ی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فرآیندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیال

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. فصل سیزدهم خط لوله -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٦٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣١-١ مﻼحظات کلی طراحی اولیه ی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فرآیندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیال و مانند آن، منهای ضوابط لرزه ای، انجام می شود که خارج از گستره ی این آیین نامه است. در این فصل از آیین نامه، فقط ترکیب بارهای در برگیرنده بارهای لرزه ای و ضوابط مربوط به کنترل و طراحی خط لوله برای مخاطرات لرزه ای ارائه می شود. همچنین ترکیب بارهای مورد استفاده نی در ا بخش مشمول ضوابط فصل دوم نبوده و در حاﻻت مخ.تلف به صورت اختصاصی بیان شده است در مواجهه با مخاطرات ژئوتکنیکی دو رویکرد پیشنهاد می شود. نخست روش ساده شده که در این فصل جزئیات آن ارائه می شود. دوم اتکا به مﻼحظات فصل ٥ و انجام دقیق تر محاسبات. در هر حال در بحث های کیفی و مﻼحظات پیش گیرانه ﻻزم است ض وابط مطرح شده در فصل ٥ تا زمانی که در تعارض .با رویکرد پیشنهادی این فصل نباشد، حتی در رویکرد نخست، مورد توجه قرار گیرد خطوط لوله به دو نوع پیوسته و قطعه ای تقسیم بندی می شوند. خطوط لوله ی فوﻻدی با اتصاﻻت جوش ،ی پیوسته در نظر گرفته می شوند در حالی که خطوط لوله ی قطعه ای، شامل لوله ی چدنی با اتصاﻻت واشردار، لوله ی آهن شکل پذیر با اتصاﻻت دارای واشر ﻻستیکی، لوله ی آزبستی و مشابه آن ها اس.ت خط لوله با ی د برا ی همه ی مخاطرات لرزه ای متصور برای آن نیز کنترل شود که در این فصل از آیین نامه به آن پرداخته می.شود د ،ر این فصل ل روا تحل یل و مع یارهای طراح ی عمومی خط لوله برای برخ ی مخاطرات کل ی لرزه ای آورده شده است. در مورد مخاطرات خاص مکانی ، ارز یابی لرزه یا خط لوله با ید بر مبنا ی گزارش های مطالعاتی آن مکان نیز .انجام شود در مناطق مستعد مخاطرات ساختگاهی لرزه ای، باید تمهیدات مناسب به منظور قطع جریان سیال و جایگزینی سریع بخش های آسیب دیده ی لوله پیش بینی شود. همچنین در صورت امکان، توصیه می شود مسیر عبور لوله به گونه.ای انتخاب شود که از گسل فعال عبور نکند در بند ٣١-٢ گروه کاربری و خطرزایی خط لوله مشخص می شود. جزییات مربوط به بارگذاری لرزه ای و روش های تحلیل خط لوله ی مدفون در بند ٣١-٣ ، خط لوله ی رو زمینی در بند ٣١-٤ و خط لوله ی متکی بر سازه ی نگهدارنده در بند ٣١-٥ ارائه می.شود تحلیل لرزه ای خط لوله می تواند به روش بار لرزه ای معادل، طبق ضوابط بندهای ٣١-٣-١ ٣١ و-٤-١ و یا به منظور تحلیل دقیق تر به روش دینامیکی، طبق ضوابط بندهای ٣١-٣-٢ ٣١ و-٤-٢ .انجام شود مطالب این فصل ناظر به خطوط لوله خشکی است و شامل خطوط فراساحل ن می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٣٦٣ ٣١-١-١ تعاریف تعاریف کلیدواژه های بکار رفته در این فصل دارای اشتراک با سایر فصول دیگر این آیین نامه م ی باشد. از جمله این کلید واژه ها که در فصل سوم مورد اشاره قرار گرفته است می توان به زلزله طرح، بیشینه شتاب زمین و بیشینه سرعت زمین اشاره کرد. همچنین عبارا ت سرعت انتشار موج، روانگرایی، زمین لغزش ، گسترش جانبی، گسلش و جابجایی ماندگار زمین در فصل پنجم تعریف شده است. سایر تعاریف مورد .نیاز در متن مورد اشاره قرار گرفته است ٣١-١-٢ نمادها عﻼئم و اختصارات مورد استفاده در روابط و بندهای این فصل به ترتیب الفبا در فهرست زیر آورده شد:ه است Ag : حداکثر شتاب در راستای عمود بر جهت انتشار امواج ناشی از زلزله ی طرح که برابر بیشی نه شتاب طرح در هر گروه خطرزایی در نظر گرفته می شود A1-5 : ضرایب رابطه محاسبه ضریب ظرفیت باربری افقی خاک Ap : سطﺢ مقطع شمع یا لوله C : سرعت انتشار موج زلزله - فصل سیزدهم D : قطر اسمی مخزن یا قطر خارجی لوله D' : پارامتر کمکی جهت محاسبه کرنش فشاری مجاز در انتشار موج Dmin : کمترین قطر داخلی لوله با در نظر گرفتن ناصافی یا اعوجاج دیواره ی لوله Ep : مدول ارتجاعی اولیه ی لوله Fb : نیروی خالص به سمت باﻻ در واحد طول خط لوله Fstop : حداکثر نیروی اصطکاک طراحی f : ضریب اصطکاک بین خاک و لوله g : شتاب ثقل زمین Hs : عمق خاک تا مرکز لوله hsp : ارتفاع خاک روی لوله hw : ارتفاع آب باﻻی لوله IL : ضریب اهمیت لوله i : ضریب افزایش تنش- فصل سیزدهم k0 : ضریب فشار جانبی خاک در حالت سکون L : طول ناحیه ی با جابجایی ماندگار زمین– فصل سیزدهم La : طول مهارنشده ی لوله Lb : طول لوله در محدوده ی شناوری -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٦٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. Lmax : حداکثر دهانه ی مجاز لوله بین دو مهار لرزه ای جانبی و قائم LT : مقدار توصیه شده برای فاصله ی بین تکیه گاه های ثقلی Lz : طول ناحیه جابجایی ماندگار L0 : طول قطعه ی لوله ی بین دو اتصال Ma : برآیند لنگر در اثر جابجایی نسبی مهارها Mi : برآیند لنگر در اثر نیروهای اینرسی Mw : بزرگای گشتاوری زلزله Nc : ضریب باربری خاک- فصل سیزدهم Nch : ضریب باربری افقی جانبی خاک وابسته به چسبندگی Ncv : ضریب باربری وابسته به چسبندگی در برکنش Nq : ضریب باربری خاک Nqv : ضریب باربری وابسته به اصطکاک داخلی در برکنش Nqh : ظرفیت باربری افقی جانبی خاک وابسته به اصطکاک داخلی N : ضریب باربری خاک- فصل سیزدهم n : پارامتر رابطه ی رفتاری مصالﺢ لوله nC : تعداد اتصاﻻت زنجیره ای در ابتدا یا انتهای جرم متحرک خاک که با افزایش طول خود جابجایی ماندگار زمین را تحمل می.کند Pp : بیشینه فشار داخلی بهره برداری در لوله Pu : بیشینه مقاومت جانبی خاک بر واحد طول لوله Pv : فشار قائم زمین Qd : مقاومت فشاری خاک در واحد طول خط لوله Qu : مقاومت برکنش خاک در واحد طول خط لوله R : شعاع خارجی لوله r : پارامتر رابطه ی رفتاری مصالﺢ لوله SDS : پارامتر شتاب طیفی )بر حسبg ) ( نظیر زمان تناوب کوتاه ٢/٠ ثانیه( در زلزله ی طرح، با نسبت میرایی ٥% Sp : تنش طولی در لوله ناشی از فشار داخلی– فصل سیزدهم Sr : تنش طولی ناشی از تغییر دما در لوله Ss : تنش مجاز لرزه ای در دمای ٠٣- تا ٠٤ درجه سلسیوس- فصل سیزدهم Su : مقاومت برشی زهکشی نشده ی خاک T1 : دما در لوله هنگام نصب– فصل سیزدهم T2 : دما در لوله هنگام بهره برداری t : ضخامت دیواره ی لوله -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٥٦٣ tp : ضخامت اسمی دیواره ی لوله tu : حداکثر نیروی اصطکاک در واحد طول سطﺢ تماس لوله و خاک Vg : بیشینه سرعت زمین برای هر گروه کاربری و خطرزایی لوله Vg0 : بیشینه سرعت زمین در محل مورد نظر در زلزله ی سطﺢ خطر دوم Wc : وزن محتویات لوله در واحد طول Wp : وزن لوله در واحد طول– فصل سیزدهم Ws : وزن کل خاک معادل حجم اشغال شده توسط لوله در واحد طول x : نسبت دفن شدگی لوله Ze : اساس مقطع ارتجاعی لوله α t : ضریب خطی انبساط حرارتی α ε : ضریب کرنش زمین  : زاویه ی تقاطع خط لوله با گسل a : حاشیه ی اطمینان برای تغییرمکان اتصال - فصل سیزدهم allowable : تغییر مکان مجاز اتصال که توسط سازنده ی اتصال تعیین و ارائه می شود D+L : تغییرشکل اتصال ناشی از بارهای ثقلی oper : حداکثر تغییر مکان بهره برداری در اتصال seismic : حداکثر تغییر مکان لرزه ای خط لوله oper+seismic : حداکثر تغییر مکان اتصال ناشی از اعمال بار بهره برداری و زلزله p : بیشینه مقدار جابجایی عرضی لوله– فصل سیزدهم Qu : تغییرمکان نظیر مقاومت برکنش خاک– فصل سیزدهم Qd : تغییرمکان نظیر مقاومت فشاری خاک– فصل سیزدهم t : بیشینه جابجایی محرک خاک در راستای محور خط لوله– فصل سیزدهم  : زاویه اصطکاک بین خاک و لوله fax : مؤلفه ی حرکت گسل در امتداد خط لوله fax-design : جابجایی طراحی گسل در جهت محور طولی خط لوله fb : جابجایی متوسط گسل با رفتار نامشخص fn : جابجایی متوسط گسل نرمال fr : جابجایی متوسط گسل معکوس fs : جابجایی متوسط گسل امتدادلغز ftr : مؤلفه ی حرکت گسل عمود بر خط لوله ftr-design : جابجایی طراحی گسل در جهت عرضی )عمود( خط لوله fvt : مؤلفه ی حرکت گسل قائم بر خط لوله fvt-design : جابجایی طراحی گسل در جهت قائم خط لوله -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٦٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. l : حداکثر تغییرمکان طولی زمین l design  : جابجایی طراحی زمین در جهت طولی t : حداکثر جابجایی ماندگار جانبی زمین t design  : جابجایی طراحی زمین در جهت عرضی  : کرنش در لوله a : کرنش محوری طولی در لوله allowable : کرنش مجاز لوله b : حداکثر کرنش خمشی در لوله c-PGD : کرنش فشاری مجاز در جابجایی ماندگار c-wave : کرنش فشاری مجاز در انتشار موج cr-c : کرنش آستانه ی چروکیدگی لوله  D+L : کرنش لوله ناشی از بارهای ثقلی oper : کرنش بهره برداری در خط لوله p : کرنش لوله ناشی از فشار داخلی seismic : کرنش طراحی لوله ناشی از مخاطرات لرزه ای t : کرنش لوله ناشی از تغییرات دما u : کرنش نهایی کششی مصالﺢ لوله y : کرنش جاری شدن مصالﺢ  : زاویه ی اصطکاک داخلی خاک γ  : وزن مخصوص مؤثر خاک d : وزن حجمی خاک خشک w : وزن حجمی آب e : طول موج ظاهری زلزله در سطﺢ زمین seismic : دوران لرزه ای اتصال  : تنش در لوله bf : تنش خمشی ناشی از شناوری y : تنش جاری شدن مصالﺢ لوله yo : تنش جاری شدن مصالﺢ لوله در دمای بهره برداری ψ : زاویه ی بین سطﺢ شکست گسل نرمال و سطﺢ افقی- فصل سیزدهم ٣١-٢ گروه کاربری و خﻄرزایی خط لوله از نظر کاربری و خطرزایی به چهار گروه تقسیم می :شود -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٧٦٣ گروهI : خط لوله با کاربری ضروری شامل خط لوله ی حاوی مواد اشتعال زا با فشار یا دمای زیاد، یا خط لوله ی حاوی مواد سمی، خط لوله ،ای که باید در حین و بعد از زلزله طرح, عملکرد خود را حفظ نماید نظیر خط لوله ی آب آتش نشانی، و خط لوله ای که خرابی یا خسارت آن می تواند منجر به تلفات جانی گسترده و یا تأثیر شدید .بر محیط زیست شود گروهII : خط لوله با کاربری مهم شامل خط لوله ای که خرابی آن برای عموم خطر زا است. خط لوله ی توزیع اصلی و خط لوله ای که تخریب آن باعث ضررهای اقتصادی زیادی شود نظیر خط لوله ی نفت و گاز با فشار متوسط که تامین کننده ی حیاتی انرژی است، ولی عم لکرد آن در حد انجام تعمیرات جزئی می.تواند قطع شود، در این گروه کاربری قرار دارد گروهIII : خط لوله با کاربری معمولی به استثنای گروه هایI ، II وIV ، نظیر خط لوله نفت و گاز کم.فشار گروهIV : خط لوله با اهمیت بسیار کم که خسارت در آن تأثیر ناچیزی بر ایمنی جانی، محیط زیست و بهره برداری از تأسیسات .خواهد داشت و نیازمند تعمیر فوری نخواهد بود ٣١-٣ خط لوله ی مدفون ا مخ طرات لرزه یا که ب ه طور مستق یم به خراب ی خط لوله ی مدفون مرتبط هستند ی را م توان به قرار ز یر طبقه ی بند کرد: - انتشار موج زلزله - تغییرشکل ماندگار زمین ی ناش از: - گسلش - زمین لغزش - روانگرایی )شامل فرونشست، گسترش جانبی و برکنش( تحلیل خط لوله ی مدفون در برابر امواج لرزه ای و نیز تحت اثر تغییرشکل زمین باید طبق ضوابط و معیارهای این بند انجام گیرد. زلزله ی طرح برای گروه هایIII ، II وI به ترتیب دارای دوره ی بازگش ت متناظر زلزله ی طرح )سطــﺢ خطــر دوم مطابق ضوابط فصل ٣( ،٥٧٩ سال و ٥٧٤٢ سال .