سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (((1)» اکسیزن مورد نیاز بیوشیمایی ((110(1) و آاکسیژن مورد نیاز شیمیایی (0)) معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی وزارت نیرو امور نظام فنی و اجرایی کشور دفتر استانداردهای فنی. مهندسی, اجتماعی و زیست‌محیطی آب و آبفا 3223333 د هام۱ ۱۳۹۴ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه نقفاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به |- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان منن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای نماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانبه . تهران. میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۱ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء آمور نظام فنی و اجرایی ۱011۳۱۱ ۱۷۷۵۱۱: 7 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی روش‌های تجزیه‌ای ارائه شده در این نشریه. محدود به ویژگی‌هایی از آب می‌شوند که به‌طور معنی داری بر ارزیابی و مدیریت کیفیت منابع آب تاثیرگذار هستند. از این رو ضرورت دارد که دانش مربوط به چنین آزمون‌های پایه و اساسی را که برای ارزیابی کیفیت آب به‌کار می‌روند. داشته باشیم. میزان اکسیژن محلول (00) در آب و فاضلاب بستگی به فعالیت‌های بیوشیمیایی, شیمیایی و فیزیکی محیط آبی دارد. آزمایش 10 یک آزمایش تعیین کننده و مهم در بررسی آلودگی آب‌ها و کنترل فرآیند تصفیه آب و فاضلاب می‌باشد. استاندارد توصیه شده برای روش‌های آنالیز اکسیژن محلول در نمونه‌های آبی در این نشریه براساس منابع معتبر جهانی نظیرآخرین نسخه کتاب «روش‌های استاندارد آزمایش آب و پساب» سال ۲۰۱۲ می‌باشد. با توجه به اهمیت مبحث فوق, امور آب و آبفای وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء تهیه نشریه « دستورالعمل آزمایش‌های اکسیژن محلول (70])» اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی (13010) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی ((01-))» را با هماهنگی آمور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این سازمان ارسال نمود که پس از بررسی, براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه. آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی و اجرایی کشور (مصوب شماره ۴۲۳۳۹/ت ۳۳۴۹۷ ه- مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ گردید. بدین وسیله معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی از تلاش و جدیت رییس امور نظام فنی و اجرایی کشور جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم آمور نظام فنی و اجرایی و نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیروء جناب آقای مهندس تقی عبادی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه. تشکر و قدردانی می‌نماید و از ایزد منان توفیق روزافزون همه این بزرگواران را آرزومند امید است متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود درخصوص این ضابطه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند. معاون فنی و توسعه امور زیربنایی پابیز ۱۳۹۴ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل « دستورالعمل آزمایش‌های اکسیژن محلول (۰)00 اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی (1300) و اعضای گروه تهیه کننده: مریم احمدی سازمان آب و برق خوزستان فوق‌لیسانس شیمی تجزیه زهرا آیزدیناه کارشناس آزاد فوق‌لیسانس مهندسی آبیاری و آبادانی ماشااله تابع جماعت وزارت نیرو لیسانس مهندسی عمران - آب نادر حسینی زارع سازمان آب و برق خوزستان دکترای شیمی خاک علی‌اکبر علوی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس شیمی و مهندسی بهداشت شهرام کریمی کارشناس آزاد لیسانس زمین‌شناسی (آب‌شناسی) بیژن مهرسا کارشناس آزاد فوق لیسانس آب‌های زیرزمینی مهدی هاشمی کارشناس آزاد لیسانس زمین‌شناسی (آب‌شناسی) اعضای گروه تایید کننده (کمیته تخصصی مد بربت منابع آب طرح ترمیه ضوابط 9 معبارهای فنی صنعت آب بهرام تقفیان دانشگاه آزاد- واحد علوم تحقیقات دکترای منابع آب فضلعلی جعفریان کارشناس آزاد لیسانس زمین‌شناسی پیمان دانش کار آراسته دانشگاه بین‌المللی امامخمینی دکترای علوم و مهندسی آبیاری رضا راعی عزآبادی شرکت مدیریت منابع آب ایران فوق‌لیسانس آب‌های زیرزمینی آب کشور - وزارت نیرو سازه‌های هیدرولیکی اعضای گروه هدایت و راهبری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور: علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی و اجرایی فرزانه آقا رمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی و اجرایی سیّد وحیدالدین رضوانی ‏ کارشناس آبیاری و زهکشی, امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه فصل اول - اکسیژن محلول: ۱۱0 ۱-۱- مقدمه ۱-۱-۱- اهمیت ۲-۱-۱ انتخاب روش ۳-۱ تعیین اکسیژن محلول به‌روش یدومتری ۱-۲-۱- اساس‌کار ۳-۲-۱ انتخاب روش ۳-۲-۱- نمونه‌برداری ۴-۲-۱- نگه‌داری وحفظ نمونه‌ها ۳-۱- روش اصلاح با آزید ۱-۳-۱- بحث عمومی ۲-۳-۱- محلول‌ها ۳-۳-۱- روش انجام آزمایش ۴-۳-۱- محاسبات ۵-۳-۱- دقت و صحت ۱-۳-۱- بحث عمومی ۲-۴-۱ محلول‌ها ۳-۴-۱- روش انجام آزمایش ۵-۱- روش اصلاح ازطریق انعقاد با آلوم ۲-۵-۱- محلول‌ها ۳-۵-۱- روش انجام آزمایش ۶-۱- روش اصلاح از طریق انعقاد با سولفات مس - اسیدسولفامیک ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۴ ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳-۶-۱- روش انجام آزمایش ۷-۱- روش الکترود غشایی ۱-۷-۱- بحث عمومی ۲-۷-۱- تجهیزات ۳-۷-۱- روش کار فصل دوم- اکسیژن مورد نیاز شیمیابی: ۲۵0 ۱-۲- مقدمه ۱-۱-۳ انتخاب روش ۲-۱-۲ عوامل مداخله‌گر و محدودیت‌ها ۳-۱-۲ نمونه‌برداری و نگه‌داری نمونه‌ها ۳-۲ تعیین 010 به روش هضم برگشتی باز ۱-۳-۲- کلیات ۲-۲-۲- دستگاه‌ها ۳-۲-۲- محلول‌ها ۴-۲-۲- روش انجام آزمایش ۵-۲-۲ محاسبه ۶-۲-۲- دقت و صحت ۳-۲- تعیین 01-) به‌روش حجم‌سنجی با هضم برگشتی بسته ۱-۳-۲- کلیات ۲-۳-۲ دستگاه‌ها ۳-۳-۲- محلول‌ها ۴-۳-۲- روش انجام آزمایش ۵-۳-۲- محاسبه ۶-۳-۲- دقت و صحت ۳-۲- تعیین (01-) به‌روش رنگ‌سنجی با هضم برگشتی بسته ۱۳ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۶ ۱۷ ۱۹۹ ۵ ( ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳ ۲۳۳ ۲۳۳ ۲۳۴ ۲۳۴ ۳۶ ۳۶ ۳۶ ۲۳۶ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱-۳-۲- کلیات ۲-۴-۲- دستگاه‌ها ۳-۴-۲- محلول‌ها ۴-۴-۲- روش انجام آزمایش ۵-۴-۲ محاسبه ۶-۳-۲ دقت وصحت فصل سوم - اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیابی: (1301] ۱-۳- مقدمه ۱-۱-۳- بحث عمومی ۲-۱-۳ میزان (701] مواد کربن‌دار نسبت به (1701 مواد ازت‌دار ۳-۱-۳- الزامات آب رقیق‌سازی ۳-۳ تعیین ([301ا پنج روزه ۱-۳-۳ بحث عمومی ۲-۲-۳ دستگاه‌ها ۳-۲-۳ محلول‌ها ۴-۲-۳- روش انجام آزمایش ۳-۳- محاسبه و گزارش داده‌ها ۳-۳- دقت و صحت ۱-۳-۳ معیارهای کنترل ۲-۴-۳- دامنه کاربرد و حد اندازه گیری روش منابع و مراجع ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۳ ۳۳ ۳۵ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۳۱ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها عنوان جدول ۱-۲- حجم نمونه و واکنش‌گرهای مورد نیاز (میلی‌لیتر) عنوان شکل ۱-۱- نمونه‌بردار 13010 و 10 شکل ۳-۱- منحنی‌های کالیبراسیون برای حساسیت در غلظت‌های مختلف نمک و دمای متفاوت ۳۸ ۱۸ ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۳۶( ۱ مقدمه آنالیز کیفیت آب (اکسیژن محلول, اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی) با هدف حفاظت آب‌های کشور در برابر هر نوع آلودگی و ارائه مبانی لازم برای اصلاح کیفیت آن‌ها و کنترل فرآیند تصفیه آب و فاضلاب امری حیاتی و ضروری است. میزان اکسیژن محلول (00) در آب و فاضلاب بستگی به فعالیت‌های بیوشیمیایی, شیمیایی و فیزیکی محیط آبی دارد. آزمایش 10 یک آزمایش تعیین کننده و مهم در بررسی آلودگی آب‌ها و کنترل فرآیند تصفیه آب و فاضلاب می‌باشد. اکسیژن محلول در آب موجب تسهیل در جداسازی موادی چون آهن و منگنز از آب خام می‌شود. زیرا آن‌ها را به‌صورت اکسیدهای نامحلول رسوب می‌دهد. علاوه بر این اکسیژن محلول موجب اکسیداسیون بیولوژیکی آمونیاک و تبدیل آن به نیترات شده و نیز از احیای بی‌هوازی سولفات‌های محلول و تبدیل آن‌ها به هیدروژن سولفوره جلوگیری می‌کند. عواملی نظیر درجه حرارت. قدرت حلالیت گازء فشار جزیی آن در اتمسفر و همچنین خلوص آب از نظر املاح محلول و فعالیت گیاهان آبزی و غیره در حلالیت و میزان اکسیژن محلول آب موثر و دخیل می‌باشند. بنابراین سنجش و اطلاع از میزان اکسیژن محلول و روند تغییرات آن در طول مسیر رودخانه‌ها و سایر منابع آبی و پروسه تصفیه آب و فاضلاب‌ها امری ضروری و حیاتی است. فقدان اکسیژن محلول می‌تواند باعث از بین رفتن جانداران آبی شود. ماهی‌ها معمولا نیاز به حداقل ۵ میلی‌گرم در لیتر اکسیژن محلول دارند. نیاز زیست شیمیایی به اکسیژن (13010) یک روش متداول برای اندازه‌گیری مقدار موادآلی در آب است که متقاضی اکسیژن بوده و اغلب به صورت 13010 بیان می‌شود. این آزمون براساس این فرض منطقی بنا نهاده شده که تمام موادآلی زیست تجزیه پذیر(ع1310008724201) در نمونه آب. توسط ریزجانداران و با مصرف ,0 ملکولی به ر۳0 و 1120 تجزیه می‌شوند. استفاده از مواد شیمیایی به جای باکتری‌ها برای اکسیداسیون مواد آلی به روش ۲010 معروف است. از آن‌جایی که در تست 13010 معمولا کلیه مواد آلی اکسید نمی شوند. ولی با استفاده از مواد شیمیایی همه مواد آلی و معدنی قابل اکسید شدنء اکسید می‌شوند. لذا میزان ۲010 معمولا از 13010 بیش‌تر می‌باشد. - هدف هدف از تهیه این نشریه اندازه‌گیری غلظت اکسیژن محلول در آب برای تعیین, کنترل و نیز استاندارد نمودن آلودگی و تازگی منابع آب و فرایندهای تصفیه پساب می‌باشد. - دامنه کاربرد انتقال آب شهری و گندزدایی شیمیایی آب با ازن کاربرد دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ اکسیزن محلول: 0(] -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژزن محلول: ۲۵ ۳/۶ ۵ ۱-۱ مقدمه ۱-۱-۱ اهمیت آبی دارد. آزمایش 0 یک آزمایش تعیین کننده و مهم در بررسی آلودگی آب‌ها و کنترل فرایند تصفیه آب و فاضلاب می‌باشد. ۲-۱-۱ انتخاب روش دو روش برای تعیین 120 پیشنهاد شده است ۱- روش یدومتری با وینکلر 9 شبوه‌های اصلاح شده آن ۲- روش الکترومتری با الکترود غشایی. روش یدومتری یک روش تیتراسیون بر پایه اکسیداسیون است در صورتی‌که الکترود غشایی. عملشان مبتنی بر میزان نفود اکسیژن مولکولی از غشای مورد استفاده می‌باشد. انتخاب روش به حضور مزاحمت‌هاء دقت موردنیاز و در بعضی موارد به‌راحتی یا تسریع در جواب بستگی دارد. ۲-۱- تعیین اکسیژن محلول به‌روش بدومتری ۱-۲-۱- اساس کار یدومتری دقیق‌ترین و مطمئن‌ترین روش تیتراسیون برای اندازه‌گیری 10 است. اساس کارافزودن محلول منگنز دوظرفیتی و در پی آن یک قلیای قوی به نمونه موجود دریک بطری شیشه‌ای دربسته می‌باشد. اکسیژن محلول موجود در نمونه به‌سرعت. معادل هیدروکسید منگنز پخش شده در نمونه را اکسیدکرده و عدد اکسیداسیون منگنز را افزایش می‌دهد. سپس در حضور یون‌های یدید در یک محلول اسیدی, منگنز اکسید شده به‌حالت اولیه خود بازمی‌گردد. این‌عمل همراه با آزادشدن مقداری ید معادل 10 اولیه می‌باشد. این ید بعدا توسط محلول استاندارد تیوسولفات تیتر می‌شود. نقطه پایانی واکنش اکسیداسیون و احیای نهایی توسط شناساگر نشاسته., یا سنجش الکتریکی توسط پتانسیومتر و یا سایر تکنیک‌ها به‌وضوح مشخص می‌شود. آزمایش گرهای باتجربه می‌توانند برای مشاهده چشمی نقطه پایانی دقتی حدود |/ع 2-۵۰ داشته باشند. این دقت باروش‌های دستگاهی الکترومتری حدود [/ع 2-۵ خواهد بود. 1- 119501۷۵0 0۳۷820: )10( -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیزن محلول (0. اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (0)») ید آزاد شده هم‌چنین می‌تواند به‌طور مستقیم توسط یک دستگاه اسپکتروفتومتر جذبی ساده مشخص شود. این‌روش دقیق برای آزمایش‌های روزانه به‌شرط عدم وجود عوامل مداخله‌گر ذرات جامد. رنگ و مواد شیمیایی در نمونه می‌تواند ۲-۲-۱ انتخاب روش پیش از انتخاب روش می‌بایست اثر مزاحمت‌ها به‌ویژه مواد اکسیدکننده یا احیا کننده موجود در نمونه را مد نظر گرفت. برخی عوامل اکسیدکننده می‌توانند با آزاد کردن ید از محلول یدید موجب خطای مثبت (افزایش) و بعضی عوامل احیاکننده با تبدیل ید به یدید باعث خطای منفی (کاهشی) بشوند. رسوب