هریک از غلتک‌های سه‌چرخ یا ردیف دوچرخ و سه‌چرخ باید هنگام کار باری معادل ۴۵ الی ۶۵

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ٩۹۳/۵/( ۶۰‏ متشسخصات فنی عمومی راه ۱-۱۹-۲۰ غلتک‌های فولادی الف: غلتک‌های استاتیک هریک از غلتک‌های سه‌چرخ یا ردیف دوچرخ و سه‌چرخ باید هنگام کار باری معادل ۴۵ الی ۶۵ کیلوگرم بر سانتیمتر در عرض چرخ عقب غلتک اعمال نموده و وزنشان کمتر از ۸ تن نباشد. روی چرخهای غلتک‌های فلزی باید گلگیر و لوله آبپاش نصب شده باشد تا چرخ‌ها را همواره تمیز و مرطوب نگه داشته و از چسبیدن مخلوط أسفالتی به آنها جلوگیری نماید. مصرف روغن سوخته با گازوبیل جهت تمیز کردن چرخ غلتک‌ها به هیچ وجه مجاز نیست. سطح پیرامون کلیه چرخ‌ها باید کاملاً صاف و هموار و فاقد فرورفتگی‌های کوچک و بزرگ باشد. برای افزایش وزن آنها باید فضای کافی در این نوع غلتک‌ها تعبیه شود. سرعت غلتک‌های فولادی استاتیک هنگام کار باید حتی‌المقدور کم و یکنواخت و حدود ۴ کیلومتر در ساعت بوده و جز در شرایط خاص از ۵ کیلومتر در ساعت تجاوز ننماید. ب: ‏ غلتک‌های لرزشی غلتک‌های لرزشی مورد استفاده در عملیات آسفالتی باید خودرو بوده و نوع کششی آنها مجاز نیست. این غلتک‌ها معمولاً از نوع ردیف دوچرخ می‌باشند که سیستم ارتعاش در یک یا هر دو ۵ کیلوگرم باشد. تناوب و میدان نوسان غلتک‌های لرزشی با توجه به شرایط کار باید توسط دستگاه نظارت تنظیم شده و یا از کاتالوگ کارخانه سازنده استخراج شود ولی در هر حال تناوب غلتک نباید خارج از ۳۰۰۰ - ۲۰۰۰ ارتعاش در دقیقه» و میدان نوسان آن ۰/۸ - ۰/۴ میلیمتر باشد. سرعت غلتک‌های لرزشی حداکثر پنج کیلومتر در ساعت می‌باشد. سایر خصوصیات مربوط به گلگیرهاء آبپاش» عدم مصرف گازوییل و روغن سوخته روی چرخ‌هاء و بالاخره صاف و هموار بودن سطح پیرامون چرخ‌ها به شرح بند الف فوق می‌باشد که باید کاملاً رعایت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱۹-۲۰ غلتک‌های لاستیکی غلتک‌های لاستیکی باید خودرو بوده» وزن آن‌ها با توجه به شرایط کار بین ۱۵ الی ۳۰ تن باشد. وزن صورت لزوم تعبیه گردد. فشار باد چرخ‌های غلتک لاستیکی باید بین ۵ تا ۸/۵ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع بوده و تغییرات فشار نیز نسبت به رقم حداقل و حداکثر تعیین شده از ۰/۳ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع تجاوز ننماید. چرخ‌های غلتک لاستیکی باید طوری قرار گرفته باشند که در هر گذر تمام عرض غلتک توسط چرخ‌ها کوبیده شده و امتداد اثر چرخ‌ها در عرض کافی یکدیگر را در حین حرکت بپوشانند. برای اینکه آسفالت به چرخ‌ها نچسبدء باید حتی‌المقدور سعی نمود که چرخ‌ها در تمام مدت کار گرم بماند و در غیر این صورت باید از لوله آبپاش و گلگیرهای پارچه‌ای ضخیم جهت تمیز نگهداشتن چرخ‌ها استفاده نمود. مصرف مواد روغنی و گازوییل برای این منظور مجاز نخواهد بود. لاستیک‌ها باید سالم و صاف بوده و نخ‌زدگی نداشته باشند زیرا اثر نخ‌زدگی لاستیک‌ها در روی سطح آسفالت با غلتک زدن‌های بعدی استفاده از غلنک‌های لاستیکی برای کوبیدن آسفالت ماستیک درشت‌دانه بدلیل پمپ شدن قیر به ۹ ۳-۱۹-۲۰ غلتک‌های مختلط تعدادی از غلتک‌های مورد استفاده در عملیات آسفالتی, دارای شرایط غلتک‌های فولادی ردیف یا لاستیکی و یا لرزشی می‌باشد. بطور نمونه در غلتک‌های ردیف سه‌چرخ یا دوچرخ استاتیک موتور جداگانه‌ای تعبیه شده است که به ترتیب چرخ وسط و یکی از چرخ‌ها را به کوبنده لرزشی تبدیل می‌نماید و یا یک غلتک محهز به یک استوانه فلزی با عملکرد استاتیک و لرزشی دارای دو ردیف چرخ‌های لاستیکی, یکی در جلو و دیگری در عقب این استوانه می‌باشد. این نوع غلتک‌های مختلط برای قشرهای شرایط ردیف‌های ۱-۱۹-۲۰ و ۲-۱۹-۲۰ باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۳/۱ مشسخصات فنی عمومی راه 4 ۲۰-۲۰ کوبیدن مخلوط آسفالتی بین مراحل تولیده حملء پخش و کوبیدن أسفالت باید هماهنگی کامل و برنامه ریزی شده وجود داشته باشد. به نحوی که مجموعه این عملیات بطور مستمرء مداوم و بدون توقف انجام شود. عمل تراکم باید بلافاصله بعد از پخش مخلوط أسفالتی شروع شود ولی باید توجه داشت که در این مرحله» حرارت مخلوط آسفالتی به حدی باشد (به بند ۱۸-۲۰ مراجعه شود) که به هنگام شروع کوبیدن تاب تحمل وزن غلتک یا اثرات ارتعاشی آن را (در مورد غلتک‌های لرزشی) داشته و زیر فشار چرخ فتیله و جابه‌جا نشده و در سطح آنء شیار و ترک‌های طولی و عرضی ایجاد نگردد. هرگونه عیب و نقص به هر عللی در سطح راه به وجود آید. باید قبل از کوبیدن نهایی با تخته‌ماله و روانه‌کاری اصلاح و سپس عمل تراکم ادامه یابد. غلتک‌ها باید آهسته و با سرعت ثابت حرکت نموده و چرخ‌های عقب آن‌ها به جز در شیب‌های طولی و تند و یا در قوس‌های با شیب عرضی زیاد به طرف فینیشر باشد. توقف فینیشر و غلتک‌ها مجاز نیست» زیرا موجب ایجاد ناهمواری و فرود و فراز سطح أسفالت می‌شود. غلتک‌زنی باید طوری اجرا شود که هر گذر غلتک در هر مرحله از تراکم» لااقل نیمی از گذر قبلی را بپوشاند تا تراکم یکنواخت و همگن در تمام سطح تأمین گردد. تغییر مسیر غلتک‌ها و تغییر جهت حرکت آنها از جلو به عقب و بالعکس باید با نهایت دقت, آهسته و تدریجی صورت گیرد. غلتک‌زنی پوشش راه نباید آنقدر ادامه پابد که سبب ایجاد ترک روی سطح راه گردد. قبل از اتمام غلتک‌زنی در هر مرحله از عملیات تراکم» هموار بودن سطح راه باید با شمشه کنترل شود تا انطباق آن با مشخصات محرز گردد. در غیر این صورت باید بلافاصله نسبت به اصلاح اقدام شود. در سطوحی که نمی‌توان غلتک‌های منطبق با مندرجات این فصل را برای تراکم به کار برد پیمانکار می‌تواند از غلتک‌های کوچک موتوری و یا لرزشی استفاده نماید. کوبیدن مخلوط أسفالتی از شروع تا تکمیل عملیات تراکم» ضمن رعایت کامل شرح فوق» شامل مراحل سه‌گانه زیر است: ۹ ۱-۲۰-۲۰ مرحله اول عملیات تراکم در این مرحله که بلافاصله بعد از پخش مخلوط آسفالتی شروع می‌شود با غلتک سه‌چرخ, یا غلتک‌های ردیف یا لرزشی اجرا می‌گردد. وقتی که غلتک سه‌چرخ و غلتک‌های ردیف یا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیستم - آسفالت گرم و بن ن آسفالنی ۳/0 ۶۳ لرزشی با هم کار می‌کنند غلتک ردیف (دوچرخ یا سه‌چرخ) باید بلافاصله پشت فینیشر و بقیه غلتک‌ها بعد از آن عمل نمایند. چرخ با نیروی محرکه غلتک باید به طرف فینیشر باشد تا از جمع شدن آسفالت در جلوی چرخ جلوگیری نماید. سرعت غلتک‌های فولادی در این مرحله حداکثر ۲ کیلومتر در ساعت و غلتک‌های لرزشی بین ۴-۵ کیلومتر در ساعت باید باشد. وزن غلتک‌های مورد استفاده در این مرحلهء به درجه حرارت» ضخامت و مقاومت مخلوط آسفالتی بستگی دارد. این وزن برای غلتک‌های استاتیک ۸ تا ۱۲ تن و برای غلتک‌های لرزشی ۷ تا ۱۲ تن است. فاصله غلتک‌های این مرحله تراکم از فینیشر باید به نحوی تنظیم شود که هیچ گاه از ۵۰ متر تجاوز ننماید. در این مرحله درجه حرارت مخلوط أسفالتی باید به مقداری باشد که مخلوط به چرخ غلتک نچسبد و در سطح آن ترک طولی و یا عرضی و یا جابه‌جایی ایجاد نشود و به عبارت دیگر مخلوط أسفالتی تاب پذیرش وزن غلتک را داشته باشد. حداقل درجه حرارت در شروع مرحله اول عملیات تراکم برای مخلوط‌های آسفالتی پیوسته ۱۲۰ و مخلوط‌های أسفالتی با دانه‌بندی باز ۱۰۵ درجه سانتیگراد ۹ ۲-۲۰-۲۰ مرحله دوم غلتک‌زنی در این مرحله از تراکم, بلافاصله بعد از تکمیل مرحله اول و در شرایطی شروع می‌شود که مخلوط أسفالتی هنوز حالت خمیری داشته و دارای آنجنان حرارتی است که می‌تواند تراکم نسبی مورد نظر را تأمین کند. این درجه حرارت برای مخلوط‌های آسفالتی با دانه‌بندی پیوسته ۹۵ درجه سانتیگراد است. غلتک‌های مورد استفاده در این مرحله از نوع لاستیکی یا لرزشی می‌باشد که نسبت به غلتک‌های استاتیک امتیازاتی به شرح زیر دارد: الف: تراکم حاصله در قشر أسفالتی توسط این غلتک‌ها نسبت به غلتک‌های فولادی استاتیک یکنواخت‌تر و همگن‌تر است. ب: تعداد گذر غلتک‌های لرزشی برای حصول تراکم لازم کمتر از سایر غلتک‌هاست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ ۳/0 مضشخصات فنی عمومی راه پ: ‏ بافت بسته و پیوسته‌ای که غلتک‌های لاستیکی و لرزشی در سطح أسفالت ایجاد می‌کنند. سبب می‌شود که قابلیت نفوذ آب در لایه آسفالتی کاهش یابد. ت: غلتک‌های لاستیکی و لرزشی با جابه‌جا کردن دانه‌های سنگی و قفل و بست کردن آن‌ها در یکدیگر» مقاومت لایه آسفالتی و زاویه اصطکاک داخلی آَن را به میزان قابل ملاحظه‌ای افزایش سرعت غلتک لاستیکی در این مرحله پنج کیلومتر و غلتک لرزشی ۴-۵ کیلومتر در ساعت است. کار کرد غلتک‌های لاستیکی یا لرزشی در این مرحله باید آنقدر ادامه یابد که مخلوط آسفالتی به حداقل تراکم لازم مندرج در این فصل برسد. اگرچه در مرحله دوم غلتک‌زنی» استفاده از غلتک لاستیکی یا لرزشی بر سایر غلتک‌ها برتری دارد» با اینحال کاربرد غلتک‌های استاتیک نیز در این مرحله مجاز است. فاصله غلتک‌های مورد مصرف در مرحله دوم» از غلتک‌های مرحله اول معمولاً باید بیش از ۶۰ متر باشد. قبل از آنکه درجه حرارت مخلوط‌های آسفالتی به حداقلی برسد که دستگاه نظارت تعیین کرده است عمل غلتک‌زنی باید در این مرحله پایان یافته و تراکم لازم حاصل شود. این درجه حرارت بیش از ۸۵ درجه سانتیگراد است. ۹ ۳-۲۰-۲۰ مرحله تکمیلی و نهایی غلتک‌زنی در این مرحله منحصراً برای آرایش نهایی سطح راه بوده و در شرایطی باید انجام گیرد که مخلوط أسفالتی هنوز کارآیی لازم برای محو اثرات چرخ‌های غلتک‌های دو مرحله پیشین و رفع هرگونه عیب و نقص و ناهمواری در پوشش أسفالتی را دارد. غلتک‌های دوچرخ یا سه‌چرخ ردیف استاتیک در این مرحله باید مورد استفاده قرار گرفته و در حداقل فاصله نسبت به غلتک‌های مرحله دوم عمل نمایند. وزن غلتک‌ها در این مرحله حداقل ۸ تن و سرعت آن‌ها حداکثر پنج کیلومتر در ساعت می‌باشد. بعد از تکمیل مرحله سوم وسایل سنگین از جمله غلتک‌ها به هیچ وجه مجاز نیستند که روی سطح راه که غلتک‌زنی آن پایان یافته ولی هنوز کاملاً سرد و سخت نشده است توقف نمایند. غلتک‌زنی در این مرحله» قبل از آنکه درجه حرارت آسفالت به کمتر از ۸۰ درجه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیستم - آسفالت گرم و بن نآسفالنی /۹۳ ۵ع۵ سانتیگراد برسد باید پایان یابد. برای آسفالت ماستیک درشت‌دانه» قبل از آنکه دمای آسفالت به ۱۳۰ درجه سانتیگراد برسدء غلتک‌زنی باید تکمیل شده و تمام شود. در مورد أآسفالت ماستیک درشت‌دانه» کوبیدن زیادتر از اندازه» موجب قیرزدگی می‌شود. حداکثر تعداد عبور غلتک برای تکمیل تراکم این نوع آسفالت. معمولاً ۶ عبور است که ترجیحاً باید مورد آزمایش قرار ۹ ۳-۲۰-۲۰ روش کوبیدن اتصالات عرضی و طولی الف: اتصالات عرضی غلتک‌زنی در محل اتصال عرضی باید با غلتک‌های فولادی و یا غلتک لرزشی در امتداد محور راه و از پایین‌ترین نقطه مقطع عرضی شروع و به طرف محور ادامه یابد سپس ضمن کنترل محل اتصال با شمشه و اطمینان از هموار بودن آن» غلتک‌زنی در امتداد عرض و عمود بر محور به نحوی اجرا شود که تمام عرض غلتک ردیف به استثنای ۱۵ سانتیمتر آن» و یا تمام عرض یک چرخ عقب غلتک سه‌چرخ» روی آسفالت کوبیده شده قبلی قرار گیرد. این روش به طریقی که هر گذر غلتک حدود ۱۵ الی ۲۰ سانتیمتر به طرف سطح أسفالت جدید پیشروی نماید.ء ادامه خواهد یافت تا اینکه تمام عرض غلتک ردیف و یا تمام عرض یک چرخ عقب غلتک به چرخ روی سطح آسفالت جدید منتقل شود. برای آنکه کناره خارجی آسفالت هنگام غلتک‌زنی عرضی آسیب نبینده باید یک قطعه تخته و یا چوب مقاوم به ضخامت أسفالت کوبیده شده جهت جلوگیری از حرکت عرضی أسفالت پشت لبه خارجی قرار داده شود و یا اینکه حدود ۱۵ سانتیمتر آن حداکثر با ۱۵ ب: اتصال طولی غلتک‌زنی طولی باید بلافاصله بعد از پخش خط عبور بعدی شروع شود. چنانچه از غلتک سه‌چرخ استفاده شودء غلتک باید کاملاً در روی آسفالت خط عبور قبلی قرار گرفته و به تدریج در هر گذر ۵ سانتیمتر به طرف خط عبور بعدی پیشروی نماید تا اینکه محل اتصال طولی متراکم و کوبیده شده و کاملاً به یکدیگر متصل گردند. روش کار در صورت استفاده از غلتکهای ردیف و لرزشی نیز -------- صفحهٔ بعد -------- مشابه غلتک سه‌چرخ می‌باشد. بعد از کوبیدن محل اتصالات طولی, بلافاصله غلتک‌زنی لبه خارجی أسفالت باید در امتداد محور راه شروع شود به نحوی که حدود ۵ سانتیمتر لبه غلتک (چرخ عقب در ۹ ۵-۲۰-۲۰ اولویت‌های کوبیدن اولویت‌ها در شروع عملیات تراکم بر حسب اینکه پخش آأسفالت در یک خط عبورء یا در دومین خط عبور یا اینکه دو یا چند خط عبور همزمان اجرا شود باید به شرح زیر انتخاب گردد: الف: وقتی که غلتک‌زنی فقط در یک خط عبور اجرا می‌شود ترتیب عمل کوبیدن عبارت است از: ۳ مرحله اول عملیات تراکم شامل غلتک‌زنی از پایین‌ترین رقوم مقطع عرضی و پیشرفت تدریجی آن به طرف محور راه. ۴ مرحله دوم عملیات تراکم به شرح مرحله اول ۵ مرحله تکمیلی و نهایی ب: ‏ وقتی که غلتک‌زنی در دومین خط عبور اجرا می‌شود ترتیب اولویت‌ها عبارت است از: ۱- محل اتصال عرضی ۲- امتداد اتصالات طولی مرحله اول عملیات تراکم به شرح بند ۲ ردیف اول فوق ۵- مرحله دوم عملیات تراکم به شرح مرحله اول ۶ مرحله تکمیلی و نهایی اسفالت از خط اول عبور باید بدون غلتک باقی مانده و همزمان با لبه مجاور خط دوم عبور متراکم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیستم - آسفالت گرم و بت نآسفالنی ۳/۱ ۶۷ و متعاقباً مراحل سه‌گانه شامل مرحله اول و دوم و مرحله تکمیلی و نهایی غلتک‌زنی به مورد اجرا 4 ۲۱-۲۰ تراکم قشرهای آسفالتی قشرهای آسفالتی شامل اساس آسفالتی, آستر و رویه در هر آزمایش کنترل باید به تراکمی که کمتر از ‎٩۷‏ درصد وزن مخصوص نمونه‌های آزمایشگاهی مارشال نباشد کوبیده شود. وزن مخصوص نمونه مارشال به طریق آشتو 7166 و تراکم نسبی قشرهای آسفالتی به روش آشتو 7230 اندازه‌گیری و محاسبه می‌شود. حداقل کوبیدگی آسفالت ماستیک درشت‌دانه نیز مانند آسفالت گرم معمولی می‌باشد. 4 ۲۲-۲۰ کنترل سطح آسفالت هریک از قشرهای آسفالتی از نظر انطباق با رقوم و شیب‌های طولی و عرضی مندرج در نقشه‌های اجرایی و نیز یکنواختی سطح تمام شده آن باید کنترل شود. اختلاف رقوم اندازه‌گیری شده با رقوم نقشه‌ها در هر مورد باید در مشخصات خصوصی تصریح گردد ولی به هر حال نباید خارج از محدوده مندرج در زیر باشد: ۹ ۱-۲۲-۲۰ نیمرخ عرضی قشر آسفالتی رقوم اندازه‌گیری شده در محور و طرفین آسفالت در محل نیمرخ‌های عرضی راه با رقوم مندرج در نقشه‌هاء در مورد قشر اساس آسفالتی نباید بیشتر از ۱۰ میلیمتر و در مورد قشر آستر و رویه ۵+ میلیمتر باشد. ضمناً شیب طولی و عرضی سطح راه باید با نقشه‌ها مطابقت داشته باشد. ۲-۲۲-۲۰ یکنواختی سطح آسفغالت کنترل یکنواختی سطح تمام شده هریک از قشرهای اساس آسفالتی آستر و رویه به وسیله شمشه فلزی سه متری که بر روی سطح راه در امتداد طولی و عرضی قرار داده می‌شود باید آزمایش گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶۸ ۳/0 مشخصات فنی عمومی راه اساس أسفالتی نباید از ۷ میلیمتر و قشر استر ۶ میلیمتر و رویه از ۵ میلیمتر بیشتر باشد. در هر صد متر راه حداقل باید ۲۵ آزمایش طولی و ۲۵ آزمایش عرضی انجام شود تا کنترل کامل سطح راه از نظر ۹ ۲-۲۲-۲۰ اصلاح ناهمواری‌ها هرگونه ناهمواری و اندازه‌گیری‌های خارج از حدود فوق و نیز نواقصی از قبیل فیرزدگی» فتیله شدن, موج و یا سایر معایب موجود در سطح اسفالت باید به هزینه پیمانکار و طبق نظر دستگاه نظارت اصلاح ۲۳-۲۰ کنترل وسایل نقلیه پیمانکار موظف است در حین اجرای کارهای آسفالتی به ویژه وقتی که عملیات در نیم عرض راه جریان دارد, نسبت به تهیه علائم ایمنی و اخباری و به کار گماردن افراد کافی جهت تأمین عبور و مرور مستمر و بی‌خطر هدایت ترافیک و نیز دور نگه داشتن آن از پوشش‌های آسفالتی در دست اجرا که مراحل سه‌گانه تراکم آن پایان نیافته و درجه حرارت آن تا حد دمای محیط نرسیده است اقدام نماید. به طور کلی عبور وسایل نقلیه از روی قشرهای آسفالتی موقعی مجاز خواهد بود که مخلوط آسفالتی بعد از آنکه مرحله نهایی و تکمیلی تراکم آَن خاتمه یافتء آنقدر سرد و سخت شده باشد که اثر چرخ‌های وسائط نقلیه بر روی آن باقی نماند. ولی به هر حال عبور وسائط نقلیه زمانی مجاز خواهد بود که درجه حرارت کنترل بویژه در مورد قشر رویه باید با دقت و مرافبت خاص به مورد اجرا گذاشته شود. برای عبور ترافیک از روی أسفالت ماستیک درشت‌دانه, حداقل باید ۲۴ ساعت بعد از تکمیل عملیات کوبیدگی» برنامه‌ریزی شود. بطوریکه أسفالت, سرد شده و دمای آن کاهش یابد تا موجب حرکت قیر به سطح آسفالت و نهایتاً قیرزدگی نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیستم - اسفالت گرم و بت ناسفالنی ۳/۱ ۵۸۶۹ 4 ۲۴-۲۰ آزمایش‌های کنترل کیفیت مصالح مصرفی در مخلوط آسفالتی را در حین اجرای کار باید مورد آزمایش قرار داد تا نواقص و انحرافات آن نسبت به مشخصات سریعاً اصلاح شود. نوع آزمایش‌ها و تناوب نمونه‌گیری‌ها به شرح زیر است: ۱-۲۳-۲۰ مصالح سنگی سرد مصالح تهیه شده در کارگاه باید با آزمایش‌های زیر کنترل شود: الف: دانه‌بندی, گام خمیری» و آزمایش هیدرومتری (در صورت لزوم) روی فیلر وارده به کارگاه هفته‌ای یک بار. ب: دانه‌بندی به روش شسته» اآرزش ماسه‌ای ودامنه خمیری مصالح شکسته ریزدانه و ماسه طبیعی؛ حداقل هفته‌ای یک بارء و هرگاه که معدن و منبع مصالح تغییر کند. پ: ‏ هیدرومتری ماسه طبیعی هر دو هفته یک بار و هرگاه که معدن مصالح تغییر کند. ت: دانه‌بندی مصالح درشت‌دانه و درصد شکستگی سنگدانه‌های مانده روی الک ۴ در صورتی که مصالح از شکستن شن و ماسه رودخانه‌ای تهیه شود.ء و نیز درصد دانه‌های سوزنی و پولکی حداقل هفته‌ای یک بار. ث: وزن مخصوص و درصد جذب آب مصالح سنگی حداقل هر دو ماه یک بار و هرگاه که معدن ج: ‏ هرگاه که دستگاه نظارت تشخیص دهد به تعداد آزمایش‌های دوره‌ای فوق افزوده می‌شود. ۲-۲۴-۲۰ مصالح سیلوهای گرم مصالح سنگی سیلوهای گرم کارخانه و همچنین فیلر محصول دستگاه غبارگیر کارخانه که برای مصرف به سیلوی فیلر برگشت داده می‌شود باید مورد آزمایش‌های زیر قرار گیرد: الف: دانه‌بندی مصالح گرم هر یک از سیلوهای گرمء با روش شسته حداقل هفته‌ای یک بار و هر موقع که دانه‌بندی مخلوط أسفالتی خارج از پوشش کنترل کارگاهی قرار می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸1۷۰ ۳/0 مشخصات فنی عمومی راه ب: گام خمیری و هیدرومتری فیلر محصول غبارگیر کارخانه حداقل هفته‌ای یک بار و هر وقت که قیر به مصالحء حداقل هفته‌ای یک بار. ت: هر آزمایش دیگری که به تشخیص دستگاه نظارت ضروری باشد. ۳-۲۳-۲۰ قیر قیر مصرفی برای آسفالت گرم یک بار در شروع کار» و در حین اجرای کار به ازای هر ۲۰۰۰ تن قیر وارده باید به شرح مشخصات فصل چهاردهم مورد آزمایش قرار گیرد. ۹ ۴-۲۴-۲۰ آسفالت الف: حداقل روزانه ۲ نمونه آسفالت (اساس قیری, استرء رویه) و در صورتی که تولید زیاد باشد از هر ۳۵۰ تن یک نمونه از کامیون حامل أسفالت یا آسفالت پخش شده در سطح راه و قبل از کوبیدن برداشته و مورد آزمایش‌های دانه‌بندی» درصد قیر» درصد شکستگی, استحکام و روانی پرشده با قیر و تعیین نسبت وزنی فیلر به قیر موثر قرار می‌گیرد. در صورتی که نتایج با مشخصات منطبق نباشدء باید اقدام فوری نسبت به رفع نقص به عمل آأید. چنانجه نتایج بدست آمده در ۴ نوبت متوالی» برای هر آزمایش از آزمایش‌های فوق خارج از مشخصات باشد. باید عملیات آسفالتی متوقف و پس از حصول اطمینان نسبت به رفع نواقص کار مجدداً شروع شود. ب: به ازای تولید هر ۱۰,۰۰۰ تن آسفالت متناوبا یک آزمایش تعیین اثر آب روی آسفالت مطابق آشتو پ: هر آزمایش دیگری که به تشخیص دستگاه نظارت ضروری تشخیص داده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیستم - آسفالت گرم و بن نآسفالنی /۳ث ۸۷۱ ۵-۲۴-۲۰ آسفالت کوبیده شده سطح راه و ضخامت لایه از آسفالت کوبیده شده در سطح راه» باید به تعداد آزمایشات مارشال در هر روزء نمونه برداری شود. نمونه‌ها باید حتی‌الامکان از محلی گرفته شود که آسفالت آن محل قبلاً مورد آزمایش قرار گرفته است تا تعیین تراکم نسبی با دقت بیشتری همراه باشد. ضخامت لایه آسفالت در حین نمونه‌برداری نیز تعیین چنانچه أسفالت مصرفی با توزین کنترل نشده باشد باید برای هر یکصد متر از طول راه و در هر خط عبور یک آزمایش تعیین ضخامت انجام گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- و شانه رر ریه‌های رویه‌های آسفالتی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و یکم - رویه‌های سنی و سانه رویه‌ها ی اسفالنی و بشی ‎٩۳/۵/۱‏ ۵۷۵ 4 ۱-۳۲۱ کلیات مخلوطی از مصالح که از بستر رودخانه» یا معادن شن و ماسه و یا سنگ کوهی شکسته تهیه گردیده و با مشخصات فنی مشروحه در این فصل روی بستر آماده شده راه پخش و متراکم گردد رویه شنی نامیده می‌شود. خصوصیات فنی مورد نیاز برای قشر رویه‌های شنی شامل استقامت در مقابل بارهای وارده و سایش ناشی از عبور و مرور وسایل نقلیه و دوام در برابر عوامل جوی نظیر باران» برف, یخبندان و هوای گرم و در محورهای با حجم ترافیک نسبتاً کم می‌توان به جای روسازی با رویه‌های سیاه» اقدام به اجرای رویه‌های شنی نمود. چون مشخصات فنی برای شانه‌های راههای آسفالتی و بتنی تقریباً معادل کیفیت مصالح مورد نیاز برای رویه‌های شنی می‌باشد. بنابراین» برای تهیه مصالح و اجرای شانه‌های رویه‌های آسفالتی و بتنی از همین فصل استفاده می‌شود. مگر آنکه در مشخصات فنی خصوصی پروژه به نحو دیگری تصریح ۲-۲۱ تبهیه مصالح مصالح مورد نیاز از شن و ماسه رودخانه‌ای ( شکسته و یا نشکسته )» سنگ کوهی شکسته و یا ترکیبی از آنها تهیه می‌گردد. مصالح مصرفی باید عاری از هرگونه مواد آلی باشد. حتی‌المقدور باید سعی نمود که مصالح مورد نیاز, ضمن دارا بودن مشخصات فنی مورد نظرء نسبتاً ارزان تهیه گردد. زیرا یکی از دلایل اجرای قشر رویه‌های شنی محدود بودن اعتبارات مالی می‌باشد. بدین ترتیب همواره باید سعی نمود که در درجه اول ازمصالح محلی و یا مخلوطی از مصالح محلی و مصالح منتخب استفاده نمود. تا اجرای آن در مقایسه با سایر روسازیها از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۹۳/۵/( ۵۷۶‏ متشسخصات فنی عمومی راه استفاده از مخلوط چند نوع مصالحء برای تأمین مشخصات مورد نظر که مورد تأیید دستگاه نظارت باشد مجاز خواهد بود. ۳-۲۱ مشخصات فنی مصالح از مصالح مورد مصرف باید طبق روش آشتو 12 نمونه‌برداری شده و مورد آزمایش قرار گیرد. نتایج 4 ۱-۳-۱ دانه‌بندی مصالح مصرفی برای رویه‌های شنی و شانه‌ها باید با جدول ۱-۲۱ مطابقت داشته باشد. دانه‌بندیهای شماره ۱ تا ۴ برای شانه‌ها و ۵ و ۶ برای رویه‌های شنی کاربرد دارد. برای هر پروژه با توجه 4 ۲-۳-۳۱ ۲-۳-۲۱ مشخصات مصالح مصرفی برای شانه‌ها علاوه بر رعایت موارد فوق باید با مشخصات زیراساس -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و یکم - رویه‌های سنی و شانه رویه‌ها یآسفالتی و بتنی ‎٩۳/۵/۱‏ ۷۷ نو‌دانسنی | ۱۷ ۲ ۲ ا ها ۶ ات سس که هه سس ۲ لت لک لک ۸ * چنانجچه مقرر گردد رویه شنی برای مدت زیادی بدون رویه آسفالتی باقی بماندء حداقل درصد مواد رد شده از الک ۲۰۰ باید به ۸ درصد افزایش یابد. ۴-۲۱ ابعاد قشر رویه‌های سنی ضخامت رویه‌های شنی در هر مورد و برای هر پروژه» با معلوم بودن حجم ترافیک و مشخصات فنی خصوصی قید گردد. ولی به هر حال این ضخامت نباید کمتر از ۱۵ سانتیمتر باشد. چون تمام عرض راه شنی زیر عبور و مرور ترافیک قرار می‌گیرد لذا مصالح رویه شنی باید در تمام عرض راه پخش شودء به دیگر عبارت شانه‌ها نیزر جزئی از عرض راه می‌باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲-۲۱ مشسخصات مصالح رویه‌های شنی و شانه‌های راهمهای آسفالتی و بتنی : ۱ وشهای آزمایش ردیف شرح شخصات ۰ ر ز ۱ کت توضیحات: چنانچه مقرر گردد رویه شنی برای مدت زیادی بدون رویه آسفالتی باقی بماند حداکثر حد روانی و دامنه خمیری به ترتیب ۵-۲۱ آماده نمودن بستر صورتی که شمشه ۴ متری در جهات مختلف بر روی سطح بستر راه قرار گیرد. ناهمواریهای آن نباید از مصالحی که طبق مشخصات فنی داده شده تهیه گردیده است. به وسیله کامیونهای در حال حرکت و یا پخش‌کنهای خودرو و با هر وسیله‌ای که مورد تأیید دستگاه نظارت باشدء پخش می‌گردد. حداکتر ضخامت کوبیده هر لایه ۱۵ سانتیمتر می‌باشد. دانه‌بندی مصالح می‌باید قبل از حمل تنظیم شده باشد. چنانجه دانه‌هایی درشت‌تر از حداکثر اندازه‌های محاز مندرج در جدول ۱-۲۱ باشد.ء بایستی از سطح راه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و یکم - رویه‌های ُسنی و سانه رویه‌ها ی اسفالنی و بشی ‎٩۳/۵/۱‏ ۵۷۹ برداشته و به خارج از حریم راه حمل گردد. به هنگام پخش مصالحء دانه‌های درشت و ریز نباید از یکدیگر جدا شوند. در صورت استفاده از چند نوع مصالح مختلف و به منظور بدست آوردن مشخصات فنی مورد نظرء باید آنها را به نسبتهای معینی بر روی سطح راه تخلیه و سپس با هم مخلوط کرد. اختلاط به وسیله تیغه گریدرء تراکتور دیسک‌دار و یا هر وسیله مناسب دیگر صورت می‌گیرد. چون کیفیت اختلاط بستگی به وسایل مورد استفاده و عملکرد آنها و همچنین به چگونگی مصالح مورد اختلاط دارد. لذا انتخاب نوع مخلوط کننده باید با نظر دستگاه نظارت صورت گیرد. مصالح پخش شده به وسیله تیغه گریدر و یا هر وسیله مناسب دیگرء باید آنچنان پروفیله شود که پس از آبپاشی و کوبیدن, ابعاد آن برابر با رقوم» اندازه و شیب داده شده در نقشه باشد. قبل از کوبیدن مصالع, از هر یک هزار متر مکعب مصالح پخش شده بر روی سطح راه باید یک نمونه ۲۵ کیلوگرمی انتخاب نموده و نمونه اخذ شده باید مورد آزمایشهای مندرج در جدول ۱-۲۱ و۲-۲۱ قرار بگیردء نتایج حاصله نباید خارج از محدوده تعیین شده در جدولها باشد. پس از پخش و پروفیله نمودن مصالح, آبپاشی بوسیله تانکر و با فشار یکنواخت آغاز می‌گردد. آیپاشی بایستی طوری انجام شود که تمام دانه‌های مصالح به طور یکنواخت مرطوب گردد. توقف تانکر به هنگام آبپاشی مجاز نخواهد بود. مقدار آب لازم بر مبنای درصد رطوبت بهینه که با روش 7180 قبلاً در آزمایشگاه به دست آمده است. تعیین می‌شود. تفاوت مجاز آب مصرفی ۱/۵* درصد وزن آب مورد لزوم برای رطوبت بهینه می‌باشد. 4 ۷-۲۱ کوبیدن رویه‌های شنی و شانه‌ها پس از آبپاشی, بلافاصله کوبیدن مصالح با غلتکهای ۸ تا ۱۳ تنی فلزی و یا چرخ‌لاستیکی آغاز می‌گردد. نوع و وزن دقیق غلتکها باید متناسب با نوع مصالح مصرفی باشد. به هرحال وزن آنها نباید طوری باشد که سبب خرد شدن دانه‌های مصالح زیر غلتک گردد. عملیات غلتک‌زنی از کناره‌های راه شروع و به محور آن ختم می‌گردد (به استثنای پیچها که غلتک‌زنی از داخل قوس و یا پست‌ترین نقطه» شروع شده و به بلندترین نقطه خارج از قوس ختم می‌گردد). غلتک‌زنی و در صورت لزوم همراه با -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳/۵/۱ ۸۰‏ متشسخصات فنی عمومی راه آبپاشی, باید آنقدر ادامه یابد تا اینکه یک لایه کوبیده شده و منسجمی مطابق ابعاد و شیب داده شده در نقشه‌ها به دست آید و تراکم نسبی به دست آمده با روش 7191 آشتوء حداقل ۱۰۰ درصد باشد. در صورتی که تراکم نسبی به دست آمده کمتر از حد مجاز باشد» باید لایه کوبیده شده را شخم زده و سپس با آبپاشی و غلتک‌زنی آنقدر کوییده گردد تا تراکم نسبی مشخصه تأمین شود. برای سطوحی که کوبیدن آنها با غلتکهای خودرو امکانپذیر نباشدء می‌توان از وسایل کوبنده موتوری کوچک استفاده نمود. مشروط بر اینکه تراکم مورد نظر تأمین گردد. هر نوع ناهمواری که به هنگام و یا بعد از غلتک‌زنی ظاهر شود.ء با برداشتن قسمتی از مصالح (در نقاط مرتفع) و یا اضافه نمودن مصالح (در نقاط پست) باید اصلاح گردد. »» ۸-۲۱ کنترل سطح تمام شده رقوم سطح تمام شده رویه شنی با توجه به نیمرخهای طولی و عرضی اندازه‌گیری می‌شود. در هر نقطهء اختلاف بین رقوم مورد نظر و آنچه ساخته شده» نباید از ۲+ سانتیمتر تجاوز نماید. شیبهای طولی و عرضی باید با نقشه‌ها مطابقت داشته باشد. همواری سطح تمام شده راه با استفاده از شمشه کنترل می‌گردد. در صورتی که شمشه چهار متری در جهات مختلف بر روی سطح رویه شنی قرار گیرد. ناهمواریهای آن نباید از یک سانتیمتر تجاوز نماید. 4 ۹-۲۱ نگهداری سطح رویه‌های شنی یکی از معایب رویه‌های شنی ایجاد موجهای عرضی و حفره‌های متعدد در سطح راه و گرد و غبار بوده که ناشی از عبور و مرور وسائط نقلیه و عوامل جوی می‌باشد. متوسط فواصل موجهای عرضی معمولاً در حدود ۷۵ سانتیمتر و ارتفاع موجها در حدود چهار سانتیمتر است. موجهای عرضی معمولاً در تمام عرض راه ایجاد شده و عموماً عمود بر محور راه ولی بعضاً با زاویه کمتر از ۹۰ درجه نیز مشاهده می‌گردد. درجه خرابی سطح رویه‌های شنی متناسب با افزایش حجم ترافیک و عوامل جوی می‌باشد. به تدریج که حجم وسائط نقلیه افزایش می‌یابده هزینه نگهداری سطح راه نیز افزایش یافته تا حدی که -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و یکم - رویه‌های نسنی و شسانه رویه‌ها یاسفالنی و بشی ‎٩۳/۵/۱‏ 4۸۱ از نظر اقتصادی و بهداشتی تنها راه حفاظت از سطح راه پوشش رویه‌های شنی با یک و یا چند لایه اسفالت حفاظتی و یا در حجم ترافیک زیادء پوشش با یک قشر آسفالت گرم می‌باشد. نگهداری رویه‌های شنی به طور عمده شامل تسطیح و پروفیله نمودن سطح آنها است. این عمل با برش موجهای ایجاد شده در سطح رویه و پخش مجدد مصالح آنهاء به طور یکنواخت. بر روی سطح راه انجام می‌گردد بهترین موقع برای تسطیح و پروفیله نمودن رویه‌های شنی بعد از بارندگی می‌باشد. زیرا موجهای ایجاد شده به راحتی بریده شده و مصالح آن برای تسطیح و پروفیله کردن مورد استفاده قرار می‌گیرد که در مرحله بعد به وسیله عبور و مرور وسائط نقلیه کوبیده می‌گردد. تسطیح در هوای خشک نیز ضروری می‌باشد. زیرا گرچه در هوای خشک به دلیل عدم رطوبت کافی مصالح برش شده از موجها کاملا شکل نمی گیرند. اما دانه‌های این مصالح که به طور یکنواخت بر روی سطح راه پخش و پراکنده شده‌اند» سبب جلوگیری از افزایش ناهمواریها می‌شوند. عمل تسطیح و پروفیله نمودن سطح راه به وسیله تیغه گریدر انجام می‌گیرد که علاوه بر برش موجها و پخش مجدد مصالح آن در پستیهاء شیب عرضی راه را نیز تأمین نموده و کانالهای طرفین راه را هم می‌تواند تعبیه نماید. در مناطق سرد و یخبندان علاوه بر عملیات تسطیح و پروفیله نمودن مستمر که می‌بایست انجام گردد. در اوایل پاییز و بهار این عملیات نیز باید اجرا شود. در اوایل پاییز سطح راه باید به وسیله تیغه گریدر تسطیح و شیب طولی و عرضی آن کاملاً تأمین گردیده تا آمادگی لازم را برای انتقال سریع آبهای سطحی ناشی از نزولات جوی» داشته باشد. در فصل زمستان عبور و مرور وسائط نقلیه و احتمالاً زنجیر چرخ این وسایل نیز موجب افزایش سریع خرابیهای سطح راه و ایجاد موجها و حفره‌های بی‌شمار می‌گردد. بنابراین در اوایل بهار» کلیه این موجها و حفره‌ها باید اصلاح و سطح راه کاملاً تسطیح و پروفیله گردد. در صورتی که ارتفاع موجها و عمق حفره‌ها زیاد باشد. سطح راه را باید به ضخامت عمق حفره‌ها شخم زده و مصالح آن با تیفه گریدر مجدداً بر روی سطح راه پخش گردد. به هنگام شخم‌زنی در صورت وجود دانه‌های بزرگتر از ۲۵ میلیمتر باید آنها را از روی سطح راه خارج نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- هر چند سال یکبارء برای جبران نقصان ضخامت رویه شنی (که در این مدت در اثر عملیات تسطیح در این فصل تهیه و با مصالح موجود در رویه مخلوط و سپس آبپاشی و کوبیده گردد. یادآوری: مندرجات بند 4-۲۱ راهنمایی جهت نگهداری رویه‌های شنی پس از اتمام عملیات ساختمانی و تحویل موقت بوده و اجرای مفاد آن و بالطبع هزینه مربوطه به عهده دستگاه بهره‌برداری کننده می‌باشد. 4 ۱۰-۲۱ آزمایش‌های کنترل کیفیت حین اجرای کار و متناسب با پیشرفت آنها آزمایشهای لازم به شرح زیر به عمل آید. ۹ ۱-۱۱-۲۱ برای هر ۱۹۰۰ متر مکعب مصالح مصرف شده یکبار آزمایشهای دانه‌بندی» دامنه خمیری و ارزش ۹ ۲-۱۰-۲۱ به ازای هر ۵۰ متر طول راه به ترتیب در وسط - چپ - راست. یک آزمایش تعیین وزن مخصوص محلی برای رویه شنی راه انجام گیرد. برای شانه راه به ازای هر ۱۰۰ متر طول در هر طرف راه یک آزمایش وزن مخصوص محلی به عمل آید. ۹ ۳-۱۰-۲۱ در هر مورد که آزمایش وزن مخصوص محلی به عمل می‌آیده ضخامت لایه نیز اندازه گیری و گزارش می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۳-۱۱-۲۱ آزمایش تراکم آزمایشگاهی برای مصالح رویه شنی باید به ازای هر ۱۵۰۰ متر طول راه یک بار صورت گیرد. و در صورتی که جنس مصالح تغییر کند آزمایش تراکم بیشتری به عمل آید. برای شانه راه حداقل هر ۲ کیلومتر» در هر طرف راه یک آزمایش تراکم انجام می‌شود. ۵-۱۰-۲۱ ۹ در صورتی که دستگاه نظارت لازم بداند. آزمایش سی بی ار بر روی نمونه‌هایی که از فواصل ۰۰ تا ۰ متر طول راه گرفته می‌شودء به عمل می‌آید. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- یه و نتت؟ ها 3۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- // ۵4۷ 4 ۱-۲۲ کلیات ۱-۱-۲۲ تعریف ۶ ۱ خاکی, سنگی یا در بستر طبیعی به کار می‌روند. ۹ ۲-۱-۲۲ مواد تشکیل دهنده بیشتر ژئوسنتتیک‌ها از پلیمرهای مصنوعی پلی پروپیلن» پلی استر یا پلی اتیلن تولید می‌شوند که در مقابل آثار زیان‌بار عوامل شیمیایی و بیولوژیکی, مقاومت بالایی دارند. پلیمرهایی مانند پلی آمید (نایلون)» پلی ونیل کلرایدء پلی استایرن و الیاف شیشه‌ای نیز در ساخت رئوسنتتیک‌ها به کار می‌روند. از الیاف ۳-۱-۲۲ انواع عمده زئوسنتتیک‌ها انواع متداول ژئوسنتتیک‌ها عبارتند از ژئوتکستایل‌هاء ژئوگریدهاء ژئوممبرین‌هاء ژئونت‌هاء ژئوسل‌هاء ۶ نت ۰ ۰۰ ۲ ۰ ۰ ۰ زئوپایپ‌ها و زئوکمپوزیت‌ها که دو نوع اول» در راه‌سازی از کاربرد بیشتری برخوردار هستند. ۲-۱-۲۲ مشخصه‌های عمومی معرفی زئوسنتتیک‌ها بسته به نوع زئوسنتتیک برای معرفی آن از چند مشخصه عمومی زیر استفاده می‌شود: - نوع پلیمر تشکیل دهنده (به همراه عبارات توصیفی مانند سنگین» سبک و ...) - نوع اجزا (رشته‌ای» شیاری» پوشش‌دار و ...) - جرم واحد سطح یا ضخامت 5 ۸1 رد6 ۳ 06000165 ,060006 بذا 060 ,ماع 060 ,بذع ۳۵ 060160 ,خی 060 ,06016165 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- // 4۸۸ مثال: - ژئوتکستایل پلی پروپلینی با رشته‌های بافته سوزنی و وزن واحد سطح ۳۵۰ گرم در متر مربع - زئُوممبرین پلی اتیلنی سنگین» صفحه زبر با ضخامت ۱/۵ میلیمتر ۵-۱-۲۲ کاربرد و عملکرد آب‌بندی" و حفاظت . کاربرد ژئوسنتتیک‌ها براساس عملکرد اصلی یا اولیه آنها بیان می‌شود. در حالیکه زئوسنتتیک‌ها علاوه بر عملکرد اصلی» یک یا چند عملکرد ثانویه نیز دارند. عملکرد اولیه و ثانویه زئوسنتتیک» به طور همزمان در طراحی و اجراء باید مد نظر قرار گیرد. عملکرد انواع ژئوسنتتیک‌ها در جدول ۱-۲۲ ارائه شده است. جدول ۱-۲۲ عملکرد انواع ژئوسنتتیک‌ها ۱ به منظور حصول عملکرد آب‌بندی, ژئوتکستایل باید با قیر یا سایر مواد پلیمری» اشباع شود. ست ۰ ۰ ۷ ۰ ۰ ۸ ۳ ژئوکمپوزیت‌های رسی (جی سی ال) از این نوع می‌باشند. 