است همچنین اجازه داده می شود که برای کلیه ی گروه های کاربری و خطرزایی مورد نظر از مؤلفه ی ها ،سرعت شتاب و جابجایی زلزله ی طرح )سطــﺢ خطــر دوم مطابق ضوابط فصل ٣ ( با اعمال ضرایب اه،میت L I ، ارائه شده در جدول ٣١-١ استفاده شود. برای گروهIV، نیازی به درنظرگرفتن مﻼحظات لرزه ای .نیست -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٦٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٣١-١ ضریﺐ اهمیتL Iبرای گروه های کاربری و خﻄرزایی خط لوله زمین لغزش تغییرشکل دائمی طولی و عرضی زمین ناشی از روانگرایی گسلش انتشار موج گروه کاربری خط لوله ٦/٢ ٥/١ ٣/٢ ٥/١ I ٦/١ ٥٣/١ ٥/١ ٥٢/١ II ٠/١ ٠/١ ٠/١ ٠/١ III به طور کلی توصیه می شود از ظرفیت رفتار غیرارتجاعی خط لوله استفاده شود، اما قسمت های ب حرانی خط لوله که می توانند باعث تلفات جانی گسترده یا تأثیر شدید در محیط زیست شوند باید در محدوده ی .رفتار ارتجاعی باقی بمانند اگر مدل رفتاری مصالﺢ لوله معین نشده باشد، می توان به عنوان یک تخمین از رابطه ی ٣١-١ :استفاده کرد ٣١-١                  r y p r n E     1 1 :که در آن  : کرنش  : تنش p E : مدول ارتجاعی اولیه y : تنش جاری شدن مصالﺢ لوله r n,: پارامترهای مدل رفتاری که برای برخی از لوله های استانداردAPI 5L در جدول ٣١-٢ .ارائه شده است برای سایر مصالﺢ لوله، پارامترهای مدل را می.توان از آزمایش یا مراجع معتبر بدست آورد جدول ٣١-٢ پارامترهای مدل رفتاری لوله های فوﻻدی X-70 X-60 X-52 X-42 Grade-B درجه بندی لوله ٥/٥ ٠١ ٩ ٥١ ٠١ n ٦/٦١ ٢١ ٠١ ٢٣ ٠٠١ r به دنبال اعمال بارهای بهره برداری، بار زلزله روی خط لوله اعمال شده و کرنش های ایجاد شده محاسبه می شوند. کرنش حاصل، باید از.مقدار مجاز کمتر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٩٦٣ تنش ها )یا کرنش های( حاصله از تحلیل لرزه ای باید با تنش ها )یا کرنش های( ناشی از فشار داخلی و تغییر حرارت حاصل از روابط ٣١-٢ ٣١ و-٣ .ترکیب شوند ،تنش طولی در لوله ناشی از فشار داخلیp S : ، عبارت است از ٣١-٢ p p p t D P S 2   pP: بیشینه فشار داخلی بهره برداری در لوله D: قطر خارجی لوله : ضریب پواسون )برای فوﻻد می تواند ٣/٠ فرض(شود pt: ضخامت اسمی دیواره ی لوله ،تنش طولی ناشی از تغییر دما در لولهr S، را می توان از رابطه ٣١ ی-٣ :محاسبه نمود ٣١-٣   1 2 T T E S t p r    :که در آن t : ضریب خطی انبساط حرارتی 1 T: دما در لوله هنگام نصب 2 T: دما در لوله هنگام بهره برداری حداکثر مقادیر کرنش مجاز لوله های پیوسته ی مدفون، مربوط به لوله هایی که با استانداردAPI-5L مطابقت دارند، در جدول ٣١-٣ ارائه شده اند. برای سایر انواع لوله می توان کرنش های مجاز ارائه شده توسط تولیدکننده ی لوله را بعد از تأیید .مراجع ذیصﻼح مﻼک قرار داد جدول ٣١-٣ کرنش مجاز برای خط لوله ی مدفون کاربری خط لوله نوع لوله کرنش مجاز فشار کشش خطوط لوله ی پیوسته ی نفت و گاز لوله ی چدنی شکل پذیر برای جابجایی ماندگار: آستانه ی چروکیدگی   c cr   :برای انتشار موج ٠٥% تا ٠٠١% آستانه ی چروکیدگی ٢% لوله ی فوﻻدی ٣% لوله ی پلی اتیلن ٠٢% خم ها و سه راهی ها ١% خطوط لوله ی پیوسته ی آب لوله های فوﻻدی یا آهنی :برای جابجایی ماندگارPGD c  :برای انتشار موجwave c  ١ u ٥٢/یا ٠ ٥% ١ u  .مقدار کرنش نهایی کششی مصالﺢ لوله است -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٧٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. کرنش آستانه،ی چروکیدگی لولهc cr ، از رابطه ٣١ ی-٤ تعیین می :شود ٣١-٤ R t p c cr 175 .0    :که در آن R: شعاع خارجی لوله سایر پارامترهای ارائه شده در جدول ٣١-٣ از روابط ٣١-٥ تا ٣١-٧ تعیین می:شوند ٣١-٥ R t PGD c 88 .0    ٣١-٦                    2 2 3000 0025 .0 5.0 75 .0 t E D P D t p p wave c ٣١-٧ ) ( 3 1 min D D D D D     که در آن ها: t: ضخامت دیواره ی لوله min D: کمترین قطر داخلی لوله با در نظرگرفتن ناصافی یا اعوجاج دیواره ی) لوله شکل ٣١-١( شکل ٣١-١ تعیین مقدارmin D کرنش طراحی خط لوله:ی پیوسته باید کمتر از کرنش مجاز باشد یعنی ٣١-٨ allowable oper seismic      :که در آن allowable ε : کرنش مجاز لوله طبق جدول ٣١-٣ seismic ε: کرنش طراحی لوله ناشی از مخاطرات لرزه ای : کرنش بهره برداری در خط لوله برابر با oper ε L D t p       ضخامت در محل ناصافی لوله -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/١٧٣ : کرنش لوله ناشی از فشار داخلی : کرنش لوله ناشی از تغییرات دما : کرنش لوله ناشی از بارهای ثقلی در لوله های قطعه ای حداکثر تغییر مکان اتصاﻻت بخش های مختلف لوله باید کمتر از مقدار مجاز آن مطابق با رابطه ٣١ ی-٩ :باشد ٣١-٩ a allowable seismic oper       :که در آن : تغییرمکان مجاز اتصال که توسط سازنده اتصال تعیین و ارائه می.شود ،: حاشیه اطمینان برای تغییرمکان اتصالًمعموﻻ برابر با ٦ میلی متر : حداکثر تغییرمکان اتصال ناشی از اعمال بار بهره برداری و زلزله : حداکثر تغییرمکان بهره برداری در اتصال برابر با : تغییرشکل اتصال ناشی از فشار داخلی : تغییرشکل اتصال ناشی از تغییرات دما : تغییرشکل اتصال ناشی از بارهای ثقلی در محاسبه تغییرشکل ناشی از بارهای بهره برداری، ﻻزم است آثار بار ثقلی، حرارتی و فشار در نظر گرفته شود. مقادیر تغییرشکل اتصال در رابطه ی فوق از حاصل ضرب کرنش خط لوله در طول قطعه ی لول ه محاسبه می.شوند ٣١-٣-١ تحلیل برای امواج زلزله به روش بار لرزه ای معادل می توان از کرنش خمشی لوله ناشی از انحنای زمین بعلت مقدار کم آن صرفنظر کرد و فقط کرنش محوری طولی لوله را به عنوان پاسخ لرزه ای خط لوله در برابر امواج زلزله در نظر .گرفت در این آیین،نامه بیشینه سرعت زمین برای گروه کاربری و خطرزایی مربوطه به عنوان مشخصه ی طراحی لرزه ای در نظر گرفته می،شود. بیشینه سرعت زمین برای هر گروه کاربری و خطرزایی ، را می توان با توجه به گروه کاربری و خطرزایی و دوره ی بازگشت مربوطه طبق بند ٣١-٢ تعیین کرد و یا از رابطه ی ٣١-٠١ :بدست آورد ٣١-٠١ :که در آن pε tε L D ε  allowable Δ a Δ seismic oper Δ oper Δ L D t p       p Δ tΔ L D Δ g V L g g I V V 0  -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. : بیشینه سرعت زمین در محل موردنظر در زلزله ی سطﺢ خطر دوم که مطابق با ضوابط فصل ٣ با .استفاده از بیشینه شتاب زمین در سطﺢ خطر مذکور قابل محاسبه است : ضریب اهمیت طبق جدول ٣١-١. ٣١-٣-١-١ کرنش لوله ناشی از امواج زلزله کرنش محوری لوله ی پیوسته ناشی از امواج زلزله با استفاده از سرعت انتشار موج تخمین زده می ش .ود به عنوان یک قاعده ی کلی در تعیین این کرنش از سرعت موج برشی )موجS (در محل هایی که فاصله ی آن ها تا رومرکز زلزله کمتر از پنﺞ برابر عمق کانونی آن باشد، استفاده می شود. در غیر این صورت از سرعت موج رایلی )موجR( استفاده می.شود حداکثر کرنش محوری طولی که در اثر انتشار امواج زلزله می،تواند در لوله ایجاد شود ، را می توان از راب طه ٣١ ی-١١ :تخمین زد ٣١-١١ :که در آن ) : ضریب کرنش زمین ٢ برای موجS و ١ (برای سایر امواج : سرعت انتشار موج زلزله )درصورت عدم وجود اطﻼعات دقیق می توان از عدد ٢ کیلومتر بر ثانیه برای موجS (.استفاده کرد : حداکثر نیروی اصطکاک در واحد طول سطﺢ تماس لوله و خاک طبق رابطه ٣١ ی-٢١ : طول موج ظاهری زلزله در سطﺢ زمین )در صورت عدم وجود اطﻼعات دقیق می توان از عدد ١ .(کیلومتر استفاده کرد : سطﺢ مقطع لوله ٣١-٢١ :که در آن : چسبندگی خاک : ضریب بدون بعد چسبندگی خاک و لوله که از رابطه ٣١ ی-٣١ به دست می:آید ٣١-٣١ 3 2 1000 1 695 .0 100 1 274 .0 23 .1 608 .0 c c c s        0 g V LI seismic  p p e u g seismic E A t C V 4         C ut e  p A        tan 1 2 0k H D Dc t s s u    c s  -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٣٧٣ ،که در این رابطه واحد چسبندگی خاک.، مگاپاسکال است : وزن مخصوص مؤثر خاک : عمق خاک تا مرکز لوله : ضریب فشار جانبی خاک در حالت سکون δ: زاویه ی اصطکاک بین خاک و لوله که می توان آن را برابر فرض کرد که زاویه ی اصطکاک داخلی خاک و ضریب اصطکاک بین خاک و لوله است. برخی موارد پیشنهادی برای از جدول ٣١-٤ .قابل استخراج است جدول ٣١-٤ ،ضرایﺐ اﺻﻄکاک بین خاک و لوله نوع پوشش لوله ضریﺐ اﺻﻄکاک بتن ٠/١ قطران ٩/٠ فوﻻد زبر ٨/٠ فوﻻد نرم ٧/٠ اپوکسی با اتصال گرم ٦/٠ پلی اتیلن ٦/٠ در خطوط لوله ی قطعه ای، مقدار تغییرشکل در اتصال طبق رابطه ی ٣١-٩ کنترل می شود. مقدار در این رابطه می تواند از جمع تغییرمکان ناشی از بارهای بهره برداری و تغییرمکان ناشی از نیروهای لرزه ای بدست آید. همچنین دوران در اتصال از رابطه ٣١ ی-٤١ :تعیین شود ٣١-٤١ :که در آن : بیشینه شتاب طرح در هر گروه کاربری و خطرزایی : طول قطعه ی لوله بین دو اتصال مقدار دوران مجاز اتصال توسط سازنده تعیین و ارائه می.شود c  s H 0k   f  f f f siesmic oper  0 2 5.1 L C Ag seismic   gA 0L -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٧٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣١-٣-٢ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش دینامیکی در مدل سازی دینامیکی خط لوله ﻻزم است که پارامترهای مورد نیاز شامل پارامترهای رفتار غیرخطی خاک، سرعت انتشار امواج در خاک و لوله و فرکانس غالب ساختگاه در مسیر لوله براساس روش های .معتبر بدست آید ٣١-٣-٣ تحلیل تحت اثر جابجایی ماندگار گسل ﻻزم است، مطابق مﻼحظات ارائه شده در فص ٣ ل ، پتانسیل گسلش سطحی در گسل های منطقه مورد بررسی قرار گیرد. درصورتی که پتانسیل گسلش سطحی وجود داشته باشد و عبور لوله از گسل اجتناب ناپذیر باشد، :تعیین موارد زیر ﻻزم خواهد بود ١- ساز و کار گسلش امتداد لغز، عادی، معکوس، مرکب ٢- درجه ی فعالیت گسل و نرخ لرزه خیزی آن ٣- عرض و گستردگی ناحیه ی شکستگی گسل ٤- راستای لغزش نسبت به مسیر خط لوله ٥- دامنه ی جابجایی های عمودی یا افقی متناسب با سطﺢ خطر زلزله بعد از تعیین موارد فوق، توصیه اکید می شود لوله از گسل به گونه ای عبور داده شود که حرکت گسل د .ر لوله ایجاد فشار نکند روش ،تخمین تغییرمکان محتمل گسل در بخش ٣-٣١ .ذکر شده است ٣١-٣-٣-١ تغییرمکان خط لوله در تقاطع با گسل امتداد لغز مؤلفه های ،حرکت گسل در امتداد خط لوله،، و عمود بر خط لوله ، برای یک گسل امتداد لغز را می توان از روابط ٣١-٥١ :محاسبه کرد ٣١-٥١-الف ٣١-٥١-ب :که در آن ) : زاویه تقاطع خط لوله با گسل شکل ٣١-٢( ٣١-٣-٣-٢ جابجایی خط لوله در تقاطع با گسل نرمال مؤلفه های ،حرکت گسل در امتداد خط لوله ، و ،عمود بر خط لوله،، و قائم بر خط لوله ، برای یک گسل نرمال را می توان از روابط ٣١-٦١ :محاسبه نمود fax  ftr     cos fs fax     sin fs ftr   fax  ftr  fvt  -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/ ۳۷۵ ۱۶-۳-الف > ۵0 ۱۶-۳-ب 08 > و۵0 ۱۶-۳-پ ار ۵ > ۵ که در آن: 7 زاویه تقاطع خط لوله با گسل (شکل ۲-۱۳ و ۳-۱۳) ۴: زاویه بین سطح شکست گسل نرمال و سطح افقی (شکل ۳-۱۳) شکل ۳-۱۳ عبورلوله ا زکسل نرمال ۳-۳-۳-۳ جابجایی خط لوله در تقاطع با گسل معکوس مولفه‌های جابجایی در یک گسل معکوس از روابط گسل نرمال با لحاظ کردن علامت منفی برای زاویه سطح شکست گسل. /. حاصل می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٧٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٣١-٣-٣-٤ جابجایی خط لوله در تقاطع با گسل با رفتار ترکیﺒی در گسل با رفتار ترکیبی، جابجایی های امتداد لغز و نرمال )یا معکوس( در امتدادهای طولی، عرضی )عمود( و قائم بر محور خط لوله با در نظر گرفتن جهت های متناظر، با یکدیگر جم ع می.