منگنز اکسید شده در محیط اسیدی می‌تواند بیش‌تر موادآلی را تا حدودی اکسید نماید که این مساله نیز باعث ایجاد خطای منفی می‌شود. چندین‌روش برای اصلاح شیوه یدومتری جهت کاهش اثر مزاحمت‌ها وجود دارد. از میان متداول‌ترین آن‌ها روش‌های اصلاح با آزید. اصلاح پرمنگنات, اصلاح لخته‌آلوم. اصلاح لخته سولفات مس - سولفامید اسید است. اصلاح با آزید مزاحمت‌های ایجاد شده توسط نیتریت که معمول‌ترین نوع مزاحمت در پساب‌های تصفیه بیولوژیکی شده و نمونه‌های آزمایش 1301 می‌باشد را حذف می‌کند. درصورت وجود آهن دو ظرفیتی از روش اصلاح با پرمنگنات استفاده می‌شود. وقتی که نمونه شامل ۵ میلی‌گرم یا بیش‌تر از نمک‌های آهن سه ظرفیتی در هر لیتر باشد افزایش فلوئورید پتاسیم 1۲۲ به‌عنوان اولین واکنش‌گر در روش اصلاح آزیدی و یا بعد از استفاده از پرمنگنات برای آهن پیشنهاد می‌شود. به‌جای این‌کار می‌توان مزاحمت ناشی از آهن را از طریق اسیدی کردن نمونه به‌ کمک اسید فسفریک 7۸۵ تا ۸۷/ به‌جای اسید سولفوریک از بین برد. این‌روش برای غلظت‌های بیش از ۲۰ میلی‌ گرم بر لیتر آهن آزمایش نشده است. روش اصلاح از طریق انعقاد با آلوم درصورت وجود مواد جامد معلق و روش نمونه باید بادقت جمع‌آوری شود. روش‌های جمع‌آوری نمونه بیش تربستگی به منبع مورد بررسی و تااندازه‌ای روش آزمایش دارد. نمونه نباید در تماس با هوا مانده و یا تکان داده شود زیرا این عوامل باعث تغییر گازهای محلول درنمونه می‌شوند. نمونه‌برداری از اعماق آب‌های جاری» دریاچه‌ها یا مخازن و آب دیگ‌های بخار نیاز به رعایت موارد ویژه‌ای برای حذف تغییرات در فشار و دما دارد. روش‌ها و تجهیزات خاصی برای نمونه‌گیری آزآب‌های تحت‌فشار و آب‌های آزاد (هم‌چون نهرهاء رودخانه‌ها و مخازن) وجوددارند. مراحل نمونه‌برداری و تجهیزات مورد استفاده در 5۵0۱01۷ ۸1۵۲12۳ 7 5۳۷۷ [8ع 1 0| مک 1۵ 200 |۲۵148-1 ۳۵۵۱۵0۵ 100۵1۵ دمک داهااق۱ 200 11۳۵ 1۵۲ 4 0۰ ۳۵00۲ برام‌م5 شرح داده شده است. آب‌های سطحی را می‌بایست در بطری‌های 13017 شیشه‌ای دربسته و با دهانه باریک که ظرفیتشان ۳۰۰ میلی‌لیتر است. جمع‌آوری نمود. از ورود و یا حل شدن اکسیژن هوا در نمونه باید اجتناب شود. برای نمونه‌گیری از یک لوله تحت‌فشار با اتصال یک لوله پلاستیکی با شیشه‌ای به شبر و قراردادن آنتهای لوله در داخل بطری, نمونه وارد ظرف می‌شود. باید اجازه داد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژن محلول: ۲۵ ۳/۶ ۷ بطری ۲ یا ۳ بار سرریز کند و پس از پر شدن» در بطری کاملا محکم شده و هیچ حباب هوایی در بطری باقی نماند. یک نمونه گیر مناسب برای نهرها و حوضچه‌ها یا تانک‌های با عمق متوسط از نوع ۸11۸ در شکل (۱-۱) نشان داده شده است. از نمونه‌بردار نوع چ1ن]1۳۳۸/۸/]:14 برای جمع‌آوری نمونه‌هایی در عمق بیش‌تر از ۲ متر استفاده کنید. نمونه را باید از انتهای نمونه‌بردار به‌داخل لوله‌ای که به بطری 1301 ۳۰۰ الی ۲۵۰ میلی‌لیتری متصل است وارد نمود. بطری می‌بایست آن‌قدر پر شود تاسرریز کند. (عمل سرریزکردن تقریبا ۱۰ ثانیه ادامه یابد) و از ایجاد جریان متلاطم و تشکیل حباب درطول عمل پرکردن اجتناب شود. درجه حرارت نمونه می‌بایست به نزدیک‌ترین درجه سانتی‌گراد یابادقت بیش‌ترثبت گردد. ۴-۲-۱- نگه‌داری وحفظ نمونه‌ها در نمونه‌هایی که اکسیژن قابل توجهی و یا میزان ید مورد نیازشان بالاست. 10 باید به سرعت اندازه‌گیری شود. نمونه‌های بدون نیاز به ید را می‌توان پس از افزودن محلول سولفات منگنز ( ,۱450)» محلول یدید قلیایی و و1250 و سپس تکان دادن و مخلوط کردن برای چند ساعتی بدون تغییر ذخیره نمود. نمونه‌های ذخیره شده را می‌بایست در مقابل نور شدید آفتاب محافظت کرد و تا جایی که ممکن است سریع‌تر تیتراسیون را انجام داد. نمونه‌هایی را که نیاز به ید دارند با افزایش ۰/۷ میلی‌لیتر ,11780 غلیظ و ۱ میلی‌لیتر محلول آزیدسدیم (۲ گرم (۲/8۵ در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر) به شیشه 1301 می‌توان برای ۴ تا ۸ ساعت تثبیت نمود. این عمل از فعالیت‌های بیولوژیکی جلوگیری کرده و 170 را ثابت نگه می‌دارد. به‌شرطی که ظرف در دمای نمونه‌برداری و یا دمای ۱۰ ت۲۰ درجه سانتی‌گراد نگه‌داری شود. آزمایش دراسرع وقت باید انجام و تکمیل شود. به‌این ترتیب که ۲ میلی‌لیتر سولفات منگنزء ۳ میلی‌لیتر محلول یدید قلیایی و ۲ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک به نمونه اضافه شده و سپس 10 تعیین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹۴/۰۸/۰۶ ۳-۱- روش ۱-۳-۱ بحد از این روش نمونه حاوی ب اکسیدکننده , ۲ به آن اضا دستورالعملآزمایش‌های اکسیژن محلول (00). اکسیژن مورد نباز بیوشیمابی (/70) و اکسیژن مورد نباز : 0.95-01 60006۲ 8 حنا0 1۳۵۲۲۵۲۳۵1۵۲ ۳ 0.95۰0۲ ۲۵۵۲ 1 0950 600067 ٩68 :13 2.5-۵۲) ۳۵ (8اظط 2۳۵ 2.5 وت را وروت را 7 ما 0۲۹7۵0 وان و ۱ شکل ۱-۱- نمونه‌بردار (1301 و 100 اصلاح با آزید" عمومی برای بیش‌تر نمونه‌های فاضلاب و پساب‌های تصفیه شده و آب‌های جاری استفاده می‌شود. بش از - ۸/0 ۵۰ میکروگرم در لیتر و کم‌تر از ۱ میلی‌گرم بر لیتر یون آهن دو ظرفیتی با: احیا کننده نمی‌بایست در نمونه حضور داشته باشند. اگر پیش از اسیدی کردن نمونه. ۱ میا فه شود و بلافاصله تیتراسیون انجام گیرد.ء این روش در حضور ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم در | بل استفاده خواهد بود. 011 شیمیایی (/0) به‌ویژه اگر ی‌لیتر محلول 1 ل[۸7 -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژزن محلول: ۱0 ۳/۶( ۹ ۲-۳-۱- محلول‌ها ۱-۲-۳-۱- محلول سولفات منگنز محلول را صاف نموده و سپس تا حجم یک لیتر رقیق کنید. محلول ,۷150 اگربه محلول یدید پتاسیم (1)ا) اسیدی ۲-۲-۳-۱ واکنش گر آزید - بدیدقلیایی الف-برای نمونه‌های اشباع یا زیراشباع: ۵۰۰ گرم ۳1۵011 (یا ۷۰۰ گرم 011)) و ۱۳۵ گرم ۵« (یا ۱۵۰ گرم [)) را در آب مقطر حل کرده و تا حجم یک لیتر رقیق کنید. ۱۰ گرم ,187 حل شده در ۴۰ میلی‌لیتر آب مقطر را به محلول اضافه کنید. می‌توان از نمک‌های سدیم و پتاسیم به‌جای یک‌دیگر استفاده نمود. این واکنش‌گر وقتی هیدر و کسیدسدیم (1120[1) و ۷۵۰ گرم یدید سدیم ([۸12) به محلول اضافه کرده و به‌هم بزنید تا کاملا حل شود. محلول حاضر به‌دلیل وجود کربنات سدیم (د20) کدورتی سفیدرنگ خواهد داشت ولی این مساله اسید هیدرازوئیک تولید شود. ۳-۲-۳-۱- اسیدسولفوریک غلیظ ۱ میلی‌لیتر ,11250 غلیظ معادل ۳ میلی‌لیتر محلول آزید - یدید قلیایی می‌باشد. ۴-۲-۳-۱ نشاسته از محلول آبی و یا از مخلوط‌های پودر قابل انحلال نشاسته استفاده کنید. برای تهیه محلول آبی. ۲ گرم نشاسته قابل انحلال از نوع آزمایشگاهی ۰/۲ گرم اسید سالیسیلیک. به‌عنوان نگه‌دارنده. ۵-۲-۳-۱ محلول تیترکننده تیوسولفات سد یم استاندارد: محلول اضافه کرده و ت۱۰۰۰۱ میلی‌لیتر رقیق کنید. این محلول را با بی‌یدات استاندارد نمایید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعمل آزمایش‌های اکسیژزن محلول (0. اکسیژن مورد نباز بیوشیمایی ((0۱) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (/) ۶-۲-۳-۱ محلول بی‌بدات پتاسیم استاندارد ۰/۰۰۲۱ مولار ۴ میلی‌گرم «(۴11)103 را در آب مقطر حل کرده و تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتر رقیق کنید. ۷-۲-۳-۱ استاندارد کردن تقریبا ۲ گرم | فاقد یدات را در یک ارلن مایر با۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیترأآب مقطر حل کنید. ۱ میلی‌لیتر ,1250]. ۶ نرمال یاچند قطره ,1750 ] غلیظ و ۲۰ میلی‌لیتر محلول استاندارد بی‌یدات را به محلول اضافه کنید. آن را تا ۲۰۰ مشاهده شد. نشاسته را اضافه نمایید. درصورتی که محلول‌ها دارای غلظت یکسانی باشند ۲۰ میلی‌لیتر از د0ر5ر۵ل 1 ۵ مولار مورد نیاز خواهد بود. در غیراین‌صورت. غلظت تیوسولفات را به ۰/۰۲۵ مولار تصحبح و تنظیم نمایید. ۳-۳-۱- روش انجام آزمایش ۱ به نمونه‌ای که در یک بطری ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلی‌لیشری جمع‌آوری شده» ۱ میلی‌لیتر محلول ,۱/050 و سپس ۱ میلی‌لیتر واکنش‌گر آزید - یدید قلیایی اضافه کنید. اگر پیپت در نمونه فرو رفت. قبل از این که آن‌ها را به داخل ظروف حاوی واکنش‌گرها برگردانید. بشویید. می‌توانید هنگام اضافه کردن واکنش گرها سرپیپت را درست بالای سطح مایع نگه‌دارید. در بطری را ببندید تا حباب‌های هوا به داخل بطری راه پیدا نکنند و سپس با چند بار وارونه کردن بطری محتویات آن را خوب به‌هم بزنید. وقتی که رسوب (هیدر و کسیدمنگنز) به‌اندازه کافی (تقریبا تانصف حجم بطری) تشکیل و ته‌نشین شد. به محلول زلال بالای سطح هیدروکسید منگنز منعقد شده ۱ میلی‌لیتر ,11780 غلیظ اضافه کنید. مجددا بطری را بسته و با چندین بار وارونه کردن ظرف محتویات را خوب به‌هم بزنید تا انحلال کامل شود. حجمی معادل ۲۰۰ میلی‌لیتر نمونه اولیه که تصحیحات حجمی لازم, به‌جهت اضافه کردن معرف‌هاء در مورد آن صورت گرفته است. بردارید به‌این ترتیب که به‌علت اضافه کردن مجموعا ۲ میلی‌لیتر از معرف‌های ,۸150 آزید - یدید قلیایی (هرکدام ۱ میلی‌لیتر) در یک بطری ۳۰۰ میلی‌لیتر, حجم معادل ۲۱۰-(۲۰۰۳۰۰/)۳۰۰-۲ ۲- با محلول 1۷82520 ۰/۰۲۵ مولار تیتراسیون را تا ایجاد رنگ زرد کاهی انجام دهید. در این مرحله چند نقطه پایانی واکنش گذشته‌اید. با اضافه کردن محلول بی‌یدات ۸4 ۰/۰۰۲۱ به‌صورت قطره‌ای, یا با اضافه کردن حجم مشخصی از نمونه تیتر شده یک تیتراسیون برگشتی انجام دهید. به کمک حجم بی‌یدات با نمونه مصرفی اثر این افزایش را در محاسبات تصحیح کنید. باقی‌مانده دوباره رنگی شده به علت اثر کاتالیزور نیتریت یا نمک‌های آهن که با محلول فلوراید واکنش نداده‌اند را دور بریزید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژزن محلول: ۲۵ ۳/۶ )۱ ۴-۳-۱- محاسبات ۲- برای بیان نتایج به‌صورت درصد اشباع در فشار 1۳۵ ۱۰۱/۳ از داده‌های میزان قابلیت انحلال (10]) استفاده کنید. ۵-۳-۱- دقت و صحت 0 می‌تواند بادقت (انحراف معیار)۲۰ میکروگرم در لیتر در آب مقطر و حدود ۶۰ میکروگرم در لیتر در نمونه اصلاح شده انحراف معیار می‌تواند به ۱۰۰ میکروگرم بر لیتر نیز برسد. حتی در آزمایش نمونه‌های حاوی مواد جامد معلق آلی یا آلودگی شدید خطا از این نیز بیش‌تر است. از خطاهای ناشی شده از عدم دقت در جمع‌آوری نمونه, نگه‌داری طولانی مدت نمونه و انتخاب روش اصلاحی نامناسب دوری نمایید. ۴-۱- روش اصلاح بایرمنگنات" ۱-۳-۱ بحث عمومی از این روش تنها برای نمونه‌های حاوی آهن ]] استفاده می‌شود. مزاحمت ناشی ازغلظت‌های بالای آهن ]11 (تا برطرف کرد. به‌شرطی که تیتراسیون نهایی بلافاصله پس از اسیدی کردن انجام شود. این روش برای اکسیداسیون سولفیت. تیوسولفات. پلی تیونات. یا مواد آلی موجود در فاضلاب کاربرد ندارد. میزان خطا برای نمونه‌های حاوی ۰/۲۵./ حجمی پس‌مانده هاضم ناشی از تولید خمیر کاغدذ سولفیت می‌تواند برابر ۷ تا۸ میلی گرم در لیتر 100 باشد. برای آزمایش چنین نمونه‌هایی بهتر است از روش اصلاح با هیپوکلریت قلیایی استفاده شود. هرچند در این روش نیز نتیجه کم‌تر از میزان واقعی است. ولی میزان انحراف معیار برای نمونه‌های شامل ۰/۳۵./ پس‌مانده هاضم به حدود ۱ میلی‌گرم در لیتر 10 می‌رسد. ۲-۴-۱- محلول‌ها تمامی واکنش‌گرها مورد نیاز برای روش قبل (روش اصلاح شده آزید) به‌علاوه: [- ۳۵۳320۵16 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژن محلول (200). اکسیژّن مورد نیاز بیوشیمایی (/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00) ۱-۲-۴-۱ محلول پرمنگنات پتاسیم ۳ گرم ,۳۹/0 را در آب مقطر حل کنید و تا حجم ۱ لیتر رقیق نمایید. ۲-۲-۴-۱ محلول اکسالات پتاسیم ۲ گرم ۰1120 ,12۳20 را در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر حل کنید. ۱ میلی‌لیتر این محلول ۱/۱ میلی‌لیتر محلول ۳-۲-۴-۱- محلول پتاسیم فلوراید ۰ گرم پتاسیم فلوراید آب‌دار ۳.21120 را در آب مقطر حل کرده و تا ۱۰۰ میلی‌لیتر رقیق نمایید. ۳-۴-۱- روش انجام آزمایش ۱- به نمونه جمع‌آوری شده در بطری ۲۵۰-۳۰۰ میلی‌لیتری. ۰/۷ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک غلیظ ۱ میلی‌لیتر محلول ,1۳۸/0 و ۱ میلی‌لیتر محلول ۲۲اء در زیرسطح نمونهء اضافه کنید. درب بطری را بسته و با وارونه کردن آن محتویات را خوب به‌هم بزنید. هرگز در مرحله اول کار بیش از ۰/۷ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک غلیظ اضافه نکنید. اسید را با پیپت ۱ میلی‌لیتر که تا ۰/۱ میلی‌لیتر درجه‌بندی شده است. بردارید. محلول ,۳۱/0 را به اندازه کافی تا تشکیل رنگ بنفشی که برای ۵ دقیقه پایدار بماند. به‌نمونه اضافه کنید. اگر رنگ پرمنگنات