1 م1 2 اور 1 یره رح 1 ی 5. ۳] 7 6 (آع0)) 16۲۵ ۲01۵ 06031۳۵11 . 7 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۵۸۹ ۹۷ ۶-۱-۲۲ معیار ها هنگام کاربرد زژئوسنتتیک‌ها در پروژه‌های راهسازی و در کلیه مراحل اعم از طراحی» تهیه مصالح» حمل,» نصب و اجراء باید معیارهای زیر معین بوده و موارد مربوط به آنها رعایت گرد. شامل نوع ژئوسنتتیک» نوع پلیمر مورد قبول» مشخصات مربوط به دوام محصول, روش حمل و رسوبات و سایر عواملی که می‌تواند بر عملکرد زئوسنتتیک تاثیر بگذارد. ۰.۰ 2۰ ایس .<< پس ۱ . ۰.۰ یس برابر کوچکترین (یا بزرگترین) مقدار میانگین طاقه‌ها (۱1۸۹۷۹) و در جهت مورد نظر طاقه باشد. برای تعیین کوچکترین (یا بزرگترین) مقدار میانگین طاقه‌هاء ابتدا از نتایج آزمایش‌های انجام گرفته بر روی نمونه‌های هر طاقه» متوسطگیری بعمل می‌آید. سپس کوچکترین (یا بزرگترین) مقدار متوسط چندین طاقه که از آن‌ها نمونه‌ گیری و آزمایش انجام شده است. انتخاب می‌شود. پ: ‏ درزها و همپوشانی‌ها نحوه اتصال و همپوشانی قطعات مجاور طاقه‌ها که باید با توجه به شرایط محیطی» نوع مصالح, عملکرد و ... ارائه شود. شامل نحوه آماده‌سازی بسترء نحوه نصب ژئوسنتتیک» مشخصات مصالح خاکیء ضخامت لایه‌های شامل نحوه تر میم آسیب‌دیدگی‌های حین نصب و اجرا می‌باشد. (۷۹چ۱/1۸1) دع۵|۷ ۷ |۲۹۵۱ ۸۵۳۵26 ( ۱/1۵ 0۳) ۱/۸/۱۵۵۵ ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- // ۹۰ ج: ضوابط تایید یا عدم تایید شامل ضوابط و معیارهای مربوط به نمونه‌برداری و آزمایش‌های مورد نیاز می‌باشد. 4 ۲-۲۲- ملاحظات کلی در زئوسنتتیک‌ها ۹ ۱-۲-۲۲ گواهینامه تایید محصول - پیمانکار موظف است گواهینامه‌ای شامل اطلاعاتی از نام تولیدکننده» نام و کد محصول, ترکیبات شیمیایی محصول و سایر اطلاعات مربوطه که ژئوسنتتیک را معرفی کند. در اختیار مهندس ناظر قرار دهد. - تولیدکننده یا فروشنده محصول موظف است در خصوص برقراری برنامه کنترل کیفیت. پاسخگو باشد. ضمن آنکه مستندات کنترل کیفیت در هر زمان باید در دسترس قرار گیرد. - گواهینامه ارائه شده توسط تولیدکننده یا فروشنده باید تضمین‌کننده این مطلب باشد که کیفیت ارائه شده» تامین خواهد کرد. این گواهینامه باید مهر و امضای رسمی تولیدکننده یا فروشنده را داشته باشد. در صورت عدم ارائه مستندات ذکر شده در فوق» محصول تایید نمی‌شود. ۹ ۲-۲-۲۲ نمونه برداری, آزمایش و تایید نمونه‌برداری باید طبق دستورالعمل 7774 1511 پا 14354 ‎۸٩7۸/‏ انجام شود. تایید محصول طبق دستورالعمل 174759 ‎۸٩7۱/‏ انجام می‌شود. ۷ ۳-۲-۲۲ حمل و انبار - برچسب محصولات, حمل و انبار آنها مطابق 04873 /۸۹7۸ باید انجام شود. برچسب -------- صفحهٔ بعد -------- // ۵۹۱ در مدارک هر محموله باید به گواهینامه محصول که از طرف تولید کننده ارائه می‌شود. آشاره شود. - هر طاقه باید بوسیله پوشش مخصوص در مقابل آسیب‌های ناشی از نور خورشیدء رطوبت (بسته به نوع محصول و در صورت نیاز) و آلاینده‌های مضرء محافظت شود. این پوشش باید در تمام مراحل حمل و انباره باقی بماند. - در زمان انباره ژئوسنتتیک نباید در تماس مستقیم با زمین بوده و توسط حفاظی در مقابل آسیب- های کارگاهی, رطوبت و بارش (بسته به نوع محصول)» اشعه فرابنفش, تابش مستقیم نور خورشید.» مواد شیمیایی بازی و اسیدی» جرقه‌های جوشکاری» حرارت بیش از ۶۰ درجه سانتی- گراد و سایر شرایط محیطی که می‌تواند به مشخصات فیزیکی ژئوسنتتیک سیب وارد کند. ۴-۲-۲۲ ارزیابی مشخصات مشخصاتی که برای ژئوسنتتیک‌ها باید تعیین شود. بستگی به کاربرد و عملکرد مورد انتظار از هر زئوسنتتیک دارد. معیارهای مهم و مشخصات مورد نیاز برای ارزیابی مطلوبیت ژئوسنتتیک در ازای عملکردهای مختلف در جدول ۲-۲۲ ارائه شده است. لیست آزمایش‌های مربوط به تعیین مشخصات زئوسنتتیک‌ها در فصل بیست و پنج ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ // جدول ۲-۲۲ معیارها و مشخصات اصلی طراحی مقاومت کششی نوار عریض 113 م1056 ۱۷۷/1۵1 ۱۷/1۵۵ مدول کششی نوار عریض ۱1۵۵۶5 ۹[[|۵ 1۵ ۱۷۷1۵ ۱۷۷/۱۵۵ مقاومت کششی درز 181 5020 ۷۷/1۵1 ۱۷/۱۵۵ میزان خزش در کشش 606 ۳66۲ 103100 میزان خزش در فشار 0 ۲۵6۲ ۲00۳۹۹10 اصطکاک با خاک (مقاومت برشی) 7۳) 1۳1۵1۵۵ ی میزان نفوذپذیری (/[1۳۵۳۵۵11) ۵0۵0 ۲1۵ مقاومت در برابر رگاب 606 ۲۵۱۵۶ مقاومت در برابر انسداد روزنه‌ها 6 ۶ ۲10۶21 اجرا مقاومت در برابر گسیختگ 11 (ع |51 7100) 07۵ مقاومت درز در برابر گسیختگ 5۳۵۵ (ع1005(11) 0۵۳ حصفه5 مقاومت در برابر شکافتگی 6 ع۶ ا٩‏ 17 مقاومت در برابر سوراخ‌شدگی 06 1۳۵ مقاومت در برابر پارگی 6 102 (هل[1۳۵0070] دوام (پایداری)" مقاومت در برابر ساییدگی 66 ۸0۲۵510 مقاومت در برابر اشعه ماوراء بنفش ب«ازا(طه51 11۷ مقاومت در برابر عوامل مضر محیطی 1 |50 شیمیایی |۲۳۵۵ بیولوژیکی 1710102۵1 رطوبت ۱۷۷۵1-12۷ بخبند ان- ذوب ]-1۳۵070] ۱. ضرورت بررسی این معیارهاء بستگی به شرایط محیطی و عملکردی ژئوسنتتیک دارد ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" ۷" -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۳ // ۹ ۵-۲-۲۲ درزها انواع پیوستگی و درزگیری در محل مجاورت دو قطعه زئوسنتتیک» اعمال می‌شود. روش‌های درزگیری عبارتند از همپوشانی» دوختن» بست و گیره» گره زدن» حرارت» مهار کردن» جوش دادن و چسپ زدن که باید با توجه به نوع و عملکرد ژئوسنتتیک و شرایط پروژه» انتخاب و اعمال شود. از آنجا که ممکن است محل درزها به نقطه ضعف سیستم تبدیل شود.» باید تعداد آن‌ها تا حد امکان محدود گردد. ضمن آنکه استفاده از درز در جهت اصلی کشش (عمود بر طول طاقه) در شیب‌ها و دیوارهای خاکی مسلح, مجاز نمی‌باشد. معمول‌ترین روش برای درزها در ژئوتکستایل‌ها و زئوگریدهاء همپوشانی حداقل ۰/۳ متری می‌باشد که بسته به شرایط پروژه» ممکن است همپوشانی‌های بیشتری لازم شود. در صورتیکه مقدار همپوشانی زیاد (بیش از امتر) یا انتقال تنش مد نظر باشدء دوختن دو قطعه مجاور» روش مناسب‌تری است. مقادیر لازم همپوشانی یا نیاز به درزگیری از طریق دوخت در این فصل و در بخش‌های مربوط به هر یک از عملکردهای زئوسنتتیک‌هاء ارائه شده است. در زمان دوختن درزها در زئوتکستایل‌ها باید موارد دیل رعایت شود: - جنس و دوام نخ: از جنس پلی الفین‌ها یا پلی استر بوده و دوام آن مطابق نیازهای پروژه باشد (مثلاً دوام کافی در برابر اشعه فرابنفش). استفاده از نخ نایلونیء مجاز نیست. - کشش نخ: به اندازه کافی محکم بوده و باعث برش ژئوتکستایل نشود. - تراکم کوک‌ها: برای ژئوتکستایل‌های سبک» ۲۰۰ الی ۴۰۰ گره در هر متر طول و برای سنگین؛ ۰ الی ۲۰۰ گره در هر متر طول می‌باشد. - نوع و تعداد ردیف کوک‌ها: دو نمونه کوک‌زنی در شکل ۱-۲۲ نشان داده شده است. معمولاً دو ردیف دوخت یا بیشتر استفاده می‌شود. مگر آنکه ژئوتکستایل‌های با لبه کارخانه‌ای» مجاور هم قرار - نوع درز: سه نوع متداول درز شامل تخت. دوبل (یا [) و پروانه‌ای در شکل ۲-۲۲ نشان داده شده -------- صفحهٔ بعد -------- // ۹۳ شکل ۲۲- ۲ سه نوع متداول درز به دلیل آسیب‌های ناشی از سوزن در هنگام دوخت درزء درزها نسبت به قسمت‌های عادی ژئوتکستایل, استعداد بیشتری به خرابی و گسیختگی خواهند داشت. از اینرو برای بازدید و تعمیرات احتمالی» باید دوخت‌ها رو به بالا بوده و در زیر کار» پنهان نشوند. ضمن آنکه استفاده از نخ‌های با رنگ متفاوت نسبت به رنگ رُئوتکستایل, می‌تواند دقت بازرسی را بیشتر کند. درزهای عرضی به هیچوجه نباید در یک امتداد افقی قرار گیرند. فاصله افقی بین درزهای عرضی حداقل ۱/۵ متر می‌باشد (شکل ۳-۲۲). این امر در هنگام استفاده از چند لایه ژئوسنتتیک در ارتفاع نیز باید رعایت گرددء بطوریکه درزهای عرضی لایه‌های متوالی در ارتفاع» نباید در یک امتداد قایم واقع نوع دیگری از پیوستگی که به وسیله بست‌های فلزی انجام می‌شود در شکل ۴-۲۲ نشان داده شده است. این نوع پیوستگی برای کارهای موقت مناسب بوده و عملکرد سازه‌ای ندارد. بست‌های بکار رفته باید در برابر عوامل محیطی مقاوم باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵4۹۵ // یی َ شکل ۲-۲۲ پیوستگی دو قطعه زنوسنتتیک مجاور به وسیله بست‌های فلزری درزهای زئوگریدهاء زئونت‌ها و ژئوسنتتیک‌هایی از این قبیل نیز با همپوشانی و دوخت. قابل اتصال بوده و نکات مربوط به رئوتکستایل‌هاء در مورد این مصالح نیز صادقق است. شکل ۵-۲۲ نوعی دوخت به وسیله تسمه یا میله فلزی گالوانیزه یا پلیمری را در این نوع ژئوسنتنیک‌ها نشان می‌دهد. در سایر ژئوسنتتیک‌ها, روش‌های درزگیری» متفاوت و بسته به نوع و کاربرد آن تعیین می‌شود. مثلاً ژئوممبرین‌ها با روش‌های حرارتی یا شیمیایی درزگیری می‌شوند. به هر حال نوع پیوستگی» دوخت. ابزار و تیم اجرایی که معمولاً توسط تولیدکننده, پیشنهاد می‌شود باید در مشخصات فنی خصوصی پروژه قید شود. چنانچه دوخت در محل پروژه انجام خواهد شد. پیمانکار باید یک نمونه ۲ متری از دوخت را قبل از نصب و اجراء در اختیار مهندس ناظر به منظور آزمایش‌های لازم قرار دهد. چنانچه دوخت در محل -------- صفحهٔ بعد -------- // ۵۹۶ انجام دهد. در هر حال مقاومت کششی درز دوخته شده نباید از ۹۰ درصد مقاومت مشخصه طراحی برأای شک ۵-۳ اتصال با تسمه با میله فلزی کالوانیزه با پلیمری در زئوگرید 4 ۲-۲۲ مشخصات ژئوتکستایل‌ها در راه‌سازی الیاف استفاده شده در زژئوتکستایل و نخ مورد استفاده برای درزهاء باید حداقل ۸۹۵ از پلی الفین‌ها با در پروژه‌های راه‌سازی حاوی ژئوسنتتیک‌هاء بارهای حین اجرا در انتخاب زئوتکستایل از اهمیت برخوردارند. جدول ۳-۲۲ طبقه‌بندی ژئوتکستایل‌ها را براساس میزان مقاومت آن‌ها در برابر تنش‌های حین اجرا ارائه می‌دهد. این طبقه‌بندی توسط موسسه آشتو در استاندارد ۸1-288 آرائه شده است. بسته به از رده یک و برای شرایط متوسط و عادی از رده‌های دو و سه استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- // 4۹۷ جدول ۳-۲۲ طبقه‌بندی ژئوتکستایل‌ها براساس قابلیت‌های مورد نیاز در حین اجرا (آشتو ۷1-288) تسه سس سس هه هس سوق لح کل و سح لح کل مقادیر حداقل مربوط به این سه مشخصه.ء بستگی به عملکرد مورد انتظار از ۱ مقدار حداقل برای ژئوتکستایل بافته شدهٌ تک رشته‌ای"» ۲۵۰۲۷ است. 6116 ]6 ۹/10۵1 ۷/۵۷۵۵ 1۰ -------- صفحهٔ بعد -------- // ۵4۹۸ برای عملکرد فیلتراسیون» عمدتاً از ژئوتکستایل استفاده می‌شود. در این عملکرد. ژئوتکستایل از حرکت ذرات خاک در اثر جریان آب و ورود آنها به سیستم زهکشی, جلوگیری می‌کند. جریان آب در بیشتر موارده عمود بر صفحه ژئوتکستایل می‌باشد. در شرایطی که آب در دو جهت عمود بر صفحه و موازی با صفحه زئوسنتتیک جریان داشته باشد. ژئوکمپوزیت عملکرد بهتری خواهد داشت. شکل ۶-۲۳۲ نمونه‌ای از عملکرد فیلتراسیون و زهکشی را برای ژئوسنتتیک‌ها نشان می‌دهد. توضیحات بخش ۵-۱۱- ۲ و شکل‌های فصل یازدهم نیز در همین ارتباط می‌باشند. شکل ۶-۲۳ نمونه‌ای از عملکرد فیلتراسیون و زهکشی زئوسنتتیک‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- // ۵۹۹ ۹ ۱-۳-۲۲ انتخاب زئوتکستایل ژئوتکستایل مصرفی در عملکرد فیلتراسیون, حداقل باید مشخصات مکانیکی رده دو در جدول ۳-۲۲ را دارا باشد. استفاده از ژئوتکستایل‌های بافته از نوارهای مسطح (ژئوتکستایل ورقه‌ای چاک‌خورده)" مجاز خاکی موجودء از جدول ۴-۲۲ تعیین می‌شود. ۲-۳-۲۲ نحوه اجرا -‏ ژئوتکستایل‌ها نباید به منظور اجرای مراحل بعدی کارء بیش از ۷ روز (یک هفته) بصورت پهن- شده و در معرض أسیب‌های محیطی و تابش نور خورشید قرار گیرند. - خاکبرداری باید مطابق با نقشه‌ها و طوری انجام پذیرد که حفرات بزرگ در دیواره و کف کانال یا ترانشه ایجاد نشود. ضمن آنکه سطحی صاف و عاری از هرگونه پستی و بلندی» مصالح واریزه‌ای و نخاله‌ای برای نصب ژئوتکستایل آماده شود. - در کاربردهای زهکشی نباید هنگام نصبء ژئوتکستایل تحت کشش قرار گیرد. ضمن آنکه باید فاقد هرگونه چین و چروک باشد. بین ژزئوتکستایل و زمین طبیعی نباید هیچ حفره‌ای وجود واقع در بالادست جریان روی صفحه پایین دست جریان قرار گیرد. در صورت وجود شرایط سخت و بحرانی در سیستم‌های زهکشی از قبیل جریان‌های هیدرولیکی بالا یا بارگذاری - امتداد نصب ژئوتکستایل‌ها باید در جهت جریان آب باشد. در صورت نصب ژئوتکستایل در سیستم زهکشی روسازی‌هاء امتداد نصب در جهت راه خواهد بود. 0[ 0000101 |( 5111 ۷/۵۷۵۵ ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ // جدول ۴-۲۲ مشخصات زئوتکستایل در عملکرد فیلتراسیون یان غیر دا نوع خاک جریان دایمی ایکا ها دا سا (در صورت امکان جابجایی ژئوتکستایل) 6 13 >" ۸05 1 ۲ب با ۲2۸ : 13-۱ ۱ خاک با کمتر از ۵۰[ عبوری از الک شماره ۲۰۰ 1 1 4۶ ۰/۵ > ۸05 ۴ و) ۲5 : ۰/۵ - دا ۸ > ۴: /3-۸] خاک با بیش از 1:۵۰ عبوری از الک شما بافتد: 4 > ۸0۵ > ۸05 خاک با بیش از 1۵۰ عبوری از الک شماره ۲۰۰ ۹0 4 ۰/۵ > 25 بیش ار ام خبزری نبافته: 10 5 خاک چسبنده (۷< []) 0 ۳ ک ۸05 ۲- معیارهای نفوذپذیری و گذردهی شرایط بحرانی انم ۱۹ < میا خاک با کمتر از ۱۵ عبوری از الک شماره ۲۰۰ مد ۰/۵ < با خاک با مقدار عبوری از الک شماره ۲۰۰ بین ۱۵ تا 7:۵۰ مد ۰۱۲ < با خاک با بیش از 1۵۰ عبوری از الک شماره ۲۰۰ امد ۰/۱ < با ۳- معیارهای انسداد الف- شرایط بحرانی: پس از انتخاب مشخصات براساس بندهای ۰۱ ۲ و ۳-ب. آزمایش فیلتراسیون خاک- ژئوتکستایل انجام پذیرد (125567 ۸57۸4 , 125101 /۸۹7۱). - انتخاب مشخصات براساس آزمایش فیلتراسیون خاک- ژئوتکستایل انجام پذیرد. - برای ۳ ک .لح : ژئوتکستایل با ابعاد حداکثر روزنه که از قسمت ۱ بدست می‌آید. انتخاب شود. - خاک با کمتر از ۵ عبوری از الک شماره ۲۰۰ بافته: نسبت سطح بازء بیش از ۱۰ باشد. نبافته: نسبت تخلخل, بیش از ۷۰ باشد. - خاک با بیش از ۵ عبوری از الک شماره ۲۰۰ بافته: نسبت سطح بازء بیش از ۴ باشد. نبافته: نسبت تخلخل, بیش از ۵۰ باشد. در خاک ریزدانه» بخش عبوری از الک شماره ۴ (۴/۷۵ میلیمتر) ملاک تعیین مشخصات فیزیکی ژئوتکستایل می‌باشد. (0ع۵۵151۵ 1 ۳1۱۵۵) 11۵16110 |ز50۵ ۱۰ 6 0061۳8۶ ۸002۳61 .2 3 ۲-08 . 4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۹ // - در کانال‌های زهکشی با عرض بیش از ۳۰۰ میلیمتر» پس از پر کردن کانال با مصالح زهکش و تراکم آن, دو لبه ژئوتکستایل به روی کانال خوابانده می‌شود بطوریکه همپوشانی حداقل ۳۰۰ میلیمتر را در بالای کانال» تامین کند. چنانچه عرض کانال بین ۱۰ آلی ۳۰۰ میلیمتر باشد. مقدار همپوشانی در بالای کانال, برابر عرض کانال خواهد بود. در کانال‌های با عرض کمتر از ۰ میلیمترء لبه‌های ژئوتکستایل در محل همپوشانی باید به هم دوخته شده یا با روش‌های دیگرء به هم متصل شود. در هر حالت. درزها باید توسط مهندس ناظر بازدید وتایید گردند. - در صورت آسیب دیدن ژئوتکستایل در هنگام نصب یا ریختن و تراکم مصالح زهکش, یک - از آلوده شدن ژئوتکستایل در هنگام نصب با مواد زیان‌آور» باید اجتناب شود. - بلافاصله بعد از نصب ژئوتکستایل, باید کانال با مصالح زهکش, پر و متراکم شود. ضخامت کوبیده نشده لایه اول (روی ژئوتکستایل) باید ۳۰ سانتیمتر باشد. چنانچه نصب لوله مشبک در داخل کانال مد نظر باشدء یک لایه مصالح زهکش به ضخامت حداقل ۱۰ سانتیمتر در زیر لوله باید اجرا شود. - برای جلوگیری از نشست‌های زیاد در هنگام زهکشی, مصالح زهکش باید با تراکم حداقل ۹۵/ کوبیده شودء مگر آنکه مسائل سازه‌ای, میزان تراکم کمتری را توجیه کند. در صورت نیاز به میزان تراکم بیشترء باید از زئوتکستایل رده یک در جدول ۳-۲۲ استفاده شود. - پس از اتمام عملیات تراکم مصالح زهکش و اعمال همپوشانی ژئوتکستایل بر روی آن؛ خاکریزی و تراکم لایه‌های بالای کانال انجام می‌شود. شکل ۷-۲۲ مراحل اجرای یک کانال زهکشی با استفاده از زئوتکستایل را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۲ و ۹ 2 : : ۹ مد دهد رپ در در اب دود جو و هو ۱- خاکبرداری کانال ۲- نصب ژئوتکستایل ۳- اجرای مصالح زیرین و نصب لوله ۴- ریختن مصالح زهکش و تراکم ۵- همپوشانی لبه‌های ژئوتکستایل ۶- اجرای خاکریز باقیمانده روی کانال و تراکم شکل ۲۲- ۷ مراحل اجرای یک کانال زهکشی با استفاده از زئوتکستایل ۳-۴-۲۲ ژئوکمپوزیت‌ها نو کمپوزیت‌ها شامل هسته‌ای صفحه‌ای با قابلیت بالای عبوردهی آب و پوسته‌ای از زئوتکستایل در یکطرف یا دو طرف به منظور عملکرد فیلتراسیون می‌باشند. چنانچه زهکشی در صفحه ژئوسنتتیک مطرح باشد.» ژئوکمپوزیت‌ها از عملکرد بهتری برخوردار هستند. در انتخاب ژئوکمپوزیت» سه اصل اساسی زیر باید مد نظر قرار گیرد: -‏ عملکرد مناسب فیلتراسیون - قابلیت و ظرفیت مناسب زهکشی با توجه به شرایط بارگذاری واقعی (رابطه ۱-۲۲) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳ // بدلیل تاثیر قابل توجه تنش‌های فشاری ناشی از بارگذاری بر روی قابلیت زهکشی این محصولات. توجه به بارگذاری شرایط واقعی پروژه در هنگام طراحی و اجراء ضروری است. 0 > ارام > را تا )۲۲-۱( دبی جریان (مترمکعب بر ثانیه) ضریب زهکشی صفحه‌ای ژئوسنتتیک (متر بر ثانیه- آزمایش 4716 /۸57۸) 5 عرض ژئوسنتتیک (متر) گرادیان هیدرولیکی (متر بر متر) ۱-۲-۳-۲ ملاحظات اجرای ژئوکمپوزیت‌ها در اجرای زُئو کمپوزیت‌هاء علاوه بر موارد بخش ۲-۴-۲۲ موارد دیل باید رعایت شود: - در محل اتصال طاقه‌های مجاور یا متوالی» همپوشانی توسط رویهٌ زئوتکستایلی و باید با دقت انجام شود. همچنین ژئوتکستایل پس از اتمام هسته زهکشی مقداری امتداد می‌یابد تا از ورود مصالح خاکی از قسمت‌های انتهایی به داخل بخش زهکشی, جلوگیری شود. - جزییات نحوه امتداد و ورود ژئوکمپوزیت به درون سیستم زهکش اصلی, باید در نقشه‌ها و -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۴ 4 ۵-۲۳ کنترل فرسایش وه که مه ۶۰ ۰ ۸ س پا ۰ ۰۰ ۰ ۰ 1 ۱ ۰ خ ۲ از زئوتکستایل‌ها در کنترل فرسایش خاک از طریق نصب در زیر آرمورها مانند سنگ‌چین‌ها یا سایر سیستم‌های کنترل فرسایش " استفاده می‌شود (شکل ۸-۲۲). ۳ ۰ خ ۰ یا مک ۰.۰ ۳۰ ۰ ۸ ری ی ۰ حصیرها نوع دیگری از زئوسنتتیک‌ها هستند که به منظور کنترل فرسایش استفاده می‌شوند. این محصولات. خاک», رطوبت و بذر را محصور کرده و باعث رشد گیاهان می‌شوند. سیستم بدون آرمورء برای شرایط موقت رواناب (عموماً تا ۲ ساعت)» توصیه می‌شود و در شرایط سخت, باید از آرمور استفاده شود. بطور کلی» حصیرها در ترکیب با پوشش سخت. عملکرد مطلوب‌تری را آرائه می‌دهند. حفاظت شیروانی ترانشه‌ها در برابر فرسایش حفاظت جسم راه در مجاورت رودخانه‌ها و مسیل‌ها حفاظت در برابر آب‌شستگی حفاظت جسم راه در محل ابنیه شکل ۲۲- ۸ نمونه‌هایی از کاربرد زئوتکستایل در کنترل فرسایش ور و1 2. 1۱0۳۵۵ 1۵۷۵1۵۵ 3. 111۵۵10 6۵۲۲۵۱ ۶۵ 4. 1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۵ // ۱-۵-۲۲ انتخاب ژئوتکستایل روش طراحی و انتخاب ژئوتکستایل برای کنترل فرسایش, مشابه آنچه که در عملکرد زهکشی ارائه فرسایش نسبت به سیستم زهکشی» شرایط سخت‌تری را برای ژئوتکستایل از نظر آسیب دیدگی فراهم زئُوتکستایل‌هاء حداقل مشخصات مکانیکی رده یک در جدول ۳-۲۲ را باید دار باشند. - ژئوتکستایل باید ۵۰ درصد مقاومت کششی خود را پس از ۵۰۰ ساعت قرارگیری در معرض اشعه فرابنفش,» حفظ کند (آزمایش 14355 /۸57۱). - استفاده از زئُوتکستایل‌های بافته از نوارهای مسطح ( نو تکستایل ورقه‌ای چاک‌خورده) برای کنترل فرسایش, مجاز نمی‌باشد. متناسب با شرایط جریان و مصالح خاکی موجود. از جدول ۴-۲۲ تعیین می‌شود. واگرا)» آزمایش محلی برای کارآمدی سیستم طراحی شده توصیه می‌شود. کل ژئوتکستایل خواهد بود. ژئوتکستایل آسیب وارد نکنند. چنانچه تکان‌هایی پیش‌بینی می‌شود. لازم است با توجه به شرایط پروژه» مقاومت سایش مورد نیاز (آزمایش 04886 /۸570) در مشخصات فنی 1۰ ۷/۵۷۵۲ ۱۹/10۵111۵6 006016 [ 2. ۷۷/۵۷۵۵ ٩1[۲ ۳[| 006016 [ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ // خصوصی پروژه» قید شود. کاهش در مشخصات مکانیکی و تراوایی ژئوتکستایل در اثر سایش - در صورت استفاده از ژئوتکستایل در کانال‌های میانه پا کناره راه به منظور کنترل فرسایش ناشی از جریان رواناب» می‌توان از حداقل‌های مشخصات ارائه شده در این بخش, استفاده کرد. ۹ ۲-۵-۲۲ نحوه اجرا -‏ ژئوتکستایل‌ها نباید به منظور اجرای مراحل بعدی کارء بیش از ۷ روز (یک هفته) بصورت پهن- شده و در معرض آسیب‌های محیطی و تابش نور خورشید قرار گیرند. - زئوتکستایل باید مستقیما بر روی بستر شیب و بدون هیچگونه چین و چروک پهن شده و مهار شود. نصب ژئوتکستایل باید به گونه‌ای انجام شود که پخش و اجرای مصالح آرمورء باعث ایجاد کشیدگی و پارگی در آن نشود. همه چاله‌ها و حفرات موجود در سطح مورد نظر برای حفاظت, باید با مصالح مناسبء پر شوند. سنگ‌های بزرگه» خار و خاشاک, بوته‌ها و ریشه‌هاء واریزه‌هاء نخاله‌ها و سایر مصالح اضافی باید قبل از پهن شدن ژئوتکستایل, جمع‌آوری شوند. -‏ ژئوتکستایل باید بدون اعمال کشش و در جهت پیش‌بینی شده جریان آب» پهن شود. طاقه‌های بوده یا لایه بالای شیب بر روی لایهٌ پایین شیب قرار گیرد. به منظور جلوگیری از جابجا شدن ژئوتکستایل در محل همپوشانی‌ها در هنگام سنگ‌ریزی, از بست‌های فلزی یا میخ‌های فولادی در فواصل یک متری در طول درز استفاده شود. - برای مهار ژئوتکستایل و ثابت نگهداشتن آن در محل خود. از میخ‌های فولادی در فواصل مرکز به مرکز ۶۰ الی ۱۸۰ سانتیمتری (بسته شرایط) استفاده می‌شود. بطور معمول, قطر میخ‌های فولادی ۵ میلیمتر و طول آنهاء ۵۰ سانتیمتر می‌باشد که در انتها دارای یک واشر به قطر ۴ سانتیمتر است. در صورت نیاز و بسته به شرایط می‌توان از ترانشه‌های مهاری ابتدا و انتها (بالا -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۷ // در صورت آسیب دیدن ژئوتکستایل, باید از یک قطعه پوششی سالم که یک متر از هر طرف؛ محل أآسیب دیده را پوشش می‌دهد. استفاده کرد. آرمور روی ژئوتکستایل می‌تواند از مصالحی مانند مصالح سنگی» بسته‌های ماسه‌ای (کیسه‌های ساخته شده از ژئوتکستایل که از ماسه پرشده‌اند)» بلوک‌های بتنیء بسته‌های خاک و سیمان و غیره باشد. در هر حال, حداکتر ضخامت پوشش روی رئوتکستایل باید به قدری باشد که باعث بریدگی یا پانچ در زئوتکستایل نگردند. حین اجرای آرمور» قطعات نباید بر روی ژئوتکستایل حرکت داده شوند (بویژه در محل همپوشانی ها و در خلاف جهت آن) اجرای آرمور باید از پنجه شیب شروع و به سمت بالای شیب و ترجیحاً از وسط پروژه به سمت طرفین, توسعه یافته و طوری انجام شود که باعث کشش و پارگی در زئوتکستایل نشود. سنگ‌های بزرگ و سنگین (حداکثر ۱۰۰ کیلوگرم) نباید از ارتفاعی بیش از ۳۰ سانتیمتر بر روی ژئوتکستایل, رها شوند. این ارتفاع برای مصالح کوچکترء نباید از یک متر بیشتر باشد. همچنین سنگ‌های سنگین‌تر از ۴۰ کیلوگرم» نباید از بالای شیب به پایین» غلتیده شوند. سنگ‌های سنگین‌تر از ۱۰۰ کیلوگرمء باید به آرامی روی ژئوتکستایل, گذاشته شده و نباید روی آن» رها شوند. مگر آنکه رهاسازی از ارتفاع کمتر از ۳۰ سانتیمتر بصورت نمونه اجرا و از عدم اسیب‌دیدگی زئوتکستایل در اثر عملیات مربوطهء اطمینان حاصل شود. بطور کلی در صورت نیازء باید از یک لایه مصالح بعنوان ضربه‌گیر استفاده شود. در شرایط کار در زیر آب. پهن کردن ژئوتکستایل و اجرای مصالح آرمورء باید در یک روز انجام پس از عملیات جاگذاری قطعات بزرگ آرمورء کلیه حفرات باید با مصالح کوچکترء پر شوند تا از پوشش کامل ژئوتکستایل, اطمینان حاصل شود. اجرای آرمور باید طوری انجام پذیرد که شیب مورد نظر بصورت پروفیله و همزمان با جاگذاری قطعات و مصالح» حاصل شود. پس از اتمام اجرای پوشش, تسطیح شیروانی بدلیل احتمال جابجایی قطعات آرمور و سیب رساندن به ژئوتکستایل, مجاز نمی‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۸ شیب سیستم ژئوتکستایل- سنگریز جهت کنترل فرسایش می‌تواند حداکثر برابر زاویه اصطکاک ژئوتکستایل- خاک (برای شیب زمین طبیعی) یا ژئوتکستایل- سنگ (برای پوشش سنگی) هر کدام که کمتر است. باشد (آزمایش 15321 /۸57۸). توصیه می‌شود با توجه به ملاحظات هیدرولیکی و پایداری طولانی مدت. شیب‌های کمتری استفاده شود. در شیب‌های تندتر از ۲/۵ عمودی به ۱ افقی, تمهیدات ویژه‌ای از جمله موارد دیل لازم است: - احداث ترانشه‌های مهاری (شکل ‎)٩-۲۲ - پله‌بندی شیب و اجرای برم در فواصل و با ابعاد مناسب - آزادی کافی حرکت ژئوتکستایل در امتداد شیب (البته باید از ایجاد چین‌خوردگی نامنظم در زئوتکستایل جلوگیری شود. زیرا باعث فرسایش در نقاط چین خوردگی خواهد شد) مهندس ناظر حین اجرای آرمورء باید بر اجرای صحیح آن بطور دقیق نظارت کند. چنانچه قطعات سنگی بر روی ژئوتکستایل, بیش از ۱۵ سانتیمتر جایجا شوند, باید قطعه مذکور برداشته شده و از سلامت شکل ۲۲- ‎٩‏ سیستم کنترل فرسایس با ترانشه‌های مهاری -------- صفحهٔ بعد -------- ۶,۹ // در صورت لزوم و با تشخیص مهندس ناظرء پیمانکار موظف است روش اجرای پیشنهادی را بمنظور اطمینان از صحت آن» در یک قطعه نمونه و بصورت آزمایشی اجرا نموده و در صورت مشاهده آسیب- دیدگی در زئوتکستایل» پیمانکار باید روش اجرای دیگری را پیشنهاد کند. شکل ۱۰-۲ یک نمونه طرح حفاظت چسم راه در محاورت رودخانه را نشان می‌دهد. 0 ب< برش عرضی -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۰ در عملکرد جداسازی, از ژئوسنتتیک‌ها که عموماً ژئوتکستایل یا ژئوکمپوزیت متشکل از ژئوتکستایل و ژئوگرید می‌باشند.» بین بستر و لایه‌های دانه‌ای جسم راه» استفاده می‌شود. در اینحالت ژئوسنتتیک از نفودذ مصالح دانه‌ای جسم راه به بستر راه یا از حرکت مصالح ریزدانه بستر راه به سمت لایه‌های بالایی جسم راه و اختلاط آن‌هاء جلوگیری کرده و باعث حفظ عملکرد لایه‌های دانه‌ای اجرا شده» می‌شود (شکل ۱۱-۲۲). در این شرایطء عملکرد جداسازی برای ژئوتکستایل, عملکرد اصلی محسوب می‌شود. علاوه بر آن در صورتیکه بستر راه» سست باشد (بویژه در شرایط اشباع)» قابلیت تسلیح ژئوسنتتیک‌ها می‌تواند عملکرد مقاومتی سیستم در مقابل بارگذاری ناشی از ترافیک را بهبود بخشد. ضمن آنکه در شرایط مرطوب و اشباع, عملکرد فیلتراسیون و زهکشی نیز قابل حصول است. استفاده از ژئوسنتتیک در این حالت. مشکلات اجرایی ناشی از بستر سست و اشباع را نیز می‌تواند تا حدودی, کاهش دهد. بطور کلی استفاده از ژئوتکستایل در بستر راه» به منظور کاهش مشکلات اجرایی یا افزایش عمر جاده بوده و بهتر است ضخامت لایه‌های روسازی مورد نیاز بارگذاری ترافیک. به دلیل استفاده از زئوتکستایل کاهش نیابد. چنانچه از ژئوگرید در زیر لایه‌های دانه‌ای جسم راه استفاده شود می‌توان با استناد به محاسبات» کاهش حداقل ۱۰ الی ۲۰ درصدی در ضخامت روسازی در نظر گرفت. شکل ۱۱-۲۲ مفهوم عملکرد جداسازی توسط زئوتکستایل در بستر راه -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۱ عملکرد زئوتکستایل بر اساس شرایط مقاومتی خاک بستر در جدول ۵-۲۲ ارائه شده است. برای بسترهای با +ا3ال) اشباع بیش از ۲ درصد.ء بندرت از ژئوتکستایل‌ها برای تثبیت بسترء استفاده می‌شود. جدول ۵-۲۲ عملکرد ژئوتکستایل در شرایط مختلف خاک بستر برای استفاده از زنوگرید در بستر باید به شرح زیر عمل گردد: - می‌بی‌آر بستر کمتر از ۱ درصد: تثبیت بستر در این شرایط عملکرد اولیه ژئوسنتتیک محسوب زئوگرید دوسویه بر روی آن نصب می‌گردد. ضخامت محاسباتی لایه‌های روسازی در این شرایط نباید کاهش یابد. - سی‌بی ار بستر بین ۱ الی ۲ درصد: در این شرایط تثبیت بستر و تسلیح لایه‌های دانه‌ای روسازی» تواماً حاصل می‌شود. بطوریکه مشابه حالت فوق, یک لایه ژئوتکستایل نبافته مستقیماً روی بستر و یک لایه ژئوگرید دوسویه بر روی آن نصب می‌گردد. ضخامت لایه‌های روسازی در این شرایط و براساس محاسبات., قابل کاهش است. - سی‌بی‌آر بستر بین ۲ الی ۳ درصد: استفاده از ژئوتکستایل در اینحالت» در صورت ریزدانه بودن مصالح بسترء مفید خواهد بود. نصب ژئوگرید نیز عملکرد تسلیح لایه‌های دانه‌ای روسازی را ارائه خواهد کرد. ضخامت لایه‌های روسازی در این شرایط نیز براساس محاسباتء قابل کاهش - می‌بی‌آر بستر بیش از ۳ درصد: استفاده از ژئوگرید در این شرایط به منظور تسلیح لایه‌های دانه‌ای روسازی, با توجیه اقتصادی تمام عمر پروژه انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۲ ۱-۶-۲۲ انتخاب زئوسنتتیک معمولا" تنش‌های وارده به سیستم ژئوتکستایل- بستر در زمان احداث راه» بیش از زمان بهره- برداری است. از اینرو انتخاب ژئوتکستایل در راه‌سازی» باید بگونه‌ای انجام شود که تنش‌های پیش - بینی شده حین احداث را تحمل نماید. جدول ۶-۲۲ می‌تواند بعنوان راهنما برای انتخاب رده زئوتکستایل براساس شدت سختی اجراء استفاده شود. ژئوتکستایل انتخابی باید از نظر زهکشی و فیلتراسیون نیز مشخصات مورد نیاز را مطابق با جدول ۷-۲۲ تامین کند. به منظور بهره‌مندی از عملکرد مطلوب زهکشی و فیلتراسیون» شرایط بخش ۴-۲۲ باید رعایت شود. جدول ۶-۲۲ انتخاب رده زئوتکستایل براساس سشرایط اجرا در عملکرد جداسازی و تثبیت بستر سس وک لک لک سکن لا ی ۱ اه اس سه سس ۵ از بزرگثرین سنگدانه از نصف ضخامت لایه. بزرگتر نباشد. برای مسیرهای کم تردد با ترافیک متوسط روزانه کمتر از ۲۰۰ وسیله نقلیه (۷۵۳/۵۵۷ ۸1(71>۲۰۰). ابعاد ظاهری روزنه را ۳ خاک با ؟ کمتر از ۰ عبوری از الک شماره ۳۰ (۸05) 2۱451 خاک با بیش از 1:۵۰ عبوری از الک شماره ۲۰۰ : خاک با کمتر از ز ۱۵ عبوری از الک شماره ۲۰۰ : خاک با مقدار عبوری از الک شماره ۲۰۰ بین ۵ تا 7/۵۰ : خاک با بیش از ۵۰ عبوری از الک شماره ۲۰۰ : اه ها [ 12449 0 مضر : ۰ ساعت) -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۱۳ مشخصات مهم زئوگرید که باید در انتخاب آن. مد نظر قرار گیرد عبارتند از: اندازه چشمه‌های مشخصات فوق با توجه به شرایط پروژه باید در مشخصات فنی خصوصی قید شده و در هیچ حالتی جدول ۸-۲۲ مقادیر حداقل مشخصات ژئوگرید دو سویه برای عملکرد تثبیت بستر 7 ]۸۹1۱ ۳/1 در پروژه‌های بزرگ» ژئوتکستایل‌ها و ژئوگریدها باید در قطعات نمونه و تحت شرایط پروژه» شود. ۲-۶-۲۲ نحوه اجرا - زژئوسنتتیک‌ها نباید به منظور اجرای مراحل بعدی کارء بیش از ۷ روز (یک هفته) بصورت پهن- شده و در معرض أسیب‌های محیطی و تابش نور خورشید قرار گیرند. - قبل از پهن کردن ژئوسنتتیک بستر طبیعی باید به نحو مناسبی آماده شود. ریشه‌کنی و بوته- زئوسنتتیک از هر گونه مصالح یا مواد اضافی؛ مراحل آماده سازی بستر را تشکیل می‌دهد. 50 ۵1 51۳6۵1۳ 100516 زاگ ۷۷1۵۵ ۷۷1۵۵ 1۰ 61 100۵116 ۵16 7111] مراک ۷۷:۵۲ ۰.۷۷1۵۵ 2 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۴ - نقاط ضعیف و دارای خاک نامناسب در بسترء در مراحل آماده‌سازی باید شناسایی و با خاک مناسب جایگزین و متراکم گردند. -‏ ژئوتکستایل باید بصورت صاف و بدون چین و چروک» مستقیماً بر روی بستر آماده شده و در جهت رفت و آمد ماشین‌آلات اجرایی» پهن شود. ژئوتکستایل نباید در عرض مقطع راه» کشیده شود. - در صورتیکه ضخامت کل طراحی برای لایه‌های دانه‌ای» کمتر از ۳۵ سانتیمتر باشدء زئوگرید مستقیماً بر روی بستر و بعد از ژئوتکستایل پهن می‌شود. در غیر اینصورت باید در وسط لایه- های دانه‌ای پهن گردد. - زئوسنتتیک‌های مجاور باید همپوشانی داشته و مطابق با جدول ۹-۲۲ به هم متصل گردند. جهت همپوشانی‌ها باید مطابق نقشه‌ها و مشخصات باشد. در محل همپوشانی‌ها می‌توان از میخ الی ۳۰ سانتیمتر و فواصل آن‌ها برای درزهای طولی» برابر ۱۵متر و برای درزهای عرضی برابر ۵ متر می‌باشد. جدول ۹-۲۲ مقادیر حداقل همپوشانی ۱. دوخت درز مطابق با بند ۵-۲-۲۲ انجام شود. - عرض طاقه‌ها باید طوری انتخاب شوند که محل درزهای طولی در لبه سواره‌رو یا در محل انتهای شانه قرار گیرد. از قرار گرفتن درز طولی در زیر چرخ وسایل نقلیه اجتناب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۵ همپوشانی در محل انتهای طاقه‌ها نیز باید در جهت اجرای مصالح رویه باشد (طاقه قبلی» روی طاقه بعدی). -. در محل قوس‌های افقی, تاخوردگی‌ها یا برش‌هایی در زئوسنتتیک به منظور تبعیت از قوس ایحاد می‌شود. همپوشانی در این نقاط باید در جهت رفت و آمد ماشین آلات اجرایی بوده و بوسیله میخ‌ها یا بست‌های فولادی در فواصل ۰/۶ متری,» ثابت گردند (شکل ۱۲-۲۲). ار ما اس و 1 ۷ / شکل ۱۳-۲۲-الف نصب ژئوسنتتیک در قوس از طریق تاخوردگی وس ۹ / که » اب / ۳ سک 4 »۱ گ , راک سل و پل / شکل ۲۲- ۱۲-ب نصب زژئوسنتتیک در قوس از طریق ایجاد برش -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۹۶ // - قبل از اجرای مصالح خاکی روی ژئوسنتتیک. بازدید لازم توسط مهندس ناظر بمنظور اطمینان از عدم آسیب‌دیدگی در آن انجام پذیرد. در صورت مشاهده نقطه آسیب‌دیده باید بوسیله یک قطعه زئوسنتتیک با لحاظ همپوشانی‌های جدول ۹-۲۲ نقطه مذکور را ترمیم کرد یا بخش - ریختن» پخش و تراکم مصالح خاکی باید از لبه انتهایی ژئوسنتتیک یا از محلی که قبلاً لایه خاکی اجرا شده است. انجام شود. - ماشین‌آلات راه‌سازی به هیچوجه نباید مستقیماً روی ژئوسنتتیک حرکت کنند. در تمام مراحل احداث, لایه خاکی با حداقل ضخامت مورد نیاز باید بین چرخ ماشین آلات اجرایی و ژئوسنتتیک وجود داشته باشد. بهتر است ضخامت کوبیده نشده لایه اول خاکریزی بر روی زئوسنتتیک. ۳۰ سانتیمتر یا برابر ضخامت کل طراحی باشد (هر کدام که کمتر است). - ماشین‌آلات نصب ژئوسنتتیک در صورت مقاومت کافی بسترء می‌توانند با تایید مهندس ناظر به منظور عملیات نصب بر روی زئوسنتتیک بدون پوشش خاکی تردد نمایند. - در بسترهای بسیار سستء باید از ماشین‌آلات راه‌سازی سبکتری برای لایه اول استفاده شود. ابعاد و وزن ماشین‌آلات باید طوری انتخاب شود که مقدار نشست‌ها در لایه اول خاکریزی از ۵ میلیمتر تجاوز نکند. - دور زدن و چرخش ماشین‌آلات بر روی لایه اول خاکریزی» مجاز نمی‌باشد. اجرای لایه‌های خاکی و تردد ماشین‌آلات باید موازی محور راه باشد. - در بسترهای بسیار سست (سی‌بی‌آر کمتر از یک درصد)» به محض ریختن مصالح خاکی, عملیات پخش باید انجام گیرد تا از نشست‌های موضعی بدلیل بار ناشی از توده مصالح جلوگیری شود. - هر گونه نشست در مراحل اجرا باید با مصالح خاکریزی» پر شده و متراکم شود. - در صورت آسیب دیدن ژئوسنتتیک در حین اجرای عملیات خاکی, باید از قطعه سالم با همپوشانی‌های لازم بر روی قسمت تخریب شده استفاده شود ضمن آنکه روش اجراء باید بررسی و اصلاح شود (مثلاً افزایش ضخامت لایه اول یا کاهش فشار ناشی از ماشین آلات). -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۷ // در پروژه‌های تثبیت» تراکم با ماشین‌آلات ویبره‌ای برای لایه اول خاکریزی» توصیه نمی‌شود. در بسترهای نسبتاً مقاوم, لایه‌های خاکریزی شامل لایه اول» باید تا رسیدن به تراکم مشخصه, کوبیده شوند. اما در بسترهای بسیار سست که امکان تراکم تا حد مشخصه وجود ندارد. می‌توان تا ۵ از میزان تراکم لایه اول خاکریزی» کم کرد. - چنانچه ژئوسنتتیک به بخشی از راه که احداث شده است برسدء باید آن را تا لبه بخش قدیمی امتداد و به نحو مناسبی مهار کرد. در صورتیکه در بخش قدیمی راه» زئوسنتتیک استفاده شده باشد., بهتر است با حفاری لبه راه» ژئوسنتتیک قدیمی و جدید را همپوشانی داد و به روش دوختن یا با استفاده از میخ یا بست‌های فولادی, به هم متصل کرد. - ضخامت کوبیده نشده لایه‌های بعدی, تابع فصل دوم بوده و باید تا تراکم مشخصه, کوبیده ۹ ۲-۶-۲۲ درزها در عملکرد جداسازی, چنانچه نیاز به دوختن درزها باشد (مطابق با جدول ۹-۲۳ علاوه بر مطالب بخش ۵-۲-۲۲ توجه به موارد زیرء الزامی است: - مقاومت کششی درز دوخته شده باید برابر با مقاومت کششی ژئوتکستایل مصرفی باشد. در صورتیکه درزهای دوخته شده مقاومت کششی مورد نیاز را تامین نمی‌کند. باید از ژئوتکستایل با مشخصات بالاتری استفاده کرد تا مقاومت مورد نیاز در درزء تامین شود. - جنس نخ مصرفی باید از نظر مقاومت و دوام» مانند الیاف مصرفی در ژئوتکستایل باشد. - درز نوع [ با کوک‌های قفل و بستی (شکل ۱-۲۲) ارححیت دارند. ضمن آنکه دو ردیف دوخت با فاصله ۵ تا ۱۰ میلیمتر از اطمینان بیشتری برخوردار بوده و توصیه می‌شود. - در ژئوگریدهاء لبه‌های محل درزها بوسیله ابزاری از قبیل کابلء لوله پلاستیکی یا فلزی و ... مطابق نمونه ارائه شده در شکل ۵-۲۳۲ به هم متصل می‌شوند. ضوابط مربوط به مشخصات مقاومتی در درزهای دوخته شده یا همپوشانی‌های ژئوتکستایل‌ها برای ژئوگریدها هم قابل استفاده است. در این خصوص می‌توان اطلاعات تکمیلی را از تولید کننده دریافت کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ // 4 ۷-۲۲ روکس به منظور افزایش عمر و بهبود عملکرد روکش‌های آسفالتیء از چهار نوع ژئوسنتتیک شامل زئوتکستایل‌ها در صورت نصب صحیح می‌توانند از دو طریق زیر باعث افزایش قابل توجه عمر روسازی گردند: - عملکرد به عنوان آب‌بندی " و ممانعت از نفوذ رطوبت سطحی به لایه‌های زیرین - عملکرد به عنوان میان لایه جاذب تنش "و به تعویق انداختن ترک‌های انعکاسی" زئوگریدها که از پلیمرهای سخت یا الیاف شیشه تهیه می‌شوند.