شوند ٣١-٣-٣-٥ جابجایی طراحی گسل جابجایی طراحی گسل را می) توان با ضرب ضریب اهمیت جدول ٣١-١ ( در جابجایی محتمل گسل طبق روابط ٣١-٧١ :بدست آورد ٣١-٧١-الف جابجایی طراحی گسل در جهت محور طولی خط لوله ٣١-٧١-ب جابجایی طراحی گسل در جهت عرضی )عمود( خط لوله ٣١-٧١-پ جابجایی طراحی گسل در جهت قائم خط لوله ٣١-٣-٣-٦ کرنش لوله در تقاطع با گسل کرنش لرزه ای متوسط لوله در تقاطع با گسل امتداد لغز از رابطه ٣١ ی-٨١ بدست می:آید ٣١-٨١ :که در آن : طول مهارنشده ی لوله که در منطقه ی تقاطع با گسل می تواند برابر کمترین دو مقدار زیر اختیار :شود الف- اگر هیﭻ گونه قیدی نظیر خم، اتصال و نظایر آن در منطقه ی تقاطع با گسل وجود نداشته باشد طول مؤثر مهارنشده ی خط لوله را می توان از رابطه ٣١ ی-٩١ :تعیین کرد ٣١-٩١ :که در آن y: کرنش جاری شدن مصالﺢ ب- در صورت وجود هرگونه مهار )نظیر خم، زانویی، تغییر ضخامت خاک روی لوله و ...(، آن محل باید به عنوان یک نقطه مهار فرض شود. طول خط لوله از آن نقطه تا خط گسل به عنوان طول مؤثر مهارنشد ه در نظر گرفته می.شود L fax design fax I     L ftr design ftr I     L fvt design fvt I                       2 2 2 1 2 2 a design ftr a design fax seismic L L    aL u y p p a t E t D L    -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٧٧٣ کرنش متوسط لرزه ای لوله در تقاطع با گسل پس از ترکیب ب ا کرنش بهره برداری، باید شرط کرنش مجاز ) جدول ٣١-٣.( را برآورده نماید ضریب ٢ در رابطه ی ٣١-٨١ با توجه به عدم قطعیت در این رابطه به عنوان ضریب اطمینان در نظر گرفته شده است. رابطه ی یادشده تنها رابطه ای تقریبی جهت تخمین اولیه بوده، برای ارزیابی قیق د تر توصیه می شود از مدل های مناسب .تر با قابلیت تحلیل غیرخطی استفاده شود جهت محاسبه کرنش لرزه ای متوسط لوله در تقاطع با گسل های شیب لغز، پیشنهاد می شود از تحل یل های عددی، مانند تحلیل اجزای محدود، با اعمال جابجایی های حاصل از روابط ٣١-٧١ در دو طرف گسل .استفاده شود در لوله های قطعه ای چنین فرض می گردد که جابجایی گسل با تغییرشکل اتصاﻻت لوله در دو سمت گسل تحمل می شود. میزان تغییرشکل طراحی در اتصاﻻت لوله از رابطه ٣١ ی-٠٢ محاسبه و با مقادیر تغییرمکان مجاز ارائه شده توسط سازنده مقایسه می.شود ٣١-٠٢ ٣١-٣-٣-٧ روش اجزاء محدود در این روش، به کمک نرم افزارهای مناسب می توان با استفاده از مدل های رفتار غیرخطی خاک و مصالﺢ لوله و با در نظر گرفتن تغییرشکل های بزرگ )هندسه ی غیرخطی( خط لوله را تحلیل کرد. با اعمال تغییرمکان به هر نقطه ی دلخواه از سیستم خاک- لوله به عنوان ور ودی، می توان اثر جابجایی گسل را در نظر گرفت. استفاده از چنین نرم افزارهایی مستلزم دارا بودن دانش کافی در رفتار غیرخطی خاک و سازه و نیز جنبه.های کاربردی روش اجزاء محدود است برای دستیابی به نتایﺞ بهتر باید طول کافی از لوله در طرفین گسل در نظر گرفته شود. برا ی مدل سازی رفتار خاک، به کمک مراجع معتبر، می) توان از اجزای حجمی و یا فنرهای غیرخطی معادل شکل ٣١-٤ و شکل ٣١-٥ ( استفاده کرد. در بند ٣١-٣-٧ ، مدل.سازی خاک با فنرهای معادل آمده است ٣١-٣-٤ تحلیل تحت ا ثر زمین لغزش در انتخاب مسیر خطوط لوله توصیه می شود که از عبور لوله از مناطق مستعد زمین.لغزش پرهیز شود شکل ٣١-٦ نشان دهنده ی مدل لوله تحت اثر زمین لغزش است. بارگذاری ناشی از لغزش همچنان که در شکل نشان داده شده می تواند به صورت یکنواخت در راستای لغزش فرض شود که شدت این بار .یکنواخت بر اساس روابط اندرکنش خاک و لوله قابل محاسبه است L fax seismic I    -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٧٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. چنانچه راستای لغزش بر امتداد خط لوله عمود نباشد، عﻼوه بر مؤلفه ی ،جانبی نیروی خاک مؤلفه ی محوری نیز باید در نظر گرفته شود. طول قطعات مهارشده ی لوله در طرفین منطقه ی مستعد لغزش با ید از طریق آزمون و خطا تعیین شود. چنانچه در یک یا هر دو طرف منطقه ی لغزش، لوله توسط تکیه گ اه مهار شده باشد و فاصله ی قید از محل لغزش از طول تع یین شده بیشتر نباشد، باید اثر قید یا قیود را .نیز در تحلیل منظور کردًمعموﻻ لوله با مقطع تقویت نشده در اثر لغزش خاک از محدوده ی ارتجاعی خارج می شود. بدین منظور می توان تحلیل لوله ی شکل پذیر را به روش مفاصل خمیری در تیرها .انجام داد مقادیر جابجایی دائم طرح حاصل از زمین لغزش را می توان بر اساس دوره ی بازگشت مربوط به گروه کاربری خط لوله )بند ٣١-٢ ( محاسبه کرد. همچنین می توان این مقادیر را بر اساس زلزله ی طرح )سطــﺢ خطــر دوم مطابق ضوابط فصل ٣ ،( محاسبه کرده و نتایﺞ را در ضریب اهمیت ، طبق جدول ٣١-١ ضرب کرد. نحوه ی تعیین کرنش حاصل از زمین لغزش در لول ه در بند ٣١-٣-٦ ارائه شده .است ٣١-٣-٥ تحلیل تحت اثر روانگرایی در انتخاب مسیر خطوط لوله توصیه می .شود که از عبور لوله از مناطق مستعد روانگرایی پرهیز شود تحلیل خط لوله در مناطق مستعد روانگرایی می تواند با فرض لوله به صورت تیر بر بستر ارتجاعی انجام گیرد. در این روش سختی بستر لوله بر اساس روابط اندرکنش خاک و لوله قابل مح اسبه است. می توان سختی خاک در منطقه ی مستعد روانگرایی را به صورت محافظه کارانه برابر صفر فرض کرد. طول قسمت های مقید طرفین منطقه ی مستعد روانگرایی به روش آزمون و خطا تعیین می .شود به عنوان حدس اولیه می توان از طولی در حدود ٥٢/٠ طول لوله ی گذرنده از منطقه مس .تعد روانگرایی شروع کرد مقادیر جابجایی دائم حاصل از شناوری ناشی از روانگرایی را می توان بر اساس پیشنهادات ارائه شده در فصل ٥ به صورت اولیه محاسبه و سپس با توجه به ضرایب اهمیت مربوط به گروه کاربری خط لوله )جدول ٣١-٢ ،( .مقادیر نهایی مورد استفاده در طراحی را برآورد کرد وقتی روانگرایی در خاک اطراف لوله اتفاق می افتد، نیروهای شناوری بر خط لوله وارد می شود که لول ه در برابر آن ها باید به طور مناسب مهار شو ،د. نیروی خالص به سمت باﻻ در واحد طول خط لوله ، را می توان از رابطه ٣١ ی-١٢ :محاسبه کرد ٣١-١٢ :که در آن LI b F     D h P W W W F w w v c p s b       -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٩٧٣ : وزن کل خاک معادل حجم اشغال شده توسط لوله در واحد طول : وزن لوله در واحد طول : وزن محتویات لوله در واحد طول : فشار قائم زمین طبق رابطه ی ٣١-٢٢ : وزن حجمی آب : ارتفاع آب باﻻی لوله الف- هندسه ی واقعی ب- مدل سازی ایده آل شده شکل ٣١-٤ مدل سازی خط لوله تحت اثر حرکت گسل، الف( هندسه ی واقعی و ب( مدل سازی برای سادگی، از چسبندگی خاک به دیواره ی لوله در محاسبات فوق صرف.نظر شده است ٣١-٢٢ :که در آن : وزن حجمی خاک خشک s W p W c W vP w w h w d sp d w w v h h h P    33 .0    dγ گسل گسل -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. : ارتفاع خاک روی لوله ناحیه یًنسبتا دست نخورده با اجزای بلندتر منطقه ی بحرانی با اجزای کوتاهتر ناحیه ی نسبتا دست نخورده با اجزای بلندتر شکل ٣١-٥ مدل سازی خط لوله به روش اجزای محدود در محل عﺒور از گسل الف- هندسه ی واقعی ب- مدل سازی شکل ٣١-٦ مدل سازی خط لوله تحت اثر زمین لغزش ،تنش خمشی ، ناشی از شناوری در یک قطعه ی نسبتا کوتاه از خط لوله ی پیوسته بر حسبPa را می توان از رابطه ٣١ ی-٣٢ .محاسبه کردbF در این رابطه بر حسبN/m :است ٣١-٣٢ :که در آن : طول لوله در محدوده ی شناوری بر حسبm sp h bf  e b b bf Z L F 10 2   bL گسل -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/١٨٣ : اساس مقطع ارتجاعی لوله بر حسب3 m حداکثر کرنش نظیر تنش ناشی از خمش را می توان از رابطه ٣١ ی-١ بدست آورد. حداکثر کرنش حاصله می باشد که پس از ترکیب با کرنش بهره برداری با توجه به رابطه ٣١ ی-٨ ، باید با مقادیر کرنش مجاز در جدول ٣١-٣ .مقایسه شود برای قطعات بلندتر خط لوله تحت نیروی شناوری، مقاومت در برابر نیروی به سمت باﻻ را می تو ان بر اساس عملکرد توام تیری و زنجیره .ای در لوله تخمین زد بررسی خط لوله تحت اثر تغییرشکل ه ای دائمی زمین به علت گسترش جانبی زمین ناشی از روانگرایی در بند ٣١-٣-٦ .آمده است پاسخ لوله های قطعه ای تحت اثر نیروهای ناشی از پدیده ی روانگرایی بای د با توجه به محل اتصاﻻت و ب ا استفاده از معادﻻت تعادل نیروها و لنگرهای خمشی تعیین شود. در این تحلیل ها، اتصاﻻت لوله می توانند به صورت مفصل در نظر گرفته شده و تغییرشکل و دوران اتصال محاسبه شود. افزایش طول اتصاﻻت می توانند به عنوان تغییرشکل طراحی اتصال د ر نظر گرفته شده که مقدار آن باید کمتر از تغییر شکل .مجاز اتصال لوله باشد ٣١-٣-٦ تحلیل در جابجایی ماندگار زمین ناشی از روانگرایی و زمین لغزش این بند به جابجایی های ماندگار زمین به علت گسترش جانبی ناشی از روانگرایی و زمین لغزش م ی.پردازد به کمک مطالعات ژئوتکنیکی باید به تخمین محدوده،ی جابجایی ماندگار زمین یعنی طول ، عرض ،و حداکثر تغییرمکان طولی زمین ، در ناحیه .ی جابجایی ماندگار زمین اقدام کردًعموما تخمین مناسب مقدار و ابعاد و دشوار است، لذا محدوده ای از مقادیر برای پارامترهای فوق داده شده و بر این اساس کنترل های لرزه ای صورت می ،پذیرد. جابجایی ماندگار طراحی لوله در جهت طولی ، را می توان از رابطه ٣١ ی-٤٢ :بدست آورد ٣١-٤٢ به طور کلی برای خطوط لوله ی مدفونی که تحت تاثیر جابجایی طولی ماندگار زمین قرار می گی رند و با فرض یکنواخت بودن این جابجایی )یعنی حرکات طولی زمین در تمام ناحیه ی جابجایی ماندگار یکنواخت باشد( دو حالت زیر فرض می:شود e Z seismic  zL z W l  l  zL z W l design  L l l design I    -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. حالت ١- ،مقدار جابجایی زمین ، بزرگ بوده و کرنش لوله توسط طول ناحیه ،ی جابجایی ماندگار ، قابل محاسبه است. در این حالت حداکثر کرنش محوری طولی لوله در کشش و فشار از رابطه ٣١ ی-٥٢ محاسبه می:شود ٣١-٥٢ :که در آن و : پارامترهای رابطه ٣١ ی-١ : حداکثر نیروی اصطکاک در واحد طول لوله در سطﺢ تماس با خاک طبق رابطه ٣١ ی-٢١ حالت ٢- طول ناحیه،ی تغییرشکل دائمی ، بزرگ بوده و کرنش لوله بر اساس مقدار تغییرشکل ،زمین ، بدست می آید. در این حالت حداکثر کرنش لوله در کشش و فشار از رابطه ی ٣١-٦٢ محاسبه می:شود ٣١-٦٢                  r y p e u p p e u a t D L t r n E t D L t     1 1 :که در آن : طول مؤثر خط لوله که در آن، نیروی اصطکاک وارد می شود که از رابطه ی ٣١-٧٢ قابل :محاسبه است ٣١-٧٢ کرنش لرزه،ای لوله ، برای جابجایی ماندگار طولی زمین برابر کمترین میزان کرنش های حاصله از روابط ٣١-٥٢ ٣١ و-٦٢ فرض می.شود برای کاهش اثرات جابجایی ماندگار طولی در خطوط لوله ی پیوسته، توصیه می شود در دو طرف ناحیه .