زودتر از این مدت از بین رفت. مقدار بیش‌تری محلول ,0/۳0 اضافه کنید. اما از افزودن بیش از حد اجتناب کنید. ۲- با اضافه کردن ۰/۵ تا ۱ میلی‌لیتر محلول ,۳20 رنگ بنفش پرمنگنات را کاملا از بین ببرید. نمونه را خوب به‌هم زده و مدتی در تاریکی قرار دهید تا واکنش آسان‌تر انجام گیرد. اکسالات اضافی منجر به نتایج کم‌تر در اندازه گیری‌ها می‌شود. پس فقط ,0ر)ر را به‌اندازه‌ای به کار برید که رنگ پرمنگنات را محو نماید به‌طوری که مقدار اضافی آن از ۰/۵ میلی‌لیتر بیش‌تر نشود. مرحله رنگ‌بری را طی مدت ۲ الی ۱۰ دقیقه انجام دهید. اگر رنگ‌بری نمونه بدون اضافه کردن مقدار زیادی از اگزالات غیرممکن باشد نتیجه‌ای که برای 10 به‌دست می‌آید از دقت وصحت کافی برخوردار نخواهد بود. ۳- از این مرحله به‌بعد روش‌کار مشابه روش اصلاح با آزید است. ۱ میلی‌لیتر محلول ,3150 و ۳ میلی‌لیتر واکنش گرا زید- یدید قلیایی به نمونه اضافه کنید. درب بطری را بسته. خوب مخلوط کرده و اجازه دهید برای مدت کوتاهی ته‌نشینی صورت گیرد. محلول را با ۲ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک غلیظ اسیدی کنید. وقتی ۷ میلی‌لیتر اسید. ۱ میلی‌لیتر محلول ,۰۱۹/0 ۱ میلی‌لیتر محلول ,۰220 ۱ میلی‌لیتر محلول ,۱/50 و ۳ میلی‌لیتر آزید- پدیدقلیایی در یک بطری ۳۰۰ میلی‌لیتر اضافه می‌شود. باید حجمی معادل ۲۰۵- (۳۰۰/)۳۰۰-۷/۷ میلی‌لیتر از نمونه جهت تیتراسیون برداشته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژزن محلول: ۲۵ ۳/۶ ۱۳ این تصحیح دارای کمی خطاست. زیرا محلول ,۱/0 تقریبا از 10 اشباع بوده و ۱ میلی‌لیتر ازآن حدود ۰/۰۰۸ میلی گرم اکسیژن به بطری 10 اضافه خواهد کرد. باوجود این که دقت (انحراف معیار برابر ۰/۰۶میلی‌لیتر تیوسولفات تیتر کننده و پا 10 1۳8 ۰/۰۱۲) روش حدود ۵۰/ بیش‌ترازاین خطاست تصحیح غیرضروری می‌باشد. اگر در مواردی محلول ,1/۳0 بیش‌تری مصرف می‌شود بهتر است آن‌را غلیظ‌تر تهیه کنید که همان ۱ میلی‌لیتر آن بتواند نیاز به پرمنگنات را تامین نماید. ۵-۱- روش اصلاح ازطریق انعقاد با آلوم۱ مزاحمت ناشی از این مواد را می‌توان از طریق انعقاد آن‌ها توسط آلوم برطرف نمود. ۲-۵-۱- محلول‌ها تمامی واکنش گرهای موردنیازبرای روش اصلاح باآزید. به‌علاوه: ۱- محلول آلوم: ۱۰گرم سولفات پتاسیم آلومینیوم» ۸1۳)80,(:.121120 را در آب مقطر حل کرده و تا ۱۰۰ ۲- هیدروکسید آمونیوم ۱۷۲1.01 ۳-۵-۱- روش انجام آزمایش نمونه را در بطری شیشه‌ای درب‌دار با ظرفیت ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ میلی‌لیتر جمع‌آوری کنید. احتیاط‌های مشابهی که در مورد نمونه‌برداری برای 10 می‌بایست رعایت شود را به‌کار ببندید. ۱۰ میلی‌لیتر محلول آلوم و ۱ تا ۲ میلی‌لیتر ۱۷]1,011 غلیظ به نمونه بیفزایید. درب بطری را بسته و به ملایمت آن‌را وارونه کنید (برای حدودا ۱ دقیقه). پس ازآن حدود ۱۰ دقیقه اجازه دهید تا محتویات ظرف ته‌نشین شود و سپس محلول زلال بالای مواد ته‌نشین شده را در یک بطری 10 ۲۵۰ الی ۳۰۰ میلی‌لیتری سیفون کنید. در تمام مدت لوله مکش را در زیر سطح محلول زلال نگه‌دارید تا هوا وارد نمونه نشود. دنباله مراحل آزمایش را همانند روش اصلاح با آزید انجام دهید. ۳10002110 سا ۸ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعم لآزمایش‌های اکسیزن محلول (00). اکسیژّن مورد نباز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (») ۶-۱- روش اصلاح از طریق انعقاد با سولفات مس - اسیدسولفامیک" ۱-۶-۱- بحث عمومی این روش برای لخته‌های بیولوژیکی هم‌چون مخلوط لجن فعال, که مصرف اکسیژن بالایی دارند. پیشنهاد می‌شود. ۲-۶-۱- مواد مورد نیاز تمامی واکنش گرهای موردنیازبرای اصلاح بااًزید. به‌علاوه: محلول بازدارنده سولفات مس- اسید سولفامیک: ۳۲ گرم 1117502011« از نوع آزمایشگاهی را بدون حرارت دادن در ۵ میلی‌لیتر آب مقطر حل کنید. ۵۰ گرم ۲۷50,.51120 را نیز در ۵۰۰ میلی‌لیتر آب مقطرحل کرده و این دو ۳-۶-۱- روش انجام آزمایش ۰ میلی لیتر بازدارنده 50(0[1ر]1 ۷1| - ,50) در بطری شیشه‌ای دربدار ۱ لیتری بریزید. بطری را در یک نمونه‌بردار مخصوص قرار دهید. به‌طوری که بطری بتواند توسط لوله‌ای که در نزدیکی انتهای آن قرار گرفته پرشود و تنها ۵ الی ۵۰ / ظرفیت بطری سرریز کند. نمونه را جمع‌آوری کرده و درب ظرف را ببندید. با وارونه کردن آن محتویات را تا ۳۰۰ میلی‌لیتری مخصوص اندازه‌گیری 0] سیفون کنید. مراحل بعدی آزمایش به‌روی نمونه را تا آن‌جایی که امکان دارد سریعا به روش اصلاح با آزید یا دیگر روش‌های پیشنهادی دنبال نمایید. ۱-۷-۱ بحث عمومی جهت حذف یا حداقل نمودن مزاحمت‌ها در روش یدومتری اصلاحات متعددی صورت گرفته است. اگرچه این روش قادر به اندازه‌گیری پساب‌های خانگی و صنایع نمی‌باشد. به‌علاوه روش بدومتری جهت اندازه‌گیری در محل مناسب 0( ۳101210 م۸ هانگ هانگ 0067 -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژزن محلول: ۱0 ۳/۶( ۵ روش‌های پلاروگرافی با کاربرد الکترود جیوه قطره‌ایی یا الکترود پلاتین همواره قابل اطمینان برای اندازه‌گیری 0(] در پساب‌های خانگی و صنعتی نیستند. زیرا ناخالصی‌های موجود در نمونه آزمایش باعث ایجاد خرابی و مزاحمت در الکترود می‌شود. با سیستم الکترود غشایی این مشکلات به حداقل می‌رسد زیرا الکترود توسط غشای پلاستیکی نفوذپذیر اکسیژن محافظت می‌شود که به‌عنوان یک‌مایع از انتشار ناخالصی‌ها جلوگیری می‌کند. تحت چنین شرایط ثابتی جریان به‌طور مستقیم با غلظت 170 متناسب است. الکترودهای غشایی پلاروگرافی به‌خوبی نوع گالوانیک برای اندازه‌گیری 170 در دریاچه‌هاء سدها و کنترل خروجی پساب‌هاء سنجش پیوسته مقدار 130 در واحدهای لجن فعال و برای مطالعات مصب رودخانه‌ها و اقیانوس‌شناسی‌ها کاربرد دارد. الکترودهای غشایی به‌علت قابلیت غوطه‌وری مناسب برای آزمایش در محل مناسب هستند قابل حمل بودن, کاربرد و نگه‌داری ساده الکترودهای غشایی آن‌ها را جهت کاربردهای اندازه‌گیری در محل مناسب کرده است. در بررسی‌های آزمایشگاهی الکترودهای غشایی جهت آزمایش پیوسته 170 در کشت‌های باکتری شامل 130107 مورد استفاده قرار می‌گیرند. الکترودهای غشایی روش بسیار مناسبی را برای آزمایش 170 در آب‌های آلوده آب‌های دارای رنگ بالا و فاضلاب‌ها فراهم می‌آورند. این روش برای شرایطی که روش یدومتری یا زمانی که اصلاحات آن تحت‌تاثیر خطاهای جدی ۱-۱-۷-۱- اساس‌کار الکترودهای غشایی حساس به اکسیژن در انواع پلاروگرافی و گالوانیک دارای دو الکترود فلزی در تماس با الکترولیت که در سامانه نخست الکترود واکنش خودبه‌خودی دارد ولی در سامانه بعدی احتیاج به منبع ولتاز خارجی برای پلاریزه نمودن الکترود شاخص دارد. غشاهای پلی اتیلنی و تفلون معمولا به‌علت تراوایی اکسیژن را از خود عبور می‌دهند و در انواع تجارتی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در تمام دستگاه‌های اکسیژن متر جریان انتشار نسبت خطی با غلظت اکسیژن نمونه دارد که به آسانی می‌توان با برنامه‌های واسنجی به هر واحد اندازه‌گیری از جمله میلی‌گرم بر لیتر تبدیل نمود. آن تعدیل می‌گردد. چنان‌چه اثر درجه حرارت بر حساسیت الکترود غشایی باهنشان داده شود (میکروآمپر بر میلی‌گرم بر لیتر 1/) می‌توان آن را با نسبت ساده زیر بیان کرد: |80 < 0.4۲۱ + ۳ که ] درجه حرارت به سانتی گراد 0 ثابت مواد تشکیل دهنده غشا و ۳ ثابت غشا که به ضخامت غشا بستگی دارد -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیزن محلول (0. اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (۱)») چنان‌چه 0 و 1 برای یک درجه حرارت تعیین شوند حساسیت در هر درجه حرارت دلخواه از رابطه زیر قابل محاسبه خواهد بود. ( وا - )0.431 + و۵۵80 < 0عما چارت‌های گرافیکی برای تصحیح دما را می‌توان به‌آسانی رسم کرد یا بعضی کارخانه‌های سازنده آن‌ها را دراختیار قرار می‌دهند برای مثال در شکل (۲-۱) حساسیت در برابر تغییرات دما در یک منحنی لگاریتمی رسم شده است. یک یا دو نقطه را به‌طور متناوب برای تایید نقطه مرجع چک نمایید. چنان‌چه کالیبراسیون تغییر کند کالیبراسیون جدید با کالیبراسیون قدیمی باید مطابقت داده شود به شرطی که از یک غشای استفاده گردد. جبران اثر دما می‌تواند توسط یک مقاومت گرمایی درون الکترود جبران گردد. اگرچه مقاومت‌های گرمایی نمی‌توانند محدوده وسیعی از دما را جبران کنند. چنان‌چه مواردی بادقت بالا مورد نیاز باشد از چارت‌های گرافیکی کالیبره شده برای تصحیح اثر درجه حرارت استفاده نمایید. برای استفاده از 10 متر در مصب‌ها یا فاضلاب‌ها با قدرت‌های یونی گوناگون چون نمک آب‌های شور بر سطح خارجی غشای اثر گذاشته و حساسیت آن را تغییر می‌دهد از این‌رو باید یک عامل تصحیح کننده در نظر 10800 + بع 0.43 ع ۵۵0 که ,۵ و و0 حساسیت محلول نمک و آب مقطر و پ» غلظت نمک است. (ترجیحا قدرت یونی) اندازه‌گیری هدایت الکتریکی می‌تواند به‌طور تقریبی جهت غلظت نمک استفاده شود. این برای مصب آب‌ها قابل کاربرد است. شکل (۳-۱) منحنی‌های کالیبراسیون برای حساسیت در مقابل غلظت‌های متفاوت نمک و دماهای مختلف رسم شده ۲-۱-۷-۱ مزاحمت‌ها فیلم‌های پلاستیکی که در الکترودهای غشایی به‌کار برده می‌شوند نسبت به گازهای مختلف علاوه بر اکسیژن تراوایی دارند که هیچ یک به‌آسانی در الکترود شاخص قطبی نمی‌شوند. گازهایی مانند 85و11 حساسیت الکترود را کاهش می‌دهند. اثر عوامل مداخله‌گر با واسنجی الکترود غشایی اصلاح می‌شود. ۳-۱-۷-۱- نمونه‌برداری به‌دلیل این که الکترودهای غشایی دارای مزیت استفاده در محل هستند خطاهای ناشی از نمونه‌برداری و نگه‌داری نمونه را به‌حداقل می‌رسانند. چنان‌چه نمونه‌برداری مورد نباز باشد روش نمونه‌برداری شرح داده شده در روش بدومتری ۲-۷-۱ تجهیرزات الکترود غشایی حساس به اکسیژن,» پلاروگرافیک و گالوانیک با دستگاه سنجش مناسب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اکسیژن محلول: ۱0 ۳/۶( ۷ ۳-۷-۱- روش کار ۱-۳-۷-۱ کالیبراسیون برای کالیبره کردن الکترودهای غشایی به علت وجود انواع تجارتی این دستگاه‌ها بهتر است دستورالعمل کارخانه سازنده برای کالیبره کردن مدنظر قرار گیرد.کالیبراسیون دقت‌کار را بالا می‌برد و عموما الکترود غشایی در مقابل هوا و یا نمونه آبی که غلظت آن براساس روش یبدومتری تعیین شده است و نمونه‌ایی که دارای 10 صفر است (با اضافه کردن سدیم سولفیت ۱۷۵700 یا مقادیر کمی کلرید کبالت مقدار ۱0 صفر می‌گردد). از کالیبراسیون توسط پدومتری زمانی که مشکوک به عوامل مزاحم در نمونه هستید پرهیز نمایید. روش‌های زیر جهت کالیبراسیون پیشنهاد می‌گردد: ۱- آب‌های شیرین: برای نمونه‌های غیرآلوده جایی که عوامل مزاحم وجود ندارند در نمونه مورد آزمایش یا آب مقطر هر کدام که راحت‌تر بود می‌توان دستگاه را کالیبره کرد. ۲- آب‌های شور: به‌طور مستقیم می‌توان با نمونه‌های آب دریا یا نمونه‌هایی که دارای غلظت نمک ثابت بیش از ۰ میلی‌گرم در لیتر دارند می‌توان دستگاه را کالیبره نمود. ۳ آب‌های شیرین شامل آلودگی و مواد مزاحم: توسط آب‌مقطر کالیبره نمایید. زیرا نتایج خطادار با نمونه حاصل می‌شود. ۴- آب‌های شور شامل آلودگی و مواد مزاحم: با نمونه آب تمیزی که دارای همان مقدار نمک در نمونه است نمونه, استفاده نمایید. برای آب‌های اقیانوس آلوده از آب‌های دریای غیرآلوده استفاده نمایید. ۵- مصب آب‌ها با مقادیر متفاوت نمک: توسط نمونه غیرآلوده آب دریا یا آب مقطر یا آب لوله کالیبره نمایید. مقدار کلر یا غلظت نمک‌های نمونه را اندازه بگیرید. تغییر اکسیژن محلول در مصب آب‌ها را تعیین کرده و کالیبراسیون را اصلاح نمایید. ۲-۳-۷-۱ اندازه‌گیری نمونه تمام احتیاط‌های توصیه شده توسط کارخانه سازنده را جهت اطمینان از نتایج قابل قبول به‌کارببندید. در تعویض غشامواظب باشید که غشا آلوده نگردد پا حباب هوای کوچکی در غشای محبوس نشده باشد زیرا باعث پاسخ کم‌تر و بالا بردن جریان می‌گردد.نمونه را به‌هم بزنید تا جریان کافی در مقابل غشا فراهم گردد تا بر پاسخ‌های غیرمعمول توسط ۳-۳-۷-۱ تایید اثر دما به‌طور متناوب یک یا دو نقطه را جهت تصحیح ضریب دمای داده‌ها چک نمایید. -------- صفحهٔ بعد -------- زیر عمل آزمایش‌های اکسیزژزن محلول (10). اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/110) و اکسیژن مورد 20 25 10۲۱۱۵۵۲۵۲۵, ۳ شکل ۲-۱- حساسیت الکترود غشایی 54 + ا/ع۲ بو ,0۵۵1۵۲ 531 200 150 100 م5 0۵ سم 50 3000 0 اس رد 1940 : 20 ۰ باس 130 مس 8.70 ص : را 1.0 ف 9( 0 ی ۱ خی 0.5 30 2.5 20 1.5 10 0.5 00 //۵ ۸ بو ,00010۲ 5311 ل ۳-۱- منحنی‌های کالیبراسیون برای حساسیت در غلظت‌های مختلف نمک و دمای متفاوت ؟( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ اکسیزژن مورد نیاز شیمیایی: (01:) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: 00) ۳/۶( ۳ ۱-۲ مقدمه اکسیژن مورد نیاز شیمیایی به‌صورت مقدار یک اکسید کننده مشخص برای واکنش با نمونه تحت شرایط کنترل شده تعریف می‌گردد. مقدار اکسیدکننده مصرفی معادل اکی‌والان اکسیژن بیان می‌گردد. یون دی‌کرومات 5ُ0,ن) به‌عنوان اکسیدکننده مشخص در روش‌های ۲-۲ و ۳-۲ به‌کار می‌رود و به یون ۳*۱ کاهش می‌یاید. ترکیبات آلی و اندازه گیری ۲010 آلی یا معدنی به تنهایی باشد مراحل اضافی جهت تشخیص یکی از این دو فرم که در این قسمت شرح داده نشده است باید انجام گیرد. 00 یک آزمایش مشخص است و عواملی نظیر مدت هضم. قدرت محلول‌ها و غلظت 01:) نمونه روی آکسیداسیون تاثیر می‌گذارند. 00 اغلب به‌عنوان معیار آلودگی در پساب‌ها و آب‌های طبیعی به‌کار می‌رود. دیگر آزمایشات معتبرء شامل اکسیژن بیوشیمیایی موردنیاز 13010 کل کربن آلی 702 و کل اکسیژن مورد نیاز 7010 هستند. در بسیاری از موارد امکان ارتباط بین دو مقدار یا بیش‌تر از موارد ذکر شده برای یک نمونه وجود دارد. 13010 به عنوان مقدار اکسیژن مصرفی برای میکرواور گانیسم‌ها تحت شرایط مشخص تعریف می‌گردد. 702 به‌عنوان مقدار کل کربن آلی در نمونه است. 701 مقدار اکسیژن مصرف شده توسط تمام عناصر موجود در نمونه است وقتی که اکسیداسیون کامل می‌شود. در پساب آزمایش 01 عناصر خطرناکی چون جیوه کروم ۶ ظرفیتی. سولفوریک اسید و نقره وجود دارند. در روش‌های ۳-۲ و ۲-۲ ۱-۱-۲ انتخاب روش روش اکسیداسیون برگشتی باز برای دامنه گسترده‌ایی ازفاضلاب‌ها که در آن حجم نمونه زیاد است مناسب می‌باشد. شیوه اکسیداسیون برگشتی بسته از نظر مصرف واکنش‌گرهایی به شکل نمک فلزی مقرون به‌صرفه‌تر بوده و پساب خطرناک کم‌تری تولید می‌کند. ولی در مورد نمونه‌های حاوی موادمعلق نیاز به یکنواخت‌سازی بوده تا بتوان نتایج تکرار پذیر دریافت نمود. واکنش گرهای مورد نیاز از پیش اندازه‌گیری شده و آماده به‌صورت آمپول‌ها و لوله‌های کشت در بازار موجودند که به‌هنگام استفاده می‌بایست به دستورالعمل سازنده توجه نمود. توصیه می‌شود برای نمونه‌هایی با 01-) بیش‌تر از -آ/ 80 ۵۰ از بند ۱ مرحله ۴-۲-۲ استفاده گردد. از بند ۲ جهت نمونه‌هایی با ۲00 بین *۵تا ۵ میلی گرم بر لیتر استفاده نمایید. ۱- ۵۱۵ )0( 2010 12011۵0 )):)01(( -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژن محلول (200). اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی (/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00) ۲-۱-۲- عوامل مداخله‌گر و محدودیت‌ها اکسیداسیون اغلب ترکیبات آلی ۹۵ تا ۱۰۰/ به‌طور تئوری انجام می‌گیرد. پیریدین و اغلب ترکیبات وابسته به آن در اکسیداسیون مقاوم هستند. ترکیبات آلی فرار نیز تا حدی که در تماس با اکسیدکننده قرار بگیرند واکنش خواهند داد. ترکیبات آلیفاتیک زنجیره‌ای توسط کاتالیزور سولفات نقره به‌طور موثرتری اکسید خواهند شد. معمولی‌ترین مزاحمت مربوط به یون کلراید می‌باشد. کلراید با یون نقره واکنش می‌دهد و رسوب کلرید نقره را به‌وجود می‌آورد که از فعالیت کاتالیزوری نقره جلوگیری می‌کند. بروماید و یدید و دیگر محلول‌ها نیز باعث غیرفعال شدن یون نقره شده و اثر مزاحم مشابهی دارند. این مزاحمت‌ها اثر منفی دارند زیرا واکنش اکسیداسیون یون دی‌کرومات را محدود می‌کنند. اگرچه تحت شرایط هضم شدید برای آنالیز ۳010 کلراید. بروماید و یدید با دی‌کرومات واکنش داده و تولید فرم عنصری هالوژن‌ها و بون کروم می‌کنند. این نتایج دارای خطاهای مثبت هستند. مشکلات ناشی از یون کلراید را می‌توان تا حدی توسط کمپلکس با محلول سولفات جیوه قبل از عمل رفلاکس برطرف نمود. اگرچه اگرم سولفات جیوه برای ۵۰ میلی‌لیتر نمونه پیشنهاد می‌گردد ولی در مواردی که غلظت کلراید از ۲۰۰۰ میلی‌گرم بر لیتر نمونه کم‌تر است با در نظرگرفتن رابطه وزنی 10.1 > أل)/ ,۲1850 می‌توان مقدار کم‌تری سولفات جیوه به‌کار برد. برای نمونه‌های حاوی بیش‌تر از ۲۰۰۰ میلی‌ گرم بر لیتر کلراید این روش کاربرد موثری نداشته و برای آب‌های شور شیوه دیگری برای اندازه‌گیری ۲01 پیشنهاد شده است. مزاحمت‌های هالوژن‌ها را می‌توان توسط رسوب نقره و صاف کردن قبل از عمل هضم حذف نمود این روش ممکن است باعث خطای قابل توجه‌ای در (201 در نتیجه احتباس اجزا در نمونه‌های غیرهمگن گردد. آمونیاک و مشتقات آن در پساب‌ها که توسط ترکیبات آلی دارای نیتروژن تولید شده است اکسید نمی‌شوند اگرچه کلر بااین ترکیبات واکنش می‌دهد بنابراین تصحیح مزاحمت‌های کلر نیز مشکل می‌گردد. یون نیتریت (۷)0! در نمونه خطای افزایشی معادل (۱/۱ میلی‌ گرم اکسیژن 0 بر مقدار میلی‌گرم نیتریت برحسب آزت است) ,0 1.138 به ازای هر [1- ,1۳۳8/1310 دارد. به‌علت این که غلظت نیتریت در آب‌ها به ندرت بیش‌تر از -71/1- ,2۳8۳10 تا ۱ می‌باشد این مزاحمت خیلی قابل ملاحظه نبوده و اغلب نادیده گرفته می‌شود. جهت حذف مزاحمت جدی ناشی از نیتریت ۱۰ میلی گرم سولفامیک اسید برای هر میلی‌گرم ۷[ - ۱۷0 به حجم نمونه به‌کار رفته اضافه و همان مقدار سولفامیک اسید به فلاکس تقطیر شامل آب مقطر نیز اضافه می‌گردد. گونه‌های معدنی کاهنده مثل یون ۲۵*۴ سولفید. منگنز و منیزیم نیز تحت شرایط آزمایش به‌طور کمی و به میزان زیادی اکسید می‌شوند. در مورد نمونه‌های حاوی مقادیر قابل‌توجه. می‌بایست با محاسبه استوکیومتری سهم آن‌ها در فرایند اکسیداسیون, اثرشان را در نتایج ۲010 به دست آورده و پاسخ نهایی را تصحیح کرد. نمک‌های نقره. کروم شش ظرفیتی و جیوه که در اندازه گیری (01)- به‌ کار می‌روند تولید پساب سمی می‌کنند. بزرگ‌ترین مشکل در استفاده از جیوه است. اگر مشارکت کلراید در اندازه گیری ۲010 قابل صرف‌نظر کردن بود استفاده از سولفات جیوه نیز حذف می‌شد. استفاده از حجم‌های کوچک‌تر پساب کم‌تری تولید می‌نماید. بازیافت پساب تولیدی در صورت اجازه قانونی قابل قبول می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: 0/0 ۳/۶( ۳۳ ۳-۱-۲- نمونه‌برداری و نگه‌داری نمونه‌ها نمونه‌ها باید ترجیحا در ظروف شیشه‌ایی جمع‌آوری شوند. نمونه‌های ناپایدار بهتر است در اسرع‌وقت آزمایش گردند. چنان‌چه این کار امکان پذیر نیست نمونه‌ها می‌بایست با اسیدسولفوریک غلیظ تا 01 مساوی یا کم‌تر از ۲ اسیدی و تثبیت شوند. نمونه‌های حاوی جامدات قابل ته‌نشینی را می‌بایست به کمک مخلوط کن یکنواخت نمود. چنان‌چه 01 در ارتباط با 300 702 و ... باشد مطمئن شوید که نمونه‌های تمام آزمایش‌ها شرایط آماده‌سازی یکسانی را داشته‌اند. یک مرحله رقیق‌سازی مقدماتی باید در مورد نمونه‌ها با (01-) بالا صورت گیرد تا خطای ناشی از اندازه‌گیری حجم‌های ۳-۲- تعیین ۲010 به روش هضم برگشتی باز ۱-۲-۳ کلیات ۱-۱-۲-۳ اصول بیش‌تر ترکیبات آلی در اثر جوشاندن با مخلوطی از اسیدهای کرومیک و سولفوریک اکسید می‌شوند. نمونه در محلول اسیدی قوی همراه با مقدار مشخصی کرومات پتاسیم 1221207 رفلاکس می‌گردد. بعد از هضم مقدار دی کرومات پتاسیم احیا نشده با محلول سولفات آهن ۲ آمونیاکی تیتر شده تا مقدار ,۲(0)ر مصرفی تعیین گردد. در پایان میزان موادآلی اکسید شده برحسب اکسیژن معادل محاسبه می‌شود. هنگامی که از نمونه‌های باحجمی به‌غیر از ۵۰ میلی‌لیتر استفاده شود نسبت وزنی واکنش‌گرها حجم‌های مصرفی و غلظت محلول‌ها می‌بایست نسبت به مقادیر توصیه شده برای حجم ۵۰ میلی‌لیتر محاسبه شوند. اگر مشخص شود که هضم در زمان کوتاه‌تری کامل می‌شود می‌توان زمان استاندارد ۲ ساعت مرحله هضم را کاهش داد. بعضی نمونه‌ها با 00 خیلی پایین یا ذارات جامد غیر هم‌گن بالا ممکن است نیاز به دوبار اندازه گیری جهت رسیدن به یک نتیجه قابل قبول را دارا باشند. واکنش با حداکثر غلظت دی کرومات. باقی‌مانده‌ای از دی کرومات در بعضی نمونه‌ها ایجاد می‌کند که باعث زیاد شدن نتایج می‌گردد. ۲-۲-۲ دستگاه‌ها ۱- دستگاه هضم برگشتی: ارلن مایر فلاکس ۲۵۰ یا ۵۰۰ میلی‌لیتری در سمباده‌ایی ۲۰/۴۰ با مبرد ۳۰۰ میلی‌لیتری یا معادل آن که اتصالات مناسب برای ملحق شدن به ارلن مایرفلاکس و سایر ظروف را دارا باشد. همراه با گرم کن که دارای توان کافی برای تولید دست کم ۷۷/0۲۲۶ 1.4 گرمای سطح رادارا باشد. ۲- مخلوط کن با 010۵۵۲ ۳- پی‌پت دهانه گشاد کلاس ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژزن محلول (00). اکسیژّن مورد نیاز بیوشیمایی (/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00) ۳-۲-۲- محلول‌ها ۱- محلول استاندارد دی کرومات پتاسیم /۱ ۰/۰۴۱۶۷: ۱۲/۲۵۹ گرم ,۳۳0( از نوع استاندارد اولیه که قبلا در دمای -)؟۱۵۰ به‌مدت ۲ ساعت خشک شده است را در آب مقطر حل کرده در بالن حجم سنجی تا ۲ محلول سولفوریک اسید: ۵/۵ گرم کریستال یا پودر سولفات نقره را به ۱ کیلوگرم اسیدسولفوریک غلیظ بیفزایید. یک تا ۲ روز فرصت دهید تا سولفات نقره کاملا حل شود به‌هم بزنید. ۳- محلول شناساگر فرویین: ۱/۴۸۵ گرم ۱و ۱۰ فنانترولین تک آبه و ۶۹۵ میلی گرم ۳۵80,.77120 را در آب‌مقطر حل کرده و تا ۱۰۰ میلی‌لیتر رقیق کنید. این محلول را می‌توان به‌صورت آماده نیز خریداری نمود. ۴- محلول تیترکننده سولفات آهن آمونیاکی ‎۳۸٩‏ اس تاندارد تقریبا ]۱ ۰/۲۵: ۹۸ گرم 60( 90)د( ,)۳۵ را در آب مقطر حل کرده ۲۰ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک غلیظ به آن اضافه کنید و پس از سرد کردن تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتر رقیق کرده این محلول را روزانه با محلول ۳27207 استاندارد به روش زیر استاندارد کنید. ۵ میلی‌لیتر ۳2۳120 استاندارد را تا ۱۰۰ میلی‌لیتر رقیق نموده ۳۰ میلی‌لیتر ,۲1250 غلیظ به آن بیفزایید و سپس آن را سرد کنید. این محلول را درحضور ۰/۱ تا ۲(۰/۱۵ تا ۳ قطره) شناساگر فرویین با محلول 1۸8 تیتر کنید. ۵ مد حجم ,0 )را و/3 ۰۱۰۴۱۶۷تیتر شده (میلی‌لیتر) حجم ۳۸5 به‌کار رفته برای تیتراسیون (میلی‌لیتر) (۸ سولفات جیوه 11۹50 به‌صورت کریستال یا پودر - مولاریته محلول ۳۸5 ۶ اسید سولفامیک: برای حذف مزاحمت نیتریت مورد نیاز است. ۷- فتالات هیدروژن پتاسیم 1۳۳1۳ استاندارد: به آرامی فتالات هیدروژن پتاسیم (11,60016م۲10066) را خرد کرده و سپس تا رسیدن به وزن ثابت در دماین)*۱۱۰خشک کنید. ۴۲۵ میلی‌گرم از آن را در آب مقطر حل کرده و تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتر رقیق نمایید. (01-) محاسبه شده تئوری برای ۲1۳ معادل ۱/۱۷۶ میلی‌گرم ,0 به ازای هر میلی‌گرم ‎٩۲1۳‏ است. در نتیجه هر میلی‌گرم از این محلول دارای ۵۰۰ میکروگرم در مشاهده پایدار می‌ماند. می‌توان محلول را در شرایط استریل حمل و آماده نمود. آماده‌سازی به‌صورت هفته‌ای ۴-۲-۲ - روش انجام آزمایش ۱- آماده‌سازی نمونه‌هایی با ۲010 بیش از ۵۰ میلی‌گرم در لیتر دو0: ۵۰ میلی‌لیتر از نمونه را در بالن هضم ۰ میلی‌لیتری بریزید برای نمونه‌هایی با (01) بیش از ۹۰۰ میلی‌گرم در لیتر د از حجم کم‌تری که تا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: 0/0 ۳/۶( ۳۵ ۰ میلی‌لیتر رقیق شده باشد استفاده کنید. ۱ گرم سولفات جیوه و چندین مهره شیشه‌ایی اضافه کرده و به‌آرامی ۵ میلی‌لیتر محلول اسیدسولفوریک به آن بیفزایید و هم بزنید تا ,11850 کاملا حل شود. در حین اختلاط محلول را سرد نگه دارید تا از تبخیر مواد فرار جلوگیری شود. سپس ۲۵ میلی‌لیتر محلول ۴207 و /۰/۰۴۱۶۷۸ اضافه کرده و مخلوط کنید. بالن را به مبرد وصل کرده و جریان آب سرد مبرد را باز کنید. باقی‌مانده اسید سولفوریک. ۷۰ میلی‌لیتر را از انتهای مبرد به محلول اضافه کنید در تمام مراحل اضافه کردن اسید. محلول را به‌هم زده و کاملا مخلوط نمایید. توجه: پیش از حرارت دادن به‌مخلوط هضم آن را کاملا به‌هم بزنید تا از گرم شدن موضعی کف بالن و احتمال پاشیدن محتویات آن به خارج پیشگیری شود. انتهای باز مبرد را با یک بشر کوچک بپوشانید تا از ورود مواد خارجی به مخلوط درحال هضم جلوگیری شود. مخلوط را مدت ۲ ساعت هضم کنید. در پایان این مدت مبرد را با آب مقطر خنک کرده و بشویید تا مواد باقی‌مانده از آن خارج شوند. مبرد را جدا کرده و سپس ,0( اضافی باقی‌مانده در محلول هضم شده را با ۳۸5 تیتر کنید. برای تیتراسیون از ۰/۱ تا ۵ میلی‌لیتر (۲ تا ۳ قطره) شناساگر فروئین استفاده نمایید. اگرچه میزان دقیق شناساگر چندان اهمیت ندارد ولی بهتر است از حجم یکسانی برای تمام تیتراسیون‌ها استفاده شود. تغییر رنگ از سبز - آبی به قهوه‌ایی مایل به قرمز را که برای مدت یک دقیقه یا بیش‌تر پایدار است به‌عنوان نقطه پایانی تیتراسیون در نظر بگیرید. نمونه‌های با ذرات جامد معلق یا موادی که در برابر اکسیداسیون کند هستند نیاز به اقدامات اضافی