در صورت نیاز

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. 106 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها ولتاژ منبع تغذیه ،در صورت نیاز ولتاژ منبع تغذیه باید به طور مداوم یا حداقل در ابتدای اندازه گیری در یک نقطه مهم تاسیسات الکتریک ی اندازه .گیری و مشاهده شود. بدین منظور استفاده از یک ولتمتر با خاصیت ثبت اطالعات ارجحیت دارد اگر شار نوری پخش شده از چراغ ها در تاسیسات روشنایی راه هنگامی که تحت تاثیر تغییرات ولتاژ منبع تغذیه قرار می ن گیر د، پایدار در نظر گرفته شود، اندازه.گیری مداوم ولتاژ منبع تغذیه ضروری نیست دما و رطوبت در صورت لزوم دما و رطوبت باید در ارتفاع3 متری از سطح زمین اندازه گیری شوند و حداقل در ابتدای اندازه گیری ها و در نهایت ب ه طور منظم در طول دوره اندازه گیری ثبت شوند[ 34 ] . اطالعات هندسی در صورت لزوم، اندازه گیری هندسه تاسیسات باید انجام شود. این اندازه گیری ها ممکن است شامل ارتفاع پایه ها و طول بازو باشد. عالوه بر این، زاویه نصب چراغ در مکان ، جهت چراغ ها و چرخش چراغ ها در صو رتی که برای فراهم نمودن اهداف اندازه .گیری الزم باشند، باید مورد ارزیابی قرار گیرند ابزارهای اندازه گیری غیرنوری اندازه گیری پارامترهای غیرنوری متناسب با اهداف اندازه گیری باید با ابزارهای کالیبره انجام شود. تصمیم برای استفاده از ابزارهای غیرکالیبره برای پارامترهای غیرنوری خاص باید در گزارش آزمون ثبت شود. برای این پارامترها عدم قطعیت اندازه .گیری نباید ارزیابی شود .نکته: الزامات مربوط به تضمین کیفیت ابزارها ممکن است به عنوان بخشی از مناقصه یا مشخصات، درخواست شود 0 - 6 - گزارش آزمون گزارش آزمون باید حداقل شامل م :وارد ذیل باشد الف) اهداف اندازه گیری؛ ب) تمام اطالعاتی که در طول اندازه گیری جمع آوری شده( در صورتی که مرتبط با هدف اندازه گیری باشند) ؛ ج) جزئیات ابزارهای مورد استفاده، تعداد آنها برای شناسایی بدون ابهام و شرایط کالیبراسیون آنها (تاریخ، اعتبار، قابلیت ر دیابی اندازه شناسی )؛ د) جزئیات شرایط آب و هوا، منبع تغذیه و محیط؛ ه ) مرجع یا شرح مختصر روش های استفاده شده برای اندازه گیری و تدوین داده ها مانند ارزیابی عدم قطعیت اندازه گ یری؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 100 )و نتایج اندازه گیری به همراه عدم قطعیت های اندازه گیری آنها؛ ز) دلیل، توجیه و عواقب انتخاب مناطق اگر اندازه گیری در کل طول تاسیسات انجام نشده باشد؛ ح) اقدامی که برای جلوگیری یا محاسبه نور مستقیم یا منعکس شده از محیط اطراف انجام شده است؛ ط)تمام اطالعات دیگر اشاره شده در بخش های قبلی این فصل . برای سیستم دینامیک، سرعت متوسط وسیله ن قلیه در حین اندازه گیری باید مشخص شود و ارزیابی عدم قطعیت اندازه گیری باید به طور مشخص تمام جنبه های مرتبط با حرکت و فاکتورهای تصحیحی که استفاده شده است را نشان دهد. مسئول اندازه گیری.ها باید گزارش آزمون را امضا نماید نمونه ای از بخش های مختلف گزارش آزمون در ادامه آورده می شود . اطالعات کلی آزمون جدول اطالعات کلی آزمون، به صورت جدول3 - 3 می باشد[ 34 ] . جدول3- 3: اطالعات کلی آزمون نام مکان هدف اندازه گیری نوع اندازه گیری ها تار یخ آزمون زمان آزمون شروع پایان اسامی پرسنل انجام دهنده آزمون اطالعات هندسی اطالعات هندسی در واقع نقشه ساده راه و محیط اطراف با ابعاد و موقعیت چراغ ها، موقعیت مبلمان جاده ای، وسایل نقل یه پارک شده و هرگونه مانع دیگر می .باشد داده های سطح را ه داده های سطح را ه، شامل جدول3 - 2 می .باشد جدول3 - 2: داده های سطح راه -------- صفحهٔ بعد -------- 100 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها نوع سطح را ه عمر (دوره کارکرد) سطح را ه مشاهدات وضعیت سطح ه را اطالعات المپ و چراغ فراهم نمودن اطالع ات المپ و چراغ به صورت جدول3 - 7 در گزارش الزم می .باشد جدول3- 7 : اطالعات المپ و چراغ انواع چراغ مشخصات چراغ و المپ مقدار چراغ نوع1 شناسایی مرجع جدولI )زاویه نصب (درجه ا رتفاع نصب( m ) سن موقعیت نسبت به سیستم مرجع داده های دیگر منابع نور در چراغ نوع1 نوع توان( W ) سن تعداد منابع نور در چراغ باالست روش تضعیف نور چراغ نوع2 شناسایی مرجع جدولI )زاویه نصب (درجه )ارتفاع نصب (متر سن روش نصب داده های دیگر منابع نور در چراغ نوع2 نوع توان( W ) سن تعداد منابع نور در چراغ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 103 انواع چراغ مشخصات چراغ و المپ مقدار باالست روش تضعیف نور منبع الکتریکی مشخصات منبع الکتریکی مانند جدول3 - 3 می.باشد جدول3- 3 : مشخصات منبع الکتریکی میانگین ولتاژ منبع تغذیه در طول دوره اندازه گیری( V ) کمترین ولتاژ منبع تغذیه در طول دوره اندازه گیری( V ) شرایط محیطی شرایط محیطی الزم برای گزارش آزمون به صورت جدول3 - 0 می .باشد جدول3- 0 : شرایط محیطی شرایط محیطی شروع پایان آب و هوا و دید ( دما℃ ) رطوبت ظاهر سطح راه )(مرطوب، خشک یا نمناک موقعیت تاسیسات موقعیت تاسیساتی که باید در گزارش آزمون ذکر شوند به صورت جدول3 -4 می .باشند -------- صفحهٔ بعد -------- 154 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول3-4: موقعیت تاسیسات هندسه تاسیسات زاویه نصب در سایت چراغ ها وضعیت نگهداری چراغ ها نور خارجی ممانعت از نور جنبه های دیگر نصب اطالعات تجهیز اندازه گیر جدول3 - 3 اطالعات تجهیز اندازه گیر است که باید در گزارش آزمون ارائه .شود جدول3- 3: اطالعات تجهیز اندازه گیر نوع اندازه گیر ی ساخت مدل شماره ابزار تاریخ کالیبراسیون نام مرجع صدور گواهینامه شدت ر وشنایی افقی شدت روشنایی نیم کره ای شدت روشنایی نیم استوانه ای برای درخشندگی اندازه زاویه ای حوزه اندازه(گیری°) :عمودی عرضی: برای درخشندگی ارتفاع نورسنج( m ) ولت متر مشخصات تجهیزات اندازه گیری نوری الزم است مشخصات تجهیزات اندازه گیری نوری به صورت جدول3 - 3 .در گزارش آزمون آورده شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 151 جدول3- 3: مشخصات تجهیزات اندازه گیری نوری نوع اندازه گیر مشخصات مقدار شدت روشنایی افقی ارتفاع نامی نورسنج( m ) شدت ر وشنایی نیم کره ای ارتفاع نامی نورسنج( m ) شدت روشنایی نیم استوانه ای ارتفاع نامی نورسنج( m ) درخشندگی اندازه زاویه حوزه اندازه گیری(°) عمودی عرضی ارتفاع نامی نورسنج( m ) شبکه اندازه گیری مشخصات زیر روی نمودار (دیاگرام) مشخص می :شود  موقعیت چر اغ ها؛  نقاط اندازه گیری؛  مقادیر نوری و عدم قطعیت آنها؛  مسیر یا مسیرهای عملکردی برای شدت روشنایی عمودی ؛  .برای درخشندگی: موقعیت نورسنج نسبت به شبکه ثبت پایش نور جدول ثبت پایش نور به صورت جدول3 - 3 می .باشد جدول3- 3 : جدول ثبت پایش نور زمان روشن شدن تاسیسات زمان شروع اندازه گیری ها مکان1 شدت روشنایی متوسط در طول دوره اندازه گیری انحراف استاندارد شدت روشنایی در طول دوره اندازه گیری مکان2 شدت روشنایی متوسط در طول دوره اندازه گیری انحراف استاندارد شدت روشنایی در طول دوره اندازه گیری مکان3 شدت روشنایی متوسط در طول دوره اندازه گیری اطالعات ویژه برای اندازه گیری دینامیک اطالعات اندازه گیری دینامیک باید به صورت جدول3 - 31 در گزارش آزمون ارائه شوند . -------- صفحهٔ بعد -------- 152 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول3- 31: اطالعات ویژه برای اندازه گیری دینامیک اندازه گیری های درخشندگی روش اندازه ،گیری مانند ثبت تصاویر برای آنالیز آزمایشگاهی یا اندازه گیری نقطه ای با استفاده از درخشندگی متر اقدامات احتیاطی برای در نظر گرفتن تلفات انتقال شیشه اتومبیل، در صورت وجود اندازه گیری های شدت روشنایی روش اندازه گیری شامل روش در نظر گرفتن سایه خودرو اندازه گیری های شدت روشنایی و درخشندگی روش اتصال موقعیت هندسی ابزار ثبت به موقعیت نقاط اندازه گیری عدم قطعیت در اتصال م وقعیت هندسی ابزار ثبت به موقعیت نقاط اندازه گیری عدم قطعیت در ثبت مقادیر نشان دادن نحوه محاسبه مشخصات کیفی 0 - 0 - حداقل مشخصات فنی تجهیزات اندازه گیری روشنایی در راه ها و راهنمای انتخاب مناسب آنها به منظور اندازه گیری میزان روشنایی راه ها با توجه به نوع راه ها و کاربری آنها، الزم است که بتوان"شدت روشنایی" و "درخشندگی" راه را اندازه گرفت. جهت اندازه گیری"شدت روشنایی" از"لوکس متر" و برای اندازه گیری درخشندگی از "درخشندگی متر" استفاده می گردد. این دستگاه ها با معیارهای مختلف خطایی که برای آنها تعریف گردید ه و در بعض ی از استانداردها با کالس دقت متفاوتی که در مشخصات فنی آنها ذکر می گردد، مشخص شده و ساخته می شوند. در این بخش و به منظور انتخاب مناسب آنها، ابتدا کالس بندی های مختلف"لوکس متر" و"درخشندگی متر" بر اساس استانداردDIN 5032-7 بیان گردیده و سپس بر اس اس استانداردCIE، معیارهای خطای قابل قبول دستگاه های مزبور و چگونگی انتخاب مناسب ترین آنها مشخص گردیده است[ 33 - 33 ]. کالس ه بندی لوکس متر و درخشندگی متر مبتنی بر استانداردDIN 5032-7 در استاندارد DIN 5032-7 راهنمای کالس ه بندی دستگاه های اندازه گیری نورسنجی فی زیکی مشتمل بر لوکس مت ر و درخشندگی متر آمده است. هدف از کالس ه بندی، تشریح دقت اندازه گیری و همچنین امکان مقایسه دستگاه های با کالس های مختلف می باشد[ 33 ]. 0 - 0 - 1 - 1 - کالس ه بندی لوکس متر لوکس متر تجهیزی جهت اندازه گیری شدت روشنایی در یک محدوده مشخص (نقاط اندازه گیری) م ی باشد. در این دستگاه نور باید ب ه صورت مستقیم به گیرنده برخورد کند. در این راستا دقت دستگاه با یک ضریب خطا بنام2f مشخص -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 153 می گردد. همچنین میزان اندازه گیری می بایست بر اساس منحنی حساسیت روشنایی چشم انسان در روز یاV() باشد که در این ارتباط نیز دقت دستگاه با ضریب خطای1f مشخص می شود. برای لوکس متر عالوه بر ضرایب خطای فوق ،الذکر ضرایب خطای دیگری نیز تعریف شده و در نهایت یک ضریب خطای مجموع یاsum f تعریف می گردد ب ه طوری که ین یعت کننده میزان کل خطای دستگاه می باشد. در نهایت، با توجه به ضرایب خطای مختلف تعریف شده و محدوده های آنها، دستگاه لوکس متر در3 کالس به شرح زیر طبقه بندی می:شود الف- کالسL: دستگاه با باالترین دقت؛ ب- کالسA: دستگاه با دقت باال؛ ج- کالسB: دستگاه با دقت متوسط؛ د- کالسC .: دستگاه با دقت پایین در جدول3 - 33 میزان ضرا یب خطا برای کالس دقت های مختلف مشخص شده است. همانگونه که مشاهده می گردد خطای مجموع برای کالسL حداکثر7 % ، کالسA حداکثر0 % ، کالسB حداکثر31 % و برای کالسC حداکثر21 % تعریف شده ا ست. با توجه به دقت باال ی کالسL، معموال از این کالس جهت اندازه گیری های آزمایش گاهی استفاده می شو. د -------- صفحهٔ بعد -------- 150 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول3- 33: محدوده های خطای تعریف شده برای معیارهای خطای دستگاه اندازه گیری شدت روشنایی (لوکس متر) در کالس های دقتL ، A ، B وC معیاااار خطااااا عالمت اختصاری حداکثر خطای دستگاه اندازه گیر ی در کالس دقت L A B C منحنی حساسیت روشنایی چشم در روز- ) ( V  f1 0 /3 % 7 % 4 % 3 % حساسیت به ماوراء بنفش- UV u 2 /1 % 3 % 2 % 3 % حساسیت به مادون قرمز- IR r 2 /1 % 3 % 2 % 3 % خطای ارزیابی جهتی یا کسینوسی f2 3) 0 /3 % 7 % 4 % خطای ارزیابی شدت روشنایی کروی o E f2,0 3) 31 % 30 % 21 % خطای ارزیابی شدت روشنایی استوانه ای z E f2,z 3) 0 % 31 % 30 % خطای ارزیابی شدت روشنایی نیمه استوانه ای zh E f2,zh 3) 0 % 31 % 30 % خطای خطی f3 2 /1 % 3 % 2 % 0 % خطای نمایشگر f4 2 /1 % 7 % 0 /3 % 0 /3 % خطای خستگی و پیری f5 3 /1 % 0 /1 % 3 % 2 % خ طای ضرایب حرارتی 𝛼25 و𝛼0 K /3 /1 % K /2 /1 % K /3 % K /2 % خطای مدوالسیون نور f7 3 /1 % 2 /1 % 0 /1 % 3 % خطای تنظیم f11 3 /1 % 0 /1 % 3 % 2 % خطای کلی2) fges 7) 7 % 3) 0 % 3) 31 % 3) 21 % حد پایین فرکانس fu Hz 31 Hz 31 Hz 31 Hz 31 حد باالی فرکانس fo Hz 0 31 Hz 0 31 Hz 3 31 Hz 7 31 3)در صورتی که اندازه گیری برای حالت تابش مستقیم پرتوهای نورانی نباشد، خطای کالس دقت A ا عین در نظر گرفته می شود. 2)خطای کلی به معنای میزان عدم قطعیت و اطمینان در هنگا م کالیبره کردن می.باشد 7)عبارت از مجموع مقادیر 1f ، u ،r ، 3f ، 4f، 𝛼. 2𝐾 ، 5f ، 7f و11 f می.باشد 3)عبارت از مجموع مقادیر 1f ، u ،r ، 2f ، 3f ، 4f، 𝛼. 10𝐾 ، 5f ، 7f و11 f می باشد. 0 - 0 - 1 - 2 - کالس ه بندی درخشندگی متر همانند لوکس ،متر تجهیز درخشندگی متر نیز در 3 کالس دقت به شرح زیر طبقه بندی می:شود الف- کالسL: دستگاه با باالترین دقت؛ ب- کال سA: دستگاه با دقت باال؛ ج- کالسB: دستگاه با دقت متوسط؛ د- کالسC .: دستگاه با دقت پایین در جدول3 - 32 نیز میزان ضرایب خطا برای کالس دقت های مختلف درخشندگی متر مشخص گردیده است. در این جدول، مجموع ضرایب خطا برای کالسL حداکثر برابر با0 % ، کالسA برابر با0 /3 % ، کالسB برابر با31 % و کالسC برابر با21 % .تعریف گردیده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 155 جدول3- 32: محدوده های خطای تعریف شده برای معیارهای خطای دستگاه اندازه گیری درخشندگی متر در کالس های دقت معیاااار خطاااا ا عالمت اختصاری حداکثر خطای دستگاه اندازه گیری در کالس دقت L A B C منحنی حساسیت روشنایی چشم در روز- ) ( V  f1 2 % 7 % 4 % 3 % حساسیت به ماوراء بنفش- UV u 2 /1 % 3 % 2 % 3 % حساسیت به مادون قرمز- IR r 2 /1 % 3 % 2 % 3 % خطای ارزیابی جهتی مستقیم f2(g) 2 % 7 % 4 % 3 % خطای ارزیابی جهتی غیر مستقیم f2 (u) 3 % 0 /3 % 2 % 3 % خطای خطی f3 2 /1 % 3 % 2 % 0 % خطای نمایشگر f4 2 /1 % 7 % 0 /3 % 0 /3 % خطای خستگی و پیری f5 3 /1 % 0 /1 % 3 % 2 % خطای ضرایب حرارتی 25 o,  K /3 /1 % K /2 /1 % K /3 % K /2 % خطای مدوالسیون نور f7 3 /1 % 2 /1 % 0 /1 % 3 % خطای پالریزاسیون نور f8 2 /1 % 3 /1 % 2 % 3 % خطای تنظیم f11 3 /1 % 0 /1 % 3 % 2 % خطای فوکوس f12 3 /1 % 3 % 3 % 3 % خطای کلی3) fges 2) 0 % 7) 0 /3 % 7) 31 % 7) 21 % حد پایین فرکانس fu Hz 31 Hz 31 Hz 31 Hz 31 حد باالی فرکانس fo Hz 0 31 Hz 0 31 Hz 3 31 Hz 7 31 3)خطای کلی به معنای میزان عدم قطعیت و اطمینان در هنگا م کالیبره کردن می.باشد 2)عبارت از مجموع مقادیر 1f ، u ،r ، (g) 2f ، (u) 2f ، 3f ، 4f، 𝛼. 2𝐾 ، 5f ، 7f ، 8f ، 11 f و12 f می.باشد 7 )عبارت از مجموع مقادیر1f ، u ،r ، (g) 2f ، (u) 2f ، 3f 4f ، 𝛼. 10𝐾 ، 5f ، 7f ، 8f ، 11 f و12 f می.باشد خطاهای قابل انتظار دستگاه های اندازه گیری بر اساس استانداردCIE، حداکثر خطای اندازه گیری قابل قبول برای لوکس متر0  % و برای درخشندگی متر3  % می.باشد در جدول3 - 37 و جدول3 - 33 خالصه ا ی از خطاهای قابل انتظار از دستگاه های سنجش شدت روشنایی و درخشندگی بر اساس این استاندارد آمده .است در این استاندارد ت ا کید گردیده که برای کلیه نورسنج ها ، V() مهم ترین مشخصه بوده و باید حتی.االمکان کوچک باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 156 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول3- 37 : پارامترهای خطای قابل قبول دستگاه سنجش شدت روشنایی بر اساس استانداردCIE توضیحات مقدار حداکثر عالمت اختصاری مشخصه بازده نوری بینایی چشم انسان جهت رویت در روز 2 % نسبت سیگنال Y(UV) در حالتی که نورسنج با یک منبعUV معین همراه با یک فیلتر UV نورافشانی می شود، به سیگنال Y در حالتی که نورسنج با همان منبع نو ر ولی بدون فیلترUV پرتوافکنی می شود. 2 /1 % u UV response نسبت سیگنال Y(IR) در حالتی که نورسنج ب ا یک المپ تنگستن هالوژن همراه با یک فیلتر IR معین ترکیب شده نورافشانی شده است، به سیگنال Y در ح التی که با همان منبع نور ولی بدون فیلتر IR پرتوافکنی می.شود 2 /1 % r IR response خطای ناشی از ارزیابی جهتی یا کسینوسی 0 /3 % 2f Cosine response تناسب کمیت خروجی آشکارساز با کمیت ورودی در محدوده مشخصی از سطوح ورودی 2 /1 % 3f Linearity error تغییر زودگذر برگشت پذیر در پاسخ دستگاه تحت شرایط ثابت بهره برداری که در اثر روشن شدن رخ می دهد 2 /1 % 5f Fatigue میزان وابستگی سیگنال خروجی اندازه گیر به شرایط پالریزاسیون نور اندازه گیری شده 2 % 8f Polarization 1f   V -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 150 جدول3 - 33: پا رامترهای خطای قابل قبول دستگاه های سنجش درخشندگی بر اساس استانداردCIE توضیحات مقدار حداکثر عالمت اختصاری مشخصه بازده نوری بینایی چشم انسان جهت رویت در روز 7 % نسبت سیگنال Y(UV) در حالتی که نورسنج با یک منبع UV معین همراه با یک فیلتر UV نورافشانی می ود ش، به سیگنال Y در حالتی که نورسنج با همان منبع نو ر ولی بدون فیلترUV پرتوافکنی می شود. 2 /1 % u UV response نسبت سیگنال Y(IR) در حالتی که نورسنج ب ا یک المپ تنگستن هالوژن همراه با یک فیلتر IR معین ترکیب شده نورافشانی شده است، به سیگنال Y در حالتی که با همان منبع نور ولی بدون فیلتر IR پرتوافکنی می.شود 2 /1 % r IR response تعیین میزان ت ا ثیر نور مستقیم تابیده شده از خارج از سط ح اندازه گیری بر اندازه گیری درخشندگی سطح مورد نظر 2 % (g) 2f Directional response تعیین میزان ت ا ثیر نور غیر مستقیم تابیده شده از محیط اطر اف سطح اندازه گیری بر اندازه گیری درخشندگی سطح مورد نظر 3 % (u) 2f Effect from surrounding field تناسب کمیت خروجی آشکارساز با کمیت ورودی در محدوده مشخصی از سطوح ورودی 2 /1 % 3f Linearity error تغییر زودگذر برگشت پذیر در پاسخ دستگاه، تحت شرایط ثابت بهره بردار ی که در اثر روشن شدن رخ می دهد 3 /1 % 5f Fatigue میزان وابستگی سیگنال خروجی اندازه گیر به شرایط پالریزاسیون نور اندازه گیری شده 3 /1 % 8f Polarization میزان تاثیر تغییر فاصله سطح اندازه گیری بر خطای مقدار اندازه گیری شده توسط دستگاه 3 /1 % 12 f Errors of focus راهنمای انتخاب تجهیزات اندازه گیری روشنایی راه ها در استانداردCIE، حداقل معیارهای خطای دستگاه های اندازه گیری شدت روشنایی و درخشندگی برای اندازه گیری روشنایی راه ها بیان شده اند. در این استاندارد با ت ا کید بر رعایت خطای1f، میزان خطای کلی برای هر یک از د ستگاه ها بیان شده که حتی االمکان می بایست در موقع انتخاب دستگاه مورد نظر رعایت شود . الزم به ذکر است هر یک از معیارهای خطای قید شده برای دستگاه از طرف سازنده، باید با میزان تعریف شده برای آن معیار در استانداردCIE مطابقت داده شده و در صورت برآورده شدن آن دس ته از حدود خطاها، دستگاه مزبور مورد پذیرش قرار گیرد[ 33 - 33 ]. 0 - 0 - 3 - 1 - معیارهای مهم در انتخاب دستگاه اندازه گیری شدت روشنایی (لوکس)متر در موقع انتخاب دستگاه اندازه گیری شدت روشنایی (لوکس متر) مناسب، معیارهایی که می بایست مدنظر قرار داده :شوند عبارتند از 1f   V -------- صفحهٔ بعد -------- 150 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها الف) دقت اند ازه:گیری دستگاه بدین منظور می بایست معیارهای خطای دستگاه از سازنده مربوطه اخذ و با مطابقت با جدول3 - 37 ، دستگاه مناسب انتخاب گردد. همچنین اگر برای دستگاه مورد نظر کالس دقت تعریف شده باشد در آن صورت دستگاه هایی با کالس دقتA و یا نهایتا با کالس دقتB ب ه شرطی که ضریب خطای1f ها آن در همسایگی نزدیک به مقدار داده شده در جدول3 - 37 باشد، مورد قبول می.باشند ب) محدوه اندازه:گیری دستگاه محدوده اندازه گیری دستگاه می بایستی از بازه بین حداقل3 /1 لوکس تا حداکثر 21.111 لوکس ک متر .نباشد ج) قابلیت کاربرد بیرونی(outdoor) دستگاه د) :قابلیت کاربرد دستگاه در محدوده مناسب تغییرات درجه حرارت دستگاه اندازه گیری باید قابلیت کار در محدوده دمای محیط بین صفر تا01 .درجه سانتیگراد را داشته باشد ه) :قابلیت کاربرد در محیط مرطوب دس تگاه اندازه گیری باید قابلیت کار در محیط مرطوب را داشته و حد اقل تا ر طوبت 31 % .را پاسخگو باشد 0 - 0 - 3 - 2 - معیارهای مهم در انتخاب دستگاه اندازه گیری درخشندگی متر در موقع انتخاب دستگاه درخشندگی متر مناسب، معیارهایی که می:بایست مدنظر قرار داده شوند عبارتند از الف) دقت ا ندازه:گیری دستگاه در خصوص این دستگاه اندازه گیری نیز می بایست معیارهای خطای دستگاه از سازنده مربوطه اخذ و با مطابقت با جدول3 - 33 ، دستگاه مناسب انتخاب گردد. همچنین اگر برای دستگاه کالس دقت تعریف شده باشد در آن صورت کالس دقتA مور د قبول می.باشد ب) محدوده اندازه:گیری دستگاه محدوده اندازه گیری دستگاه می بایستی حداقل2 cd/m 3 /1 باشد و بتواند حداکثر 2 cd/m 3111 را اندازه.گیری کند. ج) حداقل دقت مقادیر اندازه گیری: حداقل دقت مقادیر قابل اندازه گیری دستگاه 2 cd/m 3/1 .باشد د) زاویه میدان:دید دستگاه حداقل زاویه میدان دید دستگاه2 دقیقه در 21 .دقیقه باشد ه) قابلیت کاربرد بیرونی(outdoor) دستگاه و) قابلیت کاربرد دستگاه در محدوده مناسب تغییرات درجه حرارت: دستگاه اندازه گیری باید قابلیت کار در محدوده دمای محیط بین صفر تا01 درجه سانتیگراد را.داشته باشد ز) :قابلیت کاربرد در محیط مرطوب دستگاه اندازه گیری باید قابلیت کار در محیط مرطوب را داشته و حد اقل تا ر طوبت 31 % .را پاسخگو باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها 12 / 40 / 1042 153 0 - 0 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل از ضابطه، دستورالعمل اندازه گیری روشنایی در راه ها مورد بررسی قرار گرفت . مطالبی که در این فص ل به آن پرداخته شد شامل اطالعات اولیه اندازه گیری سیستم روشنایی راه ها، شرایط اندازه ،گیری اندازه گیری های نوری و اندازه گیری پارامترهای غیرنوری بود .در بخش اندازه گیری نوری، شرایط و الزامات اندازه گیری درخشندگی و روشنایی شامل موقعیت ناظر، انتخاب نقاط شبکه و الزامات تجهیزات بیان گردید . در انتهای فصل نیز حداقل مشخصات فنی تجهیزات اندازه گیری روشنایی ارائه شد . همچنین پیوست0 (اندازه گیری ها برای بررسی اختالف بین اندازه گیری ،)های نوری و انتظارات طراحی پیوست4 (راهنمای سیستم های اندازه گیری روشنایی تطبیقی راه ها) و پیوست3 (اطالعات عملی برای اندازه گیری روشنایی راه ها) مرتبط با این فصل می .باشند -------- صفحهٔ بعد -------- یش شخم لا - فنی تحهیزات مورد استفاده در روشنایی راه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 162 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها مقدمه در این فصل از ضابطه، مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. این تجهیزات شامل انواع المپ ها، باالست، جرقه زن، خازن و پایه های روشنایی می ن باش .د 0 - 1 - تعاریف و اصطالحات باالست تجهیزی است که مابی ن منبع تغذیه و یک یا چند المپ (فلورسنت یا تخلیه ای) قرار می گیرد و به دلیل خاصی ،ت القایی خازنی و یا ترکیبی از این دو به منظور راه اندازی و شروع کار المپ و محدود کردن جریان آن به مقدار الزم به کار می رود . باالست مرجع باالست القایی یا الکترونیکی ویژه ای اس ت که در آزمون المپ ها، استاندارد مقایسه ای جهت آزمون باالست ها و انت خاب المپ های مرجع به کار می رود . این باالست با نسبت ولتاژ به جریان ثابتی که تغییرات جریان، درجه حرارت و محیط مغناطیسی بر روی آن نسبتا بی اثر هستند، مشخص می .گردد المپ مرجع المپی است که ب رای تست باالست ها انتخاب می شود. این المپ هنگامی که همراه با باالست مرجع مورد استفاده قرار می گیرد، دارای خصوصیات الکتریکی نزدیک به مقادیر اسمی در استاندارد المپ ها می .باشد توان کل ورودی کل توان ورودی از طرف منبع تغذیه به مدار المپ– باالست که در ولتاژ اسمی اندازه گیری می.شود تلفات باالست .توان الکتریکی اکتیو که توسط باالست مورد استفاده قرار گرفته ولی به انرژی نورانی تبدیل نشده است حداکثر دمای کار نامی سیم( پیچی باالستtw ) باالترین دمای سیم پیچ که توسط سازنده تعیین می شود به نحوی که باالست در فرکانس نا می و در آن دما بتو اند به .مدت ده سال کار مداوم داشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 163 افزایش دمای نامی سیم( پیچی باالستt Δ ) افزایش دمایی که تحت شرایط استاندارد توسط سازنده اعالم می .گردد جرقه زن (لوازم راه)اندازی تجهیزی که برای ایجاد پالس های ولتاژ جهت راه اندازی المپ های تخلیه ای به کار می رود . این تجهیز، پیش گرم شدن الکترودها را انجام نمی.دهد بهره نوری المپ نسبت شار نوری به توان ورودی المپ، بازده یا بهره نوری المپ نامیده می .شود 3- 3 𝜂= 𝜑 𝑊 ،در رابطه فوق𝜂 بهره نوری برحسب ل ،ومن بر وات𝜑 شار نوری بر حسب لومن وW توان ورودی المپ بر حسب وات می .باشد حفظ شار نوری مدول/ المپLED نسبت شار نوری در زمان مشخصی از طول عمر مدول/المپLED به مقدار اولیه شار نوری همان مدول/ المپ که به صورت درصدی می باشد. حفظ شار نوری مدول/ المپLED در ص ورتی که شامل بیش از یکLED باشد، تحت تاثیر کاهش شار خروجیLED ها و یا ترکیبی از کاهش شار خروجی آنها باLEDهای معیوب می .باشد طول عمر اسمی مدت زمانی که اغلب مدول/المپ هایLED با حفظ شار نوری بیش از مقدار ادعا شده کار می کنند. این مقدار همراه با نرخ خرابی که توسط سازنده و یا فروشنده مسئول اظهار شده، نشان داده می .شود ( طول عمرx L ) مدت زمانی که یک مدول/المپLED در شرایط استاندارد، شار نوری با درصدی بیش از درصد حفظ شار نوری تولید می کند. یک مدول/المپLED زمانی به انتهای طول عمر خود می رسد که شار نوری آن کمتر از درصد ادعا شده از شار .نوری اولیه باشد انتهای طول عمر المپ معموال زمانی است کهy% المپ ها سوخته باشد که همراه با مقدار حفظ شار نوری انتخابی نشان داده می( شودy F وx L ) مانند50 F ، 70 L ، یعنی زمانی که حفظ شار نوری به31 % ،برسد01 % المپ ها سوخته .اند -------- صفحهٔ بعد -------- 160 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها نرخ خراب( یy F ) درصدy از یک تعداد مدول/المپLED هم نوع که در طول عمر اسمی ، میزان خرابی ها را مشخص می نماید. نرخ خرابی به صورت ترکیبی از تاثیر تمام قطعات یک مدول/المپ شامل قطعات مکانیکی و همچنین موارد مربوط به نور خروجی بیان می شود. این تاثیر برایLED می تواند کاهش .میزان نور ادعا شده و یا عدم تابش نور باشد ( نرخ خرابی تدریجیy B ) درصدy از یک تعداد مدول/المپLED هم نوع که در طول عمر اسمی، میزان خرابی ها را مشخص می کند. این نوع خرابی فقط کاهش تدریجی نور خروجی را بیان می .کند ( نرخ خرابی ناگهانیy C ) درصدy از یک تعدا د مدول/المپLED هم نوع که در طول عمر اسمی ،میزان خرابی ها را مشخص می کند . این نوع خرابی فقط کاهش ناگهانی نور خروجی را بیان می .کند کد رنگ مشخصات رنگ یک مدول/المپLED با نور سفید که توسط دمای رنگ مرتبط و شاخص نمود رنگ کلی تعیین می .شود محدوده رنگ سفید فض ایی درون چهارضلعی که توسط چهار نقطه مختصات تعیین می .شود ( حداکثر دمای اسمیct) باالترین دمای مجاز که در شرایط کار عادی ، تحت ولتاژ، جریان یا توان اسمی و یا بیشینه مقدار گستره ولتاژ، جریان یا توان اسمی بر روی سطح بیرونی مدولLED .ممکن است ایجاد شود توان اس می توانی که روی المپ/چراغ نشانه .گذاری شده است فرکانس اسمی فرکانسی که روی المپ/چراغ نشانه .گذاری شده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 165 جریان اسمی جریانی که در استاندارد یا توسط سازنده و یا فروشنده مسئول مشخص می .گردد محدوده ولتاژ محدوده ولتاژ تغذیه که برای عملکرد تجهیز در نظر گرفته .شده است )زمین حفاظتی (چاه زمین ترمینالی که قطعات متصل به زمین (به دلیل ایمنی) به آن وصل می .شوند )زمین کارکردی (زمین ترمینالی که قطعات متصل به زمین (به دالیلی غیر از ایمنی) به آن وصل می .شوند )زمین مرجع (قاب ترمینالی که پتانسیل آن به عنوان مرجع در نظر .گرفته شده است 0 - 2 - المپ های بخار سدیم پرفشار المپ های بخار سدیم پر فشار مورد استفاده در سیستم های روشنایی راه ها باید بر اساس استاندارد ملی شماره0333 و یاIEC60662 ساخته و آزمون شده باشند. در این بخش براساس استاندارد مزبور، موارد مهم و کاربردی که می باید مو ر د توجه استفاده کنندگان این المپ ها باشد، آورده شده است. جهت موارد تکمیلی باید به هر یک از استانداردهای مربوطه مراجعه نمود[ 23 - 21 ]. نشانه گذاری المپ ها مشخصات المپ ها باید ب ه صورت خوانا و با دوام بر روی آنها ثبت شود: الف- عالمت تجاری، عالمت سازنده یا نام فر وشنده مسئول؛ ب- توان اسمی؛ ج- نمادهایی که برای مشخص کردن روش راه اندازی بکار می:روند - المپ هایی که به جرقه زن خارجی نیاز دارند با نماد - المپ های دارای وسیله راه اندازی داخلی با نماد E I -------- صفحهٔ بعد -------- 166 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها ابعاد المپ ها ابعاد المپ[ ها باید منطبق بر مشخصات مندرج در مرجع21] باشد. کالهک المپ ها کالهک المپ ها باید با مقررات مندرج در برگه های اطالعات مربوطه در مر ا[ جع27 - 22 .] منطبق باشد آزمون ها کلیه آزمون های المپ بخار سدیم پرفشار باید بر [ اساس استاندارد مربوطه (مرجع21 )] صورت پذیرد. جهت انجام آزمون ها، المپ باید در وضعیت افقی در هوای آزاد، در دمای محیطی0 ± 20 درجه سیلسیوس، با استفاده از یک باالست مرجع تحت یک ولتاژ سینوسی با فرکانس01 هرتز قرار گیرد. همچنین قبل از انجام آزمون ها، المپ باید به مدت311 ساعت کارکردگی خود را با سیکل4 ساعت روشن و71 دقیقه خاموش، با استفاده از یک .باالست متعارف طی کرده باشد حداکثر دمای حباب و کالهک المپ .جهت طراحی چراغ، حداکثر دمای حباب المپ باید به شرح زیر مد نظر قرار گیرد - کوچکتر یا برابر301 :وات731 درجه سیلسیوس؛ - بزرگتر از301 :وات311 .درجه سیلسیوس همچنین دمای مجاز کالهک نباید از مقادیر جدول3 - 3 .بیشتر شود جدول3- 3 : دمای مجاز کالهک نوع کالهک حداکثر دمای کالهک بر حسب درجه سیلسیوس 23 E 231 31 E کوچکتر یا برابر301 وات 231 بزرگتر از301 وات 201 برخی مشخصه های ال کتریک و نوری المپ جدول3 - 2 حاوی برخی مشخصه های الکتریکی و نوری المپ های بخار سدیم پرفشار معمول می باشد. مقادیر ولتاژ و جریان المپ بر [ اساس مرجع21] و مقادیر شار نوری و خازن پیشنهادی بر اساس جداول فنی سازندگان معتبر ارائه شده است. در خصوص مقادیر شار نوری ارائه شده، اشاره به این نکته ضروری است که سازندگان مختلف مقادیر متفاوتی را برای شار نوری المپ ها اعالم می کنند و ب ه طور قطع در یک توان ثابت المپ هایی که دارای شار نوری باالتری هستند از راندمان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 160 بهتری برخوردارند. در برخی موارد نیز س ازندگان المپ با ارائه نمونه های ویژه، شار نوری را بطور قابل توجهی افزایش داده اند. ذکر این نکته ضروری است که در طراحی یک سیستم روشنایی، می بایست از المپی که تهیه و تولید آن از ثبات قابل قبولی برخوردار باشد، استفاده شده و مقادیر طراحی نیز براساس شرایط متعار ف و با پیش بینی بهره بردار ی آینده و همچنین برخی رواداری های تولید شامل مواد اولیه، تغییرات در شیوه تولید و غیره انتخاب شوند . جدول3- 2: برخی مشخصه های الکتریکی و نوری المپ های بخار سدیم پرفشار رایج نوع و توان المپ نوع حباب )ولتاژ المپ (ولت )جریان المپ (آمپر )شار نوری (لومن )خازن (میکروفاراد بخار سدیم311 وات لوله ای ( 333 - 33 ) 311 3 /3 33111 30 بخار سدیم311 وات بیضوی ( 321 - 31 ) 310 30 /3 33111 30 بخار سدیم201 وات لوله ای ( 330 - 30 ) 311 7 23111 72 بخار سدیم201 وات بیضوی ( 330 - 30 ) 311 7 23111 72 بخارسدیم301 وات لوله ای ( 330 - 30 ) 311 3 /3 30111 21 بخارسدیم301 وات بیضوی ( 330 - 30 ) 311 3 /3 33011 21 بخار سدیم311 وات لوله ای ( 330 - 30 ) 311 2 /3 3111 32 بخار سدیم311 وات بیضوی ( 330 - 30 ) 311 2 /3 3011 32 بخار سدیم31 وات لوله ای ( 310 - 30 ) 31 33 /1 4111 32 بخار سدیم31 وات بیضوی ( 310 - 30 ) 31 33 /1 0411 32 بخار سدیم01 وات بیضوی ( 311 - 31 ) 30 34 /1 7011 31 مشخصات فنی المپ مشخصات فنی المپ بخارسدیم پرفشار باید بر اساس جدول3 - 7 .تهیه و ارائه شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶۸ مشخصات عمومی لامپ آزمون راه‌اندازی لامپ آزمون گرم کردن لامپ مشخصه‌های الکتریکی ولتاز اسمی بالاست مرجع مرجع اطلاعاتی در مورد طراحی گستره عملکرد لامپ جهت اطلا ۳۳( آیین‌نامه روشنایی راه‌ها نام سازنده: کد لامپ: ولتاژز نامی (۷): توان نامی (۷) : شکل ظاهری: داخل یا خارج بودن جرقه‌زن: ضریب تواأن لامپ: شار نوری نامی لامپ: بهره نوری (لومن بر وات): ضریب برگردان نوری لامپ (1۹1-)): دمای رنگ لامپ (1): ولتاژ آزمون: حداکثر زمان راه‌اندازی: دامنه ولتاز: شکل موج: موقعیت: زمان اوج گیری-افزایش 11 [5]: مدت زمان 72 (عرض پالس)[۳5] : مشخصه‌های پالس ولتاژ زمون: حداکثر زمان لازم برای دستیابی به حداقل ۷ ۵۰ در کلاهک لامپ (دقیقه): ولتاز در کلاهک لامپ (مقدار موثر) [۷] : (مقدار مورد نظر, حداکثر, حداقل) شدت جریان لامپ (مقدار موثر) [۸] : توان لامپ [/۷] : ولتاژ خاموشی (مقدار موثر) [۷] : فرکانس اسمی [۳5] : ولتاز اسمی [۷] : جریان کالیبره کردن [۸] : ضریب توان با تلرانس مورد نظر : جریان گرم کردن لامپ [۸] (حداقل و حداکثر) : دامنه پالس برای طراحی بالاست (حداقل و حداکش) : حداکثر افزایش ولتاژ در کلاهک لامپ [۷] : ع سازندگان بالاست به صورت نمودار ارائه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 163 0 - 3 - منبع نوریLED ( دیود ساطع کننده نورLED 3) قطعه ای حالت جامد دارای یک اتصالn - p است که با تحریک ،به وسیله جریان الکتریکی بخشی از انرژی آزاد شده را به صورت امواج نوری گ سیل می کند. همچنین واحدی که به عنوان یک منبع نور به کار می رود و ممکن است عالوه بر یک یا چندLED شامل قطعات دیگری نظیر قطعات نوری ، مکانیکی، الکتریکی و یا الکترونیکی باشد اما شامل دستگا ه کنترل نمی باشد، مدول2 LED .نام دارد مدول های LED به صورت زیر دسته بندی می دن شو[ 73 - 23 ] :  مدولLED باالست سرخود7: طراحی این نوع مدول به گونه ای است که برای اتصال به ولتاژ تغذیه، نیاز به دستگاه کنترل دیگری ندارد. اگر یک مدولLED باالست سرخود دارای کالهک الم پ هم باشد، به صورت یک المپ باالست سرخود در نظر گرفته می .شود  مدولLED یکپارچه3: این نوع مدول عموما به صورت یک بخش تعویض ناپذیر از چراغ طراحی می .شود  مدولLED باالست سرخود یکپارچه0 : مدولLED باالست سرخود که به صورت یک بخش تعویض ناپذیر چراغ .طراحی شده باشد  مدولLED توکار4: مدولی که به صورت یک جزء تعویض پذیر داخل یک چراغ، جعبه، محفظه و یا مانند آن .طراحی شده و نباید بدون احتیاط الزم برای نصب در بیرون از چراغ و مانند آن در نظر گرفته شود  مدولLED باالست سرخود توکار: مدول باالست سرخودی که عموما به شکل یک جزء تعویض پذیر داخل یک چراغ، جعبه، محفظه و یا مانند آن طراحی شده و نباید بدون احتیاط الزم برای نصب در بیرون از چراغ و مانند آن در نظر گرفته شو .د  مدولLED مستقل3: مدولی که طراحی آن به گونه ای است که می تواند مجزا از یک چراغ، جعبه، محفظه یا مانند آن نصب شود. ای ن نوع مدول، تمام حفاظت ا یمنی مورد نیاز را مطابق با رده ب ندی و نشانه گذاری خود دارا می باشد. در مدولLED .مستقل، الزم نیست که دستگاه کنترل با مدول یکپارچه باشد Light Emitting Diode 3 LED Module 2 Ballasted LED Module - Self 7 Integral LED Module 3 Ballasted LED Module - IntegralSelf 0 in LED Module - Built 4 Independent LED Module 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 104 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها  مدولLED :باالست سرخود مستقل طراحی مدولLED باالست سرخود به گونه ای است که می تواند مجزا از یک چ راغ، جعبه اضافی، محفظه و یا مانند آن نصب شود. در این نوع مدول، دستگاه کنترل ممکن است با مدول .یکپارچه باشد  مدولLED شبه باالست3 : مدولی که شامل واحد کنترل دستگاه کنترل می باشد و با منبع تغذیه مجزا از دستگ اه کنترل کار می .کند  مدولLED قابل تعمیر2: مدولی ک ه می تواند در طی طول عمر خود با همان نوع مدولLED تعویض شود به .شرطی که همان توزیع شدت نور را ایجاد نماید  مدولLED تعویض پذیر: مدولی که می تواند در طی طول عمر خود با هر نوع مدولLED با مدارات واسطه مشابه جایگزین شود به شرطی که همان توزیع شدت نور را ایجاد .نماید المپ هایLED در دو نوع المپLED دو کالهک جایگزین7 و المپLED باالست سرخود3 می .باشند المپLED دو کالهکی بدون نیاز به هر نوع تغییر در چراغ می تواند به عنوان جایگزین نوع دیگری از المپ مورد استفاده قرار گیرد و بعد از نصب، چراغ در همان سطح ایمنی قبلی ب اقی می ماند. المپ باالست سرخود مجموعه ای متشکل از کالهک المپ، یک منبع نورLED و همچنین اجزای تکمیلی ضروری جهت راه اندازی و عملکرد پایدار منبع نور است که نمی توان پوشش .خارجی آن را باز نمود، مگر آن که غیرقابل استفاده گردد چراغ هایLED به دو صورت یکپارچه و با مدولLED توکار وجود دارند. نوع یکپارچه آن چراغی است که نمی توان آن را بدون خرابی دائم از هم باز کرد و شامل منبع نوریLED و هر قطعه اضافی مورد نیاز برای راه اندازی و عملکرد پایدار منبع نور می باشد. چراغLED با مدولLED توکار نیز چراغی است که دارای یک مدو لLED باالست سرخود توکار یا شبه باالست توکار می باشد. این نوع چراغ قابل تعویض و تعمیر است. چراغ هایLED زمانی در یک خانواده قرار می گیرند که همگی حداقل معیارهای زیر را دارا باشند[ 73 - 23 ] : الف) مدول هایLED به کار رفته در آنها از یک نو ع باشد، مانند باالست سرخود، شبه .باالست یا باالست مجزا ب) مدول هایLED به کار رفته در آنها از یک ساختار باشد، مانندLED .توکار، مستقل یا یکپارچه ج) توان مدول هایLED .آنها نباید از بیشینه توان برای ابعاد خارجی مشخص بیشتر گردد د) چراغ هایLED باید دارای ابعاد خارجی یکسان باش .ند Ballasted LED Module - mi Se 3 Serviceable LED Module 2 Capped Retrofit LED Lamp - Double 7 Ballasted LED Lamp - Self 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 101 در المپ هایLED تجهیزی به نام دستگاه کنترل3 وجود دارد که مجموعه ای از قطعات و المان های الکتریکی و الکترونیکی است که مابین منبع تغذیه و یک یا چند المپ قرار می ،گیرد. این تجهیز وظایفی همچون تغییر ولتاژ تغذیه محدود نمودن جریان المپ ،به مقدار مورد نیاز تامین ولتاژ راه اندازی و جریان پیش گرمایش، جلوگیری از راه ،اندازی سرد تصحیح ضریب توان و کاهش تداخل امواج رادیویی .دارد ،بدین منظور دستگاه کنترل دارای بخش های مختلفی مانند واح د ،کنترل، منبع تغذیه ترانسفورمر فرکانس باال و مدارات الکتریکی می.باشد انواع دستگا ه کنترل المپ هایLED به صورت زیر هستند :  دستگاه کنترل توکار: دستگاه کنترلی که برای قرارگیری داخل چراغ، جعبه، محفظ ه یا وسایل مشابه آن طراحی شده اس .ت و جهت نصب در خارج چراغ بدون رعایت جوانب احتیاطی خاص در نظر گرفته نشده است  دستگاه کنترل مستقل: دستگاه کنترل متشکل از یک یا چند قطعه جدا که طوری طراحی شده که به صورت جداگانه می تواند بیرون از چراغ و بدون محفظه اضافی مطابق با حفاظت نشانه گذاری شده بر روی دستگاه کنترل نصب گردد. این دستگاه ممکن است یک دستگاه کنترل توکار باشد که در داخل یک محفظه مناسب جاسازی شده و کل یه حفاظت ها را مطابق با نشانه گذاری تامین می .نماید  دستگاه کنترل یکپارچه: این نوع تجهیز غیرقابل تعویض در چراغ است و نمی تواند به صورت جداگانه از چراغ .آزمون شود  دستگاه کنترل الکترونیک برای مدولLED : واحدی که بین منبع تغذیه و یک یا چند مدولLED قرار گرفته تا مدول LED را در ولتاژ یا جریان نامی خود تغذیه نماید. این واحد ممکن است شامل یک یا چند قطعه مجزا بوده .و یا دارای وسایلی جهت کمسوسازی، تصحیح ضریب توان و حذف تداخل رادیویی باشد  دستگاه کنترل( معادل ولتاژ بسیار پایین ایمنSELV): دستگاه کنترل توکار یا اختص اصی برای کارکرد یک یا چند مدولLED با یک ولتاژ خروجی معادل باSELV .  دستگاه کنترلSELV مستقل: دستگاه کنترلی که از شبکه تغذیه با تجهیزاتی نظیر ترانسفورماتور جداکننده ایمن، یک خروجیSELV را تامین می .نماید  دستگاه کنترل اختصاصی: دستگاه کنترلی که برای تغذیه ت جهیزات یا وسایل خاص متصل به آنها یا مجزای از .آنها طراحی شده است  دستگاه کنترل ثابت: یک دستگاه کنترلی که نمی توان آن را به سادگی از جایی ب ه .جای دیگر حرکت داد  دستگاه کنترل دارای دوشاخه: دستگاه کنترلی که همراه با یک دوشاخه یکپارچه به عنوان وسیله اتصال به ت غ ذیه .الکتریکی، در یک محفظه قرار داده شده است Control Gear 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 102 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها  دستگاه کنترل مقاوم در برابر اتصال کوتاه: دستگاه کنترلی که افزایش دمای آن در حالت اضافه بار و یا اتصال کوتاه، از محدوده .های مشخص شده بیشتر نشود و قابلیت عملکرد پس از رفع اضافه بار را دارد  دستگاه کنترل مقاوم د ر برابر اتصال کوتاه غیرذاتی: دستگاه کنترل مقاوم در برابر اتصال کوتاه همراه با یک وسیله حفاظتی که در هنگام اضافه بار یا اتصال کوتاه در مدار ورودی یا خروجی، مدار را باز می کند و یا جریان را کاهش می دهد. فیوزها، رله های اضافه بار، فیوزهای حرارتی، اتصاالت حرار تی، فیوز خودکار حرارتی و وسایل مکانیکی قطع اتوماتیک مثال هایی از وسایل حفاظتی می .باشند  دستگاه کنترل مقاوم در برابر اتصال کوتاه ذاتی: دستگاه کنترل مقاوم در برابر اتصال کوتاه که در صورت عدم وجود وسیله حفاظتی، در حالت اضافه بار و یا اتصال کوتاه، دمای آن از محدوده مشخص شده بیشتر نمی شود و پس از رفع اتصال کوتاه یا اضافه بار عملکرد خود را ادامه می .دهد  دستگاه کنترل ایمن در برابر خرابی: دستگاه کنترلی که پس از استفاده غیرعادی نتواند عمل کند اما هیچ خ طری .برای کاربر و محیط اطراف خود نداشته باشد  دستگاه کنترل غیرم قاوم در برابر اتصال کوتاه: دستگاه کنترلی که برای حفاظت در مقابل افزایش دما با استفاده .