جابجایی ماندگار از درز انبساط استفاده شود جابجایی ماندگار جانبی زمین نیز نظیر جابجایی ماندگار طولی باید برای محدوده ای از مقادیر و ابعاد ناحیه ی تغییرشکل دائمی عرض،ی و ، برآورد شده و کنترل لرزه.ای صورت پذیرد ،جابجایی ماندگار طراحی در جهت جانبی ، را می توان از رابطه ٣١ ی-٨٢ :محاسبه کرد ٣١-٨٢ l design  zL                  r y p z u p p z u a Dt L t r n E Dt L t     2 1 1 2 n r ut z L l design  e L ut                               r y p e u p p e u l design Dt L t r n r E Dt L t     1 2 2 1 2 seismic  t  z L z W t design  L t t design I    -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٣٨٣ :که در آن : حداکثر جابجایی ماندگار جانبی زمین ،حداکثر کرنش خمشی در لوله ، را می توان به طور محافظه کارانه برابر کمترین مقدار حاصله از روابط ٣١-٩٢ :در نظر گرفت ٣١-٩٢-الف ٣١-٩٢-ب :که در آن : حداکثر مقاومت جانبی خاک بر واحد طول لوله طبق روابط ٣١-٠٣ کرنش حداکثر محاسبه شده ی فوق را باید به عنوان ،کرنش طراحی لوله .، فرض کرد ٣١-٠٣-الف برای خاک رسی ٣١-٠٣-ب برای خاک ماسه ای :که در آن : مقاومت برشی زهکشی نشده ی خاک : ضریب ظرفیت باربری افقی جانبی وابسته به چسبندگی طبق رابطه ٣١ ی-١٣ : ضریب ظرفیت باربری افقی جانبی وابسته به اصطکاک داخلی طبق رابطه ٣١ ی-٢٣ ٣١-١٣ ٣١-٢٣ که در آن ها ضرایب الی از جدول ٣١-٥ تعیین می شوند و روابط محاسباتی ساده ی داده شده در بندهای فوق را می توان برای محاسبه ی کرنش لوله در طراحی اولیه استفاده کرد. توصیه می شود در طراحی خطوط لوله ی مهم، از روش تحلیل اجزای محدود با در .نظر گرفتن رفتار غیرخطی در لوله و خاک استفاده شود t b  2 z t design b W D     2 2 3 D t E W P p p z u b     uP seismic  D N S P ch u u  D N H P qh s u   u S ch N qh N 9 )1 1 ( 3 4 2 3 2 1        x A x A x A A Nch 5 5 4 4 2 3 2 1 x A x A x A x A A Nqh      1 A 5 A D H x s /  -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٣١-٥ مقادیر ضرایﺐ روابط ٣١-١٣ و ٣١-٢٣ با توجه به زاویه ی اﺻﻄکاک داخلی خاک درجه ضریب - ٩١١/٧ ٣٦٠/١١- ٥٦٠/٠ ٢٥٧/٦ ٠ ٥-٠١×٤٥٧/١- ٣-٠١×٩٥٠/١ ٣٠/٠- ٩٣٤/٠ ٩٩٣/٢ ٠٢ ٤-٠١×٩١٣/١- ٣-٠١×٦٠٦/٥ ٩٠/٠- ٩٣٨/٠ ٢٣٣/٣ ٥٢ ٥-٠١×٩٥١/٩- ٣-٠١×٥٧٢/٤ ٩٨٠/٠- ٤٣٢/١ ٥٦٥/٤ ٠٣ ٤-٠١×٣٨٦/١- ٣-٠١×١٥٦/٧ ٦٤١/٠- ٩١٠/٢ ٦١٨/٦ ٥٣ ٤-٠١×٣٥١/١- ٣-٠١×٥٢٤/٥- ٥٤٠/٠ ٣٨٧/١ ٩٥٩/٠١ ٠٤ ٤-٠١×٩٩٢/١- ٣-٠١×٣٤٤/٦- ٨٤٠/٠ ٩٠٣/٣ ٨٥٦/٧١ ٥٤ در لوله های قطعه ای، تغییرشکل لرزه ای لوله برابر با حداکثر بازشدگی در اتصال لوله در اثر تغییرشکل دائمی زمین در نظر گرفته می شود و مقدار آن از رابطه ٣١ ی-٣٣ :تعیین شود ٣١-٣٣ در این رابطه جابجایی ماندگار طراحی در جهت طولی لوله است. مقدار تغییرشکل طراحی اتصال باید کمتر از مقدار تغییر شکل مجاز آن که توسط سازنده ارائه می.شود، باشد تعداد اتصاﻻت در لوله های قطعه ای به مقدار جابجایی ماندگار زمین بستگی دارد. در این لوله ها حداق ل یک اتصال در ابت دا و یک اتصال در انتهای ناحیه جابجایی ماندگار زمین باید به کار برده شود. در نوا حی با مقدار کم جابجایی ماندگار زمین، لوله هایی با اتصاﻻت فشاری )بدون زبانه های نگهدارنده( را می ت وان به .کار برد در نواحی با مقدار زیاد جابجایی ماندگار زمین، می توان از تعداد بیشتر اتصاﻻت به صورت زنجیره ا ی در ابتدا و انتهای این ناحیه استفاده کرد. اتصاﻻت زنجیره ای باید به نحوی تعبیه شود که حداقل سه اتصال در خارج این محدوده و در نواحی مرزی آن قرار داشته باشند. تغییر مکان طراحی هر اتصال از رابطه ی ٣١-٤٣ :محاسبه شود ٣١-٤٣ که د:ر آن : طول ناحیه ی با جابجایی ماندگار زمین 5 A 4 A 3 A 2 A 1A  ch N qh N l design seismic    l design  0 2 / L L l design seismic            L -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٥٨٣ زبانه های نگهدارنده ی اتصال در اتصاﻻت زنجیره ای باید به نحوی طراحی شوند که حداکثر نیروی ،اصطکاک طراحی ، مطابق رابطه ٣١ ی-٥٣ .را تحمل کنند ٣١-٥٣ :که در آن : تعداد اتصاﻻت زنجیره ای در ابتدا یا انتهای جرم ،متحرک خاک است که با افزایش طول خود جابجایی ماندگار زمین را تحمل می .کنند ،در هیﭻ حالتی ﻻزم نیست مقدار نیروی اصطکاک طراحی.، بیش از مقاومت طراحی لوله باشد مقدار تغییرشکل طراحی لوله های قطعه ای برای جابجایی ماندگار زمین در جهت عرضی می تواند از جمع افزایش طول اتصاﻻت و افزایش طول در اثر دوران اتصاﻻت محاسبه شود. مقدار تغییر شکل طراحی لوله را می توان از روابط ٣١-٦٣ :محاسبه کرد ٣١-٦٣-الف ٣١-٦٣-ب سایر مقادیر تغییرشکل طراحی اتصال باید کمتر از میزان تغییرشکل مجاز آن که توسط سازنده ارائه می ش.ود، باشد ٣١-٣-٧ مدل سازی لوله ی مدفون در خاک با استفاده از فنر معادل برای مدل سازی خاک و اندرکنش لوله- خاک، می توان از روش های عددی استفاده کرد یا لوله را در محیط نیمه بی نهایت خاک مدل سازی کرد. روش دیگر مدل سازی تأثیر خاک، که در شکل ٣١-٧ نشان داده شده است، استفاده از تئوری تیر بر بستر غیرارتجاعی وینکلر و جایگزینی خاک با فنر )سه فنر طولی، عرضی و قائم( است به نحوی که قادر به اعمال سختی خاک احاطه کننده ی لوله باشد. ب ر ای خاکی با پارامترهای ژئوتکنیکی معلوم، مشخصات این فنرها قابل محاسبه اند. رفتار غیرخطی این فن رها طبق شکل ٣١-٨ مدل می .شود stop F u c stop t L n F 0 2 1 2       cn stop F 73 .3 / 268 .0   t design D            t design t design seismic D W L    2 2 2 0 2 t design D  /                    2 2 2 0 2 1 t design t design seismic D W L    -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شکل ٣١-٧ مدل سازی اندرکنش لوله– خاک با فنرهای غیرارتجاعی شکل ٣١-٨ فنرهای معادل خاک در حالت الف- محوری، ب- جانﺒی ، پ- قائم برای بررسی رفتار لوله در اثر تغییرمکان دائمی، می .توان از تحلیل استاتیکی غیرخطی استفاده کرد تغییرشکل مورد نظر نیز به انتهای مقید فنرها اعمال می .شود برای بررسی رفتار لوله در برابر انتشار موج، می توان از روش های معتبر انتخاب تاریخچه زمانی، اعمال آن به انتهای مقید فنرها و انجام تحلیل د .ینامیکی استفاده کرد مشخصات فنرها با توجه به روش اجرا بر اساس خاکریز دور لوله یا خاک اصلی تعیین می شوند. روابط ارائه شده، برای خطوط لوله ی مدفون با عمق دفن بین ٥/٠ ٢ تا ،متر است. در صورت افزایش عمق دفن مدل سازی باید با درنظرگرفتن محیط خاک انجام شود. مقادی ر نشان داده شده در شکل ٣١-٨ بر حسب مشخصات خاک و لوله به شرح زیر تعیین می:شوند ٣١-٣-٧-١ فنر محوری مشخصات فنر محوریًمعموﻻ با توجه به مشخصات خاکریز تعیین می شود. بیشینه مقاومت محوری ،خاک در واحد طول لوله ، از رابطه ٣١ ی-٢١ بدست می آید. بیشینه جابجایی محرک خاک در راستای ،محور خط لوله ، بستگی به نوع خاک داشته و از جدول ٣١-٦ .قابل تعیین است ut t  فنر محوری فنر جانبی فنر قائم فشاری فنر قائم کششی -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٧٨٣ جدول ٣١-٦ مقادیر با توجه به نوع خاک نوع خاک مق دار (mm) ماسه تراکم ٣ ماسه شل ٥ رس سخت ٨ رس نرم ٠١ ٣١-٣-٧-٢ فنر جانﺒی مشخصات فنر جانبی با توجه به مشخصات خاک اصلی تعیین می شود. بیشینه مقاومت جانبی خاک در ،واحد طول لوله ، از رابطه ی ٣١-٧٣ بدست می.آید ٣١-٧٣ که در آن مقادیر و از روابط ٣١-١٣ ٣١ و-٢٣ تعیین می.شوند ،بیشینه مقدار جابجایی عرضی ، از رابطه ٣١-٨٣ تعیین می:شود ٣١-٨٣   D D Hs p 15 .0 ~ 1.0 2 04 .0     ٣١-٣-٧-٣ فنر قائم .رفتار فنر قائم شامل دو بخش غیر مشابه است که یکی به برکنش و دیگری به بار فشاری اختصاص دارد برای برکنش، از مشخصات خاکریز و برای بار فشاری از مشخصات خاک اصلی استفاده می.شود مشخصات رفتار خاک در قسمت برکنش، از روابط ٣١-٩٣ تا ٣١-٢٤ :قابل تعیین است ٣١-٩٣ :که در آن : ضریب باربری وابسته به چسبندگی در برکنش طبق رابطه ٣١ ی-٠٤ : ضریب باربری وابسته به اصطکاک داخلی در برکنش طبق رابطه ٣١ ی-١٤ ٣١-٠٤ برای مقادیر ٣١-١٤ : ضریب باربری خاک که از رابطه ٣١ ی-٢٤ یا شکل ٣١-٩ :قابل تعیین است ٣١-٢٤ t  u P D H N cD N P s qh ch u    ch N qh N p  D H N cD N Q s qv cv u    cv N qv N 10 2   D H N s cv 10  D H s q s qv N D H N  44  q N ) 2 45 ( tan ) tan exp( 2       q N -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٨٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. مقدار تغییرمکان، نظیر نیروی ، از رابطه ٣١ ی-٣٤ بدست می:آید ٣١-٣٤-الف   D HS Qu 1.0 02 .0 ~ 01 .0    برای ماسه ٣١-٣٤-ب   D HS Qu 2.0 2.0 ~ 1.0    برای رس مشخصات رفتار خاک در قسمت بارگذاری فشاری، از روابط ٣١-٤٤ تا ٣١-٦٤ :قابل تعیین است ٣١-٤٤ :که در آن و : ضرایب باربری خاک که از روابط ٣١-٥٤ ٣١ و-٦٤ یا از روی شکل ٣١-٩ تعیین می.شود ٣١-٥٤ ٣١-٦٤ شکل ٣١-٩ ضرایﺐ باربری خاک بر حسﺐ زاویه اﺻﻄکاک داخلی u Q  u Q 2 2 D N D H N cD N Q s q c d       c N  N                       1 2 001 .0 45 tan ) 001 .0 tan( exp ) 001 .0 cot( 2     c N )5.2 18 .0 exp(    y N زاویه اصطکاک داخلی ضریب ظرفیت باربری -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٩٨٣ در مواردی که زاویه ی اصطکاک داخلی خاک برابر صفر است، از مقدار حداقلی برای روابط فوق استفاده می ،شود. مقدار تغییرمکان متناظر بیشینه نیروی فشاری برای خاک های دانه ای برابر با و برای خاک های چسبنده برابر با.است ٣١-٤ خط لوله ی روزمینی خط لوله ،ی روزمینی عﻼوه بر نقاط مهاریًمعموﻻ دارای تکیه گاه های متعدد با امکان لغزش نیز می ب .اشد در تحلیل لرزه ای خط لوله ﻻزم است اصطکاک بین لوله و تکیه گاه و سایر عوامل مؤثر به صورت دق یق مدل شود. خط لوله بر ای تحمل تغییرشکل های ناشی از تغییرات دما، بسته به قطر لوله، دارای اتصاﻻت انبساطی یا خم های ویژه است که هندسه ی سازه را پیچیده تر می سازد. در طراحی لرزه ای خط لوله ی ،رو زمینی تأمین تکیه گاه های لغزشی با حداقل اصطکاک توصیه می شود. این تکیه گاه ها باید دار ا ی عرض کافی یا قید مناسب در راستای عمود بر امتداد لوله باشند تا در اثر حرکت جانبی ناشی از زلزله، لوله از روی تکیه گاه سقوط نکند. در بند ٣١-٤-٦ .ضوابط طراحی این بخش ارائه شده است ٣١-٤-١ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش بار لرزه ای معادل در تحلیل خط لوله ی رو زمینی به روش بار لرزه ای معادل می توان حداکثر جابجایی نسبی بین نقاط مهاری مجاور هم را با تحلیل ویژه ی ساختگاهی برآورد کرده، خط لوله را به صورت یک تیر چند دهانه تحت اثر حداکثر جابجایی نسبی تحلیل کرد. اگر راستای برخورد امواج لرزه ای با خط لوله قابل تخمی ن باشد، می توان حرکات طولی و عرضی نقاط مهاری را مبنای محاسبات قرار داد. در غیر این صورت باید بدترین حالت ترکیب حرکات پایه ها، که بیشترین تنش را در لوله ایجاد می کند و می تواند به ک مک روش تکرار محاسبات برای امتدادهای مختلف انجام شود، مدنظر قرار داد. در این روش، تحلیل خط لوله در محدوده ی خم ها و سه راهی ها توجه ویژه ای را طلب می .کند ٣١-٤-٢ تحلیل در برابر امواج زلزله به روش دینامیکی تحلیل خط لوله ی رو زمینی ب ه روش دینامیکی مشابه تحلیل لوله ی مدفون است با این تفاوت که تکیه گاه ها یا سازه های نگهدارنده را می توان به صورت فنر معادل یا اجزای سازه ای مدل .