دارند. رنگ سبز- آبی ممکن است مجددا ظاهر شود ولی اهمیت ندارد. به‌روش مشابه محلولی شامل مجموع واکنش گرها در آب‌مقطر هم حجم نمونه را نیز هضم و تیتراسیون نمایید. ۲- روش دیگر برای نمونه‌ها با 2010 کم: مراحل بند ۱ را با دو استثنا دنبال کنید. ۱- از محلول استاندارد 150 ۰۱۰۰۴۱۶۷۸ استفاده نمایید ۲- نمونه را با /۱ ۰/۰۲۵ ۳۸5 مولار تیتر کنید. به دلیل این که حتی آثار بسیار جزیی مواد آلی در ظروف شیشه‌ایی یا از هوا می‌تواند باعث ایجاد خطاهای فاحش شود در این آزمایش دقت بسیار زیادی باید صورت گیرد. اگر حساسیت بیش‌تری موردنظر باشد پیش از آغاز مرحله هضم حجم بیش‌تری از نمونه برداشته و به‌صورت زیر تغلیظ می‌شود. به نمونه‌ای با حجم بیش‌تر از ۵۰ میلی‌لیتر همه واکنش‌گرها اضافه شده و سپس حجم نهایی را با جوشاندن در بالن هضم بدون اتصال به مبرد و در تماس مستقیم با هوا تا ۱۵۰ میلی‌لیتر کاهش دهید. مقدار ر50ع1] را که می‌بایست اضافه شود قبل از تغلیظ براساس نسبت وزنی ۱۰ به ۱ از 11880 به 7|) محاسبه کنید. برای این کار از میزان آل) موجود در حجم اولیه نمونه استفاده نمایید. یک محلول شاهد حاوی واکنش گرها را نیز به روش مشابه آزمایش کنید. مزیت این شیوه تغلیظ نمونهء پیش‌گیری از اتلاف ترکیبات قابل هضم فرار -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژن محلول (200. اکسیژّن مورد نیاز بیوشیمایی (/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00) می‌باشد. هرچند ممکن است مواد دیرهضم فرار هم‌چون اسیدهای فرار از دست بروند اما روش‌های اصلاح شده تغلیظ توسط تبخیر جهت پیشگیری از این امر نیز موجودند. ۳ تعیین محلول استاندارد: روش‌کار و کیفیت واکنش گرها را با انجام آزمایش بر روی محلول استاندارد فتالات هیدروژن پتاسیم ارزیابی کنید. حجم نمونه 0 ۱1 * (0] - ۸) <(و0 [/ع )001 که در آن: 3ا: حجم ۲۸5 مصرفی برای نمونه (میلی‌لیتر) مولاریته ۳۸5 ۰ لوزن میل اکی والان اکسیژن *« ۱.۰۰ میلی‌لیتر ۶-۲-۲ دقت و صحت تعدادی نمونه ساخته شده آزمایشگاهی شامل فتالات هیدروژن پتاسیم و ۱861 توسط ۷۳ آزمایشگاه آزمایش شده است. برای 001 برابر نا / ۲۰۰۵0 در صورت عدم حضور کلراید انحراف معیار 22۰/۱۳ میلی گرم بر لیتر با ضریب پراکنش ۶/۵/ و در حضور یون کلراید به میزان ۱۰۰۱8۴۱/۱ میزان انحراف استاندارد ۰/۱۴+ میلی گرم بر لیتر با ضریب پراکنش ۱۰/۸./ به‌دست آمده است. ۳-۲- نعیین (1:) به‌روش حجم‌سنجی با هضم برگشتی بسته! ۱-۳-۲- کلیات ۱-۱-۳-۲ اصول ]- 010۵60 - 1۵۶ 111۳۱۵1۲۱۵ 40 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: 00) ۳/۶( ۳۷ ۲-۱-۳-۲ مزاحمت‌ها و محدودبت‌ها ترک‌خوردگی و یا هرگونه نشتی بازرسی شوند. اندازه لوله کشت را می‌بایست براساس میزان حساسیت موردنظر انتخاب کنید. بهتر است از لوله ۲۵۷۱۵ میلی‌متر برای نمونه‌های با (01) کم استفاده شود زیرا در این موارد نمونه بیش‌تری برای آزمایش برداشته می‌شود. این مرحله قابل کاربرد برای نمونه‌هایی است که مقدار 2000 آن‌ها بین ۴۰۰ تا ۴۰ میلی گرم بر لیتر باشد. مقادیر بالاتر را می‌توان با رقیق کردن نمونه به‌دست آورد. به‌طور انتخابی می‌توان محلول غلیظ‌تر دی کرومات را برای نمونه‌هایی با مقدار ۳010 بالاتر به‌کار برد. جهت مقادیر با ۱۰۰ میلی‌گرم بر لیتر ۳010 یا کم‌تر می‌توان از محلول رقیق‌تر دی‌کرومات و 1۳۸5 استفاده نمود. به‌طورکلی می‌توان با به‌کار بردن ۳۸5 که مولاریته آن ۰/۱ ظروف جدا دارد زیرا حجم تیترکننده مورد احتیاج است. ۲-۳-۲ دستگاه‌ها ۱- ظروف هضم: ترجیحا از لوله‌های کشت شیشه‌ایی بوروسیلیکات که در اندازه‌ای ۱۶۷۱۰۰ میلی‌متر. ۲۰۱۵۰ میلی‌متر» ۲۵*۱۵۰ میلی‌متر با درب‌های سرپیچی دارای پوشش تفلون استفاده شود. به‌جای آن می‌توان لوله‌های شیشه‌ایی با ظرفیت ۱۰ میلی‌لیتر و قطر ۱۹ تا ۲۰ میلی‌لیتر استفاده کرد. ۲- کوره و یا اجاق مخصوص محفظه گرم شونده: این سیستم باید بتواند دمایی در حدود "لح ۲ ۱۵۰۶ را در توجه: استفاده از کوره به‌عنوان سیستم حرارتی ممکن است درپوش‌ها را صدمه زده و منجر به نشت مواد از داخل لوله‌ها و آلودگی سیستم شود. به‌همین جهت بهتر است برای حرارت دادن و هضم نمونه‌ها از کوره‌ای استفاده شود که اطمینان حاصل شده باشد دمای؟-)۱۵۰ ۱ ن به درپوش‌ها صدمه نمی‌زند. ۳- میکروبورت ۴- درپوش آمپول: تنها از سیستم‌های مکانیکی برای بستن مطمئن و محکم در آمپول‌ها استفاده شود. ۳-۳-۲ محلول‌ها ۱- محلول هاضم استاندارد دی کرومات پتاسیم ۰۱۰۱۶۶۷ مولار: به حدود ۵۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر, ۴/۹۱۳ گرم د۲0ح)رکا از نوع استاندارد اولیه که قبلا در دمای *)۱۵۰ به‌مدت ۲ ساعت خشک شده باشد. ۱۶۷ میلی‌لیتر اسید سولفوریک غلیظ و ۳۳/۳ گرم ,118650 اضافه کرده و حل کنید. محلول را دمای اتاق سرد و -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌ها ی اکسیزن محلول (00). اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی ») ۲- واکنش‌گر اسید سولفوریک: بند ۲ قسمت ۳-۲-۲ را بیینید. ۳ محلول شناساگر فروئین: بند ۴ قسمت ۳-۲-۲ را ببینید. این محلول با فاکتور ۴+۱(۵) رقیق گردد. ۴ محلول تیتر کننده سولفات آهن آمونیاکی استاندارد ۲۸۹ تقریبا ۰/۰۱ مولار: - ۳۹/۲ گرم 261120( ,50)د(۲۵)۲۷۲14 را در آب مقطر حل کرده, ۲۰ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک غلیظ به آن اضافه کنید و پس از سرد کردن تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتر رقیق کرده این محلول را روزانه با محلول ۲۲207 :! استاندارد به‌روش زیر استاندارد کنید. با پی‌پت حباب‌دار ۵ میلی‌لیتر محلول هضم را به یک بشر کوچک منتقل کنید. ۱۰ میلی‌لیتر آب مقطر به آن اضافه نمایید بگذارید در دمای اتاق سرد شود. ۱ تا ۲ قطره شناساگر فروئین رقیق شده به آن اضافه کرده و با محلول ۲۳۸5 تیتر کنید. ۰ جحجم 0,لرگاو/۱ ۰۱۰۱۶۶۷ تیتر شده (میلی‌لیتر) حجم ۳۸5 به‌کار رفته برای تیتراسیون (میلی‌لیتر) 2 سولفامیک اسید: بند ۶ قسمت ۳-۲-۲ را بیینید. - مولاریته محلول ۲۸5 ۲: استاندارد پتاسیم هیدروژن فتالات: بند ۷ قسمت ۳-۲-۲ را بیینید. ۴-۳-۲- روش انجام آزمایش لوله‌های کشت و سرپوش‌ها را پیش از استفاده با ر11250ء ۲۰/ شستشو دهید تا از آلودگی جلوگیری شود. برای انتخاب حجم مناسبی از نمونه و واکنش‌گرها به جدول زیر مراجعه کنید. جدول ۱-۲- حجم نمونه و واکنش گرهای مورد نیاز (میلی‌لیتر) محلول‌هاضم .| معرف اسیدسولفوریک (میلی‌لیتر) اصا ‏ هل ( امپول‌های استاندارد د ۱۰ میلی‌لیتری جهت دقت بیش‌تر از وسایل حجمی اندازه‌گیری با کلاس ۸ استفاده نمایید. حجم نمونه و محلول هضم را به دقت بردارید. از یک میکروبورت برای تیتراسیون استفاده نمایید. اسیدسولفوریک را با دقت 22۰/۱ میلی‌لیتر بردارید. پی‌پتورهای دستی با نوک پلی‌اتیلنی برای این‌کار مناسب و کافی است. نمونه را در لوله کشت یا آمپول بریزید و محلول‌هاضم به آن بیفزایید. با دقت محلول آسیدسولفوریک را در داخل وارد کنید به‌طوری که لایه اسید زیر محلول‌هاضم نمونه تشکیل شود. در پوش لوله‌ها یا امپول‌ها را محکم کنید و با چند بار وارونه کردن آن‌ها به‌خوبی محتویات را مخلوط نمایید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: 0/0 ۳/۶ ۳۹ قبل از حرارت دادن برای هضمٍ محتویات لوله را خوب به‌هم بزنید تا از گرم شدن موضعی کف لوله و امکان انجام واکنش‌های انفجاری در آن جلوگیری شود. لوله‌ها یا آمپول‌ها را در محفظه هضم و یا کوره‌ای که از پیش تا ۱۵۰۶۳ گرم شده است قرار داده و برای ۲ ساعت فرایند هضم را انجام دهید. سیس مخلوط را تا دمای اتاق سرد کرده و لوله‌ها را درمحفظه مخصوص نگه‌داری لوله آزمایش قرار دهید. در بعضی نمونه‌ها ممکن است رسوب سولفات جیوه تشکیل شده باشد اما این روی نتیجه استفاده می‌شود محتویات آن را جهت تیتراسیون به ظرف بزرگ‌تری انتقال دهید. ۰/۰۵ تا ۰/۱ میلی‌لیتر (۱ تا ۲ قطره) شناساگر فروئین به محلول اضافه نموده و همراه با هم‌زدن به‌وسیله یک همزن مغناطیسی تیتراسیون با محلول ۰/۱۳۸8 هرچند رنگ سبز - آبی ممکن است پس از چند دقیقه مجددا ظاهر شود. به‌روش مشابه یک محلول شاهد که دارای حجمی از آب مقطر به‌اندازه حجم نمونه است و تمام واکنش‌گرها به آن اضافه شده‌اند هضم و تیتر کنید. ۵-۳-۲ محاسبه 0( -۸) - 0۳۵/۱02 حجم نمونه (میلی‌لیتر) که در آن: ۸ حجم ۲۳۸5 مصرفی برای شاهد حجم ۳۸۹ مصرفی برای نمونه ۷ مولاریته ۲۸5 به‌دلیل حجم نمونه کم. ترجیحا نمونه‌ها را دو بار آزمایش کنید. نمونه‌های غیرهم‌گن جهت دقت نیاز به چندبار اندازه گیری دارند. نتایج باید 2-7۵ اختلاف داشته باشند در غیراین‌صورت شرایط آزمایش باید مورد بررسی قرار بگیرد. ۶-۳-۲ دقت و صحت ۰ نمونه ساخته شده آزمایشگاهی شامل فتالات هیدروژن پتاسیم و سدیم کلراید توسط ۶ آزمایشگاه با این روش مورد آزمایش قرار گرفته‌اند. با 000 متوسط ا / و۲۳80 ۱۹۵ و بدون حضور یون‌کلراید. انحراف معیار ۱۱ * میلی‌گرم بر لیتر با ضریب پراکنش ۵/۶/ و در (01ن) متوسط با / ۲۰۸۱۵ و حضور|ا/186:1 ۱۰۰ نأل) انحراف معیار 2-۱۰ میلی‌ گرم بر لیتر باضریب پراکنش ۴/۸/ به‌دست آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیزن محلول (00). اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (۱)») ۴۲ ۰ سر ۰ (07ن) به‌روش رنگ ۰ 2 با ۰ بر بر ِ و ۱ ۱-۴-۲ کلیات ۱-۱-۴-۲ اصول قسمت ۱-۱-۲-۲ را مطالعه نمایید. زمانی که یک نمونه هضم می‌گردد یون دی کرومات مواد (]0:) نمونه را اکسید می‌نماید. در نتیجه این عمل ([۷) ۲ به ([[1) ۲ تبدیل می‌گردد. دوگونه کروم رنگی هستند و در طول موج‌مرئی دارای جذب می‌باشند. یون دی کرومات ( دُ۲(0)) دارای جذب شدیدی در ناحیه ۴۰۰ نانومتر است به‌طوری که جذب *!۲) در این ناحیه بسیار کم می‌باشد. "۲۲ دارای جذب شدیدی در ناحیه ۶۰۰ نانومتر می‌باشد به‌طوری که دی‌کرومات در این ناحیه تقریبا جذب صفر دارد. در محلول اسیدسولفوریک ۹۱۸ ضریب جذب مولی گونه‌های کروم مطابق زیر می‌باشد 2 2541/۵10۳ جک 4440 اه ام /3801- موس 6040 اه امه / 0 - ی یون دای در ناحیه ۰ ۴۰ نانومتر دارای حداقل ضریب جدذدب مولی می‌باشد. بنابراین جدب محدوده کاری بیش تر از را نانومتر می‌باشد. برای مقادیر بین ۹۰۰ میلی گرم بر لیتر تا ۱۰۰ یون ای در محدوده ۶۰۰ نانومتر اندازه گرفته می‌شود مقادیر بیش‌تر توسط رقیق کردن نمونه انجام می‌گیرد. مقادیر 010 ۹۰ میلی‌گرم بر لیتر یا پایین‌تر را می‌توان توسط کاهش جذب ون دی کرومات 05( در ۴۲۰ نانومتر به‌دست آورد به‌طور مشابه پون "۲۲ در ۴۲۰ نانومتر افزایش جذب کمی دارد اما این در مراحل کالیبراسیون جبران می‌شود. ۲-۱-۴-۲ مزاحمت‌ها و محدودیت‌ها قسمت ۲-۱-۳-۲ را مطالعه نمایید. برای این که این روش قابل کاربرد باشد مزاحمت‌های جذب نوری در محدوده مرئی باید حذف یا خنتی شوند. این مساله شامل مواد معلق غیرمحلول همانند مواد رنگی نیز می‌شوند. اگر آنواع دیگر قابل اندازه گیری است. 0 ۵1۳۱06 ۵]0۳۱) ,۸۵11 لمدمان) -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: 0/0 ۳/۶( ۳ ۲-۴-۲ دستگاه‌ها ۱- بخش ۲-۳-۲ را مطالعه نمایید. مطمئن باشید که محفظه‌های واکنش دارای کیفیت نوری هستند. ممکن است از محفظه‌های جذبی دیگر با طول موج‌های مختلف استفاده شود. دراین موارد ضریب جذب را برای یون‌های مورد نظر به‌دست آورید. ۲- طیف‌سنجی نوری: برای استفاده در ۶۰۰ نانومتر و یا ۴۲۰ نانومتر با محفظه قابل تغییر برای آمپول ۲۰-۲۵- جذبی دستگاه ممکن است مشاهده گردد. ۳-۴-۲- محلول‌ها ۱-۳-۴-۲ محلول هضم برای غلظت بالا ۶ گرم 0( از نوع استاندارد اولیه که قبلا در دمای ۱۵۰ درجه سانتی‌گراد برای مدت ۲ ساعت خشک ۲-۳-۴-۲ محلول هضم برای غلظت کم مثل محلول بالا تهیه نمایید با این تفاوت که ۱/۰۲۲ گرم پتاسیم دی کرومات استفاده نمایید. ۳-۳-۴-۲- محلول اسیدسولفوریک ۴-۳-۴-۲ سولفامیک اسید بند ۲ قسمت ۳-۲-۲ را ببینید. ۵-۳-۴-۲ پتاسیم هیدروژن فتالات استاندارد ۴-۴-۲- روش انجام آزمایش ۱-۴-۴-۲- آماده‌سازی نمونه مقادیر مناسبی از نمونه و واکنش‌گرهای پیشنهاد شده در جدول بالا را در لوله‌ها یا آمپول‌ها بریزید. مانند روش‌کار -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعم لآزمایش‌های اکسیژزن محلول (0. اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (۱)») چند محلول استاندارد تکرار کنید. بسیار مهم می‌باشد که حجم هر نمونه مشخص باشد و تمام حجم‌ها در محفظه‌های واکنش برابر باشد. اگر کنترل حجم‌ها مشکل است پس از هضم نمونه‌ها آن‌ها را به یک حجم مشخص رقیق کرده و سپس قرائت نمایید. محلول‌های از قبل مخلوط شده در تیوپ‌های هضم به‌طور تجارتی قابل دسترس هستند. ۲-۴-۴-۲ اندازه‌گیری میزان احیا دی کرومات لوله‌های حاوی نمونه‌ها و شاهد و محلول‌های استاندارد را پس از خنک شدن چندین‌بار با وارونه کردن بهم بزنید تا از تشکیل رسوب جلوگیری گردد و اجازه دهید که فشار تولید شده در مرحله هضم از محفظه‌ها خارج گردد و پیش از اندازه گیری میزان جذب اجازه دهید تا جامدات قابل ته‌نشینی رسوب کنند. مواد جامدی که به دیواره ظرف چسبیده‌اند را با زدن چند ضربه آهسته جدا و ته‌نشین کنید. لوله یا آمپول در بسته را درمحفظه دستگاه طیف‌سنج و مقابل مسیر نور که از تمیز بودن آن مطمئن هستید قرار داده و آن را تنظیم کنید. میزان جذب را در ۴۲۰ و ۶۰۰ نانومتر بخوانید. در ۰ نانومتر شاهدی را که عمل هضم روی آن صورت نگرفته به‌عنوان محلول شاهد در مقابل شاهد هضم شده که کسر نمایید. متناوبا می‌توان شاهد هضم شده را به‌عنوان محلول شاهد به‌کاربرد با این شرایط که دارای مقدار کمی (۲07) می‌باشد. در ۴۲۰ نانومتر آب مقطر به‌عنوان محلول شاهد در نظر گرفته شده و تمام شاهدهاء نمونه‌ها و استانداردها در مقابل این محلول قرائت می‌گردند. اندازه جذب یک محلول شاهد هضم نشده شامل دی کرومات است. استاندارد نمونه و شاهد هضم شده که دارای (01-) باشد مقدار جذب کم‌تری دارد زیرا جذب یون دی‌کرومات کاهش می‌یابد. یک بلانک هضم شده را در مقابل آب مقطر قرائت کرده تا از کیفیت محلول‌های واکنش مطمئن شوید.