از یک وسیله حفاظتی، که همراه دستگاه کنترل نیست، طراحی شده است  دستگاه کنترل مقاوم در برابر مدار باز: دستگاه کنترلی که افزایش دمای آن در حالت اضافه بار و یا مدار باز، از محدوده های مشخص شده بیشتر نشود و قابلیت عملکرد پس از رفع حالت مدار باز را دارد. این دستگاه کنترل به .دو صورت مقاوم در برابر مدار باز غیرذاتی و مقاوم در برابر مدار باز ذاتی وجود دارد مشخصات فنی چراغ هایLED خیابانی جهت کار با ولتاژ شبکه مطابق استانداردIEC ، اطالعات جدول3 - 3 می بایست توسط سازنده یا فروشنده مسئول تهیه شده و در محل های مشخص شده در جدول درج گردد. ضمنا سازنده باید تعداد بسته هایی که می توان با حفظ سالمت محصول بر روی هم بارگیری یا نگهداری نمود و همچنین عالئم مشخصه نشان دهنده جهت قرارگیری صحیح کارتن، محیط نگهداری، شکستنی و هرگونه عالمت مشخصه دیگری که در حمل و نقل و انبارداری محصول در سالمت کاال موثر است را بر روی بسته بند ی قید نماید[ 73 - 23 ] . -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 103 جدول3- 3 :اطالعاتی که باید توسط سازنده بر روی چراغ، جعبه، داده برگ محصول، بروشور یا وب سایت ارائه شود موارد نشانه گذاری محصول بسته بندی داده ،برگ محصول بروشور یا وب سایت نشان شناسایی (می تواند نشان تجاری، نام سازنده یا فروشنده مسئول )باشد √ √ √ نوع و مدل محصول √ √ √ ولتاژ اسمی یا گس( تره ولتاژV ) √ √ √ ( توان محصولW ) √ √ √ ( جریان اسمیA ) √ ( فرکانس اسمیHz ) √ √ √ نوع مدولLED √ ساختار مدولLED √ کد فتومتری √ ( شار نوری اسمی چراغlm ) √ √ ( بهره نوری اسمی سیستمlm/W ) √ √ مقدار اولیه دمای رنگ اسمی √ مقادیر مختصات رنگ ا ولیه و حین بهره برداری اظهار شده با رواداری √ ( طول عمر اسمی50 F و70 L ) در𝑇𝑎= 25℃ √ √ ( طول عمر اسمی50 F و70 L ) در حداکثر دمای کارکرد اظهار شده توسط سازنده √ ضریب حفظ شار نوری در3111 ساعت کارکرد √ گروه حفظ شار نوری در20 % طول عمر اسمی با حدا کثر زمان4111 ساعت √ شاخص نمود رنگ اولیه √ شاخص نمود رنگ در حین بهره برداری √ محدوده دمای کارکرد √ √ دمایTc در دمای محیط𝑇𝑎= 25℃ √ ( حداکثر دمای نقطه اتصالj T ) برایLED تکی √ ( درجه حفاظتIP ) √ √ √ وزن چراغ √ √ ابعاد خارجی چراغ √ √ -------- صفحهٔ بعد -------- 100 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها :ولتاژ اسمی چراغ ولتاژ اسمی چراغ271 می .باشد فرکانس اسمی چراغ: فرکانس اسمی چراغ01 هرتز می .باشد جریان اسمی چراغ: جریان مصرفی چراغLED خیابانی (جریان اندازه گیری شده در شرایط اسمی ) نباید بیش از31 % ± .با مقدار اظهار شده تفاوت داشته باشد توان اسمی چراغ : توان مصرفی چراغLED خیابانی نباید بیشتر از331 % .توان اسمی باشد مدولLED : مدولLED بکار رفته در چراغLED خیابانی از نظر ایمنی باید با استاندارد ملی33323 و33322 مطابقت داشته باشد. مدولLED باید آزمون های چرخه دمایی و کلیدزنی ولتاژ تغذیه را با موفق .یت بگذراند دستگاه کنترل چراغ LED خیابانی : دستگاه کنترل چراغLED خیابانی از نظر ایمنی باید با استاندارد ملی 3 - 3433 و یا استانداردIEC 61347-2-13 و از نظر عملکردی با استانداردIEC 62384 مطابقت داشته باشد. دستگاه کنترل چراغLED خیابانی باید در محدو ده ولتاژ ورودی32 % تا314 % ولتاژ اسمی به صورت قابل قبولی کار کند. سازنده باید نوع و طبقه بندی دستگاه کنترل چراغLED خیابانی را بر اساس استانداردIEC 62384 اعالم نماید. همچنین دستگاه کنترل چراغLED باید آزمون دوام مطابق استانداردIEC 62384 را با موفقیت بگذر اند[ 23 ] . شار نوری اسمی چراغ : رواداری شار نوری اندازه گیری شده چراغLED خیابانی نباید بیش از 31 % ± .مقدار اسمی باشد منحنی پخش نور : مشخصات نوری و پخش نور چراغ باید دارای حداکثر مطابقت با کاربرد مورد نظر باشد و چراغی انتخاب شود که با پخش نور مناسب حداکثر شار منبع نوری آن به سمت معبر و در سطح مورد نظر هدایت شود. به این منظور، توصیه می شود خرید چراغ ها به صورت خاص برای یک راه با شرایط مشخص انجام شود تا رسیدن به هدف فوق .میسر شود مشخصات نوری و زوایه پخش نور سیستم باید مطابق با استانداردCIE 121 باشد[ 23 ] . بهره ن وری اسمی سیستم: این مقدار نباید از311 .لومن بر وات کمتر باشد مقدار اولیه دمای رنگ اسمی: سازنده باید مقدار اولیه دمای رنگ اسمی چراغLED خیابانی را بر روی آن نشانه گذاری نماید. دمای رنگ اسمی یک چراغLED خیابانی باید مطابق استانداردANSI C78.377، یکی از هشت مقدار2311 ، 7111 ، 7011 ، 3111 ، 3011 ، 0111 ، 0311 و4011 .کلوین باشد مقدار اولیه مختصات رنگ و رواداری آن (حین بهره)برداری :سازنده باید مقدار اولیه (حین بهره)برداری مختصات رنگ چراغLED خیابانی و رواداری آن را از طریق بروشور، برگه مشخصات فنی و یا وب سایت اظ هار نماید. رواداری مختصات رنگ باید در یکی از سه گروه7 ، 0 و یا3 پله ای نسبت به مقدار اولیه (حین بهره)برداری دمای رنگ اسمی باشد که به ترتیب محدوده داخل بیضی مک آدام با مرکزیت دمای رنگ اسمی و ابعاد3SDCM ، 5SDCM و7SDCM می .باشد حداکثر انحراف قابل قبول دمای رنگ اندازه گیری شده از دمای رنگ اسمی به میزانی است که مختصات رنگ آن در داخل بیضی مک .آدام متناظر قرار گیرد شاخص نمود رنگ اولیه: ( برای شاخص نمود رنگCRI ) محصوالتLED سه گروه به شرح ذیل وجود دارد[ 23 ]: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 105 کد3 : شاخص نمود رنگ بین43 تا34 کد3: شاخص نمود رنگ ب ین33 تا34 کد3 : شاخص نمود رنگ بیش از33 شاخص نمود رنگ اولیه چراغLED خیابانی باید در یکی از این سه گروه قرار داشته باشد. همچنین شاخص نمود رنگ اولیه اندازه گیری شده در چراغLED نباید بیش از7 .واحد کمتر از مقدار اظهار شده توسط سازنده باشد شاخص نمود رنگ د ر حین بهره برداری: این مقدار باید در یکی از سه گروه با کد3 ، 3 یا3 بوده و پس از کارکرد چراغ LED خیابانی به میزان20 % طول عمر اسمی با حداکثر زمان4111 ساعت اندازه گیری می شود. شاخص نمود رنگ اندازه گیری شده برای چراغLED در حین بهره برداری نباید بیش از0 وا .حد کمتر از مقدار اظهار شده توسط سازنده باشد ضریب حفظ شار نوری در1444 ساعت کارکرد: حداقل مقدار قابل قبول برای این مشخصه31 % می باشد. پس از کارکرد چراغ هایLED خیابانی در دمای محیط25℃، شار نوری هیچ کدام از آنها نباید از31 % .شار نوری اسمی کمتر شده باشد گروه حفظ شار نوری در25 % طول عمر اسمی و یا حداکثر در6444 ساعت : در استانداردهای مرتبط، محصوالتLED از نظر حفظ شار نوری در20 % طول عمر اسمی با حداکثر زمان4111 ساعت در2 گروه به شرح زیر قرار می :گیرند گروه الف با کد3 : بزرگتر یا مساوی31 % شار نوری اولیه گ روه ب با کد3 : بزرگتر یا مساوی31 % .شار نوری اولیه محدوده دمای کارکرد: این محدوده گستره ای از دمای محیط برای چراغLED است که در طول کار در آن گستره دمایی، به طور قطع تجاوزی از حداکثر دمای کارکرد پیشنهادی مدولLED ( p T ) به کار رفته در چراغLED خیابانی صورت نمی گیرد. حداقل گستره این محدوده از21 - تا01 درجه سلسیوس می+ .باشد ( درجه حفاظتIP ): حداقل این مقدار بایدIP 65 باشد. هرگونه اظهاری در خصوص درجه حفاظت باید با گواهی و گزارش انجام آزمون بر اساس استاندارد ملی3 - 0321 یا آخرین ویرایش استانداردIEC 60598-1 و ا ز یک آزمایشگاه معتبر .باشد نوع چراغ: بر اساس استانداردهای مربوطه، چراغ هایLED به سه نوعA ، B وC به شرح زیر تقسیم می :شوند نوعA : چراغLED یکپارچه با مدولLED یکپارچه یا مجز ا و با دستگاه کنترل باالست سرخود یا جداگانه؛ نوعB : چراغ با مدولLED داخلی که مد ولLED می تواند قابل تعمیر یا قابل تعویض با یک مدولLED داخلی دیگر باشد (دستگاه کنترل می تواند به صورت یکپارچه با مدول، نیمه مجزا و یا مجزای از مدولLED .)باشد نوعC : چراغ با المپLED باالست یا المپLED .با دستگاه کنترل جداگانه نوع مدولLED :بر اساس استا نداردهای مرتبط، مدول هایLED به سه نوع3 ، 2 و7 به شرح ذیل تقسیم می :شوند  نوع3: مدول هایLED باالست سرخود برای کاربرد با منابع تغذیهDC تا201 ولت یا منابع تغذیهAC تا3111 ولت در فرکانس01 یا41 هرتز؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 106 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها  نوع2: مدول هایLED که با دستگاه کنترل خارجی متصل به ولتاژ شبکه کار می کنند و لوازم کنترل دیگری ن یز در داخل خود برای کارکرد در ولتاژ ثابت، جریان ثابت و توان ثابت دارند(شبه باالست یا باالست نیمه)مجزا .  نوع7: مدول هایLED که دستگاه کنترل آنها جهت کار در ولتاژ ثابت، جریان ثابت و توان ثابت کامال جدای از مدول می .باشد ساختار مدولLED :بر اساس استانداردهای مربوطه، مدول هایLED :با سه ساختار به شرح زیر وجود دارند  مدولLED توکار: مدولLED که عموما به صورت یک جزء تعویض پذیر داخل یک چراغ، جعبه، محفظه و یا مانند آن طراحی شده و نباید بدون احتیاط الزم برای نصب در بیر ون از چراغ و مانند آن در نظر گرفته شو .د  مدولLED مستقل: مدولLED که طراحی آن به گونه ای است که می تواند مجزا از یک چراغ، جعبه، محفظه و یا مانند آن نصب شود. مدولLED مستقل، تمام حفاظت ایمنی مورد نیاز را مطابق با رده بندی و نشانه گذاری خود دارا می .باشد  مد ولLED یکپارچه، مدولLED که عموما به صورت یک بخش تعویض .ناپذیر چراغ طراحی شده باشد کد نورسنجی : این کد به صورت زیر تعریف می شود[ 23 ] : 3 ( : شاخص نمود رنگCRI )- :مثال33 2 ( : دمای رنگCCT )- :مثالK 7111 7 : مختصات کروماتیسیتی اولیه در محدوده بیضی7 پله ای مک آدام 3: مختصات کروماتیستی حین بهره برداری (پس از گذشت20 % از طول عمر اسمی آن یا حداکثر تا4111 ساعت) در محدوده بیضی0 پله ای مک آدام 0 : گروه حفظ شار نوری در20 % طول عمر اسمی (حداکثر4111 .)ساعت ارزیابی نمونه چراغ هایLED خیابانی جهت حصول اطمینان از کیف یت چراغ هایLED خیابانی پیشنهادی توسط متقاضی، الزم است متقاضی نسبت به ارائه گواهی انطباق کاال با مشخصات فنی مندرج در مراجع مورد تایید اقدام نماید[ 73 - 23 ] . نمونه های ارائه شده باید کامل بوده و نباید دارای هیچگونه نقصی باشند. ضمنا باید کلیه مدارک و مستندات ال زم مبنی بر تشخیص دقیق مشخصات نمونه و عدم تغییر طراحی دقیقا معادل موارد مورد نیاز جهت صدور گواهی آزمون نوعی ارائه .شود :رعایت موارد ذیل الزامی است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 100  هر سری نمونه23 عددی مربوط به یک پیشنهاد، باید تا حد امکان .مشابه یکدیگر باشد  نمونه های مربوط به هر پیشنهاد ( و جعبه هر یک باید با کد خاصی به شرح ذیل شکل3 - 3 ) توسط برچسب یا چاپ عالمت .گذاری شده باشند شکل3- 3: نحوه کدگذاری نمونه چراغ هایLED  یک نمونه از هر مدل و کلیه مدارک ارائه شده نزد واحد ارزیابی کننده به عنوان مرجع باقی خواهد ماند و مالک .مقایسه در موارد بعدی قرار خواهد گرفت  حداقل امتیاز کیفی الزم که هر نمونه پیشنهادی باید کسب نماید31 % کل امتیاز کیفی می .باشد در صورتی که مشخصات فنی نمونه های ارائه شده دارای حداقل امت یاز تعیین شده نباشند از نظر کیفی مردود خواهد .بود نمونه های ارزیابی شده جهت تعیین کالس کیفی بر اساس جدول3 - 0 ارزیابی می شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- 100 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها جدول3- 0: شرایط ارزیابی نمونه چراغ هایLED ردیف شرح امتیاز کل 3 جریان اسمی چراغ 211 2 توان اسمی چراغ 311 7 ضریب توان سیستم 211 3 ( اعوجاج هارمونیکی کل سیستمTHD ) 211 0 شار نوری اسمی چراغ 211 4 منحنی پخش نور 701 3 بهره نوری اسمی سیستم 701 3 دمای رنگ اسمی (مقدار اولیه) و مختصات رنگ و رواداری آن (مقدار )اولیه 711 3 شاخص نمود رنگ اولیه 211 31 ضریب حفظ شار نوری در3111 ساعت کارکرد 211 33 گروه حفظ شار نوری در20 % طول عمر اسمی و یا در4111 ساعت 211 32 نوع و طبقه بندی دستگاه کنترل 201 37 آزمون دوام 211 33 محدوده دمای کارکرد 211 30 دمایc T در دمای م حیط𝑇𝑎= 25℃ 301 34 ( درجه حفاظتIP ) 211 33 وزن چراغ 01 33 ( ابعاد خارجیL×W×H ) 01 33 قطعات لوله گیر 301 21 بسته بندی 01 23 گواهینامه 211 جمع کل 0444 نمونه های ارائه شده در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر به طور کامل مردود هستند[ 73 - 23 ] :  عدم مطاب قت دستگاه کنترل با استاندارد؛  شار نوری اندازه گیری شده کمتر از31 % شار نوری اسمی؛  عدم مطابقت منحنی پخش نور؛  بهره نوری اندازه گیری شده کمتر از31 لومن بر وات؛  عدم مطابقت درجه حفاظت چراغ؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 103  عدم مطابقت با استاندارد ایمنی؛  عدم رعایت نشانه گذاری؛  کسب امتیاز ک متر از31 % .امتیاز کل نمونه های مورد آزمون برای آزمون های مختلف به ترتیب جدول3 -4 تقسیم بندی می :شوند جدول3- 4: نحوه تقسیم بندی نمونه هایLED برای آزمون های مختلف نوع آزمون تقسیم ب ندی نمونه ها ،الکتریکی نورسنجی ، ضریب حفظ شار نوری، ایمنی، وزن و ابعاد 7 - 3 آزمون دوام 3 - 3 گروه حفظ شار نوری 23 - 3 همچنین جهت ارزیابی دستگاه کنترل با توجه به نوع حفاظت های اعالم شده از سوی سازنده، به7 تا0 دستگاه کنترل جداگانه دقیقا از همان نوعی که در چر اغ به کار رفته نیاز می .باشد آزمون های الزم برای ارزیابی چراغ هایLED خیابانی شامل آزمون جریان اسمی چراغ، آزمون توان چراغ، آزمون ضریب توان سیستم، آزمون اعوجاج هارمونیکی کل سیستم، آزمون نوع و طبقه ،بندی دستگاه کنترل، آزمون حفاظت گرمایی الزامات راه اندازی و اتصاالت، ولتاژ و جریان حین بهره برداری، الزامات بار خازنی، آزمون شار نوری اسمی چراغ، آزمون بهره ،نوری اسمی سیستم، آزمون منحنی پخش نور، آزمون دمای رنگ و مختصات رنگ و رواداری آن، آزمون شاخص نمود رنگ آزمون ضریب حفظ شار نوری در3111 ساعت کارکرد، آزمون گروه حف ظ شار نوری در20 % طول عمر اسمی و یا در 4111 ساعت، آزمون دوام، آزمون محدوده دمای کارکرد، آزمون دمایc T در دمای محیط25℃ ، آزمونIP ،، آزمون وزن آزمون ابعاد و رواداری آن، آزمون قطعات لوله گیر، آزمون بسته بندی و آزمون گواهینامه می باشد. جزئیات هر یک از این روش های آزمون و شرایط انجام آزمون [ در23] موجود می باشد . طراحی و انتخاب گرماگیر به منظور طراحی و انتخاب گرماگیر، آگاهی از نحوه کارکرد آن مفید می باشد. انتشار حرارت از یک منبع حرارت (به عنوان مثال محل اتصال یکLED) به محیط اطراف به وسیله گرماگیر، در چهار مرحله متوالی صورت می :پذیرد  انتقال از منبع حرارت به گرماگیر؛  رسانش از درون گرماگیر به سطح آن؛  انتقال از سطح گرماگیر به محیط اطراف به وسیله همرفت؛  .تابش که به نوع سطح گرماگیر وابسته است -------- صفحهٔ بعد -------- 104 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها قابلیت و بازده گرماگیر، تابعی از انتقال حرارت استفاده شده می باشند. گرماگی رها مسیری را برای رسانش حرارت از LED ایجاد می نمایند. برای تداوم انتقال توان، حرارت گیر افتاده در گرماگیر باید منتشر شود. اگر گرما در گرماگیر باقی بماند، درجه حرارت افزایش پیدا کرده و در نهایت منبع با اضافه حرارت مواجه می شود. گرماگیرها به سه طریق رسانش3 (انتقال حرارت از یک جسم جامد به جسم جامد دیگر)، همرفت2 (انتقال حرارت از یک جسم جامد به یک سیال که در بیشتر کاربردهایLED سیال هوا ی اطراف خواهد بود) و تابش7 (انتقال حرارت از دو جسم به سطح دمایی متفاوت به )وسیله امواج الکترومغناطیسی می توانند حرارت را منتقل نمایند . سه نوع گرماگیر معمول شامل صفحات مسطح، گرماگیرهای با پره های دایکاست و گرماگیرهای با پره های اکسترود شده وجود دارد. ماده معمول جهت ساخت گرماگیر، آلومینیوم است، اگرچه ممکن است استفاده از مس برای گرماگیرها یی .با صفحات مسطح، فوایدی داشته باشد تابش حر ارت گرماگیر تابعی از پرداخت سطح است، به خصوص وقتی که گرماگیر در دماهای باالتر باشد. یک سطح رنگ شده قابلیت تابش بیشتری را نسبت به یک سطح رنگ نشده خواهد داشت. این اثر در گرماگیرهای با صفحات مسطح که تقریبا یک سوم از حرارت به وسیله تابش منتشر می شود، قابل توجه ت است. رنگ مورد استفاده در نقاشی، نسبتا بی اهمیت است. مقاومت حرارتی یک گرماگیر با صفحات مسطح که با سفید براق رنگ شده، تنها7 % بیشتر از همان گرماگیر است زمانی که با مشکی مات رنگ شده است. در گرماگیرهای پره دار، زنگ زدن کم اثرتر خواهد بود زیرا حرارت تابیده ش ده از بیشتر پره ها به دلیل پره های مجاور به پایین می آیند، اما با این وجود همچنان قابل تامل است. هم آندایز کردن و هم تیزاب زنی، مقاومت حرارتی را کم می .کنند برخی از عوامل قابل توجه در انتخاب یک گرماگیر عبارتند از :  سطح مقطع : انتقال حرارت در سطح گرماگیر رخ می دهد. بنابراین در طراحی گرماگیرها می بایست سطح زیادی را برای آنها در نظر گرفت. این امر با استفاده از تعداد زیادی پره نازک و یا افزایش اندازه خود گرماگیر میسر .خواهد بود  آیرودینامیک: گرماگیرها می بایست به گونه ای طراحی شوند که هوا به سهولت و سرعت جریان یابد. گرماگیر ها با تعداد زیادی پره نازک با فواصل کم بین پره ها، اجازه جریان مناسب هوا را نخواهند داد. بنابراین باید یک تع امل بین سطح بزرگ .(تعداد زیادی پره با فواصل کم بین آنها) و شکل آیرودینامیکی خوب صورت پذیرد  انتقال حرا رت از درون گرماگیر: پره های خنک ک ننده بزرگ بی .اثر خواهند بود اگر حرارت نتواند به آنها برسد گرماگ یر باید طراحی شود که اجازه انتقال کافی حرارت از منبع گرما به پره ها را بدهد. پره های کلفت تر قابل یت Conduction 3 Convection 2 Radiation 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 101 انتقال حرارت بهتری دارند. بنابراین بار دیگر می بایست یک تعامل بین سطح بزرگ (تعداد زیادی پره ن ازک) و انتقال مناسب حرارت (پره های کلفت تر) انجام گیرد. مواد مصرفی بیشترین نقش را در انتقال حرارت گرماگیر ا یفا می .کنند  همواری سطح اتصال: سطحی از گرماگیر که بهLED یاMCPCB متصل است، باید بسیار صاف باشد. یک سطح اتصال صاف، اجازه می دهد تا از الیه نازک تری از ماده ای که مقاومت حرارتی بین گرماگیر و منبعLED را کاهش می .دهد، استفاده شود  روش نصب: برای انتقال مناسب حرارت، فشار بین گرماگیر و منبع گرما باید زیاد باشد. بست گرماگیر باید به گونه ای طراحی شود که فشار زیادی را ایجاد نموده و همچنین نصب آن نیز به میزان .قابل قبولی ساده باشد نصب گرماگیر به وسیله پیچ یا فنر، اغلب بهتر از بست های معمول می باشد. چسب های با قابلیت هدایت گرما ی ا نوارهای چسبنده، تنها در حاالتی می .بایست استفاده شوند که نصب با پیچ یا بست ممکن نیست مقاومت حرارتی بین دو نقطه به صورت نسبتی از اخت الف دما به توان منتشر شده تعریف می( گردد℃/𝑊 ). در مورد LEDها، مقاومت دو مسیر حرارتی مهم روی دمای نقطه اتصال اثر می گذارند: . این دو مسیر عبارتند از الف) از نقطه اتصالLED به کنتاکت حرارتی در زیر پکیج: این مقاومت حرارتی توسط نوع طراحی پکیج کنترل می شود ( sp -j- th R .) ب) از کنتاکت حرارتی به شرایط محیطی: این مقاومت حرارتی توسط مسیر بین نقطه لحیم کاری و محیط تعیین می شود ( a- sp - th R .) مقاومت حرارتی کلی بین نقطه اتصالLED ( و محیطa-j- th R) را می توان با مجموع مقاومت های سریsp -j- th R و - th R a- sp (مدل نمود شکل3 - 2 .) شکل3- 2 : مدل مقاومت حرارتی بین نقطه اتصالLED و محیط دمای نقطه اتصال یکLED (jT ، مجموع دمای محیطa T ) و حاصل ضرب مقاومت حرارتی نقطه اتصال نسبت به محیط و توان منتشر شده می باشد. کل توان حرارتی منتشر شده توسط یکLED ( d P)، حاصل ( ضرب ولتاژf V ) و جریان ( fI ) آنLED می .باشد 3 - 2 𝑇𝑗= 𝑇𝑎+ (𝑅𝑡ℎ−𝑗−𝑎× 𝑃𝑑) -------- صفحهٔ بعد -------- 102 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها ،در بیشتر حاالتLED های پرتوان رویPCB ( های هسته فلزیMCPCB) که به یک ،گرماگیر متصل خواهند شد نصب می شوند. حرارت از نقطه اتصالLED ، از میانMCPCB به روش رسانش به گرماگیر جریان پیدا می کند. گرماگیر این حرارت را به روش همرفت به محیط اطراف منتشر می نماید. در بیشتر کاربردهایLED ، مقاومت حرارت اتصال بین LED وMCPCB و/یا گرماگیر نسبت به مقاومت حرارتی بین نقطه اتصال و الیه حرارتی و همچنین مقاومت حرارتی بین الیه حرارتی و محیط کوچک می .باشد شکل3- 7 : مدل مقاومت حرارتیLED شامل گرماگیر در صورت استفاده از گرماگیر، مقاومت حرارتی کل، مجموع مقاومت( های سری نقطه اتصال به نقطه لحیمsp -j- th R ،) ( نقطه لحیم به گرماگیرh - sp - th R و گرماگیر به محیطa- h - th R) می .باشد 3 - 7 𝑅𝑡ℎ−𝑗−𝑎= 𝑅𝑡ℎ−𝑗−𝑠𝑝+ 𝑅𝑡ℎ−𝑠𝑝−ℎ+ 𝑅𝑡ℎ−ℎ−𝑎 نکته قابل مالحظه ا ین است که تلفات حرارتی که به شکل مستقیم از پکیجLED به محیط می رود، آنقدر ناچیز است که در محاسبات از آن صرف نظر می شود. هدف کلی طراحی در تعیین اندازه و نوع گرماگیر مورد نیاز، محاسبه حداکثر ( مقاومت حرارتی گرماگیرa- h - th R) می باشد که دمای نقطه اتصال را پایین تر از مقدار بیشینه آن در بدترین شرایط عملکردی .نگه دارد 0 - 0 - باالست المپ های تخلیه در گاز باالست المپ های تخلیه در گاز مورد استفاده در سیستم های روشنایی راه ها باید بر اساس استانداردهای زیر ساخته :شده و مورد آزمون قرار گرفته باشند - استاندارد ملی شماره3 - 3433 ( IEC 61347-1) با عنوان لوازم کنترل المپ- قسمت اول مقررات ایمنی عمومی[ 77 - 72 ] ، - استاندارد ملی شماره3 - 2 - 3433 ( IEC 61347-2-9) با عنوان لوازم کنترل المپ-قسمت 3 - 2 - مقررات ویژه برای باالست های المپ های تخلیه در گاز (به جز المپ)های فلورسنت[ 70 - 73 ] ، -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 103 - استان دارد ملی شماره0331 ( IEC 60932) با عنوان مقررات عملکردی باالست المپ های تخلیه ای (غیر از المپ های )فلورسنت[ 73 - 74 ] . مهمترین مشخصه باالست ها، تلفات آنها می باشد که می بایست تا حد امکان کوچک باشد. در موقع انتخاب چراغ مناسب برای هر راه ، تلفات باالست و قیمت آن نقش تعیین کننده ای داشته به نحوی که پایین بودن تلفات باالست، در هزینه کل .سیستم تاثیر مهمی دارد آزمون های ایمنی باالست این آزمون ها یک دسته از آزمون های باالست بوده که تضمینی بر ایمنی به کارگیری و دوام آن می ن باش د. این آزمون ها می بایست بر اساس استاندار دهای باالست انجام گرفته و کاربر آن نیز از نتایج آزمون ها مطلع گردد. آزمون های ترمین ال ،ها پیش بینی اتصال زمین حفاظتی، حفاظت در برابر تماس تصادفی با قسمت های برقدار، مقاومت عایقی و رطوبتی، استقامت الکتریکی، آزمون دوام حرارتی برای سیم پیچ های باالست، ساختمان (ساختار)، پیچ ها و قسمت ،های برقدار و اتصاالت مقاومت در برابر حرارت، آتش و ایجاد مسیر خزشی، مقاومت در برابر خوردگی، آزمون های گرمایش باالست و ضربه ولتاژ باال، آزمون فواصل خزشی و هوایی و نشانه گذاری تعدادی از این آزمون ها.هستند آزمون های عملکردی باالست ال مپ بخار سدیم پرفشار آزمون های عملکردی باالست که بسیار مهم می باشند مطابق استاندارد و برای مشخص کردن صحت کارکرد آن انجام می.پذیرد برای باالست المپ های تخلیه در گاز، گستره تغییرات ولتاژ تغذیه بین32 % تا314 % مقدار اسمی در نظر گرفته می .شود همچنین آزمون ها ی عملکردی باالست براساس استاندارد مربوطه، آزمون های نوعی بوده و تنها یک نمونه باید تحت کلیه آزمون ها قرار.گیرد باالست و المپ های مرجع می بایست طبق استاندارد انتخاب شده و آزمون ها نیز تحت شرایط تعیین شده در استاندارد .انجام گیرند ضریب توان اندازه گیری شده هنگامی که باالست در ولتاژ و فرکانس اسمی خود با یک یا چند المپ مشابه کار می کند نباید بیش از10 /1 با مقدار نشانه.گذاری شده تفاوت داشته باشد .شکل موج و مقدار جریان و همچنین حفاظت مغناطیسی باالست باید مطابق با استاندارد باشد مقررات الکتریکی برای باالست های المپ بخار سدیم پرفشار )الف :تنظیم باالست باالست هنگامی که در ولتاژ المپ مرجع کار می کند باید توان مصرفی آن المپ را از توان مصرفی همان المپ با محدوده رواداری 5% وقتی با باالست مرجع کار می.کند، بیشتر ننماید -------- صفحهٔ بعد -------- 100 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها )ب :جریان اتصال کوتاه وقتی که باالست تحت هر ولت اژی بین32 % تا314 % ولتاژ اسمی خود تغذیه می شود، جریان .اتصال کوتاه نباید از جریان کالیبراسیون داده شده در استاندارد کمتر باشد نسبت جریان اتصال کوتاه باالست به جری ان .نامی نیز نباید از مقادیر مشخص شده در استاندارد تجاوز کند )ج :ولتاژ مدار باز وقتی که باالس ت در فرکانس اسمی و تحت هر ولتاژی بین32 % تا314 % ولتاژ اسمی خود کار می ،کند ولتاژی را ت ا مین می نماید که نباید از ولتاژ مورد نیاز برای آزمون راه اندازی کمتر باشد. همچنین باید دقت گردد که در هنگام اندازه گیری توان المپ، هیچ ضریب اصالح ی برای مصرف وات متر اعما ل نگردد. مشخصات فنی باالست المپ بخار سدیم پرفشار مشخصات فنی باالست المپ بخارسدیم پرفشار باید براساس جدول3 - 3 تهیه و ارائه می.شود جدول3- 3 : مشخصات فنی باالست المپ بخار سدیم پرفشار نام سازنده کد باالست )توان باالست (توان المپ مورد نظر(W) ولتاژ اسمی(V) فرکانس اسمی(Hz) حداکثر نسبت جریان ماکزیمم به جریان م ثر و جریان کالیبراسیون(A) نسبت ولتاژ به جریان ولتاژ باالست(V) تلفات باالست(W) درصد تلفات باالست ضریب توان باال ست حداکثر دمای کار اسمی سیم پیچ باالست) w (t حداکثر افزایش دمای کار اسمی سیم پیچ باالست(∆𝑡) ضریب توان مدار دامنه هارمونیک سوم ولتاژ المپ مرجع(V) تنظیم باالست -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 105 0 - 5 - جرقه زن (وسیله راه)اندازی جرقه زن های مورد استفاده در سیستم های روشنایی راه ها با ید از نوع سه ه سیم بوده و بر اساس استانداردهای زیر ساخته :شده و مورد آزمون قرار گرفته باشند  استاندارد ملی شماره3 - 3433 ( IEC 61347-1) با عنوان لوازم کنترل المپ-قسمت اول مقررات ایمنی عمومی[ 77 - 72 ]  استاندارد ملی شماره3 - 2 - 3433 ( IEC 61347-2-1 ) با عنوان لوازم کنترل المپ– قسمت2 - 3 : مقررات ویژه وسایل راه اندازی (به جز راه)اندازی تخلیه روشن[ 73 - 73 ]  استاندارد بین المللی شمارهIEC 60927 با عنوان مقررات عملکردی وسایل راه اندازی (به جز را ه اندازی های تخلیه )روشن[ 31 ] آزمون های ایمنی وسیله راه اندازی آزمون های ایمنی ج رقه زن (وسیله راه اندازی) تضمینی بر ایمنی بکارگیری و دوام آن می ن باش د. این آزمون ها باید رب اساس استانداردهای مربوطه انجام گرفته و کاربر آن نیز از نتایج آزمون ها مطلع گردد. آزمون های ترمینال ها، پیش بین ی اتصال زمین حفاظتی در برابر تماس تصادفی با قسمت های برقدار، گرمایش لوازم راه اندازی مستقل، ولتاژ پالس جرقه زن ،ها استقامت مکانیکی، فواصل خزشی و هوایی، پیچ ها، قسمت های برقدار و اتصاالت، مقاومت در برابر حرارت، آتش و ایجاد مسیر خزشی، مقاومت در برابر خوردگی، مقاومت عایقی و رطوبتی، استقامت الکتریکی، شرایط خطا و ساختمان تع دادی از این آزمون ها.هستند نشانه گذاری جرقه زن:ها نیز شامل موارد الزامی زیر است ֎ شناسه کاال (نماد تجاری، نام سازنده)؛ ֎ شماره مدل یا مبنای سازنده؛ ֎ در صورت کاربرد، نماد مشخص کننده"لوازم کنترل مستقل"؛ ֎ در صورت وجود، ترمینال های زمین بایستی با نماد مشخص شوند. این نمادها نباید روی پیچ یا قسمت(هایی) که به آسانی قابل جابجایی هستند، قرار داده شو د؛ ن ֎ در صورتی که مقدار ماکزیمم ولتاژ تولید شده از KV 0 /3 بیشتر شود، باید برای نشان دادن آن، اتصاالتی که تحت این ولتاژ قرار می گیرند، نشانه گذاری شوند. این نشانه گذاری برای جرقه زن های با ولتاژ پالس بیش ازKV 0 ، باید با نماد"پیکان شکسته" انجام شود؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 106 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها ֎ نشانه گذاری ترمینال زمین برای جرقه زن هایی که ولتاژ پالس بیش ازKV 0 دارند، ضروری نمی باش د. چون این جرقه زن ها الزاما محدودیت زمانی را ارائه می کن ند؛ ֎ نوع جزء قطع و وصل کننده ؛ ֎ مقدار حداکثر ظرفیت خازنی بار برای کار رضایت بخش جرقه ؛ زن ֎ حداکثر دمای مجاز محفظه جرقه زن در وضعیت غیر عادی(tc+X) . آزمون های عملکردی وسیله راه اندازی آزمون های عملکردی جرقه زن (وسیله راه )اندازی المپ های بخار سدیم و متال هالید مطابق استاندارد و برای مشخص کردن صحت عملکرد آن انجام پذیرفته و کاربر آن می بایست از نتایج آزمون ها مطلع گردد. در این آزمون ها ، تعداد کل نمونه ها چهار عدد جرقه زن می .باشد آزمون راه اندازی ، آزمون سطح دوباره عمل نکردن و آزمون دوام تعدادی از این آزمون ها .هستند مشخصات فنی جرقه زن (وسیله راه)اندازی مشخصات فنی جرقه زن (وسیله راه اندازی) باید بر اساس جدول3 - 3 .تهیه و ارائه شود جدول3- 3: مشخصات فنی جرقه زن (وسیله راه)اندازی مشخصات عمومی نام سازنده نام مدل ولتاژ اسمی(V) فرکانس اسمی(Hz) محدوده توان(W) جزء قطع و وصل)کننده (مکانیکی یا الکترونیکی حداکثر دمای کار اسمی محفظه راه اندازی حداکثر دمای کار اسمی سیم پیچ ابعاد وزن مشخصات راه اندازی دامنه ولتاژ[V] مقدار پیک ولتاژ پالس[V] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 100 شکل موج[V] جهت موقعیت T1 زمان اوج گیری[𝜇𝑠] T2 عرض پالس[𝜇𝑠] دفعات تکرار 0 - 6 - خازن خازن های مورد استفاده در سیستم های روشنایی راه ها باید بر اساس استانداردهای زیر ساخته و مورد آزمون قرار گرفته .باشند ֎ استانداردIEC 61048 با عنوان خازن های مور د استفاده در مدار المپ های فلو رسنت لوله ای و دیگر المپ های تخلیه ای- الزامات عمومی و ایمنی[ 33 ] . ֎ استانداردIEC 61049 با عنوان خازن های مو رد استفاده در مدار المپ های فلو رسنت لوله ای و دیگر المپ های تخلیه ای-الزامات عملکردی[ 32 ]. آزمون های ایمنی خازن آزمون های ایمنی ،خازن تضمینی بر ایمنی بکارگیری و دوام آن می باشد. این آزمون ها می بایست براساس استانداردهای مربوطه انجام گرفته و کاربر آن نیز از نتایج آزمون ها مطلع گردد. خازن باید طوری طراحی و ساخته شود که در استفاده عادی، کار آن برای کاربر و محیط اطراف عاری از خطر با شد. تمامی قطعات فلزی بیرونی باید از مواد غیر آهنی ساخته شوند یا در مقابل زنگ زدگی محافظت شده باشند. آزمون( ها باید در دمایC o 0  C o 21 ) انجام شود مگر اینکه به صورت دیگری مشخص شده باش ن د. اگر در طی انجام هر یک از این آزمون ،ها، فقط یک مردودی روی دهد، آزمون مورد پذیرش بوده ولی اگر سه مردودی یا بیشتر روی دهد، آن نوع خازن باید رد شده تلقی شود. همچنین اگر در هر یک از آزمون ها دو مردودی روی دهد، آن آزمون و هر یک از آزمون های قبل از آن نیز که می تواند بر نتایج آزمون ت ا ثیرگذار باشد باید بر روی همان تعداد خازن تکرار گردد. اگر مردودی دیگری روی دهد، نوع خازن مورد آزمون، رد شده تلقی می.شود 0 - 6 - 1 - 1 - نشانه گذاری، اتصاالت و مقاومت های تخلیه مقررات مربوط به نشانه گذاری، اتصاالت و مقاومت های تخلیه خازن ها باید مطابق با استانداردIEC 61048 باشد[ 33 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- 100 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 0 - 6 - 1 - 2 - فواصل خزشی و هوایی فواصل خزشی رو ی سطوح خارجی عایق ترمینال، فواصل هوایی میان قسمت های بیرونی اتصاالت ترمینال یا میان چنین قسمت های برق .دار و بدنه فلزی خازن در صورت وجود، نباید کمتر از مقادیر کمینه داده شده در استاندارد باشد این فواصل کمینه باید به ترمینال های خازن با و یا بدون سیم کشی بی.رونی اعمال شوند موارد فوق شامل فواصل خزشی و هوایی داخل خازن نیست[ 33 ]. 0 - 6 - 1 - 3 - مقدار اسمی ولتاژ خازن باید برای مدت طوالنی و در گستره دمایی خود قادر به تحمل ولتاژ تا331 % .ولتاژ اسمی خود باشد 0 - 6 - 1 - 0 - فیوزها در صورتی که فیوز جریان در داخل خازن نصب شده باشد، باید به صورت م ناسب محافظت شده و در محفظه ای عایق.بندی قرار داده شود تا در شرایط کار عادی خازن، از تخلیه الکتریکی یا اتصال فیوز به بدنه فلزی ممانعت به عمل آید 0 - 6 - 1 - 5 - سایر آزمون های ایمنی درصورتی که فیوز جریان در داخل خازن نصب شده باشد، باید به صورت مناسب محافظت شده و در محفظه ای عایق.بندی قرار داده شود تا در شرایط کار عادی خازن، از تخلیه الکتریکی یا اتصال فیوز به بدنه فلزی ممانعت به عمل آید آزمون های عملکردی خازن آزمون های عملکردی خازن مطابق استاندارد و برای مشخص کردن صحت کارکرد آن انجام پذیرفته و کاربر آن می بای ست از نتایج آزمون مطلع گردد[ 32 ]. این آزمون ها پس از انتخاب33 خازن غیر خود ترمیم3 یا02 خازن خود ترمیم2 مطابق با ترتیب مشخص شده در استاندارد انجام می پذیر ن د. آزمون های اندازه گیری ظرفیت خازنی، آزمون تغییر ظرفیت خازنی ناشی از دما و آزمون دوام نمونه هایی از این آزمون ه ا هستند . مشخصات فنی خازن مشخصات فنی خازن باید بر اساس جدول3 - 3 تهیه و ارائه شود[ 33 ]. جدول3- 3 : مشخصات فنی خازن 3 Non-Self-Healing Capacitors 2 Self-Healing Capacitors -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 103 مشخصات عمومی نام سازنده نام مدل ولتاژ اسمی(V) فرکانس اسمی(Hz) ظرفیت اسمی و رواداری آن مقدار مقاومت تخلیه وجود یا عدم وجود فیوز جریان دماهای اسمی کمینه و بیشینه حداکثر دمای محفظه خازن مقدار تانژانت زاویه تلفات نوع خازن از نظر خود ترمیم)کننده بودن (به همراه عالمتگذاری مربوطه ابعاد 0 - 0 - الزامات کلی چراغ های خیابانی چراغ های خیابانی مورد استفاده در سیستم های روشنایی راه ها باید بر اساس استانداردهای زیر ساخته شده و مورد .آزمون قرار گرفته باشند - استاندارد ملی شماره3 - 0321 ( IEC 60598-1) با عنوان چراغ ها- قسمت اول مقررات عمومی و آزمون ها[ 33 - 37 ] . - استاند را د ملی شماره7 - 2 - 0321 ( IEC 60598-2-3) با عنوان چراغ ها- قسمت2 - مقررات ویژه، بخش7: چراغ های خیابانی و جاده ای[ 34 - 30 ]. طبقه بندی چراغ ها چراغ ها بر مبنای نوع حفاظت در برابر شوک های الکتریکی، درجه حفاظت در برابر نفوذ گرد و ،غبار، اجسام سخت رطوبت، جنس سطح ن صب و شرایط استفاده طبقه بندی می شوند[ 37 ]. 0 - 0 - 1 - 1 - طبقه بندی بر حسب نوع حفاظت در برابر شوک های الکتریکی چراغ ها بر حسب نوع حفاظت در برا بر شوک های الکتریکی در کالس های I ، II وIII طبقه بندی می .شوند هر چراغ باید تنها در یک طبقه .بندی قرار گیرد چراغ های خیابانی باید حداقل کالس حفاظتI را داشته باشند . چراغ کالسI چراغی است که در آن برای حفاظت در برابر شوک های الکتریکی فقط روی عایق بندی ساده تکیه نمی شود، بلکه قسمت های برقدار -------- صفحهٔ بعد -------- 134 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها قابل دسترس، به یک هادی حفاظتی که زمین شده باشد متصل می گردند تا قسمت های برقدار قابل دسترس در ص ورت خراب شدن عایق بندی ساده برقدار ن.شوند 0 - 0 - 1 - 2 - طبقه بندی بر حسب درجه حفاظت در برابر نفوذ گرد و غبار، اجسام سخت و رطوبت چراغ ها باید مطابق با استانداردIEC مربوطه و برچسب کدهای حفاظتی IP طبقه بندی .گردند تمامی چراغ ها باید در برابر نفوذ رطوبت، دست کم دارایIPX3 باشند، به استثنای چراغ های تونلی و پوشش شفاف چراغ یکپارچه با پایه دارای یک قسمت بیرونی با یک وجه باز، که الزم استIPX5 برای آنها در نظر گرفته شود[ 30 و37 ] . برای چراغ های یکپارچه با پایه، دریچه با طبقه بندیIP :مناسب زیر باید در نظر گرفته شود  قسمت های زی ر0 /2 :مترIP3X؛  قسمت های باالی0 /2 :مترIP2X (هنگامی که قسمت بیرونی دارای یک وجه باز است، طبقه بندیIP پوشش شفاف باید5X .)باشد 0 - 0 - 1 - 3 - طبقه بندی بر حسب جنس سطح نگهدارنده ای که چراغ برای آن طراحی شده است چراغ ها باید به صورت مناسب برای نصب مستقیم روی سطوح معموال قابل اشتعال یا فقط برای نصب روی سطوح غیرقابل اشتعال به شکل زیر طبقه :بندی شوند  چراغ .های مناسب برای نصب مستقیم روی سطوح معموال قابل اشتعال: نیازی به نماد ندارد  چراغ های نامناسب برای نصب روی سطوح معموال قابل اشتعال: نماد مناسب شکل3 - 3 .استفاده شود )(الف )(ب شکل3- 3: چراغ های نامناسب برای نصب مستقیم روی سطوح معموال قابل اشتعال، (الف) توکار (ب) روکار 0 - 0 - 1 - 0 - طبقه بندی بر حسب شرایط استفاده چراغ ها باید بر طبق روشی که برای استفاده عادی یا شرایط سخت پیش بینی شده اند، طبقه :بندی شوند  چراغ برای استفاده عادی: بدون عالمت ؛  چراغ برای استفاده در شرایط سخت: دارای نماد شکل3 - 0. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 131 شکل3- 0: نماد چراغ مناسب برای استفاده در شر ایط سخت نشانه گذاری نشانه گذاری براساس استاندارد چراغ صورت پذیرفته به نحوی که بلندی نمادهای تصویری می بایست بیشتر ا زmm 0 و بلندی کلمات و اعداد نیز بیشتر ازmm 2 باشد[ 37 ]. ساختار چراغ 0 - 0 - 3 - 1 - سیم نگهدارنده در مورد چراغ های آویزی که از سیم مهار آویخته شد ه و هب وسیله بست محکم می ،شوند باید گستره اندازه سیم ی ها مهار و بست های آن در دستورالعمل سازنده چراغ قید شده .باشد این بست ها باید به گونه ای به سیم مهار وصل و محک م شوند که چراغ نسبت به سیم مهار هیچ گونه حرکتی نداشته .باشد این وسایل آ ویخته شده نباید در حین نصب و استفاده عادی از چراغ ، به سیم مهار صدمه ای.وارد سازند 0 - 0 - 3 - 2 - وسایل نصب چراغ به پایه وسایل نصب چراغ به پایه باید با وزن آن متناسب باشند. اتصال چراغ به پایه باید طوری طراحی شود تا تحمل سرعت بادkm/h 301 در سطح با دگیر چراغ را بدون در نظر گرفتن خمیدگی داشته باشد[ 37 ]. ملحقات نصب که وزن چراغ و قطعات داخلی آن را تحمل می ،کنند باید طوری باشند تا در هنگام کار و تعمیر، از جابجا شدن قسمت های مختلف چراغ در اثر لرزش جلوگیری .کنند در قسمت هایی از چراغ که حداقل با دو وسیله مانند پیچ محکم می شوند، رای ب جلوگیری از افتادن، یکی از این و سایل محکم کننده باید دارای حفاظ تی اضافی باشد . این حفاظت اضافی باید به گونه ای باشد تا این قسمت ها هیچ خطر ی برای اشخاص، حیوانات و یا محیط اطراف نداشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- 132 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 0 - 0 - 3 - 3 - نگهدارنده المپ در صورتی که استفاده از تنها یک نگهدارنده المپ نتواند قرارگیری صحیح آن در داخل چراغ را تضمین نماید ، ب اید وسیله نگهدارنده مناسب ی بکار برده.شود برای نگهدارنده های المپ یا قسمت های نوری قابل تنظیم ، باید نشانه های مرجع مناسب ی در چراغ پیش بینی شده باشد. 0 - 0 - 3 - 0 - پوشش های شیشه )ای (حباب به منظور کم کردن احتمال آسیب دیدگی به وسیله خرده شیشه، مقررات زیر باید در مورد ارتفاع نصب چراغ اعمال :گردد  هنگامی که چراغ ها در ارتفاع کمتر از0 متر نصب می شوند، هیچ گونه مقررات اضافی برای پوشش های ش یشه ای نیاز نمی .باشد  هنگامی که چراغ ها در ارتفاع بیشتر از0 متر نصب شوند، پوشش های شیشه ای باید شرایط زیر داشته باش ن :د (الف) از شیشه ای تهیه شوند که به ذرات ریز خرد شو د؛ یا (ب) از شیشه ای ساخته شده باشند که در برابر ضربه شدید مقاوم باشد؛ یا (ج) در هنگ ،ام شکستن به یک پوشش محافظ (به ع نوان مثال، یک حفاظ توری با چشمه های کوچک) که خرده شیشه .ها را نگهداری کند، مجهز باشند [ جزئیات بیشتر در مورد نحوه تست این مشخصات در30] موجود می .باشد 0 - 0 - 3 - 5 - )منعکس کننده (رفلکتور ضریب انعکاس قسمت منعکس کننده نباید از3 /1 کمتر باش د[ 37 ] . 0 - 0 - 3 - 6 - راندمان چراغ .نسبت کل شار نوری خارج شده از چراغ به شار نوری تولید شده توسط المپ داخل چراغ را راندمان چراغ گویند راندمان چراغ نباید از4 /1 کمتر باشد[ 37 ]. 0 - 0 - 3 - 0 - اجزا قابل تعویض چراغ هایی که شامل اجزا یا قسمت های تعویض پذیر هستند، باید به گونه ای طراحی شد ه باشند که فضای کافی بر ای تعویض آسان این اجزاء را بدون به خطر افتادن ایمنی داشته باشند[ 37 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 133 0 - 0 - 3 - 0 - مسیرهای سیم کشی مسیرهای سیم کشی باید هموار بوده و عاری از هرگونه مانع، لبه تیز یا مو ا رد مشابهی که بتواند روکش عایقی سیم را خراش بدهد، باشند. قسمت های فلزی پیچ ها و یا سایر اجزاء مشابه آن نباید داخل مسیر سیم کشی باشند[ 37 ]. 0 - 0 - 3 - 3 - اتصاالت الکتریکی و قسمت های حامل جریان برای اتصال قطعات حامل جریان نباید از پیچ های خودکار3 استفاده شود، مگر آن که به وسیله این گونه پیچ ها، قطعات حامل جریان به طور مستقیم با یکدیگر در تماس باشند و به یک وسیله قفل کننده مناسب نیز.مجهز شده باشند یچ پ های رزوه ای که برای وصل قطعات حامل جریان استفاده می گردند نباید از فلز نرم ی ،مانند روی یا آلومینیوم که به مرور ه رز می،گردند ساخته شوند. برای اتصال هادی های حامل جریان، استفاده از ترمینال مناسب تر بود ه و توصیه می شود . بدی ن منظور در جدول3 - 31 برای هر سطح مقطع هادی، اندازه مناسب ترمینال قابل کاربرد ارائه شده است[ 37 ] . جدول3- 31: سطوح مقاطع نامی هادی ها بر حسب اندازه ترمینال ها دی ها های خشک، سخت یا بهم تابیده هادی های قابل انعطاف اندازه ترمینال ها قطر ضخیم ترین هادی (mm) سطح مقطع نامی) 2 (mm قطر ضخیم ترین هادی ( mm ) سطح مقطع نامی ( 2 (mm - 30 /3 33 /2 32 /2 73 /7 72 /3 34 /0 37 /4 - 0 /3 0 /2 3 4 31 34 20 - 3 0 /3 0 /2 3 4 31 34 - 30 /1 3 0 /3 0 /2 3 4 31 30 /3 37 /3 23 /2 33 /2 33 /7 33 /3 73 /0 33 /4 3 0 /3 0 /2 3 4 4 31 34 30 /1 3 0 /3 0 /2 3 3 4 31 0 /1 30 /1 3 0 /3 0 /2 0 /2 3 4 1 (3) 3 (2) 2 7 3 (7) 0 4 3 (3) برای هادی سخت نامناسب بوده و برای هادی های قابل انعطاف با سطح مقطع 2 mm 3 /1 .مناسب است (2 )در مورد ی هاد های انعطاف پذیر با سطح مقطع نامی2 mm 0 /1، اگر انتهای هادی روی خودش برگردانده شود ، مناسب است. ( 7 ) برای هادی انعطاف پذیر با سطح مقطع2 mm 4 با ساختارهای ویژه نامناسب است. 3 Self Tapping Screw -------- صفحهٔ بعد -------- 130 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها پیش بینی برای اتصال زمین  تمامی قطعات فلزی چراغ های کالسI که در هنگام نصب چراغ ، یا نظا فت و تعویض المپ یا راه انداز باز می ن شو د و ممکن است در صورت بروز خطا در عایق ها برقدار گردند، باید اتصال به زمین داشته .