سند 5211

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ۱۳ اش 8 سا ناگ سسکا سا نا گاگ سا ماگ اقا اقا آاق آااق اقا آاق سس مس لگ 85 ع۳1۳] ا |" ا جمهوری اسلامی ایران 1 وزارت نفت 1 |" ا |" ا ۱ 1 ۹ ۳ |" 7 ا ۱ 1 |" : |" ۹ ا 1 |" ا رک !۱ ۱ ۰072 [۳ ا سس روم !۱ ۳ ۷ ال 1 ۱ نع هی اه 1 ۸ هم 4 ای هد ث ۹ !|" ۱ ۱ جٍ , ۰ 11 اه ۳ ج ۱ زجام چام 2 1 ۳ ۳ و۸ سا حور 8 2 ما (راا را که 1 بخ ۳ ( هت ۳ ۱ : ۳۹ 4 ول زد چم میا ِ 1 ۱ کی 7 تیش 1 1 4 1 1 رک 7 ۱ ی 127 1 ۱ ۱۱ ا |" ا : : !"۱ ا |" ا |" ا |" ا نس ی ۰2 جر فا ۲ ۱ ۱ وم سس ی سح ۹ هو درز 1 قاری ی ۵ [ شاه شاج زر ود چا ی 1 ری 9 شک فس 5 وی ۱ و ۹ 0 1 : وا ۱۱ ۱ ۱ 1 1 رورا زر ار یو ۲۲۳۱ 1 ۱ ۱ ی ۱ 5 دک و او ده کت ات دا وچ وس رو یس ی بط یت کیپ کی اون وی ارب ریا وا | بس بس رب دا رپ تا سو یا را وا و و یی اب زوم را رک وسک یک کز نیک روا برا رم رکر ات زا تا دا 3 ۵ تک که 3 زار ساز ریا اس رک ارت ی بخ جح و سور تج کوخ و رو سر کیک | و وگ وا ربا را اور رت بر وروی رومام مس یم ۱ وه وک ۱ ور ده وه وج ی آوا ور چات ی کون جر یف ارو وید تپ و کم 3 ا |" ا |" اط ا سریه شماره 024 معاونت مهندسی و ساخت داخل وزارت نفت ۱ |" ا |" ا |" ا 5 1 تن 35 ند تاق ند اقا کح لد اه اعد لد 35 اقآ اک الق آاق کال عد ع 35 85 الا 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵۵ 1۱۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- هس ۰ ۹ ۰ ۰۰ ۱ 2 ر های مختلف با کارا یی مورد نظر ءترکیبی را در دسترس بشر قرار داده که دامنه استفاده از آن رو به گسترش دارد. خوشبختانه مراجع و معیارهای قابل استناد هم در سطح جهانی و هم در سطح ملی کم نیستند و اهتمام ویژه به تدوین ضوابط و معیارهای مربوط به بتن در سطح کشور ملاحظه می شود . تجدید نظر در آیین نامه بتن ایران در سال 1379 و تدوین بخشهای الحاقی آن. پروژه‌های تحقیقاتی مربوط در مراکز تحقیقاتی, دانشگاهها و موسسات پژوهشی نشان از تداوم تحقیقات برای رسیدن به معیارهای بهتر طراحی و اجرای بتن در کشور می باشد. سالیانه میلیاردها ریال اعتبار صرف ساخت و ساز در کشور می شود . از این میان وزارت نفت نیز اعتبارات هنگفت,ٍ لحاظ شرایط محیطی بسیار مهاجم و گزند بار و حمله شدید یون های کلرید و سولفات به ساز های بتنی حاشیه بالاتری از پایایی را طلب می نماید. در دیگر مناطق کشور نیز به لحاظ ویژگی های خاص اقلیمی و اجرایی خود. ضوابط ویژه ای برای اجرای سازه های گستردگی استفاده از سازهای بتن در صنعت نفت. این معاونت را بر آن داشت تا ضوابط مربوط به اجرای سازه های مجموعه حاضر که با عنوان " راهنمای اجرای بتن ویژه صنعت نفت "" تهیه شده گامی است هر چند کوچک برای نیل به طراحی و ساخت سازه‌های بتن آرمه با شرایط مقاومتی و پایایی مورد نظر که امید است با تداوم کار گروههای تخصصی به تدریج ضوابط و معیارهای ویژه آن برای صنعت نفت تهیه شود . این راهنما در 5 فصل تهیه شده است و در تدوین آن سعی شده تا ضوابط اجرای بتن از دیدگاه‌ها و شرایط مستمر این کار را به انجام رساندند » پاس میدارم و از شرکت های نارگان, ایریتیک و سازه و نیز جناب آقای دکتر مهندس مائین برای راهبری و هدایت کار و از سرکار خانم میرزائی برای تایپ نهایی و صفحه‌آرایی مجموعه تشکر می‌نمایم. اعضای کار گروه تخصصی راهنما: مهندس شاپور طاحونی دانشگاه صنعتی امیر کبیر معاون وزیر در آمور مهندسی و فناوری وزارت نفت بهار 1384 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی : معاونت آمور مهندسی و فناوری وزارت با استفاده از نظر کارشناسان برجسته و نظرخواهی برخی متخصصان مبادرت به تهیه این راهنما نموده و آنرا برای استفاده جامعه مهندسی کشور در اختیار قرار داده است .این معاونت معتقد است که با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهای مفهومی, فنی, آبهام. ایهام و آشکالات موضوعی نیست. از این رو از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال مراتب را | < شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. 2 - ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. 3 < در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمائید. 4 نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمائید. کارشناسان این معاونت نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام لازم را معمول خواهند داشت . کدپستی ۱۵۸۵۸۸۶۸۵۱ 07 - ]۰ ۷۷۷۷۷۷ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب فصل اول ‏ نظارت کارگاهی 1-1 کلیات 1 2-1 انواع نظارت 1 [3-1 سازمان گروه نظارت 2 4-1 وظایف و مسئولیت های گروه نظارت 2 5-1 ناظر 3 0-1 روابط بین گروه نظارت و پیمانکار و عوامل پیمانکار ۰ [-7 بازرسی های متداول 6 فصل دوم 7 مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت 1-2 کلیات 15 2-2 مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت 16 3-2 آزمایش مجدد 18 4-2 روشهای نمونه برداری 19 5-2 منحنی های کنترل 19 فصل سوم - سیمان و آزمایشهای آن 1-3 کلیات 23 2-3 کانیهای لازم برای تولید سیمان 2 3-3 تولید سیمان 24 4-3 ترکیب شیمیایی سیمان 24 5-3 انواع سیمان 25 6-3 مقاومت نسبی بتن های ساخته شده از سیمان های مختلف 2 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 7-3 دستورات آئین نامه ای برای انتخاب نوع سیمان در شرایط محیطی گزند بار 28 8-3 ویژگیهای شیمیایی سیمان 29 9-3 ویژگیهای فیزیکی سیمان 29 10-3 آزمایش های سیمان 31 11-3 نمونه برداری از سیمان 31 12-3 انبار کردن و نگهداری سیمان 30 فصل چهارم -سنگدانه و آزمایش های آن 1-4 کلیات 41 2-4 منابع سنگدانه ها 41 3-4 تعاریف 44 4-4 مشخصات فنی سنگدانه 4 5-4 آزمایشهای سنگدانه ها 05 6-4 حمل و نقل و انبار کردن سنگدانه ها 05 فصل پنجم - آب و مواد افزودنی 1-5 آب 71 2-5 مواد افزودنی 72 3-0 آزمایشهای آب و مواد پوزولانی 9 فصل ششم - فولاد 1-40 کلیات 83 246 نوع و مشخصات میلگردهای مصرفی در بتن 83 3-6 حمل و انبار کردن میلگردها ۹ 46 نمونه برداری و آزمایش 8 5-46 مشخصات مکانیکی و ضوابط پذیرش میلگردها 88 6-2۵ مشخصات شیمیایی میلگردها 91 0 م1۲۱۵ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1 06۲۵2160 ۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- 7/46 نقشه های اجرایی 92 8-6 بریدن و خم کردن آرماتور 912 946 بستن و کار گذاشتن آرماتورها 93 10-6 وصله کردن آرماتور 94 11-26 جوشکاری آرماتور 94 12-46 حداقل پوشش محافظ بتنی روی میلگرد 100 13-40 رواداری‌ها در بریدن و کار گذاشتن میلگردها 102 144۵ بازرسی و نظارت 103 1526 آزمایشهای میلگرد 104 1-7 کلیات 10 2-7 محیط با شرایط یخ زدن و آب شدن متناوب 10 3-7 بتن در شرایط محیطی مهاجم 109 4-7 حداکثر مواد پوزولانی 110 ۹-7 محیط های سولفاتی 111 6-7 محافظت در برابر خوردگی آرماتور 113 7-7 خوردگی فولاد به علت کربناسیون 114 8-7 معیارهای پذیرش بتن بر مبنای پایایی 116 1-48 ساخت بتن 117 2-4 حمل بتن 123 3-0 بتن ریزی و متراکم ساختن بتن 129 4-48 تراکم وتحکیم بتن 131 5-8 سقوط آزاد بتن و جداشدگی 142 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم -- کیفیت بتن و طرح اختلاط 1-9 اجزای بتن 147 2-9 مشخصه های بتن سخت شده 149 3-9 مشخصه های بتن تازه 133 4-9 انقباض بتن 154 5-9 آزمایش های بتن 1535 6-9 شرایط پذیرش بتن 10 7-9 طرح اختلاط 170 فصل دهم اثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه‌های حفاظت سطحی 1-0 کلیات 135 2-40 طبیعت ترکیبات شیمیایی مهاجم 186 3-0 خوردگی آرماتور 190 4-0 ارزیابی تاثیر حفاظت سطحی بتن با آزمایش 196 5-0 ترکیبات حفاظت سطحی بتن 198 6-00 راهنمای اثر مواد بر بتن و انتخاب شیوه حفاظت 218 فصل بازدهم 7 عمل آوردن بتن 1-1 کلیات 241 2-11 تاثیر حرارت 242 3-1 عمل آوری توسط آب 243 4-11 پوشش های نفوذ نایذیر 244 5-11 پوشش های پاشیدنی 244 6-11 عمل آوری تحت حرارت زیاد و بخار 246 7-1 عمل آوری در اتوکلاو 241 8-1 مدت عمل آوردن 241 1 9-1 عمل آوری بتن روسازی , بام عرشه پل ها و کف های روباز 248 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 10-11 عمل آوری بتن دیوارها و کف‌های داخلی 249 1 11-1 عمل آوری بتن دیوارها و ستونهای خارجی و پایه های پل ها 20 فصل دوازدهم < روشهای خاص بتن ریزی 1-2 کلیات 251 2-2 پمپ کردن بتن 251 3-2 پاشیدن بتن و ملات 200 4-2 بتن ریزی در زیر آب 209 فصل سبیزدهم 7 مرمت بتن 1-3 کلیات 273 2-3 مصالح مرمت بتن 274 3-3 آماده سازی بتن برای مرمت 276 4-3 روشهای برداشتن بتن 271 5-3 تمیز کردن و عمل آوری 278 6-3 روشهای مرمت 279 7-3 عملکرد برخی از مصالح تعمیر در مرمت سازه های بتنی 28 8ل چهاردهم - ساخت بتن و بتن ریزی در هوای سرد 1-4 کلیات 291 2-4 تعریف هوای سرد 291 3-4 مصالح 292 4-4 طرح مخلوط بتن 292 5-4 دمای بتن تازه 293 6-4 روش برآورد دمای مخلوط بتن 294 7-4 گرمایش مصالح 295 8-4 مدت زمان لازم جهت محافظت از بتن تازه در مقابل یخ زدگی 291 م1۲۱۵ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- 9-4 روشها و مصالح لازم جهت محافظت از بتن در مقابل یخ بندان 300 11-4 اختلاط بتن 302 12-4 عمل آوردن بتن 202 فصل پانزدهم < ساخت بتن و بتن ریزی در هوای گرم 1-5 کلیات 303 2-15 حدود کاربرد 303 3-5 تدابیر ویژه جهت بتن ریزی در هوای گرم 306 فهرست ماخذ 317 ۲۴ 0۲۵21۵0 ۷۱1۳ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- نظارت کار گاهی ۱ ۲ 1-1- کلیات هدف این مجموعه ارائه ضوابط و جزییاتی است که در حد این دستورالعمل برای اجرای مطلوب سازه های بتن آرمه رعایت آنها ضروری است . شرح وظایف گروه نظارت ( عالیه - کارگاهی ) و اختیارات آن در شرایط عمومی و مشخصات فنی پیمان درج شده است . ضوابط این مجموعه را می‌توان به عنوان اطلاعات تکمیلی و راهنمایی برای مشخصات فنی پروژه » معیارها اصلی حاکم بر عملکرد و تصمیم‌گیری‌های گروه نظارت است. در نتیجه هنگام تهیه نقشه ها و سایر اسناد مناقصه باید دقت کافی به عمل امده و تجربیات مهندسین ناظر پروژه‌های قبلی مدنظر قرارگیرد. بسیاری از مشکلات حقوقی پروژه ها ناشی از تفسیرهای متفاوتی است که از بندهای غیرصریح مشخصات فنی به عمل می آید . لذا باید دقت ویژه مبذول شود تا مشخصات فنی پروژه ها بطور واضح و شفاف تهیه و پیوست پیمان گردد . ۲ 2-1 - انواع نظارت مسئولیتها و وظایف گروه نظارت از نظر اینکه از طرف چه مرجعی به کار گمارده شده است متفاوت بوده و بصورت زیر قابل طبقه بندی است : |. گروه نظارت به عنوان نماینده کارفرما عمل نموده و کیفیت اجرای پروژه را تضمین 2 گروه نظارت از سوی اجرا کننده به عنوان سیستم کنترل کیفی حین اجرای عملیات عمل می نماید . در این حالت گروه نظارت این تضمین را می‌دهد که حاصل کار منطبق بر مشخصات فنی قرارداد به اجرا در می آید . نظارت سیستم کنترل کیفی پیمانکار تولید بتن (کارخانه‌های بتن آماده) را می‌توان از این طبقه برشمرد . 3. گروه نظارت به عنوان نماینده ( یا عامل ) دستگاههای دولتی عمل نموده و رعایت مقررات و ایین‌نامه‌ها را در اجرای ساختمان بتن ارمه کنترل می‌نماید . ۲۴ 0۲۵21۵0 ۷۱1۳ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- نظارت کارگاهی ۲ آا- 3- سازمان گروه نظارت بدون توجه به طبقه بندی . گروه نظارت متشکل از یک مهندس سر ناظر و یک یا چند مهندس یا نقشه برداری » آرماتوربندی . قالب بندی ۰ بتن ریزی » مسئول آزمایشگاه و نظایر اینها فعالیت ۲ 4-1- وظایف و مسئولیتهای گروه نظارت گروه نظارت وظیفه دارد با توجه به اسناد و مدارک پیمان » در اجرای کار نظارت و مراقبت دقیق به عمل آورد و مصالح و تجهیزاتی را که باید به مصرف برسد .ء براساس نقشه ها و مشخصات فنی, مورد رسیدگی و آزمایش قرار دهد و هرگاه عیب و نقصی در آنها یا در نحوهٌ مهارت کارکنان یا چگونگی کار مشاهده کند . دستور رفع آنها را به پیمانکار بدهد . همچنین هرگاه بعضی از ماشین‌الات معیوب باشد » به طوری که نتوان با آنها کار را طبق مشخصات فنی انجام داد » مهندس ناظر تعمیر یا تعویض و تغییر آنها را از پیمانکار می‌خواهد. مهندس ناظر حق ندارد از تعهدات پیمانکار بکاهد و یا موجب تمدید مدت پیمان یا پرداخت اضافی به پیمانکارشود یا هر نوع دستور تغییر کاری را صادر کند . با رعایت این موضوع . هرگونه دستوری که از طرف مهندس ناظر به پیمانکار داده شود , پیمانکار ملزم به اجرای آن است . مهندس ناظر به منظور اطمینان از صحت اجرای کار . اقدام به آزمایش مصالح یا کارهای انجام یافته می کند. هرگاه نتایج این آزمایش ها با آنچه که در مدارک فنی تعیین شده است. تطبیق خدمات کنترل کیفی که از طرف گروه نظارت انجام می شود به شرح زیر است : . بازرسی مستمر و تطبیق کارهای اجرایی با نقشه ها و مشخصات فنی و استانداردها و دستور کارها و تأیید صحت اجرای آنها قبل از پوشیده شدن یا اجرای مراحل بعدی . 2 کنترل نقشه ها , محورها » و ترازهایی پیاده شده روی زمین و تأیید انطباق آنها با نقشه‌ها قبل از شروع عملیات هر قسمت و کنترل عملیات نقشه برداری در مراحل مختلف اجرای کار . 3 نظارت بر نگهداری نقاط نشانه و مبداً به وسیله پیمانکار . 4 اندازه گیری تغییر شکل ها و جابه جایی ها و کنترل رواداریهای مجاز . 5 . نظارت بر نحوه نگهداری و انبارداری مواد ۰ مصالح و تجهیزات در کارگاه و جابجایی آنها . 6 دستور انجام آزمایش های مصالح و تجهیزات و کارهای انجام شده با تعیین نوع آزمایش و محل آنها طبق برنامه یا به صورت موردی . /. نظارت بر فرآیند انجام آزمایش ها . کنترل نتایج آنها و ابلاغ دستور کار به پیمانکار برای اصلاح مصالح و تجهیزات یا کارهای معیوب. 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- نظارت کار گاهی ان 8. کنترل مصالح و تجهیزات هنگام ورود به کارگاه و حصول اطمینان از تطبیق کمی و کیفی آنها با مشخصات فنی و استانداردها و تنظیم صورتجلسه ورود مصالح و تجهیزات . 8 دستور اصلاح کارهای معیوب و پیگیری رفع آنها . 0 تأیید مشخصات مصالح و تجهیزاتی که باید در کار مصرف شود از نظر انطباق با مشخصات فنی و نقشه های اجرایی قبل از سفارش خرید و پیش از مصرف . 1 [. نظارت بر تحویل مصالح و تجهیزات تحویلی کارفرما به پیمانکار و بررسی و اعلام نظر در مورد گزارش پیمانکار نسبت به اقلام صدمه دیده و کسری . 2 نظارت بر نحوه نگهداری و مراقبت از کارهای اجرا شده . 3. رسیدگی و تأیید نقشه‌های کار گاهی تهیه شده بوسیله پیمانکاران . 4 رسیدگی و تأیید نقشه‌هایی چون ساخت که به وسیلهٌ پیمانکار تهیه می‌شود. بطور خاص وظیفه گروه نظارت در اجرای ساختمانهای بتن آرمه به شرح زیر می‌باشد : [. شناسایی » آزمایش و تأیید مصالح شامل آرماتور . شن » ماسه . آب . سیمان و افزودنیها . 2. کنترل پیمانه کردن . اختلاط و سیستم های اندازه گیری دستگاه بتن سازه . 3. کنترل آرماتوربندیا. قالب بندی ۰ اقلام و مجاری مدفون و باز شو ها در بتن و انطباق آنها با نقشه ها و نظافت محوطه آماده شده برای بتن ریزی . 4. نظارت بر اختلاط . حمل . جادادن ۰ تراکم . مرتعش نمودن . پرداخت ۰ عمل آوری و محافظت 5 برنامه‌ریزی و نظارت بر تهیه نمونه های لازم برای آزمایش و انجام آزمایش‌های دوره‌ای از مصالح. 6. کنترل ماشین آلات . شرایط کار . مهارت‌های اجرایی پیمانکار . . کنترل دما و شرایط جوی و سایر عواملی که در کیفیت اجرا مور هستند و صدور دستور کارهای لازم برای مواجهه با شرایط موجود . 8. ارزیابی نتایج آزمایش‌ها و تهیه نمودارها و استنتاج های آماری . 9 تأیید ردیف‌های معیوب بعد از انجام عملیات اصلاحی . 40 تهیه گزارش‌ها و بایگانی اسناد . ۲ 5-1 -ناظر 1-5-1- ارزیابی ناظر مهندس یا تکنسین دستگاه نظارت فردی است که دارای مدارج تحصیلی . یا تجارب عملی و با تلفیقی از آنها در زمینهٌ اجرای ساختمان بوده و قدرت فهم و تجزیه و تحلیل مسائل اجرایی را به این روش انجام شود . ناظرینی که تحصیلات دانشگاهی تا رده کاردانی و یاکارشناسی دارند . کنترل ارماتور بندی شامل قطر, تعداد میلگرد. محل حم. قطع 0 وصله کردن ارماتور ضخامت پوسشسش ارماتور استحکام قفسه ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- نظارت کار گاهی ۳ لیکن فاقد تجربیات عملی می باشند . باید چند سال در کارگاه به عنوان کمک ناظر زیر نظر یک ناظر باید توانایی های زیر را داشته باشد : 1. مدیریت . 2. قابلیت تشخیص اهمیت نسبی ردیف های مختلف اجرایی. 3 احاطه به مشخصات فنی مصالح و ردیف های اجرایی. 4 احاطه به زمان بندی انجام عملیات و کنترل پروژه. 5 تحلیل هزینه های ردیف‌های کاری . 6 قابلیت برآورد کمی ( مقادیر و احجام ). 7 قابلیت برآورد مالی پروژه. 8 توانایی در تنظیم و رسیدگی به اسناد حقوقی پروژه ( صورت مجالس . دستور کارها . صورت 9 آشنایی با اصول ایمنی کار و تسلط به قوانین وزارت کار . |2-5-1 -تحصیلات و تجربه لازم است ناظرین تحصیلاتی در حد کاردانی . کارشناسی و بالاتر داشته باشند . لیکن ناظرین با هر درجهُ تحصیلی ۰ باید دارای تجربیات و آموزش های عملی باشند. در حال حاضر وزارت مسکن و شهرسازی برای رده‌بندی و ارزیابی ناظران امتحانات منظمی برگزار می نماید . لیکن این آرزیابی ها در حد نظارت کارهای ساختمانی شهری است . برای ناظرین فعال در طرحهای عمرانی و مشابه فعلاً دستورالعمل خاصی برای امتحان و آرزیابی وجود ندارد » لیکن عقیده عمومی بر این است که تنها سابقهٌ کار نمی‌تواند ملاک تشخیص و ارزیابی ناظرین باشد و لازمست ملاکهایی برای ارزیابی مصاحبه های حضوری توسط عوامل کارفرما مورد آرزیابی قرار می گیرد . 3-5-1 - اختیارات ناظر ناظر باید در زمینه های زیر دارای اختیار و اعتبار باشد . 1. قبول یا رد مصالح حمل شده به کارگاه از قبیل شن » ماسه » سیمان و موارد مشابه بر مبنای تشخیص عینی و آزمایشگاهی . 3. قبول یا رد روش های به کار گرفته شده برای انجام پروژه. 4 قبول یا رد بتن ساخته شده بر مبنای تشخیص عینی و یا آزمایش‌های سریع کارگاهی 5 تأیید یا رد مجوز بتن‌ریزی بر مبنای تشخیص عدم قالب بندی و آرماتوربندی صحیح . 6 قبول یا رد روش حمل بتن در کارگاه . ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- نظارت کار گاهی ۵ /. قبول یا رد صلاحیت پرسنل به‌کار گرفته شده از طرف پیمانکار. در برخورد با هر یک از عوامل فوق ناظر این اختیار را باید داشته باشد که عملیات را بصورت موقت تعطیل نموده و موضوع را به سرپرست دستگاه نظارت گزارش نماید . در صورت تأیید سرپرست دستگاه نظارت » عملیات متوقف شده و موضوع بطور جدی بررسی می‌گردد . | - 6 -روابط بین گروه نظارت و پیمانکار و عوامل پیمانکار . هدف گروه نظارت باید این باشد که با کمترین هزینه . پروژه به اتمام برسد . بنابراین باید در تمام مراحل با بررسی روش های آجرایی با پیمانکار » کم هزینه ترین روش ها انتخاب گردند . 2 گروه نظارت وظیفه انجام کار را به عهده ندارد . لیکن باید در جریان کار باشد و در صورتیکه تشخیص دهد روش در پیش گرفته شده به کیفیت مناسب منتهی نمی‌گردد . تذکرات لازم را جهت بهبود و اصلاح روش به پیمانکار ابلاغ نماید . در واقع مهندس ناظر نباید منتظر اتمام کار و سپس قضاوت در مورد آن باشد . چنین شیوه‌ای همواره با هزینه‌های مضاعف و عدم حصول کیفیت مطلوب می‌باشد . در اصطلاح گفته می‌شود که مهندس ناظر نباید پلیس آنتهای خیابان ورود ممنوع باشد . 3 گروه نظارت نباید تأخیر بی مورد در روند اجرایی پروژه بوجود آورد و با هماهنگی دفتر مرکزی 4 گروه نظارت باید ارتباط کاری تنگاتنگ با پیمانکار در اجرای کار داشته باشد . حفظ احترام متقابل بین پرسنل گروه نظارت و پیمانکار از اصول اولیه است. 5 در خصوص اشتباهاتی که دستگاه نظارت پی به آنها می برد » نباید جوسازی به عمل آمده و باعث بحران سازی در سیستم پیمانکار گردد . 6 دستور کارها و اخطارها باید به عوامل مسئول ( رئیس کارگاه ) پیمانکار ابلاغ شود . در اخطارها باید ذکر گردد که کارهای اشتباه طبق مشخصات فنی پیمان, قابل پذیرش نمی‌باشد . 7. مشکلاتی که ضرر و زیان و یا بار مالی و یا تغییر در زمان بندی پروژه بوجود می‌آورد ۰ باید بصورت کتبی به رئیس کارگاه پیمانکار ابلاغ گردد . دستور کاری که دارای بار مالی بوده و یا تغییر در زمان بندی پروژه بوجود می آورد باید با تأیید کارفرما ابلاغ گردد . 8 در صورتیکه تذکرات شفاهی دستگاه نظارت به پیمانکاران جزء منجر به اصلاح روش‌ها نگردد . مرأتب باید بصورت کتبی به رئیس کارگاه پیمانکار اصلی ابلاغ گردد . 9 مهندسین ناظر باید در تمام مراحل اجرا ۰ از اختلاط بتن . جادادن ۰ تراکم » ماله کشی و تعمیر در کنار کار باشند و هرگونه اشتباه یا بهبود در روش کار را جهت حصول کیفیت مطلوب ۰ در ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- نظارت کار گاهی ۶ ۲ آ-7 - بازرسی های متداول در جداول 1-1. 2-1 و 3-1 دوره بازرسی های متداول کارهای بتنی طبق آیین‌نامه آنها ارائه شده نمونه ای از چک لیست کنترل کیفی مراحل قالب بندی , آرماتوربندی و بتن ریزی در جدول 4-1 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- چ 3 ۳ جدول 1-1 بازرسی و بازرسی اسناد تحویل سیمان به کارگاه آزمایش دانه‌بندی 3 آزمایش تعیین مواد زیان آور هدف سیمان ۲*۱ خرید و کنترل مشخصات کارخانه تولید کننده بررسی وصعیت ظاهری از لحاظ اندازه . شکل دانه ها و ناخالصی های آ بندی ۰.۰ سنگدانه ها و نوع آنها ۱۷۷۷۷۷۷0 دوره بازرسی و آزمایش به آزای هر محموله تحویلی به کارگاه به ازای هر محموله تحویلی به کارگاه به ازای هر محموله تحویلی به کارگاه - اولین محموله از منبع و یا معدن جدید 2 در صورت مشکوک بودن پس از هر بازرسی عینی ت-روزانه یکبار مطابق موارد 1 و 2 بالا در همین ستون و مطابق موارد 1 و 2 بالا در همین ستون 9 (4 روزآنه یکبار و در موارد لازم ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۷۱1 ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۳۲۵ 1۲۱۵ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 > اون هام یس (8 فرودی‌های شیمیایی فزودنی ها امولسیونی افزونه ها ۱ بصورت پودر) (5) جدول 1-1 ادامه - بازرسی بازرسی اسناد تحویل مواد به کارگاه و برچسب روی بسته بندی های و انجام آزمایش های استاندارد آزمایش وزن واحد حجم و عدد 0۳1 بازرسی اسناد تحویل مواد به کارگاه آزمایش وزن واحد حجم بازرسی اسناد تحویل مواد به کارگاه و همچنین کنترل علائم و نشانه های ازمایشها با ویژگی های درج شده در مقایسه به شرایط ظاهری برای مقایسه با ویژگی اعلام شده توسط تولید کننده اطمینان از انطباق مواد با سفارش خرید 9 نام کارخانه تولید کننده مواد به شرح ثبت شده در سفار اطمینان از یکنواختی مواد اطمینان از انطباق مواد باسفارش خرید از نظر نوع و کیفیت و نام کارخانه 0 5۱۵۲۷۷۷۷۷ دوره بازرسی و ازمایش به رای هر محموله وارد شده به کارگاه برای هر محموله و در موارد لازم به تشخیص دستگاه نظارت حداقل هفته ای یکبار و در صورت نیاز به (ا تشحیص دستگاه نظارت به رای هر محموله وارد شده به کار گاه به رای هر محموله وارد شده به کارگاه به رای هر محموله وارد شده به کارگاه ۱ 1۲۱۵ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۱1۱ 0۲۵۵160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول 1-1 ادامه - بازرسی و کنترل کیفیت مصالح بتن فقط وقتی که آب از منابع آب شرب عمومی نبوده و یا وقتی که آب از منابع جدیدی تهیه شده و مورد تردید باشد . آزمایش ملات براساس استاندارد | برای مقایسه نتایج حاصل از آزمایشهای به شرح مورد بالا در همین ستون توضیحات : [1- حداقل ماهی یکبار و یا به‌ازای هر 100 تن سیمان » هر کدام زودتر اتفاق افتاد » به‌ازای هر نوع سیمان » نمونه گیری شده و مورد آزمایش قرار گیرد . در ضمن به ازای هر محموله سیمان تحویل شده به کارگاه لازم است حداقل سه کیلوگرم نمونه تهیه و به نحو مناسب علامتگذاری و به مدت4 ماه نگهداری شود تا در صورت لزوم مورد آزمایش قرار گیرد . 2 - برای هر محموله وارد شده به کارگاه . مشخصات کارخانه و نوع سیمان باید در برگ تحویل ثبت شده باشد. 3- برای هر تغییر معدن یا منبع سنگدانه وارد شده به کارگاه باید اطلاعاتی در مورد حداکثر میزان کلرید (1) و سولفات( د50) قابل حل در آب موجود در مصالح و همچنین قابلیت و حساسیت احتمالی سنگدانه نسبت به واکنش زایی قلیایی ۰ مشخص شود . 4 این آزمایش از سنگدانه های انباشته شده در محل تولید بتن و در زمان تهیه بتن انجام می شود . از هر محموله ماده افزودنی وارد شده به کارگاه . باید نمونه گیری شده و ضمن نگهداری نمونه‌ها . در صورت لزوم روی آنها آزمایش‌های لازم به عمل آید . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰( ِا ۱۱۳ اختلاط میزان کلرید در مخلوط میزان رطوبت در سنگدانه میزان رطوبت در سنگدانه ربر روانی بتن وزن مخصوص بتن تازه شده جدول [2-1 کنترل و آزمایش در ابتدای کار محاسبه براساس کلرید موجود در مواد آزمایش خشک کردن یا معادل آن اندازه گیری بطور مداوم . آزمایش بازرسی عینی بازرسی روانی آزمایش وزن مخصوص آزمایش مطابق استاندارد تأمین دلیل آنکه ویژگی های مورد اصلاح مقدار مورد نیاز برای مقایسه با وضعیت ظاهری ارزیابی انطباق میزان روانی یا روانی مورد نیاز و کنترل تغییرات احتمالی مقدار آب بازرسی پیمانه و مخلوط کردن و مخلوط ۷۷۷۷ قبل از استفاده از هر مخلوط جدید به شرط آنکه داده در ابتدای کار و در مواردی که میزات کلرید مواد تغییر کند در صورت غیر مداوم بودن به طور روزانه ۰ بسته به شرایط جوی منطقه ممکن است آزمایشهای مورد نیاز کم یا زیاد شوند |- هنگام تهیه آزمونه برای آزمایش بتن سخت شده 2 هنگام آزمایش تعیین میزان هوای بتن 3- در موارد تردید براساس مشاهدات عب: به تعداد دفعات آزمایش مقاومت فشاری مطابق بند 5-0 آیین نامه بتن ایران ۲۳۴ 0۲۵۵160 ۷۷۱1۱ ۵0۵1۳۵۵1۵۲۷ ۳۲۵ 1۲۱۵| ۷۵۲۹۱۵۲۱ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۱ ۳ 5 وزن مخصوص ظاهری مقدار آب اضافه شده به مخله ط تازه مقدار هوای موجود در مخلوط بتن تازه برای بتن های با حباب هوا جدول 2-1- ادامه- کنترل و آزمایش مطابق استاندارد با تقسیم نمودن جمع ردیف های 3 و 4 و 9 بر ردیف 0[ یاهر روش آزمایش استاندارد توافقی شده آزمایش مطابق استاندارد های نمونه های برداشته شده از مطابق با آیین نامه های مربوطه یا بر اسا توافد به ما آمده بازرسی مشخصه های بتن به سیمان واه ارزیابی نسبت آب به سیمان ارزیابی انطباق مقدار هوا با مقدار هوای ٩۱۵ ۷۷۷۷/۷۷ 0 به تعداد دفعات آزمایش مقاومت فشاری هربار پیمانه و مخلوط کردن هربار پیمانه و مخلوط کردن هربار پیمانه و مخلوط کردن برای مخلوط های با حباب هوا 1- اولین پیمانه و حداقل یکبار در روز 2- به دفعات بیشتر متناسب با شرایط در ابتدای کار ۰ دوره های بعدی براسا توافه ۵۷۲ |1۲۱۵ ۳۲۵ ۵0۱۳۵۵1۵۲۷ ۷۱1۱ 0۲۵2160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- : ۰ 5 6 ۰.۰ تجهیزات مربوطه به اندازه گیری دستگاه اندازه گیری و توزین ماده افزودنی تجهیزات اندازه گیری مداوم میزات وسایل آزمایش مخلوط کن ( از جمله کامیون های مخلوط کن و حمل بتن ) بازرسی عینی از نحوه کارکرد آزمایش دقت اندازه گیری وزن بازدید عینی از نحوه کارکرد مقایسه مقدار واقعی با مقدار قرائت شده روی درجه دستگاه اندازه گیری مقایسه مقدار واقعی با مقدار قرائت شده روی درجه دستگاه اندازه گیری مقایسه جرم واقعی مواد تشکیل دهنده مخلوط با جرم مورد نظر براساس یک روش مناسب آزمایش های لازم مطابق با استانداردها یا حصول اطمینان از انطباق با موارد مورد نیاز اطمینان از اینکه تجهیزات مربوط به اندازه گیری وزن بطورصحیح عمل می نماید حصول اطمینان از دقت مورد نیاز حصول اطمینان از اینکه دستگاه اندازه گیری اجتناب از توزیع غیر یکنواخت حصول اطمینان از دقت مورد نظر حصول اطمینان از دقت مورد نظر حصول اطمینان از دقت پیمانه کردن مخلوط کردن درست کار می کند کنترل فرسودگی تجهیزات مخلوط کن ۷ [-در مرحله نصب 2- بطور متناوب بنا به تشخیص دستگاه نظارت برای اولین پیمانه هر ماده افزودنی در هر روز 2- بطور ماهانه پس از نصب 3 در موارد تردید و بنا به تشخیص دستگاه نظارت بشرح موارد 1 و2 بالا در همین ستون بشرح موارد 1 و2 بالا در همین ستون بشرح موارد 1 و2 بالا در همین ستون برحسب نوع وسایل آزمایش بطور مرتب . اما حداقل سالی یکبار ۷ ۷۵۲۹۱۵۲۱ |1۲۱۵ ۳۲۵ ۵0۵1۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1۱ 0۲۵۵160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- به نام خدا مجری : تاریخ : شماره : ( خواهشمند است دستور فرمائید نسبت به کنترل عملیات ی محل ۱ : ی ریسمان شافول ۱ 1 ۱ و ( قالب بندی رقوم قالب تراز بودن قالب | نظافت قالب ۲ درز بندی قالب | روغن قالب ۱ سطح قالب بودن قالب سس ا ال اب 1 ی ۲- ِ شماره ِ محل پوشش بئن نظافت و ارماتوربندی 8 فواصل ارماتور طول همپوشانی طول قطع و خم 8 ارماتور همپوشانی روی ارماتور زنگ زدگی افیرس یس را انا ایس الا ال ابا ۳- بس ویبرانور پمپ بس مورد نظر مورد نظر مور دنظر ریزی ریزی ارس بسا رک ۱ -رعایت کلیه نکات ایمنی و استحکام قالب بعهده مجری می باشد . 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۱۵ فقصسل د وم مفاهیم آماری در نضمین و کنترل کیفیت ۲ ۱-۲ کلبیات : ۰۰ ۰ ۰۰ ۰ : ۳۲ ۰ ۲ ۰ تضمین و کنترل کیفیت به تمام برنامه هایی اطلاق می‌شود که برای حصول کیفیت مطلوب مصالح و ۱( نمونه گیری و ارزیابی مصاح شامل شن » ماسه » آب » سیمان و مواد افزودنی و تأیید انطباق آنها با استاندار دها. ۲ ارزیابی و تأیید صلاحیت استادکاران تولید و اجرای بتن ( ارزیابی پرسنل) . ۳ ارزیابی لوازم و ماشین آلات ساخت بتن ( بتونیر و بجینگ پلانت ) و ماشین آلات حمل بتن . ۵ ارزیابی تجهیزات آزمایشگاهی کارگاه . نمونه گیری از بتن ساخته شده و انجام آزمایش های لازم روی آنها . انجام آزمایش های غیر مخرب در روی اعضای ساخته شده . در صورت لزوم انجام آزمایش بارگذاری . تقسیم وظایف » لازم است برنامه تضمین و کنترل کیفیت توسط یک سازمان مستقل انجام شود . (,0. ۸)) ۸۵۹۳۵۲۴ االد0) ً (0.۳) ۲0۳۵۱ بازا0۵ * ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۱۶ ۲-۲ مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت مقاومت بتن کمیت قطعی نیست و بتنی که با یک فرمول کارگاهی تولید می شود . دارای مقاومتهای متفاوت در نمونه های مختلف خواهد بود . برای بیان یک کمیت غیر قطعی ( اتفاقی ) باید از اصول آمار و احتمالات کمک گرفت . علم آمار . همانند ابزاری چند منظوره است و اجازه می دهد تصمیم‌گیری با درجهه مشخصی از اطمینان » انجام پذیرد . 10 ۱ ۱-۲-۲- کمیت اتفاقی اگر مقدار کمیتی را نتوان بطور قطع و یقین معلوم نمود . به آن کمیت اتفاقی گویند . مقدار کمیت اتفاقی به طور قطع و یقین معلوم نیست و فقط به کمک علم آمار می توان مشخص نمود احتمال این که مقدار آن جامعهٌ آماری " می گویند . برای نمایش یک جامعهٌ نمونه . از نمودار میله ای استفاده می شود . محور افقی نمودار میله‌ای . محدود . و محور قائم نشان دهنده تعداد نتایج موجود در محدوده خاص می باشد . به عنوان مثال شکل ۱-۲ نشان دهنده نمودار میله ای ( هیستوگرام ) نتیجهٌ حاصل از ۵۳۸ آزمایش فشاری روی بتن تولید شده درمرکز تولید بتن می‌باشد . در این نمودار می توان مشاهده نمود که تعداد نتایج بدست آمده در محدوده ۲۴ تا ۲۶ نیوتن بر میلیمتر مربع . در حدود ۱۳۲۰ عدد می‌باشد . الف ) متوسط نمونه ها (متوسط) 2547:۲۱0۱ 7 ۱ _- ۱-۳۲ 7 خر 52 شکل ۱-۲ نمودار میله ای نتیجهٌ حاصل از ۵۳۸ آزمایش فشاری روی نمونه های بتن ۱ : ۲ ۳۵۷1۵110 5۵6 ۱۷1 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۱۷ ب ) واریانس نمونه ها ی ( ۲-۲ ) پد) ۹ ری 1[ 71 پ ) انحراف استاندارد " (۳-۲) 6 6 ( ۳-۲ ) خ > ۷ ۴ 9 ( ۵-۲ ) ۳ > در روابط فوق . :* مقدار یک نمونه » و ۱ تعداد نمونه ها میباشد . مقدار مورد انتظار برای نمونه . مقدار متوسط ۲ است . انحراف استاندارد ,6 نشانه‌ای از پراکندگی درشکل ۱-۲ منحنی هموار ماربر نمودار میله ای » اصطلاحاً تابع چگالی احتمال "گفته می شود . مساحت زیر تابع چگالی احتمال در یک محدوده خاص . نشان دهنده احتمال وقوع مقدار واقعی کمیت . در آن محدوده است . درعلم آمار ۰ یک تابع چگالی احتمال استاندارد تعریف میگردد که اصطلاحاً به آن توزیع نرمال می‌گویند . این تابع به صورت زیر تعریف می شود . - .