و کاهش جذب در طی مرحله هضم را مشاهده نمایید. اختلاف بین جذب نمونه هضم شده و بلانک هضم شده مقدار (01-) را مشخص می‌نماید. جهت رسم منحنی کالیبراسیون اختلاف جذب بلانک هضم شده و استاندارد هضم شده را در مقابل مقدار (01-) رسم نمایید. به کمک نمودار کالیبراسیون غلظت نمونه‌ها را محاسبه کنید. ظروف شسته‌ایی که خراشیده یا لکه‌دار شده‌اند را کنار بگذارید. در ۴۲۰ نانومتر هم نمونه‌ها قرائت می‌شوند. ۳-۴-۴-۲ رسم نمودار کالیبراسیون دست کم ۵ محلول استاندارد از محلول فتالات هیدروژن سدیم که دارای ۲01 با رنج‌های مختلف است آماده نمایید و با آب مقطر به حجم برسانید. حجم مشابهی از واکنش‌گرهای مورد استفاده برای لوله‌ها یا آمپول‌ها را به این استانداردها افزوده و مشابه آن‌چه که در مورد نمونه انجام دادید این محلول‌های استاندارد را آزمایش کنید. برای هرگروه جدید از نمونه‌ها که آزمایش می‌شوند نمودار کالیبراسیون تهیه کرده و یا وقتی استانداردهای آماده شده در قسمت ۱-۴-۴-۲ بیش از ۵/ با اعداد نمودار استاندارد اختلاف داشتند نمودار تازه‌ای رسم کنید. اگرچه ممکن است بسته به شرایط دستگاه و دقت مورد نیاز نمودار غیر خطی نیز حاصل گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - /کسیژن مورد نیاز شیمیابی: (0(/0) ۳/۶( ۳۳ میلی گرم و0 ۵ ۷ ی کر / رن 00 حجم نمونه (میلی‌لیتر) ۶-۴-۲ - دقت وصحت ۸ نمونه ساخته شده آزمایشگاهی حاوی فتالات هیدروژن پتاسیم و سدیم کلراید توسط ۵ آزمایشگاه مورد آزمایش قرار گرفته‌اند. در 010 متوسط ۱۹۳ میلی گرم بر لیتر و در غیاب یون‌کلراید انحراف معیار بآ / د180 ۱۷ با ضریب پراکنش ۸/۷./ و در 01 متوسط ۲۱۲ میلی‌ گرم بر لیتر و در حضور ون کلراید انحراف معیار ا/ ۱۱80 2-۲۰ با ضریب تغییرات ۹/۶/ به دست آمد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیابی: (1101 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اکسیژن مورد نباز بیوشیمیابی: (/10 ۳/۶( ۳۷ ۱-۳- مقدمه ۱-۱-۳- بحث عمومی اکسیژن موردنیاز بیوشیمیایی! روش تجربی است که در آن به‌ کمک شیوه‌های استاندارد آزمایشگاهی میزان نسبی اکسیژن مورد نیاز نمونه‌های فاضلاب, پساب‌های تصفیه شده و آب‌های آلوده اندازه گیری می‌شود. این روش در بررسی فرآیندهای تصفیه و ارزیابی بازدهی این فرایندها در حذف 1301 کاربردی گسترده دارد. این آزمایش میزان اکسیژن مصرف شده برای تجزیه بیوشیمیایی موادألی توسط باکتری‌هاء طی مدت زمان مشخص را تعیین می‌کند. به‌علاوه میزان اکسیژن مصرفی می‌تواند مربوط به اکسیداسیون موادمعدنی نظیر سولفیدها و آهن دو ظرفیتی و نیز اشکال احیا شده ازت (اکسیژن موردنیاز ترکیبات ازت‌دار) باشد. مگراین که از اکسیداسیون این گروه از ترکیبات توسط مواد بازدارنده ممانعت به‌عمل آمده باشد. مراحل بارورسازی و رقیق‌سازی نمونه موجب می‌گردد که 3010 در [ام ۶/۵ تا ۷/۵ قابل اندازه گیری باشد. با وجود این که در این مبحث تنها به 13010 پنج روزه پرداخته شده است ولی روش‌های گوناگونی برای تعین انواع اکسیژن مورد نیاز وجود دارد. از جمله تعیین 3010 در مدت زمان‌های کوتاه‌تر و پلندتر» تعیین سرعت مصرف اکسیژن و اندازه‌گیری مستمر میزان اکسیژن دریافتی توسط نمونه با کمک دستگاه‌های اکسیژن‌سنج با تغییر میزان باروری‌سازی» رقیق‌سازی, مدت زمان نگه‌داری می‌توان شرایطی مشابه وضعیت طبیعی منبع آبی برای نمونه فراهم نموده و اثر پارامترهای محیطی را بر نمونه‌های آب و فاضلاب مطالعه کرد. ۲-۱-۳ میزان (1301 مواد کربن‌دار نسبت به (1301 مواد ازت‌دار فاکتورهای متعددی مثل مواد حل شده در مقابل ذرات آلی, جامدات ته نشین شده و منعقد شده» ترکیبات اکسیداسیون و احیا آهن و سولفور و عوامل زیادی بر دقت و صحت اندازه‌گیری 13010 تاثیر می‌گذارند. در حال حاضر هیچ راه‌حلی در مورد قضاوت و تصحیح مقدار این عوامل وجود ندارد. اکسیداسیون اشکال احیا شده ازت. توسط میکروارگانیسم‌هاء نیاز به اکسیژن داشته و در نتیجه اکسیژن موردنیاز نمونه را افزایش می‌دهد. اکسیژن مورد نیاز آزت همواره یکی از عوامل مداخله‌گر در تعبین 1701 به‌شمار آمده و این مساله در مواقعی که آمونیاک درآب رقیق‌سازی وارد می‌شود به اثبات رسیده است. درحال‌حاضر می‌توان با استفاده از ترکیبات بازدارنده, از اثر این مزاحمت‌ها پیشگیری نمود. چنان‌چه مواد بازدارنده به‌کارگرفته نشوند اکسیژن موردنیاز تعیین شده مجموع اکسیژن موردنیاز برای تجزیه ترکیبات کربن‌دار و ازت‌دار است. آزمایش‌هایی که در آن‌ها 13010 شامل اکسیژن مواد ازت‌دار نیز می‌باشد عموما روش مفیدی جهت تعیین اکسیژن مرتبط با مواد آلی نیست. اکسیژن مواد ((1301) 136۵۵ 0/00 ههام8 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیزن محلول (00). اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی ») ازته را می‌توان مستقیما از روی میزان ازت آمونیاکی محاسبه کرده و با کم کردن آن از کل اکسیژن مورد نیازء میزان اکسیژن مواد کربن‌دار را تعیین نمود.ء هرچند این روش خسته کننده بوده و خطای زیاد در بردارد. استفاده از بازدارنده‌های شیمیایی شیوه‌ایی سریع‌تر و قابل اعتمادتر جهت اندازه گیری 13010 مواد کرین‌دار است. میزان اکسیداسیون ترکیبات ازت‌دار طی ۵ روز نگه‌داری نمونه بستگی به‌حضور میکروار گانیسم‌های فعال تجزیه کننده این مواد دارد. تی‌داد این نوع میکروارگانیسم‌ها معمولا در فاضلاب خام یا پساب‌های تولید شده در مراحل اولیه تصفیه به‌اندازه‌ایی نیست که بتوانند فرایند اکسیداسیون مقادیر قابل توجهی از ترکیبات ازته را طی ۵ روز پیش ببرند ولی از آن‌جاکه بسیاری از پساب‌های حاصل از فرایند تصفیه بیولوژیکی حاوی تعداد قابل ملاحظه‌ای از ار گانیسم‌های تثبیت کننده ازت می‌باشند. اکسیداسیون ترکیبات ازت‌دار درچنین آزمایشات 13010 امکان‌پذیر است. درنتیجه توقف واکنش‌های نیتریفیکاسیون در نمونه‌های پساب تصفیه ثانویه یا نمونه‌هایی که در آن‌ها از این پساب جهت بارورسازی استفاده شده و آب‌های آلوده با به کار گیری مواد بازدارنده پیشنهاد می‌شود. ۳-۱-۳- الزامات آب رقیق‌سازی میزان 13010 در بیش‌تر فاضلاب‌ها از غلظت اکسیژن محلول 170 در نمونه تحت شرایط اشباع, بالاتر است. بنایراین معمولا ضرورت دارد که نمونه پیش از آماده شدن جهت نگهداری پنج روزه رقیق گردد تا بین میزان اکسیژن موجود در ظرف و اکسیژن مورد نیاز نمونه تعادل برقرار شود. از آنجائی که رشد باکتری‌ها نیازمند مواد مغذی نظیر ازت. فسفر و عناصر جزیی است. این مواد می‌بایست به آب رقیق‌سازی که از پیش ]1 آن توسط بافرهای مناسب جهت رشد بهینه میکروار گانیسم‌ها تنظیم شده است اضافه گردد. با وجود این که تثبیت کامل مواد آلی در نمونه عملا نیاز به زمان نگهداری طولانی نمونه در شرایط مناسب رشد دارد. ولی مدت ۵ روز به عنوان زمان نگهداری استاندارد پذیرفته شده است. اگر کیفیت آب رقیق‌سازی پایین باشد. خود آن می‌تواند به عنوان یک نمونه 1300 عمل کند. اثر این مساله با میزان مصرف آب رقیق‌سازی تشدید شده خطای مثبت به دنبال خواهد داشت. روشی که در این مبحث تشریح شده است شامل مراحل آزمایش نمونه آب رقیق‌سازی وشاهد آب رقیق‌سازی است. کیفیت آب رقیق‌سازی بارور شده را نیز می‌توان با اندازه گیری غلظت اکسیژن مورد نیاز میزان معینی از یک ماده آلی مشخص (گلوکز یا اسیدگلوتامیک) که در آب نوع آب رقیق‌سازی شده اهمیت زیادی نداشته و می‌تواند آب مقطرء آب شیر و یا آب سطحی انتخاب شود به شرطی که فاقد مواد آلی تجزیه‌پذیر بیولوژیکی و یا ترکیبات بازدارنده رشد باکتری‌ها مانند کلر یا فلزات سنگین باشد. آب مقطر می‌تواند حاوی آمونیاک و یا مواد آلی فرار باشد و یا آب‌های یون‌زدایی شده اغلب دارای ترکیبات آلی محلولی هستند که از سطح رزین به آب نفوذ نموده‌اند. استفاده از صفحاتی با پوشش مسی و یا اتصالات مسی مربوط به دستگاه آب مقطرگیری می‌تواند مقدار زیادی مس وارد آب سازد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اکسیژن مورد نباز بیوشیمیایی: /0] ۳/۶( ۳۹ ۱-۲-۳- بحث عمومی ۱-۱-۲-۳ کلیات این روش عبارت است از اندازه‌گیری اکسیژن اولیه و پنج روزه در یک ظرف شیشه‌ایی مخصوص با حجم مشخص که از نمونه پر شده. سرریز کرده و پس از بسته شدن کامل و به دور از تماس با هوا و نور به مدت ۵ روز در دمای معین و ثابتی نگه‌داری شده باشد. اکسیژن محلول در ابتدا پیش از قراردادن در انکوباتور و در انتهای ۵ روز اندازه‌گیری شده و تفاوت غلظت اکسیژن ابتدایی و نهایی بیانگر میزان 13010 است. از آن‌جایی که 10 اولیه که بلافاصله پس از رقیق‌سازی نمونه تعیین می‌شود نشان‌گر کل‌اکسیژن دریافت شده توسط نمونه و شامل میزان آن در ابتدای آزمایش است این مقدار اکسیژن می‌بایست در محاسبات (1301 گنجانده شود. ۲-۱-۲-۳ نمونه‌برداری و نگهداری نمونه نمونه‌های برداشته شده جهت آزمایش 13010 می‌توانند طی مرحله نگهداری, جابه‌جایی و به طور کلی در فاصله زمانی بین نمونه‌برداری تا آزمایش تجزیه شده و باعث نتایج پایین 13010 شوند. این مشکل را می‌توان با آزمایش سریع نمونه بلافاصله پس از نمونه‌برداری و یا سرد نگهداشتن نمونه در دمای نزدیک به انجماد به میزان زیادی رفع نمود. هر چند در دمای بسیار پایین نیز باید فاصله زمانی بین نمونه‌برداری و آزمایش را به حداقل رساند نمونه‌های سرد شده باید به دمای )۲۰2-۳۴ برسند. الف- نمونه‌های منفرد: اگر آزمایش ظرف ۲ ساعت پس از نمونه‌برداری انجام می‌شود نیازی به سرد نگهداشتن نمونه نیست. در غیر این صورت نمونه باید در دمای ۴ درجه سانتی گراد و یا کم‌تر نگهداری شود. آزمایش‌ها بهتر است نمونه و آزمایشگاه این کار امکان‌پذیر نباشد نمونه در مدت نقل و انتقال در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد یا کم‌تر نگهداری شده و دما و مدت زمان نگهداری نمونه به آزمایشگاه گزارش می‌شود. برای نمونه‌های منفرد هرگز نباید آزمایش را دیرتر از ۲۴ ساعت پس از نمونه‌برداری آغاز نمود. چنانچه هدف آزمایش‌های مرتب روزانه برای بررسی یک منبع آبی است باید تلاش شود که نمونه‌ها ظرف ۶ ساعت پس از برداشت به آزمایشگاه تحویل گردند. ب- نمونه‌های مرکب: هنگام تهیه نمونه مرکب دمای نمونه‌ها باید ۴ درجه سانتی گراد یا کم‌تر باشد. همان موارد اشاره شده برای نمونه‌های منفرد یعنی دما و طول مدت نگهداری می‌بایست در مورد نمونه‌های مرکب نیز -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژن محلول (200). اکسیژّن مورد نیاز بیوشیمایی (/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00) ۲-۲-۳ دستگاه‌ها - بطری‌های مخصوص (301ا از بطری‌های شیشه‌ای با حداقل ظرفیت ۶۰ میلی‌لیتر استفاده نمایید ( بطری ۲۰۰ نگهداری در انکوباتور از ظروف قابل آب‌بندی شدن استفاده نمایید. برای اطمینان از بسته‌بندی کامل در و آب‌بندی شدن ظروف می‌توانید طی ۵ روز آن‌ها را وارونه در حمام آب قرار دهید و یا در دهانه اطراف ظرف آب بریزید برای پیشگیری از تبخیر آب از دهانه ظف دور آن را با کاغذ یا نایلون و یا ورق آلومینیوم بپوشانید. - انکوباتور تهویه‌دار و یا حمام آب با سیستم تنظیم کننده دما درل)؟۲۰2-۱. از تابش نور که موجب عمل فتوسنتز و تولید اکسیژن در نمونه می‌شود به ظرف حاوی نمونه ممانعت کنید. ۳-۲-۳ محلول‌ها تمام محلول‌ها را از پیش تهیه نمایید اما چنان‌چه علایمی از کدورت یا رشد بیولوژیکی در آن‌ها مشاهده نمودید آن‌ها را دور بریزید. می‌توانید از مواد آماده تجارتی استفاده نمایید. تمام مواد باید از نوع آزمایشگاهی باشند.