باشند  برای ایجاد اتصال به زمین پیوسته ای که در زمان کارکرد عادی چراغ نیاز ی به باز کردن آن نباشد ،می توان از پیچ های خودکار استفاده نمود به شرطی که حداقل دو پیچ برای هر اتصال مورد استفاده قرار.گیرد  سطوح مفصل های قابل تنظیم، لوله های تلسکوپی و غیره باید ب ه طور پیوسته به زمین متصل شوند ب ه طوری که همواره.نقطه تماس دارای یک ارتباط مطمئن الکتریکی باشد  پیچ ها یا سایر قطعات ترمینال اتصال زمین باید از جنس برنج یا فلز اتی انتخاب گردند که سطح آنها زنگ نزده و .همواره تماس الکتریکی مطمئنی را برقرار نمایند  تمام هادی های درونی یا بیرونی که بوسیله ترکیب رنگ سبز– زرد مشخص شده اند باید فقط به ترمینال اتصال زمین وصل شوند[ 37 ]. سیم کشی درونی و بیرونی راغ چ در های روشنایی جاده ای و خیابانی باید از یک بست کابل مناسب استفاده گردد ب ه نحوی که هادی های تغذی ه، کشش کمتری را در نقاط اتصال به ترمینال ورودی م تحمل گردند . مقادیر نیرو ی ها کشش ی و گشتاور پیچشی وارده به کابل های تغذیه یک چراغ روشنایی ب ستگی به وزن آن دار ن د. در حالت معمول، این کابل ها می بایست تحمل نیروی کشش N 41 و گشتاور پیچشی Nm 20 /1 .را داشته باشند اما برای چراغ های نصب شده در ارتفاع بیش ازm 21 و در جایی که وزن کابل های تغذیه بر روی بست کابل تاثیری بیش ازkg 3 را داشته باشد، این کابل ها باید بتوانند یک نیروی کششی N 311 و گشتاور پیچشی Nm 70 /1 را تحمل نمایند[ 30 ] . برای تغذیه چراغ باید از هادی های مسی با سطح مقطع حداقل2 mm 0/3 استفاده گردد. سطح مقطع نهایی می بایست با استفاده از جدول3 - 33 تعیین گر دد[ 37 ] . ورودی های کابل به چراغ باید مناسب باشند، به نحوی که سیم ها به طور کامل محافظت شده و هنگامی که کاندویت ، کابل یا بند قابل انعطاف با هم چفت می شوند، درجه حفاظت حاصل در برابر گرد و غبار یا رطوبت مطابق با طبقه بندی .چراغ باشد ورودی های کابل به چراغ بای د دارای لبه صیقل ی دن باش به نحوی که آسیبی به روکش آن وارد نگردد. بست سیم باید از مواد عایقی محکم تهیه شده باشد و حداقل یک قسمت آن ثابت شده یا یکپارچه با چراغ باشد. همچنین به مرور زمان اگر بست ها سفت یا شل.شوند، نباید به کابل یا بند آسیبی وارد شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 135 سیم کشی درونی چراغ می بایست آنچنان محافظت گردد که نتواند با لبه های تیز، پرچ ها، پیچ ها و اجزاء مشابه یا ب وسیله قطعات جابجا شونده کلیدها، مفصل ها، لوازم باال برنده و پایین آورنده، لوله .های تلسکوپی و قطعات مشابه آسیب ببیند سیم کشی نباید در امتداد محور طولی کابل بی ش از 741 تابیده شود[ 30 ]. جدول3- 33 :سطوح مقاطع نامی هادی ها بر حسب حداکثر جریان هادی های خشک ، سخت یا ب ه هم تابیده هادی انعطاف پذیر حداکثر جریان عبوری از ترمینال ( A ) اندازه ترمینال سطح مقطع نامی2 mm اندازه ترمینال سطح مقطع نامی2 mm - 3 2 7 7 3 0 4 3 - 30 /1 تا0 /3 3 تا0 /2 0 /3 تا3 0 /3 تا3 0 /2 تا4 3 تا31 4 تا34 31 تا20 1 1 3 2 7 7 3 یا0 (3) 4 3 3/1 0 /1 تا3 30 /1 تا0 /3 3 تا0 /2 0 /3 تا3 0 /3 تا3 0 /2 تا4 3 تا31 4 تا34 2 4 31 34 21 20 72 31 47 (3 )برای هادی های انعطاف پذیر با سطح مقطع2 mm 4 با ساختار ویژه، ترمینال با اندازه3 مناسب نبوده و توصیه می گردد که از ترمینال با اندازه0 .استفاده شود حفاظت در برابر شوک الکتریکی چراغ ها باید به گونه ای طراحی و ساخته شوند که در مواقع نصب و سیم کشی، نظافت و یا تعویض المپ ها یا راه ان دازها، قطعات برقدار قابل دسترس نباشند. حفاظت در برابر شوک الکتریکی باید برای تمامی روش ها و موقعیت های نصب و همچنین برای تمامی حالت های قرار گیری چراغ های قابل تنظیم حفظ شود[ 37 ]. آزمون های چراغ برخی از آزمون های مهم چراغ های روشنایی راه ها که می بایست بر ،اساس استاندارد انجام پذیرند شامل آزمون های دوام ،و گرمایش مقاومت در برابر نفوذ گرد و غبار و رطوبت ،مقاومت عایقی و استقامت الکتریکی ،مقاومت در برابر حرارت ، آتش و ایجاد مسیر خز شی ، ترمینال های پیچی، ترمینا ل های بدون پیچ و اتصاالت الکتریکی می باشند[ 30و37 ]. همچنین دو آزمون مقاومت در برابر نیروی باد و شکستگی شیشه نیز که حتی قابل انجام توسط خریداران چراغ می باشند، نشان دهنده مراعات حدود مشخص شده در استاندارد چراغ برای صحت کارکرد و ایمنی آن هستند. -------- صفحهٔ بعد -------- 3 سوه 3 3 اب 5 ک نها : [] 7 ۹ ی ی > دسته دایکاست ۵ ورق استبل مفتول فنری اکسترود مفتول فنری از جنس مواد مم: و ورف و ز ۰ 1 ۰ مواد مصنوعی 7 گروه قفل فنری ستیل فولاد کربنی آبکاری شده 0 مفتول فنری از جنس فولاد زنگ نزن 0 مفتول فنری از جنس فولاد کربنی آبکاری شده 0 فولادزنگ نزن فولا آبکاری شده دایکاست یک‌تکه جدا دایکاست یکپارچه با بدنه با | دایکاست جدا ازبدنه با بست لوله فلز از نظر جنس و کیفیت دایکاست یک‌تکه یک‌پارچه با بدنه ,۱ زبدنه با بست وله فازی از بدنه از جنس آلومینیوم بست لوله فلزی جدا جدا پذیرش بازو به‌صورت امکان تغییر زاویه : از نظر امکانات اضافی | ۵ پذیرش لوله در سایزهای مختلف ۱۱ ۳۳۹۱/۳۳۰۵ | ۵ امکان مشخص شدن زاویه نصب چراغ آفقی و عمودی داخل یا خارج جراغ را 7 ورق فولاد گالوانیزه گرم پس از |(] ورق فولاد با پوشش رنگ ‏ |( ورق فولاد گالوانیزه پس از عملیات 0 ورق آلومینیوم 7 صفحات غیر فلزی مد ۱ ۱ 0 فولاد زنگ‌نزن 3 برنجی با آبکاری نیکل کرم 0 فولاد آبکاری شده حباب پلیکربنات تزریقی برای پائین‌تر از ۲۵۰ واأت ظرفیت خازن: میکرو فاراد وزن کامل با تجهیزات: کیلوگرم قطر لوله گیر: سانتی‌متر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 130 0 - 0 - مشخصات فنی و استاندارد پایه های روشنایی پایه های روشنایی راه ها باید بر اساس مجموعه استاندارد ملی شماره4032 و یاBS EN 40 ساخته و مورد آزمون قرار گرفته باشند. در این بخش، براساس استانداردهای مزبور، موارد مهم و کاربردی که باید مورد توجه استفاده کنندگان ا ز این پایه ها باشد، آورده شده است. جهت م وارد تکمیلی باید به هر یک از استانداردهای مربوطه مراجعه نمود. تعاریف و اصالحات بکار رفته در این بخش مطابق با مر ا[ جع33 - 33] می ن باش.د الزامات عمومی و ابعاد الزامات عمومی و ابعاد برای پایه های روشنایی، بازوها، جعبه تقسیم، محل ورود کابل و ترمینال اتصال زمین بر اس اس جع ا مر [ 01 - 33 ]می باشد که موارد مهم آن ارائه می شود. این مقررات برای پایه های روشنایی بدون بازو (نصب چراغ در باالی پایه) تا ارتفاع21 متر و پایه های روشنایی با بازو تا ارتفاع33 متر می باشد[ 01 - 33 ]. ابعاد اصلی در پایه های روشنایی 0 - 0 - 2 - 1 - پایه های بدون بازو)(نصب چراغ در باالی پایه ارتفاع نامی پایه که باh نشان داده می شود در واقع ارتفاع از سطح زمین تا لبه لوله نشان داده شده در شکل3 -4 می باشد. مقادیرh باید از جدول3 - 37 انتخاب شوند[ 33و33 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۸ ی آبین‌نامه روشنایی راه‌ها جدول ۱۳- ۸: ارتفاع نامی برای پایه‌های بدون بازو بل ۱ ۱ شکل ۶-۸: پایه‌های بدون بازو ۲-۲-۸-۸- پایه‌های بازودار ارتفاع نامی پایه (1) ارتفاع پایه از زمین تا نقطه نصب چراغ بوده (شکل ۷-۸) و می‌تواند براساس جدول ۱۳-۸ انتخاب می‌شود. طول تصویر بازو (۷۷) می‌تواند برابر یا کمتر از ]۰/۳۵ باشد. همچنین برای زاویه نصب چراغ (0) نیز مقادیر جدول ۱۵-۸ توصیه می‌گردد[۴۹ و۴۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 133 جدول3- 33 : ارتفاع نامی برای پایه های بازودار h )(متر 0 4 3 3 3 31 32 33 30 34 33 جدول3- 30 :زاویه نصب چراغ  )(درجه 7 0 31 30 جدول3- 34 : تصویر بازو W )(متر 7 /1 0 /1 30 /1 1 /3 20 /3 0 /3 1 /2 20 /2 0 /2 1 /7 0 /7 0 /3 شکل3- 3: پایه های بازودار 0 - 0 - 2 - 3 - دریچه پایه و سوراخ ورودی کابل به پایه موقعیت دریچه و سوراخ ورودی ک ابل به پایه در شکل3 - 3 ( نشان داده شده است. ارتفاع لبه پایین دریچهC ) از زمین نباید کمتر از711 ( میلیمتر باشد. مقادیر حداکثر برایC) مشخص نشده است ولی توصیه می شود این مقدار در حدود 411 .میلیمتر باشد ابعاد دریچه و س وراخ ورودی کابل به پایه که در شکل3 - 3 نشان داده شده اند، می توانند مقادیر مشخص شده در جدول 3 - 33 و جدول3 - 33 را داشته باشند[ 33 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- 244 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها جدول3- 33 : ابعاد دریچه پایه b (mm) a (mm) 23 523 91 535 31 322 31 222 52 922 31 922 42 922 522 922 522 122 532 122 551 522 522 522 * 41 * 532 * 522 * 532 * 522 * 422 * فقط برای پایه بتنی جدول3- 33 : ابعاد سوراخ ورودی کابل y (mm) X (mm) 512 12 512 52 512 31 شکل3- 3: دریچه پایه و سوراخ ورودی کابل )(ابعاد به میلیمتر به منظور ت ا مین ایمنی در موقع باز کر دن دریچه، جهت قرارگیری آن باید به صورت موازی با بازو و در خارج از مسیر .حرکت ترافیک باشد شکل3 - 3 موقعیت دریچه را نشان می دهد. دریچه برای جلوگیری از ایجاد آسیب باید صاف و عاری از مانع و لبه های تیز و برنده باشد. شعا ع کنج(N) در دریچه پایه های فلزی بایدmm 21 یا نصف عرض دریچه(b) ، هرکدام .که کمتر باشد در نظر گرفته شود 0 - 0 - 2 - 0 - پایین پایه و مسیر کابل 0 - 0 - 2 - 0 - 1 - درب دریچه در پایه.های فلزی، درب دریچه از نظر حفاظت در برابر خوردگی باید معادل شرایط فراهم شده در پایه باشد در پایه های بتنی در ب دریچه از نظر حفاظت در برابر خوردگی باید معادل شرایط فراهم شده برای یک پایه فلزی باشد. درب باید ب ه صورت مقاوم، دسترسی غیر مج از را به وسیله یک سازوکار قفل تا مین نماید[ 33 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 241 0 - 0 - 2 - 0 - 2 - متعلقات لوازم الکتریکی در این قسمت از پایه، مواقعی که از یک سینی (صفحه) فلزی جهت نصب تجهیزات استفاده می شود، درجه حفاظت خوردگی آن باید مشابه درب فلزی دریچه باشد. در صورت استفاده از صفحات نگهدارنده دیگری در این قسمت، مواد ساخت آنها نباید رطوبت پذیر باشد[ 33 .] 0 - 0 - 2 - 0 - 3 - مسیر کابل های برق مسیر عبور کابل از بخش پایین پایه تا محل اتصال چراغ نباید دارای ابعادی کمتر از33 میلیمتر باشد. مسیر کابل از محل سوراخ ورودی کابل تا بخش پایین پایه (دریچه) نباید دارای ابعادی کمتر از01 میلیمتر باشد. تمام مسیر کابل برای جلوگیری از آسیب و خراش کابل باید صاف، عاری از مانع و لبه های تیز و برنده باشد[ 33 ]. 0 - 0 - 2 - 0 - 0 - درجه حفاظت قسمت هایی از پایه که روی سطح زمین قرار می دن گیر، در زمان بسته بودن می بایست از درجه حفاظت زیر برخوردار دن باش[ 02 - 03 ]: الف- تمام قسمت ،های دریچه پایه بدون در نظر گرفتن ارتفاع آن از سطح زمینIP3X؛ ب- سایر قسمت های پایه به غیر از دریچه که ارتفاعی تا0 /2 متر باالی ،سطح زمین دارندIP3X؛ ج- سایر قسمت های پایه به غیر از دریچه که ارتفاعی بیش از0 /2 ،متر باالی سطح زمین دارندIP2X . روی یک نمونه از انواع و ابعاد مختلف درب دریچه در حالتی که روی پایه یا بخشی از پایه بسته شده است، باید یک آزمون نوعی انجام شود. تجهیز آزمون، چک ش پاندولی ضربه یا چکش سقوط آزاد بوده و تعداد ضربه ها نیز7 عدد در یک نقطه می باشد. محل ضربه باید نقطه مرکزی درب دریچه در انواع قوس دار، صاف یا سه وجهی باشد. در درب های دو وجهی این نقطه باید در مرکز وجه بزرگتر یا معادل آن باشد. بعد از آزمون موارد زیر باید ب:رقرار باشند  سازوکار قفل باید صحیح و فعال باقی بماند؛  درب باید دسته بندی حفاظتIP)) پایه را برآورده نماید؛  .هیچگونه نشانه قابل رویت از شکستگی یا شکاف نباید وجود داشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 242 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها شکل3- 3 :نمای مقابل برای آزمون ضربه دریچه 5 - درب قوس دار 3 - درب عای 2 - درب سه وجهی 9 -درب دو وجهی شکل3- 31 :نمای باال برای آزمون ضربه درب دریچه 0 - 0 - 2 - 0 - 5 - ترمینال زمین الزامات زیر برای مواقعی است که پایه به وسیله ترمینال، زمین می:شود الف- ترمینال زمین بکار رفته نباید دچار خوردگی شود؛ ب- ترمینال زمین باید دارای یک سطح تماس مناسب برای نصب هادی اتصال زمین باشد؛ ج- .ترمینال زمین باید به آسانی دیده شده و در دسترس باشد به جز درب دریچه، می بایست بین تمام قسمت های فلزی قابل دسترس پایه، بازوهای نصب شده و ترمینا ل زمین ، اتصال الکتریکی مطمئن برقرار باشد. این الزام اتصال الکتریکی، شامل آرماتورهای فلزی پایه های بتنی نمی.باشد قطعه ثابت ترمینال زمین باید بگونه ای طراحی و اجرا شود که به هنگام بستن کلمپ در جای خود نچرخد. اگر قطعه ثابت ترمینال زمین شامل یک پیچ باشد، اندا زه آن نباید ازM8 کمتر باشد. بخش محکم کننده اتصال زمین باید به گونه ای .طراحی شده باشد که از آسیب رسیدن به هادی زمین یا عایق آن در هنگام باز و بسته کردن جلوگیری گردد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 243 ترمینال اتصال زمین یا خود پایه یا صفحه نصب قطعات نزدیک ترمینال باید بگونه ای قابل رویت و با دوام ب ا نماد نشانه.گذاری شده باشد 0 - 0 - 2 - 5 - گودی کاشت و صفحه زیر پایه برای پایه هایی که در زمین طبیعی دفن می شوند (با یا بدون بتن ریزی اطراف آن)، گودی کاشت(e) باید از بین مقادیر داده شده در جدول3 - 33 با توجه به اندازه گیری و شرایط.زمین انتخاب شود صفحه زیر پایه نیز در صورت نیاز بایدmm ( 711 × 711 ) یاmm ( 311 × 311 ) با حداقل ضخامتmm 3 باشد[ 01 ]. 3 - صفحه زیر پایه 2 - ( 711 × 711 یا311 × 311) ابعاد به میلیمتر شکل3- 33: گودی کاشت و صفحه زیر پایه جدول3- 33 : حداقل گودی کاشت ارتفاع نامی )پایه (متر حداقل گودی کاشت (e) برحسب میلیمتر 0  3111 311 411 4 3211 3111 311 3 و3 3011 3211 3111 31 و3 3311 3011 3211 32 2111 3311 3011 33 2011 2111 3011 30 2011 2111 3011 34 2011 2111 3011 33 2011 2111 3011 21 2011 2111 3311 -------- صفحهٔ بعد -------- 240 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 0 - 0 - 2 - 6 - صفحه فلنج طرح صفحه فلنج و پیچ های نصب پایه باید با بکارگیری روش های طراحی یا آزمون بررسی شوند. طرح صفحه فلنج باید مطابق شکل3 - 32 باشد. در این طرح، برای صفحه فلنج های مربعی با چهار سوراخ، مقادیر𝛼1 و𝛼2 برابر خواهند بود و باید از جدول3 - 21 انتخاب شوند. برای قطر سوراخ ها یا عرض سوراخ شکاف دار، مقادیرd باید مورد استفاده ق .رار گیرد همچنین فاصله بین لبه سوراخ یا شکاف تا لبه صفحه فلنج باید حداقلd باشد. در این طرح، اگر سوراخ شکاف دار مورد استفاده قرار می گیرد، بیشینه چرخش مجاز باید0  درجه باشد. واشرهای مورد استفاده بین مهره و صفحه فلنج نیز باید مطابق باEN ISO 7093 دن باش[ 01 ]. جدول3- 21: فاصله مرکز پیچ های نصب1 a و2 a به میلیمتر 322 351 312 331 222 231 922 912 122 112 شکل3- 32 :طرح صفحه فلنج 0 - 0 - 2 - 0 - ابعاد محل اتصال چراغ به پای ه اتصال چراغ به پایه می تواند مطابق با شکل3 - 37 و شکل3 - 33، بوسیله پیچ یا نگهدارنده .های دیگری صورت پذیرد ابعاد محل اتصال نیز بر اساس جدول3 - 23 و جدول3 - 22 می دن باش[ 01 ]. 5 - عفحه فلنج مربعی 3 - عفحه فلنج دایره ای 2 - محل پیچ های نصب 9 - سورا دایره ای 1 - سورا اکافرار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 245 جدول3- 23 : ابعاد محل اتصال چراغ روی پایه بدون بازو (mm) 1l (mm) 1 d 32 52 32 53 522 35 522 33 522 34 312 523 312 523 شکل3- 37 : نصب چراغ روی پایه بدون بازو جدول3- 22 : ابعاد محل نصب چراغ روی بازو (mm) 2l (mm) 2 d 522 93 312 93 922 93 522 52 312 52 922 52 522 53 312 53 922 53 شکل3- 33: نصب چراغ روی بازو حدود تغییرات مجاز ابعاد پایه (رواداری)ها 0 - 0 - 3 - 1 - راستایی ( رواداری راستایی پایهX و ΔX ) از حالت عمودی با توجه به شکل3 - 30 به صورت زیر است[ 33 ]: 𝑙 =h+e X0.003 𝑙 ∆𝑙1m ΔX 0.003∆𝑙 X: اندازه انحراف در طول کل ΔX: اندازه انحراف روی یک بخش از طول کل. -------- صفحهٔ بعد -------- 246 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها شکل3- 30: تغییر مکان پایه از حالت عمودی اندازه گیری باید در شرایطی که پایه به صورت افقی قرار داده شده است.، انجام شود 0 - 0 - 3 - 2 - طول کل پایه های بدون بازو رواداری طول کل پایه بدون بازو باید مطابق زیر باشد[ 33 ]:  پایه های تا ارتفاع31 :متر20  ،میلیمتر  پایه های بلندتر از31 :متر4 /1 % . 0 - 0 - 3 - 3 - طول کل پایه های بازودار رواداری طول کل پایه های بازودار باید مطابق زیر باشد[ 33 ]: - ه پای های تا ارتفاع نامی31 :متر3 % ، - پایه های بلندتر از31 :متر2 /3 % . طول کل پایه برای پایه های با صفحه فلنج برابرh و برای پایه های دارای قسمت کاشت در زمین برابر(h+e) می.باشد 0 - 0 - 3 - 0 - تصویر بازو رواداری تصویر بازو باید2 %  باشد[ 33 ]. 0 - 0 - 3 - 5 - زاویه نصب چراغ رواداری زاوی ه محور نصب چراغ تا سطح افق، زمانی که تحت بار نیست باید2 ± درجه باشد. همچنین انحراف بین زاویه بازو و زاویه نصب نیز نباید از2 ± درجه بیشتر باشد[ 33 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 240 0 - 0 - 3 - 6 - ابعاد دریچه پایه و سوراخ کابل ابعاد دریچه پایه و محل ورودی کابل به پایه نیز حداکثر می تواند31 میلیمتر بیش ا ز مقادیر داده شده در بند 3 - 3 - 2 - 7 - باشد[ 33 ]. 0 - 0 - 3 - 0 - سطح مقطع پایه 0 - 0 - 3 - 0 - 1 - پایه های فلزی رواداری محیط پایه باید3 %  .باشد رواداری تغییر فرم برای سطح مقطع دایره ،ای7 % قطر آن است که از روی محیط اندازه گیری شده در همان قسمت تعیین می شود.)(بدون در نظر گرفتن لبه تغییر فرم برای سطح مقطع چند وجهی3 % اندازه اسمی آن روی سطح چند وجهی است[ 33 ]. 0 - 0 - 3 - 0 - 2 - پایه های بتنی رواداری محیط پایه باید2 %  .باشد بیشینه تغییر فرم در سطح مقطع باید0 %  مقدار اسمی یا31  میلیمتر هرکدام که کوچکتر است، باشد[ 33 ]. 0 - 0 - 3 - 0 - ابعاد محل ا تصال چراغ رواداری طول محل اتصال برای𝑙1 و𝑙2 باید2  ( میلیمتر باشد شکل3 - 37 و شکل3 - 33 .) رواداری قطر محل اتصال برای1 d و2 d (باید به شرح زیر باشد شکل3 - 37 و شکل3 - 33 :) الف- در صورت فوالدی بودن لوله اتصال چراغ، براساسEN 10210-2 وEN 10219-2؛ ب- در صورت آلومینیوم بودن لوله اتصال چراغ، براساسEN 775-8؛ ج- در صورتی که محل اتصال چراغ با پ ایه روشنایی ب ه صورت یکپارچه باشد و هنگام فرآیند تولید، پایه یا بازوی آن فرم داده شود، رواداری آن2 %  می باشد[ 33 ]. 0 - 0 - 3 - 3 - پیچش یا تابیدگی پایه 0 - 0 - 3 - 3 - 1 - پایه های دفنی در موقع نصب پایه، زاویه بین خط مرکزی بازو و خط گذرنده از مرکز دریچه پایه نباید از موقعیت طراحی مورد نظر ب یش از0 درجه اختالف داشته باشد[ 01 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- 240 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 0 - 0 - 3 - 3 - 2 - پایه های دارای صفحه فلنج ساخت بازوی پایه و صفحه فلنج باید به گونه ای باشد که خط مرکزی بازو را از موقعیت طراحی مورد نظر نسبت به صفحه فلنج در محدوده0  درجه بپذیرد[ 01 ]. 0 - 0 - 3 - 14 - رواداری عمودی برای پایه های دارای صفحه فلنج، زاویه بین محور عمودی پایه و محور عمود صفحه فلنج نباید بیشتر از3 .درجه باشد معیارهای طراحی پایه این بخش، معیارهای مورد استفاده در طراحی پایه های روشنایی ساخته شده از جنس بتن، فوالد و آلومینیوم را پوشش داده و مواد دیگر مانند چوب، پالستیک، آهن ر یخته گری و غیره را شامل نمی[گردد07 ] . 0 - 0 - 0 - 1 - مبنای بارهای اعمالی به پایه های روشنایی 0 - 0 - 0 - 1 - 1 - بارهای مرده این بارها ناشی از جرم های بازو و چراغ بوده که .باید در نظر گرفته شوند 0 - 0 - 0 - 1 - 2 - فشار باد الف) کلیات مشخصات فشار باد) z q( برحسب2 N/m برای هر ارتفا( عZ) از سطح زمین باید از معادله(3 - 3) محاسبه شود. 3 - 3 𝑞(𝑧) = 𝛿× 𝛽× 𝑓× 𝐶𝑒(𝑧) × 𝑞( 10) که در ،رابطه فوق𝑞(10) فشار باد مرجع ، 𝛿 ضریب وا بست ه به اندازه پایه ، 𝛽 ضریب وا بست ه به رفتار دینامیک ی پایه ، 𝑓 ضریب توپوگرافی و𝐶𝑒(𝑍) ضریب وا بست ه به زمین و عوارض زمین در پای پایه روشنایی و نیز ارتفاع پایه از سطح ن زمی (z ) می .باشد ( ب) فشار باد مرجع𝒒(𝟏𝟎) ) مقدار 𝑞(10) بر حسب2 N/m که وابسته به موقعیت جغرافیایی پایه روشنایی می باشد، با استفا ده از( رابطه3 - 0) بدست می آید. 3 - 0 𝑞(10) = 0.5𝜌(𝐶𝑠)2 × 𝑉𝑟𝑒𝑓 2 که در،رابطه فوق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 243 𝑉𝑟𝑒𝑓: س رعت متوسط باد در ارتفاع 31 متری از سطح عوارض زمین (از طبقه ندی ب نوع II ( جدول3 - 27 )) که به مدت 31 ثانیه وزیده و دارای احتمال وقوع سالیانه 12 /1 .باشد 𝑉𝑟𝑒𝑓 از رابطه (3 -4 )بدست می آید. 3 -4 𝑉𝑟𝑒𝑓= 𝐶𝐴𝐿𝑇× 𝑉𝑟𝑒𝑓.𝑜 𝑉𝑟𝑒𝑓.𝑜 : مقدار اصلی سرعت باد مرجع در ارتفاع 31 متری از سطح دریا که از نقشه های ورزش باد بدست می ؛ آید 𝐶𝐴𝐿𝑇 : ضریب ارتفاع بوده که مقدار عددی آن برابر 3 در نظر گرفته می شود مگر آنکه مقدار آ ن در استانداردهای مربوطه به گونه دیگری مشخص شده باشد ؛ 𝐶𝑠 :ضریب آماری بر اساس داده های مقادیر باد بحرانی هواشناسی ، برای پایه های روشنایی مقدار این ضریب√0.92 در نظر گرفته می شود؛ 𝜌 : چگالی هوا بوده و به ارتفاع، دما و فشاری که در حین وزش باد شدید به وجود می آید، بستگی دارد و مقدار آن 3 Kg/m 20 /3 در نظر گرفته می .شود ج) ضریب𝛅 برای اندازه پایه روشنایی ضریب δ ( در رابطه3 - 3 ) به میزان سطح مقطع باد .خور بستگی دارد ابعاد در نظر گرفته شده برای سطح بادخور پایه بزرگ ترین مقدار آن در یک جهت پایه می .باشد در مورد پایه های روشنایی این مقدار، ارتفاع نامی پایه های روشنایی برحسب متر .است مقدار عددی ضریب δبرای پایه های روشنایی از( رابطه3 - 3) به دست می آید. 3 - 3 𝛿= 1 −0.01ℎ د) ض ریب𝛃 یا ضریب رفتارهای دینامیکی پایه های روشنایی ضریب β ( در رابطه3 - 3 ) که از شکل3 - 34 بدست می ،آید به دوره تناوب مبنای ارتعاشات وارده(T) و میرایی سیستم پایه های روشنایی یا چراغ بستگی دا.رد به طور کلی افزایش بار ناشی از رفتار دینامیکی پایه های روشنایی در برابر وزش باد را با اعمال این ضریب در محاسب ات در نظر می ن گیر .د 3: فلز 2 :بتن پیش تنیده 7 : بتن مسلح 3 : کامپوزیت پلیمری تقویت )شده با فیبر (الیاف شکل3- 34 : ضریب𝛃 برای رفتار دینامیکی پایه های روشنایی -------- صفحهٔ بعد -------- 214 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها دوره تناوب ارتعاشات (T)برحسب ثانیه از طریق محاسبه یا به وسیله آزمون بدست می .آید ه ) ضریبf یا ضریب توپوگرافی ضریب توپوگرافی(f) ( در رابطه3 - 3 ) باید یک در نظر گرفته شود، مگر ای ن که توپوگرافی به عنوان یک بخش مهم در نظر گرفته شود. در شرایطی که توپوگرافی یک مشخصه مهم است، باید از روش پیوستA استانداردEN40-1 استفاده .نمود ارتفاع مورد استفاده برای محاسبه𝐶𝐴𝐿𝑇 .باید ارتفاع پایه شیب توپوگرافی در جهت مخالف باد باشد و )ضریب 𝑪𝒆(𝒁) یا ضریب در معرض وز ش باد بودن ضریب 𝐶𝑒(𝑍) ( در رابطه3 - 3) که مشخص کننده میزان تغییرات فشار باد می ،باشد به ارتفاع از سطح عوارض زمین بستگی .دارد مقدار عددی این ضریب می تواند از جدول3 - 23 و یا شکل3 - 33 هرکدام که مناسب .تر باشد، تعیین گردد در تعیین این ضریب، نیاز به مشخص شدن نوع عوارض زمین بوده که بر اساس طبقه بندی بدست می آید. این طبقه بندی بر اساس جدول3 - 27 صورت می پذیرد. جدول3- 27: طبقه بندی عوارض زمین طبقه بندی شرح I - دریای باز و متالطم - ساحل دریاچه با حداقل 0 کیلومتر فضای بازکه باد بتواند به آسانی و بدون هیچ مانعی در آن بوزد - فضای مسطح بدون هیچگونه مانع II - مزارع محصور شده با خانه های روستایی کوچک یا و درخت ان III - نواحی حاشیه شهرها یا مناطق صنعتی و جنگل های دائمی IV - مناطق شهری که دست کم 30 % سطح زمین از ساختمان هایی پوشیده شده که ارتفاع متوسط آنها بیشتر از30 متر است برای نصب پایه رو شنایی روی پل ها، ارتفاع Z از سطح آب یا سطح زمین که پل بر فراز آن احداث می شود در نظر گرفته می .شود هنگامی که طبقه بندی عوارض زمین توسط کارفرما مشخص نشده باشد، محاسبات می بایست با در نظر گرفتن طبقه بندی عوارض از نوعII .انجام شود شکل3- 33 : ضریب در معرض وزش باد بودن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 211 جدول3- 23 ( : ضریب در معرض وزش باد بودن𝑪𝒆(𝒁) ) ارتفاع از سطح زمین برحسب متر (z) طبقه بند ی عوارض زمین I II III IV 21 23 /7 3 3 /2 23 /2 32 /3 33 33 /7 3 3 /2 23 /2 43 /3 33 33 /7 33 /2 21 /2 40 /3 33 31 /7 31 /2 34 /2 41 /3 34 13 /7 4 4 /2 33 /2 04 /3 30 17 /7 42 /2 13 /2 04 /3 33 33 /2 03 /2 12 /2 04 /3 37 33 /2 02 /2 34 /3 04 /3 32 33 /2 33 /2 33 /3 04 /3 33 37 /2 3 3 /2 30 /3 04 /3 31 33 /2 70 /2 33 /3 04 /3 3 33 /2 23 /2 33 /3 04 /3 3 43 /2 23 /2 47 /3 04 /3 3 03 /2 37 /2 47 /3 04 /3 4 33 /2 13 /2 47 /3 04 /3 0 73 /2 37 /3 47 /3 04 /3 3 70 /2 31 /3 47 /3 04 /3 7 13 /2 31 /3 47 /3 04 /3 2 33 /3 31 /3 47 /3 04 /3 3 33 /3 31 /3 47 /3 04 /3 0 - 0 - 0 - 1 - 3 - ( ضریب شکلc) ) الف ضریب شکل برای مقاطع دایره ای و هشت ضلعی  برای مقاطع دایره ای شکل ، ضریب c از منحنی7 در شکل3 - 33 بدست می.آید  برای مقاطع هشت ضلعی با نسبتD /r کوچکتر از130 /1 که در آ نr ش عاع گوشه وD فاصله هر دو ضلع روبروی هم از هشت ضلعی می باشد، ضریب شکل c از منحنی3 در شکل3 - 33 بدست می .آید  برای مقاطع هشت ضلعی با نسبتD /r بزرگتر از130 /1 ، ضریب شکلc از منحنی2 در شکل3 - 33 بدست می .آید نکته 3 - در هنگام محاسبه لنگر، کل ارتفاع پایه روشنایی به قطعات با ارتفاع کمتر از2 متر تقسیم می شود . نکته 2 - نسبت D / r که در محاسبه مقدار عددی ضریب شکلc بکار رفته است باید در نقطه میانی هر قطعه در نظر .گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- 212 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 3 - مقطع هشت ضلعی با r D < 0.075 2 - مقطع هشت ضلعی با r D ≥0.075 7 - مقطع دایره ای شکل3- 33 : ضریب شکل برای مقاطع دایره ای و هشت ضلعی برای استفاده از این منحنی، عدد رینولدز(Re) از رابطه(3 - 3 )بدست می:آید 3 - 3 𝑅𝑒= 𝑉𝐷 𝑣 ،که در رابطه فوق V :سرعت باد بر حسب متر بر ثانیه بود ه و از رابطه(3 - 3) بدست می آید . 3 - 3 𝑉= 1 𝐶𝑠 √𝑞(𝑧) 0.5𝜌𝛿𝛽 D :قطر پایه روشنایی یا فاصله بین دو ضلع روبرو هم ی برحسب ؛ متر v: ویسکوزیته جنبشی هوا در 21 درجه سیل سیوس که با( رابطه3 - 31 )برابر می باشد . 3 - 31 𝑣= 15.1 × 10−6 𝑚2/𝑠 (z) q ، ρ ، δ ، s C و β در بخش های قبلی تعریف شده.اند )ب ضریب شکل برای پایه های روشنایی و بازوهای دارای سطو ح مقاطع دیگر برای سطوح مقاطعی به غیر از دایره ای شکل و هشت ضلعی ، ضریب شکل باید از روی استانداردهای ملی یا بر اس اس نتایج آزمون قابل اعتماد به دست آید[ 07 ] . -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 213 )ج ضریب شکل برای چراغ ها برای چراغ های نصب شده بر روی پایه،های روشنایی، در صورت دسترسی به تونل باد ضریب شکل افقی و ضریب نیروی باال برنده عمودی ناشی از بادهایی با جهت و امتداد وزش افقی ، با انجام آزمون در این تونل تعیین می .شود در این صورت می بایست حداکثر مقادیر عددی بدست آمده در آزمون تونل باد، به ازا ی بادهایی با امتداد و جهت وزش ±5° با امتداد افقی اختی .ار شوند بارهای عمودی ناشی از باد نیز می بایست تنها هنگامی که نیروی موثر آنها با نیروهای شرایط بارگذاری پایه های روشنایی جمع میشوند، .در نظر گرفته شوند هنگامی که آزمون تونل باد وجود نداشته و یا چنین اطالعاتی ت وسط تولید کننده چراغ ،نیز ارائه نگردد ضریب شکل افقی برابر با3 و ضریب باال برنده نیز برابر با صفر در نظر گرفته می.شود 0 - 0 - 0 - 2 - نیروها و لنگرها 0 - 0 - 0 - 2 - 1 - نیروهای ناشی از فشار باد و بار مرده )الف نیروی افقی بر روی هر قسمت از محور طولی پایه روشنایی نیروی افقی بر حسب نیوتن که بر روی هر قسمت از محور عمود بر سطح افق و در ا متداد طول محور پایه روشنایی ،اعمال شده است با استفاده از( رابطه3 - 33 ) محاسبه می شود[ 07 ] . 3 - 33 𝐹𝑐= 𝐴𝑐× 𝑐× 𝑞(𝑧) که در،رابطه فوق 𝐹𝑐 :نیروی افقی جزئی ناشی از فشار با د بوده که بر پایه روشنایی و در آن بخشی از سطح مقطع که یکنواخت ف رض می شود ، وارد گردد؛ 𝐴𝑐 :سطح مقطع عمودی (سطح بادخور) پایه روشنایی در مسیر وزش باد مستقیم بر حسب مترمربع ؛ c :ضریب شکل قسمت ی از پایه روشنایی که در نظر گرفته شده است ؛ 𝑞(𝑧) :فشار باد طراحی برحسب نیوتن بر متر مربع، در ارتفاعz باالتر از سطح زمین که از مرکز یا وسط سطح بادخور نسبت به زمین سنجیده می.شود ب- نیروی افقی بر روی هر قسمت از سطح بادخور بازو این نیرو بر حسب نیوتون با استفاده از ( رابطه3 - 32 )محاسبه می شود[ 07 ] . 3 - 32 𝐹𝑏= 𝐴𝑏× 𝑐× 𝑞(𝑧) که در ،رابطه فوق 𝐹𝑏 : نیروی جزئی افقی ناشی از باد بوده که بر مرکز سطح مورد نظر بازو ر اث می کند؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 210 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 𝐴𝑏 : مساحت تصویر بازو بر روی صفحه عمود بر جهت وزش باد؛ c :ضریب شکل قسمت ی از بازو که در نظر گرفته می ؛ شود q(z) :فشار باد طراحی برحسب نیوتن بر متر مربع ،در ارتفاع z ب االتر از سطح زمین که از مرکز یا وسط سطح مورد نظر بازو نسبت به زمین سنجیده می.شود )ج نیروهای وارد بر چراغ نیروهای وارد بر چراغ بر حسب نیوتن باید از( رابطه3 - 37 ) محاسبه شوند[ 07 ] . 3 - 37 𝐹𝑙= 𝐴𝑙× 𝑐× 𝑞(𝑧) که در،رابطه فوق 𝐹𝑙 :نیروی جزئی افقی یا عمودی ناشی از فشار باد بر چراغ ؛ 𝐴𝑙 : مساحت تصویر چراغ روی صفحه قائم (عمود بر امتداد باد) برحسب متر مربع ؛ c :ضریب شکل افقی یا عمودی چراغ ؛ q(z) :فشار باد طراحی برحسب نیوتن بر متر مربع، در ارتفاع z باالتر از سطح زمین که از مرکز یا وسط چراغ نسبت به زمین سنجیده می .شود )د نیروهای ناشی از بار مرده نقطه اثر نیروهای عمودی حاصل از جرم بازو و چراغ باید در یکی از مکان :های زیر قرار گیرد نیروهای عمودی ناشی از وزن بازو باید در مرکز جرم بازو عمل نماید؛ .نیروهای عمودی ناشی از اتصال چراغ باید در مرکز جرم چراغ عمل کند، در صورتی که مرکز جرم مشخص باشد اگر این اطالعات مشخص نباش د، نیروهای عمودی ناشی از اتصاالت چراغ باید در فاصله3 /1 برابر کل طول چراغ از محل اتصال بازو به چراغ عمل نماید[ 07 ] . 0 - 0 - 0 - 2 - 2 - لنگرهای ناشی از فشار باد و بار مرده )الف لنگرهای خمشی وارد بر محور پایه روشنایی و بازو به منظور بررسی استقامت پایه روشنایی در مواجهه با ا ،ین رخداد فرض می شود که پایه روشنایی به زمین و بازو ن یز به محور پایه محکم می .شود سپس لنگرهای ناشی از نیروهای فشار باد در نظر گرفته شده برای طراحی و بارهای مرده باید به گونه ای محاسبه شوند که بیشترین لنگر ناشی از بارهای گسترده وارد بر پایه، بازو و چراغ (ها ) را آشکار ساز ن .د بدین منظور کل سازه به قسمت های کوچکتر ی که ارتفاع هر یک از آن ها بیشتر از دو متر نباشد، تقسیم می .شود سپس ن یروی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 215 افقی طراحی برای هر قسمت به طور جداگانه و با استفاده از مساحت تصویر شده، ضریب شکل و فشار باد طراحی مرتبط با همان قسمت محاسبه می شود[ 07 ] . )ب لنگرهای پیچشی وارد بر محور پایه ناشی از بارهای باد برای پایه)هایی با ترکیب نامتقارن از بازو(ها) و چراغ(ها، لنگرهای پیچشی باید برای تمامی مقاطع بحرانی سازه محاسبه .شوند معیارهای پذیرش پایه و آزمون های آن 0 - 0 - 5 - 1 - بارهای آزمون بارهای آزمون برای''آز مون بررسی'' عبارت از بارهای مرده و بارهای بیان شده در بندهای3 - 3 - 3 - 3 - و3 - 3 - 3 - 2 - می ن باش.د 0 - 0 - 5 - 2 - معیارهای مناسب بودن طراحی پایه در صورتی که کلیه موارد ذکر شده در ذیل برآورده شوند، پایه های روشنایی مور د نظر در آزمون ها پذیرفته تلقی می شوند و طراحی آنها مورد ت ا یید می باشد. 0 - 0 - 5 - 2 - 1 - مقررات قابل استفاده بودن پایه الف- انحراف عمودی که در چراغ متصل شده به پایه توسط نیروهای عمودی ایجاد می شود نباید ازW 120 /1 تجاوز کند. در این را ب ،طهW فاصله افقی محل اتصال چراغ به با .زو تا محور پایه (طول بازو) است ب- انحراف افقی موقت چراغ متصل شده به پایه که در حین آزمون بار، توسط بار جزئی ناشی از نیروهای افقی بوجود آمده است، باید مطابق با یکی از کالس های مشخص شده در جدول3 - 20 باشد . جدول3- 20 : حداکثر انحراف افقی موقت چراغ کالس حداکثر انحراف 3 ( W + h ) 29 /2 2 ( W + h ) 25 /2 7 ( W + h ) 52 /2 0 - 0 - 5 - 2 - 2 - مقررات سازه ای الف- برای پایه های روشنایی ساخته شده از فوالد و آلیاژ آلومینیومی، انحراف باقیمانده پس از برداشتن بار آزمون نباید بیش از31 % .انحراف ایجاد شده توسط آزمون بار باشد -------- صفحهٔ بعد -------- 216 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها ب- برای پایه های روشنایی بت نی، انحراف باقیمانده پس از برداشتن بار آزمون نباید بیش از21 % انحراف ایجاد شده .توسط آزمون بار باشد ج) برای پایه های روشنایی کامپوزیتی پلیمری تقویت شده با الیاف، انحراف باقیمانده پ س از برداشتن بار آزمایش ی نباید بیشتر از0 % انحراف ایجاد شده توسط آزمون بار باشد[ 03 ] . 0 - 0 - 5 - 2 - 3 - مقررات حداقل بار نهایی حداقل بار نهایی بدست آمده ، اوال نباید کمتر از بار آزمون ضرب شده در𝛾𝑢 بوده و ثانیا باید بیشترین مقدار حاصله در بین سطوح فهرست شده در بند3 - 3 - 0 - 2 - 3 - باشد. ضریب𝛾𝑢 باید از رابطه(3 - 33 ) بدست آید. 3 - 33 𝛾𝑢= 𝛾𝑡 𝑓𝑦𝑇 𝑓𝑦 × 𝐼𝑇 𝐼 که در،رابطه فوق 𝑓𝑦 : مقاومت مشخصه مواد؛ 𝑓𝑦𝑇: مقاومت واقعی مواد بکار رفته در پایه های روشنایی؛ I : اینرسی مشخص شده؛ 𝐼𝑇: اینرسی پایه های روشنایی تحت آزمون؛ 𝛾𝑡 .: ضریب آزمون در این رابطه، نسبت های کمتر از3 در نظر گرفته نمی شود، در جایی که بیشتر از یک ماده در سازه پایه های روش نایی آزمون ب ه کار می.رود، باالترین نسبت باید پذیرفته شود برای پایه ،های روشنایی فلزی𝑓𝑦𝑇 باید تنش تسلیم در نظر گرفته شود و یا اگر تنش تسلیم وجود نداشته باشد، باید2/1 % تنش معیار باشد. برای پایه ،های روشنایی بتنی𝑓𝑦𝑇 باید مطابق با EN40-4 تعریف شده باشد و باید از قطعات آزمایشی که همزمان با پایه های روشنایی آزمایشی قالب گیری می،شوند تعیین شود. برای پایه ،های روشنایی کامپوزیت پلیمری تقویت شده با الیاف𝑓𝑦𝑇 باید مطابق باEN40-7 تعریف شده باشد و باید از دسته قابل توجهی از پایه ها تعیین گردد[ 03 ] . 0 - 0 - 5 - 2 - 0 - سطح مقطع های بحرانی سطح مقطع های بحرانی برای پایه روشنایی :به شرح ذیل است - نقطه ای که پایه روشنایی در آنجا محکم می شود (به طور معمول در سطح زمین)؛ - لبه پایینی دریچه ها، اگر دو یا چند دریچه تعبیه شده باشد، مقاومت هر دریچه باید تعریف شود؛ - لبه باالیی دریچه ها، برای پایه های روشنایی مخروطی اگر دو یا چند دریچه تعبیه شده باشد، مقاومت هر دریچه باید تعریف شود؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 210 - نقطه ای که پایه به بازو متصل می شود و یا در صورتی که پایه و بازو یکپارچه باشند، نقطه شروع بازو؛ - محل تغییر قطر، هنگامی که پایه های روشنایی پله دار هستند؛ - ه.ر محل بحرانی دیگر، بعنوان مثال محل تغییر ضخامت مواد 0 - 0 - 5 - 2 - 5 - )آزمون بارگذاری تا شکست کامل (اختیاری پس از تکمیل آزمون حداقل بار نهایی (بند 3 - 3 - 0 - 2 - 7 -)، پایه روشنایی ممکن است با صالح دید سازنده به شکست نهایی برسد، در این صورت چنین اتفا.قی باید ثبت شود 0 - 0 - 5 - 3 - فراهم سازی شرایط آزمون پایه روشنایی تحت آزمون باید نماینده کل محموله تولید باشد. پایه روشنایی باید در جهت افقی و یا عمودی تحت آزمون قرار گیرد. در هنگام آزمون در حالت افقی، باید اثر بار مرده که در این شرایط ایجاد می شود را در نظر گرفت و ی ا یک بار خنثی کننده برای تکیه گاه منظور کرد[ 03 ]. در خالل آزمون، پایه روشنایی باید ب ه صورت محکم در عمق کاشت، ثابت شود. نقطه اتکای باالی پایه باید با سطح زمین مطابقت داشته باشد. پایه روشنایی دارای ورقه های فلنج باید به یک ورق محکم در همان اندازه، همان طور که در پایه های روشنایی نهایی بکار می.رود، بسته شود موقعیت دریچه نسبت به مسیر بارگذاری افقی باید در دشوارترین وضعیت مجاز در طراحی و استقرار قرار گیرد. در صورت استفاده از بازو، وضعیت استقرار آن نسبت به موقعیت دریچه نیز .در زمان طراحی، ثابت مانده باشد :یادآوری قبل از انجام آزمون بند3 - 3 - 0 - 3 - ، پایه روشنایی باید یک مرتبه بارگذاری شده و سپس بدون بار شود، به طوری که بار بکار رفته نباید از01 % بار آزمون محاسبه شده در بند3 - 3 - 3 - بیشتر شود[ 03 ]. 0 - 0 - 5 - 0 - اعمال نیروها 0 - 0 - 5 - 0 - 1 - کلیات نیروها باید با بارهای مرده یا توسط وسایلی مانند وزنه، با دقت% 2  اعمال شوند[ 03 ]. 0 - 0 - 5 - 0 - 2 - مقررات قابل استفاده بودن پایه الف) انحراف عمودی برای پایه روشنایی بازودار، ابتدا باید نیروهای عمودی ناشی از وزن چراغ ها و همچنین قسمت منحرف شده بازو از خط قائم اعمال .شوند. انحراف عمودی اتصال پایه روشنایی ناشی از نیروهای عمودی باید محاسبه و در گزارش آزمون ثبت شود نیروهای عمودی در طول کلیه آزمون ها باید .باقی بمانند -------- صفحهٔ بعد -------- 210 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها ب) انحراف افقی نیروهای افقی باید طوری اعمال گردند که لنگرهای حاصله در قسمت ،های بحرانی در پایه روشنایی دست کم برابر لنگرهای حاصله از بارهای آزمون باشند. در نقاط دیگر، لنگرها نباید کمتر از30 % لنگرهای حاصله از بارهای آزمون باشند[ 03 ]. نیروهای افقی باید با حداقل3 .بار افزایش تقریبا مساوی اعمال شوند تا برابر بار آزمون شوند ،در خالل آزمون بارگذاری انحراف افقی ا تصال چراغ باید اندازه گیری و در گزارش ثبت گردد[ 03 ]. 0 - 0 - 5 - 0 - 3 - مقررات سازه ای پس از برداشتن بار آزمون انحراف افقی، میزان انحراف خطی افقی باقیمانده باید اندازه.گیری و ثبت شود 0 - 0 - 5 - 0 - 0 - آزمون حداقل بار نهایی در تکمیل آزمون بند قبل، نیروهای افقی باید به تدریج به حداقل بار نهای ی تعیین شده در بند3 - 3 - 0 - 2 - 7 - رسانده ن شو د. تحت این شرایط، انحرافات افقی و عمودی باید اندازه گیری و ثبت شو ن.د 0 - 0 - 5 - 0 - 5 - )آزمون شکست نهایی (اختیاری هنگامی که این آزمون انجام می شود، بارها باید بطور جزئی اعمال شوند تا این که شکست اتفاق افت د. میزان بارگذ اری .در شکست نهایی باید ثبت شود 0 - 0 - 5 - 5 - گزارش آزمون .گزارش آزمون باید جزئیات آزمون را شرح داده و شامل حداقل اطالعات به شرح زیر باشد 0 - 0 - 5 - 5 - 1 - گزارش آزمون نوعی ،...................نوع پایه روشنایی...................، شماره سریال...................، تاریخ تولید ارتفاع نامی(h) ................... متر، طول تصویر بازو در جهت افقی(w) .................... متر ،چراغ: وزن................... کیلوگرم، سطح بادخور................... متر مربع، طول................... متر 𝛾𝑢 ........................................... = .................................................. ارتباط بین موقعیت دریچه و بازو(ها) بر روی پایه های آزمون شده 0 - 0 - 5 - 5 - 2 - نیروهای الزم برای شبیه سازی بارهای بکاررفته در آزمون لیست نیروهای الزم برای شبیه سازی بارهای به کار رفته در آزمون به صورت جدول3 - 24 .تهیه شوند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 213 جدول3- 24: نیروهای الزم برای شبیه سازی بارهای بکار رفته در آزمون نقطه اعمال نیرو جهت نیروها بار آزمون (N) حداقل بار نهایی (N) نقطه اتصال چراغ عمودی نقطه اتصال چراغ افقی ب ازوها ...... متر عمودی افقی فاصله از محور طولی قرار گرفته در مرکز پایه نقطه اتصال بازو افقی ............ متر باالتر از سطح زمین افقی ............ متر باالتر از سطح زمین افقی ............ متر باالتر از سطح زمین افقی یادآوری- ابعاد پای ه تحت آزمون در یک نقشه به همراه گزارش آزمون ارائه می.شود 0 - 0 - 5 - 5 - 3 - لنگرهای آزمون و میزان انحراف های ناشی از آنها الف- نیروهای عمودی .میزان انحراف عمودی نقطه اتصال چراغ ناشی از نیروهای عمودی ................... متر است ب- نیروهای افقی میزان انحراف ناشی از لنگرهای آزمون به صورت جدول3 - 23 می .باشد جدول3- 23 : لنگرهای آزمون و میزان انحراف حاصل از آن 1 2 3 0 5 6 0 0 3 14 نوع آزمون نوع لنگر لنگر در نقطه اتصال بازو (Nm) ........ لنگر در متری باال تر از سطح زمین (Nm) ........ لنگر در متری باالتر از سطح زمین (Nm) لنگر در لبه پایینی دریچه (Nm) لنگر در لبه باالیی دریچه (Nm) لنگر در سطح زمین (Nm) میزان انحراف تحت اثر بار (m) میزان انحراف باقیمانده پس از برداشتن بار (m) بارهای آزمون لنگر خمشی الزامی لنگر پیچشی الزامی لنگر خمشی واقعی لنگر پیچشی واقعی حداقل بارهای نهایی )(حد تسلیم لنگر خمشی واقعی لنگر پیچشی واقعی ستون های3 و0 این جدول در نقاطی از پایه که تغییر زیادی در سطح مقطع وجود دارد، بکار می.روند -------- صفحهٔ بعد -------- 224 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 0 - 0 - 5 - 6 - گواهی آزمون نوعی گواهی آزمون نوعی شامل حداقل اطالعات زیر است[ 03 ]: .......................نوع پایه روشنایی ..........................، شماره سریال تولید ..........................، تاریخ تولید،... ارتفاع نامی(h) .......................... متر، طول تصویر بازو در جهت افقی(w) ........................... متر .......................... چراغ: وزن .......................... کیلوگرم، سطح بادخور .......................... متر مربع، طول متر u ............................................ = .......................................... :)نوع بازو: (یک، دو یا چند بازویی رابطه بین موقعیت دریچه و بازو(ها) بر روی پایه.های آزمون شده ابعاد پایه تحت آزمون در یک نقشه به همراه این گواهی ارائه می.