۱ ۱ (۶-۲) )| م۵ سس کی[ ۲۰ ۱ رو )2( ۱ ( ۷-۲) رات (۸-۲) )| عه ۳۵6 ۱۷۷ 0 ل۳هل 5۵۵ ۲ ۲ ۲0۵۲۳۵6۱ * ۲۳۵۳۵۵۳٩16 6‏ ۲ /(عل ۳۲۵۳۵1۱۲۷ ‎٩ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۱۸ در شکل ۲-۲ بعضی از خواص جالب تابع توزیع نرمال (»)1 نشان داده شده است . به عنوان مثال در شکل ۲-۲ --الف می توان مشاهده نمود که احتمال رخداد یک واقعه در محدوده یک برابر انحراف استاندارد در هر طرف مقدار متوسط . ۶۸/۲۷ درصد است . این احتمال در محدودهٌ دو انحراف استاندارد در هر طرف مقدار متوسط ء مساوی ۹۵/۴۵ درصد می باشد . همجنین می توان ملاحظه نمود که احتمال رخداد واقعه در خارج از ناحیهُ ۳ برابر انحراف استاندارد از مقدار متوسط ء مساوی ۰/۱۳۵ درصد می‌باشد . اگر مقاومت مشخصه بتن با ./ نشان داده شود . با استفاده از رابطه ۰۵-۲ رابطهٌ آن بصورت زیر در می ید: (۹-۲) سا در رابطه فوق : / - مقاومت متوسط نمونه ها - خطای استاندارد داده های مقاومت ۷ * ضریبی برحسب احتمال وقوع مقاومتهای کوچکتر از ./. اگر این احتمال ۵ درصد انتخاب شود . مقدار ۷ با استفاده از توزیع نرمال مساوی ۱/۶۴ است . در نتیجه مقاومت مشخصهٌ بتن بصورت زیر در می آید. ( ۲ ۱۰) 0 / ></ ۲ ۳-۲ آزمایش مجدد " در عمل با مواردی مواجه می شویم که آزمایش موردنظر به جواب نمی رسد و آزمایش مجدد لازم می‌گردد. ۱ روش آزمایش غلط انجام شده باشد . آزمایش مجدد از یک محصول بدون هیچ گونه تغییر از لحاظ آماری غلط می باشد . به عنوان مثال مصالحی را در نظر بگیرید که ۵۰ درصد احتمال دارد منطبق بر مشخصات بوده و تأیید گردد . احتمال مردود شدن نیز ۵۰ درصد است . حال اگر نمونه در آزمایش اول مردود گردد و سپس بدون هیچگونه تغییری آزمایش مجدد انجام گردد . در این حالت مجدد احتمال پذیرش یا مردود شدن . ۵۰ درصد خواهد بود که در این حالت احتمال پذیرش کل ۷۵ درصد میباشد که ناقض شرایط واقعی است . ۱۵1 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۱۹ ۳ ۴-۲- روش های نمونه برداری از عوامل مهم در موفقیت برنامهٌ تضمین و کنترل کیفیت . انتخاب روش مناسب برای نمونه گیری است. نمونه برداری درکار گاهها غالبا براساس یکی از روش های زیر انجام می‌شود . ۱ - نمونه برداری براساس قضاوت " : در این حالت نمونه برداری فقط براساس قضاوت نمونه برداری انجام می شود . در این حالت نمونه بردار خود تصمیم می گیرد که از چه محل و در چه زمان نمونه گیری را انجام دهد . این نمونه برداری می تواند درجهت اطمینان و یا خلاف اطمینان برنامه کنترل کیفیت باشد . ۲ - نمونه برداری براساس سهمیه ": این روش مشابه روش قضاوت است با این تفاوت که نمونه برداری ۳ نمونه برداری سیستماتیک " : این روش که بیشتر مورد توجه آیین‌نامه‌هاست » براساس سطح یا حجم مشخصی از مصالح و یا تواتر زمانی معینی انجام می شود . ۴ نمونه برداری توده ای " : در این روش مصالح به توده های جدا از هم و یا طول مسیر به فواصل مختلف تقسیم می شود و سپس نمونه از یکی از نقاط این زیر مجموعه ها گرفته می شود و بهتر است مکان نمونه گیری در زیر مجموعه‌ها ثابت نباشد. ۵ نمونه برداری اتفاقی " : در این حالت نمونه برداری بصورت اتفاقی براساس تئوری اعداد اتفاقی انجام می‌شود. در کارهای کوچک یکی از روش های ۱و ۲ و در پروژه های بزرگ . نمونه برداری براساس یکی از روش های ۳ تا ۵ انجام می شود . منظور از منحنی های کنترل ۰ ارائه نتایج آزمایش های مقاومت فشاری نمونه های اخذ شده در کار گاه می‌باشد که به صورتهای زیر انجام می شود : هد 5۹۱۵۳۵6 8 2ا0 0 " 8 هه اه ددع70 ۴ ۰ ۵ : 108 ۲۳۵۵0۵ 5۵8 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۳ ۱-۵-۳ نمودار میله ای ( هیستوگرام ) یکی از روش‌های ارائه نتایج آزمایش های مقاومت فشاری نمونه های اخذ شده در کارگاه . ارائه نمودارهای میله‌ای یا هسیتوگرام می‌باشد. در کنار منحنی هیستوگرام ارائه مقاومت متوسط . انحراف استاندارد ( رابطه ۳-۲) و ضریب پراکندگی ( رابطه ۴-۲ ) نیز لازم می باشد . طبق شرایط پذیرش آیین نامه ها ء مقاومت متوسط نباید کمتر از مقاومت مشخصهٌ طرح باشد . برحسب مقادیر انحراف استاندارد و ضریب پراکندگی با توجه به جدول ۱-۲ می‌توان کیفیت عملیات تولید بتن را مورد ارزیابی قرار داد . جدول ۱-۲ - استاندارد کنترل کیفیت شرایط تولید بتن برحسب انحراف استاندارد و ضریب پراکندگی کدی عالی خیلی خوب حوب متوسط بد ۲-۵-۲ نمودار کنترل مقاومت - شماره نمونه یکی دیگر از روشهای ارائه نتایج آزمایش های مقاومت فشاری »۰ رسم نمودار کنترل مقاومت - شماره نمونه می باشد . در این روش همانند شکل ۲-۲ شماره نمونه روی محور افقی و مقاومت فشاری در محور قائم علاوه بر ارائه مقاومت تک تک نمونه ها . می توان از آنها متوسط گیری نیز کرد . به عنوان مثال در نمودار تحتانی شکل ۰۲-۲ هر نقطه نشان دهندهٌ مقاومت متوسط نقطهٌ فوقانی نظیر به علاوه ۲ نقطهٌ ماقبل آن است که رویهم متوسط ۳ نقطه خواهد شد . مثلاً نقطهٌ ۱۶ در منحنی پایین متوسط نقاط ۰۱۶ ۱۵ و ۱۴ از است به این منحنی متوسط متحرک گویند . چنین نمودارهایی وقتی قابل استنتاج می باشند که بتوان 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مفاهیم آماری در تضمین و کنترل کیفیت ۳۱ مقاومت فشاری قابل پذیرش است که مقاومت تک‌تک نمونه ها کمتر از مقاومت مشخصه نباشد . بنابراین رسم خط افقی که مبین مقاومت مشخصه باشد . در روی نمودار کنترل مقاومت نمونه های تک لازم است . اگر این شرط محقق نشد ء آیین نامه مقرر می دارد که مقاومت متوسط هر سه تایی از نمونه‌ها نباید کمتر از مقاومت مشخصه به علاوه ۱/۵ نیوتن بر میلیمتر مربع و مقاومت تک تک نمونه ها نباید از مقاومت مشخصه منهای ۲ نیوتن بر میلیمتر مربع کمتر باشد . بنابراین رسم خط افقی مقاومت مشخصه منهای ۴ نیوتن بر میلیمتر مربع در روی نمودار فوقانی 9 مقاومت مشحخصه ید علاوه ۱/۵ متر مربع روی نمودار تحتانی لازم ی ۳ 1 ۱ نت مب ۲ وا اان تما سا نی ۱ 1 بای و در ۰ ۹ ۱ ۰ چا هه ای واآن م8 ۵۱ آ0 0۷۳4۵ ۵ ده و مخ و ۱۲ ۷۱ ای هضحل عم اس ۵زا ارین 7 و3۱۳۳ که #وجمه ۳۵ ۲7 ۷ ۴۵۲ .۱6 و۳ 2) شکل ۲-۲ نمودار کنترل و متوسط متحرک ۲۴ 0۲2160 ۷۱1 ۵01۴۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۳ 1-3- کلیات سیمان مهمترین مصالح در تولید بتن می باشد که نقش چسباننده در آن دارد ." ۲ 2-3- کانیهای لازم برای تولید سیمان کانیهای اصلی لازم برای تولید سیمان عبارتند از آهک " ( ۲20 ) » سیلیس " ( :510 ) » آلومین " (۸1202 ) و اکسید آهن " ( :۳۵: 0 ) . در جدول ۱-۳ منابع تحصیل این کانیها ارائه شده است . در میان کانیهای فوق ۰ جزء اصلی آهک است ( به میزان ۶۰ تا ۶۵ . 1) و به همین علت کارخانه های سیمان د مناطقی احداث می شوند که دسترسی سریع به معادن آهک داشته باشند . جدول 1-3 منابع مصالح خام برای تولید سیمان پرتلند _اکسید آهن :۳2:0 لین :۸0 امک ۲:0 غبار کورهٌ آهنگدازی اکسید حاصل در نورد گرم 06 1۲۵ * 4 ۳۳ ۳1 ۱6 * اختراع سیمان را به یک بنای انگلیسی به نام جوزف آسپرین نسبت می دهند که در سال 1824 محصول خود را به ثبت رسانید . صفت پرتلند که اغلب بعد از سیمان ذکر می شود . نام جزیره ای است که در آن سیمان طبیعی با رنگی مشابهٌ سیمان کارخانه ای وجود داشت و قبل از تولید سیمان ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ,۳ ۲ 3-3- نولید سیمان برای تولید سیمان » ابتدا مصالح خام آسیاب شده و سپس با نسبتهای مورد نظر با هم مخلوط می شوند و در این فرآیند آب و گازهایی آزاد شده و ترکیب شیمیایی جدیدی تولید می شود که به آن کلینکر" گویند . کلینکر به همراه ۵ درصد گچ ( به منظور کنترل گیرش آن ) ساییده می شود تا نرمی مطلوب 26:0۰ ۹10: 4600.۵0 0: درصد هر یک از ترکیبات شیمیایی فوق در محصول نهایی بستگی به مشخصه های مورد نظر نظیر و گیرش می‌تواند در هوای آزاد و یا درون آب انجام شود . ذرات سیمان بعد از جذب آب بصورت ژل در می‌آید . این ژل به مرور زمان می‌گیرد و در حین گیرش ایجاد حرارت می نماید . به این پدیده . آبگیری یا هیدراتاسیون " گویند . سرعت گیرش در ابتدا زیاد است ولی بعد از مدتی از سرعت گیرش کاسته می‌شود ولی فرآیند آن می‌تواند تا ماهها ادامه داشته باشد. واکنش شیمیایی در گیرش 5د) در017) 302+ 3030.2510.3110 ج 60 + کب20 رز ۱ 1 ۲۳۴ 0۲۵۵1۵0 ۷۱1 ۵0۵۱۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ 1۳۵۱ ۷۵۲۹۱۵۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۵ تر کیب اصلی تولید شده سیلیکات کلسیم هیدراته یا توبرموریت با فرمول 31120 . 25:02 . 3220 می‌باشد ۰ که مقاومت مکانیکی بتن ناشی از آن است . واکنش های شیمیایی سایر ترکیبات نیز مشابه است. مقدار کل آب لازم برای تکمیل فرأیند آبگیری ۵ درصد جرم سیمان است . 5 به سرعت می‌گیرد و مقاومت اولیه بتن ناشی از آن است . 5د- به آرامی می گیرد و عامل اصلی افزایش مقاومت بعد از هفتهٌ اول است . این دو ترکیب عامل اصلی مقاومت بتن می باشد . 3۸ به سرعت واکنش می دهد و اثر کمی در مقاومت دارد . 0۸۳ به کندی واکنش می دهد . خواص آنها کاهش دمای پخت در داخل کوره می‌باشد و در واقع به عنوان گداز آور عمل می نمایند . در حین آبگیری ( هیدراتاسیون ) ۰ دمایی آزاد می شود که به آن دمای آبگیری یا هیدراتاسیون گویند . در بتن های حجیم این دمای می تواند باعث ایجاد ترکهای حرارتی در بتن گردد . سرعت آزاد سازی حرارت در درجه اول وابسته به ۳:۸ و سپس 5د-ح دارد . حدود ۵۰ درصد کل دمای آبگیری در ۲ روز اول آزاد می‌شود . ممکن است املاح سولفات در خاک یا آب زیرزمینی وجود داشته باشد . در صورت مجاورت بتن با چنین خاکی . املاح فوق با 7۸ واکنش شیمیایی انجام داده و تولید ترکیباتی همراه با افزایش حجم در جدول ۰۲-۳ مشخصه های مکانیکی چهار تر کیب اصلی سیمان ذکر شده است . 5-1 -انواع سیمان پنج نوع اصلی سیمان و چندین نوع سیمان ویژه وجود دارد . * سیمان نوع ۱ 7 سیمان معمولی ۰ سیمان نوع ۲ - سیمان زود سحخحت شونده * سیمان نوع ۲ 7 سیمان دیر گیر با حرارت زایی کم * سیمان نوع ۵ * سیمان ضد سولفات * سیمانهای ۰۱۸ ۰۲۸ ۳۸ - همان سیمانهای نوع ۱و ۲ و ۲ با مواد حباب زا می باشند . * سیمانهای پوزولانی (1۳,۳) - اختلاط سیمان با مواد پوزولانی * سیمان انبساطی ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۶ سیمان نوع | سیمان معمولی با مصارف عمومی برای شرایط متعارف می باشد . سیمان نوع 2 زمینی و یا ۱ درصد خاک ) مقدار ۸:- آن نسبت به سیمان معمولی کمتر است . در حالتی که حمله شیمیایی سولفات همراه با کلر در بین باشد » توصیه می گردد . مقدار حرارت ازاد شده فک فک شک ۵ دح ۳ کند گیر با حرارت زایی کم در سیمان نوع ۲ حداکثر 6-3۸ به ۸ درصد محدود می‌شود. * در سیمان ن نوع ۵ حداکثر ۸ن) به ۵ درصد محدود می‌شود. ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۷ سیمان نوع ۳( سیمان زودگیر ) در صورتیکه نیاز به مقاومت زودرس زیاد باشد » سیمان نوع ۳ مورد توصیه می باشد » قیمت آن از سیمان سیمان نوع ۳و ۱ در حدود یکدیگر خواهد بود . علت زودگیر بودن سیمان تیپ ۰۳ زیاد بودن ترکیب 5) می باشد که سرعت هیدراتاسیون ( آبگیری ) زیاد دارد ( جدول ۰۲-۳ ۳-۳) . به علاوه ذرات این سیمان نیز ریزتر از سیمانهای دیگر است که باعث تسریع در هیدراتاسیون می گردد . در ایران سیمان نوع ۳ تولید سیمان نوع ۴ از سیمان نوع ۴ وقتی استفاده می شود که نیاز به حرارت زایی کمتر باشد ( مثل بتن ریزیهای حجیم در سدها و فونداسیونهای سنگین و موارد مشابه ) . در این نوع سیمان مقادیر ترکیبات ۲:5 و ۲:۸ نسبت به سایر سیمان ها کمتر است که هر دوی ترکیبات اشاره شده خواص زودگیری دارند . سیمان نوع ۵( ضد سولفات ) در مواقعی که آب زیر زمینی حاوی بیش از ۱۰۰۰010 سولفات و یا خاک حاوی ۰/۲ درصد سولفات باشد باید از سیمان نوع ۵ که به سیمان ضد سولفات موسوم می باشد ,استفاده نمود . مقدار 5ونکدر سیمان نوع ۵ حدود ۱/۳ ( یک سوم ) مقدار موجود در سیمان نوع ۱ است . سیمانهای ۸ ۰۱ ۸ ۰۲ ۸ ۲ مشابه سیمانهای نوع ۱ و ۲ و ۲ میباشند با این تفاوت که حاوی مواد حباب زا می باشد . مواد حباب زا در هنگام گیرش بتن ایجاد حبابهای ریز فراوان در بتن می نمایند که باعث افزایش دوام بتن در یخ زدن و آب شدن متناوب می گردد . ۲ 6-3 - مقاومت نسبی بتنهای ساخته شده از سیمانهای مختلف در جدول ۴-۳ و همچنین در شکل ۲-۳ مقاومت نسبی بتن های ساخته شده از سیمانهای مختلف نشان داده شده است . همانطور که ملاحظه می شود در عمر ۹۰ روز مقاومت بتن های ساخته شده از سیمانهای مختلف با هم یکسان می شود . به همین دلیل است در مواقعی که مقاومت ۲۸ روز بتن کارگاهی به حد نصاب لازم نمی رسد . یکی از نمونه های اخذ شده در عمر ۹۰ روز شکسته می شود تا جای آدعا برای عدم بلوغ بتن باقی نماند . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۸ 7-۳ - دستورات آیین نامه‌ای برای انتخاب نوع سیمان در شرایط محیطی گزند بار بتنی که احتمال دارد در محیط سولفاتی قرار گیرد. باید با سیمان توصیه شده در جدول ۵-۲۳ ساخته شود. تأمین این منظور ها باید : الف ) برای ساختن بتن از سیمانهای پرتلند و یا سیمانهای آمیخته " مناسب نظیر سیمانهای پرتلند روباره پ ) با کاربرد مواد سیلیسی ریز دانه فعال نظیر دوده سیلیسی و خاکستر بادی . هیدروکسید حاصل از ت ) در مناطقی که علاوه بر سولفات آلوده به کلرید می باشند باید در انتخاب نوع سیمان برای اعضاء و قطعات بتن آرمه دقت بیشتری به عمل آید . بویژه از کاربرد سیمان پرتلند نوع ۵ به تنهایی که حفاظت ناچیزی در مقابل نفوذ یون کلر به بتن و ممانعت از خوردگی میلگردها دارد ۰ خودداری گردد . ٩۹11: ‏0ع1‎ 061116111 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۹ جدول ۵-۳ مقررات بتنهایی که در شرایط مهاجم سولفاتی قرار دارند . سولفات ۹04 محلول در | نوع سیمان آب 0۳013۱ سیر 80۹1 06090 سا سا مود ‏ 0۹0:۹2 ۱3090:4130 ۲ .انیت شید 02600 [۱30090,410000 ۱۱ ویژگیهای شیمیانی الزامی انواع پنجگانه سیمان پرتلندبایدبا مندرجات جدول ۶-۳ مطابقت داشته باشد. ویژگیهای اختیاری آنها نیز در جدول ۷-۳ تعیین شده است . ۲ 9-3 - ویزگیهای فیزیکی سیمان مشخصات مهم سیمان که برای کنترل کیفیت سیمان باید مورد آزمایش قرار گیرند ‏ عبارتند از : ۱ نرمی ۰ - از نتیجه آزمایش می توان برای قضاوت در خصوص سرعت گیرش سیمان استفاده نمود . هر ۲ گیرش <* به کمک این آزمایش زمان گیرش سیمان بدست می آید . ۳ - مقاومت فشاری - به کمک ماس استاندارد اتاوا . ملات سیمان تهیه شده و ۶ نمونه مکعب ۵۰۱۵۰ میلیمتر از آن گرفته می شود و پس از عمل آوری » مقاومت فشاری آنها اندازه گیری می شود . ۴ - مقاومت کششی - به کمک قالب استاندارد بریکات » نمونه های لازم برای تعیین مقاومت کششی ملات ۵ - دانسیتههٌ نسبی ( وزن مخصوص ) - دانسیته نسبی سیمان در حدود ۲/۱۵ می باشد . ۱۳۱۱۵1۵ ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان امحدود, و آزمایش های آن جدول ۶-۳ ویژگیهای الزاء درصد اکسید سلیسیم 5102 ( حداقل ) درصد اکسید آلومینیوم ۸1203 ( حداکثر) درصد اکسید آهن :۳200 ( حداکثر ) درصد اکسید منیزیم (0ی۸1 ( حداکثر ) درصد تری اکسید گوگرد د 00 5 ( حداکثر ) اک 02 ۱ 0 درصد کسر وزن در اثر سرخ شدن( حداکثر) درصد باقیمانده نامحلول ( حداکثر ) درصد سه کلسیم سیلیکات 35ل) (حداکثر ) درصد دو کلسیم سیلیکات 5دل)( حداکثر ) درصد سه کلسیم آلومینات 3۸ن)(حداکتر) درصد مجموع چهار کلسیم آلومینوفریت و دو برابر سه کلسیم آلومینات (۸,)+2۳: ۸) و یا چهار (۳(ل)+]۸)) ( حداکثر ) تهای ذکر شده برای سیمان نوع یک برای هر سه رده محدودیت انبساط سولفات مندرج در جدول ۲ رعایت شوه 00 ۳۰ آزمون 3 72 2 2 ۳ 9 ری 2 ۳۱۴ 6۲631600 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۱ جدول ۷-۲ ویژگیهای اختیاری شیمیایی سیمان پرتلند رد + ویژ گیها نوع سیمان پرتلند روش‌آزمون برابربا ف‌ ۱ ۲ ۳ ۴ استانداردهای ملی ایران ۱ سه کلسیم | ۱-۱ برای مقاومت متوسط در ۸۰ ۱۳۹۲ آلومینات برابرسولفاتهای درصد(حداکثر ) ۲-۱ برای مقاومت زیاد در برابر ب ۸ ۱۳۹۲ سولفاتهای درصد ( حداکثر) ۲ مجموع ر5ین)ج+مه۸ب)) برای حرارت هیدراتاسیون ۵۸ ۱۳۶۹۲ متوسط ۱ درصد ( حداکثر ) ۳ اقلیائی ها ( ۰۱۶۵۸16,0 + ‎٩2:0‏ ) برای سیمان با ۱ ۰/۶۰ | مورا ولا مورا معا ۱۳۹۵ قلیائی پائین درصد ( حداکثر ) " چنانچه این محدودیت در ویژگیهای سیمان پرتلند نوع 2 تعیین شود » مقادیر تاب فشاری مندرج در جدول 3 باید با ضریب 0/8 درنظر گرفته شود . در جدول ۹-۳ لیست آزمایش های سیمان به همراه شماره استاندارد مربوط ارائه شده است . نمونه برداری از سیمان پرتلند باید به یکی از روشهای مندرج زیر انجام گیرد . ۱-۱۱-۳- نمونه برداری از محل تسمه نقاله با لوله انتقال سیمان به سیلو . در این نمونه برداری ۰ وزن نمونه برای هر ۴۰ تن سیمان ( یا بخشی از آن ) در حال انتقال به سیلو ۵ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و ازمایش های رد 9 ف 1 حد اقل ) 2 حداکتر ) زمان 3 گیرش‌با سو زن ویکات تاب فشاری کیلوگرم بر 4 سانی مار مربع حرارت‌هبدر اتاس 5 یون ککالری بر آن جدول ۸-۳ ویژگیهای فیزی متر مربع بر گرم ( اتوکلاو درصد ( ( حداقل ) ۳ نهایی به ساعت ( حداکتر ) ۴۳ یکروزه ( حداقل ) ۳۴۳ دو روزه ( حداقل ) ۴ سه روزه ( حداقل ) ۳۴ هفت روزه ( حداقل ) ۵-۴ ببیست و هشت روزه ( حداقل ) ( حداکثر ) ۵ هفت روزه ( حداکتر ) (۱0 ۳۲ ۳۳ 0۲62160 ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳ اسطح مخصوص با دستگاه بلین (13141110) اندازه گیری میشود. تاب فشاری پایدار میانگین حداقل چهار نمونه محاسبه شود. ۳ ۰ ۰ : 5 این آزمون اختیاری بوده در صورت درخواست خریدار تعیین میگردد . در صورتیکه این محدودیت منظور گردد » محدو‌دیتهای ردیفهای 10 و 11 جدول 1 مربوط به سیمان نوع 5 الزامی ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیما ن های آن سیمان پر تلند 1 ۲۳۵۳11۵۵ سیمان پرتلند روباره‌ای 1 ۳۵۲۸1۵۵ عداک ۲۳۵۲۳۵۵۵ ۵۱) پوزولانی 1 ۳۵/۶/1۵ ۳۵۲11۵۵0 ۲10000 ۳۷۳۵۳۹1۷۵ )1 مقدار بهینه 5)(3 درسیمان پر تلند 1 ۳۵۲۱۵۵۵ 1۵ 503 م0 نمونه گیری از سیمان 1 53۱۱۳۸ 1 له دلکوادم۸ اهز ۳ جرم مخصوص سیمان به وسیله نود هوا 7۳ ۷ ۵۱۵۱) ان را(د 260 06۲1۵۵11۷ نرمی سیمان ( نفوذهوا ) ( بلین ) 7۲) 6۵۱۵۱ ا0 ۲۱۵۳۵۵۵ (۱۱۱[[ ۳۵۲۲۵۵ ( 1۵1) نرمی سیمان ( کدری سنج واگنر) 7) 6۵۱۵۱ 0۱ ۲۱۵۵۹5 ات 011 و۷10 33 ۳۳ سایراستاندار دها 5 ۸۲۷ بهی ۸5 -3اجه ۸362-977 3-5جه 3-۸5 جه 1 0۲6۵3100 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- دت 111 دت 112 دت 113 دت 114 دت 115 دت 116 دت 117 دت 118 دت 119 دت 120 مایش های آن عنسوان اختلاط مکانیکی خمیرهای سیمان و ملات 1 آ0 ۱۷1118۶ [10۵ ۱10۳۵ 5 ۵ دعاده۳ میز جاری شدن ع[ا۵ 1[ ۳1۵۷ زمان گیرش سیمان بوسیله سوزن ویکات ۷( 6۱3611 0۲ 561118 آ0 116 6[ ۹۷/10۵1 زمان گیرش سیمان بوسیله سوزن گیلمور ۷( 6۱3611 0۲ 561118 آ0 116 ع[ 0110۲۵ مقدار هوای ملات 7 ]0016۲0۲ ۸:1۲ روانی و زمان گیرش سیمان 8 60۵۹1۹160 ۲6۱۵۲ 116 مقاومت کششی ملات 5 آ0 اعد 100516 مقاومت خمشی ملات 5 0 ۳۵ ۳۵۲۳۵۱ مقاومت فشاری ملات ( آزمایش نمونه مکعبی) 5 آ0 51۳620 00۳۵۵1۷۵ ( 1651 06 ) مقاومت فشاری ملات (آزمایش نمونه منشوری) 5 0 0اع 51۳ ۲0۲۵۵1۷6 ) ۳۳۱1۵۲۱ 1651 ( 0 ۳۴ سایراستانداردها 5 ۸۲۱ بهف )۸3- 5 ۲۸۵۷ 3-5 )۸۲3-5 ۸۷3-5 )۸۲3-5 ۲۳۱۳ 0۲632160 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- دت 121 دت 122 دت 123 دت 124 دت 125 دت 126 دت 127 دت 128 دت 129 دت 130 دت 131 دت 132 یش های آن جدول. 13 شماره‌ها و ع آب انداختن خمیرهای سیمان و ملات 40 ۳۵5۱5 ۲6۳6۳۲ اه 510008 نخان ور حرارت آبگیری سیمان 1 ]0 ۲1۷۵۲۵0 آ0 ۲۵ انبساط سیمان در اتو کلاو ( آزمایش سلامت) 1 آ0 ۳0۵۹0۵ ۸۱1۵۷۵ ( 1651 55ع ۵ 50) تغییر طول ملات و بتن سخت شده ۵7 ۲13۳0660 اه ۵۵26 :ما 6 )-) 200 قابلیت انبساط سولفاتی ملاتها ۵۲ ۳۳۵۹1۵ 1۵6 اباگ |۳۵۵۵ ۱۷10۵7 انبساط مقید سیمان متبسط شونده 6 آ0 ۳۳۵۳۹10 1۹۳۵1۵۵۵ 1 ۵7 آ0 53۳1۵۵26 12۳۶۱۵8 1 2160 م ناگ 506۲ 1 16۹106 ۳۵۲۲1۵۵ سیمان بنایی 1 ۱]۵۹0۳۲۷ مشخصات ملات بنایی 1 10۳۴ ۱10۳۵۲ 1۵۳ 56011۵110 ۱۷ سختی اولیه سیمان پرتلند ( روش ملات ) 1 ع 50116010 رام 1۵۲ ۱1100 16۵1 ( ۱۷101100 ۱10۲۵۲ ) ۵۵1 ۳۵۲۸1۵۵ 1 ۳۵ سایراستانداردها 5 ۸۲ هی 3-5+ه 3-۸5جه [-۸197] 5474 |)۸ ۶ 0۲6210 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۶ ۲-۱۱-۳- نمونه برداری از محل تخلیه سیمان از سیلو . در این نمونه برداری ۰ از جریان سیمان در لوله تخلیه و به فاصله های زمانی معین به ازای هر یکصد تن سیمان داخل سیلو مقدار ۵ کیلوگرم سیمان بعنوان نمونه برداشت می شود . ۳-۱۱-۳- نمونه برداری از انبار سیمان فله . در این نمونه برداری » چنانچه عمق انباشته سیمان موجود در انبار از ۲ متر کمترباشد ۰ نمونه را می توان با ابزار ویژه نمونه برداری تهیه نمود . در این نمونه برداری به ازای هر پنج تن یا بخشی از آن یک کیسه سیمان انتخاب می شود و مقدار لازم برای نمونه توسط ابزار ویژه نمونه برداری تهیه می شود . ۵-۱۱-۳- نمونه برداری از محموله کامیون و سابر موارد ذکر نشده . کامیون ها را می‌توان مخلوط نمود . ۶-۱۱-۳- هر نمونه تهیه شده به یکی از روشهای بالا . باید به سه بخش تقسیم شود . یک بخش برای آزمون و بررسی به آزمایشگاه مورد تایید کارفرما و یک بخش به آزمایشگاه کارخانه تحویل شود و بخش سوم نیز بعنوان نمونه شاهد در بسته بندی محکم و مقاوم نسبت به رطوبت لاک و مهر شده و در یک مکان مورد اعتماد نگهداری شود . ۱-۱-۳ معرفی سیمان در ظروف سربسته و بدون منغذ برای مدت نسبتاً طولانی قابل نگهداری است . نگهداری یا ذخیره سیمان در سیلوهای مناسب تا مدت سه ماه مجاز است ولی مدت زمانی که در کیسه های سه لایه کاغذی ۰۰ این بند از استاندارد حفاظت و انبار کردن سیمان در کارگاه اقتباس شده است . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۷ حتی در شرایط مناسب حفظ می شود پس از ۴ تا ۶ هفته مقدار قابل ملاحظه ای از مقاومت آن کاهش لذا بذل توجه نه تنها باید در مورد عدم سرایت آب به سیمان صورت گیرد . بلکه از قرار گرفتن آن در معرض هوای نمناک نیز باید اجتناب شود . انبار کردن در پاکتهای پاره و خیس جایز نیست . ذخیره طولانی در هوای نمناک گاهی اوقات موجب کلوخه شدن یا گیرش جزئی یا گیرش ناشی از هوا می شود . آزمایش عملی برای تشخیص قابل استفاده بودن مصارف سازه ای استفاده کرد . سیمانی که دچار گیرش ناشی از هوا شده باشد ممکن است هنوز قابل استفاده باشد ولی احتمالاً مقداری از مقاومتش را از دست داده است . اینچنین سیمانی را باید برای مصارف غیر سازه ای به‌کار برد و در غیر اینصورت وسیله آزمایش نمونه های فشاری میتوان مقاومت آنرا تعیین کرد . دراینگونه موارد افزایش میزان سیمان می تواند در بالا بردن مقاومت بتن تأثیر بگذارد . از آنجا که سیمان کم دوامترین ویربهاترین ماده تشکیل دهنده بتن میباشد این مطلب باید مورد نظر قرار گیرد که دقت در انبار کردن سیمان ارزش کوششی را که در این امر مصروف می ۳-۱۳-۴۳ روش های انبار کردن ۱-۲-۱۳-۳- انبار کردن در فضای باز در کارهای ساختمانی کوچک یا حتی بزرگ که نیاز به سیمان به مقادیر کم درنقاط مختلف و در سطوح وسیع باشد نظیر پی‌سازی یا کارگاههای پراکنده خانه سازی سیمان باید اجباراً درفضای باز انبار شود . سانتیمتر از سطح اطراف خود بالاتر باشد . چنانچه ارتفاع پوشش گیاهی اطراف از ده سانتیمتر بیشتر باشد استفاده از تخته یا آجر برای بالا آوردن کف پوشاندن کف با یک ورقه پلاستیکی برای جلوگیری از بالاآمدن رطوبت بعنوان یک اقدام اصلاحی مفید توده کیسه های چیده شده بر روی هم میبایستی با روکش برزنتی یا پلاستیکی پوشیده شود و لبه‌های چنانچه کیسه ها بصورت شیب دار روی یکدیگر چیده شده باشند این شیب کمک به عبور و تخلیه آب ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۸ باران از روی پوشش می کند . چنانچه قراردادن پوشش در فضای باز نامناسب انجام پذیرد .باعث جمع هرگونه فضای بسته برای انبار کردن سیمان باید کاملاً آب بندی بوده و در برابر هوای مرطوب وآب نفوذ پلاستیک پوشانده و از نظر مقابله با رطوبت بهبود بخشید . کیسه ها باید دور از دیوارها انبار شده و تعداد ردیف کیسه هایی که رویهم چیده می‌شود نباید بیش از زودتر از بقیه به مصرف برسد . حائز اهمیت است که سیمانها به همان ترتیبی که تحویل انبار شده اند گاهی بنظر میرسد که کیسه های ردیف زیرین دچار گیرش ناشی از هوا شده اند ولی فقط ممکن است از انجا که جریان هوا ممکن است هوای مرطوب را به داخل انبار بیاورد . قراردادن کیسه ها نزدیک هم و چنانجه چند دستورالعمل ساده که بعداً به آنها اشاره خواهد شد رعایت شده و اعمال توجه توأم با مراقبت به حجم کار . آمور کارگاهی . سفارشات و نگهداری انجام پذیرد ء انبار کردن سیمان در سیلوها مزایا و منافع قابل توجهی را برای پیمانکار و افراد کارگاهی در برخواهد داشت . مزایای مورد آشاره به‌شرح زیر است : ۱" سیمان فله ارزانتر است و پیمانکار مجبور به تخلیه بار یا وقفه در امر برنامه کارگاه جهت تخلیه نخواهد ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان و آزمایش های آن ۳۹ ۲ - نیاز به بردن کیسه های سیمان تا محل مخلوط کن نیست . ضایعات ناشی از پاره شدن کیسه ها وجود ندارد. ۳ از آنجا که سیلوها در برابر عوامل جوی نفود ناپذیرند فساد سیمان کاهش می یابد . ۴ - استفاده از سیلو این امکان را میدهد که از ظرفیت کامل مخلوط کن در ارتباط با طرح مخلوط بتن استفاده شود . در حالیکه انطباق تعداد کیسه های ۵۰ کیلوگرمی سیمان با حجم مخلوط کن دشوار است . ۵ - شرایط کاری تمیزتری بوجود خواهد آمد . بمنظور دستیابی به بهترین نتایج ظرفیت انبارکردن بستگی به موارد زیر دارد . الف -- حداکثر میزان مصرف سیمان . ب 7 مقدار تحویل . اطمینانی که به زمان تحویل می‌توان داشت ومقدار محموله‌ها . ج - دسترسی به کارگاه - شرایط راه و ترافیک : بندرت سیلوهایی وجود دارند که پربودن خود رانشان دهند . از اینرو میبایستی از ارتفاع سنج ( سیلوسنج ) که جهت این منظور وجود دارند استفاده کرد . از آنجا که انتقال سیمان از مخزن کامیون به سیلو به کمک هوای فشرده صورت میگیرد . لذا 20 تا 5درصد اضافه حجم باید برای سیمانی که بتازگی با هوا در سیلو تخلیه شده است منظور نمود . بعضی از سیلوها مجهز به دستگاهی هستند که بدقت وزن یک کیلو از سیمان را اندازه گیری کرده و در مخلوط کن تخلیه می کنند . استفاده از این دستگاه نیاز به نگهداری منظم و تبعیت از توصیه های سازنده دستگاه دارد. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم ۲ 1-4 -کلیات سنگدانه مصالح معدنی دانه ای هستند که در بسیاری از عملیات ساختمانی نظیر بتن سیمانی " بتن آسفالتی ", مصالح اساس و زیر اساس " مخلوط " پشته ریزی * ۰ مصالح زهکش "۰ بالاست " زیر راه آهن . مصالح داخل گابیون " ریپ رپ " و نظایر آنها مورد استفاده قرار می گیرند . مشخصات فنی سنگدانه‌ها برحسب نوع استفاده متفاوت است . لیکن نوع سنگدانه . خواص پایه ای آنهاء و آزمایشهای لازم برای تعیین مشخصات آنها . تقریباً در کاربری های مختلف مشترک است . ۲ ۲-۴- منابع سنگدانه‌ها منابع تهیه سنگدانه برای عملیات ساختمانی عبارتند از : ۰.۰ 5 5 ۳ ۳ - باطله های صنعت ۴ - بازیابی سنگدانه‌های قطعات بتنی تخریب شده ۱-۲-۴ نهشته های طبیعی شن و ماسه اکثر سنگدانه‌های مورد استفاده . از زهشته های طبیعی شن و ماسه استخراج می شوند . دارای درجه خلوص بالاتری هستند و موارد ریز دانه رسی و لای در آنها کمتر مشاهده میشود . به هر حال سنگدانه طبیعی استخراج شده از منابع طبیعی . توسط الک دانه بندی شود . 6 طاباد 200 38۹6 * 0612 |۸۹۳۵ ۲ 0616 ]۳۵1۵1۱ ۱ ۱1۵16۵1 1۳۵۸86 * [[ز) 8016 ۵ 6 ۵۷۵۳ ۲ ۸۵۳ * 11121621 62011 ۸ 132112 2:1۳ * ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۳۲ حاصل الک‌های درشت دانه شامل درشت دانه ۰ شن ( بادامی و نخودی ) . ماسه و ریز دانه‌های رسی و لای می‌باشد که ریزدانه‌ها ضایعات کارخانه می باشند . درشت دانه‌ها به سنگ شکن فرستاده میشود و شن و ماسه تولیدی بعد از شستشو قابل استفاده می باشند و بنابراین مراحل تولید شن و ماسه از نهشته های طبیعی به قرار زیر خواهد بود . ۱ استخراج از معدن توسط بیل مکانیکی ۲ - بارکردن مصالح استخراج شده در کامیون و حمل آنهابه کارخانه تولید شن و ماسه ۳- الک کردن و دانه بندی مصالح استخراج شده ۴- شستشو دپوکردن آنها ۵- حمل جهت دپوی کارگاهی و مصرف درشت دانه‌های حاصل از الک نیز به سنگ شکن فرستاده شده و در آنجا خرد می شوند و مجدداً به قسمت به شن و ماسه طبیعی زبرتر بوده و کارپذیری بتن حاصل از آنها کمتراست . به علت سطح زبر می توانند چسبندگی بهتری با شیرهٌ سیمان داشته باشند » لیکن به علت وجود سطوح ترک خورده . نهایتاً از لحاظ مقاومتی با سنگدانهٌ طبیعی اختلاف زیادی نخواهند داشت . سنگدانه‌های تولیدی از معادن طبیعی » از سنگهای مختلف مثل سنگ آهک ۲ ماسه سنگ ". گرانیت " تشکیل شده است که هر یک از آنها از کانیهای مختلف تشکیل یافته است . ۲-۲-۴ تولید سنگدانه از معادن سنگ مشخصات شن و ماسه تولید شده از معادن سنگ . بستگی به منشاء سنگ دارد . سنگهای موجود در طبیعت برحسب منشأشان به آذرین "۰ رسوبی "۰ دگرگونی " تقسیم می شوند . سنگهای آذرین سنگهای اصلی هستند که از سرد شدن مواد مذاب درون زمین بعد از عملیات آتشفشانی تشکیل می یابند . سنگهای آذرین درشت دانه مثل گرانیت ۰ از سرد شدن آرام حاصل می شوند . سنگهای آذرین ریز دانه مثل بازالت . از سرد شدن سریع حاصل می شوند . سنگهای رسوبی از سخت شدن لایه های رسوبات دریاهای قدیمی ایجاد می گردند . این سنگها معمولاً لایه لایه هستند » چون به همین صورت رسوب یافته اند » بعضی از سنگهای رسوبی همراه با ترکیبات ۳16 ۳10 ۳۲106 226 0۹1160 ۱ ٩ 18: ‏دمباع‎ ۴11 ۴ 10 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۳۳ دولومیت کربنات کلسیم و منیزیم ماسه سنگ کوارتز گچ سولفات کلسیم گنکلومرا شن عنوان مثال بعضی از اسنگهای دگرگونی به همراه منشاء اصلی شان به قرار ذیل مرمر سنگ آهک سنگهای آذرین و دگرگونی خیلی سخت هستند و سنگدانه‌های حاصل از آنها بسیار سخت و مرغوب است. سنگ آهک و دولومیت هر چند که نرمتر از سنگهای آذرین می باشند. لیکن سنگدانه‌های حاصل از آنها برای اغلب کاربردهای مهندسی قابل پذیرش است . شیل از ذرات رسی تشکیل یافته و در مجاورت آب و هوا قوام خود را از دست میدهد ء بنابراین سنگدانه‌های چرت بصورت ناخالصی های سنگ معدن هستند و در مجاورت هوا تجزیه می باشند و اینگونه ناخالصی‌ها را باید از سنگدانه‌ها جدا نمود . 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۴۳۴ مراحل تهیه شن و ماسه از معدن سنگ عبارتند از : ۱ شناسایی معدن سنگ ۲ - سوراخ کردن دیوار قائم معدن و خرج گذاری ۳ انفجار ۰ ۴ -- حمل قطعه سنگ ها به سنگ شکن و شکستن آنها ۵ -دانه بندی و شستشو ۳-۲-۴- باطله های صنعتی سرباره ۱ مصالح باطله ای است که فرآیند تولید آهن مس و مصالح مشابه در کوره های ذوب بدست می آید . سرباره سبکتر از فلز مربوطه بوده و از روی کورهٌ ذوب جمع آوری می گردد . سربارهٌ کورهٌ آهنگدازی از منابع معمول تولید سنگدانه است . سربارهٌ مذاب کوره آهنگدازی را می‌توان توسط هوا یا آب سرد نمود . سرباره سرد شده توسط آب ساییده شده و بصورت پودر درآمده و بصورت پوزولان مورد استفاده قرار می گیرد . سرباره سرد شده در هوا خرد شده و پس از انجام آزمایشهای کنترل کیفیت به عنوان سنگدانه مورد استفاده قرار گیرد . و یا پلاستیکهای خرد شده می توان به عنوان سنگدانه‌های سبک در بتن های غیرسازه ای استفاده نمود . از سنگ آهن و سنگهای آذرین سنگین می توان به عنوان سنگدانه‌های سنگین در بتن های سنگ که در ساخت سازه های مربوط به راکتورهای هسته ای استفاده نمود . ۴-۲-۴- بازیابی سنگدانه‌های قطعات بتنی تخریب شده قطعات بتنی حاصل از تخریب سازه های بتنی » می تواند توسط سنگ شکن خرد شده و پس از الک کردن به عنوان سنگدانه مورد استفاده قرار گیرد . بازیابی مصالح به جای استفاده از منابع طبیعی . امروز رشد ۲ ۳-۴ تعاریف ۱-۳-۴ سنگدانه‌ها را می توان براساس اندازه ۰ شکل » نوع » معدن و سایر خواص طبقه بندی نمود و نام خاصی را بر آن نهاد . ۱- سنگ دانه ریز ( ماسه ) : سنگدانه ای که اندازه آن بین ۴/۷۵ میلیمتر ( الک نمره ۴) و ۷۵ میکرون ( الک نمره ۲۰۰ ) قرار دارد . ۲- سنگ دانه درشت ( شن ) : سنگدانه ای که انداز آن بزرگتر از ۴/۷۵ میلیمتر ( الک نمر ۴) و معمولاً کوچکتر از ۳۰ تا ۵۰ میلیمتر است . هفاک " ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۳۵ ۳- مخلوط " : مخلوط سنگدانه از ریز تا درشت که از معدن حاصل شده و هیچ فرآیندی در آن انجام نشده است ( با دانه‌بندی ۰ تا ۷۵ میلیمتر ). ۴- سنگدانه شکسته ( شن یا ماسهٌ شکسته ): سنگدانه ای که از شکستن سنگ و قلوه سنگ ایجاد شده ۵- زیر الک " ذرات ریز و پودری تولید شده در فرآیند تولید سنگدانه شکسته . ۶ ماسه شسته " : ماسه ای که جهت استفاده در بتن توسط دستگاه ماسه شور شسته می‌شود تا ریز دانه‌ها و گرد و خاک آنها جدا شود . ۷- ریز دانه‌ها " ذرات لای » رس و گرد و غبار ریزتر از ۷۵ میکرون ( الک نمره۲۰۰) که وجود آنها در سنگدانه نامطلوب و مضر می باشد . ۳-۲-۴ الک های دانه بندی برای دانه بندی سنگدانه‌ها از الکهایی با روزنه‌های مختلف استفاده می‌شود . در جدول ۱-۴ اندازه الک های مورد استفاده در دانه بندی سنگدانه‌ها ارائه شده است. ۳-۲-۴ - اندازهٌ اسمی مشخصهٌ مهمی که اغلب در توصیف سنگدانه‌ها به کار می رود » اندازه اسمی است . اندازه اسمی . قطر الکی است که ۹۰ دصد نمونهٌ سنگدانه از آن عبور نمایند و ده درصد باقیمانده نیز لازمست از الک یک نمره بالاتر عبور نمایند . مثلاً سنگدانه با اندازه اسمی ۳/۴ اینچ ( ۱۹ میلیمتر یا الگوریتم ۲۰ میلیمتر ) سنگدانه ای است که ۹۰ درصد آن از الک نمره ‎۱٩‏ میلیمتر عبور نمایند و ده درصد باقیمانده نیز باید از نمره ۲۵ عبور نمایند » اندازه اسمی سنگدانه‌های ریز ( ماسه ) » ۴/۷۵ میلیمتر ( الک نمره ۴ ) می باشد . بنابراین ۹۰ درصد ماسه باید از الک ۴/۷۵ میلیمتر و ده درصد باقیمانده ار الک ۹/۵ میلمیتر عبور نمایند . ۳ ۹0۵0۵۵ ۲ 40۵ ۳۵۵۵۱۵ ۲ ۳:۵۵ ۲ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن جدول ۳ برای سنگدانه‌های درشت ۰ غالبا . مصالحی است با ۱۰۰ درصد ء ۰ درصد عبوری از الک ۴/۷۵ بین اندازه اسمی تا ۱/۲ اندازه ا: درصد عبوری از الک ۲۵ میلیمت از الک ۹/۵ میلیمتری باشد . -۱ اندازهٌ الکهای مورد اس 111 [ 63 50( 37/5 25/0 0 |9/)0( 3 ۱2/5 9/5 7 ٩/75 0 2/36 7 [1/18 7 60)( 3)( |50( 1 ۹ 75 از دامنهٌ اسمی استفاده م بوری ار الک ۲۵ میلیمتر میلیمتر . سنگدانه‌های « سمی قرار دارند . برای مذ ر. ۹۶ تا ۱۰۰ درصد عبو 00 فاده در دانه بندی سنگدانه‌ها 3-7 ۱-۵ 2 2-0 ۱72-5 | 1۱-0 3/4-0 ۱/2 3/6-0 ۲0-4 ۱0-8 10.16 ۱۷0۵.30 ۱۷۵.50 ۷0۵۰.10 ۱۷0.200 میکرون ۱۷11۳ ۰ * تا ۱۰۰ عبوری از الک ۱ رشت تک اندازه » سنگدانه ام ال . سنگدانه تک انداز ۱۹ م ری از الک ۱۹ میلیمتر و صفر ۱ ۷۵۲۹۱۵۲۱۱ |1۲۱۵ ۳۲۵ ۲۷ ۳۶ نهْ ۱۹-۴/۷۵میلیمتر میلیمتر و صفر تا تا ۱۰ درصد عبوری ۵ 26زد 6 هن ۱ ۵01۳۵۵1 ۷۱1۲۱ 0۲۵۵160 ۳۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۳۷ بزرگترین اندازه اسمی سنگدانه‌های درشت ( اندازه اسمی ) نبایداز هیجیک از مقادیر زیر بیشتر باشد . الف 7 یک پنجم کوچکترین بعد داخلی قالب ب - یک سوم ضخامت دال به کار بردن سنگدانه‌های درشت از ۳۸ میلیمتر در ساخت بتن آرمه توصیه نمی‌شود . ولی در هیچ حالت ۲ ۴-۴ مشخصات فنی سنگدانه مشخصات فنی مهم سنگدانه‌های به قرار زیر است : الف - دانه بندی ب 7 چگالی نسبی و جذب آب پ - سایش ( مقاومت در مقابل سایش ) ت 7 پایایی ( مقاومت در مقابل هوازدگی ) ج - مواد زیان آور چ * هم ارز ماسه " ج " صریب نرمی ۱-۴-۴ دانه بندی ۱-۱-۴-۴ کلیات دانه بندی معمولترین آزمایش سنگدانه‌هاست . اصل اول در دانه بندی مطلوب برای سنگدانه‌ها ۰ این است که مخلوطی ۰ متراکم و توپری ایجاد گردد .