از آب مقطر با ترجیحا آب استریل شده برای تهیه محلول‌ها استفاده نمایید. ۱-۳-۲-۳ محلول بافر فسفات ۵ گرم ,۰112۳0 ۲۱/۷۵ گرم ,۳/۴۰10 گرم ر11۳0د۵< و ۱/۷ گرم ‎٩71۴‏ را در حدود ۵۰۰ میلی‌لیتر آب‌مقطر حل کرده و سپس به حجم یک لیتر برسانید. ]م این محلول باید بدون هیچ تصحیحی برابر ۷/۲ باشد. به‌طور انتخابی می‌توانید ۴۲/۵ گرم ۳12۳0 و ۱/۷ گرم ,1112۳0 را در حدود ۷۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر حل کرده 1آم آن‌را باسود ۰ به ۷/۲ رسانده و سپس به حجم یک لیتر برسانید. ۲-۳-۲-۳ محلول سولفات منیزیم ۳-۳-۲-۳ محلول کلرید کلسیم ۵ گرم ۲۵۳ را در آب مقطر حل کرده و به حجم یک لیتر برسانید. ۴-۳-۲-۳ محلول کلرید آهن آ1] ۵ گرم 61120. با۳۵۴ را در آب مقطر حل کرده و به حجم یک لیتر برسانید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اکسیژن مورد نباز بیوشیمیایی: /0] ۳/۶ ۴۳۱ ۵-۳-۲-۳ محلول‌های اسیدی و قلیایی ۱ نرمال برای خنثی نمودن نمونه‌های فاضلاب قلیایی یا اسیدی. الف - اسید: به‌آرامی و درحال هم زدن ۲۸ میلی‌لیتر اسید سولفوریک غلیظ را به آب مقطر اضافه کرده به حجم یک ۶-۳-۲-۳ محلول سولفیت سدیم ۵ گرم ۸1۵250 را در ۱۰۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر حل کنید. این محلول پایدار نبوده و باید روزانه تهیه شود. ۷-۳-۲-۳- محلول بازدارنده نیتریفیکاسیون ۸-۳-۲-۳ محلول گلوکز - گلوتامیک اسید گلوکز و گلوتامیک اسید باکیفیت آزمایشگاهی را در کوره ۱۰۳۶ به‌مدت یک ساعت خشک کنید. ۱۰۵ میلی‌گرم از مخلوط این محلول را می‌توان در ۴ درجه سانتی گراد یا کم‌تر نگه‌داری نمود. محلول‌های آماده با غلظت‌های متفاوت نیز در درسترس هستند. ۹-۳-۲-۳ محلول کلرید آمونیوم ۵ گرم باح, 7۳1« را در حدود ۵۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر حل کرده آآم ان را با محلول 3120171 در ۷/۲ تنظیم کنید و سپس محلول را تا یک لیتر رقیق نمایید. این محلول حاوی ۲8۲7/۲۱ ۰/۳ است. ۱۰-۳-۲۳ آماده کردن آب رقیق‌سازی از آب بدون یون. مقطر, لوله یا طبیعی برای ساختن آب رقیق‌سازی نمونه استفاده نمایید. ۴-۲-۳- روش انجام آزمایش ۱-۴-۲-۳ آماده کردن آب رقیق‌سازی منیزیم, کلرید کلسیم و کلرید آهن را به ازای هر لیتر آب به آن بفزاید. در صورت نیاز آب را بارور سازی کرده و کیفیت آن را به روش‌های اشاره شده در بندهای زیر آزمایش نمایید. پیش از استفاده دمای آب رقیق‌سازی را به ل)*۲۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعم ل آزمایش‌های اکسیژن محلول (0. اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی (800) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00)» رسانده و آن را با تکان دادن آرام بطری پر شده یا با پمپ هوای دارای فیلتر جهت جلوگیری مواد آلی از 00 اشباع کنید. از شیشه آلات. اتصالات و بطری‌های تمیز استفاده نمایید. ۲-۴-۲-۳ نگهداری آب رقیق‌سازی منبع آب رقیق‌سازی (۱۰-۳-۲-۳) ممکن است از قبل ذخیره شده باشد ولی شرط استفاده از آن این است که الزامات کنترلی آب شاهد شرح داده شده در قسمت ۸-۴-۲-۳ را دارا باشد. این نگهداری ممکن است که کیفیت آب بعضی از منابع را افزایش دهد اما ممکن است اجازه رشد بیولوژیکی را هم فراهم آورد. ترجیحا بهتر است آب آماده شده جهت رقیق‌سازی پس از افزودن مواد مغذی, مواد معدنی و بافرها بیش‌تر از ۲۴ ساعت نگهداری نشود به شرطی که آب شاهد هم محدودیت‌های کنترلی را دارا باشد. چنانچه آب شاهد رقیق‌سازی بیش‌تر از ۰/۲ میلی‌گرم بر لیتر کاهش 170 در ۵ روز را نشان دهد باید دور ریخته شود. ۳-۴-۲-۳ آزمایش گلوکز - اسید گلوتامیک از آنجایی که آزمایش 00 یک نوع زیست آزمونی است نتایج آن می‌تواند به میزان زیادی تحت تاثیر مواد سمی و با استفاده از ماده بارورسازی نامناسب قرار گیرد. آب‌های مقطر غالبا دارای آلودگی با مس بوده و بعضی بارورسازنده های فاضلابی نسبتا غیرفعالند و معمولا نتایج پایینی از آن‌ها به‌دست می‌آید. به همین جهت هر چند گاه می‌بایست کیفیت آب. کارآمدی ماده بارورساز وروش آزمایش توسط اندازه‌گیری 13010 نمونه‌های حاوی ۱۵۰ میلی گرم بر لیتر گلوکز و ۱۵۰ میلی‌گرم بر لیتر گلوتامیک آسید به عنوان یک محلول استاندارد کنترل گردد. گلوکز دارای سرعت اکسیداسیون متغییر و بسیار زیادی است ولی زمانی که با اسید گلوتامیک مخلوط شود سرعت اکسیداسیون آن ثابت مانده و همانند سرعت اکسیداسیون فاضلاب‌های شهری می‌گردد. به جای استفاده از مخلوط گلوکز - اسید گلوتامیک می‌توان از یک نمونه فاضلاب معین که حاوی ترکیبات اصلی مشخص برای تولید 13010 باشد. استفاده نمود. 13010 محلول ۲/ گلوکز - گلوتامیک اسید را که با استفاده از محلول استاندارد اولیه آن رقیق شده است پس از ۵ روز در دمای )۲۰۴ مطابق ۴-۴-۲-۳ و ۱۰-۴-۲-۳ تعیین کنید. غلظت‌های مخلوط‌های تجارتی در بطری ۸ت)ن) را ۳ میلی‌گرم بر لیتر گلوکز و ۳ میلی‌گرم بر لیتر گلوتامیک اسید تنظیم نمایید. نتایج کار را با توجه به توضیحات صحت و دقت ارزیابی نمایید. ۴-۴-۲-۳ بارورسازی الف- منبع بارورساز: یکی از عوامل اصلی در اندازه گیری (1301 حضور جمعیت مناسبی از میکرواورگانیسم‌هاست که بتوانند مواد آلی موجود در نمونه را از طریق بیولوژیکی تجزیه نمایند. فاضلاب‌های شهری, پساب‌های خروجی کلرزنی نشده و یا گندزدایی نشده و آب‌های سطحی پذیرنده فاضلاب‌هاء حاوی جمعیت میکروبی قابل قبولی هستند. تنوع و تعداد میکروار گانیسم‌ها در برخی نمونه‌ها (مانند بعضی پساب‌های صنعتی تصفیه نشده» آب‌های گندزدایی شده, آب‌های با دمای بالا و یا 1 آط بسیار کم یا زیاد) کافی نیست. برای چنین نمونه‌هایی آب رقیق‌سازی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اکسیژن مورد نباز بیوشیمیایی: /0] ۳/۶( ۳۳ با افزایش جمعیت مناسبی از میکرواورگانیسم‌ها باید بارور گردد. بهترین نوع ماده بارورساز پساب خروجی از مرحله تصفیه بیولوژیکی فاضلاب است. در صورت عدم دسترسی به آن می‌توان پس از ته‌نشینی فاضلاب خانگی در دمای آزمایشگاه ظرف حداقل یک ساعت و حد اکثر ۳۶ ساعت محلول فاز بالایی را به عنوان ماده بارورساز به کاربرد. می‌گردد. در بعضی موارد نمونه‌ها حاوی ترکیباتی‌اند که میکرو ار گانیسم‌های موجود در لجن فاضلاب خانگی در شرایط معمولی قادر بد تجریه آن‌ها نمی‌باشند. این گونه نمونه‌ها را می‌بایست به کمک جمعیت میکروبی ویژه‌ای که با شرایط نمونه خو داده شده‌اند بارور نمود. نحوه تهیه این میکروارگانیسم‌ها به این ترتیب است که پس از رشد در می‌شوند. در صورت عدم وجود امکانات برای تهیه این میکروب‌ها ماده بارورساز را می‌توان از آب‌های پذیرنده میکروبی خود داده شده آزمایشگاهی باید تهیه کرد. به این ترتیب که امکان رشد آن‌ها را در یک فاضلاب خانگی ته‌نشین شده که روزانه به آن مقدار کمی فاضلاب افزوده می‌شود و مرتب هوادهی می‌گردد فراهم آورد. به جای فاضلاب خانگی می‌توان از سوسپانسیون خاکی, یا لجن فعال, و یا از مواد بارورساز تجارتی موجود در بازار نیز استفاده نمود. با کمک یک آزمایش (1301 بر روی نمونه‌های حاوی ماده بارورسازء می‌توان کیفیت آن و حضور ب- کنترل بارورساز: همانند سایر نمونه‌ها (301] ماده بارورساز نیز می‌بایست اندازه گیری شود. به این کار کنترل بارورساز می گویند. از نتیج این آزمایش و دانستن غلظت ماده بارورساز در آب رقیق‌سازی می‌توان میزان 10 دریافتی را تعیین نمود. بهترین نوع نمونه‌ها در این بررسی انتخاب غلظت‌های مناسبی است که در بیش‌ترین به بارورساز از 100 کل کسر می‌گردد. 10 دریافتی آب رقیق‌سازی بارور شده می‌بایست بین ۰/۶ تا ۱/۰ میلی گرم بر لیتر باشد. نحوه افزایش مواد بارورساز به آب رقیق‌سازی در مرحله ۶-۴-۲-۳ تشریح شده است. ۵-۴-۲-۳ پیش تصفیه و آماده‌سازی نمونه 011 تمام نمونه‌ها را چک نمایید حتی اگر مقدار آن‌ها اندازه گرفته شده و در محدوده قابل قبول باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژزن محلول (00). اکسیژّن مورد نیاز بیوشیمایی (/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (00) الف - نمونه‌های حاوی ترکیبات قلیایی پا اسیدی: این نمونه‌ها را به کمک اسیدسولفوریک یا هیدروکسید سدیم تا 7 بین ۶/۰ تا ۷/۵ تنظیم نمایید. برای این‌کار غلظت اسید و باز را طوری انتخاب نمایید که افزایش آن‌ها به نمونه حجم آن‌را بیش از ۰/۵/ تعییر ندهد. 1]م آب رقیق‌سازی بارور شده نباید با افزایش آن به رقیق‌ترین نمونه ب- نمونه‌های حاوی کلر باقی‌مانده: در صورت امکان. نمونه‌ها بهتر است فاقد کلر باقی‌مانده باشند. برای این کار بهترین محل برداشت درست پیش از فرایند کلرزنی آب است. درصورتی که نمونه کلرزنی شده ولی کلر باقی‌مانده در آن موجود نباشد آب رقیق‌سازی را بارور کنید. چنان‌چه کلر باقی‌مانده وجود داشته باشد نمونه را کلرزدایی کرده و به آب رقیق‌سازی ۶-۴-۲-۳ ماده بارورساز بیفزاید. نمونه‌های کلر زنی شده و یا کلرزدایی شده را با آب رقیق‌سازی بارور نشده آزمایش نکنید. دربعضی نمونه‌ها کلر ظرف ۱ تا ۲ ساعت قرار گرفتن در معرض نور ازبین می‌رود. این مساله بیش‌تر هنگام حمل‌ونقل و جابه‌جایی نمونه پیش می‌آید. در مواردی که کلر باقی‌مانده نمونه از بین نرفته باشد آن‌را با افزایش محلول تیوسولفات حذف کنید. میزان تیوسولفات مورد نیاز برای نمونه‌های خنتی شده ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌لیتری را با افزایش ۱۰ میلی‌لیتر از اسیداستیک ۱+۱ با اسیدسولفوریک ۱+۵۰ و ۱۰ میلی‌لیتر یدید پتاسیم (۱۰ گرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر) به یک لیتر نمونه وسپس تیتر کردن با تیوسولفات تا نقطه پایانی نشاسته - یدید به دست آورید. به نمونه خنثی شده حجم متناسبی از محلول تیوسولفات که به‌روش بالا تعیین شده است بیفزایید. مخلوط کرده و پس از ۱۰ تا ۲۰ دقیقه نمونه را جهت کلر باقی‌مانده آزمایش کنید. (تیوسولفات اضافی در نمونه اکسیژن را مصرف کرده و به آهستگی با بعضشی ترکیبات کلرأمین که ممکن است در نمونه‌های کلرزنی شده موجود باشند ترکیب می‌شوند) ج- نمونه‌های حاوی مواد سمی: برخی فاضلاب‌های صنعتی,ء همچون آبه‌کاری‌هاء. حاوی فلزات سمی هستند چنین نمونه‌هایی اغلب نیاز به مراحل پیش تصفیه یا تصفیه مقدماتی دارند. د- ‏ نمونه‌های فوق اشباع از 100: نمونه‌های حاوی بیش از ‎٩‏ میلی‌گرم بر لیتر اکسیژن محلول در دمای :)۲۰۴ می‌توانند مربوط به آب‌های سرد و یا منابعی با فعالیت فتوسنتزی باشند. جهت پیشگیری از کاهش اکسیژن ضمن نگهداری در انکوباتور باید میزان اکسیژن آن‌ها را در دمای :۲۰*۲ ازطریق تکان دادن شدید نمونه در یک ظرف نیمه پر و یا هوادهی آن با هوای پاک به حد اشباع رساند. ه- تنظیم دمای نمونه: پیش از رقیق‌سازی دمای نمونه‌ها باید به ن)؟ ۲۰2-۱ برسد. ی- بازدارنده نیتریفیکاسیون: اگر نیاز به استفاده از مواد بازدارنده باشد بیش از بستن در ظرف ۳ میلی‌گرم ۲- کلرو- ۶- تری‌کلرومتیل پیریدین 12-۸41 به هر یک از بطری‌های ۳۰۰ میلی‌لیتری اضافه می‌شود. به جای این کار می‌توان مقدار مناسبی از بازدارنده را به آب رقیق‌سازی افزوده تا غلظت نهایی آن ۱۰ میلی‌ گرم بر لیتر شود (نکته: 720۸/0 خالص ممکن است به‌آهستگی حل شده و یا برسطح نمونه شناور به‌ماند. بعضی انواع تجارتی آسان‌تر حل می‌شوند ولی ۱۰۰./ خالص نیستند. درصورت استفاده از انواع تجارتی, مقدارمصرفی را با توجه به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اکسیژن مورد نباز بیوشیمیابی: (/10 ۳/۶( ۳۵ درصد خلوص محاسبه کنید). نمونه‌هایی که می‌توانند نیاز به افزایش بازدارنده داشته باشند شامل پساب خروجی از تصفیه بیولوژیکی و یا نمونه‌های بارورشده با این پساب‌ها و نیز آب رودخانه‌ها می‌باشند. هر چند که انواع دیگری از نمونه‌ها نیز ممکن است نیاز به بازدارنده پیدا کنند. در صورت استفاده از بازدارنده آزت در گزارش نتایج به آن اشاره کنید. ۶-۳-۲-۳- روش‌های رقیق‌سازی نمونه‌های رقیق شده‌ای که پس ار ۵ روز 170 باقی‌مانده آن حداقل ۱/۰ میلی‌گرم بر لیتر و حداقل مصرف 00 ۰/۲ میلی گرم بر لیتر باشند بهترین میزان رقیق‌سازی و قابل اطمینان‌ترین نتایج را نشان می‌دهند. برای نمونه‌های خاصی که بطری بتواند حداقل کاهش مصرف 10 در محدوده مورد نظر را تامین نماید. یک‌روش آزمایش سریع مانند ۲010 می‌تواند هم‌بستگی تقریبی با (1301 داشته و به‌عنوان راهنما در انتخاب ضریب رقیق‌سازی به‌کارگرفته شود. درصورت عدم آگاهی از میزان رقیق‌سازی از ارقام زیر برای ضریب رقت استفاده کنید. ۰/۰ تا ۱/۰/ برای فاضلاب‌های صنعتی قوی ۱ تا 7۵ برای فاضلاب‌های خام و ته‌نشین شده. ۵ تا ۲۵ درصد برای پساب خروجی از تصفیه بیولوزیکی و ۲۵ تا ۱۰۰/ برای آب رودخانه آلوده است. رقیق‌سازی را یا ابتدا در استوانه مدرج یا در بالن ژوژه انجام داده و سپس به شیشه 13010 انتقال دهید و یا این که مستقیما در ظرف (301] نمونه را رقیق کنید. تعداد بطری‌های مورد نیاز برای هر رقت تابع روش اندازه گیری 70 و احتمال تکرار آنها است.