سازی کرد طراحی لرزه ای می تواند بر اساس یکی از دو روش ترکیب مؤلفه های زلزله:ی زیر انجام گیرد ١- جذر مجموع مربعات آثار هر یک از دو مؤلفه ی افقی و مؤلفه ی قائم، هر کدام که بزرگ تر .باشد ٢- جذر مجموع مربعات آثار هر دو مؤلفه ی افقی و مؤلفه ی قائم به صورت هم زمان. Qd  D 1.0 D 2. 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٩٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. سایر موارد مانند بند ٣١-٣-٢ .است ٣١-٤-٣ تحلیل تحت اثر جابجایی گسل برای تحلیل خط لوله ی رو زمینی تحت اثر جابجایی گسل، لوله را می توان به صورت یک تیر چند دهانه با تکیه گاه های فنری غیرخطی در سه جهت متعامد در محل نقاط مهاری در نظر گرفت. تعداد نقاط مهاری که در این تحلیل در نظر گرفته می شود، می تواند به روش آزمون و خطا بدست آید. برای این کارً معموﻻ ابتدا دهانه های داخل محدوده ی گسل )حداقل یک دهانه( و دو دهانه روی لوله در طرفین محدوده ی گسل در نظر گرفته می شود. چنانچه نیروهای حاصل ا ز حرکت گسل در دو تکیه گاه انتهایی به گونه ای باشد که فنرهای آن ها از حالت ارتجاعی خارج نشوند، تحلیل از دقت کافی برخوردار است. در غیر این صورت باید از هر طرف یک دهانه به مدل اضافه کرد و محاسبات را تکرار کرد. برای تخمین جابجایی گسل و میزان تغییر مکان لوله می توان مشابه بند ٣١-٣-٣ .عمل کرد ٣١-٤-٤ تحلیل تحت اثر زمین لغزش برای تحلیل خط لوله رو زمینی در اثر زمین لغزش، می توان از روش بند ٣١-٣-٤ استفاده کرد، با این تفاوت که در این حالت یک تیر چند دهانه با تکیه گاه های فنری غیر ارتجاعی در سه جهت متعامد در محل نقاط مهاری در نظر گرفته می .شود ٣١-٤-٥ تحلیل تحت اثر روانگرایی برای این تحلیل می توان از روش بند ٣١-٣-٥ استفاده کرد. برای تعیین تعداد دهانه ها در مدل سازی می توان مشابه بند ٣١-٤-٣ .عمل کرد ٣١-٤-٦ طراحی لرزه ای خط لوله ی رو زمینی روش طراحی لرزه ای و بندهای مورد استفاده در این روش در جدول ٣١-٧ ارائه شده است. روش طراحی لرزه ای وابسته به دسته بندی سیستم لوله )بحرانی یا غیربحرانی بودن( و شدت زمین لرزه ی ور ودی و قطر لوله است. در جدول ٣١-٧ ، قطر اسمی لوله است. در همه ی حالت ها، طراحی می تواند با انجام تحلیل طبق بند های ٣١-٤-٦-٢ ٣١ و-٤-٦-٣ .انجام گیرد n D -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/ ۳۹۱ ۱-۶-۴-۳ طراحی لوله به روش تجویزی در مواردی که در جدول ۷-۱۳ مجاز دانسته شده است. مقاومت لرزه‌ای سیستم لوله می‌تواند با تأمین مهار لرزه‌ای جانبی و قائم با فاصله حداکثر 1 طبق رابطه‌ی ۳۷-۳ تأمین شود: 2و5 //۱194. ۳۷-۳ 0 0 > رآ (وررگ / ری 6) 0.2111 که در آن: 17 : مقدار توصیه شده برای فاصله‌ی بین تکیه‌گاه‌های ثقلی (جدول ۸-۳) ور 3: پارامتر شتاب طیفی (بر حسب ) در زلزله‌ی طرح در زمان تناوب کوتاه (۰.۲ ثانیه) ,ر0: تنش جاری شدن مصالح لوله در دمای بهره‌برداری بر حسب مگاپاسکال جدول ۷-۱۳ ملاحظات لازم طراحی لوله‌ی رو زمینی و بخش‌های مرنبط (,(1 بر حسب 0611/۱۸. لوله‌های بحرانی (گروه کاربری آ و ]]) لوله‌های غیربحرانی (گروه کاربری 11 ]) (8) د:5 ۱-۶-۴-۳ ۱-۶-۴-۳ ۴-۶-۴-۳ ۴-۶-۴-۳ ۵-۶-۴-۳ ۵-۶-۴-۳ ۵-۶-۴-۳ ۶-۶-۴-۳ ۷-۶-۴-۳ ۱۷-۶-۴۳ ۳ > ۶-۶-۴۳ ۶-۶-۴۳ ۷-۶-۴-۳ ۷-۶-۴-۳ ۷-۶-۴-۳ ۲-۶-۴-۳ ۱-۶-۴-۳ ۱-۶-۴-۳ ۱-۶-۴-۳ ریا ۳-۶-۴-۱۳) ۴۳۶۳ ۴۶-۴۳ ۴۶۴۳ ۴-۶-۴-۳ ۵-۶-۴-۳ ۵-۶-۴-۳ ۵-۶-۴-۳ ۱۷-۶۴۴۳ ۳..< ۵-۶-۴-۳ ۶-۶-۴-۳ ۶-۶-۴-۳ ۶-۶-۴-۳ ۴۳ع۶ ۷-۶-۴-۳ ۷-۶-۴-۳ ۷-۶-۴-۳ ۷-۶-۴-۳ علاوه بر این در لوله‌های مستقیم با طول بزرگتر از سه برابر مقادیر ارائه شده در جدول ۸-۱۳ باید مهار (با وزن کل اجزاء ۱۰ درصد بیش از وزن دهانه‌ی لوله) باید کاهش داده شود. رابطه‌ی ۴۷-۱۳ بر اساس -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٩٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. محدود کردن تغییرشکل وسط دهانه ی لوله به مقدار ٠٥ م یلیمتر و تنش حداکثر آن به میزان .ارائه شده است جدول ٣١-٨ فاﺻله ی توﺻیه شده تکیه گاه لوله ،ها ٤٢ ٠٢ ٦١ ٢١ ٨ ٦ ٤ ٣ ٢ ١ (in) ٠٠٦ ٠٠٥ ٠٠٤ ٠٠٣ ٠٠٢ ٠٥١ ٠٠١ ٥٧ ٠٥ ٥٢ (mm) ٠٨٩ ٠٠٩ ٠٢٨ ٠٠٧ ٠٨٥ ٠٢٥ ٠٣٤ ٠٥٣ ٠٠٣ ٠٠٢ مایعات (cm) ٠٨٢١ ٠٠٢١ ٠٧٠١ ٠٠٩ ٠٤٦ ٠١٢ ٠٢٥ ٠٦٤ ٠٠٤ ٠٧٢ بخار، گاز یا سرویس های هوایی ٣١-٤-٦-٢ طراحی لوله به روش تحلیلی در روش تحلیلی، تنش ارتجاعی طولی محاسبه شده در لوله در اثر زلزله ی طرح )محاسبه شده با روش های استاتیکی یا دینامیکی( باید شرایط رابطه ی ٣١-٨٤ را تأمین :کند ٣١-٨٤ :که در آن : ضریب افزایش تنش )بر اساس استاندارد طراحی لوله نظیرASME B31 ( : برآیند لنگر در اثر نیروهای اینرسی : برآیند لنگر در اثر جابجایی نسبی مهارها : تنش مجاز لرزه ای در دمای ٠٣- تا ٠٤ درجه سلسیوس برابر ٠١١ مگاپاسکال برای فوﻻد نرمه و فوﻻد با آلیاژ کم و ٠٣١ مگاپاسکال برای فوﻻد ضدزنگ برآیند هریک از لنگرهای و در یک نقطه می تواند از جذر مجموع مربعات سه مؤلفه ی لنگر .)خمشی درون صفحه، خمشی خارج از صفحه و پیچشی( در آن نقطه محاسبه شود ٣١-٤-٦-٣ روش های طراحی جایگزین در مواردی که شرایط رابطه ی ٣١-٨٤ تأمین نشود، سیستم لوله می تواند با انجام تحلیل های دقیق ت ر با در نظر گرفتن آثار خستگی و تغییرشکل.های غیرارتجاعی یا تحلیل حد نهایی مورد بررسی قرار گیرد ٣١-٤-٦-٤ اتصاﻻت مکانیکی در لوله های بحرانی )گروه کاربریI وII(، جابجایی و دوران و همچنین نیروهای داخلی در اتصاﻻت مکانیکی باید در محدوده ی تعریف.شده توسط سازنده باقی بمانند yo  5.0 T L n D T L s e a i S Z M M i   2 2 i i M a M sS i M a M -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله/٣٩٣ ٣١-٤-٦-٥ مهارهای لرزه ای مهار لرزه ای برای جلوگیری از افتادن لوله از روی تکیه گاه تعبیه می شود. نیروهای لرزه ای ایجاد شده د ر مهارهای لرزه ای و اتصال آن ها به سازه و شالوده باید با انجام تحلیل های استاتیکی یا دینامیکی محاسبه شوند. در لوله های تا قطر ٠٥ میلیمتر، درنظرگرفتن فاصله ی بین لوله و مهار حداکثر برابر قطر اسمی لوله و در لوله های بزرگ تر ، فاصله ای برابر ٠٥ میلیمتر، مجاز است. در صورت تعبیه ی این فاصله، باید ضریب ضربه برابر ٢ در نیروی زلزله.ای که با احتساب عدم وجود فاصله حاصل شده، اعمال شود ٣١-٤-٦-٦ اجزای خط لوله باید به عنوان بخشی از روال طراحی لوله، نیروهای لرزه ای به همراه نیروهای بهره برداری که در محل اتصال ملحقات به لوله وارد می ،شوند در نظر .گرفته شود نحوه محاسبه تنش تحت ترک یب بارها ی شامل بار لرزه یا ی برا فلنﺞ ها و ی رها یش کنترل یم تواند از بندها ی ٦١-٦-٢ و ٦١-٦-٣ اخذ شود. ٣١-٤-٦-٧ اندرکنش ها اندرکنش محتمل سیستم های لوله ای باید بررسی شود. اندرکنش های مؤثر باید تعیین شده و تدابی ر ﻻزم برای حذف یا کاهش اثرات آن از طریق تحلیل، انجام آزمایش یا اصﻼ.ح طرح انجام گیرد ٣١-٥ خط لوله ی متکی بر سازه ی نگهدارنده سازه ی نگهدارنده ی خط لوله طبق ضوابط فصل هفتم طراحی می شود. طراحی سایر قسمت های خط لوله مشابه بند ٣١-٤ .است -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم توصبه‌هابی برای طراحی لرزه‌ای سکوهای ثابت فراساحلی -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٩٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤١-١ کلیات به طور کل ی طراح ی سکوهای ای در یی فوﻻدی ثابت ، در قالب دو نوع تحل لی به انجام می :رسد ت حلیل های مرحله بهره برداری و تحل یل های مرحله پیش از بهره برداری )ساخت تا نصب( سکوها. در تحلیل های مرحله بهره برداری، شرایط محیطی محل نصب سکوها شامل ا ا مو ،ج ،عمق آب، خاک باد ،ی جر،ان ضربه ،وارده از شناورها زلزله و خستگی در محاسبات تعیین کننده است. در تحلیل های مرحله پیش از بهره برداری سکوها نیز شرایط بارگذاری مختلف و متفاوتی که سکوهای دریایی از زمان ساخت در یارد تا زمان عملیاتی شدن شامل آماده سازی برای نصب، حمل و نصب در محل مورد نظر در دریا با آن ها مواجه خواهند شد، در نظر گرفته می شود. تحلیل های مختلفی که در مرحله پیش از بهره بر داری انجام می شود شامل برپایی طبقات عرشه ها ، ،برپایی وجوه جاکت بارگ یری، حمل تا محل نصب ،به آب اندازی جاکت، شناوری جاکت، قائم سازی جاکت در محل نصب، پایداری موقت جاکت در تراز بستر، شمع کوبی، .بلند کردن و نصب سکو است اصوﻻً عمر طراحی، پیکره بندی اعضا و اتصاﻻت و نوع فوﻻد مورد است فاده در سکوهای دریایی، بسته ب ه شرایط محیطی محل نصب است و تحلیل های پیش از بهره برداری در آن ها کم تأثیرند. به هر حال ب ا توجه به نوع بارگذاری های وارده، در بسیاری از مواقع تحلیل های مرحله پیش از بهره ،برداری ک نترل کننده طراحی .ها هستند ٤١-١-١ تعاریف سکوی ثابت فوﻻ:دی سکوهایی که پس از برپایی جاکت آن ها در بستر دریا تا باﻻی تراز دریا امتداد می یابند. این سکوها توسط شمع هایی که در بستر دریا کوبیده شده اند، یا شالوده های ی که در بستر دریا قرار داده شده اند یا سایر روش هایی که هدف آن ها ثابت نگهداشتن جاکت در بستر دریا است، برای همیشه در موقعیتی مشخص استقرار می .یابند :سکوی دارای خدمه مقیم سکویی که به طور مستمر توسط افرادی که در آن اسکان داده شده ا ،ند بهره برداری می .شود سکوی بدون خدمه مقیم : سکویی که افراد می توانند در هر زمان بر روی آن به کار گرفته شوند، اما محل ی جهت اقامت دائم یا زندگی در آن.در نظر گرفته نشده است بهره بردار: شخص، شرکت، سازمان یا نهاد دیگری که توسط مالکان برای انجام عملیات بهره بردار ی استخدام می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٧٩٣ ب ارها ی :دینامیکی به بارها یی گفته م ی شود که در اثر پاسخ به ی ک تحر یک با تی ماه نوسانی ای ضربه در سازه ایجاد می شود . تحر یک یک سکو ممکن است در اثر امواج، باد، زلزله ای نی ماش آﻻت ا اد جی .شود ضربه نیز ممکن است در اثر پهلو گرفتن شناور ای حرکت قی قا در کنار سکو رافح لمع ی تا یا ی جاد یا .شود ٤١-١-٢ نمادها فهرست نمادهای بکار رفته در فصل حاضر به:شرح زیر است شیب منحنی خطر لرزه ای : R a شاخص پیامد شکست زیاد : C1 شاخص پیامد شکست متوسط : C2 شاخص پیامد شکست کم : C3 ضریب تصحیﺢ عدم قطع ها تی : c C ضریب تی ظرف ذخیره لرزه ای سازه : r C ضریب مقیاس میرایی/ قطر خارجی : D ضریب ساختگاه : a F ضریب ساختگاه : v F سطﺢ اهمیت زیاد : L-1 سطﺢ اهمیت متوسط : L-2 سطﺢ اهمیت کم : L-3 ضریب مقیاس زلزله سطﺢ شکل پذیری : DLE N احتمال فراگذشت : P احتمال فراگذشت ساﻻنه : e P احتمال شکست سالیانه هدف : fP طبقه بندی شاخص ایمنی جانی برای سکوی مسکونی-غیر قابل تخلیه : S1 طبقه بندی شاخص ایمنی جانی برای سکوی مسکونی- قابل تخلیه : S2 طبقه بندی شاخص ایمنی جانی برای سکوی غیر مسکونی : S3 شتاب طیفی : a S شتاب طیفی زلزله سطﺢ شکل پذیری در زمان تناوب T : (T) a,DLE S شتاب طیفی بستر سنگی در زمان تناوب ٢/٠ ثانیه : (0. 2) a,map S شتاب طیفی بستر سنگی در زمان تناوب ١ ثانیه : (1. 