ء بدلیل مدول بالا و سختی زیاد. عملکرد مسلح‌سازی دارند. و کمپوزیت‌های متشکل از ژئوتکستایل و الیاف مسلح کننده‌ای که روی آن دوخته شده است. هر سه عملکرد آب‌بندی» جذب تنش و مسلح‌سازی را بصورت همزمان» ارائه می‌دهند. ژئوگریدهایی که به منظور راحتی نصب. لایه نازکی از ژئوتکستایل به همراه دارند که در حین اجراء ذوب شده و از بین می‌رودء نو کمپوزیت محسوب نمی‌شوند. ممبرین‌های مسلح نیز که از یک لایه ممبرین نفود ناپذیر به همراه شبکه مسلح‌کننده در یک یا هر دو طرف تشکیل می‌شوند» بسته به ساختار آن» عملکرد جذب تنش یا تسلیح را به همراه آب- بندی» ایفاء می‌کنند. به این ژئُوکمپوزیت‌هاء میان لایه جاذب تنش ممبرینی " نیز اطلاق می‌شود. ۱.۸.) 5 6 ۷۷ا2.1102:۷-1 3. ۱/101۵ 7 4. 5۳۵۵۵-۹۵۱10 ۵۶ 7 5. 1۵11601101 )-۵ 05 (5۸7/1) 111671۵۷۵۲ ۱00۳۵۵ 8 ۸۵07 کخع 5 . 6 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۹ ۹ ۱-۷-۲۲ دامنه کاربرد ۱-۱-۷-۳ روسازی بتن آسفالتی ! خرابی پوست سوسماری) با شدت کم تا متوسط مناسب بوده و برای ترک‌های حرأرتی ی خرابی - های ناشی از ضعف لایه‌های زیرین یا بستر بدلیل تغییر مکان‌های افقی و عمودی زیاد. قابلیت روسازی بوده و نیاز به بهسازی عمقی دارد. در صورتیکه عرض ترک‌ها کمتر از ۲ میلیمتر باشندء عملکرد بهینه حاصل خواهد شد. از اینرو بهترین زمان برای اجرای روکش به همراه لایه زئوسنتتیک. زمانی است که ترک‌هاء موبی بوده و در مراحل اولیه شکل‌گیری هستند. ضخامت روکش: با افزایش ضخامت روکش, ژئوسنتتیک نیز عملکرد بهتری ارائه می‌دهد. نوع روکش: در صورت آب‌بندی توسط ژئوسنتتیک» روکش باید از آسفالت گرم با دانه‌بندی توپر بوده و به نحوی متراکم شود که کمترین نفوذپذیری را در برابر آب‌های سطحی داشته باشد. چنانجچه به هر دلیلی استفاده از آسفالت‌های نفوذپذیر (مثلاً آسفالت با دانه‌بندی باز) به همراه لایه آب‌بند مد نظر باشد. باید به منظور جلوگیری از خرابی‌های ناشی از نفوذ و ماندن آب (بویژه در فصول یخبندان) در داخل روکش» تمهیدات زهکشی لازم به منظور هدایت رطوبت به بیرون از آن» ۲-۱-۷-۲ روسازی بتن سیمان پرتلند" ۰ ۶ من ۰ 1 .۰ ۳ 0 ۰ از ژئوسنتتیک می‌توان در روکش اسفالتی رویه‌های بتنی به شرح زیر استفاده کرد: (۸) ۳۵۷۵۵۱ 60۵۳۵۲۵ الما م۸ ۱۰ )3۵۷۵۳۵۲۱ 600۲۵1۵ 00۵1 ۳0۳۸۱۵۵ .2 0۵۱ ۸۲0/۳660 . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ // - روسازی بتنی مسلح پیوسته : بطور عموم, ژئوسنتتیک‌ها در این مورد کاربرد چندانی ندارند. در برخی موارد خاص می‌توان در محل خرابی‌های روسازی بتنی مسلح پیوسته» از زئوسنتتیک‌ها استفاده کرد. - روسازی بتنی مسلح" یا غیرمسلح درزدار" : ژئوتکستایل در جلوگیری از گسترش ترک‌های انعکاسی ناشی از درزهای روسازی بتنی درزدار» قابلیت چندانی ندارد. در این مورد باید از زئوگریدهای با سختی بالا یا ممبرین‌های مسلح که به شکل نواری بر روی درزها پهن می- شوند.ء استفاده شود. همچنین بررسی‌های لازم در خصوص تغییر مکان‌های افقی و قایم درزها به منظور تشخیص نیاز به بهسازی آنها باید انجام شود. ۹ ۲-۷-۲۲ انتخاب زئوتکستایل زئوتکستایل مصرفی در روکش‌های آسفالتی, باید قابلیت جذب و نگهداری قیر را داشته باشد تا عملکرد آب‌بندی و جذب تنش را ایفا کند. عموماً ژئوتکستایل‌های مصرفی در روکش‌های أسفالتی, از نوع بافته نشده سوزنی با وزن واحد سطح ۱۳۰ آلی ۲۰۰ گرم بر مترمربع هستند. این گروه از زئوتکستایل‌هاء پرمنفذ بوده و قابلیت مطلوبی در جذب و نگهداری قیر دارند. از زئوتکستایل‌های بافته نشده حرارتی نازک نیز می‌توان در روکش‌های آسفالتی» استفاده کرد. با افزایش وزن واحد سطح ژئوتکستایل» میزان جذب قیر نیز بیشتر شده و عملکرد ژئوتکستایل بهتر می‌شود. استفاده از ژئوتکستایل‌های با وزن واحد سطح بیش از ۲۰۰ گرم بر متر مربع» بدلیل کاهش و اختلال در پیوستگی روکش با سیستم روسازی قدیمی» مجاز نمی‌باشد. ژئوتکستایل مصرفی, باید حداقل مشخصات ارائه شده در جدول ۱۰-۲۲ را تامین کند. ضمن آنکه انتخاب ژئوتکستایل باید بر اساس شرایط روسازی موجود.ء میزان تغییر شکل اندازه‌گیری شده در آن و ترافیک طراحی, انجام شود. جدول ۱۱-۲۲ به عنوان راهنمای انتخاب ژئوتکستایل» ارائه شده است. (11۳)) ۳۵۷۵۲۵:۹۲ 000۳۵1۵ 1161100۵0 0011۵۹ ۱۰ (1۳[) :۳۵۷۵1۵ 00۳۵1۵ 116110۲۵۵0 01160[ .2 (1۳)0۳) ۳۵۷۵۵۲۹ 00۲۵۲۵ ۳1۵6 01100[ . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۱ که تسه سا 0 3 * مقدار قیر مورد نیاز برای اشباع ژئوتکستایل باید توسط تولید کننده, تعیین و ارائه گردد. این مقدار» برابر مقدار قیر برای پخش نمی‌باشد (رجوع شود به بخش ۱-۳-۷-۲۲). جدول ۱۱-۲۲ راهنمای انتخاب زئوتکستایل آسفالتی ۱. خوب: ترک‌های طولی و سوسماری با شدت و وسعت کم و ناهمواری‌های خفیف در سطح رویه. ۲ نامناسب: ترک‌های طولی و سوسماری با شدت و وسعت زیاد و ناهمواری‌های شدید در سطح رویه. ۹ ۷-۲۲- مصالح آب بند ۱ ۱-۳-۷-۳ زئوتکستایل کننده ارائه می‌شود (حداقل ۷۳۵ گرم در متر مربع) و همچنین میزان مورد نیاز برای پر کردن خلل و فرج رویه قدیمی بستگی دارد. مقدار کم یا زیاد پخش قیرء» ممکن است به شکست پروژه منحر شود. نوع و درجه قیر مورد استفاده برای اشباع ژئوتکستایل و آب‌بند نمودن آن و در عین حال» پیوند 1۵1671۵5 5021211 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۲ // طراح یا مهندس ناظرء تایید شود. در این خصوص, قیرهای خالص؛ ارجحیت دارند. امولسیون‌های کاتیونی و آنیونی " نیز می‌توانند با رعایت نکات اجرایی مربوطه در بخش ۴-۷-۲۲ مصرف شوند. استفاده از قیرهای محلول " و امولسیون حاوی حلال‌هاء محاز نمی‌باشد. در انتخاب قیر مصرفی, باید شرایط جوی و جغرافیایی پروژه مورد توجه قرار گیرد. ۲-۳-۷-۳ زئوگرید زئوگریدها فاقد سطح کافی برای جذب قیر و چسبیدن به رویه قدیمی هستند. از اینرو استفاده از تک‌کت با هدف آب‌بندی یا اتصال ژئوگرید به رویه قدیمی, انجام نمی‌شود. در اینحالت از روش‌های دیگری برای چسباندن ژئوگرید به رویه قدیمی (مانند سوزن‌های فولادی) استفاده می‌شود. برخی از زئوگریدها نیز پوششی از مواد چسباننده دارند که در حین اجرا باعث اتصال ژئوگرید به رویه قدیمی می‌شود. روش اتصال ژئوگرید به رویه قدیمی باید توسط تولید کننده, ارائه و در مشخصات فنی خصوصی پروژه, قید شده باشد. صرفنظر از نحوه اتصال ژئوگرید به رویه قدیمی» نحوه پیوستگی لایه روکش به رویه قدیمی باید مد نظر باشد. به این منظور اجرای یک لایه تک‌کت به مقدار و مشخصاتی که در حالت بدون استفاده از زئوگرید باید اجرا شود لازم است. در صورت اجرای یک لایه رگلاژی قبل از نصب ژُئوگرید.ء می‌توان لایه تک‌کت را با تایید م‌مهندس ناظرء اجرا نکرد. ۹ ۲-۷-۲۲ نحوه اجرا ۱-۴-۷-۲ آماده سازی بستر - سطح رویه باید کاملا تمیز و عاری از هرگونه برآمدگی یا مواد زایده رطوبت. خاک» روغن, گیاهان و ... باشد. به این منظور باید از جاروهای مخصوص این کار یا هوای فشرده استفاده 1 ]|۸00۵ ۱۰10۱ 3 ۸۲1۵10 6 ۵1۵۵ . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۳ - ترک‌های با عرض ۲ میلیمتر و بیشترء باید با روش و مصالح مناسب» تمیز و درزگیری شوند. ترک‌های عریض (بیش از ۱۰ میلیمتر) و چاله‌ها به روش مناسب و مورد تایید دستگاه نظارت» ترمیم و لکه‌گیری شوند. درزگیری‌ها و لکه‌گیری‌ها باید قبل از پهن کردن زئوتکستایل» عمل آمده و سفت شوند. سطح درزگیری‌ها و ترمیم‌هاء باید نسبت به رویه اطراف,» همسطح بوده و برآمدگی نداشته باشد. - در صورتیکه دلیل اصلی خرابی‌هاء ضعف بستر یا لایه‌های زیرین می‌باشد. باید ابتدا بهسازی عمقی انجام و سپس استفاده از زئوسنتتیک در روکش» بررسی شود. - در صورتیکه سطح رویه قدیمی» ناهموار و نامناسب باشد. باید قبل از نصب ژئوسنتتیک. یک لایه آسفالت رگلاژی جهت تامین رویه صاف و هموار اجرا گردد. بطور کلی اجرای لایه رگلاژی در زیر ژئوگریدهاء کارایی ژئوگرید را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد. - در صورت اجرای روکش آسفالتی روی روسازی بتنی» اجرای یک لایه نازک آسفالتی قبل از پهن کردن زئوسنتتیک. ضروری است. ۲-۴-۷-۲ اجرای اندود سطحی کمتر باشد. اندازه‌گیری مقدار پخش قیر باید توسط صفحات با وزن مشخص که در مسیر ماشین قیرپاش قرار داده می‌شود» کنترل گردد. - در شرایط نامساعد جوی (با نظر مهندس ناظر)» پهن کردن ژئوتکستایل و اجرای اندود سطحی, مجاز نمی‌باشد. درجه حرارت هوا و روسازی باید به اندازه‌ای باشد که قیر پخش شده» بتواند زئوتکستایل را در محل خود ثابت نگهدارد. دمای حداقل مجاز محیط برای اجرای قیر خالص, ۱۰ درجه سانتیگراد و برای اجرای امولسیون‌هاء ۱۵ درجه سانتیگراد می‌باشد. ۸511 01۵0 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۴ // - میزان پخش قیر باید به اندازه‌ای باشد که مقدار مورد نیاز جذب ژژئوتکستایل را تامین نموده و آنرا به لایه‌های پایینی و بالایی» بچسباند. چنانچه از امولسیون استفاده می‌شود. مقدار بیشتری برای جبران آب موجود در سیستم» باید پخش شود (به نسبت قیر موجود در امولسیون). سیستم پخش قیر باید ماشینی بوده و از اسپری دستی یا قلم مو بجز در موارد استثنایی (مانند محل هپوشانی‌ها یا درزهای روسازی‌های بتنی) نباید استفاده شود. - درجه حرارت قیر خالص در هنگام پخش بمنظور یکنواختی» باید حداقل ۱۳۴۵ درجه سانتیگراد و به منظور عدم آسیب‌رسانی به ژئوتکستایل, حداکثر ۱۶۰ درجه سانتیگراد باشد. مقدار حداقل دما برای قیر امولسیونی» ۵۵ درجه سانتیگراد می‌باشد. - عرض پخش قیر باید به اندازه ۱۵ سانتیمتر از عرض ژئوتکستایل در هر طرف, بیشتر باشد. - پخش قیر باید پیوسته بوده و نباید در هیچ نقطه‌ای بمنظور عبور و مرورء قطع شود. - در صورت استفاده از امولسیون» رقیق کردن آن با آب. مجاز نمی‌باشد. همچنین باید قبل از نصب زئوسنتتیک یا اجرای روکش» عمل آوری شده و بعبارت دیگرء هیچ رطوبتی در سطح رویه نباید مشاهده شود. ۳-۴-۷-۲ نصب زژئوسنتتیک - هسته طاقه‌های ژئوسنتتیک باید به اندازه کافی محکم باشد تا از خم شدن طاقه و تا خوردگی‌های ماندگار در ژئوسنتتیک به هنگام بلند کردن» حمل و نصب. اجتناب شود. -‏ زئوسنتتیک قبل از اینکه قیر سرد شده و چسبناکی خود را از دست بدهد. باید بدون چین و چروک بر روی آن پهن شود. درجه حرارت قیر خالص پخش شده در هنگام نصب ژنئوسنتتیک باید بین ۸۰ تا ۱۲۰ درجه سانتیگراد باشد. رویه پرزدار ژئوتکستایل یا سمت مسلح شده ژئوکمپوزیت باید بر روی تک کت قرار گرفته و رویه صاف آن رو به بالا باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۵ // پهن کردن ژئوسنتتیک باید توسط ماشین‌آلات مخصوص انجام و پهن کردن دستی بجز در کشش اعمال شده در ژئوسنتتیک به منظور رفع چین و تأخوردگی‌هاء باید ملایم باشد. اعمال کشش زیاد باعث کاهش ضخامت ژئوسنتتیک شده و میزان جذب قیر آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ایجاد کشش اولیه در زئوگرید برای رسیدن به خاصیت مسلح‌سازی, لازم چین یا تأخوردگی‌ها با نظر مهندس ناظرء بریده شده (چاک خورده) و به طور صاف.» روی هم قرار گیرند. در غیر اینصورت باعث ایجاد ترک در روکش خواهند شد. به منظور حداکثر چسبناکی ژئوسنتتیک به رویه پایینی و جدذب مناسب قیر بویژه در دماهای در صورت استفاده از ژئوگرید. باید تمهیدات لازم جهت ثابت نگهداشتن آن در حین اجرا بر روی رویه قدیمی مانند استفاده از سوزن‌های فولادی یا مواد چسباننده, انجام شود. عملکرد ئوکمپوزیت‌ها در این مورد بدلیل وجود ژئوتکستایل بعنوان بخشی از آنهاء بهتر بوده و مشابه ژئوتکستایل‌ها می‌باشد. در محل درزهاء همپوشانی باید به قدری باشد که از پیوستگی درز اطمینان حاصل شود. حداکثر مقدار همپوشانی در ژئوتکستایل‌ها برابر ۱۵ سانتیمتر است. این مقدار برای زئوگریدها متفاوت بوده و توسط تولیدکننده باید ارائه شود. در درزهای عرضی, همپوشانی باید در جهت اجرای روکش باشد (بمنظور اجتناب از بلند شدن لایه ژئوتکستایل در هنگام چین‌خوردگی‌های اصلاح شده (برش خورده و صاف شده) که با مقداری همپوشانی همراه -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۲۶ - در صورتیکه عملیات اجرایی در خطوط عبوری مجاور بدلیل برقراری ترافیک. بطور همزمان انجام نمی‌شود.ء باید ۱۵ سانتیمتر از ژئوسنتتیک به منظور اعمال همپوشانی با لایه مجاورء بدون روکش باقی بماند. - عرض طاقه‌ها باید به اندازه‌ای باشد که درزهای طولی و اتلاف مصالح, حداقل باشد. - بهتر است زئوسنتتیک, تمام سطح ترک‌خورده را پوشش دهد. در صورت استفاده موضعی, باید ۶۰ سانتیمتر از هر طرف ترک را پوشش دهد. - نقاط آسیب دیده ژئوسنتتیک باید جدا و با قطعه سالم» جایگزین شود. - در نقاطی که روزدگی قیر مشاهده می‌شودء باید ماسه‌پاشی انجام شود. - عبور و مرور وسایل نقلیه غیر مرتبط با اجرای پروژه» مجاز نیست. ماشین‌آلات اجرایی در صورت لزوم و با سرعت پایین (حداکثر ۴۰ کیلومتر در ساعت) مجاز به تردد روی زئوسنتتیک می‌باشند. همچنین از توقف طولانی» ترمز ناگهانی» دور زدن و حرکات چرخشی بر روی ژئوسنتتیک. حتی‌الامکان ممانعت شود. ۴-۴-۷-۲ اجرای روکش - اجرای روکش بلافاصله پس از نصب ژئوسنتتیک باید آغاز شود. دلیل این امرء تکمیل روند جذب قیر توسط ژئوتکستایل در اثر حرارت روکش و فشار ناشی از عملیات تراکم آن است. لایه روکش در کلیه قسمت‌هایی که زئوسنتتیک نصب شده است. باید همان روز اجرا شود. - به منظور اجتناب از خسارت به ژئوسنتتیک. درجه حرارت أسفالت نباید از ۱۶۰ درجه سانتیگراد بیشتر باشد. همچنین به منظور تامین حرارت مورد نیاز برای جذب قیر توسط زئوتکستایل, درجه حرارت روکش نباید از ۱۳۰ درجه سانتیگراد کمتر باشد. - در روزهای گرم بدلیل اشباع زود هنگام ژئوتکستایل (قبل از پخش آأسفالت روکش) مشکلاتی از قبیل بلند شدن ژئوتکستایل می‌شود. در این مواقع پخش لایه نازکی از آسفالت گرم (یا ماسه شسته) در مسیر چرخ‌های ماشین‌آلات. لازم است. استفاده از ماسه به -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۷ // دلیل جذب بخشی از قیر پخش شده باید به مقدار حداقل ممکن انجام شود. همچنین ماسه اضافه قبل از اجرای روکش» باید جمع‌آوری شود. چنانچه در اثر عواملی از قبیل بارندگی» سطح ژئوسنتتیک مرطوب باشد. اجرای روکش قبل از خشک شدن آن» مجاز نمی‌باشد. در غیر اینصورت بخار ناشی از رطوبت حبس شده» مانع از چسبندگی بخش‌هایی از سیستم شده و باعث خرابی زودرس خواهد شد. در صورت اجرای روکش در بیش از یک لایه. نباید ضخامت لایه روی ژئوسنتتیک در هیچ -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۸ 4 ۸-۲۲ شیب‌های خاکی مسلح " گاهی اوقات بدلیل هزینه‌های زیاد تهیه مصالح» اجراء خریداری اراضی حریم و ...» احداث خاکریز با شیب تند در خاکریزهای مرتفع از طریق سازه‌های خاک مسلحء مقرون به صرفه‌تر است. شیب- های خاکی مسلح, نوعی از سازه‌های خاکی مسلح (تثبیت مکانیکی زمین") هستند که در آنها از مسلح کننده‌های صفحه‌ای (ژئوسنتتیک‌ها یا تسمه‌های فلزی) استفاده می‌شود. زاویه شیب در این پروژه‌هاء کمتر از ۷۰ درجه است. سازه‌های تثبیت مکانیکی زمین که در آنزها زاویه شیب بیش از ۷۰ درجه تا ۹۰ درجه است. در رده دیوارهای خاک مسلح" قرار می‌گیرند که در بخش بعد به آنها اشاره 0 دح وج مجح ده مجح جح مجح مهدجه دهم ده مده شکل ۱۳-۲۲ شیب خاکی مسلح (155) دعحرها5 آزم5 110110۲۵۵۵ ۱۰ ۵۵ (۱15) ۳:۵۲ 5100111700 ۱/0۵1۵ .2 ۷۷/۵[[5 ۱/15۲ . 3 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۹ ۹ ۱-۸-۲۲ مشخصات مصالح ۱-۱-۸-۳ زئوسنتتیک‌ها از خانوادهٌ زئوسنتتیک‌هاء دو گروه زئوتکستایل‌ها و ژئوگریدها در احداث شیب‌ها و دیوارهای خاکی مسلح مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از مزایای اصلی استفاده از ژئوسنتتیک‌ها در خاک‌های مسلح نسبت به تسمه‌های فلزی» طول عمر و دوام قابل توجه آنها حتی در خاک‌های نامناسب می- زئوسنتتیک مصرفی باید قابلیت تامین قفل و بست کافی با مصالح خاکی یا سنگی را داشته باشد. ضمن آنکه باید در مقابل تنش‌های وارده ناشی از بارهای حین اجراء مقاومت کافی داشته و در مقابل اشعه ماورای بنفش و عوامل شیمیایی و بیولوژیکی» آسیب‌پذیر نباشد. نفوذپذیری ژئوسنتتیک نیز باید بیش از نفودپدیری خاکریز مصرفی باشد. پارامترهای مقاومتی طراحی برای ژئوسنتنیک باید در اندرکنش با خاک و از طریق آزمایش‌های استاندارد و روش‌های تحلیلی مربوطه, تعیین شود. مقاومت کششی" ژئوسنتتیک مصرفی در اندرکنش با گروه‌های مختلف خاک, باید توسط تولید کننده محصول در جدولی مشابه جدول ۲۲- ۳ ارائه شود. مهندس ناظر موظف است مشخصات ارائه شده در جداول مذکور را با مشخصات قید شده در نقشه‌ها و مشخصات فنی خصوصی پروژه» مطابقت داده و تایید کند. ضمن آنکه نمونه - برداری از محصولات جهت انجام آزمایشات» مطابق با بند ۲-۲-۲۲ باید انجام و نتایج مربوطه با مقادیر جدول ۱۲-۲۲ مطابقت داده شود. |. 100۵| 1 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۰ جدول ۱۳-۲۲ جدول مشخصات زئوسنتتیک در اند رکنش با خاک‌های مختلف نهایی" | مجاز بلند مرت ۱ حداقل ۳۷ , 7) | ورد چ ۷ نشوذیذیری برای درزها نیز باید لحاظ شود. مقاومت مجاز کششی بلند مدت از رابطه ۲-۲۲ محاسبه می‌شود." (۲-۲۲) ( و۸ * م۸۳ ۷ ۸۳ <۸۳) 4 ۳ ,7: مقاومت کششی مجاز بلند مدت" (کیلونیوتن بر متر) ,7 مقاومت کششی نهایی ‏ (کیلونیوتن بر متر) : ضریب اطمینان کاهنده برای پتانسیل حرس ضریب اطمینان کاهنده برای پتانسیل خسارت حین اجرا" ۵ ۰ ۰ ۰ ا ۳ ۲ ۱ 770 : ضریب اطمینان کاهنده برای آسب‌های ناشی از عوامل شیمیایی و بیولوژیکی 2. 10۳۵ 160 1605116 5۳۵۳۵21 )1115( 1 ع160۹[[6 171111۵16 .3 ی 1 1۳60010 0رععت0 .5 6۰ 1۹1۵1121100 10226 1۵0۵10 7 (1687201211010 8101010۵ عک اهنا ۳۵۲) ۳۵۵۶ 1۵0۵ 0۵1۵ 7۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۹ // مقدار ضریب کاهنده کلی (1*۳) در خاک‌های معمولی و در شرایط غیر بحرانی» بین ۳ الی ۷ متغیر است. باید توجه کرد که ضرایب کاهنده, مستقل از ضریب اطمینان پایداری" (۳5) می‌باشد که در طراحی‌ها بصورت رابطه ۳-۲۲ اعمال می‌شود. مقدار ضریب اطمینان پایداری» بسته به شرایط و هدف طراحی و اهمیت سازه معمولا بین ۱/۱ الی ۳ انتخاب می‌شود. 7, )۳-۲۲( ۵ ۰۰ ی ۰ ۲ ۰ 7 مقاومت کششی مجاز (کیلونیوتن بر متر) 5 ضریب اطمینان پایداری ۲-۱-۸-۲ مصالح خاکی بیشتر خاک‌های مجاز جهت مصرف در خاکریزهای غیر مسلحء در شیب‌های مسلح نیز می‌تواند استفاده شود. لیکن به منظور دوام بیشتر زئوسنتتیک‌ها و همجنین مسائل اجرایی» استفاده از مصالح خاکی با کیفیت» توصیه می‌شود. جدول ۱۳-۲۲ بعنوان راهنما جهت انتخاب مصالح خاکی مناسب در اندازه بزرگترین دانه مصالح خاکریزی تا ۱۰ سانتیمتر می‌تواند افزایش یابد. در اینحالت عدم آسیب‌دیدگی ژئوسنتتیک در اثر استفاده از مصالح درشت‌دانه باید در قطعات آزمایشی؛ بررسی شود. ضمن آنکه در همه حال» باید مقدار ضریب کاهش مقاومت ژئوسنتتیک در اثر آسیب‌های حین اجرا که در طراحی مد نظر قرار گرفته است را در انتخاب ابعاد و میزان تیزگوشه بودن سنگدانه‌های خاکریزء مورد توجه قرار داد. حداقل یک نمونه از هر ۱۵۰۰ متر مکعب مصالح خاکی برای تعیین مشخصات آن باید اخذ شود. چنانچه تغییری در روند تهیه مصالح خاکی اتفاق بیفتد.» نمونه‌گیری باید مجدداً انجام شود. 11 آ0 ۱۰۳۵010۲ 51۳6۳21 1605116 ۸110۵016 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۲ // جدول ۱۳-۲۲ راهنمای انتخاب مصالح خاکریزی در شیب‌های خاکی مسلح شش - شاخص خمیری خاک باید کمتر از ۲۰ باشد. - افت وزنی با سولفات منیزیمء بعد از ۴ سیکل, کمتر از ۸۳۰ و با سولفات سدیمء بعد از ۵ سیکل, کمتر از ۸۱۵ باشد. - برای ژئوسنتتیک‌ها از جنس پلی الفین, ۳۲۱<۳ و از جنس پلی استر, ۳۴۲۹ باشد. ۲-۸-۲۲ نحوه اجرا بدلیل تشابه عملیات اجرایی شیب‌های خاکی مسلح با خاکریزهای معمولی» کلیه معیارهای ارائه شده برای عملیات خاکی در فصل دوم باستثنای مواردی که با بندهای این بخش یا توصیه‌های تولیدکننده یا فروشنده ژئوسنتتیک (که به تایید مهندس مشاور رسیده است) در تناقض باشد.ء در مورد خاکریز مسلح نیز باید رعایت شود. ۱-۲-۸-۲ آماده سازی بستر از طول مسلح‌کننده‌ها و تا رقوم قید شده در نقشه‌ها خاکبرداری, تسطیح و متراکم شود. - خاکبرداری اضافی باید با مصالح خاکریزی منظور شده برای خاک مسلحء مجدداً پر و متراکم شود. - سطح بستر باید هموار بوده و عاری از هرگونه ریشهء بوته, نخاله, مواد و مصالح زیان‌آور و نامناسب باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۳ // - بستر باید بوسیله غلطک‌های ویبره‌ای یا چرخ لاستیکی کوبیده شده و سطحی کاملاً سست باید با نظر مهندس ناظرء خاکبرداری و با خاک مناسب پر و متراکم شوند. - قبل از پهن کردن ژئوسنتتیک» بستر باید توسط مهندس متخصص در امور مکانیک خاک, بازدید و تایید شود. ۲-۲-۸-۲ نصب زژئوسنتتیک نصب ژئوسنتتیک باید براساس دفترچه مشخصات فنی خصوصی پروژه که توصیه‌های تولیدکننده محصول نیز در آن لحاظ شده است و در ابعاد و لایه‌هایی مطابق با نقشه‌ها و مشخصات انجام شود. -‏ ژئوسنتتیک‌ها باید در نوارهای طولی بطوریکه جهت اصلی آنها عمود بر نما باشد» پهن شوند. استفاده از درز در جهت اصلی کشش (عمود بر طول طاقه)» به هیچوجه مجاز نمی- - همپوشانی حداقل به اندازه ۱۵ سانتیمتر بین نوارهای طولی مجاورء» لحاظ شود. بمنظور اجتناب از جابجایی طاقه‌های ژئوگرید در حین عملیات اجرایی نسبت به یکدیگر استفاده از حلقه‌ها یا بست‌های فلزی در درزهای طولی» توصیه می‌شود. - پهن کردن مقادیر اضافی ژئوسنتتیک در نقاطی که ممکن است عملیات خاکی با فاصله زمانی به آن نقاط برسد. مجاز نمی‌باشد. - رقوم قرارگیری لایه‌های مسلح کننده (ژئوسنتتیک‌ها) نباید بیش از ۷۵ میلیمتر با رقوم قید - لایه‌های زئوسنتتیک باید بصورت صاف و بدون چین و چروک» پهن و محکم کشیده شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۴ - قبل از اینکه ضخامت لایه خاکی روی ژئوسنتتیک به ۱۵ سانتیمتر برسدء ماشین‌آلات به حداقل رسیده و حتی‌الامکان, انجام نشود. - ابعاد و وزن ماشین‌آلات و روش اجرا باید طوری انتخاب شوند که شیارشدگی به عمق بیش از ۷۵ میلیمتر در لایه اول خاکریزء اتفاق نیفتد. در غیر اینصورت باید در ابعاد و وزن ماشین‌آلات و روش اجرایی» تجدید نظر شود. - تمام لایه‌های خاکی پس از اجرا باید سطحی صاف و افقی داشته باشند. لایه ژئوسنتتیک بعدی, باید مستقیماً روی لایه خاکریزی کوبیده شده» پهن شود. ۳-۲-۸-۳ عملیات خاکی - عملیات خاکریزی و پخش باید از لبه کار و از قسمتی که قبلاً خاکریزی شده یا از محل زمین طبیعی» آغاز شود (شکل ۱۴-۲۲). - حداقل درصد تراکم لایه‌های خاکریزی نسبت به حداکثر وزن مخصوص خشک خاک برابر ۵ یا تراکم قید شده در مشخصات فنی خصوصی پروژه می‌باشد. - ریختن, پخش و تراکم لایه‌های خاکریز به شکلی باید انجام شود که باعث ایجاد چین- خوردگی» تاخوردگی یا جابجایی در لایه‌های زئوسنتتیک, نشود. - استفاده از غلطک‌های پاچه بزی یا مشابه بدلیل امکان آسیب زدن به ژئوسنتتیک. مجاز نمی‌باشد. تراکم در نزدیکی نمای شیب (محدوده یک متری نما باید با غلطک‌های سبک انجام پذیرد. - مصالح خاکریزی باید با میزان رطوبتی برابر رطوبت بهینه (با رواداری ۲ درصد) تا رسیدن به تراکم مشخصه, کوبیده شوند. - حداکثر ضخامت لایه‌های خاکی کوبیده شده برای خاک‌های ریزدانه چسبنده, بین ۱۵ تا ۰ سانتیمتر و برای خاک‌های دانه‌ای, بین ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر می‌باشد. اجرای خاکریز با ضخامت بیش از ۲۰ سانتیمتر تا ضخامت حداکثر ۲۰ سانتیمتر در خاک‌های دانه‌ای» مشروط -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳۵ // به انجام قطعات آزمایشی با مصالح مورد نظر و با غلطک‌های مناسبء دستیابی به درصد تراکم مشخصه و امکان انجام آزمایش‌های استاندارد برای اندازه‌گیری این تراکم در کل ضخامت لایه اجرا شده می‌باشد. در صورتیکه عملیات تراکم با ابزار دستی انجام شودء حداکثر ضخامت لایه خاکی قبل از تراکمء باید ۱۵ سانتیمتر باشد. - در انتهای هر روز کاری» شیب بندی باید به سمتی باشد که جمع‌شدگی آب در سطح کارء اتفاق نیفتد. شکل ۱۳-۲۲ خاکریزی و پخش مصالح خاکی بر روی لایه زئوسنتتیک (تردد ماشین‌آلات اجرایی بر روی ژزئوسنتتیک بدون پوشش مصالح خاکی, مجاز نیست) ۴-۲-۸-۲ نما در شیب‌های با زاویه تا ۴۵ درجه» در صورتیکه لایه‌های زئوسنتتیک در ارتفاع به هم نزدیک باشند (فاصله قائم حداکثر ۴۰ سانتیمتر)» عموماً نیازی به برگرداندن ژئوسنتتیک به سمت لایه -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۶ شیب امتداد می‌یابد. در اینگونه شیب‌هاء باید تدابیر لازم جهت حفاظت شیب در مقابل فرسایش حین اجرا و بهره‌برداری» اندیشیده شود. چنانچه نیاز به حفاظت شیب از طریق ژئوسنتتیک‌ها باشد (مثلاً در شیب‌های تند) موارد زیر باید رعایت شود: - طول ژئوسنتتیک که پس از برگردانده شدن در زیر لایه بعدی خاکریزی قرار خواهد گرفت. برابر نقشه‌ها و حداقل ۱/۲ متر باشد (شکل ۱۵-۲۲). - در شیب‌های تند با زاویه بیش از ۵۰ درجه, در صورت نیاز از قالب برای حفظ مصالح خاکی در - در صورت استفاده از ژئوگرید به عنوان مسلح‌کننده» جهت جلوگیری از ریزش مصالح خاکی باید از یک قطعه ژئوتکستایل یا توری مقاوم با چشمه‌های ریز در نماء استفاده شود. ۵-۲-۸-۳ نصب پایه‌های تجهیزات و تاسیسات ایمنی با توجه به احتمال آسیب‌دیدگی در لایه‌های مسلح‌کننده هنگام نصب پایه‌های تاسیسات و تجهیزات ایمنی از قبیل روشنایی» حفاظ‌های ایمنی و موارد مشابه» مهندس مشاور باید کلیه جزئیات مربوطه را در مشخصات فنی خصوصی پروژه و نقشه‌هاء قید کند. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۷ 4 ۹-۲۲ دیوارهای خاک مسلح" به شیب‌های خاکی مسلح با زاویه بیش از ۷۰ درجه در نما دیوارهای خاک مسلح اطلاق می< شود. لذا کلیه ضوابط بخش ۸-۲۲ در مورد دیوارهای خاک مسلح نیزء باید رعایت شود. دیوارهای خاک مسلح در مقایسه با دیوارهای متداول (وزنی یا مسلح طره‌ای) دارای مزایایی از قبیل هزینه تمام شدهٌ کمتر و انعطاف‌پذیری بیشتر (مناسب برای زمین‌های سست و مناطق لرزه‌خیز) می‌باشند. در احداث دیوارهای خاک مسلحء عموماً از دو گروه مصالح مسلح‌کننده شامل ژئوسنتتیک‌ها (ژئوتکستایل‌ها و ژئوگریدها) و تسمه‌های فلزی استفاده می‌شود. ژئوسنتتیک‌ها نسبت به تسمه‌های فلزی از دوام بیشتری برخوردارند. ضمن آنکه نماهای متنوعی در دیوارهای خاک مسلح در نما استفاده می‌شود. با وجود آنکه تسمه‌های فلزی از خانواده ژئوسنتتیک‌ها محسوب نمی‌شود. بدلیل تشابه عملکرد و نحوه اجراء در انتهای فصل, به مواردی در رابطه با آن‌ها نیز اشاره شده است. ات : ۲ ۱ ی . 1 نمی 1 سر ای وی و پکمم و وم میناد > میم همم سس سس م کش شکل ۱۶-۲۲ دیوار خاک مسلح با نمای قطعات بتنی پیش ساخته ۱۰۱/100۵10۵۷ 5130111700 1۵۳1۳ )۱/151]4( ۷۷/۵[[۵ -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۸ ۱-۹-۲۳ مشخصات مصالح ۱-۱-۹-۳ ژئوسنتتیک‌ها مطابق با بند ۱-۱-۸-۲۲ عمل شود. ۲-۱-۹-۲ مصالح خاکی بدلیل حساسیت بیشتر دیوارهای خاک مسلح در مقابل تغییر شکل‌ها بویژه در نمای دیوارء از خاک مرغوب‌تری نسبت به شیب‌های مسلح باید استفاده شود. پارامترهای مقاومت برشی مصالح خاکریزی باید با آنچه که در طراحی مورد استفاده قرار گرفته است. مطابقت داشته باشد. مصالح خاکریزی باید قابلیت زهکشی داشته و عاری از هرگونه مصالح نامناسب یا مواد آلی باشد. استفاده از مصالح بازیافتی مانند قطعات شیشه, لاستیک» بتنء آسفالت و مصالح خاکریزی در دیوارهای خاک مسلح در دو بخش خاکریز پشت نما و خاکریز بدنه"ء اجرا می‌شود. دانه‌بندی و مشخصات خاک مصرفی برای خاکریز بدنه در دیوارهای خاک مسلح باید مطابق جدول ۱۴۳-۲۲ باشد. برای خاکریز پشت نماء استفاده از مصالح درشت‌دانه خوب دانه‌بندی شده با قابلیت زهکشی بالاء الزامی است. اندازه بزرگترین دانه مصالح خاکریزی تا ۱۰ سانتیمتر می‌تواند افزایش یابد. در اینحالت باید از عدم آسیب‌دیدگی زئوسنتتیک در اثر استفاده از مصالح درشت‌دانه در قطعات آزمایشی» بررسی شود. بهتر است سنگدانه‌های بزرگتر از ۳۸ میلیمتر (۱/۵ اینچ)» کمتر از ۲۰ وزنی مصالح خاکریزی را های حین اجرا که در طراحی مد نظر قرار گرفته است را در انتخاب ابعاد و میزان تیزگوشه بودن |. 11۳1۲ ۳[[ 2. 33201 ۳:[[ -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۹ حداقل یک نمونه از هر ۱۵۰۰ متر مکعب مصالح خاکی برای تعیین مشخصات آن باید اخذ شود. چنانچه تغییری در روند تهیه مصالح خاکی اتفاق بیفتدء نمونه‌گیری باید مجدداً انجام شود. جدول ۱۳۴-۲۲ مشخصات مصالح خاکریزی در بدنه دیوارهای خاک مسلح - شاخص خمیری خاک باید کمتر از ۶ باشد. - افت وزنی با سولفات منیزیم» بعد از ۴ سیکل, کمتر از ۸۳۰ و با سولفات سدیم» بعد از ۵ سیکل, کمتر از ۸/۱۵ باشد. - برای ژئوسنتتیک‌ها از جنس پلی الفین, ۳۲۱<۳ و از جنس پلی استر, ۳۴۲۹ باشد. ۱-۹-۳ نما عمده نماهایی که در دیوارهای خاک مسلح. استفاده می‌شوند به شرح زیر است: ۰ ۰.۰ ۱ ۸ ۰.۰ ۰.۰ سس ۰ ۲ ۰ ۰.۰ ۰ ۰.۰ ۳ ۰ ۰ و ۴ ۰ ۵ ۰ ح ۰ ۶ ۰ اد ۶ ۰ ۰ ۷ چوبی » نمای گابیونی » نمای پوشیده با ژئوسنتتیک (بدون نما) . (/۱/1۷) داندن] |۷۷۵1 8100 ۱/۵۵1۵ 1۰ ۳۵65 ۲0۳۵۳۵۲۵ ۳۳۵۵2۵1 ها 500 .2 د|ع۳۵ 00۵۳۵۲۵ ۳۵۱۱-۲1۵21 .3 8 ۱/6۵5 ۷۷1۳۵ ۷۷۵۱۵۵0 4۰ 8 1106۴ .5 8 02010 6۰ 68 ۷۷۳۵0-۸۳۵۱۱ . 