زمانی که برای رقیق‌سازی از استوانه مدرج یا بالن ژوژه استفاده می‌شود و با هنگامی که نیاز به ماده بارورساز است. بارورساز را یا مستقیما به آب رقیق‌سازی بیفزایید و یا پیش از رقیق‌سازی به هر استوانه اضافه کنید. بارورسازی مجزای نمونه‌ها در استوانه مدرج از خطای ناشی از کاهش نسبت ماده بارورساز به حجم نمونه که در اثر رقیق‌سازی بعدی ممکن است به وجود آید پیشگیری می‌کند. درصورتی که رقیق‌سازی مستقیما در بطری 0 انجام شود و بارورسازی نیز ضروری باشد ماده بارورساز را می‌توان مستقیما به آب رقیق‌سازی و یا شیشه 13010 افزود. زمانی که بیش‌تر از ۶۷/ حجم بطری پس از رقت پر شود مواد مغذی در این نمونه رقیق شده کم شده و باعث کاهش فعالیت بیولوژیکی می‌گردد. در این نمونه‌ها مواد مغذی. مواد معدنی و محلول‌های بافر را در بطری‌های (301 به صورت ۱ میلی‌لیتر برای یک لیتر یا ۰/۳۳ میلی‌لیتر برای بطری ۳۰۰ میلی‌لیتری وارد نمایید. می‌توانید از محلول‌های آماده تجارتی که برای بطری‌هایی با حجم‌های مناسب در نظر گرفته شده‌اند استفاده نمایید. الف - رقیق‌سازی در استوانه‌های مدرج: چنان‌چه از روش اصلاح با آزید جهت تعیین 10 استفاده می‌شود با دقت آب رقیق‌سازی که در صورت لزوم بارور شده است را در یک استوانه ۱ تا ۲ لیتری سیفون کنید. استوانه را بدون این که هوا وارد آن شود تا نیمه پر کرده و مقدار دلخواه از نمونه کاملا مخلوط شده را به آن بیفزایید و سپس با آب رقیق‌سازی استوانه را به حجم برسانید و با یک میله بلند هم‌زن مخلوط کنید. دقت نمایید که هوا وارد آن نشود. محلول مخلوط شده را در دو بطری <301] سیفون کنید. در یکی از بطری‌ها 0] اولیه را اندازه بگیرید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌ها ی اکسیزن محلول (0. اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (۱)») درب بطری دوم را محکم گذاشته آب‌بندی کنید و به مدت ۵ روز در انکوباتور )۲۰۴ قرار دهید. اگر از روش الکترود حساس اکسیژن جهت تعیین 0 استفاده می‌شود محلول مخلوط شده داخل استوانه را در یک بطری 010 سیفون کرده 10 اولیه آن را تعیین کنید. سپس همین بطری را از بقیه محلول پر نموده و محکم ببندید و پس از آب‌بندی به مدت ۵ روز در انکوباتور )۲۰۴ قرار دهید. الکترودها را پس از استفاده بشویید تا موجب آلودگی نمونه‌های بعدی نشود. ب- رقیق‌سازی مستقیم در بطری‌های 301آ: به کمک یک پی‌پت حجمی دهانه گشاد مقدار مناسبی از نمونه را به هر بطری 13010 که حجم آن مشخص باشد بیفزایید. حجم‌ها ی معینی از ماده بارورساز را نیز به هر ظرف و با به آب رقیق‌سازی اضافه کنید. بطری‌ها را با آب رقیق‌سازی که در صورت نیاز بارورشده باشد کاملا پرکنید. به طوری که با بستن درب آن‌ها همه هوااز ظرف خارج شود و حبابی در آن باقی نماند. برای میزان رقت بیش از ۱ به ۱۰۰ ابتدا یک رقیق‌سازی مقدماتی در استوانه مدرج انجام داده و سپس مرحله نهایی رقیق‌سازی را در بطری ادامه دهید. زمانی که از روش حجم سنجی بدومتری جهت اندازه‌گیری 10 استفاده می‌کنید برای هر میزان رقت دو نمونه تهیه کنید 10 نهایی را در دیگری تعیین نمایید. در صورت به کارگرفتن روش الکترود حساس تیتراسیون یا روش الکترود غشایی برای اندازه گیری 10 اولیه تمام محلول‌های رقیق شده آب رقیق‌سازی شاهد و محلول‌های باروری استفاده نمایید اگر از الکترود غشایی برای اندازه گیری 10 اولیه استفاده می‌کنید اصلاح آزیدی روش تیتراسیون برای کالیبره کردن الکترود 10 پیشنهاد می‌گردد. ۷-۴-۲-۳ اندازه گیری 0 اولیه اگر نمونه حاوی ترکیباتی باشد که به سرعت با اکسیژن واکنش دهند بهتر است 170 را بلافاصله پس از پر کردن بطری (301] با نمونه رقیق شده تعیین کنید. اگر سرعت مصرف اکسیژن اولیه زیاد نیست زمان بین رقیق‌سازی نمونه و ۸-۴-۲-۳ شاهد آب رقیق‌سازی حجم یکسانی از آب رقیق‌سازی را به عنوان شاهد و برای کنترل کیفیت آب رقیق‌سازی بارورنشده و پاک بودن بطری‌های 301 در آزمایشگاه بگنجانید. هر بار به همراه یک گروه از نمونه‌ها یک شیشه حاوی آب رقیق‌سازی بارورنشده را نیز در انکوباتور قراردهید و 10 اولیه و نهایی آن را مطابق مراحل ۷-۴-۲-۳ و ۱۰-۴-۲-۳ اندازه بگیرید. 10 مصرفی در این شاهد نباید از ۰/۲ میلی گرم بر لیتر و ترجیحا ۰/۱ میلی‌گرم بر لیتر بیش‌تر نشود. چنانچه اکسیژن مصرفی بیش‌تر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اکسیژن مورد نباز بیوشیمیایی: /0] ۳/۶ ۳۷ ۹-۴-۲-۳ نگهداری در انکوباتور بطری‌های 13010 حاوی نمونه‌های رقیق شده محلول کنترل بارورساز, شاهدهای آب رقیق‌سازی و محلول‌های گلو کز - گلوتامیک اسید را پس از آب‌بندی به مدت ۵ روز در انکوباتور در دمای ن)*2-۱ ۲۰ قرار دهید. ۱-۴-۲-۳ اندازه گیری 0 نهایی پس از ۵ روز میزان 0] را به همان روش مرحله ۷-۴-۲-۲ در تمام بطری‌های نمونه. شاهد و ... تعیین کنید. ۳-۳ محاسبه و گزارش داده‌ها برای هرآزمایش. برای هربطری که دارای حداقل 10 کاهشی ۳/۰ میلی گرم بر لیتر و9 حداقل 10 باقی‌مانده ۱/۰ میلی گرم بر لیتر باشد محاسبه (301] از طریق زیر می‌باشد: اگر آب رقیق‌سازی بارورنشده باشد: ](, - 2 ۳ و زمانی که بارورشده باشد: آ(د3ا - ,8)-(د۱-10) ۳ < |[ / 301,18 > 10 نمونه رقیق شده فورا پس از آماده‌سازی (میلی گرم بر لیتر) ,0 107 نمونه رقیق شده پس از ۵ روز در انکوباتور در )"۲۰ (میلی گرم بر لیتر) ] <ضریب رقیق‌سازی حجمی به‌صورت اعشاری ,00-1 محلول کنترل بارورساز پیش از قرارگرفتن درانکوباتور (میلی گرم بر لیتر) 3 < 100 محلول کنترل بارورساز پس از ۵ روز (میلی‌گرم بر لیتر) > نسبت ماده بارورساز در نمونه رقیق شده به بارورساز در محلول کنترل 1 ./ بارورساز در نمونه رقیق بارورساز در کنترل ۲-۰ اگر ماده بارورساز مستقیما در شییشه نمونه پا محلول کنترل ریخته شده باشد: حجم بارورساز در نمونه رقیق 3 حجم بارورساز در کنترل چنان‌چه درروش از محلول بازدارنده نیتریفیکاسیون استفاده شده باشد نتایج را به‌صورت ,۲-1301 گزارش کنید. اگر بیش از یک نمونه رقیق شده در دامنه میزان قابل قبول 10 (حداقل ۱ میلی‌ گرم بر لیتر از 10 باقی‌مانده حداقل ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹۴/۰۸/۰۶ دستورالعملآزمایش‌های اکسیژزن محلول (00. اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی ((/0) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (۱)») میلی گرم بر لیتر از 10 مصرف شده) واقع شد و آثاری از سمیت یا مورد غیرعادی درنمونه‌ها ی با غلظت بالاتر مشاهده نگشت از نتایج به دست آمده در محدوده قابل قبول میانگین بگیرید. آب رقیق‌سازی با معیارهای اشاره شده سازگار است کم کردن اثر آن لزومی ندارد. چنانچه کیفیت آب رقیق‌سازی قابل ۳-۳ دقت و صحخت هیچ روش آندازه‌گیری جهت میزان خطا با سوگیری روش (]30ا وجود ندارد. استفاده از محلول گلوکز - اسیدگلوتامیک که پیش از این به آن اشاره شد شاید راهی برای ارزیابی کیفیت آب رقیق‌سازی, اثر ماده بارورساز و روش آزمایش باشد. در تعدادی پژوهش بین آزمایشگاهی که از ۲ تا ۱۱۲ آزمایشگاه را شامل می‌شد 13007 برای نمونه‌ها ی ساخته شده حاوی مخلوط ۱ به ۱ گلوکز و اسیدگلوتامیک که دارای غلظتی از ۳۱۳ میلی‌گرم بر لیتر تا ۲۳۱ میلی‌گرم بر لیتر بودند تعیین گردید. معادلات رگرسیون برای میانگین (5) و انحراف معیار( 5) در این مطالعات به صورت زیر حاصل شد: میلی گرم بر لیتر ۰/۲۸۰ + ((میلی گرم بر لیتر) غلظت نمونه) ۰/۶۵۸ - 2 میلی گرم بر لیتر ۰/۵۴۷ + ((میلی گرم بر لیتر) غلظت نمونه) ۶۰/۱۰۰ 5 به این ترتیب برای نمونه‌های حاوی مخلوطی از استاندارد اولیه با غلظت ۳۰۰ میلی‌گرم بر لیتر میانگین (301ا ۵ روزه برابر ۱۹۸ میلی‌گرم بر لیتر انحراف معیار آن ۳۰/۵ میلی گرم بر لیتر می‌باشد. ۱-۳-۳ معیارهای کنترل از آن‌جایی که آزمایش 13010 تحت تاثیر عوامل گوناگونی قرار دارد و نتایج آن می‌تواند بسیار متغیر باشد. یک انحراف معیار که توسط آزمون بین دانشگاهی تعیین شده است به عنوان کنترل کار هر آزمایشگاه پیشنهاد می‌شود. به‌جای این کار هر آزمایشگاه می‌تواند معیارهای کنترل خود را به کمک حداقل ۲۵ نمونه گلوکز - اسید گلوتامیک که نتایج آزمایش آن‌ها طی چند هفته یا چند ماه گردآوری شده باشد. میانگین و انحراف معیار کار را محاسبه کرده و معیارهای کنترل را تهیه و تدوین نمود. ۲-۴-۳ دامنه کاربرد و حد اندازه‌گیری روش دامنه کاربرد روش تفاوت بین حداکثر 0 اولیه (۷ تا ‎٩‏ میلی‌گرم بر لیتر) و حداقل 10 باقی‌مانده یعنی ۱ میلی گرم براساس حداقل کاهش 0] یعنی ۲ میلی گرم بر لیتر تعیین گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳/۶ ۴۳۹ منابع و مراجع 00 ۷3۵1۲ آ0 002112110 ۵ 0۲ 5 ۱/۲110 51۸7۳1۸۳1 ۳۵۱۲۱۵۵ 2251 -| -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی مشخصات فنی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 11622112101.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ] 52۳165 کبا0ع۸010 1 02۷826 ۱۷۷۵۱۵۲ 1۵۲ ۳۳۵۵۵۳۵۹ اهنا رامش ‎٩2۳۵ :)2 0۱۳,۷۱۳ که ۸۱۹۳۹ |[۸۵[۷۲1۵ 1۵ ۱.۹۵۰ ۰ ۳۵۷/۵۳ 20 ۷۷/۵1۵۲ ۲۱۰۵۹1۵ [ ۸0 ۱1۵۳۷۵1 40 1۳۳1821100 1 ۱۷1.۹۵۰ ۳۵۰ ۲۳۵1۵66 1 78۳ 8 116012۵110 8 برع 006010 1۵ ۲.56 1 ۳۳۵۵1۵66 21۵11 ۱[ 1۹۵۱۳۵1۵ 8 03 1 7.56 7 0 ۱۷1۱1۹ 1 ل 1206 ۱۷1251211۵ 0 0 ۳۵۷۷۵۲ 20 ۷۷/۵1۵۲ ۲۱076۹1۵ 46 ۲1089611 ۲1206۲ ۲12 200 /151 6 0 ۱۵ ۱.۹۵۰ : : 1 ۸11۵02۴ : با 1 ۳۳۵1266 ۳8 8 برع 6006010 1۵ 0.56 1 ۲۳61206 ۳۵۵6 ۳۵106 8 م82 6006010 1۵ ۵.5 1 ۳۳۵۵1۵06 ( ‎٩۳۵۱۳۵۲۱ ۱.۹۵۰1۱ : 1 4 7120 : با 1 ۳۳۵1266 ۳8 8 6060108 1۵ 0.56۰ 1 ۲۳۵1۵66 [6 ۲151 ۱1010 :۲0۱۳۵۷۹۱۲ 8 01۶1۱ ۳۳۰۰۱۵ 606 ,[101۷6۳5] ۸730 1۹1316 1781۳3۱ (۹۵۱۲۵۶] ۷/3107) ۵ 1۹۵۲۵ 20۵0 8 م82 6006010 1۵ ۵.5 1 ۳۳۵1۵06 0 ۳۵7۵۱ 8 110102۷ ۱۵ ۷۹۲۰ ۳۵۱۵۵ 2 اه هک معط [ 8[ [[0 ۸۳252 200 8 1۳۳1221100 1 ]۳۳۰ 1116۵110۵1 0۱6۵ گا 11۵1 ۸۵516 1265627 ۳۵:۵۵ 00 0۲ 11۷۵۲۹۱] 1 ۱۷.۹۵۰ 1 ۳۳80۳66 ۷۷۵16۲ 1۳۵[ [0 ۳۵6 167۵[ ۳8 0 8 01 ۱.۹۵۰1۵ 7( ]0 ۱11۹1۳ [40 6 ۲۳۵106 [1 1817616 :۹۵۲۱۲۶۲۲0۵۰ 1 ۸1۲31۲5 [۵ع1 1603 ۲ 10۷ 10۱10۱61 ۸11۳67۵ 1 ۸113۳ 1661۵ ,600۵ عم اب ۸ ۷۷/۵۱۵۳ 01 ۸0 1۳۵67221211 ۸۵2۳۵ ۳۵۲72061 5 160162 ,۳۵1668۰ 1۵2826 ۶ 112۵000 1 عمج [ 6 ۷۵106010 50060 1۱۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- نو نها آ :۷06 [06۳۵ع2 ۷۵ 1۵1۵ 11160 دققا0 06 صش ۷۷2316216 200 ۷۷۵۵ 1۵ ۵16۳ ۵۳22۵6 1۵۳ کلکواه ۸ 15 0۳8216 60۲۵۲۹1۵ 12116 0۳22016 01۲ 201 عاقع ععه 20 انامه اقط) 0۹56 :1۳25۳۵۹ ۰ )0۳۳۵۵۵۹۰ 0۳2206 1۵۷1۵۵ مهن اقا عکمط) 200 ما۵ 0۹۵ ۵ ۷۱1۵ (... ,1۳11۵10161123 ۳۲۷101065 0160200108 - 078200 نک6 ۵120 1۵۳ 1۵۵ مرمع ۵۵ ۵۳۵ معطامحعل 1۵۳۶ 1۳۵ 6 1۵۲۵ 1۵۳ 1005 .001611۵5 10۳۵110 200 ,0۵۵۵۵۰ ۲ کعذققاه ,قامعا ۵ با لهنمهع0 ۳ 11301100 0۳055 0۳۹6 0۳2206 اه ص20 ۳۵ مکعدعه ما معکد 276 0ص عل مصعع ده اهنوا 0ص صمطانی 6 ۵۲ 106 20 دز 01,6 01 601 2۹ 6 1۵ که بوااه ره 20 11060 ۵ صف ماه 0۳2206 1۳۵ 2 ۷ 52016 2 1۳۵۳۵ 012612016 21۵ ۳۵۳۹۵ ۳ معکقعع 00 آنه امعم کعنصعع 0 عااعد 000 ۰ م00 0۳2201۵1۷ کعس 2 الط ,(0002) ۲۵۱۵ عنمعی0 اکن ۵۶ ۹۵۱۷۵۸۶ 1۵۵۵۱۵۲ 5 ۲۵۵۳۵1۵۵ آهاما ۵ او عم اه ععه 20 دز منامام 10۳۵10۵ عصقط 1۳۱۵۱0 52۰ ۷۵16۲ 2 01 0001۵1100 ۵۵ 10۳۵۵ 0۳82116 آ0 60۳۳0۹1110 همع 200 60۵۵0۵ ۳۵ ککعدکهه ۵ 206 276 کعنمقع0 اه دراه ۸ 01 م۳6 101616 ۵ 200 :۷۵5 ۵۵1۷1۵۵ 200 مکاصاانه 1۳2۵160 ,۷۵۵1/26 مکعز امد ۷۷۵163 1۵۷ 1 ۰ )0۲1۳62116۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- که ۳۳۵۵۱۱۲ :1513۳ 53 ۳12006۶ 2040 ۱۷122206 ٩121012۳0 ۸21۲2 5 5 1 023۲861) ۷۷216۲ 10۳ ۹217105 00 8106361621 ب6۵ع 0 1015501۷۵۵) (161220 02260 60162 ا) مه ومقعص(1 0 ۵۲۷ 0۲ ۱۷11۱۱۵1۳۷ 40 160111621 ۲۵۲ 00 01 011106 40 50612 ۳۳۵۱۵۲۵۵۰ ,10010۵ اه م3۵ 5 0۷۵10۳۲ 1۳۵51۲۵[ ٩1۵012۳5 ۵1 ۷/۵16۲ 20 ۷/۵516‏ [۵ ۳۷1۳۵۵۸ ۵ ]16011۵ 0۲ 100۵1۲ ام ۹۱ 3323 2015 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- این ضابطه با عنوان «دستورالعمل آزمایش‌های اکسیژن محلول (0(])» اکسیژن مورد نیاز بیوشیمایی (13010) و اکسیژن مورد نیاز شیمیایی ((01))» به اهمیت حیاتی اکسیژن و توزیع فراوانی آن در کره زمین می‌پردازد. همچنین روش‌های شیمیایی و دستگاهی آندازه‌گیری اکسیژن محلول آب. اکسیژن مصرفی. ,۰13010 200 ازن و انتقال اکسیژن بیان گردیده است.