0) a,map S شتاب طیفی زلزله سطﺢ در زمان تناوب T : (T) a,site S شتاب طیفی زلزله سطﺢ مقاومت در زمان تناوب T : (T) a,SLE S رده بندی خطر لرزه ای : SRC -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٩٣ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. زمان تناوب : T میرایی بحرانی : η ٤١-١-٣ طﺒقه بندی سکوها به لحاظ اهمیت به منظور ادامه ای یک سکوی دریایی )تضمین پایداری سکو به منظور تعیین ضوابط طراحی لرزه گردند. این ، سازهها به سطوح مختلفی طبقهبندی می دهی( طبق آییننامه سرویس سطوح طبق تعریفهای آییننامهای با مﻼحظاتی نظیر شاخصهای ایمنیجانی و پیامد شکست تعریف میشوند. ایمنیجانی شاخصی است که مبین ضرورت حفظ سﻼمت پرسنل سکو در برابر وقوع شدیدترین شرایط محیطی مورد انتظار است. پیامد شکست شاخص دیگری است که عواقب اقتصادی .و زیست محیطی ناشی از خرابی یک سکو را مشخص میکند ٤١-١-٣-١ طﺒقه بند ی سکوها ی یی ای در به منظور طراح ی طبقه:بندی سطوح طراحی یک سکو بر اساس شاخص ایمنیجانی بهترتیب زیر است S1 : مسکونی ٩- غیر قابل تخلیه S2: مسکونی- قابل تخلیه ٠١ S3 : غیر مسکونی همچنین طبقه:شاخص پیامد شکست، بر حسب سطوح زیر است بندی سطوح طراحی بر اساس C1 : پیامد شکست زیاد C2 : پیامد شکست متوسط C3 : پیامد شکست کم طبقه بندی سکو در سه سطﺢ معرفی شده فوق، با توجه به تعریفهای ارائه شده برای شاخصهای ایمنی .جانی و پیامد شکست و بر اساس نتیجه حاصل از تعریف سطﺢ شاخص بحرانیتر صورت میپذیرد طبقه بندی سکوها در طی عمر سرویسدهی، در صورت تغییر سطﺢ شاخصهای ایمنی جانی و پیامد شکست دچار تغییر خواهد شد. بر مبنای طبقه بندی های فوق، سطﺢ اهمیت سکوها مطابق با ٤١-١ :تعیین خواهد شد ٩ manned ٠١ evacuated -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٩٩٣ جدول ٤١-١ سﻄح بندی اهمیت طبقه بندی ایمنی جانی طبقه بندی پیامد شکست C1امد ی :پ شکست ز اد ی C2امد ی :پ شکست متوسط C3امد ی :پ شکست کم S1 : مسکون ی - ریغ قابل تخل یه L-1 L-1 L-1 S2: مسکون ی- قابل هی تخل L-1 L-2 L-2 S3 ری : غ مسکون ی L-1 L-2 L-3 ٤١-١-٣-١-١ ایمنی جانی :تعیین سطﺢ ایمنی جانی، بر پایه تعاریف زیر است S1 )مسکونی- غیر قابل تخلیه(: این گروه از سکوها شاهد حضور ی دائم افراد هستند و تخلیه سکو قبل از وقوع پدیده.های منجر به خرابی( ممکن نیست های مبنای طراحی )شرایط محیطی شدید مثل طوفان S2 )مسکونی- قابل تخلیه(: سکوهایی که حضور افراد در آن ها ًمعموﻻ به در صورت یا است دائمی صورت وقوع پدیده.است از سکو فراهم کلیه پرسنل ایمن کافی برای تخلیه زمان ،های محیطی S3 )غیر مسکونی(: سکوهایی هستند که در شرایط عادی خالی از سکنه هستند یا سکوهایی که در طبقه بندی مسکونی- غیرقابل تخلیه یا مسکونی- قابل تخلیه قرار نمیگیرد. این دسته از سکوها پناهگاه موقت١ دارند و بنابراین استقرار پرسنل در آنها صرف ًا برای دورههای کوتاه مدت متصور است. ٤١-١-٣-١-٢ پیامد شکست این شاخص نشانگر زیان کلی و بهطور استفادهکنندگان ،کارفرمایان، مالکان وارد به احتمالی های پیامدهای ناشی از خسارات احتمالی متوجه صنعت است. توضیحات ذیل، عوامل مؤثر در تعیین سطﺢ مناسب برای طراحی سکوهای دریایی را بر مبنای پیامد شکست تشریﺢ می نماید. C1 )پیامد شکست زیاد(: این طبقه بندی مربوط به سکوهای مهم و یا سکوهایی است که در صورت شکست٢، مستعد خطر وقوع فوران شعله چاه٣ نفت یا گاز ترش هستند. همچنین سکوهایی که استخراج وقوع پدیدههای منجر به از که توقف تولید، قبل این یا آنها نباید متوقف شود از یا گاز استخراج نفت واقع میشوند. همچنین این سطﺢ در (پذیر نیست )بهطور مثال مناطق با لرزهخیزی باﻻ امکان شکست ١ Temporary Shelter ٢ Failure ٣ Flow -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٠٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. و گاز ارسال متناوب نفت امکانات دارای یا دارند کلیدی انتقال، نقش اصلی در خطوط که سکوهایی .این سطﺢ قرار میگیرند در ،هستند C2 )پیامد شکست متوسط(: این طبقه از یا گاز و استخراج نفت که است بندی مربوط به سکوهایی که مستعد خطر فوران شعله چاه وقوع پدیدههای طرح متوقف شود. تمام چاههایی در حین آنها، باید و طبق ملزومات زیر سطحی باشند اطمینان منجر به خرابی سکو هستند، باید مجهز به شیرهای آییننامه I P A ساخته شده و تحت آزمایش قرار گرفته باشند. ظرفیت ذخیرهسازی نفت١ در اینگونه سکوها محدود و به حجم مورد نیاز برای انجام فرآیند و تانک ضربهگیر٢ خطوط انتقال خﻼصه میشود. C3 )پیامد شکست کم(: این طبقه بندی برای سکوهایی به کار می رود که استخراج نفت یا گا ز از آن ها ، حین وقوع پدیده که مستعد خطر فوران شعله های طبیعی مبنای طراحی باید متوقف شود. چاههایی چاه منجر به خرابی سکو هستند، باید مجهز به شیرهای اطمینان زیرسطحی باشند و طبق ملزومات آیین نام API ،ساخته شده و مورد آزمایش قرار گرفته باشند. در این سکوها، عملیات جداسازی فاز های مختلف نفت خام یا گاز ترش به صورت مقدماتی و کم حجم صورت می گیرد. ذخیره سازی نفت در این سکوها به حجم مورد نیاز برای انجام فرآیند محدود می شود. سکوهایی که چاه از کمتر آنها های فعال ٥ حلقه باشد یا حداکثر دارای دو سری تجهیزات تولید باشند، در این سطﺢ قرار می.گیرند ٤١-٢ مﺒانی طراحی لرزه ای بار زلزله، به عنوان یک بار دینامیکی جدا از سایر بارهای محیطی )باد، موج، جریان، بارهای دینامیکی ماشین (آﻻت بر سکو اعمال می شود. اثر سایر بارها ی یطی مح، در تحلیلی جداگانه و با لحاظ ا حتمال وقوع هم زمان آن ها در نظر گرفته می .شود مبانی طراحی شامل کلیه الزامات بهره برداری و داده های محیطی است که بر طراحی سکو اثرگذ .ارند ﻻزم به ذکر است صرفنظر از جزییات مورد نیاز طراحی دقیق سکوها برای بارگذاری زلزله، محاسبات لرزه ای در تمام مراحل طراحی پایه و تفصیلی می بای.ست بر اساس آخرین اطﻼعات موجود انجام شود ٤١-٣ استاندارد مرجع طراحی اعضای سازه ای برای طراحی اعضای سازه ای تحت اثر زلزله می توان از روابط و معیارهای ارائه شده در آخرین ویرایش استانداردAPI RP 2A .استفاده کرد ١ Oil storage ٢ Surge Tank -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/١٠٤ ٤١-٤ زمین لرزه ها با توجه به اینکه فﻼت ایران در منطقه ی فعال لرزه ای،قرار گرفته است نیروی زلزله باید در طراحی سکو در نظر گرفته شو د. مناطق فعال لرزه ای، مناطقی هستند که سوابق متعددی از فعالیت های لرزه ای شدید در آن ها .ثبت شده است از منظر طراحی سازه های فراساحلی، فعالیت لرزه ای مناطق مختلف، بر اساس شدت آسیب ای ه احتمالی که ممکن است به سکوها وارد ،شود ده ر بندی می دن شو . مشخصات لرزه ای یک منطقه با استفاده از مطالعات لرزه خیزی و بررسی های دقیق لرزه شناسی استخراج می .شود مطالعات لرزه یا باید حداقل شامل و نه محدود به بررس ی خاک ی ها یز رسطح ی در محل سکو از نظر ی دار ی ناپا ی ناش از روانگرا یی، لغزش ی ها بستر ی ناش از فعال یت ،زلزله بررسی یکی نزد محل س کو به گسل ،ها ی ژگ یو ی ها زمین لرزه مورد انتظار در طول عمر سکو و م زان ی قابل قبول خطر لرزه یا با توجه ب ه کاربری سکو باشد . سکوها ی موجود در آب ی ها کم عمق که ممکن است در معرض سونام ی قرار گ رند ی دی با برای اثرات نی روها ی حاصله بررس ی .شوند با توجه به اینکه سرعت انتشار موج زلزله در زم نی با سرعت انتشار ا مواج سونام ی در در ای متفاوت است لذا احتمال وقوع هم زمان ا نی دو پد ده ی در سکوها ناچ یز .است ٤١-٥ طراحی سکوها در برابر زلزله ٤١-٥-١ کلیات در آیین ،نامه حاضر معیارهای طراحی سکوهای دریایی تحت اثر زلزله بر اساس دو شاخصه الزامات مقاومتی و الزامات شکل پذیری ارائه شده است . هدف از ارائه الزامات مقاومت،ی طراحی سکو با مقاومت و سخت ی مناسب است به گونه ای که در اثر زمین لرزه ،سطﺢ مقاومت بی آس سازه یا قابل توجه به سکو وارد نشود .در صورت وقوع این سطﺢ از زلزله می توان انتظار داشت ات ی عمل دی تول از سکو متوقف ش ود و البته پس از وقوع این سطﺢ از زلزله، وضعیت سازه باید مورد بازرسی قرار گیرد. هدف از ارائه الزامات شکل یری پذ نیز اطم نان ی از وجود تی ظرف ره ی ذخ ی کاف در سکو است به گونه ای که اگر زمین لرزه سطﺢ شکل پذیری رخ دهد، با وجود تحمیل صدمات قابل توجه به سازه، یکپارچگی کلی سازه حفظ شود و در عین حال منجر به ناپایداری کلی و و فر ریزش ١ سازه که باعث تلفات جان ی و ای صدمات ز ست ی یطی مح عمده می شود.، نگردد ١ Collapse -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٠٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. دو سطﺢ زلزله مقاومت و شکل پذیری به صورت زیر تعریف می شود: ١. سطﺢ مقاومت: زمین لرزه با احتمال وقوع منطقی در طول عمر سکو ٢. سطﺢ شکل پذیری: زمین لرزه دی شد با احتمال وقوع خیلی کم در طول عمر سکو. مشخصات زلزله سطوح مقاومت و شکل پذ یر ی و همچنین دوره بازگشت های این سطوح براساس رو یه ارائه شد ه در بند ٤١-٠١ تعیین یم گردد که م مکن است برا ی دست ی اب ی به اهداف مورد نظر کارفرما ای ی برا برآورده کردن الزامات خاص منطقه یا ، اصﻼح شود. ﻻزم به ذکر است توصیه های ارائه شده در این بند ًصرفا جهت اعمال در طراح ی سازه ی ها فوﻻد ی ت حت اثر زلزله به کار می رود و بررسی اثرات دیگر ناشی از زمین لرزه ها مانند ر یی تغ شکل ی ها بزرگ خاک یا ی دار ی ناپا موضعی دی با ب ر اساس مطالعات و ژه ی ساختگاه صورت گیرد. ٤١-٦ مﻼحظات اولیه ٤١-٦-١ ارزیابی فعالیت لرزه ای در مناطقی که از نظر لرزه ای فعال ،هستند شدت و مشخصات زمین لرزه هایی که در طراحی س کوها به کار می ،روند باید بر اساس مطالعات ویژه ساختگاه تعیین (شوند )فصل سوم .در این ،مطالعات سل گ های فعال منطقه، نحوه فعالیت گسل ،ها حداکثر بزرگای زلزله ای که ممکن است توسط این ل گس ها ایجاد ،شود فراوانی فعالیت های لرزه ای در ،منطقه نزدیکی ساختگاه سکوها به چشمه های بالقوه زمین ،لرزه کاهندگی امواج زمین لرزه بین گسل ها و ساختگاه و سرانجام شرایط خاک ساختگاه باید ب ررسی شوند. مشخصات زمین لرزه ها به صورت یک طیف پاسخ شتاب هموار شده و یا مجموعه یا از شتابنگاشت های زلزله که مبین خصوصیات زمین لرزه در سطﺢ مورد نظر طراحی ،باشند ه ارائ می شوند .از آنجا هک سکو باید الزامات مشخصی را برای مقاومت و شکل پذیری تأمین ،نماید دو سطﺢ مقاومت و شکل پذیر ی برای زمین ،لرزه در نظر گرفته می .شود ٤١-٦-٢ ارزیابی در مناطق با فعالیت های لرزه ای کم طراح ی سکو در مناطق با تی فعال لرزه یا ،کم بیش از آنکه وابسته به زلزله باشد، تابع بارگذاری امواج طوفان و سایر نیروهای محیطی است. برای سکوهای که در منطقه لرزه ای ساختگاه )جدول ٤١-٢ ( صفر قرار دارند، تحلیل زلزله ضروری نیست و می توان فرض کرد طراحی سکو برای بارهای محیطی، مقاومت -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٣٠٤ کافی را در مقابل زلزله احتمالی فراهم می نماید. شتاب مؤثر زمین لرزه در زلزله سطﺢ ،مقاومت ب رای مناطق واقع در خلیﺞ فارس و دریای ،عمان نباید کمتر ازg٠٦٠/٠ در نظر گرفته شود. در مناطقی که مقدار شتاب افقی زمین لرزه سطﺢ مقاومت مابینg٠٥٠/٠ وg٠١/٠ است، در صورتی که تمامی الزامات مقاومت ی تحت اثر شتاب افقی زمین لرزه سطﺢ شکل،پذیری، برآورده شود الز امی به لی تحل زلزله در هر دو سطﺢ مقاومت و شکل ری پذ ی نیست. در این مناطق می توان با کنترل الزامات مقاومتی برای زمین لرزه سطﺢ شکل پذیری طراحی لرزه ای سکو را انجام داد و نیازی به انجام تحلیل غیرخطی و کنترل الزامات خاص شکل .