7 -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۴۰ ۳ ۵ اج ید ی را 2 ی شکل ۱۷-۲۲ برخی از انواع نماهای معمول در دیوارهای خاک مسلح نمای بتنی مدولار: قطعات بتنی مدولار عموماً دارای ارتفاعی برابر ۱۰ الی ۴۰ سانتیمتر»ء عرضی برابر ۲۰ الی ۴۵ سانتیمتر و عمقی برابر ۲۰ الی ۶۰ سانتیمتر می‌باشند. مقاومت فشاری ۲۸ روزه قطعات بتنی باید حداقل ۲۱۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع یا برابر مقاومت قید شده در مشخصات فنی خصوصی باشد. با توجه به حساسیت قطعات مدولار به چرخه یخبندان- ذوب در مناطق سردسیر, باید تدابیر لازم از قبیل افزایش مقاومت فشاری» محدود کردن میزان جذب آب و آزمایشات لازم جهت ارزیابی دوام قطعات در برابر چرخه یخبندان- دوب در دفترچه مشخصات فنی خصوصی باید بگونه‌ای باشد که حداقل ظرفیت برشی مطابق با مشخصات فرض شده در طراحی را ارائه دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۹ اتصال قطعه بتنی و ژئوسنتتیک نیز باید بگونه‌ای باشد که حداقل مقاومت کششی برابر با مشخصات فرض شده در طراحی را ارائه دهد. رواداری مجاز در ابعاد قطعه برای طول و عرض, برابر ۴ میلیمتر و برای ارتفاع, برابر ۱/۵ میلیمتر می‌باشد. در صورت لزوم باید طراحی قطعات بگونه‌ای باشد که قوس‌های محدب و مقعر افقی را بتوان در نمای دیوارء ایجاد کرد. استفاده از قطعات متفرقه بتنی از قبیل بلوک‌های سیمانی فاقد مشخصات در نمای دیوار خاک مسلح» به هیچوجه مجاز نمی‌باشد. وم هگ ۳ تا ۳ 1 ۱ س سست شکل ۱۸-۲۲ برخی از انواع قطعات بتنی مدولار -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۲ ضخامت حدود ۱۲ الی ۲۰ سانتیمترء ارتفاع ۱/۵ متر و عرض ۱/۵ الی ۲ متر می‌باشند. مقاومت فشاری ۲۸ روزه قطعات بتنی باید حداقل ۲۸۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع یا برابر مقاومت قید شده در مشخصات فنی خصوصی باشد. حمل و نصب قطعات بتنی قبل از آنکه مقاومت فشاری آنها به ۵ درصد مقاومت مشخصه برسد. مجاز نیست. قطعات انتظار که برای قرارگیری در جسم خاک در باشند. رواداری محاز برای ابعاد قطعه پیش ساخته برابر ۵ میلیمترء برای موقعیت قطعات انتظار برابر ۵ میلیمترء برای چهارگوشی قطعه برابر ۱۳ میلیمتر (اختلاف بین دو قطر) و برای همواری سطح نمای قطعه برابر ۲ میلیمتر با شمشه ۱/۵ متری در نمای صاف (بدون طرح) و ۸ میلیمتر با شمشه ۵ متری در نمای طرح‌دار می‌باشد. پانل تمام ارتفاع بتنی: این پانل‌ها بصورت دیوارهای بتنی پیش ساخته بوده و عموماً دارای ضخامتی برابر ۱۵ الی ۲۰ سانتیمتر» عرضی برابر ۲/۴ آلی ۳ متر و حداکثر ارتفاع ۱۰ متر می‌باشند. در این دیوارهاء استفاده از تکیه‌گاه خارجی برای نگهداشتن پانل تا زمان اجرای خاکریز مسلح به اندازه دو سوم ارتفاع آن, الزامی است. مقاومت فشاری بتن برای این قطعات و سایر مشخصات فنی» مشابه قطعات بتنی پیش ساخته در بند فوق می‌باشد. کلیه مشخصات انواع قطعات بتنی نما شامل پارامترهای مقاومتی, شکل و ابعادء رنگ و طرح ظاهری, مشخصات کلیدهای برشی و بخش‌های اتصالی ژئوسنتتیک به قطعه نما و ... باید بطور کامل در نقشه‌ها و دفترچه مشخصات فنی خصوصی پروژه قید شود. به منظور کنترل کیفیت انواع قطعات بتنی نماء حداقل یک نمونه از هر ۴۰ قطعه تولید شده یا حداقل یک نمونه در روز (هر کدام که بیشتر است)» باید اخذ گردد. حمل و انبار قطعات باید گونه‌ای انجام گیرد که باعثت آسیب دیدن آزها نگردد. مهندس ناظر باید قطعاتی را که وارد کارگاه می‌شوند بازرسی کرده و در صورت مشاهده موارد زیر آنها را عودت نماید: - مقاومت فشاری کمتر از مقاومت مشخصه (در نمونه‌های آزمایش شده) -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳ - ترک‌خوردگی. شکستگی یا موارد مشابه - تفاوت‌های فاحش در رنگ و ظاهر قطعات - عدم تطابق ابعاد و خروج از رواداری‌های مجاز - عدم قرارگیری قطعه اتصالی در موقعیت مشخص شده نمای شبکه فلزی: در صورتیکه از این نما بعنوان نمای دایمی استفاده شودء مش مورد استفاده دانه‌بندی باز در پشت نما استفاده گردد. ابعاد شبکه اصلی نما نباید بیش از ۴۵ سانتیمتر باشد (با بزرگتر شدن ابعاد شبکه اصلی» انعطاف‌پذیری نما نیز بیشتر می‌شود). میزان سختی شبکه فلزی باید به اندازه‌ای باشد که تغییر مکان افقی هر لایه خاک مسلح نسبت به لایه مجاورء بیش از ۲۵ میلیمتر نگردد. ضمن آنکه ابعاد شبکه فرعی باید به اندازه‌ای باشد که از ریزش مصالح سنگی نما جلوگیری ۹ ۲-۹-۲۲ نحوه اجرا ۱-۲-۹-۲ دیوار خاک مسلح با نمای بتنی - بستر نما باید تا اندازه‌ای که در نقشه‌ها مشخص شده است. خاکبرداری و به منظور نصب صحیح قطعات نماء به شرح زیر آماده شود. - سطح بستر نما (سطح زیر ردیف اول قطعات بتنی) باید با بتن غیرمسلح با عیار ۱۵۰ کیلوگرم سیمان در متر مکعب بتن آماده‌سازی شود. - عرض بتن بستر باید حداقل ۲ برابر عرض قطعات نما یا ۵۰ سانتیمتر» هر کدام که بیشتر - ضخامت بتن بستر نیز باید مطابق با نقشه‌های اجرایی بوده و کمتر از ۱۵ سانتیمتر و بیش از ۳۵ سانتیمتر نباشد. برای دیوارهای با نمای پانل‌های تمام ارتفاع» ضخامت بیشتری برای بتن بستر مورد نیاز است. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۴۳۴ - در دیوارهای با نمای قطعات مدولار و با ارتفاع کمتر از ۴/۵ مترء می‌توان از یک لایه به ضخامت حداقل ۱۵ سانتیمتر» مصالح دانه‌ای با خاصیت زهکشی که تا ۹۵ درصد کوبیده ۵ درصد. کوبیده شود. - به هر حال بستر نما باید دارای سطحی کاملاً صاف بوده و از نظر پلان و نیمرخ, مطابق با نقشه‌های اجرایی باشد. رواداری مجاز نسبت به رقوم نقشه. ۳ میلیمتر می‌باشد. بستر سایر بخش‌های خاکریزی مسلح: - محدوده بستر خاک مسلح که در تماس با زئوسنتتیک خواهد بود باید مطابق با جزئیات نقشه‌ها و مشخصات و با نظارت مهندس ناظر, آماده شود. - بستر باید در طولی برابر یا بیشتر از طول مسلح‌کننده‌ها و تا رقوم قید شده در نقشه‌ها خاکبرداری» تسطیح و متراکم شود. خاکبرداری اضافی باید با مصالح خاکریزی منظور شده برای خاک مسلح» مجدداً پر و متراکم شود. - سطح بستر باید هموار بوده و عاری از هرگونه ریشهء بوته» نخاله» مواد و مصالح زیان‌آور و سطحی کاملاً متراکم و صافء داشته باشد. هیچ نقطه‌ای از بستر نباید سست و غیر متراکم - قبل از پهن کردن ژئوسنتتیک, بستر باید توسط مهندس متخصص در امور مکانیک خاک. - حمل و دیوی قطعات نما باید بگونه‌ای انجام شود که از وارد شدن خسارت به آن‌هاء اجتناب شود. استفاده از قطعات خسارت دیده (دارای ترک خوردگی, شکستگی و ...) در نمای دیوارء 8ا[0] ۵ یک ۱۰۳۵0۱۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۵ - کلیه قطعات بتنی باید مطابق با نقشه‌ها و مشخصات به دقت در محل خود نصب و ثابت گردند. میزان رواداری محاز برای نصب قطعات نما مطابق جدول ۱۵-۲۲ می‌باشد. جدول ۱۵-۲۲ میزان رواداری مجاز نصب قطعات نما - میزان تغییر مکان جانبی نمای دیوار نیز بسته به اهمیت و ارتفاع آن» باید محدود و در نقشه‌ها و مشخصات فنی» قید شود. میزان تغییر مکان جانبی دیوار به عوامل مختلفی از قبیل شدت کوبیدن خاک. طول مسلح کننده‌هاء میزان صلبیت نقطه اتصال ژئوسنتتیک به کاملا صاف و عاری از هر نوع مواد و مصالح اضافی باشد. استفاده از چوب‌بست یا پشت‌بند. در ردیف اول برای قطعات مدولار مفید خواهد بود. این امر برای قطعات پیش ساخته و پانل‌های تمام ارتفاع, اجتناب‌ناپذیر می‌باشد. از تماس کامل قطعات ردیف اول با سطح بستر اطمینان حاصل شود. به منظور تثبیت نماء تراز زیر ردیف اول باید به اندازه مشخص شده در نقشه‌هاء پایین‌تر از تراز زمین طبیعی اطراف باشد. - از اجرای صحیح کلیه کلیدهای برشی و ابزار قفل و بست قطعات, مطابق با نقشه‌ها و مشخصات. اطمینان حاصل شود. میزان حداقل و حداکثر عقب‌نیشنی هر قطعه نسبت به قطعه زیرین» باید مطابق با نقشه‌ها و مشخصات فنی» کنترل شود. - قطعات ردیف آخر نما بعنوان قطعات درپوش, باید با ملات یا مواد چسبانندهٌ مناسب (به پیشنهاد تولید کننده) به لاه ما قبل آخرء متصل و محکم گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۴۶ - محدوده پشت نما مطابق با نقشه‌ها و قبل از جاگذاری ردیف بعدی» با مصالح درشت‌دانه خوب دانه‌بندی شده با خاصیت زهکشی بالاء پر شده و متراکم می‌شود. - روی قطعات نما قبل از جاگذاری ردیف بعدی, باید تمیز و عاری از هرگونه مصالح باشد. - مصالح پشت نما در حین اجرا نباید با مصالح نامناسب یا مواد زاید دیگر در تماس بوده و خاکریزی: - موراد بخش ۳-۲-۸-۲۲ در اجرای دیوارهای خاک مسلح نیز باید رعایت شود. - میزان تراکم برای خاکریزی در دیوارهای خاک مسلح, حداقل ۹۵ درصد و برای دیوارها یا کوله‌هایی که به عنوان زیر سازه عمل خواهند کردء ۱۰۰ درصد می‌باشد. - کوبیدگی باید با رطوبتی برابر رطوبت بهینه (با رواداری ۲ درصد) انجام شود. - استفاده از غلطک‌های پاچه بزی یا مشابه بدلیل امکان آسیب زدن به ژئوسنتتیک. مجاز - برای خاک‌های دانه‌ای» ضخامت لایه خاک کوبیده شده» بین ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر و حداکثر به ارتفاع قطعات نما (هر کدام که کمتر است) می‌باشد. اجرای خاکریز با ضخامت بیش از ۰ سانتیمتر تا ضخامت حداکثر ۳۰ سانتیمتر» مشروط به انجام قطعات آزمایشی با مصالح مورد نظر و با غلطک‌های مناسبء دستیابی به درصد تراکم مشخصه. و امکان انجام آزمایش- های استاندارد برای اندازه‌گیری این تراکم در کل ضخامت لایه اجرا شده می‌باشد. - در تمام مراحل اجرای لایه‌های خاکریزی, باید از عدم ایجاد چین و چروک در لایه‌های زئوسنتتیک بویژه در نزدیکی نماء اطمینان حاصل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۷ // - برای جلوگیری از تغییر مکان قطعات نماء متراکم کردن خاک در نزدیکی نما (محدوده یک متری)» باید توسط غلطک‌های سبک صفحه‌ای لرزنده انجام شود. روش کنترل کیفیت در -‏ نمونه‌برداری برای کنترل تراکم خاکریزی براساس برنامه منظم و در طول احداث باید انجام شود. به ازای هر ۵۰ متر طول سازه در هر لایه و در صورتی که عرض خاکریز زیاد باشد در هر ۵۰۰ متر مربع سطح خاکریزی» یک آزمایش تعیین وزن مخصوص محلی انجام شود. - آزمایش تراکم آزمایشگاهی در صورت یکنواخت بودن جنس خاک هر ۵۰۰ متر طول یک بار صورت می‌گیرد و چنانچه کیفیت خاک تغییر کند آزمایش تراکم به تناسب و تعداد نصب زئوسنتتیک: - هنگامی که رقوم ارتفاع خاکریزی در هر لایه» به نقطه اتصال ژئوسنتتیک و قطعه نما رسیدء عملیات پهن کردن و نصب ژئوسنتتیک باید انجام شود. - اختلاف ارتفاع سطح مصالح خاکریز در محدوده یک متری پشت نما نسبت به رقوم ارتفاعی لایه مسلح کننده (مطابق با نقشه‌ها)» نباید بیش از ۲۵ میلیمتر باشد. -‏ زئوسنتتیک باید در جهت عمود بر نماء پهن شده و به اندازه کافی» کشیده و بوسیله میخ- های چوبی یا فلزی در جای خود محکم شود. همچنین باید به طرز مناسبی که در نقشه‌ها و مشخصات فنی قید شده است. به قطعات نما متصل و محکم شود. مهندس ناظر باید از محکم شدن اتصال قطعات نما و ژئوسنتتیک اطمینان حاصل کند. - در صورت وجود نمای قوسی در دیوار» همپوشانی‌هایی در ژئوسنتتیک‌ها ایجاد خواهد شد که باید یک لایه مصالح دانه‌ای بین دو لایه ژئوسنتتیک به ضخامت ۵ الی ۱۰ سانتیمتر اجرا شود (شکل ۱۹-۲۲). -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ // شکل ۱۹-۲۲ نمونه‌ای از نصب ژئوسنتتیک در دیوار با نمای قوسی ۲-۲-۹-۲ دیوار خاک مسلح بدون نما بدلیل تشابه دیوارهای خاک مسلح بدون نما و شیب‌های خاکی مسلحء موارد قید شده در بند ۲-۸-۲۳ در این بخش نیز صادق است. لیکن رعایت موارد دیل در نمای این دیوارهاء الزامی است. مانند شکل ۲۰-۲۲ استفاده کند. - شکستگی زاویه در نمای دیوار با زاویه داخلی کوچکتر از ۱۵۰ درجه, گوشه نام دارد. گوشه- ها باید مطابق با نقشه‌ها و مشخصات, بگونه‌ای اجرا گردند که بین دیوارهای دو سمت آن» ضمن آنکه مقطع دیوار در هر دو طرف گوشه. باید دارای لایه کامل زئوسنتتیک باشد. از باللای دیوار, باید در نقشه‌ها و مشخصات, قید شده و بگونه‌ای اجرا شود که محل ریزش [[۱۷۷۵ ۳۵0۱۵ ۷۷۳۵0-۸۲۵۳۵ ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۹ 7 خاک به بیرون» نشود. اگر تغییر شیب در بالای دیوار» بیش از ۴۵ درجه باشد.ء گوشه تلقی می‌شود. - در سطح نمای دیوارهای بدون نماء به منظور محافظت از زئوسنتتیک در مقابل اشعه مضر - میزان مجاز تغییر مکان جانبی نمای دیوار پس از پایان عملیات اجرایی در دیوارهای بدون نما که با شمشه ۲ متری اندازه‌گیری می‌شود. در جدول ۱۶-۲۲ ارائه شده است. جدول ۱۶-۲۲ میزان مجاز تغییر مکان جانبی نما امتداد افقی (با شمشه ۳ متری) ) | ۳۴ 1 ده واه هه هه هه هه ۳ ده ده 00 00 و ون رات 0 000 6و : س ۹ ّ 6۹ 8 ی ۳ مر ک زر ۳ هه هه 2 5 ه ۵5 2 هه دایتعا : کر 6 1 0 ۴ شکل ۲۰-۲۲ مراحل اجرای دیوار خاک مسلح بدون نما -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۰ ۳-۹-۲۲ دیوارهای خاک مسلح با تسمه‌های فلزی در این نوع دیوارهاء از تسمه‌های فلزی به جای ژئوسنتتیک‌هاء استفاده می‌شود. با وجود آنکه تسمه- های فلزی از خانواده ژئوسنتتیک‌ها محسوب نمی‌شود. بدلیل تشابه عملکرد و نحوه اجراء به مواردی در رابطه با آن‌ها نیز اشاره شده است. تسمه‌های فلزی بر حسب موردء آجدار فولادی گالوانیزه با روکش قیر یا اپوکسی است. در اینجا نیز عامل اصلی در خاک مسلح, اصطکاک بین خاک و تسمه‌هاست. خاک به وسیلهٌ اصطکاک. نیروهای وارده را به تسمه‌ها منتقل می‌کند و تسمه‌ها تحت کشش قرارمی گیرند. به این ترتیب خاک در جهاتی که تسمه‌ها قرارگرفته‌اند» دارای چسبندگی می‌شود که میزان آن با مقاومت کششی تسمه‌ها نسبت مستقیم دارد. لذا خاک مورد استفاده باید دارای اصطکاک داخلی مناسبی بوده و از نوع مصالح دانه‌ای غیر چسبنده و زهکش انتخاب شود. استفاده از خاک‌های چسبنده ریزدانه یا خاک‌های جاذب آب» منجر به ایحاد فشار آب حفره‌ای در حین بارگذاری شده و موجب کاهش مقاومت خاک می‌شود. در یک سازه خاک مسلح, لازم است که در نمای خارجی آن پوسته‌ای جهت جلوگیری از ریزش خاک بین تسمه‌ها پیش‌بینی شود. به این پوسته می‌توان شکل‌های مناسبی داد. ۱-۳-۹-۳ عمر مفید سازه مدت استفاده سازه خاک مسلحء بستگی به دوام تسمه‌های کششی در تماس با خاک و آب و تأثیر ناشی از فعل و انفعالات شیمیایی و بیولوژیکی دارد. در حالت استفاده از تسمه‌های فلزی, این دوام اساساً تابع نوع و شدت پدیده‌های خوردگی و زنگ‌زدگی فلز است. لذاء باید در طراحی سازه‌های خاک مسلح با تسمه‌های فلزی» اضافه ضخامت مناسب به منظور رفع اثر زنگ‌زدگی و خوردگی در نظر گرفته می‌شود. زمان استفاده یا عمر مفید حداقل را باید از زمان استفاده احتمالی که به مراتب طولانی‌تر است» تمییز داد تا طراحی به لحاظ اقتصادی قابل توجیه باشد. لذا طراح باید اندازه‌دهی اجرای تشکیل دهندهٌ سازه خاک مسلح را طوری انجام دهد که با عمر مفید سازه که یکی از داده‌های طراحی است. مطابقت -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۵۹۱ ۲-۳-۹-۲ مشخصات فنی اجزای تشکیل دهنده مصرف خاک‌های زراعتی» پسمانده‌های صنعتی و ضایعات و خاک‌های آوار در خاک مسلح مجاز نیست. مصالح خاکریز باید از نظر ژئوتکنیکی» شیمیایی و زهکشی» شرایط زیر را دارا باشد. - زاویه اصطکاک داخلی مصالح اشباع شده (در شرایط آزمایش سریع) نباید از ۲۵ درجه کمتر - ابعاد درشت‌ترین دانه‌های تشکیل دهنده مصالح نباید از ۱۰۰ میلیمتر تحاوز کند. - حداکثر مجاز درصد وزنی دانه‌های ریزتر از ۰/۰۷۵ میلیمتر (الک شماره ۲۰۰) درمصالح خاکریز ۵ است. در مورد خاک‌هایی که بیش از ۸۱۵ دانه‌های ریزتر از الک ۲۰۰ دارند از قبیل مصالح حاصل از شکستن سنگ کوهی یا مخلوط رودخانه‌ای شکسته» باید طبق نظر دستگاه نظارت اقدام شود. - در حالت مصالح حساس در مقابل رطوبت, لازم است که میزان رطوبت خاک به ۱۵ درصد محدود شود. - استفاده از مارن» شیلء رس و گچ و اصولاًمصالح جذب کننده آبء مجاز نیست. ضوابط شیمیایی و الکتروشسیمیایی: - میزان حداکثر ون (۲1) برای بناهای واقع در خشکی, ۲۰۰ میلیگرم در هر کیلوگرم مصالح و در مورد بناهای داخل آب شیرین» ۱۰۰ میلیگرم در هر کیلوگرم است. میزان حداکثر بون (50(4) نیز به ترتیب ۱۰۰۰ و ۵۰۰ میلیگرم در هر کیلوگرم می‌باشد. - میزان ۳11 خاک اندازه گرفته شده در مخلوط آب - خاک باید بین ۵ تا ۱۰ باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۳۲ توده خاک مسلح نباید از آب اشباع شود و حالت یک سد را به خود بگیرد. چون پوسته غیر قابل نفوذ نیست لذا جنس خاکریز باید بتواند از اشباع آب» جلوگیری کند و خاصیت زهکشی داشته باشد. معمولاً مصالح دانه‌ای مصرفی در خاک مسلح باید به عنوان زهکش عمل کند و آب در آن جمع نشود. ولی اگر خاصی را برای زهکشی آن به کار برد. آنچه که معمولاً انجام می‌شود این است که بین توده مسلح و زمین طبیعی یعنی در پشت و زیر دیوار از یک لایه ۵۰ سانتیمتری تا یک متری مصالح درشت‌دانه زهکشی برای تخلیه آب استفاده می‌کنند. ب- تسمه‌ها (جوشن‌ها) - مقاومت کششی مناسب و کافی و گسیختگی از نوع غیر شکننده. - تغییر شکل پذیری (در حدود چند درصد) تحت اثر بارهای متداول. - اصطکاک نسبتاً قابل ملاحظه با مصالح خاکریز. - انعطاف‌پذیری کافی تا حدی که مانع تغییر شکل پذیری مجموعه "خاک مسلح " نباشد. -‏ طول عمر کافی. - اقتصادی بودن. در شرایط فعلی, مناسب‌ترین فلز که تمامی مشخصات فوق را دارد, فولاد گالوانیزه است. برای سازه‌های دریایی یا در مجاورت دریا از فولاد غیر گالوانیزه استفاده می‌شود. تسمه‌ها معمولاً نوارهایی به ضخامت چند میلیمتر و عرض چند سانتیمتر می‌باشند. در سطح این تسمه‌هاء برآمدگی‌هایی به شکل آج نیز برای افزایش اصطکاک در نظر گرفته شده است. مشخصات دقیق تسمه‌ها شامل نوع فولاده طول و عرض و ضخامت آن تابع نوع و موقعیت بنای مورد نظر است که برای هر طرح در مشخصات فنی خصوصی قید شده و یا توسط دستگاه نظارت تعیین می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳ // این نوع پوسته استفاده می‌شود. پوسته‌های بتنی نیز از نظر مشخصات فنیء مشابه قطعات پیش‌ساخته به مهره می‌شوند و از همان نوع فلز جوشن می‌باشند در قطعات بتن ریشه گرفته است. تعداد این زبانه‌ها برای قطعات حداقل چهار است. میله‌های عمودی اتصال بین قطعات را تأمین می‌کند و امکان تغییر شکل پذیری افقی را نیز فراهم می‌کند. درزگیرهای افقی قابل تراکم از نوع لاستیک فشرده بین قطعات قرار داده می‌شود تا تغییر شکا پذیری قائم پوسته میسر باشد. ۳-۳-۹-۳ تهیه مصالح و لوازم و انبار کردن آن در کارگاه معمولاً این قطعات بر اساس دستورالعمل‌های اجرایی مندرج در مشخصات فنی خصوصی و در کارگاه ساخته می‌شود یا اینکه به صورت قطعات پیش‌ساخته و آماده» تحویل کارگاه می‌شود. برای انبار کردن این قطعات لازم است محل مناسبی که مساحت کافی داشته و دسترسی به آن ماسه نرم روی این سطح ریخته شود. معمولاً می‌توان پنج قطعه پیش‌ساخته را بر روی هم انبار کرد. فقط در صورتی که ساخت قطعات در کارگاه انجام شود. لازم است برای جابه‌جایی قطعات یک روزه بتنی» انبار از محل ساخت فاصله چندانی نداشته باشد. در هنگام بلند نمودن قطعات بتنی پیش‌ساخته باید از چهار زبانه درگیر در بتن استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۵۴ // ب- تسمه‌ها تسمه‌های فلزی معمولاً در دسته‌های ۵۰تایی به کارگاه وارد می‌شوند. تخلیه آنها احتیاج به جرثقیل کوچک یا لودر دارد. محل انبار تسمه‌ها باید دور از آمد و شد کارگاهی باشد. طول» نوع» ضخامت و عرض تسمه‌ها در مشخصات خصوصی داده می‌شود. ج- لوازم دیگر این لوازم عبارتند از پیچ و مهره‌هاء درزگیرهاء قلایهای نصب. زبانه‌های تسمه‌گیر و غیره که همگی باید در آنبار بسته و سرپوشیده محفوظ کارگاه نگهداری شوند. ۴-۳-۹-۲ روش اجرا ساختمان یک توده خاک مسلح در مراحل پی‌درپی صورت می‌گیرد. هر مرحله شامل کار گذاردن یک همواره از طرف داخل یعنی طرف خاکریزی صورت می‌گیرد و بدین سبب هیچ گاه نیازی به چوب بست نیست. ماشین‌آلات لازم برای اجرای خاک مسلح همان وسایلی است که در اجرای عملیات خاکریزی به کار برده می‌شود. تنها یک دستگاه بالابر سبک (۲ تا ۵ تن) برای حرکت دادن و جاگذاری قطعات بتنی در مواردی که شرایط فنی و ایمنی ایجاب کند می‌توان دیوارها را به صورت چند مرحله‌ای یا با فاصله زمانی اجرا کرد. شرایط و نحوه اجرا تابع نوع و موقعیت بنا است که در مشخصات فنی خصوصی قید شده سر جا نگه داشتن و تأمین پایداری اولین ردیف قطعات پوسته فلزی یا قطعات پیش‌ساخته بتنی در موقع خاکریزی پشت آنهاء به وسیله چوب‌بست‌های موقتی که در طرف خارج دیوار قرار می‌دهند تأمین می‌شود. این پشت‌بندها در موقع خاکریزی جلوی دیوار برداشته می‌شوند. در زیر قطعات بتنی پوسته و به منظور تأمین تراز افقی, باید به ارتفاع حداقل ۱۵ سانتیمتر و عرض ۵ سانتیمتر بتن‌ریزی شود و عیار بتن ۱۵۰ کیلوگرم سیمان در متر مکعب باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸۵ // یکدیگر جلوگیری شود. این کار به کمک گوه‌های چوبی سخت که در درزهای سه ردیف آخری که پشت آزها خاکریزی شده قرار داده می‌شودء صورت می‌گیرد. در دیوارهایی که پوسته آن‌ها بتنی است جلوگیری از پس و پیش قرار گرفتن قطعات پوسته نسبت به قطعات قبلی به وسیله گیره عمل می‌شود. است به طور صحیح اجرا شود. تسمه‌ها را باید عمود به سطح نما و از پهنا به طور افقی روی لایه خاکریز که قبلاً انجام گرفته قرار داد. این تسمه‌ها را به وسیله پیچ و مهره مقاوم که حتماً باید از همان فلز تسمه وصل شده فاصله موجود باشد. نیروی وارد بر پیچ نباید زیاد باشد. ارتفاع هر لایه خاکریزی برابر فاصله عمودی دو ردیف جوشن در حالت پوسته فلزی» و نصف آن در حال پوسته بتنی است. پخش و تسطیح لایه‌ها باید به موازات نمای ساختمان صورت گیرد تا رانش ناشی از حرکت ماشین‌آلات مستقیماً به ردیف‌های آخری پوسته که خاکریز در پشت آنها صورت می‌گیرد وارد لازم است از عبور کامیون‌ها در فاصله کمتر از ۲ متری پوسته اجتناب شود تا از جابه‌جا شدن پوسته‌هایی که هنوز پشت آنها کاملا خاکریزی و کوبیده نشده» جلوگیری به عمل آید. در مورد کاربرد ماشین‌آلات زنجیردار باید مطلقاً از تماس مستقیم زنجیر با جوشنها اجتناب کرد. خودرو باید حتما روی لایه خاکی که در جلوی خود پخش می‌کند حرکت کند. به منظور اجتناب از تغییر مکان قطعات پوسته» غلتک‌های سنگین نباید به هنگام عبور از فاصله یک متری به پوسته نما نزدیکتر شوند. متراکم کردن خاک در نزدیکی نما باید به وسیله وسایل سبک لرزنده صورت گیرد. عمل تراکم باید همواره به موازات پوسته و از داخل به طرف پوسته صورت گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- // ۶۵۶ ۵-۳-۹-۲ آزمایش‌های کنترل کیفیت برای کنترل مصالح مصرفی و کارهای انجام شده نوع و تعداد آزمایش‌های زیر تعیین شده است. مصالح قرضه منتخب برای خاک مصرفی در سازه» قبل از شروع عملیات باید مورد آزمایش قرار گیرد تا کیفیت آن به شرح بند ۲-۳-۹-۲۲ از نظر دانه‌بندی و میزان یون‌های سولفات و کلر قابل حل در آب در جریان پیشرفت کار از مصالحی که در سازه خاکریز مسلح استفاده می‌شود برای هر ۱۵۰۰ متر مکعب یک آزمایش دانه‌بندی باید انجام شود. تعیین یون‌های کلر و سولفات موجود در خاک نیز باید متناوباً و به تشخیص دستگاه نظارت کنترل شود. به ازای هر ۵۰ متر طول سازه در هر لایه و در صورتی که عرض خاکریز زیاد باشد در هر ۵۰۰ متر مربع» یک آزمایش تعیین وزن مخصوص محلی انجام شود. آزمایش تراکم آزمایشگاهی در صورت یکنواخت بودن جنس خاک هر ۵۰۰ متر طول یک بار صورت می‌گیرد و چنانچه کیفیت خاک تغییر کند آزمایش تراکم به تناسب و تعداد بیشتری به عمل آید. در صورتی که دستگاه نظارت انجام آزمایش‌های دیگری را علاوه بر آزمایش‌های فوق» ضروری تشخیص دهد. باید نسبت به اجرای آنها اقدام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۵۷ // ۱۰-۲۲ آب بندها! و در برخی موارد. بخارات مورد استفاده قرار می‌گیرند. عبارتند از: ژئوممبرین‌هاء زکمپوزیت‌های سس نا ۰ ۶ ۰ ۰ ۲ مد :0 س زئوتکستایلی» ئوکمپوزیت‌های رسی و ژئوتکستایل‌های اشباع شده با قیر (در محل). آب‌بندی در پروژه‌های راه‌سازی با مقاصد زیر انجام می‌شود: 9 آب‌بندی و کنترل رطوبت در بستر راه و روسازی‌ها - حفظ رطوبت مناسب برای مصالحی از قبیل ماسه بادی با رس (جنانجه در راه‌ها با آهمیت - آب‌بندی در تونل‌ها - آب‌بندی در کانال‌های زهکشی - آب‌بندی و حفاظت سطح برم‌ها - آب‌بندی دیوارهای خاک مسلح با تسمه‌های فلزی و ... 4 ۱۹-۱۰-۴۲ ژئوممبرین‌ها نفوذپذیری ژئوممبرین‌ها در مقابل رطوبت» کمتر از رس متراکم بوده و برخی از انواع آنهاء دارای به منظور جلوگیری از بروز نشت در ژئوممبرین‌هاء اعمال دقت کافی در طراحی, آزمایشات. ۰ ی ۹ ۰.۰ ۰ ۰ ۰ ۸ ۰.۰ ۳ .۰ ۰ ۰ 1۵ ۱۰۱0۵۵1۳۵ (ما06)) 11۳۵۲۵ بدا 0000۵1۳۵110 .2 ۸ ک 3. 0۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸۸ // ۲-۱۰-۲۲ ژئوکمپوزیت‌ها این محصولات که در پروژه‌های راه‌سازی به منظور کنترل رطوبت در بستر راه و روسازی به کار می‌روند. معمولاً از یک یا دو لایه ژئوتکستایل که با یک یا دو لایه ژئوسنتتیک از جنس پلی الفین- ها آب‌بندی شده است. تشکیل می‌شوند. ۹ ۳-۱۰-۲۲ ژئوکمپوزیت‌های رسی این ژئوسنتتیک‌ها از یک لایه خاک بنتونیت خشک که بین دو لایه ژئوتکستایل یا روی یک لایه زئوممبرین نگهدارنده قرار گرفته است. تشکیل می‌شود. لایه بنتونیت در زمان جذب آبء به ۹ ۴-۱۰-۲۲ ژئوتکستایل اشباع شده با قیر (در محل) زئوتکستایل‌های بافته نشده که پس از پهن کردن» با انواع قیر (از جمله قیر خالص, قیر امولسیونی» قیر پلیمری و قیر الاستیکی) اشباع می‌شوندء به منظور آب‌بندی به کار می‌روند. وزن واحد سطح این ژئوتکستایل‌هاء معمولاً بین ۲۰۰ الی ۴۰۰ گرم بر متر مربع می‌باشد. از انواع سنگین- تر برای ایزولاسیون در برابر گاز, استفاده می‌شود. ۵-۱۰-۲۲ ملاحظات اجرا با توجه به اهمیت بالای نصب صحیح آب‌بندهاء مراحل اجرا باید با توجه به توصیه‌های آماده‌سازی بستر یا سطح نصب: سطح بستر باید متراکم شده و عاری از هرگونه برجستگی. تیزگوشه‌گی یا مصالح اضافی بوده و بگونه‌ای صاف و آماده شود که حداقل فشارهای متمرکز و نقطه‌ای به زئوسنتتیک. وارد شود. بزرگترین اندازه مصالح در سطح بسترء نباید از ۱۳ میلیمترء بزرگتر باشد. برای افزایش مقاومت ژئوممبرین‌ها در مقابل سوراخ‌شدگی, استفاده از یک لایه ژئوتکستایل -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۵۹ // در سمتی که با مصالح زیان‌آور در تماس است. توصیه می‌شود. قبل از نصب ژئوسنتتیک» بستر یا سطح نصب باید توسط مهندس ناظرء بازدید و تایید شود. درزگیری در محل: نحوه درزگیری به نوع ژئوسنتتیک بستگی دارد. روش همپوشانی در زئوکمپوزیت‌های ژئوتکستایلی یا رسی» متداول است. در ژئوممبرین‌ها از روش‌های حرارتی یا توجه به شرایط محیطی و سازه‌های مجاور: جزئیات اجرایی در رابطه با شرایط محیطی و تاثیر سازه‌های اطراف, بسته به نوع ژئوسنتتیک مصرفی و شرایط پروژه باید در نقشه‌ها و مشخصات فنی بطور کلیء نقشه‌ها و مشخصات فنی پروژه‌های آب‌بندی» باید شامل موارد زیر باشد: - حداقل مشخصات فنی مورد نیاز زئوسنتتیک - روش حمل و انبار - نحوه آماده‌سازی بستر و روش نصب - نحوه کنترل و اطمینان از کیفیت (-)0) و 0( ۸)) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶۰ // -------- صفحهٔ بعد -------- تونل -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل (/۹۳/۵ ۶۶۳ ۱-۲۳ کلیات ۹ ۱-۱-۲۳ حدود عملیات این عملیات شامل تأمین نیروی انسانی» مصالح» تجهیزات و ماشین‌آلات برای حفاری تونلء بارگیری و حمل مصالح حاصل از حفاری» رفتارسنجی با ابزار دقیق جهت اندازه‌گیری تغییر شکلها و تنشهاء رعایت مقررات ویژه و اتخاذ تدابیر و اقدامات ایمنی در حین اجرای کارء تأمین سیستمهای تهویه, روشنایی و نصب تلفنهای کارگاهی, طراحی و اجرای سازه‌های تخلیه آب و زهکشی آبهای نفوذی و زیرزمینی داخل تونل» پایدارسازی و حفاظت و تقویت نیمرخ تونل از طریق تهیه و نصبء سنگ‌مهاریها» پیچ‌سنگها قابهای پروفیل فولادی و اجرای بتن‌پاشی» بهسازی توده سنگ پیرامون تونل از طریق حفر چالهای تزریق» و چالهای زهکشی و کاهش فشارء اجرای پوششهای ثابت دائمی, و سایر عملیات تکمیلی ۹ ۲-۱-۲۳ پیاده کردن تونل دستگاه نظارت اطلاعات لازم را جهت تعیین محور و نقاط ثابت واقع در طول خط به پیمانکار ارائه خواهد نمود. پیمانکار موظف است نسبت به احیای مسر اقدام و صحت این اطلاعات را کنترل و بررسی کند و جهت جلوگیری از بروز هرگونه خطای محور در حین اجراء مبادرت به مثلث‌بندی نماید. صورتمجلس تحویل و صحت کلیه ارقام و اطلاعات لازم تهیه و به امضای پیمانکار خواهد رسید. پیاده کردن محور تونل, ترازیابی و سایر کارهای داخل تونل بایستی توسط پیمانکار انجام شود. پیمانکار مکلف است مسیر را به هزینه خود میخکوبی نموده و اشتباهات احتمالی را اصلاح نماید. به منظور تسهیل در امر کنترل مسیرء ترازیابی و سایر عملیات اجرایی» نقاط ثابتی در هر ۵۰ (پنجاه) متر در خطوط مستقیم و در هر بیست متر در قوسها توسط پیمانکار نصب خواهد شد. |. ۸۵۵۳ [1 2. 100 [1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶۴ /۳ث مشسخصات فنی عمومی واه پیمانکار باید طبق نظر دستگاه نظارت» گزارشات نقشه‌برداری انجام شده را تهیه و به مشاور تسلیم نماید. ۹ ۲-۱-۲۳ مسئولیت پیمانکار پیمانکار باید قبل از شروع حفاری تونل» تصویب دستگاه نظارت را در مورد نحوه اجرا و جزئیات عملیات تونلسازی,» نوع تجهیزات و ماشین‌آلات. برنامهٌ اقدامات ایمنی و مقررات ویژه را که باید در حین کار رعایت شود اخذ نماید. تصویب دستگاه نظارت در مورد روشهای پیشنهادی و برنامه کارها به هیچ وجه مسئولیت محض و قطعی پیمانکار را در اجرای صحیح و مطمئن عملیات تونلسازی نقض نخواهد نمود. ۲-۱-۲۳ نیمرخ تونل مقطع تونل به طور کلی به طریقی که در نقشه‌ها نشان داده شده ساخته خواهد شد. مع‌هذا دستگاه نظارت ممکن است تشخیص دهد که مقطع مذکور به علت شرایط موضعی و محلی در همه جا قابل استفاده نباشد. در این موارد قسمتی از تونل مورد نظر می‌تواند به طریق نیمرخ اصلاح شده‌ای که توسط دستگاه نظارت به پیمانکار ابلاغ می‌شود آجرا گردد. ۹ ۵-۱-۲۳ تغییر شکل و تنش عملیاتی که برای ابزاربندی و اندازه‌گیری تغییر شکلها و تنشها در تونل باید انجام گیرد شامل تأمین نیروی انسانی» مصالح» تجهیزات و انجام کارهای لازم برای آماده‌سازی» تهیه نصب و رفتارسنجی مورد نیاز مطابق نقشه‌ها و تأیید دستگاه نظارت است. پیمانکار باید به هزینه خود با وسایل و به طریقی که به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشدء حرکت دیوارهاء طاق و کف تونل را از زمان خاکبرداری تا تکمیل پوشش دائمی با استفاده از انبساط‌سنحهاء تنش‌سنحهاء تنجش‌سنجها و امکانات نقشه‌برداری با دقت اندازه‌گیری نموده و ثبت نماید. اندازه‌گیری تغییر شکل در سطح تونل باید در فواصل کوتاه انجام شود تا اطمینان حاصل گردد که پروفیل حفاری شده به نحو صحیح روی تکیه‌گاه اولیه قرار داشته و خطر ریزش وجود ندارد. همچنین دستگاه نظارت -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۶۶۵ ممکن است از پیمانکار بخواهد که بعضی از اندازه‌گیریها را تا بعد از اجرای پوشش دائمی ادامه دهد. مشخصات و نوع عملیات اندازه‌گیریها در نقشه‌های اجرایی نشان داده شده است. پیمانکار در موقع ارائه به طور کلی موارد زیر باید از طرف پیمانکار رعایت گردد: ۱-۵-۱-۳ پیمانکار باید با انتخاب نوع مناسب دستگاههای اندازه‌گیری» موّْثر بودن حایل‌بندی پوشش موقت را مورد تأیید قرار داده و از پایداری آن اطمینان حاصل نماید. ۲-۵-۱-۳ اندازه گیریها باید تأثیر عملیات اجرایی را روی پوشش موقت مشخص نموده تا در صورت لزوم نسبت به طرح و اجرای تقویتهای لازم اقدام شود. ۲-۵-۱-۳ ۴-۵-۱-۳ ۵-۵-۱-۳ امکان قرائت و تفسیر فوری هرگونه تغییرات را فراهم نماید تا از یک طرف آهنگ طبیعی عملیات اجرایی قطع نشود و از طرف دیگر امکان دخالت سریع فراهم گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۵-۱-۳ نتایج اندازه‌گیری باید باعث بالا رفتن ایمنی تونل در زمان بهره‌برداری و جلوگیری از ریزش جداره ان در زمان اجرا شود. ۷-۵-۱-۳ اندازه‌گیری همگرایی از جمله اندازه‌گیریهای زیادی است که در تونل انجام می‌گیرد. این اندازه‌گیری وسیله‌ای موْئثر برای کنترل رفتار تونل تلقی می‌شود. فاصله اندازه‌گیری همگرایی از ۲۵ آلی ۱۰۰ متر بر حسب جنس زمین قابل تغییر می‌باشد. اگر به مشکلی موضعی برخورد شود در صورت لزوم از دستگاههای کشش سنج و9 فشارسنج که در حایل‌بندی 9 پوشش تونل نصب می‌شود استفاده خواهد شد. اندازه‌گیریها در ابتدای کار حداقل روزانه و بعداً هفتگی, و تدریجاً با تواتر و دوره زمانی بیشتر ۸-۵-۱-۳ اندازه‌گیریهای همگرایی در اوایل کار و نزدیک ورودی و خروجی تونل انجام می‌شوند تا تغییر شکل مقطع را در طول زمان نشان دهند. کلیه تغییرات ناشی از دوری از جبهه کار» خزش زمین و واکنش حایل‌بندی به وسیله این اندازه گیریها باید مشخص گردد. ۹-۵-۱-۳ آزمایشهای همگرایی, جابه‌جایی نسبی دو نقطه روی دیوارهای تونل را تعیین می‌کند. جابه‌جایی مطلق دیواره تونل به وسیله دستگاههای نقشه‌برداری انجام گیرد. ۱۰-۵-۱۳ فشار وارد بر پوشش تونل را ید وسیله جکهای تحت (فشارسنج) اندازه‌گیری می‌کنند. جاگذاری دستگاه احتیاج به دقت زیاد دارد. باید مطمئن شد که تماس کامل بین بدنه تونل و پوشش برقرار -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۶۷ ۱۱-۵-۱-۳ ۱۳-۵-۱۳ پس از اتمام پروژه باید اندازه‌گیریها در تونل توسط کارفرما ادامه یافته و علاوه بر آن اندازه‌گیری از طریق نقشه‌برداری و عکاسی از نیمرخها نیز انجام گیرد. ۱۳-۵-۱-۳ در صورت نیاز» حایل‌بندی و پوشش موقت تقویت و چنانچه تغییر روش اجرا و ساخت لازم باشد اعمال گردد. ۱۳-۵-۱-۳ با بررسی اندازه‌گیریهاء رفتار واقعی زمین با فرضیاتی که محاسبات بر مبنای آن انجام گرفته مقایسه شود. ۱۵-۵-۱-۳ در صورت لزوم تأثیر عملیات اجرایی بر محیط اطراف سازه‌های جنبی بررسی شده و اقدامات احتیاطی بر حسب نیاز در نظر گرفته می‌شود. ۹ ۱-۲-۲۳ مقررات ایمنی و بهداشت اجرای عملیات تونلسازی در هنگام شب و روزهای تعطیل با موافقت قبلی دستگاه نظارت بلامانع است. برنامه کار باید قبلاً به دستگاه نظارت تسلیم شود. -------- صفحهٔ بعد -------- کلیه کارکنان داخل تونل باید به وسیله کلاه‌خودهای حفاظتی, لباس» ماسک, عینک. چکمه و آنچه که برای اجرای عملیات در مطمئن‌ترین شرایط لازم است,حفاظت شوند. کلیه مقررات رسمی در این پیمانکار موظف است مقررات ایمنی و اضطراری مناسبی جهت جلوگیری از آتش‌سوزی» گاز و برق گرفتگی وضع نموده و تعدادی برانکارد و جعبه کمکهای اولیه در هر مدخل تونل همراه با وسایل نجات و به طور کلی برای هر بخش از کار تهیه نماید. جعبه کمکهای اولیه باید به وضوح علامت‌گذاری شده و نام اشخاص مسئول و آموزش دیده نیز باید ذکر شود. یک دستگاه آمبولانس باید همیشه در محل کارگاه حاضر باشد و امکانات لازم نیز چهت شستشوی افراد و آب سرد و گرم کافی و صابون مورد نیاز کارگران تأمین شود. لباسهای حفاظتی و متناسب با فصول سال برای کارگران الزامی است. رعایت کلیه ضوابط ایمنی بر حسب مورد؛ و به شرح فصل بیست و چهارم این مشخصات شامل دستورالعمل‌های ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در کارهای راهسازی در جریان عملیات تونلسازی توسط ۲-۲-۲۳ روشنایی موقت پیمانکار باید یک سیستم روشنایی موقتی را در مدت ساختمان تونل و تا زمانی که سیستم روشنایی دائمی بکار می‌افتد. در تونل تأمین نماید. سیستم روشنایی موقت باید نور کافی جهت بازدید و اجرای عملیات را تولید نماید. برای این منظور یک نیروی برق دو مداری و برق اضطراری لازم می‌باشد. به عمل آورد. ولتاز سیستم نباید از ۶۰ ولت تجاوز نماید. سیمکشی برق در موقع آماده کردن خرجها باید از سطح تونل برداشته شود و محوطه‌های خارج و داخل تونل بایستی به حد کافی روشن شود. محوطه بیرونی کارگاه در صورت نیاز به کار در موقع شب نیز باید به وسیله نورافکنهای قوی و کافی روشن شود. علاوه بر کلیات فوق موارد زیر باید توسط پیمانکار رعایت شود. الف: تمام علائم هشدار دهنده باید دائماً در روشنایی باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل ۳/0 ۶۶۹ ب: ‏ از لامپهای مخصوص برای روشنایی استفاده شود. پ: در محلهایی که امکان نفوذ آب وجود دارد باید از لامپهای دارای محافظ برای جلوگیری از نفوذذ آب استفاده شود. ت: ‏ لامپها به طور مرتب از گرد و غبار پاک شود. ث: لامپها در محلهایی نصب شوند که احتمال برخورد افراد و ماشین‌آلات به آنها وجود نداشته باشد. ۹ ۲-۲-۲۳ تهویه موقت ۱-۳-۲-۳ کلیات هوای کافی در محل کار باعث سلامت, قدرت و توانایی و نهایتاً سرعت در پیشرفت عملیات می‌گردد. اگر مقدار اکسیژن هوا از ۲۱ درصد به کمتر از ۲۰ درصد کاهش یابد» سردرد و سستی ظاهر می‌شود و توقف طولانی در هوایی که کمتر از ۱۷ درصد اکسیژن دارد منجر به بی‌هوشی می‌شود. به طور کلی سرعت وزش هوا در داخل تونل ۱۵ متر در دقیقه و حجم هوای لازم برای هر نفر ۶ متر مکعب می‌باشد و اگر از ماشینهای دیزلی در داخل تونل استفاده شود به ازای هر اسب بخار قدرت موتورء دو متر مکعب در دقیقه باید هوا اضافه شود. مقدار هوای مورد نیاز به عوامل مختلفی بستگی دارد که موارد زیر از آن جمله‌اند: الف: تعداد افرادی که در هر بخش از تونل مشغول کار می‌باشند. ب: ‏ ماشین‌آلاتی که در محلهای مختلف تونل مشغول به کار می‌باشند. پ: ‏ مقدار و نوع مواد منفجره‌ای که مصرف می‌شود. ت: میزان توانایی ذخیره گاز در سنگها و همچنین توانایی آنها برای تولیدکردن گازهای سمی. ۲-۳-۲-۳ روشهای تهویه موقت تهویه موقت به سه روش می‌تواند صورت گیرد که باید قبل از شروع عملیات حفاری تونل به تصویب دستگاه نظارت برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷ ۳/0 مشخصات فنی عمومی راه الف: دمیدن هوا هوأی تازه را بی‌وقفه وارد جبهه کار می‌کند و هوای استفاده شده را از تمام مقاطع و در طول مسیر تونل به خارج هدایت می‌کند. در هنگام عقب راندن» هوای مخلوط شده با گازهای مضر و خاک در تمام مقطع تونل پخش می‌شود و کم‌کم به سمت دهانه عقب‌نشینی می‌کندء بدین ترتیب زمان زیادی می‌گذرد تا هوای درون تونل کاملاپاک شود. ب: مکش هوا هوای مصرف شده توسط تجهیزات مکش بدون وقفه از محل کار مکیده می‌شود. در حالی که از مسیر تونل هوای تازه به داخل واردء و جایگزین هوای مکیده می‌شود. در این جریان» توده‌های گرد و غبار و ذرات حاصله از انفجار دیگر وارد بخشهای تحتانی تونل نمی‌شود ولی در مقابل هوای به وسیله دمیدن هوای تازه در دل کار محل کار را تهویه می‌کنند در حالی که همزمان جبهه‌های کاری که در عقب قرار دارند با مکش تهویه می‌شوند. این نوع تهویه موقت برای تونلهای طولانی توصیه می‌گردد که متضمن هر دو مزیت هوا دادن و تخلیه هوا با هم است. پیمانکار می‌تواند جهت کمک به امر تهویه موقت چاههای " عمودی حفر نماید. تعداده محل و ابعاد این جاهها بایستی با نظر دستگاه نظارت به نحوی انتخاب گردد که پس از اجرا مورد استفاده تهویه ۲-۲-۲-۳ غلظت مجاز گازها در داخل تونل در صورتی که در محدوده‌ای از طول تونل امکان تصاعد گازهای سمی با مشابه وجود داشته باشد. سیستم تهویه باید این گازها را تخلیه نماید. 