شود 0 - 0 - 5 - 6 - 1 - نتایج آزمون نوعی - میزان انحراف عمودی ناشی از بارگذار.ی در نقطه اتصال چراغ .......................... متر - .میزان انحراف افقی ناشی از بارگذاری در نقطه اتصال چراغ.......................... متر - میزان انحراف افقی باقیمانده در نقطه اتصال چراغ بعد از برداشتن بار اعمالی در آزمون ........................... متر - میزان بازگشت و ترمیم انحراف بر حسب درصد میزان اولیه انحراف ناشی از بار اعمالی در آزمون .% .......................... - )میزان انحراف افقی ناشی از حداقل بار نهایی (حد تسلیم ........................... متر 0 - 0 - 5 - 6 - 2 - گواهی نامه بدینوسیله گواهی می شود که پایه روشنایی فوق الذکر مطابق با استانداردEN40-3-2 تحت آزمون قرار گرفته و نتایج حاصل بین حداقل و حداکثر حدود قید شده در استاندارد مذکور قرار داشته است. بنابراین طراحی سازه ای این نوع پایه تا یید می.شود صادر شده از سوی امضاء تاریخ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 221 الزامات پایه های فوالدی 0 - 0 - 6 - 1 - مواد 0 - 0 - 6 - 1 - 1 - فوالد فوالد مصرفی باید بر اساس یکی از استانداردهای زیر و یا استانداردهای معادل آنها که مناسب برای آبکاری گالوانیزه گرم باشد، انتخاب گردد. در صورت اعمال این نوع حفاظت در سطح فلز، فوالد جوشان3 نباید مورد استفاده قرار گیرد[4 0 - 00 ]. :ورقه و صفحه فوالدیEN10025 except grade S185 وEN10149-2 وEN10149-1 :لوله فوالدی گرم نورد شدهEN10210 :لوله فوالدی سرد نورد شدهEN10219 :لوله فوالدی زنگ نزنEN10088 0 - 0 - 6 - 1 - 2 - پیچ های پی فوالد مورد استفاده در پیچ های پی باید حداقل کیفیت مکانیکی قید شده در استانداردEN10025 درجهS 235 JR و یا استاند.ارد معادل آن را برآورده نماید 0 - 0 - 6 - 2 - طراحی پایه پایه باید برای پایداری مطمئن در برابر بارهای مرده و بار مشخص شده در بند3 - 3 - 3 - طراحی شده باشد. صحت طراحی می بایست یا از طریق انجام محاسبات بر طبق استاندارد و یا بوسیله انجام آزمون مطا بق با بند3 - 3 - 0 - مورد بررسی .قرار گیرد 0 - 0 - 6 - 3 - جوشکاری 0 - 0 - 6 - 3 - 1 - روند جوشکاری جوشکاری قوس الکتریکی فوالدهای فریتی باید بر طبق استانداردهایEN1011-1 وEN1011-2 و یا استانداردهای معادل انجام شود.جوشکاری قوس الکتریکی فوالد زنگ نزن نیز باید بر طبق استانداردهایEN1011-1 وprEN1011-3 و .یا استانداردهای معادل انجام شود 5 - فوال.دی که بطور کامل اکسیژن زدایی نشره اسق -------- صفحهٔ بعد -------- 222 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها 0 - 0 - 6 - 3 - 2 - روش جوشکاری روش جوشکاری باید بر طبق مجموعه استانداردEN 288-8 و یا استاندارد معادل، مورد ت ا یید قرار گیرد. قطعات تحت آزمون قبل از تولید باید همانند قطعات اصلی باشند. مواد مصرفی و روش ها ی جوشکاری بکار رفته نیز باید آنچنان باش ن د که خواص مکانیکی فلز جوش کمتر از مشخصات تعیین شده توسط طراح برای فلزات پایه نباشد. بررسی در این خصوص باید توسط سرپرست جوشکاری انجام شود. این روش ها باید در صورت لزوم در دوره های هفت ساله بازنگری شده و مورد تا یید مجد.د قرار گیرند 0 - 0 - 6 - 0 - اتصاالت 0 - 0 - 6 - 0 - 1 - کلیات تمامی اتصاالت باید بر طبق مقررات بند3 - 3 - 4 - 2 - طراحی شده باشند. طراحی جزئیات اتصاالت باید بگونه ای باشد .که از باقی ماندن رطوبت و ایجاد خوردگی جلوگیری کند 0 - 0 - 6 - 0 - 2 - اتصاالت اصطکاکی هنگامی که اتصال ب ه صورت ا صطکاکی مورد نظر باشد، تنش.های اضافی در اتصال باید در طراحی در نظر گرفته شود 0 - 0 - 6 - 0 - 3 - اتصاالت جوشکاری شده اتصاالت جوشکاری شده باید بر طبق توصیه های بند3 - 3 - 4 - 7 - .باشند 0 - 0 - 6 - 5 - مقاومت در برابر ضربه به منظور حصول اطمینان از مقاومت پایه در براب ر ضربه، آزمون نوعی مربوطه باید برای هر نوع پایه اصلی یا هر قس مت از آن و به خصوص در دو سمت دریچه که دست کم در حد فاصل7 /1 متر باال و پایین آن اعمال می .شود، صورت پذیرد این آزمون می.تواند قبل و یا بعد از اعمال هر نوع حفاظت در مقابل خوردگی انجام شود تجهیز آ زمون باید یک چکش پاندولی یا یک چکش سقوط آزاد عمومی باشد. در این آزمون، تعداد ضربه ها0 عدد بوده و باید در پیرامون سطح مقطع پایه در نقاط هم ارتفاع با میانه دریچه اعمال شود. این ضربه ها در پایه های با سطح مقطع دایره ای، در پیرامون آن و در پایه های هشت ضلعی بر روی هر یک از سطوح آن به شرطی که شامل دریچه نشود، اعمال می گردد. پس از آزمون، اثر ضربه اندازه گیری شده نباید عمقی بیش از7 میلیمتر داشته باشد. این آزمون برای محصوالتی که قطر خارجی برابر یا کمتر از قطر مورد نظر برای آزمون داشته ولی مقاومت مواد و ضخامت دیو اره آن ها یکسان می باش ،د .معتبر است نکته 3: نوع پایه بر طبق شکل، ابعاد، ضخامت و مواد سطح مقطع در نقطه هم ارتفاع با میانه دریچه مشخص می ش.ود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 223 نکته 2: برای سایر مقاطع بجز دایره ای شکل و هشت ضلعی تعریف باال اعمال می.شود 0 - 0 - 6 - 6 - سطح داخلی و لبه های تیز تمامی محل های قابل دسترسی برای نصب تجهیزات الکتریکی و ب ه خصوص سوراخ ورودی محل گذر کابل باید فاقد هرگونه لب ه .خشن و تیز باشد 0 - 0 - 6 - 0 - حفاظت در برابر خوردگی 0 - 0 - 6 - 0 - 1 - سطوح پایه برای حفاظت در برابر خوردگی برای حفاظت در برابر خوردگی، پایه مورد نظر به نواحی زیر تقسیم بندی می:شود ناحیه الف- سطح خارجی پایه از باالترین قسمت تا دست کم2 /1 متری سطح زمین یا تمام سطح خارجی پایه های دارای فلنج؛ ناحیه ب- سطح خارجی پایه که در داخل زمین قرار می گیرد و شامل حداقل20 /1 متر باالی سطح زمین نیز می شود؛ ناحیه ج- .سطح داخلی پایه نکته 3 : حداقل21 /1 متر برای هم پوشانی پوشش های حفاظت.کننده مجاز است نکته 2 : مقادیر کمینه در نواحی ''الف'' و''ب'' می ن توان د در صورت وجود، امکان تا ثیر خوردگی ناشی از برف را افزایش دهند. 0 - 0 - 6 - 0 - 2 - روش های حفاظت در برابر خوردگی الف) گالوانیزه گرم گالوانیزه گرم سطوح پایه در نواحی"الف" ، "ب" و"ج" با هر ضخامتی، باید با مقررات استاندارد بین المللی ENISO1461 مطابقت داشته باشد. حداقل ضخامت پوشش فلز روی برای فوالدها ی ی با ضخامت حداکثر 0 میلیمتر در جدول3 - 23 .ارائه شده است جدول3- 23 : حداقل ضخامت پوشش فلز روی ضخامت فوالد (mm) حداقل ضخامت پوشش فلز روی 𝛍𝒎 2 g/m 3 تا2 01 701 2 تا0 40 301 حفاظت های اختیاری بعدی پس از گالوانیزه :گرم عبارتند از ناحی ه الف- یک الیه اضافی؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 220 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها ناحی ه ب- یک الیه قیر یا پوششی مشابه؛ ناحی ه ج- عملیات اضافی الز.م نیست ب) فلزپاشی و رنگ آمیزی به منظور آماده سازی سطوح پایه در نواحی"الف" و"ب" برای فلزپاشی، باید این سطوح با درج ه Sa2½ مطابق با استاندارد بین المللیISO8501-1 سندبالست گردند. سپس باید پوشش فلزی از روی یا آلومینیوم با ضخامت دست کم31 میکرومتر مطابق با م قررات استاندارد بین المللیISO2063 .اعمال شود موارد زیر می:تواند پس از آن اعمال شوند ناحی ه الف- هیچ عملیات یا پوشش اضافی الزم نیست؛ ناحی ه ب- یک الیه اولیه یا الی ه قیر یا مشابه آن؛ ناحیه ج- .یک الیه قیر یا مشابه ج) فسفاته کردن سطوح پایه واقع در نواحی"الف" ، "ب" و"ج" باید مطابق با استانداردISO9717 شستشو و فسفاته شوند. بدین منظور جرم در واحد سطح پوشش، باید دست کم3 .گرم در مترمربع باشد موارد زیر می توانند پس از آن در طول23 :ساعت اعمال شوند ناحیه الف- یک الیه رنگ اولیه؛ ناحی ه ب- یک الیه رنگ اولیه و یا یک ال یه قیر یا پوشش مشابه؛ ناحی ه ج- .یک الیه قیر یا پوشش مشابه د) رنگ آمیزی به منظور آماده سازی سطوح پایه در نواحی"الف" و"ب"، رنگ آمیزی باید با درجهSa2½ مطابق با استاندارد بین المللی ISO8501-1 سندبالست شده باشند. سپس موارد زیر می توانند در طول23 ساعت بعدی.اعمال شوند ناحیه الف- یک الیه رنگ اولیه؛ ناحیه ب- یک الیه رنگ اولیه و یا یک الیه قیر یا پوششی مشابه؛ ناحیه ج- .یک الیه قیر یا پوششی مشابه توصیه می شود در مناطقی که خوردگی خیلی شدید نباشد، ضخامت رنگ حداقل332 .میکرومتر باشد 0 - 0 - 6 - 0 - نشانه گذاری تمام پایه ها و بازوه ا باید به گونه ای روشن و بادوام دارای نشانه:های زیر باشند الف) نام یا نماد سازنده؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 225 ب) سال ساخت پایه؛ ج) استاندارد مورد استفاده در ساخت؛ د) .کد انحصاری تولید نشانه گذاری باید بوسیل ه رنگ، حک عمیق یا ب ه .وسیله یک برچسب مطمئن و ثابت انجام شود 0 - 0 - 6 - 3 - بازرسی انطباق 0 - 0 - 6 - 3 - 1 - بازرسی تولید کارخانه ای پایه.های روشنایی و بازوها باید تحت سیستم کنترل تولید کارخانه مطابق با مفاد بندهای زیرین قرار گیرند 0 - 0 - 6 - 3 - 2 - نمونه برداری نمونه برداری برای بررسی و آزمون پایه ها باید بطور تصادفی از هر یک از محموله های ارائه شده برای آزمون صورت بگیرد. بد ین منظور می بایست تمامی پایه های روشنایی و یا بازوهای تولید شده برای بررسی ارائه شوند. کمینه تعداد قطعات از هر محموله برای نمون ه بازرسی باید مطابق جدول3 - 23 باشد. یک محموله باید در برگیرنده پایه ها یا بازوهای دارای ،طول اسمی، نوع .طرح و مقاومت یکسان باشد جدول3- 23: تعداد نمونه های بازرسی نسبت به تعداد پایه های هر محموله تعداد پایه ها در هر محموله کمین ه تعداد قطعات برای نمون ه بازرسی 3 تا7 همه 3 تا011 7 013 تا3211 0 0 - 0 - 6 - 3 - 3 - بررسی ابعادی تمامی مقادیر ابعادی پایه ها یا بازوها در هر محموله .باید بررسی شوند این مقادیر شامل موارد زیر می:باشد - طول بازو یا تصویر طول بازو ؛ - سطح مقطع در هر انتها و هر محل تغییر آن؛ - دریچه ورودی کابل؛ - عمق کاشت؛ - ابعاد صفح ه فلنج؛ - ابعاد صفح ه نصب پایه؛ - قط ر محل نصب چراغ، طول و زاویه .آن -------- صفحهٔ بعد -------- 226 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها رواداری ها باید مطابق با استاندارد بوده و اندازه گیری ها نیز باید در حالت افقی پایه و بازو و با استفاده از وسیله اندازه گیری .کالیبره صورت پذیرد 0 - 0 - 6 - 3 - 0 - بررسی راستایی د ر صورت صاف نبودن هر تکه در نمونه مورد بازرسی، باید بررسی ب ه وسی ل ه یک یا هر دو روش زیر انجام شود. بدین منظور پایه باید ب ه صورت افقی روی زمین صاف یا بر روی الوارهای چوبی به شکلی قرار داده شود که بزرگترین انتهای آن .موازی با سطح زمین قرار گیرد روش الف- ریسمانی به دو انتهای پایه متصل شده و در امتداد سطح مخالف جهت خمش بزر گترین قوس، محکم کشیده می شود. سپس اندازه،گیری بین خط ایجاد شده توسط ریسمان و سطح پایه به وسیله خط کش یا متر نواری د ر حداقل شش نقطه و یا نزدیکترین محل آغاز بزرگترین قوس انجام می .شود روش ب- شاخص فلزی همان طور که در شکل3 - 33 نشان داده شده است، روی سطحی که مورد تردید است در امتداد طولی پایه قرار داده شده و در طول آن در فواصل کمتر از یک متر حرکت داده می شود. این بررسی، برای پایه های چند ضلعی بر روی دو سطح مجاور یکدیگر صورت پذیرفته و برای پایه های با سطح مقطع دایره ای، روی سطوح طولی با فواصل زاویه ایo0  o 30 انجام می.پذیرد شکل3- 33 : شاخص فلزی برای بررسی راستایی 0 - 0 - 6 - 3 - 5 - بررسی مواد مشخصات مواد باید مطابق با اسناد بازرسی سازنده یا منطبق بر توصیه.های استاندارد در قطعات محموله باشد 0 - 0 - 6 - 3 - 6 - بررسی جوش اتص االت بدنه باید بعد از جاگذاری و قبل از جوشکاری مورد بازدید قرار گیرند. همچنین تمامی اتصاالت جوشکاری شده باید قبل از هر گونه عملیات حفاظت سطح ی ، مورد بازرسی چشمی قرار گیرند. در حین این بازرسی اگر وجود شکستگی، ترک خوردگی و یا ذوب ناقص مورد ت ا یید قرار گیرد، می بایست با انجام یک آزمایش غیر مخرب همچون آزمون موضعی مغناطیس ی .و یا آزمون مایعات نافذ این موضوع کنترل گردد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 220 سطح جوشکاری شده باید عاری از باقیمانده سرباره، لبه های تیز، خورده های جوش پخش شده و آلودگی باشد. ابعاد درزجوش های لب به لب و ابعاد ظاهری جوش های نوار ی (گوشه ای) نباید از آنچه تعیین شده کمتر باشد، بجز در بعضی گودی های کم عمق موضعی که تا0 /1 میلیمتر بصورت مشروط قابل پذیرش می باشند. سطح تمامی جوش ها باید عاری از ترک و ذوب ناقص جوشکاری باشد. تخلخل و غیر پیوستگی پذیرفته می شود، م شروط بر اینکه برای اعمال حفا ظت سطحی زیان آور نباشد. بریدگی کنار جوش نباید در هر01 میلیمتر از طول اتصال از0 % تجاوز کرده و عمق آن نباید از0 /1 میلیمتر یا31 % ضخامت طراحی تجاوز کند. از این مقادیر هر کدام که کمتر باشد منظور می گردد. هنگامی که معیارهای باال رعایت شده باشد، کار پذیرفته م ی.شود در این میان ،اگر شکستگی سطحی خلل و فرج، ترک خوردگی، ذوب ناقص جوشکاری، نفوذ ناقص یا تخلخل داخلی بزرگ بوسیل ه آزمون موضعی مغناطیسی یا آزمون نفوذی مشخص شود، کل نمونه ها مردود تلقی می ن شو .د 0 - 0 - 6 - 3 - 0 - ثبت اطالعات جزئیات تمامی مواد، روند و رویه بکار گرفته شده و جز ئیات نمونه برداری و آزمون و آموزش افراد باید ثبت شده و برای .حداقل هفت سال نگهداری و در صورت لزوم برای انجام آزمایش در دسترس قرار گیرند 0 - 0 - 6 - 14 - انبار کردن و نصب پایه ها توصیه می شود از انبار کردن مستقیم پایه ها روی زمین یا در مجاورت مناطقی که مواد پودری در آنها ا نبار می ،شود خودداری شود. پایه های روشنایی نباید برای مدت زمان طوالنی بدون تهوی ه .مناسب انبار شوند پایه های روشنایی با صفحه فلنج باید به طور مستقیم روی پی بتنی با سطح پاکیزه و صاف نصب شوند. بهترین وسیل ه نیمه سخت که قابلیت نگهداری پایه روشنایی را بصورت عمود ی به منظور استقرار مناسب دارد، صفحه نگهدارنده می .باشد مهره.های تراز زیر فلنج بایستی فقط زمانی که در طراحی اجازه داده شده است، مورد استفاده قرار گیرند در صورتی که پوشاندن صفحه نگهدارنده (با بتن یا مواد دیگر) مورد نظر باشد توصیه می شود در خصوص خورنده نب ودن آن مواد اطمینان حاصل شود یا این که یک الیه مواد عایق.کننده بین قسمت پایین پایه و رنگ قرار داده شود پایه چراغ های فلزی معموال به صورت لوله ای و چندوجهی و به منظور تامین روشنایی خیابان ها، بزرگراه ،ها راه ها و شریان های اصلی و فرعی استفاده می .شوند در پای ه چراغ لوله ای همانطور که از نام آن مشخص است بدنه از لوله ساخته شده که ابعاد لوله ها به لحاظ قطر، ارتفاع و ضخامت به تناسب ارتفاع کلی پایه انتخاب می ن شو د و از پایین به باال کم می ن شو د. بخش های مختلف لوله ها ب ه صورت تلسکوپی به یکدیگر مونتاژ می گردند و به مقد ار معینی داخل همدیگر همپوشانی دارند تا به ارتفاع مورد نظر ب .رسند در پایه چراغ( های چند وجهی، مقطع بدنه به صورت یک چندضلعی4 یا3 ضلعی که تعداد اضالع با توجه به قطر سازه و ارتفاع آن تعیین می شود) می باشد. قطر پایه و ضخامت ورق مصرفی به تناسب ارتفاع پایه چرا غ انتخاب می ن شو . د -------- صفحهٔ بعد -------- 220 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها پایه چراغ های لوله ای دارای محدودیت ارتفاع هستند و حداکثر تا ارتفاع30 متری ساخته می شوند. اما پایه چراغ چندوجهی به دلیل این که در قطعات4 متری ساخته می شود هیچ گونه محدودیت ارتفاعی ندارد و قطعات آن متناسب با کاربردها ی مختلف به دو صورت ه مپوشانی و فلنج ی به یکدیگر متصل می شوند[ 03 ] . هنگام ساخت پایه های روشنایی به جهت ایمنی بیشتر کار و سهولت در حمل و نقل، بدنه در بخش های مختلف حداکث ر 4 متری طراحی می شود که با استفاده از فلنج یا به صورت همپوش به یکدیگر متصل می شوند. در اتصال فلنجی از یک جفت ف لنج استفاده می شود. قسمت بیرونی فلنج ها سوراخ های متعددی تعبیه شده است که با کمک پیچ و مهره به فلنج جفت خود متصل می شوند. ابعاد فلنج، تعداد سوراخ های آن و پیچ و مهره ای که استفاده می ،شود متناسب با ارتفاع سازه قطر سازه و در نتیجه فشاری که قرار است فلنج تحم ل کند، متفاوت می ن باش د. نکته ای که در این اتصال باید در نظر گ ،رفت انتخاب پیچ و مهره مناسب است، به این معنا که به لحاظ ابعاد متناسب با فلنج .ها باشند از آنجایی که در اتصال،همپوش شکل بدنه سازه ها به صورت هرم ناقص می باشد، قسمت های مختلف بدنه به صورت همپوشا ننده به یکدیگر متصل می شوند. به زبان ساده تر باالی قطعه اول، داخل پایین قطعه دوم رفته و داخل همدیگر فت س می شوند. این کار به کمک تجهیزی به نام تیفور انجام می شود مزیت اتصال همپوش به اتصال فلنجی به شرح ذیل می :باشد زیبایی و یکنواختی: از لحاظ زیبایی اتصال ه مپوش به دلیل نداشتن فلنج و مهره در بدنه باعث می شود ب دنه پایه یک دست باشد و در نتیجه ظاهری زیباتر نسبت به مدل فلنجی حاصل شود . قیمت: قیمت تمام شده اتصال به صورت همپوش .از مدل فلنجی کمتر است زمان ساخت: برای ساخت پایه هایی با اتصال به صورت همپوش به زمان کمت .ری نسبت به اتصال فلنجی نیاز است زمان نصب: مدت زمان موردنیاز برای نصب مدل همپوش .از مدل فلنجی کمتر است همچنین ذکر این نکته الزم است که برای ساخت پایه به صورت همپوش علی رغم ظاهر ساده نیاز به دقت و تجربه باالیی است، زیرا که ریزه کاری های زیادی در خم ،کاری ،برشکاری و رعایت شیب هر یک از قطعات باید در نظر گرفته شود بنابر [این باید توسط افراد متخصص و باتجربه انجام گیرد03 .] عموم ا برای نصب پایه های فلزی می:توان از دو روش زیر استفاده نمود الف) کاشت پایه،ها در داخل خاک ب) نصب پایه.ها بر روی پی ( فونداسیون) بتنی در صورتی که خوردگی خاک از نظر مواد خورنده و رطوبت کم بوده و حفاظت پایه از نظر خوردگی نیز به خوبی رعایت شده باشد، می توان از روش کاشت پایه ها در داخل خاک استفاده نمود. در غیر این صورت پایه )ها باید روی پی (فونداسیون .بتنی نصب گردند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 223 0 - 0 - 6 - 14 - 1 - کاشت پایه ها در داخل خاک الف) گودی کاشت برای تعیین گودی کاشت پایه ها می توان با در نظر گرفتن نوع خاک منطقه از مقادیر بند3 - 3 - 2 - 0 - .استفاده نمود )ب روش کاشت در گودال در این روش گودالی به عمق مورد نظر حفر کرده و پس از نصب پایه در مرکز گودال، بتنی با ع یار حداقل701 کیلو گرم سیمان در مترمکعب در گودال ریخته می شود (پیش از بتن ریزی تعبیه لوله های مخصوص ورود و خروج کابل ضروری است). پس از خشک شدن بتن، سطح آن را با خاک و ماسه پر کرده و تا حدی که کامال فشرده شود آن را می.کوبند )ج روش کاشت با استفاده از لوله س یمانی در این روش، گودالی به عمق مورد نظر حفر و یک لوله سیمانی با قطر داخلی4 تا31 سانتیمتر بیش از قطر خارجی پایه فلزی و ارتفاع31 سانتیمتر کمتر از عمق گودال در داخل گذاشته می شود (پیش بینی لوله های مخصوص ورود و خروج کابل ضروری است). سپس اطراف لوله سیمانی با بتنی با عیار حداقل701 کیلو گرم سیمان در متر مکعب پر می شود. پس از خشک شدن بتن، پایه فلزی به طور دقیق در مرکز لوله سیمانی قرار داده شده و داخل آن تا ارتفاع31 سانتیمتری از لبه فوقانی لوله سیمانی با ماسه نرم و مرطوب که بتوان آن را به راحتی فشرده کرد، پر می شود. پس از آن که از فشردگ ی ،ماسه اطمینان حاصل شد31 سانتیمتر باقیمانده از لوله سیمانی با بتنی با عیار حداقل701 کیلو گرم سیمان در مترمکعب پر شده و سپس31 سانتیمتر باقیمانده از گودال نیز مشابه آنچه در اطراف پایه قرار دارد (خاک، آسفالت، موزائیک، بتن و غی ره) پوشیده می.شود 0 - 0 - 6 - 14 - 2 - نصب پایه)ها روی پی (فونداسیون )الف)محاسبات پی (فونداسیون در صورتی که برای نصب پایه از پی بتنی مسلح استفاده می شود، طراحی و محاسبات مربوط به پی می بایست بر اساس مشخصات مکانیکی خاک محل نصب که شامل ظرفیت باربری زیر پی(q)، حداقل ضریب اطمین ان لغزش پی و حداقل ضریب اطمینان واژگونی پی می باشد، صورت پذیرد. بررسی مورد تأیید بودن آن و سایر شاخص های مرتبط، براساس مقررات ملی ساختمان انجام می.گیرد ب)نوع ساخت پی فونداسیون پایه چراغ روشنایی یکی از موارد بسیار مهم و حساس در هنگام نصب و اجرای سازه های ف .لزی است فونداسیون ها بسته به نوع پروژه، نوع خاک، مدت زمان اجرا، شرایط جابجایی و هزینه در نظر گرفته شده برای آن ها در دو نوع مختلف استفاده می .شوند فونداسیون آماده یا پیش ساخته -------- صفحهٔ بعد -------- 234 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها فونداسیون ریختگی در صورتی که در اجرای طرح ها، سرعت عمل مطرح بوده و در خصوص با زرسی های الزم جهت ساخت پی پیش ساخته و عمل آوری آن دقت و اطمینان کافی وجود داشته باشد، استفاده از این نوع پی ارجح است مشروط بر آن که در حین فرایند حفاری، خاک اطراف پی پیش ساخته تخریب نشود و در تراز نمودن و پر نمودن فضای خالی اطراف پی با بتن یا خاک کوبیده شد ه دقت کافی به عمل آید. در هر حال، پیش بینی فرایند کنترل کیفیت بتن و اخذ نمونه های الزم ج هت .آزمایش بتن و همچنین فوالد بکار رفته بدون در نظر گرفتن نوع پی ضروری است کلیه میلگردهای بکار رفته در پی باید از نوع آجدار و عاری از هر گونه زنگ زدگی باشند. در خصوص پ یچ های پی (میلگ ر د، مهار یا بولت) توصیه می شود حدود31 سانتیمتر از پی بیرون زدگی داشته باشد و حدود21 سانتیمتری سر آن نیز (که شامل31 سانتیمتر مذکور نیز هست) با پوشش گالوانیزه گرم حفاظت شده باشد. استفاده از پیچ های پی ب رای حمل و نقل، غیرمجاز بوده و برای این منظور باید از قالب های مخصوص با حداقل قطر21 میلیمتر که در مرحله ساخت در پی پیش بینی می شود، استفاده شود. همچنین سطح باالیی فونداسیون های بتنی در پیاده روها نباید باالتر از س طح زمین مجاور باشد و در جاهای دیگر نباید بیشتر از311 - 01 میلیمتر باالتر از سطح زم[ین باشد03 .] فونداسیون های پایه های روشنایی در چهار شکل پاشنه دار، ذوزنقه ای، مکعب مستطیل و مکعب مربع با اندازه های متفاوت ساخته می[شوند03 .] ابعاد فونداسیون ریختگی بسته به ارتفاع سازه ها، نوع خاک، شرایط آب و هوایی و جغرافیا ی محل موردنظر تعیین می گردد. بع د از تعیین ابعاد، چاله ای به طول، عرض و ارتفاع مورد نظر حفاری می ،شود و توسط نصاب آرماتوربندی قالب بندی و بتن ریزی می گردد. بتن استفاده شده در این فونداسیون ها، بتن با عیار701 می باشد و ضخامت میلگردهای به کار رفته، به ارتفاع و شرایط وابسته می باشد. زمان خ شک شدن بتن ها به طور استاندارد23 روز می باشد. هنگام بتن ریزی بولت های موردنظر بر مبنای شابلون شرکت تولیدکننده پایه، جاگذاری شده و بتن ریزی انجام می شود. بعد از خشک ش دن بتن، شابلون از بولت[ها جدا شده و آماده نصب سازه خواهد بود41 .] جهت آماده سازی فونداسیو ن پیش ساخته برای پایه ،های روشنایی، ابتدا باید طبق مشخصات فنی خاص هر محصول خاموت بندی و آرماتوربندی دقیق انجام گیرد. پس از مرحله آرماتوربندی نوبت به نصب بولت ها می رسد. هر فونداسیون ی با ابعاد مشخص به بولت مناسب خود نیاز دارد. این کار طبق استاندارد مهندسی ا نجام می .شود تعداد بولت ها بسته به ن وع سازه فلزی و وزنی که دارد می تواند3 ، 4 و3 باشد . در صورتی که بعد از تهیه پایه روشنایی برای سفارش فونداسیون آماده اقدام می شود، باید شابلون شرکت تولیدکننده پایه برای تولیدکننده فونداسیون فرستاده شود تا بولت ها د قیقا مط ابق با صفحه اصلی پایه جایگذاری شود. اگر هم شابلونی در اختیار نباشد می توان مقدار فاصله مرکز به مرکز سوراخ های ص فحه اصلی را کنارهم و به صورت ضرب دری به تولیدکننده فونداسیون اعالم نمود. توجه به این نکته الزم است که چنانچه در این مرحله اشتباهی در مورد اندازه ه ا صورت گیرد، در هنگام نصب پایه روشنایی مشکل ایجاد می شود. بعد از این که مرحله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها12 / 40 / 1042 231 آرماتوربندی تمام شد، نوبت مرحله لوله گذاری است. قرار دادن لوله در فونداسیون آماده جهت عبور کابل بوده و فونداسیون ها به صورت یک لوله یا دو لوله تولید می شوند. در مواردی که پایه چر اغ ها بخواهند در یک مسیر مستقیم نصب شوند، می توان آن را با دو لوله یا اصطالحا دو سوراخه تولید کرد تا از یک لوله کابل وارد شود و از لوله آن طرف یک کابل خارج شود تا به پایه بعدی برود. بعد از این مرحله، نوبت به قالب بندی می رسد و دو ر تا دور میلگردهای آرماتورب ندی شده قالب بندی می شود و در مرحله آخر نوبت به بتن ریزی می .رسد مهم ترین عامل در فونداسیون آماده، عیار بتن استفاده شده در آن است. در صورتی که عیار بتن فونداسیون کمتر از ( مقادیر استاندارد701) باشد سبب خرد شدن، پودر شدن و پریدن لبه ها در هنگام جابجایی و ن صب خواهد شد و در نتیجه از دوام و عمر آن هم کاسته می[شود41 .] با توجه به این که استاندارد ملی در زمینه اندازه فونداسیون پایه های چراغ روشنایی وجود ندارد، معموال شرکت ها ی تولید کننده پایه چراغ و فونداسیون به طور پیش فرض یکسری ابعاد برای فونداسیون پایه چراغ در نظر می گی رند ولی در شرایط آب و هوایی خاص، خاک سست یا سازه های سنگین، زلزله خیز بودن منطقه و احتمال طوفان ،های شدید فونداسیون ها باید با مشخصات فنی دقیق ارسالی از طرف ناظر پروژه ساخته شوند و حتما ابعاد فونداسیون بزرگ تر شود تا استقامت آن تقویت گردد، چون در شرایط مذکور، احتمال سقوط پایه از فونداسیون وجود دارد و معموال پایه از بدنه خم نمی شود یا نمی شکند (البته احتمال آن وجود دارد ولی بسیار نادر است). قابل ذکر است که مشخصات فنی فونداسیون با مشخصات فنی پایه روشنایی ارتباط مستقیم دارد و ابعاد فونداسیون برای پ ایه چراغ لوله ای و پایه چراغ چندوجهی تفاو تی ندارد. به عنوان مثال دو نمونه از پیشنهادات برای فونداسیون آماده در شرایط استاندارد آب و هوایی و خاک مناسب به شرح ذیل می[باشد41و03 :] فونداسیون پایه چراغ4 متری: صفحه باال71 × 71 سانتیمتر- صفحه پایینی01 × 01 سانتیمت ر- ارتفاع31 سانتیمتر فونداسیون پایه چراغ3 متری: صفحه باال31 × 31 سانتیمتر- صفحه پایینی41 × 41 سانتیمتر- ارتفاع3 متر فونداسیون پایه چراغ32 متری: مکعب مستطیلی با صفحات41 × 41 سانتیمتر و ارتفاع331 سانتیمتر :نمونه دوم فونداسیون پایه چراغ4 متری: صفحه باال71 × 71 سانتیمتر- صفحه پایینی01 × 01 سانتیمتر- ارتفاع31 سانتیمتر و یا فونداسیون31 × 31 سانتیمتر به ارتفاع31 سانتیمتر فونداسیون پایه چراغ3 متری: صفحه باال31 × 31 سانتیمتر- صفحه پایینی41 × 41 سانتیمتر- ارتفاع3 متر و یا فونداسیون31 × 31 سانتیمتر به ارتفاع341 س انتیمتر فونداسیون پایه چراغ32 متری: مکعب مستطیلی با صفحات41 × 41 سانتیمتر و ارتفاع211 سانتیمتر ج) لوله های ورود و خروج کابل -------- صفحهٔ بعد -------- 232 12 / 40 / 1042 آیین نا مه روشنایی راه ها این لوله ها باید از جنس لوله های فوالدی که برای سیم کشی استفاده می شود، بوده و قطر داخلی آنها حداقل0/3 برابر قطر خارجی کابل مورد ا ستفاده باشد. در حالتی که کابل تغذیه از یک لوله وارد و از همان لوله نیز برای تغذیه پایه بعدی خارج می شود، قطر داخلی باید حداقل7 برابر قطر خارجی کابل باشد به طوری که این کابل به راحتی بتواند داخل لوله ورود و خروج نماید[ 41 ]. 0 - 3 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل از ضابطه مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده در روشنایی راه ها مورد بررسی قرار گرفت. این تجهیزات شامل المپ ،های بخار سدیم پرفشار منبع نوریLED، باالست المپ های تخلیه در گاز، جرقه ،زن، خازن الزامات کلی چراغ های خیابانی و مش خصات فنی و استانداردهای پایه های روشن ایی بودند. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اندازه گیری نوری لامپ و جراغ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- اندازه گیری نوری المپ و چراغ12 / 40 / 1042 235 مقدمه برای طراحی روشنایی راه داشتن مشخصه های نوری المپ و چراغ مورد استفاده، الزم می باشد. بدین منظور می بایست میزان و چگونگی توزیع نور خروجی از هر یک از این منابع نوری تعیین گردند. این کار در آزمایشگاه روشنایی و با استفا ده از دو دستگاه نورسنج زاویه ای (گونیوفتومتر) و نورسنج جمع کننده (کره البریخت) انجام می پذیرد. در این فصل و در دو بخش مجزا، چگونگی بکارگیری این دستگاه ها و نحوه و شرایط انجام اندازه گیری با آنها بیان گردیده تا در آزمایشگاه ر وشنایی مدنظر قرار داده شود. در این اندازه گیری از استانداردهای زیر استفاده می:گردد - استانداردCIE 121 تحت عنوان"اندازه گیری نوری و گونیوفتومتری چراغ ها"[ 43 ]، - استانداردCIE 84 تحت عنوان"اندازه گیری شار نوری"[ 42 ]. 3 - 1 - نورسنج زاویه)ای (گونیوفتومتر نورسنج زاویه ای تجهیزی است که بر اساس اندازه گیری شدت نور در جهت های مختلف، مشخصه های نوری مانند شار نوری المپ و چراغ، بهره نوری چراغ، توزیع شدت نور، درخشندگی چراغ و غیره را اندازه گیری می.نماید نورسنج های زاویه ای به سه نوع مختلف تفکیک می شوند. در نوع اول چرا غ حول دو محور عمود بر هم نسبت به مرکز نورسنج می چرخد. در نوع دوم، چراغ فقط حول یک محور چرخیده و چرخش دوم ب ه صورت ترکیبی از چرخش چراغ و نورسنج حول محور دوم می باشد. در نوع سوم نیز چراغ هیچگونه حرکتی نداشته و فقط نورسنج زاویه ای حول محورهای مورد نظر می.چرخد با توجه به محدودیت های ابعادی در دو نوع آخر، از یک آینه برای افزایش فاصله بین چراغ و نورسنج و یا از یک درخشندگی متر با ابعاد مناسب به عنوان آشکارساز استفاده می.شود سیستم های مختصات برای نورسنجی چراغ ها داده های اصلی نورسنجی چراغ که با اندازه گیری های ن ورسنجی مستقیم بدست می ن آی د شامل یک مجموعه مقادیر شدت نور در جهت های مختلف می ن باش د. برای چنین نورسنجی های مرتبط با جهت (زاویه)، یک قالب فضایی ویژه در اطراف چراغ (سیستم مختصات) تعریف می.شود سیستم صفحات اندازه گیری در نورسنج زاویه،ای شدت نور یک چراغ با توج ه به نوع کاربرد آن می تواند در صفحاتی تحت عنوانA ، B و یاC اندازه گیری شود. در چراغ های مورد استفاده در راه ، سیستم صفحاتC بکار برده می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- 236 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها سیستم صفحاتC ، گروهی از صفحات بوده که مطابق شکل3 - 3 تعریف شده اند. در هر یک از این صفح ات، همانگونه ( که در شکل مشخص شده، با تغییر زاویه تابشγ) میزان شدت نور چراغ اندازه گیری و ثبت می گردد. بدین طریق با ت غییر صفحهC ( و سپس با تغییر زاویه تابشγ ) در هر صفحه می .توان شدت نور چراغ را در فضای کروی اطراف آن بدست آورد براساس استاندارد، برای چراغ های روشنایی راه ها ، تغییرات زاویهγ می تواند حداکثر در بازه های0 /2 درجه و تغییرات زاویه صفحاتC حداکثر در بازه های0 درجه صورت پذیرد[ 43 ]. شکل3- 3 : نحوه قرار گرفتن صفحاتC ( و تغییرات زاویه تابش𝛄) حول محوره یا هیواز یجنسرون یارب غارچ یا الزامات آزمایشگاهی برای آزمون ها 3 - 1 - 3 - 1 - اتاق آزمون چراغ باید در محیطی اندازه گیری شود که فقط نور مستقیم (یا انعکاس یافته) ناشی از آن به نورسنج برسد. اندازه گیری ها باید در هوای ساکن، بدون دود، گرد و غبار و مه انجام شوند. دمای هوای اطراف منبع نور (چراغ یا المپ)، بایدC o3 ± 20 باشد. برای المپ هایی که نسبت به تغییرات دما حساس نیستند رواداری های بزرگتر دما می تواند قابل قبول باشد. اگ ر اندازه گیری در محدود ه رواداری نباشد، یک ضریب تصحیح بر اساس استاندارد تعیین و در مقادیر خوانده شده اعما ل می گردد[ 43 ]. 3 - 1 - 3 - 2 - ولتاژ آزمون ولتاژ آزمون در ترمینال تغذیه باید ولتاژ اسمی المپ یا ولتاژ اسمی )مدار اختصاص یافته برای باالست (در صورت وجود باشد. ولتاژ باید در طول انجام آزمون تثبیت شده بوده و کنترل شود[ 43 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- اندازه گیری نوری المپ و چراغ12 / 40 / 1042 230 3 - 1 - 3 - 3 - الزامات عمومی اندازه گیری ها اندازه گیری تا زمانی که المپ ها و چراغ ها به ثبات نوری نرسیده اند، نباید شروع شود. در این هنگام دستگاه های اندازه.گیری نیز باید به ثبات الزم رسیده باشند کنترل دقت و صحت اندازه گیری ها باید ب ه طور منظم انجام شود. معیار سنجش ثبات نورسنجی آن است که تغییرات پارامترهای اندازه گیری در هر دوره30 دقیقه ای کمتر از3 % باشد. قبل ا ز خواندن داده ها نیز باید عدم تا ثیر نورهای مزاحم در اندازه گیری کنترل گردیده و با پوشاندن نورسنج نیز از صفر بودن نشان دهنده اطمینان حاصل گردد[ 43 ]. در طول مدت یک اندازه گیری طوالنی با نورسنج زاویه ای، باید کنترل های منظمی روی دقت و صحت نتایج صورت پذیرد. در انتهای اندازه گیری نیز باید به موقعیت نخست (زاویه صفر درجه) برگشته و کنترل شود که تغییرات ن خستین خوانده% های نورسنجی، خارج از محدوده3 ± نباشد[ 43 ]. الزامات دستگاه سنجش شدت روشنایی مورد استفاده در نورسنج تجهیزات سنجش شدت روشنایی مورد استفاده در نورسنج های زاویه ای (گونیوفتومتر) یا جمع کننده ها (کره البریخ )ت باید الزامات جدول3 - 3 را برآورده سازند[ 43 ]. جدول3- 3 : رواداری خطا برای نورسنج مشخص ه عالمت اختصاری حداکثر مقدار تطابقV () V () match 1f 2 % پاسخ UV UV response u 2 /1 % پاسخ IR IR response r 2 /1 % پاسخ کسینوسی Cosine response 2f 0 /3 % وابستگی پالریزاسیون Polarization dependence 8f 2 /1 % تا ثیر غیریکنواختی شدت روشنایی Influence of non-uniform illumination 9f 2 /1 % خطی بودن Linearity 3f 2 /1 % خستگی Fatigue 5f 2 /1 % وابستگی به دما Temperature dependence α 2 /1 % ارزیابی مدوالسیون نور Evaluation of modulated light 7f 3 /1 % خطا در بخش نمایش Error of display unit 4f 2 /1 % خطای تنظیم Range change 11 f 3 /1 % -------- صفحهٔ بعد -------- 230 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها سایر تجهیزات آزمون سایر تجهیزات مورد استفاده در آزمون نورسنجی که شامل منابع تغذیه، مدارها و دستگاه های اندازه گیری الکتریکی و دستگاه های اندازه گیری دما می ،باشند باید حدود دقت های زیر را داشته باشند[ 43 ]: - فرکانس منبع تغذیه برای چراغ های ب ا المپ تخلیه% ای باید در محدوده2 /1 ± .فرکانس مقرر باشد - مقدار هارمونیک شکل موج ولتاژ منبعAC % باید در حد امکان کم بوده و نباید از7 .مقدار پایه فراتر رود - ولت متر، آمپرمتر و واتمترها باید حداقل الزامات کالس0 /1 .را برآورده نمایند - ولت متر و مدارهای ولتا ژ واتمتر که به صورت موازی به المپ تخلیه متصل شده% اند نباید جریانی بیش از0 /1 مقدار .جریان کل را بکشند - آمپرمترها و مدارهای جریان واتمترها که با المپ تخلیه سری شده اند باید دارای امپدانس پایینی باشند بطوری که % ولتاژ سر المپ بیش از0 /1 .افت نداشته باشد - ک لید مدارها و اتصاالت باید محکم و مطمئن بوده و به اندازه کافی دارای امپدانس پایین باشند بطوری که افت ولتاژ ناشی از آنها نسبت به ولتاژ نامی المپ یا چراغ% ها از0 /1 .تجاوز نکند - دمای هوا توسط دماسنجی با دقت0 /1 ± درجه سلسیوس اندازه گیری.شود آماده سازی المپ ها، باالست ها و چراغ ها برای آزمون 3 - 1 - 6 - 1 - المپ ها 3 - 1 - 6 - 1 - 1 - الزامات کلی برای همه انواع المپ ها المپ های انتخاب شده برای آزمون نوعی چراغ، باید الزامات استانداردIEC مربوط به المپ را برآورده نمایند. در صورت موجود نبودن چنین توصیه ای، المپ ها باید منطبق بر مشخصات سازنده المپ باشند[ 43 ]. الف) مشخصه های فیزیکی ابعاد المپ ها که اندازه گیری می گردد باید به مقادیر اسمی نزدیک باشد. مونتاژ کالهک و حباب المپ ها باید تا حد .امکان دقیق و در امتداد تعریف شده صورت گرفته و از غیر یکنواختی نیز دور باشند ب) مشخصه های الکتریکی در صورتی که آز مون ها بر % اساس استاندارد مربوطه صورت پذیرد، تغییرات مجاز توان المپ بین0 ± مقادیر نامی می باشد[ 43 ]. ج) مشخصه های نورسنجی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- اندازه گیری نوری المپ و چراغ12 / 40 / 1042 233 برای اهداف نورسنجی، المپ هایی با خروجی نور پایدار مورد نیاز می باشد. چنین المپ هایی باید در ولتاژ تغذیه ثابت و برای استفاده مکرر دارای نور خروجی پایدار باشند. بدین منظور اوال همه المپ ها باید دوره کارکردگی خود را تا زمانی که نور خروجی به پا ،یداری برسد، طی کرده باشند ثانیا پس از تثبیت حرارتی، اختالف نور خروجی در آنها بین7 قرائت پی در پی و با فاصله زمانی30 دقیقه، کمتر از3 % بوده باشد. بدی ن منظور ابتدا المپ های منتخب برای آزمون در دمای محیط اتاق سرد شده و بعد مجددا روشن می شوند. اگر بعد از پایدار شدن نور خروجی، مقدار هر یک از آنها در حدود2 % آخرین مقدار7 خوانده قبلی مربوطه باشد، چنین المپ هایی می توانند به عنوان المپ آزمون پذیرفته شوند. در مورد المپ های چراغ های چند المپی نیز، در صورتی که نمونه ها از یک نوع و توان باشند، تغییرات نور خروجی آنها باید نسبت به نور خروجی نمونه مرجع در حدود7 % باشد[ 43 ]. 3 - 1 - 6 - 1 - 2 - مرکز نوری فتومتریک المپ در ابتدای اندازه گیری ها باید مرکز فتومتریک المپ بر اساس استاندارد CIE 121 .مشخص شود 3 - 1 - 6 - 2 - باالست آزمون باالست مورد استفاده در موقع آزمون چراغ باید باالست نصب شده در چراغ و یا باالست قرار گرفته در خارج از چراغ باشد. باالست باید مطابق با الزامات الکتریکی اشاره شده در استاندارد و یا مشخصات کارخانه سازنده المپ باشد. تغییرات تنظیمات و تلفات توان باالست حداکثر می% تواند0 باالست مرجع مشابه باشد[ 43 ]. 3 - 1 - 6 - 3 - چراغ مورد آزمون چراغ انتخابی باید از تولیدات عادی کارخانه ای انتخاب شده و ابعاد آن نیز با داده های کارخانه .ای منطبق باشد قسمت های نوری چراغ باید تمیز بوده و تمامی اجزا آن نیز به دقت در مو قعیت طراحی خود قرار گرفته باشند. چراغ باید مطابق با راهنمای سازنده نصب و تنظیم شود. در ابتدای آزمون نیز می بایست مرکز فتومتریک چراغ بر اساس روش گفته .شده در استاندارد تعیین شود روش های نورسنجی اندازه گیری های نورسنجی به دو صورت مطلق و نسبی انجام می شود . 3 - 1 - 0 - 1 - اندازه گیری های مطلق اندازه گیری های مطلق شامل اندازه گیری توسط ابزارهای کالیبره شده در واحدهای SI مناسب می باشد. بنابراین، خود گونیوفتومتر باید کالیبره شود. برای اندازه گیری توزیع شدت نور، این کار را می توان با استفاده از یک المپ استاندارد با -------- صفحهٔ بعد -------- 204 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها شدت نور کا لیبره شده یا با استفاده از نورسنج کالیبره شده قبلی برای اندازه گیری درخشندگی و تبدیل آن به شدت ن ور با .استفاده از قانون فاصله فتومتریک انجام داد اندازه گیری مطلق اغلب برای چراغ .ها غیر ضروری است 3 - 1 - 0 - 2 - اندازه گیری های نسبی حالت دیگر اندازه گیری های نسبی بوده ک ه مقدار حاصل، نشان دهنده نسبتی بین مشخصه ها است مانند توزیع شدت نور خروجی از چراغ نسبت به المپ که با واحد کاندل بر3111 لومن المپ نشان داده می شود. در این حالت اندازه گیری برای هر دوی چراغ و المپ، توسط نورسنج زاویه ای و با المپی که با باالست چراغ راه انداز ی می شود، انجام گرفته و پس از آن، نتایج حاصل با واحد3111 لومن شار المپ بیان می.شود 3 - 1 - 0 - 3 - اندازه گیری نورسنجی چراغ ها اندازه گیری نورسنجی چراغ ها می تواند برای بدست آوردن شاخص های متفاوت نوری چراغ ها صورت پذیرد. این اندازه گیری ها عبارتند از[ 43 ]: الف) نسبت باز ده نوری برای بدست آوردن این نسبت الزم است اندازه گیری شار نوری چراغ و همچنین المپ به تنهایی انجام شود. این اندازه گیری ها می تواند در یک نورسنج جمع کننده و یا در یک نورسنج زاویه.ای انجام شود ب) )توزیع شدت نور (نسبی این اندازه گیری با نورسنج زاویه ای صورت گرفته و در آن، نیازی به اندازه گیری مرتبط با .المپ نیست ج) توزیع شدت نور (به کاندل) مانند اندازه گیری بند"ب" بوده اما در این حالت گونیوفتومتر باید کالیبره شده و نتایج نیز با واحد کاندل بیان می.شود د) توزیع شدت نور (کاندل بر3111 )لومن شار المپ این انداز ه گیری با نورسنج زاویه ای (بدون نیاز به کالیبره کردن) انجام شده و نیازمند اندازه گیری"المپ تنها" نیز می.باشد ه) درخشندگی چراغ (کاندل بر متر مربع یا کاندل بر متر مربع در3111 )لومن شار المپ درخشندگی می تواند یا با اندازه گیری و یا با استفاده از روش محاسب.اتی مشخص شده در استاندارد صورت پذیرد و) توزیع شدت روشنایی (لوکس و یا لوکس بر3111 )لومن شار المپ بدست آوردن توزیع شدت روشنایی در یک یا چند صفحه بر اساس روش مشخص شده در استاندارد صورت می پذیر. د -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- اندازه گیری نوری المپ و چراغ12 / 40 / 1042 201 اندازه گیری توزیع شدت نور در نورسنجی چراغ ها، برای اندازه گیر ی شدت نور در جهت های مختلف، از نورسنج زاویه ای استفاده می شود. نتایج حاصل از این اندازه گیری ها یا در قالب مشخصه های نورسنجی و یا ب ه صورت منحنی قطبی ارائه می گردد[ 43 ]. 3 - 1 - 0 - 1 - فاصله آزمون فاصله آزمون نورسنجی، فاصله مرکز فتومتریک چراغ تا سطح نورسنج است. اندازه ی گیر های شدت نور باید با رعایت این فاصله که بر اساس قانون عکس مجذور مشخص می گردد، انجام پذیر ن د. در آزمون های عمومی نورسنجی، این فاصله نباید کمتر از30 برابر حداکثر ابعاد سطح ساطع کننده نور از چراغ باشد[ 43 ]. 3 - 1 - 0 - 2 - الزامات اندازه گیری چراغ و المپ در خصوص استفاده از نورسنج زاویه ای برای اندازه گیری توزیع شدت نور چراغ ها و المپ ها، الزاماتی که در برگیرنده طریقه نصب و اندازه گیری، اندازه.گیری پالریزاسیون مدار و غیره بوده باید مطابق با استاندارد رعایت گردند 3 - 1 - 0 - 3 - اندازه گیری سایر پارامترهای نوری چراغ با استفاده از نورسنج زاو یه ای می توان پارامترهای نوری دیگری از چراغ همچون کل شار نوری خروجی از چراغ، شار نوری به سمت باال یا پایین چراغ، شار نوری ناحیه ،ای چراغ، نسبت شار نوری خروجی از چراغ به شار نوری تولیدی المپ درخشندگی متوسط چراغ و یا درخشندگی ناحیه ای چراغ را تعیین نمود. 3 - 2 - نور)سنج جمع کننده (کره البریخت1 یک نور سنج جمع کننده باید به نسبت اشیا مورد اندازه گیری، بزرگ و ترجیحا کروی شکل باشد[ 42 ]. اندازه گیری شار نوری المپ ها توسط نورسنج جمع کننده (کره البریخت) صورت می گیرد. مزیت اندازه گیری شار نور ی المپ با این دستگاه نسبت به اندازه گیری با یک نورسنج زاویه ای در قرائت های بسیار کمتر توسط آن بوده و ثبات حرارتی المپ نیز در آن بسیار ساده تر کنترل می.