حفرات بین دانه‌های بزرگتر توسط دانه‌های کوچکتر پر می‌شود. حفرات باقیمانده نیز توسط ذرات ریزتر پر می شوند تا اینکه تمام حفرات پر شود. منحنی های دانه بندی با توپری حداکثر برای سنگدانه‌ها بر پایه رابطه فولر" تعیین می‌گردد . این رابطه به قرار زیر است : (۱-۴) 3 0/0 ) -۲ ۱۹۵1 ۳ ۶ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۳۸ که در آن : ۳ > درصد عبوری برای روزنه الک 0 1 > روزنهه الک حداکتر با درصد عبوری ۱۰۰ هر چه دانه بندی سنگدانه توپر و متراکم باشد . مقاومت برشی آن افزایش می یابد . توپری حداکثر حالتی است که حدفاصل سنگدانه‌های درشت توسط سنگدانه‌های ریزتر پرشود بطوریکه سنگدانه‌های درشت در تماس با یکدیگر قرار گیرند . در صورتیکه مقدار ریز دانه‌ها در مخلوط کم باشد . فضای بین سنگدانه‌های درشت بصورت خالی باقی می‌ماند و در طرف مخالف اگر میزان ریز دانه‌های بیش از حد باشد ۰ سنگدانه‌های از طرف دیگر میزان ذرات ریزتر از ۷۵ میکرون ( الک نمره ۲۰۰ ) باید محدود گردند . این ذرات می تواند بصورت ذرات لای و رس باشد که از طرفی مقاومت کمی دارند و از طرف دیگر مقدار زیادی سیمان برای اندودکردن سطح جانبی آنها لازم است . اگر ریز دانه‌ها بصورت گرد و خاک روی سطوح سنگدانه‌های درشت باشند. باعث کاهش چسبندگی بین سیمان و آن دانه‌ها میشوند. از این رو کنترل میزان ریز دانه‌ها در با توجه به ریز دانگی . ذرات رسی مضرتر از ذرات لای می‌باشند » در صورتیکه تعیین میزان ریز دانه‌های کوچکتر از ۷۵ میکرون ( الک ۲۰۰) با دقت زیاد مورد توجه باشد . از آزمایش دانه بندی ترا استفاده می‌شود . در این آزمایش نمونهٌ آزمایش مورد شستشو قرار گرفته و آب حاصل از شستشو از الک ۷۵ میکرون (الک نمره ۲۰۰ ) عبور داده می‌شود و مصالحی که روی الک باقی‌می‌ماند به مخلوط اضافه می‌گردد . نمونه خشک شده و آزمایش دانه‌بندی خشک انجام می‌شود . درصد عبوری کل از الک نمره ۲۰۰ مساوی مجموع ۲-۱-۴-۴ حداقل مصالح لازم برای انجام آزمایشهای سنگدانه در جدول ۰۲-۴ حداقل مصالح لازم برای ارسال به آزمایشگاه جهت انجام آزمایشهای لازم ارائه شده است . 2111۷35 810۷0 ۱۷۷۸۹1100 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۳۹ جدول ۲-۴ حداقل وزن نمونه گیری از مصالح مساوی و بیش از ۵ میلیمتر ۳۵ کوچکتر از ۵ میلیمتر ۱ ۳-۱-۴۳-۴- استاندارد دانه بندی سنگدانه‌ها در غاب اسنانداردها . محدودهٌ محاز دانه بندی سنکدانه‌ها در سه حالت زیر آرائه می‌سود: الف ‏ سنگدانه‌های ریز ( ماسه ) ب - سنگدانه‌های درشت ( شن ) پ 7 دانه بندی ترکیبی ۳-۱-۴-۴ الف : سنگدانه‌های ریز ( ماسه ) در جدول ۲-۴ محدوده مجاز دانه بندی طبق استاندارد ایران آرائه شده است. جدول ۳-۴ دانه‌بندی سنگدانه‌های ریز ۵ میلی متر ۱۰۰ ۵ میلی متر ۹۵-۰ ۶ میلی متر ۸۰ ۸ میلی متر ۵۰-۵ ۰ میکرون ۱۳۳ ۰ میکرون ۲۳۳۱ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۵۰ تبصرهٌ ۱ سنگدانه ریز نباید بیش از ۳۵ درصد از هر الک عبور کرده و در الک بعدی باقی بماند (همانطور که در بند ۱-۴ نشان داده شده است .) و مدول نرمی آن نباید کمتر از ۲/۳ و بیشتر از ۳/۱ باشد . تبصرهٌ ۲ 77 مدول نرمی مبناء باید توسط آزمایشهای قبلی مشخص شود و یا در صورت عدم وجود چنین آزمایشهای با میانگین مدول نرمی از ۱۰ نمونه اول یا تمام آنها ( در صورتیکه تعدادشان کمتر از ۱۰ باشد ) بدست می آید . تعیین نسبت مخلوط بتن ممکن است بر مبنای مدول نرمی مبنای سنگدانه ریز مورد استفاده باشد . بنابراین وقتی مشخص شود که مقدار مدول نرمی مبناء به طور قابل توجهی با مقدار مورد تبصرهٌ ۳ برای استفاده پیوسته از سنگدانه ریز یک منبع شخصی مدول نرمی نباید از ۰/۲ با مدول نرمی مبناء تفاوت داشته باشد . مدول نرمی مبناء . مدول نرمی معمول سنگدانه ریز یک منبع می باشد ۰ در صورت لزوم مدول نرمی مبناء را می توان با موافقت خریدار تغییر داد . ۳-۱-۴-۴ -ب : سنگدانه‌های درشت (شن ) در جدول ۴-۴۳ . محدودهٌ مجاز برای دانه بندی شن طبق استاندارد ایران ارائه شده است . 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵۵ |۲۵ ۵۳۲۵ ۵۵۱۴۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۱ 0۵216۵0 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سن؟ اندازه اسمی ( الک با سوراخ مربعی ) 0 میلیمتر 3 میلیمتر 0 تا25 میلیمتر 0 تا 4/75 میلیمتر 5 تا19 میلیمتر 5 ممبلیمتر 5 12/5 میلیمتر 5 تا9/5 میلیمتر 5 تا4/75 میلیمتر 9 تا9/5 میلیمتر 9 با 4/75 میلیمتر 4/755 مبلیمتر 5 ا2/36 میلیمتر دانه که -۴ مم اس گیر ۱ 1/18 0تا5 . برای ترل و ٩‏ قرار از قرار شماره ۳0۱۳۴ 0۲23160 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن جدول ۵-۴ - الف :حدود دانه بندی کلی سنگدان طبق ۱۵۵2:۱983 درصد عبوری 5 ۱0 20 40 (10 3/16) (3/510) (3/410) (۱/210 ۱) 8 ۱00 9 9 100 95-0 9 9 95-0 45-0 9 ۱00 8 9 95-0 8 8 70-00 30-5 35-5 50-0 25-0 20-0 8 8 ۱5-5 ۱5-0 8 8 5-5 0-0 | ۱0-5 6-30 3-0 5-5 0-5 0-8 0-8 0-8 ی ۷/۷۷۷۷ 4ها ( شامل مخلوط شن و ماسه ۹ اندازه الک 2 50 1۱/2 7/5 مد 20/0 در ۱۹1/0 3/6 ۱0/0 3/16 5/0 07 2/36 014 1/18 0.25 60600 10.50 300 ۲0.0 1501 4 |1۲۱۵ ۳۲۵ ۳2۵۵1۵۲۷ال ۲ ( ۳۵۴ 0۲۵3160 1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ گدانه و آزمایش های آن جدول ۵-۴ -<- ب ۵میلیمتر ( ۱۱/۲ اینچ ) ۵ میلیمتر (۱ اینچ ) ۹٩‏ میلیمتر ( ۱۳/۴ اینچ ) ۵ میلیمتر ( ۱۳/۸ اینچ ) 4۵ میلیمتر ( شماره ۴ ) ۶ میلیمتر ( شماره ۸) ۸ میلیمتر ( شماره ۱۶) ۶ میلیمتر ( شماره ۳۰) ۳ میلیمتر ( شماره ۵۰) ۵ میلیمتر ( شماره ۱۰۰) ۵ میلیمتر ( شماره ۲۰۰) ۳-۰ چگالی نسبی و جذب آب الی جذب آب از مشخصه های مهم بط سنگدانه‌ها کاملاً مشخص گردد . الی نسبی نسبت وزن دانه به وزن اد الی اکثر دانه‌ها بین ۲/۴ تا ۲/۹ قرار د است : درصد حذب آب 0.3 0.5 ۱.5 ۱.0 01 دانه بندی مخلوط مصالح سنگی ریز و درشت ۱۰ .۹ ۱.۰ ۵۰-۶ ۵۰-۵ ۴۵-۵ ۳۵-۶۰ ۱۰ ۳۸-۵ ۲۳-۴۷ ۴۵-۵ ۳۰-۵ ۱۸-۳۷ ۳۰-۴۸ ۲۳-۳۸ ۱۲-۳۰ ۲۳-۴۲ ۱۷-۳۳ ۸,۴ ۱۶-۳۴ ۱۰-۳۲ ۳۱۴ ۹-۷ ۴۰ ۰۵ ۲-۲ ۱-۳ _ ۰-۲ ۰-۲ _ _ سنگدانه‌ها می باشند . در طرح اختلاط بتن باید هم حجم آن میباشد . دانه‌های متخلخل چگالی ارد . درجدول زیر چگالی نسبی و درصد جذب آب 1117 2.35 37.5-9 2.32 ۱9-5 2.45 9.55 2.00 0 4.75 ۷۵۲۹۱۵۲۱۷۷۷۷۷۷ 1۲۵۱ ۳۲۵ 2010۲۷ ۳ آب جذب شده کمتری دارند : سنگدانه‌ها ارائه 1۳ ۷۷۱1۲۱ 0۲۵2۵160 ۲۳0۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مصالح از نظر آب جذب شده » می توانند به یکی از حالات زیر باشند : الف : خشک شده در کوره پ : اشباع باسطح تر برای تعیین چگالی دانه‌ها . اندازه گیریهای زیر لازم است : ۸ : وزن دانه‌های اشباع با سطح خشک 8 نوزن ( ظرف + آب + سنگدانه‌های درون آن ) ۴ وزن ( ظرف + آب ) 8-۳ : وزن مصالح اشباع در آب (: وزن مصالح خشک شده در کوره الف : چگالی نسبی سنگدانه‌های خشک شده در کوره ( چگالی کلی)" (۲-۴) ۵ (1-0)-۸ ب : چگالی نسبی سنگدانه‌های اشباع با سطح خشک " ۸ ۳۴ رک و110 (۳-۴) سس کی پ - چگالی ظاهری " (۴-۴) 80 (1-0)-0 (۵-۴) و ۸۳ را 162۹ هبل عع ]ماگ 52۱۵1۵0 ۶ 46 ۸۳۵۳۵۵۱ 3 ٩ ۳00211286 20۹010 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۵۵ ۳-۴-۴- سایش ( مقاومت در مقابل سایش ) از دیگر مشخصه‌های مهم سنگدانه‌ها . مقاومت سایشی آنهاست. مصالح نرم دارای مقاومت ستایشی و بتن می گردد . مقاومت سایشی توسط آزمایش لس‌آنجلس انجام می‌شود . در این آزمایش نمونه سنگدانه‌ها به همراه تعدادی ساچمه فولادی درون استوانه ماشین قرار داده شده و پس از دوران ماشین به تعداد دور مشخص . مصالح از درون آن خارج شده و پس از جدا کردن مصالح سالم و پودر شده با عبور از الک ۱۲۵ ( ۱/۷ میلیمتر ) ۰ وزن آنها را تعیین و میزان افت سایشی ( درصد سایش ) را تعیین می نمایند . درصد سایش سنگدانه‌های درشت در بتن های عادی ( بتن هایی که برای مقاومت در سایش طراحی نشده اند )۰ در روش لس آنجلس نباید از ۵۰ درصد تجاوز نماید . ۴-۴-۴- پایایی سنگدانه‌ها پایایی سنگدانه‌ها نشان دهندهٌ مقاومت آنها در مقابل متلاشی شدن تحت تناوب خشک و مرطوب شدن . گرم و سرد شدن » و بخصوص یخ زدن و آب شدن میباشد . سنگدانه‌ها دارای تخلخل هایی می باشند که با در نتیجه حفرات باز می شوند . تناوب این عمل باعث متلاشی شدن سنگدانه می‌گردد . این موضوع در سنگدانه‌های حاصل از سنگهای رسوبی به خاطر داشتن صفحات ضعیف بین لایه ای . بیشتراست . تناوب خشک و مرطوب شدن »و گرم و مرطوب شدن نیز با شدت پایین تر دارای چنین اثری می باشد . برای تعیین مقاومت در مقابل هوازدگی از آزمایش سلامت! استفاده می‌شود . برای این کار نمونه سنگدانه در محلول سولفات منیزیم و یا سولفات سدیم به حالت اشباع در آمده و سپس از داخل آن بیرون آورده شده و در داخل کوره" خشک می‌شود . این عمل به تعداد ۵ سیکل تکرار می‌شود . در انتها مصالح متلاشی شده اندازه گیری می شوند . افت وزنی مصالح درشت پس از ۵ نوبت آزمایش با محلول سولفات سدیم نباید از ۱۰ درصد تجاوز نماید . چنانچه از سولفات منیزیم استفاده گردد . افت وزن نباید بیش از ۱۵ تا ادت] ددهزز 10ببان٩‏ ۱ از ره 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- واقعیت را تداعی می کند . متأسفانه آزمایش سلامت همواره نتایج درست منتهی نمی‌شود . گاهی مصالح مردود شده در آزمایش رفتار بهتری از خود نشان می دهند و گاهی مواقع بالعکس .۰ آزمایش دقیقتر می تواند شرایط یخ بستن و آب شدن متناوب می باشد که متأسفانه وقت گیر است . استفاده از نتایج تجربی حاصل از عملکرد مناسب مصالح در عمل در این خصوص قابل توصیه است . از نتیجهُ آزمایش جذب آب نیز می توان برای تعیین پتانسیل در مقابل متلاشی شدن استفاده نمودء زیرا هر چه درصد جذب آب بزرگتر باشد مبین وجود حفرات بیشتر در داخل سنگدانه و در نتیجه پتانسیل بزرگتر آزمایش دیگر برای تعیین پتانسیل در مقابل متلاشی شدن . آزمایش یخ زدن و آب شدن محدود نشده می‌باشد . در این حالت نمونه‌های در محل آب نمک ( [1۵6«) قرار داده شده و تحت ۵ سیکل یخ زدن و آب ۵-۴-۴ شکل دانه‌ها و بافت سطحی آنها شکل دانه‌ها و بافت سطحی آنها . مقاومت . چسبندگی دانه‌ها به سیمان » و مقاومت لغزشی دانه‌ها را روی سنگدانه‌های تخت . پولکی . و سوزنی خیلی راحت تر از سنگدانه‌های مکعبی می‌شکنند. سنگدانه‌ها با سطوح زبر و شکسته چسبندگی بهتری با سیمان محاط کننده دارند . در جدول ۷-۴ حداکثر مجاز سنگدانه‌های پولکی و سوزنی در سنگدانه‌های درشت را نشان ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن در جدول ۷-۴ مقادیر حداکثر سنگدانه‌های پولکی و س دانه‌های پولکی : سنگدانه‌های مانده روی الک ۶/۳ میلیمتر ( ۱/۴ اینچ ) دانه‌های سوزنی : سنگدانه‌های با حداکثر اندازه ۶۳ و یا ۵۰ میلیمتر ( ۱/۲ ۲ و یا ۲ اینچ) سنگدانه‌های با حداکثر اندازه ۳۸ و یا ۲۵ و یا ۱۹میلیمتر ( ۱۱/۲ و یا ۳۱۴ اینچ ) سنگدانه‌های با حداکثر اندازه ۱۲/۵ و یا ۹/۵ میلیمتر ( ۱/۲ و یا ۳/۸ اینچ ) ۶-۴-۴ مواد زیان آور " چسبیده به سطح سنگدانه‌ها وجود دارند. این مصالح شامل کلوخه ها سنگ ( مواد آلی ) . ذرات سبک . صدفها » میکا و همجنین نمکهای ذرات باعث کاهش چسبندگی سیمان به سنگدانه‌ها شده و یا در حبرا ازمایش معمول برای تعیین مواد زیان اور » آزمایش پتروگرافی است . در این روش ذرات موجود در نمونه مورد آزمایش قرار گرفته و به ید ضعیف رده بندی می شوند . سپس نتیجه به کل نمونه تعمیم داده شد 0 ۷/۷/۷۷ ۲۹۱0۲۱ ۵۷ نه‌های درشت مجاز ۳۵ ۴۰ ۳۵ ریز ازاد و یا ذرات را ده بندی می‌شود. 0 ۵1010:1018( ] ۷۷۱1۱۱ 0 ر 8 9 از و . 1 0۲6316 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۵۸ در جداول ۸-۴ و ۹-۴ و ۱۰-۴ حداکثر مجاز مواد زیان آور در سنگدانه‌های درشت و ریز و همچنین نحووٌ آزمایش آنها ارائه شده است . جدول ۸-۴ حداکثر مقادیر مواد زیان‌آور در سنگدانه‌های ریز نوع ماده زیان آور روش آزمایش حداکثر ‏ درصد وزنی مجاز در کل نمونه دانه‌های گذشته از الک شماره ۲۰۰ ( ۰/۰۷۵ میلیمتر ) سایر بتنها ۵۳ سس اس دا هنگامی که نمای ظاهری بتن حایز اهمیت است ۰/۵ دت ۲۱۹ سایر بتنها ۱ سا سا دا *در مورد ماسه شکسته . اگر دانه‌های گذشته از الک شماره ۲۰۰ متشکل از پودر سنگ و عاری از رسی باشند .۰ میتوان این مقادیر را به ترتیب به ۵ و ۷ درصد افزایش داد . این درصدها براساس دانه بندی ماسه گذشته از الک ۵ میلیمتر ( شماره ۴ )محاسبه می شوند . ** مقدار کل سولفات قابل حل در آب بر حسب 503 در مخلوط بتن و با احتساب 503 موجود در سیمان . نباید از ۴ درصد بیشتر باشد و بهر حال مقدر کل سولفات موجود نباید از ۵ درصد وزن سیمان تجاوز کند . مقدار کلرید قابل حل در آب در مخلوط بتن . برحسب درصد وزن سیمان . نباید از مقادیر حداکثر مجاز داده شده در جدول ۶-۳-۳-۶ آئین نامه بتن ایران تجاوز کند . 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگد انه و آزمایش های آن جدول ۹-۴ مقادیر حداکثر مجاز مواد نوع ماده زیان آور کلوخه های رسی دانه‌های نرم " چرت به صورت ناخالصی 8 - در معرض شرایط محیطی شدید در معرض شرایط محیطی متوسط در معرض شرایط محیطی ملایم دانه‌های گذشته از الک شماره ۲۰۰ ( ۰/۰۷۵ میلیمتر) هنگامی که نمای ظاهری بتن حایز اهمیت است . سایر بتن ها دانه‌های سست شامل مجموع کلوخه های رسی. دانه‌های نرم ۰ چرت هوازده . گلسنگ ( شیل ) و شیستهای متورق هوازده : - بتن نمایان سایر بتن ها سولفات ها ( * +50) کلریدها ([-)) صدف با اندازهٌ بزرگتر از ۱۰ میلیمتر با اندازه بین ۵ تا ۱۰ میلیمتر ذرات کوچکتر از ۵ میلیمتر این محدودیت فقط در مواردی حاکم است که نرمی هر یک بحرانی دارد . از قبیل کفهای پر تردد با سایر مواردیکه سختو این گونه چرت در سیکل در آزمایش سلامت ۲/۳۵ کمتر است. . از هم پاشیدن به شکسته با ۳ زیان آور در سنگدانه‌ها: ۰۰ روش آزمایش ۴ دت ۳۱۳۱ دت ۲۲۳۲ دت ۲۱۸ دت ۲۱۹ دت ۲۳۰ دت ۲۳۱ از دانه‌های درشت به تنهایی سطح اهمیتی ویژه دارد . یا ۵۰ سیکل در آزماب چگالی ار رن در حالت ا تکه شدن واقعی براساه ۱۲۵ 1۲۱۵| ۷۵۲۹۱۵۲۱ ۷ ۵۹ ی در مه حداکثر درصد وزنی مجاز در کل نمونه با توجه به عملکرد بتن ش یخ زدن و آب ن آزمایشهای عینی ا ۷۸/۱1۱۱ ۵0۵۱۳۵۵1۵۲۷ ۲۳ ۰ از طلاق 62140 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۶ می‌شود . این محدودیت ها فقط در مورد سنگدانه‌هایی حاکم اند که چرت به عنوان ناخالصی آنها تلقی شود و در مورد شنهایی که بیشتر از چرت تشکیل یافته اند قابل اعمال نیست . محدودیت های مربوط به سلامت سنگدانه‌ها باید بر سوابق بهره برداری از آنها در محیط مورد نظر استوار باشد . برای در مورد دانه‌های شکسته . اگر دانه‌های گذشته از الک شماره ۲۰۰ متشکل از پودر سنگ و عاری از رس باشند » می توان این درصد را به ۱/۵ افزایش داد . مقدار کل سولفات قابل حل در آب بر حسب 503 در مخلوط بتن و با احتساب د:50موجود در سیمان . نباید از ۴ درصد بیشتر باشد ۰ و به هر حال مقدار کل سولفات موجود نباید از ۵ درصد وزن سیمان تجاوز کند . مقدار کلرید قابل حل در آب در مخلوط بتن . برحسب درصد وزن سیمان . نباید از مقادیر حداکثر داده شده در جدول ۶-۳-۳-۶ آئین نامه بتن ایران تجاوز کند . ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- مس انه و آزمایش های آن حدود مجاز مواد زیان‌اور و ! نوع یا موقعیت ساختمان بتنی عوامل جوی نمی باشند و دال های داخل دیوارهای پی بالاتر از سطح زمین و دیوارهای حائل . پایه ها شاه تیرها . ستون ها . تیرهایی که در معرض عوامل جوی قرار دارند. روسازی ها . بدنه پل ها ,جداول . پاسیو . پیاده روها ‏ راهروهایبدون حفاظ .ایوان ها . کف گاراژها . کف های نمایان یا سازه های مجاور دریا و محل هایی که مکرراً تر بشوند. بتن های نما که درمعرض عوامل جوی هستند جوی نمی باشند و دال های کف داخل دیوارهای پی بالاتر از سطح زمین و دیوارهای حائل . پایه ها شاه تیرها و ستونها و تیرهایی که در معرض عوامل جوی قرار دارند . راهروهای بدون حفاظ » ایوان ها ء پوشش یا سازه های مجاور دریا و محل هامی که ندرتأٌتر بشوند . بتن های نما که در معرض عوامل جوی هستند. دال های تحت سایش ترافیک . بدنه پل ها. طبق بندی های دیگر سازه بتنی 0۱ ۶۱ 3 ۴ ۴ 3 ۲۳ 3 ۲۳۱۳ 0۲63160 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن 9 توضیحات جدول شماره ۱۰-۴ ۸: الزامات سایش در مورد سرباره کوره آهن‌گدازی در هوا خنک شده شکسته اعمال نمی‌گردد وزن حجمی سنگدانه‌های فوق که به صورت میله زدن و یا تکان دادن تعیین می‌گردد . نباید از ۱۱۳۰ کیلوگرم بر متر مکعب کمتر باشد . دانه‌بندی سرباره استفاده شده در آزمایش وزن مخصوص باید با دانه بندی مورد استفاده در بتن مطابقت دشته باشد . کاهش وزن به علت کاهش وزن در برابر سایش باید در مورد هر یک از آنها اعمال گردد . در صورت استفاده از سولفات سدیم .حد مجاز برای آزمایش سلامت باید ۱۲ درصد باشد. + این محدودیت ها فقط شامل سنگدانه‌هایی است که در آن چرت به عنوان ناخالصی در نظر گرفته می‌شود ولی این حدود برای شن هایی که عمداً از چرت تشکیل شده اند . به‌کار نمی‌رود . محدودیت ها درمورد سلامت چنین سنگدانه‌هایی باید 0 این درصد می تواند در یکی از دو حالت زیر افزایش پیدا کند . ۱ اگر مواد ریزتر از الک نمره ۲۰۰ ( ۷۵ میکرومتر ) عمدتاً عاری از رس یا شیل باشد. می‌توان درصد مجاز را به ۱/۵ درصد افزایش داد . ۲ اگر درصد مواد ریزتر از الک نمره ۲۰۰ درماسه مورد استفاده در ساخت بتن کمتر از حداکثر درصد تعیین شده در جدول ۱ باشد آنگاه حد درصدی از مجاز برای مواد ریزتر از ۷۵۲۲ ۴ * برای شن ممکن است به (1-۸) [ (100-0) /0 |+| <با افزایش یابد . ۳ درصد ماسه در بتن به صورت درصدی از کل سنگدانه‌ها . ]: حد مجاز در جدول یک برای ماسه . ۸: مقدار واقعی مواد ریزتر از ۷۵ میکرومتر در ماسه . طبق این محاسبه حداکثر مقدار مواد ریزتر از ۸/1۳ ۷۵ در شن طوری تعیین می گردد که مجموع این مواد در بتن از مقدار موجود برای حالتی که هم شن و هم ماسه مقدار حداکثر مجاز مواد ریزتر از ۷۵ میکرون را دارا هستند . بیشتر نشود . 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۶۳ ۷-۴-۴- آزمایش هم ارز ماسه " ‎)٩( آزمایش هم ارز ماسه » روش برای تعیین ریزدانه‌های رسی که بصورت آزاد یا بصورت گرد و خاک روی سنگدانه‌ها قرار دارد . این آزمایش ابتدا محلول کلرید کلسیم ( محلول استرکس) درون یک استوانه آزمایش ریخته شده و سپس نمونهٌ ماسه درون آن ریخته شده و کاملاً بهم زده میشود . به محلول حاصل ۲۰ دقیقه اجازهٌ تر کیب داده میشود . پس از ترکیب کامل . دو قسمت متمایز درون استوانه قابل مشاهده است. ستون ماسه به رنگ تیره ستون مصالح ریز دانه به رنگ قهوه ای روشن, نسبت ارتفاع ستون ماسه به ارتفاع کل نمونه . هم ارز ماسه(5۳) نامیده می‌شود . حداقل 5۳ در کاربردهای مختلف به قرار ذیل است . جدول ۱۱-۳ ماسه درملات سیمان ]۵۵ ثبات شیمیایی به مجموعه مشکلاتی اطلاق می‌شود که ناشی از ترکیب شیمیایی بعضی از کانی های موجود در سنگدانه با ترکیبات سیمان است . یکی از این مشکلات واکنش قلیایی - سنگدانه " است . در صورت وجود سیلیس فعال در سنگدانه ۰ واکنش شیمیایی بین سیلیس و قلیایی سیمان رخ می دهد که حاصل آن ماددُژل مانندی توام با انبساط حجم می باشد . این ازدیاد حجم ابتدا باعث بروز ترکهای سطحی پنجه غازی و نهایتاً منجربه فروپاشی بتن می گردند . و نوع این واکنش در سازه های هیدرولیکی به علت مجاورت با رطوبت و دمای زیاد بیشتر مشاده می‌شود . چارهٌ اساسی کار استفاده از سیمانهای کم قلیاست بطوریکه قلیایی معادل سیمان یعنی 1,0 ۲12:0+0.659 کمتر از ۰/۶ باشد . متأسفانه در شرایط حاضر تولیدات سیمان کشور فاقد چنین استانداردی است . در غیاب سیمان کم قلیا باید در انتخاب سنگدانه‌ها دقت شود بطوریکه فاقد چنین سیلیس فعال باشند . در صورتیکه استفاده نمود . در حال حاضر دو آزمایش برای تشخیص فعال یا غیر فعال بودن سنگدانه وجود دارد که عبارت است از منشور ملات ۱۶ روزه (۳1260-/۸57۸) و شش ماهه (۳289-/۸570) که آزمایش ۱۶ روزه ۱۹۵1 ۵۵6 - (ا۵ا۸ ۶ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن او نوع تسریع یافته آزمایش شش ماهه است . لیکن قابلیت اطمینان آنرا ندارد . در این آزمایش ها مقدار انبساط منشور ملات ۵۰۵۰۳۰۰ میلیمتر در شرایط نگهداری آزمایشگاهی اندازه گیری شده و با مقدار ر ۸51۸/1289 ( در این خصوص به پیوست فصل جهارم مراجعه نمایند ). بعضی پوزولانها در کاهش واکنش قلیایی " سنگدانه موْثر میباشند . به عنوان مثال وجود میکروسیلیس در سنگها و کانیها نشان داده شده در جدول ۱۲-۴ احتمال واکنش زایی با قلیایی سیمان را ندارند . سنگها و کانیهایی نظیر اوپال » سیلیس فعال . فلینت » چرت و کلسدونی علائمی بر بروز واکنش قلیایی * سنگدانه جدول ۱۲-۴ سنگها و کانیهایی که احتمال واکنش زایی آنها غیر محتمل است . رو ۱ ۳11 ا وا 0 رو( (0 61 ۱ ۲۳۵۱ 6 511 101 616 1216 ۹.1 اور ۱01 01( 10016 ۱1۵01 111 ابا ]" 01۵ 2 06 0۳2۵100۵1۷ ۵۷ از ۵۱06 ادا ۵ زر 1۱۵60 دز ۱.۵10 0006۰ آ0 000۵۵۲ |116۵ 0110۳616 2۳6 00۲ ۷06۵ ۵۵ ۵1 206 7ا 0۵ 200 ۰.۳۱۹02 2 .۰ 16 116 1 رهم0۳1۵ 0۳02 2۵0۹ 3 ۰۵۲ 21۷ ٩1۳۵۱۵۵ 00217 200 0۲ 6 ۰ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن ۵ ۹-۴-۴- ضریب نرمی " ضریب نرمی ماسه از حاصل جمع درصدهای مانده روی الک ۹/۵ میلیمتر (۲/۸ اینچ ) و۴/۷۵ میلیمتر ( شماره ۴ ) و ۲/۳۶ میلیمتر ( شماره ۸ ) و ۱/۱۸ میلیمتر ( شماره ۱۶ ) و ۰/۶ میلیمتر ( شماره ۳۰) و ۰/۳ میلیمتر ( شماره ۵۰) و ۰/۱۵ میلیمتر ( شماره ۰) تقسیم بر صد بدست می آید . مقدار آن در حین کار نباید ۰/۲ 8 نسبت به آنچه در آغاز شروع عملیات بتنی و از منبع و معدن مشخص برای نمونه معرف اندازه گیری شده است ,تغییر نماید . ۲ ۵-۴- آزمایش های سنگدانه‌ها در جدول ۱۴-۴ لیست کامل آزمایش های سنگدانه‌ها به همراه استاندارد مربوطه ارائه شده است . تمام این آزمایش‌ها در یک پروژْه خاص کاربرد ندارند و باید بر حسب مشخصات مورد نیاز آزمایش‌ها انتخاب گردند. در جدول ۱۵-۴ لیست آزمایش های متداول و تناوب آزمایش ها ارائه شده است. ۶-۴۲ حمل و نقل و انبار کردن سنگدانه‌ها سنگدانه‌ها باید طوری انبار شوند که جدا شدگی دانه‌ها از یکدیگر در هر توده به حداقل برسد و از آلودگی آنها به مواد زیان‌آور جلوگیری شود . سنگدانه‌ها براساس نوع . اندازه و دانه‌بندی باید جداگانه نگهداری شوند . در شرایطی که حداکثر اندازه سنگدانه‌ها کمتر از ۳۸ میلیمتر باشد.این سنگدانه‌ها باید به حداقل دو گروه تقسیم شوند. سنگدانه‌ها باید بنحوی مناسب انبار شوند تا از یخ زدگی و جمع شدن برف ویخ بین دانه‌ها جلوگیری شود و امکان زهکشی فراهم باشد . در شرایط بتن ریزی در مناطق گرمسیر سنگدانه‌ها باید بنحوی مناسب انبار شوند بترتیبی که تا حد امکان از تابش مستقیم اشعه خورشید در امان بوده و دمای سنگدانه‌ها افزایش پیدا نکند. ۱۳۵۵۵ ۸10001۵ ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- در جدول ۱۳-۴ ارتباط بین درصد عبوری از الک ۶۰۰ میکرون و ضریب نرمی ارائه شده است . جدول ۱۳-۴ ضریب نرمی برحسب درصد عبوری از الک ۶۰۰ میکرون درصد عبوری از | طبقه بندی طبق ۷ مقدار دامنه الک ۶۰۰ 5۹42 ای 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- شماره دت 201 دت 202 دت 203 دت 204 دت205 دت 206 دت 207 دت 208 دت 209 دت210 جدول شماره هاو عنوان ستگدانه‌های بتن ۸015 ۲00۲۵16 سنگدانه‌ها برای بتن حفاظت کننده در -۳۵01۵1101 ۲0۲ دعادی ۸۲ 5۳1۵10۳6 6 سنگدانه‌ها برای بتن سازه ای ۳ ۸۵0۵0۳۵۵2216 11۵2111۷۵۵2۳۲ 5۲۳۵۵۳۵۱ ۵ نمونه بردای از سنگدانه‌ها 0 1۸ م52 ۳۵۳۵۵۲۵۱۵ دانه بندی با الک 51۵۷۵ ۸:1۵ 1۷۵۵ 1 3101:1۳۲۵ لهان0] 6 11 2۸/101311۳۵ 5۳۱0۵ ۸2105 وزن مخصوص ا([۷/۵[2 انا چگالی و چدب آب سنگدانه‌های درشت 40 60۳۵۷۱1۷ 50601۲10 6 ]0 0:0۲,11۵ ۸ ۸۵00 (0))ی). ۳۷ سایر استانداردها )0۸1[3- ۸231 ۸233-2-۸ ۸233-2-۸ ۸233-2-۸ ۸۸23-2-۸ ۸233-2-۸ ۸233-2-۸ ۳۱۳ 0۲۵3160 [۲ -------- صفحهٔ بعد -------- دت 211 دت 212 دت 213 دت 214 دت 215 دت 216 دت 217 دت 218 دت 219 دت 220 مایش های آن 7 اره‌ها و عناوین استاندارهای ؛ سنگدانه« چگالی و جذب آب سنگدانه ای ریز ۸۹0۲0110 200 از 0۳۵ مزا م5 10 ۲۱۳۵۰ سلامت سنگدانه‌ها 15 ان 50۳655 ارزیابی مقاومت سنگدانه‌های درشت در برابر یخبندان در بتن با حباب هوا آ0 1۵۵۹1۵۵ ۳۲۲۵۵۹۲ ۵ ۳۷۵۱۵۱۵۵ - ۸۳۲ 1 ۸20۲022165 60۵۳۹۵ 6-۵۵۳۵ ۳۱۲۵۱۵۵ ضربه و خرد شدن 8 ۵00 1۳۵۵۱ مقاومت در برابر سایش ( ماشین لوس آنجلس) 30۵65 دما) ۸۳۲۵۹۵۵ ۱۵ ۹۹۱۹۱۵۳6 (ع۱۷1۵01111 ناخالصیهای آلی در ماسه 05 ۱۳ 13۳۱6۹5 0۲22016 اثر ناخالصیهای آلی روی مقاومت 0 11330۳165 0۳82210 او ۲۱۱۵۵ 1 مصالح ریز از الک شماره 200 (79میکرومتر) ۱0۵۰200 ۱۳۵۲۵ ۲۱۳۵۲ ۱۷1۵0۵5 6( -75) تکه های سبک 60( 1182۳۱۳۵۱2۱ دانه پولکی و سوزنی ۳۵۳۵5 ۳102۵60 ود ۲۵۱ ۱۷.07۱ ۶۸ سایراستانداردها 5 ۸ هی ۷۷۱1۱ 0۲6۵3160 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه 9 شماره مشخصات آزمایشها دت آزمایش 222 دت آزمایش 223 دت آزمایش 224 دت آزمایش 225 دت آزمایش 226 دت آزمایش 227 دت آزمایش 228 دت آزمایش 229 دت آزمایش 230 او آزمایش های آن جد سماره‌ها و عناوین استاندارهای ؛ سیمان و ملاط کلوخه های رسی و دانه‌های سست ۳۵۳5 ۳۳۵۵ 200 عرسا جقعالع سنگدانه برای ملاط بنایی 7 ۱1۵۹0۲۷ ۲۵۲ عادعع عع۸ دانه‌های نرم ۳۵۲5 5011 قابلیت واکنش قلیایی مخلوطهای سیمان و سنگدانه ( روش منظور ملاط) ۲-1 ]0 12۵0۷11 ندلهاا۸ [۵ا ۲۳ ۵7 ۱10۲۵۴۲) 6۵۳1۵0۳۹5 عامعع عع۸ (1100ع۱1 واکنش قلیایی سنگدانه 0منشور بتنی) 0 م6826 87ع۸ - ندا۵ا|ا۸ (۵1۵۵ ۲ |6۳1۵ ۳)) قابلیت واکنش زایی سنگدانه (روش شیمیایی) 16 ۶ 0۲ 1۵0۷ ۲۳۵۱ (۷1۵10۵ |۳۵ )) واکنش قلیایی بالقوه سنگهای کربناتی ۵6 )6 ۲ 1620 نداهاا۸ ۲۵۵ 1۹05 قابلیت تغییرات حجمی مخلوطهای سیمان و سنگدانه‌ها - ۲-6۵۱۵ اه ۳۵86 ۷۵۱۵ |۲۳۵۵ ۸2870826۲5 اسفناده از مواد افزودنی معدنی 0 ۸8876826 - نداجاا۸ اه 00۵ ۸001165 |1۵۲۵ 8 ۹1ن] مقدار کل یون سولفات قابل حل در آب 1 10 ع6ا۵ ]ناگ عا نامگ ۷۷/۵۱۵۲ ا0 آها0] 0۷-9 ۹ سایراستانداردها 5 ۸ هی 1۲ 0۲۵3100 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سنگدانه و آزمایش های آن :۷ جدول ۱۳-۴ دنباله 40 شماره ها و عناوین استاندارهای : سیمان و ملاط سایراستانداردها 5ا. ۸۲:1 .شک دت 231 مقدار کلرید سنگدانه 512( 0 0 60۱۵۱ 06 ۳۳14 [ ۹188 6 ۳۵۳ دت 232 ارزش ماسه ای خاک و سنگدانه‌های ریز 4119د3 71176 6 200 [(50 آ۵ ۷۵۱۵۵ ۳۵۵۱۷۵1۵۳۱ 52۵0 ۸22015 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵01۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۷۱ آب و مواد افزودنی اب و مواد افزودنی باید از مصرف حاوی مقادیر زیاد از هر نوع ماده از قبیل روغن ها اسیدها . قلیاییها . املاح . موادقندی ۰ و مواد آلی که قادر به صدمه زدن به بتن و یا میلگرد باشد ۰ خودداری کرد . بطور کلی آب آشامیدنی برای مصرف در ساخت و عمل‌آوری بتن رضایت بخش تلقی می‌شود آب غیر آشامیدنی مورد تردید را تنها در صورت مطابقت با بند ۲-۱-۵ می توان به کاربرد . مواد زیان‌آور در آب مصرفی در بتن نباید از مقادیر حداکثر مجاز ارائه شده در جدول ۱-۵ تجاوز کند و روش ازمایش برای هر نوع ماده زیان آور باید مطابق همین جدول باشد . ۲-۱-۵- آب غیر آشامیدنی را به شرطی می‌توان در ساختن بتن به کار برد که با ضوابط بندهای ۱-۲-۱-۵ الی ۴-۲-۱-۵ و نیز جدول ۱-۵ مطابقت داشته باشد . ۱-۲-۱-۵- انتخاب نسبتهای بتن باید براساس آبی باشد که در کارگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد . حداقل معادل ۹۰ درصد مقاومتهای نظیر آزمونه های ساخته شده با آب مقطر باشد. ۳-۲-۱-۵ زمان گیرش سیمان با آب غیرآشامیدنی نباید بیش از یکساعت زودتر تا ۱/۵ ساعت دیرتر از نتیجه به دست آمده با آب مقطر باشد . * موارد این فصل از آیین نامه بتن ایران اقتباس شده است. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- و ۷۲ آب و مواد افزودنی ۴-۲-۱-۵- آزمایش سلامت سیمان با آب غیرآشامیدنی نباید بیش از میزان مجاز مربوط به آب ۵-۲-۱-۵- آزمایش های مربوط به مقایسه ها باید در شرایط یکسان » به غیر از نوع آب مصرفی انجام شود . ۳-۱-۵- مقدار[آم آب مصرفی در بتن نباید از ۵ کمتر و از ۸/۵ بیشتر باشد . در غیر اینصورت باید ۲ 2-5- مواد افزودنی 1-2-5- تعریف ماده افزودنی ماده ای است به غیر از سیمان پرتلند ۰ سنگدانه ۰ و آب . که به صورت گرد یا مایع . به عنوان یکی از مواد تشکیل دهنده بتن و برای اصلاح خواص بتن . کمی قبل از اختلاط یا در حین اختلاط به آن افزوده می شود . ۲-۲-۵- انواع مواد افزودنی می‌شوند . ۲-۲-۵ -کلیات ۱-۲-۲-۵ استفاده از مواد افزودنی در بتن تنها با تصویب قبلی دستگاه نظارت مجاز است . ۲-۲-۲-۵ عملکرد یا موثر بودن مواد افزودنی باید قبل از مصرف و به کمک نمونه های مخلوط ۳-۲-۲-۵ مواد افزودنی باید با مشخصات استاندارد های مربوطه مطابقت داشته باشند . ۴-۲-۲-۵ ماده افزودنی باید با سیمان مصرفی سازگار باشد . اگر بیشتر از یک نوع ماده افزودنی به کار رود . باید سازگاری مواد مصرفی با یکدیگر به تایید دستگاه نظارت برسد . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۱-۵ حداکثر مقادیر مجاز مواد زیان آور در آب مصرف بان آرمه در شرایط حیطی شدید و بان آرمه در شرایط حیطی ملام و بان بدون آرماتور -بتن آرمه در شرایط حیطی شدید و -بتن آرمه در شرایط حیطی ملام - بان بدون آرماتور و بدون اقلام فشلزی _مدفون بان آرمه در شرایط غبیطی شدید » بآن پیش تنیده » و بان عرشه پلها ساییر موارد بان آرمه .» در شراب شرایط مرطوب »> با دارای مواد یا دارای. قالبهای گالو انیزه د ای - بان بدون آرماتور و بدون اقلام فشلزی_مدفون بان آرمه و بان پیش تنیده - بان بدون آرماتور و بدون اقلام شلزی مدفون لرید قابل حل در آب در مخلوط بتن . برحسب درصد وزن سیمان . نبا ات قابل حل در آب برحسب :50 در مخلوط بتن و با احتساب :80 دار کل سولفات موجود نباید از 5 درصد وزن سیمان تجاوز کند . 