11 .| -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل ۹۳/۵/۱ ۶۹ میزان گازهای سمی در تونل بایستی به طور مرتب اندازه‌گیری شده و به هنگام طراحی تجهیزات تونل احتمال وجود گازهای سمی و منفجر شونده در نظر گرفته شود تا در صورت وجود این گونه گازها ظرفیت تهویه افزایش یابد. به طور کلی سیستم تهویه باید قادر باشد که دود ناشی از انفجار» دودهای اگزوز مربوط به موتورهای داخلی و گازهای مضره از سنگهای اطراف را خارج و هوای تازه جهت افراد و ماشین‌آلاتی که در تونل کار می‌کنند تأمین نماید. در کلیه قسمتهای تونل, هوایی که توسط افراد استنشاق می‌شود به طور مطلق هیچ گاه نباید حاوی کمتر از ۱۷ درصد اکسیژن بوده و مقدار آلودگی از قبیل گازهاء بخارها و گرد و خاک با توجه به اثرات زمان» درجه حرارت. رطوبت و اثرات ترکیبی چند نوع آلودگی بیش از اندازه مجاز نباشد. مقدار آلودگیهای اجرای عملیات بایستی با سیستم حفاری مرطوب انجام گیرد و در غیر این صورت قبلا" باید به بی‌خطر کسب نمایدء بدون اینکه در انتخاب ارقام حداقل که از طرف مقامات واجد صلاحیت و یا با راهنمایی دستگاه نظارت تعیین می‌گردد خللی وارد شود. هوایی که توسط افراد در کلیه قسمتهای تونل استنشاق می‌شود نباید بیش از ۵ قسمت در هر میلیون حاوی دی اکسید ازت (:۲10) برای مدت بیش از ۰ دقیقه بعد از هر انفجار» ۲۰ قسمت در هر میلیون اکسید ازت (۲10) به عنوان حداکثر مطلق, ۱۰۰ قسمت در هر میلیون اکسید کربن به عنوان حداکثر مطلق, ۵۰۰۰ قسمت در میلیون گاز کربنیک به -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۲۳۲ غلظت مجاز گازها و ذرات معلق منو اکسید کربن 0-) ۰ قسمت حجمی در میلیون منو اکسید ازت ۱ ۵ قسمت ححمی در میلیون دی اکسید ازت «[] ۳ قسمت حجمی در میلیون کوارتز قابل تنفس ۱ میلیگرم در متر مکعب ۳-۲-۳ کنترل سیستمهای تهویه پیمانکار باید به منظور تقلیل هرچه بیشتر اثرات ناشی از منابع تولید دود طبق دستورات دستگاه نظارت اقدام نماید. این اقدامات شامل نگهداری موْثر و صحبح واشرهای اگزوز دود مربوط به کلیه موتورهای احتراق داخلی در تونلها و پاشیدن آب روی مصالح توده شده بعد از انفجار می‌باشد. در فاصله ۳ متری نقطه خروج دود از موتورهای احتراق داخلی مقدار تراکم دود متجاوز از ۵ قسمت در میلیون دودهای اسیدی, ۱۰۰ قسمت در میلیون اکسید کرین و ۵۰۰۰ قسمت در میلیون گاز کربنیک در صورتی مجاز خواهد بود که کارگر یا اپراتور در داخل محوطه‌ای که تراکم دود زیاد است حضور گاز و یک وسیله ثبت نقصان اکسیژن که همگی به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشد تهیه و نگهداری نماید و یک دستگاه از آنها را نیز در اختیار دستگاه نظارت جهت بکارگیری در محل مناسب قرار دهد. پیمانکار باید از روشن کردن هر نوع آتش در داخل تونل توسط عوامل کارگاه خودداری نماید. علاوه بر موارد مذکور پیمانکار باید در ورودی تونل یک دستگاه زنگ خطر خودکار اعلان حضور گاز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل ۳/0 ۶۳ بابت تهیه و بکارگیری وسایل اندازه‌گیری و وسایل اعلان خطر مذکور پرداخت جداگانه‌ای صورت نخواهد گرفت و هزینه مربوطه باید در قیمتهای واحد عملیات تونل منظور شود. ۳-۲-۲۳ تلفن‌های کار گاهی پیمانکار باید طبق دستور دستگاه نظارت در ورودی تونل و در صورت لزوم در قسمتهای میانی تلفنهایی تهیه نموده و به مدخل تونل و دفتر پیمانکار و دفتر نظارت مقیم متصل نماید. معمولاً باید از تلفنهای بی‌سیم استفاده شود و در صورتی که از تلفنهای کابلی استفاده گردد کابلهای تلفن باید طوری نصب شوند که با مدارات برق تداخل ننموده و در مقابل پاره شدن احتمالی حفاظت شوند. افراد مسئول پیمانکار باید قادر باشند در هر زمان که کارکنان در تونل حضور دارند ارتباط تلفنی برقرار نمایند. طرح سیستم تلفن کارگاهی باید قبل از شروع عملیات به تصویب دستگاه نظارت برسد. ۹ ۵-۲-۲۳ زهکشی پیمانکار در تمام مدت ساختمان تونل مسئول خارج کردن و تخلیه آب از داخل تونل با توجه به مشخصات زمین‌شناسی موجود و شرایط آبهای زیرزمینی و نفوذی, طبق دستورات دستگاه نظارت می‌باشد تا با تعبیه شیبهای عرضی و احداث آبراهه‌های موقت مناسب در امتداد دیواره‌های تونل, آبهای جاری با سیستمهای ثقلی و یا با پمپ به خارج منتقل شود. پیمانکار باید مدخل تونل را در مقابل ورود آب از خارجء حفاظت نماید و با پیش‌بینیهای بموقع نسبت به احداث زهکش, سد کردن و یا انحراف» جریان آب داخل تونل را کنترل و آن را به آبراهه خارج تونل ممکن است وجود آب در زمینهای اطراف تونل فشارهای اضافی به پوشش داخل تونل وارد آورد» در این صورت پیمانکار باید با راهنمایی دستگاه نظارت و پیش‌بینی زهکشهای مناسب و دفع آبها از میزان فشار آن بکاهد. در صورت وجود آب در پیشانی کار باید با چال‌زنی عمیق از فشار آب کاسته و آن را به -------- صفحهٔ بعد -------- داخل جویهایی که در طرفین تونل و وسط آن احداث گردیده هدایت نماید در غیر این صورت امکان دارد آب به داخل تونل جاری گردیده و مشکلات زیادی جهت اجرای کار فراهم شود. اغلب اوقات در حین اجرای عملیات لازم به نظر می‌رسد که برای تخلیه جریان آبهای جاری از شکافها و گسلها به خارج از تونل اقدامات اساسی انجام گیرد. جریان آبهای مزبور که عموماً از طریق ترکها جاری می‌شود باید به وسیله لوله جمع‌آوری شده و ترکها نیز به کمک ملات و افزونه‌های شیمیایی مسدود گردند. در قسمتهایی از تونل که شیب آنها امکان زهکشی آزاد را نمی‌دهد. آب بایستی به وسیلهٌ پمپ تخلیه شود. پمپ باید حداقل ۱۵۰۰ لیتر آب را در یک کیلومتر تونل در مدت یک دقیقه زهکشی نماید. طول تونل باید به قسمتهایی تقسیم شود که در هر قسمت آن یک پمپ جداگانه نصب شود. پیمانکار باید پمپ یدکی اضطراری به ظرفیت ۳۰۰۰ لیتر در دقیقه در اختیار داشته باشد تا چنانچه در هر قسمتی از تونل که زهکشی به طور آزاد انجام نمی‌شود و یا میزان تراوش آب از ظرفیت سیستم پمپ عادی تجاوز نماید و یا در صورت کار نکردن پمپهای در حال کارء مورد استفاده قرار گیرد. تجهیزات یدکی باید در تمام طول مدت اجرای کار به نحوی رضایتبخش, سرویس و نگهداری شود. پیمانکار باید در مواقع ضروری برای کاهش نفوذ آب به داخل تونل به ایجاد پرده آب‌بند که طرح آن به تأیید دستگاه نظارت رسیده باشد اقدام نماید. در مقاطع پر آب لازم است پس از هر مرحله پیشروی به منظور کاهش نفوذ آبء اقدام به تزریق شود. 4 ۳-۲۳ حفاری تونل ۱-۳-۲۳ کلیات پیمانکار باید تونل را با فرض هر نوع مصالحی که با آن در جریان حفاری مواجه می‌شود. حفاری نماید و لذا باید قبلاً از ویژگیهای کلی سنگ و خاک و سایر موادی که حفاری در آنها انجام می‌شود. اطلاع حاصل نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۶۵ ۹ ۲-۳۲-۲۳ محدوده کار حفاری تونل شامل تأمین نیروی انسانی» مصالح, تجهیزات و ماشین‌آلات برای حفاری» بارگیری, باراندازی مواد حاصل از حفاری و آماده‌سازیهای لازم برای انجام عملیات بعدی و سایر کارهای حفاظتی ۹ ۲-۲-۲۳ برنامه عملیات حفاری پیمانکار باید حداقل یک ماه قبل از شروع حفاری شرح کاملی از برنامه کار» تجهیزات. ماشین‌الات. روش اجرایی» مصالح و کارکنانی را که در نظر دارد برای اجرای حفاری تونل مورد استفاده قرار دهد جمت تصویب به دستگاه نظارت ارائه نماید. پیمانکار باید با توجه به نوع و کیفیت لایه‌های خاک و سنگ موجود در تونل مناسب‌ترین روش ساختمانی» ابزار و تجهیزات را که منطبق با مشخصات فنی این فصل باشد انتخاب نموده و مورد استفاده قرار دهد. اگر طرح پیشنهادی مورد قبول قرار نگیرد. پیمانکار باید برنامه و روش اجرایی جدیدی را ارائه کند. چنانچه کیفیت لایه‌ها در جریان پیشرفت کار تغییر کند. ممکن است روش حفاری تغییر داده شود. همچنین به منظور تکمیل عملیات بر طبق برنامه و یا به دلایل ایمنی» تغییر روش کار ممکن است ضرورت یابد. بابت این تغییرات پرداخت جداگانه و اضافی شروع عملیات حفاری منوط به تأیید روشهای اجرایی و برنامه پیشنهادی پیمانکار توسط دستگاه نظارت است» ضمن آنکه تصویب دستگاه نظارت, مسئولیت پیمانکار را در اجرای صحیح» مطمئن و ایمن 4 ۴-۳-۳ تدابیر ایمنی مسئولیت ایمنی کلیه حفاریها به عهده پیمانکار است. ضمن تأمین تمام الزامات خاص ایمنی که در فصل بیست و چهارم این مشخصات یا در مشخصات فنی خصوصی دکر گردیده است. کلیه فعالیتهای پیمانکار در جریان حفاری تونل باید با مقررات و آیین‌نامه‌های ایمنی ملی و بین‌المللی مطابقت داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- پیمانکار باید کلیه حفاریها را بازرسی نموده و هرگونه موادی را که خود با دستگاه نظارت» سست و یا ناپایدار تشخیص می‌دهند.ء در اسرع وقت پاکسازی و نسبت به پایدارسازی آزها اقدام نماید. کلیه پیچ‌سنگهای تزریق نشده باید بازرسی شود و در صورت لزوم دوباره تحت کشش قرار گیرد و دستگاه نظارت می‌تواند هرگونه فعالیتی را که برای اطمینان از پایداری حفاریها ضروری تشخیص می‌دهد از پیمانکار درخواست نماید و پیمانکار ملزم به رعایت آنها است. پیمانکار باید کلیه اقدامات لازم برای کاهش میزان کلی صدا را تا حد ۸۵ دسیبل ۸ به شرح زیر به الف: پوشش‌گذاری روی منبع تولید صدا پیمانکار باید وسایل اندازه‌گیری میزان صدا را فراهم آورد و نتایج اندازه‌گیریها را به طور منظم با هر زمان که دستگاه نظارت درخواست کند ارائه نماید. و همچنین برای کلیه کار گران و9 بازدی دکنندگان از پیمانکار باید در حفاری تونل یک سیستم روشنایی مورد تأیید را مطابق با بند ۲-۲-۲۳ تأمین نماید. پیمانکار باید کلیه راههای دسترسی به حفاریهای زیرزمینی را بازبینی و دستورات دستگاه نظارت را پیمانکار باید کلیه موارد ایمنی در مورد انبار کردن» جابه‌جا نمودن و بکارگیری مواد منفجره را مطابق دوم این مشخصات رعایت کرده و یک نسخه از آنها را در مورد حمل و نقل و انبار کردن و استفاده از مواد منفحره در دفتر کار خود در کارگاه داشته و یک نسخه را نیز در اختیار دستگاه نظارت قرار دهد. پیمانکار باید موقعیت مناسب انبار مواد ناریه را باتوجه به کلیه قوانین و مقررات ایمنی انتخاب نماید و طرح مناسب را برای این منظور به کار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل (/۳ث ۶۷ پیمانکار باید مواد منفجره را فقط در مورد ردیف کارهاء زمان و محلی که مورد تأیید دستگاه نظارت باشدء به کار ببرد. چنین تأییدی سبب سلب مسئولیت پیمانکار در رابطه با مجروح کردن» مرگ» نارضایتی افراده صدمه زدن به کارء ساختمانهاء جاده‌هاء اماکن, اشیاء حیوانات و اموال نمی‌گردد. پیمانکار قانوناً مسئول هرگونه حوادث احتمالی ناشی از عملیات آتشکاری است و کارفرما بابت هرگونه غرامت و ادعایی که ناشی از عدم رعایت موارد ایمنی باشدء مسئولیتی ندارد. اگر دستگاه نظارت احتمال وقوع حادثه‌ای را در اثر انفحار بدهدء می‌تواند از ادامه کار ممانعت کند و از این بابت پیمانکار حق هیچ گونه اعتراضی را نخواهد داشت. پیمانکار باید قبل از هر انفجار آژیر اعلام خطر کشیده و افرادی را در جاده‌ها و محدوده‌های خطر با پرچم سوت یا بلندگو بگماردء تا از توقف و رفت و آمد افرادء حیوانات و وسایل نقلیه در این محدوده‌ها جلوگیری کنند. فقط در ساعاتی که دستگاه نظارت تعیین و تأیید می‌نماید انفجار انجام می‌شود. پیمانکار باید انبار مواد ناریه را با رعایت ضوابط ایمنی برای انبار کردن آماده و نسبت به نگهداری و حفاظت آن مطابق مقررات ایمنی اقدام نماید. پیمانکار باید کلیه نکات ایمنی را در مورد آنبار کردن و استفاده از مواد ناریه مطابق با مندرجات این فصل و فصل دوم این مشخصات و قوانین کشوری, رعایت نموده و تابلوهای خطر و آگهی‌هایی را که شامل دستورالعملهای لازم زمان انفجار باشد در محل نصب نماید. چنین آگهی‌هایی باید به تمام زبانهایی که معمولاً افراد کارگاه بدان تکلم می‌کنند نوشته شده باشد. در مواردی که از چاشنیهای الکتریکی استفاده می‌شود. جهت جلوگیری از انفجار ناقص باید کنترل و دقت لازم به عمل آید. زمان انفجار کلیه افراد اکیپ آتشکار در محل امنی پناه گرفته و سپس انفجار توسط مسئول اکیپ آتشکار با اطمینان از اینکه کلیه موارد ایمنی رعایت شده است.» صورت می‌گیرد. بعد از انفجار بازدیدی توسط اکیپ آتشکار جهت اطمینان از اینکه انفجار به طور کامل انجام شده باشد»ه صورت می‌پذیرد. مسئول اکیپ آتشکار باید دارای مجوز از مراجع رسمی ذیصلاح باشد و افراد اکیپ باید با تجربه بوده و مورد تأیید -------- صفحهٔ بعد -------- در مواقع طوفانی و رعد و برقء عملیات آتشکاری به روش الکتریکی نباید صورت گیرد. پیمانکار باید به طریقی که مورد تأیید دستگاه نظارت باشد.ء کلیه مدارک مربوط به آتشکاری را برای مقایسه با سوابق زلزله‌نگاری جمع‌آوری نماید. مدارک آتشکاری باید شامل زمان دقیق» محل, نوع مواد ۹ ۵-۳۲-۲۳ روش‌های حفاری روشهای حفاری باید متناسب با ابعاد مقطع حفاری, نحوه استقرار دستگاهها و نحوه تخلیه مصالح انتخاب گردد. پیمانکار باید برنامه و روش عملیات حفاری را قبلاً به تأیید دستگاه نظارت برساند. به طور کلی روشهای حفاری شامل انواع زیر است: الف: حفاری ماشینی ب: ‏ حفاری با چال و انفجار پیمانکار باید. مطابق با مشخصات فنی و نیازهای اجرایی یکی از روشهای حفاری و یا هر دو شیوه حفاری را انتخاب و به تأیید دستگاه نظارت برساند. در صورتی که حفاری ماشینی برای اجرای پروژه در نظر گرفته شودء پیمانکار باید کلیه امکانات و تجهیزات لازم برای حفاری با چال و انفجار و عملیات آتشکاری را نیز در اختیار داشته باشد. حفاری با هریک از دو روش اصلی فوق, ممکن است با توجه به شرایط زئوتکنیکی ساختگاه تونل در یک یا چند مرحله» نیم مقطع و یا تمام مقطع انجام گیرد که جزئیات مربوط برای هر پروژه باید در مشخصات فنی ۱-۵-۳-۳ حفاری ماشین, در این سیستم» ویژگیهای ژئوتکنیکی» جنس زمین و خصوصیات توده سنگها در محدوده ساختگاه» تعیین کننده نوع ماشین مورد نیاز به شرح زیر می‌باشند: |. 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل (/۹۳/۵ ۶۹ از این دستگاه جهت حفاری کامل مقطع استفاده می‌شود. دستگاه معمولاً هم اندازه با سطح مقطع تونل و با استفاده از فولاد دارای ضخامت پوسته خارجی تا ۱۰ سانتیتر به طول َ تا قطر تونل می‌باشند. حرکت دستگاه به وسیله جکهای هیدرولیکی که با فشار به آخرین صفحه وارد می‌کند انجام می‌شود. از این ماشین در زمینهای ریزشی» آبرفتی و ناپایدار استفاده می‌شود. ب: ماشین حفار دورانی" در صورتی که جنس زمین آبرفتی و پایدار بوده و قدرت برش مورد نیاز بین ۵۰ الی ۷۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع باشد از دستگاه حفار دورانی استفاده می‌کنند. مشخصه این ماشین مته حفار آن است که از تعدادی پستانک‌های فولادی مخصوص تشکیل شده و توسط یک بازوی پیستونی هیدرولیکی روی زنجیری نصب گردیده است. حفاری با این دستگاه به صورت دورانی با فشاری تا ۷۰ کیلوگرم توسط دو بازوی چنگکی که در پایین‌ترین نقطه خودرو نصب شده جمع‌آوری و به داخل شکم خودرو هدایت می‌شود که از این نقطه به بعد با تسمه نقاله‌ای که در داخل آن تعبیه شده است به واگنهای تخلیه مواد در پشت سر انتقال می‌یابد. پ: دستگاه حفاری تی بی ام" وقتی که جنس زمین از نوع سنگی» کنگلومرا و یا آبرفتی پایدار بوده که به قدرت برشی بیش از ۵۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع نیاز باشد و طول تونل نیز از ۳۰۰۰ متر تجاوز کندء از این ماشین استفاده می‌کنند. این دستگاه مانند دو ماشین قبلی دارای محرکه برقی می‌باشد که با باطری عمل می‌کند که در خارج از تونل شارژ و با واگن به داخل تونل حمل شده و داخل ماشین حفار نصب می‌گردد. پیشانی این ماشین بر حسب سختی سنگ که توسط مهندسین زمین‌شناسی قبلاً تعیین شده مجهز به تیفهای دوار پستانکی بوده که از آلیاژهای مختلف فولادی قابل تعویض تهیه می‌گردد. ۱۰11۵۵ 67 2.۰ 10۳6| 30716 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸۰ ۹۳/۵/۱ متشسخصات فنی عمومی راه ت: الزامات کلی حفاری ماشینی پیمانکار باید ماشین‌آلات مورد نیاز را مطابق با مشخصات طرح و برنامه زمانبندی تأمین نموده و موارد کلی زیر را رعایت نماید. ۱ کلیه تجهیزات و ماشین‌آلات را به طور مرتب بازرسی و سرویس نماید. ۲- کلیه قطعات یدکی مورد نیاز تجهیزات و ماشین‌آلات را در کارگاه تأمین نماید به طوری که هیچ گاه فعالیت ماشین‌آلات به دلیل عدم وجود قطعات یدکی متوقف نگردد. ۳ سرویس ژنراتورهای تولید برق و نیز سیستم انتقال انرژی برای تجهیزات و ماشین‌آلات حفاری را به طور کامل انجام دهد و ژنراتورهای یدکی را پیش‌بینی نماید. ۴ کلیه تمهیدات لازم را برای جلوگیری از ایجاد گرد و غبار در حین حفاری با ماشین‌آلات و همچنین در زمان بارگیری و حمل و نقل فراهم نماید. این تمهیدات شامل آبپاشی و استفاده از سیستم غبارگیری است. ۵- ماشین‌آلات بارگیری و حمل و نقل را طوری تأمین نماید که حفاری به طور پیوسته انجام گیرد. ۶ همزمان با پیشروی حفاری,» شرایط توده سنگها را بررسی نماید تا چنانچه محدوده‌هایی وجود دارد که حفاری در آنها با ماشین حفاری امکانپذیر نباشد» به شیوه مناسب حفاری و نگهداری گردد. ۷ برای حفاری با ماشینهای حفار از اپراتورهای ماهر استفاده نماید. ۸- کلیه اقدامات لازم به منظور پایدارسازی فضاهای زیرزمینی را به عمل آورد. ۹ در ضمن حفاری با ماشینهای حفارء به طور دائم مسیر حفاری باید کنترل و تصمیمات لازم درمورد مسیر به عمل آید.ء به طوری که هیچ گاه در مسیر حفاری انحراف به وجود نیاید. ۲-۵-۳-۳ حفاری با چال و انفجار در این روش پیمانکار باید از روشهای آتشکاری استفاده نماید که بتواند سطوحی صاف و عاری از مواد ناپایدار و با حداقل درز و ترک ایحاد نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل (/۹۳ ۶۸۱ در این سیستم از دستگاه جامبو" استفاده می‌شود که در واقع باتوجه به جنس زمین و مقطع حفاری تعداد و عمق چالها تعیین و با دستگاه مذکور چال‌زنی انجام می‌شود. در این روش» مقطع تونل بر اساس باربری حفره در قبال بار و فشارهای فوقانی و جانبی محاسبه شده و در مرحله فوقانی» میانی و تحتانی با توجه به انسجام درات و فشردگی جنس زمین خرج‌گذاری می‌شود. در سیستم حفاری با چال و انفجار رعایت موارد زیر توسط پیمانکار الزامی است: الف: پیمانکار باید با انجام آزمایشهای مختلف» روشهای آتشکاری کنترل شده محیطی را بهبود بخشد تا بتواند اضافه حفاری و شکستگی فراتر از خطوط نشان داده شده در نقشه‌ها را به حداقل برساند و نهایتاً سطوحی صاف و محکم ایجاد نماید. ب: ‏ پیمانکار باید با تغییر دادن ضخامت بارء الگوی حفاری» عمق چالهاء مقدار و نوع مواد منفجره» توالی انفجار و الگوی تأخیرهاء آزمایشهای لازم به منظور تعیین طرح بهینه آتشکاری را انجام دهد و به پ: ‏ روشهای چال‌زنی و آتشکاری کنترل شده محیطی در صورتی قابل اجرا خواهد بود که: ۱- بعد از انجام لق‌گیری در هر پاس انفجار» حداقل ۵۰ درصد اثر چالها در سطح نهایی قابل روّیت بوده و توزیعی یکنواخت داشته باشد. ۲ رواداریهای نشان داده شده در نقشه‌هاء رعایت شده باشد. پیمانکار باید به دنبال آزمایشهای آتشکاری» طرح آتشکاری و تغییرات احتمالی مورد نیاز آن را به دستگاه نظارت ارائه نماید. ت: پیمانکار باید حداقل ۲۴ ساعت قبل از شروع عملیات چال‌زنی الگویی شامل تعداده عمق و قطر چالهاء توالی تأخیرهاء نوع چالهاء مقدار و نوع ماده منفجره در هر چال و مدار آتش را برای کسب مجوز اجرای آتشکاری کتباً به تأیید دستگاه نظارت برساند. ۱. 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸۲ ۳/0 مشسخصات فنی عمومی ,اه ث: در هر پاس آتشکاری اگر سطوح به دست آمده از پاس قبلی با مشخصات فنی آتشکاری کنترل شده محیطی تطبیق ننمایدء پیمانکار باید پیشنهادات خود را برای اصلاح طرح آتشکاری به دستگاه نظارت ارائه نماید. ج: برای کنترل موّثر آتشکاری محیطی مطابق با مشخصات فنی» رواداریهای تعیین شده برای طول, موقعیت و شیب در حفر چال‌های محیطی رعایت شود. چ: ‏ طول چالها باید با در نظر گرفتن روش آنشکاری و ابعاد فضای تونل تعیین و به تأیید دستگاه نظارت برسد. ح: برای کنترل موْثر آتشکاری محیطی موارد زیر باید رعایت شود: ۱ طول چالهای محیطی در حفاریهای زیرزمینی نباید از ۷ متر تجاوز نماید. ۲- موقعیت ابتدا و انتهای چالها باید با رواداریهای مشخص شده مطابقت داشته باشد. خ: در صورت بالا بودن سطح آب زیرزمینی» باید از مواد ناریه ضد آب استفاده شود. دستگاه نظارت مجاز است پیمانکار را ملزم نماید تا رفتارسنجی قسمتی یا تمامی عملیات آتشکاری را با استفاده از لرزه‌نگار و یا وسایل دیگر که مستقیماً سرعت ارتعاش ناشی از عملیات انفجار را اندازه‌گیری می‌نماید. انجام دهد. لذا پیمانکار باید در نصب. بهره‌برداری» قرائت ابزار دقیق در این مورد با دستگاه نظارت همکاری کند. در صورتی که نتایج رفتارسنجی نشان دهد که عملیات آتشکاری, سازه‌های بتنی یا تزریقات و حفاریهای کامل شده را تهدید می‌نماید. پیمانکار باید روش آتشکاری خود را اصلاح نموده و کلیه تاسیسات خسارت دیده را به هزینه خود ترمیم نماید. ۹ ۶-۳-۲۳ لق‌گیری و صاف کردن برآمدگی‌ها در طول مدت اجرای کارء پیمانکار باید کلیه مواد سست و ریزشی را که ایمنی کارگران یا سازه‌ها و یا دستگاهها را تهدید می‌کند. پاکسازی نماید. پاکسازی سطوح باید مطابق نظر دستگاه نظارت انجام شود. این فعالیتها شامل پاکسازی به وسیلذ تجهیزات مکانیکی, لوازم دستی و جتهای آب یا هوا است. پس از پاکسازی سطوح, شکافهای باز شده -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل (/۹۳/۵ ۶۸۳ باید انجام گیرد. پیمانکار باید کلیه برآمدگیهای داخل خطوط و رقوم تعیین شده در نقشه‌ها را با تأیید دستگاه نظارت صاف نماید. صاف کردن این سطوح باید قبل از نصب عناصر نگه دارنده انجام گیرد. پیمانکار باید برآمدگیهای سطوح سنگی در تونل را به وسیله دژبر و یا به روشهای دستی که سبب خرد شدن دیواره تونل نشودء صاف کند. ۹ ۷-۲-۲۳ آماده‌سازی سطوح پیمانکار باید سطوح حفاری شده را برای بتن‌ریزی» با آب یا هوای فشرده پاکسازی و آماده نماید. روش پاکسازی باید به تأیید دستگاه نظارت برسد. محل مورد نظر باید ابتدا برای بازرسی سطوح حفاری شده به تأیید دستگاه نظارت برسد و بار دیگر قبل از بتن‌ریزی یا بتن‌پاشی پاکسازی نهایی انجام شود. شستشوی اولیه باید هنگامی انجام شود که عملیات آتشکاری و برداشت بیرون‌زدگیهای داخل خطوط حفاری مطابق دستورالعمل دستگاه نظارت درزه‌ها و شکافها باید طبق دستورالعمل دستگاه نظارت تا عمق مشخص شده پاکسازی و تمیز گردد و پس از آماده شدن سطوح بتن‌ریزی» پیمانکار باید برای انجام عملیات بعدی, مجوز کتبی از دستگاه برای شستشوی سطوح حفاری شده و پاکسازی آنها باید از جریان آب با فشارحداقل ۳/۵ و حداکثر ۵ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع و یا طبق نظر دستگاه نظارت استفاده شود. در مواردی که آب» سبب نرم شدن و یا تورم توده سنگها می‌گردد. طبق نظر دستگاه نظارت باید تمامی آب مصرفی برای چنین سطوحی هرچه سریعتر از محل دفع گردد. علاوه بر این» دستگاه نظارت -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸۴ ۳/0 مشسخصات فنی عمومی راه مجاز است پیمانکار را ملزم نماید تا سطح چنین موادی را پس از پاکسازی در اسرع وقت با یک لایه بتن پاشیده بپوشاند. در مواردی که امکان استفاده از آب وجود نداشته باشد. با موافقت دستگاه نظارت باید از هوای فشرده برای پاکسازی سطوح استفاده شود. ۹ ۸-۳۲-۲۳ گمانه‌های اکتشافی در جریان حفاری تونل گمانه‌های اکتشافی به تشخیص دستگاه نظارت توسط پیمانکار اجرا خواهد شد و هرگونه هزینه اضافی ناشی از حذف گمانه‌های اکتشافی به حساب پیمانکار خواهد بود. گمانه‌های اکتشافی باید حداقل ۲۰ متر جلوتر از سینه کار اجرا شود. معمولاً اجرای یک گمانه کافی می‌باشدء لکن تحت شرایط خاص, تعداد چند گمانه ممکن است همزمان با هم اجرا شود. گمانه‌های اکتشافی باید به قطر حداقل ۵۰ میلیمتر بوده و به طریقی اجراً شود که برداشت نمونه‌های پیمانکار بایستی شرح کامل نتایج حاصل از گمانه‌های اکتشافی را به دستگاه نظارت تسلیم نماید. ۹ ۹-۳-۲۳ گزارش پیشرفت کار و ثبت عملیات حفاری پیمانکار باید گزارشهای زیر را پس از پایان هر شیفت کاری» ظرف مدت ۱۲ ساعت به دستگاه نظارت ارائه نماید. الگوی گزارش باید به شرح زیر و یا با توافق دستگاه نظارت باشد: ب: ‏ تحکیمات نصب شده و ویژگیهای توده سنگها پ: ‏ مشاهدات (اندازه‌گیری جریان آب نفوذی,» میزان پمپاژ شرایط آب و هوا) ت: فعالیت ساختمانی در محاورت حفاربها ث: تاخیر در اجرای فعالیتها و دلایل آن ج: ‏ مسائل و مشکلات موجود چ: آمار تحهیزات و عوامل به کار گرفته شده و اشکالات به وجود آمده برای ماشین‌آلات و تحهیزات -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۶۸۵ ح: ‏ راندمان فعالیتها پیمانکار باید اطلاعات دیگری را که مورد نیاز دستگاه نظارت باشد تهیه و ارائه نماید. 4 ۳-۲۳ بارگیری و حمل مصالح حفاری شده پیمانکار باید روش بارگیری و حمل مصالح حفاری شده و خارج کردن مواد زائد از محیط کار را با در نظر گرفتن ابعاد فضاها و روش حفاری که به شرح کلیات زیر است انتخاب نماید. این روشها باید به الف: در استفاده از سیستم بارگیری مداوم» پیمانکار باید کلیه تجهیزات مورد نیازء را تأمین نماید. ب: پیمانکار موظف به تأمین قطعات یدکی مورد نیاز سیستم بارگیری و همچنین انجام سرویس و نگهداری بموقع تجهیزات مربوط است. پ: سیستم انتقال مواد باید متناسب با روش حفاری و سیستم بارگیری تأمین شود. ت: با توجه به سرعت حفاری» باید ماشین‌آلات مورد نیاز بارگیری و حمل و نقل تأمین گردد. ث: ‏ کلیه تجهیزات لازم برای جلوگیری از گرد و غبار ناشی از بارگیری مصالح باید طبق نظر دستگاه ج: ماشین‌آلات این کار باید طوری انتخاب شود که موجب حداقل آلودگی هوای محیط گردد. 4 ۵-۲۳ پایدارسازی و پوششس موقت تونل ۱-۵-۲۳ کلیات پایدارسازی و اجرای پوششهای موقت در سطوح حفاری شده تونل شامل تأمین نیروی انسانی, مصالح و تجهیزات مورد نیاز و انجام کلیه کارهای لازم برای تهیه و نصب. سنگ‌مهاریهاء پیچ‌سنگهاء این فصل و دستورات دستگاه نظارت می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- علاوه بر آنچه که در مشخصات فنی خصوصی قید شده است کلیات مربوط به سیستمهای پایدارسازی تونل به شرح زیر باید رعایت شود: الف: سنگ‌مهاریها و قابهای پروفیل فولادی هر جا که تحکیم سطوح حفاری مورد نیاز باشد. باید نصب گردند. همچنین علاوه بر موارد فوق در محلهایی که در نقشه‌ها نشان داده شده و یا دستگاه پ: به منظور تأمین ایمنی افراد و تجهیزات در حین اجرای عملیات باید مطابق نظر دستگاه نظارت پیچ‌سنگهای ایمنی و یا توریهای فولادی جوش داده شده و یا بتن‌پاشی به عنوان تحکیم موقت سنگ به کار برده شود. ت: به طور کلی به منظور تأمین ایمنی در تمامی سطوح شیبدار حفاری شده در محوطه دهانه توتل و به کار برده شود. ث: پیمانکار باید روشهای اجرایی تفصیلی را ۳۰ روز قبل از شروع عملیات» جهت بررسی به دستگاه نظارت ارائه نماید. چ روشهای حفاری و9 نصب عناصر نگه دارنده سنگ باید بر اساس مشخصات فنی خصوصی 9 جزئیات نشان داده شده در نقشه‌ها اجرا گردد. نقشه‌هاً مشخحص گردیده است و ممکن است با پیشرفت کار بر اساس اطلاعات جدید ژئوتکنیکی به دست آمده, توسط دستگاه نظارت اصلاح گردد و نیز ممکن است با پیشرفت عملیات اجرایی؛ جزئیات هریک از عناصر نگه دارنده در سیستم پایداری توسط دستگاه نظارت تغییر یاید. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل ۹۳/۵/۱ ۶۸۷ ح: کلیه فولادهای بکار رفته در تهیه سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها باید دارای لیست مشخصات تأیید شده از کارخانه سازنده با ذکر شماره هر محموله باشد. پیمانکار باید یک نسخه از این مدارک را به خ: ‏ سیمان مصرفی برای تزریق سنگ‌مهاریها و نیز بتن‌پاشی باید مطابق با مشخصات ارائه شده از د: ‏ دوغاب مصرفی برای تزریق سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها باید مخلوطی از سیمان» آب و ۰/۵ درصد حجمی ماده افزودنی منبسط کننده مورد تأیید دستگاه نظارت باشد. مقاومت طرح مخلوط باید ذ ‏ سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها بسته به طول تحکیم و شرایط نقطه گیرداری باید دارای گیردار کننده مناسبی از نوع رزین» دوغاب سیمان و یا مکانیکی باشند و پس از کشش باید با دوغاب سیمان تزریق شود. نوع گیرداری باید به تأیید دستگاه نظارت برسد. سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها باید قابلیت تحمل باری معادل ۸۰ درصد ظرفیت نهایی خود را ز ‏ صفحات باربر سنگ‌مهاریهایی که به طور دائم روباز خواهند ماندء باید قبل از نصب با یک ترکیب محافظ تأیید شده پوشش داده شود. هرگونه نقصی در پوشش صفحه باربر باید قبل از نصب برطرف گردد. ۹ ۲-۵-۲۳ عملیات نصب و اجرای سیستم‌های پایدارسازی روش و تجهیزات مورد استفاده پیمانکار برای نصب عناصر نگه دارنده جهت پایدارسازی موقت قبل از آغاز عملیات باید مورد تأیید دستگاه نظارت قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- عناصر نگه دارنده نظیر سنگ‌مهاریهاء پیچ‌سنگها و قابهای پروفیل فولادی و بتن‌پاشی باید مطابق نقشه‌ها و یا صلاحدید دستگاه نظارت» در هر مرحله از حفاری» قبل از حفاری مر حله بعدی اجرا و نصب گردند. پیمانکار باید امکان کالیبره کردن آچارهای" مورد استفاده را به وسیله آچارهای استاندارد و مورد قبول پیمانکار باید کلیه تجهیزات لازم برای نصب سنگ‌مهاریها را فراهم نماید. این تجهیزات باید توانایی ایجاد باری معادل ۸۰ درصد ظرفیت نهایی این عناصر را داشته باشند. برای اندازه‌گیری فشار جک هیدرولیک باید از یک فشارسنج عقربه‌ای و یا وسایل با دقت مورد نیاز دستگاه نظارت استفاده شود. پیمانکار باید جزئیات کامل و نقشه‌های وضعیت اجرا شده سیستمهای نگهداری را تهیه و به تأیید دستگاه نظارت برساند. ۱-۲-۵-۳ جال‌زنی برای نصب چالهای محل نصب سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگهاء باید به عمق و قطر مورد نیاز برای عناصر تحکیم و دستورالعمل کارخانه سازنده و مشخصات فنی خصوصی حفر گردد. پس از خاتمه حفاری, چالها باید توسط آب یا هوا به طور کامل پاکسازی شوند. چنانچه برای این منظور از آب استفاده شودء عمل شستشو باید آنقدر ادامه یابد که آب برگشتی از چال شفاف گردد. پس از موقعیت حفر چالها مطابق نقشه‌ها باید توسط پیمانکار روی سطوح حفاری نشانه‌گذاری شود. پس از چالهایی که در موقعیت نادرست و یا با شیب غیر صحیح حفاری شده‌اند.» باید به هزینه پیمانکار با چالهای جدید جایگزین گردد.ء مگر اینکه دستگاه نظارت دستورالعمل دیگری ارائه نماید. 