨﺒ ﯽ ﻧﯿﺰ ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺣﻖ ﺣﺮﯾﻢ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﺪ ﺑﺮا ی ﮐﻤﺎل اﺳﺘﻔﺎده از آب و ﻣﻠﮏ اﺳـﺖ و ﺑﻨـﺎﺑ ﺮاﯾﻦ ﺑـﺎ ﺣﻔﻆ اﯾﻦ ﺣﻖ دﯾﮕﺮان ﻧﯿﺰ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﯽﺟﻨﺒ یﻫﺎ ﺧﻮد را ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺗﺎ ﺟﺎ آن ﮐﻪ ﺿﺮر یﺑﺮا ی اﺳـﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨـﺪه ﻗـﺪﯾﻤ ﺑـﻪ ﯽ وﺟـﻮد ﻧﯿﺎﯾﺪ ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺗﺼﺮﻓﺎت ﻣﺠﺎز را در اراﺿ ﯽ و اﻣﻼﮐ ﯽ ﮐﻪ ﺣﻖ ﺣﺮﯾﻢ در ﻫﺎ آن ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷ .ﺪﻨ ﺑﻨﺎﺑﺮا ﯾﻦ از ﻣﻔﻬﻮم و ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺎده 136 ﻗﺎ ﻧﻮن ﻣﺪﻧ ﯽ در ﻣﯽ ﯾﺎﺑﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﺮا ی ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔـﺎع از رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ و اﻧﻬـﺎر و اﻣﺜـﺎل آن، ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ا ﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﻫﻤﺎن اراﺿ ﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬـﺎر ﻣـﺬﮐﻮر اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﺻـﻄﻼﺣﺎ ﺑـﻪ آن ﺣـﺮ ﯾﻢ اﻃـﻼق ﺷﻮد ﻣﯽ ﯽﺑ . ﺷﮏ ﻫﺮ ﺷﺨ ﺼﯽ ﮐﻪ در ﺟﻬﺖ ﺳﻠﺐ اﻧﺘﻔﺎع از رودﺧﺎﻧﻪ و اﻧ ﻫﺎ ﻬﺎر ﺑﻪ اراﺿ ﯽ اﻃﺮاف آن ﺗﻌﺮض ﻧﻤﺎ ﺪ،ﯾ در واﻗﻊ ﺑﻪ ﺣـﺮ ﻫـﺎ آنﻢﯾ ﺗﺠﺎوز ﮐﺮده اﺳﺖ و ﺗﺠﺎوز ﺑﻪ اراﺿ ﻢ،ﯾﺣﺮ ﯽ آﻏﺎز ورود ز ﺎنﯾ و ﺿﺮر ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ﺣﺮ ﯾﻢ اﺳـﺖ . ﺳـﻮاﻟﯽ ﮐـﻪ در اﯾـﻦ زﻣﯿﻨـﻪ ﻗﺎﺑـﻞ ﻃـﺮح ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺻﻮﻻ » ﺿﺮورت اﻧﺘﻔﺎع « ﭼﻪ ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﺷﺪ و اﺑﻌﺎد آن ﺗﺎ ﭼﻪ اﻧﺪازه اﺳﺖ؟ ﺣ ﻘﻮﻗﺪاﻧﺎن ﺑﺤﺚ یﻫﺎ ﻓﺮاواﻧ ﯽ ﺑﻪ ﻨﻪﯿ زﻣ ﻦﯾ در ا ﻋﻤﻞ آورده اﻧﺪ و ﻧﻮ ﯾ ﺴﻨﺪﮔﺎن ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧ ﯽ ﺑـﺎ اﻟﻬـﺎم از ﻓﻘـﻪ ﺟﻌﻔـﺮ ی و ﻗـﻮاﻧ ﯿﻦ اﺳـﻼم ﻗﻮاﻋﺪ ی ﻦﯾ در ا ﺧﺼﻮص وﺿﻊ ﻧﻤﻮده یﺑﺮا . اﻧﺪ روﺷﻦ ﺷﺪن ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع و ﺣﻘﻮق ﻣﺮﺑﻮط ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ راﺑﻄﻪ اﺷـﺨﺎص ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ اﻣـﻮال روﺷﻦ ﺷﻮد . در ﻣﺎده 29 ﻗﺎﻧﻮن ﯽﻣﺪﻧ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﻮع از ﺣﻘﻮق اﺷﺨﺎص ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻮاﻟ ﯽ ﮐﻪ در ﺧﺎرج ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺷﺮح ز ﯾﺮ اﺷﺎره ﺷـﺪه اﺳﺖ : ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 71 5 - 1 - 4 - 1 -ﺣﻖ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻃﺒﻖ ﻣﺎده 30 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ، ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺣﻘﯽ اﺳﺖ ﻣﻄﻠﻖ، اﻧﺤﺼﺎری و داﺋﻤ ﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ آن، ﻫﺮ ﻣﺎﻟﮑﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﯾﻤﻠﮏ ﺧﻮد ﺣـﻖ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺼﺮف و اﻧﺘﻔﺎع دارد، ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﻗﺎﻧ ﻮن ﻣﻨﻊ ﯾﺎ اﺳﺘﺜﻨﺎ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 1 - 4 - 2 -ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻃﺒﻖ ﻣﺎده 40 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ، ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﺣﻘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ آن ﺷﺨﺺ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺎﻟﯽ ﮐـﻪ ﻋـﯿﻦ آن ﻣﻠـﮏ دﯾﮕـﺮی اﺳـﺖ ﯾـﺎ ﻣﺎﻟﮏ ﺧﺎﺻﯽ ﻧﺪارد اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ . ﻣﺜﻞ ﺣﻖ ﺳﮑﻮﻧﺖ در ﻣﻠﮏ اﺟﺎره . ای 5 - 1 - 4 - 3 -ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده 93 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ، ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺣﻘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﺷﺨﺺ در ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮی دارد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق، ﺣـﻖ ﮐﺴـﯽ در ﻣﻠﮏ دﯾﮕﺮی ﺑﺮای ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ارﺗﻔﺎق از واژه رﻓﻖ ) ﺑﻪ ﻓﺘﺢ را ( ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﺪارا ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻦﯾ از ا رو ﺑﻪ آن ﺣﻖ، ارﺗﻔﺎق ﻣ ﻦﯾا یﺑﺮا ﻨﺪ،ﯾﮔﻮ ﯽ ﮐـﻪ ﻣﺎﻟـﮏ ﻣﻠـﮏ ﺑﺎ ﺑـﺎ ﺪﯾـ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﻪ رﻓﻖ و ﻣﺪارا رﻓﺘﺎر ﮐﻨﺪ و از اﺳﺘﻔﺎده او ﺟﻠﻮﮔ ﻧﻨﻤﺎ یﺮﯿ .ﺪﯾ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده105 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق در ﻣﻠﮏ ﻏﯿﺮ دارد، ﻣﺨﺎرﺟﯽ ﮐﻪ ﺑـﺮای ﺗﻤﺘـﻊ از آن ﺣـﻖ ﻻزم ﺷـﻮد ﺑـﻪ ﻋﻬـﺪه ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﮕﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﯿﻦ او و ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﮏ ﺑﺮﺧﻼف آن، ﻗﺮاردادی ﻣﻨﻌﻘﺪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﺎده106 ﻗﺎﻧﻮن ﯾ ﺎدﺷﺪه ﭼﻨﯿﻦ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻣﻠﮑﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﻏﯿﺮ اﺳﺖ، ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻠﮏ ﺧﻮد ﺗﺼـﺮﻓﺎﺗﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻀﯿﯿﻊ ﯾﺎ ﺗﻌﻄﯿﻠﯽ ﺣﻖ ﻣﺰﺑﻮر ﺑﺎﺷﺪ ﻣﮕﺮ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﯿﺎن ﺷـﺪ، ﺣـﻖ ارﺗﻔـﺎق دارای ﻣﺮزﻫـﺎی ﻣﺸﺨﺼـﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ و ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ا ﺳﺖ ﮐﻪ از ﻣﺘﻮن ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﮐﺎﻣ ﻼ ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ . 5 - 1 - 4 - 4 -ﻣﻮارد اﻓﺘﺮاق ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق و اﻧﺘﻔﺎع ﺑﯿﻦ ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق و اﻧﺘﻔﺎع از ﺟﻬﺎت ز ﯾ ﺮﺗﻔﺎوت وﺟﻮد دارد : - ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﯽ داﺋﻤ اﺳﺖ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣﻮﻗﺖ اﺳﺖ . -ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﺮا ی ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از ﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ اﺳﺖ وﻟ ﯽ ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣﺴﺘﻘ یﺑﺮا ﻤﺎﯿ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻨﺘﻔﻊ از ﻣﻮرد ﺣﻖ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﮐﻪ، ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﺑﺮا ی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺨﺺ ﻣﻨﺘﻔﻊ ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﻤـﺎل اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﻠـﮏ ﺑـﻪ وﺟﻮد ﻣ ﯽ آﯾﺪ و ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ آن اﺳﺖ . - ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﺮ ﻣﺎل ﻏﯿﺮﻣﻨﻘﻮل ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد ﻣﯽ ﯽ ، وﻟ ﻣﻮﺿﻮع ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺎل ﻣﻨﻘﻮل ﺎﯾـ ﻏﯿﺮﻣﻨﻘـﻮل ﺑﺎﺷـﺪ ﯽﻌﻨـ ﯾ . ﺣـﻖ ارﺗﻔﺎق اﺧﺘﺼﺎص ﺑ ﻪ اﻣﻼک و اراﺿ دارد ﯽ . -ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق، ﺣﻘ ﯽ اﺳﺖ ﺗﺒﻌ ﯽ و ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻠﮏ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ آن ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن ﻣﻠﮏ اﻧﺘﻘـﺎل داده ﻣـﯽ ﺷـﻮد ﯽ وﻟـ . ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع، ﺣﻘ ﯽ اﺳﺖ اﺳﺘﻘﻼﻟ ﯽ و ﻣﺴﺘﻘﻼ ﻗﺎﺑﻞ ﻧﻘﻞ و اﻧﺘﻘﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ، ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار ﺑﺮا ی ﺗﻨﻈﯿﻢ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﯽ و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣـﺪود و ﺣﻘـﻮق اﺷـﺨﺎص اﻋـﻢ از اﺷـﺨﺎص ﺣﻘﯿﻘـ ﯽ و اﺷـﺨﺎص ﺣﻘﻮﻗ ﯽ ﺧﻮاه ﺧﺼﻮﺻ ﯽ و ﯾﺎ دوﻟﺘ ﯽ و ﺑﺮا ی ﺟﻠﻮﮔﯿﺮ ی از ﺗﺠﺎوز اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ و رﻋﺎﯾـﺖ ﻣﺼـﺎﻟﺢ و ﻣﻨـﺎﻓﻊ ﻋﺎﻣـﻪ ) ﻣﻨـﺎﻓﻊ و ﻣﻀـﺎر 72 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻤﻮﻣ ( ﯽ و ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻓﻨ ﯽ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣ یﻣﻌﻨﺎ ﻪﺑ ﯽ ﮔﺴﺘﺮده آن و ﭘﯿﺸﮕﯿﺮ ی از ﺿﺮرﻫﺎی ﻧﺎﺷ ﯽ از ﺗﺼﺮﻓﺎت ﻏﯿﺮﻗـﺎﻧﻮﻧ ﯽ و ﻋـﺪواﻧ ﯽ اﻓـﺮاد ﻗﻮاﻋﺪ ی وﺿﻊ ﻣ ﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ . زﯾﺮا اﻧﺴﺎن ﺗﻨﻬﺎ و دور از اﺟﺘﻤﺎع زﻧﺪﮔ ﯽﻧﻤ ﯽ ﮐﻨﺪ، اﺟﺘﻤﺎع اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﺑﺮاﺳـﺎس زﻧـﺪﮔ ﯽ ﻣﺸـﺘﺮک اﺳـﺖ . در ﺑﺤـﺚ ﺣﻘﻮق ﺣﺮﯾﻢ، ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت آن، ﭘﯿﺮاﻣﻮن و ﮔﺮداﮔﺮد ﻣﻨﺎزل، ﻗﻨﻮات، ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ، ﺷـﺒﮑﻪ یﻫـﺎ آﺑﺮﺳـﺎﻧ ﯽ و ﺑـﺮق رﺳﺎﻧ ﯽ، ﭼﺎه ﻫﺎ، درﯾﺎﻫﺎ و ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت ﺳﺪﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﭘﺸﺖ ﺳﺪﻫﺎ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ و ﺣﺮﯾﻢ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﮐﻪ اﺻـﻄﻼﺣﺎ ﺑـﻪ اراﺿ » آن ﯽ ﺣﺮﯾﻢ « ﮔﻮﯾﻨﺪ . اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﻫﻤﺎن ﺣﺮﯾﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ رﻋﺎﯾﺖ آن ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ی » ﻋﺪم ﺗﺠ ﺎوز و ﺗﻌﺮض و ﺗﺼﺮف ﻋـﺪواﻧ ﯽ اﯾـﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ از ﺳﻮ ی اﺷﺨﺎص ﻣﯽ « ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺪوﯾﻦ و وﺿﻊ ﻗﻮاﻋﺪ و ﻣﻘﺮرات ﺣﺮﯾﻢ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﻓﻨ ﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋ ﯽ، اﻗﺘﺼـﺎد ی، ﻣﺼـﺎﻟﺢ و ﻣﻔﺎﺳﺪ ﻣﻨﺎﻓﻊ و ﻣﻀﺎر و ﺳﺎﯾﺮ ﺿﺮورت ﻫﺎ ﻣﺎﻫﯿﺖ آﻣﺮه دارد . ﻣﻔﻬﻮم آﻣﺮه ﺑﻮدن ﻗـﻮاﻧﯿﻦ ﺣـﺮﯾﻢ اﻟﺰاﻣـ ﯽ ﺑـﻮدن آن اﺳـﺖ . ﭼﻨﺎﻧﮑـﻪ ﯾﮑـ ازﯽ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺣﻘﻮﻗ ﯽ ﺑﯿﺎن ﻣ دارد ﯽ : ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﻟﺰاﻣ ﯽ ﻗﻮاﻧﯿﻨ ﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اراده اﻓﺮاد درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ آن ﺑﺎﺷﺪ ﺑ ﯽ اﺛﺮ اﺳـﺖ . ﻣﺤﺘـﻮ ی اﯾـﻦ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﯾﺎ ﻧﻈﻢ ﻋﻤﻮﻣ ﯽ اﺟﺘﻤﺎع اﺳﺖ و ﯾﺎ اﺧﻼق ﺣﺴﻨﻪ و ﯾﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ اﺷﺨﺎﺻ ﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﮐﻤ ﯽ ﺳﻦ ﯾـﺎ ﻋﻘـﻞ و ﯾـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﺿـﻌﻒ و ﻧﺎﺗﻮاﻧ ﯽ ﺿﺒﻂ ﻣﻨﺎﻓﻊ و دﻓﻊ زﯾ ﺎن از ﺧﻮد ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ، ﺑﻨﻤﺎﯾﻨﺪ . 5 - 1 - 5 -ﻣﻔﻬﻮم ﺣﺮ ﯾﻢ در ﻗﻮاﻧ ﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات 5 - 1 - 5 - 1 -ﺗﻌ ﺮﯾﻒ ﺣﺮﯾﻢ در ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ در ﻣﺎده 136 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ ﻣﺼﻮب ﺳﺎل1307 ﺣﺮﯾﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ : »ﺣﺮﯾﻢ ﻣﻘﺪاری از اراﺿﯽ اﻃﺮاف ﻣﻠﮏ، ﻗﻨﺎت، ﻧﻬﺮ و اﻣﺜﺎل آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮای ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺿﺮورت دارد «. از د ﯾ ﺪﮔﺎه دﮐﺘﺮﯾﻦ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺣﺮﯾﻢ در زﻣﺮه ﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﯾﻢ ﺗﻠﻘﯽ ﺷﺪه و ﻫﺮﮔﻮﻧـﻪ ﺗﻤﻠـﮏ و ﺗﺼـﺮف در آن ﮐـﻪ ﺑـﺎ ﻃﺒﯿﻌـﺖ ﺣـﺮﯾﻢ ﻣﻨﺎﻓﺎت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺪون اذن ﻣﺎﻟﮏ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ و از اﯾﻦ ﻣﻨﻈﺮ ﺣﺮﯾﻢ ﻣﻠﮏ ﺗﺒﻌﯽ اﺳﺖ . ﻣﺎده139 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﯽ در ﺑﯿﺎن اﯾﻦ اﻣﺮ ﺗﺼﺮﯾﺢ دارد ﮐﻪ » : ﺣﺮﯾﻢ در ﺣﮑﻢ ﻣﻠﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﺣـﺮﯾﻢ اﺳـﺖ و ﺗﻤﻠـﮏ و ﺗﺼـﺮف در آن ﮐـﻪ ﻣﻨﺎﻓﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ آﻧﭽﻪ ﻣﻘﺼﻮد از ﺣﺮﯾﻢ اﺳﺖ ﺑﺪو ن اذن از ﻃﺮف ﻣﺎﻟﮏ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در اراﺿـ ﯽ ﺣـﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ اﻗﺪاﻣﺎﺗ ﺑﻪ ﯽ ﻋﻤﻞ آورد ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻀﺮر یﺗﻌﺪ و ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ﺣﺮ ﯾﻢ ﮔﺮدد، وﻟﯽ ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻀﺮر ﻧﺸﻮد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ «. 5 - 1 - 5 - 2 -ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺣﺮﯾﻢ در آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر و ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎ ی آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ ) ﻣﺼﻮب ﺳﺎل 1353 ( ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﻨﺪ « ز» ﻣﺎده آﯾﯿﻦ ﮏﯾ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر و ﻣﺴـﯿﻞ ﻫـﺎ و ﺷـﺒﮑﻪ ﻫـﺎ ی آﺑﯿـﺎری و زﻫﮑﺸـﯽ ﻣﺼﻮب8.2.53، ﺣﺮﯾﻢ دارای ﺗﻌﺮﯾﻒ زﯾﺮ اﺳﺖ : »ﺣﺮﯾﻢ آن ﻗﺴﻤﺖ از اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺴﯿﻞ، ﻧﻬﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ اﺣﺪاﺛﯽ و ﻫﺎ ﺷﺒﮑﻪ ی آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺣـﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﺮای ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع و ﺣﻔﺎﻇﺖ آن ﻻزم اﺳﺖ و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار دارد «. 5 - 1 - 5 - 3 -ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺣﺮﯾﻢ در آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮا ﯾﯽ ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﻆ و ﺗﺜﺒ ﯿﺖ ﮐﻨﺎره و ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺮز یﻫﺎ ی ﻣﺼﻮب ﺳﺎل 1363 در ﺑﻨﺪ12 ﻓﺼﻞ دوم ا ﻧﺎﻣﻪﻦﯾﯿ آ ﻦﯾ ﻢﯾﺣﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ز ﻒﯾﺗﻌﺮ ﺮﯾ ﺷﺪه اﺳﺖ : ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 73 » آن ﻗﺴﻤﺖ از اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ، ﻧﻬﺮ ﯾﺎ ﻣﺴﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار دارد و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣـﻖ ارﺗﻔـﺎق ﺑـﺮای ﮐﻤـﺎل اﻧﺘﻔﺎع و ﯾﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺗﺎﺳ ﺴﺎتﯿ اﺣﺪاﺛ ﯽ ﻻزم ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ «. 5 - 1 - 5 - 4 -ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺣﺮﯾﻢ در آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر و ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ )1379 ( ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﻨﺪ « خ» ﻣﺎده آﯾﯿﻦ ﻦﯾا ﮏﯾ ﻧﺎﻣﻪ، ﺣﺮﯾﻢ آن ﻗﺴﻤﺖ از اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ و ﻧﻬﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﺳﻨﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻـﻠﻪ ﭘـﺲ از ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار دارد و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺑﺮای ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔـﺎع و ﺣﻔﺎﻇـﺖ از ﻫـﺎ آن ﻻزم اﺳـﺖ و ﻃﺒـﻖ ﻣﻘـﺮرات ﺗﻮﺳـﻂ وزارت ﻧﯿـﺮو و ﯾـﺎ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻢﯾﺣﺮ اﻧﻬﺎر ﻃﺒ ﯿﻌﯽﯾﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﻋﻢ از اﯾﻦ ﮐﻪ آب داﺋﻢ ﯾﺎ ﻓﺼﻠ ﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ از ﺴﺖﯿﺗﺎ ﺑ ﮏﯾ ﻣﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد ﮐـﻪ ﺣﺴـﺐ ﻣـﻮرد ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺿﻊ رودﺧﺎﻧﻪ از ﻫﺮ ﻃﺮف ﻣﻨﺘﻬ ﻪﯿاﻟ ﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻌ ﻣﯽﻦﯿﯿ ﮔﺮدد . در ﻣﻮرخ12 / 12 / 1382 ﺮانﯾ وز ﺎتﯿﻫ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ﻃﯽ ﻣﺼـﻮﺑﻪ ا ی ﺑﺮﺧـ ﯽ ﻣﻔـﺎد آﯾـﯿﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ، ﺷﺒﮑﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﺳﺎﻧ یﺎرﯿ و آﺑ ﯽ و زﻫﮑﺸ ﯽ ﻣﺼﻮب 24 /9/ 1379 را ﺑﻪ ﺷـﺮح ز ﺮﯾـ اﺻﻼح ﮐﺮد : ﻣﺘﻦ ز ﺑﻨﺪ ﻦﯾﮕﺰﯾﺟﺎ ﺮﯾ « خ» ﻣﺎده ﻦ آﯾﯿ ﮏﯾ ﻧﺎﻣﻪ ذﮐﺮ ﺷﺪه ، ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺣﺮﯾﻢ آن ﻗﺴﻤﺖ از اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺴﯿﻞ و ﻧﻬﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﺳﻨﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار دارد و ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺣـﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﺑﺮای ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﻤ ﻫﺎ آن از ﯽﻔﯿ و ﮐ ﯽ ﻻزم اﺳﺖ و ﻃﺒﻖ ﻣﻘﺮرات ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﻧﯿﺮو و ﯾﺎ ﺷـﺮﮐﺖ ﻫـﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﺗﻌ ﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد . 5 - 1 - 6 -ﺣﺮﯾﻢ ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ رودﺧﺎﻧﻪ 5 - 1 - 6 - 1 -ﺣﺮﯾﻢ ﮐﻤﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻧﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎره 58977 / ت29101 ه ﻣﻮرخ12 / 12 / 1382ﻫﯿﺎت وزﯾﺮان ﻢﯾﺣﺮ ﮐﻤﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﻋﻢ از اﯾﻦ ﮐـﻪ آب داﺋـﻢ ﯾﺎ ﻓﺼﻠ ﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺮا ﯽﺮوﺑﯾﻻ ﺎتﯿﻋﻤﻠ ی و ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﺴﺖﯿﺗﺎ ﺑ ﮏﯾ ،ی )ﻣﺘﺮ ﺗﺮاز اﻓﻘ ( ﯽ از ﻣﻨﺘﻬ ﻪﯿاﻟ ﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف و وﺿﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ وﺳ ﻠﻪﯿ وزارت ﻧ ﺎﯾﺮوﯿ ﺷﺮﮐﺖ یﻫﺎ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌ ﻣﯽﻦﯿﯿ ﮔﺮدد . ﺷﺎﺧﺺ و ﻫﺎ روش ﻫﺎ ی ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮﻧﯽ ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﯾﻢ ﮐﻤﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای اﻧﺠـﺎم ﻋﻤﻠﯿـﺎت ﻻﯾﺮوﺑـﯽ و ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری اراﺋـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﯾﮑـﯽ از اﯾـﻦ روش ﻫـﺎ ﺗﺤـﺖ ﻋﻨـﻮان »دﺳ ﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣﺮﯾﻢ ﮐﻤﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ «ﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ دﻓﺘﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺳﻮاﺣﻞ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﯾـﺮان در ﭘﺎﯾﯿﺰ1389 اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . 5 - 1 - 6 - 2 -ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻧﺎﻣﻪ ﯾﺎدﺷﺪه ﻫﯿﺎت وزﯾﺮان، ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﯿﻔﯽ ﻫﺎ آن ﺗﺎ ﯾﮑﺼﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺘـﺮ ) ﺗـﺮاز اﻓﻘـﯽ از ( ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﯿﻪ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف و ﺷﺮاﯾﻂ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ وﺳـﯿﻠﻪ وزارت ﻧﯿـﺮو ﯾـﺎ ﺷـﺮﮐﺖ ﻫـﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد . 74 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه آب ﺷﺮب، ﻣﻘﻄﻮﻋﺎ ﯾﮑﺼﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺳﯿﺎﻫﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﯾﺎد ﺷـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﺳ ﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﯿﯿﻦ و ﺑﺮای اﻃﻼع ﻋﻤﻮم اﻋﻼم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎرﺑﺮی و ﺻﺎدر ﮐﻨﻨﺪه ﭘﺮواﻧـﻪ اﺳـﺘﻘﺮار ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻣﮑﻠﻔﻨﺪ ﻗﺒﻞ از ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺎرﺑﺮی و ﯾﺎ ﺻﺪور ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺠﻮزی در ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﮐﺴـﺐ ﻧﻈـﺮ ﺳـﺎزﻣﺎن آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﻣﺮﺑﻮط در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﮐﻤﺎل ا ﻧﺘﻔﺎع و ﻋﺪم ﺿﺮر ﺑﺮای ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﻮارد ﮐﻤﺎل اﻧﺘﻔـﺎع و ﻋـﺪم ﺗﻀـﺮر در ﺣـﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ وزارت ﻧﯿﺮو ﺗﺪوﯾﻦ و ﺟﻬﺖ اﺟﺮا ﺑﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای اﺑﻼغ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ . ﺑﺮ اﺳﺎس دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ آذر ﻣﺎه1384 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب اﯾـﺮان و ﺑـﺎ ﻋﻨﺎﯾـﺖ ﺑـﻪ ﻣـﻮارد ﻣﻨـﺪرج در ﻣﺼـﻮﺑﻪ ﻫﯿـﺎت وزﯾـﺮان، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﺳﻪ ﮔﺮوه ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی و ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد : اﻟﻒ-رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه آب ﺷﺮب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻧﺎﻣﻪ ﯾﺎدﺷﺪه ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه آب ﺷﺮ ب، ﻣﻘﻄﻮﻋـﺎ ﯾﮑﺼـﺪ و ﭘﻨﺠـﺎه ﻣﺘـﺮ ) ﺗـﺮاز اﻓﻘﯽ ﻣﯽ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺪوده ﺑﺎزه ﻃﻮﻟﯽ ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه آب ﺷﺮب از ﺑﺎﻻدﺳﺖ 20 ﺑﺮاﺑﺮ ﻋﺮض ﺑﺴﺘﺮ و در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 1 ﺗﺎ2 ﺑﺮاﺑﺮ ﻋﺮض ﺑﺴﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻣﺘﻮاﻟﯽ ﺑﺮداﺷﺖ آب از رودﺧﺎﻧﻪ از ﺗﺮ ﮐﻢ5 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﺎﺷـﺪ در اﯾـ ﻦ ﺻـﻮرت ﮐـﻞ اﯾـﻦ ﻣﺤﺪوه ﺑﺎزه آب ﺷﺮب ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ . در ﻣﺤﺪوده ﺣﻔﺎﻇﺖ آب ﺷﺮب، اﺳﺘﻘﺮار ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﮐﺎرﺑﺮی ﺑﻪ ﺟﺰ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﮐﺸـﺎورزی ﮐـﻢ آب ﺑـﺮ و ﻏﯿﺮ ﻏﺮﻗﺎﺑﯽ ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﮐﺎﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮل ﻣﺼﺮف ﺳﻢ وﮐﻮد، ﻣﻤﻨﻮع ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺪﺑﺎﯾ از اﺗﺼﺎل ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﮐﺎﻧﺎل و ﻫـﺪاﯾﺖ ﻫـﺮ ﻧـﻮع زﻫـﺎب ﮐﺸﺎورزی و ﭘﺴﺎب ﻓﺎﺿ ﻼب ﻫﺎی ﺧﺎم ﯾﺎ ﺗﺼﻔﯿﻪ ﺷﺪه در اﯾﻦ ﻣﺤﺪوده ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﺷﻮد . ب- رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه در ﻣﺤﺪوده ﺣﻔﺎﻇﺘﯽ ﻣﻘﻄﻮﻋﺎ ﯾﮑﺼﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺘـﺮ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻟـﯿﮑﻦ ﺑـﺎ ﻋﻨﺎﯾـﺖ ﺑـﻪ ﻣﺼـﻮﺑﻪ ﺷﻮراﯾﻌﺎﻟﯽ ﺷﮑﺎرﺑﺎﻧﯽ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺻﯿﺪ ) ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻤﺎره 1 در ﻣﻮرخ12 ﻣﻬﺮ1346 ( در ﺧﺼﻮص ﺑﺨﺶ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﭼﺎﻟﻮس و ﺳﺮدآﺑﺮود واﻗﻊ در ﺷﻬﺮ ﺑﻮﺷﻬﺮ200 ﻣﺘﺮ از ﻫﺮ ﻃﺮف رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺮﯾﻢ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . اﺳﺘﻘﺮار ﮐﻠﯿﻪ ﮐﺎرﺑﺮی ﻫـﺎ ﺑﻪ ﺟﺰء ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ، ﮔﺮدﺷﮕﺮی در ﺟﻬﺖ ﻣﻌﺮﻓﯽ ارزش ﻫﺎ ی ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺣﻔﺎ ﻇﺖ ﺷﺪه ﺑـﺪون اﯾﺠﺎد ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺳﺎزه در ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی آﻣﻮزﺷﯽ و ﭘﮋوﻫﺸﯽ، ﻣﻤﻨﻮع ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ج-رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه آب ﺷﺮب ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ آن دﺳﺘﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﮐﻪ ﮐﺎرﺑﺮی ﺷﺮب ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺷﺎﻣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﺎﺣﯿﻪ ) ﻣﻨﻄﻘﻪ ( ﺗﻘﺴـﯿﻢ :ﻮدﺷ ﻣﯽ ﺣﺮﯾﻢ اول : ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ در ﻧﺎﺣﯿﻪ اول )A (، ﻣﻘﻄﻮﻋﺎ20 ﻣﺘﺮ از ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﯿﻪ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . (A= 20) ﺣﺮﯾﻢ دوم : ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ در ﻧﺎﺣﯿﻪ دوم )B (ﺑﺮاﺳﺎس رده ﺑﻨﺪی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻣﻨﻈﻮر از رده ﺑﻨـﺪی ، ﺷـﻤﺎره ﮔـﺬاری ﺷـﺎﺧﻪ اﺻﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺷ . ﺎﺧﻪ اﺻﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺎ ﺷﻤﺎره 1 ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮده و ﺷـﺎﺧﻪ ﻫـﺎ ی ﻓﺮﻋـﯽ را ﮐـﻪ ﺑـﻪ آن ﻣﯽ رﯾﺰد ﺑﺎ ﻋﺪد 2 ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ روال ﻫﺮ ﭼﻪ اﻧﺸﻌﺎﺑﺎت رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﮔﺮدد، ﻋﺪد ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ آن ﺑﺰرگ ﺗـﺮ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﻻزم ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 75 ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ روش ﻋﮑﺲ روش درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻌﻤﻮل در رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . رده رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺣﺮف )n ( ﻧﺸﺎن داده ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﺣـﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ آن در ﻧﺎﺣﯿﻪ دوم ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راﺑﻄﻪ زﯾﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد : )5 - 1( (150 A) B (n 1) - = + ﺣﺮﯾﻢ ﺳﻮم : ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ در ﻧﺎﺣﯿﻪ ﺳﻮم )C ( از راﺑﻄﻪ زﯾﺮ دﺳﺖ ﺑﻪ : آﯾﺪ ﻣﯽ )5 - 2( C 150 (A B) = - + ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﻣﺠﺎز در ﺣﺮﯾﻢ ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﯾﺎدﺷﺪه ﺑﻪ ﺷﺮح ﺟﺪول زﯾﺮ اﺳﺖ : ﺟﺪول5 - 1 -ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﺳﺎزﮔﺎر ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﺣﺮﯾﻢ ﮐﯿﻔﯽ ﺣﺮﯾﻢ ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎی ﺳﺎزﮔﺎر اول ،ﮐﺸﺎورزی ﻏﯿﺮﻏﺮﻗﺎﺑﯽ ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﮔﺮوه 2 ) ،اﻧﺘﻘﺎل آب، ﺑﺮق، ﻣﺨﺎﺑﺮات، ﭘﻞ ﻫﺎ ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت ﺑﻨﺪری ( و ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ ﮔﺴﺘﺮده ) ﺑﺪون اﯾﺠﺎد ﺗﺎﺳﯿﺴ ﻣﺘ ﺎت ﻤﺮﮐﺰ ( دوم ،ﮐﺸﺎورزی ﻏﯿﺮ ﺳﻨﺘﯽ، ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ روﺳﺘﺎﯾﯽ، ﮔﺮوه ﺻﻨﻌﺘﯽ اﻟﻒ و ب ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﮔﺮوه 1، ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ و ﺗﻔﺮﺟﯽ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ و داﻣﭙﺮوری ﺳﻮم ﮐﺸﺎورزی ﺳﻨﺘﯽ، ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ و ﺗﺠﺎری ﺷﻬﺮی، ﮔﺮوه ﺻﻨﻌﺘﯽ ج در ﺟﺪول ﻓﻮق ﺗﺎﺳﯿﺴﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﮐﻠﯿﻪ ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت ﻧﻈﯿﺮ ﺳ ﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و ارﺗﺒﺎ ﻃﺎت، ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب و ﺑـﺮق، ﻓﺮودﮔـﺎه، راه آﻫﻦ، ﻣﺪرﺳﻪ، داﻧﺸﮕﺎه و ... اﻃﻼق ﻣﯽ ﮔﺮدد ﮐﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺗﺴﻬﯿﻼت و ﺧﺪﻣﺎت در ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺎر ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ .ﺷﻮد ﻣﯽ - ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﮔﺮوه 1 · ﮔﺮوﻫﯽ از ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻫﺎ ﺷﺒﮑﻪ ی آوری ﺟﻤﻊ و ﺗﺼﻔﯿﻪ ﻓﺎﺿﻼب و ﻓﺮودﮔﺎه و ﺑﻪﮐﻪ ﻫﺎ اﺳﻄﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻋﻤﻠﮑـﺮد ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺠﺎور ﺧﻮد ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ . - ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﮔﺮوه 2 · ﮔﺮوﻫﯽ از ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت زﯾﺮﺑﻨﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب، ﺑﺮق و ﻣﺨﺎﺑﺮات و ﭘﻞ ﻫـﺎ ﮐـﻪ ﺑـﻪ واﺳـﻄﻪ ﻧـﻮع ﻋﻤﻠﮑـﺮد ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔـﯽ ﺗﺮ ﮐﻢ ی ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺠﺎور ﺧﻮد ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ . 5 - 1 - 7 -ﻣﻘ ﺮرات ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺒﺼﺮه ﯾﮏ ﻣﺎده دو ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﭘﻬﻨـﻪ ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ در ﻫـﺮ ﻣﺤـﻞ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ آﻣـﺎر ﻫﯿ ﺪروﻟﻮژ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر و داﻏﺎب در ﺑﺴﺘﺮ ﻃﺒ ﻫﺎ آنﯽﻌﯿ ﺑﺪون رﻋﺎ ﯾﺖ اﺛﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺗﺎﺳ ﺴﺎتﯿ ﯽ آﺑ ﺑﺎ وز ارت ﻧ اﺳﺖ ﺮوﯿ . اﻫﻢ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در ﺗﺒﺼﺮه ﻗﺎﻧﻮﻧ ﯽ ﻓﻮق ﺑﻪ ا ﯾﻦ ﺷﺮح اﺳ :ﺖ - اﯾﻦ ﺗﺒﺼﺮه ﺑﺮ ﮐﻠﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ اﻋﻢ از ﻓﺼﻠﯽ ﯾﺎ داﺋﻤ ﯽ، ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ و ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ، داﯾﺮ ﯾﺎ ﻣﺘﺮوﮐﻪ، ﺟـﺎری در دﺷـﺖ ﯾـﺎ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ، ﺟﺎری در ﻣﺤﺪوده ﺷﻬﺮﻫﺎ ﯾﺎ ﺧـﺎرج از ﻣﺤـﺪوده ﺷـﻬﺮﻫﺎ ﺷـﻤﻮﻟﯿﺖ دارد و اﻋـﻼم ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮﯾﻢ ﻫـﯿﭻ ﯾـﮏ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ از ﺷﻤﻮﻟﯿﺖ اﯾﻦ ﺗﺒﺼﺮه ﺧﺎر ﻤﯽﻧ ج ﺑﺎﺷﺪ . 