1 ۷۳ های ازمایش ۱۰ ۳ ۱ ۳ ۳۵۰ ۵ ۱ ۱ ۱ ۳ ر مجاز تجاوز کند . ۲ ۵0۵۱۳۵۵1۵۲۷ ]۱۷۷۱ ۳۱۳ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۷۴ آب و مواد افزودنی ۵-۲-۲-۵ اندازه گیری مواد افزودنی باید بدقت انجام پذیرد . اگر بیش از یک نوع ماده افزودنی به کار رود . اندازه گیری هر یک از آنها باید بطور جداگانه صورت گیرد. ۶-۲-۲-۵- هر ماده افزودنی باید همان ترکیب و عملکردی را که در تعیین نسبت های اختلاط ۷-۲-۲-۵- در ساخت بتن آرمه نباید از کلرید کلسیم استفاده شود. ۳-۳-۵- افزودنیهای شیمیایی ۱-۳-۲-۵- مواد افزودنی حباب ساز الف - تعریف و کاربرد مواد افزودنی حباب ساز موادی هستند که سبب تشکیل حباب های بسیار ریز هوا که بطور یکنواخت در حجم بتن و یا ملات توزیع شده اند » می گردند . این حباب ها باید پس از سخت حباب های هوا پایایی بتن را در برابر رطوبت » و یخ زدن و آب شدنهای مکرر افزایش می دهند و همچنین با مصرف این مواد کارایی بتن تازه و نفودناپذیری بتن سخت شده به میزانی قابل توجه اطلاعات تکمیلی بیشتر در این خصوص در بند ۲-۷ از فصل هفتم ارائه شده است . مشخصات مواد افزودنی حباب ساز باید با دت ۴۰۲ مطابقت داشته باشد. ۲-۳-۲-۵- مواد افزودنی کاهنده آب الف 7 تعریف و کاربرد ماده افزودنی کاهنده آب به منظور تقلیل مقدار آب مصرفی در شرایط یکسان روانی بتن . یا افزایش روانی بتن در شرایط یکسان میزان آب مصرفی به کار می رود . این مواد به دو نوع کاهنده معمولی و کاهنده قوی آب تقسیم می شوند . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- َ و ۷۵ آب و مواد افزودنی ۳-۳-۲-۵- مواد افزودنی کند گیر کننده الف -- تعریف و کاربرد ماده افزودنی کند گیر کننده به منظور به تاخیر انداختن گیرش بتن به کار می رود و به سه نوع کند گیر کننده . کندگیر کننده و کاهنده معمولی آب . و کند گیر کننده و کاهنده قوی آب تقسیم مشخصات مواد افزودنی کند گیر کننده باید با دت ۴۰۱ مطابقت داشته باشد . ۴-۲-۲-۵ مواد افزرودنی تسربع کننده الف -- تعریف و کاربرد ماده افزودنی تسریع کننده به منظور تسریع در گیرش بتن ۰ یا تسریع در کسب مقاومت بتن در سن کمتر ء یا به هر دو منظور به کار می رود و به دو نوع تسریع کننده .و تسریع کننده و کاهنده مشخصات مواد افزودنی تسریع کننده باید با دت ۴۰۱ مطابقت داشته باشد . استفاده از کلرید کلسیم به عنوان ماده افزودنی تسریع کننده فقط در بتن بدون آرماتور مجاز است تر از حد لازم برای حصول نتیجه مورد نظر باشد » و به هر حال این مقدار نباید از ۲ درصد وزنی سیمان تجاوز کند . ۵-۳-۲-۵ مواد خمیری کننده و روان کننده الف -- تعریف و کاربرد مواد خمیری کننده و روان کننده به منظور بهبود کارآیی بتن تازه به کار می رود . از این مواد برای بهبود خواص مخلوطهای خشن . ساخت بتن قابل پرداخت با ماله آهنی » بتن ریزی قطعات با تراکم زیاد آرماتور » پمپاژ و بتن ریزی با لوله استفاده می شود . این گروه مواد افزودنی . حباب سازها , پوزولانها ۰ سیال کننده ها و فوق روان کننده ها را هم شامل می شود . با استفاده از فوق روان کننده » بتنی فوق‌آلعاده روان تهیه می شود . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- َ و ۷۶ آب و مواد افزودنی مشخصات مواد افزودنی خمیری کننده ء و فوق روان کننده ها باید بندهای ۱-۳-۲-۵ ب . ۲-۵- ۲-۴ ت . و مشخصات دت ۴۰۸ مطابقت داشته باشند . ۴-۲-۵- افزودنیهای معدنی این مواد به شکل ذرات بسیار ریز معدنی موجب بهبود برخی از خواص ۰ و یا تامین خواص ویزه ای در بتن می شوند . افزودنی های معدنی می توانند کاریی و انسجام بتن تازه و همچنین مقاومت و گروه زیر تقسیم می شوند : _ افزودنیهای معدنی خنثی و رنگدانه ها پوزولانها _ افزودنیهای شبه سیمانی ۱-۴-۲-۵- افزودنی های معدنی خنثی و رنگدانه ها این مواد , مانند کوارتز آسیاب شده » معمولاً از طریق واکنش شیمیایی موجب افزایش مقاومت بتن نمی شوند . مصرف این افزودنی ها » موجب بهبود کارآیی و چسبندگی بتن هایی می شوند که کمبود مواد ریزدانه دارند . این مواد در بسیاری از موارد الزامات سنگدانه های بتن را تامین کرده و از آنها به عنوان سنگدانه در بتن استفاده می شود . رنگدانه ها نیز به عنوان مواد افزودنی خنثی » برای تولید بتن رنگی به کار می روند . این ترکیبات معدنی مانند اکسید آهن که برای رنگ های قرمز, قهوه ای . سایه و زرد » و اکسید کرم که برای رنگ سبز مورد استفاده قرار می گیرند باید در مقابل نور و قلیایی ها مقاوم باشند و در واکنش های آبگیری سیمان دخالت نکنند . ۲-۴-۲-۵ -پوزولانها الف - تعریف پوزولانها عبارتند از مواد سیلیسی یا سیلیسی و آلومینی که خود به تنهای فاقد ارزش چسبانندگی بوده و یا داری اآرزش چسبانندگی کم هستند . اما به شکل ذرات بسیار ریز در مجاورت رطوبت طی واکنش شیمیایی با هیدروکسید کلسیم در دمای معمولی ترکیب های با خاصیت سیمانی به وجود آورند . ب -- کاربرد مصرف مواد پوزولانی در بتن می تواند برای تامین یک یا چند خاصیت مشروح زیر باشد : - کاهش میزان سیمان - کاهش سرعت و میزان حرارت حاصل از فرآیند آبگیری سیمان - بهبود کارایی بتن ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- آب و مواد افزودنی ۳۷ - افزایش مقاومت بتن - افزایش پایایی بتن از طریق کاهش نفوذ‌پذیری عملکرد پوزولانها برای هر یک از خواص فوق » بیاید از مصرف مورد تایید قرار گیرد . پ " انواع پوزولان‌ها بر دو نوعند : - پوزولان های طبیعی خام و یا تکلیس شده که به طور عمده شامل خاکسترهای آتشفشانی است . - پوزولان های صنعتی که به طور عمده شامل خاکستر بادی و دوده سیلیسی است. پوزولان هایی که به عنوان افزودنی معدنی در بتن یا ملات مصرف می شوند باید با یکی از مشخصات مشروح زیر یا هر استاندارد دیگری که قبلاً به تایید دستگاه نظارت رسیده . مطابقت ۱-۲-۴-۲-۵- میکروسیلیس " ۱-۲-۴-۲-۵- الف - معرفی میکروسیلیس از جمله پوزولان های صنعتی می‌باشد. با توجه به توسعه روز افزون استفاده از آن در کشور » به منظور افزایش مقاومت و کاهش نفوذپذیری بتن رشد یا آلیاژهای فروسیلسیم است . این ماده با داشتن بیش از ۸۰ درصد سیلیس با حالت غیر کریستالی و به شکل ذرات بینهایت ریز با قطر متوسط 1۲۱ ۰/۱ شدیداً یک ماده پوزولانی است و برای استفاده به عنوان یک ماده سیمانی در بتن بسیار مناسب است . ۱-۲-۴-۳-۵-ب- مکانیزم عملکرد میکروسیلیس در کاهش تخلخل بتن : بین مواد پوزولانی » میکروسیلیس یکی از فعالترین آنهاست . رفتار پوزولانی میکروسیلیس در بتن . تفاوت اساسی بین میکروسیلیس و پوزولانهای معمولی ماند خاکستر بادی . خاکستر آتشفشانی و رس کلسینه شده این است که فعالیت پوزولانی میکروسیلیس زودتر از پوزولانهای فوق قابل حصول است . میکروسیلیس بواسطه شکل و اندازه ذراتش یک پوزولان خیلی فعال و پرکنندهٌ بسیار موثری اجزا» میکروسیلیس و تاثیر آنها بر روی هیدراتاسیون سیمان بخوبی مشخص نیست .۰ ولی برخی نتایج حاصل از بررسیهای انجام شده در این زمینه وجود دارند که اشاره می شود : در جریان "این بخش از مقاله های دکتر علی اکبر رمضانیانپور و مهندس منصور پیدایش که در سمینار میکروسیلیس ارائه شده » اقتباس گردیده است . 0 م1۲۱۵ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1 06۲۵2160 ۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۷۸ اب و مواد افزودنی هیدراتاسیون سیمان پرتلند » بخش زیادی از فعالیت پوزولانی میکروسیلیس باعث تبدیل کریستالهای هیدروکسید کلسیم غیرمفید به ژل می شود .این ژل (5-11-)) دارای 5/) کمتری نسبت به ژلهای معمولی است و ظرفیت بالایی در ترکیب آب یونهای خارجی خصوصاً یونهای بازی دارد . خاصیت پراکنندگی میکروسیلیس نیز باعث توزیع یکنواخت و هموژن محصولات بدست آمده از هیدراتاسیون در مخلوط می گردد . نهایتاً اترکیب دو خاصیت پراکنندگی و پوزولانی میکروسیلیس در ایجاد یک جسم بسیار متراکم و کم تخلخل خود رانشان می دهد . بنابراین فعالیت پوزولانی باعث کاهش نفوذپذیری بتن و کاهش درجه قلیائیت آن می‌گردد. کاهش مقایسه با خمیر سیمان پرتلند ۰ خمیر هیدراته شده سیمان پرتلند باضافه پوزولان دارای منافذ خیلی ریزتری هستند که به آسانی قابل نفوذ نمی باشند . در حقیقت بدون میکروسیلیس » ریزترین ذرات بتن دانه های سیمان پرتلند است که معمولاً اندازه آنها در حدود ۱ تا1۳۲۳ ۸۰ میباشد و از انجا که دانه های سنگی درشت و ریز بسیار بزرگتر از دانه های سیمان هستند . لذا ذرات سیمان بعنوان تثبیت کننده باعث کاهش ابعاد لوله هایی می شود که از میان آنها آب خرابی رابه سطح بتن می رساند . وقتی ذُرات میکروسیلیس به بتن اضافه می شود . اندازه لوله های موئینه بمقدار زیادی کاهش می یابد » زیرا این ذرات قادر هستند راه خود را به فضاهای خالی بین ذرات سیمان پیدا کنند و باعث قطعه قطعه شدن کانالهای جریان آب گردند. همچنین بعلت افزایش تعداد نقاط تماس ذرات خمیر به یکدیگر ناشی از عملکرد فوق . چسبندگی مخلوط بتن به مقدار قابل توجهی کمتری نسبت به هیدراتاسیون تری کلسیم سیلیکات ایجاد می شود و لذا یکی دیگر از فوائد مهم استفاده از میکروسیلیس .کاهش حرارت هیدراتاسیون است . ۱-۳-۴-۲-۵-پ - تأثیر میکروسیلیس بر مقاومت بتن : با بکار بردن میکروسیلیس و روان کنندهٌ قوی بدست آوردن مقاومت فشاری حدود ۸/۳۵ ۱۰۰ تا 4 ۱۵۰ نسبتاً امری آسان است . تحقیقات قابل توجهی بر روی میزان تاثیر میکروسیلیس بر صورت عدم استفاده از مواد مضاف روانسازء مقدار آب مورد نیاز برای مخلوطهای با میکروسیلیس افزایش می یابد .) بدلیل وجود عوامل مختلف موثر در نحوهٌ واکنش میکروسیلیس ۰ نتایج مقاومتی می‌تواند متغیر باشد . این عوامل موثر عبارتند از: ۱ مقدار سیمان ۲ - ترکیب شیمیایی سیمان و ریزدانه های آن ۰۰ ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- آب و مواد افزودنی ۳۹ ۳" مدول نرمی ماسه ۳" نسبت ماسه به کل دانه ها ۵ نوع و مقدار مصرف ماد روان کننده ۶ << درجه حرارت ۳-۴-۲-۵- افزودنیهای شبه سیمانی این مواد خاصیت پنهان هیدرولیکی دارند و وقتی که به نحوی مناسب فعال شوند خواص سیمانی پیدا می کنند . این افزودنی ها فقط در محیط قلیایی با آب واکنشی مشابه سیمان پرتلند نشان می‌دهند و ترکیبات شیمیایی آنها در مقایسه با خاکستر بادی و دیگر مواد پوزولانی بیشتر شبیه سیمان های معمولی است . متداولترین نوع این مواد روباره آهنگدازی است . ۵-۲-۵ مواد افزودنی متفرقه برخی از افزودنیهای متفرقه عبارتند از : مواد ضد رطوبت . کاهندهٌ نفوذپذیری » دوغاب ساز . گازساز و ضد یخ ها که برای استفاده از آنها تایید دستگاه نظارت » رعایت مشخصات مربوط و نیز مقررات کلی مواد افزودنی لازم است . ۶-۲-۵ -نگهداری مواد افزودنی افزودنی باید در شرایط مناسب و با رعایت دستورالعمل‌های اعلام شده از سوی سازنده نگهداری شود . برخی مواد افزودنی به دلیل از دست دادن کیفیت خود نباید به مدت طولانی نگهداری شوند. در صورت تردید باید نسبت به انجام آزمایش مطابق مشخصات ماد افزودنی مورد نظر انجام شود . افزودنیهای مثل میکروسیلیس ( دودهٌ سیلیس ) ۰ خاکستر بادی و مواد شبه سیمانی شدیداً به رطوبت حساس هستند و در صورت جذب رطوبت خاصیت پوزولانی خود را از دست می دهند . 5 3-5 آزمایشهای آب و مواد پوزولانی در جدول ۲-۵ و ۳-۵ آزمایشهای آب و مواد پوزولانی و استاندارد مربوطه ارائه شده است . 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ 1۱۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۱ شمه آزمایشها واد افزودنی جدول اره ه ها و عناوین استاندارهای آب تعاریف واژه ای که به آب ارتباط دارند 7 0 1۹۵۱۵112 10۳۹ آن 16111005 کلسیم و منیزیم در آب 7 از جح نکع ۷1۵2 2 ها از آب و فاضلاب 7۲ ۷۷/۵5۱0 300 ۷۷۵۱۵۲ 0۱ ۲۲ اسیدی یا قلیایی بودن آب 7۲ 0 ۵|۱۵(۷ا|ا۸ 0۳ رال ۸ ذرات معلق و مواد محلول در آب ۸1۵116۴ 115501۷۵۵0 200 عا۵ا ۲۵۳ ۷10۳ بون کلرید در آب و فاضلاب 7 ۲0۸۱۵۱۲ 1۵۵ 0۳6[ )6 بون سولفات در آب های زیر زمینی ۲ 60۱۵۱۱۵ ۱۵| عاهاان؟ کیفیت آب مصرفی در بتن 1 ۹۵0 0۵ ۷۷۵۱۵۲ آ0 برازاد0) 0۱007۱ ۰ ۸ سایراستانداردها 5 ۸ هی ۸18 1۹5456 ]۸۷۱ 0۲۵3100 ۳0۳ -------- صفحهٔ بعد -------- آب و ۳۲ ند مواد آفزودنی جدول ۵- سماره ها و عناوین استاندارهای آب ۳ 8 |۳۱۵۵ 5 ۳1۳۵۱۱۱۶ - ۸۲ خاکستر بادی و پوزولان های طبیعی خام یا تکلیس شده ۳/1 0 ]انح جرس له 1۵۳ خا 0 اب۳۵ 0 اه ۵[01) ناه ] مه زاهک 4۹ ۳۳۵1۱۱۲۶ - ۸:۲ نمونه برداری و آزمای خاکستر بادی ای پوزولان های طبیعی ۳ ما۸ ۳۶ م ای 1 200 مدز میگ 002705 |۱۵۳۵ مواد افزودنی شیمیایی برای تولید بتن سیال 0 ۳10۳1۳۵۶ 0۳۵۵ دوده سیلیسی مصرفی در بتن و ملات 7 ۵01 0۵۲۵1۵ 001011 روباره دانه‌ای کوره آهنگدازی برای مصرف‌در بتن‌و ملات 7 ۵0 0۵۲۵۲۵ ۱۵ ۷۵۵ ۲0۲ 0 12۵11۷ ۲۵۲ ۳۱۵۵۵۹ 0 افزودنیهای مصرفی برای بتن پاشی زمان گیرش خمیر سیمان حاوی افزودنی تسریع کننده فوری مصرفی در شاتکریت با سوزن گیلمور 1 ۳۵۳11۵0 0۲ 5۵1110۵8 آن 11۵ ابا 001۵118 500۵8-۳۳۹۲6 0 10۳۴ ۸1۲65 دناد هام۸ | 011110۳6 آن عسا ع0] ۲۶ فعالیت هیدرولیکی روباره از طریق واکنش با قلیائیها [[۸|10 ۷/11۱ ۲۵۸110 0۷ 000 ۸۱ سایراستانداردها 5ا, الح۸ ,۸ک) 3-۸226-2 0۸0 0۸ 3-۸226-[ ۲۸] 3-۸2260-3 )۸]3-۸226-[ 0۸0 3-۸2260-3 ۲۳۱۳ 0۲63160 1۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ِ و ۸۲ اب و مواد افزودنی 0 ۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۱۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۲ فولاد ۸۳ ۱-۶ -کلیات مشخصات و ضوابط مندرج در این قسمت حداقل ضوابط حاکم بر تهیه . حمل ۰ انبار کردن » بریدن و جاگذاری میلگردهاء مهاری ها . سیم ها و سیم های بافته می باشد و علاوه بر آن رعایت نکات و دستورالعمل های مندرج در آیین نامه بتن ایران در مورد بتن آرمه اجباری است . در صورت نیاز دستگاه نظارت می تواند با استفاده از سایر استاندارهای معتبر نسبت به کنترل این بخش از کارها اقدام نماید . قطر . شکل . اندازه . تعداد و محل نصب آرماتور ها باید بر اساس نقشه های اجرایی و سایر مندرجات فرارداد و دستورالعمل های این نشریه باشد . قبل از شروع عملیات بتن ریزی »۰ اتمام عملیات آرماتور گذاری باید کتباً به اطلاع دستگاه نظارت رسیده باشد » این اعلام باید حداقل ۲۴ ریزی قبل از کسب اجازه کتبی دستگاه نظارت مجاز نمی باشد . آرماتور گذاری یا جابجایی استفاده از قالبهای لغزان که در آن همزمانی آرماتورگذاری و بتن ریزی اجتناب ناپذیر است از مشمول قاعده فوق مستثنی می باشند . 2-40 نوع و مشخصات میلگردهای مصرفی در بتن میلگردهای مصرفی باید نو ء تمیزء بدون هیچگونه آلودگی نظیر چربی ها . ذرات بتن » گرد و خاک و یا مواد زائد دیگر باشد . میلگردها قبل از مصرف باید کاملا پاکیزه باشند تا خللی به پیوستگی بتن و میلگردها وارد نشود . مقطع میلگرد مصرفی نباید به علت زنگ زدگی تضعیف شده باشد . استفاده از میلگردهای زنگ زده به شرطی مجاز است که اولاً زنگ زدگی قبلاً با برس یا وسایل مشابه مورد قبول کاملا پاک شود . ثانیاً قطر میلگرد پس از برس زدن حداکثر ۰/۵ میلیمتر کاهش یابد . میلگردهای مصرفی در بتن بصورت میلگرد ساده یا آجدار تهیه می‌شود . ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- شولان ۸۴ اسمی میلگرد ساده . قطری است که در برگ شناسائی آن ذکر می‌شود و معادل قطر دایره ای است که مساحت آن برابر مساحت مقطع عرضی میلگرد باشد. در مورد میلگرد آجدار قطر اسمی معادل گام های مختلف و قطر اسمی سیم ها و شبکه های جوش نشده از ۴ الی ۱۲ میلیمتر با گام های ۵ میلیمتر می باشد . وزن واحد حجم فولاد ۷۸۵۰ کیلوگرم در متر مکعب . مدول ارتجاعی آن ۳۳ مگاپاسال و ضریب انبساط حرارتی آن ۱۳۳ بر درجه سلسیوس اختیار می شود . مشخصات میلگردهای مصرفی براساس مندرجات جدول ۱-۶ می باشد . جدول ۱-۶ مشخصات میلگردهای مصرفی در بتن مصلح ی (۸-1) 5-300 نیمه | الف با سختی طبرء ۳۰ ۱۹ (۸-11) سخت اب با سختی اصلاح شده ۱۶ 0 (۸-111) ۱ ۱ ب 7 با سختی اصلاح شده ۱۲ 5-0 | سخت | حداکثر قطر مصرفی 0۱۶) ۱۰ (/۸-1۷) توضیح : - استاندارد ]-۸ و نظیر آن استاندارد کارخانه ذوب آهن اصفهان می باشد . - ازدیاد طول نسبی میلگردهای قطورتر از ۱۰ میلیمتر روی ۲۰۰ میلیمتر و برای میلگردهای کوچکتر روی ده برابر قطر اندازه گیری میشود . - فولاد نرم به فولادی اطلاق می شود که منحنی تنش 7 تغییر شکل نسبی آن داری پله تسلیم - فولاد نیمه سخت - به فولادی اطلاق می شود که منحنی تنش - تغییر شکل نسبی آن داری پله - فولاد سخت به فولادی اطلاق می شود که منحنی تنش - تغییر شکل نسبی آن فاقد پله تسلیم مقاومتی که حداکثر ۵/ از کلیه مقادیر اندازه گیری شده برای حد جاری شدن فولاد از آن کمتر 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۸۵ ۱-۲-۶ سطح مقطع موثر سطح مقطع موثر میلگردهای آجدار با فرض یکنواختی سطح مقطع در طول میلگرد. سطح مقطع موثر از رابطه زیر بدست می آید : ۱ س اد و 0.00785 که در رابطه فوق : می‌گردد. ) - جرم قطعه میلگرد بر حسب گرم . 5 < سطح مقطع موثر برحسب میلمتر مربع . در جدول ۰۲-۶ اندازه و سطح مقطع اسمی و وزن محاسباتی میلگردهای ساده و آجدار و در جداول ۳-۶ ۴-۶ ۵-۶ رواداریهای مربوطه ارائه شده است . جدول شماره ۳۶ - اندازه» سطح مقطع اسمی و وزن محاسباتی میلگردهای ساده و آجدار ۸۳ نققنه ۳۹۵ ۶ ۷۱۸۵ ۸۸ ۱۱۳/۱ ۱/۳۱ ۱۵۸ ۳۷ ۳۹۸ ۳۸۵ ۸۳ ۳۱ ۳۹ ۹۸۷ ۱۳۹۷ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۸۶ ا ۳+ ۵ ۰1+ ۵ بایستی در فاصله ۷۰ درصد ۴+ ۵ تا ۲۲ دامنه رواداری باشد . ۴+ ۲ تا ۴۰ و شامل ۴۰ ۷ طراسی جدول شماره ۵-۶ < طول استاندارد و رواداریهای مربوطه طول استاندارد اد ۵ خر دح ند دم در مه هم ما ۳ ۱۱۰ ۱۳۳۰۰ ( میلیمتر ) 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ |۲۵ ۳۲۵ ۵01۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- 8 ۲ فولاد ۸۷ آرماتورها به صورت کلاف . شاخه. شبکه های جوش شده یا بافته شده در کارخانه ۰ تحویل می شوند . میلگردهای مصرفی در بتن باید بدون خم شدگی تحویل کارگاه شوند . معمولاً میلگردهای به قطر ۶ میلیمتر و کمتر بصورت کلاف تحویل می شود . مصرف میلگردها با قطرهای بالاتر در تمام مدت حمل . تخلیه . نگهداری وکارگذاری میلگردها باید آنهارا در مقابل هر گونه زنگ زدگی ویا دیگر آسیب های فیزیکی و شیمیایی محافظت نمود . میلگردها نباید در تماس با خاک یا مصالحی باشند که رطوبت را در خود نگه می دارد و عموماً میلگردها برای مدت طولانی در معرض باران و برف و هوای مرطوب قرار گیرند . در کارگاه باید میلگردها را برحسب قطر و طبقه آنها مجزا و انبار نمود . در صورت تردید نسبت به نوع میلگرد دستگاه نظارت دستور آزمایش‌های لازم را صادر خواهد نمود. به هنگام حمل و تخلیه باید دقت شود که آرماتورها خصوصاً شبکه جوش شده از صدمات مکانیکی جوش ها در شبکه های جوش شده جلوگیری شود . میلگردها اگر در انبارهای روباز نگهداری شوند ۰ حتماً دچار زنگ زدگی خواهند شد . زنگ زدگی میلگردهایی که تا حد پوسته شدن زنگ زده باشند . بویزه میلگردهایی که بطور موصعی و عمیق در نواحی مرطوب و گرم ( سواحل جنوبی کشور ) » زنگ زدگی آرماتورها در انبارهای روباز بسیار سریع رخ می دهد .در چنین مواردی استفاده از انبارهای مسقف و بسته و همجچنین سندبلاست قفس های آرماتور زنگ زده قبل از بتن ریزی »توصیه می شود . ۴-۶- نمونه برداری و آزمایش بعد از تحویل محموله های میلگرد به کارگاه . دستگاه نظارت دستور انجام آزمایش های لازم را صادر خواهد نمود .نمونه بردای برای آزمایش های مکانیکی فولاد نظیر کشش و یا خم کردن براساس روش اشتو 17-244 انجام میشود . درصورتی که مصرف آهن در کارگاه کمتر از ۵۰ تن بوده و سازه مورد نظر برای مصرف این آرماتور از نظر دستگاه نظارت سازه با اهمیت تلقی نگردد می توان از کنترل و آزمایش های مندرج در این بخش صرفنظر نمود . تعداد و تواتر نمونه ها باید در حدی باشد که بتوان ارزیابی دقیقی از وضعیت میلگردها بدست آورد . برای انجام آزمایش ها ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ فولاد ۸۸ حداقل ۵ نمونه از هر ۵۰ تن و کسر آن از هر قطر و هر نوع فولاد لازم است . در صورت موافقت دستگاه نظارت می توان از هر سه بسته پنج تنی یک نمونه انتخاب نمود. نمونه های برداشت شده برای کنترل تنش جاری شدن . تنش حد گسیختگی . ازدیاد طول نسبی » آزمایش تاشدگی وسایر آزمایش های لازم مورد استفاده قرار می گیرند . اگر در حین آزمایش برای تنش حد تسلیم فولاد رقم مشخصی به دست نیاید می‌توان تنش نظیر ۰/۲۵درصد به عنوان تنش حد تسلیم اختیار نمود. در مواردی که تنش تسلیم فولاد به وضوح مشخص نباشد . مقدار آن معادل تنش نظیر ۰/۳۵ با آزمایش کششی هر آزمونه باید ثابت شود که روابط زیر برقرارند . ( برای میلگردها بدون پلهْتسلیم ) ۳۲118 ( برای میلگردها با پله‌تسلیم ) ۳۳5 مقاومت کششی نهایی میلگردها مقاومت مشخصه فولاد وقتی بر طبقه مورد نظر منطبق و قابل پذیرش است که شرایط زیر در آن الف - از نتایج آزمایش های کششی پنج نمونه هیچکدام از نمونه ها دارای حد جاری شدن کمتر از مقاومت مشخصه فولاد مورد نظر نباشد . ب ‏ در صورت عدم تأمین شرط بالا یک سری دیگر از ۵ نمونه مورد آزمایش قرار خواهد گرفت و نتایج ۱۰ نمونه باید در رابطه زیر صدق نماید . 0 0.6 + < نا 2 10 10 که در آن: تا ی 9 سر ی 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۸۹ شکل پذیری میلگردها برمبنای آزمایش تاشدگی به زاویه ۱۸۰ درجه و آزمایش خم و باز کردن خم آزمایش کشش . ازدیاد طول نسبی کشی از ۸/ روی ده برابر قطر از ۱۳۲/ روی ۵ برابر قطر میلیگرد 1-5-6- خواص مکانیکی برای تعیین خواص مکانیکی میلگرد باید آزمونهای کشش » خمش " یا خمش مجدد " بر روی نمونه ها انجام شود و نتایج حاصل از آزمونهای کشش باید با جدول شماره ۶-۶ مطابقت داشته یادآوری - نمونه های ارسالی به آزمایشگاه باید به همان صورت بدست آمده از خط تولید باشد و هیچگونه عملیات اضافی بر روی آنها انجام نگرفته باشد . ۱ 2-5-6- آزمون کشش آماده کردن نمونه و آزمون کشش باید مطابق استاندارد 6892 150 یا /۸۹7۸ انجام گیرد . یادآوری 7 در صورتیکه نمونه‌های آزمون کشش ماشینکاری شوند»ء باید ضریب تبدیل محاسباتی مربوط به نمونه نوردی تراشیده شده را با توجه به جدول ۷-۶ در نتایح بدست آمده از آزمون اعمال ص مکانیکی ۱ - برای تبدیل واحد نیوتن به کیلوگرم نیرو می توان از رابطه : نیوتن ۹/۸۰۶۶۵ < کیلوگرم نیرو . استفاده نمود . ۲ - طول آزمونه در آزمون کشش می تواند پنج برابر قطر آزمونه (۸5) و یا ده برابر قطر آزمونه (۸10) انتخاب گردد . بهر حال انجام آزمون کشش برروی یکی از دو طول (۸5 ,۸10) کافی می باشد . ۳ - انجام یکی از دو آزمون خمش یا خمش مجدد از طرف تولید کننده الزامی است و لیکن هر دو مشخصه بایستی ۱ ۵ 0عاح۲ * ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۹ جدول ۷-۶ : ضریب تبدیل آزمون کشش ضرایب تبدیل مربوطه استفاده نمود تا بتوان مقادیر نتایج آزمون نمونه استاندارد را به مقادیر معادل برای میلگرد نورد شده تبدیل نمود . ۲ - برای انواع میلگرد و طرح های مختلف آج ضرایب تبدیل را بایستی یکبار از قبل مشخص نمود . این امر بوسیله آزمون مقایسه ای ۲۵ جفت ( هر جفت آزمون که مرکب از یک نمونه مستقیم میلگرد ارسالی و یک نمونه تراشیده شده استاندارد می باشد بایستی از یک شاخه انتخاب گردند) که حداقل از ۵ شاخه میلگرد بریده شده اند » تعیین می گردد. ۳ - آزمونهای کشش ۲۵ جفت نمونه توسط یک دستگاه کشش انجام می پذیرد و ضرائب تبدیل محاسباتی نسبت میانگین نتایج بدست آمده نمونه های نوردی به نمونه های تراشیده شده به شرح تنش تسلیم نمونه آزمون نورد شده ۱ ‌_ ۳ مقاومت کششی نمونه آزمون نورد شده را ازدیاد طول نمونه آزمون نورد شده - یک ازدیاد طول نمونه آزمون تراشیده شده ۷۱1۱ ۵۵۱۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۲۱۵| ۷۵۲۹۱۵۲ ۷۷۷۷۷ 0 ۳۱۲۳ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۹۱ آماده نمودن نمونه نمونه آزمون خمش مجدد مشابه نمونه آزمون خمش سرد می باشد . روش آزمون ابتدا نمونه آزمون را تحت زاویه ۹۰ درجه در دمای محیط خم نموده و سپس نمونه را به مدت حداقل نیم ساعت در دمای ۱۰۰ درجه سلسیوس گرم می نمائیم و پس از خنک شدن در دمای محیط نمونه را با نیروی پیوسته و یکنواختی ۲۰ درجه بر می گردانیم . قطر فک خمش در این آزمون مشابه آزمون خمش سرد می باشد . ترکیب شیمیایی فولاد میلگردها براساس ترکیب شیمیایی مذاب " بایستی مطابق جدول شماره ۹-۶ و رواداری درصد ترکیب شیمیایی عناصر مطابق جدول شماره ۱۰-۶ باشد . جدول شماره ۹-۶ - حداکثر درصد وزنی عناصر مذداب ) سس ی سس (م) ساده اس ۲۴۲۰ اس ۲۴۲۰ ۲ ۱۵۵ ۵ اجدار مارپیج ۵ ۲070 001۵|01 ۷۵|06 * ** در جوشکاری میلگردها در زمان مصرف بایستی شرایط پیش گرم مطابق پیوست ( الف ) رعایت گردد. ( منظور همان ترکیب شیمیایی قابل ریختن می باشد ) 21213 اهعت " ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 8 ۲ فولاد ۹1۲ جدول شماره 10-6 رواداری ترکیب شیمیایی محصول نقشه های اجرایی منضم به قرارداد باید شامل جزئیات آرماتور بندی سازه ها . نظیر قطر ء طول ». شکل . اندازه و جزئیات خم ها و جدول آوزان باشد . بسته به نوع پیچیدگی سازه با دستور دستگاه نظارت . پیمانکار باید برای سهولت اجرا اقدام به تهیه نقشه های اجرایی کارگاهی نماید . این نقشه ها براساس نقشه های اصلی قرارداد تهیه شده و شامل جزئیات بیشتری در ارتباط با نحوه اجرا ۰ خم کردن . محل دقیق و تعداد میلگردها . نوع میلگردها و سایر اطلاعات لازم که به نحوی در درک بهتر جزئیات موثرند . میباشند . قبل از اجرای عملیات بتن ریزی و با اطلاع قبلی پیمانکار. جزئیات و نحوه استقرار آرماتور ها مورد بازدید دستگاه نظارت قرار گرفته و سپس دستور بتن ریزی 8-6- بریدن و خم کردن آرماتور بریدن و خم کردن آرماتور باید مطابق نقشه ها و مشخصات اجرایی در کارگاه پیمانکار یا کارخانه تولید کننده انجام شود . انتخاب تجهیزات بریدن و خم کردن . قطر فلکه خم کن . شعاع انحناء میلگرد و خم کردن باید بر اساس ضوابط این فصل و تایید دستگاه نظارت باشد . بریدن میلگردها باید با وسائل مکانیکی صورت گرفته و خم کردن آرماتور باید به روش سرد انجام شود . استفاده از حرارت برای خم کردن فولاد مجاز نیست . خم کردن میلگردهای داخل بتن نظیر میلگردهای انتظار " یا باز کردن میلگردهای خم شده مجاز نیست مگر در مواردی که در نقشه های اجرایی پیش بینی شده باشد ۰ در این موارد برای شکل دادن مجدد باید به ویژگی های فولاد مصرفی توجه بر آن در خم کردن میلگردها رعایت نکات زیر الزامی است . جدول ۷-۱۱-۵ (الف ) مطابقت نماید . ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ فولاد ۹۳ پ 7 در دمای کمتر از ۵ 7 درجه سلسیوس خم کردن میلگردها مجاز نیست . ت - باز و بسته کردن خم ها به منظور شکل دادن مجدد بهیچ وجه مجاز نیست . در موارد اضطراری » در صورت تایید دستگاه نظارت و انجام این امر . باید تمام میلگردها از نظر ترک خوردگی کنترل شوند و نتایج کنترل به تایید کتبی کنترل کننده و دستگاه نظارت برسد . - قطر داخلی خم برای خاموت به قطر بیش از ۱۶ میلیمتر براساس جدول ۱۱-۶ بوده و برای خاموت با قطر ۱۶ میلیمتر و کمتر حداقل قطر خم برای آرماتور طبقات مختلف جدول به ترتیب - قطر داخلی خم ها در شبکه های سیمی جوش شده . صاف یا آجدار هنگامی که به عنوان آرماتور عرضی بکار گرفته شود نباید کمتر از 40 برای سیم های آجدار به قطر۷ میلیمتر و کمتر از 20 برای سایر سیم ها باشد . خم های با قطر داخلی کمتر از 50 نباید از نزدیکترین گره جوش شده جدول ۱۱-۶ << حداقل قطر خم برای میلگرد مختلف 5-300 5-500/5-400 فک لک ا لک ال 255 لک ی لا 808 355 7 از فا ۱0۵ * در خم کردن میلگرد با قطر ۳۶ میلیمتر و بیشتر با زاویه بیش از ۹۰درجه باید از روش‌های خاص استفاده نمود. 9-4- بستن و کار گذاشتن آرماتور ها هنگام نصب . میلگردها باید عاری از هر گونه آلودگی نظر گرد و خاک ,زنگ زدگی . گل . چربی . قبل از نصب و کارگذاری میلگردها زدوده شود و تا شروع مرحله بتن ریزی از آلودگی ها محفوظ بماند. آرماتور ها با توجه به قطر . طول و شکل بایستی در محل های تعیین شده به نحوی مستحکم و ثابت شوند که هنگام بتن ریزی هیچگونه تغییر و جابجایی در آنها صورت نگیرد . به 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۲ فولاد ۹۴ خرک های " فلزی به ابعاد . مقاومت و تعداد لازم استفاده نمود . لقمه های بتنی باید دارای مفتول بوده و با استفاده از این مفتول ها به میلگردهای اصلی کاملا" محکم شود . استفاده از قطعه سنگ . لوله های فلزی و قطعات چوب برای نگهداری میلگردها و تامین پوشش بتن مجاز نیست . استفاده از جوشکاری برای بستن میلگردهای متقاطع . مگر برای فولادهای جوش پذیر و با تایید دستگاه تمامی میلگردها باید با توجه به ضوابط و رواداری های مندرج درمشخصات فنی خصوصی بریده بسته و جا گذاری شوند » در صورتی که این روادری ها در دست نباشد رعایت رواداری های مندرج در این بخش الزامی است . ۰-۶ وصله کردن آرماتور حتی الامکان باید میلگردهای مصرفی به صورت یک پارچه باشند . تمام اتصالات میگردها باید در اتصال اجتناب ناپذیر باشد این اتصالات باید در مقاطعی قرار داده شوند که تنش وارده بر عضو یا قطعه بتنی حداکثر نباشد و از تمرکز تمامی وصله ها در یک مقطع نیز خودداری شود . وصله کردن میلگردها باید به روش های پوششی اتکایی ۰ جوشی » مکانیکی و بالاخره وصله های مرکب مطابق آیین نامه بتن ایران و زیر نظر دستگاه نظارت انجام شود . طول وصله برای آرماتور صاف دو برابر و طول وصله مشابه در آرماتورهای آجدار میباشد . در صورتی که محل وصله ها در نقشه های آجرایی و دستور العمل های بعدی دستگاه نظارت منعکس نباشد رعایت نکات زیر الزامی است . وصله شوند . توان به وسیله پوشش وصله نمود . پ - وصله کردن میلگردهای تحتانی قطعات خمشی در وسط دهانه یا نزدیک به آن و یا میلگرهای ت 7 بطور کلی هر وصله باید ۴۰ برابر قطر میلگرد . با وصله مجاور فاصله داشته و در یک مقطع ۱۱-۶- جوشکاری آرماتور اتصال میلگردها از طریق جوشکاری با روش جوش نوک به نوک . خمیری یا جوش ذوبی با الکترود با دستور و موافقت قبلی دستگاه نظارت مجاز می باشد » در این خصوص رعایت ضوابط و مندرجات آیین نامه بتن ایران الزامی است و علاوه بر آن باید نکات زیر نیز مورد توجه قرار گیرد . ۱۵۳ 0۵1۴ - 13۵18101 - ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۹۵ الف - اتصال جوشی میلگرد سرد اصلاح شده جز با روش های خاص . مناسب و تحت کنترل دقیق مجاز نمی‌باشد . در صورتی که برای هر نوع فولاد . الکترود مخصوص و روش جوشکاری مناسب اختیار شود می توان از روش اتصال جوش ذوبی استفاده نمود. ب - قبل از جوشکاری باید میلگردها را گرم نمود و جوشکاری توسط کارگران آزموده و مجرب انجام شود . -نوع خوس . مشخصات دستگاه‌ها و تحهیزات حوسکاری باید به نایید دستگاه نظارت برسد . حداقل دمای بتن گرم و قابلیت جوشکاری میلگردها براساس کربن معادل بدست آمده از آزمون ترکیب شیمیایی میلگرد و یا ترکیب شیمیایی مندرج در گواهینامه فنی که از رابطه زیر محاسبه می گردد . مطابق جدول ۱۲-۶ خواهد بود : ۰+۷۷ که در رابطه فوق : 4۹ مقدار درصد کربن معادل ) < درصد کربن موجود 3 - درصد منگنز موجود ۷7 - درصدکرم موجود ۷ - درصد وانادیوم موجود 0 - درصد مولیبدن موجود 0 <- درصد مس موجود 1 < درصد نیکل موجود ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱۳۲-۶ کربن معادل ( درصد ) تا ۰/۴۰ از ۰/۳۱ الی ۰/۳۵ از ۰/۴۶ الی ۰/۵۵ از ۰/۵۶ الی ۰/۶۵ از ۰/۶۶ الی ۰/۷۵ بیشتر از ۰/۷۵ یادآوری ۱ - جوشکاری میل یادآوری ۲ عملیات جوشکار, یاداوری ۲۳ 7 بعد از پایان پذی سردشدن ممنوع 0.)07( قطر اسمی میلگرد تا ۳۶ ۴۳۶ تا ۳۶ ۴۳۳۶ تا ۲۰ از ۲۰ تا ۲۶ ۴۳۶ ت۲۰ از ۲۰ تا ۲۶ ۳۳۶ تا ۲۰ از ۲۰ تاو شامل ۴۰ از ۲۲ تا و شامل ۴۰ ُردهای تولید شده با ترل ۰ مجاز نمی باشد . ی در محیطی با دمای ز پد یرد . ۲۹۱0۲۱ ۷۷۷۷۷۷۰۵۵۲1۵1 ۱۵۰ ۲۳۰ بر ۱۸- درجه سلسیوس اجازه داد تا میلگرد به شتاب دادن به فرآیند 01۳۵۵1۵۲۷ ۳۲۵ ۲۲۱۵| ۹۶ ۳۱۳۴ 6۲۵3160 ۷۷۱1۲ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۹۷ چ - وصله های جوشی وصله های جوشی متداول عبار تند از وصله نوک به نوک و وصله بوشنی یا پهلو به پهلو. در اشکال ۱-۶ و ۲-۶ جزییات اتصالات نوک به نوک و در شکل ۳-۶ جزییات وصله جوشی پوششر ی شکل ۱-۶ جزئیات نوک به نوک بدون پشت بند برای آرماتور با قطرهای متفاوت 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۱۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵21۵0 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۹۸ 7۳5 7اه 8۱۸2۲ 5 ۶۵۴6 520 ۷ ا۸ /۳۲ ۲۷3 5۲۱۵85 ۲ ام 7مع ۵[ 5 ۶۵۳ ۷۱5۴2۵ ۳۸۱۳ید ۷ ۴۵۶ اه 7 ۲۷۵۵۱20۸ ۱۲۱ ۲ ع هم 0 4 ماهتا ] ۷۴8 ۱۲ ۲۸۴۵ ۱ ۸ کر 5010 : ۱ 1/8 زکرم #8 سم رو سم | 4 06 راد ل 1 ما . هر ۷ ۱/۵ ری عون ی لورو دا خ 5:۳ - 6 ۵3اه 3۲003 لا حاو :5 - ۸ ٩5۲ ۵ 7 ما0 1 لس سپ سر 1/8 18 1/8 1 ۱۱۸ 0 لاوپم عومن و-۷ا ۰ط اطااو8 -. 8 و او بجاو امسوا.ع اناست -. 0 3 7132 60 1 3 1۵06 5 10 ۲90 ات ,۳۵و .