1 م1 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل ۹۳/۵/۱ ۶۸۹ امتداد چالهای حفاری شده نباید بیش از 1۵ طول چال انحراف داشته باشد. این مقدار انحراف در صورتی قابل قبول است که به صورت یکنواخت در طول چال اتفاق افتاده باشد و به طور ناگهانی انحراف به وجود نیامده باشد. پیمانکار باید قبل از نصب پیچ‌سنگهاء تجهیزات لازم برای اندازه‌گیری دستگاه نظارت و تأیید شیب چالها را فراهم آورد. سطح اطراف دهانه چالهای حفر شده که صفحات باربر روی آن نصب می‌شود باید قبل از نصب عناصر نگهدارنده» در صورت لزوم تسطیح و سپس با بالشتکی از سیمان پوشانده شود. انواع سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها باید بر طبق دستورالعملهای کارخانه سازنده» نقشه‌های تفصیلی سنگ‌مهاریهایی که بیش از حد تنیده شده یا سیب ببینند باید به هزینه پیمانکار تعویض گردد. پس از کشش سنگ‌مهاریهاء تنش وارده به هیچ عنوان نباید آزاد گردد» مگر این که دستگاه نظارت دستورالعمل خاصی را ابلاغ نماید. اگر مشخص شود که یک سنگ‌مهاری» بدون لغزش قادر به تحمل کشش مورد نظر نیست پیمانکار باید به هزینه خود سنگ‌مهاری دیگری را در چال جدیدی کنار چال قبلی نصب نماید. تزریق سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگهای سیستمهای نگهداری در هر زمانی پس از کشش می‌تواند انجام گیردء ولی آن دسته از پیچ‌سنگها و سنگ‌مهاریها که در مقطع فوقانی تونل نصب شده‌اندء باید قبل از حفاری مقطع پایینی تزریق گردد. کلیه سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها باید قبل از اجرای پوشش بتن نهایی تزریق شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۹۰ ۳/۱ مشخصات فنی عمومی راه ۳-۲-۵-۳ آزمایش سنگ‌مهاریها و پیچ‌سنگها کلیه سنگ‌مهاریهای موجود در محدوده ۱۰ متری فعالیتهای آتشکاری باید در مدت ۴ ساعت پس از هر آتشکاری تحت آزمایش کشش یا پیچش قرار گیرند و در صورت نیاز تا رسیدن به نیروی پیچش لازم» دوباره پیچیده شوند. نظارت و با روش مورد قبول وی انجام گیرد. ۴-۲-۵-۳ قابهای پروفیل فولادی این قابها باید از فولاد نرم بوده و با مشخصات استاندارد 5737 17100 010 و یا با ‎٩752-2 منطبق باشد. پروفیلها باید طبق نقشه‌ها و یا مطابق پیشنهاد پیمانکار که مورد تصویب قرار گرفته و یا این قابها بایستی به تنهایی پروفیل تونل را نگهداری نمایند. یا یک سیستم اتکایی یکپارچه‌ای را توأم با سنگهای مهاری و بتن‌پاشی تشکیل دهد. در صورت نیاز باید درزهای انبساط در قابهای فولادی منظور شود. سیستم تقویتی فولادی مذکور شامل کلیه وسایل لازم برای نصب می‌باشد. به منظور حصول اطمینان از اتصال محکم بین سیستم و زمین اطراف باید مفصل یا گوه‌هایی از بتن و در مورد استثنایی از طرح سیستم تقویتی قابهای فولادی باید جهت تصویب به دستگاه نظارت ارائه گردد. تعداد اتصالات در سیستم مذکور باید متناسب با روش کار پیمانکار باشد. قارهای فولادی باید به طور عمودی و نسبت به محور طولی تونل در زاویه قائم نصب شوند. هرگاه پس از نصب قابها بتن‌پاشی اجرا شودء این قابها باید در بتن قرار گیرند بدون اینکه ضخامت لایه بتن پاشیده درنظر گرفته شود. حایل کاری به صورت پروفیلهای فولادی که مورد تصویب دستگاه نظارت قرار گرفته بایستی در نقاطی که لازم است نصب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل ۳/0 ۶۹۱ همواره مقدار کافی از پروفیلهای فولادی با متعلقات مربوطه و آماده نصب بایستی در کارگاه موجود باشد. دستگاه نورد فولاد نیز باید در کارگاه وجود داشته باشد تا پروفیلهای مورد لزوم را نورد کرده و مورد استفاده قرار دهد. در پوشش موقت تونل معمولاً از نوع پروفیلهای بال پهن استفاده می‌شود. در صورتی که از هر نوع پروفیل دیگری اعم از ساده یا مرکب فلزی و غیره استفاده شود مراتب بایستی توسط پیمانکار پیشنهاد و به تصویب دستگاه نظارت برسد. به جای قابهای پروفیل فولادی می‌توان از قابهای فولادی ساخته شده با میلگرد که به صورت ۹ ۳-۵-۲۳ بتن‌پاشی ۱-۳-۵-۳ کلیات بتن‌پاشی با پاشیدن ملات سیمانی یا بتنی به جداره داخل تونل و یا شیروانی ترانشه‌ها انجام می‌گیرد. پوششی که به این طریق به دست می‌آید دارای سطحی ناصاف می‌باشد. بتن‌پاشی تا اندازه‌ای ناهمواریهای سنگها را پر کرده و در اثر مقاومت برشی اولیه خود باعث محدود شدن و یا جلوگیری از حر کات نسبی سنگهای جداره تونل و دیواره ترانشه‌ها و در نتیجه پایداری سطوح حفاری شده می‌گردد. استفاده از بتن‌پاشی و عملکرد آن تا حدود زیادی به خواص و مشخصات سنگها و شرایط آبی جداره تونل بستگی دارد. در صورتی که سنگهای محل احداث تونل حالت «لق شونده»» «متورم شونده» «پوسته شونده» و «پیش تنیده» داشته یا حاوی آب زیادی باشد.ء برای حفر تونل معمولاً به نوعی پوشش موقت نیاز خواهد بود. حالت «لق شونده» به توده سنگی اطلاق می‌شود که دارای شکافها و ترکهایی با فواصل نزدیک و یا نواحی برشی و خرد شده بوده و در اثر احداث تونل سنگهای جداره لق شده سقوط کند و باعث لق شدن سنگهای دیگر و خلاصه انتشار موج لق شدن در جداره شود. حالت «متورم شونده» دارای مقدار قابل ملاحظه‌ای مواد رسی فعال بوده و در مجاورت آب و با رطوبت متورم می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ (/۳ث مشسخصات فنی عمومی راه حالت «پوسته شونده» دارای منشاً رسی و یا لای" هستند که در اثر تغییر رطوبت و یا تغییر تنشهای موجود در جداره تونل پوسته می‌شوند. حالت «پیش تنیده» حالتی است که سنگها تحت اثر تنشهای وارده به آن به حد مقاومت زهایی خود برسد که مترادف خرد شدن می‌باشد و این حالت در صورتی اتفاق می‌افتد که مقاومت سنگ کم بوده و یا اینکه عمق احداث تونل بسیار زیاد باشد به طوری که تنشهای ایجاد شده در سنگهای جداره از مقاومت سنگ تجاوز نماید. به هر صورت در کلیه حالتها و با بررسی دقیق می‌توان ضخامت بتن‌پاشی را محاسبه و سپس نسبت به اجرای آن و با استفاده از تور و یا میل مهاری و تابهای فولادی اقدام نمود. به طور کلی استفاده از بتن‌پاشی باید با الزامات طرح سیستم نگهداری موقت و پایدارسازی تطبیق نماید. مع‌هذا دستگاه نظارت مجاز است هرگاه ضروری تشخیص دهد از پیمانکار بخواهد که نسبت به بتن‌پاشی سطوح حفاری شده اقدام کند. ضخامت هر لایه بتن‌پاشی باید با توجه به نوع مصالح مصرفی حداقل ۲۵ میلیمتر و حداکثر ۷۵ میلیمتر باشد. لایه اول بتن‌پاشی بلافاصله بعد از تکمیل عملیات حفاری و لایه دوم بعد از نصب سنگ‌مهاریها و سایر شرایط توسط دستگاه نظارت تعیین می‌شود. ۲-۲-۵-۳ مشخصات مصالح مصالح مصرفی در بتن‌پاشی شامل سیمان, سنگدانه‌هاء آب. مواد افزودنی و در صورت لزوم الیاف فولادی باید با مشخصات زیر منطبق باشند. الف: سیمان سیمان باید با مشخصات مندرج در مشخصات فنی خصوصی منطبق بوده و نوع آن با توجه به شرایط محیطی پروژه تعیین شود سیمانها باید دارای حداکثر انبساط حجمی 1:۴ باشند. به طور کلی می‌توان از سیمانهای نوع ۱ یا ۲ یا ۵ در بتن‌پاشی استفاده کرد. 1 . 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل ۹۳/۵/۱ ۶۹۳ ب: سنگدانه سنگدانه‌ها از نظر کیفیت باید با فصل چهارم این مشخصات انطباق داشته باشد. دانه‌بندی سنگدانه مصرفی در بتن‌پاشی باید با یکی از دانه‌بندیهای جدول ۲۵-۴ از بند ۲-۷-۴ فصل چهارم ت: ‏ افزودنیها افزودنیها باید با تأیید دستگاه نظارت مصرف شده و مشخصات آن با بند ۴-۲-۴ فصل چهارم و همچنین |1141 ۸۹51۸ (افزودنی ویژه بتن‌پاشی) مطابقت نماید.در صورت استفاده از الیاف مسلح در بتن‌پاشی» این الیاف باید مطابق با مشخصات ۲۱1116 /۸57۸ و یا استانداردهای نظیر ۳-۳-۵-۳ انواع بتن پاشیده بتن‌پاشی توسط پمپهای فشار و با شیلنگهای فشار قوی به دو طریق خشک و یا تر اجرا می‌شود. در روش خشک مخلوط شن, ماسه و سیمان بصورت خشک مخلوط شده و با فشار حدود ۵ تا ۶ اتمسفر به نازل فرستاده می‌شود. آب مورد نیاز ملات در دهانه نازل با کنترل اپراتور از محفظه جداگانه‌ای به مخلوط اضافه شده و ملات همراه با میزان مناسب آب به جداره یا دیواره مورد نظر پرتاب می‌شود. در این روش مواد افزودنی مضاف (زودگیر کننده) به آب یا به مخلوط شن و ماسه اضافه می‌گردد. در روش بتن‌پاشی ترء بتن کاملاً آماده شده و مستقیماً وارد پمپ گردیده و مورد استفاده قرارمی‌گیرد. میزان آب در این روش بهتر کنترل می‌شود و پس‌ریز آن" کمتر است. در روش بتن‌پاشی تر معمولاً از مواد زودگیر استفاده می‌شود. ۳-640ع0 ۰۳10[ 20 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۳-۵-۳ طرح اختلاط بتن پاشیده مخلوطهای بتن پاشیده باید از طریق پیمانکار و توسط یک آزمایشگاه مجاز مقاومت مصالح طراحی شود و نتایج آزمایشات به شرح زیر به دستگاه نظارت ارائه شود: - نسبت وزنی یا حجمی مصالح مصرفی - مقاومت - نسبت آب به سیمان (برای روش تر) - دانه‌بندی مصالح - نوع سیمان - نوع افزودنیها بتن مصرفی در عملیات بتن‌پاشی بر اساس نتایج طرح اختلاط تهیه می‌شود و باید حداقل یک ماه قبل از کاربرد. آماده و به تأیید دستگاه نظارت رسیده‌باشد. نست آب به سیمان در طرح اختلاط بتن پاشیده نباید خارج از محدوده ۰/۳-۵ قرارگیرد. ۵-۳-۵-۳ آزمایشهای کنترل کیفیت کنترل کیفیت بتن پاشیده شامل کیفیت مصالح مصرفی, دانه‌بندی سنگدانه, میزان آب مورد نیاز, اطمینان از عدم واکنشهای مضر بین سیمان و مواد زودگیرءکنترل پیمانه کردن و تهیه مخلوط بتن در مقایسه با مقادیر طرح اختلاط بتن‌پاشی, اخذ نمونه‌های آزمایشی و تعیین مقاومت فشاری نمونه‌ها می‌باشد. کنترل مقاومت فشاری باید به ازای هر ۲۰ متر مکعب بتن‌پاشی از طریق اخذ ۶ نمونه انجام بتن پاشیده باید از نظر مقاومت فشاری و چسبندگی بین بتن و سطح زیرکار آن از طریق مغزه‌گیری نمونه‌برداری آزمایشی,» قبل از شروع عملیات اصلی بتن‌پاشی» باید انجام شود و بتن مصرفی حداقل ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل ۳/0 ۶۵ چنانچه در جریان مغزه مشخص شود که بین سنگ زیرکار و بتن چسبندگی کافی وجود ندارد و یا مقاومت نمونه کمتر از حد مشخصات استء نمونه‌گیری باید تجدید و نهایتاً چنانچه در مرحله دوم نیز معایب و نواقص مرحله اول تأیید شود نسبت به اصلاح و بهینه‌سازی مخلوط اقدام‌گردد. هزینه آزمایشهای مجدد برای نمونه‌گیری» بعد از اصلاح به عهده پیمانکار است. ۶-۳-۵-۳ آماده‌سازی سطح کار شستشو با آب تمیز و آماده شده و کلیه سطوح زیرکار مرطوب, تمیز و عاری از پس‌ریز باشند. در دیگر موارد استفاده از بتن‌پاشی» سطوح باید با جتهای آب یا هوای فشرده شسته شده یا با استفاده از وسایل دیگرء از غباره گل, نخاله‌ها, روغن, ذرات سستء پس‌ریز یا سنگهای لق و دیگر مواد آلوده کننده پاکسازی شوند و درجریان اجرای بتن‌پاشی مرطوب نگه داشته شوند. هرگاه از سطح سنگی که باید بتن‌پاشی شود آب بیرون بیاید و مقدار این آب به اندازه‌ای باشد که نتوان تنها با بتن‌پاشی آن را متوقف کردء باید با درزگیری از خروج آب جلوگیری شود یا اینکه با استفاده از لولهء ناودانی» یا وسایل مورد قبول دیگرء مسیر آب تغییر داده شود.به طوری که بتن پاشیده تحت تأثیر قبل از آنکه یک لایه بتن‌پاشی با لایه بعدی پوشیده شودء باید گیرش اولیه آن تأمین شده باشد و نیز کلیه مواد آلاینده, ذرات سستء غبار» پس‌ریز و مواد مضر دیگر با جارو کردن, شستن یا به طرق دیگر که سطح کار باید تا رسیدن به مشخصات تعیین شده یا اجرای لایه بعدی مرطوب نگه داشته شود. در مدت آماده‌سازی سطح کارء دستگاه نظارت می‌تواند در هر زمانی از پیمانکار بخواهد سطوح انتخابی را قبل از آماده شدن,» بتن‌پاشی نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۳-۵-۳ عملیات بتن‌پاشی سطوحی که نیاز مبرم به بتن‌پاشی دارد با موافقت دستگاه نظارت هرچه سریعتر اقدامات لازم را انجام دهد. متعاقب آتشکاری و لق‌گیری» پیمانکار و دستگاه نظارت باید سطوح سنگ را بازرسی نمایند. بر اساس چنین بازرسیهایی» ممکن است تصمیم گرفته شود که سطح حفاری شده قبل از چال‌زنی برای مرحله حفاری بعدی» فوراً بتن‌پاشی شود. هر جا که سنگ از کیفیت خوبی برخوردار نباشد. در صورت نیاز» باید با پیمانکار باید روشهای اجرایی خود را در جریان بتن‌پاشی به نحو مطلوب و مطابق دستورالعمل الف: حداقل پس‌ریز ب: ‏ عدم وجود پس‌ریز در بتن‌پاشی تکمیل شده پ: ایجاد صاف‌ترین سطح ممکن در بتن‌پاشی تکمیل شده ت: حداقل ترکهای انقباضی ث: ‏ عدم وجود فضای خالی در سطح بتن پاشیده ج: ‏ چسبندگی قابل قبول بتن پاشیده به سنگ و دیگر سطوح جریان مصالح در نازل باید یکنواخت و همگن بوده و نسبتهای به کار رفته برای یک سطح ثابت باشند. محدوده‌های حفرات ماسه‌ای» سطوح آب‌ده یا دیگر عیوب سطح باید چنانکه در مشخصات فنی ذکر شده ترمیم گردند. در شروع عملیات بتن‌پاشی در هر ناحیه پیمانکار باید. به عنوان بخشی از بتن‌پاشی اولیه» تدابیری را پیمانکار باید ضخامت هر لایه اجرا شده را در هر ناحیه‌ای که دستگاه نظارت درخواست کندء با حفر چالهای کم قطر بعد از اجرای کارء یا با نصب میلهای مدرج قبل از اجراء یا به هر وسیله دیگر که مورد -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۶۹۷ در سطوح عمودی یا شیبهای تند غیر از سقف تونل» بتن‌پاشی باید به صورت نوارهای باریک افقی از پایین به بالاء تا کامل شدن پوشش سطح انجام شود. هرگاه در سطح زیرکار بتن‌پاشی» چالهای زهکشی وجود داشته و یا ابزار دقیق در آنها نصب شده باشد» کلیه پیش‌بینیهای ضروری برای اجتناب از گرفتگی چالها و آسیب‌دیدگی ابزار دقیق باید به عمل آید. به هنگام اجرای بتن‌پاشی در نزدیکی سازه‌های دیگرء پیمانکار باید به منظور جلوگیری از آسیب‌دیدگی» سطح این سازه‌ها را با حفاظ مناسب بپوشاند. عملیات بتن‌پاشی در یک ناحیه وقتی کامل تلقی می‌شود که ضخامت آن به میزان مشخص شده بتن‌پاشی نباید در دمای کمتر از ۵ درجه سانتیگراد و یا بیش از ۳۵ درجه سانتیگراد اجرا شود. درزهای ۸-۳-۵-۳ ترمیم قبل از اجرای هر لاه لایه قبلی از نظر خلل و فرج و نواقص موجود باید بررسی شود. پیمانکار باید تمامی فضاهای خالی, ماسه‌ای» ترک خورده یا خرد شده و هر قسمت دیگری از لایه اجرا شده تا رسیدن به یک سطح صاف و محکم از بتن یا سنگ انجام می‌گیرد. ۹-۳-۵-۳ عمل آوردن بتن پاشیده باید حداقل هر ۴ ساعت یک بار بعد از خشک شدن و سپس حداقل ۷ روز با آب مرطوب برای عمل آوردن با استفاده از گونی مرطوب یا پوشش با یک ورقه غیر قابل نفوذ و یا مواد شیمیایی, باید از دستگاه نظارت مجوز لازم را اخذ نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ ۳/0 مشخصات فنی عمومی راه ۱-۳-۵-۳ استاندارد و آیین‌نامه بتن‌پاشی کلیه مراحل تهیه مصالح» طرحء اجراء عمل‌آوری و آزمایشهای کنترل کیفیت بتن‌پاشی باید با مشخصات 506 ۸۲1 انطباق داشته باشد. ۶-۲۳ دوغاب‌ریزی ۱-۶-۲۳ کلیات تجهیزات و کار دوغاب‌ریزی بایستی مورد تأیید دستگاه نظارت باشد. پیمانکار باید برای هریک از سوراخها که دوغاب‌ریزی می‌شود گزارشی شامل تعیین محل سوراخ ارتفاع» عمق,ء درجه انحراف» جهت سوراخ و هرگونه اطلاعات دیگری در مورد کیفیت چینه‌ها و رقوم آبهایی که با آن مواجه گردیده و نحوه برخورد با این رقوم» نتایج آزمایش آب» تاریخ حفر سوراخ و تزریق آن در هر مرحله نشست دوغاب, تهیه نماید. برای این منظور کلیه سوراخها باید به نحو قابل قبولی شماره‌گذاری شوند. برنامه روزانه کار در مورد سوراخ کردن» دوغاب‌ریزی و آزمایش آب و گزارش هر قسمت از عملیات تکمیل شده باید به سوراخهای دوغاب‌ریزی اعم از عمودی یا مورب و قطر این سوراخها که نبایداز ۳۸ میلیمتر کمتر باشد و فرم و عمق آنها باید به تأیید دستگاه نظارت برسد. استفاده از گریس یا سایر مواد چرب بر روی مته‌های گردان یا مصرف گل حفاری در سوراخ مجاز ۲-۶-۲۳ چال‌زنی ! متر است. مجاز نخواهد بود. پس از تکمیل یا خاتمه یک مرحله از سوراخ» باید سوراخ موقتاً بسته یا به نحو مناسب دیگری تا زمان دوغاب‌ریزی یا عملیات مورد نیاز دیگر حفاظت شود. چالهایی که قبل از ۱۰ ۳111۵۵ 01۲ 1101 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۶۹۹ تکمیل عملیات دوغاب‌ریزی به علت ریزش یا به علل دیگر بسته و مسدود می‌شوند باید طبق نظر دستگاه نظارت تمیز شده و با چال دیگری حفر شود. کلیه گمانه‌های تزریق که به این دلیل به مجرد تکمیل عملیات چال‌زنی» سوراخ باید شسته شده و با فشار آب آزمایش شود. در این آزمایشات» فشار آب باید در تمام عمق نفوذ نموده یا با استفاده از غلافهای مخصوص و طبق دستور دستگاه نظارت در قسمتهای بخصوصی از چال نفود کند. در هر حال قسمتی که دوغاب‌ریزی می‌شود جریان آب به مدت ۱۰ دقیقه بعد از به دست آمدن شرایط یکنواخت در هر فشار مختلف آب که نباید از ۳ فشار طبق دستور دستگاه نظارت تجاوز کند. می‌باشد. ۹ ۲-۶-۲۳ مصالح دوغاب‌ریزی تر کیب دوغاب‌ریزی برای هر قسمت از عملیات باید طبق دستورات دستگاه نظارت بوده و از یکی از اجزای زیر یا ترکیبی از آنها تهیه شود: الف: سیمان ماسه و آب که از هر جهت با نیازمندیهای مربوط به این مصالح منطبق باشد. نسبت آب به ب: خاک رس محلی آماده شده فاقد مواد آلی با دامنه خمیری حداقل ۳۰ پ: ‏ بنتونیت مرغوب از یک کارخانه قابل قبول با حد روانی حداقل ۴۰۰ ۹ ۲-۶-۲۳ تجهیزات دوغاب‌ریزی کلیه تجهیزات مصرفی جهت تهیه مخلوط و تزریق دوغاب بایستی توسط پیمانکار تهیه شود و دوغاب با یک جریان یکنواخت و فشار ۲۰ کیلوگرم در سانتیمتر مربع وارد چال تزریق شود. استفاده از |. 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰۰ ۹۳/۵/۱ متشسخصات فنی عمومی راه هوای فشرده جهت ایجاد فشار برای دوغاب‌ریزی مجاز نخواهد بود. مخلوط‌کن دوغاب باید دارای ظرفیت کافی بوده و قادر باشد دوغاب کاملی را تولید نماید که طی مدت انتقال به محل تزریق تحهیزات بایستی شامل ظروف یا مخازن محهز به دستگاه محرکه مکانیکی بوده تا مخلوط دوغاب در حالت تعلیق نگهداری شود. همچنین پیمانکار باید مخازنی با ظرفیت کافی و با لوله‌های فرعی و اتصالات لازم جهت آبرسانی متریک روی هر لوله باید نصب شود تا آب ورودی به مخزن آب کمکی مستقیما اندازه‌گیری شود. پیمانکار بایستی شیر فلکه لوله‌های فرعیء فشارسنج, شیلنگ فشارء لوله و اتصالات لازم را جهت پیمانکار باید کلیه وسایل اندازه‌گیری را در مواقعی که دستگاه نظارت دستور می‌دهد تنظیم نموده و نتایج این اندازه‌گیریها را بدون تاخیر و در یک فرم قابل قبولی ارائه نماید. لوله‌های فولادی گالوانیزه جهت دوغاب‌ریزی اتصالی بایستی در سوراخهای تعبیه شده در سنگ بستر یا در بتن پوشش در نقاطی که مهندس ناظر دستور می‌دهد نصب شود و تا زمان تکمیل دوغاب‌ریزی با لوله‌های دوغاب باید دارای دهانه‌ای باشند که در قطر مته مربوطه جای بگیرند و طوری مهار گردد که در موقع دوغاب‌ریزی یا عملیات دیگر جابه‌جا نشده و دوغاب از آزها نشت نکند. پیمانکار باید کلیه فضای بین لوله‌ها و سنگ بستر یا بتن را با دوغاب یا وسایل قابل قبول دیگری مسدود کند. پس از اینکه دوغاب‌ریزی طبق نظر دستگاه نظارت تکمیل گردید. لوله‌های دوغاب باید در فاصله ۵ سانتیمتری از سطح تمام شده بتن یا سنگ بریده شوند یا به نحو دیگری خارج شوند مگر در مورد لوله‌هایی که در سطوح بتنی نمایان ثابت قرار دارند که در این صورت لوله دوغاب باید حداقل در ۵ سانتیمتری پشت سطح تمام شده دیده شود و حفره حاصله با ملات ۱ به ۲ از سیمان و ماسه پر شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - تونل ۳/0 ۷.۱ ۵-۶-۲۳ پیش تزریق هرگاه عملیات حفاری تونل به نقاطی نزدیک شود که سنگ آن سست بوده و حاوی مقدار زیادی آب شود. در این صورت تعدادی سوراخ بایستی در قسمت جلو تونل حفر شود تا سنگ در مجاورت تونل تحکیم شود و یا جریان آب به طرف تونل کاهش یاید. پیمانکار بایستی برای حفر سوراخ تا عمق ۲۰ متر مجهز بوده و در این سوراخها تزریق کند. دوغاب‌ریزی معمولاً شامل تزریق ماسه سیمان همراه با فشار زیاد می‌باشد. در صورت دستور دستگاه نظارت و یا پیشنهاد پیمانکار و تصویب دستگاه نظارت به جای دوغاب ۹ ۶-۶-۲۳ دوغاب‌ریزی در ترک‌های سنگ در نقاطی که به نظر مهندس ناظر اجرای دوغاب‌ریزی فشاری برای تقویت سطوح ترک‌دار سنگ ترانشه‌ها قبل یا بعد از بتن‌ریزی ضروری تشخیص داده شود پیمانکار بایستی طبق دستورات دستگاه نظارت اقدام به چال‌زنی و دوغاب‌ریزی نماید. روش دوغاب‌ریزی» مخلوط کردن» میزان و فشار پمپ و ترتیب حفر سوراخها و دوغاب‌ریزی آنها مقاومت مخلوط دوغاب باید با خصوصیات هر سوراخ که در عملیات دوغاب‌ریزی مشهود می‌شود متناسب باشد. به طور کلی, هرگاه آزمایشات فشار نشان دهد که سوراخ نسبتاً محدود و بدون منفد می‌باشدء دوغاب باید با یک مخلوط رقیق شروع شود (نسبت حجمی آب به سیمان در مورد دوغاب سیمان نباید از ۱۲ به ۱ رقیق‌تر باشد). در صورت باز بودن سوراخ» دوغاب‌ریزی باید با مخلوط سفت‌تری شروع و با پمپ دوغاب تا آنجا که ممکن است در سرعت یکنواخت اجرا شود و برای باز کردن گرفتگی زودتر از موقع, استفاده از آب تحت فشار به طور دوره‌ای بلامانع خواهد بود. فشار یا میزان سرعت پمپ نباید ناگهانی افزایش یابد زیرا در هر دو صورت ممکن است باعث گرفتگی آب و درنتیجه بسته شدن -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰۲ ۹۳/۵/۱ متشسخصات فنی عمومی راه سوراخ شود. دوغاب‌ریزی کلیه سوراخهایی که نسبت حجمی آب به سیمان مخلوط دوغاب مصرفی کمتر از ۳ به ۱ می‌باشد. کامل نخواهد بود مگر اینکه دوغاب در حداکثر فشار لازم برای آن مرحله از سوراخ پس زده شود. دوغاب‌ریزی سوراخهایی که نسبت حجمی دوغاب مصرفی در آن معادل ۳ به ۱ یا بیشتر می‌باشدء کامل نخواهد بود مگر اینکه سوراخ یا اتصال دوغاب قادر باشد دوغاب را به میزان کمتر از ۲۵ لیتر در ۲۰ دقیقه دریافت نماید. این مقادیر حین اجرای عملیات و به تشخیص دستگاه نظارت ممکن هرگاه به علت حجم و وسعت ترکهاء بعد از پمپ زدن مقدار مناسبی دوغاب با کاریی نسبت حداقل آب به سیمان, برای رسیدن به فشار لازم غیر ممکن تشخیص داده شود سرعت پمپ زدن بایستی نظارت متوقف خواهدشد. در چنین شرایطی دوغاب باید به حال خود باقی گذارده شود تا به اندازه کافی خود را بگیرد و سپس سوراخ مجاور بر طبق دستور ادامه یابد تا مقاومت مطلوب به دست آید. چنانچه در موقع دوغاب‌ریزی مشاهده شود که دوغاب در سوراخهای مجاور نشت می‌کند و موجب تداخل شدید عملیات دوغاب‌ریزی می‌شود یا اینکه باعث هدررفتن زیاد دوغاب می‌شودء سوراخهایی که نشت می‌کنند باید به طور موقت درپوش گذاشته شوند. در مواقعی که بستن این سوراخها ضروری نباشدء سوراخهای دوغاب‌ریزی نشده» باید باز بمانند تا خروج هوا و آب به علت فشار دوغاب تسهیل گردد. قبل از اینکه دوغاب سفت شود پمپ دوغاب بایستی به سوراخهای بسته شده مجاور و سایر سوراخهایی که جریان دوغاب در آنزها مشاهده شده است متصل گردد و دوغاب‌ریزی کلیه سوراخها با فشار تعیین شده برای دوغاب‌ریزی تکمیل‌گردد. پس از تکمیل دوغاب‌ریزی هر مرحله از سوراخ, فشار داخل سوراخ باید به وسیله یک شیر یا سایر وسایل مناسب تا زمان گرفتن دوغاب در سوراخ حفظ شود. برای جلوگیری از کثیف شدن و مسدود شدن لوله‌ها و تجهیزات. دوغاب باید همواره در آنها جریان داشته وکلیه وسایل هر چند مدت یکبار با فشار آب شسته شود. شستشو باید در حالی که دریچه ورود دوغاب بسته است و با باز کردن شیر آب و کار انداختن پمپ در حداکثر سرعت انجام شود. فشار دوغاب بسته به شرایط هر سوراخ متفاوت خواهد بود. به منظور جلوگیری از جابه‌جایی و یا تسهیل درزگیری منافد نشت دوغاب, تقلیل فشار پمپ یا قطع پمپ ممکن است ضروری گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و سوم - نونل /۳ث ۷۰۳ در صورت نیاز به دوغاب‌ریزی در ترکهای سنگه. قیمت جدیدی که بر اساس مبانی فهرست بها ۹ ۷-۶-۲۳ دوغاب‌ریزی اتصالی یا تماسی پیمانکار باید بعد از نصب پوشش داخل تونل در نقاطی که برای حصول اطمینان از یکپارچگی آستر با سنگ لازم می‌باشد دوغاب‌ریزی نماید. این نوع دوغاب‌ریزی باید در نقاطی که پوشش در صورت ضربه چکش صدای توخالی می‌دهد اجرا شود. علاوه بر آن در فواصل تقریباً ۵ متر در طول طاق تونل پیمانکار باید در نقاطی که دستگاه نظارت تعیین می‌نماید دوغاب‌ریزی اتصالی اجراکند. هرگاه به نظر دستگاه برنامه منظم از سوراخهایی که فاصله آنها از ۳ متر کمتر نباشد و در یک ردیف یا بیشتر در طول استرکاری طاق تونل قرار گرفته باشند طبق دستور دستگاه نظارت دوغاب‌ریزی نماید. دوغاب‌ریزی اتصالی شامل سوراخ کردن استر بتنی تا سنگ و تزریق دوغاب با فشار۲ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع به طریقی که فوقاً شرح داده شده خواهد بود و کلیه فضاهای خالی باید کاملاً پر شوند. بابت این دوغاب‌ریزی هیچ گونه پرداختی صورت نخواهدگرفت زیرا این عملیات در قیمت پوشش 4 ۷-۲۳ پوششس دائم ۹ ۱-۷-۲۳ کلیات رعایت کلیه مفاد مندرج در فصل چهارم این مشخصات موضوع بتن و بتن مسلح برای پوشش بتنی دائم تونل» الزامی است. پوشش بتنی باید طبق برنامه زمانی که توسط پیمانکار تهیه گردیده و به تصویب دستگاه نظارت رسیده است اجرا شود. هر قسمت از تونل بلافاصله قبل از اجرای پوشش ثابت باید توسط دستگاه نظارت بازدید شود. پوشش ثابت باید طوری انجام شود که سطح نهایی داخل تونل در هر نقطه‌ای که -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰۴ ۳/۱ مشخصات فنی عمومی راه اندازه گیری شودء حداکثر 2-۴ سانتیمتر اختلاف داشته باشد (از فاصله تعیین شده نسبت به محور مسیر). میزان انحراف در مورد خط و شیب تونل نسبت به محور نظری» در هر نقطه از طول کلی تونل نباید از ۵ سانتیمتر تجاوز نماید. ۹ ۲-۷-۲۳ نوع بتن پوشش بتنی دائمی تونل باید از بتن طبقه ۲ و بر طبق نقشه‌ها اجرا شود. هر گاه پوشش به مقاومت طبقه ۲ را صادر خواهد نمود. در بعضی از قسمتها ممکن است تقویت آرماتور یا تقلیل آن لازم گردد که پیمانکار بایستی حداکثر یک ماه قبل از شروع عملیات» نقشه‌های تفصیلی اجرایی و شرح قالب‌بندی و چوب‌بست را در مورد کلیه تجهیزات و روشهای بتن‌ریزی پوشش دائمی جهت تصویب به دستگاه بتن باید دارای غلظتی مناسب برای پمپ کردن باشد و از کامیونهای مخلوط کننده" گردان و تجهیزات مخصوص پمپ بتن که به تأیید دستگاه نظارت رسیده باشد استفاده شود. بتن بایستی حداکتر در ظرف ۲ ساعت بعد از اضافه کردن سیمان و حداکثر ۳۰ دقیقه بعد از اضافه کردن آب به مخلوط برای پوشش بایستی از قالبهای فلزی استفاده شود. برای سطوح واریز پیشانی می‌توان از قالیهای چوبی استفاده نمود. درزهای اجرایی طبق نظر نظارت بایستی در سطوح واریز تعبیه شود. بتن باید به خوبی متراکم شده و به سنگ و قطعات اتکایی اولیه در اطراف تونل طبق نظر دستگاه نظارت قَفل و بست شود. بتن بایستی با پمپ در دیوارها و طاقهای تونل ریخته شود و به وسیله ویبراتور متراکم گردد. در صورت اآمکان,» انتهای لوله واریز بتن باید در داخل بتن قرار داده شود تا از جدا شدن اجزای بتن حتی‌الامکان جلوگیری شود. ۱۰1۳۵ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل (/۹۳/۵ ۷۰۵ سطوح بتنی مورب بایستی با ماله فلزی پرداخت و صاف شده و به شکل نشان داده شده در نقشه‌ها شوند. سنگ کف زیر سطوح مورب بایستی قبل از بتن‌ریزی طبق نظرمهندس از مواد لق تمیز شود. بتن‌ریزی دیوارها باید در لایه‌های افقی اجرا شود و لوله تغذیه به نحوی قرار داده شود که این کار امکانپدیر گردد. برای جلوگیری از پیچیدن قالب. بتن باید به طور متقارن نسبت به محور دیوار ریخته شود. به هیچ وجه بتن نباید از تاج طاق برآمدگی داشته باشد و از دیوارها سرازیر شود. تعدادی در صورت مشاهده تراوش آب از پوشش» بتن بایستی سوراخ شده و لوله‌های دوغاب نصب و طبق نظر دستگاه نظارت دوغاب‌ریزی شود. کلیه فضای خالی پشت پوشش باید به وسیله دوغاب پر شود. فضاهای خالی ناشی از شکستگی, ریزش و لغزش بایستی با بتن طبقه ۲ یا با مصالحی که به تصویب دستگاه نظارت رسیده باشد پر شود. هزینه پر کردن این فضاهای خالی در صورتی که پیمانکار طبق نظر دستگاه نظارت کلیه مشخصات. نقشه‌ها و دستورات را اجرا و رعایت نموده باشد و فضای ایجاد شده ناشی از مسائل مربوط به جنس تونل باشد پس ازتأیید کارفرما قابل پرداخت می‌باشد. ۹ ۲-۷-۲۳ بتن‌ریزی پیمانکار می‌بایست طرح دانه‌بندی و مقدار سیمان و مشخصات دیگر بتن (طرح اختلاط) را قبل از شروع عملیات بر مبنای نتایج مقاومت نمونه‌های ساخته شده و آزمایشات مختلف مطابق با مشخصات اجرایی پروژه تعیین نموده و قبل از عملیات بتن‌ریزی اصلی حداقل چندین بار به طور آزمایشی در قسمتهای مختلف تجربه نموده باشد» ضمناً پس از شروع عملیات اجرایی کنترل کیفیت بتن می‌بایست توسط عوامل متخصص پیمانکار به طور مرتب انجام گیرد. فضای خالی احتمالی پوشش موقت باید به وسیله دوغاب به هزینه پیمانکار طبق دستور دستگاه نظارت پر شود. در شرایطی که آبهای زیرزمینی موجب اخلال عملیات بتن‌ریزی شود می‌بایست با اجرای -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۶ ۳/۱ مشخصات فنی عمومی راه زهکش مناسب و در صورت لزوم هدایت آب از عمق به خارج محدوده عملیات, از مخلوط شدن آب با بتن جلوگیری به عمل آید. بتن ساخته شده توسط بتونیرهای ۶ متر مکعبی به نزدیکی مدخل تونل حمل می‌گردد و متعاقباً به داخل دستگاه پمپاز ریخته می‌شود. قالبهای مورد استفاده در تونل از نوع فلزی است که طول آنها می‌تواند بین ۶ تا ۳۰ متر متغیر باشد. پوسته خارجی قالب بر اسکلت فلزی سوار می‌باشد که بار بتن تازه را قبل از گیرش کامل تحمل نماید. این نوع قالب معمولاً قابلیت جابه‌جایی روی ریل را دارد و در سیستم قالب جکهای هیدرولیکی وجود دارند که پس از گیرش بتن» پوسته خارجی قالب را به داخل جمع می‌کنند و سپس به قسمت بعدی منتقل نموده و با استفاده از جکها به حالت اولیه درمی‌آیند. ویبراتورهای خودکار بایستی روی این نوع قالبها تعبیه گردد که عمل ویبره بتن را به طور سیستماتیک انجام دهد. شعاع تأثیر این نوع ویبراتورها کم می‌باشد؛ به همین جهت استفاده از ویبراتورهای معمولی برای ویبره نمودن ضروری می‌باشد. در قالب بایستی پنجره‌های بازرسی پیش‌بینی گردد که از درون آنها عملیات ویبره نمودن بتن و کنترل عملیات بتن‌ریزی انجام گیرد. در صورتی که حفاری تونل در تمام مقطع و در یک مرحله انجام گیرد. بایستی بتن در دو مرحله ریخته شود. در این صورت نخست بتن‌ریزی فونداسیون و پاطاق انجام خواهد گرفت. در کلیه مراحل بتن‌ریزی همواره می‌بایست ارتفاع بتن دو طرف قوس به طور مساوی بالا بیاید. ۹ ۴-۷-۲۳ استاندارد و آیین‌نامه کلیه عملیات بتن‌ریزی از مرحله تهیه مصالح, طرح اختلاط اجرا و عمل‌آوری و آزمایشهای کنترل -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل بیست و سوم - تونل //۳ ۷۰۷ 4 ۸-۲۳ عملیات تکمیلی ۹ ۱-۸-۲۳ کانال‌های زهکش طولی کانالهای زهکش باید طبق نقشه‌ها ساخته شود و ابعاد آنها بر حسب مقدار آب جاری در تونل قابل تغییرمی‌باشد. چنانچه در این مورد احتیاج به حفاری اضافی باشد.ء این کار بایستی توسط پیمانکار انجام شود و پرداخت بابت آن طبق قیمتهای واحد مربوط به حفر تونل به عمل خواهد آمد. ۹ ۰ ۸-۲۳- گالری‌های ورودی و خروجی گالریهای ورودی و خروجی به صورت تونل روباز طبق نقشه‌های اجرایی ساخته می‌شود. ساختمان این گالریها به منظور یکپارچه کردن تونل با کوه و جلوگیری از نفوذ آب به داخل تونل که در فصل زمستان ایجاد یخبندان و قندیل در سردر تونل می‌نماید ضروری می‌باشد. ضمناً پیمانکار بایستی همواره در نظر داشته باشد که احتمال ریزش و سقوط سنگهای بزرگ از بالای کوه به خصوص در مدخل خروجی تونل وجود دارد. در این صورت به منظور رعایت مسائل ایمنی خاکریزی نماید. در انتهای تونل برای پوشش و حفاظت مسیر در مقابل ریزش و سقوط سنگهاء یک بنای سردر به صورت دیواره‌های محافظ اجرا می‌شود. پلکانی کردن دیواره طرفین طبق نقشه‌های اجرایی نمای مطلوبی را به ورودی و خروجیها می‌دهد. پوشش داخل گالری باید تا نمای سردر تونل ادامه یابد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ ۳/1 مشسخصات فنی عمومی راه -------- صفحهٔ بعد -------- دستو ر در کارهای ( ی اآیمنی حرفه‌ای آهسازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۳/۵/۱ ۷۱۱ ۱-۲۴ کلیات این فصل شامل حداقل مقررات و ضوابطی است که رعایت آنها موجب می‌گردد تا با استفاده از وسایل و تجهیزات ایمنی و حفاظتی مناسب, فراهم کردن تسهیلات مورد نیاز برای سکونت. تهیه مواد غذایی» آب آشامیدنی سالم وسایل و سرویسهای بهداشتی» انتخاب وظایف شغلی متناسب با تواناییهای جسمی و روانی کارگران و آموزش آنان در مورد خطرات ناشی از کار و روشهای پیشگیری و حفاظت در برابر عوامل زیان‌آور محیط کار و نهایتاً بهره‌گیری از روشهای صحیح و ایمن برای اجرای عملیات پیمان, ایمنی و سلامتی کارکنان شاغل در کارهای راهسازی تأمین شود. ۲-۲۳۴ هدف و دامنه کاربرد ایمنی" و بهداشت حرفه‌ای" ترکیبی از علوم پزشکی و مهندسی است که مسایل مربوط به ایمنی, بهداشت و درمان کارکنان را برای دستیابی به اهداف زیر بررسی می‌کند. ۱-۲-۲۴ تأمین» حفظ و ارتقای سطح سلامت جسمی, روانی و اجتماعی کارکنان و کارگران. ۲-۲-۲۴ پیشگیری از بیماریها و حوادث ناشی از کار. ۳۲-۲-۲۴ انتخاب کارگر یا کارمند برای محیط و شغلی که از هر نظر توانایی انجام آن را داشته باشد و به عبارت دیگر ایجاد سازگاری کار با انسان» و یا انسان با کار. ۱.1 2۰ 06002110 ۵[ ۲16211 -------- صفحهٔ بعد -------- 4 ۲-۲۳ عوامل زیان‌آور محیط کار و علل وقوع حوادث ناشسی از کار ۹ ۱-۲-۲۴ عوامل زیان‌آور محیط کار ارزیابی و کنترل عوامل زیان‌آور محیط کار یکی از برنامه‌های اصلی ایمنی و بهداشت حرفه‌ای است. این عوامل عبارتند از: ۱-۱-۳-۳ ۲-۱-۳-۳ حاصل از شکستن ماسه‌سنگها و سنگ‌های سیلیسی. ۲-۱-۳-۳ عوامل زیست‌شناختی مانند ویروسهاء باکتریها و قارچها. ۴-۱-۳-۳ عوامل انسانی" مانند وضعیت نامطلوب بدنی در هنگام کارء وارد شدن فشار بیش از حد روی اندامی خاص و ۰ ۹ ۲-۳-۲۳۴۳ علل وقوع حوادث ناشی از کار علل وقوع حوادث ناشی از کار که طی آن احتمال آسیب به افراده خسارت به تجهیزات و محیطء [۰1۲1۳۵۵ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهدانست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی . ‎٩۳/۵/۱‏ ۷۱۳ ۱-۲-۳-۴ اعمال ناایمن" مانند کار با ماشین در سرعت غیر مجاز, استفاده نکردن از وسایل حفاظت فردی؛ سرویس ماشین‌آلات در حال کارء و شوخیهای نابجا در حین کار. ۲-۲-۳-۴ شرایط ناایمن" یا علل فیزیکی مربوط به ماشین» مواد و محیط کار مانند نقص فنی ماشین؛ انبار کردن و نگهداری مصالح در محل یا شرایط ناایمن. در قالب مقررات عمومی و به منظور اجرای آیین‌نامه ایمنی و بهداشت حرفه‌ای, موارد زیر باید رعایت شود. ۹ ۱-۴۳-۲۴ برنامه ایمنی و ب‌هداشت حرفه‌ای پیمانکار موظف است قبل از شروع کار برنامه معینی برای پیشگیری و کنترل حوادث و بیماریهای شغلی تهیه کند و آن را در عمل به کار گیرد. این برنامه باید ویژگیهای زیر را داشته باشد: الف: ارائه تعریف مشخصی از ایمنی و بهداشت حرفه‌ای در حین اجرای پیمان به طوری که مسئولیت خود را در برابر تعهدات قانونی و تأمین سلامتی کارکنان بپذیرد و تمهیدات لازم را برای جذب نیروی متخصص در زمینه ایمنی و بهداشت حرفه‌ای» تهیه وسایل و تجهیزات حفاظتی مورد نیاز و ارائه تسهیلات رفاهی در نظر بگیرد. ب: ‏ آموزش کارکنان متناسب با شرایط کار و خطراتی که با آن روبرو هستند. پ: انجام بازدیدهای منظم و مستمر توسط افراد صلاحیت‌دار در مراحل مختلف اجرای پیمان برای اطمینان از رعایت اصول و مقررات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای. دا۸0 ۹۵16 1۳] .