76 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ - ﻦﯿﯿﺗﻌ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﻧﺤﺼﺎرا ﺑﺎ وزارت ﻧ اﺳﺖ ﺮوﯿ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت د ﯾ ﮕـﺮ ﻧﻈـﺮ ﺳـﺎ ﯾﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳـﺎن اﻋـﻢ از اﯾـﻦ ﮐـﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺨﺶ دوﻟﺘ ﯽ و ﻏﯿﺮدوﻟﺘﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و اﻋﻢ از اﯾﻦ ﮐﻪ اﺷﺨﺎص ﺣﻘ ﺎﯾ و ﯽﻘﯿ ﺣﻘﻮﻗ ﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ در ارﺗﺒـﺎط ﺑـﺎ ﺗﻌ ﻦﯿـﯿ ﭘﻬﻨـﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﻫﺎ آنﻢﯾ ﻗﺎﻧﻮﻧ ﯽ ﻧﺒﻮده و در ﻣﺤﺎﮐ ﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻨﺎد ﻗﺮار ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . -ﻣﺒﻨﺎ و ﻣﻌ ﻦﯿﯿﺗﻌ ﺎرﯿ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﻮق آﻣﺎر ﻫ ﯿ ﺪروﻟﻮژ ی و داﻏﺎب در ﺑﺴﺘﺮ ﻃﺒ ﯿﻌﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﺒـﺎرت د ﯾ ﻦﯿـﯿ ﺗﻌ ﮕـﺮ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﻧﺠﺎ م ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓ ﻨﯽ در زﻣ ﯿﻫ ﻨﻪﯿ ﺪروﻟﻮژ ی، رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﯿ و ﻫ ﮏﯿﺪروﻟ و ﺗﻠﻔ ﺎﻓﺘﻪﯾﻖﯿ ﺑـﺎ ﯽﻓﻨ یﻫﺎ ﺞﯾﻧﺘﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺣﻘﻮﻗ اﺳﺖ ﯽ . -ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎ ی ﺑﺴﺘﺮ ﻃﺒ ﯿﻌﯽ و ﺑﺪون رﻋﺎ ﯾﺖ اﺛﺮ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﺗﺎﺳ ﯿ ﺴـﺎت ﯽ آﺑـ اﻧﺠﺎ . ﺮدﯿﮔﯽ م ﻣ ﺑﻨﺎﺑﺮا ﯾﻦ ﻗﺒﻞ از ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﺮض ﺑﺴﺘﺮ ﻻزم اﺳﺖ آﺛﺎر ﺗﺎﺳ ﺴﺎتﯿ ﺎﯾ و ﯽ آﺑ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ دﺧـﻞ و ﺗﺼـﺮﻓﺎت اﻧﺴـﺎﻧ را ﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐ در ﯽﻌﯿﻃﺒ ﺮﯿﻏ ﺮاتﯿﯿ ﺑﺴﺘﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ از ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺣﺬف ﮔﺮدد . ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻏﯿﺮﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ : اﻟﻒ- اﺣﺪاث ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت آﺑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﺳﺪ ﻣﺨﺰﻧﯽ، ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﯽ و ﺳﺎﯾﺮ ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب ب- اﺣﺪاث ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺘﯽ و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ : دﯾﻮاره ﺳﯿﻞ ﺑﻨﺪ، اﭘﯽ و داﯾﮏ ج- اﺣﺪاث ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺗﻘﺎﻃﻌﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﭘﻞ، ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب و ﺑﺮق و ﮔﺎز و ﻧﻔﺖ د- ﻏﺮس ﻧﻬﺎل و درﺧﺖ در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺸﺎورزان و ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ در اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﻫ- ﺗﺼﺮف ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮدم ) اﺷﺨﺎص ﺣﻘﯿﻘﯽ و ﺣﻘﻮﻗﯽ ( ﺑﺮای اﺣﺪاث اﻋﯿﺎﻧﯽ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ -ﭼﻮن ﺳ ﻼبﯿ ﻫﺎ ﺑﺎ دوره یﻫﺎ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺨﺘﻠﻒ دارا ی داﻏﺎب ﻣﺘﻔﺎوت ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮا ﯾﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﺑـﺎ ﻗﺒـﻮل ر ﯾ ﺴـﮏ ﻣﺸـﺨﺺ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺳ ﻼبﯿ ﻃﺮاﺣ ﻦﯿﯿﺗﻌ یﺑﺮا ﯽ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔ .ﺮدﯿ ﭼﻮن اﺳﺘﻨﺎد ﻗﺎﻧ ﻦﯿﯿﺗﻌ ﯽﻮﻧ ﺣﺪود ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب و آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ، ﻫـﺎ اﻧﻬﺎر، ﻣﺴ ﻫﺎ،ﻞﯿ ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﯽﻌﯿﻃﺒ یﻫﺎ و ﺷﺒﮑﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﺳﺎﻧ یﺎرﯿ آﺑ ،ﯽ و زﻫﮑﺸ اﺳﺖ ﯽ . ﻟﺬا در ا ﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺮﺧـ ﯽ از ﻣـﻮاد آﯾـﯿﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﯾﺎد ﺷﺪه ﺋﻪ ارا :ﺷﻮد ﻣﯽ 5 - 1 - 7 - 1 -ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻦﯿﯿﺗﻌ یﺑﺮا یﺰﯾر ﺣﺪود ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده دو آ ﻦﯾﯿ ﻧﺎﻣﻪ، ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻣﮑﻠﻔﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻣﮑﺎﻧﺎت، ﺣﺪ ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ، اﻧﻬـﺎر، ﻣﺴـﯿﻞ ﻫـﺎ، ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﻮﺿﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻣﺸﺨﺺ و ﺑﺎ اﻋﺰام ﮐﺎرﺷﻨﺎس ﯾﺎ ﮐﺎرﺷﻨﺎ ﺳﺎن ذﯾﺼـﻼح ﻃﺒـﻖ ﻣﻘﺮرات اﯾﻦ آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺗ ﻌﯿﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . 5 - 1 - 7 - 2 -ﻗﻠﻊ و ﻗﻤﻊ اﻋ یﻫﺎﯽﺎﻧﯿ واﻗﻊ در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده ﺷﺶ آ ﻦﯾﯿ ﻧﺎﻣﻪ، ﭘﺲ از ﺗﻌﯿﯿﻦ و ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﯿﺰان ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﺮﮐﺖ آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﻗﻠـﻊ و ﻗﻤـﻊ اﻋﯿﺎﻧﯽ اﻋﻢ از اﺷﺠﺎر و ﻏﯿﺮ آن واﻗﻊ در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از اﻣﻮر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آب و ﺑﺮق ﻻزم ﺑﺪاﻧـﺪ، ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﻘـﺮرات ﻣﺮﺑـﻮط اﻗﺪام ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 77 5 - 1 - 7 - 3 -اﻣﮑﺎن ﮐﺸﺖ ﻣﻮﻗﺖ در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده ﻫﻔﺖ آ ﻦﯾﯿ ﻧﺎﻣﻪ، ﮐﺸﺖ ﻣﻮﻗﺖ در آن ﻗﺴﻤﺖ از ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻧﻬﺮ و ﻣﺴﯿﻞ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب ﻣﺰاﺣﻤﺘـﯽ اﯾﺠـﺎد ﻧﻨﻤﺎﯾﺪ، ﺑﺎ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﮐﺘﺒﯽ و ﻗﺒﻠﯽ ﺷﺮﮐﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ذﯾﺮﺑﻂ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺟﺎره و رﻋﺎﯾـﺖ اوﻟﻮﯾـﺖ ﺑـﺮای ﻣﺠـﺎورﯾﻦ ﺑﻼﻣـﺎﻧﻊ اﺳـﺖ، وﻟـﯽ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺑﻪ ﻫﯿﭻ وﺟﻪ ﺣﻖ اﯾﺠﺎد اﻋﯿ ﺎﻧﯽ و ﻏﺮس ﻧﻬﺎل و درﺧﺖ ﺑﻪ ) ﺟﺰ زراﻋﺖ ﺳﻄﺤﯽ ( را ﻧﺪارد . در ﺻـﻮرت ﺗﺨﻠـﻒ، اراﺿـﯽ ﻣﺴـﺘﺮد و از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ وی ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺷﺮﮐﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ذﯾﺮﺑﻂ ﺑﺎﯾﺪ در اﺟﺎره ﻧﺎﻣﻪ ﻗﯿﺪ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ در ﺻﻮرت ﺑﺮوز ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺴﺎرت ﻧﺎﺷـﯽ از ﺳﯿﻞ و ﻧﻈﺎﯾﺮ آن ﻫﯿﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺴﻮوﻟﯿﺘﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . 5 - 1 - 7 - 4 -ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺮده رودﺧﺎﻧﻪ و ﺣﺮ آن ﻢﯾ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده ﻫﺸﺖ آ ﻦﯾﯿ ﻧﺎﻣﻪ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻧﻬﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻣﺴﯿﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﺴـﺘﺮ ﮐـﻪ ﺑﺴـﺘ ﺮ ﻣﺮده ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ و ﮐﻤﺎﮐﺎن در اﺧﺘﯿﺎر دوﻟﺖ اﺳﺖ، ﺑﺮای اﺟﺮای ﻃﺮح ﻫﺎی آب و ﺑﺮق ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ ﺣﺪود ﻣﺸﺨﺼـﯽ از ﻃﺮﯾـﻖ وزارت ﻧﯿﺮو ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺘ ﻘﺎﺿﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺟﺎره واﮔﺬار و ﻧﺤﻮه آﻣﺎده ﺳﺎزی، ﮐﻨﺎره ﺑﻨﺪی و ﺳﺎﯾﺮ ﺷـﺮاﯾﻂ ﻣﺮﺑـﻮط در ﺳـﻨﺪ واﮔـﺬاری ﻗﯿـﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 5 - 1 - 7 - 5 -اﻣﮑﺎن دﯾﻮا ره ﺳﺎزی و اﺳﺘﻔﺎده از اراﺿﯽ ﻣﺎزاد ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده ده آ ﻦﯾﯿ ﻧﺎﻣﻪ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﮑﺎن دﯾﻮاره ﺳﺎزی و اﺳﺘﻔﺎده از اراﺿﯽ ﻣﺎزاد ﺑﺴﺘﺮ ﺑﺮای ﻣﺠﺎورﯾﻦ وﺟﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺷـﺮﮐﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺿﻤﻦ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻣﺠﺎوران رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺸﺨﺼﺎت دﯾﻮاره و ﻣﻘﺪار زﻣﯿﻦ ﻫﺎﯾﯽ را ﮐﻪ در اﺛـﺮ دﯾـﻮاره ﺳـﺎزی ﺣﺎﺻـﻞ ﻣـﯽ ﺷـﻮد ، ﻣﻌﻠﻮم و ﺑﻪ ﻣﺠﺎوران اﻋﻼ م ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ در ﺻﻮرت ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺮاﺟﻌﻪ و ﺑﺎ ﻗﺒﻮل ﺷﺮاﯾﻂ و ﻣﺸﺨﺼـﺎت دﯾـﻮاره ﺳـﺎزی ﺑـﺮای اﺧـﺬ اﺟﺎزه اﻗﺪام ﻧﻤﺎﯾ . ﺪﻨ ﺑﺴﺘﺮ واﻗﻊ در ﭘﺸﺖ دﯾﻮاره اﺣﺪاﺛﯽ در اﺧﺘﯿﺎر دوﻟﺖ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان اﺳـﺖ . ﺷـﺮﮐﺖ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ ﭘـﺲ از ﺗـﺎﻣﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﺣ ﺮﯾﻢ ﮐﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻌﺪ از دﯾﻮاره اﺣﺪاﺛﯽ ﺷﺮوع ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﺴﺘﺮ را ﺑﻪ ﺳﺎزﻧﺪه دﯾﻮار ﯾﺎ در ﺻﻮرت ﻋـﺪم ﺗﻤﺎﯾـﻞ ﺳـﺎزﻧﺪه ﺑـﻪ دﯾﮕﺮان اﺟﺎره دﻫﺪ . 5 - 1 - 7 - 6 -ﺗﺪاﺧﻞ ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ راه یﻫﺎ اﺻﻠ ﯽ و ﻓﺮﻋ ﯽ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده ﭼﻬﺎرده آ ﻦﯾﯿ ﻧﺎﻣﻪ، ﻫﺮﮔﺎه ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ، ﻣﺮداب ﻫـﺎ و ﺑ ﺮﮐـﻪ ﻫـﺎی ﻃﺒﯿﻌـﯽ و راه ﻫـﺎی اﺻـﻠﯽ و ﻓﺮﻋـﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﺪاﺧﻞ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ، ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻮرد ﺗﺪاﺧﻞ ﺑﺮای ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺘﺮک ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . 5 - 1 - 8 - ﺣﻘﺎﺑﻪ ) ﺣﻖ ﻣﺼﺮف آب ( ﺣﻘﺎﺑﻪ ﻋﺒﺎرت از ﺣﻖ ﻣﺼﺮف آﺑ ﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در دﻓﺎﺗﺮ ﺟﺰ ء ﺟﻤﻊ ﯾﺎ اﺳﻨﺎد ﻣﺎﻟﮑ ﺎﯾـ ﺖﯿ ﺣﮑـﻢ دادﮔـﺎه ﺎﯾـ ﻣـﺪارک ﻗـﺎﻧﻮﻧ ﯽ دﯾ ﮕـﺮ، ﻗﺒـﻞ از ﺗﺼﻮ ﯾﺐ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب، ﺗﺜﺒ ﺎﯾ و ﺖﯿ ﭘﺲ از ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﺑﺎ ﺻﺪور ﻣﺠﻮزﻫﺎ ی ﻗﺎﻧﻮﻧ ﯽ ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﻧ ﺮو،ﯿ اﺷـﺨﺎص را در ﻣﺼﺮف آن ذ .ﺪ داﻧﯽﻣ ﺣﻖ ی ﺣﻘﺎﺑﻪ را اﺑﺘﺪا، ﺣﻖ اﺳﺘﻔﺎده از آب ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ را ﻣﯽ ﮔﻔﺘﻨﺪ وﻟ ﯽ ﺑﻪ ﺗﺪر ﯾﺞ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار آﺑ ﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ زﻣ ﻦﯿﻣﻌ ﻦﯿ از رود ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﭼﺸﻤﻪ ﯾﺎ از ﻣﻨﺒـﻊ آب د یﮕﺮﯾ ﺗﻌﻠﻖ ﻣ ﯽ ﮔﺮﻓﺖ، اﻃﻼق ﮔﺮد ﻦﯾا . ﺪﯾ ﺣﻖ ﻣﺼﺮف ﻣﺠﺎز در ﮔﺬﺷﺘﻪ، در دﻓﺎﺗﺮ ءﺟﺰ ﺟﻤﻊ و اﺳﻨﺎد ﻣﺎﻟﮑ ﯿﺖﯾﺎ ﺣﮑـﻢ دادﮔـﺎه ﻫـﺎ ﺎﯾـ ﻣﺪارک ﻗ .ﺷﺪﯽﻣ ﺪﯿﻗ ﮕﺮﯾد ﯽﺎﻧﻮﻧ 78 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﻘﺎﺑﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺣﻘﻮﻗ ﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺷـﺮا ﯾﻂ ﻗـﺎﻧﻮﻧ ﯽ ﺧـﺎص ﻗﺒـﻞ از ﺗﺼـﻮ ﯾﺐ ﻗـﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﻊﯾـ ﻋﺎدﻻﻧـﻪ آب در ﺳـ ﺎل 1361 ، ﺑـﺮا ی ﺣﻘﺎﺑﻪ داران ا ﺠﺎدﯾ ﺷﺪه ﺑﻮد و در ءﺟﺰ ،ﻓﺎﺗﺮ د ﺟﻤﻊ ﯾﺎ اﺳﻨﺎد ﻣﺎﻟﮑ ﯿﺖﯾﺎ ﺣﮑﻢ دادﮔﺎه ﯾﺎ ﻣﺪارک ﻗﺎﻧﻮﻧ ﯽ دﯾ ﮕﺮاز ﺟﻤﻠﻪ ﻃﻮﻣﺎرﻫـﺎ ﯾﯽ ﮐـﻪ ﺗﻮﺳـﻂ ﺳﻼﻃ ﯿﻦ و ﺣﮑﻤﺮاﻧﺎن وﻗﺖ ﺗﻨﻈ ﺪﯾﮔﺮدﯽﻣﻢﯿ و در اداره ﺑ ﻮﺗﺎتﯿ ﺳﻠﻄﻨﺘ و ﺷﺪﯽﻣ ﯽﮕﺎﻧﯾﺑﺎ ﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﻘﻮق ﻣﮑﺘﺴﺒﻪ ای ﺑﻮد ﮐﻪ ﯾﮏ ﻣﻠـﮏ ﺎﯾـ ﻣﺰرﻋﻪ ﯾﺎ ﺷﺨﺼ ﯽ از آب ﯾﮏ رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﻗﻨﺎت ﯾﺎ ﭼﺸﻤﻪ ﯾﺎ ﻧﻬﺮ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﻓﺎﺗﺮ ﻣﺰﺑﻮر و ﯾﺎ ﻋﺮف و ﻋﺎدت و ﺳﻨﺖ دارا ﺑـﻮد ﻦﯾـ ا . ﺣﻘـﻮق از ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﻠﮏ ﺑﻮده و ﻣﺎل ﺗﺒﻌ ﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣ .ﺷﺪﯽ اﺷﺨﺎﺻ ﯽ ﮐﻪ در ﮐﻨﺎر و اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮده اﻧﺪ در ﻃﻮل زﻣﺎن از آب رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﺮا ی ﮐـﺎر ﮐﺸـﺎورز ی و رﻓـﻊ ﻧ ﯿ ﺎزﻣﻨـﺪ یﻫـﺎ ی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﮐﺸﺎورز ی و ﺧﺎﻧﮕ ﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣ ﯽ ﮐﺮده اﻧﺪ و زﻣﺎﻧ ﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟ ﺎتﯿ ﺑﺮ اراﺿ ﯽ وﻋﺰرﻣ ﯽ در وزارت دارا ﯽﻓﻌﻠ ﯾﯽ ﮐـﻪ وزارت ﻣﺎﻟ ﻪﯿـ ﺳـﺎﺑﻖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﻌﻤﻮل ﺷﺪ، ﺑﺮ ﻦﯿﯿﺗﻌ یا ﻣﯿﺰان ﻣﺎﻟ ﯽﺎﻓﺘﯾ در ﺎتﯿ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣ ﺰانﯿ ﮐﺸﺖ و درآﻣﺪ، دﻓﺎﺗﺮ ﻢﯿﺗﻨﻈ ی ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻣ ﯽ آﺑـ ﺰانﯿ را ﮐـﻪ ﻫـﺮ ﮐﺲ از رودﺧﺎﻧ ﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣ ﯽ ﮐﺮد، ﺑﻪ واﺣﺪ ﻣﺨﺼﻮص ﻣﺤﻞ ﻣﺜﻞ ﺳﻨﮓ، ﺟﺎم، ﻓﻨﺠﺎن و ﻏ ﺮهﯿ در دﻓﺎﺗﺮ درج و ﻗ ﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ ﻦﯾ و ا دﻓـﺎﺗﺮ را دﻓﺎﺗﺮ ﺟﺰء ﺟﻤﻊ ﻣ ﺪﻧﺪﯿﻧﺎﻣﯽ و اداره ﺧﺎﻟﺼﻪ وز ارت ﯾﯽ دارا ﺳﺎﺑﻖ، ﺑﻪ وﺿﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﺮدﯽﻣ ﯽﺪﮔﯿ رﺳ ﻫﺎ و از ﺑﺎﺑﺖ اﻣﺮ ﺣﻔﺎﻇـﺖ و ﻣـﺪ از ﺖﯾﺮﯾ ،ﻫﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪه آب رودﺧﺎﻧﻪ ﺎﻓﺖﯾ در ﯽﻣﺒﻠﻐ ﻣﯽ ﻧﻤﻮد و رﻗﻢ در ﯽﺎﻓﺘﯾ را ﺑﺎ ﻣ ﺰانﯿ آب ﻣﺼﺮﻓ ﯽ در دﻓﺎﺗﺮ ءﺟﺰ ﺟﻤﻊ، درج ﻣ ﯽ ﮐﺮدﻧﺪ . 5 - 1 - 8 - 1 - ﻞﯾﺗﺒﺪ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل در ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب در ﺳﺎل 1361 ﺑﻪ آب یﻫﺎ ﺳﻄﺤ ﯽ و اﺣﮑﺎم ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن اﺧﺘﺼﺎص ﯾ ﺎﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ . در ﻣـﻮاد 18 ، 19 و20 اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن، ﻧﺤﻮه ﺗﺒﺪ ﯾﻞ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﻣﻌ ﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﻣﻘﺪار آﺑـ ﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮا ﯾﻂ زﻣﺎن و ﻣﮑﺎن و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺣﺘ ﯿ ﺎﺟﺎت ﻣﺼﺮف ﮐ ﻨﻨﺪه و رﻋﺎ ﯿ اﺣﺘ ﺖﯾ ﺎﺟﺎت ﻋﻤﻮﻣ ﯽ و اﻣﮑﺎﻧﺎت، ﻃﺒﻖ ﻣﻘﺮرات ا ﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌ ﻦﯿـﯿ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ . ﭼﻮن ﺗﺒﺪ ﯾﻞ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺼﺮف ﻣ ﻌﻘﻮل ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻌﺪ ﺎﯾ و ﻞﯾ ﮐﺎﻫﺶ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﻣﺼﺮف ﮔﻨﻨﺪﮐﺎن ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﻨﺎﺑﺮا ﯾﻦ در ﻣﺎده 18 ﻦﯾـ ا ﻗـﺎﻧﻮن، ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺒﺪ ﯾﻞ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﺑﺮاﺳﺎس ﺿﺮورت اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻮرتﺻ ﯽ . ﺮدﯾﭘﺬﯽﻣ ﺗﺸﺨ ﯿﺺ ﺿﺮورت اﺟﺘﻤﺎﻋ ﯽ ﺑﻪ ﻋﻬـﺪه وزارت ﺟﻬﺎد ﮐﺸﺎورز ی ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﺿﺮورت، وزارت ﻧ ﺮوﯿ ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌ ﺰانﯿـ ﻣ ﻦﯿـﯿ ﻣﺼـﺮف ﻣﻌﻘـﻮل آب یﺑﺮا اﻣﻮر ﮐﺸﺎورز ی ﯾﺎ ﺎﯾﯽﺻﻨﻌﺘ ﻣﺼﺎرف ﺷﻬﺮ ی از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﮐﺸﻮر ﺑﺮا ی اﺷﺨﺎﺻ ﯽ ﮐﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺣﻘﺎﺑﻪ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ و ﺗﺒ ﺪﯾﻞ آن ﺑـﻪ اﺟـﺎزه ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﺑﺎ ﺗﺸﮑ ﯿﻞ ﻫﯿﺎت یﻫﺎ ﺳﻪ و ﭘﻨﺞ ﻧﻔﺮ ی در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ اﻗﺪام ﻧﻤﺎ .ﺪﯾ 5 - 2 -ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﻌ ﯿﯿﻦ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر در ﮐﺸﻮر ﻣﺎ در ﺳﺎل 1307 ﺑﺎ ﺗﺼﻮ ﯾﺐ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧ ﯽ ﻞﯾﻣﺴﺎ ﻣﺘﻌﺪد ی در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻧﻈﺎم ﺣﻘﻮﻗ ﯽ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﻣﻄـﺮح ﮔﺮد . ﺪﯾـ در اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﻔﮑ آب ﮏﯿ ﻫﺎ و ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ آن ، ﻣﺎﻟﮑ ﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑ ﯽ، ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑ ﯽ و ﺣﺮ ﯾﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑـ ﯽ ﻣـﻮرد ﺗﻮ ﺟـﻪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﺼﻮ ﯾﺐ ﻗﺎﻧﻮن و آب ﻧﺤﻮه ﻣﻠﯽ ﺷﺪن آن در ﺳﺎل1347 ﻣﻘﺮرات و اﺻﻮل ﻣﺪوﻧ یﺑﺮا ﯽ ﺑﻬﺮه ﺑـﺮدار ی از آب ﻫـﺎ ﺗﻨﻈـ ﮔﺮد ﻢﯿ . ﺪﯾـ در ﻣﺎده ﯾﮏ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﮐﻮر، آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺛﺮوت ﻣﻠﯽ و ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻋﻤﻮم ﯽﺗﻠﻘ ﺷﺪه ﮐﻪ در واﻗﻊ ﺗﺤﻮﻟ ﯽ در ﻣﺎﻟﮑ آب ﺖﯿ ﻫﺎ ﻣﺤﺴﻮب ﮔﺮد . ﺪﯾ ﻣـﺎده دو ﻫﻤﺎن ﻗﺎﻧﻮن، ﺑﺴﺘﺮ اﻧﻬﺎر و آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﯽ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺰﯿ را ﻧ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دوﻟـﺖ داﻧﺴـﺘﻪ اﺳـﺖ . در اﯾـﻦ ﻗـﺎﻧﻮن ﺣﻘﺎﺑـﻪ و ﺣﻘـﻮق اﮐﺘﺴـﺎﺑ ﯽ اﺷﺨﺎص ﻣﺤﺘﺮم ﺷﻤﺮده ﺷﺪه و ﻣﺴﻮوﻟﯿﺖ ﺣﻔﻆ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و اداره ﺗﺎﺳﯿﺴ آﺑﯽ ﺎت ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دوﻟﺖ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 79 در ﺳﺎل1361ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻐ آب ﯽﺮاﺗﯿﯿ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻗـﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤـﻮه ﻣﻠـﯽ ﺷـﺪن آن ﺑـﻪ ﺗﺼـﻮ ﯾﺐ ﺪﯿ رﺳـ ﮐـﻪ ﯾﮑـﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﭘﺲ از ﭘﯿﺮوزی اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ . اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن در راﺳﺘﺎی اﺻﻞ 45 ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ و ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺑـﺎزﻧﮕﺮی در اﺻﻮل ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧ ﺤﻮه ﻣﻠﯽ ﺷﺪن آن و ﺑ ﺎ اﻧﮕﯿﺰه ﺑﺮﻗﺮاری ﻧﻈﺎم ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﺗﻮزﯾﻊ آب از ﺳﻮی ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار ﺑﻪ ﻣﻮرد اﺟﺮا ﮔﺬارده ﺷﺪ . ﻦﯾا در ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺮوح ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع یﻫﺎ اﺳﺎﺳ ﯽ ﺣﻘﻮق ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﮐﺸﻮر ﭼﻮن، ﻣﺎﻟﮑ ﯿﺖ ﻋﻤﻮﻣ ﯽ و ﻣﻠـ ﯽ آب، ﺗﻌ ﻦﯿـﯿ ﻢﯾﺣـﺮ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب، ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﺿﻮاﺑﻂ ﺑﺮا ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ،ﯽﻨﯿﺮزﻣﯾز یﻫﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺿ ﺎﺑﻄﻪ ﺑﺮای ﺣﻔﺮ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭼﺎه و ﻗﻨﻮات، ﺿﻮاﺑﻂ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب یﻫﺎ ﺳﻄﺤ ﺎﺑﻪﺣﻘ ،ﯽ و ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل، ﻧﺤﻮه وﺻـﻮل آب ﺑﻬـﺎ و ﻋـﻮارض، ﺣﻔﺎﻇـﺖ و ﻧﮕﻬـﺪاری از ﺗﺎﺳﯿﺴـ ﺎت آﺑﯿـﺎری ﻣﺸﺘﺮک و ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرت و ﺗﺨﻠﻔﺎت و ﺟﺮا ﯾﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮐﻠﯿ ﺪﺑﺎﯾ ﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ، ﻣﻘﺮرات، آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در زﻣﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، ﻧﺤﻮه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از اراﺿـﯽ و آب رودﺧﺎﻧـﻪ، ﺣﺪود ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ و ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﯽ، آوری ﺟﻤﻊ و ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و ﻣﻮارد ﻗـﺎﻧﻮﻧﯽ ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﻣﻘﻄـﻊ و راﺳﺘﺎی رود ﺧﺎﻧﻪ اﺳﺘﺨﺮاج و ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . در ﻫﻤﯿﻦ ارﺗﺒﺎط آوری ﺟﻤﻊ ، ﻧﮕﻬﺪاری و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﺘﻨﺪات ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ زﯾﺮ ﺿﺮوی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : 1 -ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧ ﯽ در ﻣﻮاد 136 ﺗﺎ139 ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﻌﺮ ﯾﻒ و ﺿﻮاﺑﻂ ﺣﺮ ﯾﻢ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﻗﺎﻋﺪه ﮐﻠ ﺑـﻪ ﯽ ﻋﻨـﻮان ﻣﺒﻨـﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ اوﻟ ﯿﻪ ﻣﻼک ﻋﻠﻤ ﯽ و ﻣﺮﺟﻊ اﺳﺘﻨﺎد ﻦﯿﻗﻮاﻧ ﺮﯾﺳﺎ ی ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ ﻦﯾا . رود ﻗـﺎﻧﻮن در ﺗـﺎر ﯾﺦ18 /2/ 1307 ﺑـﻪ ﺗﺼـﻮ ﯾﺐ اﺳﺖ ﺪهﯿ رﺳ . 2 -ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌ ﺎﭼﻪﯾ در ﻢﯾﺣﺮ ﻦﯿﯿ یﻫﺎ اﺣﺪاﺛ ﯽ در ﭘﺸﺖ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﺼﻮب 27 /4/ 1344 3 -ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اراﺿ ﯽ ﺳﺎﺣﻠ ﯽ ﻣﺼﻮب 25 /5/ 1346 4 -ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤﻮه ﻣﻠ ﯽ ﺷﺪن آن ﻣﺼﻮب 27 /4/ 1347 5 -ﻗﺎﻧﻮن ﭘ یﺮﯿﺸﮕﯿ و ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﺧﻄﺮات ﺳ ﯿﻞ ﻣﺼﻮب 5/3/ 1348 6 - آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮ ط ﺑﻪ ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﺑﺴﺘﺮ وﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر وﻣﺴ ﻫﺎﻞﯿ و ﺷﺒﮑﻪ یﺎرﯿ آﺑ یﻫﺎ و زﻫﮑﺸ ﯽ ﻣﺼﻮب 8/2/ 1353 7 -ﻗﺎﻧﻮن اراﺿ ﯽ ﻣﺴﺘﺤﺪث و ﺳﺎﺣﻠ ﯽ ﻣﺼﻮب 29 /4/ 1354 8 -ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﻣﺼﻮب 16 /2/ 1361 9 -ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﻆ و ﺗﺜﺒ ﯿﺖ ﮐﻨﺎره و ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ یﻣﺮز یﻫﺎ ﻣﺼﻮب 18 /5/ 1362 10 - آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻧﺤﻮه ﺗﻌ ﺣﺪ ﻦﯿﯿ ﺑﺴﺘﺮ وﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر وﻣﺴ ﻫﺎﻞﯿ و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﯽﻌـ ﯿﻃﺒ یﻫـﺎ ﻣﺼـﻮب 12 /4/ 1370 وزارت ﻧ ﺮوﯿ 11 - آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺣﺮ ﯾﻢ ﻣﺨﺎزن ﺗﺎﺳ ﺴﺎتﯿ ﯽ آﺑ ﮐﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣ ﯽ آﺑﺮﺳﺎﻧ ﯽ و زﻫﮑﺸ ﯽ ﻣﺼﻮب 24 /4/ 1371 12 - آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫـﺎی ﻃﺒ ﯿﻌـﯽ ﻣﺼـﻮب 24 /9/ 1379 ﻫﯿـﺎت وزﯾﺮان 13 - ﻣﺼﻮﺑﻪ ﻣﻮرخ12 / 12 / 1382 ﺮانﯾ وز ﺎتﯿﻫ در ﺧﺼﻮص اﺻﻼﺣﯿﻪ آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺑﺴـﺘﺮ و ﺣـﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ، اﻧﻬـﺎر، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﺼﻮب ﺳﺎل 1379 و ﺗﻌﺮ یﺑﺮا ﯽﻔﯿﮐ ﻢﯾﺣﺮ ﻒﯾ رودﺧﺎﻧﻪ .ﻫﺎ 80 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻓﻮق ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در آﯾﻨﺪه، ﺗﻐﯿ ﯿﺮاﺗﯽ در ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات اﯾﺠﺎد ﮔﺮدد و آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﯾﺪ ﺗﻬﯿﻪ و ﺗﺼﻮﯾﺐ ﺷﻮﻧﺪ ﮐـﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻬﯿﻪ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﺎ آن ﻧﯿﺰ اﻗﺪام ﺷﻮد . ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺮزی ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻓﻮق، ﻗﻮاﻧﯿﻦ، آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎ، ﻣﻌﺎﻫـﺪات، ﭘﺮوﺗﮑﻞ ﻫﺎ و ﻣ ﻮاﻓﻘﺖ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺮزی ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾ ﺪ ﻫﻤﻮاره ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . 5 - 3 -ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻤﻠﮏ زﻣﯿﻦ و رﻓﻊ ﺗﺠﺎوزات اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﺑﺮای ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎ ﯾﺎ ﭘﻬﻨﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات، ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﯽ و اراﺿﯽ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دوﻟﺖ ﺟﻤﻬـﻮری اﺳـﻼﻣﯽ اﯾـﺮان اﺳﺖ . ﺑﺮاﺳﺎس اﺻﻞ 45 ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان و ﻣﻄﺎ ﺑﻖ ﻣﺎده ﯾﮏ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧـﻪ آب ) ﻣﺼـﻮب 1361 (آب ﻫـﺎی ﺟﺎری در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻫﺮ ﻣﺴﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ دﯾﮕﺮ اﻋﻢ از ﺳﻄﺤﯽ و زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ از ﻣﺸﺘﺮﮐﺎت ﺑﻮده و در اﺧﺘﯿـﺎر ﺣﮑﻮﻣـﺖ اﺳـﻼﻣﯽ اﯾﺮان اﺳﺖ و ﻣﺴﻮوﻟﯿﺖ ﺣﻔﻆ و اﺟﺎزه و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻫﺎ آن از ﺑﻪ دوﻟﺖ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ﻣﺤﻮل ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده دو ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب و آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬـﺎر، ﻣﺴـﯿﻞ ﻫـﺎ و ﻣـﺮداب ﻫـﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﺼﻮب24 /9/ 1379ﻫﯿﺎت وزﯾﺮان، ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﯽ اﻋـﻢ از اﯾـﻦ ﮐـﻪ آب داﺋـﻢ ﯾـﺎ ﻓﺼ ﻠﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ در اﺧﺘﯿﺎر ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان اﺳﺖ . 5 - 3 - 1 -ﻣﻤﻨﻮﻋ ﯿﺖ اﯾ ،ﯽﺎﻧﯿ اﻋ ﺠﺎد ﺣﻔﺎر ی و دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺒﺼﺮه ﺳﻪ ﻣﺎده دو ﻗﺎﻧﻮن ﺎدﯾ ﺷﺪه، ﺠﺎدﯾا ﻫﺮ ﻧﻮع اﻋ ﯽﺎﻧﯿ و ﺣﻔﺎر ی و دﺧﻞ وﺗﺼﺮف در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺪون اﺟـﺎزه وزارت ﺮوﯿﻧ ﻣﻤﻨﻮع ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺒﺼ ﻦﯾا . ﺮه ﻗﺎﻧﻮﻧ ﯽﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢ یﺑﺮا ﻦﯿﻗﻮاﻧ ﻦﯾﺗﺮ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫـﺎ وﻣﺴـﯿﻞ ﻫـﺎ و اﻧﻬـﺎر ﻃﺒ ﯽﻌـ ﯿ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر . رودﯽﻣ ﻣﻄ ﻦﯾﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﺎﻟﺐ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در ا ﯾﻦ ﺗﺒﺼﺮه ﻗﺎﻧﻮﻧ ﻦﯾﺑﻪ ا ﯽ ﺷﺮح اﺳﺖ : 1 -از ﻧﻈﺮ ﺗﻮﻟ ﺖ،ﯿ ﺻﺪور ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ اﻗﺪام ﺑﺮا ﯽﺎﻧﯿ اﻋ ﺠﺎدﯾا ی و ﺣﻔﺎر ی و دﺧﻞ وﺗﺼﺮف در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ اﻧﺤﺼـﺎرا ﺑـﺎ وزارت اﺳﺖ ﺮوﯿﻧ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت د ﮕﺮﯾ ﺑﺪون ﻣﺠﻮز وزارت ﻧ ﺮو،ﯿ ﻫﺮ ﻣﺠﻮز ﺎﯾ و ی ﻫﺮ ﭘﺮواﻧﻪ ای ﺗﻮﺳﻂ ﻫﺮ دﺳﺘﮕﺎﻫ ﯽ ﺻـﺎدر ﮔـﺮدد و ﺎﯾـ ﻫﺮ اﻗﺪاﻣ ﯽ اﻧﺠﺎ ﯿﻏ ﺮدﯿ م ﮔ ﺮﻗﺎﻧﻮﻧ ﻣﯽﯽﺗﻠﻘ ﯽ ﮔﺮدد . 2 -ﺷﻤﻮﻟﯿﺖ اﯾﻦ ﺗﺒﺼﺮه از ﻧﻈﺮ دﺧﻞ وﺗﺼﺮف و ﻧﻮع اﻋ ﺎﯾ و ﯽﺎﻧﯿ ﻧﻮع ﺣﻔﺎر ی، ﻋﺎم اﺳﺖ و ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار ﻫ ﯿﭻ اﺳﺘﺜﻨﺎ ﯾﯽ ﻦﯾ از ا ﻧﻈـﺮ ﻞﯾﻗﺎ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﺑﯿﺎن د ﮕﺮﯾ اﻗﺪام ﮐﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﻮع دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف و ﯾﺎ ﻫﺮ ﻧﻮع ﺣﻔـﺎر ﺎﯾـ و ی اﺣـﺪاث ﮐﻨﻨـﺪه ﻫـﺮ ﻧـﻮع ﺎﯾ و ﯽﺎﻧﯿ اﻋ ﺻﺎدر ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺮ ﻧﻮع ﭘﺮواﻧﻪ در ﺑﺴ ﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ اﺷﺎره ﺷﺪه در ﺗﺒﺼﺮه ﻣﮑﻠﻒ اﺳﺖ ﻗﺒﻼ ﻣﺠﻮز وزارت ﻧ ﺮوﯿ را ﮐﺴـﺐ ﺪﯾﻧﻤﺎ و ﮔﺮﻧﻪ اﻗﺪام ﯿﻏ ﻫﺎ آن ﺮﻗﺎﻧﻮﻧ ﻣﯽﯽﺗﻠﻘ ﯽ ﮔﺮدد . 3 -از ﻧﻈﺮ ﻧﻮع اﻗﺪام ﮐﻨﻨﺪه ﻧﯿﺰ، ﺗﺒﺼﺮه دارای ﺷﻤﻮﻟﯿﺖ ﻋﺎم اﺳﺖ و ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار ﻫ ﯿﭻ اﺳﺘﺜﻨﺎ ﭻﯿﻫـ یﺑﺮا ﯾﯽ ﺷـﺨﺺ ﺣﻘ ﺎﯾـ و ﯽﻘـ ﯿ ﺣﻘﻮﻗ ﻞﯾﻗﺎ ﯽ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت د ﮕﺮﯾ ﻫﻤﻪ اﺷﺨﺎص اﻋﻢ از ﺣﻘ ﯿﻘﯽ و ﺣﻘﻮﻗ ﯽ و دوﻟﺘ ﯿ و ﻏ ﯽ ﺮدوﻟﺘ ﯽ ﻣﮑﻠﻒ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻗﺒـﻞ از اﻗﺪام ﺑﻪ دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف و ﯾﺎ اﺣﺪاث اﻋ ﺎﯾ و ﯽﺎﻧﯿ یﺣﻔﺎر در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ اﺷﺎره ﺷﺪه در ﺗﺒﺼﺮه، ﻗﺒﻼ ﻣﺠﻮز وزارت ﻧ را ﺮوﯿـ ﮐﺴﺐ ﻧﻤﺎ .ﺪﯾ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴ ﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 81 4 - ،ﯽﺎﻧﯿ اﻋ ﺠﺎدﯾا یﺣﻔﺎر و دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ اﺷﺎره ﺷﺪه در ﺗﺒﺼﺮه ﻓﻮق ﺑﻪ ﻃﻮرﻣﻄﻠﻖ ﻣﻤﻨﻮع ﻧ ﺴﺖﯿ ﺑﻠﮑـﻪ ﺑـﺪون اﺧﺬ ﻣﺠﻮز ﻻزم از وزارت ﻧ ﺮوﯿ ﻣﻨﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت د ﯾ ﮕـﺮ ﻫﻤـﻪ اﺷـﺨﺎص ﺣﻘ ﯽﻘـ ﯿ و ﺣﻘـﻮﻗ ﯽ و دوﻟﺘـ ﯿ و ﻏ ﯽ ﺮدوﻟﺘـ ﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﺻﻮرت ﮐﺴﺐ ﻣﺠﻮز ﻻزم از وزارت ﻧ ﺮوﯿ و ﺑﺎ ﻧﻈﺎرت آن وزارت ﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺮ ﯾﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﯾ ﺎدﺷﺪه اﻗﺪام ﻧﻤﺎ .ﻨﺪﯾ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده دوازده آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﻬﺎر و ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ، ﻋﺒﻮر ﻟﻮ ﻟﻪ ﻧﻔـﺖ و ﮔﺎز و ﻏﯿﺮه از ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ،ﻫﺎ اﻧﻬﺎر، ﻣﺴﯿﻞ ﻫﺎ، ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐـﻪ ﻫـﺎی ﻃﺒﯿﻌـﯽ ﺑـﺎ ﻣﻮاﻓﻘـﺖ وزارت ﻧﯿـﺮو ﺑﻼﻣـﺎﻧﻊ اﺳـﺖ وﻟـﯽ ﻣﺴﻮوﻟﯿﺖ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻫﺎ آن ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ذﯾﺮﺑﻂ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 5 - 3 - 2 -ﻗﻠﻊ و ﻗﻤﻊ اﻋ یﻫﺎﯽﺎﻧﯿ ﻣﺰاﺣﻢ در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺒﺼﺮه ﭼﻬﺎر ﻣﺎده دو ﻗﺎﻧﻮن ﺗ ﻊﯾﻮز ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رﻓﻊ ﻣﺰاﺣﻤﺖ و ﻗﻠـﻊ و ﻗﻤـﻊ ﺗﺠـﺎوزات و اﻋ یﻫـﺎ ﯽﺎﻧﯿـ ﻣﺰاﺣﻢ در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . »وزارت ﻧ ﺮوﯿ در ﺻﻮرﺗ ﯽ ﮐﻪ اﻋ یﻫﺎﯽﺎﻧﯿ ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺴ ﻫﺎﻞﯿ را ﺑﺮا ی اﻣـﻮر ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ آب و ﺑـﺮق ﻣـﺰاﺣﻢ ﺗﺸﺨ ﯿﺺ دﻫﺪ ﺑ ﻪ ﻣﺎﻟﮏ اﻋﻼم ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻇﺮف ﻣﺪﺗ ﻦﯿﻣﻌ ﯽ در ﺗﺨﻠ ﯿﻪ و ﻗﻠﻊ اﻋ ﯽﺎﻧﯿ اﻗﺪام ﮐﻨﺪ و در ﺻﻮرت اﺳﺘﻨﮑﺎف، وزارت ﻧ ﺑـﺎ ﺮوﯿـ اﺟﺎزه و ﻧﻈﺎرت دادﺳﺘﺎن ﻨﺪهﯾﻧﻤﺎ ﺎﯾ او اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﺨﻠ ﯿﻪ و ﻗﻠﻊ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد «. اﻫﻢ ﻣﻮﺿﻮع یﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ در ﺗﺒﺼﺮه ﻓﻮق ﺑﻪ ﺷﺮح ز اﺳﺖ ﺮﯾ : 1 -ﺗﺸﺨ ﯿﺺ ﻣﺰاﺣﻤﺖ اﻋ یﻫﺎﯽﺎﻧﯿ ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ذﮐﺮ ﺷﺪه در ﺗﺒﺼﺮه ﺑﺮا ی آب ﯾﺎ ﺑﺮق ﻣﻨﺤﺼـﺮا ﺑـﺎ وزارت اﺳﺖ ﺮوﯿﻧ . 2 -وزارت ﻧ ﺮوﯿ ﻗﺒﻞ از اﯾﻦ ﮐﻪ راﺳﺎ ﺑﻪ ﺗﺨﻠ ﯿﻪ و ﻗﻠﻊ اﻋ ﺎنﯿ ﻣﺰاﺣﻢ اﻗﺪام ﻧﻤﺎ ﯾﺪ ﻻزم اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﻣﻬﻠﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ) ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣـﻮرد ( ﻣﺮاﺗﺐ را ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ و ﯾﺎ ﻣﺘﺼﺮف ﺟﻬﺖ ﺗﺨﻠ ﯿﻪ و ﻗﻠﻊ اﻋ ﺑﺎ ﯽﺎﻧﯿ اﻧﺠﺎ ﺗﺸﺮ م ﻔﺎتﯾ ﻣﻘﺮر در ﻗﺎﻧﻮن، اﺑﻼغ ﻗﺎﻧﻮﻧ .