مات :مان ل ی واه 0۱8۲ وا ای ۲۵۳۱۵۲۵ ل۷ا م۳ 5 ۸ ن 06 3 م۲۷ دا ۵۲ 2 303 به ‎٩‏ رزد60۸ ۲ 5 32 ۱/3۱۵ ما لد ,۲۵ 1۳۵۳ اهانقدی ۵۵۲4 ‎٩۵۲‏ رازه08 4 0۳0 : ۰ ۵اه 2106 9014 ۱۵ اب موی مرو با موی با شکل ۲-۶ جزئیات اتصال نوک به نوک بدون پشت بند برای آرماتور ها با قطر مساوی 0 ۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۱۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۹۹ ۱ |52 ار ‎٩‏ آ5)21 ۹ ۲ بای ۱۱ع 5 ۱6۱ ۱ ۹۹ ما سرت (ت-) 8 ۲ 7 اّ ز مجر/ 4 هام۴۲ 45 زغ) هام0 .2 1 الف نیم جناغی 51۴۱ پات بر هه خننده ۱ ما96 5 »(ع ۰ ۴ ی که سس . ۳ رم سم سست ۱ ۵۸۳ میی))) واطایه0 ,2" 8و 1 0۵8 ۰ (۶) ب - تمام جناغی 5 بف۵۸ ۲۵۱۱۳۵۸۵ 07 اند ۸و۸ شکل ۳-۶ گلوی موثر جوش در شیار بین آرماتور و تسمه. و دو آرماتور 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۴۵۵۵۲۷ ۷۱1 0۲2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۱۰۰ جدول ۱۳-۶ ظرفیت نهایی جوش برای میلگردهای کششی و فشاری نوع درز نوع جوش نوع میلگرد الکترود مناسب روش مقاومت نهایی نوک به نوک و ] نفوذی کامل 50 ۳0 همانند فلز مبنا : 0.6 هب۸ "انجام آزمایش رادیو گرافی و یا التراسونیک الزامی است . پارامتر های موجود در جدول (۶ -۱۳) به قرار زیر می باشند : مقاومت کششی نهایی الکترود در صورت انجام آزمایشهای غیرمخرب نظیر رادیوگرافی و التراسونیک ۱( 0 در صورت انجام جوش در کارخانه و بازرسی چشمی توسط افراد مجرب ۰/۸۵< 0 در صورت انجام جوش در محل و ابزاری چشمی توسط افراد مجرب ۵ > 0 در صورت انجام جوش در محل و ابزاری چشمی توسط افراد مجرب مساحت موثر جوش که مساوی حاصلضرب زیر می‌باشد . ع] ۳ _ ۸ ۰ < طول موثر جوش که مساوی طولی می باشد که در آن جوش بصورت تمام اندازه اجرا شده 1 گلوی موثر جوش طبق شکل ۳-۶ می باشد . ۲-۶ حداقل پوشش محافظ بتنی روی میلگرد سطح بتن . نظر به اهمیت از پوشش در حفظ و نگهداری میلگردها و نهایتاً عمر مفید سازه بتنی » پیمانکار باید نهایت دقت را در نصب میلگرد و نیز ریختن و متراکم نمودن بتن به عمل آورد تا ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فولاد ۱۰۱ های اجرایی و دستورالعمل ها ۰ رعایت مندرجات این قسمت الزامی است . الف 7 ضخامت و پوشش بتنی نباید از قطر میلگردهای مصرفی کمتر اختیار شود ۰ در مورد گروه میلگردها بدین ترتیب عمل می شود که یک گروه میلگرد به صورت یک میلگرد فرضی با سطح مقطع معادل کل گروه فرض می شود در این حالت ضخامت پوشش بتن از خارجی ترین سطح گروه میلگرد و در جهت مورد نظر اندازه گیری می شود . ب " ضخامت پوشش هیچگاه نباید از حداکثر قطر شن مصرفی ( برای شن تا قطر ۳۲ میلیمتر ) بزرگترین شن به اضافه ۵ میلیمتر اختیار می شود . پ - در مورد آنتهای میلگردهای مستقیم در قطعات کف و سقف که در معرض تعرق قرار نمی گیرند . به شرط موافقت دستگاه نظارت رعایت ضخامت پوشش الزامی نیست . ت - حداقل ضخامت پوشش با توجه به شرایط محیطی و رویارویی سازه نباید از اعداد مندرج در جدول ۱۳-۶ حداقل پوشش بتنی ( برحسب میلیمتر ) دال ها . دیوار ها و تیرچه ها شرایط محیطی مندرج در جدول ۳-۶ به شرح زیر است : شرایط محیطی ملایم - به محیط هایی اطلاق می شود که در آنها عوامل مهاجم موجود نبوده قطعاتی که در معرض رطوبت » تعریق » تر و خشک شدن متناوب یخ زدگی تماس با خاک مهاجم یا غیر مهاجم . مواد خورنده . فرسایش شدید ۰ عبور وسائل نقلیه و ضربه اجسام دیگر نبوده یا در مقابل تهاجم به نحوی مطلوب مورد محافظت واقع شده باشند دارای شرایط محیطی ملایم ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ فولاد ۱۰۲ شرایط محیطی متوسط - به محیط هایی اطلاق می شود که در آنها قطعات بتنی معرض رطوبت و گاهی تعرق قرار می‌گیرند . قطعاتی که دائماً در تماس با خاک های غیر مهاجم هستند یا در مجاورت آب های با 4.5< [1م قرار می گیرند دارای شرایط محیطی متوسط می باشند . شرابط محیطی شدید ‏ به محیط هایی اطلاق می شود که در آنها قطعات بتنی در معرض رطوبت یا تعریق شدید یا تر و خشک شدن متناوب و یا یخ زدگی نه چندان شدید قرار می گیرند . شرایط محیطی بسیار شدید - به محیط هایی اطلاق می شود که در آنها قطعات بتنی در غوطه ور در آب که یک وجه آنها در تماس با هوا قرار می گیرند . قطعات در معرض ترشح آب . قطعات غوطه ور در آب که یک وجه آنها در تماس با هوا قرار می گیرند . قطعات واقع در هوای اشباع شده از نمک و سطوحی که در معرض خوردگی ناشی از مصرف مواد یخ زدا قرار می گیرند شرایط محیطی فوق العاده شدید - به محیط هایی اطلاق می شود که قطعات بتنی در معرض ث " برای بتن های رده 0و 35 می توان اعداد جدول ۱۳-۶ را تا ۵ میلیمتر و برای بتن های رده بالاتر تا ۱۵ میلمیتر کاهش داد مشروط بر اینکه ضخامت پوشش از ۱۵ میلیمتر کمتر اختیار ج "7 برای میلگردهای با قطر بیش از ۳۶ میلیمتر باید مقادیر جدول فوق را اندازه ۱۰ میلیمتر افزایش داد . چ 7 در صورتی که بتن مستقیماً روی خاک ریخته شود و بطور دائم در تماس با خاک باشد باید ح ‏ اگر سطح بتن نقش دار باشد ضخامت پوشش از عمق فرورفتگی اندازه گیری می شود . 13-6 رواداری ها در بربدن و کار گذاشتن میلگردها تمام میلگردها باید براساس اندازه و اشکال مشخص شده در نقشه ها و دستور العمل ها بریده شده و دقیقاً در محل های مورد نظر به نحوی نصب گردند که در طول عملیات بتن ریزی و تراکم هیجگونه تغییری در محل آنها حادث نشود . ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 8 فولاد ۱۰۳ بریدن و کارگذاردن آرماتور باید در حد رواداری های مندرج در مشخصات فنی خصوصی و سایر مدارک قرارداد صورت گیرد . در صورت نبود این دستور العمل ها رعایت مندرجات این قسمت الزامی است . الف -- رواداری های بریدن میلگردها - طول میلگرد ۵ * میلیمتر - خم ها ۵ میلیمتر - انحراف موقعیت میلگردها نسبت به محل های تعیین شده در نقشه ها برای قطعات خمشی . و دیوارها و ستون ها به شرح زیر است : برای ۲۰۰ > ۳ میلیمتر ۸ میلیمتر - انحراف فاصله جانبی بین میلگردها نسبت به فاصله مشخص شده ۳۰ * میلیمتر - انحراف موقعیت طولی خم ها و انتهای میلگردها در انتهای ناپیوسته قطعات ۲۰ + میلیمتر قبل از شروع عملیات نصب و جا گذاشتن آرماتورها دستگاه نظارت قالب ها را از نظر ابعاد . محل و رقوم مورد بازرسی و کنترل قرار خواهد داد . قبل از اجرای بتن ریزی » عملیات بستن و کار گذاشتن آرماتورها از نظر قطر , تعداد . شکل . فواصل و استحکام با توجه به ضوابط و رواداری های مندرج در این دستورالعمل ها کنترل می شود . پس از اطمینان از اجرای صحیح » دستور بتن تهیه ۰ حمل و نصب آرماتورها در بتن آرمه اجباری است . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 8 فولاد ۱۰۴ ۱۵-۶- آزمایشهای میلگرد آزمایشهای لازم برای میلگرد ها مطابق جدول ۱۵-۶ می باشد . آزمایش کششی برای تمامی میلگردها و آزمایش خم کردن و باز کردن خم و یا آزمایش تا شدگی با زاویه ۱۸۰ درجه برای میلگرد های سرد اصلاح شده الزامی است . ۲۴ 0۲۵216۵0 ۷۱1۳ ۵01۴۳۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰۸/1- )- جدول ۵-۶ اره‌ها و عناوین استاندارهای فولاد 5 ۹۵۱۱0۳۵۵۱ 0 اکآ 100۹16 آزمایش کششی بعد از خم کردن و باز کردن خم ( برای میلگرد و سیم به قطر کمتر از 9 40 0۳۵1۳۵ +عاان که 100۹116 51۳۵1 آزمایش خم کردن و باز کردن خم آ510۵ 1۹۵۱۳۱۵۳۵۵1۵۲ ۱۵۳ ا٩6]‏ ۹۵۷۵۵۵ آزمایش پیوستگی میلگرد با بتن ( آزمایش تیر ) آ510۵ 1۵1]0۳0:301 ۵۲| ا٩6]‏ 5000 (1651 (76۵7) آزمایش پیوستگی میلگرد با بتن ( آزمایش بیرون کشیدن میلکرد ) ابا اععاک 1۹۵۱۱۵۳۵۲۵۵۱ ۱۵۲ اک6 1 50۵ (1051 01 - آزمایش وصله های جوش شده میلگرد ۵ 0۱۲۵1 1۳۵ ۱۵۲ ۹۵۵/۳۳۵۵۵ 5ا0 10 ۷/۵10 آ0 |00۳۵ 1 آزمایش خستگی میلگرد 8 م0۵۱6 0۳ اک ۲۵۵۵ 516۵ 00 سایراستاندار دها 5ا. ۸۲۱ .۲۸ در" 3 را 5 6 «7 8 ۳0۱۳ 0۲23210 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۱-۷ کلبات با توجه به صدمات وارده به سازه‌های بتنی ناشی از عوامل محیطی مهاجم . پایایی بتن در کنار مقامت. از مشخصه‌های مهم بتن می‌باشد. هر چند که ارتباط تنگاتنگی بین شرایط پایایی بتن (مثل نفوذناپذیری) با شرایط مقاومتی بتن وجود دارد . لیکن پایایی باید به عنوان یک مشخصه مستقل در طراحی بتن‌های مواجه با شرایط تهاجمی مورد توجه قرار گیرد. با اینحال این واقعیت ۲ 2-7-محیط با شرایط بخ زدن و آب شدن متناوب از جمله عوامل مخرب بتن ۰ تأثیرات ناشی از یخ زدن و آب شدن متناوب می‌باشد . با ورود آب به حفرات بتن و یخ زدن آن فشار حفره‌ای در داخل بتن افزایش می‌یابد. فشار اضافی باعث باز شدن حفرات می‌شود . با آب شدن یخ و ورود رطوبت بیشتر به داخل حفره و وقوع دوره یخبندان جدید اگر این فشار بزرگتر از مقاومت کششی بتن باشد » باعث پوسته شدن بتن می‌گردد . تداوم عمل باعث پیشرفت پوسته شدن بتن و در نهایت تخریب بتن از سطح به داخل می‌شود. در بتن حبابدار با اضافه کردن مواد افزودنی جباب‌زا, حبابهای کوچک هوا به قطر ۰/۰۲۵ تا ۰/۰۷۵ با فواصل ۰/۳ میلیمتر در بتن تشکیل می‌شود. بر خلاف حفرات بتن معمولی, این حفرات به ۲۴ 0۲۵21۵0 ۷۱1۳ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- به علت یخ زدن را مستهلک می‌نماید. همه بتن‌ها دارای حبابهای هوا می‌باشند. در بتن معمولی (هوا داده نشده)» این حبابها بزرگتر و به هم متصل می‌باشند. در نتیجه رطوبت به سادگی داخل آنها نفوذ کرده و باعث افزایش فشار حفره‌ای می‌گردد . بتن معمولی و بتن سبک که در معرض یخ زدن و آب شدن قرار دارند. باید به اندازهٌ مقادیر مندرج در جدول ۱-۷ به کمک مواد افزودنی مناسب. حباب هوا داده شود. در صورتیکه مقاومت فشاری مشخصه بتن از ۳۵ نیوتن بر میلیمتر مربع بیشتر باشد. می‌توان مقادیر درج شده در جدول را به میزان یک درصد کاهش داد. رواداری مربوط به مقدار حباب هوا ۵ درصد می‌باشد. منظور از محیط با شرایط سخت. محیطی است که بتن در آب و هوای سرد. قبل از یخ زدن در تماس تقریباً مداوم با رطوبت قرار گیرد یا تحت اثر مواد شیمیایی یخ زدا باشد. مانند : رویه‌های بتنی» عرشه‌های پل» پیاده‌روها و مخازن آب. مقصود از شرایط محیطی متوسط آن است که بتن قبل از یخ زدن در هوای سرد. فقط گاهی در تماس با رطوبت قرار گیرد. یا تحت اثر مواد شیمیایی یخ زدا نباشد. مانند بعضی تیرها و دیوارهای خارجی و نیز دیوارهایی که در تماس مستقیم با خاک نباشد. وجود میلیاردها حباب هوا در داخل بتن, همانند ساچمه‌های بلبرینگی می‌ماند که روی یکدیگر غلتیده و در کنار خواص دیگرء کارپذیری بتن را افزایش می‌دهد. ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- پایایی بتن 109 جدول ۱-۷ مقدار کل هوا برای بتن مقاوم در برابر یخ زدگی ۹۵ ۷/۵ ۶ ۱/۳۵ ۷/۰ ۵/۵ ۱/۹ ۳۰ ۸/۰ ۳۵۰ ۳۰ ۴/۵ ۳۸۰ ۵/۵ ۴/۵ م۵ ۵1۰ ۴/۰ ۷/۵ ۴/۵ ۳/۵ *برای رواداری روی بزرگتر بودن دانه‌ها از اندازه اسمی آنهاء به ۴-33 - ‎۸٩7۸/4‏ مراجعه نمایید. ** این مقادیر هوا به کل مخلوط مربوط هستند. همانطور که برای اندازه‌های قبلی دانه‌ها نیز چنین است. به هر حال. در هنگام آزمایش این بتن‌هاء سنگدانه‌های بزرگتر از ۳/۸ سانتیمتر را به صورت دستی یا توسط الک از مخلوط جدا می‌کنند و مقدار هوا بر اساس مخلوط بدون دانه‌های بزرگتر از ۳/۸ سانتیمتر تعیین می‌شود (رواداری روی درصد هوای داده شده به این مقدار اعمال می‌شود). مقدار هوای کل مخلوط از روی مقدار تعیین شده برای مخلوط بدون دانه‌های بزرگتر از ۳/۸ سانتیمتر.ء محاسبه میشود. ۲ 3-7-بتن در شرایط محیطی مهاجم بتنی که در معرض محیط‌های مشخص شده در جدول ۲-۷ واقع می‌شود. باید با بستهای متناظر آب به مواد شیمیائی و ضوابط حداقل مقاومت فشاری مشخصههٌ بتن ساخته شوند. به علاوه بتنی که 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲-۷- ضوابط مربوط به شرایط محیطی مهاجم الف < در معرض آب شیرین ب - در معرض آب شور یا آب دریا بتن در معرض یخ زدن و آب شدن در شرایط مرطوب . تر و خشک مکرر یا مواد شیمیایی یخ زدا برای حفاظت در برابر خوردگی آرماتور در سازه‌های بتن که در معرض کلریدهای ناشی از مواد دریا یا ترشحات مواد مزبور قرار دارند. می‌شود. این پوزولانها از نفوذپذیری بتن می‌کاهند. حداکثر نسبت وزنی به سیمان» مواد پوزولانی خاکستر بادی. دوده سیلیسی (میکرو سیلیس) یا سرباره, نباید از درصدهای موجود در جدول ۲-۷ ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 8 پایایی بتن 111 جدول ۳-۷- حداکثر درصد وزنی به کل مواد سیمانی* برای پوزولانهای مختلف حداکثر درصد وزنی مجموع خاکستر بادی یا پوزولانهای دیگرء سرباره, و دوده سیلیسی سس مجموع خاکستر بادی یا پوزولانهای دیگر و دوده سیلیسی * همچنین مجموع مواد سیمانی, سیمانهای 150 ۲ ۸57۸/1 595 ۲ و 845 ۲ را نیز در بر می‌گیرد. حداکثر درصدهای بالا باید موارد زیر را در برگیرد: (الف) خاکستر بادی یا پوزولانهای دیگر موجود در سیمان مخلوط شده نوع 1۳ با (/1)۳1,. ۲595 /۸۹7۸ (ب) سرباره مصرف شده در تولید سیمان مخلوط شده 15 یا (/1)5۸. ۲595 /۸۹7۸ (ج) دوده سیلیسی, ۱240 ۲ ۸571۸ موجود در یک سیمان مخلوط شده + خاکستر بادی یا سایر پوزولانها و دوده سیلیسی نبایستی به ترتیب بیش از ۲۵ و ۱۰ درصد کل وزن مواد توجه : در موارد خاص اعداد جدول فوق قابل افزایش می‌باشند. بتنی که قرار است در معرض خاک‌ها یا محلول‌های سولفاتدار قرار بگیرد. باید با ضوابط مندرج در جدول ۴-۷ مطابقت داشته باشد. بتنی که در معرض صدمه دیدن ناشی از تمرکز سولفاتهای موجود در خاک با آب است. باید با سیمان ضد سولفات ساخته شود. در جدول ۴-۷ انواع سیمان, حداکثر نسبت آب به سیمان و مقادیر حداقل مقاومت را بدست می‌دهد. در انتخاب نوع سیمان برای مقاومت در برابر سولفاتها توجه اصلی به مقدار ۸ :۲ موجود در آن معطوف است. برای محیطها با مقادیر متوسط سولفات. حداکثر مقدار ۸ دن) در سیمان نوع ۲ به ۸ درصد محدود می‌شود. سیمانهای أمیخته که از کلینکر ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سیمان پرتلند با کمتر از ۸ درصد ۸ دح ساخته شده‌اند. با عنوان ۱/15 معرفی شده و برای استفاده در محیط‌های دارای مقادیر متوسط سولفات مناسب هستند انواع مختلف این سیمان عبارتند از : (۵/5) 1۳ (0/15) کل (1)۳۸۸۵15 و (1)5۸/1015 سیمان نوع ۵ با حداکثر ۵ درصد ۸ :۲ برای محیط‌های با مقدار زیاد سولفات اختصاص یافته است. توجه شود که سیمان ضد سولفات. مقاومت بتن را در برابر بعصضی از مواد شیمیایی مهاجم. مثل می‌تواند مضر نیز باشد. در چنین شرایط استفاده از سیمان تیپ ۲ با ضوابط جدول ۲-۷ می‌تواند قابل توصیه باشد. نشان داده شده است که بکار بردن صحیح خاکستر بادی, مقاومت بتن را در برابر مواد سولفات دار افزایش می‌دهد. سیمانهای نوع 1۳ که از مخلوط نمودن پوزولان کلاس ۲ با سیمان پرتلند دارای بیش از ۸ درصد ۸ دح ساخته شده‌اند» می‌توانند برای محیط‌ها با شرایط متوسط. مقاومت لازم در برابر سولفاتها را تأمین کنند. در توضیح زیر جدول ۰۴-۷ از آب دریا به عنوان محیط با شرایط متوسط یاد شده است. گر چه آب دریا عموماً بیش از ۱۵۰۰ در میلیون» یون 504 دارد. در محیط‌های آب دریا می‌توان از سایر انواع سیمان با حداکثر ۱۰ درصد ۸ د۲بهره گرفت » مشروط بر آنکه حداکثر نسبت آب به مواد سیمانی به ۰/۳ کاهش یاید. علاوه بر انتخاب نوع صحیح سیمان, دیگر ضوابطی که رعایت آنها برای حصول به بتن پایا در برابر سولفاتها الزامی است. عبارتند از : کم بودن آب به مواد سیمانی _ مقاومت زیاد تراکم کافی پوشش کافی برای آرماتور عمل‌آوری مناسب برای جلوگیری از ترک خوردن در بتنی که در معرض محلول‌های دارای مقدار زیاد یا بسیار زیاد سولفاتها قرار می‌گیرد. نباید از کلرید کلسیم به عنوان ماده افزودنی استفاده شود. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ل ۴-۷ شرایط لازم بر (504) موجود در خاک. به درصد وزبی ی ۵ را ۰/۰ ۰۱۰ 1۲۰ ن نفوذپذیری یا برای مح .)۲-۲-۴ ۷ مقاومت در برابر سو فظت در برابر خو ت در برابر خوردگی | سن ۲۸ تا ۴۲ روز ن وآرد می‌شود. نباید سولفقات موجود در ات 7 ۷ 9 زووروره ۰.۰ ۱۵۰-۰ ۱۵ متری برای نسبت آب ب ه نشان داده شده است لغاتها را افزایش می‌دهن ردگی ارماتور رماتور در بتن. حد| ‎٩ که از طریق اجزای 1 از حدود مندرج در ح ۷۷۰600 ض محلولهای سوله نوع سیمان ]1.1۳)۱/15( 15)3/15(,۳)۸/15( ])۳۹1( 1)5۱/1۱/15( ۷ ۷ به اضافه مواد » در بتن در برایر خ مواد سیمانی با مقدا که هنگام استفاده از ا ثر مقدار یون کلر, ن از جمله آب. سن دول ۵-۷ فراتر رو ۱۵| ۷۵۲۹۱۵۲۱ ۸۷ اتدار قرار می‌گیرد حداکثر نسبت وزنی آب به مواد سیمانی, بتن با سنگدانه‌های ۵۰ ۰/۳۵ ۰/۳۵ ر بیشتری برای مقاوه ها در بتن دارای د قابل حل در آب ۱۳۵۵1۵۲۷ 41 115 سبک. ۴/0 تن در برایر در بتن 9 مواد ۹ ۷۷۱1۲۱ 6۲۵۵160 ۲۳۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- در صورتیکه بتن مسلح در معرض کلریدهای حاصل از مواد شیمیایی یخ‌زداء نمک. آب نمک. آب شور آب دریاءیا مواد مترشحه زاین گونه منابع قرار گیرد. باید ضوابط مندرج در جدول ۲-۷ برآورده گردد. به علاوه حداقل پوشش پیشنهاد شده برای آرماتورء برای آن منظور گردد. میلگردها با روش ایوکسی یا روی» یا پوشش بزرگتر از مقادیر حداقل, می‌توانند مفید و مطلوب واقع شوند. استفاده از مواد پوزولانی مثل سربار» خاکستر بادی» میکرو سیلیس با کاهش مقدار آب سیمان و مواد روان‌ساز جدول ۵-۷ حداکثر مقدار یون کلرید برای محافظت در برابر خوردگی آرماتور نوع عصو سس ۰ ۰ در بتن» بصورت درصد وزنی سیمان بتن مسلحی که در شرایط بهره‌برداری در بتن مسلحی که در شرایط بهره‌برداری یا خشک سایر آنواع بتن مسلح ۷-۷- خوردگی فولاد به علت کربناسیون (کربناته شدن بتن) " هوای معمولی دارای ۰/۰۳ درصد گاز دی‌اکسید کربن (: 0) است. در صورت نفوذد0ح به داخل می‌شوند: 0 ر []+, 0ن) ۲۵ ج [[22/00+ ,۲00 00ج 0+0 انتشارات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن نقل از کتاب فن‌آوری بتن ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- از آنجایی که مقدار 2« در خمیر سیمان به اندازه کافی موجود نیست. بنابراین کربنات سدیم قادر به قلیایی کردن بتن به مقدار کافی نمی‌باشد. در نتیجههٌ کربنات سدیم در انفعالی نگاه داشتن فولاد که هوا به داخل منافذ مویین بتن وارد می‌گردد ود 0ن)هوا به سرعت با هیدروکسیدها ترکیب می‌شود. بنابراین هوای موجود در بتن» کربن خود را از دست می‌دهد و این هوای بدون کربن با هوای کربن دار موجود در خارج از بتن در تماس قرار می‌گیرد. در این شرایط. 02) هوای خارج از بتن به طرف هوای بدون کربن در بتن. جذب می‌شود و غلظت یکنواخت برقرار می‌گردد. حرکت 0 از منطقهٌ غلظت زیاد به منطقهٌ غلظت کم بر مبنای مکانیزم انتشار انجام می‌شود. د0-)فقط از بتن کربناته شده می‌تواند عبور کند. بنابراین تمام هیدروکسیدها باید تبدیل به کربنات شوند. در این روندء «0ن) به حرکت خود ادامه می‌دهد و به منطقهٌ بتن غیرکربناته شده می‌رسد. بتن و میلگرد موجود باشد. خوردگی آغاز می‌گردد. معمولاً خوردگی ناشی از کربناسیون از نوع یکنواخت است. به عبارت دیگر تمام طول میلگرد (قسمت‌هایی که بتن کربناته شده) تقریباً سریع خواهد بود. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۷- برای عما مقا مع-ه عما + 9 له باس نتایج تحقیقات و بررسی ها ن و شرایط اقلیمی مشابه و به م آرمه در این مناطق, علاوه بر د ارهای زیر برای پذیرش بتن ارائه مایش های شماره دت ۶۳۷و ن الزامی است . مایش شماره دت ۶۳۵ برای تما ایر سازه هایی که تا فاصله ۵۰۰ ابه و بسیار مهاجم قرار دارند اکی عنوان آزمایش ۷/۵10۲ ۵507/0110 1 آزمایش نفوذ آب ۷۷/۵1۵۲ 0۵1۳۵11010 1 ون کلرید با روش الکتریکی آ 110011010 آها۳ا۳|0 1 10 201111۷ 0000۵16 010۳1001000 0۱ ی به عمل آمده روی ستورالعمل‌های و توص سوابط مدرج در مش می گردد تا به ترتی. م سازه‌های دریایی و متر از حاشیه ساحل حداکثر مقادیر مجاز در سن ۲۸ روز ۷۷۷۷۷۰10۷۴ 116 بتن های حاشیه خلیج شارس و دریای رابیهای زودرس و افزایش پایایی سازه های سیه‌های مندرج در این راهنما و تامین خصات فنی عمومی و خصوصی طرح., ب زیر مورد استفاده قرار گیرد. روژه های حاشیه خلیج فارس و دریای قرار دارند یا در معرض شرایط محیطی شماره استاندارد در : ۱۹9۹3 ۱0 ۳۸۲12395-8 ۳35 2000 ۱991 | رها 22( ۱9094 ۲۳۴ 0۲۵۵160 ۷۷۱1۱ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۳۲۵ 1۲۱۵ 0 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 11 4 ۰ ساخت. حمل. ریختن و تراکم بنن ۲ ۱-۸ ساخت بتن 1-1-8 -کلیات کارگاه ساخت بتن باید دارای امکانات و تجهیزات کامل برای دریافت و انبار نمودن. حمل, اندازه‌گیری و توزین مصالح برای ساخت بتن باشد. نوع و ظرفیت تجهیزات حمل بتن باید با ظرفیت‌های خواسته شده متناسب باشد. به نحوی که در اختلاط و تهیه بتن با توجه به برنامه زمان‌بندی پروژه وقفه‌ای ایجاد نشود. پیمانکار موظف است جزییات کار در کارگاه ساخت بتن را مشخص و مراتب را به دستگاه نظارت منعکس نماید تا پس از تصویب دستگاه نظارت نسبت به تجهیز کارگاه و ساخت بتن اقدام شود. تغییرات بعدی در سیستم تأیید شدهٌ اولیه موکول به تأیید مجدد دستگاه نظارت خواهد بود. در مواردی که از مصالح سنگی مرطوب استفاده می‌شود. باید آب اضافی موجود در این مصالح در نظر گرفته شود و از مقدار آب اختلاط متناسباً کسر گردد. ساختمانی " اقتباس شده و در صورت لزوم مواردی به آن اضافه یا از آن کاسته شده است. ۲۴ 0۲۵21۵0 ۷۱1۳ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 116 ۲-۱-۸ اندازه‌گیری مصالح متشککلهٌ بتن ۱-۲-۱-۸ سیمان اندازه‌گیری و توزین سیمان باید بطور جداگانه و دقیق با رعایت رواداری مندرج در این قسمت انجام نشود. در کارگاههای بزرگ تهیهٌ بتن. توزیع و کنترل باید حتماً به صورت خودکار صورت پذیرد. ۲-۲-۱-۸ مصالح سنگی توزین و اندازه‌گیری مصالح سنگی باید به روش وزنی صورت گیرد. دستگاههای توزین و اندازه‌گیری باید با توجه به میزان ساخت با روش‌های کنترل دقیق و در صورت نیاز طبق نظر دستگاه نظارت بصورت خودکار عمل نمایند. استفاده از اندازه‌گیری به روش حجمی مجاز نبوده و استفاده از روش حجمی تنها پس از دریافت اجازهٌ دستگاه نظارت و در مورد کارهای کوچک امکان‌پذیر خواهد بود. کنترل رطوبت سیمان مورد نیاز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این رطوبت باید قبلاً اندازه گیری شده و نتایج آن در ۳-۲-۱-۸- آب و مواد افزودنی دستگاه بتن‌ساز باید برای اندازه گیری حجمی یا وزنی آب و مواد افزودنی به تجهیزات لازم و دقیق مجهز باشد. در کارگاههای بزرگ اندازه‌گیری آب و مواد افزودنی باید بطور خودکار انجام شود. اضافه نمودن مواد افزودنی باید بصورت مایع و همراه با آب صورت پذیرد. اضافه نمودن آب به دستگاه بتن‌ساز باید با اضافه نمودن میکروسیلیس که امروزه استفاده از آن در کار گاههای اجرایی رواج زیاد یافته باید بصورت (شیره) لجن انجام شده و میزان آب مصرفی برای ساخت لجن میکرو سیلیس باید از کل آب مخلوط ۲۳۴ 0۵216۵0 ۷۱1۱ ۵۵۱۴۳۵۵۵۲۷ ۵۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 119 لوازم و تجهیزات کارگاه بتن باید به اندازه‌گیری‌های دقیق و خودکار مجهز باشد. در صورت لزوم دستگاه نظارت به دفعات دقت این سیستم‌ها را مورد بازدید قرار خواهد داد. در صورت مشاهده ایراد در سیستم‌هاء دستگاه نظارت دستور توقف کار را صادر خواهد نمود. میزان رواداری در اندازه‌گیری مصالح جدول ۱-۸ رواداری های اندازه گیری مصالح متشکله بتن نسبت به وزن هر یک از آنها سا ی 3-1-8 اختلاط مصالح 1-3-1-8- کلیات برای تهیه بتنی با کیفیت خوب و یکنواخت. اجزای متشکله در هر ساخت" بتن باید به دقت اندازه گیری و مخلوط شوند. توزین و آندازه‌گیری به روش وزنی باید صورت بگیرد. به دلیل تقریب در اندازه‌گیری مصالح سنگی, به خصوص ماسه. روش توزین و اندازه‌گیری به طریق حجمی مجاز نیست. بصورت حجمی. اندازه گیری نمود. عمل اختلاط باید تا آنجا انجام شود که یکنواختی در ظاهر بتن مشاهده شود. مخلوط کن‌ها نباید بیش از اندازه تعیین شده توسط کارخانهه سازنده, بار شوند. همچنین سرعت چرخش مخلوط کن و همزن ۳1 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 120 نباید از مقادیر مشخص شده توسط کارخانهه سازنده, بیشتر باشد. پیمانکار موظف است با توجه به برنامه زمان‌بندی اجراء به مقدار کافی دستگاههای بتن‌ساز در کارگاه فراهم سازد تا ساختن بتن بدون وقفه میسر باشد. بعد از ساخت هر نوبت بتن, باید اطمینان حاصل شود که تیغه‌های دستگاه بتن‌ساز به بتن ساخته شده قبلی آغشته نبوده و در شروع هر روز کاری از تمیزی آن اطمینان حاصل شود. چنانچه عمل اختلاط به خوبی انجام شود نمونه‌های گرفته شده از هر ساخت بتن, از نظر میزان هواء میزان اسلامپ. وزن واحد و میزان مصالح باید یکسان باشد. حداکثر رواداری از نمونه‌های گرفته شده در ۲-۳-۱-۸ مخلوط کن‌های ثابت مخلوط کن‌های ثابت اعم از بتن سازهای معمولی, و بتن سازهای مرکزی, بصورت دورانی با بازشو از بالا و یا از نوع گردشی حول محور افقی» باید بتوانند بتن را در زمانهای مشخص مخلوط و آماده نمایند. مخلوط کن‌ها باید مجهز به وسایل کنترل مواد وارده, زمان اختلاط و تخلیه باشند. پیمانکار موظف است برای وارد نمودن مصالح به داخل حمام مخلوط کن, و در تنظیم زمان اختلاط به نکات زیر توجه نماید. الف- ابتدا باید قبل از ورود مصالح مقداری از آب مورد لزوم (در حدود ۱۰ درصد) به جام وارد شود. بقیه آب باید به تدریج با ماسه و سیمان و بصورت یکنواخت وارد جام گردد. بطوریکه ۱۵ درصد آب پس از وارد شدن کلیه مصالح به جام وارد شوند. رطوبت موجود در سنگدانه‌ها باید از آب بتن کسر گردد. ب- پس از وارد نمودن ۱۰ درصد مصالح به جام مخلوط کن, سیمان همراه بقیه مصالح بصورت یکنواخت به جام وارد می‌شود. در شرایط آب و هوای سرد. بتن با آب گرم ساخته می‌شود. برای جلوگیری از گیرش سریع سیمان, اضافه نمودن سیمان باید با تأخیر و پس از اضافه نمودن تمام مصالح سنگی صورت گیرد. پ- مواد افزودنی باید به صورت مایع و یا دوغاب و بطور یکنواخت به جام وارد شوند. مادهٌ افزودنی کندگیر کننده باید همراه با سایر مصالح بصورت یکنواخت به جام وارد شود.ء چه در غیر اینصورت باعث تغییرات عمده در گیرش اولیه و ایجاد حباب هوا در بتن خواهد شد. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 121 به هر صورت اضافه نمودن ماده کندگیر کننده نباید بیش از یک دقیقه بعد از اضافه نمودن آخرین نسبت آب به جام پا قبل از سپری شدن - زمان اختلاط هر کدام که کمتر باشد. صورت گیرد. چنانچه با تأیید دستگاه نظارت اضافه نمودن دو یا چند ماده مضاف برای هر ساخت بتن مجاز شناخته شود. این مواد باید به صورت جداگانه اضافه شوند. تا از اثرات سوء احتمالی آنها بر یکدیگر جلوگیری به عمل آید. میکرو سیلیس باید بصورت دوغاب وارد مخلوط کن شود و آب مصرفی برای ساخت دوغاب. باید از آب کل مخلوط کسر گردد. ت- مدت اختلاط از زمانی شروع می‌شود که تمام مصالح شن. ماسه و سیمان وارد جام مخلوط کن اختلاط برای تهیه بتن یکنواخت برای هر ساخت بستگی به میزان بتن, و قدرت مخلوط‌کن داشته و رعایت دستورالعملهای کارخانه سازنده الزامی است. حداقل زمان اختلاط قبل از اضافه نمودن ۱۰ درصد ماندهُ آب. در جدول ۲-۸ ارائه شده است. در صورتیکه نتایج آزمایش‌ها روی نمونه‌های برداشت شده در هر ساخت بتن از نظر یکنواختی و تراکم در شروع» وسط و آخر تخلیه یکسان باشد. می‌توان با نظر دستگاه نظارت درست اختلاط تجدید نظر به عمل آورد. مدت تخلیه بتن از دستگاه جزء مدت اختلاط جدول ۲-۸ مدت زمان اختلاط با توجه به حجم مخلوط کن م1۲۱۵ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۷۷۱1 0۲۵2160 ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 122 ۳-۳-۱-۸ بتن آماده بتن آماده ممکن است بیکی از چهار طریق زیر تهیه شود: ۱- تمامی عملیات ساخت در بتن‌ساز مرکزی انجام و بتن ساخته شده با تراک میکسر و با سرعت ۱ : همزدن به محل کار حمل شود. ۲- عمل اختلاط قسمتی در مخلوط کن ثابت و قسمتی در تراک میکسر " انجام می‌شود. ۳ عمل اختلاط کلاً در تراک میکسر انجام می‌شود. ۴- اختلاط حجمی مصالح بصورت خشکر در میکسر متحرک انجام و آب بصورت پیوسته به جام مخلوط کن اضافه می‌شود. چنانچه بتن آماده مطابق روش دوم ساخته می‌شود باید ۷۰ تا ۱۰۰ دور گردش با سرعت اختلاط " توصیه شده توسط کارخانه سازنده صورت گیرد. گردش با سرعت اختلاط نباید از ۱۰۰ دور بیشتر باشد. گردش بیش از ۱۰۰ دور باید با سرعت همزدن انجام شود. در این روش حداکثر زمان حمل ‎٩۹۰‏ دقیقه و حداکثر تعداد دور بعد از اضافه کردن آب به مصالح سنگی و سیمان یا اضافه کردن سیمان به مصالح سنگی و آب ۳۰۰ دور خواهد بود. حجم بتن در این حالت نباید از آنجه توسط کارخانه سازنده تراک توضیح: معمولاً سرعت اختلاط ۶ تا ۱۸ دور در دقیقه و سرعت همزدن ۲ تا ۶ دور در دقیقه می‌باشد. ۴-۳-۱-۸ درحجه حرارت مخلوط بتن علاوه بر عواملی نظیر اسلامپ» میزان آب و هوای موجود در بتن. درجه حرارت مخلوط نیز از عوامل موثر بر کیفیت و یکنواختی بتن است که باید تحت کنترل باشد. در این خصوص رعایت ضوابط و مندرجات این نشریه تحت عنوان آبتن‌ریزی در هوای گرم و بتن‌ریزی در هوای سرد" الزامی است. ۱۸۵1۵18 0 21۵ 3۹/۸۵ 0 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 125 ۵-۳-۱-۸ اختلاط مجدد بتن " در هوای گرم» بتن تازه ضمن حمل و قبل از آبگیری" و گیرش اولیه تمایل به سفت شدن دارد. بدین لحاظ تحت کنترل شدید و با اجازه دستگاه نظارت می‌توان آب مورد نیاز بتن برای افزایش اسلامپ حداکثر به میزان ۲۵ میلیمتر را پس از رسیدن تراک میکسر به محل تخلیه. اضافه نمود. انجام این کار در صورتی مجاز است که نکات زیر مورد توجه قرار گیرند: الف - مقدار نسبت آب به سیمان از حداکثر مجاز تجاوز ننماید. ب- میزان اسلامپ از میزان تعیین شده به هیچ وجه تجاوز ننماید. پ- میزان گردش جام با سرعت همزدن از مقادیر مجاز تعیین شده تجاوز ننماید. ت- عمل اختلاط مجدد حداقل به مدت نصف زمان اختلاط یا نصف میزان دورهای با سرعت اختلاط ادامه یاید. ۶-۳-۱-۸ نمونه‌برداری, آزمایش و کنترل به منظور کنترل یکنواختی بتن ساخته شده دستگاه نظارت. از ابتداء وسط و آخر هر ساخت بتن نمونه‌برداری می‌نماید. این نمونه‌ها باید با یکدیگر مشابه باشند. این تشابه با ارزیابی چشمی و با کمک غلظت سنج نصب شده روی تراک میکسرها کنترل می‌شود. در کارگاه‌های بزرگ ساخت و یکنواختی ,و2-8- حمل بتن 1-2-8- کلیات روش‌های مختلفی برای حمل بتن از محل ساخت تا مصرف معمول و متداول است. هر یک از روش‌های حمل دارای محاسن و معایبی می‌باشد و انتخاب هر یک از آنها بستگی به شرایط پروژه. مشخصات مصالح متشکله, میزان و حجم بتنء زمان حمل و بالاخره شرایط آب و هوائی محل ساخت خواهد 16 ۵18 ۱ 0 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 124 انتخاب روش حمل باید چنان صورت گیرد که در فاصله زمانی حمل, نسبت آب به سیمان, اسلامپ, میزان هوا و نهایتاً یکنواختی بتن دستخوش تغییرات قابل ملاحظه‌ای نگردد. در انتخاب روش حمل باید به جدا شدن مواد از یکدیگرء آب انداختن و یا داخل شدن مواد خارجی به داخل بتن توجه خاص مبذول گردد. حتی‌الامکان باید محل ساخت بتن و محل اجرا به هم نزدیک باشد تا نقل و انتقال بتن به حداقل ممکن کاهش یابد. بدین لحاظ پیمانکار باید محل ساخت بتن» روش حمل و نقل و نوع و مشخصات ماشین‌آلات حمل را قبلاً به تأیید دستگاه نظارت برساند. در پاره‌ای موارد ساخت بتن در دستگاه حمل کننده بتن صورت می‌گیرد که بعداً به آن اشاره خواهد شد. وسایل حمل و نقل بتن باید دارای اندازه و مشخصاتی باشند که با توجه به برنامه اجرائی کارها همواره بتوان با ضریب اطمینانی قابل قبول جریان یکنواخت و ممتد بتن را به محل اجرا تضمین نمود. پیمانکار موظف است در آنتهای هر مرحله بتن‌ریزی (در پایان هر قسمت از کار یا پایان هر روز کاری) وسائل حمل و نقل را تمیز و پاکیزه نموده و آنها را برای مرحله بعدی آماده نماید. وسائل و روش‌های مختلف ۲-۲-۸- کامیون با جام دوار " مقدار دوران و چگونگی اختلاط. همزدن و تخلیه باید بر اساس توصیه‌های کارخانه سازنده و زیر نظر احتساب زمان تخلیه بتن نباید از ۹۰ دقیقه تجاوز نماید. چنانچه به علت گرمای محیط امکان گیرش سریع‌تر بتن وجود داشته باشد. با نظر دستگاه نظارت زمان مذکور تقلیل خواهد یافت. مدت زمان مجاز ۱-۲-۲-۸ تراک میکسر ممکن است تمامی مراحل ساخت بتن در تراک میکسر انجام شود. در این حالت پس از وارد شدن همه عوامل متشکله بتن به جام مخلوط کن. چرخش جام باید بر اساس توصیه کارخانه سازنده با توجه به ی 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 125 ۰ دور دوران نماید. چنانچه زمان حمل و تخلیه بیش از زمان لازم برای دوران فوق باشد در بقیه مدت زمان حمل باید جام با سرعت همزن یا بدون همزدن حمل شود و قبل از تخلیه بتن درون قالب. ۰ تا ۱۵ دور با سرعت اختلاط بجرخد. در این روش ساخت حداکثر بتن ساخته شده در هر مرحله ۲-۲-۲-۸ اختلاط دو مرحله‌ای " در این روش عمل اختلاط به مدت ۱۵ تا ۳۰ ثانیه در بتن‌ساز ثابت و بقیه تا تکمیل اختلاط در تراک میکسر انجام می‌شود. مشخصات اختلاط و حجم بتن عیناً مانند بتن ساخته شده در بند ۳-۱-۸ است با این تفاوت که زمان اختلاط در تراک میکسر تا رسیدن به بتنی یکنواخت بر اساس استاندارد ۳-۲-۲-۸ اختلاط خشک در این روش مصالح خشک بصورت جداگانه در جام ریخته و آب در مخزنی مجزا و خارج از جام اصلی توسط تراک میکسر تا محل مصرف حمل می‌شود. در محل مصرف آب با فشار از ابتدا و انتهای مخزن وارد جام شده و جام با سرعت اختلاط ۷۰ الی ۱۰۰ دور می‌چرخد. این روش برای مواقعی مورد استفاده است که نقاط مصرف اجباراً نسبت به منبع اصلی مصالح دور بوده و کار بصورت پراکنده انجام می‌شود. باید توجه داشت که مصالح سنگی وارد شده به جام کاملاً خشک باشد تا عمل آبگیری سیمان شروع ۳-۲-۸- حمل بتن ساخته شده توسط بتن‌ساز مرکزی روش‌های زیر برای حمل بتن ساخته شده توصیه می‌شود: ۱-۳-۲-۸ تراک میکسر می‌توان بتن ساخته شده در بتن‌ساز مرکزی را با تراک میکسر حمل نمود. تراک میکسر باید بعد از بارگیری با سرعت همزدن یا ثابت بسته به فاصله حمل حرکت نماید.