| 0 ما۹۵ 11۳ . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۱۳ (/۹۳/۵ مسخصات فنی عمومی راه ت: ‏ برنامه‌ریزی برای ثبت» پردازش» تحلیل, گزارش و بایگانی حوادنی که در حین اجرای پیمان اتفاق می‌افتد. ث: کاربرد ایمن دستگاهها و ماشین‌آلات برابر با دستورالعمل کارخانه سازنده. ج: تطبیق شرایط کار با قوانین» آیین‌نامه‌ها و استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفه‌ای. ۲-۴-۲۴ حمایت مدیریت کلید یک برنامه مور پیشگیری و حفاظت در برابر حوادث و بیماریهای شغلی حمایت مدیریت برای ساماندهی و تداوم تلاشهای ایمنی است که عملاً موجب می‌شود تا تمامی کارکنان نسبت به رعایت اصول و مقررات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای احساس مسئولیت نمایند. ساماندهی برنامه‌های ایمنی؛ اصلاح روشهای کار و تدارک وسایل و تجهیزات ایمنی گرچه هزینه‌هایی را به پیمانکار تحمیل می‌کند ولی باید در نظر داشت که پیامدهای حوادث نیز قابل توجه هستند. «فعالیت آیمن» می‌تواند زمانهای توقف کار و هزینه ساخت را کاهش دهد. رضایت شغلی کارکنان را فراهم کند و در بهره‌وری و کیفیت کار تأثیر مثبت ۳-۴-۲۴ شرایط انجام کار انجام کارهای راهسازی نباید مستلزم پذیرش ریسک بالا برای کارکنان باشد. به عبارت دیگر پیمانکار نباید وظایفی را به کارکنان محول کند که توانایی انجام آن را نداشته باشند یا کار در شرایط غیر ایمنء مخاطره‌آمیز و غیر بهداشتی انجام گیرد به نحوی که سلامتی کارکنان به طور جدی به خطر بیفتد. در این مورد قوانین» آیین‌نامه‌ها و استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفه‌ای باید ملاک عمل قرار گیرد. ۴-۴-۲۴ آموزش کارکنان پیمانکار موظف است نسبت به آموزش کارکنان خود در مورد شناسایی و پیشگیری از شرایط ناایمن, انجام فعالیتهای ایمن و کاربرد استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفه‌ای اقدام نماید تا در برابر هر نوع حادثه و بیماری بتوانند از خود محافظت کنند. کارکنان باید با نحوهٌ استفاده از وسایل حفاظت فردی در -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهداست حرفه‌ای در کارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ۷۱۵ ۹ ۵-۴-۲۴ بازرسی! پیمانکار باید افرادی را که با اصول و مقررات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای آشنا هستند در اختیار داشته باشد تا هر روز به طور منظم و مستمر از محل اجرای عملیات. نحوهٌ جابه‌جایی و کار با مواد و مصالح, فعالیت کارکنان» عملکرد دستگاهها و ماشین‌آلات» نحوه استقرار تجهیزات ایمنی و علائم هشدار دهنده بازدید کنند و گزارش کاملی از مشاهدات خود را برای بررسی خطرات احتمالی و یافتن روشهای موْثر ۹ ۶-۳-۲۳ ثبت حوادثت مربوط به حوادث و بیماریهای ناشی از کار در نظر بگیرد تا از یک طرف جوابگوی نیازمندیهای مراجع دی‌صلاح بوده و به تعهدات قانونی خود عمل کند و از طرف دیگر داده‌های مورد نیاز برای بررسی و تحلیل علل و عوامل موّثر در وقوع حوادث و بیماریهای ناشی از کار و جلوگیری از تکرار دوباره آنها قانونی و شرایط پیمانی است. ضمن آنکه باید پیمانکاران جزء را که به نحوی در ارتباط با پیمان هستند از این امر مطلع کند. در این مورد پیمانکار باید دستورالعملهای قانون کار جمهوری اسلامی ایران» ]1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۹۳/۵/( ۷۱۶‏ متشسخصات فنی عمومی راه حرفه‌ای وزارت بهداشت و درمان را در تمامی مراحل اجرای پیمان در اختیار داشته باشد و آنها را به مورد ۹ ۸-۳-۲۴ وظایف دستگاه نظارت دستگاه نظارت باید اطمینان پیدا کند که برنامه‌های پیمانکار برای دستیابی بد ایمنی مطلوب و منطبق با آیین‌نامه‌ها و استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفه‌ای, کارایی لازم را دارند. همچنین روشهای مناسبی برای تشویق پیمانکارانی که اصول و مقررات ایمنی را به خوبی رعایت می‌کنند پیش‌بینی نماید تا آزها اشتیاق بیشتری برای تداوم این کار داشته باشند. دستگاه نظارت باید شیوه‌های موّْثری برای برخورد با پیمانکاران خطاکار در نظر بگیرد. بدین ترتیب که در مرحله اول به صورت شفاهی پیمانکار یا نماینده او ر در جریان اعمال ناایمن و شرایط ناایمن قرار دهد. در مرحله بعد این موارد ر به صورت مکتوب به پیمانکار اطلاع دهد و هرگاه پیمانکار به تذکرات شفاهی و کتبی توجه نکند و به تعهدات پیمانی خود ۵-۲۴ تسهیلات و خدمات بهداستی و رفاهی ۹ ۱-۵-۲۳ کلیات کارهای راهسازی در بیشتر موارد دور از امکانات شهری مانند آبء برقء وسایل ارتباطی و خدمات بهداشتی - درمانی انجام می‌گیرد. پیمانکار باید اطمینان پیدا کند که نیازهای اولیه کارکنان یعنی تدار کات و پیش‌بینی‌های لازم به عمل آید. ۲-۵-۲۴ آب آشامیدنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‏ ۹۲/۵/۱ ۷۱۷ مناسب یا قرص نمک طعام به مقدار کافی برای کارگرانی که به طور مداوم در گرمای زیاد کار می‌کنند فراهم کند. استفاده از لیوان عمومی برای آشامیدن مجاز نیست و لیوانهای یک بار مصرف نیز باید در شرایط بهداشتی نگهداری شوند و ظرف مناسبی در محل برای دور ریختن آنها در نظر گرفته شود. به علاوه مخازن آب غیر قابل شرب باید به نحوی علامت‌گذاری شوند که آنها را برای آشامیدن» شستشوی ظروف و آشپزی مورد استفاده قرار ندهند. ۳-۵-۲۴ سرویس‌های بهداشتی پیمانکار موظف است برای یکصد کارگر به ازای هر ۲۵ نفر کارگر یک توالت بهداشتی و برای تعداد بیش از یکصد نفر به ازای هر ۳۵ نفر اضافی یک توالت بهداشتی اضافی تهیه کند. شستشو و گندزدایی مرتب توالتها الزامی است. در صورتی که فضولات حاصله ممکن است موجب بروز بیماری شوند باید با عملیات شیمیایی یا فیزیکی در حوضچه‌های مخصوص تصفیه شوند به طوری که سلامتی کارکنان و مردم به خطر نیفتد و محیط زیست تخریب نگردد. همچنین در محلهایی که کارگران با رنگ. قیرء روغن» گرد و غبار و سایر مواد شیمیایی در ارتباط هستند یا در شرایطی کار می‌کنند که با وجود آلاینده‌های محیطی سلامتی آنها به خطر می‌افتد باید به تعداد کافی دوش آب سرد و گرم با رعایت اصول بهداشتی فراهم شود. ۴-۵-۲۴ برنامه غذایی در کارهای راهسازی با توجه به ساعات کار و بر حسب مورد.ء پیمانکار موظف است یک تا سه وعده غذای مناسب (صبحانه, نهار» شام) برای کارکنان فراهم کند. برنامه غذایی باید دارای ویژگیهای زیر باشد: الف: آرزش ریالی» کمیت. کیفیت. فرهنگ محلی و تنوع غذا مورد توجه قرار گیرند به نحوی که کارکنان با رغبت غذا را صرف کنند و حداقل انرژی مورد نیاز آنها تأمین شود. ب: به منظور پیشگیری از بروز مسمومیت. ظروف غذا در یک محل تمیز و بهداشتی نگهداری شوند و از مصرف مواد غذایی مانده و تاریخ گذشته خودداری شود. -------- صفحهٔ بعد -------- پ: ‏ زمان معین و کافی برای صرف غذا پیش‌بینی شود و تا حد امکان در برنامه روزانه از میوه و ۵-۵-۲۴ محل خواب و استراحت در کارهای راهسازی با توجه به فصل, محل و مدت کار باید خوابگاه مناسبی با وسایل مورد نیاز برای اقامت کار کنان ایحاد شود و همجنین در صورت دوری محل اجرای عملیات و عدم تکافوی وسیله قرار دهد. ۶-۲۴ وسایل حفاظت فردی ۹ ۱-۶-۲۴ کلیات دستگاه تنفسٍ دس ستکش ایمنی؛ ان ایمنی؛ لباس کار جلیقه نحات و سایر وسایل» 1 تج میزاتی هستند که می‌توانند کارکنان را در برابر عوامل بیماری‌زا و خطرات محیطی معمول یا قابل پیش‌بینی با توجه به این زمینه به ترتیب آیین‌نامه‌های موْسسه تحقیقات و استاندارد صنعتی ایران» سازمان بین‌المللی استاندارد (150) و استانداردهای آمریکا (۸۲[51)» (/۸571۸) انگلیس (135) و آلمان (10۷]) معتبر عنوان معیار باید مورد پذیرش قرار گیرد. ب: پیمانکار موظف است وسایل فوق را متناسب با نوع کارء وظایف شغلی کارکنان و خطرات کار تهیه کند و با یک برنامه زمانی معین آنها را در اختیار کارکنان قرار دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ‎۷۱۹٩ پ: پیمانکار باید برای تفهیم سودمندی وسایل حفاظت فردی و نحوه کاربرد آنها آموزش لازم را به کار کنان بدهد و با نظارت مستمر اطمینان پیدا کند که تمامی افراد در صورت نیاز از این وسایل برأبر با دستورالعمل کارخانه سازنده استفاده می‌کنند. کارکنان نیز موظف هستند از وسایل حفاظت فردی مناسب و سالم بر حسب دستور پیمانکار و در صورت مواجهه با عوامل بیماری‌زا و خطرات محیطی استفاده کنند. ت: وسایل و تجهیزات معیوب باید به سرعت تعمیر یا تعویض شوند» وسیله حفاظتی که دوباره به وسیله فرد دیگری مورد استفاده قرار می‌گیرد باید ابتدا ضد عفونی شود و در صورت نیاز قسمتهایی از آن تعویض شوند. وسایل فوق باید راحت باشند و در حین کار مزاحمت غیر ضروری برای کارکنان ایجاد نکنند. ۲-۶-۲۴ حفاظت سر در هر فعالیتی که احتمال مجروح شدن سر افراد بر اثر افتادن یا پرتاب شدن آشیا و مصالح یا برخورد با ماشین‌آلات. خطر سوختگی بر اثر ریزش مواد و مصالح داغ یا تماس با قطعات داغ و خطر شوک الکتریکی به دلیل نزدیکی و تماس با وسایل و تجهیزات الکتریکی وجود دارد. تمامی کارکنان باید محهز به کلاه ایمنی استاندارد باشند. همجنین کار کنانی که به طور مداوم در فضای باز و در برابر تابش مستقیم پرتوهای خورشیدی کار می‌کنند باید به کلاه حصیری یا کلاه لبه‌دار مناسب دیگر محهز شوند. ۹ ۲-۶-۲۳۴۳ حفاظت چشم و صورت انجام کار در شرایطی که همراه با انتشار گرد و غبار» دود ناشی از قیر و تهیه آسفالت» گازهاء بخارات سمی و سایر آلاینده‌هاء پرتاب ذرات, پاشیدن اسیدء روغن داغ و سایر مواد خطرناک, مواجهه با گرما با سرمای بیش از حد و تابش پرتو (مانند تابش پرتوهای ماورای بنفش و مادون قرمز در عملیات جوشکاری و برشکاری) باشد و باعث کوفتگی, سوزش,» سوختگی, نفود اشیاء ریزء ایجاد پارگی و سایر جراحتها و آسییها به چشم و صورت گرددء کلیه کارکنان باید بر حسب نیاز به عینکهای حفاظتی» و حفاظ صورت -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۰ ۳/۱ مسخصات فنی عمومی راه ۹ ۴-۶-۲۴ حفاظت سیستم سنوایی هرگاه تدابیر پیشگیرانه و حفاظتی برای کاهش تراز صدا به حد مجاز موّثر واقع نشود و احتمال افت شنوایی و سایر عوارض و بیماریهای ناشی از تماس مداوم با صدای بیش از حد وجود داشته باشد. بر حسب نیاز کلیه کارکنان باید مجهز به گوشی حفاظتی مناسب باشند. پیمانکار در هیچ شرایطی نباید از سیستم شنوایی کارکنان برای تشخیص صدای غیر عادی و آگاهی از نقص دستگاهها و ماشین‌آلات استفاده کند به طوری که سلامتی آزها به خطر بیفتد. ۵-۶-۲۴ حفاظت سیستم تنفسی در شرایط اضطراری یا هنگامی که کنترلهای مهندسی و مدیریتی برای پیشگیری از بروز ناراحتیهای تنفسی در اثر مواجهه کارکنان با گرد و غبار» گازهاء بخارات و سایر عوامل زیان‌آور و بیماری‌زا کافی نباشد کلیه کارکنان بنا بر ضرورت و با توجه به نوع کارء نوع آلاینده» میزان خطرء بیماری‌زایی آن و ۹ ۰ ۶-۶-۲۴ حفاظت دست و بازو در هر نوع عملیات یا کار با وسایل و تجهیزاتی که ممکن است دست و بازو مجروح شود یا به طور مداوم با مواد شیمیایی خطرناک در تماس باشد. تمامی کارکنان باید به دستکش و بازوبند حفاظتی مناسب به شرح زیر مجهز شوند: الف: کارکنانی که مواد و مصالح داغ مانند قیر و آسفالت حمل می‌کنند باید از دستکشهای حفاظتی مقاوم در برابر حرارت استفاده کنند. ب: ‏ کارکنانی که با آشیاء نوک تیز و برنده کار می‌کنند باید از دستکشهای مقاوم در برابر پارگی و سوراخ‌شدگی استفاده کنند. پ: کارکنانی که با برق سروکار دارند باید از دستکشهای عایق با مشخصات استاندارد استفاده کنند به طوری که مقاومت الکتریکی آزها متناسب با حداکثر ولتاژ اسمی دستگاه باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌ها ی ایمنی و بهداشست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‎٩۳/۵/۱‏ ۷۳۱ ت: کارکنانی که با روغن و سایر مواد شیمیایی سر و کار دارند باید از دستکشهای حفاظتی مقاوم در برابر این مواد استفاده کنند. ث: راننده‌های ماشینهای راهسازی مانند لودر و بلدوزر برای جلوگیری از بروز ناراحتیهای پوستی باید از ۷-۶-۲۴ حفاظت پا هر نوع عملیات یا کار با ماشین که مستلزم راه رفتن بر روی سطح گرم مانند أسفالت گرم در عملیات پخش آسفالت استء یا احتمال سقوط اشیاء قطعات و مصالح یا ریزش مواد داغ یا خورنده بر روی پا وجود داشته باشد یا مستلزم راه رفتن بر روی سطوح لغزنده نا هموار و گل‌آلود باشد و همچنین هرگاه اجرای پیمان در آب و هوای بسیار گرم یا بسیار سرد صورت گیرد یا خطر گزیدگی» نیش زدن و حمله حشرات و حیوانات وجود داشته باشد تمامی کارکنان بر حسب مورد باید به گتر» کفش و چکمه حفاظتی مناسب مجهز شوند. کارکنانی که با وسایل و تجهیزات برقی در ارتباط هستند نباید از کفشهای پنجه فولادی استفاده کنند. در مکانهایی که تولید جرقه خطر انفجار یا آتش‌سوزی را افزایش می‌دهد کفش ایمنی نباید دارای میخ فلزی باشد. ۸-۶-۲۴ لباس کار کارکنانی که در حین اجرای پیمان یا در معرض پرتاب اشیاء ریز و براده‌های داغ استنشاق گرد و غبار و سایر ذرات معلق در هواء پاشیدن اسید یا بخارات آن و تماس با مواد و مصالح گرم می‌باشند یا در محیط خیلی گرم و یا خیلی سرد کار می‌کنند. یا با گازوئیل» روغن» گریس و همچنین رنگ و سایر مواد شیمیایی سروکار دارند باید به وسایل حفاظت فردی از جمله لباس کار مناسب مجهز شوند. کیفیت. جنس» رنگ» طرح و اندازه لباس کار باید متناسب با شرایط محیطی, خطرات کار و اندازه کارکنان باشد به نحوی که در آن احساس راحتی کنند و پوشیدن لباس کار خطر اضافی برای آنها به وجود نیاورد. لباس کار سرویسکار و سایر کارکنانی که با قسمتهای متحرک ماشین سر و کار دارند نباید شل و آویزان باشد و هیچ قسمت از لباس مانند کمربند نباید آزاد باشد. همچنین پیمانکار موظف است برای پرچمدار و -------- صفحهٔ بعد -------- سایر کارکنانی که در عملیات اجرایی راهها و کنترل ترافیک فعالیت می‌کنند لباسی تهیه کند که از قابلیت دید بالایی برخوردار باشد به طوری که از ره دور به خوبی قابل تشخیص باشد. ۹ ۹-۶-۲۴ کمربند ایمنی و طناب نجات! در هر نوع فعالیتی که خطر سقوط کارکنان از بلندی وجود داشته باشد و ارتفاع محل استقرار افراد از قرار دهد. کمربند ایمنی, طناب نجات و تمامی ضمایم آنها باید مقاومت لازم برای تحمل وزن کارکنان را باید به دقت بازدید شوند و در صورت وجود هر نوع نقص مانند زدگی» پارگی یا پوسیدگی تحت هیچ شرایطی مورد استفاده قرار نگیرند. ۱۰-۶-۲۴ تورهای ایمنی "۲ در هر نوع عملیاتی که مستلزم فعالیت کارکنان در ارتفاع بالای ۸ متر از سطح زمین» آب یا هر تراز و سطح دیگر باشد و استفاده از نردبان» داربست, نرده‌های حفاظتی, طناب و کمربندهای ایمنی امکانیذیر نیست باید از تورهای ایمنی با روزنه‌هایی به ابعاد ۱۵ + ۱۵ سانتیمتر استفاده کرد. تورهای ایمنی باید تا ۳ متر دور از لبه سطح کار امتداد داشته باشند و تا حد امکان با فاصله کم در زیر سطح کار نصب شوند. در عین حال اختلاف ارتفاع محل نصب تورهای ایمنی و سطح کار نباید بیشتر از ۸ متر باشد. پیمانکار باید قبل از شروع کار تورهای ایمنی را از نظر نصب صحیح, پارگی» پوسیدگی و موارد دیگر به دقت بازرسی نموده و مقاومت آنها را به لحاظ تحمل وزن افراد هنگام سقوط در شرایط مختلف مورد آزمایش قرار دهد و بعد از اطمینان از کارایی تورهای ایمنی دستور اجرای عملیات را صادر کند. 60 11۲۲ 200 3011 ۱۰5۵10 دا[ با0ا50 . 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی . ۹۳/۵/۱ ۷۳ 4 ۱۱-۶-۴۳ حفاظت در برابر غرق شدن هر نوع فعالیتی که در بالا یا نزدیک آب انجام شود و خطر غرق شدن کارکنان وجود داشته باشد. بر حسب ضرورت تمامی کارکنان باید مجهز به جلیقه نجات مناسب باشند و یک قایق نجات همواره در محل و در دسترس قرار داشته باشد. ۷-۲۴ کمک‌های اولیه! قبل از شروع کارهای راهسازی پیمانکار موظف است علاوه بر تمهیدات لازم برای پیشگیری از وقوع تنظیم نموده و وسایل و تجهیزات مورد نیاز را تهیه کند. هرگاه در نزدیکی محل کار بیمارستان» اورژانس با درمانگاه محلی برای رسیدگی به مصدومین حادنه کمکهای اولیه را طی کرده است به عنوان مسئول کمکهای اولیه تعیین کند. همچنین برای تعدادی از کار کنان محرب و قابل اعتماد که توانایی جسمی لازم را دارند دوره عملی و نظری کمکهای اولیه را وسایل کمکهای اولیه باید در بسته‌بندیهای مناسب به طور ایمن و بهداشتی درون جعبه مخصوص در محل کار نگهداری شوند به نحوی که تغییر شرایط آب و هوایی نظیر درجه حرارت» رطوبت و جریان باد باعث کاهش کیفیت و فساد زود هنگام آنها نشود. پیمانکار موظف است به تعداد کافی جعبه کمکهای خطرات کار مانند گرمازدگی, مارزدگی» مسمومیت. سوختگی, بریدگی و موارد دیگر تعیین می‌شود. محتویات جعبه باید حداقل هر دو هفته یک بار توسط فرد صلاحیت‌دار برای اطمینان از جایگزینی اقلام و۸ ۳۳۲۵۲ .| -------- صفحهٔ بعد -------- مصرفی بازدید شود. کتاب راهنمای کمکهای اولیه باید در داخل جعبه و در دسترس تمامی کارکنان پیمانکار موظف است پیش‌بینی‌های لازم را برای انتقال سریع و به موقع مصدوم یا بیمار به یک پزشک یا بیمارستان انجام دهد. شماره تلفنهای تعدادی از پزشکان محلی و بیمارستانها و مراکز اورژانس از محل تجمع کارکنان و امکانات کارگاهی کار می‌کنند و به خدمات شهری و محلی دسترسی ندارند. پیمانکار موظف است وسایل و تجهیزات کمکهای اولیه مورد نیاز را در اختیار آنها قرار دهد و اطمینان پیدا کند که حداقل یکی از افراد گروه آموزش کافی در مورد کمکهای اولیه دیده است. ۹ ۱-۸-۲۴ صدا تماس مداوم با صدای بیش از حد مجازء ناراحتیهای جسمی و روانی به ویژه افت شنوایی کارکنان را به همراه دارد. هرگاه تراز فشار صوت و همچنین صدای کوبه‌ای" و صدای ضربه‌ای" از مقادیر جدولهای برای کاهش تراز صوت به پایین‌تر از حدود تماس مجاز باید روشهای کنترل مهندسی مانند کنترل صدا در منبع یا بکارگیری موانع یا جاذبهای صدا در مسیر انتقال صوت و همچنین روشهای کنترل مدیریتی مانند انتخاب درست کارکنان و کاهش زمان مواجهه افراد با صدا مورد استفاده قرار گیرد. هرگاه ۱۰ 11۷1۹1۷۵ 6 2. 110261 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‎٩۳/۵/۱‏ ۷۳۵ بولدوزر» کارگر سنگ‌شکن و کارکنان دیگری که ممکن است در اثر تماس مداوم با صدا دچار افت جدول ۱-۳۴ مقادیر قابل قبول حداکثر تماس شغلی با صدا تراز فشار صوت بر حسب دسیبل" طول مدت تماس بدون گوشی حفاظتی در روز بر حسب ساعت ۱۶۳ ۸ ۴ * واحد اندازه‌گیری صدا ** تماس صوتی (صوت مداوم و متناوب بدون گوشی حفاظتی) در مواردی که تراز فشار صوت از ۱۱۵ دسیبل بیشتر است. جدول ۲-۲۳۴ حد تماس شغلی با صدای ضربه‌ای یا کوبه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۶ ۳/۱ مشخصات فنی عمومی راه ۹ ۸-۲۴ گازها, بخارات. دود و گرد و غبار کار کنانی که بر حسب نوع کار و شرایط محیطی در معرض عوامل زیان‌آور شیمیایی قرار دارند با توجه به نوع آلاینده نحوه انتشارء راه ورود و میزان تماس ممکن است دچار عوارض و بیماریهای حاد و مزمن شوند و تواناییهای آنها در دراز مدت کاهش یابد. هرگاه میزان مواجهه شغلی کارکنان با گازهاء بخارات. دود و گرد و غبار بیش از حد مجاز باشد پیمانکار موظف است با استفاده از کنترلهای مهندسی مانند تعمیر دستگاهها و ماشین‌آلات معیوب یا نصب سیستمهای تهویه مناسب و کنترلهای مدیریتی مانند کاهش زمان مواجهه کارکنان با آلاینده‌های محیطی, نظارت دقیق بر فعالیتهای کارکنان برای اطمینان از رعایت اصول ایمنی در حین جابه‌جایی و کار با مواد شیمیایی خطرناک, سلامتی کارکنان را در حین اجرای مراحل مختلف پیمان تأمین نماید. در صورتی که تدابیر فوق کافی نباشد باید بر حسب مورد. لباس کار» دستکش ایمنی» ماسک تنفسی و سایر وسایل حفاظتی مناسب را در اختیار کارکنان قرار دهد. در مورد حدود تماس مجاز عوامل شیمیایی زیان‌آور استانداردهای کمیته فنی بهداشت حرفه‌ای کشور معتبر می‌باشند. پیمانکار موظف است برای انجام معاینات پزشکی از کارکنانی که به طور مداوم در معرض گرد و غبار حاوی ذرات سیلیس, ذرات آزبست. دود ناشی از گرم کردن قیرء دود و دمه جوشکاری, بخارات اسید و سایر عوامل زیان‌آور شیمیایی قرار دارند تمهیدات لازم را در نظر بگیرد و کلیه هزینه‌های آن را بپردازد. ۹ ۳-۸-۲۳ پرتوهای یونساز و غیر یونساز پرتوها شکلی از انرژی هستند که در خلاً و ماده انتشار می‌یابند و به دو گروه اصلی یونساز و غیر یونساز تقسیم می‌شوند. هرگاه در کارهای راهسازی از پرتوهای یونساز مانند پرتو گاما برای آزمونهای غیر مخرب استفاده شود مانند عملیات ساخت پلهای فلزی یا پرتو غیر یونساز به عنوان محصول فرعی در کارهای اجرایی تولید شود نظیر تولید پرتو ماورای بنفش در فرایند جوشکاری به روش قوس الکتریکی, با کار کنان به طور مداوم در فضای روباز و در مقابل نور مستقیم خورشید فعالیت کنند و در معرض پرتوهای ماورای بنفش و مادون قرمز خورشیدی قرار گیرند. پیمانکار موظف است تدابیر حفاظتی مناسب و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهدانست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‏ ۹۳/۵/۱ ۷۲۷ ضروری را به کار گیرد تا میزان تماس کارکنان با پرتو در حین اجرای کار به پایین‌تر از حد مجاز کاهش یابد به طوری که در کوتاه‌مدت و دراز مدت آثار نامطلوبی بر روی سلامتی آنها نداشته باشد. در این مورد هرگاه استفاده از پرتوهای یونساز در کارهای راهسازی ضروری باشدء این کار باید توسط کسانی انجام گیرد که فعالیت آنها مورد تأیید سازمان انرژی اتمی کشور باشد. کار با پرتو تا حد امکان باید در روزهای تعطیل و اوقاتی که افراد کمتری در محل حضور دارند انجام گیرد. کارکنانی که در حین اجرای پیمان در معرض پرتوهای یونساز یا غیر یونساز هستند باید بر حسب مورد به وسایل حفاظت فردی مناسب مجهز شوند. پیمانکار قبل از شروع کار در چنین شرایطی باید اطمینان حاصل کند که تمامی اصول و مقررات حفاظتی در این موردها رعایت می‌شود. ۴-۸-۲۴ تنش گرمایی ! تابش آفتاب» گرمای دستگاهها و ماشین‌آلات. جابه‌جایی و پخش مواد و مصالح گرمء انجام کارهایی که مستلزم شعله و حرارت است و فعالیت بدنی مداوم در کارهای عمرانی تعادل گرمایی بدن را مختل می‌کند و عوارضی نظیر: شوک حرارتی» خستگی» گرفتگی عضلات. ناراحتیهای پوستی و گرمازدگی را پیمانکار و کارکنان باید به طور مشترک مسئولیت پیشگیری و کنترل تنش گرمایی را بپذیرند و با شناسایی و ارزیابی عوامل موّثر در بروز عوارض ناشی از گرما راههای مناسبی را برای مقابله با آنها پیدا کنند. در این مورد استانداردهای کمیته فنی بهداشت حرفه‌ای کشور معتبر می‌باشند. در یک برنامه پیشگیری از بیماریهای ناشی از گرما نکات زیر باید مورد توجه قرار گیرد: الف: برخی افراد نسبت به گرما حساسیت بیشتری دارند همچنین کسانی که ناراحتی قلبی و عروق دارند نمی‌توانند همانند سایرین در محیط گرم کار کنند. پیمانکار موظف است برای شناسایی افراد حساس به گرما و انتخاب افراد مناسب برای کار در محیط گرم از کلیه داوطلبان قبل از استخدام 5 ۱.۲102 -------- صفحهٔ بعد -------- پیمان با خطر ابتلا به بیماریهای گرمایی روبرو هستند» هر سال یک بار برای آنها معاینات پزشکی دوره‌ای در نظر بگیرد. امکان در فصل گرما نیاز کمتری به فعالیت بدنی زیاد وجود داشته باشد و در صورت اجبار این کار در ساعات خنک روز انجام گیرد به طوری که زمان مواجهه کارکنان با گرما به حداقل برسد. همچنین کارکنان نباید به طور غیر ضروری در کنار وسایل گرمازا و مصالح گرم قرار بگیرند و تا حد آمکان از انجام فعالیت بدنی اضافی که دمای داخلی بدن را افزایش دهد خودداری کنند. پ: کارکنان باید تا حد امکان از خوردن غذاهای خیلی گرم و سنگین و همچنین نوشیدنیهای کافئین‌دار در ساعات گرم روز خودداری کنند و به طور مرتب و بدون در نظر گرفتن میزان تشنگی آب خنک بنوشند و در صورت نیاز به مقدار کافی نمک به آب و غذای روزانه اضافه کنند. ت: ‏ پیمانکار باید در مورد نحوهٌ سازش با محیط گرمء برنامه غذایی» ضرورت استراحت در بین زمانهای کار» علائم تنش گرمایی و راههای مقابله با آن و سایر نکاتی که در پیشگیری از بروز عوارض ناشی از گرما موْثر استء» آموزشهای لازم را به کارکنان ارائه دهد. ث: کارکنانی که در محیط گرم کار می‌کنند باید در صورت احساس علائم اولیه تنش گرمایی موضوع را به سرپرست خود اطلاع دهند تا تحت درمان قرار گیرند یا در صورت ضرورت به نزدیکترین ج: ‏ پیمانکار موظف است برای کارکنانی که با خطر تنش گرمایی روبرو هستند با توجه به نوع کار و شود. همجنین کارکنان باید در حین کار از کلاه حصیری یا کلاه لبه‌دار مناسب استفاده کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای در کارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ‎۷۲٩ ۹ ۵-۸-۲۳ سایر عوامل در مورد سایر عوامل زیان‌آور و بیماری‌زا مانند سرما و فشار استانداردهای کمیته فنی بهداشت ۹-۲۴ ایمنی در حین کار با ابزار. وسایل و ماشین آلات ۹ ۱-۹-۲۴ کلیات ۱-۱-۹-۴ و با توجه به دستورالعمل کارخانه سازنده به نحو مطلوب نگهداری شوند و مورد استفاده قرار گیرند. اقلام معیوب و غیر ایمن باید به وسیله برچسبهای ایمنی علامت‌گذاری شوند و در صورت نیاز به طور مطمئن قفل شوند و یا به خارج از محل کار انتقال یابند. ۲-۱-۹-۳ کارخانه سازنده در هر مورد به طور کامل رعایت می‌شود. ۲-۱-۹-۴ کلیه حفاظهای مکانیکی و الکترونیکی و سیستمهای هشدار دهنده که از طرف سازندهٌ دستگاهها و ماشین‌آلات برای تأمین ایمنی و پیشگیری از حوادث در نظر گرفته شده‌اند باید به طور صحیح نصب شود و کارایی لازم را داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۰ ۹۳/۵/۱ متشسخصات فنی عمومی راه ۴-۱-۹-۴ هر نوع تغییری در مشخصات وسایل و ماشین‌آلات باید با توجه به دستورالعمل سازندهٌ آنها و نظر کارشناسی افراد صلاحیت‌دار انجام گیرد و در هر حال تغییرات مورد نظر نباید سلامتی کارکنان را به ۵-۱-۹-۴ سرویس» تعمیر و کاربری دستگاهها و ماشین‌آلات باید توسط افراد آموزش دیده و با تجربه که از تواناییهای جسمی و روحی مناسب برای انجام کار مورد نظر برخوردار هستند» صورت گیرد. ۶-۱-۹-۴ پاشیدن اسیدء تماس با روغن داغ, تماس با اشیاء تیز و برنده» مواجهه با صدای بیش از حد. گرما و به وسایل حفاظت فردی مناسب مجهز شوند. ۱-۲-۹-۳ هریک از ابزارهای دستی فقط بایستی در کارهایی که برای آن ساخته شده‌اند مورد استفاده قرار گیرند. ۲-۲-۹-۳ ابزارها باید در شرایط مناسب نگهداری شوند. ابزارهای برنده همیشه باید تیز باشندء در صورتی که نوک ابزار ضربتی پهن شد یا ترک برداشت بایستی بلافاصله آن را تیز یا تعویض کرد. نوک یا لبه تیز ابزار را هنگامی که مورد احتیاج نیست باید پوشاند. همچنین ابزارها باید در محل مناسبی نگهداری شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی . ‎٩۳/۵/۱‏ ۷۳۱ نباید آنها را روی زمین یا در مسیر رفت و آمد یا در بلندی که احتمال سقوط وجود دارد قرار داد. ابزاری که برای کار معین مورد نیاز نیست باید در جعبه یا قفسه مخصوص نگهداری کرد. ۳-۲-۹-۴ کلیه وسایل و تأسیسات الکتریکی که در کارهای راهسازی به کار گرفته می‌شوند باید منطبق با آیین‌نامه حفاظتی تأسیسات و وسایل الکتریکی وزارت کار و امور اجتماعی باشند. ۴-۲-۹-۴ نمام ابزارهایی که برای تعمیر یا تنظیم تأسیسات و وسایل الکتریکی به کار می‌روند مانند انبردست.؛ الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند باید از مواد غیر هادی ساخته شده باشند. ۵-۲-۹-۴ بدنه وسایل الکتریکی که با جریان متناوب یا مستقیم با ولتاز بیش از ۵۰ ولت نسبت به زمین کار می‌کنند باید به طور مطمئن به زمین وصل شوند. ابزارهای الکتریکی دستی قابل حمل باید به وسیله دوشاخه و پریزی که دارای اتصال اضافی برای سیستم اتصالی زمین است به شبکه وصل شوند. ۶-۲-۹-۴ ۷-۲-۹-۴ کار کنانی که با وسایل الکتریکی قابل حمل کار می‌کنند باید از پوشیدن لباسهای گشاد با گوشه‌های آزاد و دستکشهای غیر لاستیکی خودداری کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۲-۹-۴ سیستمهای برق جرثقیلها و سایر هادیهایی که نمی‌توان آنها را کاملا عایق کرد باید طوری قرارگیرند یا محافظت شوند که احتمال تماس تصادفی با آن وجود نداشته باشد. ۹ ۳-۹-۲۴ ماشین‌آلات راهسازی و ساختمانی در لودر» بولدوزر» گریدر» غلتک. کامیون» قیرپاش, فینیشر و دستگاههای مشابه انرزژی به صورت روغن تحت فشارء» هوای فشرده یا فنر فشرده می‌تواند ذخیره شود. متعلقات ماشین نظیر بیل» تیغه و شخم‌زن نیز اگر در ارتفاع قرار داشته باشند به علت نیروی وزن خود دارای انرژی هستند. آزاد شدن ناگهانی و غیر منتظره انرژی در هریک از موارد فوق می‌تواند حادثه ناخوشایندی را به همراه داشته باشد. بنابراین قبل از سرویس یا تعمیر ماشین» اجرای تدابیر پیشگیرانه زیر ضروری است: ۱-۳-۹-۴ اجزای آن پا تخلیه ناگهانی فشار سیستم وجود نداشته باشد. ۲-۳-۹-۴ قفل کردن منبع نیرو و نصب علامت هشدار دهنده بر روی ماشین به نحوی که کارکنان دیگر دانسته یا ندانسته بدون هماهنگی آن را روشن نکنند یا حرکت ندهند. ۳-۳-۹-۴ تنظیم» روغنکاری و تعمیر دستگاه در حال حرکت یا با موتور روشن مجاز نیست مگر آنکه از طرف کارخانه سازنده توصیه شده باشد و دستورالعمل آن نیز در دسترس باشد. ۴-۳-۹-۴ محل انجام سرویس و تعمیر ماشین‌آلات باید تمیز و مرتب باشدء روغن» گریس» گازوئیل و آب به طور منظم از محدودهٌ کار پاک شوند و مواد و وسایل غیر ضروری در محل مخصوص خود قرار گیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌ها ی ایمنی و بهداشست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‎٩۳/۵/۱‏ ۷۳۳ علاوه بر این محیطهای سرپوشیده باید روشنایی؛ تمویه و فضای مناسب داشته باشند تا شرایط مطلوب برای انجام کار فراهم گردد. ۵-۳-۹-۴ سرویسکارء مکانیک و سایر کارکنانی که با خطراتی نظیر آتش‌سوزی, انفجار و پاشیدن آب اسید باطری به بیرون» ترکیدن لاستیک و در رفتن بچه‌رینگ. انفجار حاصل از جوشکاری در باک حاوی بنزین و گازوئیل و آتش‌سوزی ناشی از شستشوی قطعات ماشین با بنزین روبرو هستند باید شناخت کافی نسبت به این خطرات, پیامدهای زیانبار آنها و روشهای پیشگیری و کنترل حوادث را داشته باشند. ۶-۳-۹-۳ جزئی برطرف کند یا به مسئول خود گزارش دهد. در هنگام کار نیز باید تواناییها و محدودیتهای ماشین ۷-۳-۹-۳ راننده باید مفهوم علائم و تابلوهای هشدار دهنده و کاربرد آنها را بداند و در صورت نیاز قبل از شروع کار آنها را تهیه کند و همچنین با قوانین و مقررات رانندگی در جاده‌های مختلف به خوبی آشنا باشد و از آنها پیروی کند. ۸-۳-۹-۳ قبل از حرکت ماشین تا حد امکان محل اجرای عملیات باید شناسایی شود. در این رابطه حجم کابلهای برق و تلفن در زیر زمین یا بالای سر و به طور کلی هر نوع خطر احتمالی در مسیر باید مورد توجه قرار گیرد تا راننده در حین کار با شرایط غیر منتظره و پیش‌بینی نشده روبه‌رو نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۴ /۳ث مشسخصات فنی عمومی راه ۹-۳-۹-۴ راننده در هنگام هدایت و کار با ماشین باید از هر نوع عمل دور از احتیاط مانند توقف و دور زدن سریع و ناگهانی» سوار کردن نفر اضافی بر روی ماشین و سرعت غیر مجاز خودداری کند. ۱۰-۳-۹۴ هرگاه علائم هشدار دهنده «ماشین در حال سرویس است» یا برچسبهای مشابه آن بر روی فرمان با ۱۱-۳-۹-۴ قبل از روشن کردن ماشین در مکانهای سرپوشیده باید اطمینان حاصل شود که سیستم تهویه کارایی لازم را دارد. در این مکانها برای خروج دود. لول اگزوز را باید به بیرون از محوطه ارتباط داد. ۱۲-۳-۹۴ در هنگام پارک کردن, یدک کشیدن, بارگیری و حمل ماشین باید به کتاب راهنمای کارخانه سازنده مراجعه شود و دستورالعمل آن را به طور کامل اجرا نمود. ۴-۹-۲۴ ماشین آلات ار تعاشی ! ۱-۳-۹-۳ کلیات ابزارهای مرتعش دستی مانند مته چال‌زنی» ویبراتور و ماشینهای راهسازی نظیر غلتکهای ارتعاشی و بولدوزر کارکنان را در معرض ارتعاش قرار می‌دهند. ارتعاشات در فرکانسهای کمتر از دو هزار در ثانیه یک عامل زیان آور شغلی محسوب می‌شوند و می‌توانند آسایش فرد را مختل نمایند. بازده کار را کاهش دهند و موجب بروز ناراحتیهای گوارشی» عصبی» عروقی و غیره شوند. پیمانکار برای تأمین سلامتی 65 ۷1۳۳۵۵۵ 1۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ۷۳۵ کار کنان ضمن رعایت اصول زیر باید استانداردهای کمیته فنی بهداشت حرفه‌ای در رابطه با حدود تماس شغلی با ارتعاش را مورد توجه قرار دهد: الف: سرویس و نگهداری وسایل و دستگاههای مرتعش به نحو مناسب انجام پذیرد و بنا بر ضرورت به ب: متصدیان وسایل و ابزارهای ارتعاش دستی به دستکشهای ضد ارتعاش محهز شوند. و دوره‌ای در مورد کارکنان در معرض ارتعاشات وارد بر دست و بازو انجام گیرد. ت: ‏ کار به روش مناسب و توسط افراد کارآزموده و ماهر انجام گیرد به طوری که دستها و بقیه بدن حین کار گرم نگهداشته شوند و انتقال ارتعاش از ابزار مرتعش به کارگر تا حد امکان کاهش یابد. ث: در شرایط تماس مداومء برای تخفیف اثرات زیان آور ناشی از وسایل و ابزار ارتعاش دستی برنامه کار باید تعدیل شود و به صورت یک ساعت کار و ده دقیقه استراحت تنظیم گردد. ۱-۵-۹-۴ کلیات است: نگهداری مطلوب از این امکانات در نظر گرفته شود. ب: نشانگرهاء کنترل کننده‌هاء وسایل هشدار دهنده و تحهیزات ایمنی باید از کارایی لازم برخوردار پِ مخازن. خشک‌کن. سیلوهاء مخلوط کن و9 سایر واحدها در صورتث زوم باید به وسایل اندازه‌گیری دقیق و سالم محهز باشند تا در هر زمان اطلاعات مورد نیاز برای تنظیم دستگاه و تولید محصول -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۶ (/۳ث مشخصات فنی عمومی راه ت: ‏ وظایف و مسئولیتهای سرپرست کارگاه» متصدی دستگاه» سرویسکارء راننده لودرء قیرگرمکن و سایر کارکنان باید مشخص شود و تنها افراد آموزش دیده و با تجربه به کار گرفته شوند. کلیه کارکنان باید وسایل حفاظت فردی مورد نیاز را در اختیار داشته باشند. ث: فرآیند تولید نباید سلامتی کارکنان را در معرض خطر قرار دهد و مشکلات زیست‌محیطی ۲-۵-۹-۳ تجهیزات ایمنی الف: برای پیشگیری از خطر برق‌گرفتگی, آتش‌سوزی و انفجار» کلیه مخازن» ماشین‌آلات و ضمایم مربوط به آنها باید به طور مناسب به زمین وصل شوند. ب: انواع فیوزها و وسایلی که برای تأمین ایمنی و کارکرد مطلوب سیستم در مسیر مدارهای الکتریکی قرار داده شده‌اند باید همواره در وضعیت مناسب نگهداری شوند تا در شرایط غیر عادی به خوبی پ: ‏ در صورت ضرورت برای بالا رفتن و استقرار کارکنان در بخشهای مختلف مانند