معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور اهنمای ار ز یابی اقتصادی بروژه‌ها راههای آرر ۲۵ ی #روره‌های آیخیز دا هیر ری معاونت نظارت راهبردی سازمان جنگلهاء مراتع و آبخیزداری کشور امور نظام فنی دفتر طرح ریزی و هماهنگی آبخیزداری ,33 ۱۳۳ ۱۳۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ار م۱ ی‌ونظارت را و یرس ور 1 ِ ۱ ۱ شماره: ۹۳۳۳۳۳۶ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور و بیمانکاران تاریخ: ۱۳۹۳۷ به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب نامه شماره ۴۲۳۳۹ /ت ۳۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۶۴۲ امور نظام فنیء با عنوان «راهنمای ارزیابی اقتصادی بروژه‌های آبخیزداری» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه برای دستگاه‌های اجرایی. مشاوران. پیمانکاران و سایر عوامل ذینفع نظام فنی اجرایی در صورت نداشتن ضوابط معتبر بهتر. از تاریخ ۱۳۹۲/۱۱/۱ الزامی است. امور نظام فنی این معاونت در مورد مفاد نشریه پیوست. دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی مربوط بوده و عهده‌دار اعلام اصلاحات لازم به طور آدواری خواهد بود. ش ش: ۷۱۸۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان. این اثر مصون از ایرادهایی نظیر از این روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی مراتب را به صورت زیر گزارش ۱ شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴ نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکاتبه: تهران. میدان بهارستان. خیابان دانشسراء مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. آمور نظام فنی ۳۵ 00 0 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- برنامه‌ریزی و مدیریت حوزه‌های آبخیز می‌باید با نگرشی جامع‌گرایانه و در عین حال خردمندانه در ابعاد ملی و منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. به طور کلی حفظ منابع طبیعی یک حوزه (خاک. پوشش گیاهی. آب و...) می‌تواند جلوی فرسایش, انتقال رسوب. سیلاب‌های مخرب و بروز خشکسالی را بگیرد و ضمن تأمین پایداری رژیم آبی و خصوصیات هندسی و مورفولوژیکی رودخانه‌هاء موجبات بهره‌برداری بهینه از منابع موجود را فراهم کند. این کار جز با برنامه‌ریزی صحیح و مدیریت آبخیز امکان‌پذیر نیست. در این خصوص ارزیابی اقتصادی اقدامات انجام شده می‌تواند ابزار بسیار خوبی با توجه به عدم وجود دستورالعملی اختصاصی برای ارزیابی اقتصادی عملیات آبخیزداری, معاونت آبخیزداری سازمان جنگلهاء مراتع و آبخیزداری کشور به عنوان مجری طرح تدوین ضوابط و معیارهای فنی منابع طبیعی و آبخیزداری "راهنمای ارزیابی اقتصادی پروژه های آبخیزداری" را با هماهنگی امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور تهیه نموده و پس از تهیه آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی اجرایی کشور به این معاونت ارسال نمود که پس از بررسی بر اساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی اجرایی کشور (مصوبه شماره ۴۲۳۳۹/ت۳۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ گردید. در تدوین این دستور کار ضمن توجه به برخی تجارب جهانی, از چهارچوب آرایه شده در راهنمای شماره ۱۶ سازمان خواربار و کشاورزی جهانی (.۳.۸. 0) نیز استفاده قرار گرفته است. افزون بر آن. دیدگاه‌ها و نظرهای تعدادی از معاونت نظارت راهبردی بدین‌وسیله از تلاش و جدیت رئیس امور نظام فنی جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم امور نظام فنی. معاون محترم آبخیزداری (وقت) سازمان جنگلهاء مراتع و آبخیزداری کشور جناب آقای مهندس محمدرضا شجاعی و هماهنگ کننده طرح تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی منابع طبیعی و آبخیزداری, جناب آقای مهندس محمد عقیقی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه تشکر و قدردانی می‌نماید و از ایزد منان توفیق روز افزون همه عزیزان را خواستار است. امید است کارشناسان و متخصصان با ابراز نظرات خود در خصوص این نشریه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند. معاون نظارت راهبردی -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل راهنمای ارزیابی اقتصادی پروژه های آبخیزداری ( نشریه شماره ۶۴۲) مجری: سازمان جنگلهاء مراتع و آبخیزداری کشورء معاونت آبخیزداری اعضای گروه تهیه کننده (به ترتیب حروف الفبا): خانم طاهره بشارتی فوق لیسانس آبخیزداری غلامرضا سلطانی دکترا اقتصاد کشاورزی- اقتصاد منابع فرخ شافعی فوق لیسانس آبیاری و زهکشی الهام فخاری‌زاده فوق لیسانس هواشناسی رضا کشاورزی لیسانس اقتصاد کشاورزی داریوش مختاری فوق لیسانس اقتصاد کشاورزی سید حمید مصباح فوق لیسانس آبخیزداری اعضای گروه تنابید کننده: سازمان جنگلهاء مراتع و آبخیزداری کشور: پرویز گرشاسبی فوق لیسانس جغرافیای طبیعی معاون مناطق خشک و نیمه خشک (وقت) محمد عقیقی فوق لیسانس آبخیزداری مدیر کل دفتر طرح ریزی و همانگی آبخیزداری هوشنگ رفیعی لیسانس منابع طبیعی مسئول گروه ضوابط و استانداردها معاونت آبخیزداری محمد فاطمی قمی ‏ فوق لیسانس آبخیزداری مسئول کمیته فنی معاونت آبخیزداری مهندس روزبه اجلالی ‏ فوق لیسانس مرتعداری عضو کمیته فنی معاونت آبخیزداری اعضای گروه هدایت و راهبردی پروژه: ساناز سرافراز کارشناس منابع آب امور نظام فنی علیرضا دولتشاهی ‏ کارشناس کشاورزی فرزانه آقا رمضانعلی ربیس گروه امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل اول- کلیات ۱- هدف و دامنه‌ی کاربرد ۱- ۲- پیشینه ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی ۱- ۳- تعریف‌ها و مفهوم‌های به کاربرده شده ۴- فهرست عملیات و فعالیت‌های پروژه‌های آبخیزداری (- ۵- مراحل ارزیابی پروژه‌های آبخیزداری فصل دوم- شناسایی نهاده‌ها و ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری ۲ ۱- چهارچوب کلی شناسایی نهاده‌ها و ستانده‌ها ۲ ۲- شناسایی نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری ۲ ۱-۲- نهاده‌های مورد نیاز عملیات سازه‌ای 7 ۲-۲- جزییات نهاده‌های مورد نیاز عملیات زیستی ۲ ۳-۲- ارزش‌گذاری نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری ۲ ۳- شناسایی ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری ۱-۳-۲ فهرست ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری ۲ ۱-۱-۳ فهرست اثرها و پیامدهای فیزیکی ۲-۱-۳-۲ فهرست اثرها و پیامدهای مالی ۳-۱-۳ ارزش‌گذاری اثرها و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری ۲- ۴- روش‌های ارزش‌گذاری آثار و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری 7۳ ۱-۳۴- روش بودجه‌بندی 7۲ ۲-۴- روش هزینه جایگزین (تعویض) ۲ ۳-۴- روش کاهش خسارت 7 ۴-۴- ارزش‌گذاری آثار و پیامدهای مالی غیرپولی ۱۱ ۱۵ ۱۸ ۱۸ ۲۳۲ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۷ ۳۹ ۳۳ ۳۴ ۳۴ ۳۵ ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- مقایسه منافع و هزینه‌های پروژه‌های آبخیزداری ۳ ۱- مفهوم تحلیل‌های مالی و اقتصادی ۳ ۲- فراسنجه‌ها و شاخص‌های محاسبات اقتصادی ۳ ۳- معیارهای مقایسه هزینه‌ها و منفعت‌ها در پروژه‌های آبخیزداری ۳ ۴- شاخص‌ها و معیارهای ارزیابی اقتصادی ۳ ۱-۴- رابطه بین معیارهای تنزیلی ۳+ ۵- تبیین اهمیت استفاده از تحلیل اقتصادی در مراحل طراحی پروژه پیوست ۱: خلاصه فرایند ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری پیوست ۲: ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری؛ مطالعه موردی, حوزه آبخیز نورآباد ممسنی - موقعیت جغرافیایی محدوده پروزه + عملیات آبخیزداری ۳ نهاده‌های پروژه و ارزش مالی آن فصل چهارم- ستانده‌های پروژه ۴ ۱-کاهش دبی سیلاب ناشی از عملیات زیستی ۴ ۲-کاهش حجم روان‌آب ناشی از عملیات زیستی ۴ ۲-کاهش حجم روان‌آب ناشی از عملیات سازه‌ای ۴ ۴-کاهش رسوب‌دهی ناشی از تاثیر توام عملیات زیستی و سازه‌ای فصل پنجم- اثرها و پیامدهای مالی پروژه ۵ ۱- افزایش تولید علوفه ۵ ۲-کاهش خسارت مخزن سد رییسعلی دلواری فصل ششم- ارزیابی اقتصادی پروژه ۶ ۱- ارزیابی اقتصادی پروژه‌های زیستی ۶ ۲- ارزیابی اقتصادی پروژه‌های سازه‌ای ۶ ۳- ارزیابی اقتصادی کل پروژه فصل هفتم- منابع و مراجع منابع ۳۹ ۴۳۲ ۴۳ ۴۳ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۵۱ ۵۱ ۵۱ ۵۱ ۵۷ ۶۱ ۳ ۵ ۷۳ ۷۳۵ ۷۹ ۷۹ ۸ ۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جداول عنوان جدول ۱-۱. عنوان عملیات و فعالیت‌های پروژه‌های عملیات آبخیزداری جدول ۲ ۱. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه‌ی بند خاکی جدول ۲ ۲. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه سنگی ملاتی جدول ۲ ۳. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه توری سنگی جدول ۲ ۴. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه خشکه چین جدول ۲ ۵. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه احداث جاده دسترسی جدول ۲ ۶. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بند بتنی جدول ۲ ۷. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه احداث بانکت جدول ۲ ۸. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه احداث پیتینگ جدول ‎.٩-۲‏ شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بندچوبی (چپری) جدول ۲ ۱۰. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بند سبک جدول ۲ ۱۱. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه کپه‌کاری جدول ۲ ۱۲. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بذرپاشی جدول ۲ ۱۳. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بذرکاری جدول ۲ ۱۴. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه نهال‌کاری جدول ۲ ۱۵. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه حفاظت و قرق جدول ۲ ۱۶. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه اصلاح شخم جدول ۲ ۱۷. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه کنتور فارو جدول ۲ ۱۸. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه مراقبت و آبیاری جدول ۲ ۱۹. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه چاله‌های فلسی جدول ۲ ۲۰ فهرست شاخص‌های تعیین‌کننده اثرها و پیامدهای فیزیکی جدول ۲ ۲۱ فهرست شاخص‌های تعیین کننده اثرها و پیامدهای مالی جدول ۲ ۲۲. خلاصه روش‌های ارزش‌گذاری اثرها و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی ح ۱۸ ۱۹ ۱۹ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۲ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۳ ۳۳ ۲۳۴ ۳۴ ۳۵ ۲۳۶ ۳۸ ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳ ۱. رابطه بین شاخص‌های تنزیلی (معیارهای اقتصاد مهندسی مقایسه هزینه و منفعت‌های پروژه) جدول ۳ ۲. شاخص‌های موثر بر طراحی پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی جدول ۳ ۳. هزینه عملیاتی و بهره‌برداری و نگهداری اجرای پروژه آبخیزداری جدول ۳ ۴. آثار و پیامدهای فیزیکی (ملموس و ناملموس) ناشی از اجرای پروژه آبخیزداری جدول ۳ ۵. آثار و پیامدهای مالی (ملموس و ناملموس) ناشی از اجرای پروژه آبخیزداری جدول ۳ ۶. نتیجه نقدینگی اجرای پروژه آبخیزداری جدول ۳ ۷. نتیجه شاخص‌های محاسباتی پروژه آبخیزداری جدول ۳ ۸. برآورد حجم نهاده‌های پروژه آبخیزداری حوزه نورآباد ممسنی در سال‌های اجرا جدول ۹-۳. برآورد هزینه کل پروژه‌های آبخیزداری حوزه نورآباد ممسنی در سال‌های اجرا جدول ۱-۴. دبی حداکثر سیلاب به روش 5)5 پیش از اجرای عملیات زیستی در حوزه نور آباد ممسنی پارسل 3۳۴ جدول ۴ ۲. دبی حداکثرسیلاب به روش 56-5 پس از اجرای عملیات زیستی در حوزه نور آباد ممسنی پارسل 3۳ جدول ۴ ۳. درصد تغییرات حداکثر سیلاب با دوره بر گشت مختلف (ع113*/۹6) جدول ۴ ۴. میزان حجم آب قابل کنترل توسط عملیات زیستی در حوزه آبریز نورآباد ممسنی پارسل 3۴] جدول ۴ ۵. حجم آب قابل کنترل به وسیله بندهای اصلاحی در حوزه آبریز نورآباد ممسنی پارسل 3۴] جدول ۴ ۶. نتایج برآورد رسوب‌دهی زیرحوزه‌های نورآباد ممسنی پارسل 84 پیش از انجام عملیات آبخیزداری به وسیله مدل ۸1۳۹1۸۲ جدول ۴ ۷. نتایج برآورد رسوب‌دهی زیرحوزه‌های نورآباد ممسنی پارسل ۳4 پیش از انجام عملیات آبخیزداری از مدل ۱۷1۳۹1۸ جدول ۸-۴. درصد کاهش میزان رسوب و فرسایش در حوزه‌های آبخیز نورآًباد ممسنی جدول ۹-۴. میزان رسوب کنترل شده در حوزه آبریز نورآًباد ممسنی پارسل 34 جدول ۱-۵. تولید علوفه و خالص جریان وجوه نقدینگی در شرایط با و بدون پروژه جدول ۵ ۲. هزینه هر مترمکعب آب مخزن سد در سال ۱۳۸۵ جدول ۵ ۳. ارزش ریالی کنترل رسوب در پشت سد ریسعلی دلواری (هزار ریال) ح ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۷ ۴۸ ۴۹ ۵۰ ۲ ۳ ۵۸ ۵۹ ۶۰ ۶۲ ۶۳ ۶۶ ۳۷ ۶۸ ۶۹ ۷۴ ۷۵ ۷۶ ۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۶ ۲. گردش نقدینگی درآمد و هزینه‌های عملیات سازه‌ای پروژه آبخیزداری حوزه نورآًباد ممسنی پارسل ۸ ۴۳ (هزار ریال) جدول ۶ ۳. تحلیل حساسیت نرخ تنزیل و ضوابط محاسباتی اقتصاد مهندسی پروژه-عملیات سازه‌ای(هزارریال) *۸ جدول ۶ ۴. گردش نقدینگی پروژه آبخیزداری نورآًباد ممسنی ۸۲ جدول ۶ ۵. تحلیل حساسیت نرخ تنزیل و ضوابط محاسباتی اقتصاد مهندسی پروژه (هزار ریال) ۸۳ شکل ۱-۱. طرح. پروژه. عملیات و فعالیت آبخیزداری ۶ شکل ۱-۲. اثرات فیزیکی و مالی ناشی از عملیات تثبیت‌سازی خاک. (2[.)19867 ا۵ ,./1.