ﺪﯾﻧﻤﺎ ﯽ 3 -ﭘﺲ از ﭘﺎ ﺎنﯾ ﻣﻬﻠﺖ ﺗﻌ ﻦﯿﯿ ﺷﺪه در اﺑﻼغ، اﮔﺮ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﯾﺎ ﻣﺘﺼﺮف از اﻧﺠﺎ م ﻣﻮﺿﻮع اﺑﻼغ اﺳﺘﻨﮑﺎف ﻧﻤﺎ ﺪﯾـ وزارت ﻧ ﺮوﯿـ ﺑﺎ اﺟﺎزه و ﻧﻈﺎرت دادﺳﺘﺎن ﻨﺪهﯾﻧﻤﺎ ﺎﯾ او اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﺨﻠ ﯿﻪ و ﻗﻠﻊ اﻋ ﯽﺎﻧﯿ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت د یﺑﺮا ﮕﺮﯾ ﻗﻠﻊ و ﺗ ﯽﺎﻧﯿـ اﻋ ﻪﯿﺨﻠ ﻣﺰاﺣﻢ ﻧ یﺎزﯿ ﺑﻪ را ی دادﮔﺎه و اﻧﺠﺎ ﺗﺸﺮ م ﻔﺎتﯾ درﺧﻮاﺳﺖ و ﺻﺪور ا ﻤﯽﻧ یرا ﻦﯾ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻠﮑـﻪ اﺟـﺎزه و ﻧﻈـﺎرت دادﺳـﺘﺎن ﺎﯾـ اﺳﺖ ﯽﮐﺎﻓ یو ﻨﺪهﯾﻧﻤﺎ . 5 - 3 - 3 -ﺿﻮاﺑﻂ ﻗﺎﻧﻮﻧ ﯽ ﭼﮕﻮﻧﮕ ﯽ ﺗﻤﻠﮏ زﻣ ﯿﻦ در اﺛﺮ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ ﯾﺎ راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﺎده 51 ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ، آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑ ﻮط ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻧﻬﺎر، ﻣﺴ ﻫﺎ،ﻞﯿ ﻣﺮداب ﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪ و ﯽﻌـ ﯿﻃﺒ یﻫﺎ ﺷﺒﮑﻪ یﻫﺎ آﺑﺮﺳﺎﻧ یﺎرﯿ آﺑ ،ﯽ و زﻫﮑﺸ ﯽ در ﺗﺎر ﯾﺦ24 /9/ 1379 ﺑﻪ ﺗﺼﻮ ﺎتﯿﻫ ﺐﯾ دوﻟﺖ رﺳ ﺪهﯿ اﺳﺖ ﮐـﻪ ا ﻦﯾـ آﯾـﯿﻦ ﻧﺎﻣـﻪ در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿـﺮ ﻦﯿﯿﺗﻌ یﻣﺒﻨﺎ دﺣﺪو ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮ ﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮاﺳﺎس اﺻﻼﺣ ﯿﻪ ﻣﺼﻮب ﻣﻮر خ 12 / 12 / 1382 ﺎتﯿﻫ دوﻟـﺖ ﺑﺮﺧـ ﯽ از ﻣﻔـﺎد ا ﻦﯾـ آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺗﻐ ﺎﻓﺘﻪﯾﺮﯿﯿ اﺳﺖ . ﻣﺒﻨﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ دوﻟﺖ در ﻣﻮرد اراﺿﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ ) ( و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ، وﺟﻮد ﻗﺒﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑـﺮ ﺗﺼـﺮﻓﺎت اﺷـﺨﺎص ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻓﺮض ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻗﺪﯾﻢ اﻻﯾﺎم رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺮﯾﺎن داﺷﺘﻪ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ دوﻟﺖ ﺑ ﺮ ﻣﺸـﺘﺮﮐﺎت ) ﮐـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ از ﺟﻤﻠـﻪ ﻫﺎ آن ﺳـﺖ ، ( اراﺿﯽ ﺑﺴﺘﺮ در ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻃﻮل ﻣﺴﯿ ﺮ ﺟﺮﯾﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﻠﮏ دوﻟﺖ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ و اﺷﺨﺎص از ﺗﺼﺮﻓﺎت ﻣﻨﺎﻓﯽ ﺑﺎ ﺣﻖ دوﻟـﺖ ﻣﻤﻨـﻮع 82 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮده اﻧﺪ و ﻟﺬا در ﻣﻮارد دﯾﮕﺮ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺑﺮای دوﻟﺖ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ دوﻟﺖ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ﺧﻮد ﺣ ﻖ ﻣﺠﺎﻧﯽ ﻗﺎﯾـﻞ ﺷـﻮد ﻣﮕﺮ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﻗﺎﻧﻮن . در اﯾﻦ ﺻﻮرت دوﻟﺖ ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻬﺎی اراﺿﯽ و ﺧﺮﯾﺪاری ﻫﺎ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻤﻠﮏ اراﺿﯽ اﻗﺪام ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد . - ﺑﺮاﺳﺎس ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤﻮه ﻣﻠﯽ ﺷﺪن آن ) ﻣﺼﻮب 27 /4/ 1347 ( آزادﺳﺎزی اراﺿﯽ ﺑﺴﺘﺮ در ﻣﻘـﺎﻃﻊ و راﺳـﺘﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ ﮐـﻪ ﻗﺒﻞ از ﺗﺼﻮﯾﺐ اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن دارای اﺳﻨﺎد ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺎ ﺧﺮﯾﺪاری اراﺿﯽ ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻋﺎدﻟﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﯾﻦ ﻧﻮع اراﺿﯽ در ﺑﺴﺘﺮ ﯾﺎ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس اﺳﻨﺎد ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . -ﺑﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺛﺒﺖ اﺳﻨﺎد و اﻣﻼک ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮای اﺧﺬ ﻧﻘﺸﻪ ﯽﺛﺒﺘ یﻫﺎ و ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻣﺎﻟﮑ اراﺿ ﺖﯿ ﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﮑﺎﺗﺒـﻪ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﻫﺎی ﻻزم ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ . -ﻧﻮع، ﻣﮑﺎن و ﻣﺴﺎﺣﺖ اراﺿ ﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﺴﺎرت ﻣ ﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﯾﺪﺑﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻧﺪ ﺗﺎ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻗﺘﺼﺎد ی اﻋﺘﺒﺎر ﻣـﻮرد یﺑﺮا ﺎزﯿﻧ آزادﺳﺎز ی ﺑﺮآورد ﺷﻮد . - ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺒﻼ ﺣﺪود ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﻧﯿﺮو ) ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ( ﺗﻌﯿﯿﻦ و ﺑﺮاﺳﺎس آن ﺑﺮای اراﺿﯽ ﺧﺎرج ﺑﺴﺘﺮ اﺳـﻨﺎد ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺻﺎدر ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣﺪ ﺑﺴﺘﺮ ﺟﺪﯾﺪ آن اراﺿﯽ در داﺧﻞ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ واﻗـﻊ ﺷـﻮﻧﺪ، آزاد ﺳـﺎزی اﯾﻦ اراﺿﯽ ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺖ ﻗﯿﻤﺖ ﻋﺎدﻟﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 5 - 4 -ﮐﺎﻧﻮن ﻫﺎ و ﻣﺮاﮐﺰ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻧﺤﻮه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ آن در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻃﺮح ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ، اﻫﺪاف ز ﯾﺪﺑﺎﯽﻣ ﺮﯾ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺮاﮐﺰ ﺟﻤﻌ اراﺿ ﯽﺘﯿ ﯽ ﺣﺎﺷـ ﯿﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﻧﺤﻮه ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی از آب و اراﺿ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔ :ﺮدﯿ -آوری ﺟﻤﻊ و ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮاﮐﺰ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ) ﺷـﺎﻣﻞ ﺷـﻬﺮﻫﺎ، آﺑـﺎدی و وﺳـﻌﺖ و ﺗﻌـﺪاد ﺟﻤﻌﯿـﺖ ﻫﺎ آن ، ﺟﻤﻌ ﯿﺖ داﺋﻢ و ﻣﻮﻗﺖ، ﺗﺮاﮐﻢ ﺟﻤﻌ ﺰانﯿﻣ ﺖ،ﯿ ﻣﻬﺎﺟﺮت در اﺛﺮ اﺟﺮا ﺮﯿﯿﺗﻐ ی ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ( -ﺑﺮرﺳﯽ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﮐﻠ ﺖﯿﺟﻤﻌ ﯽ در ﻣﺤﻞ ﻃﺮح ﺑﺮﺣﺴﺐ درﺻﺪ ﺟﻤﻌ ،یاﻠﻪﯿﻗﺒ ،ﯽﺑﻮﻣ ﺖﯿ ﻓﺮﻗﻪ یﻫـﺎ ﺖﯿـ اﻗﻠ ،یا ﻣـﺬﻫﺒ ﯽ ﺑﺮاﺳـﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﻣ ﺮﮐﺰ آﻣﺎر ا ﺮانﯾ و ﭘﺮس ﺟﻮﻫﺎ ی ﯽﻣﺤﻠ -ﺑﺮرﺳﯽ اﻟﮕﻮ ی اﺳﮑﺎن در ﻣﺤﻞ ﻃﺮح ﺷﺎﻣﻞ درﺻﺪ اﺳﮑﺎن ﺷﻬﺮ ی و روﺳﺘﺎ ،ﯾﯽ درﺻـﺪ ﺟﻤﻌ ﺖﯿـ ﺳـﺎﮐﻦ اﻣـﻼک ﺷﺨﺼـ و ﯽ اﺟﺎره ، ای اﺑﻌﺎد ﺧﺎﻧﻮار، ﺳﺎﺑﻘﻪ اﺳﮑﺎن -ﺑﺮرﺳﯽ وﺿﻌﯿﺖ و ﻧﻮع اﺷﺘﻐﺎل ﻣﺮدم ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺎﻣﻞ : درﺻﺪ اﺷـﺘﻐﺎل در ﺑﺨـﺶ یﻫـﺎ ﮐﺸـﺎورز ی و داﻣﭙـﺮوری ) زراﻋـﺖ، ﺑـﺎغ، ﭘﺮورش دام و ﻃﯿﻮر، ﺷ (ﻼتﯿ ، ﺻﻨﺎ ﯾﻊ ﺗﺠﺎری وﺧﺪﻣﺎﺗﯽ، درﺻﺪ ﺑ ،یﮑﺎرﯿ درآﻣﺪ ﺳﺮاﻧﻪ، ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد و داﻧﺶ ﻋﻤﻮﻣ ﯽ -آوری ﺟﻤﻊ و ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺰارش ﻫﺎی ﺳﯿﻼب و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و ﻣﯿﺰان ﺧﺴـﺎرات ﻧﺎﺷـﯽ از ﻫـﺎ آن و ﺑﺮرﺳـ ﺪهﯾـ ﭘﺪ ﻦﯾـ ا ﺮﯿﺗـﺎﺛ ﯽ در ﻫـﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی از آب رودﺧﺎﻧﻪ -ﻧﺤﻮه و روش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده و ﺑﻬﺮه ﺑﺮدا ری از آب رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﯿﺰان ﺣﻘﺎﺑﻪ از رودﺧﺎﻧﻪ -ﭘﻮﺷﺶ و ﮐﺎرﺑﺮ اراﺿ ی ﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ : ·اراﺿ ﯽ ﮐﺸﺎورز ی ) ﻣﺰارع، ﺑﺎغ ﻫﺎ، داﻣﺪار ی، ﮐﺎرﮔﺎه ﭘﺮورش ﻃ ﻮر،ﯿ ﮐﺎرﮔﺎه یﻫﺎ ﭘﺮوش ﻣﺎﻫ ﯽ، ﻧـﻮع ﮐﺸـﺖ، ﮐﺸـﺖ ﻏﺎﻟـﺐ، اﻟﮕﻮ ی ﮐﺸﺖ، دوره ﮐﺸﺖ و وﺳﻌﺖ ا اراﺿ ﻦﯾ (ﯽ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 83 ·اراﺿ ﯽ ﻣﺴﮑﻮﻧ )ﯽ ﻣﺤﻞ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﻣﺮدم و اﻣﺎﮐﻦ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑ ﯿ ﻤﺎرﺳﺘﺎن، درﻣﺎﻧﮕﺎه، ﻣﺪرﺳﻪ، ﻓﺮﻫﻨﮕ ﯽ و ﻣﺬﻫﺒ ﯽ و وﺳـﻌﺖ (ﻫﺎ آن ·اراﺿ ﯽ )ﯽﺻﻨﻌﺘ در ﺑﺮﮔ ﯿ ﺮﻧﺪه ﺴﺎتﯿﺗﺎﺳ ﻪﯿﮐﻠ ﯽﺻﻨﻌﺘ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﺎرﮔﺎه ﻫﺎ و واﺣﺪﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺻﻨﻌﺘﯽ و وﺳﻌﺖ (ﻫﺎ آن ·اراﺿ ﯽ ﺗﺠﺎر ی و ﺧﺪﻣﺎﺗ ﯽ) ﺷﺎﻣﻞ ادارات، ﻣﺮاﮐﺰ ﺗﺠﺎر ی، ﻣﺮاﮐﺰ ﭘﻠ ﯿﺲ و ﻣﺮاﮐﺰ ﻧﻈﺎﻣ ﯽ و وﺳﻌﺖ آن (ﻫﺎ -ﺑﺮرﺳﯽ اﺟﻤﺎﻟﯽ و ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎد ی آب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ -درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﯿﺸﺖ ﻣﺮدم ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﮐﺸﺎورزی در اراﺿﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد، ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﺧﻄـﺮات ﻧﺎﺷـﯽ از ﮐﺸـﺖ در ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﺟﯿﻪ ﺷﻮﻧﺪ . - یﻫﺎ ﻃﺮح ﯽﺳرﺑﺮ ﺟﺎﻣﻊ، ﻫﺎد ی و ﺗﻔﻀ ﯿﻠﯽ ﺷﻬﺮﻫﺎ و آ یﻫﺎ یﺑﺎد ﻣﺠﺎور ﻃﺮح ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ 5 - 5 - ﻣﺴﺎﯾﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻞﯾﻣﺴﺎ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد ز ﻣﯽﺮﯾ ﮔﺮدد : - ﺑﺮرﺳﯽ آداب و رﺳﻮم ﻣﺮدم ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧ ﻪ -ﺑﺮرﺳﯽ ﻣ ﺰانﯿ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺮدم در ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی، ﺑﯿﻤﻪ ﺳﯿﻼب، ﻫﺸﺪار ﺳﯿﻼب و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣﺪود ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ -اﻧﺠﺎ م ﻧﻈﺮﺳﻨﺠ یﻫﺎﯽ ﻻزم در ﻣﻮرد ﻣ ﺰانﯿ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺮدم در ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ -ﺑﺮرﺳﯽ ﻋﮑﺲ اﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﺳﺎﮐﻨﺎن ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ در ارﺗﺒـﺎط ﺑـﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﻣﻘﻄـﻊ و راﺳـﺘﺎی آن و اﻫﻤﯿـﺖ آن از ﻧﻈـﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﻣﻨﯿﺘﯽ - ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﺤﻮه ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ی ﻣﺤﻠﯽ ﺷﺎﻣﻞ ارﮔﺎن ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ، ﺷﻮراﻫﺎی ﺷﻬﺮ و روﺳﺘﺎ در ﭘـﺎﯾﺶ و ﺣﻔﺎﻇـﺖ از اراﺿـﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ - ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮﻫﺎی ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب و ﻣﻨﻔﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﯿﻼب ﻫﺎ، ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و اﻓﺰاﯾﺶ آﻟﻮدﮔﯽ آب رودﺧﺎﻧﻪ - ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﺎﯾﻞ و ﻣﺸﮑﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ و اراﺋﻪ راﻫﮑﺎرﻫﺎی اﺟﺮاﯾﯽ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ - اﺳﺘﺨﺮاج و اﻋﻼم اﺛﺮﻫﺎی ﻣﻄﻠﻮب ﻣﺜﺒﺖ ) ( و ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﯽﻧﺎﺷ ( ﯽﻣﻨﻔ ) از ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ -ﺑﺮرﺳ ﯽ ﻧﻘﺶ ﻣﺴﺎ ﯾﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﯽﺎﺳﯿﺳ ،ﯽ و اﻣﻨ ﺮﯿﯿﺗﻐ ﯽﺘﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ 5 - 6 -ﺳﻮ اﺑﻖ ﻫﻤﯿﺎری و ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻣﯿﺰان رﻋﺎﯾـﺖ و اﺣﺘـﺮام ﻣـﺮدم ﺑـﻪ ﻗـﻮاﻧﯿﻦ ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب و اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ - ﺑﺮرﺳﯽ ﺳﻮاﺑﻖ اﺧﺘﻼف ﯾﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺮدم ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از رودﺧﺎﻧﻪ و ﺣﺎﺷﯿﻪ آن -ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان رﻋﺎﯾﺖ و اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ اﺷﺨﺎص ﺣﻘﯿﻘﯽ و ﺣﻘﻮﻗﯽ ذﯾﺮﺑﻂ -ﻋﮑﺲ اﻟﻌﻤﻞ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﻧﺠﺎ م ﺷﺪه اﺳﺖ ﻧﻈﯿﺮ اﺣﺪاث ﺳﺪ، ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣﺪود ﺑﺴﺘﺮ و ﺣـﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧﻪ 84 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ -ﺑﺮرﺳﯽ و اراﺋﻪ راه ﻫﺎی ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﺎی ﻗـﺎﻧﻮﻧﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ -ﺗﺮوﯾﺞ و ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﺮای ﻋﺪم ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﺳﯿﻞ زدﮔﺎن ﺳﺎﮐﻦ در اراﺿﯽ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ -ﺗﺮوﯾﺞ و ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻓﻮاﯾﺪ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﭘﻬﻨﻪ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ در ﮐﺎﻫﺶ ﺧﺴﺎرت . از ﻃﺮﯾﻖ اﯾﺠﺎد ﺗﻔﺎوت در ﺗﻌﺮﻓﻪ ﻫﺎی ﺑﯿﻤـﻪ ﭘﻬﻨـﻪ ﮐـﻢ ﺧﻄﺮ، ﺧﻄﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ و زﯾﺎد اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﻬﻨﻪ و راﺳﺘﺎ ی ﮐﻢ ﺧﻄﺮ رو دﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﮔﺮدد . -ﺑﺮرﺳ ﯽ ﺳﻮاﺑﻖ دﻋﺎو ی و ﺷﮑﺎ ﺎتﯾ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺑﻬﺮ ه ﺑﺮدار ی از آب و اراﺿ ﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﺑ ﻪ ﻫﻤﺮاه آرا ی ﺻﺎدره از ﺳـﻮ ی ﻣﺮاﺟﻊ ذ ﯾ ﺼﻼح -ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺮوه ﻫﺎ و ﺳﺎزﻣﺎن ﯿﻏ یﻫﺎ ﺮدوﻟﺘ ﯽ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻧﻈ : ﺮﯿ ﺳﺎزﻣﺎن یﻫﺎ ﻣﺮدﻣ ﻋﺎم ،ﯽ اﻟﻤﻨﻔﻌـﻪ، ﺳـﻨﺪ ﯾ یﮑﺎﻫﺎ و ﻊﯾﺻـﻨﺎ ﺣﺮف ﻣﺨﺘﻠﻒ 5 - 7 -ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﺎ ﯾﻞ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌـﯽ و ﺷـﺮاﯾﻂ زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺣﺎﺷﯿﻪ آن ) آﺑﺰﯾﺎن، ﺣﯿﺎت وﺣﺶ، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ، ﮐﯿﻔﯿﺖ آب، ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻻﯾﻨﺪه اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ( ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﺎ ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز ﻞﯾ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﻫﺪاف ز ﯾﺮ اﻧﺠﺎ :ﺷﻮد ﻣﯽ م -اراﺋﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﮐﻠ ﯽ ا ز ﺷﺮا ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز ﻂﯾ ﻣﺤﺪوده اﺟﺮا ﻃﺮح ی - ﺮﯿﯿﺗﻐ ﺮﯿﺗﺎﺛ ﯽﺎﺑﯾ ارز ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺷﺮا ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز ﻂﯾ ﻣﺤﺪوده اﻧﺠﺎ م ﻃﺮح اﻫﺪاف ﯾﺎد ﺷﺪه ﺑﺎ اﻧﺠﺎ م ﻣﻮارد ز ﯾﺮ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﮔﺮدد : -ﺑﺮرﺳﯽ اﻃﻼﻋﺎت ﮔﺰارش ﻫﺎی ﺣﯿﺎت وﺣﺶ، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ارزﯾﺎﺑﯽ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣﻨﻄﻘـﻪ و ﺗﻬ ﻪﯿـ ﻓﻬﺮﺳـﺖ ﺧﻼﺻﻪ ای از ﮔﻮﻧﻪ ﯽﻮاﻧﯿ و ﺣ ﯽﺎﻫﯿﮔ یﻫﺎ ﻣﺤﺪوده رودﺧﺎﻧﻪ -آوری ﺟﻤﻊ و ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺰارش ﻫﺎی زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ) ﺑﺮرﺳﯽ اﯾﻦ ﮐﻪ آﯾﺎ ﺣﺎﺷـﯿﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟ ( درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷـﺪه ﺳﺎ زﻣﺎن ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺑﺎﺷﺪ، ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺎﯾ ﺪﺑ ﺮرﺳﯽ و ﺧﻼﺻﻪ ﮔﺰارﺷﯽ در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﺗﻬﯿﻪ ﺷﻮد . -ﺑﺮرﺳﯽ آزادﺳﺎزی و رﻓﻊ ﺗﺠﺎوزات ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ رودﺧﺎﻧﻪ -ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻻﯾﻨﺪه آب و اراﺿ ﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﻬ ﯿﻪ و اراﺋﻪ ﻓﻬﺮﺳـﺘ ﯽ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﻟـﻮده ﮐﻨﻨـﺪه در ﻫـﺮ از ﮏﯾـ ﻣﺤﺪوده رودﺧﺎﻧﻪ . در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن، ﻣﮑﺎن ﺗﻘﺮ ﯾﺒﯽ آﻟﻮده ﮐﻨﻨﺪه یﻫﺎ ﻧﻘﻄﻪ ای اراﺋﻪ ﻧ .ﺷﻮد ﺰﯿ -ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻟﻮده ﮐﻨﻨﺪه و ﻧﻮع آﻟﻮده ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎ در ﺻﻮرت ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﺬف و اﺿـﺎﻓﻪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ ﺗﻬ ﻪﯿـ ﺷﻮﻧﺪ . -ﺗﻬﯿﻪ و اراﺋﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدات ﻻزم ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ آب و اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ از ﻧﻈﺮ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ -ﮐﺎرﺑﺮی ﻫﺎ ی ﻣﺠﺎز در اراﺿﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ - ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮﻫﺎی زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻧﺎﺷﯽ از دﺧﻞ و ﺗﺼﺮف ﻫﺎی ﻏﯿﺮﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در اراﺿﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺣﻘﻮﻗﯽ، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ 85 5 - 8 - ارزﯾﺎﺑﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ 5 - 8 - 1 -ﺷﻨﺎﺳﺎ ﯽﮐﻠ ﯾﯽ ﺷﺎﺧﺺ ﺑﻮم یﻫﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘ ﺮﯾﺮﭘﺬﯿﺗﺎﺛ ﯽ از ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺑﻮم ی ﺷﻨﺎﺧﺘ ﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ در آن ﻗﺮار دارد، ﺗﺮﮐ از ﯽﺒﯿ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺑﻮم ی ﺷﻨﺎﺧﺘ ﯽ آﺑ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺳـﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﺑـﻮم ﺷـﻨﺎﺧﺘ ﯽ ﺧﺸﮑ ﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺖ . ﻋﻮاﻣﻞ ز ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾ ﻋﻤﺪه در ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘ ﺑﻪ ﺣ ﯽ آﺑ ﯽ ﺮﮐﺖ آب، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓ ﯿﺰﯾﮑﯽ ﺑﺴﺘﺮ و ﺑـﺎﻻﺧﺮه و یﻫـﺎ ﯽﮋﮔـ ﯾ ﯾﯽﺎﯿﻤﯿ و ﺷ ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ آب واﺑﺴﺘﻪ . اﻧﺪ ﺟﻮاﻣﻊ ﮔ ﯽﺎﻫﯿ و ﺟﺎﻧﻮر ی آﺑﺰ ی در اﻣﺘﺪاد ﻣﺴ ﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛ ﯿﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﯾﺎد ﺷﺪه ﻗﺮار دارﻧـﺪ، ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﺑﯿ ﯽﮑﯾﻮﻟﻮژ در ﻧﺰد ﻪﯿﺣﺎﺷ ﯽﮑﯾ ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ در اﻣﺘﺪاد ﻣﺴ ﺮ،ﯿ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛ ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ یﻫﺎﯽﮋﮔﯾو ﺮﯿ و ﺷـ ﯾﯽﺎﯿﻤﯿ ﺑﺴـﺘﺮ، ﮐﺮاﻧـﻪ ﻫـﺎ، ﺷـ ﯿﺐ ﮐﺮاﻧﻪ ﻫﺎ و ﺗﻐ اﺳﺖ ﺎنﯾﺟﺮ ﺮﯿﻣﺴ ﺮاتﯿﯿ . ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﯾﺰ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ از ﭼﻨﺪ ﮐ ﯿ ﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﻫﺰار ﮐ ﯿ ﻠﻮﻣﺘﺮ ﯿﻣﺘﻐ ﺮﻧﺪ، ﺑﻨـﺎﺑﺮا از د ﻦﯾ ﯾـ ﺪﮔﺎه زﯾ ﺴـﺖ ﺷﻨﺎﺳـ ﯽ ﺑـﺮ ﺣﺴـﺐ ﭘﺮاﮔﻨـﺪﮔ ﯽ ﮔﻮﻧﻪ ﯽﺎﻫﯿﮔ یﻫﺎ و وﺳﻌﺖ ﻗﻠﻤﺮو ز ﯽﮔﺎﻫ ﺴﺖﯾ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﻮر ﺪﯾﺑﺎ ،ی در ﻣﺤﺪوده ای ا ز ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﯾﺰ ﮐﻪ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄـﻊ و ﻣﺴـ ﯿﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻮم ﯽﺮرﺳﺑ ، ﺷﻨﺎﺧﺘ ﯽ ﺧﺸﮑ ﯽ اﻧﺠﺎ م ﭘﺬ . ﺮدﯾ در آن ﻣﺤﺪوده ﺑﺮﺧ ﯽ از ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﻮر ی واﻗﻊ در اراﺿ یاﻪﯿﺣﺎﺷ ﯽ از ﻧﻈـﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬا ﯾ و ز ﯾﯽ ﺴﺘﮕﺎﻫ ﯽ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺘﮑ اﻧﺪﯽ ﮐﻪ در اﺛﺮ اﺟﺮا ﺮﯿﯿﺗﻐ ی ﻣﻘﻄﻊ در راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎﺛ ﻣﯽﺮﯿ ﭘﺬﯾﺮﻧﺪ . ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘ ﯽ ﺧﺸﮑ ﮏﯾ از ﯽ ﻃﺮف از رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎﺛ ﺮدﯾﭘﺬﯽﻣ ﺮﯿ و از ﺳﻮ ﮕﺮﯾد ی ﻣﺘﻘﺎﺑﻼ ﺑـﺮ وﺿـﻌ ﯿﺖ ﺑـﻮم ﺷـﻨﺎﺧﺘ ﯽ آﺑـ ﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺗـﺎﺛ ﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد . در ﺑﺮرﺳ ﺑﻮم یﻫﺎﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘ ﯽ آﺑ ﯽ و ﺧﺸﮑ ﯽ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﺘﻌﺪد و ز ﯾ ﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﺘﻨﻮﻋ ﯽ ﻣﻄﺮح اﻧﺪ، ﺑـﻪ ﺳـﺒﺐ ﻣـﺪت زﻣـﺎن ز ﺎدﯾـ و ﻫﺰ ﻨـﻪ ﯾ ﺷﻨ یﺑﺮا ﺎرﯿﺑﺴ ﺎﺳﺎ ﯾﯽ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﻬﻢ و ز ﯾ ﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﺖ،ﯿ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﻬﻢ در ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ارز ﯾز ﯽﺎﺑﯾـ ﺴـﺖ ﯽﻄـ ﯿﻣﺤ ﻣﻄـﺮح ﻧﯿ ﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﯾﻦ ﻦﯾ در ا ﮔﻮﻧﻪ ﻣ ﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺮﯾز یﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﺗﺸﺨ ﯿﺺ داده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ : -ﮔﻮﻧﻪ ﺖﯿ اﻫﻤ ی دارا یﻫﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﯽﺎﺣﺘﯿ و ﺳ ﯽﺤﯾﺗﻔﺮ ﺎﯾ ی - یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺎدر و در ﺧﻄﺮ اﻧﻘﺮاض - یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻻزم ﺑﺮا ی دوام ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﯽﺤﯾﺗﻔﺮ ﺎﯾ و ی 5 - 8 - 2 - ﺟﻤﻊ آوری ﻗﻮاﻧ ﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات و ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺤ ﯽﻄﯿ ﺑﻪ ﻃﻮرﮐﻠ ﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارز یﻫﺎ ﻃﺮح ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز ﯽﺎﺑﯾ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺿﺮورت ﯾا یﻫـﺎ ﺠـﺎد ﺷـﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻗﻮاﻧ ﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات و ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺤ ﯿﻄﯽ اﻧﺠﺎ ﻧﺠﺎ ا . ﺮدﯿﮔﯽ م ﻣ م دادن ا ﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت از د ﯾ ﺪﮔﺎه ﯽﻣﻠ ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺣﻔـﻆ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﭘﺎ ﯾـ در ﺪار ﺳﻄﺢ ﻣﻠ ﯽ و از د ﯾ ﺪﮔﺎه ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺟﻬﺎﻧ ﯽ، ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤ ﺴﺖﯾز ﻂﯿ در وﺳﯿﻊ ﻦﯾﺗﺮ ﻧﮕﺮش آن اﺳﺖ . در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارز ﯾز ﯽﺎﺑﯾ ﺴـﺖ ﯽﻄﯿﻣﺤ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻠ ﻦﯿﻗﻮاﻧ ﻪﯿ و ﻣﻘﺮرات و ز ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺤـﻮ ی ﻣﺮاﻋـﺎت در ﻫـﺎ آن اﻧﺠـﺎ م ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﺿـﺮورت دارد، ﺑﺮرﺳـ ﯽ ﮔﺮدﻧﺪ . در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ارز ﺴﺖﯾز ﯽﺎﺑﯾ ﺮﯿﯿﺗﻐ ﯽﻄﯿﻣﺤ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮارد ز ﯾﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔ . ﺮدﯿـ ﯽﻬﯾﺑـﺪ اﺳﺖ ﻫﻤ ﻪ ﻣﻮارد ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در ا ﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﺎرﺑﺮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺷﺮا ﯾﻂ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻃﺮح ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳ یﺘﺎ رودﺧﺎﻧـﻪ، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮﺧ دﻣﻮار ﻦﯾ از ا ﯽ ﮐﺎرﺑﺮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 86 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ -ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺷﻨﺎﺳﺎ ﯾﯽ وﺿﻌ ﯿﺖ ﻣﻮﺟﻮد ز ﯾ ﺴـﺖ )ﯽﻄـ ﯿﻣﺤ ﺧﺼﻮﺻـ ﯿ و ﺑ ﯾﯽﺎﯿﻤﯿﺷـ ،ﯽﮑـ ﯾﺰﯿﻓ ﺎتﯿ ﻮﻟـﻮژ ﯾﮑﯽ آب و اراﺿـ ﯽ اﻃـﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ ( ﻗﺒﻞ از اﺟﺮا ﻃﺮح ی - ﻞﯿﺗﺤﻠ و ارز ﺮﯿﺗﺎﺛ ﯽﺎﺑﯾ اﺟﺮا ی ﻃﺮح ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﯾز یﻫﺎ ﺴـﺖ ﯽﻄـ ﯿﻣﺤ و ﺧﺼﻮﺻـ ،ﯽﮑـ ﯾﺰﯿﻓ ﺎتﯿ ﯿ و ﺑ ﯾﯽﺎﯿﻤﯿﺷ ﯽﮑﯾﻮﻟﻮژ آب و اراﺿ ﯽ اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧﻪ -ﺑﺮرﺳ ﺴﺖﯾز ﯽ ﮔﺎه یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﯽﺎﻫﯿﮔ ﺖﯿ و ﺟﺎﻧﻮر ی -ﺑﺮرﺳ ﺮﯿﯿﺗﻐ ﺮﯿﺗﺎﺛ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﻣﻨﻈﺮه ﯽﻌﯿﻃﺒ یﻫﺎ و ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻨﺎﻇﺮ ﺗـﺎر ﯾﺨﯽ، ﺑﺎﺳـﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳـﯽ و آﺛﺎر و اﻣﺎﮐﻦ ﻓﺮﻫﻨﮕ ﯽ) ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ، ﺗﺎﺗﺮ، ﺳ ﯿ ﻨﻤﺎ، ﻣﺴﺎﺟﺪ، ﺑﺎﺷﮕﺎه ﻫﺎ، ز ﯾ ﺎرﺗﮕﺎه ﻫﺎ، ﻣﻌﺎﺑﺪ، ﮐﺘ ﺒﻪﯿ ﻫﺎ، ﻣﻘﺒﺮه ﻫﺎ ﮐـﻪ از ﻧﻈـﺮ ﻣﻠـ ی دارا ﯽ ارزش و .( اﻧﺪﮋهﯾ -ﺗﺨﺮ ﯾ و ز ﺎﻧﻪﯿ آﺷ ﺐﯾ ﺴﺘﮕﺎه ﺟﺎﻧﻮران و ﻣﺎﻫ ﺎنﯿ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﺑﺎ ﺗﻐ ﺮﯿﻣﺴﺮﯿﯿ ﺎﯾ و ﺎنﯾﺟﺮ ﻢﯾ و رژ اﺣﺪاث ﺳﺎزه یﻫﺎ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ - ﺠﺎدﯾا اﺧﺘﻼل در زﻧﺪﮔ ﯽ ﻣﻌﻤﻮل ﺣ ﯿ ﻮاﻧﺎت وﺣﺸ ﯽ در اﺛﺮ ﺮﯿﯿﺗﻐ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ - ﺮﯿﯿﺗﻐ در ﮔﻮﻧﻪ ی آﺑﺰ یﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﻧﺠﺎ م ﻋﻤﻠ ﺎتﯿ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ - ﻦﯿ از ﺑ رﻓﺘﻦ ﮔ ﺎﻫﺎنﯿ ﮐﻨﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ای در اﺛﺮ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ اﻟﮕﻮ و ﻣ ﺎنﯾﺟﺮ ﺰانﯿ - ﺮاتﯿﯿﺗﻐ ﺳﻄﺢ آب ز ﯽﻨﯿﺮزﻣﯾ و ﺗﺒﺎدل آﺑ ﯽ ﺑﯿﻦ آﺑﺨﻮان و رودﺧﺎﻧﻪ در اﺛﺮ ﺗﻐ ﺮﯿﯿ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ -ﮐﻮچ و ﺟﺎ ﺑﺠﺎ ﯾﯽ اﺟﺒﺎر ی ﻦﯿﺳﺎﮐﻨ ﻣﻨﻄﻘﻪ در اﺛﺮ ﺗﻐ ﺮﯿﻣﺴ ﺮﯿﯿ رودﺧﺎﻧﻪ -ﺑﺮرﺳ ﺮﯿﯿﺗﻐ ﺮﯿﺗﺎﺛ ﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﭘﺎرک ﻣﻠ ﯽ و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺳﺘﺎﻧ ﯽ) ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺳـﺘﺎﻧ ﯽ ﺑـﻪ ﻣﻨﺎﻃﻘ ﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ در ﻫﺎ آن ﮐﺎوش یﻫﺎ ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳ ﯽ اﻧﺠﺎ م ﻣـ ﺎﯾـ و ﺮدﯿـ ﮔﯽ در ﺑﺮﮔ ﯿ ﺮﻧـﺪه ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺎ یﻫـﺎ ﺳـﺘﺎﻧ ﯽ، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎ و ﯾ ﺎدﮔﺎرﻫﺎ ،ﯽﺨﯾﺗﺎر ی ﻧﻘﺎﺷﯽ ﻫﺎ، ﺳﻨﮓ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺎﯾ و ﻫﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﻓ ﺴﺖﯾ از ز ﯽﻧﺎﺷ ﯽﮑﯾﺰﯿ اﻧﺴﺎن ﻫـﺎ در ادوار ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ .( 6 ﻓﺼﻞ6 ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 89 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و ر اﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 6 - 1 -ﻋﻠﻞ و ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﯾﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺒﺐ ﮔﺴﺘﺮش ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری از ﻃﺮﯾـﻖ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻣﻮﺿﻌﯽ در ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب و ﯾﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ رودﺧﺎﻧ ﻪ ﺑﺸﻮد ﻣﯽ . ﺗﻮان از ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑـﯽ و ﮐﯿﻔـﯽ ﺑـﺮای ﺗﺸـﺨﯿﺺ ﭘﺎﺳـﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻫﻤﭽﻮن ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن، ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ) ﺣﺠﻢ و ﻗﻄﺮ ذرات ( و ﯾﺎ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﺎﻧﺎل اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . در ﺟـﺪول )6 - 1 (ﻟﯿﺴﺖ ﮐﺎﻣﻠﯽ از ﻋﻠﻞ و ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری در ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟ ﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﻧـﺪ و در ﻫﺮ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﺳﺦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه و ﺟﻬﺖ ﮔﺴﺘﺮش آن ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ) در اﯾﻦ ﺟﺪول S : ،ﺷﯿﺐ رودﺧﺎﻧـﻪQ : ﺑـﺪه ،ﺟﺮﯾﺎنs Q : ﺑﺪه ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ وD اﻧﺪازه ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ .( ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﺷـﯿﺐ و ﭘﯿـﺪاﯾﺶ ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و در رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻋﮑﺲ اﯾﻦ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﺤﻘﻖ ﺷﻮد ﻣﯽ ) ﺷﮑﻞ 6 - 1 .( ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﺗﺮازاﻓﺰاﯾﯽ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﺷﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن رودﺧﺎﻧﻪ و اﯾﺠﺎد ﻣﺤﺪوده ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺘﯽ ﺟﺪﯾﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺟﺪول6 - 1 - ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ ]68 [ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﭘﺎﺳﺦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﻬﺖ ﮔﺴﺘﺮش در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﺷﮑﻞ 1 - ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ 1 - 1 -ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاز ﺟﺮﯾﺎن ﭘﺎﯾﻪ S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ 1 - 2 - ﺣﺮﮐﺖ زﻣﯿﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاز ﺑ ﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاز ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ S S Q Q D + + - - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاز ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D - - - - a ﺑﺎﻻدﺳﺖ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاز ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ S S Q Q D - - + + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 1 - 3 - ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻗﻠﯿﻤﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺟ ﺮﯾﺎن و ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ S S Q Q D + ++ + - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ S S Q Q D - -- - + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 90 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ اداﻣﻪ ﺟﺪول6 - 1 - ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ ]68 [ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﭘﺎﺳﺦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﻬﺖ ﮔﺴﺘﺮش در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﺷﮑﻞ 1 - 4 - ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻣﯿﺎﻧﺒﺮ در ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ S S A Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D + + - - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 1 - 5 - زﻣﯿﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﺰرگ S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D - ++ + - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﮐﻮﭼﮏ S S Q Q D + + - - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - ﺷ ﺮاﯾﻂ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ 2 - 1 - ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ S S Q Q D - -- - + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 2 - ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺮرﯾﺰ S S Q D - - - - a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D - - + + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 3 - ﺷﮑﺴﺖ ﺳﺪ S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D + + - - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 4 - ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯿﺎﻧﺒﺮ S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D + + - - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 5 - ﻻﯾﺮوﺑﯽ . ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D - - - - aدر ﻣﺤﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ S S Q Q D - - + + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 6 - اﻧﺘﻘـــﺎل ﺑـــﯿﻦ ﺣﻮﺿـــﻪ ای )ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺮ از آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﺮﮐﺖ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺴﺘﺮ ( S S Q Q D + + + + a ﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D ++ - + + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 91 اداﻣﻪ ﺟﺪول6 - 1 - ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ ]68 [ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﭘﺎﺳﺦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﻬﺖ ﮔﺴﺘﺮش در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﮑﻞﺷ 2 - 7 - ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن S S Q Q D + + + + aﺑﺎﻻدﺳﺖ S S Q Q D ++ - + + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ S S Q Q D + ++ - + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 8 - ﺟﻨﮕﻞ ﮐﺎری ﺷﺨﻢ زدن . زﻫﮑﺸﯽ و ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻃﺒﯿﻌﺖ و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ S S Q Q D - ++ + - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی . ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺧﺎک S S Q Q D - -- - + a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 9 - ﺟﻨﮕﻞ زداﯾﯽ S S Q Q D + + + - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ 2 - 10 - ﺿﺎﯾﻌﺎت ﺑﺮداﺷﺖ S S Q Q D ++ + + - a ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ) ﻋﻼﻣﺖ + ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه اﻓﺰاﯾﺶ و ﻋﻼﻣﺖ ﻧﺸﺎ – ن دﻫﻨﺪه ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻗﺮار ﮔﯿﺮی ﻋﻼﻣﺖ +در ﺑﺎﻻی ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﺸﺎن دﻫﻨـﺪه آن اﺳـﺖ ﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﮐﻨﺘﺮﻟﯽ اﯾﻔﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻗﺮار ﮔﯿﺮی آن در زﯾﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﺎﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮﻟﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ .( 92 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﮑﻞ6 - 1 - ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮑﻞ ﭘﻼن و ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ در ﺧﻼل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی ]68 [ 6 - 2 -ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری اﮔﺮﭼﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺗﺮاز ﺑﺴﺘﺮ و ﺷـﮑﻞ ﭘـﻼن اﻣﮑـﺎن ﭘـﺬﯾﺮ اﺳـﺖ، ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزی ﻋﺪدی و ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﯿﺰان دﻗﯿﻖ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣ ﻮرد ﺷﮑﻞ ﭘـﻼن و ﻋـﺮض ﺑﺴـﺘﺮ ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﺑـﺎ ﺷﮑﺴـﺖ ﻣﻮاﺟـﻪ .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻋﻠﯽ رﻏﻢ ﺿﻌﻒ ﻣﻮﺟﻮد، ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﻪ در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ، ﻧﻈﺎرت ﻧﻤـﻮد و ﺗـﺪاﺑﯿﺮی وﯾـﮋه ﺑـﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﺑﺮوز ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺟﺎﻧﺒﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯽ، اﺗﺨﺎذ ﻧﻤﻮد . ﺳﻮال اﯾﻦ ﺟﺎﺳﺖ ﮐـﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﻋﻮاﻣﻞ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪه ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری را ﺗﺸﺨﯿﺺ داد؟ ﭼـﺮا ﮐـﻪ ﺑـﺎ ﺗﺸـﺨﯿﺺ ﻋﻠﺖ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺷﯿﻮه ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺑﺎ آن روﺑﺮو ﺷﺪ . ﻟﺬا ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و ﯾﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﮐـﺎرﺑﺮ ی اراﺿـﯽ در ﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ و در ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺪاﺑﯿﺮ وﯾﮋه در ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﻃﺮاﺣـﯽ ﺑـﺮای ﺟﻠـﻮﮔﯿﺮی از ﻧﺎﭘﺎﯾـﺪاری ﺑـﻪ ﮐـﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . در ﺟﺪول )6 - 2 ( ﻓﻬﺮﺳﺘﯽ از ﺑﺮﺧﯽ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻪ ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری و ﮐﻨﺘﺮل آن را آﺳﺎن ﻣﯽ ﺳﺎزد، اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]68 [. ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 93 ﺟﺪول6 - 2 -ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ]68 [ ﺷﺎﺧﺺ ﻧﻮع اﺛﺮ ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ 1 - ﺷﻮاﻫﺪ ﺑﺎزدﯾﺪ ﺻﺤﺮاﯾﯽ 1 - 1 - رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ اﻟﻒ - ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﮐﻨﺎره در ﻻﯾﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﺘﺎﻧﯽ، ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎی ﭘﻞ ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ب - ﺳﺎزه ﻫﺎی دﻓﻦ ﺷﺪه، اﻧﻘﺒﺎض ﻣﻘﻄﻊ در ﻣﺤﻞ ﺑﺎزﺷﻮ ﭘﻞ ﻫﺎ ﺗﺮازاﻓﺰاﯾﯽ ج- ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻫﺮ دو ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧﻪ ج- 1 - ﺑﺪون اﯾﺠﺎد ﺟﺰﯾﺮه رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺮﮐﺰی ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ج- 2 - ﺑﺎ اﯾﺠﺎد ﺟﺰﯾﺮه رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺮﮐﺰی ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ د- ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺗﺮاﮐﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ - ﮐﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺪه ﻋﺒﻮری )ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﮐﻢ ﻋﻤﻖ ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ رﯾﺰداﻧﻪ و ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﻮﭼﮏ – ( ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷ ﺪه ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ د- ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻘﻄﻊ – اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺪه ﻋﺒﻮری ) ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻋﻤﯿﻖ ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ درﺷﺖ داﻧﻪ و ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﺗﻨﺪ ( ﮐﻨﯽ ﮐﻒ ) در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺑﺎ ﮐﻒ ﺳﻨﮕﯽ اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه در ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت رخ ﻣﯽ دﻫﺪ .( ﻫ- اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره در ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و در ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﻓﺎﻗﺪ ﭘﻮ ﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ 1 - 2 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی رﺳﻮﺑﯽ ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ اﻟﻒ - ﺧﺎک دﻓﻦ ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ آﺑﺮﻓﺖ ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ ب - ﻗﺮار ﮔﯿﺮی ﻣﻮاد رﯾﺰداﻧﻪ ) ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ ( ﺑﺮ روی ﻣﻮاد درﺷﺖ داﻧﻪ ) ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ( ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ ج- ﺗﺮاز ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ از ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻓﺴﯿﻠﯽ ﺑﯽ ﺣﻔﺎظ در ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ . ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ د- ﺗﺮاز ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ از ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻓﺴﯿﻠﯽ ﺑﯽ ﺣﻔﺎظ در ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ اﺳﺖ . ﮐﻒ ﮐﻨﯽ 1 - 3 - رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ اﻟﻒ - وﺟﻮد ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﭼﻨﺪﺷﺎﺧﻪ ﻏﯿﺮﻓﻌﺎل در ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻻزم اﺳﺖ ﭘﺎﯾﺪاری آن ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد . ب - وﺟﻮد ﺗﺮاس ﻫﺎ و ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﻫﺎی ﻏﯿﺮﻓﻌﺎل ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ) در درازﻣﺪت ( ، ﺗﺮازاﻓﺰاﯾﯽ ) در دوره ﻫﺎی 10 ﺗﺎ100 (ﺳﺎﻟﻪ 2 - ﺗﺮاز ﺟﺮﯾﺎن اﻟﻒ - اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاز ﺑﺪه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﻃﻮل دوره آﻣﺎری ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﺗﺮازاﻓﺰاﯾﯽ ب - ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاز ﺑﺪه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﻃﻮل دوره آﻣﺎری ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﮐﻒ ﮐﻨﯽ 3 - ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ)ﺑﺎﺳﺘﻨﺎد اﻃﻼﻋﺎت ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری( ﻒاﻟ- ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ) ﺗﻌﻤﯿﻖ – ( ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره )ﻫﺎ ﺗﻌﺮﯾﺾ ( - ﺗﺮازاﻓﺰاﯾﯽ ) ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻖ – ( رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﮐﻨﺎره )ﻫﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﺮض ( ب - اﻓﺰاﯾﺶ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ﮐﻒ ﮐﻨﯽ . ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺟﺎﻧﺒﯽ ج- ﮐﺎﻫﺶ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ ) ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن ( ﺗﺮازاﻓﺰاﯾﯽ 6 - 3 -ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺎ 6 - 3 - 1 -ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺘﻮان ﺗﻐ ﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود را ﯾﮑﯽ از ﺑﺎرزﺗﺮﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮد . ﮐﻪ در واﻗﻊ ﺗﻬﺪﯾﺪی ﺟﺪی ﺑـﺮای ﭘـﺮوژه ﻫـﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﻣﺤﺴﻮب ﺑﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﻃﻮری ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﺳﺎزه ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ ﮐﺎرﺑﺮی ﺧﻮد را از دﺳـﺖ 94 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﻣﻌﻤﻮل اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻗﻮس ﺧﺎرﺟﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ و در ﻗﻮس داﺧﻠﯽ رﺳﻮب ﮔﺬار ی رخ دﻫـﺪ، اﻟﺒﺘـﻪ در ﺑﻌﻀـﯽ ﭘـﯿﭻ و ﺧـﻢ ﻫـﺎی ﺧﺎص اﯾﻦ ﻗﻀﯿﻪ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﺷﻮد ﻣﯽ ]19 [ . در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ اﻧﺘﻘﺎل ﯾﺎﻓﺘﻪ در ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن آﻏـﺎز ﻣـﯽ ﺷـﻮد . در واﻗـﻊ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﺗﺒﺎدل ر ﺳﻮب ﺑﯿﻦ ﻧﻮاﺣﯽ رﺳﻮب ﮔﺬار و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . آﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ واﺿـﺢ ﻣـﯽ رﺳـﺪ، آن اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن از رﺳﻮب ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه در ﺧﻮد ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ و رﺳﯿﺪﮔﯽ و ﮐﻨﺘﺮل آن در ﻣﺮاﺣﻞ اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺳﺎده ﺗـﺮ و اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮﺗﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﯿﮑﻦ از آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺗﺤﻠ ﯿﻠﯽ آن ﮐﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﯾـﺎ ﻧـﻪ ﻋﻤﻠـﯽ ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﺮ ﺗﺠﺎرب ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺗﮑﯿﻪ ﺷﻮد و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﻃﺮاﺣﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . از اﯾـﻦ رو ﺑـﺮای ﺳﺎدﮔﯽ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﻃﺮاﺣﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه و ﻧﮕﻬﺪاری، ﻃﺮاﺣﯽ ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ ﺑﻪ ﺟﺎی ﮐ ﺎﻧﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﺑـﻪ ﮐـﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ]ﺷﻮد ﻣﯽ50 و55 [ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ادﻋﺎ ﺷﻮد ﻣﯽ ،ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﭘﺎﯾـﺪارﺗﺮ ﺑﺎﺷـﻨﺪ وﻟـﯽ ﻫـﯿﭻ راﻫﻨﻤـﺎی ﮐﻤﯽ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ وﺟﻮد ﻧﺪارد . اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﺪ ﺷﺎﺧﻪ و ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن ﺟﺮﯾﺎن ﻧﯿﺰ ﯾﮑﯽ از اﺷﮑﺎل ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺪﺑﺎﺷ ﻣﯽ ﮐﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷﯿﺐ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺑﺎﻻ و دارای ﺑـﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ زﯾﺎد اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ وﻟﯽ ﮔﺎﻫﯽ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﯿﺐ اﯾﻦ وﺿﻌﯿﺖ را ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . 6 - 3 - 2 -اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺗﺤﻤﯿﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺣﻮﺿﻪ از ﻗﺒﯿﻞ ﺟﻨﮕﻞ زداﯾﯽ، ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ، ﻣﺠﺮاﺳـﺎزی و اﻧﺤـﺮاف ﺟﺮ ﯾـﺎن ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﺪه ورودی ﺑـﻪ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ را اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﻨﺪ . اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ، ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود، ﺗﻄﻮﯾﻞ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﯿﻤـﺮخ ﻃـﻮﻟﯽ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻌﺮﯾﺾ و ﺗﻌﻤﯿﻖ ﮐﺎﻧﺎل ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﺪﯾﺪ ﻋﻤﻘﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿـ ﯽ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎل ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ﻃﻮﻟﯽ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﻗﺎﺋﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﺗﻔﺎق ﺑﯿﻔﺘﺪ ]63 و69 [ . ﺗﻤﺎﯾﻼت ﮐﻨﯽ ﮐﻒ ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ رﯾﺰداﻧﻪ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺷﻮد ﻣﯽ ، درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻮاد درﺷﺖ داﻧﻪ و داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﮐﺎﻣﻼ ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ، ﮐﻨﯽ ﮐﻒ ﺑﺎ ﭘﺪﯾﺪه ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺴﻠﺢ ﻣﺤﺪود .ﺷﻮد ﻣﯽ در اﯾﻦ ﺣﺎﻻت رﻓﺘﺎر ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﯾﮏ ﺑﻌﺪی ﻫﻤﭽﻮن HEC-6 و ﯾﺎGSTAR ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار داد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﮔﺮاﯾﺶ زﯾﺎدی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ از ﻃﺮﯾﻖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳـﺖ وﺟﻮد دارد . ﭼﻨﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﺑﻪ ﺧﺼ ﻮص در ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ در ﻣﺤﻞ ورود ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ ﻣﺸﻬﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه، ﻃﺮاﺣﯽ ﯾﮏ ﻣﻘﻄﻊ ﺧﯿﻠﯽ ﻋﺮﯾﺾ ﻟﺰوﻣﺎ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻨﺎره را ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻧﻤﯽ ﺑﻪ . ﮐﻨﺪ ﻃـﻮری ﮐـﻪ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﻣﺜﻼ ﯾﮏ ﻣﺠﺮای ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی دروﻧﯽ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﯾﺎ وﺿﻌﯿﺖ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐﺎﻧﺎل ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺷﺪه و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ را ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺪ . 6 - 3 - 3 -ﺑﻬﺴﺎزی ﮐﺎﻧﺎل و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ در ﭘﺮوژه ﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﮔـﺎﻫﯽ اوﻗـﺎت ﺑـﺮای ﺑﺎزﯾﺎﻓـﺖ اراﺿـﯽ اﯾﺠـﺎد ﺷـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ در ﭘﯿﭽﺎن ﻫﺎ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮ ات ﻗﺎﺑﻞ ﺗـﻮﺟﻬﯽ روی ﭘﺎﯾـﺪاری ﮐﺎﻧـﺎل ﻣـﯽ ﮔـﺬارد ، ﻣﮕـﺮ اﯾـﻦ ﮐـﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ ﻫﻤﭽﻮن ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﻨﺜﯽ ﮐﺮدن ﻣﺰﯾﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﻪ ﮐﺎر روﻧﺪ ﺑﻪ . ﺧﺼﻮص ﺑﺎ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺑـﺎر رﺳﻮﺑﯽ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺗﻬﺪﯾﺪی ﺟﺪی ﺑﺮای زﯾﺴﺖ ﮔﺎه ﻫﺎی ﻣﺎﻫﯿﺎن ﻣﺤﺴﻮب .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 95 اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺎ اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ، ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮ ود ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ وﻟﯽ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ در ﻫـﺎ آن اﺻـﻼح ﻣﺴـﯿﺮ ﺻـﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﻤﺎﯾﻞ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ وﺿﻌﯿﺖ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺧﻮد ﺑﺎزﮔﺮدﻧﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره از اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﺷﻮد . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺻﻼﺣﺎﺗﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ ) ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎ ﮐﻮﭼﮏ ﺑ ﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ .( اﻏﻠـﺐ ﻣﻮﺟـﺐ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﺑﺨﺸﯽ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺷﺪه و زﺑﺮی را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ . اﯾﻦ ﭘﺪﯾـﺪه ﺳـﺒﺐ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺳـﺮﻋﺖ ﺷـﺪه و ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺸـﯽ را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره و اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺑﺎ دﻗﺖ و ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺪاﯾﺖ ﺷـﻮد و ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎرت ﻗﺮار ﮔﯿﺮد، ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﺎﻧﺎل و ﻧﯿـﺰ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﻣﺤﺘﻤـﻞ در ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد . 6 - 3 - 4 -ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﺨﺎزن اﺛﺮﻫﺎی ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﯾﮏ ﻣﺨﺰن ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻟﺘﺎ، اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺪرﯾﺠﯽ ﺗﺮاز ﺟﺮﯾﺎن در ﻧﺎﺣﯿـﻪ ﺑﺮﮔﺸـﺖ آ ب و ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫـﺎی ﻣﺸـﺨﺺ ﺗـﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﺛﺮﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ در اﺛﺮ ﻃﻐﯿﺎن و رﯾﺰش ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن و ذﺧﯿﺮه و ﻧﮕﺎﻫﺪاﺷﺖ رﺳﻮب اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺨـﺎزن ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﺳـﯿﻼب ﻫـﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ را ﺗﺨﻔﯿﻒ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﭼﻨﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﭘﺎﯾﺪاری در ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ را ﺑﻬﺒـﻮد ﻣـﯽ ﺑﺨﺸـﻨﺪ وﻟـﯽ ﺷـﺎﺧﻪ ﻫـﺎ ی ورودی ﺑـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ را ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﺮاز آب در دﻫﺎﻧﻪ ﺷﺎن ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﻣﺨﺎزن ذﺧﯿﺮه ای ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻫﻤﻪ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ورودی و ﺳﻬﻢ ﺑﺎﻻﯾﯽ از ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ را ذﺧﯿﺮه ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ از اﯾﻦ رو ﻧﯿﻤﺮخ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳـﺖ ﺗﻤﺎﯾـﻞ ﺑـﻪ ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ دارد . از ﻧﻈﺮ ﺗﺌﻮری اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺎﻣﺤﺪود اﺳﺘﻤﺮار دارد وﻟﯽ در ﻋﻤﻞ ﯾﮏ ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪاری ﻧﺴـﺒﯽ ﺑﻌـﺪ از ﯾـﮏ ﻣـﺪت زﻣﺎن و در ﯾﮏ ﻓﺎﺻﻠﻪ ای از ﻣﺨﺰن اﯾﺠﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . در ﺑﻌﻀﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﺛﺮ ﻣﺨﺰن ذﺧﯿﺮه ای ﺑﺎ ﻣﻮارد اﺷﺎره ﺷﺪه در ﻓﻮق ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ ﮐﻪ از ﻣﺨﺰن آزاد ﻣـﯽ ﺷـﻮد و در ﮐﺎﻧﺎل ﺟ ﺮﯾﺎن ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ از آﻧﭽﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﮐﺎﻧﺎل ﺟﺮﯾﺎن دارد ﺗﺪاوم ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﺷـﻮد . ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ اﮔﺮ ورودی ﻣﻮاد رﺳﻮﺑﯽ از ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار رﺳﻮب ذﺧﯿﺮه ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺨﺰن ﺑﺎﻻ ﺑﺎﺷﺪ ﭘـﺎﯾﯿﻦ دﺳـﺖ ﻣﺨـﺰن ﻣﻤﮑـﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺧﻼف اﻧﺘﻈﺎر دﭼ ﺎر رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺷﻮد ﭼﺮا ﮐﻪ اوج ﺳﯿﻼب ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﻗﺪرت ﺣﻤﻞ رﺳﻮب ورودی را ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . 6 - 3 - 5 -اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮﺑﺎت و ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﭘﺪﯾﺪه اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪارﮐﻨﻨـﺪه ﻋﻨـﻮان ﺷـﻮد و ﻫـﻢ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺧـﻮد ﻋﺎﻣـﻞ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺷﺎﻣ ﻞ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ، ﻣﻌﻠﻖ و ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻪ در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد روی ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل اﺛﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد . اﻓـﺰاﯾﺶ ﻧـﺮخ اﻧﺘﻘـﺎل ﺑـﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺷﻮد ﻣﯽ . وﻟﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻪ ﻣﻮاد رﯾﺰداﻧﻪ ﺑﺎ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻻﯾﻪ ﻫﺎی ﭼﺴﺒﻨﺪه روی ﮐﻨﺎره ﻫـﺎ و ﺗﻘﻮﯾﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﺎﯾﺪاری ﺧ ﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﺮ ﺧﻼف ﺑﺎور ﻣﻌﻤﻮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺗﺤﺖ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫـﺎ ﻟﺰوﻣﺎ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧ ﺷﻮد ﻤﯽ . ﭼﺮاﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره ﺑﺎ رﺳﻮب ﮔﺬار ی روی ﮐﻨﺎره ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻣﯽ ﺷـﻮد ﮐـﻪ اﯾـﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﺑﯿﺶ ﺗﺮ در ﻧﻮاﺣﯽ دﺷﺘﯽ و ﻣﺴﻄﺢ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ . 96 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺷﯿﺐ و ﻣﻘﻄ ﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺣﻤﻞ رﺳﻮب ورودی ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎﺷﺪ وﮔﺮﻧﻪ رﺳـﻮب ﮔـﺬار ی و ﮐـﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﯿـﺖ ﺣﻤـﻞ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺳﯿﻼب ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 6 - 4 -ﺷﯿﻮه ﻫﺎی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻫﺎ و ﻧﯿﺰ ﺷﻮاﻫﺪ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری دارای اﺛﺮﻫﺎی ﻣﺨﺮب ﺑﺮ روی ﮐﺎﻧﺎل و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد . ﻟﺬا ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ اﺛﺮﻫﺎ ﺗﺪاﺑﯿﺮی اﺗﺨﺎذ ﺷﻮد . در ﺟﺪول )6 - 3 (ﻟﯿﺴﺘﯽ از ﺑﺮﺧﯽ از راه ﺣﻞ ﻫﺎی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑـﺎ اﻧـﻮاع ﻧﺎﭘﺎﯾـﺪاری ﻗﺮار داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻧﮑﺘﻪ ﻣﻬﻢ آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻟﯿﺴﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای رﻓﻊ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ و ﻧﺒﺎﯾـ ﺪ ﺑـﻪ ﮐـﺎرﮔﯿﺮی ﯾـﮏ ﺷﯿﻮه ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎزی ﺳﺒﺐ ﺑﺮوز ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری دﯾﮕﺮ ﺷﻮد . ﺟﺪول6 - 3 - ﺷﯿﻮه ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎزی رودﺧﺎﻧﻪ ]68 [ روش ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻧﻮع اﺛﺮ ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ 1 -ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺴﺘﺮ 1 - 1 -ﭘﯿﺸﺮوی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ اﻟﻒ - ﮐﻒ ﺑﻨﺪی و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎزه ای در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻣﺤﺪوده ﮐﻒ ﮐﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠ ﻮﮔﯿﺮی از ﮔﺴﺘﺮش ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﻧﮕﻬﺪاری ﺗﺮاز ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار داده ﺷﻮد ﻣﯽ . در ﻧﻈﺮ ﮔﯿﺮی ﻋﻤﻖ آﺑﺸﺴﺘﮕﯽ ﻣﮑﻔﯽ ﺑﺮای ﭼﻨﯿﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎﯾﯽ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ، ﭼﺮاﮐﻪ ﺑﻪ راﺣﺘﯽ از ﺣﻮاﺷﯽ آزاد دﭼﺎر ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ .ﺷﻮد ﻣﯽ ب - ﺳﺎزه ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ در ﻣﺤﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺗﺮاز ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﮔﺴﺘﺮش ﮐﻒ ﮐﻨ ﯽ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﺼﺤﯿﺢ ﺷﯿﺐ ﺳﻄﺢ آب ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار داده ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﺮای ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻧﺮژی اﯾﺠﺎد ﺷﺪه، ﻃﺮاﺣﯽ ﺣﻮﺿﭽﻪ آراﻣﺶ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ . 1 - 2 -ﭘﯿﺸﺮوی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ اﻟﻒ - ﻣﺴﻠﺢ ﺳﺎزی ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺎزی ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺼﺎﻟﺢ درﺷﺖ . اﻧﻪ د ب - ﺳﺮرﯾﺰ ﺳﺮﯾﺰ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ ﻧﯿﻤﺮخ ﺳﻄﺢ آب و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﺣﺮﮐﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ اﺣﺪاث ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﺧﻄﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺳﺮرﯾﺰ، ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺮرﯾﺰﻫﺎی ﻣﺘﻮاﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﻨﺘﺮل اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮﺑﺎت ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد .ﺷﻮد ﻣﯽ 2 -رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺑﺴﺘﺮ)ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺟﺎ ﻧﺒﯽ( 2 - 1 - ﭘﯿﺸﺮوی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ اﻟﻒ - ﺗﻠﻪ اﻧﺪازی ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ ﺑﺎزه ﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﻘﺪار ﭘﺎﯾﺪار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، اﻟﺒﺘﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻧﮕﻬﺪاری داﺷﺘﻪ و ﻻزم اﺳﺖ ﺗﻠﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت دوره ای ﭘﺎﮐﺴﺎزی ﺷﻮد . ب - ﮐﻨﺘﺮل ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎزی ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺎزه ﻫﺎی ﺑﺎﻻدﺳﺖ، ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺣﻮﺿﻪ . 2 - 2 - ﭘﯿﺸﺮوی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ اﻟﻒ - ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﺑﺎ ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﺑﺎزه ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ دﭼﺎر ﺗﺮاز اﻓﺰاﯾﯽ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺎ ﯾﮏ روش ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ در ﻃﻮل ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ) ﺣﺪود ده ﺳﺎل ( رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪار ﻧﺰدﯾﮏ ﻧﻤﻮد . ب - ﮐﻨﺘﺮل ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎزی ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺑﺎزه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﻨﺘﺮل ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ . 3 -ﮐﻨﺘﺮل ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﮐﺎﻧﺎل 3 - 1 - اﻓﺰاﯾﺶ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ اﻟﻒ- ﺳﺎزه ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ اﺣﺪاث ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺧﯿﺰاب از ﮐﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺣﻮﺿﭽﻪ آراﻣﺶ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺷﯿﺐ ﺷ ﮑﻦ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺪه و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ در ﻣﺤﻞ ﺳﺎزه ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺷﻮﻧﺪ . ب- ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﮐﻨﺎره )ﻫﺎ ( ای ﺳﺎزه از رﯾﺰش ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﮐﻨﺎره و وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪه ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ی ﺷﺪن ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺳﺒﺐ ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ﺷﻮد . ﮐﻨﺎره ﻫﺎی رﺳﯽ در ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﮐﻢ ﭘﺎﯾﺪار ﻣﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ، در ﻏﯿﺮ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻻزم اﺳﺖ در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی زﯾﺮﯾﻦ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺷﻮﻧﺪ . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 97 اداﻣﻪ ﺟﺪول6 - 3 - ﺷﯿﻮه ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪارﺳﺎزی رودﺧﺎﻧﻪ ]68 [ روش ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻧﻮع اﺛﺮ ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ 3 - 2 - ﮐﺎﻫﺶ ﺿﺮﯾﺐ ﭘﯿﭽﺸﯽ اﻟﻒ - ﮐﻨﺘﺮل ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ دو ﺣﺎﻟﺖ2 - 1 - ب و2 - 2 - .ب 3 - 3 - ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ اﻟﻒ - اﯾﺠﺎد ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎرﯾﮏ و ﻋﻤﯿﻖ اﯾﺠﺎد ﮐﺎﻧﺎل ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮب ﺷﺪه و ﻣﻘﺪار آن را ﺑﺮ ﺗﻐﺬﯾﻪ رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ 3 - 4 - ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود اﻟﻒ - ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﮐﻨﺎره )ﻫﺎ ( ای ﺳﺎزه در واﻗﻊ ﺑﺎ اﯾﻦ روش ﻣﯽ ﺗﻮان ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﺟﺎﻧﺒﯽ ﮐﺎﻧﺎل را ﮐﻨﺘﺮل ﻧﻤﻮد، در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان از روش ﻫﺎ ی ﺑﯿﻮﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﻬﺮه ﺑﺮد . ب - ﭘﺮه ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻐﺮق . ﻣﻮج ﺷﮑﻦ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی اﯾﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره در ﻧﺎﺣﯿﻪ ﭘﺎﺷﻨﻪ در ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ 6 - 5 -ﻫﺪف از اﺟﺮای ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻃﺮح ﻫﺎی ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺑﺎ اﻫﺪاﻓﯽ ﻧ ﻈﯿﺮ ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب، ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺴﺘﺮ و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ در ﻗﺎﻟﺐ ﺷﺮح ﺧـﺪﻣﺎت ﻣﺸﺨﺺ و ﺑﺎ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دﯾﺪﮔﺎه ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ اﻧﺠﺎم .ﺷﻮد ﻣﯽ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﻋﻠﺖ اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ، دﺧﺎﻟﺖ ﻋﻮاﻣﻞ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﻈﯿﺮ وﺟﻮد ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ﺷـﻮﯾﯽ در ﺑﺴـﺘﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ، ﺗ ﺨﻠﯿـﻪ ﺧﺎک و ﻧﺨﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ و ﯾﺎ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﻓﺎﺿﻼب ﺷﻬﺮی ﺑﻪ داﺧﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ﻣـﻮارد ﭘﺎﮐﺴـﺎزی و ﻻﯾﺮوﺑـﯽ و اﯾﺠـﺎد ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻋﺒﻮر ﺟﺮﯾﺎن ﻏﺎﻟﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد .ﺷﻮد ﻣﯽ ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺑﺮداﺷﺖ و ﺧﺎﮐﺮﯾﺰی ﺑﻪ داﺧﻞ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن اﯾﺠـﺎد ﻋـﺪم ﺗـﻮازن ﺑـﯿﻦ ﺟﺮﯾـﺎن و رﺳﻮب در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻧﻮاﺣﯽ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺟﻤﻌﯿﺖ و زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی ﺣﺎدث ﺷﻮد ﻣﯽ . از ﻋﻮاﻗﺐ اﯾﻦ ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﯽ ﻫﺎ، ﮐﺎﻫﺶ ﺷﺪﯾﺪ ﺷﯿﺐ رودﺧﺎﻧﻪ و رﺳﻮب ﮔﺬار ی و ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ اﻧﺘﻘﺎل ﺟﺮﯾﺎن ﺳﯿﻼﺑﯽ و ﺣﺘﯽ ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ رودﺧﺎﻧـﻪ در ﺑﺴـﯿﺎری از ﻣﻘـﺎﻃﻊ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﺻﻮرت روﺑﺮوﯾﯽ ﺑﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻄﯽ اﻏﻠﺐ ﻣﻮاردی ﻧﻈﯿﺮ ﺑﺴﺘﺮ ﺳﺎزی و اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رودﺧﺎﻧﻪ، اﺻﻼح ﻣﺴـﯿﺮ و ﺷـﯿﺐ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﻃﺮاﺣﯽ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب و ﺣﻔﺎﻇﺖ از اراﺿﯽ ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد .ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﻌﺪ از ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺻﺤﯿﺢ ﻋﻠﻞ ﻇﻬﻮر ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﯽ و اﻧﺘﺨﺎب درﺳﺖ روش ﺳﺎﻣﺎﻧ ﺪﻫﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻔﺼﻞ در اداﻣﻪ ﺑﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد ، ﮔﺎم ﺑﻌﺪی ﺟﺎﻧﻤﺎﯾﯽ ﺻﺤﯿﺢ و ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺮاﺣﯽ و ﺳﻌﯽ و ﺧﻄـﺎ ﺗـﺎ اﺣـﺮاز ﺷـﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﯽ . ﺷﮏ ﮐﺎر ﻫﻨﻮز ﻧﺎﺗﻤﺎم اﺳﺖ، و ﺑﺤﺚ ﻧﮕﻬﺪاری اﮔﺮﭼﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﻪ آن ﮐﻢ ﻟﻄﻔﯽ دﺷﻮ ﻣﯽ ، ﺑﻪ ﻗﻮت ﺧﻮد ﺑﺎﻗﯽ اﺳﺖ . 6 - 6 -آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ و ﺳﯿﺮ ﺗﮑﺎﻣﻠﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﻧﻈﯿﺮ ﻣﺠﺮاﺳﺎزی ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺎﻣﻼ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﮐـﻪ ﻣـﺜﻼ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﭘﺎﺳـﺦ اوﻟﯿـﻪ ﮐﺎﻧﺎل، ﯾﮏ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﻮﻗﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ درﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺎﯾﯿ ﻦ ﺗﺮ از ﺗﺮاز ﻣﺒﺪا ﺷـﻮد، ﺑـﻪ ﻫﻤـﯿﻦ ﻧﺤـﻮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ زﯾﺮﺷﻮﯾﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻘﺎدﯾﺮی از رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﻗﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ را ﻣﺘﻮﻗـﻒ ﮐﻨـﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻣﻔﻬﻮم ﭘﺎﯾﺪاری ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ اﺷﺎره دارد . 98 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﺧﯽ از ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺎ ﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﺎﻣﻼ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ و ﺑﻪ واﺳﻄﻪ رﺳﯿﺪن ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨـﺪه ﺑـﻪ ﯾـﮏ ﺳـﺮی ﻣﻘﺎدﯾﺮ وﯾﮋه اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﺑﺎ ﻣﻔﻬﻮم آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺘﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﺪ ]22 و61 [ . داده ﻫـﺎی ﻣﻮﺛـﻖ ﺑـﺮای ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻋﺪدی اﯾﻦ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎ ل، ﺳﺮی ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ از داده ﻫﺎ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗﺸـﺨﯿﺺ و ﺗﻤﯿـﺰ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ و ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﺪه، ﺷﯿﺐ و در ﺑﻌﻀﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ اﻧﺪازه ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ ]22 ، 44 و67 [. ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ رﺳﯿﺪه اﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﯿﺐ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ از ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬـﻢ در ﺗﻐﯿﯿـﺮ اﻟﮕـﻮی رودﺧﺎﻧـﻪ اﺳـﺖ . ﻧﺘـﺎﯾﺞ ﻧﺸـﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ازای ﺑﺪه ﻣﺸﺨﺼﻪ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ داده ﺷﺪه ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ دارای ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﻫـﺎی ﺗـﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﯽ . ﺗﻮان اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ در ﻣﻌﺮض اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ورودی ﻗـﺮار داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، اﯾﻦ ﺳﺒﺐ ا ﻓﺰاﯾﺶ ﺷﯿﺐ ﺑﻪ ﻗﺴﻤﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﺪن ﮐﻨﺪ، ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﮐﺎﻧـﺎل ﺑـﺎ ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎی ﻣﻘﺎوم ﻣﺤﺪود ﺷﺪه اﺳﺖ اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﻣﺤﻘﻖ ﻧ ﻤﯽ ﮔﺮدد ، در ﻧﺘﯿﺠﻪ اﻟﮕﻮی رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺤـﺖ ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﻣﻘـﺪار ﺟﺮﯾـﺎن و ﺷـﯿﺐ ﺑﺴـﺘﺮ ﻗـﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺘﺎﺛﺮ از ﻣﯿﺰان ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺼ ﺎﻟﺢ ﺑﺴﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 7 -ﮐﻨﺘﺮل ﻫﺎی ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ و ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ اﺻﻠﯽ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮزی از دﯾﺪﮔﺎه ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮏ و ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ ﮐﻪ روی ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل اﺛﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : 6 - 7 - 1 -ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن در رواﺑﻂ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﻏﻠﺐ از ﯾﮏ ﻣﻘﺪار ﺑﺪه واﺣﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه ﯾﮏ ﻃﯿﻒ از ﺑﺪه ﻫ ﺎی واﻗﻌﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ . اﯾﻦ ﺑـﺪه در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺪه ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه و در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ﯾﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺪه ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه اﻏﻠـﺐ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻣﻌﺎدل ﺳﯿﻼب ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ 2 ﺳﺎﻟﻪ ﺎﺷﺪﺑ ﻣﯽ . ) در ﻣـﻮرد اﯾـﻦ ﺑـﺪه و ﻣﻘﺪار آن در ﺑﺨﺶ2 - 2 - 1 ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪ .( 6 - 7 - 2 -ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ورودی ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ورودی را ﻣﯽ ﺗﻮان در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﺧﺎرﺟﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿـﺮ ﻣﺴـﺘﻘﻞ ﻣﺤﺴـﻮب ﻧﻤﻮد . ﺑﺨﺸﯽ از ﺑﺎر رﺳﻮب ورودی ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮزی ﮐﺎﻧﺎل ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣ ﯽ ﮐﻨﺪ و رﺳﻮﺑﺎت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در داﺧﻞ ﺑﺎزه اﻧﺒﺎﺷـﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ و ﯾـﺎ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳﺖ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮﺑﺎت و ﺧﺮوج ﻫﺎ آن از ﺑﺎزه ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی داﺧﻞ ﺑﺎزه ﻧﯿـﺰ ﻗﺮار دارد . ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ و ﺑﺎر ﻣﻌ ﻠﻖ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻪ رﺳﻮﺑﺎﺗﯽ ﮐﻪ درون ﻻﯾﻪ ﺑﺴـﺘﺮ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﭘﺮش، ﻏﻠﺘﯿﺪن و ﯾﺎ ﻟﻐﺰش روی ﺑﺴﺘﺮ ﮐﺎﻧﺎل در ﺣﺮﮐﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﻃﻼق ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﺎر ﻣﻌﻠﻖ، ﺑﻪ رﺳﻮﺑﺎﺗﯽ اﻃﻼق ﻣـﯽ ﺷـﻮد ﮐـﻪ درون آب و ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻻﯾﻪ ﺑﺴﺘﺮ در ﺣﺮﮐﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ و وزن آن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﯾﺎن آب ﺣﻤﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻣﺪت ز ﻣﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻌﻠـﻖ در آب در ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻧﺮخ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺗﺎﺑﻌﯽ از ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﺟﺮﯾﺎن، ﺳﺮﻋﺖ، ﻋﻤﻖ و ﻏﯿﺮه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ دارای اﺛـﺮ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﯽ روی ﺷﯿﺐ، ﺷﮑﻞ ﭘﻼن و ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﺑﺪ، ﺑـﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿـﺐ ﻓﺼ ﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 99 ﮐﻪ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﻣﻮﺿﻌﯽ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺟﺮﯾﺎن را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﻣﻨﺤﺮف ﻣﯽ ﮐﻨـﺪ . از ﺳـﻮی دﯾﮕـﺮ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﭘﺎﯾـﺪاری ﮐﺎﻧﺎل را اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﺪ، ﺑﻪ اﯾﻦ ﻗﺴﻢ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻮد ﻣﯽ ﺳﯿﻠﺖ و رس در ﺧـﻼل ﻓـﺮوﮐﺶ ﮐـﺮدن ﺳـﯿﻼب روی ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎ رﺳـﻮب ﮐﻨـﺪ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻫﺎ آن در ﻣﻘﺎﺑ ﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ و ﻫﻤﯿﻨﻄﻮر ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮای رﺷﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﻮد . ﻣﻌﺎدﻟﻪ )3 - 1 (ﺟﻬﺖ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﮐﯿﻔﯽ ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ در ﯾﮏ ﺳـﺎﻣﺎﻧﻪ ی رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﻔﯿـﺪ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﯾﮏ ﭘﺎﺳﺦ ﺳﺮﯾﻊ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺷﯿﺐ در ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎی ﮐﺎﻧﺎل و ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺷﺪن آن در ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐـﻪ ﺑـﺪه ﺟﺮﯾـﺎن و اﻧـﺪازه ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 6 - 7 - 3 -اﻧﺪازه ذرات رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺴﺘﺮ ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ اﻏﻠﺐ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ50 D )ﻗﻄﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ وزﻧﯽ ذرات ( ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﻣﯽ . اﯾﻦ ﺳـﺎده ﺳـﺎزی در ﺟـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﺗﻮزﯾـﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮏ ﻧﻤﺎﯾﯽ و دار ا ی ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺤﺪود ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺬﯾﺮش اﺳﺖ وﻟﯽ در ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی دو ﻧﻤـﺎﯾﯽ وذرات دارای داﻣﻨﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﺴﺒﺘﺎ ﮔﺴﺘﺮده ای ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﮔﻤﺮاه ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﺷﻨﯽ . ﻣﺸﺨﺼﻪ ای از ﮐﺎﻧﺎل ﮐﻪ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﯾﻦ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻧﺪازه ذرات ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ، ﺷﯿﺐ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﮐﺎﻧﺎل ﻫـﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺑﺴﺘﺮ آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺣﺎوی ﺷﻦ درﺷﺖ داﻧﻪ ﯾﺎ ﻣﺎﺳﻪ رﯾﺰداﻧﻪ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ در ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺪه ﺟﺮﯾﺎن و ﺑـﺎر رﺳـﻮﺑﯽ ورودی ﻫـﺎ آن ﯾﮑﺴـﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، دارای ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺷﯿﺐ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 6 - 7 - 4 -ﻣﻮاد ﮐﻨﺎره و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ روی ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل، ﭘﺎﯾﺪاری ﺷﮑﻞ ﭘﻼن و ﻧﺮخ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﮐﺎﻧﺎل ﺗـﺎﺛﯿﺮ ﺑﮕﺬارﻧـﺪ . ﺑـﺮای رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ی ﮐﺎﻣﻼ آﺑﺮﻓﺘﯽ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﮐﻪ آﯾﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﮐﻨﺎره ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ اﺛﺮ ﮔﺬار ﺑﺮ روی ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗـﺮار ﺑﮕﯿ ﺮﻧـﺪ ﯾـﺎ ﻧﻪ، از اﻫﻤﯿﺖ ﺑﻪ ﺳﺰاﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨﺎره ﺻﺮﯾﺤﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣـﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻗـﺮار ﮔﯿـﺮد . ﭘﺎﮐﺴﺎزی ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﯾﺎ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ آن ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﭼﺮای دام ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺳﻮاﺣﻞ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻧﻘﺶ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﮐﻨـﺎره ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع و ﻣﺤﻞ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه روی ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮﺑﯽ در ﻃـﯽ دوره ﻫﺎی ﮐﻢ آﺑﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ اﺛﺮ ﻣﻬﻤﯽ روی ﻇﺮﻓﯿﺖ ﮐﺎﻧﺎل داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﻌﻀﯽ رواﺑﻂ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾـﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮﻣﺴﺘﻘﻞ در رواﺑﻂ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ وار د ﺷﺪه اﺳﺖ ]33 [. ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﯾﺎ ﺑﺨﺸﯽ از ﻣﺮزﻫﺎی ﻫﺎ آن ﺑﺎ رس ﺳﯿﻠﺖ دار ﯾﺎ ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﯾﺨﭽﺎﻟﯽ ﺑـﻪ ﺟـﺎ ﻣﺎﻧـﺪه از دوره ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻗﺒﻠﯽ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه ﺷﺪه . اﻧﺪ اﮔﺮﭼﻪ روﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﺮض در ﭼﻨـﯿﻦ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﯾﯽ در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺗﺤﻤﯿﻠـﯽ ﻣﺸـﺎﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻟﯿﮑﻦ اﯾﻦ روﻧﺪ ﮐﻨﺪﺗﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫـﺎی ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺑﻬﺘـﺮﯾﻦ راﻫﻨﻤـﺎ ﺑـﺮای ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺎﻧﺎل اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . در ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ اﺛﺮ ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻨﺎره روی ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل از اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ﺗﻤﺎﯾﻞ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﮐﻨﺎره ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻨـﺪ ﺑـﺎ اﯾـﻦ اﺳـﺘﺪﻻل ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل، 100 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮورﯾﺰش ﻻﯾﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﮐﻨﺎره ﺗﺤﺖ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﭘﻨﺠﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﯾﺠﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ ﻫﺎی ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﻬﻢ ﮔﺴﯿﺨﺘ ﮕﯽ ﻫﺎی ﮐﻨﺎره ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﯾﺰ ﺑﺰرگ ﻗﺎﺑﻞ ﻃﺮح ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﮕﺮﺗﯽ1) 1992 (در ﻣﻮرد ﻧﺘﺎﯾﺞ ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ ﻫﺎی ﮐﻨﺎره ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺑﺤﺚ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ و ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﺗـﻮرن و ﻋﺜﻤـﺎن 2) 1988 ( ﻣﺸﺨﺼـﺎت ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻨﺎره در ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻫﻢ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﻫﻢ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ اﺛﺮﮔﺬار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 7 - 5 - زﻣﯿﻦ زده ﯾﺦ اﺛﺮ ﯾﺦ ﺷﻨﺎور روی ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل و ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺴﺒﺘﺎ ﮐﻮﭼﮏ اﺳﺖ ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﻓﺼﻞ ﯾﺨﺒﻨﺪان ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔـﯽ از ﺳـﺎل را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ ﻣﺜﻞ آﻻﺳﮑﺎ و ﮐﺎﻧﺎدای ﺷﻤﺎﻟﯽ . اﺛﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ دﻫﻨﺪه ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺦ روی ﻣﺼﺎﻟﺢ ﮐﻨﺎره رودﺧﺎﻧﻪ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ د ر ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ اﺛﺮ ﺟﺮﯾﺎن آب ﮐﻮﭼﮏ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﺪ وﻟـﯽ ﯾـﺦ ﺑـﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ را ﺗﺎ ﺗﺮاز ﻧﺮﻣﺎل ﺷﮑﺴﺖ ﯾﺦ از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺮد و ﻣﻮاﻧﻊ ﯾﺨﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺳﺒﺐ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺟﺮﯾﺎن و ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﮐﻨـﺎره و ﺑﺴـﺘﺮ در ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﯾﺦ زده، ﮔﺎﺗﻮ3) 1984 ( ﻣﯽ ﻧﻮﯾﺴﺪ : ) اﺛـﺮ زﻣـﯿﻦ ﯾـﺦ زده ﺋﻤـ دا ﯽ روی ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﭘـﺬﯾﺮی ﭘﺪﯾﺪه ای اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺟﻤﺎع و ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻧﺪارد، ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﮔﺰارش ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐـﻪ زﻣـﯿﻦ ﻫـﺎی ﯾـﺦ زده داﺋﻤـ ﯽ ﺳـﺒﺐ اﻓـﺰاﯾﺶ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ اذﻋﺎن داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ رﺳﻮﺑﺎت ﯾﺦ زده در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﻘﺎوم ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ .( ﻋﺒﺎرت دﯾﮕـﺮ ﻣـﯽ ﺗـﻮان ﮔ ﻔﺖ زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﯾﺦ زده ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ رﺳﻮﺑﺎت ﯾﺦ زده و ﻣﯿﺰان ﯾـﺦ ﺧـﺎﻟﺺ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﮐﻨـﺎره را ﺷـﺘﺎب ﻣـﯽ دﻫﻨـﺪ ﯾـﺎ آن را ﺑـﻪ ﺗـﺎﺧﯿﺮ ﻣﯽ اﻧﺪازﻧﺪ . ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻧﻮاﺣﯽ ﺳﺮدﺳﯿﺮ زﯾﺎد ﺑﺎ ﻧـﻮاﺣﯽ دﯾﮕـﺮ ﺗﻔـﺎوت ﻧـﺪارد وﻟـﯽ ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎی ﯾـﺦ زده ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺷﮑﻞ ﻫﺎی ﻏﯿﺮﻣﻌﻤﻮﻟﯽ از ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﺑﮕﺬارﻧﺪ . 6 - 8 -روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﺮای ﺑﻬﺴﺎزی ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﮐﺎﻧﺎل و ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب وﺟﻮد دارد . ﺑﯽ ﺷـﮏ ﺷـﺮاﯾﻂ ﻣﺤﯿﻄـﯽ و درﺟﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﭘﺮوژه روی اﻧﺘﺨﺎب روش اﺛﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻧﻮاﺣﯽ ﺷﻬﺮی ﺑـﻪ واﺳـﻄﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﭼﺸـﻤﮕﯿﺮﺗﺮ ، در ﻣﻘﺎﯾﺴـﻪ ﺑـﺎ ﻣﻨـﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت و ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی دارﻧﺪ . از اﯾﻦ رو ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ارزﯾﺎﺑﯽ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﯽ، ﭘﺎﯾـﺪاری و ﺣﺴﺎﺳـﯿﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﻣﺸﮑﻼت ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺑﻬﺴﺎزی ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ اﻫﺪاف ﺳـﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﮐﻨﺘـﺮل ﺳـﯿﻼب اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣـﯽ ﯾﺎﺑـﺪ . ﻗﺒـﻞ از ﺑﻬﺴ ﺎزی ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺰاﯾﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﯿﺮﻓﻌﺎل ﺑﺮای ﮐﺎﻫﺶ ﻣﺸﮑﻼت ﭘﺎﯾﺪاری و اﮐﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺗﻮﺟـﻪ ﮐـﺎﻓﯽ ﺷـﻮد . در ﺑﺴـﯿﺎری ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ، ﻣﺨﺎزن ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﮐﺸﺎورزی ﯾﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮی و ﯾﺎ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳـﯿﻼب ﮐـﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘـﻪ و اﯾـﻦ ﺳـﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ اوج ﺳﯿﻼب و ﺷﺪت ﺳﯿﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷ ﺪ، و اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ﮐﺎﻧﺎل ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻋﺒﻮر ﺳﯿﻞ را داﺷﺘﻪ اﺳـﺖ، ﺷـﺎﯾﺪ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ وﺟﻮه اﻫﻤﯿﺖ ﺣﻔﻆ ﺣﺮﯾﻢ و ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺷﺎﺧﺺ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ روش ﻫﺎ ی ﺑﻬﺴﺎزی و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد : 1- Hagerty 2- Thorne and Osman 3- Gatto ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃ ﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 101 6 - 8 - 1 -ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓﻊ ﻣ ﻮاﻧﻊ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺨﺰﻧﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺪه ﻫﺎی دوﺳﺎﻟﻪ، ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﺳﺎل دﭼﺎر رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﯽ ﺷـﻮﻧﺪ و ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺟﺰاﯾﺮ و رﺷﺪ ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎی ﮔﯿﺎﻫﯽ ) ﻧﻈﯿﺮ ﮔﺰ ( ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻋﺒﻮر ﺳﯿﻼب ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺗﻮﺻﯿﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﻫﺮﭼﻨـﺪ ﺳـﺎل ﯾـﮏ ﺑـﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺬف اﯾﻦ درﺧﺘﺎن و ﻻﯾ ﺮوﺑﯽ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﺷﻬﺮی اﻗﺪام ﺷﻮد . در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺪار اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮای ﻋﺒﻮر ﺳﯿﻼب ﮐﻮﭼﮏ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ زﺑﺮی ﮐﺎﻧﺎل ﻣـﯽ ﺗـﻮان ﺑـﻪ اﯾﻦ ﻫﺪف دﺳﺖ ﯾﺎﻓﺖ و زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ واﺳﻄﻪ رﺷﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ وﺳﯿﻊ، ﺗﺠﻤﻊ ﯾﺨﺮﻓﺖ ﯾﺎ وارﯾﺰه ﻫﺎ ﯾﺎ ﻣﻮاﻧﻌﯽ ﻧﻈﯿ ﺮ درﺧﺘـﺎن رﯾﺸـﻪ ﮐﻦ ﺷﺪه ﯾﺎ ﮐﺞ ﺷﺪه ﻣﺤﺪود ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، اﯾﻦ روش ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﯾﻦ روش ﺷﺎﻣﻞ ﭘﺎﮐﺴـﺎزی ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﻣﺘـﺮاﮐﻢ، درﺧﺘـﺎن ﺑﺰرگ در دﻫﺎﻧﻪ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺗﻮده ﻫﺎی رﺳﻮﺑﺎت، ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎ و وارﯾﺰه ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺷﻮد ﻣﯽ ) ﺷﮑﻞ 6 - 2(. ﻋﻤﻮﻣﺎ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐـﻪ از ﺗﺨﺮﯾـﺐ درﺧﺘﺎن ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺰرگ ) ﺑﺎ ﺑﯿﺶ از 12 اﯾﻨﭻ ﻗﻄﺮ ( در ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی دارای ارزش زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ وﯾـﮋه ﭘﺮﻫﯿـﺰ ﺷـﻮد . ﻫﺮس و ﭘﺎﮐﺴﺎزی ﻣﻘﻄﻊ ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ زﺑﺮی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و در ﺑﻌﻀﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﺑـﺪﯾﻬﯽ اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر اﻃﻤﯿﻨﺎن از ﻋﻤﻠﮑﺮد رﺿﺎﯾﺖ ﺑﺨﺶ ﻣﺪاوم ﻻزم اﺳﺖ ﻧﮕﻬﺪار ی ﻣﻨﻈﻢ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد .]72 [. ﺷﮑﻞ6 - 2 - ﻧﻤﺎﯾﯽ از ﺗﻨﮓ ﺷﺪﮔﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻨﮓ ﺑﺰرﮔﯽ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺗﻘﺎﻃﻊ رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﻠﯽ زان ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻃﺎﻟﻘﺎن ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری و واﮐﻨﺶ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ، اﺳﺎﺳﺎ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی اﻓـﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘـﻪ ﻣﺮ ﺑـﻮط ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ روش از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ رود، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﺿﻌﯽ ﮐﻨﺎره را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻣـﯽ ﮐـﺮده اﺳﺖ . اﺛﺮ اﯾﻦ روش روی ﭘﺎﯾﺪاری در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮاﻗﻊ ﻣﻀﺮ و در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﮐﻠـﯽ ﺗﺠﺮﺑﯿـﺎت ﻣﺤﻠـﯽ ﺑﻬﺘـﺮﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻣﺤ ﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ .]72 [. 