پذیری نیست نی در ا ،حالت ملحقات عرشه ها ، بر اساس مش خصات زمین لرزه سطﺢ مقاومت طبق ٤١-٥-١ طراح ی می گردد . اتصاﻻت لوله یا سکو نیز دی با بر اساس تنش های مجاز مطابق استانداردAPI RP 2A با در نظر گرفتن ن ی روها ی محاسبات در ی اتصاﻻت به جا ی نی روها ی تسل می کشش ی و یا نی روها ی کمانش ی فشار ی اعضا طراح ی .شوند ٤١-٧ الزامات مقاومتی ٤١-٧-١ مﺒانی طراحی سکو با دی به گونه یا طراح ی شود که در برابر ن ی روها ی نرس یا ی ی ناش از زمین لرزه سطﺢ مقاومت مطابق بند ٤١-٥-١ مقاومت نما دی .نیروهای مذکور باید بر اساس ی یک از روش ی ها لی تحل یکی نام ید، ری نظ تحلیل طیفی ای لی تحل ی تار خچه ی زمان، .تعیین شوند در حالت زمین ،لرزه سطﺢ مقاومت ی ها هی رو طراح ی اساساً مبتن ی بر روش های اﻻست کی ی خط لی تحل سازه یا هستند که به عنوان مثال، اثرات متقاب ل غی رخط ی خاک- سازه در آن ها، خط ی معادل در نظر گرفته می شوند . با ا نی حال، اگر از دستگاه ی ها جداساز ی لرزه یا ای اتﻼف انرژ ی غی رفعال استف ،اده شود دی با از روش ی ها ی تار خچه ی زمان یغ رخط ی .استفاده شود ٤١-٧-٢ مدل سازه ای جرم های به شرح ذیل در تحل لی یکی نام ید سکوهای دریایی در نظر گرفته می:شود  جرم سکو ناشی از نی روها ی ثقل ی مطابق آنچه که در بند ٤١-٧-٣ ،تعریف شده است  جرم سیال محبوس در اجزا و ملحقات سازه -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٠٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. .............................  جرم افزوده ی ناش از حرکت اجزا ی سازه در آب .جرم افزوده ی برا حرکت ی ها عمود بر محور ی طول اعضا ی سازه بر اساس جرم آب جابه جا شده توسط ا ین اجزا محاسبه می شود. برا ی حرکت ی ها در راستا ی طول ا ین ،اعضا می توان از جرم افزوده صرف نظر نمود. مدل تحل یلی دی با عی توز سه بعد ی جرم و سخت ی را در سازه شبیه .سازی کند عدم تقارن در عیز تو جرم ای سخت ی می تواند منجر به ایجاد چش یپ قابل مﻼحظه یا در پاسخ سازه گردد که باید در مدل سازی .لحاظ شود در محاسبه مشخصات د یکی نام ی سازه ی ها فوﻻد ی مهار بندی شده با شالوده شمعی، برای همه یا ده وم ارتعاش ی در محدوده ارتجاعی، باید نسبت میرایی یکسان برابر با پنﺞ درصد میرایی بحرانی در نظر گرفته .شود در صورت دسترس ی به اطﻼعات کاف ی و مطمئن، مقاد ری گر ید یی را یم می تواند مور د استفاد ه قرار رد یگ. ٤١-٧-٣ تحلیل پاسخ پاسخ سازه از هر روش ی که تع ن یی یم ،شود باید با نتایﺞ ری سا روش ها قابل قیاس باشد. در ت لی حل یفیط در صورت ی که از کی فیط ی برا هر دو جهت افق ی استفاده شود ، می توان برای ترکیب اثر مودهای مختلف در هر جهت از روش ترکیب مربعی کامل ١ و برای ترکیب پاسخ های جهت های مختلف، از روش جذر مجموع مربعات ٢ استفاده کرد. در صورتی که از سایر روش ها مانند جذر مجموع مربعات برای ترکیب آثار مودها استفاده شود، باید تمهیدات ﻻزم به منظور اجتناب از محاسبه دست پایین نیروها در شمع ها و پایه های کناری در نظر گرفته شود. در روش تحلیل طیفی، مودهای ارتعاشی باید به تعداد کافی در نظر گرفته شود، به گونه ای که تخمین مناسبی از پاسخ کلی سازه ارائه گردد. بدین منظور حداقل دو مود با بیشترین پاسخ کلی برای هر یک از سه جهت اصلی، به عﻼوه مودهای اصلی پیچشی باید در نظر گرفته شو .ند در صورت استفاده از تحلیل تاریخچه زمانی، پاسخ مورد نظر طراحی برابر با میانگین خطی حداکثر مقادیر پاسخ سازه حاصل از اعمال تاریخچه های زمانی مختلف می .باشد ١ Complete Quadratic Combination (CQC) ٢ Square Root of the Sum of Squares (SRSS) -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٥٠٤ در صورت استفاده از روش تحل لی ی تار خچه ی زمان، حداقل از ٤ زوج ی تار خچه ی زمان ،شتاب ی برا درنظرگرفتن طبیعت تصادف ی حرکات لرزه ای استفاده .شود همچنین در صورت ی که تعداد رکورد ها کمتر ٧ از زوج باشد، بی ضر اس ی مق ٥٠/١ دی با در آن ها .ضرب شود بارها ی ی ناش از زلزله با دی با سا ری بارهایی که به طور هم زمان به سازه اثر م ی کنند، نظ ری بارها ی ی قل ث، بارها ی شناور ی و فشارها ی هی درواستات یکی با ضریب واحد بی ترک شوند. بارها ی ی ثقل دی با ش امل بارها ی مرده، بارها ی زنده ی واقع موجود در سازه و ٥٧% حداکثر بارها ی محتویات انبارها و مخازن باشند. بارها ی زنده واقع ی در تحلیل زلزله، دی با به صورت درصد ی از بارها ی زنده که برا ی طراح ی عرشه ها در حالت درجا به کار برده م ی .شوند، در نظر گرفته شوند ٤١-٧-٤ ارزیابی پاسخ سازه در محاسبات تنش های اعضای سازه ،ای تنش های ناشی از زلزله باید با تنش های ناشی از نیروهای ،ثقلی فشار هیدرواستاتیکی و نیروی غوطه وری با ضریب واحد ترکیب شوند. در ارزیابی الزامات ،مقاومت نش ت های مجاز را می توان به میزان ٠٧% افزایش داد. طراحی شمع ها باید بر اساس مطالعات خاص انجام شود. این مطالعات باید نیروهای محاسبه شده بر اساس توضیحات بند ٤١-٧-٣ را به همراه اثرات رویه شمع کوبی و زلزله بر روی خواص ،خاک در تعیین ظرفیت باربری محوری و جانبی شمع در نظر بگیرد. در محاسبات عکس العمل محوری و جانبی، سازگاری سختی و ظرفیت باربری فونداسیون های ،شمعی باید در نظر گرفته شود. ٤١-٨ الزامات شکل پﺬیری هدف ،این بخش ارایه ضوابطی است که با رعایت آن ها، سکوهایی که در نواحی فعال لرزه ای قرار می ،گیرند از ظرفیت ذخیره کافی برای جلوگیری از فروریزش در برابر زمین لرزه های با سطﺢ شکل پذیری برخوردار باشند. ً اصوﻻ ، طراح ی سازه در مقابل رو داد ی زلزله سطﺢ شکل،پذیری بدون در نظر گرفتن رفتار غ ی رخط ی کلی مقرون به صرفه ن ست ی .بنابرا ی،ن برای کنترل الزامات شکل پذیری در حالت زمین لرزه سطﺢ شکل پذیری می توان از روش های یغ رخط ی لی تحل سازه .ها استفاده کرد ،در این روش تحلیل اجزای فوﻻدی س ازه مجازند که به صورت پﻼست کی رفتار کنند و شمع ها اجازه دارند به ظرف تی محور ی برسند ای ر فتار پﻼست کی جاد یا کنند . در واقع، طراح ی در مقابل وقوع زمین لرزه سطﺢ شکل پذیری به یبی ترک از ظرفیت -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٠٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ذخیره مقاومت و شکل ری پذ ی سازه- که به صورت ضریبr C بیان می شود - وابسته است . ضریبr C براساس بند دستورالعمل استخراج طیف طراحی ٤١-٠١-٤-٢ تعیین می .شود ضریبr C توانایی سازه را برای پایداری فراتر از زلزله سطﺢ مقاومت نشان می دهد. د ر صورتی که شرایط زیر برای سیستم سازه- فونداسیون سکو برقرار باشد، مقدارr C می را توان ٢ و یا بزرگ تر :در نظر گرفت الف: .سازه دارای هشت و یا بیش از هشت پایه باشد ب: شمع ها در خاک مناسبی که احتمال روانگرایی تحت تأثیر زلزله های مقاومت و شکل پذیری ندارد قرار .داشته باشند ج: پایه های جاکت و شمع های محصور در آن ها برای تأمین ضوابط بند ٤١-٧-٤ با در نظر گرفتن نیروهای معادل ٢ برابر نیروهای حاصل از اثر زمین ،لرزه سطﺢ مقاومت طراحی شوند . د: چینش مهاربندهای قطری در قاب های قائم به گونه ای باشد که نیروهای برشی در فواصل بین قاب های ،افقی تقریباً به طور مساوی بین مهاربندهای کششی و فشاری تقسیم شوند. استفاده از مهاربندK در این سازه ها مجاز نیست. چنانچه رعایت این ضابطه در برخی از نواحی ،سازه از جمله در ناحیه قابی شکل حد فاصل جاکت و عرشه امکان پذیر ،نباشد اعضای سازه ای باید برای تأمین ضوابط بند ٤١-٧-٤ با در نظر گرفتن نیروهای معادل ٢ برابر نیروهای حاصل از اثر زمین لرزه سطﺢ مقاومت، طراحی شوند. ه: در تراز قاب های ،افقی اعضای افقی بین پایه های مجاور در قاب های قائم تعبیه .شوند این اعضا باید از ظرفیت فشاری کافی برای تحمل نیروهای ناشی از باز توزیع بارها به دلیل کمانش مهاربندهای قطری مجاور برخوردار باشند. و: نسبت ﻻغری(KL/r) در مهاربندهای قطری اصلی در قاب های ،قائم از ٠٨ و نسبت قطر به ضخامت آن ها نیز از(13100/Fy) ) تجاوز نکندFy .(بر حسب مگاپاسگال ز: نسبت ﻻغری(KL/r) در مهاربندهای قطری اصلی در قاب های قائم از ٠٨ تجاوز نکند و نسبت قطر به ضخامت آن ها از رابطه0.069 ≤ D/(Et) y (F .پیروی کند ح : در این سازه ،ها تمامی اعضای غیر لوله ای واقع در قاب های ،قائم باید از نوع مقاطع فشرده مطابق ضوابطAISC انتخاب شوند یا برای تأمین ضوابط بند ٤١-٧-٤ با در نظر گرفتن نیروهای معادل ٢ برابر نیروهای حاصل از اثر زمین ،لرزه سطﺢ مقاومت طراحی شوند. ط: اتصاﻻت اعضای اصلی در این سازه ها براساس الزامات حداقل مقاومت مطابق با بند ٤١-٩-١ طراحی می شود . در صورتی که اتصاﻻت برای تحلیل تاریخچه زمانی زلزله سطﺢ شکل پذیری طراحی شوند، این الزامات می تواند .نادیده گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٧٠٤ سیستم های سازه ای که شرایط فوق را دارا ،نباشند باید به منظور اطمینان از عدم فروریزش در برابر زمین لرزه سطﺢ شکل پذیری، تحلیل شوند. در مدل سازی رفتار ،سازه کاهش مقاومت و سختی تحت اثر چرخه های بارگذاری و اندرکنش نیروهای ،محوری لنگرهای خمشی و فشارهای هیدرواستاتیکی باید در نظر گرفته شوند. اثرات پی دلتا ٣ نیز باید با در نظر گرفتن تغییر شکل های اﻻستیک و غیر اﻻستیک ایجاد شده در سازه و یا شالوده ،شمعی در محاسبات منظور شوند. ٤١-٩ موارد تکمیلی ٤١-٩-١ اتصاﻻت لوله ای در مواردی که شتاب افقی زمین لرزه سطﺢ مقاومت برابر یا بیشتر از g٠٥٠/٠ است، اتصاﻻت لوله ای اعضای اصلی سازه باید با توجه به رفتار نهایی سازه، برای نیروی تسلیم کششی و یا نیروی فشاری کمانشی اعضای اتصال طراحی شوند. در مواردی که طراحی سازه مطابق بند ٤١-٦-٢ و بر مبنای کنترل الزامات مقاومت برای زمین لرزه سطﺢ شکل پذیری انجام می ،شود اتصاﻻت لوله یا سکو به جا ی نی روها ی تسل می کشش ی و یا نی روها ی کمانش ی فشار ی ،اعضا می توانند با در نظر گرفتن ن ی روها ی محاسبات رد ی اتصاﻻت طراح ی .شوند ظرفیت اتصال باید بر مبنای روابط آیین نامه API RP 2A و با در نظرگرفتن ضریب اطمینان ١ برای طراحی در برابر زلزله محاسبه .شود ٤١-٩-٢ تجهیزات و سایر ملحقات نصﺐ شده روی عرشه ،تجهیزات لوله ها و سایر بخش های الحاقی باید به نحوی به عرشه متصل شوند که توانایی تحمل نیروهای ناشی از زلزله را دارا باشند و تغییر مکان های به وجود ،آمده به گونه ای مقید شوند که آسیبی ،به تجهیزات لوله ها و سایر ملحقات وارد نشود. تجهیزات باید با استفاده از اتصاﻻت ،جوشی پیﭻ ،های مهاری گیره ،ها مهاربندهای جانبی و یا سایر روش های ،مناسب به پایه متصل شوند. در طراحی ادوات اتصال، باید مﻼحظات مقاومتی و توانایی تحمل تغییر شکل های ایجاد شده در نظر .