شود قبل از اندازه گیری با نورسنج جمع کننده الزم است نسبت به کالیبره بودن این دستگاه با کمک المپ مرجعی که از نظر توان، ابعاد، توزیع طیفی و توزیع فضایی نوری مشابه با المپ مورد آزمون می.باشد، اطمینان حاصل شود کلی ه الزامات آزمایشگاهی، شرایط آزمون، نحوه آماده سازی و غیره همانند مطالب گفته شده برای نورسنج زاویه ای می.باشد در نورسن ج جمع کننده، راستای نصب المپ تحت آزمون باید با راستای ی کار آن یکی .باشد در این دستگاه، المپ تحت آزمون باید 3 Integrating Sphere (Ulbricht Sphere) -------- صفحهٔ بعد -------- 202 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها در حالتی قرار داده شود که مرکز نوری آن بر مرکز دستگاه جمع کننده (کره البریخت) منطبق باشد. اگر المپ در حالت افقی نصب می گردد، محور بلندتر آن باید با خط گذرنده از مرکز جمع،کننده تا مرکز نورسنج .موازی باشد 3 - 3 - ضرایب تص حیح اندازه گیری آزمون های نورسنجی روی چراغ ها باید براساس شرایط استاندارد انجام شوند. در صورتی که انحرافی از شرایط استاندارد در موقع انجام آزمون وجود داشته باشد، می بایست بر اساس استاندارد، از ضرایب تصحیح نورسنجی استفاده کرده و نتایج آزمون را اصالح نمود[ 43 ]. عالوه بر آن، نتایج حاصل از نورسنجی می تواند دارای خطا باشد. این خطاها می توانند ناشی از عواملی همچون روش آزمون مورد استفاده، نقص دستگاه ها و یا خطاهای تصادفی خارج از کنترل آزمون کننده باشند. این خطاها بر تکرارپذیری آزمون ت ا ثیر می گذار ن د. جهت بررسی میزا ا ن ت ثیر این خطاها بر نتایج آزمون، می توان با انجام اندازه.گیری مشابه روی همان چراغ و در محلی دیگر، نتایج را مقایسه نمود 3 - 0 - گزارش آزمون گزارش آزمون باید :دربرگیرنده موارد زیر باشد الف) مشخصات کلی آزمون - عنوان و هدف آزمون؛ - نام موسسه آزمون کننده، شماره گزار.ش و تاریخ ب) مشخصات چراغ - نام سازنده، نوع، شماره کاتالوگ؛ - عکس جهت شناسایی چراغ به همراه توضیح دقیق مشخصات چراغ شامل حباب ، رفلکتور و غیره بخصوص اگر چراغ در چندین مدل موجود باشد؛ - ابعاد؛ - .سایر اطالعات الزم از جمله روش انتخاب نمونه ج) مشخصات تجهیزات ک مکی (باالست ، خازن، جرقه)زن - نام سازنده، نوع، شماره کاتالوگ؛ - نوع مدار؛ - ولتاژ، توان و فرکانس اسمی. د) مشخصات المپ - نام سازنده، نوع، شماره کاتالوگ؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- اندازه گیری نوری المپ و چراغ12 / 40 / 1042 203 - توان نامی، رنگ و شکل حباب، نوع کالهک المپ؛ - تعداد المپ ها و شیوه انتخاب نمونه.ها ه) رویه آزمون - ت وصیف خالصه روش نورسنجی و ابزار مورد استفاده؛ - .فاصله آزمون و) چگونگی آزمون - شرایط استاندارد آزمون و ضرایب تصحیح احتمالی بکار گرفته شده؛ - شیوه و راستای نصب المپ؛ - راستای نصب چراغ و زاویه نوعی برای اندازه گیری؛ - مرکز مرجع چراغ برای اندازه گیری ها و موقع یت چراغ نسبت به سیستم مختصات؛ - ولتاژ و فرکانس آزمون؛ - عدم قطعیت.ها ز) نتایج آزمون 3 - 5 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل از ضابطه، اندازه گیری نوری المپ و چراغ بررسی گردید. این فصل مباحثی همچون نورسنج زاویه ،ای نورسنج جمع کننده، ضرایب تصحیح و گزارش آزمون را شامل شد . -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- سیستم نوزیع و فصل ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 200 مقدمه سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه روشنایی راه ها شامل کل مسیر تغذیه این شبکه و عناصر تشکیل دهنده آن می باشد. این مسیر از پست توزیع برق شروع شده و به تک تک چرا غ های نصب شده در طول مسیر راه منتهی می شو .د اجزای این مسیر عبارتند از پست توزیع برق و عناصر متشکله آن، شبکه هوایی یا زمینی تغذیه کننده از پست توزیع تا پایانه های روشنایی، مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ از نقطه اتصال به شبکه تا خود چراغ و سیستم حفاظت و زمین به ک ا ر رفته .است 14 - 1 - تعاریف و اصطالحات پست توزیع برق در شبکه های برق، پست های توزیع، ایستگاه های تقلیل ولتاژ هستند به گونه ای که خروجی آنها ولتاژ مصرف کننده ها را شامل می شو د. این پست ها می توانند ولتاژهای اولیه77 ، 21 و33 کیلوولت را به311 ولت سه فاز و یا271 ولت تک فاز تبدیل کنند. پست های توزیع به دو نوع هوایی و زمینی تقسیم می شوند که هر دو نوع آنها ممکن است شبکه های روشنایی راه ها .را تغذیه کنند پست توزیع زمینی پست توزیع زمینی به پستی ا طالق می شود که تجهیزات آن عموما در داخل محیط بسته و مسقفی نصب می گ .ردد این پست ممکن است داخل اطاقک آجری یا سیمانی و یا داخل کیوسک فلزی که به پست کیوسکی معروف است، قرار داشت ه باشد. پست توزیع زمینی عمدتا با ظرفیت باالیی طراحی می شود، بنابراین برای تغذیه سیستم روشنایی، بعنوان پست اختصاصی مورد استفاده قرار نمی گیرد بلکه بار روشنایی راه ها به عنوان بخشی از بار مصرفی آن بشمار می رود. در ا ین پست ، بنا به نیاز منطقه سرویس دهی، می تواند یک یا دو دستگاه ترانسفورماتور توزیع نصب شود. ظرفیت نامی هر یک از ترانسفورماتورهای نصب شده در این پست می تواند معادل011 ، 471 ، 311 ، 3111 یا حد اکثر3201 کیلوولت آمپر انتخاب .گردد پست توزیع هوایی پست توزیع هوایی به پستی اطالق می شود که تجهیزات آن در فضای آزاد و به صورت روباز نصب می گردد. در این پست ، ترانسفورماتور توزیع و سایر تجهیزات مورد نیاز فشار متوسط بر باالی پایه های بتنی نصب شده و تابلوها ی فشار ضعیف آن، در پایین پایه ها قرار داده می ن شو. د -------- صفحهٔ بعد -------- 200 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها ظرفیت نامی ترانسفورماتور نصب شده در این نوع پست ها، بنابر نیاز می تواند معادل01 ، 311 ، 320 ، 341 ، 211 ، 201 ، 730 و یا حداکثر311 کیلوولت آمپر انتخ اب شود. در این پست نیز، عمدتا بار روشنایی راه ها بعنوان ب خشی از بار مصرف ی آن بوده ولی در موارد خاصی همچون روشنایی برخی از آزاد راه ها و بزرگراه ها از این نوع پست ها بعنوان پست اختصاصی روشنایی راه ها استفاده می.گردد شبکه تغذیه از پست توزیع تا پایه های روشنایی شبکه تغذیه می تواند هوایی و یا زمینی بوده که شبکه ه وایی ممکن است به صورت شبکه روشنایی مستقل ها اهر و یا شبکه ای وابسته، به همراه شبکه تغذیه انشعابات مشترکین باشد. انواع این شبکه ها در ادامه شرح داده می شوند. 14 - 1 - 0 - 1 - شبکه روشنایی وابسته هوایی راه ها در این نوع شبکه، که در حال حاضر بنا به مالحظات اقتصادی، متداول تری ن شبکه تغذیه روشنایی راه ها می باش د، از پایه های بتنی (و بندرت چوبی) که بر روی آن، خط هوایی تغذیه کننده مشترکین و روشنایی راه ها با هم نصب شده، ا ستفاده می شود. این خط هوایی، از پنج رشته سیم هوایی (یا کابل خودنگهدار)، مشتمل بر سه رشته سیم متصل به سه فاز شبک ه و یک رشته سیم نول برای تغذیه مشترکین و رشته سیم پنجمی به نام" فاز شب" برای تغذیه سیستم روشنایی، ت شکیل می شود. چراغ های روشنایی بر روی بازویی در باالی پایه نصب می گردد. کنترل روشنایی چراغ ها نیز با قطع و وصل" فاز شب" از داخل پست تغذیه کننده صورت می گیرد . این نوع شبکه روشنایی راه ها ،در راه های محلی و راه های شریانی درجه 2 فرعی قابل اجرا خواهد بود مشروط بر این که بتوان استانداردها و محدودیت های روشنایی راه ها .را رعایت نمود 14 - 1 - 0 - 2 - شبکه روشنایی مستقل هوایی راه ها این شبکه، فقط به منظور تغذیه سیستم روشنایی احداث ش ده و در آن برای نصب چراغ های روشنایی از پایه های بتنی استفاده می شود. در این نوع شبکه فاصله بین پایه ها، با توجه به شدت روشنایی مجاز راه ، تعیین می گردد و شبکه تغذیه آن نیز از نوع هوایی است که بر روی پایه های مزبور نصب می.شود این نوع شبکه تغذیه، سه فاز بود ه و از چهار رشته سیم هوایی (یا کابل خود نگهدار) مشتمل بر سه رشته سیم فاز و یک رشته سیم نول تشکیل می شود. چراغ های روشنایی بر روی بازویی نصب شده و این بازو در باالی پایه قرار می گی رد. بر روی هر پایه، می توان یک یا دو چراغ نصب نمود که سیستم با دو چراغ ، برای نصب در رفوژ وسط راه مناسب می باشد. کنتر ل روشنایی چراغ ها نیز با قطع و وصل سه فاز تغذیه کننده از داخل پست مربوطه صورت می گیرد. این نوع شبکه روشنایی راه ها، عمدتا در راه های شریانی درجه2 فرعی قابل اجرا می.باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 203 14 - 1 - 0 - 3 - شبکه روشنایی مستقل زمینی راه ها این شبکه، فقط به منظور تغذیه سیستم روشنایی احداث شده و در آن، از کابل زمینی استفاده می شود. برای نص ب چراغ های روشنایی، از پایه های فلزی استفاده شده و فاصله بین پایه ها نیز با توجه به شدت روشنایی مجاز راه تعیی ن می.شود تغذیه این شبکه، توسط کابل زمینی3 رشته و یا0 رشته ا نجام می شود که رشته پنجم بعنوان سیم زمین کننده پایه ها مورد استفاده قرار می گیرد (در این نوع شبکه ها نبای د از کابل خودنگهدار هوایی استفاده شود). به دلیل ف لزی بودن پایه ها و نیاز به زمین کردن تک تک آن ها، در موقع استفاده از کابل زمینی3 رشته ای، یک رشته سیم مسی به موازات کابل تغذیه کشیده شده و از آن به منظور زمین کردن پایه ها استفاده می شود. بر روی هر پایه، می تواند یک یا دو چراغ نصب شده که از پایه دو چراغی برای نصب در رفوژ وسط راه استفاده می گردد. کنترل روشنایی چراغ ها نیز با قطع و وصل سه فاز تغذیه کننده، ا ز داخل پست مربوط صورت می گیرد. این نوع شبکه روشنایی راه ها ، در راه های شریانی درجه3 و درجه2 اصلی قابل اجرا می.باشد مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ این مسیر برای هر پایه از شبکه روشنایی راه ها منشعب شده و به منظور تغذیه چراغ های نصب شده بر روی همان پایه مورد استفاده قرار می گیرد. این مسیر می تواند از کابل یا سیم روکش.دار تشکیل شود مسیر تغذیه از پست تا سر خط برای شبکه های روشنایی راه ها به صورت هوایی، مسیر تغذیه از پست توزیع تا اولین پایه روشنایی در سرخط، کابلی بوده و از آنجا، کابل تغذیه، به باالی پایه هدایت شده و به شبکه هوایی متصل می.شود سیستم حفاظت و زمین مورد استفاده در شبکه برای جلوگیری از صدمات ناشی از وقوع اتصالی در شبکه، سیستم حفاظتی برای آن پیش بینی می شود. همچنی ن در جوار سیستم حفاظتی، سیستم زمینی نیز پیش بینی می گردد که می تواند از خطرات ناشی از اض افه ولتاژ و برق گرفتگی در .مواقع بروز هر نوع اتصالی جلوگیری کند 14 - 2 - پست توزیع زمینی در پست توزیع زمینی رعایت نکات زیر الزم و ضروری می :باشد 3 - مشخصات فنی و نقشه های ساختمانی، نحوه طراحی، اجرا، نصب، نحوه استقرار تجهیزات و نقشه های تک خطی الکتریکی باید برابر ضواب[ ط مندرج در مرجع47 .] انجام شود -------- صفحهٔ بعد -------- 254 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها 2 - مشخصات فنی ترانسفورماتورهای مورد استفاده در پست[ های زمینی باید منطبق بر مرجع47] باش ن.د 7 - استاندارد ساخت، مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده، نحوه نصب و تعمیر و نگهداری تابلوهای فشار متوسط و فشار ضعیف به کار رفته در پست های تو[ زیع زمینی باید مطابق با مرجع47] باش ن.د 3 - [ استاندارد و مشخصات فنی سیستم زمین ایجاد شده در پست، باید مطابق مرجع47] باش ن.د 0 - استاندارد ساخت و مشخصات فنی کابل های مورد استفاده در پست های توزیع زمینی اعم از کابل های ورودی و خروجی و همچنین کابل های داخل پست و نح[ وه نصب و نگهداری آن باید مطابق مرجع43] باش ن.د 4 - نقشه های الکتریکی تک خطی پست های توزیع زمینی دارای یک ترانسفورماتور و دو ترانسفورماتور، برابر ضوابط [ مندرج در مرجع47 ]، در شکل31 - 3 و شکل31 - 2 نشان داده ش ده است. عالئم اختصاری به کار رفته در این نقشه ها، مطابق با شکل31 - 7 می ن باش.د 3 - انواع مختلف پست های توزیع زمینی و ابعاد آن ها[ ، برابر ضوابط مندرج در مرجع47 ]، به شرح جدول31 - 3 خواه ن د .بود 3 - نقشه الکتریکی تک خطی پست های توزیع زمینی کیوسکی باید مشابه با شکل31 - 3 باشد. نحوه استقرار تجهیزات و ابعاد این پست ها متنوع بوده و تابع طرح سازنده آن ها خواهد بود. مشخصات فنی تجهیزات به کار رفته و سیستم زمین آن باید مطابق با سایر پست های توزیع.زمینی باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم نوزیع و برق‌رسانی به شبکه ۱ ۳۵۱ اس اس ی ایس اس اد را یانب را ور سم ۱ ۱ ۳+8 ۲ ,و50 , ۱20۷ 16[۸-8< موز 630۸ < ها ا سر ۷۲-۸ ۳۶ص3*)1*120(۳ فیدرهای ورودی 078-7( شبکه .۳ کیلو ولت شهری مت | سا سس دس سا مس یعس لها معا مستد ال هم سس هاهنه-نه سس و ۳۷۳-07 0 گ 156 1۳۹ 0 ۳ وج ۱ 171 ۱ 12 ۱ 113 ی ۱ +70 20 ,۱380/2200 ۱ *عصل ۱ ۱ چ ۱ ۱ ۱ 3 ۱ ۱ اُ ۱ ۱ ۱ : ۱ ۱ ۸0 جد از ۳" : ۱ ۱ ۱۳ ۱ 9 8 سم 400۸ ْ 0۸ ۱۷ ۱4۵۵۸ ۱ ۱ : و ۱ 7 | ۱ ۱ : ۱ سک من 9-7 ی شد ات۱ ا ۱ #ومه لیا لبا #ووز نبا ۸ومم لبا ۱ ۱ ۱ ۱ اک یی و ۱ ۶ ۱۳7 | ۱ ۱ ا ند ول و اش ره ۱ ْ 1 و با مود دق بل 20۷ ۹ ۳ ی هنت مدار خروجی هنت مدار خروحی ا روشنائی معایر ‏ شبکه مصرف کننده ۱ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۲ ۳7۳( آبین‌نامه روشنایی راه‌ها سس ی رک رکه سس سس با با سیسات ای سا اه سا ال مه سیسات ام سا ی 8 ,5082 , 20۷ ۱ ٍ ۱ ۱ 16(۸-58< م90[ ,630۸ > دا ۱ ۱ ۱ 630۸ ۱ 630۸ ۱3 ۸ ۱ ۱ 0۸ ۱ ۱ ۱ ا ۱ . ۵ ۱ : ۱ | ۱ ۱ ۱ ۱ ا , ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 5 ۱ » : ۱ ۱ ۱ 630۸ ۱ 630۸ ۱ مهم ۱ هد ها ۱ ۱ 16۸ ۱ 16۸ 400۸ ۸ تابلوی اندازه گیری هاهی- ۲۷ هاهی - ۲۲( (اختیاری ) راک غ0۶ط3*)1*120(۳ غ۳۶ط3*)1*120(۳ یی لقیدرهای ورودی 7۷ - 5ص( 27- 5ص شبکه ۲۰ کیلو ولت شهری 71 20 دز حول 3 ۸ 1۸ - انا - تا 1 من : ساس ساساسض وس ۰1۷-0۸88 #قا1-۸2* ل ما مس آ ما تععصقم یآ م۸ یز هن 7 -ع2۷ اما وس بمه ا| سصحمت م۸ سس سس 11 ا 1.۷2 ۱ 13 : 58+ +72 ,و50 ,380/2200 ۱ ۱ عصل | ا ۱ ا 1 ۳ ۱ ا ا ا ا زه 9 ۱ ۳ ۹ ازه 00۸ ۷ ۱4۵9۸ ۱۷ ۵7۷۶۵ ۵7۷8 ۱ ۱ 8 3 نبا *100 ی با هلب الا 7۳ ا ا ۱ ۱ ۱ 1 ۱ ۱ ۱ ا ٍ ۱ ا | ا ا ا ۱ ۱ ۱ ۱ با ای ۹ ی ییاه هنت مدار خروجی ‏ هشت مدار خروجی روشسائی معابر شبکه مصرف کننده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 253 جدول31 - 3: انواع پست های توزیع زمینی و ابعاد آن نوع پست طول زمین پست(cm) عرض زمین پست(cm) مساحت زیربنا) 2 (m - یک طبقه با یک ترانسفورماتور، نوع اول، و با کف کانال 411 070 ( 70 /0 × 4) - یک طبقه با یک ترانسفورماتور، نوع اول، و با کف نیم طبقه 411 070 ( 70 /0 × 4) × 2 - یک طبقه با یک ترانسفورماتور، نوع دوم، و با کف کانال 431 070 ( 70 /0 × 3 /4) - یک طبقه با یک ترانسفورماتور، نوع دوم، و باکف نیم طبقه 431 070 ( 70 /0 × 3 /4) × 2 - یک طبقه با یک ترانسفورماتور، و با کف کانال 331 070 ( 70 /0 × 3 /3) - یک طبقه با یک ت رانسفورماتور، و با کف نیم طبقه 331 070 ( 70 /0 × 3 /3) × 2 - دو طبقه با یک ترانسفورماتور، در طبقه هم کف 301 301 (0 /3 × 0 /3) × 2 - دو طبقه با یک ترانسفورماتور، تابلوها در طبقه همکف، و روی کانال 301 301 (0 /3 × 0 /3) × 2 - دو طبقه با یک ترانسفورماتور، تابلوها در طبقه ه مکف، و روی نیم بقه ط 301 301 (0 /3 × 0 /3) × 2 - دو طبقه با دو ترانسفورماتور در طبقه همکف 431 301 (0 /3 × 3 /4) × 2 - دو طبقه با دو ترانسفورماتور، تابلوها در طبقه همکف و روی کانال 431 301 (0 /3 × 3 /4) × 2 - دو طبقه با دو ترانسفورماتور، تابلوها در طبقه همکف ، و روی نیم قه طب 431 301 (0 /3 × 3 /4) × 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ را آیین‌نامه روشنایی راه‌ها ترانسفورماتور توزیع ۳ آمپرمتر (سه عدد) 68 » سکسیونر ۱ کنتور کیلووات ساعت او رای فیوز (سه عدد) سم گلند کابل ترانس جریان (سه عدد) لامپ نئون نشان‌دهنده ولتاز اک ترانس ولتاژ (سه عدد) 3 شکل ۳-۱۰: نشانه‌های ترسیمی پست‌های توزیع برق ۳-۰- پست توزیع هوایی در پست توزیع هوایی رعایت نکات زیر لازم و ضروری می‌باشد: ۱- مشخصات فنی, نقشه اجرایی و روش نصب و استقرار تجهیزات این گونه پست‌ها باید مطابق با ضوابط مندرج در ۲- مشخصات فنی ترانسفورماتور به کار رفته در این پست‌هاء باید منطبق بر مرجع [۶۳] باشند. مشتمل بر تجهیزات فیدر ترانسفورماتور بوده که به صورت روباز و بر بالای پایه حامل ترانسفورماتور نصب می‌شوند. این تجهیزات عبارتند از: + تجهیز شماره یک: سکسیونر فیوزدار یا فیوز کات اوت؛ + تجهیز شماره دو برقگیر؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 255  تجهیز شماره سه: در صورت ن،یاز ترانسفورماتور ولتاژ و جر یان یز ن یم تواند مورد استفاده قرار گ یرد . 3 - این پست ها، فقط شامل یک ورودی فشار متوسط بوده که از شبکه فشار متوسط مربوطه منشعب می شود. ب ر روی فیدر فشار متوسط ورودی این پست ها نیز هیچ گونه تجهیزاتی نصب نمی.گردد 0 - تجهیزات مورد استفاده در بخش فشار ضعیف و مشخصات فنی آنها و همچنین نقشه تک خطی آن، باید مطابق با [ مرجع47] باش ن.د 4 - [ استاندارد و مشخصات فنی سیستم زمین ایجاد شده در پست، باید مطابق با مرجع47] باش ن.د 14 - 0 - شبکه روشنایی وابسته هوایی راه ها رعایت نکات ذیل در شبکه روشنایی وابسته هوایی راه ها الزامی است : 3 - مشخصات فنی پایه ها، بازوهای خاص نصب چراغ و طریقه نصب و استقرار بازو بر روی پایه مطابق با توصیه های فصل3 خواه دن بود. 2 - مشخصات فنی سایر تجهیزات خط هوایی باید مطابق [ با مرجع43] باش ن.د 7 - نقشه[ های اجرایی و طریقه نصب و استقرار کلیه تجهیزات خط هوایی باید مطابق با مرجع43] باش ن.د 3 - سطح مقطع سیم"فاز شب" 34 یا حداکثر20 .میلیمتر مربع و از جنس مس خواهد بود 0 - فاصله بین پایه ها، باید براساس محاسبات روشنایی راه تعیین گردد و سپس ای ن فاصله ، مبنای محاسبات ط راحی خط هوایی فشار ضعیف نصب شده بر روی این پایه( ها قرار داده شود [ 43]). در صورت عدم ت ا مین پارامترهای طراحی خط هوایی، باید نسبت به تغییر نوع چراغ و یا ارتفاع نصب اقدام نموده و مجددا محاسبات روشنایی اه ر را تکرار و فاصله جدید پایه ه ا را تعیین کرد و سپس محاسبات طراحی خط هوایی را بر مبنای فاصله جدید انجام داده و پارامترهای طراحی خط را کنترل نمود. این روند، تا زمانی که هر دو طرح روشنایی راه و خط هوایی فشار ضعیف به طرح مناسبی برس ن د، ادامه می.یابد 4 - در این روش تغذیه روشنایی راه ها ، چراغ ها ی واقع بر روی هر خط، فقط توسط یکی از فازها تغذیه می شود. این امر، باعث ایجاد عدم تقارن در بار پست توزیع مربوطه می ،شود و در نتیجه ضمن تغییر ولتاژ نقطه صفر شبکه سبب افزایش تلفات ترانسفورماتور می گردد. به منظور حل این مشکل و به حداقل رساندن عدم تقارن بار حاص ل ، توصیه می شود که بار روشنایی خطوط یا مسیرهای تغذیه شونده از پست تا حد امکان به طور مساوی بین سه فاز .مختلف تقسیم گردد 3 - به علت برق دار بودن شبکه و مشکالت ایمنی پرسنل تعمیر و نگهداری چراغ های روشنایی راه ها ، توصیه می شود که شبکه فشار ضعیف در قسمت فوقانی ه پای نصب شده و بازوهای چراغ های روشنایی پایین تر از آن قرار داده -------- صفحهٔ بعد -------- 256 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها ن شو د. در این حالت برای هر پایه، ارتفاع نصب چراغ پایین تری حاصل شده که برای طراحی روشنایی،راه مناس ب نمی.باشد 3 - استفاده از پایه های شبکه فشار متوسط به منظور نصب شبکه فشار ضعیف و روشنایی راه ها همر اه آن و چراغ های مربوط به:دالیل ذیل مجاز نیست  عدم وجود ایمنی برای پرسنل تعمیر و نگهداری سیستم روشنایی راه ها به واسطه نزدیکی به ولتاژهای باال  عدم برآورد حداقل روشنایی مورد نیاز راه به دلیل ارتفاع نصب پایین چراغ و فاصله زیاد پایه ها  امکان ایجاد اضافه ولتاژ غیرمجاز در شبکه روشنایی راه و آ سیب رسیدن به تجهیزات آن .مجاز نیست 14 - 5 - شبکه روشنایی مستقل هوایی راه ها در شبکه روشنایی مستقل هوایی راه ها رعایت نکات ذیل الزم می:باشد 3 - مشخصات فنی پایه ها، بازوهای خاص نصب چراغ و طریقه نصب و استقرار بازو بر روی پایه مطابق با تو صیه های فصل3 خواهند بود. 2 - [ مشخصات فنی سایر تجهیزات موردنیاز شبکه، باید مطابق با مرجع43] باش ن.د 7 - نقشه[ های اجرایی و طریقه نصب و استقرار کلیه تجهیزات شبکه باید مطابق با مرجع43] باش ن.د 3 - سطح مقطع سیم های فاز34 یا حداکثر20 میلیمت ر مربع و از جنس مس خواهد بود. سطح مقطع سیم نول نیز باید مطابق با توصیه های بخش31 - 31 - 2 - 4 - و از همان جنس انتخاب شود. استفاده از مقاطع باالتر، به دلیل طویل شدن خط و کاهش جریان های اتصالی و عدم رویت احتمالی این ج ریان توسط سیستم حفاظتی، توصیه نمی.گردد 0 - فاصله بین پایه ها، باید بر اساس محاسبات روشنایی راه تعیین گردیده و سپس این فاصله، مبنای محاسبات طراحی شبکه هوایی تغذیه کننده روشنایی قرار می گیرد [ (مطابق با43]). در صورت عدم ت ا مین پارامترهای طراحی خط هوایی (که با تغ ییر سطح مقطع سیم و یا نوع پایه با قدرت کشش باالتر و یا سایر تغییرات ممکن نیز حاصل نگردد) باید نسبت به تغییر نوع چراغ و یا ارتفاع نصب اقدام نموده و مجدد ا کلیه محاسبات را تکرار کرد. این روند، تا موقعی که هر دو طرح روشنایی راه و شبکه تغذیه کننده آن به طرح منا.سبی برسد، باید ادامه یابد 4 - به منظور ایجاد تعادل در میزان بار فازها، تغذیه چراغ ها و انشعاب گیری از فازها باید به گونه ای باشد که بار روشن ایی به طور یکسان بین هر سه فاز تقسیم شود. در این صورت، میزان نامتقارنی بار در پست مورد نظر، به حداقل ک اهش می یابد. همچن ین ترتیب اتصال پایه ها به هریک از فازها باید به گونه ای باشد که در صورت قطع تغذیه هر فاز و خاموشی چراغ های متصل به آن، میزان تاریکی ایجاد شده در سطح راه .و شدت آن، در حداقل ممکن باشد بنابراین، نحوه انشعاب گیری هر یک از چراغ ها، از سه فاز تغذیهR ، S وT بای.د به صورت زیر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 250  پایه :های دارای یک چراغ:اتصال فازها از پایه نخست تا آخرین پایه به ترتیب زیر خواهد بود … R-S-T-R-S-T-R-S-T  پایه :های دارای دو چراغ اتصال فازها از اولین پایه تا آخرین پایه به ترتیب زیر صورت می ،گیرد. در این حالت دو چراغ نصب شده بر روی یک پایه، از دو فاز مختلف تغذیه می شوند تا در موقع قطع برق، یکی از فازهای تغذیه کننده وصل باشد و سطح فضای تاریک ایجاد شده و شدت تاریکی .حداقل باشد R-S-T-R-S-T-R-S-T…. S-T-R-S-T-R-S-T-R…. 3 - در این شبکه ها، توصیه می شود که بازوی چراغ در قسمت باالی پایه و شبکه ت غذیه کننده در بخش زیرین آن نص ب ن شو ،د. در این حالت می توان به ارتفاع نصب باالتری برای چراغ دست یافته و کار تعمیرات شبکه تغذیه ک ننده نیز راحت تر صورت می گیرد. همچنین به علت بی برق بودن شبکه در طول مدت روز و یا امکان قطع آن در سایر مواقع شبانه روز، تعمیر و نگ هداری چراغ ها نیز از نظر ایمنی پرسنل مشکلی نداشته و به سهولت انجام می.شود 3 - استفاده از پایه های شبکه فشار متوسط به منظور نصب شبکه تغذیه روشنایی راه ها و چراغ های آن بنا به دالی ل قید شده در بند3 بخش31 - 3 - .مجاز نخواهد بود 14 - 6 - شبکه روشنایی مستقل زمینی راه ها رعایت نکات ذیل در شبکه روشنایی مستقل زمینی راه ها الزامی است : 3 - مشخصات فنی، روش ساخت، تست و روش نصب و استقرار پایه های فلزی برابر توصیه های مندرج در فصل3 خواه ن.د بود 2 - مشخصات فنی کابل[ زمینی تغذیه و روش نصب و استقرار آن باید برابر ضوابط مندرج در مرجع43] باش ن د. در این شبکه.ها نباید از کابل خودنگهدار استفاده شود 7 - سطح مقطع کابل زمینی تغذیه باید بر اساس محاسبه تعیین شود و بر حسب مورد، ممکن است یکی از اندازه های زیر مورد :استفاده قرار گیرد  کابل :های ردیف یک کابل( های سه فاز مسی20 × 0 یا34 × 0 و یا31 × 0) و برای مسیرهای کوتاه تر با توان ( ،المپ کوچکتر4 × 0)؛  کابل های ردیف2 :کابل( های سه فاز مسی20 × 3 یا34 × 3) و ( یا31 × 3 ) به همراه سیم مسی نمره20 ، برای زمین کردن پایه ها و برای مسیرهای کوتاه ت( ،ر با توان المپ کوچکتر34 × 3 ) به همراه سیم مسی نمره34 . 3 - در موقع نصب کابل زمینی3 رشته ای به همراه سیم زمین، کابل و سیم باید در کنار هم قرار داده شده و در فاصله های2 متری توسط نوار چسب به یکدیگر متصل گرد ن د. این عمل باعث می شود که در صورت برخورد جسم -------- صفحهٔ بعد -------- 250 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها خارجی ب ه سیم زمین، همراه با آن، کابل مربوطه نیز قطع گردد. با قطع کابل تغذیه و ایجاد خاموشی، نوعی اعالم خطر در خصوص قطع سیم زمین صورت گرفته و پرسنل تعمیر و نگهداری شبکه را متوجه آن می.سازد 0 - در مواردی که پایه های روشنایی در رفوژ وسط راه نصب می ن شو د، کابل زمینی تغذی ه باید به صورت های زیر اس تقرار .یابد  در صورتی که در امتداد خط نصب پایه ها، درختکاری صورت بگیرد، کابل تغذیه کننده باید برابر روش نصب مندر ج [ در مرجع43 .]، در امتداد این خط کشیده شود  در صورت کاشتن درخت در امتداد خط نصب پایه ها، کابل تغذیه کننده باید در کنار د یواره رفوژ و مطابق با مرجع [ 43] نصب شود. در این صورت از میزان صدمات ناشی از برخورد جسم خارجی به کابل مزبور کاسته می.شود 4 - کابل های تغذیه باید با توجه به شرایط محیطی منطقه نصب به گونه ای انتخاب شو ن د که میزان صدمه و آسیب به کابل به حداقل برسد. ب ه عنوان مثال د ر من اطقی که خطر وجود جوندگان مخصوصا موش وجود داشته باشد باید از کابل های ضد.موش استفاده گردد 3 - برای تغذیه چراغ یا چراغ های نصب شده بر روی هر پایه، کابل تغذیه باید از زیرزمین و از طریق لوله عبور کابل که در فونداسیون پایه پیش بینی شده، به داخل لوله پایه برده شده و پس از برقراری اتصاالت الزم در ترمینال های مربوط، دوباره از طریق همان لوله به خارج پایه، برای اتصال به پایه.های بعدی هدایت شود 3 - مشخصات فنی، نقشه های ساخت و روش نصب و استقرار ترمینال پایه های فلزی مطابق با توصیه های فصل3 خواه ن.د بود 3 - اتصال کابل تغذیه به ترمینال پایه باید ب ه وسیله یکی از روش:های زیر انجام شود  کابل های0 رشته :ای برای کابل های0 رشته ای به دو صورت می تواند انجام شود . در روش اول ابتدا روکش خارجی کابل حدود31 سانتیمتر برد اشته شده و سپس برای پایه های تک چراغی سیم های فاز مورد ن ظر، نول و زمین و ب رای پایه های دو چراغی سیم های دو فاز مورد نظر، نول و زمین لخت شو ند و آنگاه هر یک از سیم ،های لخت شده خم و به صورت ورود و خروج در زیر ترمینال مربوطه قرار گرفته و بسته شو ن د. فقط دقت گردد که اتصال سیم باید با ا.ستفاده از کابلشو و توسط مهره و واشر به طور محکم به پیچ بدنه پایه انجام شود در مواردی که خم ک ردن و عبور کابل از داخل لوله فونداسیون موج ب صدمه به کابل می گردد، می توان با پیش بینی تعداد ترمینال مناس ب در داخل جعبه پایه، اتصال کلیه فازها و نول کابل بصورت ورود و خروج به ترمینال مزبور و با استفاده از کابلشو .صورت بگیرد  کابل های3 رشته :ای برای رشته سیم های فاز و نول ک ابل های3 رشته لمع یا هتشر 0یاه لباک دننام دیاب زین یا شود. فقط در خصوص سیم مسی همراه کابل، چون فاقد روکش است نیاز ی به لخت کردن نیست و اتصال آن به بدنه پایه باید مانند کابل های0 رشته ای .و با استفاده از کابلشو صورت گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 253 31 - فاصله بین پایه ها، باید براساس محاسبات روشنایی راه .تعیین شود 33 - حداکثر تعداد پایه های قابل تغذیه در یک مسیر مشخص، باید با توجه به محدودیت های افت ولتاژ مسیر و نیز حداکثر جریان مجاز کا بل تغذیه، تعیین شود (بند31 - 3 -). چگونگی انشعاب گیری از فازها، به منظور تغذیه چراغ ها نیز باید مطابق با زیر بند 4 بند 31 - 0 - .باشد 14 - 0 - ان تخاب سطح مقطع سیم یا کابل تغذیه کن نده انتخاب صحیح سطح مقطع سیم یا کابل به منظور انتخاب صحیح سطح مقطع سیم یا کابل، ابتدا باید بر حسب جریان کل مسیر، سطح مقطع مناسب را انتخاب کرده و سپس از نظر افت ولتاژ کنترل نمود تا از حد مجاز بیشتر نباشد. در صورتی که افت ولتاژ مسیر از حد مجاز فراتر رود با ید سطح مقطع را یک رده باالتر انتخاب کرده و دوباره افت ولتاژ را کنترل نمود و این کار را تا موقعی که حدود مجاز رعایت گردد، ادامه داد. کنترل هادی ها از نظر مقاومت مکانیکی پس از تعیین سطح مقطع مناسب، در مورد شبکه های هوایی، باید هادی ها از نظر مقاومت مکانیکی نیز کنترل شو ن د و در صورت غیرمجاز بودن تنش های مکانیکی وارده، نسبت به تغییر فاصله پایه ها و یا افزایش سطح مقطع هادی ها اق دام شود[ 43]. در مورد شبکه های کابل زمینی نیازی به محاسبه تنش های مکانیکی نیست (با شرط رعایت استانداردهای نصب [ کابل43 .)] حدود مجاز جریا ن سیم های هوایی و کابل های زمینی حدود مجاز جریان سیم های هوایی و کابل های زمینی مورد استفاده در شبکه های روشنایی راه ها بر اساس نوع کابل و شرایط استفاده باید مطابق با( جداول2 - 30 تا2 - 71 ) نشریه3 - 331 [سازمان برنامه و بودجه کشور باشد40 .] در بسیاری از مناط ق ایران، به علت متفاوت بودن شرایط موجود با شرایط استاندارد تعریف شده، باید در حداکثر جریان مجاز کابل ،ها، ضرایب تصحیح مناسبی نیز ضرب شود، تا جریان مجاز تصحیح شده کابل بدست آید. این ضرایب د ر جدول 31 - 2 تا جدول31 - 3 آورده شده است[ 40 ]. جدول31 - 2: ضرایب تصحیح دمای خاک اطراف کابل هایPVC ( فشار ضعیف311 )ولت دمای خاک اطراف کابل (درجه )سانتیگراد ضریب تصحیح حداکثر جریان مجاز 31 3 /3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۳۳( آبین‌نامه روشنایی راه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 261 جدول31 - 7 : ضرایب تصحیح مجاورت برای بیش از یک مدار، کابل های مستقیم دفن شده در زمین(کابل های تک رشته ای یا چندرشته)ای تعداد مدارها ( فاصله هوایی کابل تا کابلa) صفر-کابل ها در تماس با یکدیگر ق طر یک کابل m 125 /4 m 25 /4 m 5 /4 2 30 /1 3 /1 30 /1 3 /1 3 /1 7 40 /1 3 /1 30 /1 3 /1 30 /1 3 4 /1 4 /1 3 /1 30 /1 3 /1 0 00 /1 00 /1 40 /1 3 /1 3 /1 4 0 /1 00 /1 4 /1 3 /1 3 /1 3 30 /1 03 /1 03 /1 43 /1 34 /1 3 37 /1 33 /1 03 /1 40 /1 30 /1 3 33 /1 34 /1 00 /1 47 /1 33 /1 32 74 /1 32 /1 3 0 /1 03 /1 33 /1 34 72 /1 73 /1 33 /1 04 /1 43 /1 21 23 /1 70 /1 33 /1 07 /1 44 /1 نکته3 : مقادیر مشخص شده برای عمق دفن3/1 متر و در خاکی با مقاومت مخصوص حرارتی برابرK.m/W 0 /2 است. این مقادیر، مقادیر میانگین برای سایزهای کابل و انواع آنها می باشد. فرایند میانگین گیری، همراه با گرد کردن در برخی حاالت می تواند خطایی تا31 % ± را نتیجه دهد. جایی که دقت باالتری موردنیاز است با روش های ارائه شده در مجموعه استانداردIEC 60287-1 محاسبه می .شود نکته2 : در حالتی که مقاومت مخصوص حرارتی خاک کمتر ازK.m/W 0 /2 باشد، ضرایب تصحی ح را می توان در حالت کلی افزایش داد و می توان با روش های ارائه شده در استانداردIEC 60287-1 .محاسبه نمود نکته7 : اگر یک مدار شاملm هادی موازی در هر فاز باشد، برای مشخص نمودن ضریب کاهشی این مدار، باید یه صورتm مدار .بررسی شود -------- صفحهٔ بعد -------- 262 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول31 - 3 :ضریب تصحیح مجاورت برای بیش از یک مدار، کابل های چندرشته ای در داکت های مدفون کابل های چندرشته ای در داکت با یک مسیر تعداد کابل ها ( فاصله هوایی داکت تا داکتa) صفر-(داکت)ها در تماس با یکدیگر m 25 /4 m 5 /4 m 1 2 30 /1 3 /1 30 /1 30 /1 7 30 /1 30 /1 3 /1 30 /1 3 3 /1 3 /1 30 /1 3 /1 0 40 /1 3 /1 30 /1 3 /1 4 4 /1 3 /1 3 /1 3 /1 3 03 /1 34 /1 3 /1 33 /1 3 03 /1 34 /1 33 /1 33 /1 3 02 /1 37 /1 33 /1 33 /1 31 33 /1 32 /1 34 /1 34 /1 33 33 /1 3 /1 30 /1 34 /1 32 30 /1 43 /1 33 /1 30 /1 37 33 /1 43 /1 37 /1 30 /1 33 32 /1 43 /1 32 /1 33 /1 30 33 /1 43 /1 32 /1 33 /1 34 73 /1 44 /1 33 /1 37 /1 33 73 /1 40 /1 3 /1 37 /1 33 73 /1 40 /1 3 /1 37 /1 33 70 /1 43 /1 43 /1 32 /1 21 73 /1 47 /1 43 /1 32 /1 نکته3: ضرایب برای کابل هایی که در عمق3 /1 متری و مقاومت مخصوص حرارتیK.m/W 0 /2 ،است داده شده اند و مقادیر متوسطی هستند. به واسطه متوسط گیری و گرد کردن اعداد ممکن است اختالفی تا31 % ± .وجود داشته باشد نکته2 : اگر مقاومت مخصوص حرارتی خاکK.m/W 0 /2 نباشد، ضرایب تصحیح را می توان به شرح داده شده در استانداردIEC 60287-2-1 .کمی افزایش داد نکته 7 : اگر مداری ازn هادی موازی در هر فاز تشکیل شده باشد، برای تعیین ضریب تصحیح، باید آن را متشکل ازn مدار در .نظر گرفت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 263 جدول31 - 0: ضرایب تصحیح مجاورت برای بیش از یک مدار، کابل های تک رشته ای در داکت های مد فون کابل های تک رشته ای در داکت غیرمغناطیسی با یک مسیر تعداد مدارهای تک رشته ای از دو یا سه کابل ( فاصله هوایی داکت تا داکتa) صفر-(داکت ها در )تماس با یکدیگر m 25 /4 m 5 /4 m 1 2 3 /1 3 /1 3 /1 30 /1 7 3 /1 3 /1 30 /1 3 /1 3 40 /1 30 /1 3 /1 3 /1 0 4 /1 3 /1 3 /1 3 /1 4 4 /1 3 /1 3 /1 3 /1 3 07 /1 44 /1 34 /1 33 /1 3 0 /1 47 /1 33 /1 33 /1 3 33 /1 43 /1 37 /1 34 /1 31 30 /1 03 /1 32 /1 30 /1 33 37 /1 03 /1 3 /1 30 /1 32 33 /1 04 /1 43 /1 33 /1 37 73 /1 03 /1 43 /1 33 /1 33 73 /1 07 /1 43 /1 37 /1 30 70 /1 02 /1 43 /1 37 /1 34 73 /1 03 /1 44 /1 37 /1 33 77 /1 0 /1 40 /1 32 /1 33 73 /1 33 /1 40 /1 32 /1 33 7 /1 33 /1 43 /1 32 /1 21 23 /1 33 /1 47 /1 33 /1 نکته3: ضرایب برای کابل هایی که در عمق3 /1 متری و مقاومت مخصوص حرارتیK.m/W 0 /2 است، داده شده اند و مقادیر متوسطی هستند. به واسطه متوسط گیری و گرد کردن اعداد ممکن است اختالفی تا31 % ± .وجود داشته باشد نکته2 : اگر مقاومت مخصوص حرارتی خاکK.m/W 0 /2 نباشد، ضرایب تصحیح را می توان به شرح داده شده در استانداردIEC 60287-2-1 .کمی افزایش داد نکته7 : اگر مداری ازn هادی موازی در هر فاز تشکیل شده باشد، برای تعیین ضریب ت صحیح، باید آن را متشکل ازn مدار در .نظر گرفت -------- صفحهٔ بعد -------- 260 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جد ول31 -4 : ضرایب تصحیح مقاومت مخصوص حرارتی خاک برای کابل های دفن مستقیم یا داکت های مدفون در زمین در صورتی که مقاومت مخصوص حرارتی خاک غیر ازk.m/W 0 /2 باشد مقاوم ت مخصوص حرارتیK.m/W 5 /4 0 /4 1 5 /1 2 5 /2 3 ضریب تصحیح برای کابل ها در داکت های مدفون 23 /3 2 /3 33 /3 3 /3 10 /3 3 34 /1 ضریب تصحیح برای کابل های دفن مستقیم 33 /3 42 /3 0 /3 23 /3 32 /3 3 3 /1 نکته3 : اعداد فوق با رواداری0 % ± .هستند نکته2: ضرایب تصحیح برای کابل ه ای داخل داکت های مدفون کاربرد دارد. برای کابل های مستقیم دفن شده در زمین و برای خاک های با مقاومت مخصوص حرارتی کم تر ازK.m/W 0 /2، ضرایب تصحیح می تواند بیشتر باشد. اگر به اعدادی با دقت بیشتر نیاز باشد، باید از روش های گفته شده در استانداردIEC 60287 استفاد .ه نمود نکته7: ضرایب تصحیح برای داکت های مدفون تا عمق3 /1 .متر کاربرد دارد نکته3 : فرض شده که مشخصات خاک یکنواخت است. امکان اینکه رطوبت اطراف کابل از بین رفته و بخشی با مقاومت مخصوص حرارتی باال ایجاد شود در نظر گرفته نشده است. اگر امکان خشک شدن محیط خاک وجود داشته باشد جریان های مجاز را باید از استانداردIEC 60287 .بدست آورد در صورتی .که کابل تغذیه، در معرض هوا قرار داشته باشد، باید ضریب دیگری در حداکثر جریان مجاز کابل اعمال شود این ضریب، مطابق با ضریب تصحیح کابل در معرض هوا ( جدول31 - 3 و جدول31 - 3) .خواهد بود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 265 جدول31 - 3 : ضریب تصحیح مجاورت برای بیش از یک مدار، کابل های چند هسته ای در هوای آزاد روش نصب تعداد سینی یا نردبان تعداد کابل ها در سینی یا نردبا ن 1 2 3 0 6 3 سینی سوراخ دار 3 3 33 /1 32 /1 33 /1 34 /1 37 /1 2 3 33 /1 3 /1 33 /1 37 /1 43 /1 7 3 34 /1 33 /1 34 /1 33 /1 44 /1 4 3 33 /1 33 /1 37 /1 43 /1 43 /1 3 3 3 33 /1 30 /1 33 /1 - 2 3 33 /1 34 /1 32 /1 33 /1 - 7 3 33 /1 30 /1 33 /1 30 /1 - سینی سوراخ دار عمودی 3 3 33 /1 32 /1 33 /1 37 /1 32 /1 2 3 33 /1 33 /1 34 /1 33 /1 3 /1 3 3 33 /1 33 /1 33 /1 33 /1 - 2 3 33 /1 33 /1 33 /1 30 /1 3 سینی یکپارچه بدون سوراخ 3 33 /1 33 /1 33 /1 30 /1 33 /1 43 /1 2 33 /1 37 /1 34 /1 32 /1 43 /1 47 /1 7 33 /1 32 /1 30 /1 33 /1 44 /1 3 4 /1 4 33 /1 33 /1 37 /1 43 /1 47 /1 03 /1 -------- صفحهٔ بعد -------- 266 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها روش نصب تعداد سینی یا نردبان تعداد کابل ها در سینی یا نردبا ن 1 2 3 0 6 3 نردبان ،کابل بست های نگهدارنده کابل و غیره 3 3 33 /1 32 /1 3 /1 33 /1 33 /1 2 3 34 /1 3 /1 33 /1 34 /1 37 /1 7 3 30 /1 33 /1 34 /1 37 /1 3 /1 4 3 33 /1 33 /1 37 /1 43 /1 43 /1 3 3 3 3 3 3 - 2 3 33 /1 33 /1 33 /1 34 /1 - 7 3 33 /1 33 /1 34 /1 37 /1 - نکته3: مقادیر ارائه شده به ص.رت میانگین برای انواع کابل و محدوده سطح مقطع هادی ( از جدول2 - 20 تا2 - 71 ) نشریه 331 در نظر گرفته شده اند. گستره مقادیر معموال کمتر از0 % .است نکته2 :ضرایب جدول فوق برای وقتی صادق است که کابل ها در الیه های تکی قرار گرفته باشند. وقتی که کابل ها در یک ال یه بیشتر نصب می شوند و با همدیگر در تماس نیستند، این ضریب اعمال نمی شود. در حالت اخیر، ضرایب بسیار کوچک ت ر خواهند .بود و باید آنها را به روش مناسب به دست آورد نکته7: مقادیر در نظر گرفته شده برای م واقعی است که فواصل عمودی بین سینی های کابل711 میلیمتر و کمترین فاصله بین سینی های کابل و دیوار21 .میلیمتر باشد. برای فواصل نزدیکتر بهتر است ضرایب کاهشی اعمال شود نکته3: مقادیر در نظر گرفته شده برای مواقعی است که فواصل افقی بین سینی های کابل و سینی های کابل پشت به پش ت نصب شده220 .میلیمتر باشد. برای فواصل نزدیکتر بهتر است که ضرایب کاهشی اعمال شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 260 جدول31 - 3 : ضرایب تصحیح مجاورت برای گروهی (بیشتر از یکی) از کابل های تک رشته ای در هوای آزاد روش اجرای کابل ت عداد سینی یا نردبان تعداد مدارهای سه فاز در سینی یا نردبان ضریب داده شده در عین حال مناسب است :برای 1 2 3 سینی سوراخ دار 3 33 /1 33 /1 33 /1 سه کابل با چیدمان افقی 2 34 /1 33 /1 33 /1 7 30 /1 30 /1 33 /1 سینی سوراخ دار عمودی 3 34 /1 34 /1 - سه کابل با چیدمان عمودی 2 30 /1 33 /1 - ،نردبان کابل بست های نگهدارنده کابل و غیره 3 3 33 /1 34 /1 سه کابل با چیدمان افقی 2 33 /1 37 /1 33 /1 7 33 /1 3 /1 34 /1 سینی سوراخ دار 3 3 33 /1 34 /1 سه کابل با چیدمان مثلثی 2 33 /1 37 /1 33 /1 7 34 /1 32 /1 34 /1 3 3 33 /1 33 /1 -------- صفحهٔ بعد -------- 260 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها روش اجرای کابل ت عداد سینی یا نردبان تعداد مدارهای سه فاز در سینی یا نردبان ضریب داده شده در عین حال مناسب است :برای 1 2 3 سینی سوراخ دار عمودی 2 3 3 /1 34 /1 ،نردبان کابل بست های نگهدارنده کابل و غیره 3 3 3 3 2 33 /1 30 /1 37 /1 7 34 /1 33 /1 3 /1 نکته3: مقادیر ارائه شده در این جدول برای انواع کابل ها و محدوده سطح مقطع هادی ها در نظر گرفته شده در ج( داول2 - 20 ) ( تا2 - 71 ) نشریه331 به صورت میانگین هستند. گستره مقادیر معموال کمتر از0 % .است نکته2 : ضرایب برای یک الیه از کابل (یا گروهی با چیدمان مثلثی) که در جدول نشان داده شده، ارائه شده است، جایی که کابل ها در تماس با یکدیگر نصب شده اند، قابل استفاده ن یست. مقادیر این ضرایب برای این نوع نصب ها ممکن است به ط ور قابل .توجهی پایین باشد و بهتر است آنها را به روش مناسب به دست آورد نکته7: مقادیر در نظر گرفته شده برای مواقعی است که فواصل عمودی بین سینی های کابل711 میلیمتر و کمترین فاصلع بین سینی های کابل و دی وار21 .میلیمتر باشد. برای فواصل نزدیکتر بهتر است ضرایب کاهشی اعمال شود نکته3: مقادیر در نظر گرفته شده برای مواقعی است که فواصل افقی بین سینی های کابل و سینی های کابل پشت به پشت نصب شده220 میلیمتر باشد. برای فواصل نزدیک تر بهتر است که ضرایب کاهشی اعمال .شود نکته0: برای مدارهای دارای بیش از یک کابل برای هر فاز، هر مجموعه کابل سه فاز در این جدول، یک مدار منظور می .شود نکته4 : برای مدارهای دارایm هادی موازی در هر فاز، برای مشخص کردن ضریب کاهشی این مدار باید به صورتm مدار .بررسی شود حداکثر افت ولتاژ م جاز برای خطوط تغذیه پایه های روشنایی حداکثر افت ولتاژ مجاز برای خطوط تغذیه پایه ،های روشنایی، اعم از هوایی و کابلی7 درصد و برای مسیر انشعاب هر پایه، یک درصد می باشد[ 43 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 263 تعیین افت ولتاژ در شبکه تغذیه روشنایی راه ها برای تعیین افت ولتاژ در شبکه تغذیه روش نایی راه ها از رابطه( 31 - 3) می توان استفاده کرد. 31 - 3 %∆𝑉= 𝐾. 𝑆. 𝐿 در رابطه فوق: S : توان ظاهری بار که از سه فاز سیستم کشیده می شود ( برحسبKVA)؛ L ( : طول شبکه تغذیه تا نقطه بار برحسبKm)؛ K: ضریبی که به صورت درصد افت ولتاژ/کیلوولت آمپر ضرب در کیلومتر تعریف می .گردد در رابطه( 31 - 3) ، ضریبK تابعی از نوع سیستم یا کابل، فاصله بین هادی های سه فاز، ضریب توان بار، ولتاژ و فر کانس نقطه تغذیه بار می باشد. این ض ریب، برای خطوط هوایی و کابل های زمینی مطابق با جدول31 - 3 و جدول31 - 31 و تحت شرایط ی که در ادامه آورده می شود .