102 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﻔﻆ ﺷﺎخ و ﺑﺮگ و ﺗﺎج درﺧﺘﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺮای ﻣﺎﻫﯿﺎن و ﺣﯿﺎت وﺣﺶ ﻣﻔﯿﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﻮر ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻫﺮس درﺧﺘﺎن ﺳﺒﺐ رﺷـﺪ ﭼﺸﻤﮕﯿﺮ ﻧﯽ ﻫﺎی ﺣﺎﯾﻞ در ﻻی و ﻟﺠﻦ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺰاﯾﺎی ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ را از ﺑﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺮد . ﺑﺮای آﮔﺎﻫﯽ از ﺟﺰﯾﯿﺎت ﺑﯿﺶ ﺗﺮ اﯾﻦ روش ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻧﻮﻧﺎﻟﯽ و ﺷﯿﻠﺪز1) 1985 ( وEM 1110-2-1205 ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﻮد . 6 - 8 - 2 -ﻻﯾﺮوﺑﯽ اﯾﻦ روش ﺷﺎﻣﻞ از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻣﺸﺨﺼﯽ از ﻣﻮاد ) ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﯿﻦ 30 ﺗﺎ90 ﺳﺎﻧﺘﯽ ( ﻣﺘﺮ از اﻃﺮاف ﻣﺤﯿﻂ ﺧﯿﺲ ﮐﺎﻧﺎل ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . اﯾﻦ روش زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﻤﯽ در ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﺎ ﻧﺎل ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز اﺳﺖ و اﯾﻦ ﻣﻘﺪار اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎ ﭘﺎﮐﺴـﺎزی و رﻓـﻊ ﻣﻮاﻧﻊ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری و واﮐﻨﺶ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﺑﻪ ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺛﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﮐﻪ در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪی ﺑﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 6 - 8 - 3 -ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﻘﻄﻊ اﯾﻦ روش زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑـﻪ ﮐﺎﻧﺎﻟﯽ اﺷﺎره ﮐﺮد ﮐﻪ ﭘﯿﺶ ﺗﺮ در ﻧﺎﺣﯿﻪ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ وﻟﯽ آن ﻧﺎﺣﯿﻪ دﺳﺘﺨﻮش ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻬﺮی ﯾﺎ ﺑﺮون ﺷﻬﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ و ﯾـﺎ ﻗـﺮار ﺑﺮ ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮﻫﺎی ﻣﺨﺮب ﺳﯿﻞ ﺑﺮ روی ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﺳﮑﻮﻧﺘﮕﺎه ﻫﺎی روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻇ ﺮﻓﯿﺖ ﺣﻤﻞ ﮐﺎﻧﺎل ﺗـﺎ ﻣـﺜﻼ ﻋﺒـﻮر ﺳـﯿﻼب 100 ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺎﯾﺪ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ . روش ﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺎﻣﻞ اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﺮض ﮐﻒ، ﮐﻢ ﮐﺮدن ﺷﯿﺐ ﮐﻨﺎره ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺣﻔـﺎری، ﺗﻌﻤﯿـﻖ ﮐﺎﻧـﺎل و ﯾـﺎ ﺗﺮﮐﯿﺐ اﯾﻦ روش ﻣﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﯿﺰان ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﻣﯿﺰان ﮐﺎﻫﺶ دﻟﺨﻮاه ﺗﺮاز ﺳﯿﻼﺑﯽ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﻣﯿﺰان ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻣﺠﺎز و ﻧﯿﺰ ﺑـﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿـﺮی ﻣﺤـﯿﻂ زﯾﺴﺖ و ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺤﺴﺒﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل، دو ﻣﺸﮑﻞ ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻋﻤﺪه در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺪاری و رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﯽ ﮔﺬارد . اول اﯾﻦ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻋﻤﻖ ﻣﻘﻄـﻊ اﻓـﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑـﺪ وﻟﯽ ﺷﯿﺐ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﮐﻒ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ دﭼﺎر ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺷﻮﻧ ﺪ، ﺑﻪ ﺧﺼﻮص اﮔـﺮ ﭘﺎﯾـﺪاری ﮐﻨـﺎره ﺳـﺎﺑﻘﺎ ﺑـﻪ ﻧﻬﺸـﺘﻪ ﻫـﺎی رﺳﻮﺑﯽ ﭼﺴﺒﻨﺪه و ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻪ در ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻘﻄﻊ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻪ اﻧﺪ، ﺑﺴﺘﮕﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﻟﺬا ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ اﯾﺠـﺎد ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﻨﺘﺮل ﺳﺮﻋﺖ ﺿﺮوری ﺑﺎﺷﺪ . دوم اﯾﻦ ﮐﻪ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻧﺎل، ﺣﺎﻣﻞ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﯽ ﺑﺎﺷـﺪ و ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﻧﯿﺎز ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدی ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺨﺸﯽ از ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮﺑﯽ ﭘﺮ ﺷﻮد و در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺳﯿﻼب ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺑﺪون ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻘﻄﻊ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﯾﮏ روش ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری را ﮐﺎ ﻫﺶ دﻫﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺮش ﺷﯿﺐ دار ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﯾـﮏ ﻣﻘﻄـﻊ ﻣﺮﮐـﺐ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ) ﺷﮑﻞ 6 - 3 ( اﯾﻦ روش ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﻋﯿﻦ ﺳﺎدﮔﯽ ﺑﺮای ﺣﻤﻞ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ زﯾﺮا ﺑﻪ دﻟﯿﻞ دو ﺗﺮازی ﺑـﻮدن ﻣﻘﻄـﻊ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﺑﺎﻻ در ﺑﺪه ﻫﺎی ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺣﻔﻆ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﮐﻒ ﺳﻨﮕﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن ﻟﺒﻪ ﺳﮑﻮی ﺷـﯿﺐ دار ﺑـﺎ ﺑـﺪه ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه ﮐﺎﻧﺎل در ﺷﺮاﯾﻂ اﺻﻼح ﺷﺪه ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ . 1- Nunnally and Shields ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 103 0 2 4 6 8 10 12 14 16 ﺑﺮش ﺷﯿﺐ دار ﮐﻨﺎره ﺷﮑﻞ6 - 3 - ﻧﻤﺎﯾﯽ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﺑﺮش ﺷﯿﺐ دار ﮐﻨﺎره 6 - 8 - 4 -ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی روﺷﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﺳﯿﻌﯽ ﺑـﺮای اﻗـﺪاﻣﺎت ﮐ ﻨﺘـﺮل ﺳـﯿﻞ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر اﻓـﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﮐﺎﻫﺶ زﻣﯿﻦ اﺷﻐﺎل ﺷﺪه ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﺪ . ﺗﻐﯿﯿـﺮ راﺳـﺘﺎ ﮔـﺎﻫﯽ ﺑـﻪ وﺳـﯿﻠﻪ ﺟـﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﻃﻮل ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺎ ﺣﺬف ﻣﺘﻨﺎوب ﮐﻤﺮﺑﻨـﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی و ﺟـﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ آن ﺑـﺎ ﮐﺎﻧـﺎل ﻣﯿـﺎﻧﺒﺮ ﺻـﻮرت ﻣﯽ ﮔﺮﻓﺖ . ) ﺷﮑﻞ 6 - 4 (در اﯾﻦ روش ﺑﺨﺸﯽ از اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﺷﯿﺐ و ﺑﺨﺸﯽ از آن ﺑـﻪ واﺳـﻄﻪ ﮐـﺎﻫﺶ اﻓـﺖ ﺟﺮﯾﺎن و زﺑﺮی ﺣﺎﺻﻞ .ﺷﻮد ﻣﯽ واﮐﻨﺶ ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺎﻧﺎل و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ آن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿـﺮات وﺳـﯿﻌﯽ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﺑﻌﻀـﯽ ،ﻣﻨﺎﻃﻖ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑ ﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﭘﺎﯾﺪار، ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﻣﺴﻄﺢ و ﻣﺮزﻫﺎی ﻣﻘﺎوم در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺑﻪ ﺧﺼـﻮص در ﺻـﻮرت وﺟﻮد ﻣﺨﺎزن ﺗﻨﻈﯿﻤﯽ ﺳ ﯿ ﻼب ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﺮز ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﺪون ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﺟﺪی ﺗﻐﯿﯿـﺮ راﺳـﺘﺎ دﻫﻨـﺪ . درﺣـﺎﻟﯽ ﮐـﻪ در ﻣﻨـﺎﻃﻖ دﯾﮕـﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺳﺎزی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺳﯿﻼﺑﯽ ﻣﺸﮑﻼت ﺟﺪی از ﻗﺒﯿﻞ ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ ﮐﺎﻧﺎل، ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨـﺎره و ﮐﻒ ﮐﻨﯽ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ اﺳﺖ . در ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎ ﺗﻨﻬﺎ در ﺻﻮرت اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﮐﻨﺘـﺮل ﺷﯿﺐ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﻨﺘﺮل ﺳﺮﻋﺖ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎی ﺟﺪﯾﺪ، ﻣﺎﻧﺪﻧﯽ و ﭘﺎﯾﺪار .ﺷﻮد ﻣﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺳﺎزی ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ) ﻧﺪرت ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد ( ﺣﺬف ﻣﺘﻨﺎوب ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﮑﻞ6 - 4 - ﻓﺮم ﻫﺎی ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺴﯿﺮ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی 104 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 6 - 8 - 5 -ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ ﯾﺎ دﯾﻮاره ﻫﺎی ﺧﺎﮐﯽ اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﻆ وﯾﮋﮔﯽ دﺷﺖ ﺳﯿﻼﺑﯽ، ﺑﺪون ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﻘﻄﻊ ﮐﺎﻧﺎل اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﯾـﮏ ﻣـﻮرد ﮐﺎرﺑﺮد ﺑﺮای ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎی روش ﻫﺎ ی دﯾﮕﺮ ﺗﻮﺳﻂ اﯾﮑﺮز )1972 (ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ » : ﻋﺮض و ﺷﯿﺐ ﻓﻌﻠـﯽ رودﺧﺎﻧـﻪ در ﺻﻮرت ﭘﺎﯾﺪار ﺑﻮدن آن دارای ﻣﻘﺎدﯾﺮ رژﯾﻢ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻫﺮ اﻗﺪاﻣﯽ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻋﻤﺪه در ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿـﯽ ﺷـﻮد، ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺗﻮزﯾﻊ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺠﺪد رﺳﻮﺑﺎت ﺧﻨﺜﯽ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﺮﺟﯿﺢ داده ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﻋﺮض و ﺷﯿﺐ ﮐﺎﻧﺎل در ﺣﺎﻟﺖ رژﯾﻢ ﺑـﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﻨـﺪ، ﻟﺬا در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﻌﺪ از ﺗﺮاز ﺑـﺪه ﻏﺎﻟـﺐ ﺗـﺪﺑﯿﺮی اﻧﺪﯾﺸـﯿﺪه ﺷـﻮد، ﮐـﻪ در اﯾـﻦ ﺻـﻮرت ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ و ﺳﮑﻮﻫﺎی ﺷﯿﺐ دار ﮐﻨﺎره ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ روﻧﺪ «. ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ ﻧﯿﺰ از اﺛﺮﻫﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺟﺪا ﻧ ﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﮕﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎ دور از ﮐﻨﺎره ﻫﺎ ﻗـﺮار ﮔﯿﺮﻧـﺪ . اﯾـﻦ روش ﺳﺒﺐ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔﯽ از ﺟﺮﯾﺎن ﺳﯿﻼﺑﯽ در ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻣﺮور ﺳﺒﺐ ﺗﻌـﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧـﺎل و اﻓـﺰا ﯾﺶ ﻃـﻮل ﮐﻤﺮﺑﻨـﺪ ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮود ﺷﻮد ﻣﯽ . اﺛﺮ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه در ﻧﻮاﺣﯽ ﻣﺴﻄﺢ و دﻟﺘﺎﯾﯽ ﭼﺸﻤﮕﯿﺮﺗﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، زﯾﺮا در اﯾﻦ ﻧﻮاﺣﯽ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺳﯿﻼب ﮐﺎﻣﻼ ﭘﺨﺶ ﺷـﺪه و ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻣﻮازی و ﻣﺴﯿﺮﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﻋﺒﻮر داده ﺷﻮد ﻣﯽ . در ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫـﺎ ﻧـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﻇﺮﻓﯿـﺖ ﺣﻤـﻞ ﺳـﯿﻼب را اﻓ ﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ از ﭘﺨﺶ ﺟﺮﯾﺎن ﻧﯿﺰ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﭘﺮوژه ﻫﺎی اﺟﺮای ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ در ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﺳـﺒﺐ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﮐﺎﻣـﻞ اﻟﮕﻮی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و ﺗﺴﻄﯿﺢ ﺷﯿﺐ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ رﺳﻮب ﮔﺬار ی در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ .ﺷﻮد ﻣﯽ در ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ دارای ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﺎﻻ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﺧﺎﮐﺮﯾ ﺰﻫﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻣﺤﺪودﮐﺮدن رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﺎﺳﻪ در ﻧـﻮاﺣﯽ ﺳـﺮرﯾﺰ ﺟﺮﯾـﺎن، ﺳﺒﺐ رﺳﻮب ﮔﺬار ی رﺳﻮﺑﺎت ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . و ﻣﺎﺳﻪ اﺿﺎﻓﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه در ﮐﺎﻧﺎل ﻗﺪری ﺟﻠﻮﺗﺮ در ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳـﺖ در ﺑـﺎزه ﻫـﺎﯾﯽ ﺑـﺎ ﺷـﯿﺐ ﺗـﺮ ﮐـﻢ ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻦ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ رﯾﺰداﻧﻪ در ﮐﺮاﻧﻪ ﻫﺎی ﺷﯿﺐ دار ﺑﯿﻦ ﮐﻨﺎ ره رودﺧﺎﻧﻪ و ﺧـﺎﮐﺮﯾﺰ ) ﮐـﻪ اﻏﻠـﺐ ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم ﻓﺮوﮐﺶ ﺳﯿﻼب اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ ( ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎر ﮐﻨﺎره و وﻗﻮع ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ ﻫﺎی ﺗﻮده ای .ﺷﻮد ﻣﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻓﻌﺎل، ﺧﻄﺮی ﮐﻪ وﺟﻮد دارد آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود اداﻣﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺴـﺎﻟﻪ ﺑـﻪ واﺳـﻄﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﻫﺎی درون ﮐ ﺎﻧﺎل ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺳﺒﺐ ﺗﺠﺎوز ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻓﻮاﺻﻞ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﯿﻨﯽ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺷﺪه و ﺧـﺎﮐﺮﯾﺰ را در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮرد ﺗﻌﺪی ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﺪ . درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ ﺑﻪ ﺧﺼـﻮص در ﻣﺤـﺪوده ﻫـﺎی ﺷـﻬﺮی ﺣﻔـﻆ اﻣﻨﯿـﺖ ﺑﺎﺷـﺪ، در ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ وﺿﻌﯿﺘﯽ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺘﻪ ﺑ ﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ در ﻣـﻮارد ﯾـﺎد ﺷـﺪه ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﻮﺟﻪ و ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﻤﯿﺸﮕﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﺮای ﻋﺒﻮر ﺳﯿﻼب ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﮐﺎﻧﺎﻟﯿﺰاﺳﯿﻮن و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﯾـﮏ ﯾـﺎ ﻫﺮ دو ﮐﻨﺎره ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 8 - 6 -ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻓﺮﻋﯽ ﺳﯿﻼب ﯾﮏ ﮐﺎﻧﺎل ﻓﺮﻋﯽ ﺳﯿﻼب ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺠﺰا از ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺣﺎﻣﻞ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻣﮑﻤﻞ ﻣﻮرد ﻧﯿـﺎز ﺑـﺮای ﻋﺒـﻮر ﺳـﯿﻼب ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد وﺿﻌﯿﺖ دو ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﻓﺮﻋﯽ در ﺗﺮاز ﺑﺎﻻﺗﺮ ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی و در ﺟﺎﯾﮕﺎه ﮐﺎﻧـﺎل ﻣﯿـﺎﻧﺒﺮ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ای ﮐﻪ اﻓﺰاﯾﺶ اﺑ ﻌﺎد رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﯿﺴﺖ، ﮐﺎرﺑﺮد دارد ﺑﯿﺶ . ﺗـﺮ ﯾﻦ ﮐـﺎرﺑﺮد ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﻓﺮﻋﯽ ﺑﺮای رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺎ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮارد دﯾﮕﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺸﮑﻼت رﺳﻮﺑﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﻮد زﯾـﺮا ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 105 ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﺑﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ و ﻓﺮﻋﯽ ﺑﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﻋﻤﻮﻣﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻓﺮﻋﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮﻟﯽ ) ﻣﻘﺴـﻢ ( در ورودی و ﺧﺮوﺟﯽ ﻫﻤﺮاه ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﻮاﻗﻊ ﻋﺎدی ﮐﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﺧﻮد را دارد، آﺑﯽ از ﻣﺠﺮای ﻓﺮﻋﯽ ﻧﻤﯽ ﮔﺬرد و در ﻧﺘﯿﺠﻪ، اﻣﮑﺎن رﺷﺪ ﻋﻠﻒ ﻫـﺎی ﻫـﺮز در آن وﺟﻮد دارد ﺑﻪ . ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻓﺮﻋﯽ در ﮐﻨﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص از ﺟﻬ ﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﮕﻬﺪاری، ﺳﺎزه ی ﭘﺮ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ای اﺳـﺖ و ﺟـﺰ در ﻣﻮارد ﺧﺎص ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻧ .ﺷﻮد ﻤﯽ 6 - 8 - 7 -اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن در واﻗﻊ اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ اﻧﺤﺮاف آب اﺿﺎﻓﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﯿﻼب رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺎﺑﻠﯿﺎن ﺑﺮای ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﺷـﻬﺮ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺑﺎﺑﻞ، آب ﻧﺎﺷﯽ از ﺳﯿﻼب ﻓﺮات را ﺑﻪ ﻓﺮورﻓﺘﮕ ﯽ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ زﻣﯿﻦ در ﻫﺎﺑﺎﻧﯿﺎ و اﺑﻮدﯾﺒﯿﺲ ﻣﻨﺤﺮف ﮐﺮدﻧﺪ . زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﻨﺤﺮف ﺷﺪه در ﻓﺎﺻﻠﻪ ای از ﻣﺤﻞ اﻧﺤﺮاف وارد ﻣﺠﺮای اﺻﻠﯽ ﺷﻮد ﻣﯽ ، اﺛﺮ اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾـﺎن ﺑـﻪ ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺑـﯿﻦ ﻧﻘﻄـﻪ اﻧﺤﺮاف و ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ آن ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . اﮔﺮ اﯾﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﻢ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮﮔﺸﺖ آب، اﺛﺮ اﻧﺤـﺮاف ﺟﺮﯾـﺎن را ﺧﻨﺜـﯽ ﻣـ ﯽ ﮐﻨـﺪ و ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ اﯾـﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﯾﺎد ﺑﺎﺷﺪ، اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن، ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻫﺶ ارﺗﻔﺎع ﺳﯿﻞ در ﻣﺤﻞ اﻧﺤﺮاف ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﺴﺎﻟﻪ دﯾﮕﺮی ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ، داﺷﺘﻦ ارﺗﻔﺎع ﮐﺎﻓﯽ آب در ﻣﺠﺮای ﻣﻨﺤﺮف ﮐﻨﻨﺪه ﺟﺮﯾـﺎن ) ﮐﺎﻧـﺎل اﻧﺤـﺮاف ( ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﺠﺎد ﺳﺮﻋﺖ ﻻزم در آن اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮا ﯾﻂ ﻣﺤﻠﯽ، ﺑﺮای اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاز آب ﺗﺎ ﺳﻄﺢ ﻣﻌﯿﻦ ﻣـﯽ ﺗـﻮان ﺑﻨـﺪ اﻧﺤﺮاﻓـﯽ ﺑـﺮای اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن اﺣﺪاث ﮐﺮد . 6 - 9 -رﺗﺒﻪ ﺑﻨﺪی روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ وﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﺑﻪ ﻃﻮرﮐﻠﯽ روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﺑﻪ ﺗﻌﺒﯿﺮی روش ﻫﺎ ی ﮐﺎﻫﺶ ﻣﺸﮑﻼت ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾـﺮ ﺑﻨﺪی ﻃﺒﻘﻪ ﻧﻤﻮد : -روش ﻫﺎ ی ﻏﯿﺮﺳﺎزه ای از ﻗﺒﯿﻞ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻫﺸﺪار ﺳﯿﻞ -روش ﻫﺎ ی ﺳﺎزه ای از ﻗﺒﯿﻞ : ·اﺣﺪاث ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ ﯾﺎ دﯾﻮارﻫﺎی ﺳﯿﻞ ﮔﯿﺮدر ﺣﺎﺷﯿﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ·دﯾﻮارﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺧﺎرج از ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ·ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﺤﺪوده ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی -ﭘﺨﺶ ﺳﯿﻼب در ﻣﻨﻄﻘﻪ ) ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻐﺬﯾﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ و ﻣﻬﺎر ﺳﯿﻼب ( -ﺳﺪﻫﺎی ذﺧﯿﺮه ﯾﺎ ﺗ ای ﺎﺧ ﯿﺮی -اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ از ﻃﺮﯾﻖ اﺣﺪاث ﻣﺠﺮاﻫﺎی ﻓﺮﻋﯽ ﺑﺮای ﻣﻨﺤﺮف ﮐﺮدن ﺑﺨﺸﯽ از ﺟﺮﯾﺎن - ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ ) ﮐﺎﻫﺶ زﺑﺮی ( -اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ آﺑﮕﺬری ﮐﺎﻧﺎل ·ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﮐﺎﻧﺎل 106 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ·ﭘﻬﻦ ﮐﺮدن ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﯾﺎ ﺑﺪون ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎ ·ﻋﻤﯿﻖ ﮐﺮدن ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﯾﺎ ﺑﺪون ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ اﯾﻤﻨﯽ، اﻗﺪاﻣﺎت ﻏﯿﺮﺳﺎزه ای در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ اﻗﺪاﻣﺎت ﺳﺎزه ای ارﺟﺢ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در واﻗﻊ ﺗﻀﺎد ﺑﯿﻦ ﭘﺎﯾﺪاری و ﻧﯿﺎزﻫﺎی اﯾﻤﻨـﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻣﺤﻠﯽ ﻣﺜﻞ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﻮرد ﺑﺤـﺚ ﻗـﺮار ﺑﮕﯿـﺮد . ﺟـﺪول زﯾـﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺮح ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ در ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری اﻧﻮاع رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ . اﻋـﺪاد ﺻـﻔﺮ ﺗﺎ ده ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮ روش ﻣﺮﺑﻮط را در ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ .]72 [ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﻬﺑ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 107 اﻋﺪاد ﺻﻔﺮ ﺗﺎ ده ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮ روش ﻣﺮﺑﻮط را در ﻧ ﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. ﺗﻌﺮﯾﺾ، ﺗﻌﻤﯿﻖ و اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ ﺗﻌﺮﯾﺾ و ﺗﻌﻤﯿﻖ ﮐﺎﻧﺎل ﺗﻌﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧﺎل ﻻﯾﺮوﺑﯽ اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ و اﻧﺤﺮاف ﺟﺮﯾﺎن ﺳﺪﻫﺎی ذﺧﯿﺮه ای ﯾﺎ ﺗﺎﺧﯿﺮی ﭘﺨﺶ و ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ ﺳﯿﻼب در ﻣﺤﺪوده ﮐﺎﻧﺎل ﭘﺨــﺶ و ﻧﮕﻬﺪاﺷــﺖ ﺳــﯿﻼب در ﺧــﺎرج ﻣﺤﺪوده ﮐﺎﻧﺎل ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ د ر ﻣﺤﺪوده ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی دﯾﻮارﻫﺎ ﯾـﺎ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫـﺎی واﻗـﻊ در ﺧـﺎرج از ﮐﻤﺮﺑﻨﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی روش ﻫﺎ ی ﻏﯿﺮﺳﺎزه : ای ﭘـﯿﺶ ،ﺑﯿﻨـﯽ ﺳـﯿﻞ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﺳﯿﻼب و ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻫﺸﺪار ﺳﯿﻞ روش ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻞ ﺟﺪول6 - 4 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ از ﻧﻈﺮ ﻣﯿﺰان ﺗﺎﺛﯿﺮ در ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ] 72 [ 8 7 6 5 4 3 4 2 2 1 0 ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ 10 9 9 8 5 4 5 3 5 2 0 ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ 10 9 9 8 5 4 5 3 5 2 0 ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ 10 9 8 7 5 4 5 3 4 1 0 دﺷﺘﯽ و ﻓﺼﻠﯽ 10 9 8 7 4 3 4 2 3 1 0 ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی 8 8 6 6 4 3 4 2 3 1 0 ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ اﺻﻼح ﺷﺪه 9 8 7 6 4 2 3 2 2 1 0 ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺳﺪﻫﺎی ذﺧﯿﺮه ای ﺗﻨﻈﯿﻤﯽ 9 8 7 7 5 3 4 2 4 2 0 دﻟﺘﺎ 8 7 5 4 3 1 2 1 2 1 0 ﭼﺴﺒﻨﺪه 108 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 6 - 10 -راﺳﺘﺎ وﺷﮑﻞ ﭘﻼن اﻏﻠﺐ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب در ﻃﻮل زﻣﺎن ﺳﺒﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ راﺳﺘﺎی ﺟﺮﯾﺎن در ﭘﻼن ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل در ﺑﻌﻀـ ﯽ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ﺣﺬف ﮐﻤﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﮐﺎﻧـﺎل را در ﯾـﮏ ﺑـﺎزه ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﮐﺎﻧـﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ، ﻏﺎﻓﻞ از آن ﮐﻪ اﯾﻦ اﺛﺮ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ ﺳﺒﺐ ﺑﺮوز ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری در ﻃﻮل ﺑﺎزه ﻃﺮاﺣﯽ ﯾﺎ ﺧﺎرج آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷـﺪ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ و ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺧﻮد ﺑﺎزﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺸﺖ ﻣﮕﺮ آن ﮐﻪ ﺗﻤﻬﯿﺪات ﺳﺎزه ای وﺳـﯿﻊ و ﭘﺮﻫﺰﯾﻨـﻪ ای ﻟﺤـﺎظ ﻧﻤـﻮده ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﯾﻦ اﺻﻼﺣﺎت در ﺷﮑﻞ زﯾﺮ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﮑﻞ6 - 5 - اﺻﻼح و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﮐﺎﻧﺎل در ﻃﻮل ﻣﺴﯿﺮ ]72 [ 6 - 11 -ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﺑﯿﺶ ﻧﺎلﮐﺎ ﺗﺮ ﻫﺎی ﺗﮏ ﺷﺎﺧﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی دارﻧﺪ، ﻣﺒﻨﺎی اﺻﻠﯽ در ﻃﺮاﺣﯽ و اﺻﻼح ﻣﺴﯿﺮ ﭼﻨﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﯾﯽ آن اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺗـﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺪور اﺳﺖ ﺷﮑﻞ رودﺧﺎﻧﻪ در ﭘﻼن ﺣﻔﻆ ﺷﻮد . ﺣﺘﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ ، ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻗﺮار اﺳـﺖ ﮐﺎﻧـﺎﻟﯽ ﺑـﺮای ﺑـﺎر اول ﺷـﮑﻞ داده ﺷﻮد، در ﭘﻼن ﺑﻪ ﺟﺎی اﻟﮕﻮی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ، ﯾﮏ اﻟﮕﻮ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﮐﻠﺮ و ﺑﺮوﮐﺲ )1984 (در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺧﻮد ﺑﯿﺎن ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی در ﭘﺮوژه ﻫـﺎی ﺳـﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﺑﻬﺴـﺎزی ﮐﺎﻧـﺎل ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺪور اﺳﺖ ﻣﻮرد ﺗﺸﻮﯾﻖ و ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮد زﯾﺮا ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ، اﻟﮕﻮی ﺳﺎزﮔﺎرﺗﺮ و ﭘﺎﯾﺪار ﺗـﺮی از اﻧﺘﻘـﺎل رﺳـﻮب از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ و در اﺻﻄﻼح رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﺎﯾﺪارﺗﺮﻧﺪ و ﺗﻨﻮع ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ وﺳـﯿﻊ ﺗـﺮی را ﻧﯿـﺰ ﭘﻮﺷـﺶ ﻣـﯽ دﻫﻨـﺪ و ﺣﺘـﯽ از دﯾـﺪ زﯾﺒﺎﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺮﻧﺪ . ﻣﺸﺎﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻮﻧﺎﻟﯽ و ﺷﯿﻠﺪز1) 1985 (ﻧﯿﺰ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﺷـﮑﻞ )6 - 6 ( در ﭘﺮوژه ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﮑﻞ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ اﺣﺪاث ﮔﻮره ﻫﺎی ﻃﺮﻓﯿﻦ ﺣﻔﻆ ﺷﺪه اﺳﺖ . 