حیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی و

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ظ: حیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی و مقایسه آن با قیمت تمام شده واحد آب سطحی در مناطق مختلف کشور اردیرهشت ماه وزارت نیرو سر کت سهامی مد ریت منابع *ب ابرلن -------- صفحهٔ بعد -------- تمیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی و مقایسه آن با قیمت تمام شده واحد آب سطحی در -------- صفحهٔ بعد -------- به‌نام خدا پیشگفتار امروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به‌کارگیری مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوم و فنون در حهان امروز. تهیه ضوابط معیارها و استانداردها در هر زمینه. به مجامع فنی - تخصصی واگذار شده است. با درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران تهیه استاندارد در بخش آب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و از این رو طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور وزارت نیرو در جهت نیل به این هدف با مشخص نمودن رسته‌های اصلی مهندسی آب اقدام به تشکیل مجامع علمی - تخصصی با عنوان کمیته‌ها و زیرکمیته‌های فنی نموده که وظیفه تهیه این استانداردها را به عهده دارند. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین می‌گردد: استفاده از تخصص‌ها و تحجارب کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی استفاده از منابع و مأخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی ساخت ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجرا. بهره‌برداری و ارزشیابی طرحها پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور نحوه تعیین آب بهاء بخصوص تعیین قیمتی برای واحد آب زیرزمینی یکی از مشکلات و مسائل مبتلا به دستگاههای مسئول امور آب کشور می‌باشد به همین جهت تعیین ضوابط مربوط به این کار در دامنه کار گروه مدیریت بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی منظور گردیده است. گروه مدیریت بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی این وظیفه مهم را انجام داده و نتیجه به شرح مندرج در این نشریه جهت بررسی و اظهارنظر مسئولین و کارشناسان مربوطه ارائه شده است. امید است که کارشناسان و صاحبنظرانی که فعالیت آنها با مسائل فنی و اقتصادی آب مرتبط می‌باشد. با توجهی که -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته اعضای گروه مدیریت بهره‌برداری از منابع آاب زیرزمینی که در تهیه و تنظیم این نشریه همکاری داشته‌اند عبارتند از: آقای رحیم اتحاد کارشناس آب و خاک آقای فرهاد اسفندیاری کارشناس زمین‌شناسی آقای عبدالصمد عمادی کارشناس منابع آب زیرزمینی آقای غلامرضا مالک کارشناس زمین‌شناسی و معدن -------- صفحهٔ بعد -------- موضوع - ۲- ۳ ۴ ۱-۴ ۱-۱-۴ ۲-۱-۴ ۳-۱-۴ ۴-۱-۴ ۵-۱-۴ ۶-۱-۴ ۷-۱-۴ ۸-۱-۴ ۲-۴ ۸( ۶ - مدمه مبانی تفسیم‌بندی کشور به هشت منطقه روش بررسی بررسی و تعیین ققیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب بررسی و تعیین قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در هریک از مناطق هشتگانه کشور منطقّه اصفهان و یزد منطقه خراسان منطقه آذربایجان (شرقی و غربی) منطفقه مرکزی منطقه کرمان. سیستان و بلوچستان منطقه ساحلی شمال کشور منطقه خوزستان و سواحل شمال غربی خلیج‌فارس منطقّه فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس بررسی و تعیین قیمت تمام شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی در هریک از مناطق هشتگانه کشور تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای در مورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی و قیمت تمام‌شده یک متر مکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در هریک از مناطق هشتگانه کشور. پیشنهادات ۱ ۱۳ ۱۵ ۱۸ ۳۱ ۲۳۲ ۳۵ ۳۹ ۳۲ ۳۶ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹- مقدمه به موجب قانون توزیع عادلانه آب. این ماده حیاتی جزو انفال بوده و در اختیار حکومت اسلامی است تا با رعایت مصالح عامه مورد بهره‌برداری قرار گیرد. وزارت نیرو بعنوان مسئول آب کشور و مجری قانون توزیع عادلانه آب موظف است نرخ آب را(اعم از آبهای سطحی و زیرزمینی) برای مصارف مختلف تعیین و از مصرف‌کنندگان بهای آن را اخذ نماید. اخذ آب بهاء از مصرف‌کنندگان علاوه بر رعایت مصالح عامه به‌عنوان یکی از طرق نظارت دولت و اشاعه فرهنگ مصرف مفید آب و اجتناب از مصرف بی‌رویه آن حائز کمال اهمیت است. در کشور ما علیرغم محدودیت منابع آب و نقش بسیار بالای آن در فرآیند توسعه و عمران هیچوقت آب بعنوان یک کالای اقتصادی حتی در بخشهای تولیدی بحساب نیامده و بهای واقعی تأمین آن نیز در محاسبات مربوط به هزینه‌های تولید مورد توجه قرار نمی‌گیرد. بعلاوه مشاهده می‌شود که حتی در طرحهای بزرگ توسعه بهره‌برداری از منابع آب سطحی. آب بهای وصولی از مصرف‌کنندگان کفایت هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات وابسته را نمی‌نماید و این در حالی است که در محاسبات اولیه و توجیهی. بنابر بازگشت اصل سرمایه در دوره بهره‌برداری نیز بوده است. در مورد منابع آبهای سطحی بلحاظ سرمایه‌گذاریهای انجام شده. مالکیت و تصدی امور بهره‌برداری از این منابع عمدتاً در اختیار دولت است در حالیکه در مورد منابع آب زیرزمینی برعکس بوده یعنی مالکیت تأسیسات و تصدی بهره‌برداری مستقیماً در اختیار بخش خصوصی و استفاده‌کنندگان است. چنین وضعیتی از یک طرف ناشی از قوانین موجود بوده و از طرف دیگر ناشی از انجام و تعلق سرمایه‌گذاری استحصال آب زیرزمینی توسط بخش خصوصی می‌باشد. هرگاه از اقدامات مجردی که توسط سازمانهای آب منطقه‌ای در سالهای اخیر در مورد وصول تعرفه‌هایی از آبهای زیرزمینی صورت گرفته صرفنظر کنیم. واگذاری حق استحصال و بهره‌برداری و استفاده از این منابع به بخش خصوصی در گذشته تقریباً رایگان بوده است. با توجه به هزینه‌های سنگین تأمین آب از منابع آبهای سطحی برای مصارف شرب. کشاورزی و صنعت که کلاً از منابع دولتی تأمین می‌گردد. ضرورت بررسی و تدوین دستورالعمل یا ضوابطی برای تعیین بهای هر واحد آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در مقایسه با قیمت تمام شده استحصال هر متر مکعب آب از منابع آب سطحی بخصوص در مناطق متکی به منابع محدود آب زیرزمینی کاملاً احساس می‌شود. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- گرچه بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی از طریق جاه. قنات و جشمه صورت می‌گیرد ولی با توجه به شرایط هیدروژئولوژیکی دشتهای مختلف ایران و بهره‌برداری بیش از حد مجاز از منابع مذکور تعداد زیادی از قنوات و چشمه‌ها خشک و یا با نقصان فاحش آبدهی روبرو گردیده‌اند لذا بهره‌برداری از این منابع عمدتاً با استفاده از چاه نبوده بلکه فقط قیمت آب استحصالی از طریق جاه مدنظر قرار گرفته است. چون تعیین آب‌بهاء واحد برای تمام سطح کشور امکان‌پذیر نبوده و از منطق. دقت و صحت لازم برخوردار نخواهد بود لذا در این نشریه با تقسیم‌بندی سطح کشور به هشت منطقه سعی شده است در مناطق تعیین شده قیمت هر متر مکعب آب استحصالی از چاهها با درنظرگرفتن کلیه عوامل مربوطه تعیین و با قیمت تمام شده استحصال هر مترمکعب آب از منابع آبهای سطحی در همان منطقه مقایسه شود. - در این نشریه برای محاسبه قیمت واحد آب زیرزمینی سود سرمایه با نرخ ۱۶/ که تقریباً معادل نرخی است که بانکها به پس‌اندازهای بلندمدت می‌پردازند در نظر گرفته شده و در قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی منظور شده است ولی در محاسبه قیمت واحد آب سطحی سود سرمایه با نرخ 7۸ که متداول در سرمایه‌گذاریهای بخش دولتی است درنظر گرفته شده و در قیمت تمام شده واحد آب سطحی منظور شده است. ضمناً بلحاظ سهولت مقایسه. قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب زیرزمینی بانرخ ۸/ و قیمت تمام‌شده تمام قیمت‌ها و هزینه‌ها و سرمایه گذاریها به قیمت ثابت سال ۱۳۹۲ محاسبه شده است. در خاتمه جهت مزید اطلاع اشخاص یا ارگانهایی که مایل به ادامه بررسی و پژوهش در زمینه برآورد قیمت و جایگاه واقعی واحد آب زیرزمینی در مقایسه با قیمت واحد آب سطحی می‌باشند چند نکته یادآوری می‌گردد: - اگر قیمت واحد آب زیرزمینی در حوزه عمل هریک از سازمانهای آب منطقه‌ای و یا حتی در هریک از حوضه‌های آن سازمان محاسبه شود و با قیمت واحد آب سطحی در آن حوضه‌ها مقایسه گردد مسلماً کار بسیار جالبی خواهد بود ولی در این نشریه بعلت محدودیت‌ها و کمبود امکانات و اطلاعات و آمار ناگزیر سطح کشور به هشت منطقه تقسیم و قیمت واحد آب زیرزمینی در هریک از این مناطق برآورد و با قیمت واحد آب سطحی مقایسه شده است. - در سال جاری اقدام باارزشی بوسیله سازمان تحقیقات منابع آب (تماب) در زمینه برآورد قیمت واحد آب زیرزمینی در حوزه عمل هریک از سازمانهای آب منطقه‌ای بعمل آمده و با تنظیم و ارسال فرمهایی به هریک از سازمانهای یادشده با توجه به شرایط حاکم بر حوزه عملیاتی هر سازمان قیمت واحد آب زیرزمینی محاسبه شده -------- صفحهٔ بعد -------- قیمتهایی که بوسیله سازمان تماب برای واحد آب زیرزمینی برای هریک از سازمانهای آب منطقه‌ای ارائه گردیده با قیمتهایی که در این نشریه برآورد شده متفاوت است. اهم علل این تفاوت عبارتند از : الف- برآورد تماب در حوزه عمل هریک از سازمانهای آب منطقه‌ای انجام گرفته و حال آنکه قیمتهای محاسبه شده در این نشریه در سطح مناطق هشتگانه است که بعضی از این مناطق شامل حوزه فعالیت دو و یا سه سازمان آب منطقه‌ای می‌باشد. ب - در برآورد قیمتهای انجام گرفته بوسیله تماب سود سرمایه در نظر گرفته نشده و حال آنکه در قیمتهای ارائه‌شده در این نشریه همانطوریکه گفته شد سود سرمایه با نرخ سود ۱۶/ محاسبه و در قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی منظور شده است. در سال ۱۳۷۳ یک کار تحمیقاتی نیز توسط دفتر بهره‌برداری از سدها و شبکه‌های آبیاری معاونت امور آب وزارت نیرو انجام گرفته که نتیجه آن در نشریه‌ای تحت عنوان : "ارزش نهادی آب همراه با بهره‌وری صحیح از آن (برآورد هزینه‌های استحصال آب زیرزمینی و مقایسه آن با آب سطحی)" منتشر شده است. این بررسی در محدوده سه مزرعه در استان اصفهان و بمنظور برآورد هزینه‌های استحصال آب زیرزمینی و مقّایسه نهاده آب با سایر نهاده‌ها در بخش کشاورزی انجام گرفته است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲- مبانی تقسیم‌بندی کشور به هشت منطقه در بررسیهای توسعه منابع آب که توسط سازمان تحقیقات منابع آب وزارت نیرو انجام می‌گیرد سطح کشور مطابق شکل (۱) به ۶ حوضه اصلی بشرح زیر تقسیم شده است. - حوضه آبریز دریای خزر - حوضه آبریز خلیج‌فارس و دریای عمان - حوضه آبریز دریاچه ارومیه - حوضه آبزیز مرکزی ایران - حوضه آبریز هامون مشکیل - حوضه آبریز کشف رود - هریرود (حوضه قره‌قوم) در بررسیهای برنامه‌ریزی جامع آب کشور که توسط شرکت جاماب انجام گرفته سطح کشور مطابق شکل (۲) به ۸ - منطقه اصفهان و یزد - منطقه خراسان - منطقه آذربایجانشرقی و غربی - منطقه مرکزی - منطقه کرمان. سیستان و بلوچستان - منطقه ساحلی شمال کشور - منطقه خوزستان و سواحل شمال غربی خلیج‌فارس - منطقه فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس مبانی تقسیم‌بندی کشور به ۸ منطقه اختصاراً بشرح زیر می‌باشد: - هریک از تقسیمات شامل حوضه‌های آبریز مشخص می‌باشد. - در تقسیم‌بندی مناطق مسئله منبع تأمین آب و موارد مصرف (عرضه و تقاضا) درنظر گرفته شده است. - هریک از تقسیمات تقریباً با تقسیمات کشوری (استانها) مطابقت دارد. - هریک از تقسیمات شامل محدوده فعالیت یک یا چند سازمان آب منطقه‌ای می‌باشد. - مناطقی که دارای آب و هوای یکسان می‌باشند در محدوده یکی از تققسیمات قرار دارند. - تقسیم‌بندی طوری انجام گرفته که انتقال آب از یک حوضه به حوضه دیگر به حداقل برسد. با توجه به مراتب فوق و نظر به جامعیت و کاربردی‌تر بودن تقسیم‌بندی سطح کشور به ۸ منطقه دراین نشریه در بررسی و تعیین قیمت تمام‌شده واحد آب زیرزمینی این تقسیم‌بندی مورد عمل قرار گرفته است. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- تا ی ی ار ۳ 7 اما ۱ : لسای- زا 128 5 ۰ ۳ ۱ مر 2 3 ان 57 ۸ بریز اصلی کشهر ٍ 5 ی هه کس را ات ۱ سل اصالنت ِ 36 5 ی ۲ ۹ ییا 5 51 8 5 ۹ شمعل (۱) را ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- : ۹ لس 1 ال رز موی وم پ ا ۱ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- از روش بررسی معمولاً محاسبه قیمت آب به دو روش انجام می‌گیرد: الف- محاسبه قیمت آب برحسب نوع مصرف. در این روش قیمت برای مصارف مختلف (شرب. شهری, صنعت. کشاورزی) بدون درنظرگرفتن نوع منبع تأمین آب (آب سطحی یا آب زیرزمینی) محاسبه می‌گردد. ب - محاسبه قیمت برحسب نوع منبع تأمین آب (آب سطحی یا آب زیرزمینی). در این روش قیمت آب برحسب نوع تأمین آب (آب سطحی یا زیرزمینی) و صرفنظر از نوع مصرف (شرب. شهری. صنعت. کشاورزی) محاسبه می‌شود. دراین نشریه قیمت آب به روش دوم یعنی برحسب نوع منبع تأمین آب محاسبه گردیده است. باین ترتیب که در داخل هریک از ۸ منطقه چند دشت مهم بعنوان نمونه انتخاب گردیده و در هر دشت قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از چاه با درنظر گرفتن کلیه هزینه‌های مربوطه [هزینه سرمایه‌گذاری (شامل هزینه حفاری و تجهیزچاه) و هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری (شامل هزینه‌های سوخت. سرویس سالانه. تعمیرات جزیی. نیروی انسانی و غیره)] تعیین شده و میانگین هزینه‌ها بعنوان قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در آن منطقه از کشور در نظر گرفته شده است و این قیمت با قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب از منابع آبهای سطحی از طریق احداث سد با درنظرگرفتن کلیه هزینه‌های مربوطه در هریک از ۸ منطقه مقایسه گردیده و به این ترتیب قیمت واقعی هر مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای زیرزمینی در هر منطقه مشخص شده است. ضمناً در بررسی فوق‌الذکر موارد زیر مدنظر قرار گرفته است: - جاههای حفر شده بوسیله مقنی که تعداد آنها براساس آخرین آمار سازمان تحقیقات منابع آب ۰ حلمه می‌باشد مورد توجه قرار نگرفته. - بعلت عدم وجود اطلاعات و آمار کافی در مورد چاههایی‌که با الکتروپمپ کار می‌کنند. در برآورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای زیرزمینی فرض شده است که تمام چاهها با موتوردیزل و با سوخت گازوئیل مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند. بدیهی است جای یک بررسی مقایسه‌ای بین هزینه مصارف بر الکتروپمپ با هزینه سوخت موتور دیزل خالی است. - استهلاک با اعمال ضریب سود سرمایه برابر ۸/و ۱۶/ (نرخی که معمولاً به ترتیب برای سرمایه گذاریهای بخش دولتی و بخش خصوصی مورد استفاده قرار می‌گیرد) محاسبه شده است. - اطلاعات مربوط به تعداد جاهها. ممّدار تخلیه آنها از بررسیهای آماری ارائه شده در گزارشات طرح جامع آب کشور (سال ۱۳۶۳) استخراج و مورد استفاده قرار گرفته است. - در محاسبات مربوط به قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب زیرزمینی عمر مفید چاهها ۲۰ سال. عمر مفید تجهیزات جاهها ۱۰ سال. عمر مفید سدها ۵۰ سال و عمر مفید شبکه‌ها ۳۰ سال در نظر گرفته شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- بررسی و تعیین بررسی و تعیین هریک از مناطق : منطقه اصفهان ط بین قیمت تمام‌شده یک ۰ است. مونه ۶ دشت عمده در کوهپایه و سنگری برخوار جرگویه - مهیار دامنه حوضه زاینده‌رود یزد - آردکان کویرسیاه کوه ده یک مترمکعب | ده یک مترمکعب ار ست مهم در یزد انتخار ۱ارائه شده است. صفهان و یزد. تعداد جا یه متوسط هر چاه درس تخلیه چاهها به میلیون مترمکعب ۸۱۵ ۷۵۰ ۸۶ ۱۶۷ ۷۶ ۱۱۰ ۳۳۵ ۳۵۶ ۳۹ ۴۰۲ ب استحصالی از مناد ِ زیرزمینی در منطمّه | ال تخلیه متوسط هرچاه به هز ارمترمکعب ۱۸۴ اوه ۶۶۹ ۲۶۶ ۳۹۵ اوه ۲۶۸ ۵۰۰ ۸۶ ۳/۸۲ ۴۴۸ ع آب زیرزمینی در صفهان و یزد بشرح زیر تخلیه کل چاهها و نیز سالانه چاهها و ملاحظلشات 7/۳۵ جاه عمیق 7/۵ جاه عمیق 7/۳ چاه عمیق -------- صفحهٔ بعد -------- برای محاسبه قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای زیرزمینی بوسیله چاه در دشتهای انتخاب شده لازم است چاهی در نظر گرفته شود که مشخصات آن تقریباً همسان با میانگین مشخصات چاههای حفرشده در دشتهای فوق‌الذکر باشد و قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از این چاه محاسبه شود. به این منظور لازم است عمق. مقدار آبدهی و سایر خصوصیات چاههای بهره‌برداری در مناطق انتخاب شده و بویژه عمق سفره آب زیرزمینی مورد بررسی قرار گیرد. مشخصات چاههای مورد بهره‌برداری و سفره آب زیرزمینی در منطقّه اصفهان و یزد بطور اختصار بشرح زیر است: در منطقه اصفهان : - عمق ۵۰ درصد چاهها کمتر از ۲۰ متر و عمق ۳۰ درصد جاهها بین ۲۰ تا ۳۰ متر و عمق ۱۰ درصد چاهها بین ۰ تا ۱۰۰ متر و ۱۰ درصد بقیه چاهها دارای عمق بیش از یکصدمتر می‌باشند. - میزان آبدهی ۳۰درصد جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۶۵ درصد جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و ۵ درصد جاهها بیش از ۵۰ لیتر در ثانیه آبدهی دارند. - حداکثر سطح برخورد به آب زیرزمینی ۱۱۵ متر و متوسط آن ۲۵ متر می‌باشد. - حداکثر آبدهی جاهها حدود ۹۵ لیتر در ثانیه و حداقل ۱ لیتر در ثانیه و متوسط آبدهی لحظه‌ای چاهها ۱۵ لیتر در ثانیه برآورد گردیده است. - حداکثر عمق چاهها ۳۰۰ متر و متوسط عمتق چاهها حدود ۴۷ متر می‌باشد. در منطقه یزد: - قدرت آبدهی سفره آب زیرزمینی متغیر بوده بطوریکه ۴۰درصد چاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۵۹ درصد چاهها بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و فقط یک درصد جاهها آبدهی بیش از ۱۰۰ لیتر در ثانیه دارند. - عمق ۳۰درصد از چاهها بیش از یکصدمتر و عمق ۲۸ درصد چاهها تا ۴۰ متر آمارگیری شده و حداکثر عمق جاهها حدود ۳۰۰ متر و متوسط عمق جاهها حدود ۷۶ متر می‌باشد. - سطح برخورد به آب ۵۰درصد چاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متر می‌باشد. - متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۲۰ لیتر در ثانیه برآورد شده است. - کارکرد جاهها در شبانه‌روز حدود ۲۰ ساعت فرض شده است که ‎٩‏ ماه از سال نیز مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند لذا کارکرد چاهها حدود ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ ساعت در سال برآورد شده است. الف - برآورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از چاههای حوزه اصفهان : - هزینه حفر و بهره‌برداری یک حلقه چاه در حوزه اصفهان بشرح زیر برآورد می‌گردد: ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : ۱ - هزینه حفاری و لوله گذاری ۰ ریال # مبنای محاسبه هزینه حفاری براساس قیمتهای حفاری ضربه‌ای در نظر گرفته شده است. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ - هزینه موتور پمپ و ملحمّات ۰ رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه : ۴۵۰۰۰۰۰ ریال اگر تخلیه متوسط یک حلقه جاه عمیق یا نیمه‌عمیق در حوزه اصفهان را حدود ۳۰۰ هزارمترمکعب در سال در نظر بگیریم بنابراین قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب زیرزمینی با نرخ ۸ حدود ۶ ریال و با نرخ ۱۶ ب - برای حوزه یزد هزینه حفاری و بهره‌برداری یک حلقه چاه بشرح زیر برآورد می‌شود: ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ رال - هزینه موتور پمپ و ملحقات ۰ رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه : ۰ ۶۵۰۰۰۰۰ ریال براساس آمار سال ۱۳۶۲ وزارت نیرو میزان تخلیه از منابع آب زیرزمینی یزد از طریق بهره‌برداری از جاههای عمیق و نیمه‌عمیق بالغ بر ۷ حلقه بوده ۲ میلیون مترمکعب در سال برآورد شده بنابراین تخلیه متوسط یک حلقه چاه عمیق با نیمه‌عمیق حدود ۴۴۰۰۰۰ مترمکعب در سال می‌گردد و لذا قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب زیرزمینی در حوزه یزد با نرخ ۸/ حدود ۳۰ ریال و بانرخ ۱۶/ حدود ۴۰ ریال خواهد بود. ۲-۱-۴ منطقه خراسان به منظور تعیین قیمت یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقّه خراسان مطابق جدول شماره ۲ تعداد ۱۰ دشت عمده مورد بررسی قرار گرفته و تعداد جاههای این دشتها و میزان تخلیه کلی و متوسط تخلیه سالانه از هر دشت بطور مجزا مورد ارزیابی قرارگرفته و در تعیین قیمت یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- حدول شماره ۲: دشتهای عمده منطقه خراسان. تعداد جاههای هر دشت. تخلیه سالانه جاهها و تخلیه متوسط هر چاه درسال ردیف درهردشت | به میلیون مترمکعب به مترمکعب ۱ مشهد - جناران ۱۹۳۹ ۱۰۰۳ ده ۲ ادره‌گز ۷۷ ۳۵ ۳۳۴۰۰ ۳ نیشابور ۱۹۴ ۶۷۵ ۶9۴۰ ۶ چاه عمیق ۴ . سبزوار ۳۹۱ ۲۱۳۲ ۶۹۰۰ ۷ چاه عمیق ۵ | حوین ۶۶۱ تقد ۷۱۹۰۰ ۶ اسفراین ۲۱۳۶ ۱۱۱/۵ ۴۰ ۶ چاه عمیق ۷ ۲ فریمان و تربت‌جام ۸۷۵ ۴۹۴ ده هه ۹ چاه عمیق ۸ ا سرخس ۱۳۲ ۱۵۶ ۱۳۹۵۰ ۸ جاه عمیق ۹ ا قوجان و شیروان ۷۹۱ ۲۳۸ ۳ ۴۳ چاه عمیق ۰ | بحنورد ۹۸ ۱۳ ۱۳۳۵۰ ۵ چاه عمیق مشخصات چاههای بهره‌برداری در دشتهای منطقه خراسان و ویژگی سفره آب زیرزمینی در آنها بشرح زیر است: - متوسط آبدهی جاهها ۲۵ لیتر در ثانیه و حداکثر ۱۱۱ لیتر در ثانیه است . - عمق متوسط چاهها ۹۵ مترو حداکثر ۲۴۰ متر می‌باشد. - عمق متوسط سطح برخورد به آب ۳۸/۵ متر و حداکثر ۱۴۵ متر است. - متوسط آبدهی جاهها ۳۰ لیتر در ثانیه و حداکثر ۱۱۰ لیتر در ثانیه است. - عمق چاهها حداقل ۴ متر و حداکثر ۲۱۶ متر و متوسط آنها ۱۱۱ متر می‌باشد. - عمق برخورد به سطح آب حداکثر ۱۶۵ متر و متوسط سطح برخورد به آب ۳۹ متر است. دشت سبزوار - متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۲۸/۶ لیتر در ثانیه حداقل ۲ لیتر در ثانیه و حداکثر ۸۸ لیتر در ثانیه است. ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶درصد جاهها دارای آبدهی کمتر از ۰ لیتر در ثانیه و ۵۲ درصد بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر درثانیه و حدود ۱۲ درصد بیش از *۵لیتردر ثانیه آبدهی دارند. - متوسط عمق چاهها ۷۸ متر و حداکثر ۳۰۰ متر می‌باشد. - عمق سطح آب چاهها بین ۳ تا ۱۶۰ متر و متوسط آن ۳۵ متر است. دشت جوین - متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۴۰ لیتر در ثانیه و حداکثر ۱۱۵ لیتر در ثانیه است. آبدهی ۱۲ درصد جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۲۴ درصد جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و ۶۴ درصد جاهها بین ۲۰ تا ۵۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. - متوسط عمق جاهها ۹۱/۵ مترو حداکثر آن ۲۵۰ متر می‌باشد. - متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۲۰ لیتر در ثانیه و حداکثر ۹۶ لیتر در ثانیه است. ۳۱ درصد جاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۵۸ درصد بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و ۶ درصد بین ۲۰ تا ۵۰ لیتر در ثانیه و ۵ درصد بیش از ۵۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. - عمق جاهها حداکثر ۱۵۸ متر و متوسط آن ‎۶٩‏ متر است. - سطح برخورد به آب حداکثر ۹۰ متر و متوسط آن ۲۱/۵ متر می‌باشد. متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۱۳ لیتر درثانیه و حداکثر ۵۶ لیتر در ثانیه می‌باشد. ۴۷درصد جاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۳ در صد بین ۰ تا ۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. - عمق چاهها حداکثر ۹۰ متر و سطح برخورد به آب زیرزمینی حداکثر ۴۹ متر می‌باشد. دشت قوچان - شیروان - متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها حدود ۲۰ لیتر در ثانیه و حداکثر ۷۵ لیتر در ثانیه است. ۳۳ درصد جاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۴۶ درصد بین ۱۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه و ۲۲ درصد بین ۳۰ تا ۵۰ لیتر در ثانیه و فقط در ۳ درصد جاهها بیش از *ثلیتردرئثانیه می‌باشد. - عمق چاهها حداکثر ۱۸۰ متر و عمق برخورد به سطح آب زیرزمینی حداکثر ۹۰ متر و متوسط آن ۱۹ متر می‌باشد. ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- دشت فریمان - تربت‌جام متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۲۴ لیتر در ثانیه و حداکثر ۷۷ لیتر در ثانیه می‌باشد. ۱۲درصد چاهها دارای آبدهی کمتر از ۰ لیتر در ثانیه و بقیه بین ۰ تا ۰ لیتر در ثانیه است. - عمق جاهها حداکثر ۲۶۰ متر و متوسط آن ۰ متر می‌باشد. متوسط عمق برخورد به سطح آب زیرزمینی حدود ۳ متر است. - متوسط آبدهی لحظه‌ای ۵۶ لیتر در ثانیه و حداکثر ۱۲۰ لیتر در ثانیه است. ۸ درصد جاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و ۳ درصد ین ۰ تا ۰ لیتر در ثانیه و در بقیه جاهها بین ۰ تا ۵۰ لیتر در تایه می‌باشد. - حداکثر عمق جاهها ۲۰۰ متر و متوسط آن ۶۸ متر است. - متوسط عمق برخورد به سطح آب زیرزمینی ۱۶ متر است. دشت دره‌گز - متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها ۲۱و حداکثر ۶۵ لیتر در ثانیه می‌باشد. ۲ درصد جاهها دارای آبدهی کمتر از ۰ لیتر درثانیه و ۶۸ درصد بین ۱۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه است. - حداکثر عمق جاهها ۱۲۰و حداقل ‎٩‏ متر می‌باشد. - سطح برخورد به آب زیرزمینی بین ۲ ت۴۹ متر متغیر است. برآورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از جاههای منطقه خراسان ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ ریال - هزینه موتور پمپ و ملحقات ۰ رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه : ۰ ریال با توجه به تعداد جاهها و تخلیه سالانه آنها متوسط تخلیه سالانه هر چاه در حدود ۵۶۰۰۰۰ مترمکعب می‌باشد و نرخ ۱۶/ حدود ۳۶ ریال خواهد شد. ۳-۱-۴ منطقه آذربایجان (شرقی و غربی) برای تعیین قیمت یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقه آذربایجان (شرقی و غربی) ۱۱ ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- دشت عمده مطابق جدول شماره ۳ مورد بررسی قرار گرفته و تعداد چاههای این دشتها و میزان تخلیه کلی و متوسط تخلیه سالانه جاهها از هر دشت بطور مجزا برآورد شده و در محاسبه قیمت واحد آب زیرزمینی منظور شده است. جدول شماره ۳: دشتهای عمده منطقه آذربایجان (شرقی و غربی). تعداد چاههای هر دشت. تخلیه سالانه چاهها و تخلیه متوسط هر چاه در سال شماره نام دشست تعداد چاههای تخلیه چاهها تخلیه متوسط هر چاه ردیف هر دشت به میلیون مترمکعب ۱ به مترمکعب ۱ سلماس ۵۵۱ ۱۳۳ ۲۳۳۹۵۰۰ ۲ . ارومیه ۱۱۳۹۴ ۵۰ ۲۱۱۹۴۰ ۳ صوفیان و تسوج ۶۹۶ ۳.۰ ۲۱۰۰ ۴ | سراب و دوزدوزان ۸۹۰ ۱۳۴ ۱۳۹۰ ۵ بستان‌آباد ۶۹۶ ۲۲ ۳۱۰۰ ۶ تبریز - آذرشهر ۱۷۲۲ ۱۷ ۳۳۰ ۷ عجب‌شیر ۴۸۷ ۳۴ ۲۱۹۳۰۰ ۸ مراغه - بناب ۱۱۷۴ ۴۵ باه ۹ شرق میاندواب ۱:۳۵ ۳۹ ۴۰۰ ۰ غرب میاندواب ۶۳۹ ۳۴۳/۵ ۶۵۶۰ ۱ ملک‌کندی ۲۶ ۳۱/۵ ۵۰ مشخصات چاههای بهره‌برداری در منطقه آذربایجان ( شرقی و غربی ) و ویژگی سفره آب زیرزمینی منطقه بطور اختصار بشرح زیر است. - عمق ۲۷ درصد چاهها کمتر از ۱۰ متروعمق ۶۷ درصد بین ۱۰ تا ۲۰ متر و فقط عمق ۶ درصد چاهها بیش از ۰ متر می‌باشد بنابراین اکثر چاهها کم عمق بوده و از آب سفره سطحی استفاده می‌شود. - سطح آب زیرزمینی در چاههای آذربایجانشرقی و غربی بشرح زیر است: در ۸۷ درصد جاهها سطح آب زیرزمینی تا ۱۰ متر است و در ‎٩‏ درصد چاهها عمق سطح آب زیرزمینی بین ۱۰ تا ۳۰ متر و در ۴ درصد سطح آب زیرزمینی بیش از ۳۰ متر است. - آبدهی جاهها بطور نسبی زیاد نیست بطوریکه متوسط آبدهی جاهها حدود ۱۵ لیتر در ثانیه و حداکثر ۱۳۸ لیتر در ثائیه است. ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- برآورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از جاههای منطقه آذربایجان. هزینه حفاری و لوله گذاری و تجهیز و بهره‌برداری از یک حلقه چاه در منطقه آذربایجان (شرقی و غربی) بشرح زیر ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هرینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ رریال - هزینه موتور پمپ و ملحقات ۰ رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه :۰ ۴۵۰۰۰۰۰ ریال با توجه به اینکه تعداد جاهها و تخلیه سالانه آنها. متوسط تخلیه هر چاه معادل ۱۷۰۰۰۰مترمکعب در سال است. بنابراین قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب زیرزمینی در منطمّه آذربایحان (شرقی و غربی) با نرخ ۸/ حدود ۱ ریال و با نرخ ۶ دود ۱ ریال خواهد بود. ۴-۱-۴ منطقه مرکزی به‌منظور تعیین قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقه مرکزی ۰ دشت مهم مطابق حدول شماره ۴ مورد بررسی قرار گرفته و تعداد جاههای این دشتها و مقدار کل تخلیه و متوسط تخلیه سالانه در هر دشت بطور محزاارائه شده است. ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- دول شماره ۴: دشتهای عمده منطقّه مر دماوند لواسان ورامین تهران -کرج قزوین - تاکستان زرند ساوه ابهر قیدار اراک - آشتیان کاشان دلیجان - محلات گلپایگان قم ساوه کبوتر آهنگ همدان - بهار نهاوند - قروه شازند ات چاههای بهره‌برداری منطقه مرکزی ات چاههای حوضه آبریز رودخانه ۳۵درصد جچاهها تا ۴۰ متر و ۳۹ در ۰ متر می‌باشند. عمق متوسط چاهها کزی. تعداد جاههای ۵« تخلیه هر چاه در سال تعداد جاههای هر دشت ۳۲۳۳ ۹۴ ۱۵۱۲ ۱۱۳۹۰ ۲/۴۶ ۱۹:۵۸ ۲۷۳ ۴۶۲ ۸۸۸ ۳۴۳۰ ۳ ۱۳۰ ۲۱۷۴ ۶۸۱ ۶۵۳ ۷۳۳ ۱۵5۲۰ ۱۱۷۴۷ ۱۳۸۰ ۳۶۸ و خصوصیات سفره ا, های کرج و جاجرود سد چاهها بین ۴۰ تا ۰ ۵ متر می‌باشد. لذا ۱؟ ۱۶ تخلیه چاهها به میلیون مترمکعب ۷/۷ ۱/۷ 5۷ ۱۵۷ ۸۴۰ ۳۶۰ ۱۳۵ ۱۳۹ ۲۶ ۳۱۳ ۳/۸۰ ۱۱ ۱۷ ۱۳۹ ۷ ۴۶۳ ۳۳۱ ۳۸۵ ۳۹۳ ۶۸ ب زیرزمینی در این منط ۰ مترو ۲۶ درصد از ثر جاهها عمیق می‌باش چاهها و متوسط تخلیه متوسط هر چاه در سال به مترمکعب ۳۳ ۳/۶۰ ۳۳ ۱۳۷۰۰ ۳۹ ۲۳۹۱۰۰۰ وه ههد ۳۳۴۳۰۰ ۳۲۳۹۳۰۰ ۱۴ 0 ۸۳۵ ۷۹۹۰۰ تمه ۰ ۰۰ ۷۹/۶ ۶۳ ۳۴۱۷۰۰۰ ۱۳۳۰۰۰ ۱۹۹۰۰ ۱/۴۰۰ مه بطور اختصار بشرح چاهها دارای عمق بیش 3 -------- صفحهٔ بعد -------- - در ۶درصد از چاهها عمق سطح برخورد به آب ۰ متر است. حداکثر عمق سطح آب ۰ متر و عمق کمترین آنها یک متر و متوسط عمق سطح آب در چاهها حدود ۴۰ متر است. - متوسط تخلیه سالانه چاههایی که بمنظور کشاورزی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند ۱۶۰ هز ارمترمکعب می‌باشد. - آبدهی ۵۳درصد جاهها تا ۲۰لیتر در ثانیه و آبدهی ۳۵ درصد جاهها در حدود ۴۰ لیتر در ثانیه بوده و حدود ۱۲ درصد از جاهها دارای آبدهی بیش از ۱۰۰ لیتر در ثانیه می‌باشند. - ساعات کارکرد جاهها در سال ۴۰۰۰ ساعت برآورد شده است. مشخصات جاههای حوضه رودخانه شور. - عمق حدود ۴۶ درصد جاهها تا ۲۰ متر و ۲۷ درصد جاهها بین ۲۰ تا ۱۰۰ متراو ۲۷ درصد بیش از ۱۰۰ متر می‌باشد. عمق متوسط جاهها حدود ۵۲ متر است. عمق سطح برخورد به آب در ۸ درصد جاهها کمتر از ۱۰ متر و در بقیه بین ۱۰ تا ۲۰ متر می‌باشد. - عمق متوسط سطح آب چاهها ۲۳ متر می‌باشد. - آبدهی ۴۵درصد از جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و آبدهی ۳۷ درصد جاهها بین ۱۰ تا ۴۰ لیتر در ثانیه می‌باشد و فقط آبدهی حدود ۱۸درصد جاهها بیش از ۱۰۰ لیتر در ثانیه است. - متوسط آبدهی جاههای این حوضه حدود ۱۸ لیتر در ثانیه است. مشخصات چاههای حوضه اراک - عمق ۶۶ درصد جاهها کمتر از ۲۰ مترو عمق ۲۸ درصد جاهها بین ۲۰ تا ۱۰۰ متر و عمقی حدود ۶ درصد از چاهها بیش از ۱۰۰ متر است. - عمق متوسط چاهها ۲۸ متر می‌باشد. عمق سطح آب زیرزمینی در ۵۶ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ مترودر ۳۲درصد جاهها بین ۲۰ تا ۳۰ متر می‌باشد فقط در ۲ درصد از چاهها عمق سطح آب زیرزمینی بین ۳۰ تا ۷۰ متر است. مشخصات جاههای حوضه کویر کاشان. - عمق ۲۰ درصد از چاهها تا ۵۰ متر و بفیه بین ۵۰ تا ۱۰۰ متر و تعدادی از چاهها نیز عمق بیش از ۱۰۰ متر دارند. - عمق سطح ایستابی در جاهها متغیر بوده و متوسط آن حدود ۴۱ متر است. - عمق سطح برخورد به آب در ۹۵ درصد از چاهها کمتر از ۱۰۰ متر و در ۵ درصد از چاهها بیش از ۱۰۰ متر می‌باشد. - آبدهی ۳۶ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جاهها بین ۲۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه و در تعداد کمی از جاهها بین ۳۰ تا ۵۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- - عمق ۲۲ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ متر و در ۵۳ درصد از جاهها بین ۲۰ تا ۵۰ متر و در بقیه بین ۵۰ تا ۱۰۰ متر و در معدودی از چاهها عمق بیش از ۱۰۰ متر می‌باشد. عمق سطح برخورد به آب متفاوت بوده بطوریکه در ۶۱ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ متر و در بقیه بین ۲۰ تا ۰متر می‌باشد. آبدهی لحظه‌ای ۳ در صد جاهها کمتر از ۱۰ لیتردر ثانیه و در ۵۲ درصد از چاهها بین ۱۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه و در ۰ درصد بین ۰ تا ۰ لیتر در ثانیه و در بقیه چاهها کمی بیش از ۰ لیتر در ثانیه است. متوسط آبدهی جاهها حدود ۲۷ لیتر در ثانیه براورد شده است. برآورد قیمت تمام‌شده یک متر مکعب آب استحصالی از جاههای منطقه مرکزی. ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ رال - هزینه موتور پمپ و ملحقات رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه ۰ ریال با توجه به متوسط تخلیه سالانه یک حلقه چاه عمیق و نیمه‌عمیق در حوضه‌های عمده منطقه مرکزی که حدود ۰ مر مکعب در سال براورد می‌شود قیمت تمام‌شده استحصال یک متر مکعب آب زیرزمینی با نرخ ۸/ حدود ۲ ریال و با نرخ ۶ دود ۱ ریال خواهد بود. بمنظور تعیین قیمت تمام شده یک متر مکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقه کرمان. سبستان و ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- حدول شماره ۵ دش ی عمده منط تخلیه سالانه چاه زاهدان گوهرکوه خاش سراوان سیب سوران بم و نرماشیر سیرجان و خاتون‌آباد رودبار جیرفت ایرانشهر - بمپور آباده. اقلید کهنوج کرمان - ماهان زرند کرمان بردسیر - قریته‌العرب رفسنجان - توق ات چاههای بهره‌برداری و خصوصیاد ان بطور اختصار بشرح زیر است: ات منابع آب زیرزمینی ناحیه کوب رب و رفسنجان - نوق). سط عمقی چاهها ۱۰۸ متر. عمق ۷ادرص عمق ۴۷ درصد از جاهها بین ۵۰ تا سطح ایستابی در ۲۶ درصد از جاهه مه کرمان. سیستان و با با و متوسط تخلیه یک تعداد چاههای هر دشت ۱۷۹ ۳۲۳۶ ۱۳۲ ۱۶۴ ۱۸۵ ۳۲ ۱۳۷ ۸۹۳ ۸۳۰ ۱۸۰۶ ۳۱۲ ۳۹۸ ۵۳۱ ۶۰ ۳۱ ۹۸ ۳۳ ۱۳۰۶ ت سفره آب زیرزمینی ر در انجیر (کرمان د از جاهها کمتر از ۲۰ ۷ متر و عمق بفیه چاه کمتر از ۲۰ متر و در ب ۱۹ وچستان. تعداد چاهها حلقه چاه در سال تخلیه سالانه چاهها به میلیون مترمکعب ۲۳/۴ ۵5۲ ۳۲/۵ ۱۳/۶ ۳۷/۵ ۳۹۶ ۳۶ ۳۴۳۳ ۳۴ ۶۵۱ ۱۳۵ ۵۱ ۱۸۰ ۳۶۶ ۳۷ ۳۷ ۳۷۵ ۹۱ در دشتهای مختلف من ماهان زرند کرم متر.عمق ۱۷ درصد | ها در حدود ۱۰۰ و بیس میه چاهها بین ۲۰ ۷ : هر دشت. تخلیه متوسط هر چاه در سال به مترمکعب ۱۳۳۳۰۰ هه ۲۳۰۰ ۱۰۱۳۹۰ که هه ۰ ۸۵ ۱۳۰ ۳۴۰۰ ۴۳۳۴۰ ۳ ۴ ۱۷۳۱۹۰۰ ۳۳۹۰۰ ۴۵۰ ۰ ۴۳۴۵۰ ۰ ۳۵۰ ۷۱۳۹۰۰ ۰ ۶۵ طفّه کرمان. سیستان و ان بافق. بردسیر و ز چاهها بین ۲۰ تا ۵۰ از ۱۰۰ متر می‌باشد. ۰ متر است . -------- صفحهٔ بعد -------- 8 متوسط آبدهی لحظه‌ای جاهها حدود ۷ لیتر در ثانیه می‌باشد. - آبدهی ۴۰ درصد از چاهها کمتر از ۲۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جچاهها بین ۲۰ تا ۵۰ لیتر در ثانیه و فقط تعداد کمی چاه دارای آبدهی در حدود ۱۰۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. مشخصات منایع آب زیرزمینی ناحیه جازموریان (سیرجان - خاتون‌آباد. سبزواران - جیرفت. رودبار جیرفت. ایرانشهر و بمپور و کهنوج) - عمق ۴۶ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ متر و بقیه جاهها بین ۲۰ تا ۵۰ متر و تعداد اندکی چاه دارای عمق ۱۰۰ متر می‌باشد. َ عمق سطح آب زیرزمینی در ۸۰ درصد چاهها کمتر از ۲۰متر و در بفیه چاهها بین ۲۰ تا ۴۰ متر است. - متوسط آبدهی جاههای این ناحیه در حدود ۲۲ لیتر در ثانیه می‌باشد. - آبدهی ۶۰ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ لیتر در ثانیه و بقیه جاهها بین ۲۰ تا ۵۰ لیتر در ثانیه و آبدهی تعداد اندکی از چاهها در حدود ۱۰۰ لیتر در ثانیه است. مشخصات منابع آب زیرزمینی ناحیه هیرمند عمق ۵۰ درصد از چاهها کمتر از ۳۰ متر و عمق بفیه چاهها بین ۳۰ تا ۶۰ متر و تعداد قلیلی از چاهها دارای عمق عمق متوسط جاههای این منطقه حدود ۴۵ متر می‌باشد. عمق سطح آب زیرزمینی در ۶۳ درصد از جاهها کمتر از ۲۰ متر و در بقیه جاهها بین ۲۰ تا ۵۰ متر و در تعداد قلیلی از چاهها عمق برخورد به سطح آب زیرزمینی حدود ۱۰۰ متر می‌باشد. متوسط آبدهی جاههای این ناحیه در حدود ۲۰ لیتر در ثانیه است. آبدهی ۲ در صد از جاهها کمتر از ۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جاهها بین ۰ تا ۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. برآورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از چاههای منطقه کرمان. سیستان و بلوچستان. ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری یک حلقه چاه ۱۰۰۰۰۰۰۰ ریال - هزینه موتور. پمپ وملحقات آن ۰ ریال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه ۰ ریال با توجه به اطلاعات و آمار جمع آوری شده متوسط بهره‌برداری از یک حلقه چاه در سال حدود ۳۶۰۰۰۰ مترمکعب می‌باشد بنابراین قیمت تمام‌شده استحصال یک متر مکعب آب زیرزمینی در منطقه کرمان. سیستان و بلوچستان با نرخ 7۸ حدود ۲۴ ریال و با نرخ ۱۶/ حدود ۳۱ ریال خواهد شد. ۳۲۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۱-۴ منطقه ساحلی شمال کشور بمنظور تعیین قیمت تمام‌شده یک متر مکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقه ساحلی شمال کشور ٩دشت‏ مهم مطابق جدول شماره ۶ مورد بررسی قرار گرفته و تعداد چاههای این دشتها و مقدار تخلیه کلی و متوسط تخلیه سالانه هر دشت بطور محزاارائه شده است. جدول شماره ۶: دشتهای عمده منطقه ساحلی شمال کشور. تعداد چاههای هر دشت. تخلیه سالانه چاهها و تخلیه متوسط یک حلقه چاه در سال شماره نسام دشست تعداد چاههای تخلیه سالانه چاهها | تخلیه متوسط یک حلقه ردیف هر دشت به میلیون مترمکعب ‏ چاه‌به‌مترمکعب درسال ۱ لاهیجان و لنگرود ۷۷۴ ۴۵ ره اه ۲ . رودسر املش و جابکسر ۲۱۲۷ ۱ ۴۴۴۰۰ ۳ | رامسرو تنکاین ۱۳۳۶ ۱۴ ۱۴۰ ۴ ۱ چالوس. نوشهر و نور ۲۱۳۱ ۶۰ ۲۱۳۹۰۰ ۵ . آمل و بابل ۱۳۳۹۰ ۳۳۳ ۳۱۱۰۰ ۶ | قائم‌شهر و جویبار ۵۴۷۵ ۱۷۱ ۳۱۳۰۰ ۷ . بهشهر و نکا ۹۸۸ ۱۹۸ ۳۳ ۸ ا گرگان و گنید ۱۳۹۷۱ ۷۸۴ ۷۱۴۰۰ مشخصات چاههای بهره‌برداری و ویژگیهای سفره آب زیرزمینی در منطقه ساحلی شمال کشور بطور خلاصه بشرح زیر است: مشخصات چاهها و سفره آب زیرزمینی در ناحیه ساحل دریای خزر: - متوسط عمق چاههای بهره‌برداری حدود ۱۶ متر است. - عمق ۳۳ درصد از چاهها کمتر از ۱۰ متر و عمق بفیه چاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متر بوده و فقط تعداد قلیلی از چاهها دارای عمق بین ۲۰ تا ۱۰۰ متر می‌باشد. - متوسط عمق برخورد به سطح آب زیرزمینی حدود ۴/۵ متر است بطوریکه عمق سطح آب زیرزمینی در ۸درصد از چاهها کمتر از ۱۰ متر و فقط در ۲ درصد از چاهها عمق سطح آب زیرزمینی بیش از ۱۰۰ متر می‌باشد. - متوسط آبدهی جاهها حدود ۵ لیتر در ثانیه است بطوریکه ۹۴ درصد از جاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و بقیه چاهها دارای آبدهی بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. اه -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات منابع آب زیرزمینی و چاهها در ناحیه مرداب : - متوسط عمق جاههای بهره‌برداری حدود ۳۷ متر می‌باشد بطوریکه ۶۰ درصد از جاهها دارای عمقی کممتر از ۰متر و عمق بقیه جاهها بین ۳۰ تا ۱۰۰ متر می‌باشد. - عمق سطح برخورد به آب زیرزمینی در ‎٩۷‏ درصد از چاهها تا ۱۰ متر و در بقیه چاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متر می‌باشد. - حداکثر آبدهی لحظه‌ای جاهها ۳۰ لیتر در ثانیه و متوسط آبدهی یک حلقه چاه در حدود ۵ لیتر در ثانیه می‌باشد. بطوریکه آبدهی ‎٩۳‏ درصد از جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه می‌باشد و فقط ۲ درصد از کل جاههای این ناحیه دارای آبدهی بین ۲۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه می‌باشند. مشخصات منابع آب زیرزمینی و جاههای ناحیه گرگان و دشت. - متوسط عمق جاهها حدود ۳۲ متر است. - عمق ۳۰ درصد از جاهها کمتر از ۱۰ متروعمق ۷۰ درصد بقیه بین ۱۰ تا ۲۰ متر است. و تعداد اندکی چاه دارای عمق بین ۲۰ تا ۵۰ متر می‌باشند. 5 متوسط عمق سطح آب زیرزمینی حدود ۵ متر بوده بطوریکه ۹۰ درصد از چاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و بقیه جاهها دارای آبدهی بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و تعداد اندکی دارای آبدهی بین ۲۰ تا ۳۰ لیتر در ثانیه می‌باشند و از کل جاهها فقط ۴ درصد آنها دارای آبدهی بین ۳۰ تا ۱۰۰ لیتر در ثانیه می‌باشند. برآورد قیمت تمام‌شده یک متر مکعب آب استحصالی از چاههای منطقه ساحلی شمال کشور. ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ ریال - هزینه موتور. پمپ و ملحمّات ۰ ریال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه ۰ ریال با توجه به متوسط بهره‌برداری از چاههای نواحی مختلف منطقه ساحلی شمال کشور اگر متوسط بهره‌برداری از یک حلقه چاه را حدود ۵۰۰۰۰ مترمکعب در سال در نظر بگیریم قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب از منابع آب زیرزمینی در منطقه ساحلی شمال کشور با نرخ ۸/ حدود ۶۰ ریال و با نرخ ۱۶/ حدود ۷۲ ریال خواهد شد. ۷-۱-۴ منطقه خوزستان و سواحل شمال غربی خلیج‌فارس برای تعیین قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقه خوزستان و سواحل شمال‌غربی خلیج فارس ۱۰ دشت مهم مطابق جدول شماره ۷مورد بررسی قرار گرفته و تعداد چاههای این دشتها و ۲۲ -------- صفحهٔ بعد -------- میزان تخلیه کلی و متوسط تخلیه سالانه هر دشت بطور مجزا مورد ارزیابی قرار گرفته و در قیمت تمام‌شده واحد آب جدول شماره ۷: دشتهای عمده منطقه خوزستان و سواحل شمال‌غربیی خلیج‌فارس. تعداد چاههای هر دشت. تخلیه سالانه چاهها و تخلیه متوسط یک حلقه چاه در سال شماره نسام دشست تعداد چاههای تخلیه سالانه جاهها | تخلیه‌متوسط یک حلقه ردیف هر دشت به میلیون مترمکعب | چاه‌به‌مترمکعب درسال ۱ ملایر ۱۳۴ ۴ ۳۴۴۴۰ ۲ اسدآباد ۶ ۷۰ ۱۱۳۳۰۰ ۳ کنگاور ۸۴۴ اج ۸۰۰ ۴ بیستون ۱۹۸ ۲۰ ۱۱۹ ۵ . ماهیدشت ۳۳۳ :۳ ۶۹ ۶ | باختران ۳۳ ۴۸ ۱۳۳۰ ۷ | بروجرد -درود ۳۷۸ ۴۶ ۱۳۱۳۰ ۸ | میان‌آب - شوشتر ۱۳۸ ۳۱ ۲۱۳۹۴۰ ۹ بروجن - سپیددشت ۳۹۵ ۱.۶ ۲۶۸۳۰۰ ۰ شهر کرد ۴۲۷ ۸۲ ۱۹۳۰۰ مشخصات چاههای بهره‌برداری و خصوصیات سفره آب زیرزمینی در نواحی مختلف منطقه خوزستان و سواحل شمال‌غربی خلیج‌فارس بطور اختصار بشرح زیر است: مشخصات چاهها و منابع آب زیرزمینی حوضه آبریز کرخه: - اغلب چاههای این حوضه کم عمق می‌باشند بطوریکه ۸۵ درصد چاهها دارای عمق بین ۱۰ تا ۲۰ متر و بقیه چاهها دارای عمق کمتر از ۱۰ متر می‌باشند. - عمق سطح برخورد به آب زیرزمینی در ۹۸ درصد چاهها کمتر از ۲۰ متر است. - ۷۹ درصد جاهها دارای آبدهی بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و بقیه جاهها دارای آبدهی کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه می‌باشند و فقط تعداد معدودی از جاهها دارای آبدهی بیش از ۲۰ لیتر در ثانیه می‌باشند. - متوسط آبدهی جاههای این منطقه حدود ۲۴ لیتر در ثانیه است. با توجه به تعداد چاههای عمیق و نیمه عمیق در این حوضه آبریز و همچنین با درنظرگرفتن ساعات بهره‌برداری از جاهها تخلیه متوسط یک حلقه جاه در سال معادل ۱۵۲۰۰۰ مترمکعب برآورد می‌شود. ۲۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات چاهها و منابع آب زیرزمینی حوضه آبریز دز: عمقی ۵۴ درصد جاهها بین ۲۰ تا ۳۰ مترو ۳۶ درصد از جاهها دارای عمق بین ۱۰ تا ۲۰ متر و بقیه چاهها دارای عمقی کمتر از ۱۰ متر می‌باشند. بنابراین اغلب چاههای این حوضه نیمه عمیق می‌باشند. عمق سطح برخورد به آب زیرزمینی در ۹۰ درصد از چاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متر و در بقیه چاهها کمتر از ۱۰ متر است. ۵ درصد از جاهها دارای آبدهی کمتر از ۳۰ لیتر در ثانیه می‌باشند. متوسط آبدهی چاهها برابر با ۱۵/۵ لیتر در ثانیه است. با توجه به تعداد چاههای این حوضه و ساعات بهره‌برداری و میزان کل تخلیه. متوسط تخلیه سالانه یک حلقه چاه در سال براپر با ۱۹۶۰۰۰ مترمکعب برآورد می‌گردد. مشخصات چاهها و منابع آب زیرزمینی حوضه آبریز کارون: عمق ۵۵ درصد از چاهها بین ۲۰ تا ۴۰ متر و عمق ۳۴ درصد از چاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متر و عمق بقیه چاهها کمتر از * متر می‌باشد بنابراین اغلب چاههای این حوضه نیمه عمیق می‌باشند. عمق سطح آب زیرزمینی در ۸۷ درصد از جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متر و در بقیه جاهها کمتر از ۱۰ متر است. آبدهی ۶۳ درصد از جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه و آبدهی ۲۱ درصد از جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه می‌باشد متوسط آبدهی جاههای این حوضه آبریز حدود ۱۷ لیتر در ثانیه است. با درنظرگرفتن تعداد چاههای عمیق و نیمه‌عمیق در این حوضه و همچنین با توجه به تخلیه سالانه آنها. متوسط تخلیه سالانه یک حلمّه چاه برابر با ۱۲۲۰۰۰ مترمکعب برآورد می‌شود. براورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از جاههای منطمّه خوزستان و سواحل شمال‌غربی ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ ریال - هزینه موتور پمپ و ملحقات آن ۰ رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه ۰ ریال با توجه به متوسط بهره‌برداری از چاههای نواحی مختلف منطقّه خوزستان و سواحل شمال‌غربی خلیج‌فارس اگر متو سط بهره‌برداری از یک حلقه چاه را معادل ۱۴۵۰۰۰ مترمکعب در سال درنظر بگیریم. قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب از منابع آب زیرزمینی در منطقه خوزستان و سواحل شمال‌غربی خلیج‌فارس با نرخ ۸/ حدود ۱ ریال و با نرخ ۶ جحدود ۳۸ ریال خواهد شد. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- بمنظور تعیین قیمت یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در منطقه فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس ۷ دشت مهم مطابق جدول شماره ۸مورد بررسی قرار گرفته و تعداد جاههای این دشتها و میزان تخلیه ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- دشتهای عمده منطقه ذ تخلیه سالانه کورده -دژگاه اهرم احمدآباد جم ریز کوار خفر قره‌بلاغ ف جهرم علامر و دشت بیرم قیر و کارزین صحرای باغ‌لار مبارک آباد دولتآباد - ارزوئیه ی ۱ کهگم - سعادت اباد ایسین غربی لار مورستان نمدان - شادکام بیضا - زرفان مرودشت - درودزن دودج - داریان خرامه - کربال خفرک - فاروق ارسنحان نیریز آباده شیراز -کوار وستان مهر - اردوان لامرد - اشکنان گاوبندی بندرلنگه - گزیر ارس و سواحل شمالی انها و تخلیه متوسط هر تعداد جاههای هر دشت ۱۱۷۵ ۱۱۵ ۳۱۳ ۱۳۲ ۱۳۵ ۳۱۶ ۴۰۰ ۶۱۲ ۴۷۶ ۴۶ ۱۱۰۲ ۳۶۳ ۳۴۶ ۱۸۲ ۱۳۷ ۱۶۶۶ ۳۲۴۳ ۱۵۱ ۳۲۹۷ ۱۳۸ ۱۶۵ ۱۳۲ ۱۷۴ ۴۳۷۵ ۸۳۲ ۴۳۶ ۳۰۵ ۳۷۵ ۴۳۸ ۳۸۰ ۲۱۳۶ (هم مها ۳۹۳ ۳۴۳۹ ۳۷۰ ۳۷۰ ۱۹:۸ ۳۶ ۱ چاه در سال تخلیه چاهها به نز متر مکعب ۳/۸ ۳/۷ ۳/۸ ۱/۵ ۱۳/۵ ۹/۵ ۶ ۳۳/۵ ۱۱۳ ۱۳۶ ۱۳۰ ۱۳/۵ ۱۶ ۲۴ ۳۵ ۲۳۰ ۱۳۵ ۵۶ ۳۷۷ ۱۳/۶ ۳۶ ۱۳/۳ ۳۹ ۶/۳ ۱۹۴ ۹/۳ ۳۷/۸ ۳۲۹/۹ ۷۳ ۶۹ ۳۶۸۹/۵ ۳۲۹۰ ۳۳/۸ ۲۰۳ ۱۷ ۲۳/۸ ۱۰/۳ های هر دشت. به متر مکع درسال ۳۴۳۱۷۰۰ ۳۲۴۰۰ ۱۳۱۴۰ ۱۳۳۹۰ ۱۱۳۹۹۰ ۴۳۹۰۰ ۱۵۵ ۶۴۰۰ ۲۳۹/۴۰ ۰ ۲۶/۴۰ ۰ ۱۹۹۰ ۳۴۳۴۰۰ ۱۰۵۶۰۰ ۱۳۱/۸۰۰ ۱۹۷۰۰ ۱۳/۹۰۰۰ 0 ۳۹۷۵ ۷ ۱۳۰ ۱۵۰ ۱۳۳۴۰۰ ۳۳۵ ۱۳۴۱۰۰ ۱/۴۰۰ ۱۳۹۰۰ ۱۳۵۰۰ ۱۰۰ ۱۷۵ ۳۴۳/۸۰۰ ۹ ۱۳۳۰ ۱۳۵۰ ۰ ۴۶۲۴۰ ۰ ۴۹۰۰ ۷۳۴۰۰ ۹۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات جاههای بهره‌برداری و ویژگیهای سفره آب زیرزمینی حوضه‌های مختلف منطمّه فارس و سواحل شمالی - عمق ۷ درصد جاهها کمتر از ۱۰ متر و عمق ‎۲۹٩‏ درصد از جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ متروعمق ۶۴ درصد از جاهها بین ۲۰ تا ۳۰ متر می‌باشد لذا اکثر چاههای این حوضه کم‌عمق می‌باشند. متوسط عمق سطح آب چاهها ۱۷/۵ متر است. آبدهی ۴ درصد از جاهها کمتر از ۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جاهها بین ۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. متوسط آبدهی جاهها حدود ۱۰ لیتر در ثانیه است. - عمق ۷۶ درصد از چاهها بین ۱۰ تا ۴۰ متر و عمق ۱۳ درصد از چاهها بین ۴۰ تا ۶۰ متر و عمق بقیه چاهها از ۰ متر تا بیش از یکصد متر است لذا اکثر جاههای این حوضه نیمه عمیق می‌باشند. - متوسط عم جاهها حدود ۳۵ متر است. - سطح آب زیرزمینی در ۵۹ درصد از چاهها کمتر از ۲۰ متر و در بقیه چاهها بین ۲۰ تا ۴۰ متر است متوسط سطح آب زیرزمینی در این حوضه حدود ۱۸ متر است. آبدهی ۰در صد از جاهها کمتر از ۲۰ لیتر در ثانیه بوده لذا متوسط آبدهی جاهها حدود ۱۵ لیتر در ثانیه می‌باشد. مشخصات چاهها و منابع ابهای زیرزمینی حوضه مهارلو - بختگان : - عمق ۰ در صد از جاهها کمتر از ۰ متر و عمق بقیه جاهها از ۰ متر تا ۰ متر بوده و فقط تعداد اندکی از چاهها دارای عمق بیش از ۱۰۰ متر می‌باشند. - متوسط عم جاهها حدود ۴۰ متر است. - آبدهی ۵۲ درصد از جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جاهها بین ۱۰ تا ۳۰ لیتردر ثانیه می‌باشد. - عمق ۸۷ درصد از چاهها بین ۱۰ تا ۳۰ متر و عمق بقیه چاهها بین ۳۰ تا ۸۰ متر بوده لذا چاههای این ناحیه نیز - عمق سطح آب زیرزمینی در ۸۵ درصد از چاهها کمتر از ۲۰ متر و در بقیه چاهها بین ۲۰ تا ۴۰ متر است. - آبدهی ۹۰ درصد از جاهها کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه و آبدهی بقیه جاهها بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. متوسط آبدهی جاهها حدود ۷ لیتر در ثانیه است. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- برآورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی منطقه فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس : ۱- هزینه‌های سرمایه‌ای : - هزینه حفاری و لوله‌گذاری ۰ ریال - موتور پمپ و ملحقات آن ۰ رال ۲- هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه ۰ ریال با توجه به تخلیه سالانه یک حلقه چاه در منطقه فوق‌الذکر که معادل ۱۷۰۰۰۰ مترمکعب در سال است. قیمت تمام‌شده استحصال یک مترمکعب آب از منابع آبهای زیرزمینی در منطقه فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس با نرخ سود 7۸ حدود ۴۲ ریال و با نرخ سود ۱۶ حدود ۵۳ ریال خواهد بود. بر مبنای مطالبی که در بندهای ۱-۱-۴ تا ۸-۱-۴ این نشریه بیان شد قیمت تمام‌شده هر مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در مناطق هشتگانه کشور شامل هزینه‌های سرمایه‌ای. بهره‌برداری و نگهداری به قیمت ثابت سال ۱۳۷۲و با درنظرگرفتن عمر مفید چاهها ۲۰ سال و عمر مفید تجهیزات چاهها ۱۰ سال بشرح مندرج در جدول شماره ‎٩‏ می‌باشد. جدول شماره ‎٩‏ : قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب زیرزمینی در مناطق هشتگانه کشور (به ریال) اصفهان ۳۶ ۳۴ یزد ۳۰ ۴۰ خراسان ۳۷ ۳۶ آذربایجانشرقی و غربی ها ۵۱ مرکزی ۳۲ ۴۱ کرمان و سیستان و بلوجستان ۲۴ ۳ سواحل شمالی ایران ۶۰ ۷۲ خوزستان و سواحل شمال غربی خلیج‌فارس ۳ ۳۸ فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس ۳۲ ۵۳ سال ۱۳۹۷۲ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲-۴ بررسی و تعیین قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی در هریک از مناطق هشتگانه کشسور به منظور تعیین قیمت واقعی یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در هریک از هشت منطقه کشور لازم است مبنای مقایسه‌ای در نظر گرفته شود و بدین منظور قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی که از طریق سرمایه‌گذاری در ساختمان سدهای مخزنی کشور در همان مناطق حاصل می‌شود مورد محاسبه قرار گرفته است. البته ویژگیهای منابع آب زیرزمینی و سهولت نسبی دسترسی به این منابع در مقایسه با منابع آبهای سطحی از مزیت‌های آن محسوب می‌گردد که بخشی از آن بطور مستقیم قابل تقویم به پول نمی‌باشد. در بررسی و تعیین قیمت یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی سعی شده است که سدهای مخزنی به نحوی انتخاب شوند که پراکنش آنها پوششی بر مناطق هشتگانه کشور داشته باشد. همجنین از بین حدود ۰ سد مخزنی ساخته شده با در دست ساختمان (فعال). سدهایی که در سالهای اخیر (عمدتاً در یک دوره ۱۰ ساله) اقدام به ساختمان آنها شده و یا در دست ساختمان می‌باشد انتخاب گردیده است که در نتیجه از آنجائیکه زمان سرمایه گذاری این سدها (منتهی به سال ۷۳) با هم متفاوت بوده و بخشی از سرمایه‌گذاریها نیز در سالهای آتی تا تکمیل این سدها انجام خواهد شد لذا بمنظور یکسان‌سازی ارزش کلیه سرمایه‌گذاریهای انجام شده. هزینه‌های پرداخت شده برای هر سد در سالهای قبل از ۱۳۷۲ با استفاده از شاخصهای بانک مرکزی به قیمتهای سال ۲ تبدیل گردیده و نیاز آتی اعتباری این سدها تا تکمیل آنها نیز به قیمتهای ثابت سال ۱۳۷۲ منظور شده است. با توجه به مطالب فوق و با فرض متوسط عمر مفید ۵۰ سال برای هر سد و با اعمال ضریب سود سرمایه برابر ۸/ (نرخی که معمولاً برای سرمایه گذاریهای دولتی مورد استفاده قرار می‌گیرد) و همچنین سود سرمایه برابر ۱۶/ و با ملحوظ نمودن هزینه‌های دوره بهره‌برداری و نگهداری . قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب تنظیمی سدهای مخزنی در محل سد محاسبه و نتیحه در حدول ۰درج شده است. نظر به اینکه در مصارف مختلف آب زیرزمینی در اغلب موارد و بخصوص در مصارف کشاورزی (عمده‌ترین بخش مصرف‌کننده آب). موقعیت چاهها در محل و یادر نزدیک‌ترین نقطه نسبت به نقاط مصرف واقع است لذا قیمت واقعی یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی زمانی با قیمت یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای زیرزمینی قابل مقایسه خواهد بود که حداقل هزینه‌های سد انحرافی و شبکه‌های اصلی آبیاری نیز در هزینه‌های تمام‌شده ملحوظ گردد. براین مبنا و با روش مشابه قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از سدهای مخزنی در انتهای شبکه‌های اصلی نیز محاسبه و نتیحه در حدول شماره ۱درج گردیده است. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مورد محاسبه ث تونل سوم کوهر کوهرنگ و هر آذربایجانشرقی و غربی کرمان. سیستان و بلوجستان سواحل شمال کشور خوزستان و سواحل شمالغر: فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس ۱- ارقام به میلیون ریال و برای رد و برای مقایسه هری ار گرفته است. در این نگ به زاینده‌رود است نه‌های انتقال آب از زاب سه شده است. حدول شماره 3:۱۰ تنگ حناسمیرم تونل سوم کوهرنگ آبرسانی به زد علویان اهر چای خدا فرین وقیز قلعه بارون ساوه ۵ خرداد تنگوئیه مارون کرخه گاوشان چمگر دلان رئیس‌ علی دلداری قیرو کوار سیوند عمر مفید سدها به مدر 4 تمام‌شده برای انتقال محاسبه با فرض اینکه قیمت تمام‌شده آب : دهرود به یزد) بدون در سمت تمام‌شده یک متر سرمایه گذاری ۲۳۳۵۸ ۵ ۵ ۵ ۵ ۱/۸۰۰ ۷ ۹*۳۶ ۴۳۳ ۳۳۰۰ ۷۴۲ ۱۳۹۳۶ ۱۳۹۱۰ ۱۳۳۵۰ ۶ ۱۵۲ ۱۹۹۹۰ ۱۳۱۴۹ ۳۴۹۱۰ ۷۷۰۰ ۱۳۳ نخرداده ۱۴ ۴ ۹*۹ ۵۰٩‏ سال ۳۰ رسانی) ز طریق سوم خروجی تونل ورودی شهر «انتهای خط انتقّال» انتهای خط انتقال -------- صفحهٔ بعد -------- آذربایجانشرقی و غربی کرمان. سیستان و بلوچستان ساحلی شمال کشور خوزستان و سواحل شمال‌غربی فارس و سواحل ۱- به قیمت ثابت سال جدول ش تنگ حناسمیرم تونل سوم کوهرنگ آبرسانی به یزد علویان اهر چای خداآفرین وقیزقلعه بارون ساوه ۵ خرداد تنگوئیه شفارود مارون کرخه گاوشان چمگردلان رئیس‌علی دلواری قیر وکوار سیوند ۲ عمر مفید سد * که (به ریال) نرخ سود ۱۶/ ۳۲۳۳/۷ ۰۶ خروجی توئل ۳ اآاورودی شهر «انتهای خط انتکال» 1 ۲۳۱/۷ ۱۹۹/۴ ۳۰/۲ ۳۲۳۹/۰ ۳ ۳۲۳۸/۵ ۳ ۲ محل سد ۶ امخزنی ۳۲۳۸/۶ ۱۳۳/۸ ۱۰۳/۳ ۳۵۶/۱ ۳۹۵/۷ ۱۳۱۳/۶ ۱۹۹/۰ ۱۳/۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای در مورد قیمت تمام‌شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی و قیمت تمام‌شده یک متر مکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در هریک از مناطق هشتگانه کشور به منظور سهولت مقایسه قیمت تمام شده یک مترمکعب آب استحصالی از منابع آبهای سطحی با قیمت تمام‌شده یک‌مترمکعب آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در هریک از مناطق هشتگانه کشور با توجه به جداول قبلی جدول شماره ۱۲ بشرح زیر تنظیم و ارائه می‌گردد: ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول شماره آذربایجانشرقی و غربی کرمان. سیستان و بلوچستان سواحل شمال کشور خوزستان و سواحل شمالغربی فارس و سواحل شمالی خلیج‌فارس ۳۲ قیمت تمام‌شده یک مترم تنگ حناسمیرم تونل سوم کوهرنگ آبرسانی به یزد علویان اهر چای خداآفرین بارون ساوه ۵ خرداد تنگوئیه شمارود مارون کرخه گاوشان چم‌گردلان رئیس‌علی دلواری قیر وکوار سیوند ختلف کشور به ریال ف مت تمام‌شده یک مترمکعب آب ۳۶ ۳۴ ۳۰ ۴۰ -------- صفحهٔ بعد -------- با توجه به جدول شماره ۱۲ مشاهده می‌ شود که قیمت تمام شده واحد آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی در کلیه مناطق کشور از قیمت تمام شده واحد آب استحصالی از منابع آبهای سطحی ارزانتر بوده بعلاوه استحصال آن نیز سهلتر و با سرمایه‌گذاری کمتر امکان‌پذیر می‌باشد. با وجود این با توجه به وضعیت اقلیمی کشور بلحاظ محدودبودن منابع آب زیرزمینی از یک‌طرف و بهره‌برداریهای بیش از حد مجاز از این منابع از طرف دیگر نمی‌توان مصرف‌کنندگان آب را تشویق به حفر چاه و بهره‌برداری از آب زیرزمینی نمود بلکه ناگزیر باید آبهای سطحی نیز تا حد امکان مهار شده و مورد استفاده قرار گیرد. براساس اطلاعات موجود بعلت بهره‌برداری بیش از حد مجاز از منابع آب زیرزمینی افت سطح آب زیرزمینی در کلیه مناطق ممنوعه همچنان ادامه داشته و حدود ۵ میلیارد مترمکعب اضافه برداشت که از طریق سیصدهزار چاه عمیق و نیمه عمیق برداشت می‌شود جایگزین نشده و کسری مخازن ادامه دارد و اجرای چند طرح تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی بمنظور تداوم بهره‌برداری پایدار نیز تاکنون نتایج کامل و جامعی نداشته است. مضافاً اینکه تعداد مصرف‌کنندگان آب زیرزمینی از طریق چاه برای مصارف شرب. کشاورزی و صنعت دائماً در حال افزایش بوده وحفر و بهره‌برداری چاههای غیرمجاز نیز در بعضی مناطق همچنان ادامه دارد. بهمین دلیل مهار آبهای سطحی و استفاده از آن ولو با صرف هزینه بیشتر اجتناب‌ناپذیر می‌باشد. البته همانطوریکه از جدول شماره ۱۲ مشاهده می‌شود قیمت تمام‌شده استحصال آب از منابع آبهای سطحی بوسیله سازه‌هائیکه آبهای سطحی با حجم زیاد را کنترل می‌نمایند (نظیر سدهای کرخه و مارون و ...) پایین‌تر از سازه‌های مربوط به رودخانه‌های کوچک (نظیر سد تنگوئیه در سیرجان و سد پیشین در بلوچستان) و یا انتقال آب از یک حوضه آبریز به حوضه آبریز دیگر (نظیر خط آبرسانی به یزد) می‌باشد و جون این تأسیسات آبی برای تأمین آب مورد نیاز مناطقی است که با کمبود آبهای سطحی و زیرزمینی مواجه می‌باشند لذا احداث آنها اجتناب‌ناپذیر است. با نگرش به مطالب فوق محدودبودن منابع آب کشور از یکسو و افزایش روند نیاز به آب از سوی دیگر ایجاب می‌کند که مدیریت مسئول آب در جهت بهره‌برداری بهینه از این منابع و استفاده موثر و مفید از آن و صرفه‌جویی کامل در مصرف و کاهش تلفات آب تمهیدات لازم اتخاذ نماید. یکی از اقدامات موثر در یل به اهداف مذکور تعیین نرخ عادلانه برای آبهای سطحی و زیرزمینی است که ضروری است از طرف مدیریت آب کشور مورد بررسی و اقدام قرار گیرد. البته در حال حاضر سازمانهای آب منطقه‌ای بمنظور تأمین قسمتی از هزینه‌های مطالعاتی. کنترل بهره‌برداری و نظارت با توجه به نوع مصرف آب زیرزمینی و نوع کشت مبلغی را بعنوان حق‌النظاره از مصرف‌کنندگان دریافت می‌نمایند که با توجه به قیمت واقعی آب زیرزمینی (در مقایسه با آب سطحی) رقم ناچیزی است لذا حفظ مصالح و منافع عامه ایجاب می‌نماید که وزارت نیرو با توجه به شرایط سیاسی - اجتماعی و اقتصادی هر منطقه بخشی از هزینه‌های مطالعه. کنترل و نظارت را با توجه به قیمت واقعی آب زیرزمینی بعنوان مشارکت در بهره‌برداری از منابع مذکور یا آب بهاء از کسانیکه امکانات استفاده از آب زیرزمینی را دارند دریافت نماید. البته باید در نظر داشت که نباید قیمت تمام‌شده استحصال آب از منابع آبهای سطحی و یا زیرزمینی را از مصرف‌کننده اخذ نمود زیرا اگر قیمت تمام‌شده استحصال آب از منابع آبهای سطحی ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- تماماً از مصرف‌کننده وصول شود این احتمال وجود دارد که در صورت دسترسی به منابع آب زیرزمینی. مصرف‌کننده به سوی بهره‌برداری از این منابع جلب شود و در اینصورت فشار مضاعفی بر منابع آب زیرزمینی تحلیل رونده وارد خواهد شد و در مورد آب زیرزمینی اگر قیمت واقعی آن در مقایسه با آب سطحی تماماً از مصرف‌کننده وصول شود باعث افزایش بسیار زیاد بهای فرآورده‌های کشاورزی. صنعتی و غیره شده و روند فزاینده تورم را تشدید خواهد کرد. بنابراین اصلح آنست که آب زیرزمینی بعنوان یک کالای اقتصادی مورد توجه مسئولین آب کشور قرار گیرد و حفظ و حراست و کنترل کمی و کیفی ان از طریق نصب کنتور حجمی. بسیج همگانی بویژه مصرف‌کنندگان در جهت بهره‌برداری بهینه واستفاده مفید و موْثر و صرفه‌جویی و کاهش تلفات آن بطور جدی پیگیری گردد و در نهایت با رعایت جوانب سیاسی - اجتماعی و اقتصادی و همچنین با توجه به قیمت واقعی آب زیرزمینی در مقایسه با قیمت استحصال آب از منابع آبهای سطحی ونوع مصرف و مقدار بهره‌برداری. برای آب زیرزمینی رقمی بعنوان آب بهاء تعیین و از مصرف‌کننده وصول شود. در این رابطه اطلاعات مندرج در جدول شماره ۱۳۲می‌تواند بعنوان مبنا و معیار جهت برآورد قیمت واقعی آب زیرزمینی در مقایسه با قیمت تمام‌شده استحصال آب از منابع آبهای سطحی در هر منطقه مورد استفاده قرار گیرد. البته با توجه به ارزش افزوده ناشی از مصرف هر واحد آب زیرزمینی در تولید محصول. وصول آب بهاء در مناطق مختلف می‌تواند متغیر باشد. در خاتمه ذکر این نکته ضروری است که وصول آب بهاء یکی از اقدامات موْثر در جهت بهره‌برداری بهینه و استفاده مفید و موْثر و صرفه‌جویی و جلوگیری از اتلاف آب زیرزمینی است و تمهیدات دیگر نظیر انتخاب شیوه‌های نوین آبیاری مناسب هر منطقه. اجرای طرحهای تغذیه مصنوعی در نقاط ممکنه. آموزش مصرف‌کننده با استفاده از وسایل ارتباط جمعی. استفاده مجدد از آب برای مصارف فضای سبز و آبیاری و دیگر اقدامات که مورد بحث این نشریه ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ نتیجه - رشد جمعیت. گسترش شهرنشینی و صنعتی‌شدن ضمن آنکه تأثیرات فوق‌العاده مهمی بر نوع و میزان نیازها می‌گذارد. اهداف بلندمدت و مقطعی را نیز متحول ساخته وظایف جدیدی را در مقابل مدیریت آب قرار می‌دهد که برای پاسخگویی به این وظایف جدید چار چوبهای نهادی موجود می‌بایستی به نحوی متحول شود که امکان تقبل و اجرای وظایف جدید فراهم گردد و بعنوان مثال تغییرات در نوع و میزان مصارف. جابجایی حقابه‌ها و تخصیص مجدد آب باعث بروز مسائل حقوقی و قانونی می‌گردد و عمدتاً اصلاحات قانونی و تنظیم ضوابط و مقررات جدیدی را طلب می‌کند که قادر به حل و فصل مسائل مربوط گردد. - ظرفیتهای مجاز آبهای زیرزمینی در نقاط مختلفی از کشور مورد استفاده قرار گرفته و در برخی از نقاط از ذخیره استاتیک آنها بهره‌برداری می‌شود و بدین ترتیب هزینه‌های نهایی بهره‌برداری از منابعی که دسترسی به آنها دشوارتر است به شدت افز ایش یافته و قطعاً نیازهای بیشتری به منابع مالی از یک طرف و زمانهای طولانی برای ایحاد تأسیسات لازم از سوی دیگر وجود خواهد داشت بنابراین باگذشت زمان نه تنها منابع آب قابل استحصال به مرز منایع بالقوه خواهد رسید بلکه قیمت نهایی مهار و کنترل آنها نیز به منابع مالی و اعتباری بسیار زیادی نیازمند خواهد بود و این در حالی است که تقاضا برای آب بیشتر متوقف نبوده و بطور مستمر ادامه می‌پابد لذا سوق سرمایه‌گذاری از منابع دولتی به سوی منابع غیردولتی و سپردن کار بهره‌برداری از تأسیسات به مردم و تشکل‌های مردمی در گرو تولید بیشتر با مصرف آب کمتر قرار دارد. - از آنحاکه در آینده نه چندان دور لازم است آب در سرمایه گذاریهای دولتی از حالت عطیه‌ای رایگان خارج شده و بصورت کالایی با ارزش اقتصادی مورد بهره‌برداری قرار گیرد لذا تصمیم‌گیریهای مدیریت بهره‌برداری منابع آب و به تبع آن مصرف‌کنندگان نهایی چه در بهره‌برداری و تخصیص مجدد و چه در توسعه و تخصیصهای جدید می‌بایست دگرگون شود و قائل‌شدن ارزش اقتصادی آب در مدیریت و بهره‌برداری بدین معناست که حداقل فایده‌های اجتماعی درازمدت هر اقدام. از هزینه‌های اجتماعی درازمدت آن کمتر نباشد لذا لازمست ارزش‌گذاری منافع و هزینه‌ها با توجه به ارزشهای مستقیم و غیرمستقیم باشد و قیمت واقعی تمام‌شده یک مترمکعب آب شامل هزینه‌های استحصال . انتقال و توزیع و هزینه‌های مربوط به حفظ محیط زیست مشخص گردیده و در نرخ‌گذاری آب باتوجه به قدرت خرید جامعه منظور شود. - لازمست با تهیه و تصویب قوانین و آئین‌نامه‌های لازم. بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی که در پاره‌ای مناطق به شکل نگران‌کننده‌ای درآمده است تحت کنترل درآید و میزان اضافه برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی در مناطق بحرانی کاهش پیدا نماید و سازماندهی تحویل حجمی آب به مصرف کنندگان آب کشاورزی و ایجاد شبکه مصرف آب کشاورزی از جمله موارد مهم مدیریت منابع آب است که بایستی در جهت تحقق آن اقدام بعمل آید. - در مورد آبهای زیرزمینی اگر طرحهای کنترل سیلاب هرچند اندک رودخانه‌های غالبا خشک و کم آب ایران که منجر به تغذیه مصنوعی می‌گردد به لحاظ محاسبات مالی به صورتی که در حال حاضر انجام می‌شود ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- غیراقتصادی تلقی شده و اجرا نشود. در نتیجه پایین رفتن سطح آب زیرزمینی به لحاظ اقتصادی ضررهای هنگفتی به کشور می‌رسد که علاوه بر از دست رفتن ارزش افزوده ناشی از تولیدات کشاورزی یک منطقه. کاهش اشتغال در ارتباط با فعالیتهای کشاورزی و آب تأمین‌شده توسط چاهها را همراه خواهد داشت. - در زمینه تدوین سیاست بهره‌برداری و استفاده صحیح و مفید از منابع آب و وصول آب‌بهاء از مصرف‌کنندگان نظر به اینکه مناطق مختلف ایران دارای ویژگیهای طبیعی و اقلیمی وزیست محیطی کاملاً متفاوتی می‌باشد بناپراین پتانسیل آبی در مناطق مختلف این سرزمین متغیر بوده و بهمین دلیل نمی‌توان برای کل کشور الگوی یکسان و مشخصی را در زمینه بهره‌برداری از منابع آب (اعم از سطحی یا زیرزمینی) و آب‌بهاء ارائه نمود و ناگریز باید برای هر منطقه با توجه به شرایط هیدروکلیماتولوژیکی. هیدروژئولوژیکی و همچنین دیدگاههای سیاسی - اجتماعی و اقتصادی آن منطقّه خط و مشی خاصی را برای بهره‌برداری بهینه و استفاده مفید از منابع آب تدوین و برآن اساس قیمت واقعی آب را در هر منطقه مشخص و از مصرف‌کننده اخذ نمود. - اخذ آب بهاء از مصرف‌کنندگان علاوه بر حفظ حقوق و منافع عامه یکی از راههای موْثر برای واداشتن مصرف‌کننده به رعایت مصرف بهینه و مفید از آب و جلوگیری از اتلاف و استفاده بی‌رویه از آن است. مضافاً اینکه آب‌بهاء می‌تواند بخشی از هزینه‌های سرمایه‌ای مربوط به تأمین و نگهداری از تجهیزات و تأسیسات بهره‌برداری از منابع آب را جبران نماید. در مورد آب‌بهاء آبهای سطحی نظر به اینکه سرمایه‌گذاری لازم جهت مهار آبهای سطحی برای مصارف مختلف (کشاورزی. شرب و صنعت) و نیز انتقال و تصفیه آن بمنظور تأمین آب تنظیم شده و بهداشتی. از منابع دولتی تأمین و پرداخت می‌گردد بنابراین ضرورت دارد با توجه به قیمت تمام‌شده واحد آب استحصالی از منابع آبهای سطحی نرخ معفولی تعیین و از مصرف‌کننده وصول شود. در مورد آب‌بهاء آبهای زیرزمینی گرچه سرمایه‌گذاری لازم جهت بهره‌برداری از این منابع توسط بخش خصوصی با به‌عبارت دیگر صاحب چاه تأمین می‌گردد ولی چنانچه علاوه بر قیمت تمام‌شده واحد آب زیرزمینی مبلغ دیگری بعنوان آب‌بهاء از صاحب چاه اخذ نشود این رویه در حقیقت به منزله انحصاری‌نمودن منابع آب زیرزمینی کشور آنهم بطور رایگان برای افراد یا موسساتی است که امکانات بهره‌برداری و استفاده از این منابع را دارند و در این صورت حقوق و منافع تعداد کثیری از مردم که توانایی بهره‌برداری و استفاده از این ثروت ملی راندارند نادیده گرفته می‌شود. بنابراین ضروری است که وزارت یرو بعنوان مسئول آب کشور با توجه به شرایط مناطق مختلف مملکت نرخی را برای واحد آب استحصالی از منابع آب زیرزمینی براساس مقایسه با قیمت تمام‌شده واحد آب استحصالی از منابع آبهای سطحی در آن مناطق تعیین و از مصرف‌کننده وصول نموده و براساس برنامه و طرحهای مشخص صرف احیاء و حفاظت کمی و کیفی از منابع آب زیرزمینی بخصوص در مناطق بحرانی کشور نماید. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- با توجه به جدول شماره ۱۳ چون تأمین آب از منابع آب زیرزمینی برای مصارف مختلف خیلی ارزانتر از تأمین آب از منابع آبهای سطحی است لذا ضروری است مدیریت آب کشور بمنظور حفاظت کمی و کیفی منایع آب زیرزمینی روشهای بهره‌برداری از این منابع را بهبود بخشیده و راندمان آبیاری را با استفاده از روشهای نوین آبیاری متداول نماید. بمنظور استفاده بهینه از منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از مصرف بی‌رویه آن و سرانجام جهت حفظ منافع و مصالح عامه لازم است مدیریت آب کشور نرخی را برای واحد آب زیرزمینی در مناطق مختلف تعیین و از صاحبان جاهها دریافت نماید. قویاً توصیه می‌شود که براساس یک برنامه مشخص آب بهاء وصولی فقط صرف بهبود بهره‌برداری. احیاء و حفاظت کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی شود. با توجه به سالم‌تربودن منابع آب زیرزمینی نسبت به منابع آبهای سطحی لازم است در مناطقی از کشور که هر دو منبع مذکور وجود دارد از منابع آب زیرزمینی برای مصارف شرب و از منابع آبهای سطحی برای مصارف صنعت و کشاورزی استفاده شود. با توجه به محدودبودن منابع آب زیرزمینی از یک طرف و سهل‌تر و ارزانتربودن تأمین آب از این منابع برای مصارف مختلف از طرف دیگر. ضروری است دولت سیاستی را برای اجرای طرحهای صنعتی و کشاورزی در مناطق مختلف کشور تهیه نماید تا مثلاً در مناطقی که از لحاظ تأمین آب شرب در مضیقه هستند طرحهای صنعتی و کشاورزی به اجراء در نیاید زیرا در این صورت منابع آب زیرزمینی برای مصارف صنعتی و کشاورزی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و دولت مجبور خواهد شد برای تأمین آب شرب از انتقال آب از یک حوضه به حوضه دیگرو احداث خط انتقال آب طولانی استفاده نماید و هزینه گزافی را متحمل شود. نظر به اینکه بررسیهای سازمان تحقیقات منابع آب (تماب) و دفتر بهره‌برداری از سدها و شبکه‌های آبیاری معاونت امور آب وزارت نیرو و بالاخره بررسیهای گروه مدیریت بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی در طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور (نشریه حاضر) که از سه دیدگاه مختلف و با سه روش متفاوت در زمینه برآورد قیمت تمام‌شده آب زیرزمینی انجام گرفته زمینه مناسبی را جهت بررسیهای جامع‌تر در این زمینه فراهم نموده است لذا بلحاظ اهمیت موضوع ضروری است مطالعات یاد شده توسط مدیریت آب کشور ادامه‌یاید. ۳۸