محاسبه شده است 14 - 0 - 5 - 1 - خطوط هوایی با سیم مسی برای این شبکه ها، ضریبK با در نظر گرفتن شرایط زیر، در جدول31 - 3 :مشخص شده است الف– فرکانس سیستم برابر با01 هرتز و ولتاژ آن311 ولت می باشد؛ ب– بار تغذیه شده توسط خط، دارای ضریب توان پسفاز می باشد؛ ج- از خاصیت خازنی خط صرف نظر شده است؛ د- مقاومت سیم مسی برای دمای محیط اطراف سیم برابر 31 درجه سانتیگراد می باشد؛ ه– فاصله موثر بین فازها، مطابق با مرجع[ 43 ] .در نظر گرفته شده است جدول31 - 3 : ضریبK برای خطوط هوایی با هادی مسی سطح مقطع سیم مسی) 2 (mm درصد ضریب توان بار 144 % 35 % 34 % 05 % 04 % 34 30 /1 33 /1 33 /1 34 /1 33 /1 20 33 /1 027 /1 07 /1 02 /1 030 /1 14 - 0 - 5 - 2 - شبکه کابل زمینی با هادی مسی و عایقPVC برای شبکه های کابلی، ضریبK با در نظر گرفتن شرایط زیر، در جدول31 - 31 :مشخص شده است الف- فرکانس سیستم برابر با01 هرتز و ولتاژ آن311 ولت می باشد؛ ب- بار تغذیه شده توسط کابل، دارای ضریب توان پس فاز می باشد؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳۳( آیین‌نامه روشنایی راه‌ها ج- از خاصیت خازنی کابل صرف‌نظر شده است؛ د- مقاومت کابل برای دمای ۷۰ درجه سانتیگراد محاسبه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 201 جدول31 - 31 : ضریبK برای کابل زمینی با هادی مسی و عایقPVC سطح مقطع هر رشته از کابل ) 2 (mm درصد ضریب توان بار 144 % 35 % 34 % 05 % 04 % 4 27 /2 33 /2 13 /2 33 /3 32 /3 31 02 /3 34 /3 31 /3 77 /3 20 /3 34 327 /1 33 /1 330 /1 331 /1 31 /1 20 077 /1 020 /1 013 /1 334 /1 347 /1 تعیین افت ولتاژ یک بار نقطه ا ی برای تعیین افت ولتاژ یک بار نقطه،ای، با توجه به نوع و سطح مقطع هادی و ضریب توان بار ضریب مربوطه از جدول 31 - 3 و یا جدول31 - 31 استخراج شده و سپس با استفاده از رابطه ( 31 - 3) ،درصد افت ولتاژ ناشی از آن بار نقطه ای بدست می آید. در صورتی که بار، به صورت یکنواخت در طول خط توزیع شده باشد، پس از تعیینK ، درصد افت ولتاژ ( ناشی از این بار توزیع شده، از رابطه31 - 2) بدست می آید. 31 -2 %∆𝑉= 1 2 × 𝐾× 𝑆× 𝐿 که در آن ، S : توان ظاهری سه فاز کل بار که به صورت یکنواخت در طول خط توزیع شده باشد (برحسبKVA )؛ L : طول کل خط (برحسبKm)؛ K : ضریب بدست آمده از جدول31 - 3 و یا جدول31 - 31 . برای انجام این محاسبات، توان هر چراغ، از مجموع توان المپ و باالست مربوط بدست می.آید تعیین افت ولتاژ در انواع مختلف شبکه های تغذیه روشنایی راه ها به منظور تعیین افت ولتاژ در انواع مختلف شبکه های تغذیه روشنایی راه ها ، ( روابط31 - 3 و31 - 2 )به صورت بندهای 31 - 3 - 3 - 3 - تا31 - 3 - 3 - 7 - بسط داده شده و مورد استفاده قرار می ن گیر .د 14 - 0 - 0 - 1 - شبکه روشنایی وابسته هوایی راه ها در این نوع شبکه، بار به صورت تک فاز بوده و مسیر خط نیز معموال دارای انشعابات متعدد برای تغذیه چراغ های ک وچه ها و یا راه های منشعب شده از راه اصلی می باشد. لذا برای محاسبه درصد افت ولتاژ در این نوع شبکه ها، باید اقدام به تعیی ن طوالنی ترین مسیر تغذیه چراغ های روشنایی شود. این مسیر، که ب ه نام مسیر اصلی مشخص می گردد، از ابتدای خط ش روع شده و تا انتها طوری تعیین می شود که هیچ پایه .ای دو بار در مسیر مزبور قرار نگیرد در ادامه طول مسیر اصلی، توان -------- صفحهٔ بعد -------- 202 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها ظاهری بار مسیر اصلی، فاصله هر یک از نقاط انشعاب از ابتدای خط، توان ظاهری بار مسیرهای انشعاب و درصد افت ول تاژ ( مسیر تغذیه از پست تا سر خط مشخص شده و با استفاده از رابطه31 - 7 .) درصد افت ولتاژ فاز روشنایی تعیین شود 31 -7 %∆𝑉= %∆𝑉𝑝+ 3 2 𝐾. 𝑛𝑟. 𝑆. (𝑛𝑟−1). 𝑙𝑟+ ∑3. 𝐾. 𝑛𝑏𝑖. 𝑆. 𝑙𝑖 𝑚 𝑖=1 در رابطه ،فوق %∆𝑉𝑝 [ : درصد افت ولتاژ مسیر تغذیه از پست تا سر خط که مطابق با مرجع43 ] و با توجه به نوع کابل مورد استفاده و با در نظر داشتن کل توان ظاهری کشیده شده از آن بدست می آید. این درصد، با توجه به کوتاه بودن مسیر، د ر اغ لب موارد قابل صرف نظر می باشد؛ K : ضریب بدست آمده از جدول31 - 3 ؛ S : توان ظاهری المپ و چوک نصب شده در هر چراغ (برحسبKVA)؛ rn : تعداد کل پایه های موجود در مسیر اصلی؛ bi n : تعداد کل پایه های موجود در مسیر انشعابi؛ m : تعداد کل انشعابات؛ 𝑙𝑖 : فاصله بین دو پایه متوالی در مسیر اصلی (برحسبkm )؛ 𝑙𝑟 : فاصله نقطه انشعابi از اولین پایه (برحسبkm .) توجه: بر روی هر پایه، یک چراغ نصب شده و فاصله پایه ها نیز برابر می باشد. همچنین فرض شده است که سیم نول در طول شبکه، زمین شده و از افت ولتاژ آن صرف نظر شده است (در غیر این صورت باید در( رابطه31 - 7) افت ولتاژ ناشی .)از سیم نول نیز منظور شود 14 - 0 - 0 - 2 - شبکه روشنایی مستقل هوایی راه ها در این نوع شبکه، ب ار به صورت سه فاز بوده و معموال مسیر انشعابی نیز وجود ندارد. درصد افت ولتاژ در این شب که، با استفاده از( رابطه31 - 3) بدست می .آید 31 -3 %∆𝑉= 𝐾1. 𝑛𝑡. 𝑝. 𝑆. 𝑙𝑝+ 1 2 𝐾. 𝑛𝑡. 𝑝. 𝑆. (𝑛𝑡−1)𝑙𝑟 در رابطه ،فوق K : ضریب بدست آمده از جدول31 - 3 ب رای سیم مسی هوایی تغذیه کننده شبکه روشنایی راه ها ؛ 1 K : ضریب بدست آمده از جدول31 - 31 برای کابل زمینی مسی به کار رفته در مسیر تغذیه از پست تا سرخط؛ S : توان ظاهری المپ و چوک نصب شده در هر چراغ (برحسبKVA )؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 203 𝑛𝑡 : تعداد کل پایه های موجود در شبکه؛ P : تعداد چراغ نصب شده بر روی یک پایه؛ 𝑙𝑃 : طول مسیر تغذیه از پست تا سر خط (اولین پایه)، برحسبkm؛ 𝑙𝑟 : فاصله بین دو پایه متوالی (برحسبkm .) 14 - 0 - 0 - 3 - شبکه روشنایی مستقل زمینی راه ها درصد افت ولتاژ در این شبکه با استفاده از( رابطه31 - 0 )بدست می :آید 31 -0 %∆𝑉= 𝐾. 𝑛𝑡. 𝑝. 𝑆. 𝑙𝑝+ 1 2 𝐾. 𝑛𝑡. 𝑝. 𝑆. (𝑛𝑡−1). (𝑙𝑟+ 2𝑙𝑐) که در آن، 𝐾: ضریب بدست آمده از جدول31 - 31؛ 𝑙𝑝 : طول مسیر تغذیه از پست تا سر خط (اولین پایه)، برحسبkm ؛ 𝑙𝑐 : فاصله بین لوله ورودی کابل در فونداسیون پایه تا ترمینال پایه (برحسبkm .) ( سایر متغیرهای به کار رفته در رابطه31 - 0) م طابق با تعاریف بند31 - 3 - 3 - 2 - می .باشد 14 - 0 - مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ سطح مقطع مسیر تغذیه انشعاب برای هر چراغ در شبکه های روشنایی هوایی راه ها در شبکه های روشنایی هوایی راه ها اعم از مستقل و وابسته، سطح مقطع مسیر تغذیه انشعاب برا ی هر چراغ باید به .صورت زیر انتخاب شود 14 - 0 - 1 - 1 - چراغ های تا254 وات برای تغذیه چراغ های تا201 وات باید از دو رشته سیم روکش دار با سطح مقطع0 /3 میلیمتر مربع ( یا از کابل0 /3 × 2 ) .میلیمتر مربع استفاده شود 14 - 0 - 1 - 2 - چراغ های044 وات برای تغذیه چراغ های311 وات باید از دو رشت ه سیم روکش دار با سطح مقطع0 /2 ( میلیمتر مربع، یا از کابل0 /2 × 2 ) .میلیمتر مربع استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- 200 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها نحوه ارتباط و اتصال مسیر تغذیه انشعاب به فاز نحوه ارتباط و اتصال مسیر تغذیه انشعاب به فاز مربوطه در شبکه های روشنایی هوایی راه ها[ مطابق مرجع43 ] خواهد .بود سطح مق طع مسیر تغذیه انشعاب برای هر یک از چراغ ها در شبکه های روشنایی مستقل زمینی راه ها در شبکه های روشنایی مستقل زمینی راه ها ، سطح مقطع مسیر تغذیه انشعاب برای هر یک از چراغ ها باید به صورت .زیر انتخاب شود 14 - 0 - 3 - 1 - چراغ با توان154 وات برای تغذیه چراغ با توان 301 وات( باید از کابل0 /3 × 2 .) میلیمتر مربع استفاده شود 14 - 0 - 3 - 2 - چراغ با توان254 وات یا بیشتر برای تغذیه چراغ با توان 201 ( وات یا بیشتر، باید از کابل0 /2 × 2 .) میلیمتر مربع استفاده شود محافظت از وقوع اتصال کوتاه در شبکه های روشنایی مستقل زمینی راه ها در شبکه های روشنایی م ستقل زمینی راه ها ، در محل نصب ترمینال پایه های فلزی و در ابتدای مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ، المان حفاظتی مناسب شامل کلید مینیاتوری و یا پایه فیوز و فیوز مورد نیاز پیش بینی می شود به طوری ک ه به کمک آن، عالوه بر محافظت این مسیر از وقوع اتصال کوتاه، بتوان در م واقع تعمیر و نگهداری چراغ ها، نسبت به قطع فاز تغذیه کننده و بی برق کردن آن اقدام نمود. در این خصوص، نحوه انتخاب فیوز مطابق با بخش31 - 31 - 7 - .خواهد بود 14 - 3 - مسیر تغذیه از پست تا سر خط برای مسیر تغذیه از پست تا سر خط رعایت نکات زیر الزم می :باشد 3 - تغذیه این مسیر، برای کلیه شبکه های روشنایی راه ها ، توسط کابل زمینی صورت می.پذیرد 2 - برای تغذیه این مسیر می توان از کابل( های مسی با سطح مقاطع4 × 3 یا4 × 0 ( ،) 31 × 3 یا31 × 0 ( ،) 34 × 3 ) یا ( 34 × 0 و20 × 3 یا20 × 0) میلیمتر مربع است فاده نمود (در بکارگیری کابل آلومینیومی باید از مقاطع معادل .)استفاده گردد 7 - کابل تغذیه مورد استفاده در این مسیر باید هم مقطع با کابل یا سیم هوایی مسیر تغذیه پایه های روشنایی راه ها .انتخاب شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 205 3 - در شبکه های روشنایی زمینی مستقل راه ها ، کابل مورد استفاده در این مسیر کابل مجزایی نبوده، بلکه امتداد کابل مسیر تغذیه پایه ها می.باشد 0 - در شبکه های روشنایی هوایی راه ها ، کابل مورد استفاده در این مسیر، در پایه اول با ایجاد سر خط، به خط هوایی متصل می[ شود. مشخصات فنی و نحوه ایجاد سر خط، مطابق با مرجع43 ،] بوده و در انجام آن نکات زیر باید به .دقت مورد توجه قرار گیرد  کابل زمینی باید با ان حنای مجاز وارد لوله گالوانیزه شود، به طوری که به بدنه پایه محکم بسته شده و تا باالی پایه .نیز در داخل لوله قرار داشته باشد  لوله گالوانیزه باید در سمتی از پایه نصب شود که در معرض برخورد مستق یم خودرو و سایر وسایل نقلیه نبود ه .و در امان باشد  تمهیدات الزم به منظور به حداقل رساندن نیروی کشش وارده به کابل ناشی از وزن خود کابل در نظر گرفته .شود  تمهیدات الزم به منظور اجتناب از برخورد لبه لوله با بدنه کابل، در نقاط ورود و خروج کابل به لوله باید در نظ ر .گرفته شود  .هر رشته از کابل باید توسط کلمپ مناسب به سیم هوایی مربوطه متصل شود 4 - کابل مسیر تغذیه از پست تا سر خط، در شبکه های روشنایی هوایی وابسته راه ها( ، برای تغذیه فاز شب، باید34 × 2 ) باشد که به همراه کابل تغذیه شبکه فشار ضعیف در مسیر قرار داده می.شود 14 - 14 - سی ستم حفاظت و زمین مورد استفاده در شبکه های روشنایی راه ها کلیات وقوع هر گونه اتصالی در شبکه تغذیه روشنایی راه ها موجب عبور جریان های اتصالی می شود که باید با استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسبی تشخیص داده شده و قطع گردد. این جریان های اتصالی از دو نظر مضر بو ده و ایجاد مشکل می :کند الف) عبور جریان های اتصالی به مقدار زیاد، باعث صدمه دیدن تجهیزات واقع شده در مسیر عبور جریان می شود و بای د در سریع .ترین زمان ممکن نسبت به قطع آن اقدام شود ب) وقوع اتصالی با بدنه تجهیزات باعث ایجاد اضافه ولتاژهای غیرمجاز بر روی آن می شود که می تواند ایمنی اشخاص را به خطر انداخته و باعث برق .گرفتگی شود -------- صفحهٔ بعد -------- 206 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها مقدار جریان اتصالی ایجاد شده در بعضی از حاالت وقوع اتصال کوتاه کم بوده و لذا در چنین جریان هایی، در صورت عدم انتخاب صحیح سیستم حفاظتی، تشخیص و قطع آن ممکن نخواهد بود. از آنجا که مقدا ر این جریان، ارتباط مستقیم با سیستم زمین ایجاد شده در شبکه دارد، لذا این سیستم زمین، در انتخاب سیستم حفاظتی مناسب، نقش اساسی را خواهد داشت. در حالت کلی وجود جریان های اتصالی کوچک، به علت عدم تشخیص آنها توسط سیستم حفاظتی، مشکل زا بوده و باید در جهت رفع آنها اقدام الزم صورت گیرد. البته با رفع این مشکل، سیستم حفاظتی انتخاب شده ب رای جریان های باالتر نیز به طور یقین عمل خواهد کرد. توصیه های انجام شده در این بخش در جهت انتخاب سیستم زمین مناسب، افزایش میزان جریان های اتصال کوتاه احتمالی و انتخاب مناسب سیستم حفاظتی می .باشد سیستم زمین تعاریف، حدود مجاز، مشخصات فنی تجهیزات مورد استفاده و طریقه نصب و اجرای سیستم زمین باید برابر ضوابط [ مندرج در مرجع47 ] بوده و در ایجاد این سیستم، نکات فنی .به دقت مورد توجه قرار گیرد 14 - 14 - 2 - 1 - سیستم زمین نوعTN در این نوع سیستم زمین که با دو ح رفT وN مشخص می شود، حرف اول از سمت چپ(T) مشخص کننده سیستم ی است که در آن، یک نقطه (معموال )نقطه خنثی به صورت مستقیم به زمین وصل شده و حرف دوم از سمت چپ(N) نشان دهنده سیستمی است که در آن بدنه های فلزی کلیه تجهیزات از نظر الکتریکی به صورت مستقیم به نقط ه ز مین شده (نقطه خنثی) وصل می .شود عالوه بر این در مورد سیستمTN، از حروف اضافی دیگری برای مشخص کردن نحوه به کارگیری هادی های حفاظتی (PE) و خنثی(N)، استفاده می شود که به صورت زیر می .باشد 14 - 14 - 2 - 1 - 1 - سیستم زمین نوعTN-S در این نوع سیستم زمین، در سرتاسر شبکه بدنه های فلزی از طریق یک هادی مجزا(PE) به نقطه خنثی(N) در پست مبدا وصل می ن شو د. دیاگرام این سیستم در شکل31 - 3 .مشخص شده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 200 شکل31 - 3 : سیستم زمین نوعTN-S 14 - 14 - 2 - 1 - 2 - سیستم زمین نوعTN-C در این نوع سیستم زمین، در سرتاسر شبکه، بدنه های فلزی، به هادی مشترک حفاظتی و خنثی(PEN) وصل می ن شو .د دیاگرام این سیستم در شکل31 - 0 .مشخص شده است شکل31 - 0 : سیستم زمین نوعTN-C 14 - 14 - 2 - 2 - نق)طه خنثی (مرکز ستاره یا زیگزاگ ترانسفورماتور سیستم زمین منتخب در کلیه شبکه های فشار ضعیف در ایران باید از نوعTN باشد. لذا در این شبکه ها باید نقطه )خنثی (مرکز ستاره یا زیگزاگ ترانسفورماتور به صورت مستقیم زمین شده و بدنه فلزی کلیه تجهیزات نیز ب ه صورت مستقی .م به نقطه خنثی وصل شود 14 - 14 - 2 - 3 - مقاومت زمین نقطه خنثی ترانسفورماتور در پست های توزیع اعم از زمینی و هوایی در پست های توزیع اعم از زمینی و هوایی، مرکز ستاره یا زیگزاگ ترانسفورماتور باید توسط چاه، زمین شود. مقاومت زمین نقطه خنثی ترانسفورماتور در این حالت نبای د از 0 اهم تجاوز نماید[ 47 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- 200 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها 14 - 14 - 2 - 0 - مقاومت اتصال زمین در سیستم هایTN از آنجا که سیستم های اتصال زمین باید به گونه ای طرح و اجرا شو ن د که خطر برق گرفتگی برای پرسنل و عموم مردم به حداقل رسیده و سیستم های حفاظتی نیز به فوریت عمل نماید، لذا باید مقاومت اتصال زمین به قدر ک افی کوچ .ک باشد اندازه این مقاومت در سیستم هایTN [ ، مطابق با مرجع47 ] نباید از2 اهم تجاوز نماید. برای رسیدن به این مقاومت عالوه بر اتصال زمین اصلی در پست مربوطه، باید از اتصال زمین های مکرر با استفاده از هادی های دفن شده متعدد، الکترودهای زمین متعدد یا مجم وعه .های همبندی شده از هر دو استفاده شود 14 - 14 - 2 - 5 - حداقل مقدار مقاومت نظر به اینکه حصول مقاومت کم برای اتصال زمین در سیستم هایTN از راه تعدد الکترودهای زمین بدست می ،آید حداقلی برای مقاومت زمین هر یک از الکترودها تعیین نمی .شود 14 - 14 - 2 - 6 - شبکه های روشنایی مستقل و وابسته هو ایی راه ها برای ایجاد سیستم زمین در این شبکه ها عالوه بر دستورالعمل های باال، موارد زیر نیز مد نظر می .باشد 14 - 14 - 2 - 6 - 1 - سیستم زمین اولیه سیستم زمین منتخب در این شبکه ها باید از نوعTN-C .باشد 14 - 14 - 2 - 6 - 2 - سیستم زمین ثانویه در این شبکه ،ها عالوه بر اتصال زمین اصلی در پست مربوطه هادی خنث ی باید در نقاط متعددی در طول خط به الکترودهای زمین وصل شود به نحوی که یک اتصال زمین در هر311 متر از طول خط و یا کسری از آن بدون احتساب اتصال زمین اصلی پست وجود داشته باشد. در هر صورت تعداد الکترودهای هر خط بدون توجه به طول آن نباید از2 عدد کمتر ب اشد (سر و ته خط در مورد خطوط کوتاه تر از311 )متر . 14 - 14 - 2 - 6 - 3 - سطح مقطع هادی خنثی سطح مقطع هادی خنثی (هادی مشترک حفاظتی/خنثیPEN ) باید به قدر کافی بزرگ بوده و به زمین پست مربوطه .(نقطه خنثی ترانسفورماتور) وصل شود. حداقل سطح مقطع این هادی نباید از مقادیر زیر کمتر باشد الف) :خطوط هوایی فشار ضعیف با هادی مسی - برای سطح مقطع فاز01 میلیمتر مربع و کمتر: برابر با سطح مقطع فاز؛ - برای سطح مقطع فاز31 .میلیمتر مربع و بیشتر: یک سطح مقطع کوچکتر از فاز )ب : مسیر تغذیه کابلی از پست تا سر خط -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 203 - برای سطح مقطع فاز34 میلیمتر مرب ع و کمتر: برابر سطح مقطع فاز؛ - برای سطح مقطع فاز20 .)میلیمتر مربع و بیشتر: برابر با نصف سطح مقطع فاز (طبق استانداردهای مربوطه 14 - 14 - 2 - 6 - 0 - اتصال زمین بدنه فلزی در این شبکه ها بدنه فلزی بازوهای نصب شده بر روی پایه ها باید توسط یک رشته هادی، به هادی خنثی سیستم وصل شو .د. اتصال این هادی به بدنه بازو باید توسط کابلشو و پیچ و مهره مناسب صورت بگیرد 14 - 14 - 2 - 0 - شبکه های روشنایی مستقل زمینی راه ها برای ایجاد سیستم زمین در این شبکه ها عالوه بر دستورالعمل :های عمومی باال، موارد زیر نیز باید در نظر گرفته شود  سیستم زمین منتخب در این شبکه ها باید از نوعTN-S .باشد  کلیه پایه های فلزی باید به هادی حفاظتی(PE) طبق توصیه های بند3 بخش31 - 4 - متصل شو ن د. در این حالت این پایه ها از طریق این هادی، به زمین اصلی سیستم واقع در پست مربوطه (نقطهN) وصل می وند ش .  به منظور رسیدن به مقاومت زمین تصریح شده در بند31 - 31 - 2 - 3 - مخصوصا در شبکه های کابلی0 رشته ای نیاز به استقرار الکترود زمین و یا چاه زمین در طول مسیر کابل و اتصال آن به هادی حفاظتی(PE) می باشد. این الکترود یا چاه، باید در نزدیکی پایه و مطابق با توصیه[ های مرجع47 ] نصب شده و توسط هادی مناسبی به پایه .نیز متصل شود  تعداد و محل نصب الکترودها و یا چاه زمین باید طوری انتخاب شود که مقاومت کل سیستم زمین از2 اهم کمتر .گردد  ضروری است نقطه اتصال هادی حفاظتی(PE) به پایه و نقطه اتصال پایه به الکترود زمین و یا چاه به طور .مشترک در یک نقطه بر روی پایه در نظر گرفته شود تا کمترین مقاومت زمین در مسیر وجود داشته باشد  در شبکه های روشنایی راه های ،تغذیه شونده توسط کابل، اگر از رنگ برای تشخیص نوع هادی استفاده شود رنگ هادی خن ثی(N) باید آبی کم رنگ و هادی حفاظتی(PE) باید دو رنگ، سبز و زرد (راه راه) باشد. برای شبکه های با سیستم زمین نوعTN-C بهتر است هادی مشترک حفاظتی/خنثی(PEN) سبز و زرد (راه راه) باشد ولی می توان از رنگ آبی کم رنگ نیز برای این منظور استفاده نمود. در هر حال، د ر محل همه ترمینال ها وظیفه دوگانه این هادی باید به گونه ای ماندگار مشخص شو د. برای تشخیص فازها نیز می توان از قرمز، زرد و مشکی استفاده کرد.  در شبکه های روشنایی راه ها با پایه های فلزی برای هر فاز با ید حتما ( آخرین پایه زمین شود7 پایه آخر مربوط به سه فاز مخ .)تلف حتما باید زمین شود -------- صفحهٔ بعد -------- 204 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها  میزان مقاومت زمین در طول شبکه های روشنایی راه ها و در داخل پست های تغذیه کننده آن باید هر7 الی4 ماه به صورت دوره ای کنترل شود و در صورت باال بودن میزان این مقاومت از حد تعیین شده، نسبت به بررسی و مشخص کردن اشکاالت آن (از قبیل قطعی سیم حفاظتی، خشک بودن زمین و غیره) و سپس رفع آنها اقدام کرد . سیستم حفاظت 14 - 14 - 3 - 1 - سیستم حفاظت در پست های تغذیه کننده شبکه های روشنایی راه ها سیستم حفاظت مورد نیاز برای نصب در پست های تغذیه کننده شبکه های روشنایی راه ها ، باید مطابق با نقشه های تک خطی ارائه ش ده در شکل31 - 3 و شکل31 - 2 طرح و اجرا گردد. در این طراحی برای انتخاب فیوز مناسب در خروجی های روشنایی راه ها باید بر طبق بند31 - 31 - 7 - 2 - ، 31 - 31 - 7 - 7 - و31 - 31 - 7 - 3 - .عمل شود 14 - 14 - 3 - 2 - نحوه انتخاب فیوز حفاظتی در سیستم هایTN بر طبق توصیه[ های مرجع47 ] در صورت بروز اتصال کوتاه کامل (بدون امپدانس) بین هادی یک فاز با هادی خنثی (N) و یا هادی حفاظتی(PE) در هر یک از شاخه های توزیع، م و لفه متقارن شدت جریان اتصال کوتاه در بدترین شرایط باید در رابطه( 31 -4 .) صدق نماید 31 -4 𝐼𝑎≥𝐾. 𝐼𝑛 ،در رابطه فوق aI : شدت جری ان اتصال کوتاه بین فاز و خنثی در بدترین شرایط در خط مورد نظر بر حسب آمپر؛ nI : شدت جریان اسمی فیوزهای محافظ خط؛ K : 0 /2 )(برای همه انواع فیوزها. طبق رابطه باال، شدت جریان اتصال کوتاهaI در بدترین شرایط باید از0 /2 برابر جریان اسمی فیوزnI بیشتر بوده یا ح داقل با آن برابر باشد تا اینکه فیوز به فوریت قطع شده و خطر بروز برق گرفتگی در شبکه رفع شود. البته الزم به تو ضیح است که در این مورد، پایین بودن جریان اتصال کوتاه خطرناک است و نه باال بودن آن، در صورتی که برای حفاظت تجهیزات از آسیب ناشی از عبور جریان های اتص ال کوتاه، باال بودن جریان خطرناک می .باشد 14 - 14 - 3 - 3 - نحوه انتخاب فیوز حفاظتی مناسب در سیستم هایTN در بدترین شرایط بدترین شرایط شامل موارد ذیل می :باشد  اتصال کوتاه باید برای دورترین نقطه از منبع تغذیه محاسبه شده و صحت رابطه( 31 -4 ) .کنترل شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه 12 / 40 / 1042 201  در مورد شبکه های روشنایی راه ها با پایه های فلزی، عالوه بر مورد باال، اتصال کوتاه با فرض وجود قطعی در هادی حفاظتی(PE) و با در نظر گرفتن اتصال فاز با بدنه پایه نیز محاسبه شده و صحت رابطه( 31 -4 ) .کنترل شود  اتصال کوتاه باید در بار کامل ترانسفورماتور و همچنین شبکه تغذیه روشنایی راه ها انجام شود. هادی ها در ب ار کامل دارای مقاومت بیشتری بوده و درنتیجه جریان اتصال کوتاه محاسبه شده، کوچکتر از حالت سرد (بی بار .هادی) خواهد بود  در محاسبه اتصال کوتاه ، فقط م و لفه متقارن جریان به حساب آورده می شود. یعنی فرض بر این است که در لحظه وقوع اتصال کوتاه شرایط چنان است که مؤلفه جریان مستقیم تشکیل نمی .شود 14 - 14 - 3 - 0 - نحوه انتخاب فیوز حفاظتی مناسب در شبکه های روشنایی راه ها در این شبکه( ها، پس از مشخص شدن طول شبکه و بار آن با رعایت حدود مجاز افت ولتاژ) باید با توجه به میزان جریان خط، فیوز با جریان نامی مناسب انتخاب شده و سپس مطابق با بندهای31 - 31 - 7 - 2 - و31 - 31 - 7 - 7 - صحت ( رابطه31 -4) کنترل شود. در صورت عدم برآورد شرط قید شده در رابطه مزبور می :تواند یکی از کارهای زیر انجام شود کاهش طول شبکه روشنایی که منجر به افزایش جریان اتصال کوتاه و همچنین کاهش جریان خط می .شود نصب فیوز جداگانه ای با جریان نامی کمتر از فیوز پست اصلی در طول خط و در نقطه ای که جریان اتصال کوتاه از آن نقطه به بعد از0 /2 برابر جریان نامی فیوز پست اصلی کمتر باشد. فیوز مذکور می تواند در داخل یک تابلو کوچک در کنار یکی از پایه های مسیر واقع در نقطه تعیین شده قرار داده.شود در شبکه های روشنایی زمینی مستقل راه ها ، در محل نصب ترمینال پایه های فلزی و در ابتدای مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ باید کلید مینیاتوری4 آمپری و یا فیوز جداگانه ای با جریان اسمی 4 آمپر پیش بینی شود. این فیوز باید بر روی پایه فیوز31 .آمپری نصب گردد 14 - 11 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل از ضابطه، سیستم توزیع و برق رسانی به شبکه مورد بررسی قرار گرفت. مباحث اصلی که در این فصل به آنها پرداخته شد شامل پست توزیع زمینی، پست توزیع هوایی، شبکه روشنایی وابسته هوایی راه ها، شبکه روشنایی مستقل هوایی راه ها، شبکه روشنایی مستقل زمینی ر اه ها، انتخاب سطح مقطع سیم یا کابل تغذیه کننده، مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ، مسیر تغذیه از پست تا سر خط و سیستم حفاظت و زمین مورد استفاده در شبکه روشنایی راه ها بودند . -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل!۱۱ آلودگی نوری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 205 مقدمه ایجاد مزاحمت توسط سیستم های روشنایی مصن وعی برای مردم، ستاره شن اسان، گیاهان و یا جانوران عموما اب عنوان آلودگی نوری شناخته می شود. این آلودگی ناشی از طراحی ضعیف سیستم روشنایی و یا انتخاب و نصب نامناسب تجهیزات آن بوده ب ه طوری که موجب می گردد تا قسمتی از نور و گاهی بخش اعظم آن، بر جایی که نباید، ب تابد. در این حالت ممکن است مردم از خیرگی آن دچار رنجش شده و یا اینکه این نور مزاحم موجب از بین رفتن تاریکی مورد نیاز آنها در زمان و مکان استراحت گردد. همچنین ممکن است گیاهان و جانوران از نور اضافی در شب آزرده شده و یا اینکه چنین نوری باعث اخالل در کار رصد.ستارگان گردد در این فصل با توجه به آثار نامطلوب آلودگی نوری، روش های تشخیص و یا محدودسازی آن بیان می گردد. بدین منظ ور و با توجه به تقسیم بندی انجام شده در استاندارد ها ، آلودگی نوری در دو بخش مجزای"نور مزاحم" و"برافروختگی آسمان" مورد بحث قرار می.گیرد 11 - 1 - تعا ریف و اصطالحات نسبت نور خروجی در باالی سطح افق1 ( a ULOR یاULO.a R ) بخشی از کل شار نوری همه المپ های یک چراغ یا تاسیسات روشنایی که در باالی سطح افقی گذرنده از چراغ ها در موقعیت نصب آنها، منتشر می شود. شاخصa بیانگر این است که موقعیت نصب در محل با زاویه کج ش( دن چراغa ) مشخص می.شود که باید در نظر گرفته شود نسبت نور خروجی در پایین سطح افق2 ( a DLOR یاDLO.a R ) بخشی از کل شار نوری همه المپ های یک چراغ یا تاسیسات روشنایی که در پایین سطح افقی گذرنده از چراغ ها د ر موقعیت نصب آنها، منتشر می شود. شاخصa بیانگر این اس( ت که موقعیت نصب در محل با زاویه کج شدن چراغa ) مشخص می.شود که باید در نظر گرفته شود نسبت نور به سمت باال3 ( ULR یاUL R ) بخشی از شار نوری یک چراغ یا تاسیسات روشنایی که در زمان نصب چراغ )(ها) در موقعیت(های مناسب ، در سطح افقی و باالتر از آن منتشر می .شود 3 Upward Light Output Ratio 2 Downward Light Output Ratio 7 Upward Light Ratio -------- صفحهٔ بعد -------- 206 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها ( نسبت شار به سمت باالUFR یاUF R ) نسبت شار نوری باالی سطح افق منتج از شار نوری مستقیم همه چراغ ها، شار نوری منعکس شده از سطحی که باید روشن شود و شار نوری منعکس شده از نواحی اطراف که به صورت ناخواسته و به دلیل پخش نور روشن می شوند، به شا ر نوری باالی سطح افق در وضعیت ایده آل فرضی (در این حالت چراغ ها هیچ نور مستقیمی در باالی سطح افق ندارند و تمام نور آنها فقط به سطحی که باید روشن شود می تابد تا سطح روشنایی الزم برای آن ناحیه به صورت دقیق تامین ش ود ) می.باشد 11 - 2 - نور مزاحم آثار مزاحمت احتمالی و پارامترهای فنی مرتبط با نور 11 - 2 - 1 - 1 - کلیات روشنایی در فضای باز با اهداف مختلفی انجام می شود که نمونه هایی از این اهداف به شرح ذیل می باشند[ 44 ] :  برای کار یا تفریح: به افراد این امکان را می دهد تا جزئیات مهم را ببینند و بتوانند کارها یا فعالیت های ت فریحی را در شب و در منطقه ای که برا ی آن در نظر گرفته شده، انجام دهند مانند محوطه باربری و زمین .های ورزشی  برای ایمنی یا امنیت: روشنایی ناحیه که به منظور تسهیل ایمنی یا امنیت افراد یا اموال انجام می شود، به ع نوان مثال روشنایی هرا .ها، مسیرهای عبور عابر پیاده و روشنایی محیطی  برای امکانات تف ریحی: این روشنایی به منظور روشن نمودن سبک معماری یا تاریخی خاص ، پارک ها یا باغ ها به کار می .رود  برای تبلیغات یا نمایش دادن: از این روشنایی برای تبلیغ محصوالت یا خدمات مانند روشنایی تابلوهای تبلیغاتی یا تاکید بر مکان های تجاری، استفاده می .شود صرف نظر از هدفی که قرار است روشنایی برای آن نصب شود، باید به تاثیرات مزاحمت احتمالی سیستم روشنایی در .روز و شب توجه شود در این بخش ضمن پرداختن به آثار محیطی روشنایی راه ها ، معیارهایی برای محدودسازی بخش مزاحم نور ناشی از این سیستم بیان می گردد. از آنجا که آثار نور م زاحم ناشی از روشنایی راه ها با طراحی اولیه مناسب به بهترین وجه کنتر ل می شود، لذا ت ا.کید عمده در این بخش به نحوه طراحی و نصب تاسیسات این سیستم اختصاص یافته است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 200 11 - 2 - 1 - 2 - اثرات زیست محیطی یک طرح روشنایی برای هر طرحی که نیاز به روشنایی در فضای باز دارد، تاثیر محیطی ن اشی از روشنایی تنها تاثیر نخواهد بود و ممکن است مهم ترین تاثیر نیز نباشد. سایر عوامل مرتبط با کاربردهای سیستم روشنایی مانند سر و صدا، ترافیک یا پ ،ارکینگ می تواند مهم تر از سیستم روشنایی باشد. در این مورد، روشنایی باید بخشی از یک مطالعه گسترده از اثرات زیست م حیطی .باشد روشنایی اغلب کانون شکایات است زیرا قابل مشاهده است و وسیله ای است که انجام فعالیت شبانه را ممکن می .سازد ،بنابراین اثرات روشنایی باید به عنوان بخشی از تاثیرات کلی یک پیشرفت (توسعه) توسط مرجع تایید توسعه مربوطه .ارزیابی شود تاثیر محیطی تاسیسا ت روشنایی به نور مزاحم محدود نمی شود. طراحان یک تاسیسات روشنایی باید تشویق به استفاده از المپ ها و منابع نوری شوند که نور را به طور موثری به منطقه مورد نیاز هدایت می کند و در نتیجه مصرف انرژی و اتالف نور را به حداقل می رساند[ 44 ] . 11 - 2 - 1 - 3 - اثرات روشنایی در فضای باز روشنایی در فضای باز، صرف نظر از این که چقدر خوب طراحی شده باشد، عموما تا حدودی بر محیطی که در آن نصب می شود تاثیر می گذارد. همچنین ممکن است اهداف روشنایی با مهار نور در ناحیه مورد نظر ناسازگار باشد. به عنوان مثال، برخی از فعالیت ها نیاز به روشنایی یک حجم یا فضا دارند نه یک سطح در سطح زمین. مثال های زیر گویای این :موضوع است  روشنایی برای ورزش های خاصی مانند تنیس یا گلف که در آن ضروری است که بتوان حرکت توپ را در فضای .باالی سطح بازی تا ارتفاع مناسبی مشاهده نمود  روشنایی ترمینال حمل و نقل در شرایطی که الزم ا .ست کانتینرها شناسایی شوند  .روشنایی امنیتی در مرز ملک یا مجاور آن برای چنین کاربردهایی نور باید جهت روشنایی مطلوب فضا به زوایای باال هدایت شود، اما این می تواند مشکالتی را در کنترل پخش نور در خارج از مرزهای تاسیسات ایجاد نماید. محدود کردن نمای مستقیم چرا غ های روشن نیز دشوار می .شود. همچنین در فضای روشن، انتشار کلی نور ناشی از بازتاب از سطوح و پراکندگی اتمسفر وجود خواهد داشت در مورد روشنایی اماکن تفریحی، همه چیز باید در تعادل باشد. یک ساختمان با نور بیش از حد می تواند یک منظره شبانه کامل را خراب کند و منج ر به نمای نامطلوب ساختمان های روشن تر و درخشان تر شود که به مرور زمان می تواند روشنایی کلی ناحیه را به سطوح غیرضروری و نا .مطلوبی برساند -------- صفحهٔ بعد -------- 200 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها در طراحی و نصب یک سیستم روشنایی در فضای باز، باید به تاثیرات روشنایی بر ساکنان امالک اطراف و کاربران حمل و نقل در مجاو :رت تاسیسات توجه شود. این اثرات شامل موارد ذیل است  تغییر در امکانات رفاهی یک ناحیه به دلیل نفوذ نور پخش شده به نواحی تاریک دیگر (چه در فضای باز و چه در فضای بسته) و همچنین به دلیل دید مستقیم چراغ های روشن و نور بیش از حد نماها و عالئم؛  کاهش توانایی کاربر ان سیستم حمل و نقل برای دیدن جزئیات اساسی پیش رو از جمله سیستم های سیگن الینگ به دلیل تابش خیره کننده از چراغ های روشن؛  تغییر در شرایط تماشای آسمان به دلیل درخشش نوری کلی یعنی برافروختگی آسمان ناشی از پراکندگی نور در .جو افراد ممکن است واکنش های متفاوتی ا ز پذیرش مثبت تا رد کامل نسبت به نصب تاسیسات روشنایی در فضای باز داشته باشند. پاسخ تا حدی به ماهیت پیشرفت های محیط، تجربیات گذشته، تازگی تاسیسات و زمان عملکرد بستگی دارد[ 44 ] . 11 - 2 - 1 - 0 - تاثیر تحوالت پیرامونی تاثیر تحوالت پیرامونی در توسعه سیستم روشنایی برای بک محدود ه خاص شامل موارد زیر است : منطقه بندی ناحیه مجاور توسعه پیشنهادی: در مکان هایی که ناحیه برای توسعه مسکونی منطقه بندی شد ،ه باشد .پتانسیل بیشتری برای شکایت وجود دارد وضعیت توسعه منطقه که در بند قبل توضیح داده شده: این بدان معنی است که ناحیه به صورت پراکنده س اخته شده یا ساخت آن .کامل است توپوگرافی ناحیه اطراف تاسیسات روشنایی: در شرایطی که امکان مشاهده مستقیم چراغ ها وجود دارد، توسعه مسکونی که در سطح پایین .تری از تاسیسات روشنایی قرار دارند، باید به صورت ویژه مورد توجه قرار گیرند ویژگی های فیزیکی مانند ساختم ان های بلند مجاور، درختان و جایگاه تماشاگران: ممکن است در محدود کردن نشت نور فراتر از مرزهای توسعه موثر باش ن .د وجود یا عدم وجود روشنایی های دیگر: اثر روشنایی پیشنهادی در مکانی که محیط اطراف به خوبی روشن د باش ، کاهش می یابد مانند روشنایی راه شریانی یا روشنا یی از توسعه .های تجاری مجاور نوع مکان مجاور با :مکان توسعه پیشنهادی )الف نواحی دارای اهمیت ویژه، مانند نواحی دارای اهمیت فرهنگی، تاریخی یا علمی؛ ب) بندرها، فرودگاه ،ها، مسیرهای آبی هرا ها یا سیستم های راه آهن که در آن نوری از توسعه موردنظر نشت می کند، مم کن است دید سیستم های پیام رسانی را مختل کند؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 203 ج) انجمن ها یا رصدخانه های نوری علمی که در آن نور رو به باالی ناشی از توسعه پیشنهادی به دلیل برافروختگی .آسمان ممکن است با رصدهای نجومی تداخل داشته باشد اثرات خاص و پارامترهای فنی نور مربوطه 11 - 2 - 2 - 1 - تاثیر روی ساکنین منطقه تاثیر روشنایی بر ساکنین منطقه عموما شامل تغییر قابل درک در رفاه است که ناشی از یک یا چند مورد زیر می باشد[ 44 ] : )الف روشنایی ناشی از نور مزاحم، به خصوص در جایی که نور وارد اتاق هایی از منازل می شود که در حالت عادی تاریک هستند، مانند اتاق خواب ها. شد( ت روشنایی عمودی روی سطوح𝐸𝑉)، معیاری برای اندازه .گیری این اثر است )ب امکان دید مستقیم چراغ های روشن از جهت های دید معمول که این امر موجب آزار، پرت شدن حواس و حتی ناراحتی می( شود. شدت نورI) یک چراغ در یک جهت مشخص معیاری برای اندازه گیری این اثر است . )ج سطوح قابل تحمل هر یک از این پارامترهای فنی نور، تحت تاثیر روشنایی محیط اطراف آن خواهد بود. این امر تا حد زیادی بر اساس میزان و نوع توسعه ناحیه و با روشنایی در محل تعیین می شود. مقادیر این پارامترها که در ساعات اولیه غروب قابل قبول هستند، در ساعات بعد ی که زمان خواب ساکنین می باشد، غیرقابل قبول می شوند . این امر منج ر به ارائه مفهوم خاموشی گردیده است و آن عبارت از زمانی است که بعد از آن می بایست کنترل های سخت گیرانه تری بر رو ی نور مزاحم اعمال گردد. این کنترل ها می تواند شامل خاموش کردن روشنایی غیرضروری و کاهش روشنایی در زمانی که .دیگر به سطوح باالتر نور نیازی نیست، باشد )د برافروختگی آسمان ناشی از نور رو به باال است که محیط را روشن می کند و مانع از دید ستارگان می .شود 11 - 2 - 2 - 2 - تاثیر بر کاربران سیستم حمل و نقل اثرات روشنایی نامناسب بر کاربران را ،ه (مانند رانندگان دوچرخه سواران، عابران پیاده) معموال شامل کاهش توانایی دید در اثر خیرگی محدود کننده ناشی از منابع نوری روشن می .باشد در این حالت کنتراست ظاهری اجسام در برابر پس زمینه آنها کاهش می یابد و آنها را کمتر قابل مشاهده و یا حتی نامرئی می کند، به ویژه اگر محیط به .طور ذاتی تاریک باشد مقدار این تاثیر به سطح روشنایی که کاربر با آن سازگار است، بستگی دارد. شاخص مربوطه برای این امر آستانه افزایش است که برای تعیین محدودیت خیرگی در روشنایی را ه استفاده می.شود در مواردی که سیستم های حمل و نقل در مجاورت یک تاسیسات روشنایی پیشنهادی در فضای باز قرار دارند، باید با مقامات حمل و نقل مربوطه (مانند جاده ای، دریایی، راه آهن و هوایی) مشورت شود. در این شرایط ممکن است الزامات .قانونی حمل و نقل مربوطه اعمال شود -------- صفحهٔ بعد -------- 234 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها تاثیر نور مزاحم بر روی سیستم های سیگنالینگ حمل و نقل، معموال موجب کاهش دی د سیگنال ها به دالیل زیر می:شود - خیرگی محدودکننده؛ - بازتاب ناخواسته3. 11 - 2 - 2 - 3 - تاثیر بر گردشگران و توریست ها تاثیر روشنایی دکوراتیو و عالئم بیش از حد روشن یا با رنگ نامناسب آن است که جلوه های کلی روشنایی را بیش تر مزاحم تلقی می کند تا اینکه نمای شب را بهبود بخشد. ر اهنمای مناسب در مورد تکنیک های روشنایی تزئینی در اس تاندارد CIE 094 موجود می( باشد. شاخص مربوطه در این حالت درخشندگیL) سطوح می باشد که مقدار قابل قبول این پارامتر .به اندازه سطح مشاهده بستگی دارد 11 - 2 - 2 - 0 - تاثیر بر مشاهدات نجومی تاثیرات روی مشاهدات نجومی عموما شام ل تغییر شرایط مشاهده آسمان در شب به دلیل موارد ذیل است[ 44 ] :  روشن شدن آسمان تاریک ناشی از پراکندگی نور تاسیسات روشنایی در جو و تولید برافروختگی آسمان؛  مشخصات طیفی برافروختگی آسمان که موجب می شود نور ناشی از برافروختگی به راحتی با ابزارهای نوری تلسکوپ فیلتر .نشود و با طیف نور ستارگان همپوشانی داشته باشد  نور مستقیم تاسیسات که بر روی رصدخانه ها می .افتد در شرایطی که تاسیسات روشنایی در فضای باز و در مجاورت رصدخانه های نوری واقع در محیط های حومه شهر پیشنهاد می شوند، محدودیت پخش نور، سطح روشنایی، پخش طیفی المپ ها و درخشندگی چراغ ها در جهت های تعیین شده به کاهش اثرات نامطلوب تاسیسات روشنایی کمک می ن کن .د اگر مکان یک رصدخانه بیش از21 کیلومتر از یک تاسیسات روشنایی فاصله داشته باشد، بیشترین تاثیر نور (در شرایط آسمان صاف) مربوط به نورهایی است که در جهات نزدیک به افق (اساسا31 تا331 درجه) تابش می ن کن د، زیرا این نور ها مسیر طوالنی را در جو طی می کند و موجب پراکندگی نور و برافروختگی آسمان می .شود اگر برای روشنایی بیرونی در مجاورت رصدخانه از جمله روشنایی را،ه محلی از المپ های بخار سدیم کم فشار ی اLED ها استفاده شود، ممکن است مشکل درخشندگی آسمان کم شود. هنگامی که رصدخانه بسیار دورتر از تاسیسات روشنایی قرار دارد (مثال بیش از01 کیلومتر تا311 کیلومتر) آنگاه می توان اقدامات بیشتری مانند استفاده از المپ هایی با انتشار محدود زیر001 نانومتر (المپ بخار سدیم پرفشار یا موارد مشاب ه) انجام داد. برافروختگی آسمان عمدتا با توان چهارم طول موج نسبت معکوس دارد، بنابراین ،برای کاهش این اثر نور قرمز بهتر از آبی و نور گرم بهتر از نور سرد خواهد بود. اگر قرار Visual Clutter 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 231 است این اقدام انجام شود باید با مقامات مسئول همه بخش های درگیر یعنی رصدخانه، جامعه مح لی و اداره راه مشورت .شود در نهایت، تاثیر کلی به اندازه تاسیسات روشنایی و فاصله آن تا رصدخانه یا نقطه مرجع بستگی دارد. برای مثال، یک شهر21111 نفری در فاصله21 کیلومتری از رصدخانه، تاثیر نامطلوب مشابه با شهری با جمعیت یک میلیون نفر در فاصله311 کیلومتری خ واهد داشت که هر دو دارای محدودیت .های نوری یکسانی هستند در جایی که یک رصدخانه نوری علمی و بزرگ قرار دارد، نکات فوق مهم می باشند. با این حال، محدودیت های تاسیسات نوری ممکن است در ناحیه قابل توجهی در اطراف رصدخانه به صورت بخشی از یک برنامه بلندمدت برای حفظ شرایط رضایت بخش تماشای آسمان در شب، اعمال شود. برای چنین طرح هایی باید به دستورالعمل های موجود در استانداردCIE 001 .مراجعه شود بیشتر نوری که به صورت مستقیم از چراغ های نزدیک یا باالی سطح افقی منتشر می شود موجب برافروختگی آسما ن می شود. این حالت را می توان ( با محدود کردن نسبت نور رو به باالULR .) چراغ، کنترل نمودULR یک پارامتر چراغ )است که برای نصب یا زاویه کج شدن واقعی چراغ تعریف شده است. اگر سازندگان چراغ، مقدار (مقادیرULR چراغ را برای مناسب ترین موقعیت نصب در دسترس قرار دهند، انتخاب چراغ های مناسب برای نصب واقعی و با کنترل نور رو به باال تسهیل می .شود در حالی کهULR شار نوری رو به باالی مستقیم منتشر شده از المپ را در نظر می گیرد، نور منعکس شده ا ز سطحی که با چراغ ها روشن می شو د را در نظر نمی گیرد. بدین منظور می( بایست از نسبت شار رو به باالUFR) استفاده کرد . همان طور که قبال ذکر شد، نور منتشر شده درست باالی افق در ناحیه ای بین31 درجه و331 درجه برای برافروختگی آسمان در اطراف رصدخانه بسیار مهم است. بنابراین، در اطراف رصدخانه ها، شدت نور در ناحیه بین31 درجه و331 ( درجه𝐼90°−110° ) و همچنینULR وUFR .باید محدود شوند تفکیک حوزه های محیطی حوزه های محیطی از نظر روشنایی مطابق جدول33 - 3 دسته بندی می گردند[ 44 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- 232 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول33 - 3 :دسته بندی حوزه های محیطی حوزه محیط روشنایی مثال ها E0 به طور طبیعی تاریک مکان های رزرو شده برای حفظ کیفیت آسمان شب و دسترسی به نور ستاره یونسکو3 ،پارک های آسمان تاریک2 IDA ،رصدخانه های نوری بزرگ E1 تاریک مناطق روستایی نسبتا خالی از سکنه E2 منطقه دارای روشنایی پایین مناطق روستایی کم جمعیت E3 منطقه دار ای روشنایی متوسط سکونتگاه های روستایی و شهری با سکونت خوب E4 منطقه دارای روشنایی باال مراکز شهری و نواحی تجاری نکته: صرف نظر از توسعه شهری، توصیه های مربوط به حوزه های یک یا صفر زیست محیطی باید برای همه مکان هایی که د ر 311 کیلومتری یک رصدخانه نوری بزرگ قرار دارند، رعایت شود. صرف نظر از توسعه شهری، توصیه های مربوط به حوزه زیست محیطی2 (یا بهتر) باید برای مکان هایی در71 کیلومتری یک رصدخانه نوری شهری و برای مکان های بین311 تا711 کیلومتر .از یک رصدخانه بزرگ نوری رعایت شوند محدوده پارامترهای فنی جهت کنتر ل نور مزاحم 11 - 2 - 0 - 1 - محدودیت شدت روشنایی عمودی در امالک مجاور این محدودیت برای سطوحی از منازل مجاور که دارای پنجره می ،باشند و یا مناطقی که قابلیت ساخت و ساز دارند اعمال می.شود مقادیر محدودیت در جدول33 - 2 نشان داده شده که این مقادیر م جموع حاصل از تمام تاسیسات روشنایی را در نظر می گیرند[ 44 ]. جدول33 - 2 : مقادیر حداکثر شدت روشنایی عمودی در امالک مجاور پارامتر فنی نور شرایط استفاده شدت روشنایی حوزه)های محیطی(لوکس E0 E1 E2 E3 E4 شدت روشنای ی در صفحه عمودی ( 𝐸𝑉 ) قبل از خاموشی n/a 2 0 31 20 بعد از خاموشی n/a کمتر از3 /1 * 3 2 0 ( * اگر تاسیسات برای روشنایی عمومی را ه) باشد، این مقدار ممکن است تا3 .لوکس افزایش یابد UNESCO Starlight Reserves 3 IDA Dark Sky Parks 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 233 11 - 2 - 0 - 2 - محدودیت شدت نور چراغ های روشن واقع در حوزه دید محدودیت شدت روشنایی چراغ های روشن به فاصله بین ناظر و منبع تابش نور( d) و ناحیه پیش ،بینی شده𝐴𝑝 ، یا همان .بخش روشن چراغ در جهت ناظر بستگی دارد جدول33 - 7 حداکثر مقادیر شدت نور چراغ ها را در جهات تعیین شده نشان می دهد که در آن، سطح نورانی چراغ ها از ا مالک مجاور به طور مستمر رویت گردیده و ممکن است منجر به ایجاد مشکل برای ساکنین آن گردند[ 44 ] . -------- صفحهٔ بعد -------- 230 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول33 - 7 : حداکثر مقادیر مجاز شدت نور چراغ ها، تابیده شده به پنجره امالک مجاور پارامتر فنی نور شرایط استفاده گروه چراغ (ناحیه پیش بینی شده 𝑨𝑷 با واحد𝒎𝟐 ) 0 < 𝐴𝑃≤0.002 0.002 < 𝐴𝑃≤0.01 0.01 < 𝐴𝑃≤0.03 0.03 < 𝐴𝑃≤0.13 0.13 < 𝐴𝑃≤0.50 حداکثر مقدار شدت نور پخش شده از چراغ (I با واحد Cd ) حوزه محیطیE0 :قبل از خاموشی بعد از خاموشی 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 حوزه محیطیE1 :قبل از خاموشی :بعد از خاموشی d 23 /1 1 d 47 /1 1 d 7 /3 1 d 0 /2 1 d 3 /0 1 حوزه محیطیE2 :قبل از خاموشی :بعد از خاموشی d 03 /1 d 23 /1 d 7 /3 d 47 /1 d 0 /2 d 7 /3 d 1 /0 d 0 /2 d 31 d 3 /0 حوزه محیطیE3 :قبل از خاموشی بعد از خاموش:ی d 34 /1 d 23 /1 d 3 /3 d 47 /1 d 3 /7 d 7 /3 d 0 /3 d 0 /2 d 30 d 3 /0 حوزه محیطیE4 :قبل از خاموشی :بعد از خاموشی d 3 /3 d 23 /1 d 3 /7 d 47 /1 d 7 /4 d 7 /3 d 37 d 0 /2 d 24 d 3 /0 :نکتهd .فاصله بین ناظر و منبع تابش نور برحسب متر است نکته: شدت نور صفر کان دل را فقط می توان توسط یک المپ با خاموشی کامل در جهت های مورد نظر تحقق بخش ی. د -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 235 11 - 2 - 0 - 3 - محدودیت اثرات بر سیستم های حمل و نقل محدودیت ها در مواردی اعمال می ن شو د که کاربران سیستم های حمل و نقل در معرض کاهش قابلیت دید اطالعات ،ضروری قرار می گیرند . جدول33 - 3 مقادیری را نشان می دهد که برای موقعیت های مربوطه و برای جهت ها در مسیر سفر می باشند[ 44 ] . جدول33 - 3: حداکثر مقادیر آستانه افزایش و درخشندگی خیرگی از تاسیسات روشنایی غیرجاده ای پارامتر فنی ن ور طبقه بندی ه را بدون روشنایی درخشندگی کم درخشندگی متوسط درخشندگی زیاد درخشندگی خیرگی* ( 𝑳𝑽 ) 𝑐𝑑/𝑚2 173 /1 𝑐𝑑/𝑚2 27 /1 𝑐𝑑/𝑚2 3 /1 𝑐𝑑/𝑚2 33 /1 آستانه افزایش 30 % بر اساس درخشندگی سازگاری 𝑐𝑑/𝑚2 3 /1 30 % بر اساس درخشندگی سازگار ی 𝑐𝑑/𝑚2 3 30 % بر اساس درخشندگی سازگاری 𝑐𝑑/𝑚2 2 30 % بر اساس درخشندگی سازگاری 𝑐𝑑/𝑚2 0 * مقادیر درخشندگی خیرگی مشخص شده در این جدول بر اساس مقدار مجاز آستانه افزایش30 % .است 11 - 2 - 0 - 0 - محدودیت اثرات نماها و تابلوهای ساختمان روشن در روشنایی شهری، برر سی و تعیین مناسب مقادیر درخشندگی که دید را فراهم می کند، مهم است. هنگامی که چنین عواملی رعایت نشوند سطح روشنایی افزایش می یابد و این افزایش سطوح روشنایی اغلب می د توان اثرات منفی زیر را ایجاد :نماید افزایش مداوم سطوح روشنایی؛ افزایش مصرف انرژی؛ آلودگی نوری؛ افزایش هزینه.های تولید و استفاده از روشنایی -------- صفحهٔ بعد -------- 236 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول33 - 0: حداکثر مقادیر مجاز درخشندگی متوسط سطح[ 44 ] پارامتر فنی نور شرایط کاربرد حوزه های محیطی E0 E1 E2 E3 E4 درخشندگی نمای ساختمان ( 𝐿𝑏 ) به صورت حاص ل ضرب میانگین روشنایی و قابلیت انعکاس طرح تقسیم بر π در نظر گرفته می.شود کمتر از 𝑐𝑑/𝑚2 3 /1 کمتر از 𝑐𝑑/𝑚2 3 /1 𝑐𝑑/𝑚2 0 𝑐𝑑/𝑚2 31 𝑐𝑑/𝑚2 20 درخشندگی تابلوها ( 𝐿𝑠 ) به صورت حاصل ضرب میانگین روشنایی و قابلیت انعکاس طرح تقسیم ب رπ یا برای تابلوهای خویش ،تاب میانگین درخشندگی در نظر گرفته می.شود کمتر از 𝑐𝑑/𝑚2 3 /1 𝑐𝑑/𝑚2 01 𝑐𝑑/𝑚2 311 𝑐𝑑/𝑚2 311 𝑐𝑑/𝑚2 3111 مقادیر برای قبل و بعد از خاموشی اعمال می شود، با این تفاوت که در حوزه های صفر و یک، مقادیر پس از خ .اموشی باید صفر باشد مقادیر مربوط به تابلوها برای اهداف کنترل ترافیک اعمال نمی .شود 11 - 3 - برافروختگی آسمان روشنایی آسمان در شب که ناشی از انعکاس نور تابیده شده (نور مرئی و نامرئی) بوده و از طریق اجزای تشکیل دهنده اتمسفر (مولکول های گاز، مواد ذره ای و ذرات مع لق در هوا) در جهت دید پخش می گردد، برافروختگی آسمان نامیده می شود. برافروختگی آسمان که مشتمل بر دو بخش طبیعی و مصنوعی است، باعث می گردد تا در کار رصدخانه های ن جومی اختالل ایجاد گردد[ 43 ]. برافروختگی طبیعی آسمان قسمتی از برافروختگی طبیعی آسمان مربوط به تابش نور از ستارگان بوده و قسمتی دیگر ناشی از فرایند تولید نور در دماهای پایینی است که در الیه های باالتر اتمسفر ایجاد می گردد. قسمت سوم از برافروختگی طبیعی آسمان ناشی از نور پراکنده شد ه خورشید توسط ذرات معلق موجود در فضای خارج از جو زمین است که به نور دایره ا.لبروج معروف است مجموعه این نورها ب ه صورت نور پس زمینه در تلسکوپ ها ظاهر شده و موجب اخالل در کار رصد آسمان می.گردد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 230 برافروختگی مصنوعی آسمان برافروختگی مصنوعی قسمتی از برافروختگی آسمان بوده که از تابش مستقیم منابع مصنوعی نور (همانند روشنایی بیرونی) به سمت باال و یا انعکاس نور از سطح زمین رو به باال ناشی می.گردد ی نور که برافروختگی مصنوعی را ایجاد می کند به مجموعه نورهای ایجاد کننده برافروختگی طبیعی اضافه می شود و باعث افزایش نور پس زمینه تلسکوپ ها و در نتیج ه اخالل بیشتر در کار رصدخانه ها می گردد. در طی دهه های گذشته، د ر اکثر نواحی شهری، افزایش بسیار وسیعی در روشنایی بیرونی رخ داده که موجب افزایش سهم این برافروختگی در میزان برافروختگی آسمان در اطراف این شهرها گردیده است. به همین دلیل و به منظور کاستن از میزان مزاحمت نوری برای رصدخانه های نجومی، دستورالعمل های ی پیشنهاد گردیده تا میزان برافروختگی مصنوعی آسمان کاهش یافته و محدود .گردد در این خصوص، انجمن بین المللی نجوم(IAU) توصیه نموده که برافروختگی مصنوعی آسمان روی بهترین سایت های رصدی، زیر31 درصد میزان طبیعی نگه داشته شود. میزان برافروختگی مصنوعی عالوه بر میز ان نور به طول موج آن نیز بستگی دارد. این طول موج تابعی از نوع عناصر بکار گرفته شده در منابع نوری می باشد، به همین دلیل انتخاب نوع منبع نور یکی از راه های کاهش یا کنترل برافروختگی مصنوعی آسمان می باشد[ 43 ]. عوامل برافروختگی مصنوعی آسمان برافروختگی مصنوعی آس مان شب نتیجه نوری است که به باال تابیده و سپس به سمت سطح زمین پخش می .گردد دلیل آنکه نورهای مصنوعی در آسمان پخش می شوند، وجود اتمسفر زمین است. هر مولکول یا ذره خاک یا ذرات معلق در هوا که در مسیر پرتوهای نور مصنوعی ساطع شده از زمین قرار دارند موجب تغییر مسی ر نور شده و آن را بر زوایه دید تلسکوپ رصدخانه می.فرستند منابع اصلی نورهای پراکنده که برای رصدهای نجومی مزاحمت ایجاد می:کنند عبارتند از الف- تابلوهای تبلیغاتی ؛ ب- روشنایی محوطه ای مراکز خرید، پارکینگ ها، ایستگاه های راه آهن و غیره ؛ ج- نور افکن های ساختم ان ها، بناهای یادبود و آثار تاریخی ؛ د- روشنایی آگهی نما ؛ ها ه- روشنایی گلخانه ؛ ها و- روشنایی اماکن صنعتی، فرودگاه ها و غیره ؛ ز- روشنایی مراکز ورزشی ؛ ح- روشنایی راه ها و خیابان.ها -------- صفحهٔ بعد -------- 230 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها تخمین آلودگی نوری مصنوعی شهرها با توجه به اینکه آلودگی نوری مصنوعی، متناسب با جمعیت شهری بوده و در حد31 % نیز برای برافروختگی مصنوعی از طرفIAU تعریف گردیده است، معیاری جهت تعیین حد احتمال ایجاد مشکل برای رصدخانه توسط شهرهای مجاور پیشنهاد می گردد[ 43 ] . در بدست آوردن این معیار، سرانه شدت نور در روشنایی راه ها 011 لومن به ازای هر ن فر از ساکنین شهر در نظر گرفته شده است. البته باید توجه نمود که در شهرهای کوچک سرانه نور به ازای هر نفر کمتر از شهرهای بزرگ است[ 43 ]. جدول33 -4 : حداقل فاصله مجاز شهر از محل رصدخانه )جمعت شهر (نفر 211 ,7 111 , 73 111 , 331 111 , 111 ,3 فاصله مستقیم شهر از محل رصدخانه (Km) 31 20 01 311 معیارهای محدود نمودن برافروختگی مصنوعی آسمان جدول33 - 3 ( حداکثر مقادیر نور رو به باالULR) چراغ ها را بدون در نظر گرفتن تاثیر نور منعکس شده به سمت باال از زمین که به برافروختگی آسمان کمک می کند، مشخص می نماید. این روش سنتی برای محدود کردن برافروختگی آسمان و مقایسه چراغ های تکی مختلف مناسب است[ 44 ] . جدول33 - 3 تاثیر اجزای مستقیم و منعکس شده به سمت باالی یک تاسیسات را در نظر گرفته است. در اینجا پ ارامتر ( محدودکننده، نسبت شار رو به باالUFR ) است. پیشنهاد می شود که از جدول33 - 3 برای تمام تاسیسات متشکل از چهار چراغ یا بیشتر استفاده شود[ 44 ] . همان طور که قبال ذکر گردید، نور ساطع شده درست باالی افق و در ناحیه بین31 درج ه تا331 درجه برای برافروختگی آسمان در نواحی اطراف رصدخانه ها بسیار حیاتی است. بنابراین، به عنوان یک شرط اضافی برایULR یا UFR ( در این مناطق، شدت نور در این مناطق بحرانی31 تا331 درجه) باید به شرح ذیل محدود شود[ 44 ] : - بین31 تا311 درجه: کمتر از𝑐𝑑/1000 𝑙𝑚 0 /1 - بین311 تا331 :درجه𝑐𝑑/1000 𝑙𝑚 1. جدول33 - 3 : حداکثر مقدارULR چراغ ها پارامتر فنی نور حوزه های محیطی E0 E1 E2 E3 E4 ULR / % 1 1 0 /2 0 30 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 233 جدول33 - 3 : حداکثر مقدارUFR )تاسیسات (برای چهار چراغ یا بیشتر پارامتر فنی نور نوع تاسیسات حوزه های محیطی E0 E1 E2 E3 E4 UFR / % جاده ای n/a 2 0 3 32 رفاهی n/a n/a 4 32 70 ورزشی n/a n/a 2 4 30 تدابیر اصالحی برای محدود نمودن برافروختگی مصنوعی بهترین را ه برای پرهیز از ایجاد اختالل در مشاهدات نجومی یا حداقل کاهش آن، پرهیز از روشنایی های غیرضروری است. مقدار نورهای مزاحم ناشی از تاسیساتی که وجود آن ها ضروری می باشد را نیز می توان توسط چند راه حل اصالحی .کاهش داد 11 - 3 - 6 - 1 - خاموشی به غیر از سیستم روشنایی راه ها ، خاموش نمودن سایر نورهایی که دیگر احتیاجی به آن ها نباشد، پس از زمان خاموشی الزامی است. در مواردی که پس از زمان خاموشی نیاز به وجود روشنایی باشد، می توان از چراغ های چند المپه استفاده کرده و پس از زمان مزبور تعدادی از المپ.ها را خاموش کرد 11 - 3 - 6 - 2 - استفاده از نورهای تک ر نگ یکی از م و ثرترین راه ها برای کاهش مزاحمت نوری، استفاده از منابع نوری تک رنگ می باشد. در این صورت محدوده ه ای دیگر طیفی تحت ت ا ثیر قرار نمی گیرند. راندمان المپ ها ی تک رنگ یکی از باالترین راندمان ها در بین المپ های موج ود بوده و به کارگیری آنها در نزدیکی رصدخ انه های نجومی توصیه می گردد. با این وجود به دلیل تک رنگ بودن، استفاده از این المپ ها برای همه انواع راه ها بخصوص درون شهری عملی نمی.باشد 11 - 3 - 6 - 3 - فیلترینگ نور اکثر منابع نوری هم در داخل و هم در خارج از محدوده مرئی، نور منتشر می کنند. امواج خارج از طیف مرئی ارزشی برای روشنایی خیابانی نداشته و تنها برای کار ستاره شناسان مضر است. طول موج های کوتاه تر نور به شکل شدیدتری توسط جو پراکنده می شوند و بنابراین بر کار رصد تاثیر شدیدتری می گذارند. به همین دلیل فیلترهایی موجودند که طول موج های کوتاه تر از331 نانومتر را فیلتر می کنند. این کار برای المپ ،های بخار جیوه، متال هالید و فلورسنت الزم است اما برای المپ های رشته ای، سدیم کم .فشار و سدیم پرفشار نیاز نیست -------- صفحهٔ بعد -------- 344 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها از طرف دیگر در محدوده نوری، نور ناشی از المپ های بخار سدیم کم فشار به طور کلی به دو دسته خطوط طیفی نزدیک به هم، یعن ی خطوطD سدیم3 محدود می شوند که بر خطوط خودبرافروختگی شدید آسمان منطبق می باشند. از آنجا که خطوط خودبرافروختگی آسمان هم قوی و هم متغیر هستند، لذا در صورتی که نور تابیده شده به آسمان ناشی از نور خطوطD سدیم، از حداقل خودبرافروختگی طبیعی آسمان تجاوز نکند، حس اسیت رصدهای نجومی به طور جدی تحت تاثیر قرار نمی.گیرد بنابر این در روشنایی راه هایی که نتوان از المپ های بخار سدیم کم فشار استفاده کرد، فیلتر نمو دن تشعشعات نزدیک به کرانه های باال و پایین گستره طیف مرئی می تواند موجب کاهش مزاحمت های نوری در اطراف رصدخانه ه ا.گردد 11 - 3 - 6 - 0 - کنترل نور کاهش نورهای پخش شده چراغ، از طریق کنترل نحوه توزیع نور آن باعث می گردد که از پخش نورهای تابیده شده در باالی سطح افق جلوگیری شود. بدین منظور تعبیه حفاظ بر روی چراغ ها یکی از راهکارهای مناسب می .باشد این اظ حف باید به گونه ای باشد که لبه ها ی آن هم سطح المپ یا پایین تر از آن باشد. استفاده از چراغ های روشنایی راه با حباب ت خت و یا با مشخصهG4 تاG6 ( full-cut-off) نیز می.تواند چنین نیازی را برآورده سازد توصیه هایی برای روشنایی بیرونی در اطراف رصدخانه ها در مورد همه انواع روشنایی های بیرونی به جز راه ها و مناطق امنیتی، سودمندی و جذابیت آنها تنها به مدت کوتاهی از شب و آن هم به اول شب محدود می گردد. بنابراین بعد از زمان خاموشی که بین ساعات27 الی4 صبح روز بعد می ،باشد این نوع روشنایی ها که عمدتا مشتمل بر روشنایی تابلوهای تبلیغاتی و نورافکن های تز ئینی است، می بایست خ اموش گردند[ 43 ]. در نورپردازی های موضعی، برای روشن نمودن سطح مورد نظر، حتی المقدور از نور مستقیمی که از باال به پایین می تابد استفاده شود نه نوری که از پایین به سمت هدف تابانیده می شود. در صورت نبود راه حل جایگزین برای روشنایی رو به باال ، استفاده از حفاظ و تیغه نورگیر المپ موجب حداقل شدن نور پخش شده می( گردد شکل33 - 3 .) شکل33 - 3 : استفاده از حفاظ و تیغه نورگیر المپ به منظور حداقل نمودن نور پخش شده 3 Sodium D-lines -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- آلودگی نوری 12 / 40 / 1042 341 در روشنایی بیرونی ، می بایست از تجهیزات روشنایی که به طور خاص برای آن کار و محل طراحی شده باشند، استفاده شود ( تا نورهای پراکنده شده در باالی سطح افق کاهش یابد شکل33 - 2 .) شکل33 - 2: استفاده از تجهیز ات روشنایی خاص به منظور کاهش نور پراکنده شده دقت شود .که از روشنایی بیش از حد نیاز استفاده نشود، زیرا عامل آلودگی نوری و هدر رفتن سرمایه است برای د اشتن ،حداقل خیرگی باید اطمینان حاصل شود که زاویه هر اشعه نوری تابیده شده از چراغ که به طور مستقیم به یک ناظر فرضی می رسد زیر31 درجه باشد. بدین منظور یکی از راهکارها، افزایش ارتفاع نصب بوده که باعث کاهش زاویه تابش می( گردد شکل33 - 7 .) شکل33 - 7 : افزایش ارتفاع نصب به منظور کاهش نور پراکنده شده و) در نورپردازی های موضعی سعی گردد تا از نورافکن های دارای پرتو نامتقارن استفاده شود زیرا رفلکتور داخلی آن ها نور را تقریبا به صورت دسته های موازی به سمت هدف تابانده و در نتیج ه از پراکندگی نور در آسمان جلوگیری می شود( شکل33 - 3 .) شکل33 - 3: استفاده از نورافکن های دارای پرتو نامتقارن -------- صفحهٔ بعد -------- 342 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها وسایل سرگرمی عمومی که در محیط های باز مستقر هستند نباید بعد از ساعت خاموشی روشن گردند مگر آنکه در .حال استفاده باشند روشنایی بیرونی ساختمان ها که به منظور تزیین آنها صورت پذیرفته و از نورافکن هایی رو ب ه سمت باال استفاده می ،کنند باید بعد از ساعت خاموشی، .خاموش گردند 11 - 0 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل از ضابطه، مسائل مرتبط با آلودگی نوری مورد بررسی قرار گرفت . مطالبی که در این فصل پوشش داده شده شامل نور مز احم و برافروختگی آسمان .بود برای،پیشگیری از این مشکالت محدودیت ها و پیشنهاداتی نیز ارائ ه شد . -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۳ روشنایی بخش‌های خاص راه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم-روشنایی بخش های خاص راه12 / 40 / 1042 345 مقدمه در طراحی روشنایی راه، مناطقی همچون مراکز رفاهی بین راهی، راه های مجاور فرودگاه، راه آهن، بنادر و آب ها ی قابل کشتیرانی، مناطق بستن و باز کردن زنجیر چرخ، مناطق کاری و گردنه های مه گیر نیاز به توجه دار ن د که در این فصل از ضابطه نکات الزم برای این موارد .ذکر شده است 12 - 1 - شرایط تامین روشنایی برای مراکز رفاهی بین راهی انواع مختلفی از امکانات کنار جاده ای وجود دار ن د که می ن توا ند از روشنایی راه بهره مند گردند. این مکان ها شامل مکان های استراحت، بخش های پارک سوار، مراکز استقبال و مکان های تاریخی یا فرهنگی می دن باش . استفاده از روشنایی می .تواند موجب افزایش ایمنی و فراهم نمودن محیطی دلپذیر گردد ،در مراکز رفاهی بین راهی تسهیالت مورد نیاز مسافران همچون محل هایی برای استراحت و گردش ارا ئ ه می .شود طبیعتا در این مراکز وسایل نقلیه و عابرین پیاده حضور دارند و یکی از ویژگی های مهم بزرگ راه برای مسافران محسوب می شود. این امکانات به صورت شبانه روزی در اختیار عموم قرار دارند و ظاهر ع مومی آن ها باید موجب ایجاد احساس ام نیت و اطمینان در کاربران شود . این شرایط تنها زمانی فراهم می گرد د که ن اک ام به اندازه کافی برای استفاده در شب روشن باشند. ممکن است برای همه و یا بخشی از فضای استراحت که در آن تاریکی خوشایند است، مانند مکان،های خواب مکان ها یی برای لذت بردن از محیط شب در طبیعت یا روستا، استثناهایی در نظر گرفته شو ن.د طراحی درست سی ستم های روشنایی در این مکان ها ، موجب تقویت مشخصات معماری و چشم انداز آنها شده و با ایجاد سهولت در امر کنترل و نظارت پلیس موجب افزایش امنیت و آرامش راننده می د شو[0]. ش رایط تامین روشنایی هر مرکز رفاهی و خوش آمدگویی که تسهیالت رفاهی کاملی را ارائه می نماید بای د .دارای روشنایی باشد مقادیر طراحی به منظور طراحی سیستم روشنایی ، این مناطق به نواحی مختلفی مانند ورودی و خروجی، راه های داخلی، نواحی پارکینگ، نواحی فعالیت و بانده ای اصلی تقسیم می .شوند .به هنگام طراحی باید روابط بین این نواحی را نیز در نظر گرفت مقادیر توصیه شده روشنایی در جدول32 - 3 و جدول32 - 2 آمده است. در جدول32 - 3 مقادیر شدت روشنایی جزایر ترافیکی ورودی و خروجی و راه های داخلی برای سطح راه نوعR3 آورده شده است و اگر نوع سطحR1 باشد، مقادیر مربوطه تقریبا20 تا71 درصد کاهش می.یابند در جدول32 - 2 نیز نسبت های یکنواختی، حداکثر مقدار مجاز می باشند و ن سبت های پای ین تر، یکنواختی بهتری را فراهم آورده و مطلوب می.باشند الزم به ذکر است که در هر دو جدول مذکور، -------- صفحهٔ بعد -------- 346 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها منطقه، حومه شهر فرض شده و برای مناطق شهری باید از جدول3 - 3 بهره گرفت[0]. ،مقادیر پیشنهادی در این بخش مقادیر متوسط می باشند. جدول32 - 3 : سطوح روشنایی متوسط حفظ شده برای مناطق استراحت مکان فوت کاندل لوکس نسبت یکنواختی خطوط ورودی و خروجی و خط اصلی 4 /1 4 3:3 راه های داخلی 4 /1 4 3:3 نواحی پارکینگ 3 33 3: 3 :نواحی فعالیت اصلی فرعی 3 0 /1 33 0 3:3 4:3 جدول32 - 2 : سطوح درخشندگی حفظ شده برای مناطق استراحت مکان 𝑳𝒂𝒗𝒈 یکنواختی نسبت درخشندگی خیرگی 𝒄𝒅/𝒎𝟐 𝑳𝒂𝒗𝒈/𝑳𝒎𝒊𝒏 𝑳𝒎𝒂𝒙/𝑳𝒎𝒊𝒏 𝑳𝒗(𝒎𝒂𝒙)/𝑳𝒂𝒗𝒈 جزای ر ترافیکی ورودی و خروجی 3 /1 3 : 0 /7 4:3 3 : 7 /1 جاده های ورودی 3 /1 3 : 0 /7 4:3 3 : 7 /1 نواحی پارکینگ و نواحی فعالیت .از روش شدت روشنایی استفاده شود ورودی و خروجی ورودی ها و خروجی ها به صورت باندهای کاهش و افزایش سرعت در کنار راه اصلی تعریف می شوند که از جزایر ترافیکی منشعب شده یا به آنها منتهی می.شوند باندهای ورودی و خروجی باید طوری روشن شوند که راننده ،ای که قصد ورود به مرکز رفاهی و یا خروج از آن را دارد بتواند به طور ایمن از راه اصلی خارج شده و یا بالعکس به آن .وارد شود در طول باند کاهش سرعت، روشنایی باید تامین گردد . جزیره ترافیکی بین باند کاهش سرعت و شروع راه داخلی ، باید دارای مقدار متوسط شد ت روشنایی4 /1 ( فوت کاندل4 لوکس ) و یا درخشندگی3 /1 کاندل بر متر مربع باشد. این امر بر مبنای استفاده از7 تا 0 چراغ روشنایی در طول باندهای تغییر سرعت می باشد[0]. به طور مشابه در خروجی،ها، در جزیره ترافیکی خروجی متوسط شدت روشنایی باید4 /1 فوت کاندل (4 )لوکس و یا درخشندگی 3 /1 کاندل بر مترمربع باشد[0] . چنان چه راه اصلی در خارج از محدوده مرکز رفاهی دارای روشنایی پیوسته ،باشد ،باندهای کاهش و افزایش سرعت باید دارای سطوح روشنایی مشابه راه اصلی .باشند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم-روشنایی بخش های خاص راه12 / 40 / 1042 340 راه های داخلی به راه هایی که بین جزیره ترافیکی ورودی و نواحی پارکینگ و مرکز رفاهی تا خروجی واقع می ،شوند راه های داخلی گفته می .شود در هنگام تامین روشنایی، توصیه می شود که متوسط شدت روشنایی4 /1 ( فوت کاندل4 لوکس) و یا درخشند گی3 /1 کاندل بر مترمربع باشد که این مقادیر برای جزایر ترافیکی هم صادق می دن باش[0]. نواحی پارکینگ روشنایی نواحی پارکینگ چه برای اتومبیل ها و چه برای کامیون ها باید به گونه ای باشد که یک راننده زمانی که در وسیله نقلیه خود است، بتواند ویژگی های ناحیه و نیز عابرین پیاده ای که در این ن واحی تردد می کنند را تشخیص د.هد مقدار روشنایی متوسط 3 ( فوت کاندل33 لوکس) با نسبت یکنواختی3 به3، باید برای کلیه امکانات پارکینگ در نظر گرفته شود[0] . باید به نواحی خاص مانند سطوح شیب دار مخصوص عبور معلولین، ایستگاه سرویس های ب هداشتی و دیگر مکان هایی که نیاز به جز ئ .یات بیشتر دارند، توجه نمود این کار را می توان با قرار دادن یک چراغ در مجاورت آن ها انجام داد تا به بیشترین قابلیت دید ممکن در این مکان ها دست .یافت نواحی فعالیت نواحی فعالیت به نواحی گفته می شود که فقط جهت استفاده عا برین پیاده طراحی می.شود نواحی فعالیت اصلی ش امل امکاناتی مانند استراحتگاه، مراکز اطالع رسانی و همچنین پیاده روهای منتهی به این مکان ها و نیز پیاده روهای به سمت پارکینگ ها، می ن باش.د نواحی فعالیت فرعی به نواحی مانند میزهای پیک نیک، مسیرهای عبور حیوانات خانگ ی و پیاده روها و تسهیالت مرب وط به آن ها گفته می.شود توصیه می شود که پیاده روهای اطراف ساختمان ها و پیاده روهای اصلی منتهی به پارکینگ ها، دارای روشنایی متوسط 3 ( فوت کاندل33 لوکس) با نسبت یکنواختی3 به3 باشند که متناسب با توصیه های ارا ئ ه شده جهت روشنایی پا رکینگ ها می باشد[0] . پیاده روهایی که به میزهای با سایبان، میزهای پیک نیک، مسیرهای عبور حیوانات و غیره ختم می شوند، باید دارای روشنایی متوسط0 /1 ( فوت کاندل0 لوکس) و با نسبت یکنواختی4 به3 و یا بهتر باشند[0]. باندهای اصلی روشنایی مناطق مجاور راه بدون روش نایی راه باعث ایجاد خیرگی آزار دهنده یا محدودکننده می شود. از آنجایی که تاسیسات کنار جاده ای جزئی از سیستم بزرگراه است، خیرگی باید کاهش یابد ،. بنابراین به جز در مواردی که فض ای -------- صفحهٔ بعد -------- 340 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها استراحت به اندازه کافی از باندهای اصلی فاصله داشته باشد یا از راه اصلی دید نداشت ،ه باشد در بقیه موارد باند های اصلی از طریق این نواحی باید روشن شوند تا از خیرگی نامطلوب برای رانندگان در باند .اصلی جلوگیری شود 12 - 2 - اصول طراحی روشنایی راه های مجاور فرودگاه، راه آهن، بنادر و آب های قابل کشتیرانی این بخش شامل توصیه هایی در مورد تامین روشنایی راه های مجاور فرودگاه ها، خطوط راه آهن، بنادر و آب های قابل کشتیرانی می باشد. طراحی و نصب صحیح سیستم روشنایی برای راه های مجاور این مناطق می تواند موجب استفاده ایم ن .از این مناطق گردد در زمان ارزیابی تاثیر تاسیسات روشنایی راه های جدید در مرحله ط راحی، باید به تمام شیوه های حمل ی نقل و که می توانند تحت تاثیر قرار گیرند، توجه شود. همچنین در مورد هر گونه شرایط ویژه ای که برای تاسیسات روشنایی اهر جدید ضروری است، باید با مقامات مربوطه مشورت شود. مقررات باید به صورت متقابل قابل قبول بوده و برای ثبت د ر مرحله طراحی ک امال مستند باش ن .د هر گونه روشنایی که با دید واضح و توانایی تشخیص سیگنال های اپراتورهای حمل و نقل تداخل داشته باشد، باید حذف شود. تداخل می :تواند ناشی از شرایط زیر باشد  خیرگی محدود کننده ناشی از چراغ یا تاسیسات؛  تغییرات کنتراست و نور منعکس شده؛  یکسان بودن رنگ نور سیستم روشنایی راه با رنگ سیگنال های راهنما ی اپراتورهای حمل و نقل در هنگام تعم یر .یا عملکرد عادی به همین دالیل و جهت جلوگیری از بروز خطر، انتخاب و مکان یابی چراغ های روشنایی در این گونه راه ها باید با دقت انجام شود. در شرایطی که محدودسازی3 منبع ن ور ضروری است، باید با انتخاب چراغ مناسب به این هدف دست یافت. در صورت ضرورت استفاده از تیغه نورگیر المپ/محدودکننده نور، این تجهیزات باید از نظر عملکرد با چراغ هماهنگ باشند[3] . روشنایی در مجاورت فرودگاه ها یک فرودگاه به صورت منطقه ای از زمین یا آب که معموال برای تامین امکانات نشست و برخاست هواپیما طراحی و تجهیز شده و می تواند شامل زمین، پشت بام ساختمان ها یا مکان های دیگری باشد ، تعریف می[ شود. بر اساس مرجع43 ] یک سیستم روشنایی نامناسب راه در موارد زیر هواپیما را به خطر می:اندازد  شدت نور چراغ روشنایی راه در جهتی که هواپیما به فرودگاه نزدیک می شود، باعث بروز خیرگی خلبان می.شود Screening 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم-روشنایی بخش های خاص راه12 / 40 / 1042 343  رنگ نور روشنایی اطراف فرودگاه (مثال در عالئم تبلیغاتی) با نورهای مربوط به عالئم هواپیمایی از طرف خلبان .اشتباه گرفته شود  آرایش نورهای سیستم روشنایی راه (مثال یک ردیف از چراغ های خیاب انی)، برای خلبانی که از باال نگاه می کن ،د .مشابه طرح روشنایی باند فرودگاه باشد  میزان شدت روشنایی سیستم نصب شده در راه، در موقع نزدیک شدن هواپیما به باند فرود، از میزان کارایی سیستم نوری که در فرودگاه برای هدایت هواپیماها قرار داده شده است، بکاهد. این اتفا ق، به خصوص در شرایطی که امکان دید برای خلبان ضعیف است، روی می .دهد 12 - 2 - 1 - 1 - مالحظات طراحی به دلیل اثری که روشنایی راه های مجاور فرودگاه بر بینایی خلبان می گذارد، ممکن است نصب این سیستم در راه های اطراف فرودگاه خطرساز باشد . به عنوان مثال در جایی که سیستم روشنایی د ر راه مجاور فرودگاه، در نزدیکی مسیر نزدیک شدن هواپیما به باند فرود قرار دارد، اگر امتداد راه با باند فرودگاه یکی باشد، ممکن است سیستم روشنایی راه، خلبان را .به اشتباه بیاندازد در محل هایی هم که نور سیستم روشنایی راه به عنوان خطری برای پرواز هواپیماها محسو ب می شود، می بایست با سامان دهی مجدد سیستم روشنایی موجود یا رنگ و شدت نور آن و نیز انجام اقداماتی جهت رویت ناپذیر بودن این سیستم ، .خطرات ناشی از نور آنها را حذف نمود هنگام طراحی روشنایی راه ها در مجاورت فرودگاه ها، طراحان روشنایی باید با اپراتور فرودگاه م ربوطه مشورت کرده و نقشه های حفاظتی را تهیه نموده تا الزامات حفاظتی طرح مشخص گردد . طراحان روشنایی در راه های اطراف فرودگاه باید :به هر یک از موارد زیر به طور جداگانه بپردازند و یک طرح روشنایی تهیه کنند که خطرات را شناسایی و به حداقل برساند الف) روشنایی راه در مجاورت فرودگاه ها با تاثیرگذاری بر تصویر بصری خلبان (مانند خیرگی محدو دکننده یا آرای ه های روشنایی گیج کننده) و ایجاد موانع فیزیکی در منطقه مانور هوایی در اطراف فرودگاه، می تواند مشکالتی را برای ایمنی .حرکت هواپیما در پی داشته باشد ب) طرح روشنایی راه می تواند به حرکت ایمن هواپیما آسیب وارد نماید. در شرایطی که یک فرودگاه دارای سیستم های ILS 3 است، هنگام طراحی تاسیسات روشنایی باید به تجهیزات حسگرRVR 2 توجه شود. روشنایی راه در مجاورت فرودگاه ها باید به گونه ای طراحی شود تا از تداخل تصویر بصری خلبان و تجهیزاتRVR .جلوگیری گردد Instrument Landing Systems 3 Runway Visual Range 2 -------- صفحهٔ بعد -------- 314 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها در مورد تاسیسات روشنایی در مجاورت یک سایت نظامی نیز باید با مسئولین مربوطه مشورت شود. از آنجایی که برخی از فرودگاه های نظامی، عملیاتی شامل استفاده از عینک دید در شب را انجام می دهند، بنابراین به منظور غلبه بر خطر احتمالی اختالل در دید خلب .ان، مالحظات طراحی الزم باید در نظر گرفته شود 12 - 2 - 1 - 2 - سطوح محدودیت موانع حفاظت شده ناحیه ای را که در آن سازه های استفاده شده در طرح روشنایی، مانند پایه های روشنایی و دکل های بلند، ممکن است ،بر ایمنی استفاده از فرودگاه اثر بگذارند نواحی یا سطوح ( محدودیت موانعOLS 3) نامیده می .شوندOLS مجموعه ای مرکب و .سه بعدی است که به سمت باال و خارج باند فرودگاه گسترش یافته استOLS تمامی فرودگاه را شامل شده، اما در باند ویژه برخاستن و فرود آمدن هواپیما، محدودیت سازه ،ها بیشتر از بقیه نواحی است. در کل طول OLS بین31 تا 30 کیلومت ر است که متناسب با طول باند فرودگاه تغییر می کند[3] . در هر فرودگاهی"مسیرهای نزدیک شدن هواپیما به باند فرود" ، "مسیر جهش هواپیما برای بلند شدن" و" محل انتقال هواپیما" حساس تر هستند و در این مناطق نباید هیچ گونه اشتباهی روی دهد. به همین دلیل برای طراحی و اج ر ای روشنایی راه های اطراف فرودگاه، می بایست به کمک نقشه های ایمنی که توسط اپراتور فرودگاه تهیه می گردد، منطقه امن .نزدیک فرودگاه را تعیین نمود و سپس با مشورت مسئول محلی طرح و/یا اپراتور فرودگاه این طرح را اجرا نمود ناحیه حفاظت شده به طور کلی ارتفاع سازه ها از جمله ارتفاع پایه ها یا دکل های روشنایی را نسبت به فاصله و جهت باند(ها) محدود نماید . روشنایی در مجاورت خطوط راه آهن به دلیل گسترده بودن خطوط راه آهن و انحناهای آن نمی توان ناحیه خاصی را تعریف کرد که نصب سیستم روشنایی راه.ها موجب کاهش ایمنی در آن گردد در این میان اگر سیستم در ناحیه ،ای واقع شده باشد که ایمنی را به خطر بیاندازد باید در مورد وجود آن با مسئول بخش مربوطه از خط راه آهن مشورت شود. به طور خاص توصیه :های زیر باید رعایت شود  خروج نور در باالی خط"محدودیت کار" یک پل راه آهن که از باالی جاده عبور می .کند، باید به حداقل برسد  پایه های روشنایی باید تا جایی که امکان دارد از پل راه آهن یا خط حصار مسیر راه .آهن فاصله داشته باشند  خیرگی ناخواسته برای راننده قطار باید با استفاده از چراغ.های مناسب یا محافظ به حداقل برسد در شرایطی که روشنایی راه ها مو جب ن فوذ نور به حریم راه آهن شده یا احتمال اشتباه گرفتن چراغ ها با سیگنال ها ی راه آهن ت وسط راننده قطار وجود داشته باشد و یا تجهیزات روشنایی در معرض خطر سقوط بر ریل قرار گیرند باید با مقام مسئول راه.آهن مشورت کرده و اقدامات مناسب انجام شود همچنین وجود سیستم روش نایی راه ها در مجاورت خطوط Obstacle Limitation Surfaces 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم-روشنایی بخش های خاص راه12 / 40 / 1042 311 راه آهن باید به گونه ای باشد که میدان دید اپراتور خط را کاهش ندهد. عالوه بر این در زمان برنامه ریزی برای محل قرارگیری پایه های روشنایی در مجاورت خطوط راه آهن، طراحی باید به گونه ای باشد که هر گونه برخورد احتمالی قابل پیش بینی با یک پایه روشنایی در ترافیک جاده، خطری (ناشی از افتادن پایه روشنایی) را در راه آهن ایجاد نکند. در س یستم روشنایی مجاور خطوط راه آهن، رنگ نورهای استفاده شده نیز نباید مشابه رنگ هایی باشد که برای سیگنال های خطر استفاده می شوند[3] . روشنایی در مجاورت آب های ساحل ی سیستم های روشنایی راه ها در مجاورت مناطق ساحلی نباید به گونه ،ای طراحی شوند که با عالئم نوری دریانوردی راهنماهای شناور و چراغ ناوبری کشتی ها تداخل یابند و یا دید دریانوردان در شب را تحت تاثیر قرار دهند. در این مناطق برای طراحی و نصب سیستم های روشنایی با .ید با مسئولین ذیربط مذاکره و هماهنگی صورت پذیرد روشنایی در مجاورت بنادر سیستم های روشنایی در راه های مجاور بندرگاه ها باید طوری طراحی شوند که ایمنی استفاده از بندر را تحت تاثیر قرار ندهند. در این سیستم ها، نباید عالئم و رنگ نور ها مشابه نشانه های دریانور دی، چراغ های ناوبری کشتی ها و یا راهنماهای شناور استفاده گردد. همچنین این سیستم ها نباید دید دریانوردان در شب در نزدیک ی بندر را تحت تاثیر قرار دهند. در خصوص طراحی، نصب و تعمیر و نگهداری سیستم های روشنایی راه های نزدیک بنادر و ترمینال ها نیز می بایست ضمن مش ورت با مسئوالن مربوطه، مالحظات ویژه ای (مانند استفاده از پایه .های روشنایی بلند) انجام شود روشنایی در مجاورت آب های قابل کشتیرانی اگر قرار است برای راهی که در مجاورت راه های آبی قابل کشتیرانی واقع شده است، سیستم روشنایی نصب شود، باید با مسئولین مربوطه در سازمان .های زیربط همچون بنادر و کشتیرانی، محیط زیست و غیره مشورت شود در این سیستم ها نباید عالئم و رنگ نور ها مشابه با نشانه های دریانوردی، چراغ های ناوبری کشتی ها و یا راهنماهای شناور باشند . همچنین این سیستم ها نباید دید خدمه کشتی در شب را در طول عبور از .راه آبی تحت تاثیر قرار دهند ب ه ،طور کلی فاصله، زاویه و شدت روشنایی مجاور راه های آبی قابل کشتیرانی باید نیاز ناوبری ایمن کشتی ها را تام ین کند[3] . 12 - 3 - روشنایی مناطق بستن و باز کردن زنجیر چرخ برای تمام نواحی مخصوص بستن زنجیر چرخ باید روشنایی در نظر گرفته شو .د روشنایی الزم برای عابران پیاده ای که در کنار جاده و در مجاورت ترافیک عبوری در حال کار هستند باید تامین شود[ 31 ]. -------- صفحهٔ بعد -------- 312 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها معیارهای روشنایی سطوح روشنایی در صورتی که مقادیر محاسبه شده تا31 % معیارها ( جدول32 - 7) و یا بیشتر از دو برابر مع ،یارها نباشد مطابق با معیارها در نظر گرفته می شود[ 31 ] . جدول32 - 7 :پارامترهای روشنایی در مناطق بستن و باز کردن زنجیر چرخ محل ( شدت روشنایی متوسطfc ) )یکنواختی (متوسط: حداقل سطح زمین 7 2 عمودی (سمت شانه راه3) 3 2 )عمودی (سمت راه 3 2 عمودی (ترافیک روبه)رو 2 3 پارامترهای تامین روشنایی ارتفاع نصب: معموال 32 - 3 متر ( 71 تا31 )فوت برای چراغ های کشیده شده (بلندتر و سمت باند اصلی) و 3 - 4 متر ( 21 تا71 فوت) برای چراغ.)های پایین (سمت شانه راه فاصله: یک چراغ استان دارد در مجموعه دو چراغ ی باید در هر جایگاه بستن زنجیرچرخ قرار گیرد. فاصله چراغ ها معموال 74 متر ( 321 .فوت) برای نشان دادن هر جایگاه ماشین است مالحظات خاص جایگاه های بستن زنجیر چرخ با دسترسی کنترل نشده خطر بیشتری را برای عابران پیاده در پی دار دن. بناب راین روشنایی این نواحی باید جایگاه عابران پیاده ای را که روی ماشین های کنار جاده کار می .کنند، روشن نماید همان طور که در شک ل 32 - 3 تا شکل32 - 7 نشان داده شده است، باید دو چراغ در هر پایه برای هر دو طرف ماشین و .جود داشته باشد همچنین باید دقت شود تا خیرگی برای رانندگان در جاده مجاور به حداقل برسد. یک سیستم کنترل باید وجود داشته باشد تا در مواقعی که هوا برفی است و بستن زنجیر چرخ الزم است، این چراغ .ها روشن شوند همچنین سیستم کنترل باید بتواند نور را کم کند (یا در صورت لزوم سطح نور را افزایش دهد) تا در شرایط بد آب و هوایی تابش نور ناشی از انعکاس برف یا مه به حداقل برسد[ 31 ]. 3 Facing Shoulder -------- صفحهٔ بعد -------- پ ۰ ی مر *ه فصل دوازدهم-روشنایی بخش‌های خاص راه ۳۳( ۳۳ ششک مش سس سس ٍ ب ۳۳ ۱ ٍ ۰.۱ أ ی ۰ ۰ ا ی ۰ شکل ۰۱-۳۲ طراحی روشنایی بموبه برای جایگاه بسن رجیر چرح اه ) ا ۲ را 1 بسا ۳۳۵ هه عوفدم نه ی ها زو هی وم مد رس مت ۹ و را کم روم : ری ۱ ۱ | ی ری ۱ ۱ شکل ۲- ۱۲: نمای ایزومتریک جایگاه بستن زنجیر چرخ ۳ اد ض رم جه رده ومد 1 وب رهم راچد ۸ب ۵۲ ۷:۳( : و رای ایا 4 وود موی وی مراد رای ۱ کم ۳ ۳ اوم ترا 9 و پرکر جرد 0 مق افو رورا رد چرهه : 1 و بط ۱ جمجم ج_-- یک نس پ ۹۹ ۹ و سییج _ ساره کت ۱ 8 ۰ نیا تم ی ونک را راک ریس کو جا ناو هما در رو اب یا ۹۳و : ی بح اس ی وی راز رها اد تا رانا ام پم ارو من کی یط می در مپ روت هردو لب ۳و یو ناو جو نو 8 ۳ 0 ی پل ۰ > _تسما ای 9 ۰ 1 سس سچجای ۲ - 5 ی اجه هر / ۹ خر ۸ ها ۳ 0 هط ۶89 رگد زد هم ۰ ده :ها ی ۹ مه رود ور ۶ و اه وا در وی بو ون زور کی 0 بت درا بح فقو هو موی مه ۲۲ ار رو ما من کج نم مر ود که مد دجم رح و نج هریگ مزع ی هگ و هس۳2 کر نو یی روم ان یم مارد وا وی 9 جر رک وا ما و ی اور با پیت ی 24 ]ی یا دان یا مع نر کا نا ویا هجا دی از وا ناو 0تن یک یکروخ او خجب هردو دار حس موم و شکل ۲-۱۲: مشخصات طرح روشنایی جایگاه بستن زنجیر چرخ -------- صفحهٔ بعد -------- 310 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها 12 - 0 - روشنایی موقت در منطقه کاری ایمنی در مناطق کاری، برای مقامات راه از اهمیت قابل مالحظه یاهریسم یاراد لاومعم یراک قطانم .تسا را دروخرب یا انحرافی، شانه راه کم عرض، عرض باند کاهش یافته، حاشیه ایمن ر اه محدود شده، تغییر مسیرهای غیر ،معمول عالمت گذاری های موقت روی سطح راه ،، سنگفرش ناصاف ترافیک یک طرفه متناوب و بسیاری شرایط دیگر هستند که هدایت و اداره آنها را مشکل تر از قسمت های کامل شده راه می.کند روشنایی راه می تواند یک ابزار م ثر و و .خاص در مناطق کاری باشد روشنایی می تواند با کاهش خیرگی از طریق کاهش منابع نور ی دیگر ، اطالعات اضافی در ارتباط با دید و نیز اطالعات اضافی مکان ی را برای دیگر وسایل نقلیه فراهم آ و.رد .روشنایی موقت، در صورت استفاده، باید با برنامه کنترل ترافیک ترکیب شود راهنمای بیشتر در NCHRP Report 498 موجود می باشد[0] . هزینه به طور کلی نسبت سود- هزینه برای روشنایی موقت راه ها بسیار باالست. هزینه ها مشابه روشنایی دا ئ م می اش ب.ند هزینه های برنامه ریزی شده برای روشنایی موقت باید مطابق با مدت زمانی باش ه د ک ن ساخت و ساز طول می.کشد انواع انواع روشنایی در مناطق کاری یا مکان های موقت شامل روشنایی دائمی، موقت و متحرک است. در مواردی که مناسب تشخیص داده شود، ممکن است به جای سیم کشی ز یرزمینی برای تاسیسات موقت از هادی های موقت روی زمین استفاده شود. اگر از دکل بلند استفاده می ،شود می توان پایه های دکل بلند را در مکان های موقت، با چراغ های روشنایی موقت و با سیم کشی هوایی موقت نصب کرد. مقادیر طراحی در طراحی روشنایی موقت باید تالش شود که ح داقل مقادیر ذکر شده برای سطح روشنایی آن راه تامین شود. البته در مواردی که برآورده کردن ملزومات یکنواختی و سطح روشنایی راه ،به دلیل عوامل مختلف ساخت وساز عملی نباشد می توان از سطوح روش نایی با میزان نور کمتر استفاده نم .ود ایمنی اهمیت کلیدی ایمنی این است که روشنایی توجه مردم در حال حرکت را به منطقه کار جلب نماید. روشنایی منطقه کاری باید دید راننده، عابر پیاده و سایر کاربران را در نظر بگیرد. در واقع این در نظر گرفتن باید هم نحوه روشن شدن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم-روشنایی بخش های خاص راه12 / 40 / 1042 315 کاربران برای دیده شدن و هم دید آنها نسبت به راه و مسیرهای پیش رو را شامل شود تا کاربران بتوانند با خیال راحت و به درستی از منطقه .کار عبور نمایند ایمنی رانندگان با جلوگیری از برخورد آنها با تجهیزات نصب شده در کناره راه، یک موضوع مهم در روشنایی موقت می باشد. مزایای مربوط به روشنایی موقت راه ها نسبت به ایمن بودن راننده از برخور د با تجهیزات کناره راه از درجه اهمیت یکسانی برخوردار می باشد. بنابراین رعایت تمامی الزامات مربوط به حفاظت از برخورد با پایه ها و یا استفاده از پایه های شکننده در روشنایی دائمی، برای روشنایی موقت نیز الزامی است. در روشنایی موقت، پایه های روشنایی شکننده نبای د سیم .کشی هوایی شده باشند حجم زیادی از ساخت و ساز بزرگراه، به منظور اجتناب از ازدحام روزانه، در شب انجام می.گیرد روشنایی یک فاکتور کلیدی در انجام ساخت و ساز شبانه است. روشنایی موقت برای مناطق کاری نباید بدون توجه به اثر خیرگی روی رانندگان و در صورت نیا.ز به وجود آوردن فضای الزم برای روشنایی موقت، انجام گیرد 12 - 5 - روشنایی گردنه های مه گیر در گردنه هایی که مه گیر بوده و در اغلب اوقات سال طوری با مه پوشیده می شوند که دید راننده ها بسیار کم می گ ،ردد وجود سیستم روشنایی و عالئم هشداردهنده مکمل آن در بهتر نشان دادن محدوده مسیر راه به راننده کمک می کند. در چنین گردنه هایی، با انتخاب محل نصب پایه های روشنایی در سمتی از راه ،که بیشترین مجاورت با دره را داشته باشد می .توان به این هدف رسید این موضوع با نصب عالئم هشداردهنده در سمت مقابل سیستم روشنایی کامل می شود. بنابر این نصب سیستم روشنایی و محل مناسب آن در گردنه های مه گیر، ایمنی رانندگان را افزایش داده و توصیه می شود . میزان روشنایی در چنین راهی ،نیز متناسب با شرایط آب و هوایی تعیین می .شود 12 - 6 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل از ضابطه، روشنایی بخش های خاص از راه مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. این بخش ها شامل مراکز رفاهی بین راهی، راه های مجاور فرودگاه، راه آهن، بنادر و آب های قابل کشتیرانی، روشنایی مناطق بستن و باز کردن زنجیر چرخ، روشنایی موقت در منطقه کاری و روشنایی گردنه های مه گیر هستند . -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۶ ۳۲( آیین‌نامه روشنایی راه‌ها ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل۱۳ روشنایی تابلوهای هوابی راه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم-روش نایی تابلوهای هوایی راه12 / 40 / 1042 313 مقدمه این فصل از ضابطه با روشنایی تابلوهای هوایی راه مرتبط می باشد. روشنایی تابلوهای هوایی راه به شیوه های م ختلف و با استفاده از منابع نور مختلف انجام می شود. این روشنایی موجب افزایش قدرت تصمیم گیری راننده و بهبود کنترل تر افیک می گردد. بنابراین آشنایی با ضوابط و قوانین آن الزم و ضروری است . 13 - 1 - کلیات تابلوهای راهنمایی و رانندگی در امتداد راه و در مکان های استراتژیک قرار می گیرند و برای انتقال پیام های خاص و ثابت به رانندگان استفاده می شوند. استانداردهای مورد استفاده در طراحی تابلوهای ر اهنمایی درMUTCD 3 توضیح داده شده است. هدف این استانداردها اطمینان از طراحی و نگهداری تابلوهای راهنمایی و رانندگی برای ارائه اطالعاتی است که راننده بتواند به سرعت و با دقت اطالعات الزم را دریافت کند و همچنین هماهنگی طراحی تابلو ها فراهم شود . در این استاندارد ذکر شده که تابلوها باید بازتابنده یا نورانی باشند تا در روز و شب، شکل و رنگ مشابه داشته باشند[0] . خوانا بودن تابلوها در شب با یکی از دو روش زیر حاصل می شود : - استفاده از مواد بازتابنده برای نوشته و پس زمینه؛ - استفاده از روشنایی داخلی یا خارجی تابلوها . تقر یبا همه تابلوها با مواد ورقه ای بازتابنده ساخته می شوند. فقط برخی از تابلوها که عموما تابلوهای راهنمای هوایی و تابلوهای هوایی نام خیابان هستند، روشن می باشند. زمانی که چراغ های جلوی اتومبیل و خواص بازتابی مواد ورقه ای ت ابلوها کافی نباشد ، نور اضافه شده به ت ابلوها کمک می .کند تا این کمبود جبران شود تابلویی که برای خوانایی در شرایط نور روز طراحی شده باید برای انجام هدف اصلی خود در شب، روشن شود. یک سیستم روشنایی تابلو با طراحی مناسب می .تواند به رانندگان در تشخیص سریع و دقیق شکل، رنگ و پیام تابلو کمک کند این ا مر با کاهش این احتمال که رانندگان ممکن است سرعت خود را در مکان ،هایی که خواندن تابلو دشوار است کم نمایند ، ایمنی را بهبود می .بخشد تابلوهای هوایی در مکان های زیر باید روشن شوند :  در مکان هایی با سطح پیچیدگی بصری2 باال  در راستای عمودی خارج از ناحیه تاثیر چر اغ های جلوی خودرو  در منحنی های افقی خارج از ناحیه تاثیر چراغ های جلوی خودرو قرار  در مکان هایی که شرایط جوی باعث ایجاد چگالش یا یخ زدگی در صفحه تابلو می شود و اثربخشی ورقه بازتابی را کاهش می .دهد Manual on Uniform Traffic Control Devices 3 omplexity C isual V 2 -------- صفحهٔ بعد -------- 324 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها مالحظات زیر باید برای ارزیابی دید در شب تابلوهای هوایی مور :د توجه قرار گیرد پیچیدگی بصری :تابلوهای راهنمایی و رانندگی باید به گونه ای طراحی شوند که به راحتی دیده و خواند ه د شون . مشخص بودن تابلو در شب به محیط بصری اطراف بستگی دارد که شامل سایر محرک های بصری مانند روشنایی هرا ها، روشن ایی وسایل نقلیه، سایر تابلوها و همچنین شرایط کنار را می ه باشد . در[ مرجع0] از پیچیدگی بصری برای توصیف محیط بصری اطراف استفاده شده است. پیچیدگی بصری در اطراف تابلو بر درخشندگی تابلو به منظور رانندگ ی در شب تاثی ر می .گذارد اگر پیچیدگی بصری زیاد باشد، ممکن است مواد بازتابنده به تنهایی درخشن دگی کافی را ارائه نکنند . بنابرای ن به روشنایی تابلو نیاز است . درخشندگی تابلو: درخشندگی تابلو را می توان به صورت درخشندگی نوشته یا پس زمینه تعریف نمود. درخشندگی نوشته به عنو ا ن یک معیار عملکرد کلیدی برای مشاهده تابلو استفاده می .شود بازتاب نوشته و پس زمینه تابلو : مواد بازتابی مورد استفاده برای نوشته و همچنین پس زمینه باید با دقت ب ررسی ن شو .د در بسیاری از شرایط، انتخاب مناسب مواد بازتابی می تواند دید کافی را برای رانندگان در شب .فراهم نماید استاند ارد MUTCD حداقل سطح حفظ شده برای بازتاب تابلو را ارائه نموده است . کنتراست تابلو: کنتراست بین نوشته تابلو و پس زمینه آن یک عامل مهم برای حفظ دید کافی است. جرئیات بیشتر در این رابطه در استانداردهای MUTCD .موجود است 13 - 2 - راهنمای قابلیت دید تابلوهای هوایی راهنما ی دید تابلوهای هوایی به منظور پاسخ گویی به نیازهای شبانه رانندگا ن ایجاد شده است،. در این راهنما سط ح آستانه درخشندگی نوشته بر اساس سطوح خاص پیچیدگی بصری می باشد . کنتراست بین نوشته و پس زمین ه تابلوها با تطب ی ق بازتاب مواد نوشته و پس زمینه محاسبه می .شود این راهنما شامل پنج سطح است که الزامات درخشندگی نوش ته تابلوها را به پیچیدگی بصری مرتبط می کند و برای هر سطح از پیچیدگی بصری، حداقل مقدار درخشندگی نوش ته را فراهم می نماید . حداقل مقدار توصیه شده برای سطوح درخشندگی نوشته در تابلوهای هوایی در جدول37 - 3 ارائه شده است[0] . -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم-روش نایی تابلوهای هوایی راه12 / 40 / 1042 321 جدول37 - 3 : حداقل سطح درخشندگی نوشته برای تابلوهای هوایی سطح پیچیدگی بصری حداقل درخشندگی نوشته کاندل بر فوت مربع کاندل بر متر مربع 3 27 /1 0 /2 2 30 /1 3 7 73 /3 33 3 33 /3 21 0 73 /2 20 حداقل سطوح درخشندگی در جدول37 - 3 برای نسبت فاصله (با واحد متر) به اندازه حروف بزرگ )(با واحد سانتیمتر m/cm 3 /3 اعمال می شود. بنابراین اگر حروف بزرگ در یک تابلوی راهنما 4 / 31 سانتی متر ن باش د، این توصیه ها در فاصله 330 ی متر اعمال می .شوند تجزیه و تحلیل درخشندگی نوشته تابلوهای هو ایی برای باالترین سطح پیچیدگی ب( صری سطح 0) نشان داده است که درخشندگی اضافی بیشتر از آنچه که معموال توسط چراغ جلو ی اتومبیل ارائه می شود، نیاز اس .ت برای تابلوها در ناحیه ای با سطح پیچیدگی بصری3 و کمتر، استفاده از مواد پوششی ASTM D4956-13 نوعX1 می تواند درخ شندگی کافی نوشته ها را تقریبا در همه شرایط فراهم نماید. برای سطح پیچیدگی بصری7 و کمتر، استفاده از مواد پوششی بازتابندهASTM D4956-13 نوعVIII وIX می تواند تقریبا همه شرایط را پوشش دهد. برای سطح پیچیدگی بصری3 و2 استفاده از ورقه بازتابندهASTM D4956 نوعVIII ، IV وXI ، درخشندگی کافی را فراهم می کند . تجزیه و تحلیل های پشتیبان این موضوع، بر اساس افت21 درصدی عملکرد بازتابی به دلیل تاثیرات فرسایش تابلوها در اثر هوا می باشد . سطح پیچیدگی بصری برای تابلوهای راهنمای هوایی سطح پیچیدگی بصری اطراف یک تابلو تاثیر ز یادی بر دید تابلو دارد. مناطق با پیچیدگی بصری باال سطوح ب االتری از درخشندگی تابلو را به منظور حفظ دید کافی در شب نیاز دارند . اگرچه پیچیدگی بصری را می توان از روی تصاویر دی جیتال ،کالیبره شده صحنه شب محاسبه نمود اما انجام این کار نیازمند سطح باالیی از تخصص و تجهیزات گران قیمت می باشد . تصاویر شکل37 - 3 برای نشان دادن پنج سطح پیچیدگی بصری مورد استفاده قرار می گیرند . این تصاویر به بهترین نح و حوزه یا بخش خاصی از بزرگراه را با هدف تعیین پیچیدگی بصری نشان می دن ده[0]. -------- صفحهٔ بعد -------- 322 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها سطح3 پیچیدگی ،بصری: حداقل منبع نور تابلوها و اشیاء سطح2 ،پیچیدگی بصری: ترافیک کم تعداد کمی منبع نور، تابلو و اشیاء سطح7 پیچیدگی بصری: تابلوهای تجاری روشن ، تعداد متوسطی از سایر تابلوها و منابع نور روشن ( ترافیک کم تا متوسط) سطح3 پیچیدگی بصری: فعالیت تجاری متوس ط با تابل وهای روشن (ترافیک متوسط تا سنگین) سطح0 پیچیدگی بصری: فعالیت تجاری زیاد با تابلوها ی روشن (ترافیک سنگین و خیرگی ناشی از وسایل نقلیه اند ب مخالف) شکل37 - 3 : پنج سطح پیچیدگی بصری برای تابلوهای راهنمای هوایی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم-روش نایی تابلوهای هوایی راه12 / 40 / 1042 323 سطح پیچیدگی بصری برای تابلوهای هوایی نام خیابان تصاویر شکل37 - 2، 0 سطح پیچیدگی بصری برای تابلوهای هوایی نام خیابان را نشان می دهند . از این تصاویر برای تعیین پیچیدگی بصری استفاده می شود[0] . 13 - 3 - انواع تابلوهای روشن روش های مخ تلفی برای روشنایی تابلوها،وجود دارد تا پیام تابلو ها در ساعات تاریکی برای راننده عبوری قابل مشاهده و خوانا باشد. دو راه اصلی تامین روشنایی یک تابلوی ثابت به شرح ذیل می دن باش : روشنایی بیرونی : تابلوهای با روشنایی بیرونی، تابلوهای راهنمایی و رانندگی ثابت هست ند که توسط منبع ن وری که در خارج از تابلو نصب شده به طور یکنواخت روشن می شوند. این تکنیک به طور کلی برای تابلوهای راهنمای هوایی استفاده می .شود روشنایی داخلی : تابلوهای با روشنایی داخلی، تابلوهای راهنمایی و رانندگی ثابت هستند که توسط منبع نوری که د ر داخل تا بلو محصور است روشن می شوند و پیام تابلو وقتی که از داخل روشن می شود به دلیل تفاوت رنگ و ماهیت انتقال مواد تشکیل دهنده نمای تابلو، قابل مشاهده می شود. این تکنیک به طور کلی برای تابلوهای نام خیابان در باالی خیابان ها استفاده می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- 320 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها سطح3 پیچیدگی بص ،ر: حداقل منابع نور تابلوها و اشیا (ترافیک کم) سطح2 پیچیدگی بصری: تعداد کمی منبع نور ،تابلوها و اشیا (ترافیک کم) سطح7 پیچیدگی بصری: روشنایی جزئی تجاری و جاده ای، دید برخی از اشیاء(ترافیک کم تا متوسط) سطح3 پیچیدگی بصری: روشنایی متوسط جاده ای و تجار ی، دید برخی از اشیاء روشن(ترافیک متوسط) سطح0 :پیچیدگی بصری تعداد زیادی منبع نور از فعالیت های تجاری و روشنایی جاده ها، تعداد زیادی اشیاء روشن در دید (ترافیک سنگین) شکل37 - 2 : 0 سطح پیچیدگی بصری برای تابلو های هوایی نام خیابان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم-روش نایی تابلوهای هوایی راه12 / 40 / 1042 325 13 - 0 - توصیه های الزم برای روشنایی تابلو هنگامی که نیاز تابلو به روشنایی مشخص شد ، مهندس روشنایی باید منبع نوری را انتخاب کند که تابلو روشن ش ده در ساعات تاریکی، خواص رنگی مشابه نور روز را از خود نشان دهد. مقدار نور مورد نیاز برای روشنایی منا سب تابلو در ساعات تاریکی در جدول37 - 3 .تعریف شده است انواع مختلفی از منابع نوری که می توانند برای روشن کردن تابلوهای راه استفاده شوند، در دسترس می باشند. هر منبع نور ویژگی های منحصر به فرد ی دارد که ممکن است آن را نسبت به سایرین برای نصب بر یک تابلوی معین، مطلوب تر نماید. مصرف انرژی یکی از این وع امل اصلی در انتخاب منبع نور است و باید مورد توجه قرار گیرد. با این حال، عوامل دیگری مانند تغییر رنگ، دمای عملکرد، کارایی، سهولت نگهداری نیز به همان اندازه مهم می باشند و باید ارزیابی شون.د منبع نور انتخاب شده باید بتواند به اندازه کافی نمای تابلو را روشن نماید تا کنتراست بین نوشته و پس زمینه حفظ شود .کنتراست بین نوشته و پس زمینه تعیین می کند که راننده عبوری با چه سرعت و دقتی می تواند شکل و رن گ تابلو را تشخیص دهد و همچنین پیام نمایش داده شد ه را تفسیر کند . میزان روشنایی تابلو که برای انتقال مناسب پیام تابلو به راننده در شب الزم است به میزان درخشندگی محیط در ناحیه مجاور محل تابلو بستگی دارد. حداقل سطوح درخشندگی توصیه شده بر اساس درخشندگی محیط در جدول37 -3 آورده شده .است یکنواختی روشنایی یکنواختی روشنایی نشان دهنده کیفیت روشنایی است و می تواند به صورت نسبت میانگین به حداقل، حداکثر به حداقل یا حداقل به متوسط سطوح روشنایی موجود در صفحه تابلو تعریف شود. در انجام محاسبات روشنایی تابلو، نسبت حداکثر به حداقل به عنوان ابزا ری استاندارد برای تعیین یکنواختی سطوح روشنایی که بر روی یک تابلو ظاهر می ،شود .تعیین شده است اگر تابلو باید در انتقال پیام به رانندگان در شب موثر باشد، یکنواختی سطوح روشنایی که بر روی تابلو ظاهر می شود باید کنترل شود. یکنواختی مناسب در کل نمای تابلو ، کنتر است سازگار و متناسبی را که مشابه شرایط روز است، ایجاد می کند. یک نسبت حداکثر به حداقل یکنواختی4 به3 به عنوان نسبت قابل قبولی از سطوح روشنایی در تابلو توصیه می شود[0] . انتخاب منبع نور چندین گزینه برای منبع نور انتخاب شده به منظور روشن کردن یک تابلو وجود دارد. هر یک از منابع دارای ویژگی های خاصی می باشند که می دنن توا برای کاربرد روشنایی تابلو مطلوب باش ن د. دو مشخصه اولیه برای روشنایی تابل و، مصرف انرژی -------- صفحهٔ بعد -------- 326 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها و رنگ می ن باش د. سایر ویژگی ها مانند دمای عملکردی و سهولت نگهداری مشخصات ثانویه هستند اما باید در نظر گرفته .شوند استانداردهای پایه ای که برای رنگ تابلو استفاده می شوند درMUTCD کدگذاری شده .اند معموال از رنگ ها ی مختلف برای اهداف مختلف استفاده می گردد ، بنابراین ضروری است که صفحه تابلو به طور مناسبی روشن شود تا اهداف شناسایی مناسب حفظ شوند. همان طور که در شکل37 - 7 نشان داده شده است، نور می تواند بر ظاهر رنگ تاثیرگذار باشد[0] . الف) روشنایی سدیم پرفشار ب) روشناییLED شکل37 - 7 :تاثیر نوع منبع نور بر ظاهر رنگ تابلو به منظور حفظ نمود رن گ ، نمای تابلو باید ،از طریق انتخاب منبع نوری که دارای شاخص تفکیک رنگ کافی باشد (روشن شودCRI>70 .)المپ های بخار جیوه یکی از منابع نور سفید ی هستند که به طور سنتی برای روشنایی استف اده می شوند( . روشنایی حالت جامدSSL)، یک فناوری جدیدتر است که بازده انرژی باالت ر و تفکیک رنگ بهتر را برای منبع نور فراهم می نماید. این منبع یک انتخاب جذاب برای منبع نور روی تابلو می باشد . البته توجه به این نکته مهم است که المپ هایLED معموال گرمای کمتری از خود ساطع می کنند و به همین دلیل، ذوب برف یا یخ با المپ هایLED ممکن است متفاوت با دیگر المپ ها باشد و این مساله موجب بروز مشکل در تعمیر و نگهداری گردد . -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم-روش نایی تابلوهای هوایی راه12 / 40 / 1042 320 قرارگیری واحدهای روشنایی محل قرارگیری واحدهای روشنایی بر توزیع نور روی تابلو، میزان روشنایی در بخش های مختلف و در نتیجه یکنواختی سراسر صفحه تابلو تاثیر گذار می باش د. واحدهای روشنایی که نمای تابلو را روشن می کنند ممکن است در باالی تابلو، پ ایین تابلو یا تکیه گاه مجاور قرار گیرند. مهندس روشنایی باید قبل از انتخاب چیدمان نصب مورد استفاده، مالحظات زیر را :ارزیابی نماید  .محفظه چراغ نباید مانع دید پیام تابلو شود  نور منعکس شده نباید موجب کا .هش عملکرد بصری پیام تابلو شود  .درخشندگی آسمان تا جایی که ممکن است حداقل شود  .نور پخش شده نباید به صورت مستقیم به چشم راننده برسد  چیدمان نصب چر ا .غ نباید موجب ایجاد مشکل تعمیر و نگهداری شود قرارگیری واحدهای روشنایی در پایین تابلو، اگر عملی باشد، به دالی ل زیر ترجیح داده می :شود  نور منعکس شده کمتر موجب کاهش عملکرد بصری پیام تابلو یا ایجاد خیرگی در چشم رانندگان می .شود  واحدهای روشنایی در طول روز سایه و بازتابی از خورشید روی صفحه تابلو تولید نمی .کنند  دسترسی به واحدهای روشنایی برای تعمیر و نگهداری ساده تر .است  واحدهای روشنایی ممکن است برف و خاک را جمع کنند اما با بارش باران تمیز می .شوند  ،برافروختگی بیش از حد آسمان یا آلودگی نوری ممکن است طبیعی باشد. با این حال می توان از یک سازوک ار حفاظتی جداگانه روی واحدهای روشنایی یا تجهیزات کنترل نور برای به حداقل رس .اندن این اثرات استفاده کرد عالوه بر مالحظات فوق، مهندس روشنایی همچنین باید بررسی کند که سیستم روشنایی راه مجاو ،ر، در صورت وجود تاثیر نامطلوبی بر سطوح روشنایی تابلو نداشته باشد یا از نظر فیزیکی موجب کاهش دید تابلو نشود . 13 - 5 - جمع بندی و نتیجه گیری در این فصل ا ز ضابطه روشنایی تابلوهای راه مورد بررسی قرار گرفت. روشنایی تابلوهای راه به منظور افزایش قدرت تصمیم گیری راننده و جلوگیری از ایجاد ترافیک مناسب می باشند. مباحثی که در این فصل به آنها پرداخته شد شامل کلیات روشنایی تابلوی راه، راهنمای قابلیت دید تابلوهای هوای ی، انواع تابلوهای روشن و توصیه های الزم برای روش نایی تابلو بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ار راهب ات1 آیین‌نامه روشنایی راه‌ها ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل۱۴ سیستم‌های روشنابی راه با آفرزی خور شیدی(سو لار) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 331 مقدمه در سال های اخیر تقاضا برای تجهیزات سازگار با محیط زیست که برق تولید می کنند افزایش یافته است. بیش تر انرژی الکتریکی تولید شده در جهان از سوزاندن سوخت های فسیلی به عنوان یک منبع ثابت انرژی حاصل می شود. با توج ه به اینکه تقاضا برای برق در حال افزایش است، بنابراین از نیروگاه های فعلی و شبکه های توزیع نهایت استفاده می شود. برای پاسخ گویی به این نیا ز رو به رشد، نیروگاه های سوخت فسیلی بیشتری ساخته می شوند و در نتیجه آالینده های منتشر شده در محیط افزایش می یابد. نیاز به توسعه سیستم های تولید انرژی پاک که می توانند به اندازه نیروگاه های سوخت ف سیلی عملکرد قابل اعتمادی داشته باشند، باید در سراسر جهان اجرا شود تا تاثیرات انسان بر روی کره زمین کاهش یابد. برای این که یک منبع انرژی تجدیدپذیر به شبکه اضافه شود باید سه شرط قابلیت اطمینان، هزینه و طول عمر در نظر گرفته شود. انرژی های تجدیدپذیر شامل انرژی خورشیدی، بادی، برق آبی، زمین گرمایی، زیست توده و غیره می دن باش . با ت وجه به هزینه اولیه باالی ساخت یک منبع انرژی تجدیدپذیر و نرخ بازده کمتر نسبت به نیروگاه های سوخت فسیلی، پی شرفت در ساخت نیروگاه های انرژی تجدیدپذیر کند بوده است. این بخش از ضابطه، بر استفاده از یک سیستم مبتنی بر انرژی تجدیدپذیر (خورشیدی) برا ی روشنایی [خیابان متمرکز شده است33 .] 10 - 1 - انواع سیستم های خورشیدی از نظر اتصال به شبکه انرژی فتوولتائیک )(خورشیدی .به سه شکل مستقل، متصل به شبکه و سیستم هیبریدی وجود دارد در حالت ،مستقل سیستم ها از یک عملکرد کامال مستقل استفاده می کنند که انرژی را به منظور استفاده در ش ب در باتری ها ذخیره م ی .کنند حالت متصل به شبکه، به صورت مستقیم به شبکه برق متصل می شود و نیاز به باتری را از بین می برد. سیس تم هیبریدی پایداری شبکه را با یک باتری پشتیبان ترکیب می کند تا در صورت قطع شدن برق شبکه از این سیستم پشتیبان استف اده شود . سیستم خور شیدی متصل به شبکه مناطق ایزوله و سیستم های متحرک وابسته به باتری می باشند ، در حالی که در شهرها بسته به مصرف برق و تامین کنندگان آن، گزینه استفاده از شبکه برق وجود دارد. اتصال به شبکه، این امکان را فراهم می کند تا در طول حضور خ ورشید، برق تولید شده توسط پنل ها به شبکه تغذیه شود و در زمان غروب خورشید این ساختار از خط جدا شود. هزینه مبدل DC بهAC با کنترل کننده شبکه، در مقایسه با استفاده از باتری، بسته به اندازه سیستم متفاوت است. اتکا به شبکه، نیاز به تعویض باتری های معیوب را که عملکرد طوالنی مدت سیستم های مستق ل را تحت تاثیر قرار می دهند، از بین می .برد اشکال سیستم های متصل به شبکه، تعداد پنل هایی است که برای تامین توان کافی برای شبکه به منظور در نظر گرفتن .اتصال به شبکه موردنیاز است برای عملکرد صحیح یک سیستم متصل به شبکه، باید معیارهای تنظیم ولتاژ، تنظ یم -------- صفحهٔ بعد -------- 332 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها فرکانس ، کنترل ضریب توان، کنترل اعوجاج هارمونیک و زمان پاسخ سریع رعایت شود . مقدار توان تولید شده توسط یک سیستم تعیین می کند که انرژی تولید شده موجب کاهش مصرف برق از شبکه می شود یا این که توان اضافی تولید ش ده به شبکه تزریق می شود. در طول ماه های تابستان و دماهای ب اال به دلیل مقدار زیاد توان مصرفی در بخش تهویه مطبوع، تقاضا در شبکه افزایش می یابد . در این بازه های زمانی با هوای گرم، شرایط برای رسیدن انرژی خورشید به سطح زمین مساعد می،باشد بنابراین پنل های خورشیدی می ن توان د انرژی مورد نیاز سیستم تهویه مطبوع در طول روز را تامین دن مای ن . شکل33 - 3 سیستم موردنیاز برای اتصال پنل به شبکه برق را نشان می .دهد شکل33 - 3 : تجهیزات اتصال صفحه خورشیدی به شبکه ،در حالت متصل به شبکه یک مبدلDC بهDC به منظور حف ظ ولتاژ خروجی در یک سطح ثابت موردنیاز است. برای به حداکثر رساندن خروجی پنل، از کنترل کنندهMPPT 3 استفاده می .شودMPPT یک مبدل افزاینده برای یک پنل منفرد و یا مبدل کاهنده برای زمانی است که چندین پنل به صو ر ت سری ترکیب می شوند. خازن هر گونه تغییر کوچک در ولتا ژ ورودی تقریبا ثابت مبدلDC-AC را حذف می کند. اینورتر، شبکه را به منظور مطابقت با ولتاژ و فرکان س استان ،دارد پایش می کند. کنترل کننده به صورت مداوم فرکانس شبکه را با اینورتر مقایسه می کند و نسبت وظیفه را با تغیی رات فرکانس شمارنده تنظیم می .کند سیستم هیبرید سیستمی که مزایای هر دو سیستم مستقل و متصل به شبکه را ترکیب می کند، یک سیستم ترکیبی تلقی می .شود ا ین سیستم بر هماهنگی چندین کنترل کننده به منظور نظارت بر شارش توان از صفحات خورشیدی و تنظیم توان، پر کردن باتری های ذخیره و مدیریت جریان ا نرژی به و از شبکه، مت کی است. تنظ یمات اولیه یک سیستم هیبریدی در ش کل 33 - 2 نشان داده شده است. این تجهیزات شامل پنل ،های خورشیدیMPPT، کنترل کننده شارژ، باتری .ها و اینورتر است Maximum Power Point Tracking Controller 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 333 کنترل کننده، شارژ باتری ها را کنترل می کند و تعیین می کند که آنها شارژ شوند ی ا خیر. این سیستم یک منبع تغذی ه بدون وقفه را فراهم می کند که حتی زمانی که برق شبکه قطع است، برق را تامین می کند. این سیستم هزینه زیادی د ارد و به .تعویض و نگهداری باتری نیز نیاز دارد شکل33 - 2: تجهیزات سیستم هیب ریدی سیستم مستقل سیستم های مستقل را می توان برای تامین انرژی بارهای کوچک، مانند پمپ های آب و چراغ .های خیابان استفاده نمود تجهیزات اصلی موردنیاز برای ساخت یک سیستم مستقل شامل یک پنل خورشیدی، یک کنترل کننده ولتاژ و بات .ری است برای بارهایی که به برق متناوب نیاز دارند، یک اینورتر به طرح اضافه می شود. برای کنت رل ولتاژ خروجی یک پنل، از کنترل کننده استفاده می شود. اجزای هر سیستم بسته به حجم بار و ساعات کار در طول شب متفاوت هستند . مزایا ی یک سیستم مستقل از شبکه، جایگزینی ژنراتورهای قدیمی و مقرون به صرفه بودن در مق ایسه با اجرای خطوط برق به مناط ق دور از دسترس است. معایب آن نیز هزینه زیاد و جایگزینی تجهیزات و همچنین تلفات توان در طول دوره های تابش ضعیف [خورشید است33 .] 10 - 2 - اجزای اصلی سیستم خورشیدی روشنایی راه یک سیستم خورشیدی مستقل روشنایی راه یک واحد روشنایی در فضای باز است که برای روشن کردن یک خیابان یا یک منطقه باز استفاده می شود. پیشرفت های اخیر در روشناییLED، فرصت های بسیار امیدوارکننده ای را در روشنایی راه به ارمغان آورده است. با ترکیب مشخصاتLED ( با فناوری فتوولتائیکPV 3 )، استفاده از چراغ خیابانی تغذیه شده با PV د ر بسیاری از مکان ها امکان پذیر شده است[ 32 .] اجزای اصلی سیستم چراغ روشنایی راه LED تغذیه شده با انرژی خورشیدی به شرح ذیل می باشد[ 32 :] - پنل خورشیدی یا ماژول فتوولتائیک ؛ - تجهیزات چراغ- مجموعه المپLED؛ Photovoltaic 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 330 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها - باتری قابل شارژ با چرخه عمیق ؛ - کنترل کننده شارژ خورشیدی ؛ - پایه روشنایی . پنل خورشیدی توان الزم برای شارژ باتری در طول روز را فراهم م ی کند. شارژ باتری توسط یک کنترل کننده شارژ کنترل می شود. عملکرد المپLED توسط یک مدار کنترل یا با استفاده از سنسورهایی مانند مقاومت وابسته به نور3 ( LDR) یا سنسور ولتاژ یا جریان کنت رل می شود. تمام این اجزا بر روی یک پایه ثابت خواهند شد که در شکل33 - 7 نشان داده شده است. پنل خورشیدی در باالی پایه نصب شده تا احتمال ایجاد هر گونه سایه روی پنل[ها به حداقل برسد32 .] اجزای سیستم روشنایی راه خورشیدی باLED 3 - ماژول های خورشیدی که به صو ر ت کج بر روی یک سازه نصب شده و رو به مسیر خورشید، قرار گرفته.اند 2 - واحد روشناییLED روی یک بازوی کوتاه پایه، معلق .است 7 - محفظه فوالدی با تهویه (شامل باتری/ باتری ها و کنترل کننده شارژ خورشیدی) می.باشد 3 - قطعات ساختاری ض د خوردگی شامل پایه، اتصال به شالوده، بازوی کوتاه و بستر .نصب ماژول است شکل33 - 7 : اجزای سیستم روشنایی راه خورشیدی دیاگرام بلوکی رفتار سیستم در طول روز و شب در شکل33 - 3 و شکل33 - 0 ن شان داده شده است. شکل33 - 3 ، سیستم را در نور روز نشان می دهد و فلش های قرمز جهت شارش توان می باشند. این شکل نشان دهنده این است که در ،روزPV در معرض نور خورشید قرار می گیرد و باتری ها را شارژ می کند و چرا غLED .در حالت خاموش است شکل33 - 0 ، سیستم پیشنهادی را در طول شب نشان می دهد. در این حالت توان از باتری به سمت منبع نورLED ،شارش می[یابد37 .] Light Dependent Resistor 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 335 شکل33 - 3 : دیاگرام بلوکی رفتار سیستم در طول روز شکل33 - 0 : دیاگرام بلوکی رفتار سیستم در طول شب 10 - 2 - 1 - 1 - پنل خورشیدی پنل خورشیدی ماژولی است که برای تولید برق، ( انرژی نور (فوتون) خورشید را به جریان مستقیمDC) تبدیل می .کند دو نوع پنل خورشیدی وجود دارد که ع .مدتا از نوع کریستالی و فیلم نازک هستند دو نوع پنل خورشیدی کریستالی به صورت زیر می باشند(بخش الف و ب شکل33 -4 :) پنل خورشیدی پلی کریستالی3 پنل خورشیدی مونو کریستالی2 انواع فیلم نازک پنل خورشیدی به صورت زیر می باشند (بخش ج شکل33 -4 :) crystalline Solar Panel - Poly 3 crystalline Solar Panel - Mono 2 -------- صفحهٔ بعد -------- 336 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها  ( سیلیکون آمورفSi -a 3)؛  ( تلورید کادمیمTe - Cd 2)؛  ( مس ایندیم گالیوم سلنیدCIGS 7) ؛  ( سلول خورشیدی حساس به رنگDSC 3) . الف- پنل مونو کریستالی ب- پنل پلی کریستالی ج- پنل فیلم نازک شکل33 -4 : انواع ماژولPV خورشیدی 10 - 2 - 1 - 2 - باتری باتری ها برای ذخیره انرژی الکتریکی تولید شده توسط پنل خورشیدی استفاده می شوند. در طول روز، انرژی الکتری کی تولید شده توسط پنل های خورشیدی به باتری و یا بار تغذیه می شود. زمانی که تقاضای بار بیشتر از انرژی دریافتی ا ز پنل های خورشیدی باشد، این باتری ها انرژی پایداری را برای بار تامین می کنند. در کاربردهای انرژی خورشیدی معموال از باتری های با چرخه عمیق استفاده می شود، زیرا این باتری ها می توانند دشارژهای عمیق و مکرر را ادامه دهند. چند نوع باتری قابل شارژ وجود دارد که :عبارتند از الف) باتری سرب اسیدی :این باتری ها به دلیل بلوغ فناوری و قیمت پایین، بیشترین استفاده را در سیستم های خورشیدی دارند. آنها را فقط می( توان با عمق دشارژDOD 0) کم .به منظور افزایش طول عمر آن استفاده نمودDOD آن Amorphous Silicon 3 Cadmium Teluride 2 Copper Indium Gallium Selenide 7 Sensitized Solar Cell - Dye 3 ischarge D epth of D 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 330 از41 % تا31 % .متغیر است در سلول های خورشیدی از دو نوع باتری سرب اسیدی تر وVRLA 3 که باتری های بدون تعمیر ،و نگهداری هستند استفاده می شو .د ب) باتری نیکل- ( کادمیومNi-Cad ): باتری های نیکل کادمیوم گران هستند و دفع کادمیوم خطرناک است. با وجود این که باتری های نیکل کادمیوم نسبت به باتری های سرب اسیدی مزایای زیادی مانند طول عمر بیشتر و رواداری د شارژ بیشتری دارند، اما باتری هایNi-Cd به دلیل هزینه باال و در دسترس بودن محدود معموال در سیستم های خورشیدی استفاده نمی .شوند ج) باتری لیتیم- ( یونLI یا لیتیم پلیمرLP ) 2: باتری های مبتنی بر لیتیم، آینده باتری های مورد استفاده در سیستم های خورشیدی در نظر گرفته می شوند. این به دلیل مسائلی همچون ،انرژی مخصوص باالDOD باال و تعداد چرخه های شارژ بیشتر است. با این حال، به دلیل هزینه باالتر آن در مقایسه با باتری های نوعLA ، هنوز خیلی مورد استفاده قرار نمی[گیرند32 .] 10 - 2 - 1 - 3 - المپLED المپLED دارای ،دیود ساطع کننده نور است که در تجهیزات روشنایی استفاده می شود. المپ هایLED دارای راندمان الکتریکی و طول عمر چندین برابر بهتر از المپ های رشته ای و به طور قابل توجهی بهتر از اکثر المپ های ف لورسنت می باشند . المپLED قادر به انت شار بیش از311 .لومن در هر وات استLED در کنار انرژی خورشیدی، ترکیب کاملی است، زیرا با ولتاژ پایین، گرمای کم و نیاز کم انرژی کار می .کند مانند المپ های رشته ای و برخالف اکثر المپ های فلورسنت، چراغ هایLED بدون نیاز به زمان گرم شدن به روشنایی کامل می.رسند ،در این میان طول عمر المپ های فلورسنت نیز با روشن و خاموش شدن مکرر کاهش می یابد. هزینه اولیه LED معموال باالتر است. تراشه هایLED به جریان مستقیم کنترل شده با توان الکتریکی نیاز دارند بنابراین، منبع تغذیه مناسب الزم خواهد بود . LEDها تحت تاثیر دمای باال ق رار می گیرند، بنابراین المپ هایLED معموال شامل عناصر دفع کننده حرارت مانند گرماگیرها و پره های خنک کننده هستند. در شکل33 - 3، نمونه هایی از المپ هایLED مناسب برای روشنایی خیابانی نشان داده [شده است32 .] Valve Regulated Lead Acid 3 ry Polymer Batte - Ion or Lithium - Lithium 2 -------- صفحهٔ بعد -------- 330 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها شکل33 - 3: مثال هایی از المپ هایLED روشنایی خیابانی 10 - 2 - 1 - 0 - کنترل کننده شارژ بر ای کنترل شارژ باتری ها از کنترل کننده های شارژ استفاده می شود. از آنجایی که خروجی پنل های خورشیدی متغیر اس ت و نیاز به تنظیمات دارد، کنترل کننده های شارژ، ولتاژ/ج ریان متغیر را از پنل های خورشیدی دریافت می کنند و آ ن را مطابق با ایمنی باتری ها تنظیم می کنند. وظایف اصلی کنترل کننده های شارژ جلوگیری از شارژ بیش از حد باتری ها از پنل خورشیدی، دشارژ بیش از حد باتری ها به بار و کنترل عملکردهای بار است. در شکل33 - 3، دو نمونه از کنترل کننده های شارژ نشان داده شده است[ 32 ] . کنترل کننده های شارژ اساسا مبدل هایDC - DC هستند که در آنها از تکنیکPWM 3 یاMPPT برای تنظیم سوئیچ های کنترل کننده استفاده می شود. سه نوع کلی کنترل کننده شارژ وجود دارد که به شرح ذیل می :باشند  کنترل کننده روشن/ خاموش ساده ؛  کنترل کنندهPWM؛  کنترل کنندهMPPT . شکل33 - 3: نمونه هایی از کنترل کننده های شارژ 10 - 2 - 1 - 5 - استفاده از حسگرها برای دستیابی به چراغ های خیابانی کارآمد با انرژی خورشیدی به منظور دوام اقتصادی و فنی، چراغ های خیابانی خورشیدی کارآمد با استفاده از حسگرها به دست می آیند. از حسگرهایی مانند حسگرهای ا و لتراسونیک، حسگرهایIR و حسگرهایLDR برای کنترل عملکرد المپLED به منظور Pulse Width Modulated Controller 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 333 دستیابی به یک سیستم کارآمد انرژی استفاده می،شود. در این حالت چراغ خیابان باید به صورت خودکار روشن و خاموش شود و برای صرفه جویی در مصرف انرژی، از غروب تا سپیده[دم، حداقل دو حالت کم نور داشته باشد32 .] 10 - 3 - فرایند طراحی سیستم روشنایی راه خورشیدی به منظور استفاده از سیستم روشنایی راه ،خورشیدی در مطالعه موردی موارد زیر با ید در نظر گرفته دن شو[ 37 :] )الف ( تعیین تقاضای مصرف توانWh ): اولین گام در طراحی یک سیستمPV خورشیدی این است که کل توان و انرژی مصرفی تمام بارهایی که باید توسط سیستمPV خورشیدی تامین شوند، مشخص گردد. کل وات- ( ساعتWh ) موردنیاز از ماژول هایPV در روز محاسبه شود. کل وات- ( ساعتWh ) در روز در7 /3 (تلفات انرژی سیستم) ضرب شود تا کل وات-ساعت در روز که باید توسط پنل .ها ارائه شود، بدست آید )ب اندازه ماژول هایPV ( Wp ): اندازه های مختلف ماژول هایPV، مقدار توان متفاوتی تولید می کنند. پیک وات تولید ( شدهWp) به اندازه م اژولPV .و مکان سیستم بستگی دارد همچنین "فاکتور نور خورشید3" باید در نظر گرفته شود که در هر مکان متفاوت است. به عنوان مثال برای اروپای مرکزی این فاکتور حدود7 است و مرتبط با7 ساعت نور خورشید در روز است که میانگین مورد انتظار در کل سال می .باشد به منظور ت عیین اندازه ماژول هایPV ،گام های :زیر باید انجام شود 3 - کل نرخ وات-پیک موردنیاز برای ماژول هایPV .محاسبه شود 2 - کل وات-ساعت موردنیاز در روز از ماژول هایPV .بر ساعات روز تابش خورشید تقسیم شود 7 - تعداد پنل هایPV سیستم را می توان با تقسیم عدد بدست آمده در بند2 بر وات- پیک خروجی اسمی ماژول های PV .در دسترس بدست آورد 3 - هر عدد کسری به باالترین عدد کامل بعدی افزایش یابد و این تعداد ماژول هایPV .مورنیاز خواهد بود )ج تعیین آمپر ساعت ( باتریAh ) : نوع باتری توصیه شده برای استفاده در سیستمPV خورشیدی، باتری چرخه عمیق است که به طور خاص برای دشارژ تا سطح انرژی پایین و شارژ مجدد سریع یا شارژ و دشارژ سیکلی برای سال ها طراحی شده است. باتری باید به اندازه ای بزرگ باشد که انرژی کافی برای کارکردن تجهیزات در شب، روزهای ابری و در صورت نیاز در زمستان را ذخیره نماید. برای اطالع از ان :دازه باتری، موارد زیر باید انجام شود 3 - مجموع وات- .ساعت مصرف شده در روز توسط تجهیزات محاسبه شود 2 - کل وات- ساعت مصرف شده در روز بر30 /1 .برای تلفات باتری، تقسیم شود 7 - پاسخ بدست آمده در بند2 بر0 /1 .برای عمق دشارژ، تقسیم شود Sunlight Factor 3 -------- صفحهٔ بعد -------- 304 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها 3 - جواب بدست آمده در بند7 باید بر ولت( اژ نامی باتری تقسیم شود32 ،ولت23 ولت و33 .)ولت 0 - پاسخ بدست آمده در بند 3 در روزهای مستقل3 ضرب شود (تعداد روزهایی که سیستم باید کار کند ولی توانی توسط پنل هایPV تولید نمی .شود)، تا ظرفیت آمپر ساعت موردنیاز باتری با چرخه عمیق بدست آید )د مشخصات فنی کنترل کننده شارژ : کنترل کننده شارژ خورشیدی باید برای مطابقت ولتاژ سیستمPV و باتری انتخاب شود و سپس بای د مشخص شود که کدام نوع از کنترل کننده شارژ خورشیدی برای کاربرد مورد نظر مناسب .تر است باید اطمینان حاصل نمود که کنترل کننده شارژ خورشیدی، ظرفیت کافی برای کنت رل جریان از سیستمPV را دارد. برای کنترل کننده شارژ نوعPWM ،مشخصات فنی کنترل کننده به کل جریان ورودیPV که به کنترل کننده تحویل داده می شود و همچنین به پیکربندی پنلPV .بستگی دارد 10 - 0 - نصب سیستم چراغ خیابانی خورشیدی پیکربندی سیستم چراغ خیابانی خورشیدی باید به گونه ای طراحی شود تا در شرایط سخت محیطی مقاومت کند، زیرا این سیستم در هرا هایی نصب می شود که به صورت مداوم در معرض آفتاب، باران، مه و آلودگی می باشند. نصب روشنایی خیابانی خورشیدی نباید به زیبایی شهر یا طرح خیابان موجود آسیب بزند؛ بلکه باید موجب زیبایی هرا شود. چ راغ های خیابانی خورشیدی را می توان به دو روش نشان داده شده در شکل33 - 3 [نصب نمود32 .] )بخش (الف شکل33 -3 وضعیتی را نشان می دهد که باتری در جعبه باتری روی پایه نگهداری می شود در حالی که در)بخش (ب باتری در زیرزم ین نصب می شود. هر یک از پیکربندی ها را می توان برای نصب سیستم در نظر گرفت و بسته به نیاز پروژه باید در مورد آن تصمیم گیری نمود. با این وجود، جعبه باتری نصب شده بر روی پایه چراغ، در مورد سیستم های روشنایی خیابانی خورش یدی ،مستقل متداول .است Days of Autonomy 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 301 )(الف )(ب شکل33 - 3: طرح های نصب چراغ خیابانی خورشیدی 10 - 5 - مشخصات فنی برای اجرای سیستم مشخصات فنی باتری مشخصات فنی باتری استفاده شده در روشنایی خیابانی خورشیدی باید به صورت جدول33 - 3 بیان شود[ 32 ] . -------- صفحهٔ بعد -------- 302 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها جدول33 - 3 : مشخصات فنی باتری ردیف توصیف مشخصات 3 نام سازنده 2 برند/ مدل 7 نوع باتری سرب اسیدی درزگیری شده-ژل لوله ایVRLA با سیکل عمیق خورشیدی یا لیتیوم یونی با حفاظت مناسب 3 ولتاژ باتری :برای باتری سرب اسیدیV 32 برای باتری لیتیوم یونی باید ولتاژ سازگار با سیستم پیشنهاد شو.د 0 کارایی باتری حداقل30 % 4 )مقدار (ذکر ظرفیت .باتری منفرد باید دارای حداقل ظرفیت.... باشد 3 رگوالسیون فشار باتری باید دارای دریچه تنظیم فشار که خودآب بندی شونده و ضد شعله ،است ب.اشد 3 دشارژ خودی کمتر از7 % در هر ماه 3 دمای عملکرد ℃ 21 - تا℃ 00 31 دستورالعمل دستورالعمل شارژ باید همراه با باتری.ها ارائه شود 33 وارانتی 0 .سال گارانتی تعویض 32 ساختار :برای باتری سرب اسیدی صفحه مثبت: صفحه لوله ای با سرب یا شبکه ستو ن آلیاژ جداساز: جداساز ترکیبی با منافذ میکرو الکترولیت: سولفوریک اسید ترمینال هایVRLA: ترمینال های اپوکسی درزگیری شده با آلیاژ مس با روکش سرب رزوه.ای 37 سیکل عمر باتری حداقل3011 در31 % DOD . حداقل اطالعات زیر باید بر روی برچسب باتری درج شود و برچسب بات ری باید ثابت شود یا بر بدنه باتری روی ص فحه ای :چاپ شود برند یا نام سازنده ؛ مدل و نوع ؛ ظرفیت نامی به آمپر ساعت ؛ ولتاژ نامی. ماژولPV خورشیدی ماژول هایPV خورشیدی باید از شرکت های تهیه شوند که مطابق با استاندارد تعیین شده فعالیت می کنند . م اژول های PV معم وال باید از نظر دوام و قابلیت اطمینان مطابق با استانداردهای توسعه یافته توسط کمیسیون بین المللی الکترونیک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم-سیستم های روشنایی راه با انرژی خورشیدی12 / 40 / 1042 303 .آزمایش شوند مجموعه استانداردهایIEC 61215 (برای ماژول های سیلیکون کریستالی) شامل تست هایی برای چرخه حرارتی، رطوبت و انجماد، تنش و پیچش مکانیکی، مقاوم ت در برابر تگرگ و عملکرد در شرایط آزمایش ثابت ب می اشند . مشخصات فنی ماژولPV خورشیدی باید به صورت جدول33 - 2 .بیان شود جدول33 - 2 : مشخصات ماژولPV خورشیدی ردیف توصیف مشخصات 3 نام ساز نده 2 برند/ مدل 7 ظرفیت ماژول .حداقل ظرفیت ماژول باید .... باشد 3 نوع ماژولPV مونو یا پلی کریستالی یا فیلم نازک 0 ولتاژ عملکردی مربوط به توان ( خروجیVmp ) برای نوع کریستالی، حداقلVmp 73 برای هر ماژولV 23 وVmp 33 برای هر ماژولV 32 برای فیلم نازکVmp ماژول باید حداقل31 % .بیشتر از ولتاژ سیستم باشد 4 حداقل کارایی ماژول کریستالی: حداقل33 % فیلم نازک: حداقل31 % 3 کاهش توان برگه ای که توسط سازنده ماژول در سربرگ خود سازنده ارائه می شود، دوره گارانتی ماژولPV را ذکر می کند. دوره گارانتی برای ماژولPV با ید حداقل31 سال در مقابل حداکثر31 % کاهش و21 سال در برابر21 % .کاهش توان خروجی باشد 3 جعبه اتصال IP65 یا باالتر 3 ساختار ماژول نصب شده سازه.های پشتیبانی غیرخورنده که باید در باالی پایه روشنایی ثابت شوند برای مناطقی که در محل نصب، مشکل سایه وجود دارد، م اژولPV خورشیدی آن سیستم روشنایی خیابانی خاص را می .توان در پشت بام خانه مجاور نصب نمود برای چنین نصب.هایی باید بین جامعه کاربر و صاحب خانه قراردادی امضا شود 31 زاویه شیب و جهت به سمت جنوب در اطراف عرض جغرافیایی محلی 33 طراحی ساختار پشتیبان و تجهیزات نص ب پایه باید مقاوم باشند سرعت باد تاkm/hr 331 32 اتصال دهنده ها (مهره و پیچ)ها فوالد ضدزنگ یا گالوانیزه شده به روش غوطه وری گرم 37 IEC 61215 ماژول هایPV سیلیکون کریستالی زمینی3- مشخصات طراحی و تایید نوع IEC 61646 ماژول هایPV فیلم نازک زمینی2- مشخصات طراحی و تایید نوع 33 IEC 61730 شرایط ایمنی ماژولPV Crystalline Silicon Photovoltaic Modules 3 Film Terrestrial Photovoltaic Modules - Thin 2 -------- صفحهٔ بعد -------- 300 12 / 40 / 1042 آیین نامه روشنایی راه ها کنترل کننده شارژ مشخصات فنی کنترل کننده شارژ به شرح جدول33 - 7 می .باشد جدول33 - 7: مشخصات فنی کنترل کننده شارژ ردیف توصیف مشخص ات 3 نام سازنده 2 برند/ مدل 7 نوع کنترل کننده یا رگوالتور شارژ خورشیدی 3 حالت کنترل PWM یاMPPT 0 دما و رطوبت کار 21 - تا℃ 00 و70 تاRH 30 % )(بدون چگالش 4 عملکرد حفاظت حفاظت در برابر شارژ معکوس خورشیدی، حفاظت از اتصال معکوس خورشیدی، حفاظت از شارژ بیش از حد باتری، محافظت در برابر دشارژ بیش از حد باتری، حفاظت از اتصال معکوس باتری 3 ظرفیت .ظرفیت کنترل کننده شارژ باید .... باشد چراغ خیابانی خورشی دی یا مجموعه المپ جزئیات مشخصات فنی این مجموعه در جد ول33 - 3 .آورده شده است جد ول33 - 3 : مشخصات فنی چراغ خیابانی خورشیدی یا مجموعه المپ ردیف توصیف مشخصات 3 نام سازنده 2 برند/ مدل 7 نوع LED 3 منبع نورLED .ظرفیت روشنایی باید ..... باشد 0 بهره نوری حداقل311 لومن بر وات 4 روشناییLED المپ خیابانی نباید از ارتفاع3 متری، نوری کمتر از0 /1 لوکس بر وات عمود داشته باشد. روشنایی باید یکنواخت و بدون لکه.های تیره روی زمین باشد 3 زاویه دید مساوی یا بزرگتر از01 × 2 3 ( شاخص تفکیک رنگCRI ) شاخص تفکیک رنگ برایLED سفید منفرد باید کمتر از41 با شد و دمای رنگ باید در محدوده4111 - 0111 .درجه کلوین باشد 3 توان کل نامی المپ .ظرفیت روشنایی باید .... باشد 31 عملکرد کنترل عملکرد باید از غروب تا سپیده.دم به صورت خودکار باشد 33 مدار درایور باید دارای کنترل کننده شارژ کامل مدار درایور با راندمان کمتر از 30 % .باشد 32 حفاظت .المپ باید در برابر پالریته معکوس محافظت شود 37 گواهی باید گواهی انطباقIP65 .یا باالتر دریافت شود 33 عمر مورد انتظار عمرLED پیشنهادی باید حداقل01111 .ساعت باشد