کل زمان حمل نباید از مدت‌های 66 ۹/160 - ۲0۱۳۵1 عسنامرح ۱ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 126 مندرج در بند ۲-۶-۵ تجاوز نماید و حجم بتن حمل شده نباید از ۸۰/ ظرفیت اسمی تراک میکسر ۲-۳-۲-۸- تراک با جام ثابت! در این روش با جام بتن با همزن یا بدون همزن با بازشو از بالا یا از کف بر روی تراک حمل می‌شود. سیستم دارای دریچه تخلیه و ویبراتور در محل تخلیه برای تأمین جریان منظم بتن می‌باشد. این روش خاص جاده‌های هموار است و زمان حمل نباید از ۴۵ دقیقه تجاوز نماید. این زمان برای مناطق گرم به ۳-۳-۲-۸ جام انتقال با ریل هنگامیکه محل مصرف به کارگاه ساخت بتن نزدیک باشد معمول‌ترین روش برای انتقال بتن‌های حجیم ۴-۳-۲-۸- روش دستی حمل بتن با انواع چرخ‌های دستی» فرغون و دامپر مجاز نیست. مگر در کارهای کوچک که حجم ساخت بتن از ۳۰۰ لیتر در هر نوبت تجاوز ننماید. رده بتن از 20 پائین‌تر و فواصل حمل کوتاه باشد (کمتر از ۰ متر برای دامپر و ۶۰ متر با چرخ دستی بدون موتور)» شرایط جوی مساعد بوده و قبلا تأیید دستگاه نظارت کسب شده باشد. وسائل مزبور باید دارای چرخ‌های لاستیکی بوده» مسیر حمل کاملاً صاف و افقی باشد و حمل با دقت کامل انجام شود تا جداشدگی اجزای بتن رخ ندهد. ۱ ۹۱۵1101۵۷ "1۳۲ ( ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن اص ۵-۳-۲-۸ ناوه شیب‌دار " ناوه شیب‌دار باید فلزی یا دارای روکش فلزی بوده, کاملاً آب‌بند باشد و شیب آن ثابت و بگونه‌ای اختیار شود که هنگام حمل عمل جدائی در اجزای بتن حادث نشود. در انتهای ناوه باید قیف فائم برای تخلیه بتن به قالب پیش‌بینی شود. با توجه به شرایط آب و هوائی محل کارء کنترل اسلامپ و سایر ۴-۲-۸ تلمبه کردن بتن " (پمپ بتن ) ۱-۴-۲-۸ کلیات منظور از تلمبه کردن بتن و انتقال آن بصورت تحت فشار با استفاده از لوله است. با توجه به شرایط محل, نحوه تلمبه کردن باید قبلاً به تصویب دستگاه نظارت برسد. حتی‌الامکان باید محل پمپ در نزدیکی محل تخلیه انتخاب شود. قبل از شروع بتن‌ریزی به منظور پرهیز از قطع ناگهانی پمپاژ باید از صحت و کارائی تمامی لوازم و ادوات اطمینان حاصل شود. تأیید دستگاه نظارت لازمه شروع عملیات ۲-۴-۲-۸ حداکثر قطر مصالح سنگی حداکثر قطر مصالح سنگی با توجه به قطر لوله خروجی و تخلیه و ظرفیت پمپاژ در سرعت‌های مختلف مطابق ارقام جدول ۲-۸ خواهد بود. 1۵ ۱ 10 ۳۵۵۳۵ ۶ برای اطلاعات کاملتر به فصل دوازدهم مراجعه شود. 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 128 جدول ۳-۸- حداکثر قطر شن و ظرفیت پمپاژ با توجه به قطر لوله تخلیه قطر لوله تخلیه (میلیمتر) بتن پرمایه بتن کم مایه اه واه اد مولع هه ها ها اه که هه دا اه اه وا که که دا باعلا هی هل مه ۳-۴-۲-۸ مناسب ترین دانه‌بندی ۴-۴-۲-۸ ضریب نرمی ماسه ضریب نرمی ماسه مصرفی بتن ۲/۴ تا ۳ می‌باشد (بطور کل برای بتن پمپی ۰/۳ + ۲/۷) ۵-۳-۲-۸ میزان شن 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 120 جدول ۴-۸-درصد وزنی شن در واحد حجم بتن ضریب نرمی ماسه ) ضریب نرمی ماسه | ضریب نرمی ماسه ۱ ضریب نرمی ماسه ۳/۴۰ ۲/۳۰ ۲۳/۸۰ ۳ ماع نع اه اه اه ها ال لک - میزان شن خشک باید با استاندارد دت ۲۰۹ مطابقت نماید. - میزان شن جدول با روش سعی و خطا برای بتن‌آرمه با کارائی مناسب توصیه شده است در صورتی که کارائی کمتری برای آنواعی از بتن نظیر بتن پیاده‌روها مورد نظر باشد می‌توان ۱۰/ به ارقام جدول اضافه و برای کارائی بیشتر و پمپاز اسانتر می‌توان ۱۰ از ارقام فوق کسر نمود. ۶-۴-۲-۸ سایر مشخصه‌های مهم حداکثر نسبت آب به سیمان بستگی به شرایط محیطی دارد و میزان اسلامپ باید بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیمتر باشد. مواد افزودنی لازم برای تامین اسلامپ و تاخیر در گیرش بتن با نظر و تأیید دستگاه نظارت مورد استفاده قرار می‌گیرند. ۲ ۳-۸ بتن‌ریزی و متراکم ساختن بتن ۱-۳-۸ کلیات به منظور اجرای عملیات صحیح بتن‌ریزی پیمانکار باید قبل از شروع کار تدارکات و اقدامات اولیه را به شرح مندرجات این قسمت به عمل آورد. برنامه اجرای کار شامل حجم و مشخصات مصالح مورد 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ |۲۵ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 130 مصرف. ظرفیت و قدرت دستگاه‌های ساخت و انتقال بتن. نیروی انسانی متخصص, آماده نمودن محل کارء قالب‌بندی» نصب آرماتور» نصب لوله‌ها و قطعات مدفون در بتن و بالاخره موقعیت درزهای ساختمانی باید به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشد. بتن‌ریزی باید بنحوی انجام شود که خصوصیات و کیفیت بتن, نظیر نسبت آب به سیمان, اسلامپ. میزان هوای موجود و بالاخره یکنواختی بتن حفظ شود. عملیات بتن‌ریزی نباید باعث جداشدگی, آب انداختن و پیدایش خلل و فرج در بتن گردد. افزودن آب به منظور جا انداختن بتن در قالب به هیچ‌وجه مجاز نیست. بتن‌ریزی در مواقع بارندگی» ریزش برف» وزش باد شدید. تابش مستقیم خورشید و دمای نامناسب مجاز نبوده و در این موارد باید بتن‌ریزی با اتخاذ تدابیر لازم و رعایت دستورالعمل‌های مندرج در این بخش و دستورات دستگاه نظارت انجام شود. بطورکلی بدون اجازه قبلی دستگاه نظارت هیچ نوع بتن‌ریزی مجاز نمی‌باشد. در هر کارگاه بتن‌ریزی» پیمانکار باید تمامی اطلاعات لازم از قبیل درجه حرارت. رطوبت. سرعت وزش بادء تاریخ و مدت انجام بتن‌ریزی» موقعیت و مشخصات سازه اجرا شده و شماره نمونه‌های آزمایشی را ثبت و جزء» اسناد و مدارک کارگاهی ضبط و نگهداری نماید. نکاتی که قبل از اجرای کارهای بتنی باید توسط پیمانکار مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر است: ۲-۳-۸ خشک کردن محل کار قبل از شروع عملیات بتن‌ریزی باید آب موجود با روش‌های مورد تأیید دستگاه نظارت نظیر پمپاژ یا انحراف مسیرء به خارج از محل کار هدایت شود بطوریکه محل کار خشک بوده و این وضعیت تا ختم عملیات بتن‌ریزی و سخت شدن بتن ادامه داشته باشد. حفظ وضعیت فوق و رعایت تدابیر احتیاطی تا زمانی که دستگاه نظارت مصلحت بداند ادامه می‌یاید. ۳-۳-۸ آماده نمودن بستر خاکی مناسب. مصالح نامرغوب و سست از محل کار خارج شده و تا تراز مورد نظر مصالح مناسب جانشین آن شود. کف پی باید محکم کوبیده و رگلاژ شود. در مواردی که بتن‌ریزی در مجاورت دیوارهای خاکی و ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 1351 بدون قالب‌بندی انجام می‌شود باید علاوه بر رعایت اصول ایمنی و ممانعت از ریزش‌های احتمالی, با استفاده از روکش نایلونی و مرطوب کردن بدنه پی از ریزش خاک و آلوده شدن بتن جلوگیری به عمل آید. بستر خاکی شالوده تمامی سازه‌ها باید قبل از بتن‌ریزی با یک قشر بتن نظافت (رده 10-) به ۴-۳-۸ - آماده کردن بستر سنگی بسترهای سنگی باید کاملا افقی و جداره‌های آن تا حد امکان قائم باشد. قبل از بتن‌ریزی» بستر پی باید به یکی از روش‌های مورد قبول دستگاه نظارت تمیز و مرطوب گردد. به منظور ایجاد چسبندگی کامل بین بتن و بستر سنگی و تراز نمودن آن» بستر سنگی باید با ملات ماسه سیمان به عیار ۳۰۰ کیلو سیمان در متر مکعب و به ضخامت حدود ۲/۵ سانتیمتر روکش شود. ۰ ۵-۳-۸ آماده نمودن سطوح بتن قدیم برای تامین پیوستگی لازم بین بتن قدیم (بتن سخت شده) و جدید.ء سطح بتن قدیم باید کاملاً تمیز و عاری از مواد زائد بوده و به اندازه کافی زبر شود. بطوریکه دانه‌های شن در سطح بتن نمایان گردند. پس از مرحله تمیز کردن, به منظور آماده نمودن سطح بتن برای بتن‌ریزی جدید. باید سطح بتن قدیم به مدت یک روز تا حد اشباع مرطوب نگه داشته شود. آماده نمودن سطح بتن قدیم به طریق زیر انجام می‌شود. الف) برداشت سطحی رویه بتن قدیم از طریق پاشیدن ماسه " با دانه‌بندی معین تحت فشار و با سرعت انجام می‌شود. پس از آن سطح کار باید با آب تمیز و تحت فشار شسته شود. در صورت لزوم می‌توان از 51 ۰۰ ۰ پس ۰ ۰ ۲ را و ۰ ۱۵۵۱ 8 1 ات ۶ ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 132 نمایان شدن شن در سطح بتن آدامه می‌یابد. در صورتیکه وقفه‌ای بین بتن‌ریزی قدیم و جدید بوجود پ) روش‌های دیگری نظیر مضرس کردن سطح کار با اسید و نظایر آن باید قبلاً به تصویب دستگاه ِ ۶-۳-۸- ارماتوربندی و جاگذاری قطعات مدفون قبل از بتن‌ریزی باید میلگردهاء میل مهارهاء لوله‌ها و سایر ادواتی که در بتن باقی می‌ماند بر اساس باشند. محل میلگردها و سایر اقلام مدفون در بتن باید قبل از بتن‌ریزی کاملاً کنترل و به تأیید دستگاه ۷-۳-۸- کنترل قالب بلافاصله قبل از بتن‌ریزی دستگاه نظارت محل بتن‌ریزی را کنترل می‌نماید. کلیه مواد خارجی از قبیل قالب‌های چوبی باید قبل از بتن‌ریزی مرطوب شوند تا آب بتن تازه را جذب ننمایند. ۸-۳-۸- ریختن بتن و انتقال آن به قالب ۱-۸-۳-۸ کلیات پس از اینکه بتن با روش مناسب و مورد تایید به پای کار حمل شد. انتقال بتن به محل نهائی شروع می‌شود. قبل از بتن‌ریزی باید با توجه به نوع سازه بهترین روش انتقال بتن به قالب انتخاب گردد بنحوی که در کیفیت و خصوصیات اصلی بتن تغییری حاصل نشود. با توجه به نوع و حجم عملیات روش‌های زیر برای انتقال بتن توصیه می‌شود. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 135 ۲-۸-۳-۸ استفاده از باکت با جام معمول‌ترین روش در بتن‌ریزی‌های حجیم با فاصله حمل کوتاه استفاده از باکت یا جام است. بسته به حجم عملیات و زمان بتن‌ریزی حجم جام قابل تغییر می‌باشد. دریچه تخلیه باکت در کف تعبیه شده و جام باید دارای تعداد بازشو کافی باشد. اندازه دهانه بازشو نباید از ۸ طول باکت و ۵ برابر قطر بزرگترین دانه کمتر باشد. شیب جدار باکت در محل تخلیه نباید از ۶۰ درجه کمتر باشد. تخلیه بتن به باکت بطور قائم و از مرکز آن باشد. چنانچه بتن داخل باکت. مستقیماً و یا توسط ناوه شیب‌دار درون قالب تخلیه می‌شود باید در آنتهای نقطه تخلیه و در ارتفاع حداقل ۶۰ سانتیمترء بتن توسط محفظه ۳-۸-۳-۸ ناوه شیب دار" برای انتقال بتن از بالا به پائین از ناوه شیب‌دار استفاده می‌شود. ناوه باید دارای سطح مقطع نیم‌دایره ظرفیت ناوه باید چنان باشد که بتن از اطراف آن سرریز ننماید. شیب ناوه باید ثابت باشد تا بتن با اسلامپ مورد نظر بدون جداشدگی براحتی تخلیه شود. در آنتهای محل تخلیه و برای جلوگیری از جدا ۴-۸-۳-۸ لوله تخلیه برای تخلیه بتن از ارتفاع زیاد بصورت قائم استفاده از لوله تخلیه توصیه می‌شود. قطر این لوله در دو: سه متر اول باید حداقل ۸ برابر قطر بزرگترین سنگدانه باشد. در قسمت تحتانی می‌توان قطر خروجی را تا ۶ برابر قطر بزرگترین دانه اختیار نمود. این لوله باید توسط وادارهای ثابت نصب و بتن به صورت قائم بستر مناسب با امکان تخلیه بتن از کنار لوله در نظر گرفته شود. اسلامپ بتن در این روش ۷/۵ تا ۱۵ خ) 011۸ 1 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 134 صورتی که فاصله قائم تخلیه زیاد باشد در کارهای بزرگ تامین خط ارتباط تلفنی در ابتدا و انتهای لوله ۵-۸-۳-۸ نسمه نقاله انتقال بتن از محل نهائی حمل به محل نهائی تخلیه (قالب) با تأیید دستگاه نظارت و در پروژه‌های بزرگ توسط تسمه نقاله صورت می‌گیرد. نحوه انتقال بتن با تسمه نقاله با توجه شرایط آب و هوائی. محل اجرا و نوع بتن مشخص می‌شود. بسته به نوع پروژه سرعت تسمه نقاله متفاوت است. چنانچه محل (عمود بر مسیر) انجام شود این سرعت تقلیل خواهد یافت. در انتهای تسمه نقاله. در محل نهائی تخلیه. باید سیستم کنترل تخلیه پیش‌بینی شود. تسمه نقاله در مسیر حرکت باید در مقابل باد و باران و تابش مستقیم خورشید محافظت شود. برای دستیابی به بازده مناسب در این روش توصیه می‌شود اسلامپ بتن ۶/۵ تا ۷/۵ سانتیمتر باشد. ۶-۸-۳-۸ بتن‌ریزی شالوده پس از رسیدن به پی و بستر مناسب پیمانکار باید با توجه به بارهای وارده به شالوده از طریق روش‌های رده ۲-10 آماده و رگلاژ شود. پس از نصب قالب باید نسبت به بستن آرماتورهاء. صفحات زیر ستونء میل نظارت. بستن قالب ضرورت نداشته باشد. باید با تعبیه پوشش‌های پلاستیکی و دیگر روش‌های مشابه از جذب آب بتن تازه توسط زمین اطراف شالوده جلوگیری شود. ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 135 ۷-۸-۳-۸ بتن‌ربزی دال‌ها و سقف‌ها بتن‌ریزی در دال‌ها باید در یک جهت و بطور متوالی انجام شود. محموله‌های بتن نباید در نقاط مختلف حجم زیاد تخلیه و به طور افقی در طول قالب حرکت داده شود. با توجه به حجم بتن و روش‌های حمل و تخلیه, عملیات باید بصورتی انجام شود که حتی‌الامکان از بوجود آمدن اتصال سرد در دال‌ها پرهیز باید محل قطع بتن‌ریزی با توجه به مندرجات بند ۵-۳-۸ برای ادامه عملیات بتن‌ریزی آماده شود. ۸-۸-۳-۸ بتن‌ریزی دبوارء ستون و تیرهای اصلی بتن‌ریزی در دیوارها باید در لایه‌های افقی با ضخامت یکنواخت صورت گیرد و هر لایه قبل از ریختن لایه بعدی بطور کامل متراکم شود. میزان و سرعت بتن‌ریزی باید چنان باشد که هنگام ریختن لایه جدید. لایه قبلی در حالت خمیری باشد. عدم رعایت این نکته باعث ایجاد اتصال سرد و نهایتاً عدم بسوی قسمت مرکزی سازه ادامه یابد. در تمام حالات باید از جمع شدن آب در انتها و گوشه‌ها جلوگیری شود. در بتن‌ریزی ستون‌ها حتی‌الامکان باید ارتفاع سقوط آزاد بتن را محدود نمود. این ارتفاع برای جلوگیری از جدا شدن دانه‌ها به ‎۰/٩‏ تا ۱/۲ متر محدود می‌شود. در صورتیکه بتن اجباراً در قالب‌های بلند ریخته می‌شود (خصوصاً اگر بتن بدون حباب هوا باشد) برای جلوگیری از آب انداختن بتن توصیه می‌شود از بتن با اسلامپ کم (بتن سفت) استفاده شود. کاستن از سرعت بتن‌ریزی نیز تا حدود زیادی از آب انداختن بتن جلوگیری می‌نماید. در ستون‌های بلند در صورت امکان می‌توان بتن را تا تراز حدوداً ۳۰ سانتیمتر پائین‌تر از تراز قطعی ریخته و پس از یک ساعت. قبل از اینکه سطح بتن سخت شود بتن‌ریزی را مجدداً از سر گرفت تا از ایجاد اتصالات سرد سانتیمتر بیشتر اختیار شود و بتن اضافی پس از اینکه سخت شد تخریب شود. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 136 به منظور جلوگیری از ترک‌های ناشی از نشست خمیری بتن ستون‌ها و دیوارهاء. توصیه می‌شود بتن‌ریزی این اعضا حداقل ۲۴ ساعت تا ۴۸ ساعت قبل از بتن‌ریزی تیرهای اصلی. تیرها و دال‌های مجاور آنها انجام شود. ماهیچه‌ها و سر ستون‌ها باید بصورت یک پارچه با ستون ریخته شوند. ۹-۸-۳-۸- بتن‌ربری در سطوح شیب دار بتن‌ریزی با بتن غیر مسلح روی سطوح شیب‌دار با دست و یا با ماشین مخصوص (قالب لغزنده) انجام می‌شود. چنانچه عملیات روی سطح شیب‌دار با دست انجام گیرد با توجه به ضخامت کم سازه باید بتن در تمام ضخامت دال ریخته شده و لرزاندن» ماله‌کشی, تسطیح و تنظیم سطح بتن از قسمت تحتانی شیب به سمت بالا انجام شود. برای جلوگیری از جاری شدن بتن روی سطح بهتر است بتن با اسلامپ کم مصرف شود. در این حالت جا انداختن و لرزاندن بتن باید با دقت صورت گیرد. تا بتن کرمو نشود. برای سهولت اجرا توصیه می‌شود اسلامپ بتن از ۶/۵ سانتیمتر کمتر اختیار شود. بتن با اسلامپ یاد شده براحتی روی شیب جا انداخته می‌شود. توصیه می‌شود سطوح فوقانی با شیب بیش از ۱:۱/۵ (۱ قائم» ۱/۵افقی) قالب‌بندی شوند. بهرحال تعبیه قالب برای سطح فوقانی با شیب بیشتر از ۱:۱ الزامی است. توصیه می‌شود در سطوح شیب‌دار ابتدا بتن کف ریخته و از این بتن به عنوان وادار برای ریختن ۰ ۰ بتن در شیب استفاده شود. در کارهای بزرگ ممکن است با تأیید دستگاه نظارت برای پوشش کانال‌ها از قالب لغزنده استفاده شود. در این حالت باید بستر شیب را قبلاً کوبیده و آماده نمود. برای بتن‌های بدون آرماتور با ضخامت حداقل ۵ سانتیمتر حداکثر قطر مصالح سنگی ‎۱۹٩‏ میلیمتر اختیار می‌شود. در هر حالت اندازه بزرگترین دانه‌ها ۱ ۱۰-۸-۳۸ توقف و شروع مجدد بتن‌ریزی بطور کلی بتن‌ریزی باید تا رسیدن به محل‌های مجاز از پیش تعیین شده نظیر درزهای ساختمانی, بدون وقفه ادامه یابد. پیمانکار موظف است تجهیزات و لوازم ساخت. حمل و ریختن بتن را به نحوی تهیه و کار را چنان برنامه‌ریزی نماید که مجموعهٌ عوامل با ضریب اطمینان کافی قادر به بتن‌ریزی بطور ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 13 تنش‌ها باشد. در صورتی که به هر علت قطع بتن‌ریزی اجتناب‌ناپذیر باشد. باید فوراً و قبل از آغاز گیرش دیوارها و تکیه‌گاه‌ها انجام شود. در شرایط خاص دستگاه نظارت می‌تواند این مدت را کاهش دهد. نبودن این دستورالعمل‌ها می‌توان از ارقام جدول ۵-۸ استفاده نمود. جدول ۵-۸- حداکثر ضخامت مراحل و لایه‌های بتن‌ریزی (متر)* * برای دست یافتن به بتنی یک پارچه و با توجه به نوع لرزاندن و مرتعش ساختن, دستگاه نظارت می‌تواند ضخامت لایه‌ها را کاهش دهد. * در مواردی که با توجه به نوع سازه میزان بتن‌ریزی در یک مرحله از ۰/۶ متر تجاوز نموده و یا میزان سیمان مصرفی از ۴۰۰ کیلوگرم در متر مکعب بیشتر باشد توصیه می‌شود پس از تأیید دستگاه نظارت از سیمان‌های کم حرارت استفاده شود. ۳ ۳-۸ تراکم و تحکیم بتن ۱-۴-۸ کلیات پس از ریختن بتن پیمانکار باید با وسائل مناسب با توجه به نوع بتن آنرا متراکم نماید. این عمل باید چنان انجام شود که هوای محبوس داخل بتن تماما خارج شده و بتن یکپارچه دور میلگردهاء قطعات 0 رن 1 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 13 مدفون و نهایتاً کلیه زوایای قالب را پر نماید. بسته به نوع بتن» جنس قالب و تراکم آرماتورها برای متراکم کردن بتن وسائل و تجهیزات مختلفی به شرح زیر توصیه می‌شود: ۲-۴-۸ متراکم کردن با دست در کارهای کوچک و محدود و مخلوط‌های خمیری و روان؛ می‌توان با اجازه دستگاه نظارت از میله فولادی (تخماق) با وسائل مشابه برای تراکم بتن استفاده نمود. میله بایستی به اندازه کافی وارد بتن شود تا بتواند براحتی به انتهای قالب یا آنتهای لایه مربوط به همان مرحله بتن‌ریزی برسد. ضخامت میله بایستی چنان انتخاب شود که براحتی از بین میلگردها عبور نماید. ۳-۳-۸ متراکم کردن با وسائل مکانیکی متراکم کردن بتن با وسائل مکانیکی مناسب‌ترین روش برای بتن‌های سفت و درشت دانه می‌باشد. بسته به نوع این وسائل روش‌های زیر مورد عمل بوده و توصیه می‌شوند: الف) تراکم با کوینده‌های موتوری" از این روش در مورد بتن‌های خیلی سفت و در کارهای پیش‌ساخته استفاده می‌شود. ب) تراکم با استفاده از نیروی گریز از مرکز از این روش در ساخت بتن متوسط یا شل و در کارهای پیش‌ساخته نظیر لوله‌ها و شمع‌ها استفاده می‌شود. پ) میزهای سقوط این وسائل بیشتر در مورد کارهای پیش‌ساخته نما مورد استفاده هستند. ت) لرزاننده‌ها ویبراتورها دارای کاربردهای عمومی بوده و بطور کلی با توجه به مشخصات مکانیکی. نوع بتن و محل باید کاربرد آنها قبلا به تصویب دستگاه نظارت برسد. ارتعاش بتن به دو صورت درونی و بیرونی صورت می‌گیرد. هنگام ارتعاش بتن اصطکاک بین دانه‌های درشت کم شده. به خاصیت روانی بتن افزوده ۱ ۳۵۷ ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 139 می‌شود و بتن تحت اثر وزن به سهولت در قالب جا گرفته و حباب‌های هوا از آن خارج می‌شوند. ویبراتورها چه به صورت ارتعاش درونی و چه بصورت ارتعاش بیرونی به وسیله فرکانس (تعداد نوسانات در دقیقه) و دامنه تأثیر آنها از یکدیگر متمایز می‌شوند. ویژگی این ویبراتورها بشرح زیر است: ۱( ارتعاش درونی (غوطه‌ور) ویبراتورهای درونی یا غوطه‌ور بصورت ویبراتورهای بیلچه‌ای یا میله‌ای برای متراکم کردن بتن دیوارهاء دال‌هاء تیرهاء ستون‌ها و اعضای مشابه توصیه می‌شوند. قطر قسمت مرتعش کننده ویبراتور از ۲۰ میلیمتر به بالاست. دامنه اثر ویبراتور با قطر مرتعش کننده و فرکانس نوسانات آن متغیر است. میزان ارتعاش با قطر ویبراتور کاهش و دامنه عمل با قطر ویبراتور افزایش می‌یابد. شعاع عمل موثر با توجه به برای قطر قسمت مرتعش کننده بین ۲۰ تا ۴۰ میلیمترء دامنه موثر ۷/۵ تا ۱۵ سانتیمتر برای قطر قسمت مرتعش کننده بین ۵۰ تا ۹۰ میلیمترء دامنه موثر ۱۸ تا ۳۶ سانتیمتر ویبراتورها باید توسط کارگران مجرب مورد استفاده قرار گیرند و حتی‌آلامکان مرتعش کننده بصورت قائم و در اثر وزن طبیعی خود در بتن فرو رود. از اعمال فشار به ویبراتور باید جداً خودداری شود. داخل و خارج کردن ویبراتور در بتن باید به آرامی و حدوداً با سرعت ۸ سانتیمتر در ثانیه صورت گیرد. ویبراتور باید به آنتهای لایه بتن‌ریزی رسیده و حداقل ۱۵ سانتیمتر در لایه قبلی نفوذ کند. در دال‌های نازک و در صورت تأیید دستگاه نظارت و با احتیاط می‌توان ویبراتور را به صورت مورب یا افقی در بتن قرار داد تا سر آن کاملاً در بتن قرار گیرد. فاصله نقاطی که ویبراتور در بتن فرو می‌رود باید حدوداً ۱/۵ برابر دامنه عمل ویبراتور باشد به نحوی که مناطق مرتعش شده حدوداً چند سانتیمتر یکدیگر را بپوشانند. ویبراتور باید حدوداً بین ۵ تا ۱۵ ثانیه آرام نگهداشته و سپس به آرامی از بتن خارج شود. لرزاندن بیش از اندازه بتن خصوصاً برای بتن‌های با اسلامپ زیاد باعث تفکیک دانه‌ها شده و به هیچ‌وجه مجاز نیست. بسته به نوع بتنء زمان لازم برای قرار دادن ویبراتور در بتن را حدوداً می‌توان مطابق جدول ۶-۸ اختیار نمود. ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 140 ۲( ارتعاش بیرونی در این حالت عمل تراکم از بیرون قالب آنجام می‌شود. مهمترین ویبراتورهای بیرونی از این قرارند: الف) ویبراتورهای قالب این ویبراتورها از سمت خارج به بدنه قالب متصل می‌شوند. این ویبراتورها باید محکم و بدون حرکت اضافی به قالب متصل شوند. اتصال مستقیم ویبراتور به قالب مجاز نبوده و ویبراتور باید از طریق اتصالات مکانیکی مناسب ارتعاش را به قالب منتقل سازد. ویبراتورها باید در نقاطی نصب شوند که در بعضی مواقع با تأیید دستگاه نظارت فرکانس‌های مختلفی برای ویبراتورهای قالب انتخاب می‌شود. بنابراین توصیه می‌شودویبراتورهای قالب مجهز به دستگاههای کنترل فرکانس و دامنه نوسان باشند. زمان لازم برای ارتعاش بیرونی بتن ۱ تا ۲ دقیقه است. در قالب‌های قائم نظیر قالب ستون‌هاو دیوارهاء ویبراتورهای بیرونی باید حدوداً ۷۵ سانتیمتر از بالای قالب پائین‌تر نصب شوند. رعایت این امر به ویژه در مورد قالب اعضا و قطعات نازک اجباری است در این موارد بتن قسمت‌های بالائی قالب باید با ویبراتورهای درونی لرزانده ومتراکم شود. توصیه می‌شود در موارد زیر از ارتعاش بیرونی استفاده شود: -متراکم کردن سازه‌های بسیار نازک بتنی یا سازه‌هائی که به علت تراکم بسیار زیاد آرماتور استفاده از ویبراتورهای درونی در آنها مشکل یا غیر ممکن باشد. بتن‌های سفتی که امکان استفاده از ویبراتورهای درونی در آنها وجود نداشته باشد. -به عنوان مکمل ویبراتورهای درونی 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 141 جدول ۶-۸- زمان لازم برای لرزاندن بتن با توجه به اسلامپ آن توضیح جدول : زمان‌های مندرج در جدول ممکن است با نظر دستگاه نظارت تغییر یابد به نحوی که مدت لرزاندن نه به اندازه‌ای طولانی باشد که باعث تفکیک دانه‌ها شود نه آنقدر کوتاه باشد که عمل تحکیم به خوبی صورت نگیرد. کفایت لرزاندن را می‌توان با توجه به ارزیابی‌های ظاهری و تجربه کارگران متخصص - فرو رفتن دانه‌های درشت در داخل بتن و جا افتادن آنها - مسطح شدن سطح تمام شده بتن - متوقف شدن خروج حباب‌های بزرگ هوا از سطح بتن - ظاهر شدن غشائی نازک (فیلم) از خمیر شفاف سیمان در سطح کار - یکنواخت شدن صدای ویبراتور بدین معنی که در ابتدای عمل تراکم. فرکانس ویبراتور کاهش یافته و پس از مدتی (زمان اتمام ارتعاش) فرکانس مجدداً بالا می‌رود. در پایان هنگامی که بتن عاری از هوا گردد صدای ویبراتور یکنواخت و ثابت می‌شود. علاوه بر آن کارگران با تجربه ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 142 ب) میزهای لرزان این روش بیشتر در کارگاه‌های پیش ساخته مورد استفاده است. میزهای لرزان باید مجهز به سیستم کنترل و تغییر ارتعاش باشند تا بتوان بسته به ضخامت سازه و روانی بتن میزان ارتعاش را تغییر داد. بتن‌های خمیری عموماً با فرکانس بالاتری نسبت به بتن‌های سفت لرزانده می‌شوند. میزان ارتعاش و زمان آن با توجه به مشخصات سازه, نوع بتن و تجربه کارگاهی مشخص می‌شود. پ) ویبراتورهای سطحی این نوع لرزاننده‌ها به صورت شمشه‌های ارتعاش دهنده. ویبراتورهای صفحه‌ای» شمشه‌های غلتان ارتعاشی, ماله‌های آهنی و تخته ماله‌ای ارتعاشی مورد استفاده هستند. این نوع ارتعاش دهنده‌ها برای متراکم کردن بتن کف. دال‌های بدون آرماتور» بتن پوشش روی سطوح شیب‌دار و اصولاً کارهای بتنی تخت مورد استفاده بوده و توصیه می‌شوند. لازم است در این روش به توصیه‌های زیر توجه شود: - دال‌ها بدون آرماتور و ضخامت آن تا ۱۵۰ میلیمتر باشد و در صورت دارا بودن آرماتور تنها یک شبکه سیمی جوش شده در آن کار گذاشته شود. بطور کلی این روش ارتعاشی برای دال‌های بتن آرمه. دال‌های با ضخامت بیش از ۲۰ سانتیمتر و مواردی که اعضا و قطعات مدفون در در بتن مطرح باشند مورد استفاده قرار نمی گیرند . ۲ ۵-۸-سقوط آزاد بتن و جداشدگی " ۱-۵-۸ کلیات سقوط آزاد بتن یا شره کردن آن می‌تواند به جداشدگی مواد و اجزاء بتن منجر شود. این جداشدگی معمولاً نوعی ناهمگنی است که در بخشی از بتن» ذرات سنگدانه درشت. بیشتر از بخش‌های دیگر می‌شود. نتیجه این جداشدگی, کاهش مقاومت. ایجاد نمای نامطلوب. نفوذپذیری بیشتر و کاهش دوام بتن به ویژه در بخش درشت بافت می‌باشد. ظاهر بتن اغلب بتن متراکم نشده دارد در حالیکه در بیشتر مواقع» مشکل تراکمی وجود ندارد . "این بخش از مقاله دکتر محسن تدین, عضو هیئْت علمی دانشگاه بوعلی سینا که با همین نام در فصل‌نامه انجمن بتن ایران چاپ شدهء نقل گردیده است. 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 143 ۲-۵-۸- عوامل مور بر جداشدگی بتن عوامل موْثر بر جداشدگی بتن را می‌توان به دو دسته داخلی و خارجی تقسیم نمود. عوامل داخلی عمدتاً استعداد جداشدگی را فراهم می‌آورند. اما این عوامل خارجی هستند که باعث جداشدگی می‌شوند. افزایش حداکثر انداز سنگدانه‌هاء بافت دانه‌بندی درشت. شکل گرد گوشه و بافت سطحی صاف. دانه‌بندی ناپیوسته» کاهش سنگدانه‌های ریزتر از ۰/۶ میلیمتر» کاهش سیمان یا مواد سیمانی و چسباننده, افزایش اسلامپ بتن (به ویژه به کمک آب)» افزایش نسبت آب به سیمان از جمله عوامل افزایش ارتفاع شره کردن» برخورد بتن به قالب و میلگرد. جا به جا کردن بتن داخل قالب و همچنین تکان خوردن و لرزیدن بتن در طول حمل, از جمله عوامل مهم در ایجاد جداشدگی هستند . ۳-۵-۸- سقوط آزاد بتن و جداشدگی و نتایج آن اغلب مجبوریم وسیلهٌ حمل بتن را در فاصله‌ای از محل نهایی استقرار و جای دهی بتن نگهداشته و بتن را تخلیه نماییم. وقتی از استانبولی» زنبه» فرغون» دمپرء کامیون مخصوص حمل بتن (تراک بتن) تراک میکسرء سطح شیبدار (شوت)» شوت سقوطی یا قیف هادی و جام یا وسایل مشابه برای ریختن بتن استفاده می‌کنیم. به هرحال باید بتن را از فاصله‌ای فرو اندازیم. در برخی موارد خاص مانند استفاده از پمپ و لوله و یا استفاده از لوله ناودان (ترمی)» مشروط بر اینکه سر لوله در بتن ریخته شده باشد. می‌توان گفت این فاصله یا ارتفاع شره کردن وجود ندارد. بنابراین در بیشتر اوقات حتی با استفاده از لوله و پمپ ارتفاعی برای سقوط آزاد بتن (شره کردن) را در نظر می‌گیریم. دیده می‌شود هر چه این ارتفاع بیشتر می‌گردد امکان جداشدگی یا پدیده جداشدگی بیشتر است. همچنین وقتی بتن در هنگام ریختن به قالب یا میلگردهای قائم و افقی برخورد نماید. عامل افزایش جداشدگی خواهد بود. لذا سعی بر آن است برای عدم برخورد بتن به قالب و میلگردها از قیف هادی, لوله یا شوت سقوطی! استفاده شود. تا ضمن حل این مشکل, میلگردهای بالاتر به خمیر سیمان یا ملات آلوده نگردد و مزاحمتی برای عاباجاه ۳۵۳( ۱ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 144 چسبندگی بتن و میلگرد به وجود نیاورد. همچنین با تمیز ماندن قالب‌هاء نمای قسمت‌های فوقانی بهتر خواهد شد. برای ریختن بتن ستون یا دیوار با ارتفاع معمول ۲/۵ یا ۳ متر مجبوریم بتن را از فاصله‌های بیش از ارتفاع ستون یا دیوارء به دلیل وجود میلگردهای انتظارء شره کنیم. اگر بخواهیم ارتفاع را کمتر کنیم مجبوریم از وسایلی مانند جام با تخلیهٌ جانبی استفاده نماییم که برخورد با میلگرد و قالب را با وضع نامطلوب‌تری باعث می‌شود. اغلب دیده می‌شود که ۰/۵ تا ۱ متر در پای ستون یا دیوار» کرمو می گردد. دست‌اندر کاران با تجربه, همواره قبل از باز کردن قالب بتن دیوار یا ستون, انتظار چنین مشکلی را دارند و خود را برای ترمیم سطح و پرداخت مطلوب آن آماده می‌نمایند. تصور غالب در کارگاه‌ها آن است که بتن را در پای ستون و دیوار خوب متراکم نکرده‌ایم. خاستگاه این تصورء عدم دسترسی خوب و غیر قابل مشاهده بودن بتن داخل قالب ستون یا دیوار در قسمت تحتانی است. سعی می‌گردد با توجه به امر تراکم و توصیهٌ موْکد به عوامل کارگاهی برای تراکم بیشتر مشکل را حل کنند. اما هر چه بیشتر تلاش می‌کنند کمتر نتیجه می‌گیرند. زیرا علت اساسی پدیدهٌ کرمو شدن پای ستون یا دیوار» جداشدگی بتن می‌باشد. گاه دیده می‌شود برای از بین بردن این مشکل, لرزاننده خرطومی را دقایقی به صورت فعال در قسمت تحتانی, داخل بتن قرار می‌دهند و در نهایت سودی عاید آنها نمی‌شود. زیرا با لرزاندن بیش از حد. شیره بتن به مقدار قابل توجهی رو می‌زند و قسمت‌های زیرین فاقد شیره کافی خواهد شد. لذا وضع بدتر می‌گردد. در اکثر کارگاه‌های ما این اشکال یک امر طبیعی و محتوم تلقی می‌شود و در صدد رفع این مشکل بر نمی‌آیند. برای حل این مشکل می‌توان استعداد جداشدگی بتن را کم نمود و یا ارتفاع شره کردن را کاهش داد. همچنین با استفاده از لوله یا قیف هادی می‌توان از برخورد بتن به قالب و میلگردها جلوگیری نمود که در نتیجه جداشدگی کمتری را شاهد خواهیم بود. راه حل معمول دیگر برای کاهش ارتفاع شره کردن. استفاده از دریجه‌هایی در ترازهای مختلف ارتفاع بدنه قالب می‌باشد. فاصلهُ این دریچه‌ها معمولاً ۱ تا ۵ متر انتخاب می‌شود. در جلوی این دریچه. سکویی لبه‌دار قرار می‌گیرد که بتن در آن ریخته و به ۱ ۲۵۵ 0۳ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ساخت , حمل , ریختن و تراکم بتن 143 به طور کلی نمی‌توان ارتفاع مجاز خاصی را برای بتن‌ریزی به صورت سقوط آزادء دقیقا اعلام نمود. به هر حال در ستون‌ها و دیوارهایی با ضخامت زیاد که امکان برخورد بتن با قالب کمتر است. جداشدگی بتن نیز کمتر می‌باشد ولی در ستون‌ها یا دیوارهایی با ضخامت کم و پرمیلگرد. امکان جداشدگی بیشتر خواهد بود . استعداد جدایی بتن در هر پروژه. عاملی مهم در ایجاد پدیدٌ جداشدگی می‌باشد. و این دست یابیم. به هر حال تجربیات در کشور ما در بتن‌ریزی دیوارها و ستون‌های عادی با میلگرد معمول. جداشدگی را حتی با ارتفاع سقوط آزاد بیش از ۲ تا ۳ متر نشان می‌دهد و استفاده از لوله یا قیف‌های هادی یا پایین بردن لوله پمپ باعث کاهش جدایی و کرمو شدن پای ستون‌ها و دیوارها می‌گردد. عدم 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 14 فصل نهم -۱-٩۹٩ ۲‏ احزای بتن ۱-۱-۹ کلیات بتن مخلوطی از سیمان, سنگدانه. آب و احتمالاً مواد افزودنی می‌باشد. به منظور حصول مقاومت و پایایی لازم مصالح فوق باید با نسبت مشخصی با یکدیگر مخلوط شوند تا حاصل کار بتنی توپر با مشخصات از پیش تعیین شده باشد. روش حصول به این هدف و همچنین کنترل‌ها و آزمایشهای لازم موضوع بحث این فصل می‌باشد. مقاومت نیاز اصلی برای بتن می‌باشد و طرح اختلاط بتن غالبا بر اساس مقاومت انجام می‌شود. لیکن مشخصه‌های دیگری نظیر پایایی. کارپذیری و سایر مشخصه‌های دیگر نیز جز» ملزومات کار هستند. در طرح اختلاط بتن برای استفاده در مناطق مرطوب و