۸] ,000780180 ۰ ۱۶ شکل ۲-۲. اثرات فیزیکی و مالی ناشی از طرح‌های آبخیزداری, (2[.)1987 ۵1 ,11.۸.۰ ,00۳80800 ۱۷ شکل ۳-۲. مثالی از یک رابطه‌ی فنی بین عوامل وابسته و مستقل در یک سامانه آبخیز به صورت یک تابع ۳۱ تولید» (۱963) .|2۵ ۵1 517121116۳۲5 شکل ۴-۲. کاربرد مفهوم "با" و "بدون" در یک طرح آبخیزداری, (1987) .2 1 ,۲1.۸۰ ,00۳861861 ۳۲ شکل ۵-۲. رابطه فرضی بین بهره‌وری و زمان برای شرایط با و بدون طرح مدیریت آبخیزداری, ۳۳ (1987) .[2 ا2 ۲1.۵.۰ ,600۳8056 شکل ۱-۳. اندازه گیری ارزش اقتصادی نهاده‌ها و ستانده‌ها ۴۱ نمودار ۱-۵. برآورد تولید علوفه در شرایط با و بدون پروژه در دوره بررسی ۳۵ نمودار ۱-۶. رابطه بین نرخ بهره تنزیل و نسبت منافع به هزینه (ل)/7آ) پروژه آبخیزداری حوزه نورآًباد ممسنی ۸۲ پارسل ۳ثا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلبلت -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۳ ۱-۱- هدف و دامنه‌ی کاربرد هدف این دستور کارء ارایه چهارچوبی برای ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری است. به طوری که با به کار بستن آن. امکان انتخاب گزینه‌های سازگار با زیست‌بوم با هزینه کمتر و درآمد بیش‌تر فراهم می‌شود. بدین ترتیب بیشترین سود عاید ساکنان حوزه‌های آبخیز و جامعه می‌شود. تهیه این دستور کارء کوششی برای ارایه چهارچوبی مناسب برای ارزش گذاری منافع پروژه‌های آبخیزداری و مقایسه این منافع با هزینه‌های اجرایی آنهاست. از آنجا که پروژه‌های مدیریت آبخیز. هدف‌هایی چون مهار سیل, کاهش فرسایش و رسوب. تغذیه سفره‌های زیرزمینی و کاهش اثرات خشکی را مد نظر دارند بنابراین محاسبه منافع و هزینه تمام‌شده این عملیات و مقایسه آن با پروژه‌های عمرانی دیگر ضروری است. به همین سبب کوشش شده است تا این دستور کار بتواند برای ارزش‌یابی این گونه پروژه‌ها نیز قابل استفاده باشد. هدف نهایی از اجرای پروژه‌های آبخیزداری, مدیریت نگهداشت. بهره‌برداری بهینه و آبادسازی (بازیابی- احیا) منابع آبخیز از جمله آب. خاک. گیاه. حیات وحش و ... است. دامنه‌ی کاربرد این دستور کارء مربوط به عملیاتی می‌شود که در عرصه آبخیزها اجرا می‌شوند. تدوین این راهنما ضمن توجه به برخی تجارب جهانی, از چارچوب آرایه شده در راهنمای شماره ۱۶ سازمان خواربار و کشاورزی جهانی (.(۳.۸. 0) نیز استفاده شد. افزون بر آن. دیدگاه‌ها و نظرهای تعدادی از پژوهشگران و کارشناسان خبره ۲-۱- پیشینه ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی از آن‌جا که دستور کار مشخصی برای ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری وجود ندارد. مطالعاتی که در ایران در این زمینه انجام شده است از چهارچوب مشخصی پیروی نکرده‌اند. برخی کوشش‌ها نیز برای تعیین ارزش‌های غیربازاری پهنه‌های جنگلی و منابع طبیعی انجام شده است که از نتایج آنها در بخش‌های مختلف این دستور کار استفاده شده است. افزون بر آن برای تطبیق و همسان‌سازی تعریف‌ها و مبانی پروژه‌های آبخیزداری از نتایج نشریات فنی سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور استفاده شده است. فهرست این گزارش‌ها و نشریات در پایان این راهنما ارایه شده است. در خارج از کشورء راهنمای ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری توسط جرجنسن" و همکاران و با همکاری بخش جنگل" سازمان خواروبار و کشاورزی جهانی" با عنوان نشریه شماره ۱۶ در سال ۱۹۸۷ تهیه شده است که در این راهنماء نتایج بخشی از مطالعات تجربی که توسط نویسندگان و یا در سایر کشورها انجام شده است برای تشریح 1 ۰ ۳۳۵[۵015 شنت هه 1 ۳۵۲۳۵۵۲۷ * (۳۸0) 1۵0005 عاندنا ۳۵ ۵۲ 0۳2201722000 هام۸ اصه ۳۵۵۵ * -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری روش‌های ارزیابی اقتصادی ارایه شده است. افزون بر آن» نشریه شماره ۱۵۰ فائو با عنوان رهیافت‌های نو در پهنه پروژه‌ها و برنامه‌های آبخیزداری در سال ۶ با همکاری نزهادهای زیر تهیه شده است: ٩ ۳۳۵۵۵۵ 0050۵10 ۵1 ۱101۵1۵ ۳۵۳۵۵۲۹ )۳0۱/۳( ٩ 11۳۵0۵] 00۳۵ 1۵۳ 110۵160 ۱/10۵۵ 10۷6106۳۲ ‏(1۱/010-ع1) (1۳۲]۸7) ۲1180۵۲۵1۵5 کع0 6ل 12060 ز نا صنع 000 عل هص 1۸۱0 ۲۸۵ ‎٩ ٩ ۷/۵۲۵ ۸۵۳۵10۲۵۷ 061۳۵ )10-1۸۳( یکی از مطالعاتی که با الگو و چهارچوب این دستور کار نیز تا حدودی مطابق دارد. ارزیابی اقتصادی پروژه آبخیزداری ناحیه مایساد" در هاییتی " است. توماس وایت و روبرت کویین" از دانشگاه مینه‌سوتا" (یکی از ۱۵ دانشگاه غرب برای فعالیت‌های جهانی) در چهارچوب پروژه آموزش و سیاست‌گذاری منابع طبیعی و محیط زیست ۰ این مطالعه را در سال ۲۳ انجام داده‌اند. هدف آنهاء تعیین کارایی اقتصادی و برآورد اثرات اقتصادی پروژه یادشده بوده است. اصول کار بر پایه گام‌های ارایه‌شده در راهنمای شماره ۱۶ فائو استوار بوده است. بر پایه نتایج آن. مقدار ارزش کنونی خالص پروژه با نرخ تنزیل ۱۲ درصد برابر ۳۳۶۶۰۰ دلار محاسبه شده و نرخ بازده اقتصادی پروژه برابر ۱۹ درصد به دست آمده است. در فهرست منابع. عنوان برحخی بررسی‌های اقتصادی مربوط به پروژه‌های آبخیزداری که از یافته‌ها 9 روش کار آزها برای ۳-۱- تعریف‌ها و مفهوم‌های به کاربرده شده آبخیز گستره‌ای است که به صورت بالقوه استعداد هدایت آب را به یک نقطه داشته باشد. یک قلمرو جغرافیایی معین فراهم‌شدن کیفیت و خواص فرایندهای بوم‌شناختی شده و کاربرد آب‌شناختی و فیتوتکنولوژی را در فعالیت‌های مدیریتی - آبخیزداری آبخیزداری را می‌توان فرآیند برنامه‌ریزی» تدوین و تکمیل مجموعه‌ی اقدام‌های در حوزه‌ی منابع طبیعی. کشاورزی و انسانی دانست که آرمانش دستیابی به منابع مورد نظر و مطلوب برای جامعه بدون لطمه‌خوردن به منابع آب و خاک ٩ ۷/1۵06 " 0۵6۵ ۱/۰ 6۳1 م8 200 ۷/۲۵ بش۸ حق ۲۳ 1 * ۱/۱۵۵۵ (۱۷/11۸) دهاز اناه۸ 1۵۳۵0۵1 ۳ سدح کمنازده نا ۱/1۵/۵۵ * (۳۳۸7) ۳۳۵[۵01 7۳۵۳۵1۵۵ 200 بی‌نام۳ دم‌یمکهط آو 31 اصه آهاص وزج ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۵ کلی. آبخیزداری فرایند شناخت. سیاست‌گذاری و تنظیم یک مجموعه اقدامات در ارتباط با حفظ و احیای منابع و بهره‌برداری معقول از منابع یک حوضه بدون اثرات زیان‌بار در محیط طبیعی است. برای مثال در ارتفاعات حوزه رود لوکوس"" در مراکش سدهای تنظیم‌کننده"" با هدف مهار فرسایش ساخته شده است تا فرایند فرسایش کاهش داده شود. در طول تپه‌های آندین" در پرو با هدف تولید چوب هیزمی و کاهش سرعت فرسایش دامنه‌های شیبدار درخت‌های اکالیپتوس کاشته شده است. اگر چه دانشمندان غربی, پیشینه اجرای پروژه‌های آبخیزداری را قرن ۲۰ میلادی بیان می‌کنند اما بر پایه دیده‌های فراوان. پیشینه اجرای آنها در آیران به سال‌های بسیار دورتر برمی‌گردد. از جمله آنها می‌توان به سد دوّل ابراهیمی پشت بند خنج در استان فارس اشاره کرد (بلندترین‌سد کهنی که برای نگ هداری خاک ساخته شده است). همچنین می‌توان به کارهایی که در آبریز شور مهران یا آبریز رود دهرود انجام شده نیز اشاره کرد." بعضی از فعالیت‌های آبخیزداری برای برگرداندن و بازیابی (احیا) زمین‌های فرسایش‌یافته و گاهی برای جلوگیری از تخریب خاک در آینده انجام می‌شوند. - پروژه آبخیزداری به طور معمول در هر کشورء یک برنامه ملی با جزییات کامل برای توسعه اقتصادی و اجتماعی و رسیدن به هدف‌های اجتماعی وجود دارد. این برنامه ملی شامل اجرای پروژه‌های جزیی‌تر است. به طور ویژه» در پروژه‌های آبخیزداری, هدف‌های توسعه پایدار دنبال می‌شود و ابزار مهمی هستند تا از راه آنها امکان دست‌یابی به توسعه پایدار فراهم شود. - عملیات آبخیزداری پروژه‌های آبخیزداری به نوبه خود شامل اجزای کوچک‌تری هستند که به آن عملیات"" گفته می‌شود و شامل سه گروه سازه‌ای, زیستی" و مدیریتی" هستند. منظور از عملیات آبخیزداری, به کارگیری مجموعه تمهیدات و تغییراتی در کاربری اراضی, پوشش گیاهی و سایر اقدم‌های سازه‌ای و غیرسازه‌ای است که در یک حوضه آبخیز انجام می‌شود تا بتوان به هدف‌های آبخیزداری دست یافت. در زیر مجموعه هر عملیات آبخیزداری تعدادی فعالیت (اقدام) انجام می‌شود. برای مثال می‌توان به فعالیت‌های بذر پاشی و بذرکاری در عملیات زیستی و فعالیت‌های پخش سیلاب و بند خاکی در عملیات سازه‌ای اشاره کرد. در شکل (- ۱ ار تباط طرح. پروژه» عملیات و فعالیت آبخیزداری ارایه شده است. دبای ]۱۱ ۹ 2 کول لامعا ۶ 3 ۸6 ۹ ۱۴ سا 5 ۰ / ۰.۰ ۰ ارتفاع آن ۳۲/۲ متر است. ۱۵ جواهری, پرهام و محسن جواهری (۱۳۸۵)» "چاره‌ی آب در تاریخ فارس". جلد سوم, چاپ اول, سازمان آب منطقه‌ای فارس, بوشهر و کهکیلویه و بویر احمد 1 : ۳110 ۰ و 17 01010 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری 3333333333 ا طرح‌های (ملی) ۱ 0 ]۱131102 ۱ ۱ ۱ (۳۳۵8۲۵۲۳) ۱ زر رک ۱ دک نک ک ۲ ۱ پروژه‌های آبخیزداری ‏ ! ۷/۵۱۵۲۹۵۵ ا ۱ ۳۳۵۵۱5 ۱۵۵806۵۱ ۱ زا با با را با با را را را را با را با با را ار ار نا ۱ نا نا نا ۲ ۱ عملیات آبخیزداری ۱ ۱ ۱ ای ۱۱:۱۹ ا 7 ۱۵۵806۵۱۳۳۵۵۱۱۲۴ ۱ یی ۱ ا ۷۳0 ۱ افعالیت (اقدام) ابخیزداری . ۱ ا ب(از۷اا۸ ۱1۵۵80۵۱ ۱ سا سس یس ی ی شکل -۱. طرح, پروژه. عملیات و فعالیت آبخیزداری - نهاده‌ها (ورودی‌های) پروژه‌های آبخیزداری اجرای پروژه‌های آبخیزداری با به کار گیری نیروی انسانی. مصالح ساختمانی, ماشین‌آلات. بذدر نهال و ... همراه است که اینها نهاده‌های مورد نیاز پروژه‌های آبخیزداری هستند. - ستانده‌ها (خروجی‌های) پروژه‌های آبخیزداری ستانده‌های این پروژه‌ها شامل دو د بحتر است: اثرها و پیامدهای فیزیکی اثرها و پیامدهای مالی تفاوت اثرها و پیامدهای فیزیکی در شرایط با و بدون اجرای پروژه به عنوان ستانده فیزیکی پروژه است. همین‌طور تفاوت اثرها و پیامدهای مالی در شرایط با و بدون اجرای پروژه به عنوان ستانده مالی پروژه است. - اثرها و پیامدهای فیزیکی اجرای پروژه‌های آبخیزداری دارای اثرهای مستقیم و یا پیامدهایی است. پیامدهای فیزیکی به دنبال اثرها به دست می‌آید. برای مثال کاهش فرسایش یکی از اثرهای مستقیم پروژه‌های آبخیزداری است. پس از کاهش فرسایش, ممکن است رسوب‌گذاری در کانال‌های آبیاری کاهش یابد که این کاهش رسوب‌گذاری در کانال‌های آبیاری, پیامد اجرای پروژه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷ - اثرها و پیامدهای مالی به دنبال رخداد اثرها و پیامدهای فیزیکی. آثرها و پیامدهای مالی به دست می‌آیند. در مثال پیشین, کاهش رسوب‌گذاری در کانال موجب کاهش هزینه لایروبی می‌شود که مورد آخیر. اثر مالی اجرای پروژه است. یا اینکه اجرای پروژه موجب افزایش تولیدات کشاورزی شده است که همان اثر مالی اجرای پروژه است. افزایش تولیدات ممکن است موجب افزایش درأمد ساکنان حوضه آبخیز شود که همان پیامد مالی اجرای پروژه است. - پیامدهای اجتماعی افزایش اشتغال و کاهش مهاجرت آبخیزنشینان جزء پیامدهای اجتماعی اجرای این پروژه‌هاست. - پیامدهای زیست محیطی این پیامدها به طور معمول به دنبال مجموعه‌ای از روی‌دادهایی که در زیست‌بوم رخ می‌دهد. ایجاد می‌شوند. از این دست می‌توان به تغییر در کیفیت آب زیرزمینی. فرسایش خاک. رسوب‌گذاری, تغییر در نوع زیست‌بوم‌ها و پایداری گوناگونی (تنوع) زیستی» سطح آب زیرزمینی» شور و قلیایی‌شدن خاک و باتلاقی‌شدن زمین نام برد. اجرای پروژه‌های آبخیزداری ممکن است موجب حفظ یا نابودی زیستگاه حیات وحش یا گوناگونی زیستی شود. چنین موردهایی به عنوان پیامدهای - انواع ارزیابی اثرها و پیامدهای پروژه‌های آبخیزداری پروژه‌های آبخیزداری نیز هم‌چون سایر پروژه‌های عمرانی دارای ۴ اثر (پیامد): زیست‌محیطی "". اجتماعی "". اقتصادی"" و نوزیعی هستند. همین آثار و یا پیامدها مورد ارزیابی (ارزش‌یابی ) قرار می‌گیرند. برای مثال گفته می‌شود: آرزیابی - آرزیابی اثرها و پیامدهای اقتصادی (مالی) از یک دیدگاه آثار و پیامدهای اقتصادی هر پروژه‌ی آبخیزداری شامل منافع و هزینه‌های آن است. منافع اقتصادی به دو بخش مستقیم (اولیه) و غیرمستقیم تقسیم می‌شود. مهم‌ترین اثرهای اقتصادی مستقیم پروزه شامل نتایج فوری ناشی از 01 ۳۵۷۱۳۵۱۳۵۵۱۵۱ ۱۳ 1 آوزه۹۵ ۷ 01 00016 2۱ 01 ]21 ابا دز 2۶ "" مطالب این بند از منبع زیر (با اندکی تجدیدنظر) گرفته شده است: سازمان مدیریت و برنامه‌ریز کشور و وزارت نیرو (۱۳۸۴)» "راهنمای تشخیص اثرهای اقتصادی, اجتماعی. ارزش‌گذاری و توجیه اقتصادی طرح‌های توسعه منابع آب". نشریه شماره ۳۳۱. 1 که کی ۸ 9 ر 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری اجرای پروژه مانند افزایش و یا کاهش تولیدات کشاورزی (زراعی» باغی. دامی و آبزیان) *" و فرآورده‌های جنگلی و مرتعی (چوب. علوفه. دار خوراک و ..) است. منافع غیرمستقیم شامل فایده‌های پیشین و پسین ناشی از اجرای پروژه است. مانند افزایش درآمد بنگاه‌های تولیدکننده نهاده‌های لازم برای اجرای پروژه و افزایش اشتغال. هزینه‌های پروژه نیز شامل هزینه‌های مستقیم و وابسته است. هزینه‌های مستقیم شامل هزینه‌های مربوط به اجراء بهره‌برداری و نگهداری است. هزینه‌های وابسته شامل تمام هزینه‌هایی است که برای استفاده از محصولات پروژه وجود دارد. برای مثال می‌توان از هزینه‌های مربوط به تهیه نهاده‌های مورد نیاز برای تولیدات کشاورزی نام برد. ارزیابی پیامدهای اقتصادی پروژه بر این - ارزیابی اثرها و پیامدهای زیست‌محیطی برای آرزیابی پیامدهای زیست‌محیطی روش‌های مختلفی وجود دارد که در چهارچوب ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی"قرار می‌گیرند. چنین ارزیابی به طور معمول, آثار اجرای پروژه را بر زمینه‌هایی مانند منابع تجدیدپذیر (آب زیرزمینی, خاک. پوشش گیاهی و ...)» گوناگونی زیستی و ظرفیت زیست‌محیطی "" بررسی می‌کند. آثاری که قابل ارزش گذاری‌اند در چارچوب تحلیل منفعت - هزینه قابل ارزیابی هستند. آثاری نیز که قابل ارزش‌گذاری نیستند از راه تعیین تمایل به پرداخت"" یا تمایل به دریافت "" افراد جامعهء ارزیابی می‌شوند. از نظر فنیء هزینه‌ها از طریق تمایل به جبران ضرر (۱۷۷1/۸) و منافع از طریق تمایل به پرداخت (۷۷1۳) برای تامین کالاها و خدمات زیست‌محیطی برآورد - ارزیابی اثرها و پیامدهای اجتماعی پیامدهای پروژه بر زندگی آبخیزنشینان, سازمان جوامع محلی, ارتباطات انسانی و فرهنگ یا ارتباطات میان جامعه محلی جزو قلمرو پیامدهای اجتماعی پروژه هستند. این پیامدها به عوامل دیگری مانند روابط خویشاوندی» جنسیت و گروه‌های اجتماعی واقع در محیط پروژه بستگی دارد. - ارزیابی اثرها و پیامدهای توزیعی (در آمد) شیوه بهره‌مندی گروه‌های مختلف اجتماعی از آثار و پیامدهای مثبت و منفی پروژه در پیامدهای توزیعی دیده می‌شود. در این دیدگاه راه‌های مختلفی برای گروه‌بندی جامعه و سنجش آثار و پیامدهای اجرای پروژه نسبت به آن‌ها وجود دارد *" تغییر تولیدات کشاورزی می‌تواند ناشی از افزایش آب زیرزمینی. تغییر کاربری زمین. تغییر میزان جریان آب سیلاب و ... باشد. دزدلواه ۸ 01-0۵1 ۳ (1۸ن1) 10:31 خ0 ۸۵9 130201 ها دنز 2۹ |۵ا ۳۵۷۱۳۵۵۳۵ ۳ (۱۷/۲۳) و۳ 70 دده جر ۱۵ [:/۷ ۹ ٩۱ ۷۷:۱۱ ۵۵۵ 10 ۸۵0001 )۷۷/۲۸( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات زمانی آثار درآمدی پروژه بب پس پروژه‌های آبخیزداری ۴-۱- فهرست عملیات فهرست عملیات و فعالیت جدول (۱-۱) آرایه شده اس اد درآمدی. طبقات اقتصادی و اجتماعی. ۰ کرد. ی اصلی پروژه‌های آبخیزداری و منابع نبه‌های اجتماعی و توزیعی ناشی از ا< ی آبخیزداری کدام از گروه‌های عملیات آبخیزداری فعالیت‌های پروژه‌های عملیات آبخیزداری نوع پروزه ۹ مناطق جغرافیایی و توزیع یش‌تر ناظر بر پیامدهای ب ارزیابی اقتصادی انجام طبیعی (نگهداشت آب و رای پروژه‌های آبخیزداری در کشور اجرا می‌شود در -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ تعریف برخی از فعالیت‌هاء توجه قرار می‌گیرند شامل : جریان قرار داده می‌شود را - گابیون (بند توری سا را به وسیله سیم به بدنه م راهنمای ارز بابی اقتصاد ر است: ها ۱۰ تا ۱۵ متر است. عواملی که در انه از پایین‌ترین سطح کناری رودخانه که از تورهایی که داخل آن را از لاشه س ست. ابعاد آن ۱( متر و وزن آن معا دها که به صورت خشکه‌چین درست م ی پروژه‌های آبخیزداری ساختمان این سدهاً مورد تا بالاترین ارتفاع معمولی نگ پر می‌کنند و درب آن ی‌شوند. نباید دارای ارتفاع -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات )۱ - بندهای بتنی: این بندها برای حوزه‌های آبریز بزرگ و یا برای خندق‌هایی که جریان آب در آنها دایمی است. - بند چپری و چوبی: بندهای چپری و چوبی که از تیرهای چوبی و شاخ و برگ درختان به صورت به هم بافته شده - دیوار ساحلی: در کناره آبراهه‌ها به منظور هدایت آب و جلوگیری از شسته‌شدن بغل آبراهه اقدام به ساخت دیوار چیدن سنگ در روی بدنه و منظم‌کردن سنگ‌هایی که روی بدنه قرار دارد انجام می‌شود. - سکوبندی یا تراس‌بندی: استفاده از سکوبندی و تراس‌بندی باهدف نگهداری آب‌های جاری, کاهش سرعت آب و در نتیجه رشد گیاهان, کاهش فرسایش و افزایش میزان زهکشی خاک صورت می‌گیرد. هدف از سکوبندی, تبدیل یک شیب تند به تعدادی پله با سطح تقریباً کم شیب با دیواره‌های تقریباً عمودی است. - بانکت‌بندی: بانکت. خاکریز یا تلی از خاک و یا دیواری سنگی ملاتی است که عمود بر خط بزرگترین شیب. به منظور مهار سیلاب‌ها و کاهش فرسایش ساخته می‌شود. همچنین به منظور کاهش سرعت رواناب و حفظ خاک در روی دامنه‌ها اجرا می‌گردد. - دایک خاکی: در نقاطی از رودخانه که پیچ و خم‌های زیادی وجود دارد و شدت برخورد آب به کناره‌های رودخانه زیاد است یک با دو دیواره موازی در طرفین بستر رودخانه ایجاد می‌کنند که آب به طرف محور بستر هدایت می‌شود. - اپی (۳۱): به معنی آب‌شکن و نقش آن این است که جریان آب کناره رودخانه را به طرف وسط رودخانه هدایت می‌کند و سرعت آب در کناره‌ها را کاهش می‌دهد. همجنین برای حفظ دیواره‌های در حال فرسایش ابراهه‌ها و یا برای رسوبگیری رسوبات آبراهه‌ای احداث می‌شوند. - کنتور فارو: ایجاد نهر یا فارو بر روی مراتع شیب‌دار و تخریب‌شده به منظور کنترل فرسایش و افزایش نفوذپذیری آب در خاک صورت می‌گیرد. - پیتینگ (ع111118): عبارت است از ایجاد چاله‌های کوچک قایقی‌شکل در مراتع جهت نگهداری باران و هرزآبها و نفوذ آن در خاک به منظور افزایش رطوبت قابل استفاده گیاهان و در نتیجه افزایش تولید علوفه. ۵-۱- مراحل ارزیابی پروژه‌های آبخیزداری مربوط بوده و تمام جنبه‌های مالی و اقتصادی موجود در تخمین‌ها یا آرزیابی‌های پروژه را شامل می‌شوند. در این دستور کار در حد توأن برخی از این مراحل تشریح می‌شوند. تعیین هدف‌های پروژه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۳ راهنمای ارز بابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری شناسایی نهاده‌ها و ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری شناسایی نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری نهاده‌های مورد نیاز عملیات سازه‌ای عملیات نهاده‌های مورد نیاز عملیات زیستی شناسایی ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری تعیین منافع پروژه در شرایط آینده با و بدون اجرای هر کدام از عملیات یک پروژه آبخیزداری تعیین آثرها و پیامدهای فیزیکی تعیین اثرها و پیامدهای مالی ارزش گذاری نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری ارزش گذاری اثرها و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری مقایسه منافع و هزینه‌های پروژه‌های آبخیزداری تعیین فراسنجه‌ها و شاخص‌های محاسبات اقتصادی, تعیین جدول گردش نقدینگی پروژه محاسبه سنجه‌های تنزیلی ارزش‌گذاری پروژه (ارزش کنونی پروژه» نسبت منفعت به هزینه و...). آیا فایده‌های پروزه بیشتر از هزینه‌ها است؟ اثرات بودجه‌ای پروژه بر موسسات و افراد چیست؟ یا اجرای پروژه, ثبات اقتصادی نواحی که در شعاع تاثیر آن هستند را افزایش خواهد داد؟ آیا اثرات به دست آمده بر موازنه پرداخت‌های خارجی اثر می‌گذارند؟ یا این پروژه برای تمام سازمان‌های خصوصی که منابعی را صرف می‌کنند تا با آن کار کنند. جذاب خواهد بود؟ تحلیل حساسیت پروژه: این تحلییل‌ها برای ما مشخص می‌کند سنجه‌های تنزیلی پروژه چگونه با تغییرات موجود در فرضیاتی که به عوامل قیمت‌هاء ارزش‌هاء ارتباطات میان ورودی و خروجی, آندازه پروژه و... ارتباط دارد. تغییر می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- پچ ۰ بانی نهاده‌ها و پروزه‌های فصل ۲ ستانده‌های آبخیزداری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آیخیزداری ۵ ۱-۲- چهارچوب کلی شناسایی نهاده‌ها و ستانده‌ها شکل‌های (۱-۲) و (۲-۲) به ترتیب فرایند اثرات پروزژه‌های آبخیزداری بر نگهداشت خاک و تولید آب را نشان می‌دهند. - تولید آب - افزایش سطح آب زیرزمینی یا جریان پایه آب سطحی در حوزه - جلوگیری از تغییر ناگهانی هوا (کاهش حجم یا شدت کولاک و طوفان) - پایین آوردن سطح آب سفره زیرزمینی در زمین‌های باتلاقی -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری اجرای طرح‌های آبخیزداری با هدف تثبیت خاک ۱ کاهش فرسایش توده‌ای خاک کاهش فرسایش خندقی کاهش فرسایش سطحی افزایش بهره‌وری افزایش جریانات کاهش افزایش افزایش افزایش ظرفیت آبی اثرات بهبود تولید ظرفیت حوضچه‌های آب کانال‌های آب سیلاب ماهی کاهش فراوانی سیلاب محلی (کاهش نرخ ظرفیت رسوب گذاری) آبیاری تولید افزایش جلو گیری از افزایش افزایش کاهش افزایش ماهی عملکرد خسارت‌ها بهره‌وری انرزی لایرویی محصول محصولات زراعی» وس و شکل ۱-۲. اثرات فیزیکی و مالی ناشی از عملیات تثبیت‌سازی خاک. (19867) .[۵ 21 ,./1.۸] ,0078011961) ارزش گذاری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آبخیزداری ۷ تغسرات در تولمد غذا و دی 5 5 فعالیت‌هاء تغییرات در تولید چوب» غذا و دیگر طرح‌های آبخیزداری که با هدف تولید آب یا تغییر در ی محصولات در ود ضعیت موجود (بدون پروزه) * مس 1 ا ۱ 4 آبخیزداری جریان آب سطحی حوضه اجرا می‌شوند. پایین آوردن سطح جلو گیری از تغییر افزایش آب زیرزمینی یا تولید آب اثرات آب سفره‌ی زیرزمینی ی : اف این بان تانه 1 : ناگهانی هوا (کاهش گرایس جریال پایهی اب فیزیکی سطحی حوضه کولااک و طوفان) افزایش ذخیره آب افزایش کاهش فراوانی بهره‌وری سیلاب محلی زمین‌های (کاهش نرخ ۹ افزایش باتلاقی رسوب گذاری) لبم 5 ۶ ر فراوانی افزایش چوب جلو گیری از افزایش عرضه‌ی آب افزایش ۱ و محصول. خسارت‌ها شهری و افزایش آب برای محصولات ا۱" مقادیر قابل دام و حیات سایر کاربردها زراعی و باغعی ارزش گذاری 8 خسارت‌ها وحش (انرژی برق‌آبی» ماهی گیری» صنعت و ...) شکل ۲-۲. اثرات فیزیکی و مالی ناشی از طرح‌های آبخیزداری که با هدف تولید آب یا تغییر جریان آب سطحی حوزه اجرا می‌شوند. (1967) .|۵2 ۵1 .۲1.3 ,06782686 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری ۳۲-۲ شناسابی نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری شناسایی نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری به مراتب آسان‌تر از شناسایی و تعیین ستانده‌های آن است. جزییات مربوط به نهاده‌های هر کدام از عملیات سازه‌ای و زیستی در بندهای ۱-۲-۲ و ۲-۲-۲ و جدول‌های (۱-۲) تا (۱۹-۲) آمده است. این موارد از فهرست بهای پایه منابع طبیعی و آبخیزداری استخراج شده است. ۱-۲-۲- نهاده‌های مورد نیاز عملیات سازه‌ای جدول ۱-۲. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه‌ی بند خاکی و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاد و رد۵ ۱ :[ / ۱ نده های پروژه های آیخیزداری جدول ۲ ۲. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه سنگی ملاتی شرح خاکبرداری بارگیری و حمل مواد سنگریزی پشت دیوارها (درناز) با سنگ قلوه خشکه‌چینی (بلوکاژ) با سنگ لاشه بنایی با سنگ لاشه و ملات ماسه سیمان نماسازی تعبیه درز انقطاع در بنایی‌های سنگی دستمزد نصب و تعبیه لوله به عنوان زهکش تهیه و حمل مصالح فیلتر دانه‌بندی‌شده تهیه و اجرای بتن با شن و ماسه طبیعی حمل سیمان جدول ۲ ۳. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه توری سنگی شرح خاک‌برداری بارگیری و حمل مواد 4 ساخت ونصب توری‌سنگ با تورسیمی گالوانیزه ۱۳ (کیلوگرم در متر مکعب) و سنگ لا تهیه و حمل مصالح قشر فیلتر دانه‌بندی‌شده اندود سیمانی حما ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای ارز بابی اقتصادی پر جدول ۲ ۴. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه خشکه چین شرح خاک‌برداری بارگیری و حمل مواد تهیه و حمل مصالح قشر فیلتر دانه‌بندی‌شده اندود سیمانی حما ای ول ۲ ۵. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه احداث جاده دسترسی شرح تعیین مسیر و احداث راه دسترسی جدول ۲ ۶. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بند بتنی شرح خاک‌برداری بارگیری و حمل مواد تهیه و اجرای بتن تعبیه درز انقطاع در بنایی‌های سنگی دستمزد نصب و تعبیه لوله به عنوان زهکش تهیه و حمل مصالح فیلتر دانه‌بندی‌شده حمل سیمان وژه‌های آبخیزداری 3333333333333333 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آیخیزداری )۳ ۱ جدول ۲ ۷. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه احداث بانکت جدول ۲ ۸. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه احداث پیتینگ جدول ۹-۲. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بندچوبی (چپری) تهیه و نصب تیرک‌ها و دستک‌های مایل و نیز پشت بند نگهدارنده جدول ۱۰-۲. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بند سبک تهیه و نصب انواع پایه‌های فلزی ساده و سبک -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای ارز بابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری وی ۳-۲-۲ جزبیات نهاده‌های مورد نیاز عملیات زیستی جدول ۱۱-۲. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه کیه‌کاری جدول ۲ ۱۲. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بذرپاشی و جدول ۲ ۱۳. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه بذرکاری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آبخیزداری ۳۳ جدول ۲ ۱۴. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه نهال‌کاری کاشت انواع نهال و قلمه ریشه‌دار پاجوش حمل گیاهان بوته‌ای و گلدانی ده اختلاط خاک با کود و ماسه برای مصارف گلخانه‌ای و نهالستان با نیروی کارگری (اختلاط سه گانه) احداث تشتک یا چاله فلسی برای نهال‌های تازه کاشت به وسیله کار گر (چاله‌های ذخیره آب و آبگیر) مرمت تشتک‌های احدائی (چاله آبگیر درخت) کاشت آنواع قلمه (قلمه‌کاری) به صورت مستقیم در بستر اصلی (عرصه) شامل کاشت قلمه و خاک‌ریزی آبیاری اول در زمین‌های نرم جدول ۲ ۱۵. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه حفاظت و قرق جدول ۲ ۱۶. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه اصلاح شخم بیل‌زدن. برگردان خاک. پوک‌کردن و آماده‌ کردن خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۱ 2 راهنمای ارز بابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری جدول ۲ ۱۷. شرح جزبیات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه کنتور فارو ایحاد جوی و پشته (فا رو و9 مرمت و اصلاح جوی و پشته توسط کارگر سک ما سس جدول ۲ ۱۸. شرح جزییات و نهاده‌های مورد نیاز پروژه مراقبت و آبیاری شرح ضد عفونی کردن بذر با سموم مورد نیاز نگهداری قلمه در شرایط مناسب تا مهیا شدن شرایط لازم برای کشت در آوردن نهال از خاک در خزانه یا نهالستان دستمزد بسته‌بندی نهال‌ها در نهالستان و گونی‌پیجچ کردن آنها با تمام مصالح لازم دستمزد بسته‌بندی قلمه‌ها در محل تهیه قلمه یا نهالستان و گونی‌پیچ کردن آنها با تمام مصالح لازم دستمزد سمپاشی و دفع کامل علف‌های هرز در خزانه و نهالستان با استفاده سموم علف‌کش به وسیله کارگر دستمزد پوشش نهال‌ها تا ارتفاع ۲ متر برای جلوگیری از سوختگی برگ‌ها در اثر تابش خورشید یا یخ‌زدگی (احدات سایه‌بان یا چپرکردن) احداث سایه‌بان برای گیاهان و جوانه‌های تازه کاشت حفاظت نهال‌ها از سرمازدگی با روش‌های گرمایی به ازای هر شبانه روز محافظت نصب و بستن چوب قیم ساده به منظور استقرار قلمه‌ها و نهال‌ها تهیه و احداث داریست به منظور استقرار نهال‌ها شاخه‌زنی نهال‌ها هرس سبر سله‌شکنی در نهالستان و خزانه دستمزد آبیاری با استفاده از جذب‌کننده‌های رطوبت (شیمیایی و بیوشیمی) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آیخیزداری ۳۵ جدول ۲ ۱۹. . شرح حزبیات 9 نهاده‌های مورد نیاز پروژه چاله‌های فلسی احداث تشتک یا چاله‌های فلسی ۳-۲-۲ ارزش‌گذاری نهاده‌های پروژه‌های آبخیزداری ارزش‌گذاری نهاده‌های بالا بر پایه فهرست بهای آبخیزداری و منابع طبیعی که برای هر کدام از ردیف‌های جدول بالا دارای بهای مشخصی است استخراج و در مقادیر کار مورد نیاز ضرب می‌شود تا هزینه کل اجرای عملیات آبخیزداری و منابع طبیعی به دست آید. ۳-۲ شناسایی ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری همان‌طور که پیش تر گفته شد ستانده‌های ناشی از اجرای پروژه‌های آبخیزداری شامل ۲ مورد زیر است: اثرها و پیامدهای فیزیکی اترها و پیامدهای مالی اثرها و پیامده‌ای بالا در دو وضعیت با و بدون اجرای پروژه اندازه گیری می‌شود و تفاوت شرایط آینده با و بدون اجرای پروزه به عنوان ستانده اجرای پروزه است. ۱-۳-۲ فهرست ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری هر کدام از اثراتی که در ادامه ارایه شده است در دو وضعیت آینده با و بدون اجرای پروژه اندازه گیری می‌شود و تفاوت آن دو به عنوان ستانده اجرای پروژه‌های آبخیزداری است. ۱-۱-۳-۲ فهرست اثرها و پیامدهای فیزیکی انجام می‌شود. برای سنجش برخی از این شاخص‌ها می‌توان از دستوالعمل "پایش و ارزشیابی مدیریت منابع طبیعی و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ و شاخص اثرها و پیامدهای فیزیکی رسوب‌گذاری در پایین‌دست ۳ تغییر ارتفاع (سطح) زمین‌های جنگلی زمین‌های زراعی ۱۳ ۱۴ (زیرزمینی یا سطحی) ۱۵ گونه‌های جنگلی در هکتار راهنمای ارز یابی اقنصادی پروژه‌های آبخیزداری جدول ۲۰-۲. فهرست شاخص‌های تعیین کننده اثرها و پیامدهای فیزیکی شرح منظور از تغییر در فرسایش, تغییر در انواع فرسایش (سطحی. خندقی. شیاری, بین‌شیاری. آبراهه‌ای و توده‌ای) در شرایط با و بدون اجرای پروژه است. رسوباتی که از بالادست حوضه جدا می‌شوند در پایین‌دست ته‌نشین می‌شوند. اجرای یک پروژه آبخیزداری و منابع طبیعی مانع از افزایش رسوبات در پایین دست می‌شود. بخشی از آثار اجرای پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی, تغییر در ارتفاع آب زیرزمینی از سطح زمین و تغییر در حجم آب زیرزمینی است. پروژه‌های زیستی. سازه‌ای و مدیریت مراتع می‌توانند بر نفوذ آب به داخل زمین در محل اجرای پروژه یا پایین‌دست حوضه آبخیز موثر باشند. تغییر در کمیت آب توسط مجموعه‌ای از فعالیت‌های ویژه چون اگر آب جاری شود میزان زیادی از آن توسط فرآیند تبخیر از بین می‌رود. جنگل‌کاری و کاشت درختان دارای میزان تبخیر و تعرق بالاتری نسبت به دیگر پوشش‌های گیاهی است. به دنبال اجرای یک پروژه آبخیزداری و منابع طبیعی. مساحت زمین‌های جنگلی می‌تواند کاهش یا افزایش یابد. برای مثال در یک پروژه صیانت جنگل, برای ایجاد معیشت جایگزین (پروژه صنعتی) ممکن است بخشی از زمین‌های جنگلی از بین برود و از سوی دیگر با کاشت نهال. وسعت زمین‌های جنگلی در بخش دیگری از حوضه افزایش یاید. جلوگیری از کاشت محصولات زراعی در مراتع تغییر کاربری داده شده و زیراشکوب درختان جنگلی, از موارد شاخص تغییر در مساحت زمین‌های زراعی است که به دنبال اجرای یک پروژه آبخیزداری و منابع طبیعی اتفاق می‌افتد. یا اینکه ممکن است با فراهم‌شدن آب. زمین‌های بدون استفاده در پایین‌دست زیر کشت بروند. کاشت محصولات باغی دیم با هدف بهبود کاربری زمین‌های شیب‌دار در حوضه از جمله موردهای تغییر این تغییر بیش‌تر ناشی از اجرای پروژه‌های مدیریتی (کنترل چراء قرق و ..) و زیستی (کاشت گونه‌های مختلف مرتعی) است. اجرای یک پروژه آبخیزداری و منابع طبیعی در محدوده آبخیز می‌تواند موجب تغییر در شرایط آب وهوایی منطقه شود. حفظ منابع طبیعی (آب. خاک و پوشش گیاهی) موجب حفظ زیستگاه حیات وحش می‌شود. در عین حال اجرای پروژه ممکن است موجب تخریب زیستگاه حیات وحش شود. منابع آب و خاک و پوشش گیاهی اثر می‌گذارد. گاهی برخی مواد محلول در آب به عمق نفوذ کرده و سبب آلوده‌شدن آب زیرزمینی می‌شود. کیفیت شمیایی آب سطحی از فرسایش و رسوب‌گذاری اثر می‌پذیرد. هنگامی که رسوبات (خاک فرسایش‌یافته) یا روان‌آب سطحی, مقدار فراوانی از مواد شیمیایی را با خود ببرد. این می‌تواند اثرها و هزینه‌های فراوانی را بر ما تحمیل کند. این مواد شیمیایی باعث مرگ ماهی‌ها می‌شود. تولیدات کشاورزی را کاهش می‌دهد و باعث تجمع جلیک‌ها در منابع آبی و کانال‌ها می‌شود. همه این‌ها هزینه‌آور است و همه این‌ها جزء هزینه‌هایی هستند که می‌توان از ایجاد آن‌ها جلوگیری کرد و آن‌ها را کاهش داد. تغییر کیفی آب بر ارزش ملک‌ها اثر می‌گذارد. اجرای پروژه‌های زیستی با کاشت گونه‌های جدید همراه است که موجب تغییر در تعداد 9 تر کیب گونه های موجود می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دو ۳۲ اترهای و پیامد در دانن "پایش (۲۱-۲ م- شناسایی نهاده ها و سناند سس ادامه < شاخص اثرها و پیامدهای فیزیکی (تنوع) زیستی گونه‌های مرتعی و جنگلی به گونه‌های مطلوب (از شاخه‌زاد به دانه‌زاد) بهبود بافت ۴ ساختمان خاک افزایش مق َ و حاصلخیزی خاک تغییر در فرایند استفاده های فیزیکی بالا به وجود ن اقتصاد کشاورزی, علوم و آرزشیابی مدیریت مناب های پروژه های آبخیزداری ۳۷ جججججج ‏ م دول ۲۰-۲. فهرست شاخص‌های تعیین کننده اثرها و پیامدهای فیزیکی اجرای پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی موجب حفظ و یا نابودی گوناگونی زیستی می‌شود. حفظ منابع طبیعی (أآب. خاک و پوشش گیاهی) موجب تقویت زیست‌توده‌ها می‌شود. افزایش تولیدات جنگلی و مرتعی که به عنوان یکی از منفعت پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی است به دنبال روی تولید اثرگذار است اما ممکن است تاج پوشش برخی گونه ها زیاد شود ولی ارزش تولیدی (اقتصادی) نداشته این مورد جزء تغییرات کیفی پوشش جنگلی و مرتعی است که بر میزان تولیدات جنگلی و مرتعی اثر می‌گذارد. افزایش تولیدات جنگلی و مرتعی به دنبال تغییرات کیفی پوشش گیاهی (از شاخه‌زاد به دانه‌زاد) نیز پیش می‌آید. پس از اجرای پروژه‌هاء. همچنان که تغییرهای کمی (فرسایش و رسوب) روی می‌دهد. تغییر کیفی نیز در منابع خاک روی می‌دهد. این تغییر در کیفیت 0 کمیت تولیدات کشاورزی اثر می‌گذارد. جرو تغییرات کیفی منابع خاک است که به دنبال اجرای پروژه آبخیزداری 9 منابع طبیعی اتفاق می‌افتد. جزو تغییرات کیفی منابع خاک است که به دنبال اجرای پروژه آبخیزداری و منابع طبیعی اتفاق می‌افتد. جزو تغییرات کیفی منابع خاک است که به دنبال اجرای پروژه آبخیزداری و منابع طبیعی اتفاق می‌افتد. امدهای مالی می‌آیند به شرح زیر است. اندازه گیری اثرها و پیامدهای فیزیکی با کمک شیوه‌های رایج 5 ۰ یش ۰ ۰ ع ه ۰۰ ۰.۰ ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ تا 333333333 شاخص‌های اثرها تولید محصولات کشاورزی (زراعی, باغی. دامی. آبزیان. فرآورده‌های جنگلی و مرتعی) کشاورزی موجود تغییر کیفیت محصولات کاهش لایروبی کانال‌های (تغییر در میزان آب در دسترس برای آبیاری) کاهش زیان‌های سیلاب به تاسیسات. سکونتگاه‌ها و زمین‌های کشاورزی (زراعی. باغی. دامی. آبزیان. جنگلی و مرتعی) افزایش تولید انرژی برق‌آبی پیامدهای اجتماعی (مهاجرت. بیکاری و امید به زندگی) بهبود شاخص‌های توسعه انسانی (سواد. درآمد سرانه. سلامت و ...) تغییر در چشم‌اندازهای راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های ابخیزداری یی جدول ۲۱-۲. فهرست شاخص‌های تعیین کننده اثرها و پیامدهای مالی یکی از مهم‌ترین منفعت‌هایی که به دنبال اجرای پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی روی می‌دهد. تغییرات کمی در تولید محصولات کشاورزی است. افزایش گل آلودگی آب می‌تواند بر تولید ماهی در رودخانه‌ها اثر بگذارد. این تغییرات در برداشت و تولید ماهی را می‌توان با به کاربردن قیمت‌های بازاری یا قیمت‌های جایگزین بازاری برآورد کرد. تغییر در عملکرد محصولات کشاورزی موجود نیز به دنبال تغییر کیفی در منابع آب و خاک در حوضه روی می‌دهد. تغییر در کیفیت محصولات کشاورزی موجود نیز به دنبال تغییر کیفی در منابع آب و خاک در حوضه روی می‌دهد. گاهی اوقات اجرای پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی مانع از ورود رسوبات به کانال‌ها و شبکه‌های آبیاری و زهکشی می‌شود که این موضوع دسترسی کشاورزان به آب بیش‌تر را موجب می‌شود. جلوگیری از هزینه لایروبی و افزایش تولیدات کشاورزی به عنوان منفعت اجرای پروژه است. افزایش رسوبات باعث نیاز به اتاقک‌های ضد لجن. پاک‌کردن پی در بی کانال‌های آبیاری از رسوبات و کاهش بازده به دست آمده از آب‌های پخش شده می‌شود که همه این‌ها هزینه‌هایی ایجاد می‌کند. چنان‌چه آب کم‌تری در دسترس باشد. میزان تولید محصول آبی کاهش می‌یابد که ارزش کاهش تولیدات برابر منافع اجرای پروژه می‌شود. تامین آب از طریق احداث سد نیاز به احداث سازه‌های بزرگ دارد. جلوگیری از ورود رسوبات با اجرای پروژه در حوضه بالادست سدها.ء مانع از هدر رفتن این سرمایه‌گذاری‌ها می‌شود. با جلوگیری از رخ‌دادن سیلاب‌ها از زیان‌هایی که به دنبال آن روی می‌دهد می‌توان جلوگیری کرد. جلوگیری از این زیان‌ها همان منافع اجرای پروژه‌هایی است که با هدف کنترل سیلاب انجام می‌شود. در این رابطه می‌باید توجه داشت که از دوباره شماری خودداری کرد. برای مثال چنان‌چه منفعت‌های ناشی از کاهش زیان‌های سیلاب محاسبه شود و هم زمان کاهش بهره‌وری زمین در بالادست هم محاسبه شود. آن‌گاه دوباره‌شماری انجام شده است. کاهش نیروی برق‌آبی که به دنبال فرونشست رسوبات پشت سدها رخ می‌دهد ممکن است موجب نیاز به افزایش کاربرد ژنراتورهای دیزلی با هزینه بیش‌تر شود. هزینه اضافی برای ایجاد نیرو از ژنراتورهای دیزلی در مقایسه با هزینه تولید انرژی برق‌آبی است. در هر مورد. هزینه بالقوه اگر کاهش یابد باعث ایجاد یک منفعت می‌شود. بهبود شاخص‌های اجتماعی به دنبال بهبود شرایط زیستی و توسعه فعالیت‌های کشاورزی رخ می‌دهد. بهبود شاخص‌های توسعه انسانی به دنبال بهبود شرایط معیشتی 9 توسعه فعالیت‌های کشاورزی رخ می‌دهد. توسعه جنگل‌ها و مراتع موجب بهبود چشم‌اندازهای طبیعی می‌شود. بهبود امنیت غذایی به دنبال افزایش تولیدات کشاورزی روی می‌دهد. توسعه جنگل‌ها و مرتع‌ها موجب کاهش آلودگی صوتی می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آبخیزداری ۳۹ ۳-۱-۳-۲ - ارزش‌گذاری اثرها و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری برای ارزش‌گذاری ستانده‌های مالی این پروژه‌ها می‌توان به طور متقارن عمل کرد؛ یعنی همچنان که جلوگیری از زیان. جزء منافع پروژه است. منفعت‌های از دست‌رفته. هزینه هستند. پس روش‌های متفاوتی برای ارزش‌گذاری اثرهای پروژه آبخیزداری وجود دارد. انتخاب بین این دو بستگی به این پیش‌فرض دارد که آیا پروژه می‌خواهد جایگزین عرضه در کل از طرفی بیش‌تر اثرها و پیامدهای مالی ناشی از اجرای پروژه‌های آبخیزداری به آسانی قابل برآورد نیست. اگرچه برخی اثرها را می‌توان از نظر کمی برآورد کرد. اما نمی‌توان آن را به طور کامل ارزش‌گذاری کرد. گوناگونی ژنتیکی مثالی از این نوع اثر است. به عنوان مثال اگر یک حوضچه ساخته شود به طور مسلم زمانی که منبع آبی پر شود. برخی زیستگاه‌ها از بین می‌روند» فرض کنید که در این جا پرنده‌ی نادری یافت شود که با این کار نسل آن از بین می‌رود. در این حالت. این اثر را می‌توان برآورد کمی کرد اما ارزش‌گذاری آن بسیار سخت است. یعنی معلوم شده که یک گونه از بین رفته اما ارزش آن مشخص نیست. همچنین می‌توان به جنگل‌هایی اشاره کرد که دارای گوناگونی ژنتیکی بالایی هستند ولی ارزش‌گذاری آن پیچیده یا غیرممکن است. در برخی حوضچه‌ها و منابع آبی. برخی گونه‌های گیاهی دارویی وجود دارد که هنوز شناخته نشده‌اند و با پرشدن منبع از رسوب برای همیشه از بین می‌روند. به طور کلی دو رویکرد برای ارزش گذاری منافع ناشی از اجرای پروژه‌های آبخیزداری وجود دارد که در ادامه تشریح می‌شود: رویکرد پژوهشی (ارزش‌گذاری غیر مستقیم اثرها و پیامدهای مالی از راه اندازه گیری کیفی تغییرات منابع آب و خاک) رویکرد مهندسی مشاور (ارزش‌گذاری مستقیم اثرها و پیامدهای مالی بر پایه روش‌های ارزش‌گذاری بهره‌وری) شایان ذکر است که برای اندازه‌گیری اثرها و پیامدهای فیزیکی از شیوه‌های موجود در دانش‌های آبخیزداری, منابع طبیعی و علوم مهندسی کمک گرفته می‌شود. برای اندازه‌گیری اثرها و پیامدهای مالی در رویکرد پژوهشی. به - روبکرد پژوهشی در این رویکرد. ابتدا تغفییرات کیفی و کمی منابع آب و خاک اندازه‌گیری می‌شود. سپس با در نظرگرفتن هزینه جایگزین برای آن. می‌توان آثار مالی را ارزش‌گذاری کرد. برای مثال روش کلی در تعیین عناصر خاک به این صورت است که با استفاده از تله‌های رسوب‌گیر. اقدام به برداشت نمونه‌های رسوب و روان‌آب پس از پیشامد هر سیل می‌شود. میزان عناصر نمونه (مانند ازت) در آزمایشگاه اندازه‌گیری می‌شود. با کاربرد روش هزینه جایگزین. مقدار کود شیمیایی معادل برای میزان آزت از دست‌رفته محاسبه می‌شود. این هزینه به عنوان منافع ناشی از اجرای پروژه‌های تثبیت رسوبات در نظر گرفته می‌شود. یعنی با کنترل فرسایش, نیازی به هزینه برای کاربرد کودهای شیمایی به منظور نگه‌داشتن توان خاک به میزان پیش از فرسایش نخواهد بود. میزان و هزینه این صرفه‌جویی در مصرف کودها خود معیار سود حاصل از کاهش فرسایش است. در این جا دو گروه از روش‌ها وجود دارد که پرسش‌های متفاوتی را به دنبال دارد. اولین فرض این است -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری که میزان تولید محصول می‌تواند با افزایش میزان فرسایش کاهش یابد. در دومین روش فرض بر این است که میزان تولید ثابت است. در حالی که خاک دارای ویزژگی‌های فراوانی است که افزودن کود تنها بخشی از زیان‌های وارد شده به آن را جبران می‌کند. یعنی خاک بیش از یک ماده غذایی و محیط کشت است. این ویژگی‌ها مربوط به بافت خاک توان خاک برای حفظ رطوبت و توازن خُرد اندامگان "" است. پس نمی‌توان در کل آن را با ماده‌ای دیگر مثلا با افزودن کودهای شیمیایی مرمت و جبران کرد. بنابراین هر دو تکنیک به ما تخمینی کمینه از سود واقعی حفاظت خاک را می‌دهند. این رویکرد پژوهشی است و نیاز به پایش دقیق رسوبات جابه‌جا شده دارد. از طرفی اجرای این روش برای مطالعات موجود آبخیزداری که بیش‌تر با پیش‌بینی شرایط آینده پروژه روبرو هستند با مشکلات پایش همراه است. - رویکرد مهندسی مشاور مبنای این رویکرد.ء روش‌های ارزش‌گذاری مبتنی بر بهره‌وری است. چهارچوب کلی روش‌های ارزش‌گذاری مبتنی بر بهره‌وری نیز بر این پایه قرار دارد که پس از اجرای پروژه‌های آبخیزداری, تغییرات جدیدی در حوزه آبخیز روی می‌دهد. این تغییرهاء اثرها و پیامدهای فیزیکی را به دنبال دارند. آن چه با عنوان ستانده‌های مالی پروزژه‌های آبخیزداری شناخته می‌شوند. اثرها و پیامدهای مالی‌اند که قابل آرزش‌گذاری هستند و از اثرها و پیامدهای فیزیکی ناشی می‌شوند. پس اجرای هر عملیات آبخیزداری, موجب تغییراتی در حوزه آبخیز می‌شود و این تغییرها در نهایت منافعی را ایجاد می‌کند که می‌توان این منافع را ارزش‌گذاری کرد. تغییر میزان اثرها و پیامدهای مالی, نشان‌دهنده تغییرات بهره‌وری منابع است. این رویکرد تاثیر اجرای پروژه بر تغییرات در محصول را سنجش و ارزش‌گذاری می‌کند و برای ارزش‌گذاری تغییرات در تولید فعالیت‌های جنگل‌داری, ماهی‌گیری و کشاورزی بهترین کاربرد را دارد و می‌تواند نسبت به طیف وسیعی از فعالیت‌ها که بیش‌تر از پروژه‌های آبخیزداری تاثیر می‌پذیرند نیز به کار گرفته شود. شناسایی پیوندهای میان کاربری زمین‌ها در حوضه آبریز و بهره‌برداری از مخزن سد و نیاز به آبخیزداری نیز با این رویکرد قابل شناسایی است که تغییرات مربوط به رسوب و تغییرات حجمی- زمانی آب از این جمله است. برای بیان دقیق‌تر رویکرد بهره‌وری می‌توان از شکل (۳-۲) کمک گرفت. فرض شود که در بالادست یک حوزه آبخیز تعدادی پروژه آبخیزداری اجرا می‌شود. در شکل (۲-۲) نقطه (۸) اشاره به وضعیتی دارد که در آن. تغییراتی رخ نداده است. نقطه (13) بیشینه بهره‌وری یا ستانده (۷) است که در سطح 3) است و نقطه ) جایی است که استفاده بیش از اندازه زمین (ع) باعث اثر برگشت‌ناپذیر روی ستانده (۷) شده است. اجرای یک پروژه آبخیزداری موجب تغییرات فیزیکی در حوزه می‌شود؛ به طوری‌که وضعیت فیزیکی حوزه را دست‌کم در نقطه (,ر)) نگه می‌دارد. این وضعیت ناظر بر همان تفاوت با و بدون پروژه است؛ یعنی جلوگیری از رفتن به نقطه (ع۳) و تفاوت میزان ستانده (بهره‌وری) بین نقاط نام‌برده. همان تفاوت با و بدون پروژه است. ۹4 ۱/0۳05 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آبخیزداری ۳۱ میزان عناصر غذایی "" موجود در بالادست 7) آبخیز روی تولید ماهی (۷) در پایین‌دست اثر می‌گذارد. میزان عناصر غذایی در وضعیت اولیه در حوضچه اندازه‌گیری می‌شود. چنانچه حوضچه‌ی آب از نظر عناصر غذایی فقیر باشد (نقطه ۸) میزان تولید ماهی در سطح ۸ خواهد بود. با افزودن عناصر غذایی از بالادست (تا نقطه ,ر6)» سطح تولید به با می‌رسد. با افزودن عناصر غذایی بیش‌ترء میزان تولید ماهی کاهش پیدا می‌کند. اگر بیش از این میزان عناصر غذایی افزایش یابد (نقطه م) آن‌گاه وضعیت برگشتی پیش می‌آید. یعنی سطح تولید به کم‌تر از وضعیت اولیه یعنی وضعیتی می‌رسد که حوضچه دچار فقر عناصر غذایی بود. پس برای ارزش‌گذاری این اثرات. بهتر است وضعیت عناصر غذایی در دو وضعیت مشخص شود. مادامی که مفهوم ستانده مطرح می‌شود. منظور تغییرات آن در شرایط با و بدون اجرای پروژه است. این تفاوت. همان منافع اجرای پروژه آبخیزداری است. منظور از کاهش رسوب‌گذاری نیزء تفاوت رسوب‌گذاری در شرایط با و بدون پروژه است. یعنی در شرایط اجرا نشدن پروژه میزان مشخصی رسوب‌گذاری در حوزه وجود دارد که با اجرای پروژه از بخشی از رسوب‌گذاری جلوگیری می‌شود و یا این‌که از سرعت رسوب‌گذاری کاسته می‌شود. کاهش رسوب‌گذاری روی بهره‌وری یا ستانده اثر می‌گذارد که در واقع تفاوت ستانده در شرایط با و بدون پروژه‌ای که با هدف کاهش رسوب‌گذاری اجرا شده است به عنوان ستانده پروژه در نظر گرفته می‌شود شکا (۴-۲). ستانده )۳( ۷ را 6۵ و و و و و و و و و 20 2 ۸۸ جح میزان تغییرات فیزیکی حوزه آبخیز ۸) شکل ۳-۲. مثالی از یک رابطه‌ی فنی بین عوامل وابسته و مستقل در یک سامانه آبخیز به صورت یک تابع تولید. (1983) .اه اه 52/0۳5 ۳ ۸/۳۱۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای ارز یابی اقنصادی پروژه‌های آبخیزداری منافع پروژه ٍ ْ ۱ ستانده (در هکتار با دمم در زمان) کاهش ستانده (بهره‌وری) در شرایط آینده‌ی با پروژه تمه / ۱ ی کاهش ستانده (بهره‌وری) در شرایط آینده‌ی بدون پروژه آینده زمان شکل ۴-۲. کاربرد مفهوم "با" و "بدون " در یک طرح آبخیزداری, (1987) .۵1 ۵1 ...11 ,006۲8011800 تعیین منافع با و بدون پروژه گاهی اوقات کمی پیچیده‌تر می‌شود. برای مثال, یک پروژه تثبیت‌سازی وضعیت خاک در یک محدوده‌ی آبخیز را در نظر بگیرید. در شکل (۵-۲) دیده می‌شود که در شرایط اجرا نشدن پروژه, ستانده ابتدا با یک نرخ کاهنده و شیب تند کاهش پیدا می‌کند. از طرفی با اجرای پروژه نیز نمی‌توان با سرعت از این وضعیت جلوگیری کرد و علیرغم اجرای پروژه روند کاهنده تا مدتی (نقطه ]۲آ) ادامه خواهد داشت. پس از مدتی آثار پروژه بر ستانده آشکار می‌شود و وضعیت ستانده کم کم بهبود پیدا می‌کند و پس از نقطه (229 0 وضعیت ستانده تثبیت می‌شود. بدین ترتیب ناحیه (۳ل)7[7)) به عنوان تفاوت منافع با و بدون پروژه در نظر گرفته می‌شود. پس ممکن است در مرحله ابتدایی یک پروژه» مقدار واقعی ستانده کاهش پیدا کند و به طور معنی‌داری تا دستیابی به شرایط فزاینده» پایین‌تر از شرایط بدون پروژ قرار خواهد گرفت. در برخی موارد. منافع این پروژه به طور اشتباه, ناحیه (۳10۳) تعیین می‌شود. در واقع در این نقطه. در شرایط بدون پروژه, فقر خاک در طول مسیر (: ۸۳) ادامه پیدا می‌کند؛ چون نمی‌تواند دست‌ کم در وضعیت ثابت یعنی مسیر ((۸1) باقی بماند. پس ناحیه اضافی (۳1(۳ت)) منهای ناحیه (۸]10) هم‌چنان جزء منافع پروژه است. این ارزش پولی آن در ردیف هزینه‌های پروژه. آثار منفی آن در ارزیابی پروژه منظور می‌شود. پس, مفهوم با و بدون دارای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آبخیزداری ۳۳ دشواری‌هایی است که در هر صورت جنبه فرضی و کیفی هم پیدا می‌کند. به همین دلیل می‌باید توجه شود که کاهش حاصلخیزی خاک به ویژه برای ناحیه‌های دارای خاک‌های با عمق زیاد و حاصلخیز. به آسانی دیده نمی‌شود. در چنین مواردی (به ویژه برای کشورهای در حال توسعه)» بهره‌وری ممکن است نا یک زمان قابل قبول. در طول مسبر ((۸1) تا قبل از افتادن در سطح (:]۸) ثابت در نظر گرفته شود. منافع پروژه ٍ ٍ ته سا ۱ 6 و شرایط آینده‌ی با پروژه أ .. ستانده ۱ در ۱ ی اس ی اس ای اس این اس این اس ی اس ی سس ای سس وی اس اس یس ۰ زمان) شرایط آینده‌ی بدون پروژه آبنده زمان شکل ۵-۲. رابطه فرضی بین بهره‌وری و زمان برای شرایط با و بدون طرح مدبریت آبخیزداری. (1987) .|2۵ آ0 ..11.3/1 ,007011۵011) ۴-۲- روش‌های ارزش‌گذاری آثار و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری برای ارزش‌گذاری اترها و پیامدهای مالی در چارچوب هر کدام از رویکردهای بالاء از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد روش مورد استفاده در رویکرد پژوهشی, روش هزینه جایگزین یا هزینه پیشگیری است. سایر روش‌ها بیش‌تر در رویکرد بهره‌وری مورد استفاده قرار می‌گیرد. در جدول (۲۲-۲) خلاصه روش‌های ارزش‌گذاری اثرها و پیامدهای مالی پروژه‌های آبخیزداری ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ جدول ۲ ۲۲. خلاصه روش‌های ارزش گذاری اثرها قابل ارزش‌گذاری در حوزه آبخیز در شرایط با و بدون پروژه تولید محصولات کشاورزی جدید لایروبی کانال‌های آبیاری در پایین‌دست جلوگیری از خسارت مخزن (ذخیره آب در سدهای پایین‌دست) خسارت سیلاب به تاسیسات و سکونتگاه‌ها ۵ تولید انرژی برقآبی تامین یا تغییر در کیفیت آب شهری. روستایی و صنعتر تفریح و گردشگری پرهیز از آلودگی هوا در اثر انتشار گاز حاصل از سوخت‌های فسیلی جلوگیری از بیماری و ایجاد سلامتی ۰ 0۳۵[0 1332820161 ۷۷۵15160 اه آهدله 200 ۲0۵۵۵ ۱-۴-۲- روش بودجه‌بندی در صورتی که آثار اجرای پروژه‌های آبخیزداری موجب 1 باشده می‌توان از روش بودجه‌بندی برای ارزیابی آثار مالی کشاورزی می‌باید آرزش خالص تولیدات کشاورزی در شرا شود. تفاوت شرایط آینده با و بدون اجرای پروژه به عنوان می‌شود. در این روش از اطلاعات مالی واحدهای بهره‌بردارو ۲-۴-۲۳ روش هزینه جایگزین (تعویض) جاده‌ها پل‌ها و9 موارد مشابه آن‌هاست. این اثرات منفی شا براورد می‌شود که در هر مورد یک اثر با به کار بردن قیمت تعیین هزینه جایگزینی و مرمت تاسیسات نام‌برده تعیین هزینه اجرایی تثبیت خاک و کنترل فرسایش ارزش زمین هدونیک) 1 ۲۲۸) 0019 تری شده ظر برآورد ظر گرفته ک آبیاری. اسیب به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی نهاده ها و ستانده های پروژه های آیخیزداری ۳۵ تعین هزینه راه‌کارهای بازدارنده برای دوری از این آسیب‌ها تعیین هزینه دوباره قرار دادن تسهیلات و هزینه تغییرات در آرزش یا قیمت دارایی‌ها ۳-۴-۲ روش کاهش خسارت به این روش, خودداری از هزینه کردن نیز گفته می‌شود. این روش نیز برای ارزش‌گذاری اثرات فرسایش خاک کاربرد دارد. یعنی با کنترل فرسایش, می‌توان از زیان‌هایی که به تاسیسات و سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده وارد می‌شود. جلوگیری کرد. میزان زیانی که با اجرای پروژه از آن جلوگیری می‌شود به عنوان منفعت ناشی از اجرای پروژه است. ۴-۴-۲ ارزش‌گذاری آثار و پیامدهای مالی غیرپولی بر خلاف پیش‌رفت‌های فراوان در ارزش‌گذاری اقتصادی کالاها و خدمات غیربازاری» همواره ارزش‌گذاری برخی اثرات پروژه‌های آبخیزداری امکان‌پذیر نیست. برای مثال چنانچه احداث یک بند اصلاحی موجب خرابی منظره زمین بالادست شود. کمی‌کردن ارزش چشم‌انداز امکان‌پذیر نیست. یعنی واحد قابل قبولی برای ارزش‌گذاری آن زیبایی وجود ندارد. به طور مشابه پروژه‌ای که نیاز به تغییر در ماهیت زندگی اجتماعی دارد. اثرات فرهنگی دارد که ارزش‌گذاری آن بسیار مشکل است. در چنین مواردی می‌توان از روش‌های زیر برای ارزش‌گذاری کالاها و خدمات غیر بازاری استفاده کرد: ارزش گذاری مشروط -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ مقایسه منافع و هزینه‌های بروژه‌های آبخیزداری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آبخیزداری ۳۹ ۱-۳ مفهوم تحلیل‌های مالی و اقتصادی بررسی‌های اقتصادی پروژه شامل دو وجه کلی تحلیل اقتصادی و تحلیل مالی است. تحلیل اقتصادی از دیدگاه جامعه و تحلیل مالی از نظر اشخاص حقیقی و یا حقوقی شرکت کننده در پروزه انجام خواهد شد. در دستور کار حاضر چهار چوب تحلیل اقتصادی آرایه می‌شود اما تنها به شیوه‌های محاسباتی تحلیل مالی بسنده می‌شود. به طور کلی سه اختلاف مهم بین تحلیل اقتصادی و مالی وجود دارد: در تحلیل اقتصادی مالیات‌ها و یارانه‌ها به صورت پرداخت‌های انتقالی منظور می‌شوند. در تحلیل مالی این تعدیلات ضروری نیست و مالیات‌ها و هزینه‌ها به ترتیب جزء هزینه‌ها و درآمدها هستند. در تحلیل مالی به طور معمول از قیمت‌های واقعی (یا قیمت بازاری) برای محاسبه ارزش نهاده‌ها یا تولیدات استفاده نیک کنند. در تحلیل اقتصادی بهره سرمایه از درآمد ناخالص جدا نمی‌شود. ولی بهره سرمایه (شخصی) در واحدی که از نظر آن تحلیل مالی صورت می‌گیرد جزء هزینه‌ها نیست. ارزیابی اقتصادی (مالی) پروژه می‌تواند هم در شرایط قبل از اجرای پروژه و هم بعد از اجرای پروژه انجام شود. ارزیابی قبل از اجرا*" بر پایه اطلاعات پیش‌بینی‌شده مربوط به دوره آتی پروژه انجام می‌شود. اما ارزیابی بعد از اجرا"" که نوعی ارزش‌یابی از پروژه است. بر پایه اطلاعات مربوط به دوره گذشته پروژه انجام می‌شود. بدین ترتیب ارزیابی قبل از اجرا اشاره به شرایط پیش رویداد"" و ارزیابی بعد از اجرا اشاره به شرایط بُس رویداد دارد. شاخص‌ها و ضوابط محاسباتی تنزیلی مورد استفاده در ارتباط با هر دو نوع آرزیابی یکسان است و تفاوت اساسی این دو نوع ارزیابی مربوط به نوع اطلاعات و وقایع پروژه است. به طوری‌که ارزیابی قبل از اجرا بر پایه اطلاعات پیش‌بینی‌شده انجام می‌شود و ارزیابی بعد از اجرا بر پایه اطلاعات واقعی پروژه در یک دوره بررسی معین انجام می‌شود. به همین دلیل آرزیابی بعد از اجرا نوعی ارزش‌یابی از پروژه است. ارزش‌یابی پروژه‌ها بر حسب مرحله‌ای که پروژه در آن پایش می‌شود شامل ارزش‌یابی ابتدایی, مستمر (میان‌کار)» نهایی و بعد از اجرا است. پس هر چه از طول مدت اجرای پروژه می‌گذرد. جنبه‌های ارزش‌یابی بیش از ارزیابی!" نُمود پیدا می کند. برای ارزیابی اقتصادی نیاز به انجام تعدیل‌هایی در مقادیر به دست آمده از ارزیابی مالی است. چون ارزیابی پروژه‌های آبخیزداری در چهارچوب ارزیابی اقتصادی انجام می‌شود پس دو چالش جدی وجود دارد: 15 ۳۵0۵۵۱۵ |۸۵ [۵۱۵ ۲۳1۵۳ 9 هد زه ۸0۳ ۳۲۵[۵01 * ۱ 0 ۳۲۵[00 1 ۱ ۳۵1 0۲ دادروا2 ۸ ۳-۵۵ 0۳۴۳۳۵1 دزدراهم۸ دود ۳ 40 ۳00 هدز م۸ ‎٩۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰ راهنمای ارز یابی اقنصادی پروژه‌های آبخیزداری ارزش‌گذاری هزینه‌ها و منفعت‌های ناملموس؛ شناسایی هزینه‌ها و منفعت‌های ناملموس و ارزش‌گذاری آن‌ها گذار از تحلیل مالی به تحلیل اقتصادی؛ تعدیل مقادیر مالی (ملموس و ناملموس) و تبدیل به قیمت‌ها و ارزش‌های اقتصادی در شکل (۱-۳) مراحل تبدیل قیمت‌های مالی و اقتصادی ارایه شده است. همان‌طور که دیده می‌شود اقلام مورد پس از آن با توجه به ماهیت تجاری و غیرتجاری نهاده‌ها و ستانده‌های پروژه. مراحل تبدیل قیمت‌های مالی به اقتصادی انجام می‌شود. در صورتی که محصول پروزه به عنوان جایگزین واردات باشد. بهای جهانی محصول وارداتی به عنوان قیمت اقتصادی خواهد بود. برای آقلام غیرتجاری, نهاده‌های پروژه در دو وضعیت غیرتولیدی و تولیدی تقسیم می‌شوند تا پس از طی مراحل ارایه‌شده در شکل ارزش اقتصادی آن به دست آید. با توجه به پیچیدگی محاسباتی برای به دست آوردن آرزش اقتصادی نهاده‌ها و ستانده‌های پروژه‌های آبخیزداری, شرح کامل آن در حوصله راهنمای حاضر نیست و نیاز به آرایه راهنمای تکمیلی دیگری است. -------- صفحهٔ بعد -------- صل سوم مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آبخیزداری )۴ یی ۱ اقلام غیر تجاری ی ما دا زا نا ۰ ۰ ۱ نهاده مورد استفاده در طرح ا ۱ محصول طرح د-- هه هه - ۱ 1 سل | ۱ ۹ ۱ | غیر تولیدی ۱ "تولیدی ۱ د ۱ راو ۱ ۱ ] | ظرفیت ۱ | ظرفیت اضافی ‏ ! سس ۱۳ یچ 277 و ۱ اجاره ا | اشتغال کامل ااشتغال ناقص ۱ فیمت بازاری ۱ | هزینه نهایی ۱ ۱ َ ۰ ۱ ۱ | قیمت خرید ۱ أ نهاده ۱۱۱ تولید نهاده | ۱ ی یی | تخمین مستقیم 4 ۳7۳ دح هت گنه تن ند ند نم ۱ ۱ ۱ ۱ ادخ بازار ۱ نیروی کار ۱ با ار با رن کت فا ۱ 3 ۱ ۰ ۱ صرفه جویی در منابع مورد. .| هه هه هه هه هت ه- ان نا سل 33 طرح بزرگ (کاهش قیمت) ۱ ! طرح کوچک( قیمت تغییر نمی‌کند) | را یی | قفیمت بدون طرح+ قیمت با طرح | | قیمت بازار بدون طرح ۲ ۱ را شکل ۱-۳. اندازه‌گیری ارزش اقتصادی نهاده‌ها و ستانده‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری ۲-۳ فراسنجه‌ها"" و شاخص‌های محاسبات اقتصادی - مفهوم نرخ تنزیل در ضرایبی که برای برابرسازی زمانی هزینه‌ها و منافع پروژه در دوره بررسی به کار برده می‌شود. از نرخی استفاده می‌شود که به آن نرخ تنزیل گفته می‌شود و در اقتصاد مهندسی به طور معمول حداقل نرخ قابل قبول نامیده می‌شود. - هزینه‌های پروژه به طور اصولی, هزینه‌های سرمایه‌گذاری. شامل سرمایه‌گذاری اولیه برای اجرای پروژه و هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری مربوطه است. در این‌جاء هر گونه ورودی*؟ (شامل ورودی ریالی یا کمّی ) برای اجرای پروژه به عنوان نهاده‌ی پروژه آبخیزداری است. - فایده‌های پروژه منظور از فایده‌های پروژه همان اثرات و پیامدهای مالی در شرایط آینده با و بدون اجرای پروژه است. مقایسه منافع در شرایط پیش و پس از اجرای پروژه, تغییراتی را که در ستانده و بدون اجرای پروژه پیش می‌آید. نادیده می‌گیرد. یعنی شود و این نتیجه به حساب پروژه گذاشته شود؛ چنانچه پروژه آبخیزداری هم اجرا نمی‌شد آن تغییر در میزان ستانده به وجود می‌آمد. در حالی که مقایسه آینده با و بدون پروژه تنها اثراتی را که در نتیجه‌ی اجرای پروژه در حوزه آبخیز پیش می‌آید» پایش و در محاسبات در نظر می‌گیرد. - همسان‌سازی نوع - همسان‌سازی زمانی برای آن که تصمیم‌های سرمایه‌گذاری واقع‌بینانه باشد. هر ارزش پولی می‌باید با مبلغ و زمان (هر دو) مشخص شود. چون مبالغ پولی در زمان‌های مختلف به طور مستقیم با هم قابل مقایسه و یا با یکدیگر قابل ترکیب نیستند. بنابراین لازم 12 ۳۳0 ی "" سلطانی, غلامرضا (۱۳۸۷)» اقتصاد مهندسی. انتشارات دانشگاه شیراز. چاپ یازدهم. ابا 1۵ ۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آبخیزداری ۴۳ است پیش از بررسی؛ ارقام مورد نظر را از نظر زمانی همسان ساخت. برای همسان‌سازی زمانی. تکنیک‌های تنزیلی به کار برده می‌شود که بر این اساس.. نرخ تنزیل در انتخاب پروژه اثر زیادی دارد. - دوره تطبیق و دوره بررسی با تحلیل دوره تحلیل " پروژه‌ها اغلب برابر عمر فیزیکی نهاده‌های مورد استفاده است. دوره تطبیق در نظرگرفته‌شده در زیربخش مرتع برای رسیدن به عملکرد مورد انتظار شرایط اجرای پروژه» متناسب با دوره مورد انتظار جهت تحقق اثر عملیات آبخیزداری (بیولوژیک. مدیریتی و سازه‌ای) در شرایط آینده با و بدون پروژه است. این دوره بر پایه میزان پیشرفت در سال‌های احداث تعیین می‌شود. بر این اساس با توجه به شرایط پروژه, می‌توان فرض کرد در سال‌های ۱ تا ۴ به ترتیب ۰ ۸ ۹۶ و ۱۹۰ درصد افزایش تولید علوفه مراتع تحقق می‌یابد. در رابطه با سایر اثرات (کنترل رسوبات) نیز بر پایه میزان رسوبات کنترل‌شده در سال‌های ۱ تا ۲۰ عمل می‌شود. ۳-۳- معیارهای مقایسه هزینه‌ها و منفعت‌ها در پروژه‌های آبخیزداری هدف‌ها و پرسش‌هایی که در رابطه با مقایسه منفعت‌ها و هزینه پروژه است به شرح زیر است: اثر احتمالی بودجه بر آژانس‌ها و بنگاه‌های خصوصی (مالکین کشاورزی پایین‌دست) چیست؟ آیا اجرای پروژه برای تمام بنگاه‌های خصوصی (مالکین کشاورزی پایین‌دست) آن قدر جذاب است که منابع و امکانات خود را در اختیار پروژه بگذارند؟ آیا اجرای پروژه پایداری درآمدی را در محدوده اجرای پروژه افزایش خواهد داد؟ ۴۳ شاخص‌ها 9 معیارهای ارزیابی اقتصادی روش تنزیلی به ارزیاب اجازه می‌دهد تا اجرای پروژه‌هایی را که دارای اشکال مختلف جریان‌های زمانی (شیوه‌های زمانی دستیابی به هزینه‌ها و درآمدها در طول عمر پروژه با هم دیگر متفاوت‌اند) و طول بهره‌دهی متفاوت‌اند قبول یا رد کند. برای ارزیابی مالی پروژه‌های سرمایه‌گذاری از روش‌های ارزیابی پروژه شامل نرخ بازده داخلی سرمایه‌گذاری . ارزش کنونی خالص سرمایه‌گذاری""و نسبت منفعت (با و بدون پروژه) به هزینه"" استفاده می‌شود. به منظور محاسبه ارزش کنونی خالص از رابطه (9 ۱ استفاده خواهد شد. در این رابطه [4 ال و ۲ به ترتیب منافع پروژه.» هرینه پروژه» سال و نرخ تنزیل است: ۰ : 46 ]0ع۳۳۵[0- ,با 0۲ عاقط اعهاها ۹ ۷ ,۱۹/0۳ ]زرعوع۳۲ 61 4۹ 0 اد۲-) 6هچره ۹۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری ,۸ رابطه (۱-۱) ارو - ۸۳۷ (+1) نرخ بازده داخلی, نرخی است که در آن ارزش کنونی خالص پروژه معادل صفر و برابر حداکثر نرخ بهره‌ای است که پروژه می‌تواند به منابع مصرفی بپردازد. به عبارتی اگر قرار باشد که سرمایه‌گذاری برگشت داده شود و با عایدی‌های پروژه سربه‌سر شود.ء آن‌گاه نرخ بازده داخلی برابر با نرخ بازده سرمایه باقی‌مانده در هر دوره پروژه است. از جهت دیگر می‌توان این پرسش را مطرح کرد که نرخ بهره‌ای که این پروژه می‌تواند به دست آورد چند درصد است؟ به عبارت دیگر پولی که در این پروژه سرمایه‌گذاری می‌شود چه قدر سودآاور است؟ این نرخ, سودآوری پروژه برابر نرخ بازدهی آن است. برای محاسبه نرخ بازده داخلی رابطه (۱-۱) برابر صفر قرار می‌گیرد؛ رابطه (۲-۱). 6 رابطه (۲-۱) 0 - ارو - 1۲8 1 +1( نرخ بازدهی داخلی با حداقل نرخ قابل قبول * که بر پایه هزینه فرصت منابع مالی تعیین می‌شود. مقایسه می‌شود و برابر حداکثر نرخ بهره‌ای است که پروژه می‌تواند به منابع مصرفی بپردازد. اگر قرار باشد که سرمایه و هزینه‌های عملیات را برگشت داده و سربه‌سر در آید. این نرخ با نرخ بازدهی سرمایه باقی‌مانده در هر دوره پروژه برابر است. نرخ بازدهی سرمایه یک معیار مفید ارزش پروژه است. یک معیار دیگر تنزیلی ارزش پروژه‌ها پیدا کردن آرزش کنونی جریان هزینه و فایده به طور جداگانه و پس از آن تقسیم‌کردن ارزش حال جریان فایده به ارزش حال جریان هزینه‌ها است تا نسبت به فایده - هزینه به دست آید. چون جریان‌های فایده و هزینه تنزیل می‌شوند پس نسبت فایده هزینه یک معیار تنزیلی ارزش پروژه‌ها خواهد بود. ۱-۴-۳- رابطه بین معیارهای تنزیلی به طور معمول رابطه متقارنی به شرح جدول (۱-۳) بین شاخص‌های محاسباتی تنزیلی وجود دارد: جدول ۱-۳. رابطه بین شاخص‌های تنزیلی (معیارهای اقتصاد مهندسی مقایسه هزینه و منفعت‌های پروژه) شاخص‌های تنزیلی بزرگتر یا مساوی با نرخ بهره (حداقل نرخ قابل قبول) کوچک‌تر از نرخ بهره (حداقل نرخ قابل قبول) برابر با نرخ بهره (حداقل نرخ قابل قبول) 0 ۴ ۴۵۲۱۵ ۸۳06 چرس دز ۱/۱ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آبخیزداری ۳۵ و ۵-۳- تبیین اهمیت استفاده از تحلیل اقتصادی در مراحل طراحی پروژه در عمل, طراحی پروژه‌های ابخیزداری چندین متغیر را شامل می‌شود: کاربرد فناوری, اندازه پروژه زمان اجرای پروژه و جدول ۲-۳. شاخص‌های موثر بر طراحی پروژه‌های آبخیزداری و منابع طبیعی اندازه یکی از عوامل مهم در مرحله طراحی پروژه است. برای مثال در گزینش اندازه بهینه از یک برنامه کنترل فرسایش, تحلیل‌گران می‌باید گزینه‌های فیزیکی مختلف را آزمون کنند. هر گزینه‌ای ممکن است ترکیبی از ۱ انداره پروژه نهاده‌ها 9 ستانده‌های مربوطه را ارایه کند. برای مثال یک گزینه ممکن است در محدوده کوچک‌تری اجرا شود 9 منافع بیش تری ایجاد کند و گزینه دیگری می‌تواند در محدوده وسیع‌تر و با منافع کم‌تر اجرا شود. با کمک تحلیل منفعت- هزینه می‌توان اندازه‌ای را پیدا کرد که ارزش کنونی خالص آن بیشینه باشد. در تنزیل کردن, عامل زمان از این بابت که چه موقع منفعت‌ها دریافت می‌شوند و چه موقع هزینه‌ها رخ می‌دهند اهمیت دارند. پروژه‌ای که منفعت‌ها و هزینه‌ها را در طول زمان تنزیل نمی‌کند نتایج اشتباهی ارایه می‌کند. برای مثال چنان‌چه دو پروژه الف و ب دارای سطح یکسانی از منافع خالص (مثلا ۲۵۰ دلار) باشند. زمان هزینه ساخت ۲ زمار ۹ ۳ و توسعه پروژه و منافع و هزینه پروژه. برای پروژه ب همیشه بر پروژه آلف ترجیح داده می‌شود. به این خاطر که ارزش کنونی خالص خالص پروزه ب‌ بیش از پروزه الف است. هر چند که منابع مورد استفاده در پروژه الف وب یکسان است. اما تحلیل‌گران در پی گزینش پروژه‌ای هستند که بزرگ‌ترین آرزش کنونی خالص را ایجاد می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ در < خلاصه فرایند ارز ی(۳-۳) تا (۸-۳) ی یک پروژه کلی و جدو نوع -------- صفحهٔ بعد -------- ان ی مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آبخیزداری جدول ۴-۳. آثار و پیامدهای فیزیکی (ملموس و عنوان پروژه: و رسوب گذاری ارتفاع (سطح) آب زیرزمینی مساحت زمین‌های جنگلی مساحت زمین‌های زراعی مساحت مراتع آب در دسترس برای آبیاری گرایش تدریجی گونه‌های مرتعی و جنگلی به گونه‌های مطللوب وضعیت سیستم پرورش جنگل (از دانه‌زاد به شاخه‌زاد) میزان شوری و اسیدیته خاک تغییر در تعداد گونه‌های جنگلی و مرتعی تغییر در ترکیب گونه‌های جنگلی و مرتعی سایر موارد ۴۳۷ ۳ مقدار تفاوت با و بدون پروژه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ جد| کشاورزی جدید کشاورزی و جنگلی موجود لایروبی کانال‌های آ, ذخیره آب در سد تولید آنرز: تغییر در درآمد خانو 3333333333333333 ول ۵-۳. آثار و پیامدهای ما عن مد مالی سایر فرآورده‌های مرتعی (به جز علوفه) (به جز چوب) سایر فرآورده‌های مرتعی (به جز علوفه) (به جز چوب) سیسات و سکونتگاه‌ها ی برق‌آبی ارهای ساکن حوضه دازهای طبیعی های اجتماعی امید به زندگی و ...) خیزداری یی و بدون پروژه بازار داخلی (ریال) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آبخیزداری ۳۹ ساوسو ادامه حدول ۳ ۵. آثار 9 پیامدهای مالی (ملموس 9 ناملموس) ناشی از اجرای پروژه آبخیزداری عنوان پروژه: .... : بر کال ۱ / تفاوت با و بدون پروژه شعاع عملیات پروژه ۱ ۲ پر پایه قیمت‌های ند ۵" هه هه ‎٩‏ دده۵."* ده بدون پرور پرور با و دون پرور بازار داخلی «ریال) حفظنسو در نا ۳ پرهیز از آلودگی هوا در اثر انتشار گاز حاصل از سوخت‌های فسیلی ۴ جلوگیری ازخارت ابخوان را را ی اب ۵ تغییر در شاخص‌های توسعه انسانی (سواد. درآمد. سلامت و ...) تا ۳ سر سدورنزشررررررر ی با جدول ۶-۳. نتیجه نقدینگی اجرای پروژه آبخیزداری عنوان پروژه: و هزینه‌های سرمایه‌ای هزینه‌های بهره‌برداری رزش پولی مداثع خالص جریان ردیف سال ِ جمع هزینه با و بدون پروژه بر پایه (عملیاتی) و نگهداری پروژه (ریال) 8 وجوه نقدی قیمت‌های مالی (ریال) -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری [ جدول ۷-۳. نتیجه شاخص‌های محاسباتی پروژه آبخیزداری عنوان پروژه: مشش و۱ نرخ تنزیل ارزش کنونی ارزش کنونی ارزش کنونی خالص | نسبت منفعت نرخ بازده 71 (درصد) هزینه‌ها (ریال) | منفعت‌ها (ریال) (ریال) به هزینه داخلی (درصد) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم مقایسه منافع و هزینه های پر وژه های آیخیزداری ۵۱ پیوست ۳: ارزیابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری؛ مطالعه موردی. حوزه آبخیز نورآباد ممسنی - موقعیت جغرافیایی محدوده پروژه محدوده مورد مطالعه از لحاظ تقسیمات کشوری در استان فارس و بخش مرکزی شهرستان ممسنی واقع شده است. از لحاظ جغرافیایی این منطقه در محدوده جغرافیایی ۵۱ درجه و۱۱ دقیقه و ۲۵ ثانیه تا ۵۱ درجه و ۲۰ دقیقه و ۰ ثانیه طول شرقی و ۲۹ درجه و ۵۲۳ دقیقه و ۲۸ ثانیه تا ۲۹ درجه و ‎۵٩‏ دقیقه و ۴۶ ثانیه عرض شمالی واقع شده است. این حوزه از شمال به روستای بابا خیرء از شمال شرق به کوه دراء از جنوب به آبادی فصلی پشت‌پر و منصور آباد و روستای چم اسپید و از شرق به شاخه راست رودخانه شهکستان ختم می‌شود. طبق بررسی‌های صورت گرفته این حوزه در فاصله ۱۹۰ کیلومتری شیراز و ۴۵ کیلومتری جنوب غربی شهر ممسنی از سمت جاده بابامنیر قرار دارد. این حوضه جزء حوزه آبخیز سد رییسعلی دلواری است. ۲- عملیات آبخیزداری راه‌کارهای کارشناسی برای برطرف‌شدن مشکلات منطقه به شرح زیر بوده است: -مدیریت مراتع برای اجرای پروژه تعدیل دام احداث سازه‌های مکانیکی سازه‌های مکانیکی (خشکه چین- بندهای سنگی و ملاتی و توری‌سنگی ... ) با هدف اصلی اصلاح شیب آبراهه و ترسیب مواد حمل‌شده به پشت آن احداث می‌شود و البته جلوگیری از عمیق‌ترشدن خندق‌هاء عمیق‌ترکردن مسیر آب‌راهه برای عبور آب. جلوگیری از پیش‌رفت فرسایش بالارونده در بسترهای کم‌عرض, تاخیر در جریان آب و نفوذ بیش‌تر در خاک را می‌توان از اهداف ثانوی احداث این گونه سازه‌ها به شمار آورد. اصلاح و احیای مراتع غرق. بذرکاری, نهال‌کاری و کیه‌کاری به همراه احداث چاله‌های فلسی با مدیریت صحیح و اجرای مراحل اصلاحی برای بهبود مراتع -جلوگیری از تخریب عرصه منابع ملی -تعیین مرز و جداکردن منابع ملی از مستثنیات شخصی توسط منابع طبیعی شهرستان نورآباد ممسنی -افزایش آگاهی‌ها و آموزش بهره‌برداران برای جلوگیری از تصرف اراضی منابع ملی -جایگزین کردن مستثنیات و زمین‌های وابسته به اشخاص در مناطق حساس فرسایش‌پذیر با سایر زمین‌ها -واگذار کردن حفاظت از عرصه‌ها به بهره‌برداران با هدف ایجاد اشتغال و تشویق افراد نسبت به حفاظت از عرصه منابع ملی ۳- نهاده‌های پروژه و ارزش مالی آن جدول (۸۳) مقدار نهاده‌های مورد نیاز پروژه آبخیزداری حوزه نورآباد ممسنی را به تفکیک پروژه در در سال‌های اجرا نشان می‌دهد. همان‌طور که دیده می‌شود نهاده‌ها شامل پروژه‌های اجرایی در هر کدام از عملیات آموزشی» زیستی و -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۳ مجموع کل هزار ریال اس 3333333333333333 سازه‌ای است. جدول (۳- ت. همان‌طور که دیده جدول ۸-۳. بر آور ۳۲۰۰ ۱۳۳۰ ۴.۰ ۳۳۴۶۰ ۳۴۱۰ ۶۳۹۰ ۸.۰ ۳۲۳۴ ۴.۰ ۴ ۳۴۳۳۴۳۵۸ ۱۱۳۹۸ ۳۳۳ ۶۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- رذایف سه منافع و هزینه های پر وژه ها و جممع ۳3۳۹۷۹۷۹۷۹ هزینه کل سهم از کل (هزار ریال) هزینه (درصد) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ مهای پروژه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ستانده های پروژه ۵۷ از آنجا که اجرای عملیات آبخیزداری در قالب سه گروه زیستی, مدیریتی و سازه‌ای اجرا می‌شود. از دیدگاه دانش ابخیزداری اثرهایی که این سه گروه بر جا می‌گذارند به شرح زیر محاسبه و بررسی شده است: اثرات عملیات زیستی بر فاکتورهایی مثل تولید علوفه مراتع و کاهش ضریب هرزأب و شماره منحنی (/ منطقه در زیرحوضه‌های نورآباد ممسنی بررسی شده است. عملیات زیستی بر سه عامل افزایش تولید علوفه. کاهش دبی سیلاب و کاهش حجم روان‌آب اثر می‌گذارد. - عملیات سازه‌ای عملیات سازه‌ای انجام‌شده در حوزه آبریز نورآباد ممسنی شامل بندهای اصلاحی است. اجرای این پروژه‌ها در کوتاه‌مدت اثراتی را در حوزه آبخیز به جا می‌گذارد. از جمله تثبیت پروفیل طولی آبراهه و تبدیل شیب آبراهه به شیب حد که در واقع مهم‌ترین اثر اجرای بندهای کوتاه است. تبدیل شیب آبراهه به شیب حد باعث افزایش زمان تمرکز و کاهش دبی سیلابی می‌شود. ازدیگر هدف‌هایی که با اجرای بندهای کوتاه تامین می‌شود کنترل رسوب است. - عملیات زیستی و سازه‌ای شایان ذکر است که در حالت‌هایی که فقط عملیات زیستی در نظر گرفته شده است. به طور قطع عملیات سازه‌ای هم بی‌تاثیر نبوده و برعکس. بدین ترتیب اثرهای اجرای پروژه‌های سازه‌ای و زیستی به طور توام نیز بر میزان فرسایش و رسوب محاسبه شده است. به طور خلاصه اثرها و پیامدهای فیزیکی اجرای پروژه شامل موارد زیر است: کاهش حجم روان‌آب ناشی از عملیات زیستی کاهش حجم روان‌آب ناشی از عملیات سازه‌ای کاهش رسوب‌دهی ناشی از تاثیر توام عملیات زیستی و سازه‌ای ۱-۴- کاهش دبی سیلاب ناشی از عملیات زیستی همان گونه که پیش‌تر اشاره شد. اجرای عملیات زیستی باعث کاهش دبی سیلاب می‌شود. لازمه برآورد میزان کاهش دبی سیلاب استفاده از نتایج مطالعات آب‌شناختی (هیدرولوژی) است. بر پایه این مطالعات روش برتر برآورد دبی سیلابی روش 525 است. بنابراین با فرض این که پس از اجرای عملیات زیستی دست‌کم بهبودی به دست می‌آید و با استفاده از جدول تعیین شماره منحنیء میزان کاهش آن محاسبه شده و پس از آن دبی بیشینه سیلاب برآورد شده است. میزان -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ ی جدول ص-_ ده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ستانده های پروژه ۶ ۲-۴- کاهش حجم روان آب ناشی از عملیات زیستی در مطالعه آب‌شناختی حاضر مدل ریاضی تخمین روان‌آب به شرح زیر ارایه شده است: 2 - 0.15077 +4 107۷ + 5.6+ پر 10 +25 حم /* - 9 ۸/ <[|3 که در آن: 7 شماره منحنی «۳: بارندگی سالانه (میلی‌متر) 4 مساحت (کیلومتر مربع) گذ شیب حوزه (111/13) ۴: ضریب هرزأب تعداد مشاهده‌ها با استفاده از این رابطه و به کارگیری تغییرات شماره منحنی اقدام به برآورد حجم روان‌آب پیش و پس از انجام عملیات زیستی شده است که نتایج آن در جدول (۴-۴) ارایه شده است. لازم به ذکر است محاسبات بالا فقط پاره‌ای از تاثیرات پوشش گیاهی است. چرا که میزان تاثیر پوشش گیاهی بر عملکرد سیستم فراتر از محاسبات انجام شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳ ی 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل چهارم - ۳-۴- کا -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ستانده های پروژه ۵ ادامه جدول ۵-۴. حجم آب قابل کنترل به وسیله بندهای اصلاحی در حوزه آبریزنور آباد ممسنی پارسل 3۴] شماره شماره عرض بالا ض پایین | شیب کف | ارتفاع | حجم آب ۱ : تعداد بند نوع بند زیرحوزه مقطع (متر) َ (درصد) | (متر) (مترمکعب) لا ۱۵ اس مایا کت همست ا ا ه خمض و 1 ۱۱۸ ۳۳۵ ۱ : 0 ۳۵ ۳۳ ۱۳۶۷ یک سا اس به اب 6 0 ۱ 0 است هک ۴-۴- کاهش رسوب‌دهی ناشی از تاثیر توام عملیات زیستی و سازه‌ای در ارتباط با تاثیر توام عملیات زیستی و سازه‌ای بر حمل رسوب در حوزه‌های آب‌ریز ابتدا تغییر پوشش و لختی خاک در اثر عملیات زیستی و تغییر وضعیت شکل‌گیری خندق و گالی‌ها دراثر عملیات سازه‌ای در مدل برآورد شدت رسوب‌دهی وارد و سپس مقادیر جدید رسوب‌دهی محاسبه شده است. نتایج این برآوردها که در حوضه مورد مطالعه با استفاده از مدل چ۱1۳۹]۸ صورت گرفته در جدول‌های (۱۳۲-بپ) تا (۱۴-پ) آرایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ۱ جدول ۴- مساحت زیرحوزه | (کیلومتر مربع) ل(0 (1/۷۲) ۸۲ ۳۳۸ ۳۲۳۴۹۱۲۷ ۲۳۳۳۳۵ ۳۲۳۴۳۳۸ ۶۵۲ ۱۵۳ ۳ ۱۳۰۹۷۲ ۳/۸۱ ۱۹۱۷/۴۲ ۱۳۵۳.۸ ۲ ۲۳۳۰ ۱ ۷۳۲۰۰ ۳۵ ۱۷۳۹۷ وود هه ۱۳۳۹۲ ۳۱۳۵ ۶۳۴۲ ۱۱/۸۵ ۹*۹ ۱۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ی ۱۹ ۵۹ ۱-۰ اوه هه ۳1 1۶ ۳ ۶۷ یآ ۱۱۳۹۸۴ 0 05 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ فتصادی پروژه‌های آبخیزداری 3333333333333333 د ممسنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چها, ۸۶۹ جمع کل 1 ۴۳۴۳۸۷ ۱۱۱۵۶ ۷۳۹ ۶۳۳۹ ۱۱۳۳۲۷ ۱۹۳۰ ۴۳۴۳۳۹۹ ۴۹۹ ۱ ۳۲۳۳۳۳۱ ۹.۳۳۸ ۱۳۳۹ ۲۳۰۴ ۳/۹۱ ۳۰ ۸۶ ۱۰۴ هه هه ۲۱۴۸ ۶۹۷ ۳۷۷۴ ۹ ۱۳۹ ۱۸۵۲۸ ۳۴۳۴ زره ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ین افر مالی پروز -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - انرهای و پیامدهای مالی پروژه ۷۳ اثرهای مالی ملموس از اجرای پروژه در محدوده نورآباد ممسنی شامل دو مورد زیر است: - افزایش تولید علوفه ۱-۵- افزایش تولید علوفه برای محاسبه ارزش ریالی تولید علوفه در شرایط با و بدون پروژه ابتدا لازم است مقادیر تولید علوفه در شرایط با و بدون پروژه محاسبه شود. نمودار (۱-پ) مربوط به برآورد تولید علوفه در شرایط با و بدون پروژه است. تولید علوفه در شرایط بدون پروژه در سال‌های احدات روند کاهشی دارد که به طور تخمینی سالانه برابر ۳ درصد در نظر گرفته شده است. تولید علوفه در شرایط پروژه» در سال اول احداث (سال ۶-) برابر آینده بدون پروژه است. تولید علوفه در شرایط پروژه در سال‌های دوم (سال ۵-) تا چهارم (سال ۳-) حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد مازاد بر شرایط بدون پروژه در نظر گرفته شده است. در سال‌های بعد که اثرات پروژه‌های بیولوژیک به دست می‌آید. تولید علوفه مراتع تا حد زیادی بهبود می‌یاید. ارقام محاسباتی در سال‌های مختلف در ستون مربوطه در جدول (۱-۵) آمده است. نتیجه نقدینگی ناشی از اجرای پروژه‌های زیستی نیز در ستون اخر جدول نام‌برده امده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ ِ هنمای ارز یابی اقتصادی 333333333333 رابط با و بدون پروژه ارزش ریالی تولید علوفه در شرایط با و بدون طرح (هزارریال) ی ی ی ی ی ی ی پروژه‌های آبخیزداری خالص جریان وجوه نقدینگی 0 ۹ ۵ ۴ ۳۸ ۹ ۴ ۱۳۲ در هه که هه مه ۴۰ ۷۵۶ ۹ ۱۱۳۵ ۱۳۳۸ ۱0۰ ۲۱۳۴۳۸ ۱۳۷ ۳۱۳۴ ۳۵ رد۸۵ ره هروی مد ۳۷ ۳۱۳۹۷ اد هرد رده رده هه ره هه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - اثرهای و پیامدهای مالی پروژه ۳/۵ 1300 100 1400 400 200 0 و19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 و و 7 مق گ 4 3 2 1 0 جک 2 3 با که 6 دوره بررسی (سال) نمودار (۱-۵). برآورد تولید علوفه در شرایط با و بدون پروژه در دوره بررسی کل سال‌های پروژه نیز آرزش کل رسوب‌گیری برابر ‎٩۳۸۹۲‏ هزار ریال است (جدول ۳-۵). جدول ۵- ۲. هزینه هر متر مکعب آب مخزن سد در سال ۱۳۸۵ اعتبار ریالی هزینه احداث غ ساختمان و کلیه تأسیسات و ابنیه فنی سد در سال ۱۳۸۵ هزینه هر مترمکعب آب مخزن سد در سال ۱۳۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- سال شماره زیر حوره ۱-۲ ۲-۱۲ ۲۳-۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ مرکزی ای یی سال‌ها ۳ ۳ ۳ ۳ 1 1 ۳ ۳ 3 ۳ ۳ ۳ سس 1 ۳ 0 3 ۳ 9 ۳ ۳ 1 ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ار زیابی فصل ۶ اقتصادی روز -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شَسم - ارز بابی اقنصادی پروژه ۷۹ در این بخش از گزارش ابتدا چهار جوب کلی ارزیابی اقتصادی پروژه‌های مدیریت آبخیز ارایه شده است. ارزیابی اقتصادی که آخرین گام مطالعات نام‌برده بوده و ناظر بر ارزشیابی ابتدایی است. 1-۶ ارزیابی اقتصادی پروزژه‌های زیستی جدول (۱-۶) تحلیل حساسیت نرخ تنزیل و ضوابط محاسباتی اقتصاد مهندسی پروژه‌های زیستی را نشان می‌دهد. با توجه به هزینه پایینی که اجرای این پروژه‌ها دارند و درآمد بالایی که ایجاد می‌کنند. نرخ بازدهی بالایی مورد انتظار جدول ۱-۶. تحلیل حساسیت نرخ تنزیل و ضوابط محاسباتی عملیات زیستی پروژه آبخیزداری (هزار ریال) ۲-۶- ارزیابی اقتصادی پروژه‌های سازه‌ای از نظر محاسباتی, ایجاد سازه‌ها در بالادست سدها زمانی دارای توجیه اقتصادی است که هزینه سازه‌ها دست‌کم برابر منافع ناشی از کنترل رسوبات باشد. البته لازم است ارزش کنونی منافع و هزینه‌های نام‌برده محاسبه شود. جدول‌های (۲-۶) و (۳-۶) به ترتیب گردش نقدینگی و محاسبات مربوط به ارزیابی اقتصادی سازه‌ها را با توجه به حجم رسوب‌گیری در کل دوره پروژه نشان می‌دهد. نتایج نشان‌دهنده پایین بودن شدید شاخص‌های اقتصادی پروژه است. به طوری که اجرای عملیات سازه‌ای فاقد توجیه اقتصادی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ یی جدول ۲-۶. گردش : جدول ۳-۶. راهنما بلیات سازه‌ای پروژه آبخیزداری حو ارزش ریالی کاهش خسارت مخزن سد رییسعلی دلواری در شرایط با و بدون عملیات سازه‌ای ۱۳۹۵ ۱۳۲ ۱۳۳۳۷۳ ۱۹۱۹۳۴۲ ۴۴۵ ۴۳۴۴ ۳۱۴۰ ۳۳۱۴ ۳۳۳۷ ۱۱۹۱ ۱۱۹۱ ۱۱۹۷۱ ۱۱۹۷۱ ۱۱۹۷۱ ۳۴ سوابط محاسباتی اقتصاد مهندسی ی ۳:۴ ۳۶ ۶ ۳۹۱۱۱۹ ۱۴۳۸ ۳۳۵ ۳۹۴ ۳ ۱ وژه‌های آیخیزداری سل 3۴ (هزار ریال) ( هزارریال) ت به هزینه ۸ ۹ ۸ ۰. ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - ارز بابی اقتصادی پروژه )۸ از حیث مقایسه‌ای دیده شده که پروژه‌های زیستی دارای هزینه اندک اما درآمدزایی بالاست. برعکس پروژه‌های سازه‌ای دارای هزینه بالا و آثار درآمدی پایین است. اما فراموش نشود که در یک حوزه آبخیزء اجرای پروژه‌های نام‌برده مکمل یکدیگر است. بنابراین لازم است که کل عایدی‌های پروژه با کل هزینه‌های پروژه مقایسه شود. مشکل نداشتن سودآوری سازه‌ها از دیدگاه افتصادی تنها محدود به این حوزه نمی‌شود. بلکه سایر حوزه‌های آبخیز نیز با مشکل توجیه اقتصادی سازه‌ها روبه‌رو است. این مشکل از این‌جا ناشی می‌شود که امکان برآورد برخی منافع ناملموس ناشی از ایجاد سازه‌ها فراهم نیست. برخی از منافع پروژه‌های سازه‌ای شامل موارد زیر است: - کنترل سیلاب - تغذیه مصنوعی منابع آب زیرزمینی - کمک به پایداری پروژه‌های زیستی و تقویت این پروژه‌ها از راه تغذیه آب زیرزمینی و تامین موقت آب مورد نیاز گیاه در شرایط بستر آبراهه‌ها ۳-۶ ارزیابی اقتصادی کل پروژه در جدول (۴-۶) گردش نقدینگی درآمد و هزینه‌های پروژه آبخیزداری نورآًباد ممسنی آرایه شده است. هزینه‌های پروژزه برابر کل هزینه‌های پروژه‌های زیستی» مدیریتی و سازه‌ای است. جدول (۵-۶) تحلیل حساسیت نتایج پیش‌بینی‌شده را نسبت به نرخ تنزیل پروژه‌های آبخیزداری نشان می‌دهد. نرخ بازده داخلی پروژه برابر ۹/۱ درصد است. همان‌طور که در مباحث نظری تشریح شد مفهوم این نرخ این است که اگر عایدی‌های (با و بدون پروژه) هر سال با چنین نرخی رشد کند (توجه شود که عایدی سال بعد. برابر عایدی سال قبل به علاوه ۹/۱ درصد عایدی سال قبل خواهد بود) آنگاه در طول دوره بررسی. کل هزینه‌های پروژه را پوشش خواهند داد. مقادیر مربوط به آرزش کنونی خالص با نرخ بهره-تنزیل ۳ ۵ ۷ ۱ درصد به ترتیب برابر ۵۰۰۲۲۶۱ ۱۴۶۵۲۸۷ و ۱۶۰۶۷۳۸ هزار ریال است. مقادیر نسبت منفعت به هزینه در نرخ‌های نام‌برده برابر ۱/۶ ۱/۲ و ۰۹/۸ محاسبه شده است. نمودار (۶ ۱) رابطه بین نرخ بهره تنزیل و نسبت منافع به هزینه (-8۳/6) پروژه را نشان می‌دهد. در نرخ‌های بهره-تنزیل بالاتر از ۸/۶ درصد. حساسیت نسبت منفعت به هزینه به تغییرات نرخ بهره- تنزیل کاهش می‌یابد. به طور کلی نظر به این‌که نرخ بازده داخلی پروژه بسیار نزدیک به حداقل نرخ قابل قبول (نرخ بهره- تنزیل ۷ درصد) است پس پروژه آبخیزداری نورآباد ممسنی از توجیه اقتصادی برخوردار است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ سس جدول هزینه اجرای طرح‌های مدیریتی» زیستی و سازه‌ای ۳۴ ۱۱۳۳.۵ ۷۱۳۴۵ ۳۳۹۴ ۳۳۶۸ همه ۳۲۳۴ س ۳ درآمد سالیانه (ت در شرایط با و بدون طرح (هزآرریال) ی ی ی ی ی ی ی راهنمای و وژه آبخیزداری نور آباد م اوت شرایط آینده با و بدوز کاهش خسارت مخزن سد رییسعلی دلواری ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی پروژه‌های آبخیزداری 33333333333 خالص جریان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - ارز بابی اقتصادی پروژه ۸۳ و جدول ۵-۶. تحلیل حساسیت نرخ تنزیل و ضوابط محاسباتی اقتصاد مهندسی پروژه (هزارریال) ۱ 3 ۱ ۱ : ارزش ارزش نسبت نرخ بازده داخلی کنونی هزینه کنونی خالص منفعت به هزینه (درصد) 03 :- 0.2 + 0.2 8 ر3 91 3 3 00 16 14 12 10 8 6 4 2 0 نرخ بهره- تنزیل نمودار ۱-۶. رابطه بین نرخ بهره- تنزیل و نسبت منافع به هزینه (-13/۳) پروژه آبخیزداری حوزه نور آباد ممسنی پارسل ۴] -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- منابع و مراجع ۸۷ منابع ۱ انگشتری. حسن و عبدالصالح رنگ‌آور (۱۳۸۶) "بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی هدررفت آازت ناشی از فرسایش خاک" سومین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک. دانشگاه شهید باهنر کرمان. ۲) بروشکه. ابراهیم. سکوتی. رضا و جمال قدوسی (۱۳۸۳)» "بررسی و ارزیابی اقتصادی فعالیت‌های سنتی و نوین حفاظت آب و خاک در استان آذربایجان غربی". کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک. انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران و دانشگاه شهید باهنر کرمان. ۳ ترک‌نژاده احمد. شیخی, عبدالمجید و محمد نجار فیروزجانی د)» "پیش‌درآمدی بر محاسبه ارزش اقتصادی منابع ۴) جواهری, پرهام و محسن جواهری (۱۳۸۵)» "چاره‌ی آب در تاریخ فارس". جلد سوم چاپ اول, سازمان آب منطقه‌ای فارس, بوشهر و کهکیلویه و بویر احمد. ۵ جرج. ک.د. و ج. شوری (۱۳۶۶)» "تخصیص منابع: نظریه و سیاست‌گذاری". ترجمه‌ی عبدا... جیروند. نشر پاپیروس. ۶ حسینی, سید صفدر و محمد قربانی (۱۳۸۴) "اقتصاد فرسایش خاک" انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد. ۷ راهی. غلامرضا (۱۳۸۰)» "بررسی و ارزیابی اقتصادی و اجتماعی عملیات سازه‌ای و بیولوژیک سنتی و نوین حفاظت ۸) زنجانی جم» مجید (۱۳۸۲)» "ارزیابی اقتصادی سدهای کوتاه خاکی احداث‌شده در استان زنجان ". کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک. انجمن مهندسی آبیاری و آب ایران و دانشگاه شهید باهنر کرمان. )٩‏ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (۱۳۸۱) "راهنمای تهیه‌ی گزارش توجیه پروژه". جلد اول: مروری بر روش‌های تدوین گزارش توجیه پروژه (تجربه جهانی)» نشریه شماره‌ی ۳۱۲۱ تهران. *۰)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (۱۳۸۱) "راهنمای تهیه‌ی گزارش توجیه پروژه". جلد دوم: توجیه فنیء مالی. اقتصادی و اجتماعی, نشریه شماره‌ی ۳۱۲۲ تهران. ۱)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (۱۳۸۱)» "راهنمای تهیه‌ی گزارش توجیه پروژه". جلد سوم: مبانی تحلیل اقتصادی پروژه‌های عمرانی» تهران. ۲)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزارت نیرو (۱۳۸۱)» "توسعه پایدار و مدیریت مالی منابع آب". نشریه شماره‌ی ۰.۱۴۰ تهران. ۳)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزارت نیرو (۱۳۸۱)» "دستورالعمل بررسی‌های اقتصادی منابع آب". نشریه شماره‌ی ۳2۸ تهران. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ راهنمای ارز یابی اقتصادی پروژه‌های آبخیزداری ۴)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزارت نیرو (۱۳۸۴)» "راهنمای تشخیص اثرهای اقتصادی, اجتماعی, ارزش گذاری و توجیه اقتصادی پروژه‌های توسعه منابع آب", نشریه شماره‌ی ۳۳۱ تهران. ۵)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور (۱۳۸۶)» "ضوابط و دستورالعمل‌های فنی مرتع". جلد اول: دستورالعمل اصلاح مراتع با استفاده از روش‌های تامین آب شرب" نشریه شماره‌ی ۳۸۶-۱ تهران. ۶) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور (۱۳۸۶)» "دستورالعمل و ضوابط حفاظت و حمات در طرح‌های منابع طبیعی". نشریه شماره‌ی ۳۸۷ تهران. ۷)سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور (۱۳۸۶)» "دستورالعمل پایش و ارزشیابی طرح‌های منابع طبیعی و آبخیزداری". نشریه شماره‌ی ۰۳۸۷ تهران. ۸)سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور (۱۳۸۶)» "طرح جامع ارزیابی عملیات آبخیزداری". معاونت آبخیزداری, ۹) سلطانی, غلام‌رضا (۱۳۷۵). "اقتصاد مهندسی ". انتشارات دانشگاه شیرازء شیراز. *۰)صادقی, سید حمیدرضاء شریفی, فرود. فروتن, الهام و منوچهر رضایی (۱۳۸۳)» "ارزیابی کمی عملکرد اقدامات آبخیزداری؛ مطالعه‌ی موردی: زیر آبخیز کشار" مجله‌ی پژوهش و سازندگی, شماره‌ی ۶۵. ۱)ضیایی, حجت‌ا... (۱۳۸۰)» "اصول مهندسی آبخیزداری". انتشارات آستان قدس رضوی, چاپ نخست. مشهد. ۲) کریم‌زادگان. حسن. رحمتیان. مرتضی و محمود محمودی د)» "قیمت‌گذاری مواهب زیست‌محیطی جنگل دست‌کاشت گربایگان با استفاده از مدل بسط نظام هزینه خطی (9-]:)", نشریه محیط‌شناسی, شماره‌ی ۲۶. ۳) گی‌تینگرپرایز (۱۳۶۶)» "تحلیل اقتصادی پروژه‌های کشاورزی" ترجمه‌ی مجید کوپاهی, انتشارات دانشگاه تهران, ۴)محمدی گل‌رنگ. بهرام. رنگ‌آور» عبدالصالح و محمد کاظمی (۱۳۸۶) "ارزیابی اقتصادی عملکرد سدهای گابیونی سومین کنفرانس سراسری آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک. دانشگاه شهید باهنر کرمان. ۵) میرمحمد صادقی, ج. و محمد علی سلیمی منشادی (۱۳۶۳)» "کاربرد متدهای ارزیابی پروژه". دانشکده‌ی کشاورزی ۶) میرمحمد صادقی, ج. و محمد علی سلیمی منشادی (۱۳۶۵)» "ارزیابی پروژه قبل از اجرا و بعد از اجرا", دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه شیراز» نشریه فنی شماره‌ی ‎٩‏ شیراز. -101 10۳ 01371110211010 1۵۷۵۲۵5 :6۵۲۵۷ 1۵۳ 010285 ۵۲ 000065 1۳۵ ,(1982) ال ,۳۳۵۵ (27 ]۲ 516 010 ,۱16۵ ,600۵۹8 ام 1۵۳ ۲۳۵۵۷/۵۲۴ ۸" ,(1981) بکا ۲1۵11100 200 .۸.ل م1010 وکا بکا۳۵۵ظ ,۲1.3 06266 ‎2٩( ۰ 06۷61001161 200 60006۵1100 6000۵ 1۵۲ 0۳221721100 ,200163121100 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- منابع و مراجع ۸۹ ۹5۵۵۱۵۲۷ ۸6۲1۵ 609 ۷/۵165 [[ ۵ 5 ا0 ما00 ۲1۵۵۱۵۵ ,(1982). 31 اع .۲1.3 نع 06۳6 (29 ۰ 533 ,5 310۰ ۱۵۵۵۳۵۵ 6816618۰ [۵ ۳ | ۱ عهه 1 ۷۷۵1651160 آ0 200۳۵52 6000۵ 1۵۳ 0061165 ب(1987).اه اع .۲1.۵ ,06۳060۹6 (30 6۰ 16 عناق 00۳۹6۲۷۵۲0 ۳۸0 ,0۳۵08 001 عزاطابام 2۳0 2856551601 مادام 1137270 ۸2۵2" ,(1982) ۸.۸ ما۸ 200 .۷۷ ۳۵۵ (1د3 ۰ 489 ,۷۵۲۳ 310۷ ق۷۵۳۵ -۵ 50 عم 1۵ ۸۵۱۵۵۵۵ 0 م۱۵ ۵00۲0۵ ۵۳۵۵۵۲۵-۹۳۵۵ ۳۵۵۵ ,(01983) بلق 6 ب.۷۷ ,51۵116۲5 (32 642-۰ ,(10) 33 ,8105016006 ,113286601 40 0 20672110 36۷۷ 16 ,(2006) با2 ا6 200 ۳۵۳۵۹۶۵ ۱۵۵۱۵۱۵ ۵۲ 0056۳210 ۳۳۵۵6۵۵ (33 ۸۵2۳10۳66 200 ۳۵۵۵ ,150 ۳۵۵۵۲ ۳۵۳۵۶۷ ,زوم 0ص کعحححه 0۳۵ 11222661 6۰ م10۵6 ,31211005 101160] 0۲1۳۵ :5 06۷۵10016 1 ۵28661 ۷۵1۳۹۵۵ 10۳۵۷۵۵" ,(2003) ۲1۰ ,1501066 200 ۳۰ بکهابق) (34 ۳61/0۰ ۳۳۱۵۳۹10 200 ۵۵۳۵ لها و۸ نامهم مه کعاند ۳۵۳۹۹1۵۵ ۲۵۲ ۲۳۵۵۵۳۴ ۸ 7 .۲0 ۸ ۷ص ۳۳۹۳۵۵ ۸00۳۵۵0 200 فا ناع ع 2 2 لمع ۷۷/0 ,(2007) 10۰ ,۹۵۵۵۳۵۳ (35 .لا 1000۰ ,۳۵۵۱۹۱۳۵۰ ۷/۵۲۹۵ 1۵ ۸0011211005 نامع که وکام آهزووامع ۵00 ۳۵۵۵6۵ ,(2007) 10.۷۰ ,۵۵0۵0 (36 ۳۵۲ ,173 |۷۵ |0۳۳۵[ 06022012 1۳۵ ,111۵22661 ۲۹۵۲۲۵6 [۳۵ 2 2116011065 ۳۵005 ,(2008) بل ۱۷0160۰ 200 .]1 ,۲12016۲ (37 07۳ له |(50 0۲ ]10۳۵ ,21۹60 امعم ۷۷/۵۱0 ۵ 0۷| ۳۵ 1۵ کاص ۵10 ۵۲ 1۷:10 ۰ |۹۷۷۵ ,۲0۵۹۵۲۷۵110۵ 40 ]۲131 ,۱۷1۵155206 1۳6 آ۵ دافواه م2 60006 ۸۵ ,(1992) ۹۵۰ 0100 200 1.۸۰ ,۷۷/۱6 (38 ۰ ۳۵06۴ ۷۷۵۲۵۵ 1۳310108۰ 200 طاع ۵۵۲ ۱۸161۸ 200 ۳۳۸۹ ,م0۲ ۵20661 6۵0 ۷/۵1 : 2 -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود.ء افزون بر ششصد عنوان نشریه تخصصی - فنی» در قالب آیین‌نامه» ضابطهء معیار» دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی و مقاله, به‌صورت تالیف و ترجمه., تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی13622111210711.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۳۵۵۵۱۱۲ 15126 3 م20 ۳1216 [۹۳۳۹۵ ۵۲ ۳۹۱۷۲ ۷۶۵ ب ب ب أ1:00101[۵ ۲۵۳ 611065 101ناعی) 40 0۴ ۸۹۹۹1۵1 1۱ ۲۳۱۱۲۱ ۰ ۱۱۱۱۱۱۲۹۱۹۱۱۱۱ 2 :۲۷0 1 ۷۷۵1۲۹ 1۵۵۶6 ۳۵۳۵۹ 0 51۳316816 1۵۲ 10۷۷ آ0 01116 0 .07820122110-1 5 100۳1۵1 01 1602716۲ ۷0 00۲۵1۵110 عک ۳1۵1۵۵ 1767277712 7 :10 2013 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- این ۰ به آبخیزداری است. اقدامات سازه‌ای (مکانیکی) آبخیزداری که با هدف کنترل فرسایش خاک و سیل و رسوب انجام می‌شود بویژه در دو دهه اخیر گسترش یافته است. ارزیابی اثرات این اقدامات بیشتر معطوف به موارد فنی و تکنیکی و عملکردی بوده است بطوری که بنظر می‌رسد ارزیابی اقتصادی و تحلیل‌های هزینه به فایده به خوبی مورد توجه قرار نگرفته است. در این نشریه چارچوبی مناسب برای ارزش‌گذاری منافع پروژه‌های آبخیزداری و مقایسه این منافع با هزینه‌های اجرایی آنها صورت گرفته است.