سیلوهاء سرندها و مخلوط‌کن باید نردبان» نرده‌های حفاظتی و سکوهای مناسبی فراهم شود تا کار بازدید و نمونه‌برداری به سهولت و بدون پذیرش خطر انجام پذیرد. ت: نسمه‌هاء جعبه‌دنده‌هاء قرقره‌ها و سایر اجزای متحرک باید دارای حفاظ باشند و نیز مکانهایی که افراد در معرض خطر ریزش ناخواسته مصالح سنگی» قیر و افتادن اشیا هستند باید محافظت شوند. ث: واحد سنگ‌شکن و کارخانه آسفالت باید مجهز به وسایل هشدار دهنده مانند زنگ خطر باشند تا کار کنان به موقع از شروع به کار دستگاه و یا وقوع شرایط غیر عادی مطلع شوند و از محوطه خطر فاصله گیرند. همجنین در اتاق کنترل و محوطه کارگاه باید کلید اضطراری یا مکانیسم دیگری برای قطع جریان برق وجود داشته باشد تا در صورت وقوع حادثه با عمل کردن آن بلافاصله خط -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداشت حوفه‌ای د رکارهای راهسازی ۰ ۹۳/۵/۱ ۷۳۷ ۳-۵-۹-۴ مخازن قیر برای گرم کردن قیر باید از لوله‌های روغن و بخارء دستگاههای الکتریکی یا وسایل مشابه استفاده کرد. کاربرد شعله مستقیم که با بدنه مخزن در تماس باشد مجاز نیست. هرگاه برای گرم کردن قیر از سیستم مشعل و لولهً گرم‌کن استفاده شود هرگز نباید سطح قیر داخل مخزن به پایین‌تر از لوله گرم‌کن برسد چون در این حالت به دلیل افزایش سریع دما و تجمع گازها و بخارات خطرناک هر لحظه احتمال انفجار وجود خواهد داشت. برای گرم کردن و تخلیه قیر از تانکر به مخازن و حوضچه‌های کارگاهی در پیمانکار باید پیرامون مخازن و کارخانه را به نحوی آماده کند که امکان تمیز نگه داشتن محیط کارگاه فراهم شود و مواد قابل اشتعال در محل جمع نشوند. چکه کردن و نشتی لوله‌ها و شیرألات مربوط به سوخت. قیر و روغن باید رفع شود. ضایعات حاصل از فرآیند تولید به طور منظم و در فواصل زمانی معین به خارج کارگاه انتقال یابند و برای پاک کردن قیر و آسفالت از سطح کامیون و تانکر نباید نفت و گازوئیل مورد استفاده قرار گیرد. ۴-۵-۹-۴ کاهش آلودگیهای محیطی برای کاهش دود ناشی از گرم کردن آسفالت تا حد مجاز باید علاوه بر تنظیم مشعل و غبارگیرها یک دستگاه گازشوی مناسب نیز در محل نصب شود و تا حد امکان برای تأمین انرژی حرارتی مورد نیاز کارخانه از گاز طبیعی یا گازوئیل به عنوان سوخت مصرفی استفاده شود. برای کاهش میزان گرد و غبار در واحد سنگ‌شکن که احتمالاً می‌تواند حاوی درصد قابل توجهی سیلیس باشد باید وسایل آبپاش مناسب برای غبارزدایی در محل طراحی و نصب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 4 ۱۰-۲۳ ایمنی در حین اجرای عملیات ۱-۱۰-۲۴ کلیات در کارهای عمرانی مانند ساخت راه» پل و تونل تعیین وظایف شغلی کارکنان و انتخاب روشهای اجرا باید به نحوی انجام پذیرد که با اصول مهندسی و معیارهای ایمنی سازگار باشد. پیمانکار در برابر سلامتی کمیته فنی بهداشت حرفه‌ای کشور تدابیر لازم را برای تأمین ایمنی آنها در حین اجرای پیمان به کار گیرد. ۲-۱۰-۲۴ سازه‌های موقت نگهداری آنها مطابق استانداردهای معتبر باشدء به طوری که اهداف مورد انتظار را تأمین کنند. توانایی آیین‌نامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی مصوب شورای عالی حفاظت فنی در رابطه با سازه‌های ۳-۱۰-۲۴ تونلسازی ۱-۳-۱۰-۴ کلیات فعالیتهایی نظیر تونلسازی» حفر چاه حفر قنات. جوشکاری مخازن و ترانشه‌زنی در عمق بیش از ۲ متر از سطح زمین و در فضای محصور به طور معمول در شرایط غیر عادی انجام می‌گیرند و به همین دلیل نیازمند تجهیزات. روشهاء مقررات و آموزش ویژه هستند. یک فضای محصورء محفظه یا ناحیه‌ای با ویژگیهای زیر است: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‏ ۹۲/۵/۱ ‎۷۳۹٩ الف: راه ورود و خروج افراده تجهیزات و مواد محدود است و معمولاً راه دومی برای خروج اضطراری و دور شدن از ناحیه خطر وجود ندارد. ب: ‏ تهویه طبیعی کارایی لازم را برای تأمین اکسیژن مورد نیاز و کاهش غلظت آلودگیهای محیط ندارد و بدون استفاده از تهویه مکانیکی اکسیژن هوا به کمتر از ۲۰ درصد می‌رسد. پ: ‏ قابلیت تجمع گرد و غبارء گازها و بخارات بیماری‌زاء اشتعال‌پذیر و قابل انفجار وجود دارد. ۲-۳-۱۰۴۳ ایمنی در تونلسازی برای تأمین ایمنی کامل در تونلسازی رعایت موارد زیر الزامی است: الف: کلیه کار کنان باید در مورد خطرات کار در فضای محصور و پیامدهای احتمالی آن. ضرورت صدور حفاظتی و آمدادی مورد نیاز را در اختیار کارکنان قرار دهد. در عین حال این امکانات نباید جایگزین روشهای یمن کار و سیستمهای تهویه مکانیکی شوند. ب: در هر نوبت کار قبل از ورود کارکنان به داخل تونل باید مجوز این کار بعد از بازرسی دقیق محل و تأیید مسئول ایمنی و بهداشت حرفه‌ای صادر گردد. ورود کارکنان به داخل تونل و محل اجرای عملیات بدون مجوز ممنوع است. اطلاعات مندرج در فرم صدور مجوز باید شامل محل اجرای ایمنی, وسایل حفاظت فردی و مدت اجرای عملیات باشد. پ: ‏ فعالیت کارکنان در حین حفاری» حمل و نقل مواد و سایر مراحل تونلسازی باید به صورت گروهی انجام گیرد و وظایف و مسئولیتهای هریک از افراد مشخص گردد. یک نفر از اعضای تعلیم دیده و با تجربه گروه باید به سیستمهای هشدار دهنده صوتی و نوری و وسایل ارتباطی مناسب مجهز گردد و دور از ناحیه خطر در یک محل امن مستقر شود و شرایط کار را زیر نظر بگیرد. این فرد نباید مسئولیت دیگری بر عهده داشته باشد تا در صورت احساس خطر بتواند به موقع اعضای دیگر گروه و مسئولین را مطلع کند. در شرایط اضطراری تنها کسانی مجاز به ورود به ناحیه خطر و -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۰ ۳/۱ مشخصات فنی عمومی راه شرکت در عملیات نحات هستند که آگاهی و تواناییهای لازم را داشته باشند و به وسایل حفاظت فردی مناسب مجهز شوند. ت: پیمانکار باید با استفاده از وسایل سنحش مناسب و افراد صلاحیت‌دار در شروع کار و در طول اجرای عملیات میزان گرد و غبارء گازها و بخارات خطرناک را اندازه‌گیری کند تا اطمینان یابد که آلاینده‌ها پایین‌تر از حد مجاز قرار دارند. هرگاه مقدار اکسیژن هوا به کمتر از ۱۹ درصد برسد کار کنان در صورتی مجاز به ادامه کار هستند که به وسایل حفاظت تنفسی مناسب محهز شوند. ث: بپیمانکار باید متناسب با تعداد و نوع فعالیت کارکنان, تعداد و نوع ماشین‌آلات و مقدار گازها و گرد و غبار حاصل از عملیات آتشباری» حفاری و حمل موادء سیستمهای تهویه مکانیکی مناسب را در محل نصب نماید و از کارایی آنها اطمینان پیدا کند. کاربرد تجهیزات بنزینی در صورتی مجاز است که تهویه کافی وجود داشته باشد. ۹ ۲-۱۰-۲۴ عملیات خاکی قبل از شروع کار محل اجرای عملیات باید به طور کامل و دقیق مورد بازرسی قرار گیرد. در مسیر زمین و بالای سر و به طور کلی هر نوع شرایط غیر عادی و خطرناک احتمالی باید شناسایی شوند و تمهیدات لازم برای تأمین ایمنی کارکنان فراهم گردد. کلیه کار کنان در هنگام اجرای عملیات خاکی باید به وسایل حفاظت فردی مناسب محهز شوند و به وظایف خود آشنایی کافی داشته باشند و به طور غیر ضروری خود را در معرض عوامل زیان‌آور مانند گرد و غبار» صداء گرما و پرتوهای خورشیدی و نیز عوامل مخاطره‌آمیز مانند سقوط از ارتفاع» ریزش مواد و برخورد با ماشین‌آلات قرار ندهند. در صورت لزوم برای تعیین موقعیتهای خطرناک و حفظ هوشیاری کار کنان باید از علائم هشدار دهنده و برچسبهای ایمنی استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ۷۴۱ در صورت نیاز برای جلوگیری از ریزشهای احتمالی دیور محل حفاریهاء ترانشه‌ها و شیروانیها باید با قراردادن و بستن حایلهای موقت محافظت شوند. در زمینهای ریزشی» در مهاربندیها و بکارگیری سپرها باید دقت بیشتر به عمل آید و قفل و بستهای مناسب تأمین شود. در مواردی که قرار است کارکنان درون ترانشه یا محل حفاری کار کنند باید بازرسیهای زیر از نظر ریزش و اکسیژن مورد نیاز انجام پذیرد و در صورت کاهش درصد اکسیژن هوا و خطر ریزش یا مشاهده ترک در جبهه خاک و یا سنگ» کار متوقف شود. برای شروع دوباره عملیات» تأمین نظر دستگاه نظارت به لحاظ رعایت مقررات ایمنی ضروری است: الف: حداقل روزی یک بار» در صورتی که کارکنان به طور مرتب درون ترانشه کار می‌کنند. ب: ‏ پس از هر ریزش غیر منتظره مصالح به داخل ترانشه. ۹ ۵-۱۰-۲۴ کارهای بتنی ۱-۵-۱۰-۴ قالب‌بندی قالب‌بند و سایر کارکنان مرتبط با این کار در صورت لزوم باید بدون زحمت و پذیرش خطر به ایمنی مربوط به آن به عنوان یکی از عناصر اصلی قالب باید شرایط ایمنی را برای کارکنان فراهم کند. مجهز شود. برای اطمینان از پایداری و استحکام قالب باید قبل از بتن‌ریزی کلیه اجزای آن را به دقت بازرسی کرد. قالبهای بزرگ باید دستگیره مناسبی داشته باشند تا به راحتی بتوان آن را برداشت و جابه‌جا کرد. در هنگام قالب‌برداری باید احتیاطهای لازم در برابر خطر ریزش ناخواسته بتن و جدا شدن قالب انجام پذیرد. مواد شیمیایی که به عنوان رهاساز در قالبها به کار می‌روند نباید حاوی ترکیبات سمی و قابل اشتعال -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۲ ۳/۱ مشخصات فنی عمومی راه ۲-۵-۱۰-۴ آرماتوربندی محموله‌های میلگرد که به محل کارگاه حمل می‌شوند باید به نحوی تخلیه شوند که ضمن آسیب ندیدن میلگرد. به کارکنان نیز صدمه‌ای وارد نشود. هنگام بریدن و خم کردن میلگرد استفاده از میز آرماتوربندی و ابزار مناسب ضروری است. همچنین در حین آرماتوربندی برای کاهش حوادث و پیامدهای زیانبار آن رعایت موارد زیر الزامی است: الف: کارکنان باید به وسایل حفاظت فردی مورد نیاز مجهز شوند. ب: در صورتی که تردد کارکنان بر روی شبکه میلگرد ضروری است باید با قراردادن تعدادی تخته یا صفحه فولادی شطرنجی روی میلگردها گذرگاهی به وجود آورد تا احتمال لغزیدن و سقوط پ: ‏ میلگردهای انتظار و امتال آن که از بتن بیرون زده‌انده در صورت سقوط کارگران می‌توانند موجب صدمات جدی شوند به همین دلیل پوشاندن آنها با تخته و یا وسایل مناسب دیگر ضروری است. ۳-۵-۱۰-۴ بتن پاشی! در شرایط اجرای کار با روش بتن‌پاشی متصدی دستگاه بتن‌پاش و تزریق سیمان باید از عینک ایمنی استفاده کند. فشار هوای این دستگاهها نباید از مقادیر مذکور در دستورالعملها بیشتر شود. برای حمل بتن با لوله بخصوص در فواصل زیاد و هوای سرد نباید کسی در فاصله‌ای کمتر از ۱۰ متر از خروجی لوله در ۹ ۶-۱۰-۲۴ کارهای فلزی در نقشه‌های کارگاهی برای ساخت و نصب سازه‌های فلزی علاوه بر سرعت انجام کار و کاهش هزینه عملیات باید ایمنی در حین اجرا نیز به طور جدی مورد توجه عوامل فنی ومسئولان پیمانکار در کارگاه قرار گیرد و تدابیر لازم برای پیشگیری و کنترل حوادث و آسیبهای شغلی انجام پذیرد. 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهداشست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‏ ۹۲/۵/۱ ۰ ۷۴۳ کلیه معابرء پلکانهاء. سطوح شیبدار» بازشوها و به طور کلی تمام نقاطی که احتمال سقوط افراد وجود دارد باید به وسیله نرده و پوششهای مناسب حفاظت شوند. در صورتی که کارکنان در ارتفاع بیش از سه متر کار می‌کنند و نصب وسایل حفاظتی امکانپذیر نیست باید به کمربند ایمنی و طناب نجات برای بالا بردن تیرآهنها باید از وسایل بالابر و کابلها و یا طنابهای استاندارد مطابق با آیین‌نامه وسایل و تجهیزات بالابر مصوب شورایعالی حفاظت فنی استفاده شود. کاربرد زنجیر در این مورد در مواردی که ستونهای آهن روی هم می‌نشینند نباید بیش از یک طبقه ستون بدون جوشکاری و اتصالات لازم روی ستون زیرین قرار داده شوند. در موقع نصب ستونهاء تیرها و سایر قطعات فلزی قبل از جدا کردن نگهدارنده قطعات باید حداقل نصف تعداد پیچ و مهره‌ها بسته شده و یا جوشکاری شوند. قبل از نصب یک تیر روی تیر آهن دیگر باید تیر زیرین صد درصد پیچ و مهره یا جوشکاری شده باشد. هنگام بارندگی شدیدء وزش بادهای سخت و یخبندان باید از نصب و برپا کردن اسکلت فلزی خودداری کرد. سطوحی که در فاصله ۵۰ میلیمتری از محل هر جوش کارگاهی قرار می‌گیرند باید از موادی که به جوشکاری لطمه می‌زنند یا در حین جوشکاری گازهای سمی و بیماری‌زا تولید می‌کنند کاملاً پاک شوند. ۷-۱۰-۲۴ کارهای آسفالتی ۱-۷-۱-۴ کلیات هرگاه عملیات آسفالتی راه ضمن عبور وسایل نقلیه انجام پذیرد. علائم و تجهیزات ترافیکی مانند علائم «جاده در دست تعمیر است» «پرچمدار» و «جاده باریک می‌شود»» مخروطهای ایمنی و منابع روشنایی باید مطابق با آیین‌نامه علائم راههای کشور در محل نصب شود لباس تمامی کارکنان از -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۷-۱-۴ آسفالت گرم و سرد در هنگام اجرای عملیات أسفالت گرم و سرد و نیز قیرپاشی سطح راه» رعایت نکات زیر بر حسب مورد الزامی است: الف: تابلوهای «جاده لغزنده است» همراه با سایر علائم ترافیکی به ترتیب در طولی از راه که قیرپاشی شده یا خطر لغزندگی وجود دارد نصب شود. ب: در ابتدا و انتهای محل اجرای عملیات دو نفر پرچمدار برای هدایت ایمن ترافیک مستقر شوند. پ: ‏ قیر مازاد موضعی در سطح رام کاغذهای آغشته به قیر در ابتدا و یا انتهای عملیات قیرپاشی و سایر ضایعات قابل اشتعال و مخاطره‌آمیز حاصل از اجرای پیمان باید در اولین فرصت جمع‌آوری شوند و به محل امن انتقال یابند. ت: درجه حرارت پخش برخی از انواع قیر بالاتر از حداقل نقطه اشتعال آنها است بنابراین برای گرم‌کردن قیر یا بازدید محتوای مخزن نباید از شعله مستقیم آتش یا چراغ یا کبریت استفاده کرد و در حین اجرای عملیات باید تجهیزات کافی برای خاموش کردن حریق احتمالی در دسترس باشد. ث: ‏ کارگر قیرپاش, سنگ‌جمع‌کن» کارگر شن‌پاش و سایر کارکنان باید متناسب با عوامل زیان‌آور و خطراتی که در حین انجام کار با آن روبرو هستند باید آموزش کافی را ببینند و به وسایل حفاظت فردی مناسب مجهز شوند. ۳-۷-۱-۴ دستگاه قیرپاش الف: دستگاه قیرپاش باید بدون نقص باشد و علاوه بر وسایل گرم کننده مناسب و تحهیزات ایمنی مورد نیاز به حرارت‌سنج استاندارد مجهز گردد تا دمای قیر را در هر زمان نشان دهد. ب: در هنگام قیرپاشی در سطح راه باید جهت باد در نظر گرفته شود تا قیر به سمت دستگاه پاشیده نشود و شاگرد قیرپاش نیز در معرض قیر داغ و گازها و بخارات خطرناک قرار نگیرد. پ: ‏ کسی که قیر را گرم می‌کند باید از بدون آب بودن آن مطمئن شود چون اگر آب داشته باشد محتوای قیر درون مخزن با فشار به بیرون تخلیه می‌شود و شرایط خطرناکی را به وجود می‌آورد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ۷۴۵ ۱۱-۲۴ انبار کردن و حمل ایمن مواد و مصالح ۹ ۱-۱۱-۲۳ انبار کردن مصالح پیمانکار باید مصالح را در محلهایی انبار کند که احتمال وقوع حوادث را افزایش ندهد و برای ساکنان محل و عابران ایجاد مزاحت نکند. در ساعات شب برای تأمین روشنایی محل باید از وسایل روشنایی مناسب استفاده شود. هرگاه اجرای عملیات مستلزم اعمال محدودیت سرعت برای وسایل نقلیه عبوری یا بسته شدن قسمتی از راه باشد این کار باید با هماهنگی مسئولیت ذی‌ربط و زیر نظر دستگاه نظارت صورت گیرد. مواد و مصالح نباید در نزدیکی محل گودبرداری یا هر نوع پرتگاه دیگر انبار شوندء انبار شن» ماسه و سنگ باید به طور مرتب بازدید شوند تا در اثر برداشتن مصالح ریزش ناگهانی روی ندهد. کیسه‌های سیمان یا گچ نباید بیش از ۱۰ عدد روی هم قرار گیرند مگر آنکه محلهای ویژه‌ای برای انبار کردن آنها در نظر گرفته شود. ورقه‌های فلزی باید به طور افقی روی هم قرار گیرند و ارتفاع آنها از یک متر بیشتر نشود. تیر هن باید به ارتفاع کم طوری روی هم قرار گیرد که احتمال غلتیدن آنها وجود نداشته باشد. ۲-۱۱-۲۴ بارگیری» حمل و تخلیه رانندگی و همچنین آیین‌نامه‌های وزارت راه و شهرسازی را به طور کامل اجرا نماید. ۳-۱۱-۲۴ بلند کردن و جابه‌جایی دستی بار نقل و انتقال و جابه‌جایی دستی بار توسط کارکنان باید با رعایت موارد زیر انجام گیرد: ۱-۳-۱۱-۳ بهترین راه برای پیشگیری از آسیبها و عوارض ناشی از بلند کردن و حمل دستی بار حذف چنین عملی از فرآیند کار است. با بهره‌گیری از اصول مهندسی عوامل انسانی و استفاده از وسایل مکانیکی مانند جرثقیل, بالابر و نوار نقاله می‌توان به این هدف دست یافت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳۱۱۴ هرگاه برای اجرای پیمان استفاده از نیروی بدنی کارکنان بخصوص برای بلند کردن و جابه‌جایی بار ۲-۳۱۱۴ پیمانکار باید اطمینان پیدا کند که کارکنان با توجه به وظایفی که برعهده دارنده روش صحیح و ایمن بلند کردن و حمل بار را فراگرفته‌اند و در عمل از آن پیروی می‌کنند. ۴-۳-۱۱-۴ هرگاه سنگینی بار به اندازه‌ای است که یک نفر با دشواری می‌تواند آن را برداردء باید ضمن پذیرش کردن و حمل بار سنگین باشد. در مورد حدود مجاز بلند کردن و حمل دستی بار قوانین وزارت کار و آمور ۵-۳-۱۱-۳۴ در صورت امکان باید با غلتاندن» هل دادن یا کشیدن, بار را جابه‌جا کرد. ۶۳-۱۱-۲۴ قبل از بلند کردن بار و حمل آن تا محل مورد نظر ابتدا باید مسیر را بازدید کردء اشیاء دست و پاگیر را از سر راه برداشت و محل گذاشتن بار را مشخص نمود. ۷-۳-۱۱۳۴ هرگز نباید بار را در حالت خمیده بلند کرد. سرء شانه و کمر را باید راست نگهداشت. زانوها را خم کرد» پاها را کمی باز نمود و در هنگام بلند کردن بار آن را تا حد امکان به بدن نزدیک کرد. در این صورت بدن تعادل و پایداری بیشتری خواهد داشت و به ستون فقرات آسیب نمی‌رسد. در هنگام پایین آوردن بار مراحل فوق باید تکرار شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‏ ۹۲/۵/۱ ۷۴۷ 4 ۱۳-۲۳۴ پیشگیری و حفاظت در برابر آتش‌سوزی الف: پیمانکار موظف است با توجه به موارد زیر قبل از شروع عملیات اجرایی برنامه معینی برای ایمنی در برابر وقوع حریق ارائه دهد و همچنین شرایط و امکانات لازم را برای اجرای مطلوب آن ۱ روشهای پیشگیری از وقوع حریق و انفجار. ۲ آموزش کارکنان در زمینه خطرات آتش‌سوزی و روشهای مقابله با آن در حین اجرای پیمان. ۴ کنترل حریق و جلوگیری از گسترش شعله‌های آتش به مناطق مجاور. ۵ تدوین و اجرای روشهای موْئر برای عملیات نجات و دور کردن افراد از محدودهٌ خطر. ۶- اطفای حریق با استفاده از وسایل خاموش کننده مناسب. ماشین‌آلات به نحوی مستقر شوند که تا حد امکان منابع احتراق مانند شعله و جرقه و مواد پ: ‏ پیمانکار باید با پیش‌بینی برنامه‌های منظم و مستمر بازدید از مکانهای مختلف اجرای پیمان شرایط ناایمن و عوامل خطرآفرین زیر یا موارد مشابه را که می‌توانند نقطه شروع یک آتش‌سوزی باشند به موقع شناسایی کند و سریعاً نسبت به رفع آنها اقدام نماید: ۱( نشت روغن و سوخت در سیستمهای هیدرولیکی و ماشینهایی که نیروی محرکههٌ آنها به وسیله فرآورده‌های نفتی تغذیه می‌شود. ۲ نشت مخازن و لوله‌های حامل مایعات و گازهای قابل اشتعال. ۳- باز بودن درب ظروف حاوی مایعات فرار و زود تبخیر شونده و در نتیجه انتشار بخارات قابل اشتعال در هوای محیط کار. ۴ پاره شدن قسمتی از روکش عایق کابلهای برق در اثر برخورد با اشیاء تیز. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۸ ۳/0 مشسخصات فنی عمومی ,اه ت: کارکنانی که به نحوی با مواد قابل اشتعال در ارتباط هستند باید أشنایی کافی در مورد خطرات احتمالی و اصول پیشگیری و کنترل آتش‌سوزی داشته باشند. علاوه بر این پیمانکار باید با استفاده از روشهای موْثْر تشویق و جریمهء تعداد موارد آتش‌سوزی ناشی از سهل‌انگاری و بی‌احتیاطی را به واحدهای مرتبط با آن تولیده حمل, ذخیره یا به کار گرفته می‌شوند تهیه کند و بر اساس خصوصیات فیزیکی و شیمیایی» نحوه کاربرده مقدار مصرف و در نهایت خطر اشتعال‌پذیری و قابلیت انفجار آنها تمهیدات لازم را برای پیشگیری و کنترل آتش‌سوزی و انفجار در نظر بگیرد. ج: برای شستشوی قطعات ماشین و همجنین تمیز کردن لباس کار نباید از بنزین یا مواد مشابه که نقطه اشتعال پایینی دارند و به سرعت شعله‌ور می‌شوند استفاده کرد. در صورت نیاز مواد پاک کننده خطرناک و قابل اشتعال در فواصل زمانی معین به طور ایمن به خارج از محل اجرای پیمان انتقال یابند. محل جمع‌آوری ضایعات نباید در مسیر حرکت وسایل نقلیه قرار داشته باشد. ممکن) در محل کار نگهداری شوند. این مواد نباید در مسیر رفت و آمد و همچنین در نزدیکی منابع گرمازا باشند. خ: در صورت نگهداری طولانی‌مدت مواد قابل اشتعال, نکات زیر باید رعایت گردد: ۱ محل ذخیره‌سازی و انبار مواد قابل اشتعال نباید در نزدیکی ساختمانهای اداری» منازل مسکونی,» پارکینگ و مسیر عبور و مرور وسایل نقلیه باشد. ۲- قابلیت اشتعال مواد نگهداری شده باید به عنوان یک معیار مهم در زمان طراحی و ساخت انباره مخازن و حوضچه‌های نگهداری به خصوص از نظر نوع مصالح, مقاومت آنها در برایر حرارت و انتخاب تجهیزات حفاظتی باید مورد توجه قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ‏ ۹۲/۵/۱ ۷۳۴۹ ۳ در انبارهای سرپوشیده برای تنظیم درجه حرارت و عبور جریان هوا در قسمتهای مختلف انبار باید از سیستمهای تهویه مناسب استفاده شود. ۴ _ظروف و بسته‌های حاوی مواد قابل اشتعال باید به نحوی بر روی یکدیگر قرار گیرند که احتمال سقوط آنها از ارتفاع تا حد امکان کاهش یاید. ۵- در محل نگهداری مواد قابل اشتعال استفاده از گرم کنندهٌ برقیء بخاری یا منابع گرمازای ۶ در نزدیکی مخازن سوخت یا محل نگهداری مواد قابل اشتعال انجام جوشکاری یا هر نوع فعالیت دیگری که همراه با تولید حرارت و جرقه است مستلزم رعایت کلیهٌ اصول ایمنی می‌باشد. د: ‏ طراحیء نصبء بهره‌برداری و نگهداری کلیه تأسیسات و دستگاههای الکتریکی در محل اجرای پیمان باید مطابق با آیین‌نامه حفاظتی وزارت کار و امور اجتماعی در مورد تأسیسات و وسایل الکتریکی در کارگاهها باشد. همچنین وسایل و تجهیزاتی که احتمال تولید الکتریسیته ساکن در آنها وجود دارد و به نحوی با مایعات قابل اشتعال فرار و زود تبخیر شونده در ارتباط هستند باید به سیستم اتصال به زمین مناسب مجهز شوند. ذ ‏ در محل کار برای حفظ هوشیاری کارکنان و آگاهی آنها از خطرات آتش‌سوزی و پیامدهای ناگوار آن باید از تابلوها و علائم هشدار دهنده مناسب مانند «کشیدن سیگار ممنوع» استفاده شود. ر: ‏ پیمانکار موظف است با توجه به نوع مواد سوختنی و مقدار آنها و احتمال وقوع آتش‌سوزی در محل اجرای پیمان وسایل و تجهیزات خاموش کننده مناسب به تعداد کافی تهیه کند و در دسترس کار کنان قرار دهد و اطمینان یابد که این وسایل در هر زمان آماده به کار می‌باشند. 4 ۱۳-۲۳۴ کاربرد مواد ناریه در کارهای راهسازی ۱-۱۳-۲۴ کلیات هدف از اجرای مقررات ایمنی در جریان کاربرد مواد ناریه عبارت است از: -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۵۰ ۹۳/۵/۱ متشسخصات فنی عمومی راه الف: انفجار ناخواسته و برنامه‌ریزی نشده انجام نگیرد. ب: ‏ در صورت وقوع انفجار ناخواسته و برنامه‌ریزی نشده پیامدهای زیانبار جانی و مالی آن به حداقل برسد. ۳- ۱-۲-۱۳ تهیه». حمل, نگهداری و کاربرد مواد ناریه در کارهای عمرانی باید مطابق با آیین‌نامه و مقررات ۳- ۲-۲-۱۳ عملیات آتشباری باید توسط افراد صلاحیت‌دار انجام گیرد. آتشبار و افراد دیگری که با مواد ناریه در ارتباط هستند با توجه به وظایفی که بر عهده دارند باید آموزش کافی دیده باشند. علاوه بر این کارکنانی که در نزدیکی محل اجرای آتشباری کار می‌کنند باید آگاهی لازم از خطرات احتمالی و مقررات ایمنی ۲-۲-۱۳-۳ نوع» مقدار و نحوهٌ کاربرد مواد ناریه باید متناسب با شرایط کار و اهداف مورد انتظار باشد. استفاده از باروت و مواد مشابه در داخل تونل و سایر فضاهای سرپوشیده به دلیل تولید و انتشار گازهای سمی و ۴-۲-۱۳۳۴ روشن کردن سیگارء استفاده از چراغها و بخاریهای نفتی و منابع گرمازای دیگرء نگهداری مایعات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۳/۵/۱ ۷۵۱ نگهداری مواد ناریه ممنوع است. جایگاه موقت نباید در مسیر رفت و آمد قرار داشته باشد. این محل باید به نحوی محافظت شود که افراد غیر مجاز به مواد ناریه دسترسی نداشته باشند. ۵-۲-۱۳-۴۳۴ حمل چاشنی و فتیله همراه با مواد ناریه مجاز نیست. همچنین محل نگهداری موقت مواد ناریه باید حداقل ۱۵ متر با چاشنی و فتیله فاصله داشته باشد. ۴- ۶-۲-۱۳ قبل از آتشباری باید ناحیه خطر یا محدوده‌ای که احتمال پرتاب سنگ وجود دارد با علائم هشدار دهنده مشخص گردد. در این مورد با رعایت اصول ایمنی می‌توان از نیروی انسانی آموزش دیده استفاده کرد. ۴۳۴- ۷-۲-۱۳ در هنگام آتشباری کلیه کارکنان و ماشین‌آلات باید به اندازه کافی از محدودهٌ خطر دور شوند. برای اطمینان از این امر علاوه بر بازرسی کامل اجرای عملیات باید زمان شروع و پایان آتشباری بوسیلهٌ علائم صوتی و نوری مناسب اعلام گردد. ۴۳۴- ۸-۲-۱۳ استفاده از منابع انرژی فرکانس رادیویی در فاصله ۳۰۰ متری محل آتشباری به دلیل احتمال تولید ۴۳۴- ۹-۲-۱۳ در مواردی که آتشباری به وسیله فتیله اطمینان انجام می‌شود.ء انفجار بیش از ۱۰ چال در یک نوبت -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴- ۱۰-۲-۱۳ اتشبار باید بعد از اجرای عملیات و سپری شدن حداقل ۱۵ دقیقه با رعایت دقت و احتیاط کامل محل را از نظر احتمال ریزش, انفجارهای ناخواسته» وجود گرد و غبار و گازهای سمی و خطرات دیگر بازدید کند و تنها در صورتی که ایمنی عملیات مورد تأیید قرار گیرد اجازه ادامه کار صادر گردد. ۱۱-۲-۱۳ -۳۴ بعد از آتشباری» هرگاه تعدادی از چالها منفحر نشوند باید ازنقطه‌ای به فاصلهٌ حداقل ۴۰ سانتیمتر از دهانه چال مورد نظر و به موازات آن چال جدیدی حفر نمود و پس از خرجگذاری آن را منفجر کرد. خالی کردن جال پر شده به هر علت مجاز نیست. 4 ۱۴-۲۴ ایمنی و بهداشت در فرآیند جوشکاری ۹ ۱-۱۳-۲۴ کلیات جوشکاری فرآیندی است که در صورت رعایت نکردن اصول ایمنی گسترهٌ وسیعی از عوامل زیان‌آور ضروری را برای حفظ سلامتی جوشکار و سایر کارکنانی که در نزدیکی محل جوشکاری فعالیت می‌کنند در نظر بگیرد. در این مورد نشریه ایمنی در جوشکاری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور و آیین‌نامه و مقررات حفاظت در ریخته‌گری» آهنگری و جوشکاری وزارت کار و امور اجتماعی در رابطه با جوشکاری و برشکاری معتبر هستند. ۲-۱۴-۲۴ آموزش برنامه آموزش افراد جوشکار و برشکار باید شامل موارد زیر باشد: ۱-۲-۱۴۲۴ اجرای روشهای صحیح و ایمن در فرآیند جوشکاری و برشکاری. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حوفه‌ای در کارهای راهسازی ‏ ۹۲/۵/۱ ۷۵۳ ۲-۲-۱۳۴۴ مواجهه با پرتوهای ماورای بنفش و مادون قرمز و تماس با دود و دمه جوشکاری. ۲-۲-۱۴۳۴ اهمیت معاینات پزشکی قبل از استخدام و دوره‌ای برای جوشکار و برشکار. ۴-۲-۱۴۳۴ آشنایی با مقررات جوشکاری در ارتفاع و فضاهای محصور. ۵-۲-۱۳۴۴ ۶-۲-۱۳۴۴ ۹ ۳-۱۴-۲۴ وسایل حفاظت فردی ۱-۳-۱۳۴۴ شرایط کار به وسایل حفاظت فردی مورد نیاز شامل عینک یا نقاب محافظ چشم و صورت» کلاه ایمنی, دستکش حفاظتی,؛ پیشبند.ء لباس کارء گوشی حفاظتی, کفش ایمنی و کمربند ایمنی مجهز هستند و به درستی از آنها استفاده می‌کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۱۴۲۴ هرگاه جوشکاری در ارتفاع بیش از ۱/۵ متر انجام گیرد باید با استفاده از نرده‌کشی» کمربند ایمنی یا امکانات دیگر از سقوط جوشکار جلوگیری به عمل آید. ۲-۳-۱۴۲۴ علاوه بر جوشکاران» حفاظت کارکنان دیگر و رهگذرها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. در این رابطه تا حد امکان با نصب علائم هشدار دهنده و تعیین مسیرهای ایمن برای تردد باید از ورود افراد بدون وسایل ایمنی به محل انجام جوشکاری جلوگیری کرد. هرگاه این کار امکانپذیر نباشد باید برای محصور کردن عملیات جوشکاری از وسایل ثابت یا متحرک مناسب استفاده کرد. ارتفاع این وسایل حداقل ۲ متر خواهد ۹ ۳-۱۳-۲۴ تهویه در صورتی که جوشکاری در داخل کارگاه و در یک محیط سرپوشیده انجام گیرد احتمال انباشته تراکم آلاینده‌ها به پایین‌تر از حدود تماس مجاز علاوه بر جریان طبیعی هوا باید سیستمهای تهویه مکانیکی شامل تهویه موضعی و تهویه عمومی در محل نصب شوند و کارایی آنها مورد تأیید قرار گیرد. ۹ ۵-۱۳-۲۴ دستگاههای جوشکاری ۱-۵-۱۳-۳ دستگاههای جوشکاری چه از نظر مکانیکی و چه از نظر الکتریکی باید در وضعیت مطلوبی نگهداری شوندء کابلهای دستگاه جوشکاری باید دارای روپوش عایق و بدون زدگی باشندء گیره الکترودها باید به خوبی عایق‌پوش شوند و در هر کار نوع مناسب آن مورد استفاده قرار گیرد. همچنین نصب و تعمیر تحهیزات و لوازم جوشکاری باید توسط یک نفر تکنیسین ورزیده انجام گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ۷۵۵ ۲-۵-۱۳۴۴ برای جلوگیری از خطرات احتمالی, اتصال بدنه ماشین جوشکاری به زمین ضروری است و همجنین ۶-۱۴-۲۴ نظم و ترتیب الکترود داشته باشد که مصرف روزانه خود را در آن قرار دهد و ته الکترودها را نیز در آن بریزد. هنگامی که جوشکار در ارتفاع کار می‌کند برای این کار باید از کیف ویژه‌ای که به کمر بسته می‌شود استفاده کند. ۹ ۷-۱۳-۲۴ جوشکاری در فضای محصور جوشکاری در داخل مخازن و به طور کلی در فضاهای محصور تنها در صورتی مجاز است که رعایت معیارهای ایمنی و تهویه هوا توسط کارشناس ایمنی و بهداشت حرفه‌ای تأیید شود و مجوز انجام کار در شرایط معین و زمان مشخص صادر گردد. ۹ ۸-۱۳-۲۴ حریق و جوشکاری ۱-۸-۱۳۳۳ هرگاه جوشکاری در محاورت مواد قابل اشتعال انجام می‌گیرد باید دقت شود که درات فلز مذاب و روباره گرم با مواد مزبور تماس پیدا نکنند و باعث ایجاد حریق نشوند. در صورتی که دور کردن مواد مزبور از محل جوشکاری میسر نباشدء در موقع جوشکاری باید روی آنها را با ورقه‌های ساخته شده از سیمان و پنبه نسوز یا نظایر آن پوشاند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۸-۱۴۲۴ یک نفر مجهز به آتش‌خاموش‌کن باید در موقع جوشکاری در محلهایی که خطر حریق وجود دارد حاضر بوده و مراقب باشد که درات فلز مذاب از ترکها و بازشوها و سوراخها عبور نکنند. فرد مزبور باید حداقل نیم ساعت پس از اتمام کار نیز در محل باقی بماند تا اطمینان حاصل شود که خطر آتش‌سوزی وجود ندارد. ۳۲-۸-۱۳۴۴ پس از اتمام جوشکاری» یعنی وقتی که جوشکار محل تازه جوش شده را ترک می‌کند باید آن منطقه را به شکل مناسبی مشخص نماید تا سایر کارگران با جسم داغ تماس پیدا نکنند. ۹ ۹-۱۴-۲۴ جوشکاری و برش اکسی استیلن ۹۱-۹-۱۴۳۴ سیلندرهای پر و خالی استیلن نباید در کارگاههای جوشکاری و برشکاری نگهداری شوندء همچنین ۲-۹-۱۳۲۴ لوله‌های قابل انعطافی که استیلن و اکسیژن را از لوله‌های تغذیه یا از سیلندرها به مشعل جوشکاری می‌رساند باید دارای رنگهای متفاوت و مشخص باشند و پیچ اتصالات لوله‌ها نیز دنده‌های متفاوتی داشته ۲-۹-۱۴۳۴ سوپاپ اطمینان» فشارسنج و تنظیم کننده‌های سیلندر اکسیژن نباید با گریس» روغن و سایر مواد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمی و بهداست حرفه‌ای در کارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ۷۵۷ ۴-۹-۱۳۲۴ ۵-۹-۱۳۳۳ فاصلهٌ سیلندرهای گاز تا محل برش نباید از ۱۰ متر کمتر باشد و بهتر است سیلندرها در پناه دیوار و یا حفاظ مطمئنی قرار گیرد تا از تابش مستقیم آفتاب به روی آنها جلوگیری به عمل آید. ۶-۹-۱۳۲۴ در فواصل کم و به دفعات متعدد باید شیلنگها از لحاظ نشت گاز و فرسودگی مخصوصاً در محل اتصالات مورد بازدید قرار گیرند و محلهای نشت گاز بلافاصله تعمیر شوند و اگر فرسودگی وجود داشته باشد باید أَنْ قسمت را بریده و مجدداً به نحو مطمئن اتصال را برقرار کرد. ۷-۹-۱۳۲۳ در مورد برش ظروف ومخازن مواد نفتی, انجام برشکاری در فضای بسته و موارد مشابه باید شرایطی که در رابطه با جوشکاری عنوان شده رعایت گردد. ۸-۹-۱۳۲۴ پس از پایان جوشکای و برشکاری, مشعل باید در محل امنی گذاشته شود. مشعل نباید بر روی میز, ۹-۹-۱۳۲۳ برای روشن کردن مشعل نباید از کبریت استفاده شود. در این مورد باید فندک مخصوص به کار رود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵-۲۴ علائم و تجهیزات هشدار دهنده و اطلاعرسانی ۹ ۱-۱۵-۲۳ کلیات از علائم و تحهیزات هشدار دهنده و اطلاع‌رسانی به منظور دستیابی به هدفهای زیر استفاده می‌شود: ۱-۱-۱۵-۴۳۴ اطلاع‌رسانی به موقع در مورد شرایط غیر عادی که به واسطهٌ انجام کارهای عمرانی به وجود آمده ۲-۱-۱۵۴۳ تهدید نماید. ۳۲-۱-۱۵۴۳ آگاه کردن افراد نسبت به مقررات ایمنی و محدودیتهای قانونی دائر بر اینکه رعایت آزها در محدودهٌ ۹ ۳-۱۵-۲۴ ارتباط با راننده یکی از اصول مهم در ایمنی و کاربری ماشینهایی نظیر جرثقیل و بیل مکانیکی برقراری ارتباط مناسب و تبادل اطلاعات با راننده است به خصوص در شرایطی که میدان دید محدود باشد. برای اجرای راننده را بر عهده گیرد. سادگی, وضوح و درک آسان علائم» از ویژگیهای یک روش اطلاع‌رسانی مناسب است. در این مورد استفاده از استاندارد 24081 1۳ برای بیل مکانیکی و ماشین‌آلات مشابه که با حرکات قانونمند دست انجام می‌گیرد معتبر می‌باشند. علاوه بر این» در صورت تجهیز ماشین‌آلات به وسایل ارتباطی مانند تلفن و بی‌سیم می‌توان برای برقراری ارتباط با راننده استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بیست و چهارم - دستورالعمل‌های ایمنی و بهداست حرفه‌ای د رکارهای راهسازی ۹۲/۵/۱ ‎۷۵۹٩ ۹ ۲-۱۵-۲۳ علائم و برچسبهای ایمنی پیمانکار موظف است کلیه شرایط ناایمن و مخاطره‌آمیز در محل اجرای پیمان را مانند «لغزنده بودن سطح»» «وجود مواد اشتعال‌پذیر و قابل انفجار»» «معیوب بودن ابزار و ماشین‌آلات» و «انتشار آلاینده‌های سمی و بیماری‌زا» را با استفاده از تابلوهای ایمنی به طور مشخص علامت‌گذاری کند. انتخاب طرحء محتواء رنگ» ابعاد و محل نصب علائم باید با تأیید کارشناس ایمنی و بهداشت حرفه‌ای ۹ ۳-۱۵-۲۴ کنترل ترافیک در عملیات راهسازی ۱-۴-۱۵۳۴ یک برنامه موّثر کنترل ترافیک با در نظر گرفتن متغیرهایی نظیر نوع عملیات» سرعت و حجم ترافیک» شرایط محیطی, زمان اجرای عملیات و میزان خطر و همجنین بهره‌مندی از دستورالعملهاء روشهاء تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیازه می‌تواند ایمنی خودروهای عبوری و سرنشینان آنهاء عابران پیاده و کار کنان عملیاتی ر تأمین کند و در عین اجرای عملیات پیمان اختلال احتمالی در جریان ترافیک ۲-۴-۱۵-۴ مشخصات تابلوهای هشدار دهنده. اطلاع رسانی و انتظامی؛ مخروطهای ایمنی؛ منابع روشنایی و سایر تجهیزات کنترل ترافیک و همچنین انتخاب روشهای کنترل در حین اجرای عملیات راهسازی و سایر کارهای عمرانی باید مطابق با آیین‌نامه علائم راههای کشور و سایر آیین‌نامه‌های مورد تأیید معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور یا وزارت راه و شهرسازی باشد.