1- Nunnally and Shields ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 109 ﺷﮑﻞ6 - 6 - اﺣﺪاث ﮔﻮره در ﻃﺮﻓﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﺷﮑﻞ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی آن ]72 [ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﺮﺧﯽ از ﻧﻘﺎط ﻗﻮت ﺣﻔﻆ راﺳﺘﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐﺎﻧﺎل را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . -ﺣﻔﻆ راﺳﺘﺎ ی ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ ﮐﺎﻧﺎل از ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﯿﺶ از اﻧﺪازه ﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺳﺎزی ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ -رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ آﺑﺮﻓﺘﯽ ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﻧﻬﺸـﺘﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮﺑﯽ در ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎی ﮐﺎﻧﺎل ﺷﮑﻞ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻗﺒﻠﯽ ﺧﻮد را ﺗﺠﺪﯾﺪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . -ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮ ودی دارای ﺗﻨﻮع ﺑﺎﻻﺗﺮی در ﻋﻤﻖ، ﺳﺮﻋﺖ و ﺷﮑﻞ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ از ﺣﯿـﺚ درﺟﻪ ﻣﻄﻠﻮﺑﯿﺖ زﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺎﻫﯿﺎن ﺣﺎﯾﺰ اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﮔﺎﻫﯽ ﺿﻤﻦ ﺣﻔﻆ ﺷﮑﻞ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐﺎﻧﺎل ﻧﺎﮔﺰﯾﺮ از ﺣﺬف ﯾﺎ اﺻـﻼح ﺑﺮﺧـﯽ از ﮐﻤﺮﺑﻨـﺪﻫﺎی ﭘﯿﭽـﺎﻧﺮودی ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص در ﻣﻌﺮض ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﺷﺪﯾ ﺪ ﮐﻨﺎره ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﯿﻢ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻧﺎﭼﺎرﯾﻢ درﺟﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﮐﺎﻧﺎل را ﺗﺨﻔﯿﻒ دﻫﯿﻢ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻫﻨﻮز اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﮑﻞ ﭘﻼن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی اراﺋﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﯾـﮏ اﺻـﻞ ﮐﻠـﯽ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ دﻧﺒﺎل ﮐﺮدن ﺷﮑﻞ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﮐﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺑﺪه ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه ﮐﺎﻧﺎل ﺣﺎد ث ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﻣﯽ ﺗـﻮان از ﺑﺮﺧـﯽ رواﺑـﻂ اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﯿﻦ ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل و ﯾﺎ ﻃﻮل ﻣﻮج ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘـﺮ ﻧﯿـﺰ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮد . در زﻣـﺎﻧﯽ ﮐـﻪ ﻫـﯿﭻ دﯾـﺪ و راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﺑﺮای اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ وﺟﻮد ﻧﺪارد، ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﭘﻨﺞ ﺑﺮاﺑﺮ ﻋ ﺮض ﮐﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 12 -ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﺷﺎﺧﻪ اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎ ﮐﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ در ﻗﺴﻤﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ از ﻃﻮل ﺧﻮد دو ﺷﺎﺧﻪ ﯾﺎ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﮐﻼ ﺑﺮای ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﻫﺪف اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ آﺑﮕﺬری ﻣﻤﮑﻦ اﺳـﺖ روش ﻫـﺎ ی ﻣﺘﻨـﻮﻋﯽ وﺟـ ﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﮑﻞ6 - 7(، ﯾﮏ روش ﻣﺘﺪاول اﺣﺪاث ﮔﻮره ﻫﺎﯾﯽ در ﻃﺮﻓﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻓﻌﺎل ﮐﺎﻧﺎل را ﻣﺤﺼﻮر ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ زﯾﺮا ﻫـﻢ ﺑـﻪ ﻟﺤﺎظ ﺳﺎﺧﺖ و ﻫﻢ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﺸﮑﻼت ﻧﮕﻬﺪاری دارای ﺻﺮﻓﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ) ﺣﺎﻟﺖ اﻟﻒ ( ، ﺣﺎﻟـﺖ ب ﺑـﻪ ﻟﺤـﺎظ ﺧﻄـﺮ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﮕﻬﺪاری ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی را ﻃﻠﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺣﺎﻟﺖ ج، اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ آزاد ﮐﺮدن زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ در اﻃﺮاف رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣﻄﻠـﻮب 110 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ، ﻣﺸﻤﻮل اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺮاز ﺳﯿﻼﺑﯽ و ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار دادن ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻪ ﻫـﺮ ﺣـﺎل ﻫﺮﯾـﮏ از اﯾﻦ ﻣﻮارد ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﭘﺮوژه و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﻠﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻃﺮح و ﺑﺮرﺳﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻘﯿـﺎس زﻣـﺎﻧﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻋﮑﺲ ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺟﻬﺖ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ اﻟﮕﻮی ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﮐﺎﻧﺎل و ﺗﻌﺮﯾﻒ اﻟﮕﻮی ﻃﺮاﺣﯽ ﺟﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﮑﻞ6 - 7 -اﻟﻒ- در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﯾﮏ ﻋﺮض وﺳﯿﻊ و اﺳﺘﻔﺎده از آﺑﺸﮑﻦ ﻫﺎ ی ﻋﻤﻮدی در ﻣﻮاﺿﻊ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ]72 [ ﺷﮑﻞ6 - 7 -ب - در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﯾﮏ ﻋﺮض ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ دﯾﻮاره ﻫﺎی اﺣﺪاﺛﯽ ]72 [ ﺷﮑﻞ6 - 7 -ج- ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﮑﻞ ﺳﯿﻨﻮﺳﯽ و ﻣﺤﺪود ]72 [ 6 - 13 -ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ در ﻧﻮاﺣﯽ ﮐﻪ ﺟ ﺮﯾﺎن از ﯾﮏ دره ﭘﺮﺷﯿﺐ ﺑﻪ ﯾﮏ زﻣﯿﻦ ﻣﺴـﻄﺢ وارد ﻣـﯽ ﺷـﻮد ، ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ . در ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﮑﺎن و ﺟﻬﺖ ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘـﻪ ﮐـﻪ ﻣﺨﺮوﻃـﻪ اﻓﮑﻨـﻪ از ﻧﻘﻄـﻪ ﻧﻈـﺮ زﻣـﯿﻦ رﯾﺨـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﯽ از ﻧﻈـﺮ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻓﻌﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪار رﺳﯿﺪه و ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﺪﺑﺎﺷ ﻣﯽ ، ﺣﺎﯾﺰ اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻓﺎﻗﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ در ﻗﺴﻤﺖ ﻣﯿﺎﻧﯽ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﮑﻞ 6 - 8( ، ﺑـﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ای از ﻧﻈﺮ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻓﻌﺎل ﺑﺎﺷﺪ و اﮔﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ دارای ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﻣﻨﺎﺳـﺒﯽ ﺑﺎﺷـﺪ، اﺣﺘﻤﺎل ﭘﺎﯾﺪا ری و ﺣﺘﯽ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮدن ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ وﺟﻮد دارد . در ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻫـﺎی رﺳـﻮب ﮔـﺬار ، اﺟـﺮای روش ﻫـﺎ ی ﮐﻨﺘـﺮل ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 111 ﺳﯿﻼب ﺳﺎزه ای ﮔﺮان و ﻧﮕﻬﺪاری ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺴﯿﺎرﮔﺮان ﺗﺮ و ﺑﻌﻀﺎ ﻏﯿﺮﻣﻤﮑﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص آن ﮐـﻪ در ﭼﻨـﯿﻦ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎﯾﯽ ﻏﺎﻟﺒـﺎ ﺳﯿﻼب ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت وارﯾﺰه ای و ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻬﻤﮕﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ وارﯾﺰه در راس ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪار و ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ، ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ راﺳﺘﺎ و ﺷﮑﻞ ﭘﻼن ﻣﺸﺎﺑﻪ ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎی ﺷـﺮﯾﺎﻧﯽ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ و در ﺑﻌﻀﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ اﺣﺪاث ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ در ﻃﺮﻓﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺎ ﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد .ﺷﻮد ﻣﯽ ﺷﮑﻞ6 - 8 - ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻓﺎﻗﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و رﺳﻮب ﮔﺬار ]72 [ 6 - 14 -ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ ]72 [ -ﻣﺸﮑﻞ ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ ﻧﯿﻤﺮخ ﻃﻮﻟﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ در ﻓﻮاﺻﻠﯽ در ﻃﻮل ﮐﺎﻧﺎل ﮐﻨﺘـﺮل ﺷـﻮد . در واﻗـﻊ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪه ﺷﯿﺐ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﯾﮏ ﺷﯿﺐ ﭘﺎﯾﺪار را در ﮐﺎﻧﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑـﯿﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻮده و ﻋﻮاﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ در اﻧﺘﺨﺎب آن ﻣﻮﺛﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . -روش ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﻬﻨﺎی ﺣﻮﺿﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای رﺳﯿ ﺪن ﺑـﻪ ﺷـﯿﺐ ﭘﺎﯾـﺪار ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮد . روش ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﻬﻨﺎی ﺣﻮﺿﻪ1 اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ارﺗﺶ آﻣﺮﯾﮑﺎ ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد و ﺳـﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺟﺮﯾـﺎن ﻫـﺎی ﮐـﻒ ﮐﻨـﺪه ﺣﻮﺿـﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﺳﯽ ﺳﯽ ﭘﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪ . ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﻣﻮﺿـﻌﯽ و ﮐﻠـﯽ و ارﺗﺒـﺎط ﻫﺎ نآ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺷﻮد ﻣﯽ و ﻣﯽ ﺗﻮان آن را در ﮔﺎم ﻫﺎی زﯾﺮ ﺧﻼﺻﻪ ﻧﻤﻮد . -ﮐﻞ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎ و ﻋﻮارض زﻣﯿﻦ رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻏﺎﻟﺐ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﭘﯿﻤﺎﯾﺶ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . - ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت آوری ﺟﻤﻊ ﺷﺪه ﯾﮏ ارزﯾﺎﺑﯽ از ﭘﻮﯾﺎﯾﯽ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪ . ﺑـﻪ ﻃـﻮری ﮐـﻪ ﮐﺎﻧـﺎل رو دﺧﺎﻧـﻪ درﯾـﮏ ﮐﻼس ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ، رﺳﻮب ﮔﺬار و ﯾﺎ ﭘﺎﯾﺪار ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﮐﻨﺎره ﻫﺎ در ﯾﮏ ﮔﺮوه ﭘﺎﯾﺪار ﯾﺎ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . -ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪاری ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ و ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﺑﺮای ﺑﺎزه ﻫﺎی ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ . ﻃـﻮر ﮐﻠﯽ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻟﯿ ﮑﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺑﻪ ﺑﺴﺘﺮ ﮐﺎﻧﺎل اﺷﺎره دارﻧﺪ ﻣﺜﻞ ﺷﯿﺐ ﭘﺎﯾـﺪار، ﺗـﻨﺶ ﺑﺮﺷـﯽ ﻣـﺮزی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی اﻧﺘﻘـﺎل 1- Basinwide Evaluation PERCHED MAINCHANNEL SECTION A-A A A PLAN 112 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ رﺳﻮب ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻣﺪل ﺳﺎزی . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﺑﻪ ﮐﻨﺎره ﻫـﺎ اﺷـﺎره دارﻧـﺪ ﻣﺜـﻞ ارﺗﻔـﺎع و زاوﯾـﻪ ﭘﺎﯾـﺪار ﮐﻨـﺎره و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺗﺮ ﮐﻪ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ژﺋﻮﺗﮑﻨﯿﮑﯽ ﺟﺰﯾﯽ ﺗﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣ آﯾﻨﺪ ﯽ . ﺑﺮای ﮐﻠﯿﺖ ﺑﺨﺸﯿﺪن و ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﻣﻘـﺎدﯾﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺮای ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺎزه ﻫﺎ ﻣﯽ ﺗﻮان از ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﯾﺎ ﺑﺪه ﺣﻮﺿﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤـﻮد . در ﺻـﻮرﺗﯽ ﮐـﻪ ﺣﻮﺿـﻪ اﺻﻠﯽ ﺷﺎﻣﻞ زﯾﺮ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﺷﺮاﯾﻂ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻨﻈﯿﻤـﺎت ﻓـﻮق را ﺑـﺮای ﻫﺮ زﯾﺮ ﺣﻮﺿﻪ اﻋﻤﺎل ﻧﻤﺎﯾﯿﻢ . - ﻫﺮ ﺑﺎزه ﻫﻤﮕﻦ از ﺣﻮﺿﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑـﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﭘﺎﯾـﺪاری ﺗﻮﺳـﻌﻪ داده ﺷـﺪه ﻣﻘﺎﯾﺴـﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد و در ﻣـﻮرد ﭘﺎﯾـﺪاری، رﺳﻮب ﮔﺬار ی و ﯾﺎ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮی آن ﻧﻈﺮ داده ﺷﻮد ﻣﯽ . ﭘﺎره ای از ﻣﻼﺣﻈﺎت از ﻗﺒﯿﻞ اﺛﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﭘﺎﯾﺪارﺳـﺎزی ﻣﻮﺟﻮد و ﯾﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮا ت ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺨﺸﯽ از ارزﯾﺎﺑﯽ را ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪ . ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﻫـﺎی ﻫـﺮ ﺑﺎزه ﻣﺸﺨﺺ ﻧﯿﺰ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . -ﺑﺮای ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻧﺎﭘﺎﯾﺪار ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻘﺘﻀﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . -ﻣﻨﺤﻨﯽ ﺳﻨﺠﻪ ﺳﺎزه ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ دﻗﺖ ﻻزم ﺗﻬﯿﻪ ﺷﻮد ﺑﻪ یﻃﻮر ﮐـﻪ ﻫﻤـﻪ رﻧـﺞ ﻫـﺎی ﺑـﺪه در ﺣﻮﺿـﻪ ﺑﺎﻻدﺳـﺖ آن را ﭘﻮﺷﺶ دﻫﺪ . در ﺑﻌﻀﯽ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺣﺪ ﺗﺎج ﺳﺎزه ﺑﺮای ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن راﺑﻄﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺑﺮای ﺟﺮﯾـﺎن ﮐـﻒ ﮐﻨﺪه ﻣﻄﻠﻮب ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﺮاﮐﻪ ﺳﺎزه ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺳﺮرﯾﺰ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﺳﺎزه ای ﺑﺎ ﺗﻠﻪ اﻧﺪازی رﺳـﻮﺑﺎت ﺷـﯿﺐ ﮐﺎﻧـﺎل را ﮐﺎﻫ ﺶ داده و ارﺗﻔﺎع ﮐﻨﺎره ﻫﺎ را ﻧﯿﺰ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ و ﭘﺎﯾﺪاری ﮐﻠﯽ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ی ﮐﺎﻧﺎل را ﺑﻬﺒﻮد ﻣﯽ ﺑﺨﺸﺪ . -ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی در ﻣﻮرد اﯾﻦ ﮐﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﯽ از ﭘـﺮوژه ﻃﺮاﺣـﯽ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮﻧﺪ ﯾـﺎ ﺑﺎﯾـﺪ ﻃﺮاﺣﯽ و اﺟﺮای ﻫﺎ آن ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﭘﺎره ای از ﻣﻼﺣﻈﺎت اﻗﺘﺼﺎدی و ﺳﯿﺎ ﺳﯽ و ﯾﺎ دﻗﺖ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮای ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﯿﺐ ﭘﺎﯾـﺪار ﻧﯿﻤـﺮخ ﺑﻪ ﺗﻌﻮﯾﻖ اﻧﺪاﺧﺖ از اﻫﻤﯿﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﺗﺠﺎرب ﻗﺒﻠﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻫـﺮ ﺣـﺎل ﮐﻞ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﮐﺎﻧﺎل ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺎﺧﻪ اﺻﻠﯽ و ﺳﺮ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺳﺎزه ﻫـﺎی ﮐﻨﺘـﺮل ﺷـﯿﺐ ﺷـﺎﺧﻪ ا ﺻـﻠﯽ وﻗﺘﯽ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺨﺶ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ی ﻓﺮﻋﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻧﺘﯿﺠﻪ آن در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺣﻮﺿﻪ اﻋﻤـﺎل ﺷـﺪه ﺑﺎﺷﺪ . - ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﺜﺒﯿﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﻔﺎوت ﺑـﯿﻦ اﯾـﻦ دو ﻧﻮع واﺿﺢ ﻧﯿﺴﺖ و روش ﻃﺮاﺣﯽ در ﻫﺎ آن راﻫﻨﻤﺎﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮاﺳﺎس روﺑﻠﺰ1) 1983 (ﺗﺜﺒﯿﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﺮآﻣﺪﮔﯽ ﻫﺎ ی ﺳﻨﮕﯽ و ﯾﺎ ﺑﺘﻨﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در ﻋﺮض ﮐﺎﻧﺎل ﯾﮏ ﻧﻘﻄﻪ ﮐﻨﺘﺮل ﻣﺼـﻨﻮﻋﯽ اﯾﺠـﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . و ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ : ﺳﺮرﯾﺰﻫﺎ، ﺷﻮت ﻫﺎ و ﻓﻠﻮم ﻫﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ و ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ از ﻣـﻮاد ﻣﺘﻨـﻮع ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ دارای ﺣﻮﺿﭽﻪ آراﻣﺶ و ﯾﺎ ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻏﻮﻃﻪ وری ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳـﺘﻬﻼک اﻧـﺮژی ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان اﻗﺪاﻣﯽ ﻣﻔﯿﺪ در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ ﺷﺪﯾﺪی اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده اﺳﺖ و ﯾﺎ در ﻣﻮاردی ﮐﻪ در ﭘـﺮوژه ﻫـﺎ ﻧﯿـﺎز ﺑـﻪ ﮐـﺎﻫﺶ ﺷـﯿﺐ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟـﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﯿﺮﻧﺪﮔ . ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺜﺒﯿﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻧﺰدﯾﮏ ﺗﺮ و ﯾﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺷﯿﺐ ﺷﮑﻦ ﺑـﺎ ﻓﻮاﺻـﻞ ﺑﺰرگ ﻣﯽ ﺗﺮ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺨﺸﯽ از آﻧﺎﻟﯿﺰ اﻗﺘﺼﺎدی را ﭘﻮﺷﺶ دﻫﺪ . 1- Robles ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 113 -در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺮز ﺗﺠﺎوز از ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺎﯾﺪار ﻗﺮار دارﻧﺪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮای ﺣﺼـﻮل ﭘﺎﯾـﺪاری ﻃـﻮﻟﯽ از اﻓـﺰاﯾﺶ زﺑﺮی ﮐﺎﻧﺎ ل اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﭘﺮاﮐﻨﺪه در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪار و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻗـﺮار داد . ﭼﻨـﯿﻦ راه ﺣﻠـﯽ اﻏﻠﺐ ﺑﺎ ﻧﯿﺎزﻫﺎ و ﺗﻤﺎﯾﻼت ﺷﯿﻼﺗﯽ ﻫﻢ ﺳﻮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺪﯾﻦ ﻟﺤﺎظ ﮐﻪ ﻧﻮاﺣﯽ دارای آب راﮐﺪ و ﺟﺮﯾﺎن ﻏﯿﺮ آﺷﻔﺘﻪ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ . 6 - 14 - 1 -ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ورودی -ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت در ﭘﺮ وژه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮐﺎﻫﺶ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻻﯾﺮوﺑﯽ ﻫﺎی آﯾﻨﺪه و ﻧﯿﺰ ﺣﻔﻆ ﻇﺮﻓﯿـﺖ ﮐﻨﺘـﺮل ﺳـﯿﻼب ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ورودی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮ ﻣﺜﺎﻟﯽ از اﯾﻦ ﻧﻮع ﮐﺎﻧـﺎل ﻫـﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻓﺰاﯾﺶ رﺳﻮب ورودی را ﻣﯽ ﺗﻮان از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺮاز ﮐﺎﻫﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎﻻدﺳﺖ از ﻃﺮﯾﻖ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷـﯿﺐ ﮐﻨﺘﺮل ﻧﻤﻮد . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺟﻬﺖ ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ورودی راه ﺣﻞ ﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﻣﺜﻞ ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎی رﺳﻮب ﮔﯿﺮ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻣﻄﻠـﻮب ﺑﺎﺷﺪ . ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎی رﺳﻮب ﮔﯿﺮ ﻣﻌﻤﻮﻻ در اﺑﺘﺪای ﻣﺨﺮوﻃﻪ اﻓﮑﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . -در ﺣﻮﺿﻪ ﯾ ﺎزو1 در رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺳﯽ ﺳﯽ ﭘﯽ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﯿﺐ، ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎی رﺳﻮب ﮔﯿﺮ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ و ﻧﻮاﺣﯽ ﺗﻠـﻪ اﻧﺪاز ﻃﺒﯿﻌﯽ رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﮐﻨﺘﺮل ﻣﻮﺛﺮ روی ﻧﯿﺎز ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . -ﯾﮏ روش دﯾﮕﺮ ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ورودی در ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻟﻮﻟﻪ ای ﭘﻠـﻪ ا ی در ﻣﺤـﻞ ﺷـﺎﺧﻪ ﻫـﺎ ی ﻓﺮﻋﯽ ﮐﻮﭼﮏ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﯾﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺣﺠﻢ ﻫـﺎی ﮐـﻮﭼﮑﯽ از ﺟﺮﯾـﺎن رو ﻧﮕـﻪ ﻣـﯽ دارﻧـﺪ و اﺟـﺎزه ﻣـﯽ دﻫﻨـﺪ ﮐـﻪ رﺳـﻮﺑﺎت درﺷﺖ داﻧﻪ ﺗﺮ در ﻧﻮاﺣﯽ از ﻗﺒﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻦ ﺷﻮﻧﺪ . - در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﻪ ﻋﻠﺖ رﺳﻮب ﮔﺬاری ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳـﺖ، ﻟﺰوﻣـ روش ﺎ ﻫـﺎی ﻻ ﯾﺮوﺑـﯽ و ﯾـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎی رﺳﻮب ﮔﯿﺮ، روش ﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮی ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ . در اﯾﻦ ﻣﻮاﻗﻊ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ در ﺑﺎزه ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﮐﺎﻧـﺎل ﺑـﻪ ﻟﺤﺎظ ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻧﯿﺰ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑ ﻪ واﺳﻄﻪ زﯾﺎد ﺷﺪن ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن، ﺑﺎر رﺳﻮﺑﯽ ﻧﯿـﺰ ﻋﺒﻮر داده ﺷﻮد . ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﻫـﺎﯾﯽ در اﺻـﻄﻼح ﺧـﻮد - ﺗﻤﯿﺰﮔـﺮ ﻣـﯽ ﮔﻮﯾﻨـﺪ . ﺑـﯽ ﺷـﮏ درﺻـﻮرت اﺳـﺘﻔﺎده از اﯾـﻦ روش درﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﻣﻀﺎﻋﻒ ﺷﺪن ﻣﺸﮑﻞ رﺳﻮﺑﯽ اوﻟﯿﻪ ﺿﺮوری اﺳﺖ ]72 [. 6 - 15 -ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﻧﻮاع ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ و ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻫﺎی آن ﮐﻪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣ ﯽ روﻧﺪ، ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ) ﺷﮑﻞ 6 - 9:( اﻟﻒ- ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﯾﺎد در ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ب- ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﮐﺎﻧﺎل در ﺳﯿﻼﺑﺪﺷﺖ ج- ﺗﻌﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ از ﯾﮏ ﯾﺎ دو ﻃﺮف ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﯿﺮی ﻋﻤﻖ ﺣﺪاﮐﺜﺮ د- ﺗﻌﻤﯿﻖ و ﺗ ﻌﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ از ﯾﮏ ﻃﺮف ﻫ- ﺗﻌﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ و ﺗﻌﻤﯿﻖ ﻏﯿﺮ ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ آن 1- Yazoo 114 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ و- ﺑﺰرگ ﮐﺮدن ﻣﺠﺮای اﺻﻠﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﺷﮑﻞ اوﻟﯿﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ز- اﺣﺪاث ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻓﺮﻋﯽ ﻋﺒﻮر ﺳﯿﻼب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻮازی ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﭘﺎﯾﺪاری ﻣﻮرد اﻟﻒ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد اﺳﺖ، اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫـﺎ، ﻫـﺮ ﯾـﮏ از اﯾـﻦ ﮔﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﻣﺸﮑﻞ رﺳﻮب ﮔﺬار ی وﺟﻮد ﻧﺪارد ﻣﻮرد و ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮرﮐﻠﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﻫـﺎی ﺗﻌـﺮﯾﺾ ﯾﺎ ﺗﻌﻤﯿﻖ ﺷﺪه ﻣﺴﺘﻌﺪ ﻣﺸﮑﻼت ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﮐﻨﺎره، ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﮐﺎﻧﺎل و ﮐﺎﻫﺶ ﺷﯿﺐ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻔ ﯽ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﮐﺎﻧﺎل و ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﯿﺎزﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻃﺮاﺣـﯽ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ . در ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻣﻮرد ﻫ ، ارﺗﻔﺎع ﭘﺸﺘﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺳﯿﻞ ﺗﺎﺑﺴـﺘﺎﻧﯽ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﻣﻮرد ز در ﻣﻮاﻗﻌﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺗﻨﻬﺎ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﻓﺼﻮل ﺧﺸﮏ ) ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ( را از ﺧﻮد ﻋﺒﻮر ﻣﯽ . دﻫﺪ در ﻧﻮاﺣ ﯽ ﺑﺎ ﺣﺴﺎﺳ ﺮاتﯿﯿﺗﻐ ،ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز یﺑﺎﻻ ﺖﯿ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﺎره ای از ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ : -ﯾﮑﯽ از ﻣﺸﮑﻼت ﻏﺎﻟﺐ ﮐﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯿﻦ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ آن روﺑﺮو ﻣ ﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻃﺮاﺣ ﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯽ در ﮐﺎﻧـﺎل ﯾﯽﻫـﺎ اﺳـﺖ ﮐـﻪ از ﻧﻈﺮ ز ی دارا ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾ ﺣﺴﺎﺳ ﺑﺎﻻ ﺖﯿ ﯽﻣ ﯾﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﭼﻨ ﯿﻦ ﮐﺎﻧﺎل ﯾﯽﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر اﻓـﺰا ﻇﺮﻓ ﺶﯾ ﺖﯿـ آﺑﮕـﺬر ی ﮐﺎﻧـﺎل ، ﺑﻬﺘﺮ یﺳﺎز ﭘﺎک ﻨﻪ،ﯾﮔﺰ ﻦﯾ ﮐﺎﻧﺎل از ﻣﻮاد و ﮔ ﺎﻫﺎنﯿ ﻣﯽﺪ ﯾزا ﺑﺎﺷـﺪ ﻦﯾـ ا . روش از ﻧﻈـﺮ ز ﯾ ﯽﻄـ ﯿﻣﺤ ﺴـﺖ در ﻣﻘﺎ ﯾ ﺴـﻪ ﺑـﺎ ﺳـﺎ ﯾﺮ روش یﻫﺎ ﻣﺠﺮاﺳﺎز ی و اﻓﺰا ﯾﺶ اﺑﻌﺎد ﮐﺎﻧﺎل دارا ی اﺛﺮﻫﺎ ی ﻣﺨﺮب ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﯽ یﺗﺮ ﮐﻢ ﺑﺎﺷﺪ . - ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠ یﺳﺎز ﭘﺎک ﯽ ﺑﻪ ﮐﻠ ﯾﯽﻫﺎ ﺖﯿﻓﻌﺎﻟ ﻪﯿ اﻋﻢ از ﺑﺮداﺷﺘﻦ درﺧﺘﺎن ﺗﻨﻮﻣﻨﺪ ی ﮐﻪ در ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠ ﯽ روﯾﯿـﺪه اﻧـﺪ ، ﺗﻨـﻪ درﺧﺘـﺎﻧ ﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺳ ﺮﯿﻣﺴ ﻼبﯿ ﮐﺎﻧﺎل را ﻣﺴﺪود ﮐﺮده اﻧﺪ و ﻫﺮ ﻧﻮع ﻣﺎده د یﮕﺮﯾ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺳـﺒﺐ ﮐـﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓ ﯿـ ﻫ ﺖﯿـ ﯽﮑﯿﺪروﻟ ﻣﻘﻄﻊ ا ،ﺷﻮد ﻣﯽ ﻃﻼق ﺷﻮد ﻣﯽ . ﺖﯿﻇﺮﻓ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﮐﺎﻫ ی زﺑﺮ ﺶ و ﺣﺬف ﻣﻮاﻧﻊ اﻓـﺰا ﯾﺶ ﺧﻮاﻫـﺪ ﯾ ﺎﻓـﺖ . ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﻓﻌﺎﻟ یﻫـﺎ ﺖﯿـ یﺳﺎز ﭘﺎک ﺑﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠ ﯽ ﻣﺤﺪود ﯽوﻟ ،ﺷﻮد ﻣﯽ در ﭘﺎره ای از ﻣـﻮارد ﺑﺴـﺘﻪ ﺑـﻪ ﺿـﺮورت درﺻـﻮرت ﺗﻄـﺎﺑﻖ ﺑـﺎ ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫـﺎ ی ﺗﻮانﯽﻣ ،ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز آن را در ﺑﺨﺶ از ﺳ ﯾﯽﻫﺎ ﯿ ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻧﯿﺰ ﮔﺴﺘﺮش داد . در ﻣ یﻮارد ﮐﻪ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔ ﻼﯿﺳ ﯽﺎﻫﯿـ ﺑﺪﺷـﺖ و ﺎﻧﺎلﮐ ﯽﻔﯿﻃ ی دارا ﯽ اﺻﻠ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮانﯽﻣ ، اﻧﻮاع ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﺴﺖﯿ را ﻟ ﯽﺎﻫﯿ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ درﻧﻈﺮﮔ ﺞﯾﻧﺘـﺎ یﺮﯿـ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﯽﻄﯿﻣﺤ ﺴﺖﯾز دﺳﺖ ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب زد و ﺗﻨﻬﺎ ﺣﺬف ﺗﻌﺪاد ﯿ را ﭘ ﻫﺎ آن از ی ﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮد . اﻟﻒ- اﺣﺪاث ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ ﺑ ﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﯾﺎد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ب- اﺣﺪاث ﺧﺎﮐﺮﯾﺰ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﻧﺎل اﺻﻠﯽ ج- ﺗﻌﺮﯾﺾ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗ ﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 115 د- ﺗﻌﻤﯿﻖ و ﺗﻌﺮﯾﺾ ﯾﮏ ﻃﺮف ﻫ- ﺗﻌﻤﯿﻖ و ﺗﻌﺮﯾﺾ ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ و - اﻓﺰاﯾﺶ اﺑﻌﺎد ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﺷﮑﻞ ﮐﺎﻧﺎل اوﻟﯿﻪ ز- اﺣﺪاث ﮐﺎﻧﺎل ﻓﺮﻋﯽ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﮐﺎ ﻧﺎل اﺻﻠﯽ ﺷﮑﻞ6 - 9 - اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿﯽ اﺻﻼح ﺷﺪه ]72 [ 6 - 16 -ﮐﻨﺘﺮل ﭘﯿﭻ و ﺧﻢ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎ ﯾ ﮏ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﻬﻢ در ﺟﻬﺖ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ و ﺗﻮ ﺳﻌﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﭘﺎﯾﺪار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﮐـﻪ در واﻗـﻊ ﻧﺘﯿﺠـﻪ اﺳـﺘﻤﺮار و ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻗﺒﻞ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺜﻼ ﻣﻬﺎﺟ ﺮت ﻣﺠﺎز ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﺗﺤﺖ ﺷـﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌـﯽ در ﯾـﮏ ﭘﺮوژه ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﺧﺎﮐﺮﯾﺰﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد . روﻧﺪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن در ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻻﺗﯽ ﺗﺸﺪﯾﺪ و ﺗﺴﺮﯾﻊ ﻣﯽ ﮔﺮدد ، زﯾﺮا ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺪه ﺷﮑﻞ دﻫﻨﺪه ﮐﺎﻧﺎل ﻃﻮل ﻣﻮج و داﻣﻨﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود و ﻧﺮخ ﻣﻬﺎﺟﺮت اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ا ز ﻃﺮﻓـﯽ ﺗﺨﺮﯾـﺐ ﭘﻮﺷﺶ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﮐﻨﺎره ﻫﺎ و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﻧﯿﺰ ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺮک ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭘﺎﮐﺴﺎزی و رﻓـﻊ ﻣﻮاﻧـﻊ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﮐﺎﻧﺎل، اﻏﻠﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﻨﺎره در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ را ﮐﺎﻫﺶ داده و ﺑﻪ ﭘﺮوﺳﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن ﺷﺘﺎب ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺠـﺪد ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫـﺎ در ﮐﺎﻧﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐ ﻪ راﺳﺘﺎی ﻫﺎ آن ﺗﺤﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺎرﺟﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ داده ﺷﺪه، ﯾﮏ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﺘﺪاول ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﺮﯾﺾ ﮐﺎﻧﺎل ﺳﺒﺐ ﻣﯽ ﺷـﻮد ﮐـﻪ ﺑـﺪه ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﺟﺪﯾﺪ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﺑﺪ و ﺳﺮی ﯾﮏ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ در ﻣﺴﯿﺮ ﺟﺮﯾﺎن ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﻮد . ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﺑﺎ ﻓﺮﺳـﺎﯾﺶ ﮐﻨـﺎره ﻫـﺎ ﺑﻪ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﮐﻠﯽ و ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺒﺪﯾﻞ .ﺷﻮد ﻣﯽ ﯾﮏ ﺗﻨ ﺎﻗﺾ آﺷﮑﺎر در ﻣﻮرد ﺳﻤﺖ و ﺳﻮی ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن وﺟﻮد دارد . ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺳـﺮﻋﺖ ﻫـﺎ و ﺷـﯿﺐ ﻫـﺎی زﯾـﺎد ﺳـﺒﺐ ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﺳﺮﯾﻊ ﺗﺮ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻨﻄﻘﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺳﺪ . در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷﯿﺐ ﻫﺎی ﮐﻢ و ﺳﺮﻋﺖ ﻫـﺎی ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﭘـﺎﯾﯿﻦ اﻏﻠـﺐ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودﻫﺎی ﺧﯿﻠﯽ ﻓﻌﺎﻟﯽ دارﻧﺪ . 116 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﮐﻨ ﺎره ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ ﺳﺮﯾﻊ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮود ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد ﻣﯽ . از اﯾـﻦ رو ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﯿـﺎﻫﯽ ﺗﺤـﺖ ﻫـﯿﭻ ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﺷﻮد، ﻣﮕﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﭼﺎره ﻣﻌﻘﻮل دﯾﮕﺮی وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . و ﻟﺬا در ﭘـﺮوژه ﻫـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﻧﯿـﺎز ﺑـﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﮐﺎﻧـﺎل ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺣﻔﺎری ﺑﻪ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی داﺧﻠﯽ ﻣﺤﺪود ﺷﺪه و ﭘﻮﺷﺶ ﮐﻨﺎره ﻫﺎی ﺧﺎرﺟﯽ ﺣﻔﻆ ﺷﻮد . ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﻧﯿﺰ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﻨﺎره از روش ﻫﺎ ی ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﻫﻤﭽﻮن آﺑﺸﮑﻦ ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوب و ﯾﺎ ﮔﺎﺑﯿﻮن ﺑﻨﺪی اﺳﺘﻔﺎده .ﺷﻮد ﻣﯽ 6 - 17 -ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮآﯾﻨﺪ یﻫﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﺷﺪن، ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻣﻮاد ﮐﻨﺎره در ﻣﻮاﻗﻌ ﯽ ﮐﻪ ﺳﺮﻋ ﺖ ﺟﺮ و ﺑﻪ ﺎنﯾ دﻧﺒـﺎل آن ﺗﻨﺶ ﺑﺮﺷ ﯽ ﺑﺎﻻ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻓﺮﺳﺎ ﯾﺶ ﭘﻨﺠﻪ و ﮔﺴ ﺎﯾ و یا ﻃﺮه ﯽﺨﺘﮕﯿ ﻧﺸﺴﺖ ﮐﻨﺎره ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫـﺎ ی ژﺋـﻮﺗﮑﻨ ﯿﮑﯽ اﻧﺠـﺎ م ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠ ﯽ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘ ﯿ ﻮﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ روﮐﺶ ﺑﺘﻨ ﯽ ﮐﻨﺎره و ﻫﻢ ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻏ ﯿﺮﭘﯿ ﻮﺳـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻧﻈ ﺮﯿـ اﺣﺪا ث آﺑﺸﮑﻦ ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﺸﺨﺺ . در ﻣﻮارد ی ﮐﻪ از ﯾﮏ ﭘﻮﺷﺶ ﺳﻨﮕﭽﯿﻦ یﺑﺮا ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎره اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﺷـﻮد ، ﻓﺮﺳـﺎ ﯾﺶ ﭘﻨﺠـﻪ در ﮐﻨـﺎره ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺳـﺒﺐ ﯽﺨﺘﮕﯿﮔﺴ ﺳﻨﮕﭽﯿﻦ .ﺷﻮد در ﮐﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﭘﯿﭽﺎﻧﺮودی ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﻗﻮس ﺧﺎرﺟ ﯽ ﻣﻮرد ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻗﺮار ﻣ ﺮدﯿﮔﯽ و در ا ﯾﻦ ﻣﻮاﻗﻊ ﺑﺎ ﯾﺪ ﺳﺎزه ﯾﺎ راﻫﮑﺎر ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮐﻨﺎر ه ﺑـﻪ ﺣﺪ ﮐﻔﺎ ﯾﺖ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﻣﮑﺎن ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﮔﺴﺘﺮده ﺷﻮد . 6 - 18 - ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﯾﮑﯽ از دﻻ ﯽ اﺻﻠ ﻞﯾ ﮐﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓ ﯿﺖ آﺑﮕﺬر ی ﮐﺎﻧﺎل، رﺳﻮب ﮔﺬار ﻣﯽ ی ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺑﻪ ﺎﻣﺪﯿﭘ ﺎﯾ و ﯽﻃﻮﻟ یﻫﺎ یﺪارﯾﻧﺎﭘﺎ ﻞﯿدﻟ اﻓـﺰا ﯾﺶ اﺑﻌﺎد ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎ ﯾﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮا ی اﻧﺘﻘﺎل رﺳﻮﺑﺎت رخ دﻫﺪﯽﻣ . ﭘﺮوژه یﻫﺎ اﻧﺤﺮاف ﺳ ﯿ ﻼب، اﺣﺪاث ﮐﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﻓﺮﻋـ ﯽ ﺑـﺎ ﺗـﺮاز ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﺮاز ﮐﺎﻧﺎ ﺰﯿ و ﻧ ﯽ اﺻﻠ ل ﻣﺨﺎزن ذﺧ یا ﺮهﯿ از ﻣﻮارد ی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻇﺮﻓ ﯿﺖ اﻧﺘﻘﺎل رﺳـﻮب ﮐﺎﻧـﺎل را ﮐـﺎﻫﺶ ﻣـ ﯽ دﻫﻨـﺪ و ﮔـﺎﻫ در ﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﯾﮏ ﭘﺮوژه در ﺣﺎل اﺣﺪاث و ﺖﯿﻓﻌﺎﻟ ﮏﯾﺎﯾ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎل اﻧﺠﺎ م اﺗﻔﺎ اﻓﺘﺪﯽ ق ﻣ و ﺷﺎ ﯾﺪ ﺑﻪ ﻫﻤ ﯿﻦ ﻋﻠـﺖ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ در ﻫﺮ ﻧﻮع ﻃﺮاﺣ ﯽ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ اﺛﺮﻫﺎی ﻃﺮاﺣ ﯽ ﺑﻪ ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﮑﻔ ﯽ از ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ دﺳﺖ ﯾﺪﺑﺎ ﻣﻨﻈﻮر ﮔﺮدد . ﻋﻤﻮﻣﺎ رﺳﻮب ﯽﻨﯿﻧﺸ ﺗﻪ ،یﮔﺬار ﻣﻮاد ﻣﺎﺳﻪ ای اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺨﺸ ﯽ از ﺑﺎر ﺑﺴﺘﺮ و ﺎﯾـ ﻣﻌﻠـﻖ و ﺎﯾـ ﻫـﺮدو ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﯿﯿـ ﺗﻐ . ﻣ ﺮات ﮑـﺎن رﺳﻮب ﮔﺬار ی و ﻃﺒ ﻌﺖﯿ آن ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اﻧﺠﺎ م ﻓﻌﺎﻟ یﻫﺎ ﺖﯿ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﯽ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻣ ﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ رو ی زﯾ ﺴﺘﮕﺎه ﺎنﯿﻣﺎﻫ یﻫﺎ اﺛﺮ ﻣﺨﺮﺑـ ﯽ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ]47 [ . روش یﻫﺎ ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : -ﻃﺮاﺣ ﺢﯿﺻﺤ ﯽ ﮐﺎﻧﺎل ﯽﻓﺮﻋ یﻫﺎ ﮐﻨﺘﺮل ﺳ ﻼبﯿ ﺑﺎ درﻧﻈﺮﮔ ﯿﺮی اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻮاد رﺳﻮﺑ ﯽ -ﻃﺮاﺣ ﯽ ﺣﻮﺿﭽﻪ رﺳ یﻫﺎ ﺮﯿﻮﺑﮕ در ﭘﺎ ﺎﻧﻪﯾ ﭘﺮوژه ﻫﺎ و ﺗﺨﻠ ﻫﺎ آنﻪﯿ از رﺳﻮﺑﺎت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻨﻈﻢ و دوره یا -اﺣﺪاث ﺳﺎزه یﻫﺎ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ رﺳﻮﺑﺎت و ﮐﻨﺘﺮل ﺷ ﯿﺐ در ﻣﺤﻞ ورود ﯽﻓﺮﻋ یﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ -ﮐﻨﺘﺮل ﺑﺎر رﺳﻮﺑ ﺗﺤﻤ ﯽ ﯿﻞ ﺷﺪه ﻧﺎﺷ ﯽ از ﻓﻌﺎﻟ یﻫﺎ ﺖﯿ ﮐﺸﺎورز ﺮاتﯿﯿﺗﻐ ﺎﯾ و ی ﮐﺎرﺑﺮ اراﺿ ی ﯽ -اﻧﺠﺎ م ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت رﺳﻮب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻨﻈﻢ و دور و یا ه اﻧﺠﺎ ﯽﺮوﺑﯾ م ﻻ در ﻧﻮاﺣ ﯽ ﻣﻮرد ﻧ ﺎزﯿ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﻨﺪﺳﻪ و راﺳﺘﺎ ﻨﻪﯿﺑﻬ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف و ﻧﻮع ﻃﺮح ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ 117 -در ﻣﻮاﻗﻌ ﯽ ﮐﻪ در ﮐﻨﺎره یﻫﺎ ﮐﺎﻧﺎل، ﺧﺎﮐﺮ ﯾﺰ اﺣﺪاث ،ﺷﻮد ﻣﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻧﺎﺣ از ﺳ یا ﻪﯿ ﯿ ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻦﯿﮐﻪ ﺑ ﮐﺎﻧـﺎل اﺻـﻠ ﯽ و ﺧـﺎﮐﺮ ﯾﺰ واﻗﻊ ﺷﺪه ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﯽﺎﻫﯿ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺳﺒﺐ رﺳﻮب ﮔﺬار ی ﻣﻮاد ر ﯾ ﺰداﻧﻪ ﻣﻌﻠﻖ در ا ﻪﯿﻧﺎﺣ ﻦﯾ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ، ﻟـﺬا ﺿـﺮور ی ا ﺳﺖ ﮐﻪ از ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﯽﺎﻫﯿ ﻓﺸﺮده ا .ﺷﻮد یﺮﯿﻮﮔﺟﻠ ﻪﯿﻧﺎﺣ ﻦﯾ - ﮐﻨﺘﺮل رﺳﻮب یﮔﺬار 6 - 19 -ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ در ﻃﺮاﺣﯽ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ در ﻃﺮاﺣﯽ ﻫﺎ اﺑﺘﺪا ﺷﯿﺐ ﭘﺎﯾﺪار ﺑﺎزه ﺑﺮ اﺳﺎس رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﯽ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ﻣﺎﻧﻨﺪ راﺑﻄﻪ )3 - 27 ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﺑﻌـﺪ از ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ آن ﺷﯿﺐ ﻓﻌﻠﯽ رودﺧﺎﻧﻪ، در ﺻﻮرت ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻪ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎزه ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﺑـﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﯾﺪاری ﻫﺪاﯾﺖ ﺷﻮد . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﮑﺎت اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺑﺨﺶ 6 - 14 در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻔﯿﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در ﮔـﺎم ﺑﻌـﺪ اﺑﻌـﺎد ﺑﻬﯿﻨـﻪ ﺑـﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺪه ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدد . در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت ﺑﺪه ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺎﯾﺪار و ﺑـﺪه ﻃﺮاﺣـﯽ ﺳـﺎزه ﺳـﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺗﻮ ﺟـﻪ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﻤﻮد ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ در ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺎﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ از ﺑﺪه ﻏﺎﻟﺐ ﮐـﻪ در ﺑﺨـﺶ 2 - 2 - 1 - 1 ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﻔﺼـﻞ ﺑـﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﺷـﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﯽ و ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﯽ ﺳﺎزه ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺳﺎزه از ﺑﺪه ﻫﺎی درﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه در راﻫﻨﻤﺎﻫﺎی ﻃﺮاﺣﯽ ﻣﯽ ﺗـﻮان اﺳـﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ آن از ﺣﻮزه ی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺧﺎرج اﺳﺖ . در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﯽ ﺗﻮان ﻣﺮاﺗﺐ اﺷﺎره ﺷﺪه در ﻓﻮق را ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺧﻼﺻﻪ ﻧﻤﻮد . 1 -اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺪه ﻃﺮاﺣﯽ ) در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺪه ﻣﻘﻄﻊ ﭘﺮ، ﺑﺪه ﻣﻮﺛﺮ و ﯾﺎ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺳﯿﻞ ﺳﺎﻻﻧ ﻪ ﺑﺎﺷﺪ .( 2 - ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﺑﺪه ﻣﺬﮐﻮر در ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ ) رواﺑﻂ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺑﺨـﺶ 3 - 4 - 2 ( ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ اﺑﻌـﺎد ﺑﻬﯿﻨـﻪ ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿﯽ 3 - ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﺑﺪه ﻃﺮاﺣﯽ در ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ ) رواﺑﻂ اراﺋﻪ ﺷـﺪه در ﺑﺨـﺶ 3 - 4 - 2 و رواﺑـﻂ4 - 2 ، 4 - 3 و4 - 4 ( ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ راﺳﺘﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ ) ﺷﯿﺐ، ﻃﻮل ﻗﻮس، ﻃﻮل ﻣﻮج و ﺷﻌﺎع اﻧﺤﻨﺎ ( ﺑﻪ در ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﻣﻌﺎدﻻت ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺎﯾﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺪه ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﺗﻌﺎرﯾﻒ زﯾﺮ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ ﺗﺠﺮﺑـﯽ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﺷﺮوط اوﻟﯿﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ از ﻧﻈﺮ داﻣﻨﻪ ﺑﺪه ، داﻧﻪ ﺑﻨـﺪی و ﻧﯿـﺰ ﻧﻮع رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺑﺎزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻢ ﺧﻮاﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 119 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 1 - »راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت رﯾﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ رودﺧﺎﻧﻪ «ﻫﺎ ، ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 592 ﻣﻌﺎوﻧـﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی و ﻧﻈـﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﯾـﯿﺲ ﺟﻤﻬـﻮر، ) 1391 .( 2 - » راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ورﺳﻮب در ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ «ﻫﺎ ، ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 383 ،ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾـﺰی و ﻧﻈـﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر، )1386 .( 3 - »ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻃﺮاﺣﯽ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ در آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪ «ﻫﺎ ، ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 417 ، ﻃﺮح ﺗﺪوﯾﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨـﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ و آﺑﺨﯿﺰداری- ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻨﮕﻞ ،ﻫﺎ ﻣﺮاﺗﻊ و آﺑﺨﯿﺰداری ﮐﺸﻮر . 4 -ﺷﻔﺎﻋﯽ ﺑﺠﺴﺘﺎﻧﯽ، م » ، ﻫﯿﺪروﻟﯿﮏ رﺳﻮب « اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﯿﺪ ﭼﻤﺮان اﻫﻮاز، )1378 (. 5 -ﻣﺤﻤﺪ ی آﺑﺎد ﯽﻋﻠ ی ، ک، ﺑﺮرﺳ » ﯽ رواﺑﻂ رژﯾﻢ وﺗﻌﯿﯿﻦ اﺑﻌﺎدﻫﻨﺪﺳ ﯽ وﺷﯿﺐ ﻃﻮﻟ ﯽ رودﺧﺎﻧﻪ )ﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮرد ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮه ﺳﻮ « (. ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳ ﯽ ارﺷﺪ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس، داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورز ی ،ﮔﺮوه ﺗﺎﺳﯿﺴ ﺎت آﺑﯿﺎر ) ، ی1380 (. 6- Ackers, P. 1972. “River Regime: Research and Application,” Journal of the Institution of Water Engineers, Vol 26, No. 5, pp 257-281. 7- Ackers, P. and Charlton, F.G. 1970a. “Meander geometry arising from varying flows”. Journal of Hydrology, 11, pp 230-252. 8- Ackers, P. and Charlton, F.G. 1970b.“Dimensional analysis of alluvial channels with special reference to meander length”. Journal of Hydraulic Research, 8, No. 3, pp 287-316. 9- Ashmore, P.E. and Day, T.J. 1988. “Effective discharge for suspended sediment transport in streams of the Saskatchewan River basin”. Water Resources Research, 24, No. 6, pp 864-870. 10- Bettess,R., White, W.R., Reeve, C.E., 1988. “On the Width of Regime Channels”. In International Conference on River Regime, W.P. White (Ed.). John Wiley and Sons. pp. 149- 162. 11- Blench, T. 1969. “Mobile-bed Fluviology”, University of Alberta Press, Edmonton, Alberta, Canada. 12- Brakenridge, G.R.,1988.“River flood regime and floodplain stratigraphy”.In: Flood Geomorphology, edited by Baker, V.R., Kochel, R.C. and Patton, P.C. A Wiley Interscience Publication, John Wiley & Sons, pp 139-156. 13- Bray, D.I., 1982 b. “Regime equations for gravel-bed rivers”. In Gravel-Bed Rivers, Hey, R,D., Bathurst, J.C., and Thorne. C.R., (Eds.), John Wiley and Sons. pp. 517- 552. 14- Brice, J. C. 1984. “Planform Properties of Meandering Rivers,” River Meandering: Proceedings of the Conference Rivers ’83, New Orleans, LA, October 24-26, 1983, Charles M. Elliott, ed., American Society of Civil Engineers, New York, pp 1-15. 15- Callander,R.A.,1969.“Instability and river channels.”,J.Fluid Mech.,36, pp. 465-480. 16- Carling, P.A. 1988.“The concept of dominant discharge applied to two gravel-bed streams in relation to channel stability thresholds”. Earth Surface Processes and Landforms, 13, pp 355-367. 17- Chang, H.H., 1979. “Minimum stream power and river chanel patterns”. J. Hydrol, (Amsterdam), Vol. 41, pp. 303- 327 18- Chang, H.H., 1980. “Geometry of gravel stream”. J. Hydr. Div. ASCE, Vol. 106,No.9, pp. 1443- 1456. 120 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ 19- Elliot, C. M., 1984.“River meandering, Proceedings of the Conference on Meandering Rivers”, ASCE Publications, New York, 1036 pp. 20- Engelund, F. and Skovguard, O.,1973.“On the origin of meandering and braiding in alluvial streams”, Journal of Fluid Mechanics, 57, 289-302. 21- Ferdsoe,J.,1978.“Meandering and braiding of rivers.”,J.Fluid Mech.,84, pp.609-624. 22- Ferguson,R.I.,1984.“The threshold between meandering and braiding.”, Proceeding of the first International Conference on Hydraulic Design, edited by K.V.H.Smith,pp.6.15-6.29,Springer- Verlag,Newyork. 23- Ferguson,R.I.,1987,“Hydraulic and sedimentary controls of channel pattern ,in river channels, enviroment and process.”,edited by K.S. Richards,pp.129-158,Blackwell,Madlen,Mass. 24- Fukuoka,S.,1989.“Finite amplitude development of alternate bars,in river meandering.”, Water.Res.Monogr.,Vol.12,edited by S.Ikeda and G.Parker, pp.237-565,AGU,Washington,D.C. 25- Gatto, L. W. 1984. “Tanana River Monitoring and Research Program: Relationships among Bank Recession, Vegetation, Soils, Sediments and Permafrost on the Tanana River near Fairbanks, Alaska,” Special Report 84-21, Prepared for U.S. Army Engineer District, Alaska, Anchorage, by U.S. Army Cold Regions Research and Engineering Laboratory, Hanover, NH. 26- Haas, F. 1969. Superfamilia Unionacea. Das Tierreich (Berlin) 88:x + 663 pp. 27- Hayashi,T.,and Ozaki,S.,1980. “Alluvial bedforms analysis,Information of alternating bars and braids,in application of stochastic processes in sediment transport.”,edited by H.W.Shen and H.Kikkawa,Chap.7,pp.1-40,Wat.Resour. Pub.,Highlands Ranch,Colo. 28- Henderson,F.M.,1963.“Stability of alluvial channels.” Trans.Am.Soc. Civ.Eng.,No.128,pp.654 - 657. 29- Henderson, F.M., 1966.“Open Channel Flow.” Macmillan Pub. Co., New York.522 p. 30- Hey, R.D., 1978. “Determinate hydraulic geometry of river channels.”J. Hydr. Div. ASCE, Vol. 104,No. 6, pp. 869- 885. 31- Hey, R.D. and Heritage, G.L.,1988a.“ Dominant discharge in alluvial channels.” International Conference on Fluvial Hydraulics '88, pp 143-148. 32- Hey, R.D. and Meigh, J.R.,1992.“Distribution and sedimentary characteristics of bedload transport in gravel-bed rivers. ” In: Proc. International Grain Sorting Seminar, Mitteilungen 117, ETH Zurich, pp 371-398. 33- Hey, R.D., and Thorne, C.R., 1986. “Stable channels with mobile gravel beds.” J. Hydr. Div. ASCE, Vol. 112, No. 8, pp.671- 689. 34- Howard, A. D.,1980. “Thresholds in river regimes.” In D. R. coates and J. D. Vitek(eds), Thresholds in Geomorphology, London: Allen and Unwin, 227-58. 35- Keller, E. A., and Brookes, A. 1984. “Consideration of meandering in channelization projects: selected observations and Judgements,” River meandering: Proceedings of the Conference Rivers ’83, New Orleans, LA,October 24-26, 1983, Charles M. Elliott, ed., American Society of Civil Engineers, New York, pp 384-397. 36- Kellerhals, R., 1967.“Stable channels with paved gravel beds.”J. Waterways and Harbours Div. ASCE, Vol. 93, WW 1, pp. 63- 83. 37- Kennedy, R.G.,1895.“The prevention of silting in irrigation canals.”,Proceedings of the Institution of Civil Engineers, 119, pp 281-290. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 121 38- Lacey, G. 1958. “Flow in alluvial channels with sand mobile beds.” Proc. Inst. Civ. Eng., London, 9, Discussion 11. 39- Lane, E.W., 1955 a. “The importance of fluvial morphology in hydraulic engineering.” Proc. Am. Soc. Civil Engrs., Vol. 81, pp. 1-17. 40- Lane, E.W., 1955 b. “The design of stable channels”. Trans. ASCE, Vol. 120, No.2776,pp. 1234- 1279. 41- Lane,E,M.,1957. “A study of the shape of channels formed by natural streams flowing in erodible material. ”,Sediment Ser.,No.9,106pp,Eng. Div.,U.S. Army,Omaha,Nebr. 42- Leopold, L. B., and Maddock, T., Jr. 1953. “The hydraulic geometry of stream channels and some physiographic implications,” U.S. Geological Survey Professional Paper 252, U.S. Government Printing Office, Washington, DC. 43- Leopold, L.B.,and Wolman, M.G.,1957. “River channel patterns: braiding meandering and staight”,U.S.Geol.Surv.Prof.Pap.,262-B, pp.39-85. 44- Leopold, L. B., Wolman, M. G. and Miller, J. P.,1964. “Fluvial processes in geomorphology.”, San Francisco, W. H. Freeman. 45- Lyons, J.K. and Pucherelli, M.J. and Clark, R.C.,1992. “Sediment transport and channel characteristics of a sand-bed portion of the Green River below Flaming Gorge Dam.”Utah, USA. Regulated Rivers Research and Management, 7, pp 219-232. 46- Mackin, J.H.,1956.“Cause of braiding by a graided river”,Geol.Soc.Am. Bull.,pp.1717-1718. 47- Milhous, R. T.,1982.“Effect of sediment transport and flow regulation on the ecology of gravel- bed rivers”, Gravel-bed rivers: Fluvial processes, Engineering and Management, R. D. Hey, J. C. Bathurst, and C. R. Thorne, ed., Wiley, New York, pp 819-842. 48- Millar,R.G.,2000.“Influence of bank vegetation on alluvial channel patterns.” Water.Resource.Res., Vol.36,No.4,pp.1109-1118. 49- Mollard, J. D., and Janes, J. R. 1984. “Airphoto Interpretation and the Canadian Landscape,” Department of Energy, Mines and Resources, Ottawa, Canada, Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services, Hull, Quebec, Canada. 50- Nunnally, N. R., and Shields, F. D. 1985. “Incorporation of Environmental Features in Flood Control Channel Projects,” Technical Report E-85-3, U.S. Army Engineer Waterways Experiment Station, Vicksburg, MS. 51- Parker,G.,1976.“On the cause and characteristic scales of meandering and braiding rivers.”,J.Fluid Mech.,76,pp.457-478. 52- Parker, G. (1978b). "Self-formed straight rivers with equilibrium banks and mobile bed. Part 2. The gravel river." / . Fluid Mech., 89(1), 127-146. 53- Petts, G.E.,1977.“Channel response to flow regulation.”The case of the River Derwent, Derbyshire. In: River Channel Changes, edited by Gregory, K.J. John Wiley & Sons, pp 145-164. 54- Raudkivi, A. J.,1967.“Loose Boundary Hydraulics”, pp.86-95, Pergamon, New York. 55- Rechard, R. P., and Schaefer, R. G. 1984. “Stripmine Streambed Restoration Using Meander Parameters,” River Meandering: Proceedings of the Conference Rivers ’83, New Orleans, LA, October 24-26, 1983, Charles M. Elliott, ed., American Society of Civil Engineers, New York, pp 306-317. 56- Reid, I. and Frostick, L.E.,1984. “Particle interaction and its effect on the threshold of initial and final bedload motion in coarse alluvial channels.” In: Koster, E.H. and Steel, R.J. (Eds), 122 راﻫﻨﻤﺎی ﺷﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻣﻘﻄﻊ و راﺳﺘﺎی رودﺧﺎﻧﻪ Sedimentology of Gravels and Conglomerates, Canadian Society of Petroleum Geologists, Memoir 10, pp 61-68. 57- Riley, S.J.,1972.“A comparison of morphometric measures of bankfull.”,Journal of Hydrology, 17, pp 23-31. 58- Robles, A. 1983. “Design and performance of channel stabilizers and drop structures.” Proc. Workshop Design of Headworks, ASCE and California State University, Long Beach. 59- Schumm, S.A.,1963. “A tentative classification of alluvial river channels. ”, United States Geological Survey, Circular 477, 10 pp. 60- Schumm, S.A., 1969. “River metamorphosis”. J. Hydr. Div. ASCE. Vol. 95, pp. 255-273. 61- Schumm, S. A., and Beathard, R. M. 1976. “Geo-morphic Thresholds: An Approach to River Management,” Rivers ’76, Symposium on Inland Waterways for Navigation Flood Control and Water Diversions, Colorado State University, Fort Collins, CO, August 10-12, 1976, American Society of Civil Engineers, New York, pp 707-724. 62- Schumm, S. A. and Khan, H. R.,1972. “ Experimental study of channel patterns. ”, Bulletin of the Geological Society of America, 83, 1755-1770. 63- Schumm, S. A., Harvey, M.D., and Watson, C.C.,1984.“Incised Channels: Morphology,Evolution and Control.”,Water Resources pub. litlleton, Colorado. 64- Shulits, S. (1941) Rational equation of riverbed profile, Transactions of the American Geophysical Union, 22, 622-630. 65- Simons, D.B., and Albertson, M.L., 1963. “Uniform water conveyance channels in alluvial material” Trans. ASCE, Vol. 128,Pt. 1, No.3399, pp. 65- 167. 66- Stevens, M. A., and Nordin, C. F., Jr. 1987. “Critics of the Regime Theory for Alluvial Channels,” Journal of Hydraulic Engineering, American Society of Civil Engineers, Vol 113. No. 11, pp 1359-1380. 67- Struiksma,N.,and Klassen,G.J.,1988. “On the threshold between meandering and braiding. ” International Conference on River regime, edited by W.P.White,pp.107-120,john Wiley,New York. 68- Tabatabai, M.R. M. 1997. “Dominant channel forming discharge.”, Unpublished Phd dissertation , university of East Anglia, uk. 69- Thorne, C. R.,1988. “Analysis of Bank Stability in the DEC Watersheds, Mississippi,” prepared by Queen May College, University of London, for European Research Office of the U.S. Army, London, England. 70- Thorne, C.R., Hey,R.D., and Chang, H.H., 1988. “Prediction of hydraulic geometry of gravel-bed sreams using the minimum stream power approach”. In International Conference on River Regime, W.P. White (Ed.).John Wiley and Sons. pp. 29-40. 71- Thorne, C. R., and Osman, A. M. 1988. “Riverbank Stability Analysis; II: Applications,” Journal of Hydraulic Engineering, American Society of Civil Engineers, Vol 114, No. 2, pp 151-172. 72- U.S. Army Corps of Engineers. 1994. “Channel stability assessment for flood control projects”, Engineer Manual 1110-2-1418, Department of the Army, Washington, DC 20314-1000. 73- White, W. R., Paris, E., and Bettess, R. 1981a. “River Regime Based on Sediment Transport Concepts,” Report IT 201, Hydraulics Research Station, Wallingford, U.K. 74- White, W.R., Bettes, R., Paris, E., 1982. “ An analytical approach to river regime.” J.Hydr. Div. ASCE, Vol. 108, No.10, pp. 1179-1193. 75- Williams, G. P.,1978. “Bankfull discharge of rivers.”, Water Resources Research, 14, 1141-1154. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 123 76- Wiliams, G.T. "Empirical equations between river meander and channel size features" , U.S Geological Survey. 77- Wolman, M.G.,and Brush, L.M., 1961.“Factors controlling the size and shape of stream channeles in coarse non-cohesive sands.”U.S.G.S. Prof. Paper 282-G. 78- Wolman, M.G. and Miller, J.P.,1960.“Magnitude and frequency of forces in geomorphic processes.”,Journal of Geology, 68, pp 54-74. 79- Yang,C.T.1976.“Minimum unit stream power and fluvial hydraulics”. J. Hydr. Div. ASCE, Vol. 102, No. 7, pp. 919-934. ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﯽ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮ دی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر، ﺑﺎ ﮔﺬﺷـﺖ ﺑـﯿﺶ از ﺳـﯽ ﺳـﺎل ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﺗﺤﻘﯿﻘـﺎﺗﯽ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﺧﻮد، اﻓﺰون ﺑﺮ ﭘﺎﻧ ﺼﺪ ﻋﻨﻮان ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺗﺨﺼﺼﯽ- ،ﻓﻨﯽ در ﻗﺎﻟﺐ آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺿﺎﺑﻄﻪ، ﻣﻌﯿﺎر، دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨـﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ و ﻣﻘﺎﻟﻪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﻟﯿﻒ و ﺗﺮﺟﻤﻪ، ﺗﻬﯿﻪ و اﺑﻼغ ﮐﺮده اﺳﺖ . ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺣﺎﺿﺮ در راﺳﺘﺎی ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه، ﺗﺎ در راه ﻧﯿﻞ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﮔﺴﺘﺮش ﻋﻠﻮم در ﮐﺸﻮر و ﺑﻬﺒﻮد ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﮐـﺎر ﺑـﺮده ﺷـﻮد . ﻓﻬﺮﺳـﺖ ﻧﺸـﺮﯾﺎت ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﺷـﺪه در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﯿﺮ در ﺳﺎﯾﺖ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . Islamic Republic of Iran Vice Presidency For Strategic Planning and Supervision Guideline on Hydraulic Geometry and Channel Pattern of Rivers No.643 Office of Deputy for Strategic Supervision Ministry of Energy Department of Technical Affairs Bureau of Engineering and Technical Criteria for Water and Wastewater 2013 اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺑــﺎ ﻋﻨــﻮان » راﻫﻨﻤــﺎی ﺷــﮑﻞ ﻫﻨﺪﺳــﯽ ﻣﻘﻄــﻊ و راﺳـﺘﺎی رودﺧﺎﻧـﻪ « ﺿـﻤﻦ ﻣﻌﺮﻓـﯽ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﻮﺛﺮ در ﭘﺎﯾﺪاری رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﯿﯿﻦ روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺗﻌﯿـﯿﻦ اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﯽ و راﺳﺘﺎی ﭘﺎ ﯾﺪار رودﺧﺎﻧﻪ و ﮐﺎرﺑﺮد آن ﻫـﺎ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯽ ﭘﺮدازد . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨـﺪی ﻣﻨﺎﺳـﺒﯽ ﮐـﻪ از ﺷــﮑﻞ ﻫــﺎی ﻧﺎﭘﺎﯾــﺪاری، ﺷــﺎﺧﺺ ﻫــﺎی ﺗﺸــﺨﯿﺺ و روش ﻫﺎی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن اراﺋﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ، در ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان راﻫﻨﻤـﺎﯾﯽ ﮐﺎرﺑﺮدی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن، ﭘـ ﮋوﻫﺶ ﮔـﺮان و ﻣﺸﺎوران اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد .