3357

ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﻫﺎ ﭼﺎه و ﻗﻨﻮات ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 419 - اﻟﻒ ﺷﻬﺮﻳﻮر ﻣﺎه 1393 ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﻫﺎ ﭼﺎه و ﻗﻨﻮات ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎ ره419 - اﻟﻒ ﺷﻬﺮﻳﻮر ﻣﺎه 1393 ﺑﺴﻤﻪ ﺗﻌﺎﻟﻲ ﭘﻴﺸﮕﻔﺘﺎر اﻣﺮوزه ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻪ ﻛـﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﻣﺴـﺘﻤﺮ آﻧﻬـﺎ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ را ﺿﺮوری و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨـﻮن در ﺟﻬـﺎن اﻣﺮوز، ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻓﻨﻲ - ﺗﺨﺼﺼﻲ واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻓﻮق و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﻳﺮان، ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺑﺨـﺶ آب از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده و از اﻳﻦ رو ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ وﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر وزارت ﻧﻴـﺮو ﺑـﺎ ﻫﻤﻜـﺎری ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳ ﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻫﺪاف زﻳﺮ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺻـﻨﻌﺖ آب ﻧﻤﻮده اﺳﺖ : − اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، اﺟﺮا، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح − ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﺑﺎره ریﻛﺎ ﻫﺎ و اﺗﻼف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮﻣﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺻﻨﻌﺖ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : − اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎ و ﺗﺠﺎرب ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣ ﻧﻈﺮ ﺐ ان ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ − اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺎﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ − ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺎرب دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ، ﻧﻬﺎدﻫﺎ، واﺣﺪﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ، واﺣـﺪﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ، ﻃﺮاﺣـﻲ و ﺳﺎﺧﺖ − ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ اﻳﺮان و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺆﺳﺴﺎ ت ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ ﺑﺮای ﻧﻈﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه و ﻧﻈﺮات درﻳﺎﻓﺘﻲ ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻴﻢ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨـﺪه و ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت در ﻧﺴﺨﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﻣﻴﺪ اﺳﺖ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣ ﺒﻨﻈﺮ اﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ رﺷﺘﻪ از ﺻﻨﻌﺖ آب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻛـﻪ ﻣﺒـﺬول ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ اﻳﻦ ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ دﻗﻴﻖ ﻗﺮارداد ه و ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻧﻈﺮات و راﻫﻨ ﻤﺎﻳﻲ ﻫﺎی ارزﻧﺪه ﺧﻮد ﺑﻪ دﻓﺘﺮ ﻃـﺮح، اﻳـﻦ دﻓﺘﺮ را در ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﺘﻦ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻳﺎری و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ . ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﻨﺘﺮل » دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ] « ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 419 - اﻟﻒ [ ﻣﺠﺮی : ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻛﺎوآب ﻣﻮﻟﻒ اﺻﻠﻲ : ﻓﺮﻳﺒﺮز ﺣﺮﻓﻪ دوﺳﺖ ﻣ ﺷﺮﻛﺖ ﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻛﺎوآب ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : ﻣﻬﺮداد ﭼﻬﻞ ﮔﺮدی ﺳﺎﻣﺎﻧﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻛﺎوآب ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻋﻤﺮان آب – ﻓﺮﻳﺒﺮز ﺣﺮﻓﻪ دوﺳﺖ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻛﺎوآب ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻧﺪا ﺧﻮش ﻧﻮﻳﺲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻛﺎوآب ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺴﻌﻮد رﺟﺎﻳﻲ ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت : ﻓﻀﻠﻌﻠﻲ ﺟﻌﻔﺮﻳﺎن ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺮﻳﻢ رﺣﻴﻤﻲ ﻓﺮاﻫﺎﻧﻲ ﺿ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر - وزارت ﻧﻴﺮو ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻋﻤﺮان - آب ﻫﺎﺷﻢ ﻛﺎﻇﻤﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ آب ز ﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ) ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر (: ﺑﻬﺮام ﺛﻘﻔﻴﺎن ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧﺎک و آﺑﺨﻴﺰداری دﻛﺘﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻓﻀﻠﻌﻠﻲ ﺟﻌﻔﺮﻳﺎن ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻋﺒﺎﺳﻘﻠﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺑﻬﺎن ﺳﺪ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﭘﻴﻤﺎن داﻧﺶ ﻛﺎرآراﺳﺘﻪ داﻧﺸﮕﺎه ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ ( ره ) دﻛﺘﺮای ﻋﻠﻮم و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آﺑﻴﺎری رﺿﺎ راﻋﻲ ﻋﺰآﺑﺎدی ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺮﻳﻢ رﺣﻴﻤﻲ ﻓﺮاﻫﺎﻧﻲ ﺿ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر - وزارت ﻧﻴ ﺮو ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻋﻤﺮان - آب ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول - ﺪﻴﻛﻠ ﻫﺎ واژه 3 ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮور ﺎتﻴ ادﺑ ﺑﺮ ی ﻣﻮﺿﻮع و ﺮانﻳا در ﺟﻬﺎن 7 2 - 1 - ﻣﺮوری ﺑﺮ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮع در اﻳﺮان و ﺟﻬﺎن 9 2 - 2 - ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ در ﻛﺸﻮر 10 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- از ﻢﻳﺣﺮ دﻳﺪﮔﺎه یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ 15 3 - 1 - ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﺣﻘﻮ ﻗﻲ 17 3 - 2 - ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﺷﺮﻋﻲ 18 3 - 3 - ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻋﺮﻓﻲ 19 ﻓﺼ ﻞ ﭼﻬﺎرم - ﺗﻌﺮ ﻢﻳﺣﺮ ﻒﻳ و ﻫﺎ ﭼﺎه ﻗﻨﻮات در آﺑﺨﻮان یﻫﺎ آﺑﺮﻓﺘ ﻲ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ 21 4 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 23 4 - 2 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه 23 4 - 3 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت 24 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ- ﺗﻌﺮ ﻲﻛﻤ ﻢﻳﺣﺮ ﻒﻳ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت 27 5 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 29 5 - 2 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه 29 5 - 3 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻗﻨﺎت 31 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﻋﻮا ﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻢﻳﺣﺮ ﻦﻴﻴﺗﻌ در و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت 33 6 - 1 - وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان 35 6 - 1 - 1 - ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان 35 6 - 1 - 2 - ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان 35 6 - 1 - 3 - ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه آﺑﺨﻮان 36 6 - 1 - 4 - ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ 37 6 - 2 - آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه 37 6 - 3 - ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ 37 ﻓﺼﻞ ﺘﻢﻔﻫ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 39 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 7 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 41 7 - 2 - روش ﻫﺎ و ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼ ﺎه 41 7 - 2 - 1 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺸﺎرد 41 7 - 2 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﻤﻔﻮرت 42 7 - 2 - 3 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺷﻮﻟﺘﺰ 42 7 - 2 - 4 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﻮﺳﺎﻛﻴﻦ 43 7 - 2 - 5 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺷﻨﻴﺒﻠﻲ 43 7 - 2 - 6 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﻮزﻧﻲ 43 7 - 2 - 7 - اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﻮﮔﻮﻣﻮﻟﻒ 44 7 - 3 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 45 7 - 3 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر 45 7 - 3 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر 47 7 - 4 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رﺳﻢ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 48 7 - 5 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت 49 7 - 5 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺠﺮﺑﻲ زﻳﺸﺎرد 50 7 - 5 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 50 7 - 5 - 3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ 51 ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ - ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 53 8 - 1 - ﻧﺮم اﻓﺰار اﻛﺴﻞ 55 8 - 2 - VBA در اﻛﺴﻞ ﭼﻴﺴﺖ؟ 56 8 - 3 - ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ اوﻟﻴﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ اﻛﺴﻞ 56 8 - 4 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ 56 8 - 5 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺎژول 56 8 - 6 - درج ﻳﻚ ﻣﺎژول و ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ درVBA 57 8 - 7 - ذﺧﻴﺮه ﻓﺎﻳﻞ اﻛﺴﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ 57 8 - 8 - ﺑﺎز ﻛﺮدن ﻓﺎﻳﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ وﻳﮋوال ﺑﻴﺴﻴﻚ ) ﻣﺎﻛﺮو ( 58 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 8 - 9 - اﺟﺮای ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه در ﻣﺤﻴﻂ VBA اﻛﺴﻞ 59 8 - 10 - ﻓﺮم ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭼﺎه 60 8 - 11 - مﻓﺮ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻗﻨﺎت 65 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 67 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪول ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺟﺪول 7 - 1 - ﻴﻴﺗﻐ ﺮات ﭼﺎه ﻢﻳﺣﺮ ﺑﺮاﺳﺎس ﺟﻨﺲ و اﻧﺪازه ﻣﻮاد ﺗﺸﻜ ﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان 44 ﺟﺪول 7 - 2 - دﻗﺖ و اﻋﺘﺒﺎر ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺮﻳﺎن 49 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺷﻜﻞ 5 - 1 - ﻴﻴﺗﻐ ﺮات ﺷﻌﺎع ﻋﻤﻖ و ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در ﻓﻮاﺻﻞ ﻳ ﻲ زﻣﺎﻧ ﻜﺴﺎن 30 ﺷﻜﻞ 5 - 2 - ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در اﻃﺮاف ﺣﺎل در ﭼﺎه ﻚﻳ ﭘﻤﭙﺎژ در آﺑﺨﻮان آزاد 30 ﺷﻜﻞ 5 - 3 - ﺑﺮش ﻋﺮﺿ ﻗﻨﺎت ﻢﻳﺣﺮ ﻲ 31 ﺷﻜﻞ 5 - 4 - ﺷﻤﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻚﻴ ﻣﺎدر ﺑﺨﺶ و ﭼﺎه آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت 32 ﺷﻜﻞ 6 - 1 - ﻧﺤﻮه ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در آﺑﺨﻮان ﺖﻴﻗﺎﺑﻠ ﺑﺎ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺘﻔﺎوت 36 ﺷﻜﻞ 7 - 1 - ﺧﻄﻮط ﻫﻢ و ﺎنﻳﺟﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴ ﻚﻳ در ﻞﻴ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻗﻨﺎت ﻲ 50 ﺷﻜﻞ 8 - 1 - ﻧﺤﻮه ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ 57 ﺷﻜﻞ 8 - 2 - ﻧﺤﻮه ذﺧﻴﺮه ﺳﺎزی ﻓﺎﻳﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ 58 ﺷﻜﻞ 8 - 3 - ﺗﻔﺎوت ﭘﺴﻮﻧﺪ ﻓﺎﻳﻞ ﻫﺎی ﺣﺎوی ﻣﺎﻛﺮو 58 ﺷﻜﻞ 8 - 4 - ﻣﺤﻞ ﻗﺮارﮔﻴﺮی Options در اﻛﺴﻞ 2007 59 ﺷﻜﻞ 8 - 5 - ﻣﺤﻞ ﻗﺮارﮔﻴﺮی دﻛﻤﻪ Option در اﻛﺴﻞ 2013 59 ﺷﻜﻞ 8 - 6 - ﻧﺤﻮه اﺟﺮای ﻣﺎﻛﺮو 60 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺷﻜﻞ 8 - 7 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه زﻳﺸﺎرد 60 ﺷﻜﻞ 8 - 8 - ﻣ ﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه ﺷﻮﻟﺘﺰ 61 ﺷﻜﻞ 8 - 9 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر در آﺑﺨﻮان آزاد 61 ﺷﻜﻞ 8 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه ﻛﻮزﻧﻲ 62 ﺷﻜﻞ 8 - 11 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه دوﭘﻮﻳﻲ 62 ﺷﻜﻞ 8 - 12 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه ﻛﻤﻔﻮرت 63 ﺷﻜﻞ 8 - 13 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ در ﭼﺎه ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر روش ﺑﻪ ﺗﺎﻳﺲ 63 ﺷﻜﻞ 8 - 14 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ در ﭼﺎه ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر روش ﺑﻪ ژاﻛﻮب 64 ﺷﻜﻞ 8 - 15 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه ﻛﻮﺳﺎﻛﻴﻦ 64 ﺷﻜﻞ 8 - 16 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ روش ﺑﻪ ﭼﺎه ﺷﻨﻴﻴﻠﻲ 65 ﺷﻜﻞ 8 - 17 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ 65 ﺷﻜﻞ 8 - 18 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب 66 ﺷﻜﻞ 8 - 19 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺠﺮﺑﻲ زﻳﺸﺎرد 66 ﻣﻘﺪﻣﻪ 08 / 06 / 93 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ رﺷﺪ روزاﻓﺰون ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎ در ﺑﺨﺶ آب ﻛﺸﻮر ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻴﺎزﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺎ ﻛﻪ ﻗـﺒﻼ از ﻃﺮﻳﻖ ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﺪ ﺑ ﻪ ﺳﻤﺖ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﺳﻮق داده ﺷـﻮد، ﺑـﻪ ﻃـﻮری ﻛـﻪ ﺑﺮاﺳـﺎس آﺧـﺮﻳﻦ آﻣﺎرﺑﺮداری ) ﺳﺎل آﺑﻲ 90 - 89 ( ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﻌﺪاد159454 دﻫﻨﻪ ﭼﺸﻤﻪ، ﺗﻌﺪاد39531 رﺷﺘﻪ ﻗﻨﺎت و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ آب ﻣﻮﺟـﻮد در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪﻫﺎ، ﺷﺎﻫﺪ آﻣﺎر ﺳﺮﺳﺎم آور 688840 ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﺑﺎﺷﻴﻢ ﻛﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ اﻳﻦ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻣﻌـﺎدل5/ 70 ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع و روﻧﺪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻣﺴﻮوﻟﻴﻦ آب ﻛﺸﻮر را ﻧﮕﺮان ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎزﻫـﺎی آﺑﻲ آﻳﻨﺪه ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ . از ﻃﺮﻓﻲ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ وﻳﮋه ﺻﺎﺣﺒﺎن ﭼﺎه ﻫﺎی آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﺧﺸﻜﺴـﺎﻟﻲ ﻫـﺎی اﺧﻴﺮ، ﻫﻤﻮاره ﻧﮕﺮاﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺒﺎدا ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎ ﺑﻊ آب ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ در اﺛﺮ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﻘﺎﺿﻴﺎن ﻣﻮرد ﻫﺠﻤﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و رﻋﺎﻳﺖ ﻧﺸﻮد . ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻋﻢ از ﭼﺎه، ﭼﺸﻤﻪ و ﻗﻨﺎت از ﻫﻤﺎن اﺑﺘﺪای ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﻣﻄـﺮح ﺑﻮده اﻣﺎ اﻳﻦ ﻧﮕﺮاﻧﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺣﺮﻳﻢ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺬﻛﻮر روز ﺑﻪ روز ﻛﻢ ﺗﺮ و ﻛﻢ ﺗﺮ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺮ روی ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ، ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺗﺎ ﻛﻨﻮن در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن آب وزارت ﻧﻴﺮو ﻋﻤﺪﺗﺎ از ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑـﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﺪه و ﻫﻤﻮاره ﺟﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﻳﻚ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ از ﻃﺮ ﻳﻖ ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻛـﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی و ﺑـﺎ ﺑـﻪ ﻛـﺎرﮔﻴﺮی ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ و ﻣﻌﺎدﻻت ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺟﺮﻳﺎن آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺿﻤﻦ اﺷﺎره ﺑﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻣﻮﺿﻮع، ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ از دﻳـﺪﮔﺎه ﻫـﺎی ﺣﻘـﻮﻗﻲ و ﻓﻨـﻲ اﺷـﺎره ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ و ﻣﻌﺎدﻻت ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ، ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی اراﺋﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﺮﻋﺖ و دﻗﺖ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . - ﻫﺪف ﻫﺪف از ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ، اراﺋـﻪ اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ی ﺟـﺎﻣﻊ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی داﺧﻠـﻲ و ﺧـﺎرﺟﻲ و ﺗﺠـ بﺎر ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ، ﺣﻮزه ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﻋـﻢ از ﺑﺨـﺶ دوﻟﺘـﻲ ) ﻛﻠﻴـﻪ ﺷـﺮﻛﺖ ﻫـﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای، ﺳﺎزﻣﺎن آب و ﺑﺮق ﺧﻮزﺳﺘﺎن، ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی آب و ﻓﺎﺿﻼب و دﻳﮕﺮ ارﮔ ﺎن ﻫﺎی ذﻳﺮﺑﻂ ( و ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ) اﺷـﺨﺎص ﺣﻘﻴﻘﻲ و ﺣﻘﻮﻗﻲ ( را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ .ﺷﻮد 1ﻓﺼﻞ 1 ﻛﻠﻴﺪ واژه ﻫﺎ ﻓﺼﻞ اول - ﺪﻴﻛﻠ ﻫﺎ واژه 08 / 06 / 93 5 ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺪ ﻫﺎ واژه − ﺣﺮﻳﻢ : ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ، ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻓﺼﻞ 3 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد . − ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ1: ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ آﺑﺨﻮان در ﻋﺒﻮر دادن آب را ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻳﺎ ﺑـﻪ ﻋﺒـﺎرﺗﻲ ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻋﺒﺎرت از ﺳﺮﻋﺖ ﻇﺎﻫﺮی ﺣﺮﻛﺖ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻣﺤﻴﻂ ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﺗﺤﺖ ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ واﺣﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻌﺎدﻟﻪ اﺑﻌﺎدی ) دﻳﻤﺎﻧﺴﻴﻮن ( آن ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت 1 LT− ) ﻃﻮل ﺑﺮ واﺣـﺪ زﻣـﺎن ( اﺳـﺖ و ﺑـﺎ ﻋﻼﻣﺖ اﺧﺘﺼﺎری »K «ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻘﺪار ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ ) ﻓﻀـﺎﻫﺎی ﺧـﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ( ، ﺷﻜﻞ و اﻧﺪازه داﻧﻪ ﻫﺎی ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻣﺤـﻴﻂ ﻣﺘﺨﻠﺨـﻞ و ﺧﺼﻮﺻـﻴﺎت ﺳـﻴﺎل ﻧﻈﻴـﺮ ﭼﮕـﺎﻟﻲ و وﻳﺴﻜﻮزﻳ ﺘ ﻪ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . − ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل2: ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻣﻘﺪار آﺑﻲ ﻛ ﻪ از ﻛﻞ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨـﻮان ﺗﺤـﺖ ﺷـﻴﺐ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ واﺣﺪ در واﺣﺪ زﻣﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر اﻓﻘﻲ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﺎ ﻋﻼﻣﺖ اﺧﺘﺼﺎری »T «ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل از ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ (K) در ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان (b) ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ T K.b = ﻛـﻪ ﻣﻌﺎدﻟـﻪ اﺑﻌـﺎدی آن2 1 L T− ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه3: ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﻪ ﺣﺠﻢ آﺑﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در اﺛﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻳﺎ ﺑـﺎﻻ رﻓـﺘﻦ ﺳـﻄﺢ اﻳﺴـﺘﺎﺑﻲ و ﻳـﺎ ﺳﻄﺢ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻳﻚ واﺣﺪ از ﻫﺮ واﺣﺪ ﺳﻄﺢ آﺑﺨﻮان ﺧﺎرج ﺷﺪه و ﻳﺎ ﺑـﻪ ذﺧﻴـﺮه آن اﻓـﺰوده ﺷـﻮد . ﺑـﺎ ﻋﻼﻣﺖ اﺧﺘﺼﺎریc S ﻧﺸﺎن داده ﻣﻲ ،ﺷﻮد ﺑﺪون ﺑﻌﺪ ) دﻳﻤﺎﻧﺴﻴﻮن ( ﺑﻮده و ﺑﺮﺣﺴﺐ درﺻﺪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد . در آﺑﺨﻮان آزاد ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﻫﻤﺎن آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه اﺳـﺖ و ﻣﻴـﺰان آن در آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی ﺗﺤـﺖ ﻓﺸـﺎر ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آزاد ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ ﺗﺮ اﺳﺖ . − ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ4 : ﻛﺎﻫﺶ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ و ﻳﺎ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی در اﻃﺮاف ﭼﺎه در ﺣـ ﺎل ﭘﻤﭙـﺎژ، ﺣﺠﻤـﻲ ﻣﺨﺮوﻃـﻲ ﺷـﻜﻞ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آورد ﻛﻪ راس اﻳﻦ ﻣﺨﺮوط در ﭼﺎه و ﻗﺎﻋﺪه آن در ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ ﻳﺎ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی اوﻟﻴﻪ واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑـﻪ اﻳﻦ ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺮوﻃﻲ ﺷﻜﻞ در ﻫﻨﮕﺎم ﭘﻤﭙﺎژ از ﭼﺎه، ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . − ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ5: ﺷﻌﺎع ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در ﭼﺎه را ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨ . ﺪ − ﻣﺎدر ﭼﺎه : اوﻟﻴﻦ ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در ﺳﺮاب ﻛﻪ ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﻠﻪ ﻗﻨﺎت اﺳﺖ را ﻣﺎدر ﭼﺎه ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . − آﺑﮕﻮن ﻳﺎ ﺗﺮه :ﻛﺎر ﺑﺨﺸﻲ از ﻛﻮره ﻗﻨﺎت اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﻤﺎس ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ از ﻣﺤـﻞ ﺧﺸﻜﻪ ﻛﺎر ﻗﻨﺎت ﺷﺮوع ﺷﺪه و ﺗﺎ ﻣﺎدر ﭼﺎه ﻗﻨﺎت اداﻣﻪ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . اﻳـﻦ ﻗﺴـﻤﺖ از ﻛـﻮره ﻗﻨـﺎت از آﺑﺨـﻮان ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و وﻇﻴﻔﻪ اش ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﻗﻨﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻃﻮل و ﺗﺮاواﻳﻲ ﺑﺨﺶ ﻣﺬﻛﻮر و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻋﻤﻖ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ در آﺑﺪﻫﻲ ﻗﻨﺎت ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳـﺪ . ﻃـﻮل آﺑﮕـﻮن ﺛﺎﺑـﺖ ﻧﺒـﻮده و ﺗـﺎﺑﻊ ﻧﻮﺳـﺎﻧﺎت ﺳـﻄﺢ 1- Hydraulic Conductivity 2- Transmissibility 3- Storage Coefficient 4- Depression Cone 5- Effective Radious 6 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﺳﺖ . ﻻﻳﺮوﺑﻲ دوره ای اﻳﻦ ﺑﺨﺶ در اﻓﺰاﻳﺶ آﺑﺪﻫﻲ ﻗﻨ ﺎت ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ دارد . اﻳـﻦ ﺑﺨـﺶ از ﻗﻨـﺎت ﺑـﻪ آﺑﮕﺎن و ﻳﺎ آﺑﮕﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﻣﻮﺳﻮم اﺳﺖ . − ﺧﺸﻜﻪ ﻛﺎر ﻳﺎ ﺧﺸﻜﻮن ﻳﺎ ﺧﺸﻜﺎن : ﻣﺠﺮای ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ ﺗﺮه ﻛﺎر ﺗـﺎ ﻣﻈﻬـﺮ ﻗﻨـﺎت را ﺧﺸـﻜﻪ ﻛـﺎر ﻳـﺎ ﺧﺸـﻜﻮن ﻳـﺎ ﺧﺸﻜﺎن ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . وﻇﻴﻔﻪ اﻳﻦ ﻣﺠﺮا ﻫﺪاﻳﺖ و اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﻗﻨﺎت اﺳﺖ و در آﺑﮕﻴﺮی ﻗﻨﺎت ﻧﻘﺶ ﻋﻤـﺪه ای را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﻧﺪارد . ﻫﺮ ﭼﻪ ﺗﺮاواﻳﻲ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ از ﻛﻮره ﻛﻢ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ، اﺗـﻼف و ﻧﻔـﻮذ آب ﻗﻨـﺎت در آن ﻛـﻢ ﺗـﺮ اﺗﻔـﺎق اﻓﺘﺪ ﻣﻲ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﻛﺜﺮا ﻛﻒ آن را ﺑﻪ ﻃﺮق ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻢ ﺗﺮاوا و ﺣﺘﻲ ﻧﺎﺗﺮاوا ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ اﺗـﻼف آب در ﻃـﻮل آن ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺮﺳﺪ . ﻃﻮل ﺧﺸﻜﻪ ﻛﺎر ﻗﻨﺎت ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻴﺴﺖ و ﺗﺎﺑﻊ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺎ ﻧﻨﺪ ﻧﻮﺳﺎن ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ اﺳـﺖ . ﻣﺘﺎﺳـﻔﺎﻧﻪ ﺑـﺎ روﻧـﺪی ﻛـﻪ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ در اﻛﺜﺮ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺸﻮر دارد، ﻃﻮل اﻳﻦ ﺑﺨﺶ در اﻛﺜﺮ ﻗﻨﻮات روز ﺑﻪ روز اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . − - ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر1: ﺷﺮاﻳﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ اداﻣﻪ ﭘﻤﭙﺎژ در ﭼﺎه و ﺑﺎ آﺑﺪﻫﻲ ﺛﺎﺑﺖ، اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﭼـﺎه ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻤﺎﻧﺪ و ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن، ﺗﻐﻴﻴﺮی در ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﻳﺠﺎد ﻧﺸﻮد . ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻴﺰان آب ورودی ﺑﻪ ﭼﺎه ﺑﺎ ﻣﻴﺰان آب ﺧﺮوﺟﻲ از آن ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻧﻮع ﺟﺮﻳﺎن در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻧﺪرت اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺪ ﻣﻲ وﻟﻲ ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن و ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪن ﭘﻤﭙﺎژ ﻣﻴﺰان اﻓﺖ در ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﻣﻲ ﺷﻮد و در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺟﺮﻳـﺎن آب در اﻃـﺮاف ﭼﺎه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﻮد . − ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر2: ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺣﺎﻟﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان آب ورودی ﺑﻪ ﭼﺎه ﺑﺎ ﻣﻴـﺰان آب ﺧﺮوﺟـﻲ از آن ) دﺑﻲ ﭘﻤﭙﺎژ ( ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺑﺎ اداﻣﻪ ﭘﻤﭙﺎژ ﺷﺎﻫﺪ اﻓﺖ در ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺑﻮد . 1- Steady State 2- Unsteady State 2 ﻓﺼﻞ2 ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮور ﺎتﻴ ادﺑ ﺑﺮ ی ﻣﻮﺿﻮع و ﺮانﻳا در ﺟﻬﺎن 08 / 06 / 93 9 ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮوری ﺑﺮ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮع در اﻳﺮان و ﺟﻬﺎن 2 - 1 - ﻣﺮوری ﺑﺮ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮع در اﻳﺮان و ﺟﻬﺎن ﻧﻴﺎز روز اﻓﺰون ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﻪ آب ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﻠﻴﻤﻲ در ﺳـﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﭼﺎﻟﺶ ﺟﺪی روز ﺑﺮوز ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ ﺗﺮ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺿﺮورت و اﻫﻤﻴﺖ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﺳﺎل ﻫﺎی آﻳﻨﺪه ﻓﺰوﻧﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ . ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ و رﻋﺎﻳﺖ ﺣﻘﻮق ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ اﻳﻦ ﻣﻨـﺎﺑﻊ، از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﺴـﺎﻳﻞ ﻣﻬﻢ و اﺳﺎﺳﻲ در ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در ﻛﺸـﻮر ﻣـﺎ ﻛـﻪ در ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﺧﺸـﻚ و ﻧﻴﻤـﻪ ﺧﺸﻚ واﻗﻊ ﺷﺪه، از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . اﺻﻮﻻ در ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺣﺮﻳﻢ از دو دﻳﺪﮔﺎه ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻫﻤﻮاره ﻣﻄﺮح ﺑﻮده ﻛﻪ در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺻﺮﻓﺎ ﺑﻌﺪ ﻛﻤﻲ آن ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ و ﺣﺘﻲ در ﺳﻄ ﺢ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺑﺎ دو ﻫﺪف ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ :ﺷﻮد 1 - ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻤﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﻠﻴﻤﻲ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﻲ 2 - ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و رﻋﺎﻳﺖ ﺣﻘﻮق ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﺬﻛﻮر ، ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻌـﺪدی از وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ، ﻻزم و ﺿﺮوری اﺳﺖ و ﺑﺪون ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺬﻛﻮر ﻧﻤـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ اﻫـﺪاف ﻣـﺬﻛﻮر رﺳﻴﺪ . در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ ﺟﻬﺎن ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮروی آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻬﻢ در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑ ﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و در اﻳﻦ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺣﺮﻳﻢ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . در ﻛﺸﻮر ﻣﺎه ﻫـﺮ ﭼﻨـﺪ در ﺗﻌﺪادی از آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻧﻴﻤﻪ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ، اﻣﺎ ﻓﺮاواﻧﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ ﺣـﺪی ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﻴﻖ ﺑﺮای ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ آﺑﺨﻮان، ﺣﺮﻳ ﻢ ﻫﺎی ﻣﺸﺨﺺ و دﻗﻴﻘﻲ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤـﻮد، ﺿـﻤﻦ اﻳﻨﻜـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺮای آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ و ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺑﻪ ﺟﺰ ﻳﻜﻲ دو ﻣﻮرد ﺣﻮﺿﻪ ﻛﺎرﺳﺘﻲ، در ﻣﺎﺑﻘﻲ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ، ﻋﻤﻼ ﺑﺎ ﻧﺒﻮد داده ﻫﺎ و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻮاﺟﻬﻴﻢ . از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳ ﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑـﻪ ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ، ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ اﻧﺘﻘﺎل، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه، ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻔﻴﺪ و ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان اﺷﺎره ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻫﻤﺎن ﻃﻮرﻛﻪ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻳﺪ در ﺗﻌـﺪاد ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ از آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ و ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ در ﺗﻤﺎم آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﻧﺒﻮد اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت روﺑﺮو ﻫﺴﺘﻴﻢ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮز ﻣﻴﻨﻲ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺒﺼﺮه 2 ﻣﺎده2 و ﺗﺒﺼﺮه ذﻳﻞ ﻣﺎده17 ،ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺎس از دﻳﺮﺑﺎز ﺣـﺮﻳﻢ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ و ﺗﺠﺎرب ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﺪ وﻟ ﻲ ﻫﻤﻮاره ﺟﺎی ﺧـﺎﻟﻲ ﻳـﻚ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ دﻗﻴﻖ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ، اﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺳـﻌﻲ ﺷـﺪه، 10 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺿﻤﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ( و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮآن، ﺑﻪ روش ﻫﺎ و ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ و ﻧﺤـﻮه دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ داده ﻫ ﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻳﻚ ﺑﺴﺘﻪ ﻧﺮم اﻓﺰاری از ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ اراﺋﻪ ﮔﺮدد ﺗﺎ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ذﻳﺼﻼح و ذﻳـﺮﺑﻂ ﺑـﺎ دﻗﺖ و ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . 2 - 2 - ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ در ﻛﺸﻮر اﻳﺮاﻧﻴﺎن از دﻳﺮﺑﺎز اوﻟﻴﻦ و ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻠﺘﻲ ﺑﻮده اﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ زﻳﺎدی ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﺣﻔﺮ ﻗﻨﺎت داﺷﺘﻪ اﻧـﺪ . در دوره ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻴﺎن ﻧﻘﺶ ﺣﻜﻮﻣﺖ در اداره اﻣﻮر آب و آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع را ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . در اﻳﻦ دوره آن ﻗـﺪر ﺑـﻪ آب اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ دادﻧﺪ ﻛﻪ ﻓﺮﺷﺘﻪ ای ﺑﻪ ﻧﺎم آﻧﺎﻫﻴﺘﺎ ) ﻧﺎﻫﻴﺪ ( ﺑﺮای آن ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪه و ﻣﻌﺎﺑﺪ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎم ﺑﺮ ﭘﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑ ﻮدﻧـﺪ ﺗـﺎ در آﻧﺠﺎ ﻣﺮاﺳﻢ دﻋﺎ ﺑﺮای رﻳﺰش ﺑﺎران ﺑﺮﮔﺰار ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ آب، ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری و اﺳـﺘﻔﺎده اﻗﺘﺼﺎدی از آب و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از درﮔﻴﺮی ﻫﺎی آب ﺑﺮان ﻣﻘﺮرات و ﺿﻮاﺑﻄﻲ را وﺿﻊ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﻛﻪ در ﻫﺮ دوره اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻠـﺰم ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻮده . اﻧﺪ ﻗﺎﻧﻮ ن ﺣﻤﻮراﺑﻲ ) ﭘﺎدﺷﺎه ﺑﺎﺑﻞ در ﻫـﺰاره دوم ﻗﺒـﻞ از ﻣـﻴﻼد ( ﺑﻌﻨـﻮان ﻗـﺎﻧﻮن ﭘﻴﺸـﺘﺎز در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨـﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ زﻣﻴﻦ و آب ﻫﺎ و ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ و اداره و ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری از آﻧﻬـﺎ و ﺧﺎﺗﻤـﻪ دادن ﺑـﻪ درﮔﻴﺮی ﻫﺎی آﺑﻲ اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺳﺎل 1307 ،ﺑﺎ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻣﺘﻌﺪدی در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻧﻈﺎم ﺣﻘـﻮﻗﻲ آب ﻣﻄـﺮح ﮔﺮدﻳـﺪ . در اﻳـﻦ ﻗـﺎﻧﻮن ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﻔﻜﻴﻚ آب ﻫﺎ و ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی آﻧﻬﺎ، ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻣﺎده 136 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر ﺣﺮﻳﻢ را ﻣﻘﺪاری از اراﺿﻲ اﻃﺮاف ﻣﻠﻚ و ﻗﻨﺎت و اﻣﺜﺎل آن داﻧﺴﺘﻪ ﻛـﻪ ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺿﺮورت دارد . در ﻣﺎده 137 اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن، ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮای آب ﺧﻮردن20 )( ﮔﺰ و ﺑـﺮای زراﻋـﺖ )30 ( ﮔﺰ اﻋﻼم ﺷﺪه ) ﻫﺮ ﮔﺰ ﺑﺮاﺑﺮ 104 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ( و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻣﺎده 138 آن، ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺸﻤﻪ و ﻗﻨـﺎت از ﻫـﺮ ﻃـﺮف در زﻣﻴﻦ رﺧﻮه 500 ﮔﺰ و در زﻣﻴﻦ ﺳﺨﺖ 250 ﮔﺰ اﺳﺖ ﻟﻴﻜﻦ اﮔﺮ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺬﻛﻮر در اﻳﻦ ﻣﺎده و ﻣﺎده ﻗﺒﻞ ﺑـﺮای ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از ﺿﺮرﻛﺎﻓﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ای ﻛﻪ ﺑﺮای دﻓﻊ ﺿﺮر ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ آن اﻓﺰوده ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﻣﺎده 139 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر آﻣﺪه اﺳﺖ : ﺣﺮﻳﻢ در ﺣﻜﻢ ﻣﻠﻚ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﻳﻢ اﺳـﺖ و ﺗﻤﻠـﻚ و ﺗﺼـﺮف در آن ﻛـﻪ ﻣﻨـﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷ ﺪ ﺑﺎ آﻧ ﭽﻪ ﻣﻘﺼﻮد از ﺣﺮﻳﻢ اﺳﺖ ﺑﺪون اذن از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺎﻟﻚ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻛﺴﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺣـﺮﻳﻢ ﭼﺸـﻤﻪ و ﻳﺎ ﻗﻨﺎت دﻳﮕﺮی ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺑﻜﻨﺪ وﻟﻲ ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻀﺮر ﻧﺸﻮد ﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ . در ﺳﺎل 1309 ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﺒﻮدﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﻗﺎﻧﻮن راﺟﻊ ﺑﻪ ﻗﻨـﻮات ر ا در راﺑﻄـﻪ ﺑـﺎ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣﺪود ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ و ﺻﺎﺣﺒﺎن اراﺿﻲ، ﻧﺤﻮه ﻻﻳﺮوﺑﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ و ﻟﺰوم رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات و وﻇﺎﻳﻒ ﻣﺎﻟﻜﻴﻦ و ﻣﺠﺎورﻳﻦ آﻧﻬﺎ را ﻣﺼﻮب ﻧﻤﻮد . در ﻣﺎده اول اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن آﻣﺪه اﺳﺖ » : اﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﻣﺎﻟﻚ ﭼﺎه، ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻣﺠـﺮای آﺑـﻲ در ﻣﻠﻚ ﻏﻴﺮ و ﻳﺎ در ارا ﺿﻲ ﻣﺒﺎﺣﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺼﺮف ﺻﺎﺣﺐ ﭼﺎه ﻳﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺠﺮی در ﭼﺎه و ﻣﺠﺮی ﻓﻘﻂ ﻣﻦ ﺣﻴﺚ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻗﻨـﺎت و ﻣﺠﺮی و ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﻚ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در اﻃﺮاف ﭼـﺎه و ﻣﺠـﺮی و ﻳـﺎ اراﺿـﻲ واﻗﻊ ﺑﻴﻦ دو ﭼﺎه ﺗﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻣﺠﺮی ﻫﺮ ﺗﺼﺮﻓﻲ ﻛﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻨﻤﺎﻳﺪ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻦ ﻛ ﻪ ﺗﺼﺮﻓﺎت او ﻣﻮﺟـﺐ ﺿـﺮر ﺻـﺎﺣﺐ ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮور ﺎتﻴ ادﺑ ﺑﺮ ی ﻣﻮﺿﻮع و ﺮانﻳا در ﺟﻬﺎن 08 / 06 / 93 11 ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻣﺠﺮا ﻧﺸﻮد و ﻧﻴﺰ در اراﺿﻲ ﻣﺒﺎﺣﻪ واﻗﻊ در اﻃﺮاف ﭼﺎه ﻳﺎ ﻣﺠﺮی و ﻳﺎ ﺑﻴﻦ دو ﭼﺎه اﺷﺨﺎص دﻳﮕﺮ ﻫـﻢ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ اﺳﺖ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ اراﺿﻲ ﻣﺒﺎح، ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﻲ ﺑﻨﻤﺎﻳﻨـﺪ ﻛـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ ﺿﺮر ﺻﺎﺣﺐ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﺻﺎﺣ ﺐ ﻣﺠﺮی ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻳﺎ در ﺑﺨﺸﻲ از ﻣﺎده ﺳﻮم ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر آﻣﺪه اﺳﺖ : در اﻣﻼک ﻣﺰروﻋـﻲ ﻣﻄﻠﻘـﺎ در ﺑﺎﻏﺎت، دﻫﺎت، ﺑﺎﻏﺎت ﻗﺼﺒﺎت و ﺑﺎﻏﺎت ﺧﺎرج از ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻋﺮﻓﺎ اﻃﻼق ﻣﻨﺰل ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﺘﻮان ﻛﺮد ﻫﺮ ﮔﺎه ﻛﺴﻲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﭼﺎه ﻳﺎ اﺳﺘﺨﺮ ﻳﺎ ﻣﺠﺮای ﻗﻨﺎﺗﻲ اﺣﺪاث ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﺮای اﺻﻼح ﻳﺎ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻗﻨﺎﺗﻲ، ﭼﺎه ﻳﺎ ﻣﺠﺮاﻳـﻲ اﻳﺠـﺎد ﻛﻨـﺪ ﺻـﺎﺣﺒﺎن اﻣﻼک ﻣﺬﻛﻮره ﺣﻖ ﻧﺪارﻧﺪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ) ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ (. در ﺳﺎل 1313 ﻣﺎده واﺣﺪه » ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻗﻨﻮات « ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺎده 10 ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮن راﺟﻊ ﺑـﻪ ﻗﻨـﻮات ﻣﺼـﻮب1309 اﺿـﺎﻓﻪ . ﺷﺪ در اﻳﻦ ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ » ﻫﺮﮔﺎ ه اﺷﺨﺎص ﻣﺘﻌﺪد در رودﺧﺎﻧﻪ و ﻳﺎ در ﻧﻬﺮ و ﻳﺎ ﭼﺸﻤﻪ و ﻳﺎ ﻗﻨـﺎﺗﻲ ﺑـﺮای ﻣﺸـﺮوب ﺳﺎﺧﺘﻦ اراﺿﻲ ﻣﻌﻴﻨﻲ ﺣﻘﺎﺑﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از آﻧﻬﺎ ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ از ﺣـﻖ ﻣﺰﺑـﻮر ﺑـﺮای ﻣﺸـﺮوب ﻧﻤـﻮدن زﻣـﻴﻦ دﻳﮕﺮی ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺠﺮای اﺧﺘﺼﺎﺻﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪ ﺷﺮﻛﺎء دﻳﮕﺮ آب ﻳﺎ ﻣﺠﺮی ﺣﻖ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ داﺷ ﺖ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜـﻪ از اﻳﻦ اﻗﺪام ﺿﺮری ﻣﺘﻮﺟﻪ اﺷﺨﺎص ذﻳﺤﻖ ﻧﺸﻮد در ﻣﻮرد اﻳﻦ ﻣﺎده اﻫﻞ ﺧﺒﺮه ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﭼـﻪ ﻣﻘـﺪار آب و ﻳـﺎ ﭼـﻪ ﻣﻘﺪار از زﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎده، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮدن از آب در ﻧﻘﻄﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘـﺪار ﻣﺰﺑـﻮر ﺑﻴﻦ ﺷﺮﻛﺎء اﺧﺘﻼﻓﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ . » در ﻗﺎﻧﻮن اراﺿﻲ ﻣﺴﺘﺤﺪث و ﺳﺎﺣﻠﻲ « ﻣﺼﻮب 1354 ﺑﻪ ﻛﺮات ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎﻻﺧﺮه در ﺳﺎل 1361 ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﺗﺼﻮﻳﺐ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺤﺚ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻋﻢ از ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎص ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻣﻮاد 1 و2 ﻓﺼﻞ اول ﻗ ﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر و ﺗﺒﺼﺮه ﻫﺎی ذﻳﻞ ﻣـﺎده 2 ﺑﺤﺚ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﻬﻨﺎی ﺑﺴﺘﺮ و ﺣﺮﻳﻢ آن در ﻣﻮرد رودﺧﺎﻧﻪ و اﻧﻬﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻣﺴﻴﻞ و ﻣﺮداب و ﺑﺮﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌـﻲ، ﺣـﺮﻳﻢ ﻣﺨـﺎزن و ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ ی ﻋﻤﻮﻣﻲ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ اﻋـﻢ از ﺳـﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ را ﺑـﻪ وزارت ﻧﻴـﺮو واﮔﺬار ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . در ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب، ﻣﻮاد ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻔﺼﻞ دﻳﺪه ﺷﺪه ﻛﻪ ﺗﻌﺪادی از اﻳـﻦ ﻣﻮاد ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺷﺎره دارد ﺑﻪ . ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻣﺎده 14 اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن آﻣﺪه اﺳﺖ » ﻫﺮ ﮔﺎه در اﺛـﺮ ﺣﻔـﺮ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺟﺪﻳﺪاﻻﺣﺪا ث در اراﺿﻲ ﻏﻴﺮ ﻣﺤﻴﺎه، آب ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور ﻧﻘﺼﺎن ﻳﺎﺑﺪ و ﻳﺎ ﺧﺸﻚ ﺷـﻮد ﺑـﻪ ﻳﻜـﻲ از ﻃﺮق زﻳﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ :ﺷﻮد اﻟﻒ- درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎ ﺧﺸﻚ ﺷﺪن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور ﺑﺎ ﻛﻒ ﺷﻜﻨﻲ و ﻳﺎ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه دﻳﮕﺮی ﺟﺒﺮان ﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ ﺗﻮاﻓﻖ ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﭼﺎه ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه و ﻳﺎ ﻛﻒ ﺷﻜﻨﻲ را ﺑﻪ ﺻﺎﺣ ﺒﺎن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ب- درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﺎﻫﺶ و ﻳﺎ ﺧﺸﻚ ﺷﺪن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور ﺑﺎ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه و ﻳﺎ ﻛﻒ ﺷﻜﻨﻲ ﺟﺒﺮان ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﺎ ﺗﻮاﻓﻖ ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ آب ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور در ﻗﺒﺎل ﺷﺮﻛﺖ در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ وزارت ﻧﻴـﺮو از ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎﻣ ﻴﻦ ﺷﻮد . در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﺗﻮاﻓﻖ ﻃﺮﻓﻴﻦ ﻃﺒﻖ ﺑﻨﺪ « ج» اﻳﻦ ﻣﺎده ﻋﻤﻞ ﻣﻲ .ﺷﻮد 12 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ج- درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺳﻮ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور از ﺑﻴﻦ ﺑﺮود در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ اﺛﺮ ﺳﻮ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠ ﺎور ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ . و ﻳﺎ در ﻣﺎده 17 ﻓﺼﻞ دوم ﻫﻤﻴﻦ ﻗﺎﻧﻮن آﻣﺪه اﺳﺖ » اﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﻣﺎﻟﻚ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻣﺠﺮای آﺑـﻲ در ﻣﻠـﻚ ﻏﻴـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﺗﺼﺮف ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻣﺠﺮی ﻓﻘﻂ از ﻧﻈﺮ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی و ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﻗﻨـﺎت و ﭼـﺎه و ﻣﺠـﺮی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﻚ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در اﻃﺮاف ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی و ﻳﺎ اراﺿﻲ ﺑﻴﻦ دو ﭼـﺎه ﺗـﺎ ﺣـﺮﻳﻢ ﭼـﺎه و ﻣﺠـﺮی ﻫـﺮ ﺗﺼﺮﻓﻲ ﻛﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻜﻨﺪ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺗﺼﺮﻓﺎت او ﻣﻮﺟﺐ ﺿﺮر ﺻﺎﺣﺐ ﻗﻨﺎت و ﭼﺎه و ﻣﺠـﺮی ﻧﺸـﻮد . « در ﺗﺒﺼـﺮه ذﻳـﻞ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ » ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه، ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی ﺑﺎ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو اﺳﺖ و در ﻣﻮارد ﻧﺰ اع، ﻣﺤﺎﻛﻢ ﺻﺎﻟﺤﻪ ﭘﺲ از ﻛﺴﺐ ﻧﻈﺮ از ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد . در ﻣﺎده 11 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب آﻣﺪه اﺳﺖ » : در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨـﺎت ﺑـﻪ ﺟﺎی ﭼﺎه و ﻳﺎ ﻗﻨﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺧﺸﻚ ﺷﺪه و ﻳﺎ آﺑﺪﻫﻲ آن ﻧﻘﺼﺎن ﻓﺎﺣﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺎﻓ ﻲ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻲ آﻳـﺪ و ﺗـﺎ ﺳـﻪ ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ از آن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺎ اﺧﺬ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺠﺎز اﺳﺖ ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ آﻧﻜﻪ اوﻻ از آب ﭼـﺎه ﻳـﺎ ﻗﻨﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﻓﻘﻂ زﻣﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ آﺑﻴﺎری ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ از ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻗﺒﻠﻲ ﻣﺸﺮوب ﻣﻲ . اﻧﺪ ﺷﺪه ﺛﺎﻧﻴﺎ در ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮی ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺛﺎﻟﺜﺎ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت در ﻣﻠﻚ ﻏﻴﺮ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺣﻔﺮ اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﭼﺎه ﻫﺎ ﻳﺎ ﻗﻨﻮات، ﭼـﺎه ﻳـﺎ ﻗﻨـﺎت ﻗﺒﻠﻲ ﻓﺎﻗﺪ ﺣﺮﻳﻢ و ﻣﺘﺮوﻛﻪ اﻋﻼم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻣﺎده 13 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر آﻣـﺪه اﺳـﺖ « ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺠﺎزی ﻛﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﻣﻮرد ﺑﻬ ﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻳﺎ ﭼﺎه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﭘﺮواﻧﻪ ﺣﻔـﺮ آﻧﻬـﺎ ﺻـﺎدر ﺷـﺪه اﮔـﺮ در ﻣﻮﻗﻊ ﺣﻔﺮ ﻳﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻪ ﻧﺤﻮی دﭼﺎر ﻧﻘﺺ ﻓﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ رﻓﻊ آن ﻣﻤﻜﻦ ﻧﺒﻮده و ﻳﺎ ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ ﻧﺒﺎﺷـﺪ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻳـﺎ ﺷﺮﻛﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻣﺘﻘﺎﺿﻲ و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻛﺎرﺷﻨﺎس و رﻋﺎﻳـﺖ ﺣـﺮﻳ ﻢ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﻣﺠـﺎور اﺟﺎزه ﺣﻔﺮ ﭼﺎه دﻳﮕﺮی را ﺑﻪ ﺟﺎی ﭼﺎه ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده در ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﻣﻤﻜﻦ ﺑﻪ ﭼﺎه ﻗﺒﻠﻲ ﺻﺎدر ﻛﻨﺪ، در اﻳـﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ﻣﻮارد ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم ﺣﻔﺎری ﭼﺎه ﺟﺪﻳﺪ، ﭼﺎه ﻗﺒﻠﻲ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﭼﺎه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻣﺎﻣﻮرﻳﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻃﺒﻖ ﺻﻮرت ﻣﺠﻠﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻣﻀﺎی ﻣﺎﻣﻮرﻳﻦ و ﺻﺎﺣﺐ ﭼﺎه ﺗ ﻨﻈﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﭘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در ﻣﺎده 19 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﻧﻴﺰ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت و ﭼﺸﻤﻪ و ﻣﺠﺎری آب و ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺬﻛﻮر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻢ در ﻫﺮ ﻣﻮرد را ﺑﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻓﻨﻲ وزارت ﻧﻴﺮو ﻳﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ﻳﺎ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای واﮔﺬار ﻧﻤﻮده ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻚ ﻣﺤﻞ و ﻣﻘﺪار ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺠﺎز ﺗﻌﻴﻴﻦ و اﻋﻼم ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻣﺎده واﺣﺪه ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻜﻠﻴﻒ ﭼﺎه ﻫﺎی آب ﻓﺎﻗﺪ ﭘﺮواﻧﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺼﻮب 1389 و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳـﻲ آن ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﺑﺤﺚ ﺣﺮﻳﻢ اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن آﻣﺪه اﺳﺖ » : وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﺿ ﻤﻦ اﻃـﻼع رﺳـﺎﻧﻲ ﻓﺮاﮔﻴـﺮ و ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻪ ﻧﻔﻌ ذی ﺎن ﻃﻲ دو ﺳﺎل ﺗﻤﺎم ﭘﺲ از اﺑﻼغ اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن، ﺑﺮای ﻛﻠﻴﻪ ﭼﺎه ﻫﺎی آب ﻛﺸﺎورزی ﻓﻌـﺎل ﻓﺎﻗـﺪ ﭘﺮواﻧـﻪ واﻗـﻊ در ﻛﻠﻴﻪ دﺷﺖ ﻫﺎ ی ﻛﺸﻮر ﻛﻪ ﻗﺒﻞ از ﭘﺎﻳﺎن ﺳﺎل 1358 ﻫﺠﺮی ﺷﻤﺴﻲ ﺣﻔﺮ و ﺗﻮﺳﻂ وزارت ﻧﻴﺮو و دﺳﺘﮕﺎه ﻫـﺎ ی ﺗـﺎﺑﻊ اﺳـﺘﺎﻧﻲ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺮا ﺳﺎس ﻇﺮﻓﻴﺖ آﺑﻲ دﺷﺖ ﻣﺮﺗﺒﻂ و ﺑﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺠﺎز و ﻋﺪم اﺿﺮار ﺑﻪ دﻳﮕﺮان و ﻋﻤﻮم ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ اﺟﺮاء آﺑﻴﺎری ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﻘﺎﺿﻲ ﭘﺮواﻧﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺻﺎدر ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮور ﺎتﻴ ادﺑ ﺑﺮ ی ﻣﻮﺿﻮع و ﺮانﻳا در ﺟﻬﺎن 08 / 06 / 93 13 در ﻣﺎده3 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻃﺮاف ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺷﻨﺎس وزارت ﻧﻴﺮو در زﻣﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﭼﺎه اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻣﺎده واﺣﺪه ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻜﻠﻴﻒ ﭼﺎه ﻫﺎی آب ﻓﺎﻗﺪ ﭘﺮواﻧﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﺣـﺮﻳﻢ اﺷـﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ از ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻣﺬﻛﻮر و ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺎده 136 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ در ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از اﻣﻼک، ﭼﺎه ﻫﺎ، ﻗﻨـﻮات و اﻧﻬﺎر و اﻣﺜﺎل آن، ﻣﻨﻄﻘ ﻪ ای ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻫﻤﺎن اراﺿﻲ اﻃﺮاف اﻣﻼک، ﻗﻨﻮات و اﻧﻬﺎر ﻣﺬﻛﻮر اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﺻﻄﻼﺣﺎ ﺑﻪ آن ﺣﺮﻳﻢ اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻲ . ﺷﻚ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﻛﻪ در ﺟﻬﺖ ﺳﻠﺐ اﻧﺘﻔﺎع از اﻣﻼک، ﭼـﺎه ﻫـﺎ، ﻗﻨـﻮات و اﻧﻬـﺎر ﺑـﻪ اراﺿﻲ اﻃﺮاف آن ﺗﻌﺮض ﻧﻤﺎﻳﺪ، در واﻗﻊ ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ آﻧﻬﺎ ﺗﺠﺎوز ﻛﺮده اﺳﺖ و ﺗﺠ ﺎوز ﺑﻪ اراﺿﻲ ﺣﺮﻳﻢ، آﻏﺎز ورود زﻳﺎن و ﺿﺮر ﺑـﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ﺣﺮﻳﻢ اﺳﺖ . در ﻣﺎده 29 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻧﻮع ﺣﻘﻮق اﺷﺨﺎص ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻮاﻟﻲ ﻛﻪ در ﺧﺎرج ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺷـﺮح زﻳـﺮ اﺷـﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ : - ﺣﻖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻃﺒﻖ ﻣﺎده 30 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺣﻘﻲ اﺳﺖ اﻧﺤﺼﺎری و داﺋﻤﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ آن، ﻫﺮ ﻣ ﺎﻟﻜﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﻳﻤﻠﻚ ﺧـﻮد ﺣﻖ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺼﺮف و اﻧﺘﻔﺎع دارد، ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻨﻊ ﻳﺎ اﺳﺘﺜﻨﺎء ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ . - ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﻃﺒﻖ ﻣﺎده 40 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﺣﻖ اﻧﺘﻔﺎع ﺣﻘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ آن ﺷﺨﺺ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻋﻴﻦ آن ﻣﻠﻚ دﻳﮕـﺮی اﺳﺖ ﻳﺎ ﻣﺎﻟﻚ ﺧﺎﺻﻲ ﻧﺪارد اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻣﺜﻞ ﺣﻖ ﺳﻜﻮﻧﺖ در ﻣﻠﻚ اﺟﺎره ای ﻳﺎ وﻗﻔﻲ . - ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده 93 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق ﺣﻘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺷﺨﺺ در ﻣﻠﻚ دﻳﮕﺮی دارد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺣﻖ ارﺗﻔـﺎق، ﺣﻖ ﻛﺴﻲ در ﻣﻠﻚ دﻳﮕﺮی ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از ﻣﻠﻚ ﺧﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده 104 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﺣﻖ ارﺗﻔـﺎق ﻣﺴـﺘﻠﺰم وﺳﺎﻳﻞ اﻧﺘﻔ ﺎع از آن ﺣﻖ ﻧﻴﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﺣﻖ ﺷﺮب از ﭼﺸﻤﻪ ای در ﻣﻠﻚ ﻏﻴـﺮ دارد، ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ از آن ﻣﻠﻚ ﻋﺒﻮر ﻛﺮده و آب ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ آب در ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻳﺠﺎد ﻧﻮﻋﻲ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮای ﺻﺎﺣﺒﺎن آن و ﺣﻘﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻣﻨﺒـﻊ آب آﻧﻬـﺎ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از ﺳﻮ ی دﻳﮕﺮ ﻫﺸﺪاری اﺳﺖ ﺑﻪ اﻓﺮادی ﻛﻪ ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻣﻨﺒﻊ ﺟﺪﻳـﺪی در ﻣﺠـﺎورت ﻳـﻚ ﻣﻨﺒـﻊ ﻗﺪﻳﻤﻲ آب اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ، آﻧﻬﺎ را ﻣﻠﺰم ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﻮﺿﻮع رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓـﺰاﻳﺶ ﺗﻌـﺪاد ﭼـﺎه ﻫـﺎی آب، ﺣﺴﺎس ﺗﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . از ﻃﺮﻓﻲ در ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻪ ﺣﺪی ﺗﺮاﻛﻢ ﭼﺎه ﻫﺎ زﻳﺎد ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﻌ ﻀﺎ ﺣﺘﻲ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗـﺎﻣﻴﻦ آب ﺷﺮب ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻧﺨﻮاﻫﻴﻢ ﺑﻮد . درﮔﻴﺮی ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻴﻦ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ﺣـﺎﻛﻲ 14 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات از آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺣﺮﻳﻢ ﺟﺪی اﺳﺖ و ﺑﻪ واﻗﻊ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ و رﻋﺎﻳﺖ آﻧﺮا ﺑـﺮای ﺻـﺎﺣﺒﺎن ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب اﻟﺰاﻣـﻲ داﻧﺴﺖ . در واﻗﻊ ﺿﺮ ورت رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ، اﺟﺮای ﺻﺤﻴﺢ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب اﺳﺖ . رﻋﺎﻳﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب دﻳﮕﺮان، ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻛﺎﻫﺶ و ﻧﻘﺼﺎن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺠﺎور ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺑﺮداﺷـﺖ ﻣﺠﺎز و ﻣﻌﻘﻮل از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 ﻓﺼﻞ3 ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- از ﻢﻳﺣﺮ دﻳﺪﮔﺎه یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ 08 / 06 / 93 17 ﻓ ﺼﻞ ﺳﻮم- ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ 3 - 1 - ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺣﺮﻳﻢ از ﻧﻈﺮ ﻟﻐﻮی ﺑﻪ ﭘﻴﺮاﻣﻮن و ﮔﺮادﮔﺮ اﻃﺮاف ﻣﻠﻚ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد و از ﻧﻈـﺮ ﺣﻘـﻮﻗﻲ ﻳﻜـﻲ از ﻣﺼـﺎدﻳﻖ ﺣـﻖ ارﺗﻔـﺎق ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﻘﻮﻗﺪاﻧﺎن در ﺧﺼﻮص ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺘﻌﺪدی ﻣﻄﺮح ﻛﺮده اﻧﺪ ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﺑﺮﺧﻲ از اﻳـﻦ ﻧﻈـﺮات و دﻳـﺪﮔﺎه ﻫـﺎ اﺷﺎره ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺗﺮﻣﻴﻨﻮﻟﻮژی ﺣﻘﻮق، دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﺪﺟﻌﻔﺮ ﺟﻌﻔﺮی ﻟﻨﮕﺮودی ﺣﺮﻳﻢ را ﭼﻨـﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻛـﺮده اﺳـﺖ » : ﻣﻘـﺪاری از اراﺿـﻲ اﻃﺮاف ﻣﻠﻚ، ﻗﻨﺎت، ﻧﻬﺮ و اﻣﺜﺎل آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺿﺮورت دارد . ﺣﺮﻳﻢ در زﻣﺮه ﻣﻠﻚ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﻖ ﺣـﺮﻳﻢ اﺳﺖ و ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻤﻠﻚ و ﺗﺼﺮف در آن ﻛﻪ ﺑﺎ ﻃﺒﻴﻌ ﺖ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﻓﺎت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑـﺪون اذن ﻣﺎﻟـﻚ ﺻـﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴـﺖ . ﺣـﺮﻳﻢ ﻣﻠﻚ ﺗﺒﻌﻲ اﺳﺖ، ﻳﻌﻨﻲ از ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﻠﻚ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﺪه و ﻣﺎﻟﻚ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺣﻖ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻼﻋـﻮض ﻳـﺎ در ﻗﺒـﺎل درﻳﺎﻓـﺖ ﻣﻌﻮض ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ . دﻛﺘﺮ ﺳﻴﺪﻋﻠﻲ ﺣﺎﺋﺮی ﺷﺎﻫﺒﺎغ در ﺷﺮح ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ در ﻣﻮرد ﺣﺮﻳﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ : ﺣﺮﻳﻢ آن ﻣﻘﺪار از ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻫـﺎی ﻣﺠﺎور اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای دوام و ﺑﻘﺎی رﻗﺒﻪ اﺣﻴﺎ ﺷﺪه در اراﺿﻲ ﻣﻮات، ﻋﺮﻓـﺎ و ﻋﺎدﺗـﺎ ﺿـﺮوری اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ آن ﺑﺮﺣﺴـﺐ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻋﺮف و ﺧﺒﺮه ﻳﺎ ﻛﺎرﺷﻨﺎس اﺳﺖ . ﺣﺮﻳﻢ ﻓﻘﻂ در ﻣﻮرد اﻣﻼﻛﻲ ﺑﺎﻳﺪ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻮات ﺑﻮده و اﺣﻴﺎ ﺷﺪه ﺑﺎﺷـﺪ و در ﺑﻴﻦ اﻣﻼﻛﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻮاﺗﻲ ﻧﺪار ﻧﺪ، ﺣﺮﻳﻤﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﺤﻘﺎق ﺑﺎﺷﺪ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻠﻜﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻮاﺗﻲ ﻧﺪارﻧﺪ و ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮﻧﺪ و در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ ﺣﺮﻳﻤﻲ در ﻛﺎر ﻧﻴﺴﺖ و ﻫﺮ ﻛﺴﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺧﺎﻧﻪ ﺧـﻮد ﭼـﺎه ﺣﻔﺮ ﻛﻨﺪ وﻟﻮ آﻧﻜﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﺧﺎﻧﻪ او و ﭼﺎه ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﻛﻢ ﺗﺮ از ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻘﺮر در ﻣﺎده 137 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻨﻌـﻲ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ داﺷﺖ . ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ از ﺣﻘﻮﻗﺪاﻧﺎن از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻨﺼﻮراﻟﺴﻠﻄﻨﻪ در ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺿﺮورت وﺟﻮد ﺣﺮﻳﻢ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺿـﻤﻦ اراﻳﻪ ﻳﻚ ﻣﺜﺎل ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ دارد : » ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده و اﻧﺘﻔﺎع از ﻳﻚ ﻣﺎل، ﻣﻮﺟﺒﺎت و وﺳﺎﻳﻠﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺪون آن وﺳﻴﻠﻪ، اﻧﺘﻔﺎع ﻏﻴ ﺮﻣﻤﻜﻦ و ﻳﺎ ﻻاﻗﻞ ﻛﺎﻣﻞ ﻧﻤﻲ ﮔﺮدد . ﻣﺜﻼ اﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﻣﺎﻟﻚ ﻳﻚ ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎﺗﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ آب آن را ﺑﺮای زراﻋﺖ زﻣﻴﻦ اﺳﺘﻌﻤﺎل و اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ، وﻗﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از اﻳﻦ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ ﻛﻪ دارای ﭼﺮخ و ﻳﺎ ﺗﻠﻤﺒﻪ ﺑﺎﺷﺪ . وﻟﻲ ﺻﺮف داﺷﺘﻦ اﻳﻦ وﺳـﺎﻳﻞ، اﻧﺘﻔـﺎع او را ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻛﺎ ﻣﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣﮕﺮ وﻗﺘﻲ ﻛﻪ در اﻃﺮاف ﭼﺎه ﻣﻘﺪاری زﻣﻴﻦ ﻛﺎﻓﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ وﺳـﺎﻳﻞ ﺣﻔـﺮ ﺧـﻮد را در آن ﺑﮕﺬارد ﻳﺎ آﺑﻲ را ﻛﻪ از ﭼﺎه ﻣﻲ ﻛﺸﺪ ﺑﻪ آﻧﺠﺎ ﺑﺮﻳﺰد ﺗﺎ ﺑﺮای زراﻋﺖ و آﺑﻴﺎری ﻣﺼـﺮف ﺷـﻮد . ﭘـﺲ در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت آن ﻣﻘـﺪار زﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ در اﻃﺮاف ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻏﻴﺮه ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع ا ز آن ﺿﺮورت دارد ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﺪه ﻛﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑـﻪ ﺻـﺎﺣﺐ ﭼﺸﻤﻪ ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺑﻮده و ﻣﻠﻚ او ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻫﻴﭻ ﺗﺼﺮﻓﻲ از ﻃﺮف دﻳﮕﺮان در آن ﻣﺠﺎز ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دﻛﺘﺮ ﺳﻴﺪﺣﺴﻦ اﻣﺎﻣﻲ، ﺷﺎرح ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ در ﺟﻠﺪ ﻳﻚ ﻛﺘﺎب ﺧﻮد در ﻣﻮرد ﺣﺮﻳﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ » . ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻠﻤـﻪ ای ﻋﺮﺑﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﻨﻊ ﻣ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻘﺪاری از اراﺿﻲ اﻃﺮاف ﻣﻠﻚ، ﻗﻨﺎت و ﻧﻬﺮ و اﻣﺜﺎل آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔـﺎع از آﻧﻬﺎ و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺿﺮر، ﺿﺮورت دارد و از ﻧﻈﺮ اﺣﺘﺮاﻣﻲ ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺣﻖ ﺣﺮﻳﻢ ﺑﮕﺬارﻧـﺪ و ﻧﻤـﻲ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﻪ آن ﺗﺠـﺎوز 18 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ » ﺣﺮﻳﻢ « ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ . «ﺷﻮد وی در اداﻣﻪ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ » درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﺣﻴﺎ ی اراﺿـﻲ ﻣـﻮات، ﺑـﺎغ، ﻣﻨـﺰل، ﻣﺰرﻋﻪ، ﭼﺎه آب و ﻳﺎ ﻗﻨﺎﺗﻲ اﺣﺪاث ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣﻘﺪاری از اراﺿﻲ ﻣﻮات ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ آن اﺳﺖ و ﺑﺮای ﻛﻤـﺎل اﻧﺘﻔـﺎع ﻻزم اﺳـﺖ، ﺑـﻪ ﺧﻮدی ﺧﻮد ﺣﺮﻳﻢ آن ﻣﻲ .«ﺷﻮد ﺣﺮﻳﻢ، ﻣﻘﺪاری از ﻣﺴﺎﺣﺖ اراﺿﻲ اﻃﺮاف ﭼﺎه و ﭼﺸﻤﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ دﻳﮕﺮی ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در آن اﺣﺪاث ﭼ ﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻛﻨﺪ . دﻛﺘﺮ ﺳﻴﺪﺣﺴﻴﻦ ﺻﻔﺎﻳﻲ در ﺟﻠﺪ ﻳﻚ ﺣﻘﻮق ﻣﺪﻧﻲ ﺣﺮﻳﻢ را ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮده اﺳﺖ : » ﻳﻜﻲ از ﺣﻘﻮق ﻋﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ آن را ﻧﻮﻋﻲ ﺣﻖ ارﺗﻔﺎق داﻧﺴﺖ، ﺣﻖ ﺣﺮﻳﻢ اﺳﺖ . ﺣﻖ ﺣﺮﻳﻢ، ﺣﻘﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻣﺎﻟـﻚ زﻣﻴﻦ، ﻗﻨﺎت، ﻧﻬﺮ، ﭼﺎه و اﻣﺜﺎل آن ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻠﻚ ﺧﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ا راﺿﻲ ﻣﺠﺎور دارد . ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻖ ﺣﺮﻳﻢ ﺑـﺮای ﻣﺎﻟﻚ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اراﺿﻲ ﻣﺠﺎور ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﻀﺮر اوﺳﺖ، ﭼﻪ، ﺗﺼﺮﻓﺎت دﻳﮕﺮان در اراﺿﻲ ﻣﺠﺎور ﻗﻨﺎت و ﭼﺎه و ﻏﻴﺮ آن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ زﻳﺎن ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎﺷﺪ .« دﻛﺘﺮ ﻧﺎﺻﺮ ﻛﺎﺗﻮزﻳﺎن ﺣﺮﻳﻢ را ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮده اﺳﺖ : » اﺳﺘﻔﺎده از ﻏﺎﻟﺐ اﻣﻼک، ﻣﺴﺘﻠﺰم اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف آن ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ دﻳﮕﺮی در ﻧﻴﺎﻳﺪ ﻳﺎ دﺳﺖ ﻛﻢ ﺗﺼﺮﻓﻲ در آن ﻧﺸﻮد ﻛﻪ اﻧﺘﻔﺎع از ﻣﺎﻟﻚ را دﺷﻮار ﻳﺎ ﻧﺎﻣﻤﻜﻦ ﺳﺎزد، ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، اﮔﺮ ﻛﺴﻲ در زﻣﻴﻦ ﻣﻮات ﻗﻨـﺎﺗﻲ اﺣـﺪاث ﻛﻨـﺪ، ﺑـﺮای آﻧﻜـﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ از آﺑﻲ ﻛﻪ ﺣﻴﺎزت ﺷﺪه اﺳﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻄﻠﻮب را ﺑﺒﺮد ﺑﺎﻳﺪ آن ﻣﻘﺪار از زﻣﻴﻦ ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻫﺎ را ﻛﻪ ﺟﻬﺖ رﻳﺨـﺘﻦ ﺧـﺎک آﻧﻬﺎ ﻻزم اﺳﺖ، ﻫﻤﻴﺸﻪ در اﺧﺘﻴﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و دﻳﮕﺮان ﻧﻴﺰ ﻧﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻗﻨﺎت و ﭼﺎه دﻳﮕﺮی در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻗﻨﺎت او ﺣﻔﺮ ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﻘﺪار از زﻣﻴﻦ را در اﺻﻄﻼح » ﺣﺮﻳﻢ « و ﺣﻘﻲ را ﻛﻪ ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺮ آن دارد، » ﺣﻖ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻲ « ﻧﺎﻣﻨﺪ . ﻣﻨﻈﻮر اﺻﻠﻲ از ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﻀﺮر ﺻﺎﺣﺐ آن اﺳﺖ و ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻳﻦ ﻧﻈﺮ، ﮔﺎه ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ دﻳﮕﺮان از ﺗﻤﻠﻚ ﺣﺮﻳﻢ، ﻣﻤﻨﻮع ﺷﻮﻧﺪ . ﭼﻨﺎن ﻛﻪ اﺣﻴﺎ ی زﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ رﻳﺨﺘﻦ ﺧﺎک اﻃﺮاف ﭼﺎه ﻳﺎ ﮔﺬاردن ﭼﺮخ و ﻣﻮﺗﻮر ﻻزم اﺳﺖ، ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﺠﺎد ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﻓﺎت دارد و ﺗﻤﻠﻚ آن ﺻﺎﺣﺐ ﭼﺎه را از اﻧﺘﻔﺎع ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺎز ﻣﻲ دارد . وﻟﻲ در ﻏﺎﻟﺐ ﻣـﻮارد، ﺑـﺮای ﺗـﺎﻣﻴﻦ اﻧﺘﻔﺎع ﻛﺎﻣﻞ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﻳﻢ و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺿﺮر او ﻻزم ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ دﻳﮕﺮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ از ﺗﺼﺮف در آن زﻣﻴﻦ ﻣﻤﻨﻮع ﺷـﻮﻧﺪ . ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ از ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻀﺮ ﺑﻪ ﺣﺎل اوﺳﺖ ﺧﻮدداری ﻛﻨﻨﺪ . در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﺣﻴﺎ و ﺗﻤﻠﻚ ﺣﺮﻳﻢ اﻣﻜﺎن دارد، وﻟـﻲ ﻣﺎﻟـﻚ ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در آن ﺗﺼﺮﻓﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﺼﻮد از اﻳﺠﺎد ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﻓﺎت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺒﻨﺎی ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺿﺮر ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﻚ، ﻗﻨﺎت، ﻧﻬﺮ و ﭼﺎه اﺳﺖ . ﭘﺲ دﻳﮕﺮان ﺑﺎﻳﺪ از ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻀﺮ ﺣﺎل او و اﻧﺘﻔﺎع اﺳﺖ ﻣﻤﻨﻮع ﺷﻮﻧﺪ وﻟﻲ ﺗﺼﺮف ﺑﺪون ﺿﺮر، ﻣﺒﺎح اﺳﺖ . 3 - 2 - ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﺷﺮﻋﻲ ﻣﺤﻘﻖ ﺣﻠﻲ از ﻓﻘﻬﺎی ﺑﺰرگ ﺷﻴ ﻌﻪ درﻛﺘﺎب » ﺷﺮاﻳﻊ اﻻﺳﻼم، ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ و اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ آن ﺑﺎ ذﻛـﺮ ﺟﺰﺋﻴﺎت اﻧﻮاع آب ﻫﺎی ﻣﺒﺎح و ﻣﺎﻟﻜﺎﻧﻪ، ﺑﻪ وﺟﻮد ﺣﺮﻳﻢ در ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻇﻬﺎرﻧﻈﺮ ﻛﺮده اﺳﺖ و ﺑﺮای اﻧﻮاع ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺣﺮﻳﻢ ﻫـﺎ ﻳﻲ ذﻛﺮ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . وی ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه آﺑﻲ ﻛﻪ آب آﻧﺮا ﺑﺮای زراﻋﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﺪﻛﻨﻨ ﻣﻲ ﺷﺼـﺖ ذراع ذﻛـﺮ ﻧﻤـﻮده اﺳـﺖ . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺸﻤﻪ و ﻗﻨﺎت را ﻫﺰار ذراع در زﻣﻴﻦ ﺳﺴﺖ و رﺧﻮه و ﭘﺎﻧﺼﺪ ذراع در زﻣﻴﻦ ﺳﺨﺖ و ﺻﻠﺐ ﺑﻴﺎن ﻛﺮده اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- از ﻢﻳﺣﺮ دﻳﺪﮔﺎه یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ 08 / 06 / 93 19 ﺷﻴﺦ ﻛﻠﻴﻨﻲ ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﻓﻘﻬﺎی ﺷﻴﻌﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺤﻤﺪﺑﻦ ﺣﺴﻦ رواﻳﺖ ﻛﺮده و ﺑﻴﺎن داﺷﺘﻪ اﺳـﺖ » ﻓﺎﻳـﺪه اﻋﺘﺒـﺎر اﻳـﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﻊ ﻏﻴﺮ اﺳﺖ از اﺣﺪاث ﻗﻨﺎت دﻳﮕﺮ در ﻣﻘﺪار ﺣﺮﻳﻢ از ﺳﺎﻳﺮ اﻧﺘﻔﺎﻋﺎت ﺑﻌﺪ از وﺿﻊ آﻧﭽﻪ آن ﻗﻨﺎت اﺣﺘﻴﺎج دارد . ﻋﺮﻓﺎ ﺑﻪ ﺧﻼف ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻛﻪ ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ ﻏﻴﺮ از ﺳﺎﻳﺮ اﻧﺘﻔﺎﻋﺎت، ﺣﺘﻲ زراﻋﺖ ﻧﻤـﻮدن و درﺧـﺖ ﻧﺸـﺎﻧﻴﺪن در ﻏﻴـﺮ آن . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑـﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪه در ﻣﺘﻮن ﻓﻘﻪ ﺷﻴﻌﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ : − ﻓﻘﻬﺎ در اﺻﻞ وﺟﻮد ﺣﺮﻳﻢ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﺗﻔﺎق ﻧﻈﺮ دارﻧﺪ . − ﺑﺮای ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮاﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای آﺷﺎﻣﻴﺪن و زراﻋﺖ ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺣﺮﻳﻢ ﻗﺎﺋﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ . − ﻫﺮﮔﺎه ﻗﻨﺎت و ﻳﺎ ﭼﺎه در زﻣﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ و ﺑﺎﻓﺖ رﺳﻮﺑﻲ ﺳﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑـﻪ ﺧﺼﻮﺻـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺣـﺮﻳﻢ ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ ﺑـﺎ وﺿﻌﻴﺖ زﻣﻴﻦ، ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ و اﺧﺘﻼف ﺑﺨﺼﻮﺻﻲ در اﻳﻦ ﺑﺎره ﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﻘﺪار ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪی وﺟﻮد ﻧﺪارد . 3 - 3 - ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻋﺮﻓﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﺗﻌﺎرﻳﻔﻲ از ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺮف در ﺟﺎﻣﻌﻪ رواج ﭘﻴﺪا ﻛﺮده ﺗﻠﻔﻴﻘﻲ از ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎی ﺷﺮﻋﻲ و ﺣﻘﻮﻗﻲ و ﻓﻨﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺣﺮﻳﻢ از ﻧﻈﺮ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از » ﻣﻘﺪاری از اراﺿﻲ ا ﻃـﺮاف ﻣﻠـﻚ، ﻗﻨـﺎت، ﻧﻬـﺮ و اﻣﺜﺎل آن ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺿﺮورت دارد . « در ﺑﻴﺎن ﻗﺎﻧﻮن ﻓﻮق ﺿﻤﻦ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ و ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺮﻓﻲ آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺜﺎل، ﻧﺎم ﻗﻨﺎت ذﻛﺮ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺻﺮﻳﺢ از ﻧﻈﺮ اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن، ﻗﻨﻮات دارای ﺣﺮﻳﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎﻟﻲ دﻳﮕﺮ » : ﻣﻘﺪار ﺣﺮﻳﻢ در ﭼﺸ ﻤﻪ و ﻗﻨﺎت در زﻣﻴﻦ ﺳﺨﺖ ﭘﺎﻧﺼﺪ ذراع و در زﻣﻴﻦ ﺳﺴﺖ ﻫﺰار ذراع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . « ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻓﻮق از ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﺷﺮﻋﻲ اﺳـﺖ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻋﺮﻓﻲ در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺴﺖ ﻳﺎ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح آﺑﺮﻓﺘﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻴﻦ ﻛﺸﺎورزان 200 ﺗﺎ250 ﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺮف ﺟﺎ اﻓﺘﺎده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻠﻔﻴﻘﻲ از ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻓﻘﻬﻲ، ﺣﻘﻮﻗﻲ و ﻓﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از دﻳﺪﮔﺎه ﺷﺮﻋﻲ در ﺟﺎﻳﻲ ﻣﻘﺪار ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آب ﺧﻮردن اﺣﺸﺎم ﭼﻬﻞ ذراع و ﺑـﺮای زراﻋـﺖ ﺷﺼـﺖ ذراع ذﻛـﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه ﺷﺮﻋﻲ ﺗﺎ ﺣﺪودی ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭼﺎه ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه آب ﺧﻮردن اﺣﺸﺎم ﻛـﻪ ﺣﺠـﻢ ﻛﻤﻲ از آب ﺑ ﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد را ﻛﻢ ﺗﺮ از ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮای زراﻋﺖ داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ . درﺣﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺮ ﻃﺒـﻖ ﻣـﺎده 137 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮای آب ﺧﻮردن ﺑﻴﺴﺖ ﮔﺰ و ﺑﺮای زراﻋﺖ ﺳﻲ ﮔﺰ اﺳﺖ . ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار در ﺗﺒﺼﺮه ﻣﺎده 38 ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤـﻮه ﻣﻠﻲ ﺷﺪن آن و در ﺗﺒﺼﺮه 2 ﻣﺎده2 و ﺗﺒﺼﺮه ذﻳﻞ ﻣﺎده 17 ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب، ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨـﺎت و ﻣﺠـﺮا را در ﻫﺮ ﻣﻮرد ﺑﺎ وزارت ﻧﻴﺮو داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺒﺼﺮه ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻣﺎده 137 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﻣﻨﺴﻮخ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮارد ﻣﺬﻛﻮر، آﻧﭽﻪ ﻛﻪ از ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺮف در ﺟﺎﻣﻌﻪ راﻳـﺞ ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﺑـ ﻴﺶ ﺗـﺮ رﻳﺸـﻪ در ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺷﺮﻋﻲ و ﻓﻨﻲ دارد ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺤﺮان ﻓﻌﻠﻲ آب ﺑﻪ وﻳﮋه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛـﻪ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﺑﻲ روﻳﻪ و ﺧﺸﻜﺴﺎﻟ ﻲ ﻫﺎی ﭘﻲ در ﭘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ و ﻓﻨﻲ ﺣﺮﻳﻢ از ﻧﻈﺮ ﻛﻤﻲ ﺑﺮ ﺳـﺎﻳﺮ دﻳـﺪﮔﺎه ﻫـﺎ ﻏﻠﺒـﻪ دارد . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ دﻳﺪﮔﺎه ﺷﺮﻋﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب را ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده اﺳﺖ . 4 ﻓﺼﻞ4 ﺣﺮﻳﻢ ﻫﺎ ﭼﺎه و ﻗﻨﻮات در آﺑﺨﻮان ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﻲ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ﺗﻌﺮ ﻢﻳﺣﺮ ﻒﻳ و ﻫﺎ ﭼﺎه ﻗﻨﻮات در آﺑﺨﻮان یﻫﺎ آﺑﺮﻓﺘ ﻲ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ 08 / 06 / 93 23 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻫﺎ ﭼﺎه و ﻗﻨﻮات در آﺑﺨﻮان ﻫﺎ ی آﺑﺮﻓﺘﻲ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ 4 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت آﻧﭽﻪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﻨﺪ از دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻪ آن ا ﺷﺎره ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ و ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری از ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻧﻮاع ﭼﺎه ﻫﺎ از دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺪف از ﺣﻔﺮ آﻧﻬﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺧﻮ اﻫﺪ داﺷﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎﺗﻲ ﻛـﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ آﺑﺪﻫﻲ آن 200 ﻟﻴﺘﺮ در ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻴﺶ از ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ آﺑﺪﻫﻲ آن50 ﻟﻴﺘـﺮ اﺳـ ﺖ و ﻳـﺎ اﻳﻨﻜـﻪ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﻳﻚ ﭼﺎه ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 25 ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﺷﺒﺎﻧﻪ روز از ﻣﻘﺪار ﺣﺮﻳﻢ ﻳﻚ ﭼﺎه ﻛﺸﺎورزی ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 30 ﻟﻴﺘﺮ در ﺛﺎﻧﻴﻪ، ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻢ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﻳـﻚ ﭼـﺎه ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﺑـﺎ ﻣﻴـﺰان ﺣـﺮﻳﻢ ﻳـﻚ ﭼـﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭼﻪ در آﺑﺨﻮان آﺑﺮﻓﺘﻲ و ﭼﻪ در ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ ﺣﻔﺮ ﺷﺪه، ﻓﺮق ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﻳﻚ ﭼﺎه اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﺣﻔﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭘﺲ از آزﻣﺎﻳﺶ ﭘﻤﭙﺎژ و دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﺬﻛﻮر، از ﺑﻴﻦ ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ ﻣﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﻚ ﭼﺎه ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری از آن اﺳـﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ آن را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آن و از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺠﺎور ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . 4 - 2 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﺒﺎرت از آن ﻣﻘﺪار از اراﺿﻲ ﭘﻴﺮاﻣﻮن و ﮔﺮداﮔﺮد ﭼﺎه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑـﺮای ﻛﻤـﺎل اﻧﺘﻔـﺎع از آن ﻻ زم اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺬﻛﻮر، ﺣﺮﻳﻢ را از دﻳﺪﮔﺎه ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده اﺳﺖ . ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﺎده 137 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮای آب ﺧﻮردن ﺑﻴﺴﺖ ﮔﺰ و ﺑﺮای زراﻋﺖ ﺳﻲ ﮔﺰ اﺳﺖ . ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار در ﺗﺒﺼﺮه ذﻳﻞ ﻣﺎده 38 ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤﻮه ﻣﻠﻲ ﺷﺪن آن، ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮا را در ﻫﺮ ﻣـﻮرد ﺑـﺎ وزارت ﻧﻴـﺮو داﻧﺴـﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺒﺼﺮه ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻣﺎده 137 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ ﻣﻨﺴﻮخ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﮔﺮ ﻣﺎده ﻣﺬﻛﻮر را ﻣﻨﺴﻮخ ﻧﺪاﻧﻴﻢ ﻣﻲ ﺗﻮان ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻛﺮد ﻛﻪ اﮔﺮ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺬﻛﻮر در ﻣﺎده ﻳﺎ د ﺷﺪه ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺿﺮر ﻛﺎﻓﻲ ﻧﺒﺎﺷـﺪ ﺑـﻪ اﻧـﺪازه ای ﻛـﻪ ﺑﺮای رﻓﻊ ﺿﺮر ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ آن اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﺑﻴﺎن دﻳﮕﺮ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻘﺪار ﺣـﺮﻳﻢ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﺪه ﺿـﺮر را از ﭼـﺎه ﻣﺮﺗﻔـﻊ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ، ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﺮ ﻣﻘﺪار آن اﻓﺰوده ﺗﺎ ﺿﺮر از ﺑﻴﻦ رود . ﺑﺪون ﺷﻚ ﺑﺮای ﭼﺎه ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ ﻛﺸﺎورزی ﻣﻘﺪار ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻪ در ﻣـﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻳﺎد ﺷﺪه ﺳﻲ ﮔﺰ اﻋﻼم ﮔﺮدﻳﺪه، ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻲ ﺷﻮد و ﺣﺮﻳﻢ واﻗﻌﻲ ﻣﻘﺪاری اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﺸـﺨﻴﺺ دﻫﻨﺪ، ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و در ﻣﻮارد ﻧﺰاع، ﻣﺤﺎﻛﻢ ﺻﺎﻟﺤﻪ ﭘﺲ از ﻛﺴﺐ ﻧﻈﺮ از ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد . در ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آب ﺣﺘﻲ ﺑﺮای ﭼﺎه ﻫ ﺎﻳﻲ ﻛﻪ از آب آﻧﻬﺎ ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﺧﺎﻧﮕﻲ و ﺷﺮب و ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺑﺎﻏﭽـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد و آﺑﺪﻫﻲ آﻧﻬﺎ ﺣﺪاﻛﺜﺮ 25 ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ ﺣﻔـﺮ اﻳـﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ﭼـﺎه ﻫـﺎ ﻣﻮﺟـﺐ ﻛـﺎﻫﺶ ﻳـﺎ ﺧﺸﻜﺎﻧﻴﺪن آب ﭼﺎه و ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻣﺠﺎز و ﻳﺎ ﭼﺸﻤﻪ ﻣﺠﺎور ﮔﺮدد، ﻣﺮﺟﻊ ﺣﻞ اﺧـﺘﻼف را وزارت ﻧﻴـﺮو داﻧﺴـﺘﻪ و درﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺑﻪ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﺮﺳﻨﺪ، ﻣﻌﺘﺮض ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﻳﻖ رﺟﻮع ﺑﻪ ﻣﺤﺎﻛﻢ ذﻳﺼﻼح، اﺳﺘﻴﻔﺎی ﺣﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺑﻪ ﻣﺎده ﭘﻨﺞ ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب و ﻣﺎده 14 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر اﺷﺎره ﻧﻤﻮد . 24 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ ﺑﻪ ) وﻳﮋه ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ( ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ی ﻓﺎﺣﺶ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ دو ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻳﻜﻲ در آﺑﺨﻮان آﺑﺮﻓﺘﻲ و دﻳﮕﺮی در آﺑﺨﻮان ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﺮ دو ﺑﺎ آﺑﺪﻫﻲ ﻳﻜﺴﺎن ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻗﺮار ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ، ﺣـﺮﻳﻢ ﻛﻤـﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ از ﻗﺒﻴﻞ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ ﻫـﺪاﻳﺖ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ، ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ اﻧﺘﻘﺎل، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه و ﺗﺨﻠﺨﻞ و ... دارد . 4 - 3 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﻧﻈﺮ ﻓﻨﻲ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺧﻂ ﻓﺮﺿﻲ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ) ﻣﺤﻮر ﻣﺠﺮای ﻗﻨﺎت ( ﻛﻪ ﻣﻴﻠﻪ ﭼـﺎه ﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﻫﻢ وﺻﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﮔﻮﻳﻨﺪ . اﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺤﻮر ﻣﺠﺮای ﻗﻨﺎت ﺗﺎ ﻧﻘﻄﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ زﻫﻜﺸﻲ ﻗﻨﺎت ﺑﺮ ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﺎﭼﻴﺰ و ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار آن در ﻗﻨﺎت ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻜﺴﺎن ﻧﻴﺴﺖ و ﺑـﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺘﻌـﺪدی ﻧﻈﻴـﺮ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎ ﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮاﻧﻲ ﻛﻪ ﻗﻨﺎت در آن ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺣﺮﻳﻢ ﻳﻚ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن ﺑﻪ ﻣﺎدر ﭼـﺎه اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺑﺎﻻ ﻣﺨﺘﺺ ﻗﻨﺎت ﻫﺎی داﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮرد ﻗﻨﺎت ﻫﺎی ﺑﺎﻳﺮ ﻳﺎ ﻣﺘﺮوک ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار در ﻣﺎده 16 ﻓﺼـﻞ دوم ﻗـﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﭼﻨﻴﻦ آورده اﺳﺖ : وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﻲ ﺗﻮاﻧ ﺪ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﭼﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻳﻦ وزارﺗﺨﺎﻧﻪ ﺑﺎﻳﺮ ﻳﺎ ﻣﺘـﺮوک ﻣﺎﻧـﺪه و ﻳـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﻧﻘﺼـﺎن ﻓﺎﺣﺶ آب ﻋﻤﻼ ﻣﺴﻠﻮب اﻟﻤﻨﻔﻌﻪ ﺑﺎﺷﺪ، در ﺻﻮرت ﺿﺮورت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻚ ﻳﺎ ﻣـﺎﻟﻜﻴﻦ، اﺣﻴـﺎ آﻧﻬـﺎ را ﺗﻜﻠﻴـﻒ ﻧﻤﺎﻳـﺪ و در ﺻﻮرت ﻋﺪم اﻗﺪام ﻣﺎﻟﻚ ﻳﺎ ﻣﺎﻟﻜﻴﻦ ﺗﺎ ﻳﻚ ﺳﺎل ﭘﺲ از اﻋﻼم، وزارت ﻧﻴﺮو ﻣ ﻲ ﺗﻮاﻧﺪ راﺳﺎ آﻧﻬﺎ را اﺣﻴـﺎ ﻧﻤـﻮده و ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﺻـﺮف ﺷﺪه را در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺎﻟﻚ ﻳﺎ ﻣﺎﻟﻜﻴﻦ از ﻃﺮﻳﻖ ﻓﺮوش آب وﺻﻮل ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﺟـﺎزه ﺣﻔـﺮ ﭼـﺎه ﻳـﺎ ﻗﻨﺎت در ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ﺻﺎدر ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﺬﻛﻮر ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻗﻨﻮاﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺮ ﻳﺎ ﻣﺘﺮوک ﻣﺎﻧﺪه ﭘﺲ از ﻳﻚ ﺳـﺎل از اﻋـﻼم وزارت ﻧﻴﺮو اﻗﺪاﻣﻲ ﺟﻬﺖ اﺣﻴﺎ ی ﻗﻨﻮات ﺧﻮد ﻧﻨﻤﺎﻳﻨﺪ، ﻗﻨﺎت ﻫﺎی ﻣﺬﻛﻮر ﻓﺎﻗﺪ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﺎده 10 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب اﺷﺎره ﺷـﺪه ﻛـﻪ » در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻣﻤﻨﻮﻋـﻪ اداﻣـﻪ ﭘﻴﺸـﻜﺎر ﻗﻨﻮات ﻳﺎ ﻛﻒ ﺷﻜﻨﻲ ﭼﺎه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺳﻪ ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺑﺪه ﺑﻮد و ﺳﭙﺲ آﺑﺪﻫﻲ آﻧﻬﺎ ﻧﻘﺼﺎن ﻓﺎﺣﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻳـﺎ ﻣﺘﺮوﻛﻪ و ﻣﺴﻠﻮب اﻟﻤﻨﻔﻌﻪ اﻧﺪ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺳﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﺧﺬ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺠﺎز اﺳﺖ . و در ﻣﺎده 11 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﻧﻴﺰ آﻣﺪه اﺳﺖ » در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺑﻪ ﺟﺎی ﭼﺎه و ﻳﺎ ﻗﻨﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺧﺸـﻚ ﺷﺪه و ﻳﺎ آﺑﺪﻫﻲ آن ﻧﻘﺼﺎن ﻓﺎﺣﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺎﻓﻲ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻲ آﻳﺪ و ﺗﺎ ﺳﻪ ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﻣﻨﻄﻘـﻪ از آن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺎ اﺧﺬ ﭘﺮواﻧﻪ ﻣﺠﺎز اﺳﺖ ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ آﻧﻜﻪ اوﻻ از آب ﭼﺎه ﻳـﺎ ﻗﻨـﺎت ﺟﺪﻳـﺪ ﻓﻘـﻂ زﻣـﻴﻦ ﻫـﺎﻳﻲ آﺑﻴﺎری ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ از ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻗﺒﻠﻲ ﻣﺸﺮوب ﻣﻲ اﻧﺪ ﺷﺪه ، ﺛﺎﻧﻴﺎ در ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑـﻪ دﻳﮕـﺮی ﻧﺒﺎﺷـﻨﺪ و ﺛﺎﻟﺜـﺎ ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت در ﻣﻠﻚ ﻏﻴﺮ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﻣﺎﻟﻚ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺣﻔﺮ اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﭼﺎه ﻫﺎ ﻳﺎ ﻗﻨـﻮات ﭼـﺎه ﻳـﺎ ﻗﻨـﺎت ﻗﺒﻠـﻲ ﻓﺎﻗـﺪ ﺣـﺮﻳﻢ و ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ﺗﻌﺮ ﻢﻳﺣﺮ ﻒﻳ و ﻫﺎ ﭼﺎه ﻗﻨﻮات در آﺑﺨﻮان یﻫﺎ آﺑﺮﻓﺘ ﻲ و ﺳﺎزﻧﺪ ﺳﺨﺖ 08 / 06 / 93 25 ﻣﺘﺮوﻛﻪ اﻋﻼم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﻋﻤﺎل ﻣﻘﺮرات اﻳﻦ ﻣﺎده ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﭘﻨﺞ ﺳـﺎل ﭘـﺲ از ﺧﺸﻚ ﺷﺪن و ﻳﺎ ﻧﻘﺼﺎن ﻓﺎﺣﺶ آب ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺮرات اﻳﻦ ﻣﺎده ﺑﻪ ادارات ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﭘﺲ از اﻧﻘﻀﺎء ﻣﺪت ﻣﺬﻛﻮر در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺗﻘﺎﺿﺎﻳﻲ ﻗﺒﻮل ﻧﻤﻲ .ﺷﻮد ﺿﻤﻨﺎ در ﻣﺎده 17 ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﭼﻨﻴﻦ آﻣﺪه اﺳﺖ » اﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﻣﺎﻟﻚ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻣﺠﺮای آﺑﻲ در ﻣﻠﻚ ﻏﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺼﺮف ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﻳﺎ ﻣﺠﺮی ﻓﻘﻂ از ﻧﻈﺮ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی و ﺑﺮای ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﻗﻨـﺎت و ﭼﺎه و ﻣﺠﺮی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﻚ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در اﻃﺮاف ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی و ﻳﺎ اراﺿﻲ ﺑﻴﻦ دو ﭼﺎه ﺗـﺎ ﺣـﺮﻳﻢ ﭼـﺎه و ﻣﺠﺮی ﻫﺮ ﺗﺼﺮﻓﻲ ﻛﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻜﻨﺪ ﻣﺸ ﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺗﺼﺮﻓﺎت او ﻣﻮﺟﺐ ﺿﺮر ﺻﺎﺣﺐ ﻗﻨـﺎت و ﭼـﺎه و ﻣﺠـﺮی ﻧﺸـﻮد .« و در ﺗﺒﺼﺮه ذﻳﻞ آن آﻣﺪه اﺳﺖ » ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت و ﻣﺠﺮی ﺑﺎ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو اﺳﺖ و در ﻣﻮارد ﻧـﺰاع، ﻣﺤـﺎﻛﻢ ﺻﺎﻟﺤﻪ ﭘﺲ از ﻛﺴﺐ ﻧﻈﺮ از ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد . ﻣﻮارد ﻳﺎد ﺷﺪه در ﺧﺼ ﻮص ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨـﺎت از دﻳﺪﮔﺎه ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ اﺳﺖ . ﻟﻴﻜﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﺼﺮه ذﻳﻞ ﻣﺎده 17 ﻓﺼﻞ دوم ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴـﺰان ﺣـﺮﻳﻢ ﻗﻨـﺎت ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو واﮔﺬار ﺷﺪه ﺣﺎﻛﻲ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺪف ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار از ﻃﺮح ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻓـﻮق، ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻓﻨﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن وزارت ﻧﻴﺮو ﺑﻮده اﺳﺖ . در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻓﻨﻲ ﻗﻨﺎت ﺑﺎﻳﺪ ﺿﻤﻦ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ آن، ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮاﻧﻲ ﻛﻪ در آن ﻗﻨﺎت ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﺨﻠﺨﻞ و ... ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . 5 ﻓﺼﻞ5 ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ - ﺗﻌﺮ ﻲﻛﻤ ﻢﻳﺣﺮ ﻒﻳ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت 08 / 06 / 93 29 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠ ﻢ- ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت 5 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت در ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﺪون اﻳﺮان، اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر در ﺳﺎل 1307 در ﻣﺎده136 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻘـﺪاری از اراﺿـﻲ اﻃـﺮاف ﻣﻠﻚ و ﻗﻨﺎت و ﻧﻬﺮ و اﻣﺜﺎل آن ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﻛﻤﺎل اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺿﺮورت دارد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ اﻳﻦ ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﺻ ﺎﺣﺐ ﻣﻠﻚ ﻳﺎ ﻣﻨﺒﻊ آب را ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی اﻓﺮاد دﻳﮕﺮ در ﻣﺤﺪوده ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﺷـﺪه ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﻚ ﻳﺎ ﻣﻨﺒﻊ آب در ﺗﻌﺎرض ﺑﺎﺷﺪ و ﺣﻘﻮق وی ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﻤﺎﻧﺪ . در واﻗﻊ اﻳﻦ ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺑﺮ رﻋﺎﻳﺖ ﺣـﻖ ﺗﻘﺪم اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪه ﭘﻴﺸﻴﻦ از اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻌﺪی ﺗﺎﻛ ﻴﺪ دارد . از ﻃـﺮف دﻳﮕـﺮ در ﻣـﺎده 14 ﻗـﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳـﻊ ﻋﺎدﻻﻧـﻪ آب ﻣﺼﻮب ﺳﺎل 1361 ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﺑﻨﺪ »ج« ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﺬﻛﻮر در ﺧﺼﻮص رﻓﻊ اﺛﺮات ﻧﺎﺷـﻲ از ﺿﺮر ﭼﺎه ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻗﻨﺎت و ﭼﺎه ﻗﺪﻳﻤﻲ ﭼﻨﻴﻦ آورده ﺷﺪه : » درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻘﻠﻴﻞ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨ ﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺳﻮ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور از ﺑـﻴﻦ ﺑـﺮود، در اﻳـﻦ ﺻﻮرت ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﭼﺎه ﻳﺎ ﻗﻨﺎت ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ اﺛﺮ ﺳﻮ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺠﺎور ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ « ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻓﺼﻞ 2 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﺣﺮﻳﻢ از دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ) ﻋﺮﻓﻲ، ﺷﺮﻋﻲ و ﺣﻘﻮﻗﻲ ( ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮔﺮدﻳﺪه، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در اﻳﻦ ﺑﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻋﻠﻤﻲ و ﻓﻨﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد 5 - 2 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه آن ﻣﻘﺪار از اراﺿﻲ ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺎ آﺑﺪﻫﻲ ﻣﺠﺎز ﻗﻴﺪ ﺷﺪه در ﭘﺮواﻧﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، از ﭼﺎه ﭘﻤﭙﺎژ ﺷﻮد، ﺑﺎ ﺣﺪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در ﭼﺎه ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗ ﻲ دﻳﮕﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔـﺖ ﺣـﺮﻳﻢ ﻛﻤـﻲ ﭼـﺎه ارﺗﺒـﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آن دارد . ﺷﻜﻞ ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻫﻤﮕﻦ و ﻫﻤﺴﺎن ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ ﻋﺪم ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺮزﻫﺎی ﻧﺎﺗﺮاوا در ﺣﺮﻳﻢ ﭼـﺎه ﻣﺘﻘـﺎرن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺎرﺳﺘﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﺎﻫﻤﮕﻨﻲ و ﻧﺎﻫﻤﺴﺎﻧﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﺗﻮده ﺳﻨﮓ ﺗﺸﻜﻴﻞ د ﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان، ﻣﺨﺮوط اﻓـﺖ ﺑـﻪ ﻣﻌﻨﺎی واﻗﻌﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ) ﺣﺮﻳﻢ ( در اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ در اﻃﺮاف ﭼﺎه ﻳﻜﺴﺎن ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی درز و ﺷﻜﺎﻓﺪار ﻏﻴﺮﻛﺎرﺳﺘﻲ ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ ﻳﻜﺴﺎن ﺑﻮدن ﻣﻴﺰان و ﭘﺮاﻛﻨﺶ درزه ﻫﺎ در ﺗﻮده ﺳﻨﮓ اﻃﺮاف ﭼﺎه، ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺣﺎﻟﺘ ﻲ ﻣﺘﻘﺎرن ﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﮕﻴﺮد . ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭼﺎه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻣﺠﺎورت ﻣﺮزﻫﺎی ﻧﺎﺗﺮاوا و ﻳﺎ ﻣﺮزﻫﺎی ﺗﺮاواﺗﺮ از ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮاﻧﻲ ﻛﻪ ﭼـﺎه در آن ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺣﺮﻳﻢ آﻧﻬﺎ در ﺟﻬﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻣﺘﻔﺎوت و ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﻧﺎﻣﺘﻘﺎرن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺷﻜﻞ و ﻧﺤﻮه ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ از ﻃﺮﻳﻖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ آب ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﺣﻔﺮ ﺷﺪه در اﻃﺮاف ﭼﺎه ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺎس ﺗﻮان ﻣﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد . ﺷﻜﻞ 5 - 1 ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺷﻌﺎع و ﻋﻤـﻖ ﻣﺨـﺮوط اﻓـﺖ در ﻓﻮاﺻـﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻳﻜﺴﺎن و ﺷﻜﻞ 5 - 2 ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در اﻃﺮاف ﻳﻚ ﭼﺎه در ﺣﺎل ﭘﻤﭙﺎژ در آﺑﺨﻮان آزا د را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . 30 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ5 - 1 - ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺷﻌﺎع و ﻋﻤﻖ ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻳﻜﺴﺎن ﺷﻜﻞ 5 - 2 - ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در اﻃﺮاف ﻳﻚ ﭼﺎه در ﺣﺎل ﭘﻤﭙﺎژ در آﺑﺨﻮان آزاد ﺳﻄﺢ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ - ﺗﻌﺮ ﻲﻛﻤ ﻢﻳﺣﺮ ﻒﻳ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت 08 / 06 / 93 31 5 - 3 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﻗ ﻨﺎت ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻌﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺧﻂ ﻓﺮﺿﻲ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ) ﻣﺤﻮر ﻛﻮره ﻗﻨﺎت ( ﻛﻪ ﻣ ﻴﻠﻪ ﻫﺎ را ﺑﻪ ﻫـﻢ وﺻـﻞ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ ﺣـﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی آﺑﮕـﻮن ﻗﻨـﺎت ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺷـﻌﺎع ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺤﻮر ﻛﻮره ﻗﻨﺎت ﺗﺎ ﻧﻘﻄﻪ ای ﻛﻪ اﺛﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻗﻨﺎت ﺑﺮ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آن ﻧﻘﻄﻪ ﻧـﺎﭼﻴﺰ و ﻳﺎ ﻗﺎ ﺑﻞ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻛﺮدن ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ در ﻗﻨﺎت ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻜﺴﺎن ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺘﻌـﺪدی ﻧﻈﻴـﺮ ﺧﺼﻮﺻـﻴﺎت ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮاﻧﻲ ﻛﻪ ﻗﻨﺎت در آن ﺣﻔﺮ ﺷﺪه، ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن ﺑﻪ ﻣﺎدر ﭼﺎه اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑـﺪ و در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﻴﻠﻪ ﭼﺎه ﻫﺎی آﺑﮕﻮن ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻲ رﺳﺪ . ﺷﻜﻞ )5 - 3( ﺑﺮش ﻋﺮﺿﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت و ﺷﻜﻞ )5 - 4( ﺷﻤﺎﺗﻴﻚ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﺑﺨﺶ آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺷﻜﻞ5 - 3 - ﺑﺮش ﻋﺮﺿﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت 32 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ5 - 4 - ﺷﻤﺎﺗﻴﻚ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﺑﺨﺶ آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت 6 ﻓﺼﻞ6 ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻢﻳﺣﺮ ﻦﻴﻴﺗﻌ در و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت 08 / 06 / 93 35 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ- ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻌﻴﻴ ﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ اﺷﺎره ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 1 - وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ ی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت ( ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آ ﺑﺨﻮاﻧﻲ اﺳﺖ ﻛـﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ در آن ﻗﺮار دارﻧﺪ . ﺳﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻣﻬﻢ ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل و ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ دارﻧﺪ . در ﻣﺒﺤﺚ ﻛﻠﻴﺪ واژه ﻫﺎ اﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷـﺪه اﺳـﺖ و ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ از ﻣﻌﺮﻓـﻲ دوﺑـﺎره آﻧﻬـﺎ ﺧﻮدداری و در اﻳﻦ ﺑﻨﺪ ﺻﺮﻓﺎ ﺑﻪ راﺑﻄﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ اﺷﺎره ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﻻزم ﺑـﻪ ذﻛـﺮ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در اﻛﺜـﺮ ﻓﺮﻣـﻮل ﻫـﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ از اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 1 - 1 - ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻔﻴﺪ، ﺷﻜﻞ و اﻧﺪازه داﻧﻪ ﻫﺎی ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان و ﺧﺼﻮ ﺻﻴﺎت ﺳﻴﺎل ﻧﻈﻴـﺮ ﭼﮕﺎﻟﻲ و وﻳﺴﻜﻮزﻳﺘﻪ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد، راﺑﻄﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ داﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ ﻫﺮ ﭼـﻪ ﻣﻴـﺰان اﻳـﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ در آﺑﺨـﻮان ﺑﻴﺶ ﺗﺮ، ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ و ﺑﺮﻋﻜﺲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 1 - 2 - ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان ﻛﻪ از ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮﻳﺐ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ در ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ راﺑﻄﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑـﺎ دو ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻣﺬﻛﻮر داﺷﺘﻪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت دارد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﻴﺰان اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ، رﺷﺪ ﻋﻤﻮدی ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﻛﻢ ﺗﺮ و ﺑﺮﻋﻜﺲ ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در ﺟﻬﺖ اﻓﻘﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن ﺣﺮﻳﻢ ﭼـﺎه ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺮا . ی درک ﺑﻴﺶ ﺗﺮ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺷﻜﻞ 6 - 1 را ﻛﻪ ﻧﺤﻮه ﮔﺴـﺘﺮش ﻣﺨـﺮوط اﻓـﺖ در دو آﺑﺨـﻮان ﺑـﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ اﻧﺘﻘـﺎل ﻣﺘﻔﺎوت را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ، ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻜﻪ در ﺷﻜﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﭼﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان آن 3000 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ در روز اﺳﺖ دارای ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ660 ﻣﺘﺮ ﺑﻮده، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎﻫ ﻲ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان آن 300 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ در روز اﺳﺖ، ﻛﻢ )ﺗﺮ 330 ﻣﺘﺮ ( اﺳﺖ . 36 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ6 - 1 - ﻧﺤﻮه ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ در آﺑﺨﻮان ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺘﻔﺎوت 6 - 1 - 3 - ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه آﺑﺨﻮان ﺑﺮﻋﻜﺲ دو ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻗﺒﻠﻲ، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه راﺑﻄﻪ ﻣﻌﻜﻮس دارد . ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻛﻪ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﺑﺎ ﺿـﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه زﻳﺎد ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﻻی آﺑﺨﻮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺨـﺮوط در دو ﺟﻬـﺖ اﻓﻘـﻲ و ﻫـﻢ ﻗـﺎﺋﻢ، ﻣﺤـﺪود ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻌﺎع ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﺎن ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آزاد ﻣﻌﺎدل آﺑﺪﻫﻲ وﻳﮋه آﺑﺨﻮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻓﺸـﺮدﮔﻲ ﻛـﻢ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان، اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺑﻮده و از ﻃﺮﻳﻖ راﺑﻄﻪ )6 - 1( زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد : )6 - 1( c w S .b(a n ) = γ + β :ﻛﻪ c S =ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه n =ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان b =ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان w γ =وزن ﻣﺨﺼﻮص آب a = ﻋﻜﺲ ﻣﺪول اﻻﺳﺘﺴﻴﺘﻪ آب )w K ( β = ﻋﻜﺲ ﻣﺪول اﻻﺳﺘﺴﻴﺘﻪ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان )s E ( ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻢﻳﺣﺮ ﻦﻴﻴﺗﻌ در و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت 08 / 06 / 93 37 ﻣﺪول اﻻﺳﺘﻴﺴﻴﺘﻪ آب )w K (ﺣﺪودا ﺑﺮاﺑﺮ9 15 × 1/2 ﻧﻴ ﻮﺗﻦ ﺑﺮ ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ و ﻣﺪول اﻻﺳﺘﺴـﻴﺘﻪ ﺷـﻦ رﻳـﺰ 100 ﺗـﺎ200 ﻧﻴﻮﺗﻦ ﺑﺮ ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻓﺮﻣﻮل ﺑﺎﻻ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ a وβ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ ﻛـﻢ ﺷـﺪن ﻣﻴـﺰان ﺿـﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﻲ .ﺷﻮد 6 - 1 - 4 - ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺣﺠﻢ ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ واﺣﺪ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان را ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻣـﻲ ﻧﺎﻣﻨـﺪ و ﺑـﺎ ﻋﻼﻣـﺖ اﺧﺘﺼﺎری »e m «ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ راﺑﻄﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه دارد، ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه راﺑﻄﻪ ﻋ ﻜﺲ دارد . 6 - 2 - آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه ﻣﻴﺰان آب ﭘﻤﭙﺎژی از ﭼﺎه ﻫﻤﻮاره ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻬﻢ و ﺗﺎﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ . اﻓﺰاﻳﺶ دﺑﻲ ﭼﺎه، ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺷﺪه و ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ و ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣـﻲ ﮔـﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ و ﻳﺎ ﺣﺮﻳ ﻢ ﭼﺎه ﺑﺮای آﺑﺪﻫﻲ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت، ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ . 6 - 3 - ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ در ﺑﺮﺧﻲ از ﭼﺎه ﻫﺎ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای اﻳﺠﺎد ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺛﺎﺑﺖ ) زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ دﻳﮕﺮ اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﭼﺎه وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ( ﻃﻮﻻﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﮔﺬﺷـﺖ زﻣـ ﺎن داﻣﻨﻪ ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ و ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ ﭼﺎه ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﭼﺎه ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺮﺳﺪ . 7 ﻓﺼﻞ7 روش و ﻫﺎ ﻣﺪل ﻫﺎ ی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 08 / 06 / 93 41 ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 7 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت از روش ﻫﺎ و ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ و ﺳﺎده ﺗـﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ، روش ﻫﺎ و ﻳﺎ ﻓﺮﻣ ﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻴﺎن دراز از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺠﺎرب ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺧﺼﻮص ﻗﻨﻮات ذﻛﺮ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﻣﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﻨﺎت در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ از ﻫﻤﺎن زﻣـﺎن ﻫـﺎی دور اﻓﺮادی ﻛﻪ در ﺣﻔﺮ ﻗﻨﺎت ﻓﻌﺎل ﺑﻮده اﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺮور ﺧﺒﺮه ﺷﺪه و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﻟﻘﺐ اﺳﺘﺎدﻛﺎر ﻗﻨﺎت ﮔ . اﻧﺪ ﺮﻓﺘﻪ اﻳﻦ ﺧﺒﺮﮔﺎن ﻗﻨﺎت در ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد ﺧﺎص ﻛﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎورﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت در اﻃﺮاف ﻣـﺎدر ﭼـﺎه ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ دﻳﮕـﺮ ﻧﻮاﺣﻲ ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﭼﺎه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ و اﻳﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻴﻦ 1000 ﺗﺎ2000 ﻣﺘﺮ ﻃﻲ ﺳﺎل ﻫﺎ ﻛﺎر و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﻓـﺖ ﺧـﺎک ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﻮﺳﻂ آﻧﻬ ﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ ورود ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﺑﻪ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ وﻳﮋه از دﻫﻪ 40 ﺑﻪ ﺑﻌﺪ و ﻫﺠﻮم ﺑﻲ ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺑـﻪ ﺳﻔﺮه ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از دﻫﻪ 60 ﺑﻪ ﻋﻠﺖ رﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ و اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺸﻮر ﺑﺎ اﻓﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮام ﺷﺪن ﺑﺎ ﺧﺸﻜﺴﺎﻟ ﻲ ﻫﺎ، ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﻗﻨﻮات ﻛﻢ آب و ﻳﺎ ﺧﺸـﻚ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮع روز ﺑﺮوز ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد ﭼﺎه ﻫﺎی آب ﮔﺮدﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿـﺮ ﺑـﻴﺶ از 700 ﻫـﺰار ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه آب در ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮر ﺣﻔﺮ و ﺗﺠﻬﻴﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻘﺶ آﻧﻬﺎ در ﻛﺎﻫﺶ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﭘﻲ آﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﺷـﻲ از آن ﺑﺮ ﻛﺸﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻣﻮﺿﻮع ﻻزم اﺳﺖ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات دﻗﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﺷﻮد ﺗﺎ از ورود ﺻﺪﻣﺎت و ﻟﻄﻤﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺸﻮر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﮔﺮدد . 7 - 2 - روش و ﻫﺎ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺗﻌﺪادی از روش ﻫﺎ و ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻘﻘﻴ ﻦ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات اراﺋﻪ ﺷﺪه، ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ در ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺑﺎ اﺣﺘﻴﺎط ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻮد . 7 - 2 - 1 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ز ﻳﺸﺎر د1 زﻳﺸﺎرد راﺑﻄﻪ )7 - 1( را ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه اراﺋﻪ داده اﺳﺖ . )7 - 1( R 3000 S K = × × R = ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ S =اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب در زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ در داﺧﻞ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ K =ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ 1- W.Sichard 42 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﻣﻘﺪارS )اﻓﺖ ( از ﻛﺴﺮ ﻧﻤﻮدن ﻋﻤﻖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در زﻣﺎن ﺷﺮوع ﭘﻤﭙﺎژ و ﻋﻤـﻖ ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﭘﺎﻳـﺎن ﭘﻤﭙﺎژ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻋﻤﻖ ﻳﺎب ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪ ازه ﮔﻴﺮی اﺳﺖ . ﻋﻤﻖ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ – ﻋﻤﻖ ﺳﻄﺢ دﻳﻨﺎﻣﻴﻚ = ﻋﻤﻖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻗﺒﻞ از ﭘﻤﭙﺎژ- ﻋﻤﻖ ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در ﭘﺎﻳﺎن ﭘﻤﭙﺎژ = S - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺸﺎرد ﻫﺮﭼﻨﺪ اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻳﻜﻲ از ﺳﺎده ﺗﺮﻳﻦ روش ﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿـﺮ ﺗﻮﺳـﻂ ﺗﻌـﺪاد زﻳـﺎدی از ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﺎن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ (Q) ﭼﺎه در آن دﺧﺎﻟﺖ داده ﻧﺸﺪه اﺳﺖ اﻏﻠـﺐ در زﻣﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ، ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن را دﭼﺎر ﺧﻄﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺿﻤﻨﺎ ﻋﺪم وﺟﻮد اﻃﻼﻋﺎت دﻗﻴﻖ از ﻣﻴﺰان ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ (K) در ﮔﺴﺘﺮه اﻛﺜﺮ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺸﻮر، ﻣﺤﺪودﻳﺖ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ . 7 - 2 - 2 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﻤﻔﻮر ت1 )7 - 2( 4 R 550 H.K.l = در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل : H =ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ K =ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ I =ﮔﺮداﻳﺎن ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ R =ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻋﺪم اﻃﻼع دﻗﻴﻖ از ﻣﻘﺪار K در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻛﺸﻮر و ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ آﺳﺎن ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻧﺪادن آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه (Q) در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت، ﻣﺤﺪودﻳﺖ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل را دو ﭼﻨﺪان ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . 7 - 2 - 3 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺷﻮﻟﺘﺰ2 )7 - 3( e 6H.K.t R m = در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل : e M =ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻳﺎ ﻣﻔﻴﺪ آﺑﺨﻮان 1- H.Combefort 2- Schultz ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 08 / 06 / 93 43 t =ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺛﺎﻧﻴﻪ H =ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺑﺨﺶ اﺷﺒﺎع آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ K =ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ در ﺛﺎﻧﻴﻪ R =ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ 7 - 2 - 4 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﻮﺳﺎﻛﻴ ﻦ1 )7 - 4( e 6H.K.t R 47 m = ﻛﻪ در واﻗﻊ ﻫﻤﺎن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻓﺮﻣﻮل ﺷﻮﻟﺘﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 7 - 2 - 5 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺷ ﻨ ﻴﺒﻠﻲ2 )7 - 5( R 1.5 a.t = t =ﻣﺪت زﻣﺎن آزﻣﺎﻳﺶ ﭘﻤﭙﺎژ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺛﺎﻧﻴﻪ a= e K.H m وH =ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺑﺨﺶ اﺷﺒﺎع آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺷﻮﻟﺘﺰ وﻛﻮﺳﺎﻛﻴﻦ و ﺷ ﻨﻴﺒﻠﻲ ﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ دﻗﻴﻖ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ و از ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮ ﻋﺪم وﺟﻮد اﻃﻼﻋﺎت دﻗﻴﻖ از ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﺨـﻞ ﻣـﻮﺛﺮ ﻳـﺎ ﻣﻔﻴـﺪ در آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی ﻛﺸـﻮر، اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻪ ﻓﺮﻣﻮل ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺎ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ . 7 - 2 - 6 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﻮزﻧ ﻲ3 )7 - 6( e 12t Q.K R m = π در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل t =ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ Q =آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋﺖ K =ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺖ 1- I.P.Koussakine 2- G.Schneebeli 3- Kozoni 44 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات e M =ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﻳﺎ ﻣﻔﻴﺪ آﺑﺨﻮان - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﺮ ﭼﻨﺪ دﺳﺘﺮﺳﻲ دﻗﻴﻖ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻣﻔﻴﺪ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳ ﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ اﻣﺎ ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻪ دﻟﻴﻞ دﺧﺎﻟﺖ دادن ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ )Q (و دﻗﺖ ﻧﺴﺒﺘﺎ زﻳﺎد در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه، ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑـﻲ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 7 - 2 - 7 - اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﻮﮔﻮﻣﻮﻟ ﻒ1 ﺑﻮﮔﻮﻣﻮﻟﻒ داﻧﺸﻤﻨﺪ روﺳﻲ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴ ﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان و ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه و اﻓﺖ ﺣﺪود 5 ﺗﺎ6 ﻣﺘﺮ در آﺑﺨﻮان در زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ ﭼﺎه، ﺑﺮاﺳﺎس ﺟﻨﺲ و اﻧﺪازه ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﺗﺠﺮﺑـﻲ ﺷـﻌﺎع ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻳـﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه را ﺑﻪ دﺳﺖ آورده اﺳﺖ . ﺟﺪول )7 - 1 (را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . ﺟﺪول 7 - 1 - ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮاﺳﺎس ﺟﻨﺲ و ا ﻧﺪازه ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان ﺟﻨﺲ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان اﻧﺪازه داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻏﺎﻟﺐ ) ﻣﻴﻠﻲ (ﻣﺘﺮ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ) ﻣﺘﺮ در روز ( آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه ) ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﺳﺎﻋﺖ ( ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه (ﻣﺘﺮ ) ﻣﺎﺳﻪ رﺳﻲ 01 /0 ﺗﺎ05 /0 5/0 ﺗﺎ1 1/0 ﺗﺎ3/0 65 ﻣﺎﺳﻪ ﻧﺮم 01 /0 ﺗﺎ05 /0 5/1 ﺗﺎ5 2/0 ﺗﺎ4/0 65 ﻣﺎﺳﻪ رﺳﻲ ﺑﺎ ذرات رﻳﺰ 1/0 ﺗﺎ25 /0 10 ﺗﺎ15 5/0 ﺗﺎ8/0 75 ﻣﺎﺳﻪ رﻳﺰداﻧﻪ 1/0 ﺗﺎ25 /0 20 ﺗﺎ25 8/0 ﺗﺎ7/1 75 ﻣﺎﺳﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ داﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ 25 /0 ﺗﺎ5/0 20 ﺗﺎ25 6/0 ﺗﺎ1 100 ﻣﺎﺳﻪ رﺳﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ داﻧﻪ ﻫﺎی درﺷﺖ 5/0 ﺗﺎ1 35 ﺗﺎ40 20 ﺗﺎ25 100 ﻣﺎﺳﻪ داﻧﻪ درﺷﺖ 5/0 ﺗﺎ1 60 ﺗﺎ75 40 ﺗﺎ50 125 ﺷﻦ - 100 ﺗﺎ125 75 ﺗﺎ100 150 - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻴﺰان اﻓﺖ در ﭼﺎه ﺣﺪود 5 ﺗﺎ6 ﻣﺘﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻋﻤﻼ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﻧﺪرت اﺗﻔﺎق ﻣـﻲ اﻓﺘـﺪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﻛﻢ ﺗﺮ ﻳﺎ زﻳﺎدﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ و از ﻃﺮﻓﻲ اﻣﻜﺎن داﺷﺘﻦ ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ) ﻛﺎﻣﻼ ﻫﻤﮕﻦ و ﻫﻤﺴﺎن ( وﺟﻮد ﻧﺪارد، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻳﻦ روش ﻛـﺎﻣﻼ ﻣﺤﺪودﻳﺖ دارد و در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮی از آﺑﺨﻮان ﻧﺪارﻳﻢ، ﻣﺤﺘﺎﻃﺎﻧﻪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺤﺪود از آن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . 1- G.V.Bogomolof ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 08 / 06 / 93 45 7 - 3 - اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ آن در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻳﺎ ﭘﺎﻳﺪار1 و ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻳﺎ ﻏﻴﺮﭘﺎﻳﺪار2 ، ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ از ﻣﻌﺎدﻻت ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻗﺎﻧﻮن دارﺳﻲ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ، اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . در ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧـﺪﮔﺎر و ﻏﻴﺮﻣﺎﻧـﺪﮔﺎر، ﺷﺮاﻳﻂ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻻت ﺟﺮﻳﺎن در دو ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺬﻛﻮ ر ﺑـﺮای آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی آزاد و ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻧﻴﺰ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ در اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﺎدﻻت ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻓﺮﺿﻴﺎت زﻳﺮ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﺑﮕﻴﺮد . − ﭼﺎه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﺣﻔﺮ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ ﭼﺎه ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨـﻮان را در ﺑـﺮ ﺑﮕﻴـﺮد و ﻟﻮﻟـﻪ ﺟـﺪار آن در ﻛـﻞ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان ﻣﺸﺒﻚ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . − آﺑﺨﻮان ﻫﻤﮕﻦ و ﻫﻤﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ . − راﻧﺪﻣﺎن ﭼﺎه ﺻﺪ در ﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻛﻪ اﻓﺖ ﻧﺎﺷﻲ از دﻳﻮاره ﭼﺎه ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ . − ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭼﺎه ﺷﻌﺎﻋﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﺟﺮﻳﺎن آب ﺧﺮوﺟﻲ از ﭼﺎه ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ . ) دﺑﻲ ﭼﺎه ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻜﻨﺪ ( − آﺑﺨﻮان در اﻣﺘﺪاد اﻓﻘﻲ ﻧﺎﻣﺤﺪود اﺳﺖ . − آب از ذﺧﻴﺮه آﺑﺨﻮان و ﺑﺮ اﺛﺮ اﻓﺖ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ ﻳﺎ ﺳﻄﺢ ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮی آزاد ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻋﺒـﺎرﺗﻲ ﺟﺮﻳـﺎن دﻳﮕـﺮی ﻣﺜﻞ ﻧﻔﻮذ آب ﭘﻤﭙﺎژی و ﻳﺎ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻐﺬﻳﻪ ای دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﭼﺎه وارد ﻧﺸﻮد . 7 - 3 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎ اداﻣﻪ ﭘﻤﭙﺎژ از ﭼﺎه، ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﭼﺎه ﺛ ﺎﺑﺖ ﻣـﻲ ﻣﺎﻧـﺪ و ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑـﺮدار ﺳـﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳـﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺻﺮﻓﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﺼﺎت ﻣﻜﺎﻧﻲ اﺳﺖ و ﺗﺎﺑﻊ زﻣﺎن ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﻳﻨﻜﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﭼﺎه ﻫﺎی آب در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آزاد و ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳـﺖ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ دو آﺑﺨﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد . ﻣﺘﺬﻛﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎ از اﺛﺒﺎت و ﻣﺮاﺣﻞ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻓﺮﻣﻮل ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻛﺎرﺑﺮدی ﺑﻮدن دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺧﻮدداری ﻣﻲ ﮔﺮدد . دوﭘﻮﻳﻲ و ﺗﻴﻢ3 ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﮔﺴﺘﺮده ای ﻛﻪ ﺑﺮروی ﭘﻤﭙﺎژ اﻧﺠﺎم داده اﻧﺪ دو ﻓﺮﻣﻮل ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﺮای آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آ زاد و ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر اراﺋﻪ داده . اﻧﺪ 1- Steady State 2- Unsteady State 3- Dupuit and Thiem 46 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات 7 - 3 - 1 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر در آﺑﺨﻮان آزاد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﺿﻴﺎت اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ 7 - 3 ، دوﭘﻮﻳﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه را از راﺑﻄﻪ )7 - 7( ﺑـﻪ دﺳـﺖ آورده اﺳﺖ . )7 - 7( 2 2 0 K(H h ) R r e Q π − = × در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل : Q = آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﺛﺎﻧﻴﻪ )3 m / s ( K = ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ (m/s) H = ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ ﺗﺎ ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) ﻳﺎ ارﺗﻔﺎع ﺳﻄﺢ آب در آﺑﺨﻮان ﻗﺒﻞ از ﭘﻤﭙﺎژ h = ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﻄﺢ آب در ﭼﺎه ﺗﺎ ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) ﻳﺎ ارﺗﻔﺎع آب در ﭼﺎه ﭘﻤﭙﺎژی (H-h) =ﻣﻴﺰان اﻓﺖ در ﭼﺎه ﭘﻤﭙﺎژی ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﻳﺎب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 0r = ﺷﻌﺎع ﭼﺎه ﭘﻤﭙﺎژی ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) e = ﭘﺎﻳﻪ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻢ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻳﺎ ﻧﭙﺮﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار آن ﺣﺪود718 /2 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 7 - 3 - 1 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر در آﺑﺨﻮان ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر د ر اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اوﻻ ارﺗﺒﺎط ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﭼﺎه ﺑﺎ آﺑﺨﻮان آزاد ﻛﺎﻣﻼ ﻗﻄﻊ اﺳﺖ ) ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒـﺎرﺗﻲ ﭼـﺎه در ﺳﺘﻮن آﺑﺨﻮان آزاد ﺳﻴﻤﺎﻧﺘﻪ ﺷﺪه و ﭼﺎه ﺑﺎ آﺑﺨﻮان آزاد ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻧﺪارد ( و ﺛﺎﻧﻴﺎ ﭼﺎه ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻦ از ﻻﻳﻪ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑـﻞ ﻧﻔﻮذ اول در ﺗﻤﺎم ﻃﻮل ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺎ ﻻﻳﻪ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ دوم اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه از راﺑﻄﻪ )7 - 8( ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ )7 - 8( 0 2K b(H h) R r e Q π − = × در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﻤﻪ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎ، ﺑﻪ ﺟﺰb ﻛﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﻤﺎن ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛﻪ در ﻓﺮﻣﻮل ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﺮای آﺑﺨﻮان آزاد ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه . اﻧﺪ - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎه (Q) در ﻫﺮ دو ﻓﺮﻣﻮل ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﻛﻠﻴﻪ ﻧﻜﺎت ﻓﻨﻲ در زﻣﺎن ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﺑﻪ وﻳﮋه ﻗﻄﻊ ارﺗﺒﺎط ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان آزاد و ﺗ ﺤﺖ ﻓﺸﺎر در زﻣـﺎن ﻛـﺎرﺑﺮد ﻓﺮﻣـﻮل دوم ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر، ﻣﻘﺎدﻳﺮی ﻛﻪ ﺑﺮای ﺣﺮﻳﻢ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ از دﻗﺖ ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧـﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 08 / 06 / 93 47 7 - 3 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻫﻤﺎن ﻃﻮرﻛﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان آب ورودی ﺑـﻪ ﭼـﺎه ﺑـﺎ ﻣﻴـﺰان آب ﭘﻤﭙـﺎژی ) ﺧﺮوﺟﻲ ( از ﭼﺎه ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﻮد ﻋﻤﻼ ﺑﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺣﺘﻲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﻔﺘﻪ زﻣﺎن ﻧﻴﺎز دارد و اﻳﻦ ﻣﻮﺿـﻮع در آﺑﺨـﻮان ﻫـﺎی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻫﺮﮔﺰ رخ ﻧﺪﻫﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻟﺤـﺎظ ﺗـﺎﻳﺲ 1 و ژاﻛـﻮب2 ، در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﭼـﺎه ﻫـﺎی آب ﻋـﻼوه ﺑـﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭼﺎه و آﺑﺨﻮان، ﺿﺮﻳﺐ ذﺧ ﻴﺮه و ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار دادﻧﺪ و ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎﻳﻲ در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎی آب در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﺮای آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺑﻪ آﺑﺨﻮان ﻫـﺎی آزاد ﻧﻴـﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻮدن ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ از دو روش ﺗـﺎﻳﺲ و ژاﻛـﻮ ب، ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﻛـﺎرﺑﺮدی آن ﻓﻘـﻂ ﺑـﻪ ﻣﻌﺮﻓـﻲ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد 7 - 3 - 2 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﺎﻳﺲ )7 - 9( c 4Ttu R S = T = ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ )2 m / s ( t = زﻣﺎن از ﺷﺮوع ﭘﻤﭙﺎژ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺛﺎﻧﻴﻪ (S) u =ﺗﺎﺑﻊ ﭼﺎه ﺑﺪون ﺑﻌﺪ c S =ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺮﺣﺴﺐ درﺻﺪ R = ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه )c S ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻻزم اﺳ ﺖ ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر ﭼﺎه ﭘﻤﭙـﺎژی ﻳﻚ ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و از ﻃﺮﻓﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺪار ﺗﺎﺑﻊ ﭼﺎه (u) زﻣﺎن ﺑﺮ و ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻨﺎ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻓﻮق از اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﭼـﺎه ﻫـﺎی آب ﺑـﻪ ﻧﺪرت اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد 7 - 3 - 2 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ژاﻛﻮب )7 - 10 ( 0 c Tt R 1.5 S = 1- Theis 2- Jacob 48 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات در اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮل : R = ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) c S = ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺑﺮﺣﺴﺐ درﺻﺪ (%) T = ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ )2 m / s ( 0t = زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﭼﺎه ﺑﺮاﺑﺮ ﺻﻔﺮ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺛﺎﻧﻴﻪ ( - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺬف ﺗﺎﺑﻊ ﭼﺎه (u) ،در ﻓﺮﻣﻮل ژاﻛﻮب ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﺪت زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ و ﻛﻮﭼﻚ ﺷﺪن ﺷـﻌﺎع ﭼـﺎه ﺑﻪ ﻗﺪری ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان از آن ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﻧﻤـﻮد، ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻓﺮﻣـﻮل ﺗـﺎﻳﺲ را ﻧـﺪارد و در دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی دارد، ﻟﺬا ﻓﺮﻣﻮل ژاﻛﻮب ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ از ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺎﻳﺲ در ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺣـﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎی آب در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر، ﻛﺎرﺑﺮد دارد . ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ (Q) ﭼﺎه د ر ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎﻳﺲ و ژاﻛﻮب ﻏﺎﻳﺐ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺑﺎﻳﺴـﺘﻲ ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻧﻜﺘـﻪ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻣﻘﺪار Q در زﻣﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺘﻘﺎل آﺑﺨﻮان (T) در ﻫﺮ دو ﻓﺮﻣﻮل ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . 7 - 4 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رﺳﻢ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ ی ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﻳﻦ روش ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻔﺮ ﭼﻨﺪ ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای در اﻃﺮاف ﭼﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﻗﺮار اﺳـﺖ ﺣـﺮﻳﻢ آن ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﮔـﺮدد، و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺳﻄﺢ آب ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ای در زﻣﺎن ﭘﻤﭙﺎژ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻘﺸﻪ ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺮازﻳﺎﺑﻲ ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ای و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺰان اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آﻧﻬﺎ، رﺳﻢ ﻧﻤﻮد . ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗـﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﭘﺎﻳﻴﻦ اﻓﺘﺎدن ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﻃﺮاف ﭼﺎه، ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺴﺘﻪ در ﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﭼـﺎه ﭘﻤﭙﺎژی ﻣﻴﺰان ﺧﻤﻴﺪﮔﻲ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز ﻛﻢ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ آﺑﺨﻮان ﻫﻤﮕﻦ و ﻫﻤﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ، ﻓﺎﺻﻠﻪ اوﻟﻴﻦ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺗـﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﺮف ﭼﺎه ﺧﻤﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺤﻞ ﭼﺎه از ﻫﺮ ﻃﺮف، ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﻴـﺎس ﻧﻘﺸـﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ را ﺑﺮروی زﻣﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ آﺑﺨﻮان ﻧﺎﻫﻤﮕﻦ و ﻧﺎﻫﻤﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه را ﺑﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﻛﻪ ﻗﺒ ﻼ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻧﻤﻮد و از ﻣﺤﻞ ﺗﻼﻗﻲ آﻧﻬﺎ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ در ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﻧﺎﻫﻤﮕﻦ و ﻧﺎﻫﻤﺴـﺎن را ﻛـﻪ دارای ﻣﺨﺮوط اﻓﺖ ﻧﺎﻣﺘﻘﺎرن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . - داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ روش ﻳﻜﻲ از ﭘﺮﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺮﻳﻦ روش ﻫﺎ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﻫﺎی آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺎ ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه از اﻳـﻦ روش از دﻗﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻤﻼ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ از اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮ ﺑﻮدن آن اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻲ .ﺷﻮد ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 08 / 06 / 93 49 ﻳﺎدآوری : در ﺗﻤﺎم ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻗﺎﻧﻮن دارﺳﻲ ﭘﺎﻳﻪ رﻳﺰی ﺷﺪه اﻧﺪ، ﻓﺮض ﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن آرام ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ ﻣﻴﺰان ﻋﺪ د رﻳﻨﻮﻟﺪز ﻛﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﺳﺮﻋﺖ ﻇﺎﻫﺮی و ﻟﺰﺟﺖ ﻳﺎ وﻳﺴﻜﻮزﻳﺘﻪ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و اﻧﺪازه ﻗﻄﺮ 50 درﺻﺪ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ آﺑﺨﻮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﻢ ﺗﺮ از 1 ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺮ ﭼﻪ اﻧﺪازه ﻋﺪد رﻳﻨﻮﻟﺪز ﺑﻪ ﺳﻤﺖ 10 ﻣﻴﻞ ﻛﻨﺪ، از دﻗﺖ ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﻛﻢ ﺗﺮ ﺷﺪه و ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ را ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺮد و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻧﺪا زه ﻋﺪد رﻳﻨﻮﻟﺪز از 10 ﺑﺰرگ ﺗـﺮ ﺷـﻮد، در واﻗـﻊ ﺟﺮﻳـﺎن آﺷﻔﺘﻪ ﺑﺮ آﺑﺨﻮان ﺣﺎﻛﻢ اﺳﺖ و ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ ﺑﺮای اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎ اﻋﺘﺒﺎر ﻧﺪارد . ) ﺟﺪول 7 - 2( ﺟﺪول7 - 2 - دﻗﺖ و اﻋﺘﺒﺎر ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﻘﺪار ﻋﺪد رﻳﻨﻮﻟﺪز IR<1 <IR<10 1 IR>10 وﺿﻌﻴﺖ ﺟﺮﻳﺎن در ﻣﺤﻴﻂ ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ ﺟﺮﻳﺎن آرام (Laminar Flow) ﺟﺮﻳﺎن اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ (Transitionol Flow) (Turbulent Flow) اﻋﺘﺒﺎر ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ وﺟﻮد دارد ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ وﺟﻮد دارد وﺟﻮد ﻧﺪارد اﻋﺘﺒﺎر ﻓﺮﻣﻮل دارﺳﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ﻋﺪد رﻳﻨﻮﻟﺪز )7 - 11 ( V.d50 IR = ν IR =ﻋﺪد رﻳﻨﻮﻟﺪز V =ﺳﺮﻋﺖ ﻇﺎﻫﺮی d50 = ﻗﻄﺮ50 درﺻﺪ داﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه آﺑﺨﻮان ν = وﻳﺴﻜﻮزﻳﺘﻪ آب 7 - 5 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺣﺮﻳﻢ ﻓﻨﻲ ﻫﺮ رﺷﺘﻪ ﻗﻨﺎت ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺎدر ﭼﺎه و آن ﻣﻘﺪار از ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی ﻗﻨﺎت ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﺑﺨﺶ آﺑﮕﻮن ﻗﻨـﺎت ﻗـﺮار دارﻧﺪ . ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺤﻮر ﻛﻮره ﻗﻨﺎت ﺗﺎ ﻧﻘ ﻄﻪ ای ﻛﻪ اﺛﺮ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻗﻨﺎت ﺑﺮ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در آن ﻧﻘﻄﻪ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت در ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻣﺎدر ﭼﺎه ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ و در ﻣﺠﺎور ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی ﻗﻨﺎت ﺑﺨﺶ آﺑﮕﻮن ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺳـﻤﺖ ﺑﺨـﺶ ﺧﺸـﻜﻪ ﻛﺎر ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﻮﻳﻢ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻲ رﺳﺪ . ﺷﻜﻞ )5 - 2( ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﺑﺨﺶ آﺑﮕﻮن ﻳﻚ رﺷﺘﻪ ﻗﻨﺎت ﺑﻪ ﻃﻮر ﺷﻤﺎﺗﻴﻚ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳـﺖ . ﻫﻤـﺎن ﻃﻮرﻛـﻪ در ﺷﻜﻞ ﻣﺬﻛﻮر ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت در ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻣﺎدر ﭼﺎه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻴﻠﻪ ﻫـﺎی آن در ﺑﺨـﺶ آﺑﮕـﻮن آن ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 50 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات 7 - 5 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑ ﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺠﺮﺑﻲ زﻳﺸﺎرد در اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب ز ﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﻃﺮاف ﻗﻨـﺎت و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ در دﺳـﺖ داﺷـﺘﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺨﻮان ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت را ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . )7 - 12 ( R 3000 S K = × R =ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ S =اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ K =ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﺑ ﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ (m/S) 7 - 5 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ ی ﺗﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در اﻳﻦ روش ﻻزم اﺳﺖ ﺗﻌﺪادی ﭼﺎه ﻣﺸﺎﻫﺪه ای در ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت ﺣﻔﺮ ﮔـﺮدد و ﺳـﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آﻧﻬﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ رﺳـﻢ ﻣﻨﺤﻨـﻲ ﻫـﺎی ﺗـﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ) ﻫـﻢ ﭘﺘ ﺎﻧﺴـﻴﻞ ( اﻗـﺪام ﮔـﺮدد . ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز، ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت ﺧﻢ ﺑﺮداﺷﺘﻪ و از ﭼﻨﺪ ﻃﺮف ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫـﺮ ﭼـﻪ از اﻳـﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ از ﻣﻴﺰان ﺧﻤﻴﺪﮔﻲ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺮاز ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺧﻤﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻲ رﺳـﺪ . اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﻣﺤﺪوده ﺷﻌﺎع ﺗ ﺎﺛﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ . ) ﺷﻜﻞ 7 - 1 را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ( ﺷﻜﻞ7 - 1 - ﺧﻄﻮط ﺟﺮﻳﺎن و ﻫﻢ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ در ﻳﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﻗﻨﺎت ﻫﺮ ﭼﻨﺪ اﻳﻦ روش ﻳﻜﻲ از دﻗﻴﻖ ﺗﺮﻳﻦ روش ﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت اﺳﺖ اﻣﺎ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﮔﺰاﻓـﻲ ﺟﻬـﺖ ﺣﻔـﺮ ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ- روش و ﻫﺎ ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻢﻳﺣﺮ ﻲ و ﭼﺎه ﻗﻨﺎت در اﻧﻮاع آﺑﺨﻮان ﻫﺎ 08 / 06 / 93 51 7 - 5 - 3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ ا ﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ ی زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻗﻨﺎت ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﻛﺎﻧﺎل زﻫﻜﺸﻲ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ رواﺑﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻚ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی زﻫﻜﺸـﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻗﻨﺎت ﻧﻴﺰ ﺻﺎدق اﺳﺖ . ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ ﻳﻚ ﻛﺎﻧﺎل زﻫﻜﺸﻲ از راﺑﻄﻪ )7 - 13 ( ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ )7 - 13 ( و 2 2 0 KL(h h ) Q 2R − = 2 2 0 KL(h h ) R 2Q − = R = ﺷﻌﺎع ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) K = ﺿﺮﻳﺐ ﻧﻔﻮذ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ (m/S) L =ﻃﻮل ﺑﺨﺶ آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) 0 H =ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) h =اﺧﺘﻼف ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﻦ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﺑﺨﻮان و ﺳﻄﺢ آب درو ن ﻗﻨﺎت ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ (m) Q = آﺑﺪﻫﻲ ﻗﻨﺎت ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻟﻴﺘﺮ در ﺛﺎﻧﻴﻪ (L/S) اﻳﻦ روش ﻧﻴﺰ ﻳﻜﻲ از روش ﻫﺎی دﻗﻴﻖ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی آﺑﮕﻮن ﻗﻨﺎت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ از ﻣﺎدر ﭼﺎه و ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی آﺑﮕﻮن، از ﻣﻴﺰان ﺣﺮﻳﻢ ﻧﻴـﺰ ﻛﺎﺳـﺘﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . در اﻳـﻦ روش ﺗﺮازﻳـﺎﺑ ﻲ ﻣـﺎدر ﭼـﺎه و ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی آﺑﮕﻮن ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺿﺮوری اﺳﺖ . 8 ﻓﺼﻞ8 ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 08 / 06 / 93 55 ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ی آﻣﺪه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺰاﻳﺎی ﻧﺮم اﻓﺰار ﺻﻔﺤ ﻪ ﮔﺴﺘﺮده اﻛﺴﻞ و اﻣﻜﺎﻧﺎت اﺿﺎﻓﻪ ای ﻛـﻪ در اﺧﺘﻴـﺎر ﻛـﺎرﺑﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ ﻣﻲ و ﻫ ﻤﭽﻨﻴﻦ ﻓﺮاﮔﻴﺮ ﺑﻮدن آن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از VBA(Visual Basic for Application) ﻃﺮاﺣﻲ و ﻫﺎ ﻓﺮم ﻛﺪﻧﻮﻳﺴﻲ آﻧﻬﺎ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺷﺎﻳﺎن ذﻛﺮ اﺳﺖ ﺟﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﻛﻠﻴﻪ واﺣﺪﻫﺎ ی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﺑﺎﻛﺲ ﻫﺎ ﻓﺮم ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ ﻓﺮﻣـﻮل اﺻـﻠﻲ اراﻳـﻪ ﺷﺪه در ﮔﺰارش ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻛﺎﻓﻴﺴﺖ ﻫﻤﺎن اﻋﺪاد ر ا ﺑﺎ ﻫﻤﺎن واﺣﺪﻫﺎ وارد ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﺗﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . در اداﻣﻪ ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ در ﺧﺼﻮص ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﻓﺮم ی ﻃﺮاﺣﻲ ﺷـﺪه ﺑـﺮای ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﭼﺎه و ﻗﻨﺎت آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . 8 - 1 - ﻧﺮم اﻓﺰار اﻛﺴﻞ اﻛﺴﻞ ﺷﺎﻣﻞ ﺻﻔﺤﺎت ﮔﺴﺘﺮده اﺳﺖ یا ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ آن ﺻﻮرت ﻋﺪد ی و ﺣﺮوﻓ ﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ، ﺳﺎزﻣﺎن و یﺑﻨﺪ ﻣﺮﺗـﺐ از . اﻧﺪ ﺷﺪه اﻛﺴﻞ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫ ﻲ یﺑﺮا ،ﻫﺎ داده ﻧﮕﻬﺪار ی و ﭘﺮدازش و ﻫﺎ داده رﺳﻢ ﭼﺎرت ) ﻧﻤﻮدار ﺰﻴﻧ ( اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼ و ﻲﺎﺿﻳر ﻦﻴ ﺣﺴﺎﺑﺪار از ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ یﮕﺮﻳد یﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و اﻛﺴﻞ ﺑـﺮا ﺑﺴـ ﻫـﺎ آن ی ﺎرﻴ ﻒﻴﺿـﻌ اﺳـﺖ، اﻛﺴﻞ ﺑﻴﺶ یﺑﺮا ﺗﺮ ﻛﺎرﻫﺎ ی آﻣﺎر و ﻲﻣﺎﻟ ،ی ﺣﺴﺎﺑﺪار ی ﻋﻤﻮﻣ ﻲ و اﻓﺮاد ) یﻋﺎد ﻛﺎرﺑﺮان ﺧﺎﻧﮕ ﺠﺎدﻳا یﺑﺮا و ( ﻲ ﻛﺎرﺑﺮگ، ﺳـﻨﺪ، ﻓﺎﻛﺘﻮر، رﺳﻢ ﻧﻤﻮدار و ﺒﺎتﺳﻣﺤﺎ و ﻲﻣﺎﻟ آﻣﺎر از ﻲﺎﺿﻳر و ی اﻛﺴﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد واﻗﻊ در . اﻛﺴﻞ ﻦﻴﻣﺎﺷ ﺣﺴـﺎﺑ ﻲ اﺳـﺖ ﺑـﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺑﺎﻻ یﻫﺎ یﺑﺮا . ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫ ﻴﺪ ﺣﺴﺎب یﻫﺎ روزاﻧﻪ، ﻫﻔﺘﮕ ﻲ، ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﻲﻣـﺎﻟ ی ﺧـﻮد از ﺪ،ﻴﺴـ ﻳﺑﻨﻮ را اﻛﺴـﻞ اﺳﺘﻔﺎده .ﺪﻴﻛﻨ ﻲﻣ ﻓﺮق اﻛﺴﻞ رد و اﺳﺖ ﻦﻳا و رد در ﻛﻪ  و ﻓﻘﻂ ﺷﻤﺎ ﻣﻄﺎﻟﺒ یﺑﺮا ﻲ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﭼﺎپ و در اﻣﺎ ﺪ،ﻳ دار اﻛﺴﻞ ﻦﻳـ ا اﻋـﺪاد و ﺟـﺪاول ﻒ،ﻳﺗﻌﺮ ی دارا ﻣﺤﺘﻮا و ﻣﻔﻬﻮم و ﻫﻤﭽﻨ ﻗﺎﺑﻞ ﻦﻴ ﺶﻳﺮاﻳو ﻫﺴﺘ ﺑﺮ و ﻨﺪ اﺳﺎس رواﺑﻂ ﻲﺧﺎﺻ ﻣﺮﺗﺐ . اﻧﺪ ﺷﺪه ﺑـﺮا ی ﻧﺸـﺎن دادن رﺷﺪ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻘﺪار ﺗﺮﺳ ﺎﻳ ی ﻴﻢ ﻧﻤﻮدار از اﻛﺴﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﮕﺮﻳد ی ﺪهﻳﻓﺎ . ﻢﻴﻛﻨ ﻲﻣ اﻛﺴﻞ اﺳﺖ ﻦﻳا ﻛﻪ ﺑـﺎر ﻚﻳـ ﺷﻤﺎ ﺑـﺮا ی ﺸﻪﻴﻫﻤ ﺟﺪول و ﻓﺮﻣﻮل ی ﻪﻴﺑﻘ و ﺪﻴﺴﻳﻧﻮ ﻲﻣ اوﻗﺎت، ﻓﻘﻂ داده و ﻫﺎ اﻋﺪاد ﺗﻐ را ﺪ،ﻴـ دﻫ ﻲﻣـ ﺮﻴﻴـ ﻣـﺜﻼ ﺑـﺮا ی ﻣﺤﺎﺳـﺒ ﻪ ﺧـﺮج ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ی اﻓﺮاد ﻚﻳ در ﺧﻮاﺑﮕﺎه، ﻳﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ی ﻛﺎﻻ ﺳﻮد ﻳﻲ ﺧـﺎص در ﺳـﺎل . اﻛﺴـﻞ ﺑﺮ یﻫـﺎ ﻧـﺎم اﺳـﺖ ﺑـﺮا ی ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ و یﺰﻳـ ر زﻣﺎﻧﺒﻨﺪ ﺗﻘﺴ و ی ﻴﻢ ﺑﻮدﺟﻪ یﺑﺮا . ﻣﺜﺎل از ﺷﻤﺎ اﻛﺴـﻞ ﻲﻣـ ﺧﻮاﻫ ﺪﻴـ ﻗﺴـﻂ وام ﺷـﻤﺎ را ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻛﻨـﺪ، ﻦﻳـ ا ﺎﻳـ ﻛـﻪ ﺗﻌـﺪاد ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎ ی ﺣﺮوف ﻳﻚ ﻛﻠﻤﻪ را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ، ﺗﻌﺪاد روزﻫ ﺎی ﻣﻮﺟﻮد ی ﺑﺎزه ﻚﻳ در را ﻲ زﻣﺎﻧ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ، ... و ﭘﺴﻮﻧﺪ ﻓﺎﻳﻞ یﻫﺎ اﻛﺴﻞ xls اﺳﺖ . ﺑﻪ از ﻲﻛﻠ ﻃﻮر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ یﻫﺎ ﺻﻔﺤﻪ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﺎﻧﻨﺪ Excel ، یﺟﺎ ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺮگ یﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮل ﺣﺴﺎﺑﺪار ی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ Microsoft excel ﻋﻼوه ﺗﻮان ﻣﻲ ﻦﻳا ﺑﺮ در داﺧﻞ ﻓﺎﻳـﻞ از ،ﻫـﺎ ﻓﺮﻣـﻮل، اﺷـﻜﺎل و ﻲﻜـ ﻴﺮاﻓﮔ ﻲﺣﺘـ ﺻـﺪاﻫﺎ ی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻲﺧﺎﺻ ﻳﻲﺎﻳﭘﻮ ﻛﻪ ﻛﺮد ﺪﻴﺗﻮﻟ یﻫﺎ ﻦﻳا ﺑﺎ ﺷﺪه ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ دﻫﺪ ﻣﻲ . 56 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﻫﻤﭽﻨ از ﻦﻴ اﻛﺴﻞ یﺑﺮا ﺧﻮدﻛﺎر ﻛﺮدن ﺳﻴﺴﺘﻢ ،ﻲﻣﺎﻟ یﻫﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻮﺟﻮد ی اﻧﺒﺎرﻫـﺎ، ﻴـ ﻣ ﺰان ﺳـﻮد ﻦﻴﺎﻧﮕﻴـ ﻣ و ﻛﺎﻻﻫـﺎ ی ﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺷﺪه، درﺻﺪ و ﺶﻳ اﻓﺰا ﻛﺎﻫﺶ ﺮﻳﺳﺎ و ﺳﻮد ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی یﻫﺎ ﻣﻮﺳﺴ و یﺪﻴﺗﻮﻟ ﺎت ﺑﺎزرﮔﺎﻧ ﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻋـﻼوه ﺑـﺮ اﻳﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺠﺎدﻳا ،ﻫﺎ ﺻﻔﺤﺎت ﻦﻳا ﻠﻪﻴ وﺳ ﺑﻪ وب ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . 8 - 2 - VBA در اﻛﺴﻞ ﭼﻴ ﺴﺖ؟ VBA ﻛﻪ ﻣﺨﻔﻒ ﻋﺒﺎرت Visual Basic For Applications زﺑﺎن ﻚﻳ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺳﺖ ﻲﺴﻳﻧﻮ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻛﺖ ﻧﺮم اﻓـﺰار ی ﻳﻣﺎ ﻜﺮوﺳﺎﻓﺖ ﻃﺮاﺣ ﻲ اﺳﺖ ﺷﺪه . VBA درExcel ﻧﺮم ﺮﻳﺳﺎ و اﻓﺰار ﺲﻴ آﻓ یﻫﺎ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه اﺳﺖ ﺷﺪه . 8 - 3 - ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ اوﻟﻴﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ اﻛﺴﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ در ﻣﺤﻴﻂ اﻛﺴﻞ ﺑﺮای ﺗﺎزه ﻛﺎرﻫﺎ ﻛﺎر ﺳﺨﺘﻲ اﺳﺖ و ﺑﻬﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﺪ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی آﻣﺎده ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷـﺪه در ﺑﻪ زﺑﺎن VBA اﻛﺴﻞ، در اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . ﺑﺮای ﺷﺮوع ﻛﺎر ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑﺎ اﺻﻄﻼﺣﺎتSubroutine - Module آﺷﻨﺎ ﺑﺎﺷﻴﺪ . 8 - 4 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺰرگ از ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻫﺎ Subroutine ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﻳﻦ واﺣﺪ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺳـﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻧﺎﻣﻴﺪ . در ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ در واﻗﻊ از دﺳﺘﻮراﺗﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ا ﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤـﻪ آﻧﻬـﺎ ، ﻳﻌﻨـﻲ ﻫﻤـﻪ دﺳﺘﻮرات ﻣﻮﺟﻮد در ﻳﻚ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﺑﺎ ﻫﻢ اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺎﻋﺚ اﻧﺠﺎم ﻛﺎری ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ . یﻫﺎ ﻧﺎم procedure, method, function و routine ﻫﻤﻪ ﻫﺎ ﻧﺎم ی دﻳﮕﺮی ﺑﺮای ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻌـﺎدل آن در زﺑـﺎن ﻓﺎرﺳﻲ » روﻳﻪ اﺳﺖ « . در زﺑﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ وﻳﮋوال ﺑﻴﺴﻴﻚ اﻛﺴﻞ اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ دﺳﺘﻮری را ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺜﻼ ﻋﺪد 2 + 2 را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﻨﻴﺪ ، ﺑﺎﻳﺪ اﻳﻦ دﺳﺘﻮر را در داﺧﻞ ﻳﻚ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻗﺮار دﻫﻴﺪ : [[vb]]Sub Test a 2 2End Sub[[/vb]] = + در ﻣﺜﺎل ﺳﺎده ﺑﺎﻻ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻛﻠﻤﻪ SUB ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﺪ ﻛﻪ ﺷﺮوع ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ و ﭘﺎﻳﺎن ﻳﻚ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ را ﻧﺸـﺎن ﻣـﻲ دﻫـﺪ و ﻫﺮﮔﺎه اﻳﻦ ﺳ ﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻛﻪ اﺳﻢ آن Test اﺳﺖ را اﺟﺮا ﻛﻨﻴﺪ ، ﺗﻤﺎﻣﻲ دﺳﺘﻮرات اﻳﻦ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﺧﻮا هﻧـﺪ و ﭘـﺮدازش و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اداﻣﻪ اﻳﻦ آﻣﻮزش ﺑﺎ ﻧﺤﻮه اﺟﺮای ﻳﻚ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه در ﻣﺤﻴﻂ VBA اﻛﺴﻞ آﺷﻨﺎ ﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺷﺪ . 8 - 5 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺎژول ﻣﺎژول ﻫﺎ در ﻓﺎﻳﻞ اﻛﺴﻞ ﺷﻤﺎ ذﺧﻴﺮه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺷﻤﺎ ﺗﻮاﻧ ﻲﻣ ﻴﺪ آﻧﻬﺎ را وﻳﺮاﻳﺶ ﻛﻨﻴﺪ، ﻫﺮ ﻣﺎژول ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺣـﺎوی ﭼﻨـﺪﻳﻦ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 08 / 06 / 93 57 8 - 6 - درج ﻳﻚ ﻣﺎژول و ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ در VBA − در اﺑﺘﺪا ﺑﺎ زدن ﻛﻠﻴﺪ Alt+F11 وارد ﻣﺤﻴﻂ VBA اﻛﺴﻞ ﺷﻮﻳﺪ . − از ﻣﻨﻮی Insert ﮔﺰﻳﻨﻪ Module را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﻳﻚ ﻣﺎژول اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . در ﺳﻤﺖ راﺳـﺖ ﺻـﻔﺤﻪ ﺷـﻤﺎ ﻗـﺎب Project Explorer را اﮔﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﻴﺪ ، ﺧﻮاﻫﻴﺪ دﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﺎژول ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﻧﺎم Module1 ﻧﻤـﺎﻳﺶ داده ﻣـﻲ ﺷـﻮد . اﮔﺮ ) Project Explorer را ﻧﻤﻲ ﺑﻴﻨﻴﺪ از ﻛﻠﻴﺪ Ctrl+R اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . ) ﺷﻜﻞ 8 - 1( − ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﺧﻮد را ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ . ﺷﻜﻞ8 - 1 - ﻧﺤﻮه ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ 8 - 7 - ذﺧﻴﺮه ﻓﺎﻳﻞ اﻛﺴﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ در اﻛ ﺴﻞ 2007 اﮔﺮ ﻓﺎﻳﻞ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﭘﺴﻮﻧﺪ XLSX ذﺧﻴﺮه ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ، ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ ) ی ﻣﺎﻛﺮوﻫﺎ ( ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت ﺻـﺤﻴﺢ ﺗـﺮ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺎژول ﻫﺎ ﭘﺎک ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در واﻗﻊ اﻳﻦ اﻗﺪام اﻣﻨﻴﺘﻲ اﻛﺴﻞ 2007 اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺎﻳﻞ ﺣﺎوی ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ وِﻳﮋوال ﺑﻴﺴﻴﻚ را ﺑﺎ ﭘﺴﻮﻧﺪ XLSA ذﺧﻴﺮه ﻛﻨﺪ ﻣﻲ . ﺷﻤﺎ در اﻛﺴﻞ 2003 ﻮاﻧﺗ ﻤﻲﻧ ﺴﺘﻴﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ ﻓﺎﻳﻞ ﺣﺎوی ﻣﺎﻛﺮو - ﻣﺎژول- ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ) ﻫﻤﻪ اﻳﻦ اﺻﻄﻼﺣﺎت دارای ﻳﻚ ﻣﻌﻨﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ( اﺳﺖ ﻳﺎ ﻧﻪ و ﺣﺘﻤﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻓﺎﻳﻞ را ﺑﺎز ﻣﻲ ﻛﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻲ ﺷﺪﻳﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻫﻨﮕﺎم ذﺧﻴﺮه ﻛﺮدن ﻓﺎﻳﻞ 2007 ﻛﻪ ﺣﺎوی ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺳﺖ ) ﻣﺎژول دارد ( ﺑﺎﻳﺪ از ﮔﺰﻳﻨـﻪ Macro Enabled اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ : ) ﺷﻜﻞ 8 - 2( 58 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ8 - 2 - ﻧﺤﻮه ذﺧﻴﺮه ﺳﺎزی ﻓﺎﻳﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ در ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﻔﺎوت Icon ﻓﺎﻳﻞ ﻫﺎ ی اﻛﺴﻞ 2007 ﻛﻪ ﺣﺎوی ﻣﺎﻛﺮو ) ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ( اﺳﺖ ﺑﺎ Icon ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ ﻋﺎدی اﻛﺴـﻞ2007 را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . ) ﺷﻜﻞ 8 - 3( ﺷﻜﻞ8 - 3 - ﺗﻔﺎوت ﭘﺴﻮﻧﺪ ﻓﺎﻳﻞ ﻫﺎی ﺣﺎوی ﻣﺎﻛ ﺮو 8 - 8 - ﺑﺎز ﻛﺮدن ﻓﺎﻳﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ وﻳﮋوال ﺑﻴﺴﻴﻚ ) ﻣﺎﻛﺮ و( اﻛﺴﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻴﺶ ﻓﺮض ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﻮﺟﻮد در ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ را ﻏﻴﺮﻓﻌﺎل ( Disable) ﻛﻨﺪ ﻣﻲ زﻳﺮا ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﻳﻚ وﻳﺮوس ﺑﺎﺷﺪ و اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻳﻚ اﻗﺪام ﭘﻴﺸﮕﺮاﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﺮم اﻓﺰار ﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮاده آﻓﻴﺲ از ﺟﻤﻠﻪ اﻛﺴ ﻞ وﺟﻮد دارد . ﺑﻌﺪ از اﻳﻨﻜﻪ ﻓﺎﻳﻞ اﻛﺴﻞ ﺣﺎوی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ VBA را ﺑﺎزﻛﺮدﻳﺪ، ﺑﺎ زدن ﮔﺰﻳﻨﻪ Enable Macro ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﻓﻌﺎل ﺧﻮاﻫﻴـﺪ ﻛـﺮد و ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻴﺪ ﻣﺎﻛﺮوﻫﺎی آن ﻓﺎﻳﻞ را اﺟﺮا ﻛﻨﻴﺪ و درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺎر اﻧﺠﺎم ﻧﺸﻮد، ﻗﺎدر ﺑﻪ اﺟﺮا ﻣﺎﻛﺮو ﻧﺨﻮاﻫﻴﺪ ﺑﻮد . ﺑﻌﺪ از ﺑﺎز ﻛﺮدن ﻓﺎﻳﻞ در اﻛﺴﻞ2007 ﺑﺮ روی دﻛﻤﻪ ( Options) ﻛﻠﻴﻚ ﻛﻨﻴﺪ و ﺳﭙﺲ ﮔﺰﻳﻨـﻪ Enable this Content را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﻴﺪ : ) ﺷﻜﻞ 8 - 4( ﺗﻮﺟﻪ : ﻋﻜﺲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ Excel 2007 اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 08 / 06 / 93 59 ﺷﻜﻞ8 - 4 - ﻣﺤﻞ ﻗﺮارﮔﻴﺮیOptions در اﻛﺴﻞ2007 ﺗﻮﺟﻪ : ﻋﻜﺲ زﻳﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ Excel 2013اﺳﺖ . ) ﺷﻜﻞ 8 - 5( ﺷﻜﻞ8 - 5 - ﻣﺤﻞ ﻗﺮارﮔﻴﺮی دﻛﻤﻪOption د ر اﻛﺴﻞ 2013 8 - 9 - اﺟﺮای ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه در ﻣﺤﻴﻂ VBA اﻛﺴﻞ ﻫﻤﺎن ﻃﻮرﻛﻪ در ﺑﺎﻻ اﺷﺎره ﺷﺪ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﻳﻦ واﺣﺪ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ اﺳﺖ و ﺑﺮای اﺟﺮای ﻳﻚ ﺳـﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻛﺎﻓﻴﺴـﺖ در اﻛﺴﻞ ، ﻛﻠﻴﺪ Alt+F8 را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﭘﻨﺠﺮه زﻳﺮ ﻛﻪ ﻟﻴﺴﺘﻲ از ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ﻫﺎ در آن اﺳﺖ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﺎﻳ ﻴﺪ و ﺑـﺮای اﺟﺮای ﻳﻚ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ، اول آﻧﺮا اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﻴﺪ و ﺳﭙﺲ ﻛﻠﻴﺪ RUN را ﺑﺰﻧﻴﺪ . ) ﺷﻜﻞ 8 - 6( ﻛﻠﻤﻪ ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ، ﻣﺎﻛﺮو ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮ و روﻳﻪ ﻫﻤﮕﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ ﻣﻌﺎدل و ﺑﻪ ﻳـﻚ ﻣﻌﻨـﻲ ﻫﺴـﺘﻨﺪ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ از دﻳﺪن ﻛﻠﻤﻪ Macro در ﻋﻨﻮان ﭘﻨﺠﺮه ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺗﻌﺠﺐ ﻧﻜﻨﻴﺪ . ﻓﻌﺎل ﻛﺮدن ﻣﺎﻛﺮو را در ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺎﻳﻞ ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﻜﻨﻴﺪ . 60 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ8 - 6 - ﻧﺤﻮه اﺟﺮای ﻣﺎﻛﺮو اﮔﺮ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻴﺪ ﺑﺮای اﺟﺮای ﻣﺎﻛﺮو ) ﺳﺎﺑﺮوﺗﻴﻦ ( در اﻛﺴﻞ ﻳﻚ Shortcut key ﻳﺎ ( Hotkey) ﻧﻴﺰ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻛﻨﻴـﺪ . ﻣﺜﻼ ﻛﻠﻴﺪ Ctrl+R ، ﺑﺮای اﻳﻨﻜﺎر در ﺷﻜﻞ ﺑﺎﻻ روی ﮔﺰﻳﻨﻪ Options ﻛﻠﻴﻚ ﻛﻨﻴﺪ . 8 - 10 - ﻫﺎ ﻓﺮم ی ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻣﺤ ﺎﺳﺒﺎت ﭼﺎه ﺷﻜﻞ8 - 7 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش زﻳﺸﺎرد ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 08 / 06 / 93 61 ﺷﻜﻞ8 - 8 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش ﺷﻮﻟﺘﺰ ﺷﻜﻞ8 - 9 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر در آﺑﺨﻮان آزاد 62 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ8 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش ﻛﻮزﻧﻲ ﺷﻜﻞ8 - 11 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش دوﭘﻮﻳﻲ ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 08 / 06 / 93 63 ﺷﻜﻞ8 - 12 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش ﻛﻤﻔﻮرت ﺷﻜﻞ8 - 13 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﻪ روش ﺗﺎﻳﺲ 64 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ8 - 14 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺑﻪ روش ژاﻛﻮب ﺷﻜﻞ8 - 15 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش ﻛﻮﺳﺎﻛﻴﻦ ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ- ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗ ﻲ 08 / 06 / 93 65 ﺷﻜﻞ8 - 16 - ﻓﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﭼﺎه ﺑﻪ روش ﺷﻨﻴﻴﻠﻲ 8 - 11 - ﻫﺎ ﻓﺮم ی ﻃﺮا ﺣﻲ ﺷﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻗﻨﺎت ﺷﻜﻞ8 - 17 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ 66 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات ﺷﻜﻞ8 - 18 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ اﻓﺖ ﺳﻄﺢ آب ﺷﻜﻞ8 - 19 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻗﻨﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻣﻮل ﺗﺠﺮﺑﻲ زﻳﺸﺎرد ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 08 / 06 / 93 67 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ ﺮاﺟﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 1 - آﻏﺎﺳﻲ، ﻋﺒﺪاﻟﻮﺣﻴﺪ، ﺻﻔﻲ ﻧﮋ اد، ﺟﻮاد، واژه ﻧﺎﻣﻪ ﻗﻨﺎت – ﺷﺮﻛﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻳﺰد، 1379 . 2 - آﻳﺮﻣﻠﻮ، ﻧﻮراﻟﺪﻳﻦ، ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، اﻧﺘﺸﺎرات رواﺑﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﺮﻛﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺷﺮﻗﻲ و اردﺑﻴﻞ، 1380 . 3 - اﻣﺎﻣﻲ، ﺳﻴﺪﺣﺴﻦ، ﺣﻘﻮق ﻣﺪﻧﻲ، ﺟﻠﺪ ﻳﻚ، اﻧﺘﺸﺎرات ﻛﺘﺎﺑﻔﺮوﺷﻲ اﺳﻼﻣﻴﻪ ، 1363 . 4 - ﺑﺎﺑﺎﻳﻲ، اﺣﻤﺪ، ﺟﺰوات درﺳﻲ و آﻣﻮز ﺷﻲ ﺣﻘﻮق ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق ، 1370 . 5 - ﺑﻬﻨﻴﺎ، ﻋﺒﺪاﻟﻜﺮﻳﻢ، ﻗﻨﺎت ﺳﺎزی و ﻗﻨﺎت داری، ﻣﺮﻛﺰ ﻧﺸﺮ داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ 1379 . 6 - داﻧﺸﻮر، دارﻳﻮس، اﺻﻮل ﺣﻔﺮ ﭼﺎه ﻋﻤﻴﻖ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی دﺑﻲ، دﻓﺘﺮ ﻓﻨﻲ ارﺗﻔﺎع 1377 . 7 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻧﺎﻣﮕﺬاری و ﺣﻔـﺎری ﭼـﺎه ﻫـﺎی آب، ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 181 ﻣﻌﺎوﻧـﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی و ﻧﻈـﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، 1377 . 8 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺣﻔﺮ ﭼﺎﻫﻬﺎ در آﺑﺮﻓﺖ و ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺳﺨﺖ و ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺰارش ﺣﻔـﺎری ) ﭼـﺎه ﻫـﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ، ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻫﺎ و ﻣﺸـﺎﻫﺪه ( ای ، ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 577 ﻣﻌﺎوﻧـﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی و ﻧﻈـﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، 1392 . 9 - رﺿﻮی، ا ﺣﻤﺪ، ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق، 1383 . 10 - رﺷﻴﺪی، ﺣﻤﻴﺪ، ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب در آﻳﻴﻨﻪ ﺣﻘﻮق اﻳﺮان، ﺟﻠﺪ اول، ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ آب، آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ، اﻧﺘﺸﺎرات دادﮔﺴﺘﺮ،1382 . 11 - زاﻫﺪی، ﺣﺴﻦ، ﻧﻈﺎم ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و اﺳﺘﻔﺎده از آ ن، اﻧﺘﺸﺎرات ﻓﻴﻀﻲ، ﺗﺒﺮﻳﺰ، 1384 . 12 - ﺳﻤﺴﺎرﻳﺰدی، ﻋﻠﻲ اﺻﻐﺮ، ﺗﺪوﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺧﺒﺮﮔﺎن ﻗﻨﺎت – ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺳﻴﺘﻴﺮان، 1383 . 13 - ،ﻋﺴﻜﺮﻳﺎن، ﻋﻠﻴﺮﺿﺎ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ 1380 . 14 - ﻋﻠﻴﺰاده، اﻣﻴﻦ، اﺻﻮل ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﻛﺎرﺑﺮدی، اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه اﻣﺎم رﺿﺎ )ع( ، ﭼﺎپ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ، 1381 . 15 - ،ﺻﺪاﻗﺖ، ﻣﺤﻤﻮد زﻣﻴﻨﻲ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آب آب ) ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ( ، اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﭘﻴﺎم ﻧﻮر، 1382 . 16 - ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﻆ و ﺣﺮاﺳﺖ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﺸﻮر ﻣﺼﻮب اول ﺧﺮداد 1345 . 17 - ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب، ﻣﺼﻮب ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ اﺳﻔﻨﺪ1361 . 18 - ﻗﺎﻧﻮن آب و ﻧﺤﻮه ﻣﻠﻲ ﺷﺪن آب ، ﻣﺼﻮب ﺑﻴﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ ﺗﻴﺮ 1347 . 19 - ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﻧﻲ، ﻣﺼ ﻮب ﻫﻴﺠﺪﻫﻢ اردﻳﺒﻬﺸﺖ 1307 . 20 - ﻗﻨﺎت، ﮔﺰﻳﺪه ﻣﻘﺎﻻت، ﺷﺮﻛﺖ ﺳﻬﺎﻣﻲ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻳﺰد، 1379 . 21 - ،ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺎرﺳﺖ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان1384 . 22 - ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ، ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی آب و ﻓﺎﺿﻼب، ﺟﻠﺪ ﺳﻮم – وزارت ﻧﻴﺮو ، 1382 . 23 - ﻣﺪﻧﻴﺎن، ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ، ﺣﻔﺎﻇ ﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی داﺧﻠﻲ، ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺎﻣﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ارﺷﺪ، داﻧﺸـﮕﺎه ﺷـﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸـﺘﻲ، 1377 . 68 08 / 06 / 93 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ) ﺣﺮﻳﻢ ( ﻛﻤﻲ ﭼﺎه ﻫﺎ و ﻗﻨﻮات 24 - ﻣﺪﻧﻴﺎن ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ، ﻣﻨﺎ ﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺣﻘﻮق آب اﻳﺮان . 25 - ﻣﺪﻧﻴﺎن ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ، ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻗﺎﻧﻮ ﻧﻲ از ﻗﻨﻮات و ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ . 26 - وﻻﻳﺘﻲ، ﺳﻌﺪاﻟﻪ، ﺣﺮﻳﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﻛﺎرﺑﺮد آن در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻧﺎﺣﻴ ﻪ ای، اﻧﺘﺸﺎرات ﺧﺮاﺳﺎن، 1371 . 27 - ،ﻧﻈﺎرت ﻓﻨﻲ ﺑﺮ ﺣﻔﺎری و ﺗﺠﻬﻴﺰ ﭼﺎﻫﻬﺎی آب، اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ، اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن1381 . 28 - ،ﻧﺠﻤﺎﻳﻲ، ﻣﺤﻤﺪ، ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﺎرا1368 . 29 - ﻫﻨﺮﻣﻨﺪاﺑﺮاﻫﻴﻤﻲ، ﻋﻴﺴﻲ، ﭘﺮوﻳﺰﻳﺎن، ﺳﻴﺮوس، روش ﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭼﺎه ﻫﺎی واﻗﻊ در ﺳﻔﺮه آب ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر، ﻣﻮﺳﺴﻪ آب ﺷﻨﺎﺳﻲ اﻳﺮان، 1357 . 30- David Keith Todd , Ground Water hydrology , John Wiley , 1980 31- Jacob , Bear , Hydraulics of Ground Water , Mc Graw Hill , 1979