گرم و مناطق صنعتی که میزان آلاینده‌های شیمیایی در آن زیاد است. پایایی بتن جزء» ملزومات اصلی در می‌آید. ۲-۱- ۹-اجزای بتن اجزای بتن عبارتند از : سیمان هو ماسه ۱ سنگدانه _ مواد افزودنی 0 ۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۱۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 118 جدا از کیفیت مواد تشکیل دهندههٌ بتن (موضوع مورد بحث فصول گذشته). سایر عوامل مهم تأثیر گذار در الف- نسبت وزنی آب به سیمان (۷//۴) ۳-۱-۹- نسبت آب به سیمان نسبت آب به سیمان, مساوی است با نسبت وزن آب به وزن سیمان به کار رفته در بتن. به عنوان مثال اگر در یک متر مکعب بتن, ۱۹۰ کیلوگرم آب و ۳۴۰ کیلوگرم سیمان به کار رفته باشدء نسبت آب به سیمان برابر می‌شود با ۱۹۰/۳۴۰-۰/۵۶. نسبت آب به سیمان به کار رفته در عمل بین ۰/۴ تا ۰/۶ می‌باشد. تأثیر آب در مخلوط بتن عبارت است از : ۱- ایجاد واکنش شیمیایی با سیمان که حاصل آن عمل هیدراتاسیون می‌باشد. ۲- خمیری کردن مخلوط و ایجاد کارپذیری لازم در آن . ۴-۱-۹ بتن حبابدار از جمله عوامل مخرب بتن ۰ تاثیرات ناشی از یخ زدن و آب شدن متوالی می باشد . با ورود آب به حفرات بتن و یخ زدن آن. فشار حفره ای در داخل بتن افزایش می یابد . فشار اضافی باعث باز شدن حفرات می شود. با آب شدن یخ و ورود رطوبت بیشتر به داخل حفره و وقوع دوره یخبندان جدید فشار اضافی تداوم عمل باعث پیشرفت پوسته شدن بتن و در نهایت تخریب بتن از سطح به داخل می شود . در بتن هوا داده با اضافه کردن مواد افزودنی حباب زاء حبابهای کوچک هوا به قطر ۰/۰۲۵ تا ۰/۰۷۵ با فواصل ۰/۲ در کل رفتاری اسفنجی در بتن تولید می نمایند که افزایش فشار داخلی به علت یخ زدن را مستهلک می ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 1419 همه بتن ها دارای حبابهای هوا می باشند . در بتن معمولی ( هوا داده نشده ) این حبابها بزرگتر و به هم متصل می باشند . در نتیجه رطوبت به سادگی داخل آنها نفوذ کرده و باعث افزایش فشار حفره ای می گردد. تجربه نشان داده است که حدود ‎٩‏ درصد هوا در جز» ملات بتن ( شامل خمیر + ریز دانه ها ) خواص مطلوب را در بتن ایجاد می نماید . با کاهش اندازه سنگدانه های درشت مبزان جز» ملات بتن بزرگتر شده و در نتیجه میزان هوای لازم نیز افزایش می یابد. در جدول ‎۱-٩‏ میزان هوای لازم برحسب اندازه سنگدانه ها نشان داده شده است . جدول ‎-۱-٩‏ میزان هوای لازم برحسب قطر سنگدانه های درشت ۳ ۱ درصد هوا برحسب کل حجم مخلوط بتن ) درصد ملات در مخلوط بتن آیین نامه سنگدانه های درشت ( برمبنای ‎٩‏ درصد + درصد نسبت ملات ) مخلوط ص اقا هه که با ها ای هه هه هه اک اه که وجود میلیاردها حباب هوا در داخل بتن » همانند ساچمه های بلبرینگی می مانند که روی یکدیگر غلتیده و ۲-٩ ۲‏ مشخصه‌های بتن سخت شده بعضی از خواص مهم بتن سخت شده به شرح زیر می‌باشد: _ مقاومت فشاری مقاومت کششی ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- نفودپذیری _ سختی سطحی یا مقاومت در مقابل سایش ۱-۳-۹- مقاومت فشاری بتن مقاومت فشاری بتن که معمولاً بر حسب نیوتن بر میلیمتر مربع (و یا کیلوگرم بر سانتیمتر مربع) بیان می‌شود. عبارت است از نیروی فشاری لازم برای شکستن نمونه استوانه‌ای در سن ۲۸ روزه به قطر قاعدههٌ ۱۵ و ارتفاع ۳۰ سانتیمتر (در حالت ایستاده)» که بر مساحت قاعده استوانه ( ۲:۳۶ ۱۷۶۷۲- :۵ ۱۷۶/۷۲ تقسیم شده است. برای بتن معمولی با سیمان تیپ ۱ مقاومت ۲ ۷ و ۱۳ روزه به ترتیب در حدود ۰ درصد مقاومت ۲۸ روزه می‌باشد. لازم به ذکر است با کاهش نسبت آب به سیمان, مقاومت فشاری افزایش می‌یابد. با مقایسه دو حالت بتن با حباب هوا و بتن معمولی (بدون حباب هوا) با نسبت آب به سیمان مساوی, مشاهده می‌شود که مقاومت فشاری بتن با حباب هوا کمتر می‌باشد. البته با توجه به کارپذیری بیشتری» در بتن با حباب هوا می‌توان از نسبت آب به سیمان کمتری در مقایسه با بتن معمولی (بدون حباب هوا) استفاده نمود. ۲-۲-۹- مقاومت کششی مقاومت کششی بتن ناچیز و در حدود ۱۰ درصد مقاومت فشاری آن است. به همین علت در محاسبات ۳-۲-۹ مقاومت خمشی - مدول گسیختگی " از مقاومت خمشی برای محاسبه مقاومت خمشی روسازی بتنی استفاده می‌شود. برای تعیین مقاومت خمشی. تیر کوچکی از بتن ساخته شده و تا نقطه شکست تحت بار عرضی قرار می‌گیرد. مقاوست کششی خمشی بتن در حدود ۱۵ درصد مقاومت فشاری آن است. مقدار دقیقتر مقاومت کششی خمشی از رابطه زیر 1۶ ۱/۵۵05 ۵ 6 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲-۹ پایایی پایایی بتن عبارت است از مقاومت آن در مقابل عوامل مهاجم درونی یا محیطی که باعث تخریب و گسستگی بتن می‌گردند. این عوامل به قرار زیر می‌باشند: _ واکنش بین قلیایی سیمان با سنگدانه‌هایی که دارای سیلیس فعال می‌باشند. _ نفوذ یون کلر که باعث زنگ زدن آرماتور داخل بتن می‌شود. _ اثر یون سولفات موجود در آب و یا خاک. کربناسیون (نفوذ دی‌اکسید کربن) که باعث زنگ زدن آرماتور داخل بتن می‌گردد. روشهایی که برای مقابله با عوامل فوق به کار گرفته می‌شوند. عبارتند از َ: ۱ کاهش مقدار نسبت آب به سیمان ۷//۳ و در نتیجه افزایش مقاومت فشاری بتن. هر چه بتن توپرتر و با نسبت آب به سیمان کمتری ساخته شود. دارای نفوذپذیری کمتر و در نتیجه مقاومست بیشتری در مقابل عوامل مهاجم مثل نفوذ یون کلرء سولفات و کربناسیون خواهد بود. ۲- استفاده از سیمان مناسب. مثلاً در محیط‌های سولفاتی استفاده از سیمان نوع ۵ که دارای ۲:۸ کمتری می‌باشد. خطر حملهٌ سولفات به بتن از بین می‌رود. از طرفی سیمان نوع ۵ در محیط‌هایی که حاوی یون کلر است. می‌تواند باعث کاهش بیشتر مقاومت در مقابل یون کلر باشد. در نتیجه در محیط‌هایی که تحت شرایط خورنده سولفات و کلر قرار دارند. استفاده از سیمان تیپ ۲ می‌تواند برای مطالعه موارد تکمیلی, به فصل هشتم مراجعه گردد. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ استفاده از پوزولانهای مناسب. پوزولانهایی مثل خاکستر بادی و میکروسیلیس می‌توانند باعث کاهش شدید ذرات و منافذ و نفوذپذیری بتن شده و در نتیجه مقاومت بیشتر آنها در مقابل حملات سولفاته و کلری و کربناسیون گردند. میکروسیلیس می‌تواند باعث کاهش واکنش‌زایی سیلیس فعال سنگدانه با قلیایی سیمان گردد. ۳- استفاده از سیمان با قلیایی کم می‌تواند باعث کاهش واکنش سیلیس فعال موجود در سنگدانه با قلیایی‌های سیمان گردد. قلیایی معادل سیمان مساوی مجموع 0.6865:0+(0:ه۲2] می‌باشد که در ۵- استفاده از سنگدانه‌های مناسب که فاقد سیلیس فعال می‌باشند. ۶ استفاده از افزودنی حباب‌زا که باعث افزایش پایایی بتن در مقابل یخ‌بندان و آب شدن متناوب می‌شود. ۵-۲-۹ نفوذ یذ بری حفرات بیشتر و بزرگتر و در نتیجه نفوذپذیری بزرگتری خواهد بود. نتایج آزمایش استاندارد نشت از قرص آزمایش دیگر برای تعیین نفوذپذیری بتن, آزمایش یون کلر طبق 1202 ۸57۸1 می‌باشد . 0وز(] 1 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 133 ۶-۲-۹- مقاومت سایشی در بتن سازه‌های هیدرولیکی که آب با سرعت زیادی در آنها جریان دارد و همچنین در بتن کف سالن‌های میکروسیلیس باعث افزایش مقاومت سایشی است. ۳-٩۹٩ ۲‏ مشخصه های بتن تازه (نگرفته) مشخصه‌های مهم بتن خمیری عبارتند از : ۱ کار پذیری" ۲ خشنی ۱۳ ۱-۳-۹- کارپذیری کارپذیری عبارت است از قوام و خمیری بودن بتن تازه که باعث سهولت جا دادن آن درون قالب بدون جداشدگی دانه‌ها می‌شود. افزودن آب. مواد افزودنی روان ساز و مواد افزودنی حباب ساز باعث افزایش کارپذیری بتن باید آنچنان باشد که بتن را بتوان به سهولت در قالب جا داد و متراکم نمود. بدون اینکه جدایی دانه‌ها در آن بوجود بیاید و یا روی بتن آب انداخته شود. آب انداختگی "" بتن حرکت آب بتن به سطح آن می‌باشد. جمع شدن آب در سطح بتن باعث افزایش نسبت آب به سیمان در نزدیکی سطح و در نتیجه ضعیف شدن آن می‌شود. جداشدگی" عبارت است از جداشدگی سنگدانه‌های درشت از ملات بتن. عوامل موْثر در جداشدگی و آب انداختگی شامل نسبت آب به سیمان زیاد.ء ارتعاش بیش از حد بتن و طرح اختلاط نامناسب می‌باشد. برای جلوگیری از جداشدگی و آب انداختگی باید نسبت آب به سیمان مناسب باشد. بتن توسط وسایل مناسب در نزدیکی محل نهایی توده شود. بطوریکه نیاز نباشد آنرا با ویبراتور به محل نهایی حمل نمود. کارپذیری بتن غالباً توسط آزمایش اسلامپ *" اندازه گیری می‌شود که در بخش مربوطه در خصوص آن بحث می‌گردد. را 15 510 مت 1 جزحسیاد 5 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 134 ۲-۳-۹- خشنی خشنی بتن خصوصیتی است که مبین کیفیت پرداخت سطحی بتن است. بتن با سنگدانه‌های درشت و با ماسهٌ درشت. سنگدانه‌های شکسته دارای زبری و خشنی زیادی خواهد بود که پرداخت سطحی آنرا مشکل از خواص مهم بتن, میزان انقباض آن است. بتن دارای انقباض‌های زیر است: انقباضش خشک شدن بتن» یک نوع انقباض ذاتی است که تابعی از نوع سنگدانه سیمان» مواد افزودنی و نسبت آب به سیمان می‌باشد. میزان کرنش انقباض ذاتی بتن بطور متوسط ۶۰۰۲۱۰۲ میلیمتر بر میلیمتر می‌باشد. به عنوان مشال برای دال بتنی به طول ۳۰ متر میزان انقباض خشک شدن برابر است با: ۳۰۱۰۲۶۰۰۱۱۰۲۲۸ <- انقباض در بتن مسلح انقباض خشک شدن به حدود ۶۰۰۱۰۲ میلیمتر بر میلیمتر کاهش می‌یابد. استفاده از میکروسیلیس به عنوان ماد افزودنی باعث افزایش انقباض خشک شدن می‌گردد. حدود انقباض خشک شدن در یکماه اول و حدود ۹۰ درصد آن در یکسال اول رخ می‌دهد. ب؛ انقباض حرارتی با شروع فعل و انفعالات گیرش, دمای بتن افزایش یافته و با پایان یافتن گیرش. دمای بتن کاهش می‌یاید. این کاهش دما باعث انقباض حرارتی می‌گردد. به ترکهای ناشی از چنین فعل و انفعالاتی, ترکهای زودرس 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- خزش عبارت است از انقباض بتن به علت تأثیر تنش‌های فشاری دائمی. انقباض خمشی در اعضای پیش تنیده دارای اهمیت است و در محاسبات اتلاف تنش پیش تنیدگی منظور گردد . با افزایش مقاومت بسن خزش آن کمتر می گردد . آزمایش‌های مهمی که برای کنترل کیفی بتن به کار می‌روند. آزمایش‌هایی هستند که مقاومت. کارپذیری, پایایی و میزان هوای بتن را اندازه گیری می‌نمایند. ۱-۵-۹- آزمایش مقاومت فشاری متداولترین آزمایش برای کنترل کیفی بتن, آزمایش مقاومت فشاری روی نمونه استوانه‌ای به قاعده ۱۵ و ارتفاع ۲۰ سانتیمتر (و یا مکعب‌های ۲۰۱۲۰۷۲۰ و یا ۱۵۳۱۵۲۱۵ سانتیمتر) می‌باشد. سن نمونه در هنگام آزمایش ۲۸ روز است. لیکن آزمایش در سنین ۰۳ ۷ و ۱۴ روزه نیز متداول است. (در سیمان نوع ۵ و سیمانهای دیرگیرء آزمایش در سنین ۱۱ و ۴۲ روز نیز انجام می‌شود). وسایل مورد نیاز : ۱ قالب استوانه یا مکعبی به مقدار مورد نیاز . ۲ اتاق رطوبت برای عمل‌آوری نمونه (یا حوضچه عمل‌آوری). ۳ میلهٌ تراکم به قطر ۱۶ میلیمتر و طول ۶۰۰ میلیمتر که یک انتهای آن بصورت نیم‌کره گرد شده ۴ چکش لاستیکی به وزن ۰/۶ کیلوگرم. ۵- کلاهک توزیع فشار برای سر استوانه (بالشتک الاستومرء ملات گچ و یا ترکیبات سولفور با ماسه نرمه). ۱ 2208 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ جک آزمایش با سرعت بارگذاری ۰/۱۵ تا ۰/۳۵ نیوتن بر میلیمتر مربع بر ثانیه با ظرفیت ۱۵۰۰ کیلو نیوتن (۱۵۰ تن). روش آزمایش ۱(- تهیه نمونهه استوانه‌ای الف : از بتن ساخته شده در پای کار توسط فرقون نمونه‌گیری شده و به محل استقرار قالب نمونه‌گیری منتقل می‌گردد. ب: روی نمونه اخذ شده ابتدا آزمایش اسلامپ. تعیین میزان حباب هوا و آزمایش نفوذ انجام دهید. پ: قالب را در سه مرحله توسط بتن پر کرده و در هر بار به کمک میله تراکم ۲۵ ضربه به بتن وارد نموده و توسط چکش لاستیکی ۰ تا ۱۵ ضربهٌ آرام به بدنه قالب بزنید. ت: پس از پر شدن قالب. بتن اضافه را با شمشه کشیدن روی سرقالب توسط میلهء تیز کنید و به کمک ماله آهنی سطح بتن را بصورت لیسه‌ای در آورید.(در نمونهُ استوانه‌ای این عمل باید با دقت بیشتری انجام شودء چون سطح تمام شده محل اعمال نیرو می‌باشد.) ث: توصیه می‌شود نمونه‌گیری در گروه سه‌تایی انجام شود(به عبارت دقیق سه گروه دو تایی باید نمونه‌برداری شود که ۲ نمونه در سن ۷ روزء ۲ نمونه در سن ۲۸ روز و ۲ نمونه در سن ‎٩۰‏ روز آزمایش می‌شود. متوسط دو نمونه» یک آزمایش محسوب می‌گردد.) ۲ عمل‌آوری نمونه الف: نمونه به مدت ۲۴ ساعت در شرایط عادی در پای کار عمل‌آوری می‌شود. روی نمونه‌ها باید پوشانده شود تا از خطر یخ زدن و یا از دست دادن آب در امان باشند. ب: بعد از بیست و چهار ساعت. نمونه را از درون قالب در آورده و آن را در اتاق رطوبت و یا حوضچهٌ آب قرار دهید. دمای آب درون حوضجه باید در حدود ۲۵ درجهٌ سلسیوس باشد. ۳- انجام آزمایش مقاومت ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- الف: نمونه را از درون حوضچه درآورده و رطوبت آن را بگیرید. در هنگام آزمایش نمونه باید رطوبت خود را حفظ نماید. (مرطوب با سطح خشک). ب: به کمک کولیس ابعاد نمونه را اندازه‌گیری کنید (با دقت ۰/۲۵ میلیمتر). پ: نمونه را وزن نمایید. از تقسیم وزن نمونه بر حجم نمونه» وزن مخصوص نمونه بدست می‌آید که باید در ت: روی نمونه کلاهک‌گیری کرده و آن را درون جک آزمایش قرار می‌دهیم و با سرعت ۰/۱۵ تا ۰/۳۵ نیوتن بر میلیمتر مربع تا نقطهٌ شکست بارگذاری می‌نماییم و بار شکست را ثبت می‌نماییم. ث: از تقسیم بار شکست بر سطح مقطع نمونه. تنش شکست بدست می‌آید که با مقاومت مشخصهٌ مورد نیاز مقایسه می‌گردد. توجه شود که مقاومت متوسط دو نمونه به عنوان مقاومت بتن منظور می‌گردد. ۴- ملاحظات طبق آئین‌نامه آباء نمونه استانداردء نمونه استوانه‌ای به قاعده ۱۵ و ارتفاع ۳۰ سانتیمتر است. به علت بزرگی, در عمل ممکن است از نمونهه استوانه‌ای به قاعده ۱۵ و ارتفاع ۲۰ سانتیمتر استفاده شود که در اینصورت برای تبدیل مقاومت استوانه‌ای ۱۵«۲۰به استوانه ۱۵۳۰ باید پاسخ حاصل را در ضریب ۰/۹۵ ضرب نمود. نمونه مکعبی ۲۰۱۲۰۱۲۰ و ۱۵۷۱۵۲۱۵ نیز متداول است. ضریب تبدیل این نمونه‌ها به مقاومت استوانه استاندارد مساوی ۰/۸ در نمونه‌ها با مقاومت کمتر از ۳۵ نیوتن بر میلیمتر مربع و مساوی ۰/۸۵ برای در شکل ‎۵-٩‏ برگ نتیجه آزمایش ارائه شده است. ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳ شما ۳ نمونه محل امضاء > شماره کار : نوع سیمان : مکعبی ۲۰ سانتیمتر ‏ | برای نمونه مکعبی ۲۰ معادل سانتیمتری ) : زدرا ۹۸ ) : از ماه ۷ ۷۷۱1۱۱ 0۲۵2160 ۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 139 ۲-۵-۹-آزمایش تسریع شده گاهی مواقع لازم می‌گردد که از مقاومت طرح اختلاط آگاهی سریع داشته باشیم. برای این منظور می‌توان از روش زیر استفاده نمود: ۱-نمونه را به مدت ۲۴ ساعت در شرایط عادی عمل‌آوری نمایید تا خودش را بگیرد. ۲- ظرف بزرگی را روی شعله قرار دهید و درون آن آب بریزید تا به حالت جوش درآید. ۳-روی ظرف یک آبکش فلزی قرار دهید و نمونه را روی آبکش بگذارید بطوریکه تماسی با آب جوش ۴- روی نمونه و قابلمه را کاملاً بپوشانید. ۵-اگر نمونه به مدت ۴۸ ساعت در شرایط بخار ناشی از جوشش آب قرار گیرد. مقاومتی حدوداً در حد مقاومت ۲۸ روزهٌ استاندارد خواهد داشت. در صورت وجود خیمه بخار در کارگاه, نمونه را می‌توان پس از ۲۴ ساعت عمل‌آوری در حالت معمولی, به وسایل مورد نیاز : ۱- مخروط ناقص دو طرف باز به ارتفاع ۳۰۰ قاعدهٌ بزرگ ۲۰۰ و قاعده کوچک ۱۰۰ میلیمتر که از ورقی به ضخامت ۱/۵ میلیمتر ساخته شده است. این مخروط باید به دو پدال برای محکم نگه‌داشتن آن توسط پا و دو دستگیره برای بیرون کشیدن باشد. ۲- سینی فولادی که مخروط ناقص روی آن قرار می‌گیرد. ۳- میله‌ای به قطر ۱۶ و طول ۶۰۰ میلیمتر که یکسر آن گرد شده است. ۴ خط کش. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- روش آزمایش ۱-سینی را روی سطح ترازو مسطح قرار دهید و مخروط را از قاعدهُ بزرگ روی سینی بگذارید و با پا آنرا محکم نگه دارید. ۲-از نمونه اآخدذ شده از بتن تازهء درون مخروط را در سه مرحله توسط بتن پر کنید. هر مرحله را با ۲۵ بار کوبش بوسیله میله متراکم نمایید. کوبیدن از مرکز شروع شده و در محیط ادامه می‌یاید. در کوبیدن لایه تحتانی, نوک میله باید با سینی برخورد نماید و در کوبیدن لایه‌های فوقانی, میله باید در تمام ارتفاع وارد بتن گردد. ارتفاع لایه اول ۷۰ و لایه دوم ۸۰ (ارتفاع کل ۱۵۰ میلیمتر) می‌باشد. لایه‌ها باید دارای حجم مساوی باشند. ۳- لایه سوم باید روی مخروط بصورت کیه قرار گیرد. بعد از کوبیدن لایه سوم به کمک میلگرد بالای نمونه تراز می‌گردد. ۴- بدون هیچگونه پیچش, به آرامی مخروط را بیرون بکشید. کل عملیات تا این مرحله نباید بیش از ۵ دقیقه به طول انجامد. ۵- مخروط را در وضعیت قائم مجاور بتن قرار دهید و میزان افت بتن را به کمک خطکش اندازه‌گیری نمایید . ۶- عدد افت را با دقت ۵ میلیمتر خوانده و نتیجه را در برگ آزمایش مقاومت فشاری ثبت نمایید. میزان آفت مناسب بتن به شرح زیر می‌باشد. جدول ‎-۳-٩‏ مقادیر توصیه شده برای روانی بتن بتن غیر مسلح شالوده و دیوار ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 161 ۴-۵-۹- آزمایش شکافت استوانه - مقاومت کششی بتن وسایل مورد نیاز تمام وسائل و تجهیزات مورد نیاز برای آزمایش فشاری به علاوه: ۱- تسمه جرمی به ضخامت ۲و عرض ۲۵ میلیمتر برای توزیع فشار ۲- تجهیزات حفظ نمونه در راستای صحیح روش آزمایش ۱- نمونه را طبق آزمایش مقاومت فشاری تهیه نموده و عمل‌آوری نمایید. قبل از آزمایش وزن و ابعاد آنرا تا دقت ۰/۲۵ میلیمتر اندازه گیری نمایید. بصورت خوابیده و در راستای صحیح زیر دستگاه آزمایش قرار دهید. ۳- تسمه‌های جرمی توزیع فشار را در امتداد مولدهای تحتانی و فوقانی نمونه قرار دهید. ۴- جک را به آرامی روی تسمه‌ها قرار داده و پس از اعمال فشار مختصرء تنظیم نهایی را انجام دهید. ۵- با سرعت ۴۵ کیلو نیوتن در دقیقه. تا نقطهٌ شکست نمونه را بارگذاری نمایید. --ع 1 ۱-۹ ی 704 که در آن 7 < نیروی فشاری وارد در نقطهه گسیختگی - طول استوانه - قطر استوانه ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 1602 ۵-۵-۹ مقاومت خمشی بتن - بارگذاری در نقاط 2 هدف آزمایش تعیین مقاومت خمشی بتن از طریق بارگذاری نمونهُ تیر در نقاط دهانه وسایل مورد نیاز ۱- قاب فولادی صلب به طول ۵۱۰ و عرض ۱۵۰ میلیمتر ۲- دستگاه بارگذاری دو نقطه (فاصلهٌ دو نقطهٌ بارگذاری مساوی ۱۵۰ میلیمتر) ۳ ماشین بارگذاری با قابلیت اعمال یکنواخت بار ۴- قالب ساخت تیر روش آزمایش ۱- از بتن مورد نظر نمونه‌برداری کرده و در سه مرحله درون قالب تیر ریخته و هر مرحله را به کمک میلگرد به قطر ۱۶ میلیمترء با ۲۵ ضربه متراکم نمایید. می‌توانید پس از پر کردن قالب. آنرا توسط میز لرزان متراکم نمایید. ۲- نمونه به مدت ۲۴ ساعت درون قالب در شرایط نرمال عمل‌آوری می‌شود تا بگیرد. پس از آن قالب‌برداری صورت گرفته و نمونه در حوضچهٌ عمل‌آوری و یا در اطاق مرطوب تا سن ۲۸ روزگی عمل‌آوری می‌شود. ۳- نمونه از حوضچه عمل‌آوری خارج شده و پس از گرفتن رطوبت سطحی, اندازه‌گیری و توزین» روی سطح قاب بارگذاری قرار داده می‌شود. نمونه باید از وجوهی که در تماس با قالب می‌باشند. در تماس با بارگذاری تا نقطهٌ شکست انجام می‌شود. مقاومت خمشی. که اغلب مدول گسیختگی نامیده می‌شود. از رابطهٌ زیر محاسبه می‌شود: (۲-۹) هس بر 42 ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 103 که در رابطه قفوق : - بار وارده طول تیر (۴۵۰ میلیمتر) - عرض تیر (۱۵۰ میلیمتر) - ارتفاع تیر (۱۵۰ میلیمتر اعمال بار فاصله نداشته باشد.ء مقاومت خمشی از رابطه زیر تعیین می‌گردد: 34 (۳-۹ سک ۰ - فاصله متوسط خط گسیختگ در تار تحتانی از تکیه‌گاه ۶-۵-۹ اآزمایبش چکش اشمیت هدف از این آزمایش غیرمخرب. تعیین عدد بازتاب ناشی از برخورد چکش به ته یک سنبهٌ فولادی می‌باشد که نوک سنبه در تماس با سطح بتن است. انرژی حرکتی چکش توسط فنر جمع شده تأمین می‌گردد. می‌توان یک رابطه تجربی بین مقاومت بتن و عدد بازتاب چکش برقرار نمود. وسایل مورد نیاز چکش اشمیت از یک سنبه فولادی می‌باشد که نوک آن در تماس با سطح صاف بتن فرار داده می‌شود. در داخل آن چکشی وجود دارد که انرزی حرکتی آن توسط یک فنر جمع شده تأمین می‌شود. پس از ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 104 ۲ سنگ ساب که برای ساییدن سطح بتن مورد آزمایش به کار گرفته می‌شود. ۳- سندان که برای تنظیم چکش از آن استفاده می‌شود. روش آزمایش ۱- سطح بتن در محل آزمایش ساییده و صاف می‌گردد و کلیه زوائد شل از سطح بتن زدوده می‌شوند. ۲- چکش اشمیت بصورت عمود بر سطح نگه داشته شده و نوک سنبه آن در تماس با بتن نگه داشته می‌شود. سنبه به آرامی روی بتن فشرده می‌شود. سنبه جمع شده و به همراه آن فنر در داخل چکش جمع می‌شود. در لحظه‌ای فنر رها شده و چکش ضربه‌ای به ته سنبه می‌زند و در نتیجه به عقب برمی گردد. عدد بازگشت روی شاخص خوانده می‌شود. ۳- عدد بازتاب روی منحنی برده شده و مقاومت بتن تعییین می‌گردد. هر دستگاه منحنی مربوط به خود را دارد. نتایجی را که اختلاف آنها با مقدار متوسط بیش از ۶ واحد می‌باشد. می‌توان حذف نمود. فواصل نقاط ضربه باید حداقل ۲۵ میلیمتر فاصله داشته باشند و ضربه باید در مناطقی اعمال شود که توپر هستند و کرموشدگی سطحی وجود ندارد. ۵- چکش وقتی روی سندان تحت واسنجی (کالیبراسیون) مورد آزمایش قرار می‌گیرد باید عدد مشخص شده از طرف کارخانه سازنده را نشان دهد. در غیر اینصورت چکش باید تنظیم شده و با نتایج حاصل توسط رابطه‌ای که سازندهٌ دستگاه ارائه می‌دهد. رفع خطا گردد. ۷-۵-۹ تعیین میزان هوای بتن تازه میزان هوای بتن تازه را می‌توان توسط روش حجمی و یا روش فشار اندازه‌گیری نمود . در این روش مخزن هو می‌شود. شیر رابط این محفظه و مخزن حاوی بتن باز می‌شود. چون حاصلضرب فشار در حجم هوا (0۷) مقدار ثابتی می‌باشد. افت فشار در محفظه هوا نشانه‌ای از میزان هوای موجود در بتن خواهد بود. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۵-۹- آزمابش اولتراسونیک (مافوق صوت) وسیع است. به طور کلی آزمایش سرعت پالس در موارد زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد: پ- اندازه گیری تغییرات خواص بتن با زمان. ت- تعیین مقاومت بتن. ث- تعیین مدول الاستیک و نسبت پواسون دینامیکی. است. این روابط تحت تأثیر تعدادی عوامل, شامل نوع سیمان, مقدار آن» مواد افزودنی» نوع و اندازه سنگدانه‌هاء شرایط عمل‌آوری و سن بتن قرار دارد. در ارائه نتایج سرعت پالس بر حسب خواص الاستیک و مقاومت باید احتیاط شود.» بویژه در مواردی که مقاومت بتن بیشتر از ۶۰ مگاپاسکال است. مبدل الکترو - اکوستیک تولید کننده پالس ارتعاشات طولی است. این مبدل بر سطح بتن تحت آزمایش قرار داده می‌شود. پس از عبور پالس از طول معین با از بتن» ارتعاشات پالس توسط مبدل ثانویه (گیرنده) به علامت‌های الکتریکی تبدیل می‌گردد. مدار الکترونیکی دستگاه قادر است که زمان عبور پالس 7 را ع ۸ : اندازه‌گیری کند. سرعت پالس ۷ برحسب - یا از رابطه زیر بدست می‌آید: (۴-۹) - که در آن طول مسیر پالس 7 زمان عبور پالس, مدت زمانی که پالس از طول با عبور می‌کند - پالس‌ها به صورت دقیق و کامل در بتن نتقا شود. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 106 - در امتداد توسعه پالس‌هاء حداکثر انرژی ایجاد گردد. بتن از فازهای مختلف مواد تشکیل شده است و هنگامی که پالس به بتن اعمال شودء آن پالس در فازهای طولی و برشی است. ۱-۸-۵-۹ شرح دستگاه دستگاه شامل تولید کنندهٌ پالس الکتریکی, دو عدد مولدء تقویت کننده (آمپلی‌فایر) و وسیله‌ای الکترونیکی برای اندازه‌گیری زمان عبور پالس بین مبدل فرستنده و گیرنده است . ۲-۸-۵-۹-تنظیم دستگاه قبل از شروع آزمایش, ضروری است که دستگاه تنظیم و کالیبره شود. به عبارت دیگرء دستگاه بر روی قرائت مبنای صفر قرار داده شود. به همین منظور مولدها در دو طرف میله مخصوص مربع قرار داده و سپس بر مساوی با مدت زمان میله مرجع باشد.» نشانهُ تنظیم و کالیبره شدن دستگاه است. معمولاً میله‌هایی که برای تنظیم دستگاه مورد استفاده قرار می‌گیرند. دارای مدت زمان عبور پالس‌ها برابر ۲۵ میکرو ثانیه است. برای برقراری ارتباط بین مولدها و میلهُ مرجع باید از مواد مخصوص اتصال در حداقل مقدار ممکن استفاده نمود. ۳-۸-۵-۹-آرابش قرارگیری مولدها مولدها گیرنده, آن قسمتی از پالس را کشف می‌کند که زودتر برسد. در واقع ارتعاشات پیشرونده طولی سریع‌تر می‌رسند. هر چند در امتداد عمود بر سطح مولد فرستنده. حداکثر آنرژی به بتن منتقل می‌شود. ولی دریافت پالس‌ها در امتدادهای دیگر امکان‌پذیر است. بنابراین, نحوه قرار دادن مولدها به صورت‌های زیر الف - انتقال مستقیم (سطح مخالف). ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۵-۹ آزمایش مغزه‌گیری گاهی اوقات مقاومت فشاری بتن با استفاده از مغزه‌گیری از سازه تعیین می‌شود. مغزه‌گیری هنگامی انجام می‌شود که مقاومت فشاری بتن مورد نظر مشخص نیست یا نتایج آزمایش نمونه‌های استوانه‌ای بتنی مورد تردید می‌باشد. مغزه‌ها با استفاده از مته مغزه‌گیری» معمولاً با کاربرد تیغه مته الماسی گرفته می‌شوند. دقت کافی باید به عمل آید تا گرمای زیاد ایجاد نشود و از وارد آمدن صدمات بارز به مغزه مانند حفرات یا درزهای کرمو اجتناب گردد. طول مغزه‌هایی که برای تعیین مقاومت فشاری مورد استفاده قرار می‌گیرند بایستی تا حد امکان به دو برابر قطر آن نزدیک باشد و قطر مغزه نباید از سه برابر اندازه بزرگترین سنگدانه در بتن کمتر باشد. نباید از مغزه‌هایی که طول آنها کمتر از قطرشان است. برای آزمایش تعیین مقاومت فشاری استفاده کرد. در صورت لزوم باید سطوح انتهایی مغزه (سطح بالا و پایین) را برید تا سطح صافی پدید آید و این سطوح بایستی ساب زده یا کلاهک‌گذاری شوند تا امکان انجام صحیح آزمایش تعیین مقاومت فشاری فراهم گردد. مقدار رطوبت نمونه هنگام آزمایش روی نتایج تأثیر می‌گذارد. آزمایش بتن در حالت خشک منجر به مقاومت فشاری بالاتری نسبت به بتن در حالت اشباع می‌گردد. طی سال‌های متمادی, تنها حالت رطوبتی متعارف با قراردادن نمونه به مدت حداقل ۴۰ ساعت بلافاصله قبل از انجام آزمایش در آب آهک اشباع حاصل می‌شد. به هر حال اکنون تبصره‌ای به روش استاندارد آزمایش مغزه‌های گرفته شده از بتن الحاق شده است دایر بر اینکه آزمایش می‌تواند در شرایط رطوبتی دیگر به انتخاب درخواست کننده آزمایش, انجام شود. جزییات این آزمایش در 42) ۸51۸ تشریح شده است. ۶-۹- شرایط پذبرش بتن پذیرش در کارگاه بر اساس نتایج آزمایش فشاری نمونه‌های اخذ شده از بتن مصرفی صورت می‌پذیرد. دفعات نمونه‌برداری از بتن باید به نحوی یکنواخت در طول مدت تهیه و مصرف بتن توزیع شوند. نمونه‌ها باید از محل نهایی مصرف برداشته شوند. مقصود از هر نمونه‌برداری از بتن, تهیه دو آزمونه از آن است که آزمایش فشاری آنها در سن ۲۸ روزه و یا هر ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 108 منظور می‌شود. برای آرزیابی کیفیت بتن قبل از موعد مقرر می‌توان یک آزمونه دیگر هم به منظور انجام ازمایش مقاومت فشاری تهیه کرد. در کار گاهها معمولاً در آن واحد سه آزمونه برداشته می‌شود. آزمونه اول در سن ۷ روره (و 5 ۱۱ روره برای سیمانهای دیرگیر) و آزمونه دوم در سن ۲۸ روزه (و یا ۴۲ روزه برای سیمانهای دیرگیر) شکسته می‌شوند. آزمونه سوم برای سن ‎٩۰‏ روزه برای بررسیهای بیشتر حفظ می‌شود. پیشنهاد می‌شود در صورتیکه آزمونه گردد. در صورتیکه آزمونه دوم جواب نداد بهتر است آزمونه سوم برای سنین بالاتر حفظ گردد. ۱-۶-۹- تواتر نمونه‌برداری در صورتیکه حجم هر اختلاط بتن بیشتر از یک متر مکعب باشد. تواتر نمونه‌برداری باید به ترتیب زیر باشد: الف - برای دال‌ها و دیوارهاء. یک نمونه‌برداری از هر ۳۰ متر مکعب بتن با ۱۵۰ متر مربع سطح . ب - برای تیرها و کلافهاء در صورتیکه جدا از قطعات دیگر بتن‌ریزی می‌شوند. یک نمونه‌برداری از هر ۱۰۰ متر طول. پ - برای ستونهاء یک نمونه‌برداری از هر ۵۰ متر طول. در صورتیکه حجم هر اختلاط بتن کمتر از یک متر مکعب باشد. می‌توان مقادیر فوق را به همان نسبت کاهش داد. تذکر: حداقل یک نمونه‌برداری از هر رده بتن در هر روز آلزامی است و حداقل ۶ نمونه‌برداری از کل هر سازه الزامی است. در صورتیکه کل حجم بتن‌ریزی از ۳۰ متر مکعب کمتر باشد. می‌توان از نمونه‌برداری و آزمایش موجود باشد. ۲-۶-۹ ضوابط پذ برش -- آزمونه‌های عمل آمده در آزمایشگاه ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 109 الف - در آزمایش سه نمونه‌برداری متوالی, مقاومت هیچکدام کمتر از مقاومت مشخصه نباشد: )۵-۹٩(‏ میا ب - متوسط مقاومتهای نمونه‌ها حداقل ۱/۵ نیوتن بر میلیمتر مربع بیشتر از مقاومت مشخصه باشد و کوچکترین مقاومت نمونه‌ها از مقاومت مشخصه منهای ۴ نیوتن بر میلیمتر مربع کمتر نباشد. 4 -/< زر ۸ پ- مشخصات بتن در صورتی غیر قابل قبول است که متوسط مقاومتهای نمونه‌ها از مقاومت مشخصه کمتر باشد. یا کوچکترین مقاومت نمونه‌ها از مقاومت مشخصه منهای ۴ نیوتن بر میلیمتر مربع کمتر باشد. > 4- 1 (وزروی ۸ مشخصات بتنی که با توجه به شرایط بند پ غیر قابل قبول نباشد ولی مطابق بند ب قابل قبول هم به شمار نیاید. می‌توان به تشخیص طراح بدون بررسی بیشترء از نظرسازه‌ای قابل قبول تلقی کرد. در صورتیکه مشخصات بتن به هر حال قابل قبول نباشد. آزمایش مغزه‌گیری از بتن واقعی و تحلیل مجدد سازه بر مینای مقاومت کمتر و نهایتاً بارگذاری سازه, راه‌حل‌های بعدی خواهند بود. به هر حال رده بتن باید حتماً از ۲۱6 بالاتر بوده و شرایط پایایی بتن باید تأمین گردد. رد بتن کمتر از ۲16 اصولاً سازه‌ای نیست و قابلیت استفاده در بتن‌آرمه را ندارد. تذکر: در کنترل شرایط انطباق بر رده مورد نظرء نباید از آزمایش هیچکدام از نمونه‌ها صرفنظر شود مگر آنکه با دلایل کافی ثابت شود خطای عمده‌ای در نمونه‌برداری» نگهداری. حمل. عمل‌آوری. یا آزمایش روی داده است. ۳-۶-۹- کنترل شرایط عمل آوری و محافظت بتن دستگاه نظارت می‌تواند برای کنترل کیفیت عمل‌آوری و مراقبت بتن در سازه. انجام آزمایش‌های مقاومت روی آزمونه‌های عمل آمده و مراقبت شده در شرایط کارگاهی را درخواست کند. آزمونه‌های عمل آمده در 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 170 کارگاه باید در همان زمان و از همان بتنی نمونه‌برداری شوند که آزمونه‌های عمل آمده در آزمایشگاه تهیه می‌شوند. در صورتی روش عمل آوردن و مراقبت بتن رضایت‌بخش تلقی می‌شود که مقاومت فشاری آزمونه‌های کارگاهی در سن مشخص شده برای مقاومت مشخصه., حداقل معادل ۰/۸۵ مقاومت نظیر آزمونه‌های عمل امده در آزمایشگاه و یا به اندازه ۴ نیوتن بر میلیمتر مربع بیشتر از مقاومت مشخصه باشد. در غیر اینصورت باید اقداماتی برای بهبود روش‌های مذکور صورت گیرد. ۴-۶-۹- آزمونه‌های آگاهی در صورتی که آگاهی از کیفیت بتن در موعدهای خاصی مانند زمان بازکردن قالبهاء و غیره ضرورت داشته باشد. علاوه بر آزمونه‌های متعارف ارزیابی مقاومت و روش عمل‌آوردن و مراقبت بتن, آزمونه‌هایی از بتن گرفته می‌شوند و در موعدهای مورد نظر تحت آزمایش قرار می‌گیرند که به آنها آزمونه‌های آگاهی گویند. ۷-٩ ۲‏ طرح اختلاط طرح مخلوط بتن یعنی تعیین نسبتهای اختلاط آب. سیمان. شن و ماسه به طوری که مقاومت فشاری لازم را تأمین نماید. طبق آیین‌نامه بتن ایران» برای بتن‌های رده 212 و پایین‌تر می‌توان نسبتهای اختلاط را بر اساس تجارب قبلی و بدون مطالعهٌ آزمایشگاهی تعیین کرد. برای بتن‌های رده ۳25 و پایین‌تر می‌توان نسبتهای اختلاط استاندارد مطابق دفترچهُ مشخصات فنی عمومی را ملاک قرار داد مشروط بر این که مصالح مصرفی استاندارد باشد. برای بتن‌های رده 230 و بالاتره تعیین نسبتهای بهینه اختلاط باید از طریق مطالعات آزمایشگاهی باشد. در زیر روش طرح اختلاط به روش انستیتوی بتن آمریکا (۸۳1) که از ساده‌ترین و کارآمدترین روشهای موجود می‌باشد. ارائه می‌گردد. ۱-۷-۹ مقاومت مشخصه .[ مقدار مقاومت فشاری لازم روی نمونهٌ ۲۸ روز استوانه‌ای که مهندس محاسب بر مبنای آن محاسبات را ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 171 ۲-۷-۹ مقاومت فشاری هدف ,./ (مقاومت فشاری متوسط لازم) مقاومت فشاری هدف که به عنوان مبنای تعیین نسبتهای اختلاط بتن به کار می‌رود. باید با توجه به انحراف استاندارد حاصل از پروندهٌ تولیدات قبلی بدست می‌آید. معادل مقدار بزرگتر از بین دو مقدار بدست آمده از روابط زیر باشد: (۴-۹) (۸1/۰) 3 + 1345 + کول )۵-۹٩(‏ ( ۰ ۸1/1۱۳) 4- 2.335 + / | 5 - انحراف استاندارد در مواردی که در کارگاه پرونده آزمایشهای مقاومت برای تعیین انحراف استاندارد موجود نباشد. برای تعیین مقاومت فشاری متوسط لازم از جدول زیر استفاده می‌شود: جدول ۲-۹ 0و بالاتر [ [+/ کی/ ۳-۷-۹- نسبت آب به سیمان نسبت آب به سیمان مهمترین عامل در مقاومت مخلوط بتن می‌باشد. مقدار نسبت وزنی آب به سیمان کوچکترین مقدار بدست آمده از جداول ۰۵-۹ ۶-۹ و ۷-۹ می‌باشد. 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 172 جدول ۵-۹- حداکثر مقدار مجاز آب به سیمان در بتن برای تامین ./. لازم جدول ۶-۹- حداکثر مقدار آب به سیمان با توجه به شرایط محیطی خاص بتنی که مورد نظر است غیر قابل نفوذ در برابر اب باشد: الف: بتن در معرض آب شیرین ب: بتن در معرض آب شور یا آب دریا بتنی که در معرض یخ زدن و آب شدن در شرایط مرطوب قرار می‌گیرد: الف: جدولهاء آبروهاء نرده‌های محافظ یا مقاطع نازک پ: در صورت وجود مواد شیمیایی برطرف کننده انحماد برای محافظت در مقابل زنگ‌ردگی در بتن مسلح که در معرض نمکهای برطرف‌کننده انجماد. آب شور و آب دریا یا مواد دیگری از این قبیل قرار دارند. ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵01۴۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵| ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 173 جدول ‎-۷-٩‏ شرایط لازم برای بتنی که در معرض محلولهای سولفات‌دار قرار می‌گیرد. سولفات قابل حل ِ سولفات محلول در حداکثر نسبت وزنی آب ۳۳:۵ آب به سیمان نس سل سح 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ |۲۵ ۳۲۵ ۵01۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۷-۹- حداقل مقدار سیمان حداقل مقدار سیمان توصیه شده برای ۰ -٩ ‏جدول بتن کاملاً محافظت شده در برابر هوا یا شرایط در معرض هوای معمولی واقع می‌شود بتنی که از باران شدید و یا یخزدگی در حالتی که از آب اشباع شده محافظت گردد. بتن زیر خاک و بتنی که به طور مداوم زیر آب قرار می‌گیرد بتنی که در معرض نمکهای یخ‌زدا قرار می‌گیرد بتن در معرض آب دریا یا باتلاق یا باران شدید و پا در معرض تر و خشک شدن‌های پیاپی و با بخارهای خورنده است بتنی که در معرض فرسایش شدید. عبور و مرور وسایل نقلیه یا آب جاری با ۲1 حداکثر ۴/۵ است و یا رویه‌های بتنی محافظت نشده و .... ۳۲۳ 240 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷-۹ پس از ان برای قابل دذست می کار پذیری حالا نوبت اندازه مص ت بتن و طرح اختلاط یین نسبت وزنی آب به سیمان, بر حسب نوع بتن (معمولی و هوادار) و مقدار اسلامپ مور بت کارپذیری, مقدار آب مصرفی در بتن از جدول ‎۹-٩‏ با توجه به بزرگتر اندازهٌ دانه‌های سند آید. جدول ‎۹-۹٩‏ بر این مبنا قرار دارد که برای یک انداز حداکتثر دانه سنگی مشخصی, نز جدول ۹-۹ مقدار آب مورد نیاز بتن(*۴8/1) برای اسلامپ‌های مختلف و حداکثر اندازه‌های سنگی ۳ هک ها ۵ ۵ هه دا موی شا که اه ۲ الح درشت‌دانه و ضریب نرمی ماسه از جدول ‎ ۱۰-٩‏ میرسد. این جدول بر این اساس تنظیم ۷۳ 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵۵ 1۱۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵1۵۲۷ ۱1 ۱ د نیاز گی به ز گ اس ۸ 111 ۳۳ 0۲63210 -------- صفحهٔ بعد -------- ضریب نرمی ۱ حال با حل : ارائه مثال لاز جدول ‎۸-٩‏ و و طرح اختلاط م فضایی مصالح درشت دانه ماسه دارد و بستگی به شکل در نظر گرفته می‌شود. برای : طبیعی گرد گوشه می‌باشد ( بزرگتر اندازهٌ مصالح سنگی درشت دانه (شن) ۱۳/۵ ک مثال روش گام به گام ص م به تذکر است که روش 5۵5 ن‌های خیلی سفت (که درد : ‏جداول دیگری معرفی‎ ۹-٩ 0۱ 16 اسنگی و بت دانه در کن قبل از ۸ به جای 0۲631600 ۲۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 17 مثال ۱-۹ : 76 0 0 - اسلامپ 0 (40 - قطر بزرگترین دانه شن 1600 - جرم مخصوص فضایی شن :6 2640 - جرم مخصوص شن 2580- جرم مخصوص ماسه 1 3150- جرم مخصوص سیمان بتن در معرض مواد سولفاته و شرایط خاص نیست. گام ۱: تعیین نسبت وزنی آب به سیمان چون بتن در معرض مواد سولفاته و شرایط خاص نیست. مقاومت فشاری بتن تنها عامل تعیین نسبت وزنی آب به سیمان می‌باشد (جدول ۵-۹). 75 +16 کر / (با درون یابی) 0. 67 -* و جدول ۵-۹ با توجه به قطر بزرگترین دانه شن مساوی ۴۰ میلیمتر و اسلامپ ۵۰ میلیمتر از جدول ۹-۹ مقدار آب مصرفی و درصد هوای موجود را به دست می‌آوریم: 10/1 160 < مقدار آب مصرفی . جدول ۹-۹ ج گام ۲: تعیین مقدار سیمان لازم ۳/1 وود - لاگل یم 67 ۱۳ ۷-160 0.67 8 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 178 0 40 < بزرگترین اندازه شن به کمک جدول ‎۱۰-٩۹‏ به دست می‌آید: 073/1 < حجم فضایی شن 1 1600-1168 0.73 > مقدار شن :060 > 160/1000 < حجم آب :23873150-006 < حجم سیمان :1168/2640-0.442 < حجم شن 0 -* مقدار هوا 1 0.688 < جمع کل 1-0.688-0.312< حجم ماسه 25860-608 0.312 < ماسه بنا بر مقدار مواد مخلوط به شرح زیر خواهد بود: 238 < سیمان 805 < ماسه 1168 <شن 2371 جرم مخصوص 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- کیفیت بتن و طرح اختلاط 179 ۶-۷-۹- نسبتهای تقریبی اختلاط در صورتی که میزان بتن مصرفی روزانه کم باشد (حداکثر تا ۳۰ متر مکعب) با تأیید و اجازه دستگاه نظارت می‌توان از نسبتهای جدول ‎ ۱۱-٩‏ به عنوان راهنمای اولیه استفاده نمود. مقدار آب از جدول ‎۹-٩‏ قابل تعیین (کیلوگرم) (لیتر) علاوه بر جدول ۱-۹ 0 نسبتهای اختلاط زیر که توسط آیین‌نامه‌های قدیمی انگلیسی توصیه می‌شد. در کارهای کوچک قابل استفاده است.این نسبتها برای شن با بزرگترین دانه ۲۰ یا ۲۵ میلیمتر مناسب می‌باشد. جدول ۱۱-۹ مکرر 50 0112 |: 1.6: 2 )30 -۸-٩‏ فرهرست آزمایش‌ها 9 استانداردهای بتن تازه و بتن سخت شده در جداول ۱۲-۹ لیست آزمایش‌ها و استانداردهای بتن تازه و بتن سخت شده ارائه شده است. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- شماره دت 501 دت 502 دت 503 د ات 504 دات 905 دت 506 دت 507 دت 508 د ات 509 دت 510 دت 512 دت 513 ت بتن و طرح اختلاط شماره‌ها و عناوین استانداردهای :در عنسوان بثن آماده 1۹۵۵0-۹1۱۵۵ ۲-0۵۵ نمونه‌برداری بتن تازه ۵ )) ۱۷11۵0 ۷|ط۲۳۳۹ عم رام هک ساختن و عمل آوردن نمونه‌های آزمایشی بتنی در آزمایشگاه ۵ ۳6 1 5060165 اکآ ۲0066 عصست) وصد ۱1۵۵۵ ساختن و عمل آوردن نمونه‌های آزمایشی بتنی در کارگاه ۵0 ع6 ۳ 1 50600605 اکع 1 ع6اع ۲0 عصسست) ومد ۱۵۵۶ آزمایش اسلامپ 1 ما5 آزمایش روان‌سنجی وی<- بی ۷/۰. 00۹15101616۴۲ 51 نفوذ گلوله در بتن تازه (گلوله کلی) (33[1 ۲۵[1۷ل) 0066 ۳۳۵۹۵ رز 0661۳۵00 الهظ آزمایش ضریب تراکم ۲0۳۳۵118 ۳۵0۳ 451 وزن مخصوص, بازدهی و مقدار هوا [اندازه‌گیری وزنی) (0۳۵۷11۵10)) 00161 ۸۲ ,۷1۵10 اطع ۷/۵۱ انصن] مقدار هوای بتن تازه [اندازه‌گیری حجمی) ۵1۲۵ ۷۷۵[۲۳) 00۵6 ۳۳۹۵ او امغا 0 ۸۲ مقدار هوای بتن تازه (روش فشاری) (00 ۱1۵11 ۵ه:۳۳) ۵اع 0 ۳۳۵ آه اغا 00 ۸۲ 0۵6 ۳۳۵۹ آ0 دزدر |۸۵ آب انداختن ۱118 ی ۱ 1۹ سایر استانداردها 15 ۸ ۳۱۳ 10 -------- صفحهٔ بعد -------- ت بتن و طرح اختلاط ادامه جدول ۲-۹ زمان گیرش بوسیله مقاومت در برایر نفوذ 6 ۳۵۵1۳۵110 ۶ 8 ناه اه 116 ۲۵۲۱۷ ۷۵۱۵۳۵ )5 نگهداری آب بوسیله مواد عمل آورنده بت اس ۸13015 0۳۱0 60۵00 روط نونا ات۲ ها ۷۷ بتن ساخته سده بوسیله پیمانه کردن حجمی و اختلاط پیوسته 8 60131۵6 300 8 32 ۷۵۱۵۵۳۳۵ بر 1300 ما0 60۳۱۵ 1۵۳ 60005 0-10۳8 0 حاح 3 نو 0 ) 0۳۱۳۵ت) 1۵۳ داه ۵0 ما5 دانه‌بندی سنگدانه‌های مصرفی در سات کریت 0 دز دنا امه و۸ اه وال00 ارزیابی اثر مواد عمل آورنده بتن ۵ 0۳۱۵ ۲۵۳ نز100 انح تا ۱۳۵ 1۵۱۵۵۵ نمونه‌گیری از سات کریت 52 ‏دام‎ ۸1۵02٩ 10۳۲ 0 زمان گیرس سات کریت بوسیله مقاومت در برابر نفود 0 ۹ ۳۵۳۵۳۵10 بط 1۱۳۵۳۵۹ نامگ ان دناشک آن 1۱۵ نهیه و آزمایس نمونه از ورقه‌های سانکریت ۳۵۵۵ 0اا۵ 5 1۳۵ ک 0 مگ ناک 1 اجه مراد ۳۳ ۷۷۷۷0 181 سایر استانداردها شک 1 ۷ 0۲63160 ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- شماره دات ۶۰۱ دات ۶۰۳ دات ۶۰۵ دات ۶۰۶ دات ۶۰۷ د ات ۶۰۸ دات ۶۰۹ دات ۶۱۰ دات ۶۱۱ دات ۶۱۲ د ات ۶۱۲ ت بتن و طرح اختلاط جدول ‎۲- ۱۲-٩۹‏ آزمایش‌ها و استاندارده شماره‌ها و عناوین استانداردهای : بتن عنوان کلاهک گذاری نمونه‌های استوانه‌ای 0۱۵۶ 30:) مقاومت فشاری 6000۳۵۹1 مقاومت فشاری بتن (نمونه منشوری) (۳۳۱۹۲۵۹) ۵۱۵0 0:) ان دام ماگ ۵ ۳۹ 600 آزمایشهای فشاری بتن بدون اسلامپ ۵ ۳۵-۹5۱۳ آن خاده 1 60۳۵۹0 عمل آوردن تسریع شده و آزمایش بتن 00 10۹1100 200 ۵ 0۶۱0)) تدای ۸ مقاومت کششی دو نیم کردن دا رداک ۵0| ( 10 راز امک مقاومت خمشی بتن با استفاده از تیر ساده با بارگذاری متمرکز در نقاط یک 1 1۳۱۳ ۷۷:۸۳ 1300731 ام زک راکنا ما0 اه طاعص نک اس ۲۹ 10 مقاومت خمشی بتن با استفاده از تیر ساده با بارگداری متمرکز در وسط دهانه 1 6۵310۳2 ۷/1۱ 13020 ۵ ماگ هدن ما0 ان ویساک اد 1 10 1 0۵۹1۳۵ ۵00 مها ناگ بص و12 ان داد 1266 0 ۰ ۳۵۱۵۵۵۵ 200 ان‌ناحدا:] ان ۵00 ناک فرکانسهای اصلی.عرضی, طولی و پیچشی ۳۳۵005 10۹0۵ 000 ,0۱2110011 ]مخ 1۵0۱ ]۵۱۵ ۲۳۹۵۵۵۵ ویژگیهای مکانیکی تحت اثر بارهای سه محوری 1712۵ 107 ۳۲۵۵۵۵۵ م۱0 6۵0۵00 ان رن 00 ی ۱( 16 سایر استانداردها ۸ انش 15 62160 ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- شماره‌ها و عنا معیارها نن و طرح اختلاط ادامه جدول ‎۲-۱۲-۹٩ دهای : بتن سخت شده تغییر طول نمونه‌های مته با آره شده 5 رک 52۳0 0۲ 00|[ 120 آن موم داعم چگالی. جذب آب و فضاهای خالی 5 1 60۳۵۱1۱۰ ۸۳۵0۲۱0 2 ۵5 ل۵۱ ۸۱۳-۷ ۱۳۵ ان 000 1200۳ ینمی ۱۸۱ ۲12۳00 آن ات ا ما۳۵ مقاومت در برابر یخ زدن و آب شدن سریع 8 2 1۳۵071۳۵ ۲۵0۱۵ ۱۵ ماه اتساع بحرانی بتن در اثر یخبندان 0 اما ها زاگ 0ا0 0 ان اهاز( هزاس مقاومت در برابر سایش بوسیله ماسه پاشی 521118 روط ماه که ۸۳۵100 مقاومت سایشی سطوح افقی ۳ [ها 110۲1700 ان ما که ۸ ۸۱۲۹00 مقاومت یوسته شدن بتن در معرض مواد شیمیایی بخ زد 0 ۵ 00۹0 ۲:3 0ا 600 ان ما۲ مدای پیوستگی ایجاد شده با میلگردهای فولادی آدها5 ۲۵۱1۵۲۵۵ ۷:۱۳ 120010000 130۵ امتحان و نمونه برداری از بتن در عملیات اجرایی آ ۵ 0:) ان مد هگ له ۲۵۳۵۱۵۵ آزمایش مغزه‌های مته شده و تیرهای آره شده 500 200 600۲0 1201|00 ردنا 1 عدد بر جهندگی ۲۵۲ ۲۸۵۵۵۳۵ مقاومت در برابر نفوذ ۳۵۳۵۱۳۵۱۱۵۱ ازمایش بتن به روش فرا صوتی 100 زوم 9 یرو بد تا را و سایر استانداردها ۸ آن)شی5 1 0۲631 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- شماره د ت ۶۲۹ دات ۶۳۰ د ات ۶۳۱ د ات ۶۳۲ د ات ۶۳۲ دات ۶۳۴ د ات ۶۳۵ د ات ۶۳۶ نن و طرح اختلاط ادامه جدول ‎۲-۱۲-٩۹ شماره‌ها و عناوین استانداردهای : بتن س مقاومت در برابر بیرون کشیدن ۲۱(-۳۵11 تجریه بتن سخت شده دستگاههای الکترومغناطیسی اندازه گیری پوشش 120۵ ۵ 3/102۲ 0۲ 0 010 ۵ ۲1:1۳ رآدیو گرافی با اشعه گاما کلر قابل حل در آب موجود در بتن و ملاط 0 200 ۹1071۵۲ ۱۵ ۲۳10۲0 ادا نانک- 0۳۲ ۷۷ کلر قابل حل در اسید موجود در بتن و ملاط 0 60 30 3/10۳۳ دز دل ]ات6 داط کل ۸ مقاومت در مقابل نفوذ یون کلر با روش الکتریکی 3 0ل[107:) ۳۵۹۱ 10 ۸0111 0 آن 13010110 هش :]1 فعالیت خوردگی میلگرد بدون پوشش در بتن از ماگ 0200 1] ان داهاساسا۳۵ ۲۵۱۲-۵۱۱ 00 سایر استانداردها ۸ آن)شی5 ]1 0۲631 ۳۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم شبوه‌های حفغفاظلت سعلحی 1-0-کلیات بتن قابلیت کاربرد در شرایط و محیط های مختلف را دارا می باشد . لیکن در بعضی موارد از بتن در محیط های صنعتی با فرآیند شیمیایی ( نظیر پالایشگاه ها ) بصورت نمایان استفاده می شود . چنین بتنی می تواند در معرض اثرات تخریبی مواد شیمیایی قرار گیرد. در این فصل اثرات مخرب مواد و مصالح مختلف بر روی بتن تشریح شده و راهکارهای مناسب جهت حفاظت بتن در مقابل اثرات مزبور ارائه خواهد شد . پایایی مطلوب در مقابل مواد شیمیایی مهاجم میباشد . این امر با کاربرد تمهیدات حفاظتی در مقابل عوامل مهاجم شیمیایی محیط تکمیل می گردد . عملیات حفاظت سطحی معمولاً عاری از خطا نیستند و امکان أسیب دیدگی آنها در حین عملیات اجرایی یا بهره برداری زیاد بوده و همین خسارات موضعی منجر به از بین رفتن مقاومت کل عضو ( سازه ) بتنی در مقابل مصالح و حملات شیمیایی خواهد شد . اجرای صحیح عملیات نگهداری .شامل دوره های بازدید و رفع نواقص منظم و زمان بندی شده » و زدودن مصالح و مواد مضر .۰ از جمله راههای ساده جهت افزایش عمر مفید سازه های بتنی پوشش شده و پوشش نشده در مقابل عوامل خورنده و مضر میباشد . با این پیش فرض که کلیه اقدامات جهت حصول بتن با نفوذ پذیری کم و پایایی مطلوب طبق اصول معرفی شده در فصول قبل انجام پذیرفته . این فصل اختصاص به معرفی شیوه‌های ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- اثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه های حفاظت سطحی ۱۸۶ ۲ 2-10-طبیعت ترکیبات شیمیایی مهاجم شاید میزان آسیب وارده بر بتن مستقیماً به فعالیت ترکیبات مهاجم شیمیایی بستگی داشته باشد . محلولهای با غلظت زیاد معمولاً اثر مخرب تری نسبت به غلظت های پایین دارند ۰ ولی در بعضی حالتها نیز عکس این مطلب اتفاق می افتد . معمولاً نرخ آسیب وارده بر بتن با میزان قابلیت انحلال مواد و ترکیبات واکنش دهنده با بتن متغیر است . مثلاً غلظت پایین یون های هیدروکسید معمولاً باعث تهاجم سریع بر بتن می گردد . همچنین دمای بالای موثر بتن خواهد بود . در ادامه طبیعت ترکیبات مختلف شیمیایی و اثر آنها بر بتن ارائه میگردد . ۱-۲-۰ نمکها برخی از محلولها نظیر آب های شور و محلول نمکها که پس از خشک شدن بصورت کریستال یا ذرات جامد تبلور می یابند. گرچه در حالت عادی اثر مخرب بر بتن ندارند » لیکن در شرایط خشک و تر شدن متناوب بر بصورت جامد ( کریستال ) درآمده و فشار حاصل از این ذرات جامد در نواحی سطحی » موجب پوسته شدن سطح بتن می گردد . سولفات سدیم و کربنات سدیم که معمولاً در آبهای زیر زمینی و معدنی یافت می شوند » بعنوان عامل پوسیدگی بتن بدلیل کریستالی شدن نمکهای محلول شناخته شده اند , لذا وجه نمایان سازه های که در تماس با محلول نمکها قرار داشته و در معرض تبخیر سطحی نیز میباشند » باید با استفاده به سیمان به حداکثر ۰/۳۴۰ به حداقل مقدار ممکن برسد . استفاده از سیستم محافظ تبخیر از جنس سنگهای زهکش تمیز یا پوشش های پلاستیکی درزیر دالهای بتنی و همچنین سایر زهکش های مناسب جهت هدایت آب به بیرون از سازه لازم است . ۲-۲-۰ اسیدها اثر تخریبی اسیدها بر بتن .انحلال ترکیبات هیدراته و غیر هیدراته سیمانها و سنگدانه های آهکی میباشد . سنگدانه های سیلیسی معمولاً در مقابل اکثر اسیدها و سایر ترکیبات شیمیایی مقاوم می‌باشند .۰ لذا اغلب در ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- بتن های مفاوم در مقابل حملات شیمیایی به همراه سیمانهای مقاوم شیمیایی بکار رفته و اثر خوبی دارند . البته در صورت وجود محلولهای هیدروکسید سدیم در ترکیبات شیمیایی مهاجم . از کاربرد این نوع سنگدانه‌ها باید اجتناب نمود . استفاده از پوشش ها و لایه های محافظ در مقابل حمله بعضی از ترکیبات اسیدی بدلیل قدرت زیاد آنها ممکن نیست . لذا در این موارد از سنگدانه های آهکی قربانی ( کاتدی ) بخصوص در جاهایی که جریان ترکیبات آسیدی وجود ندارد . استفاده می شود که در واقع با ایجاد یک دو می کند . در صورتیکه پخش ترکیب مهاجم اسیدی بر روی سطح بتنی کاملاً یکنواخت باشد » از میزان صدمه وارد بر مواد خمیری سیمان و دانه های سنگدانه سطحی کاسته می گردد . استفاده از سنگدانه های آهکی باعث تأخیر در انبساط بتن ناشی از تهاجم سولفاتهای موجود در ترکیبات اسیدی می گردد . در این راستا » مقدار خمیر و سیمان مصرفی در بتن با کاهش نسبت آب به سیمان باید به حداقل مقدار ممکن برسد تا سطح خمیری در تماس با مواد مهاجم اسیدی کاهش یابد . استفاده از سیمان زیاد در محیط های اسیدی برای مقاوم ساختن بتن ضروری نمی باشد . در صورت کاهش 11م محیط آسیدی به کمتر از 4۵ پوسیدگی و تخریب بتن افزایش می یابد . تجربه نشان داده است عمل آوری صحیح بتن با کاهش ترکیبات آهکی نظیر حالاتی که با استفاده از پوزولان ( افزودنی های معدنی ) اتفاق می‌افتد. در کاهش شدت حملات اسیدی بر بتن موْثر است و این امر بدلیل ارتباط مقاومت خورندگی اسیدی بتن با مقدار ترکیبات آهکی موجود در اجزاء بتن ( نظیر سنگدانه ها و مواد خمیری) می باشد و صرفاً آهک غیرترکیبی تعیین کننده نیست . لازم بذکر است که درجه پوسیدگی بتن یا بصورت درصد ( وزنی ) مصالح از بین رفته و یا درصد مقاومت بافیمانده مقطع ارزیابی و بیان می گردد . مقاومت بتن در مقابل حملات اسیدی . به مقدار زیادی به نفوذپذیری بتن و نسبت آب به سیمان در طرح اختلاط بستگی دارد. باران‌هایی که دارای ۲1م بین ۴ تا ۴/۵ بوده و کمی خاصیت آاسیدی دارند ۰ موجب ایجاد حفره‌های جزئی در سطح بتن می گردند لیکن اثر قابل توجهی برکیفیت سازه های بتنی نمایان ندارند . ولی باران‌هایی با 011 ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- کمتر ( اسیدی تر) و اثر آب های محتوی اسیدهای قوی می تواند اثرات قابل توجه بر کیفیت بتن سطحی داشته باشد و بخصوص در محیط های زیر سطح آب ( مغروق ) باید در طراحی مدنظر قرار گیرد . محیط هایی که دائماً حاوی اسیدهای با ام کمتر از ۵ می باشد » بعنوان محیط خورنده " و در صورت وجود پیوسته اسیدهای با 11 کمتر از ۴ محیط شدیداً خورنده برای بتن های مدفون ( نظیر لوله ها ) محسوب می گردد . بتن هایی که بطور دائم در معرض مایعاتی با ام کمتر از ۳ می باشند . حتماً نیاز به محافظت سطحی خواهند داشت .در صورتیکه ام آب بیشتر از ۶/۵ بوده و حاوی بیکربنات ها باشد » احتمال خورندگی آن وجود دارد. در آبهایی که حاوی یون بی کربنات یا دی اکسید کربن آزاد ( بصورت گاز ) می باشند » ممکن است بخشی از این یون مثلاً بصورت کربنات کلسیم حل نشده در آب باقی بماند . مگر اینکه یونهای بیکربنات کاملاً اشباع باشند. این بخش از یونها . دی اکسید کربن مهاجم نامیده می شوند . و آبهای حاوی دی اکسید کربن مهاجم » میتواند به واسطه واکنش با اسیدها .بر روی بتن و یا هر ترکیب دیگری حاوی سیمان پرتلند ( خواه تشریح شده است . خاکهای اسیدی جاذب کلسیم خصوصاً برای بتن های متخلخل عامل تهاجم محسوب می شوند . کاهش اثر حملات شیمیایی خاکهای جاذب کلسیم و یا آبهای مشابه با انجام تمهیدات ذیل صورت می گیرد : ۱) استفاده از بتن های با نفوذپذیری کم و سنگدانه های آهکی ۰ ۲) استفاده از پشته ریزی با سنگهای آهکی در اطراف بتن جهت کمک به جلوگیری از تخریب و پوسیدگی بتن ۰ ۳) استفاده از خاکهای تثبیت شده با آهک یا سیمان » پرکننده های سیال » دوغاب و یا سایر روشهایی که منجر به افزایش 0۲1 ۳-۲-۰- سولفاتها (دع1۵1اباگ ) و انتخاب صحیح نوع سیمان پرتلند ». سیمان اصلاح شده و با سیمازهای پوزولانی صورت می‌گیرد . در صورت زیاد بودن میزان آب به سیمان برای بتن هایی که در تماس مستقیم با محلولهای سولفاتی می باشند » ی ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سرعت خوردگی و خرابی بتن حتی در صورت استفاده از سیمانهای ضد سولفات ( نظیر سیمان تیپ ۵ ) بسیار سریع خواهد بود . اهمیت استفاده از سیمان مناسب و مقاوم در مقابل خوردگی درصورت متوسط بودن نسبت آب به سیمان قابل توجه می باشد و معمولاً اثر نسبت آب به مواد سیمانی مشابه نسبت آب به سیمان در کاهش یا افزایش مقاومت خوردگی بتن می باشد . سولفاتها با آلومینات کلسیم (۲3۸) موجود در ترکیب سیمان واکنش میدهند و حاصل آن یک ترکیب منبسط شونده می باشد که عامل اصلی در خوردگی سولفاتی محسوب می گردد و همین امر علت کم بودن میزان ۲3۸ در سیمان های ضد سولفات می باشد . سولفاتها همچنین می توانند با هیدروکسید کلسیم موجود در خمیر سیمان واکنش داده و گچ تولید نمایند » در ضمن بلوری شدن سولفات سدیم در خلال‌تر و خشک شدن بتن باعث پوسته شدن سطح ظاهری بتن می‌گردد . برخی از محلولهای سولفاتی قدرت پیش روندگی بیشتری نسبت به سایرین دارند. بعنوان مثال » سولفات منیزیم می تواند عامل تهاجم به هیدروسیلیکات کلسیم باشد که در واقع عامل اصلی در ترکیب سیمان های هیدراته بوده و در افزایش مقاومت و بهبود سایر خواص بتن موثر می‌باشد. نتیجه مطالعات مختلف نشان می دهد که دوده سیلیس .۰ ماسه بادی رده ۲ و سرباره کوره‌های آهنگدازی در بهبود مقاومت سولفاتی بتن موثر هستند. البته تحقیقات دیگری نشان داده اند خسارت ناشی از محلولهای سولفات منیزیم بر سیمانهای حاوی دوده سیلیس نسبت به سیمانهای تیپ ] و یا ۷ بیشتر است. در مقابل دوده سیلیس باعث بهبود مقاومت بتن در مقابل تهاجم محلولهای سولفات سدیم می گردد که البته جای تحقیقات بیشتری در این زمینه وجود دارد . شرایط ( زیست ) محیطی اطراف تأثیر قابل توجهی بر پایداری بتن دارند . مثلا" شرایط تر و خشک شدن دوره‌ای اثر مخرب تری نسبت به رطوبت دائمی در محیط های سولفاتی دارد. بنابراین آزمایش مخلوط دارد ( به لحاظ شرایط محیطی ) صورت گیرد . استفاده از مخلوطهای با مقدار سیمان بیش از/۲۵ ۳۸۵ و پایین نگهداشتن نسبت آب به سیمان » از جمله راه های موثر در افزایش مقاومت خوردگی بتن در مقابل تهاجم ‏ سولفات ها می‌باشد ۰ البته ‏ از مصرف ‏ زیاد ‏ سیمان در شرایط تهاجم اسید سولفوریک و یا سایر اسیدها باید اجتناب نمود و در کنار مصرف بالای سیمان . استفاده از پوشش های محافظ نیز در حفاظت بتن در مقابل سولفات ها موثر و مفید است. ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3-10- خوردگی آرماتور 1-3-0- پوشش روی میلگرد در شرایطی که سطح بتن در معرض تهاجم مواد خورنده می باشد ,تامین پوشش کافی بر روی میلگردهای مسلح کننده لازم است . یکی از راه حل های مناسب و عملی . افزایش مقدار پوشش روی آرماتورها به مقداری بیش از مقادیر محاسباتی طبق ضوابط آیین نامه های طراحی میباشد تا بدین وسیله مقداری از این پوشش ۰ نرخ نفوذ خورنده های شیمیایی نظیر کلرایدها که عامل تهاجم به میلگردها می باشند را کاهش بعضی مراجع ضخامت پوشش مناسب جهت حفاظت در مقابل عوامل خورنده را حدود ۶۵ تا ۷۵ میلیمتر توصیه می کنند و برخی مهندسان طراح نیز این ضخامت را ۹۰ میلیمتر و یا بیشتر جهت حفاظت در مقابل خورنده های کلریدی و یا انواع دیگر در نظر می گیرند . البته عمق زیاد بتن روی میلگردها در وجه کششی عضو بتنی باعث افزایش عرض ترک می گردد . در این راستا محدودهٌ عرض ترک برای مقاطع بتن مسلح با غشاء محافظ حدود ۰/۴ میلیمتر . برای وجوه در معرض یخبندان ۰/۲ میلیمتر و برای مخازن و یا دیواره های نگهدارنده آب ۰/۱ میلیمتر می‌باشد . لقمه‌ها و فاصله دهنده های فولادی به هیچ وجه نباید با سطح بتن تماس داشته باشند و جهت این کار باید از گرفتن قید و بست قالب ها و مهارهای مختلف ایجاد گردد . این حفرات پس از اتمام کار نیز باید حتماً با میلگردهای پلاستیکی ( پلیمری ) ۰ حفاظت کاتدی » استفاده از غشاء های محافظ میان لایه‌ای دربتن و سایر روشهای توصیه شده جهت حفاظت میلگردها از خطر تهاجم مواد و محلولهای کلریدی باید به‌کار گرفته 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۵۱ ۳۲۵ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۷۱1۳ 0۲۵2160 ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مکانیسم خوردگی میلگردها شرایط قلیایی بتن . میلگردهای مدفون دربتن را از خوردگی حفاظت می کنند. ام زیاد محیط ( بزرگتراز ۱۲۳/۵ ) باعث ایجاد یک لایه اکسید محافظ برروی میلگرد فولادی میگردد که مقاوم و غیر خورنده می باشد ۰ لیکن کربناسیون قادر به تخریب این لایه محافظ و نفوذ به درون آن میباشد. کربناسیون باعث کاهش !ام محیط و دسترسی اکسیژن به میلگرد فولادی و در نتیجه افزایش پتانسیل خوردگی آن میگردد. معمولاً کریناسیون مشکل مهمی برای بتن با کیفیت خوب تلقی نمی گردد و با بهره گیری از پوشش مناسب می توان مقاومت بتن ها را در مقابل کربناسیون » افزایش داد . معمولاً استفاده از مصالحی که حداقل ذرات جامد آن ها ۰ درصد و ضخامت آنها حدود ۰ میکرون باشد . در ۲یا ۲لایه جهت حفاظت سطحی در یونهای کلرید به دلایل زیر باعث خوردگی فلزات می شوند : ۱) کاهش مقاومت در مقابل عوامل تهاجم که خود باعث افزایش روند خوردگی میگردد . ۳ )نفوذ به‌درون لایه اکسید روی فلز و یا از بین بردن آن و ترکیب با آهن و تشکیل محلول کلرید آهن که باعث جدا شدن آهن از روی قطعه فولادی جهت تشکیل اکسید آهن ( منبسط شونده ) می گردد . وقتی که یکبار یونهای کلرید یا کربنات ها باعث تخریب لایه اکسید روی آهن و یا نفوذ بدرون آن شدند و ترکیبات اکسیدی تشکیل شد . یک پیل الکتریکی در طول میلگرد و یا بین میلگردهای طولی تشکیل شده و در این حالت فرآیند الکتروشیمیایی خوردگی و تشکیل زنگ آهن شروع میگردد . تولید زنگ آهن یک فرآیند منبسط شونده است که منجر به ایجاد تنش های موضعی داخلی و پیرو آن ترک خوردگی و پکیدن بتن روی میلگردها و همچنین باعث کاهش سطح مقطع و مقاومت سازه ای میلگردهای تسلیح می‌گردد. میزان این نوع خوردگی به وسیله میزان مقاومت الکتریکی ۰ تمرکز یونهای کلرید . مقدار رطوبت محیط . و قابلیت نفوذ یا عدم نفوذ اکسیژن به درون بتن قابل کنترل می باشد . جهت آگاهی از میزان مقاومت الکتریکی میلگردها باید به استاندارد 2876 ۸57۸1 (روش آزمایش پتانسیل نیم پیل میلگردهای بدون پوشش درون بتن ) مراجعه نمود . ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 2-3-0- جلوگیری از خوردگی آرماتور ها کلیه بتن هایی که در معرض محیط دریایی ( آب شور و یا اتمسفر دریایی ) »هوای سرد و یخبندان و یا در تماس با مواد شیمیایی یخ‌زدا ( در محیط های سرد و یخبندان ) می باشند باید از نوع بتن های با کیفیت بالا و پوشش کافی بر روی میلگردها باشند و در این شرایط از ترک خوردگی بتن باید اجتناب شود . در شرایطی که احتمال رسیدن کلرید و اکسیژن در اثر وجود رطوبت محیط . به میلگردها وجود دارد . اجرای لایه و یا تمهیدات خاص حفاظتی قابل توصیه است . در سازه هایی نظیر عرشه پل ها . پارکینگ ها . بتن های در تماس با مواد یخ زدا و سازه های دریایی ۰ یونهای کلرید تولید شده در اثر فرآیند خوردگی باید در طرح اختلاط بتن نقش مهم و موثری در جلوگیری از خوردگی آرماتورها ایفا میکند . علاوه بر توصیه هایی که در ابتدای این فصل در مورد کیفیت بتن ساخته شده مطرح شد . مصالح ویژه برای ساخت بتن و نسبت های اختلاط مناسب نیز جهت کاهش فعالیت خوردگی بتن و اثر آن بر روی آرماتور ها باید مدنظر باشد . در این راستا اولین گام جهت به حداکثر رساندن مقاومت خوردگی بتن در مقابل کلریدها . پایین نگهداشتن نسبت آب به سیمان در حد ۰/۴ و کمتر میباشد . کاربرد خاکستر بادی, دوده سیلیس و افزودنی های فوق روان کننده ( جهت کاهش نسبت آب به سیمان ) و افزایش مقدار سیمان مصرفی در کاهش میزان و فعالیت خورندگی کلریدی موثر است . روشهای فوق الذکر را می توان با سایر شیوه‌های حفاظتی شامل اجرای لایه های پوشش بر روی بتن و یا آرماتورها » افزایش ضخامت پوشش بتن بر روی میلگردها در اعضای سازه ای و یا کاربرد مواد بازدارنده خوردگی ۱ ترکیب نمود . برخی دیگر از شیوه های حفاظت " آرماتور به شرح زیر ۱ 20۵۹۵0 2115 2 ۱/0 ۵۵ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- لایه نیکل یک غشاء محافظ بر روی فولاد ایجاد میکند که مانند سایر پوشش‌ها نه می‌شکند و نه حفره های جابجایی و اجرا در بتن می باشد . وجود ترک ها و شکستهای ریز و درجه دوم در این غشاء محافظ ضرر خیلی زیادی برای آرماتور مدفون در بتن عاری از کلریدها ندارد » هر چند همین ترک های مویی و رطوبت و تمرکز کلریدهای معمول می گردد . استفاده از فولادهای ضد زنگ و یا فولادهای با روکش گالوانیزه بعنوان آرماتور تسلیح در بتن های عاری از کلریدها نیز در جلوگیری و کاهش خوردگی موثر است . فولادهای گالوانیزه باید ضوابط استاندارد 767/۸76711 ۸ /۸۹7۸ را برآورده کنند. وجود یونهای کلرید باعث خوردگی فولاد گالوانیزه شده و منجر به وقوع ترک خوردگی های شدید و پکیدن بتن در اطراف آرماتور می گردد .لذا از کاربرد افزودنی های حاوی کلرید در بتن‌هایی که به آرماتور گالوانیزه مسلح بوده و در معرض رطوبت می باشند باید اجتناب نمود . در صورت انجام آزمایشهای لازم ۰ می توان از آرماتورهای ( فولاد ) ضد زنگ و منل( ۱10۳۵۱ ) در بتن های حاوی کلرید استفاده نمود . کاربرد آرماتورهای پوشش شده با اپوکسی در اجرا و مرمت سازه های دریایی و روسازی های بتنی » عرشه پل ها و پارکینگ های در معرض مواد یخ زدا بسیار معمول است . پوشش آپوکسی مانع از رسیدن یونهای کلرید » خورنده های شیمیایی ۰ رطوبت و اکسیژن به آرماتور می گردد . در صورت آسیب دیدگی پوشش آسیب دیده می باشد . اجرای پوشش اپوکسی طبق ضوابط استانداردهای مربوطه از جمله ۸۹7۸ 4 انجام می گیرد. روکش های سطحی بتن و ترکیبات دافع آب ( ضد آب ) باعث توقف و یا کاهش نفوذ یونهای کلرید و یا ترکیبات شیمیایی مهاجم به لایه سطحی بتن می گردند . مصالح و ترکیبات مورد استفاده برای ۲۴ 0۲۵2160 ۷۱1 ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۳۲۵ ۲۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- دستیابی به منظور فوق . سیلان " سیلوکسان ". متیل متا کریلیت ".۰ اپوکسی ها و سایر ترکیبات می باشند . بتن های اصلاح شده با لاتکس ها * . بتن های متراکم با اسلامپ پایین » بتن های حاوی فوق روان کننده . بتن های دوده سیلیسی ۰ و بتن های پلیمری ۰ به تناوب در اجرای سازه های جدید و یا عملیات ترمیمی بکار میروند . همچنین استفاده از غشاهای میان لایه ای نفوذ ناپذیر ( بخصوص در عرشه پل ها ) » پیش تنیده نمودن بتن ها جهت کنترل عرض ترک خوردگی ( نظیر منابع نگهداری مایعات ) و یا پلیمرهای مصنوعی نیز جهت کمک به حفاظت آرماتورها مدنظر میباشند . از حفاظت کاتدی جهت معکوس نمودن روند فرآیندهای الکتروشیمیایی که منجر به خوردگی آرماتورها در بتن می گردد . استفاده می شود . در حفاظت کاتدی . با قراردادن یک آند ( غیرسازه‌ای ) در بتن و برقراری جریان الکتریکی . میلگرد فلزی تبدیل به کاتد می‌گردد و جهت طبیعی جریان داخل بتن و میلگرد فلزی معکوس میشود » در این حالت میلگردها بعنوان دریافت کننده جریان الکتریکی عمل کرده و خوردگی متوقف می گردد . مواد بازدارنده خوردگی " نظیر نیترات کلسیم بعنوان افزودنی هایی جهت کاهش خوردگی میلگردها استفاده می شوند . بعضی از انواع نیترات کلسیم با توجه به حالت یونهای حفاظت کننده از داخل فضاهای خالی بتن به سمت فلز حرکت کرده و روی آن قرار می‌گیرند . به هر حال مواد بازدارنده خوردگی نیترات کلسیم چه به صورت مواد افزودنی در بتن و چه بصورت لایه های محیط ۰ افزایش میزان مصرف نیترات کلسیم را می‌طلبد . سطح آستانه شروع خوردگی میلگردهای درون بتن بدون مصرف هرگونه مواد افزودنی مقاوم در برابر خوردگی حدود ۰/۱۵ درصد وزن سیمان می‌باشد. در ۱۹۱1۵6۵ 68 2۶ ٩ ۱/1۵111۷1 1۵11120 118 دعنده اه 1 ‎٩ 115 رز جرمزد‌ر 00 ‎٩ ۲۳۳۴ 0۲۵2160 ۷۱1۳ ۵01۳۵۵۵۲۷ ۳۲۵ ۵۱ ۷۵۲۹۱۵ ۷۷۷۷۷۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- اثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه های حفاظت سطحی ۱۹۵ حالت بتن معمولی حداکثر میزان یون کلرید در آب معادل ۰/۲ درصد وزن سیمان میباشد. از وجود یون کلر در سنگدانه ها . مواد افزودنی و آب اختلاط باید جلوگیری نمود . لیکن در حالت کلی حداکثر میزان بون کلرید محل در بتن باید به ۰/۰۶ درصد وزن سیمان برای بتن پیش تنیده و ۰/۳ درصد وزن سیمان برای بتن معمولی محدود گردد . میزان کلراید موجود در بتن توسط روشهای استاندارد طبق ۱۱52 /۸۹71۸ ( روش آزمایش میزان کلراید در ملات و بتن ) اندازه گیری می شود. درمورد بتن های تهیه شده با سیمان پرتلند یا بتن های پلیمری که در معرض خوردگی شدید می باشند . میتوان از میلگردهای پلیمری بعنوان جایگزین مناسبی برای بخشی از میلگردهای فولادی که در معرض خوردگی هستند . استفاده نمود . در حال حاضر میلگردهای پلیمری در قطرهای متعارف در دسترس می باشند . این نوع میلگردها سبک » غیرمغناطیس ۰ غیرهادی . مقاوم ( تنش کششی آنها بیش از ۶۹۰ نیوتن بر میلیمتر مربع می‌باشد ) و به لحاظ شیمیایی درمقابل بسیاری از اسیدها . نمکها و گازها مقاوم بوده و در مقابل حملات الکتروشیمیایی نیزمصون می باشند و لذا در طراحی ها می توانند مدنظر قرار گیرند . اتخاذ بیش از یک شیوه حفاظتی معمولاً باعث صرفه‌جویی قابل ملاحظه اقتصادی و منجر به افزایش عمر مفید سازه مورد نظر می گردد . بعنوان مثال محاسن استفاده از پوشش های اپوکسی بر روی میلگردها و همچنین قابلیت حفاظت آنها در مقابل کلریدها واضح است. لیکن با توجه به احتمال آسیب دیدگی این پوشش ها در حین حمل و نقل میلگردها و یا عملیات اجرایی ۰ این نقاط باعث تمرکز یون ها و منبع خوردگی و یا مواد افزودنی دوده سیلیس می توان جهت حفاظت میلگردها در مقابل عوامل خورنده بخصوص در نواحی آسیب دیده مفید باشد . اتخاذ شیوه مناسب در طراحی و اجرا و انتخاب یک یا چند سیستم حفاظتی صحیح و اصولی منجر به تولید سازه بتنی می گردد که علاوه بر رفتار مناسب سازه ای ۰ با نگهداری کمی » در شدیدترین محیط های خورنده, عمرمفید چندین ساله با حفظ قابلیت های بهره برداری 0 ۷۷۷۷۷۷ ۷۵۲۹۱۵ ۲۵۱ ۳۲۵ ۵۵1۴۵۵۱۵۲۷ ۷۱1 0۲۵2160 ۲۴