گرفته شود در طراحی اتصاﻻت آن دسته از تجهیزات و لوله هایی که وقوع خرابی در آن ها، ممکن است منجر به آسیب ،دیدگی افراد نشت مواد خطرناک و آلودگی زیست محیطی شود، باید مﻼحظات خاص بر مبنای آیین نامه های طراحی تجهیزات در نظر گرفته شود. ٣ P-DELTA -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٠٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. شتاب های طراحی باید دربر گیرنده پاسخ دینامیکی کلی سازه و در صورت ،نیاز پاسخ موضعی عرشه و تجهیزات باشند. این شتاب ها به واسطه پاسخ دینامیکی سکو بسیار بزرگ تر از شتاب هایی هستند که برای طراحی های مشابه در میادین خشکی به کار می روند. عمده تجهیزاتی که به صورت مناسب بر مبنای آیین نامه های طراحی تجهیزات به عرشه مهار می ،شوند دارای سختی کافی هستند و پاسخ موضعی دینامیکی آن ها قابل صرف نظر کردن است. لذا پاسخ دینامیکی آن ها را می توان به طور مستقیم با استفاده از شتاب بیشینه ایجاد شده در ،عرشه محاسبه کرد. برای آن دسته از تجهیزات عرشه که بسته به قضاوت مهندسی دارای شرایط جسم صلب نیستند )دارای ،(رفتار دینامیکی یکپارچه با عرشه نیستند طراحی باید بر اساس تحلیل دینامیکی مدل غیر همبسته تجهیزات و ،سازه با در نظر گرفتن طیف پاسخ عرشه مربوطه و یا بر اساس تحلیل دینامیکی سیستم همبسته سازه و تجهیزات انجام شود. نمونه هایی از این دسته تجهیزات به شرح ذیل است: ١. تجهیزات حفاری ٢. دکل مشعل ٣. طره های عرشه ٤. مخازن تحت فشار بلند ٥. جرثقیل های بزرگ در تحلیل های همبسته ، به دلیل در نظر گرفتن اثرات اندرکنش کی نام ید ی بین عرشه و متعلق ،ات شتاب ی ها طراح ی قی دق تر و اغلب کمتر از تحلیل های غیر همبسته است که با استفاده از ط فی ی ها پاسخ در تراز عرشه محاسبه می .شوند طراحی لرزه ای سازه ی ها حفار ی و سرو یس چاه می بایست مطابق با آیین نامه ویژه این سازه ها مانند API Specification 4F انجام د شو. این قبیل تجهیزات به جز زمان ی که سازه ها در حال جابجا یی ،هستند باید همواره به طور کامل .مهار شوند سازه ی ها نصب شده روی عرشه و اتصاﻻت تجه زات ی دی با با ٣٣% شی افزا در تنش ی ها مجاز پا هی طراح ی شوند، مگر ا نکه ی الگو ی قاب بند ی، پیامد شکست ، متالورژ ی /ای و مشخصات لرزه ای ساختگاه شر ایط متفاوت ی را.ایجاب نماید -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٩٠٤ ٤١-٠١ دستورالعمل های طراحی لرزه ای ٤١-٠١-١ کلیات ی برا طراح ی لرزه یا سکوهای فراساحلی دو دستورالعمل ساده شده و تفصیلی می تواند مورد است فاده .قرار گیرد در موارد ی که مﻼحظات لرزه یا بر طراح ی سازه حاکم نباشد، روش ساده شده قابل استفاده است و چنانچه مﻼحظات لرزه یا ری تأث قابل توجه ی بر طراح ی داشته باشد، با ید از روش تفصیل ی استفاده شود . انتخاب روش مناسب به سطﺢ اهمیت سازه و شدت و مشخصات مورد انتظار برای زلزله بستگ ی .دارد در روش ساده شده می توان از نقشه ی ها پهنه بندی خطر لرزه یا کلی ٤ استفاده نمود؛ در حال ی که روش تفص یلی مستلزم انجام مطالعه تحلیل خطر لرزه یا ویژه ساختگاه ست ا . برا ی انجام مطالعات اولیه و طراحی مفهوم ی یک سکوی فراساحل ی جدید در همه سطوح اهمیت و مناطق با شدت های لرزه خیزی مختلف ،می توان از روش ساده شده استفاده نمود . در شکل ٤١-١ نمودار روند انتخاب و مراحل مرتبط نشان .داده شده است ٤١-٠١-٢ رده بندی خﻄر پﺬیری لرزه ای ارزیابی نیروهای لرزه ای و روش طراحی مربوطه، به رده بندی خطر پذیری لرزه ای ٥ سازه مورد نظر بستگی دارد که به ترتیب مراحل زیر تعیین می شود. با استفاده از سطوح شتاب ارائه شده در نقشه ی ها لرزه ای ،(کلی )و یا مطالعات ویژه ساختگاه مناطق لرزه ای ًمتعاقبا و روش طراحی لرزه ای مربوطه تعیین می .شود انتخاب روش مناسب به سطﺢ اهمیت سکو و همچنین شدت زمین لرزه بستگی دارد . مراحل زیر برای تعیین رده بندی خطر پذیری لرزه ای باید انجام شود. الف( تعیین منطقه لرزه ای ساختگاه: مقدار شتاب طیفی افقی در زمان تناوب ١ ،ثانیه(1. 0) a,map S ، می بایست مشخص .شود(1. 0) a,map S با لحاظ ٥ درصد میرایی در تراز سنگ بستر تعیین می شود و ارای د دوره بازگشت متوسط ٠٠٠١ سال است. منطقه لرزه ای ساختگاه بر اساس مقدار یاد شده و با استفاده از جدول ٤١-٢ تعیین می.گردد ٤ نقشه های پهنه بندی خطر پذیری لرزه ای موجود در استانداردهای بین المللی مربوط به سازه های فراساحلی در .صورت موافقت کارفرما قابل استفاده هستند ٥ Siesmic Risk Category (SRC) -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۱ تعیین (1.0 1 با استفاده از تعیین سطح آهمیت سره نقشه های لرزه ای تعیین منطقه لرزه‌ای ساختگاه چس [بخش ۲-۱۰-۱۴ الف] نعیین رده‌بندی خطرپذیری لرزه‌ای (ل)5[4) سازه [بخش ۲-۱۰-۱۴ ج] اگر 1 )514 باشد. نیازی به آرزیابی نیس اگر 3 -5[4۳ یا 4 5۳66 باشد. روش اگر 2 ن6ه[5 یا 3 -54۳ باشد. روش تفصیلی تحلیل لرزه ای استفاده شود ساده شده تحلیل لرزه ای استفاده رود [ بخش ۵-۱۰-۱۴] [بخش ۴-۱۰-۱۴] تعیین منحنی خطر لرزه ای از مطالعات ویزه ساختگاه [بخش ۲-۵-۱۰-۱۴ و ۳-۵-۱۰-۱۴] تعیین شیب منحنی خطر لرزه ای (چ2) در تعیین طیف شتاب۰ ۱۰۰ ساله ویزه ناحیه نزدیک به ۳۲ ساختگاه[ بخش ۱-۴-۱۰-۱۴] [بخش ۴-۵-۱۰-۱۴ الف تاج] تعیین ضریب اصلاح (-)) [بخش ۴-۵-۱۰-۱۴ د] تعیین شتاب طیفی و دوره بازگشت زلزله شکل پذیری [ بخش ۲-۴-۱۰-۱۴] سطح شکل پذیری[ بخش ۴-۵-۱۰-۱۴ ۰] خن ۴-۵-۱۰-۱۴ : 1 2 [بخش و تعیین ضریب ظرفیت ذخیره لرزای +۲ [بخش ۱۴ ۱۰ ۴ ۲] [بخش ۴-۵-۱۰-۱۴ ز وح] تعیین اثرات خاک محلی در ساختگاه تعیین طیف شتاب زلزله سطح مقامت [بخش ۵-۵-۱۰-۱۴] [بخش ۲-۴-۱۰-۱۴] شکل ۱-۱۴ رویه طراحی لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/١١٤ جدول ٤١-٢ منﻄقه لرزه ای ساختگاه > 0.45 g 0.26 g to 0.45 g 0.11 g to 0.25 g 0.03 g to 0.10 g < 0.03 g (1. 0) a,map S ٤ ٣ ٢ ١ ٠ منطقه لرزه ای ب( سطﺢ اهمیت سازه با توجه به دو سطﺢL1 )بیشترین اهمیت( وL3 )کمترین اهمیت( مشخص می شود. سطﺢ اهمیتL2 در مناطق لرزه خیز قابل استفاده نیست، چرا که امکان تخلیه سکوها قبل از وقوع یک رویداد لرزه ای امکان پذیر نخواهد بود. مقادیر احتمال سالیانه شکست هدف )هدف ِریسک یا ریسکِ مبنا ( مربوط به سطﺢ اهمیت سکوها در جدول ٤١-٣ ارائه شده است. این مقادیر برای تعیین نیروهای لرزه ای در روش تفصیلی مورد نیاز هستند. در صورت توصیه کارفرما یا پیشنهاد مشاور و ت أیید ،کارفرما ممکن است مقادیر احتمال سالیانه شکست هدف متفاوت از مقادیر جدول ٤١-٣ در روش تفصیلی مورد استفاده قرار گیرد. روش ساده شده نیز بر اساس احتماﻻت هدف ارائه شده در جدول ٤١-٢ کالیبره شده است. جدول ٤١-٣ احتمال شکست سال انه ی ،هدفf P احتمال شکست سالیانه سﻄح اهمیت L1 ٠١-٤×٤ L3 ٠١-٣×٥/٢ ج( رده بندی خطر پذیری لرزه) ایSRC ،( سازه بر اساس سطﺢ اهمیت سازه و منطقه لرزه ای ساختگاه ، با استفاده از جدول ٤١-٤ تعیین می .شود اگر نیروی لرزه یا ی جانب طراح ی کمتر ٥ از درصد کل نیروهای قائم شامل مجموع نیروهای ی دائم و ری متغ منها ی نیروهای شناور ی باشد ، سازه ها ی واقع در رده بن دی خطر پذیری لرزه ای SRC 4 وSRC 3 می توانند در رده بندی SRC 2 .قرار بگیرند ٤١-٠١-٣ ملزومات طراحی لرزه ای جدول ٤١-٥ ملزومات طراحی لرزه ای برای هر یک از رده بندی های خطر پذیری لرزه ای را ارائه می د .هد این ملزومات در شکل ٤١-١ هم نمایش داده شده .اند در مناطق لرزه یا فعال، طراح با دی تﻼش کند تا سازه یا مقاوم و انعطاف ری پذ طراحی کند که بتواند جابجا یی ی ها دی شد شیب از مقاد ری طراح ی معمول ی .را تحمل کند در صورت،امکان ی برا هر نوع سکو، الزامات معمار ی و جز ات یی و توص ی ها هی طراح ی شکل ری پذ دی با ی برا همه گروه های طراحی لرزه ای ب ه جزSRC 1 رعایت .شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٢١٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٤١-٤ رده بندی خﻄر پﺬیری لرزه ای، SRC منﻄقه لرزه ای ساختگاه سﻄح اهمیت L3 L1 ٠ SRC 1 SRC 1 ١ SRC 2 SRC 3 ٢ SRC 2 SRC 4 ٣ SRC 2 SRC 4 ٤ SRC 3 SRC 4 جدول ٤١-٥ الزامات طراح ی لرزه ای برای گروه های طراحی مختلف SRC روش محاسﺒه یﻄخریغ لیلحت یا هزرل تیلاعف یبایزرا یا هزرل لمعلا سکع زلزله سﻄح شکل پﺬیر ی ١ نیاز به تحلیل نیست نیاز به تحلیل نیست نیاز به تحلیل نیست ٢ ساده شده نقشه های پهنه بندی لرزه ای مجاز ٣ ساده شده نقشه های پهنه بندی لرزه ای و مط العه ویژه ساختگاه توصیه می شود تفصیلی مطالعه ویژه ساختگاه توصیه می شود ۴ تفصیلی مطالعه ویژه ساختگاه الزامی  ی برا سکوی واقع در رده بندی خطر SRC 3، روش ساده شده اغلب محافظه کارانه تر از روش تفصیلی .است ی برا ی اب ی ارز تی فعال لرزه یا، ﺞی نتا حاصل از لی تحل خطر ،ویژه ساختگاه .ارجحیت دارد و در صورت امکان باید از آن استفاده کرد د ر غیر این صورت می توان از نقشه ی ها پهنه بندی لرزه یا استفاده نمود . روش تفصیلی، نیازمند ﺞی نتا مطا لعات تحلیل خطر ویژه ساختگاه است در حال ی که روش ساده شده را می توان بر مبنای ﺞی نتا تحلیل خطر ویژه ساختگاه ای نقش ه ی ها پهنه بندی لرزه یا مورد استفاده قرار داد. ٤١-٠١-٤ روش ساده شده طراحی لرزه ای ٤١-٠١-٤-١ طﺒقه بند ی خاک و شکل ط یفی پس از به دست آوردن شتاب ی ها یفیط بستر سنگی در زمان های تناوب ٢/٠ هی ثان ٠ و/١ هی ثان - مقادیر ) 0.2 ( a,map S ) و1.0 ( a,map S - مراحل ز ری به منظور تهیه فیط پاسخ ساختگاه برای دوره بازگشت ٠٠٠١ ساله انجام می شود: الف( جنس زمین به صورت زیر تعریف می :شود -------- صفحهٔ بعد -------- توﺻیه هایی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/٣١٤ جنس زمین ی تابع از میانگین خصوص ات ی ٠٣ متر پایینی )بعد از( عمق مؤثر بستر است و طبق استاندارد ٠٠٨٢ و رعایت ملزومات تکمیلی فصل سوم تعریف می شود . در شالوده های متشکل از شمع های ،عمیق برای تعیین جنس خاک ساختگاه باید ٠٣ متر پایینی مرکز مقاومت شمع در نظر گرفته شود که برای عملکرد قائم و جانبی شمع متفاوت خواهد بود. مرکز مقاومت شمع برای م حاسبه مقاومت جانبی و مقاومت قائم به ترتیب در مرکز اثر نیروی مقاومP-Y و مرکز اثر نیروی مقاومT-Z در نظر گرفته می .شود ب( در شالوده های متشکل از شمع های عمیق، مقادیر ضرایب ساختگاهFa وFv در جدول ٤١-٦ فهرست شده.اند جدول ٤١-٦ مقادیرa F وv F برای شالوده های متشکل از شمع های عمیق جنس زمین a F v F I ٠/١ ٨/٠ II ٠/١ ٠/١ III ٠/١ ٢/١ IV ٠/١ ٨/١ در زمین های با نوع خاک ویژه )تبصره ٨ فصل سوم(، مطالعه ژئوتکنیک لرزه ای و تحلیل های پاسخ دینامیکی .ویژه سختگاه باید انجام شود ج( طیف شتاب افقی ساختگاه با دوره بازگشت ٠٠٠١ سال با استفاده از یک و نیم برابر طیف طرح با شکل استاندارد ارائه شده در بخش ٣-٨-٢ تهیه می.شود د( شتاب طیفی قائم ساختگاه در هر زمان تناوب، معادل نیمی از شتاب طیفی افقی مربوطه در ر نظ گرفته می شود. طیف قائم نباید به دلیل اثرات عمق آب به مقدار بیش از این کاهش یابد. ه( طیف شتاب به دست آمده با استفاده از مراحل قبل با لحاظ نسبت میرایی ٥ درصد در نظر گرفته شده است .برای به دست آوردن طیف شتاب مربوط به سایر نسبت مقادیر ،میرایی فرآیندهای تشری ﺢ شده می تواند با اعمال ضریب مقیاس D به شرح ذیل تصحیﺢ :شود ٤١-١ 𝐷= ln(100 𝜂) ln(20) که در آن𝜂 .درصد میرایی بحرانی است -------- صفحهٔ بعد -------- ٤١٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. به عنوان جایگزینی برای روش ارائه شده ،طی فرآیندهای الف تا ه طیف خطر یکنواخت )بند ٣-٨-١ ( به دست آمده از لی تحل خطر احتماﻻتی زلزله فصل سوم ، با دوره بازگشت ٠٠٠١ ساله، می تواند مورد استفاده قرارگیرد. ٤١-٠١-٤-٢ دستورالعمل استخراج طیف طراحی طیف شتاب لرزه ای طراحی سکوهای فراساحل به شرح زیر تعیین می .شود برای زمان تناوب های مختلف T، شتاب های طیفی افقی و قائم زلزله سطﺢ شکل پذیری از مقادیر مت ناظر شتاب طیفی ٠٠٠١ ساله ساختگاه به دست می: (آید )به توضیحات بند ج و د عنوان قبل مراجعه شود ٤١-٢ 𝑆௔,஽௅ா(𝑇) = 𝑁஽௅ா× 𝑆௔,௦௜௧௘(𝑇) ،در رابطه فوقa,DLE S ،شتاب طیفی زلزله سطﺢ شکل پذیری در زمان تناوبT وDLE N ضریب وابسته به سطﺢ اهمیت سازه است و از جدول ٤١-٧ استخراج می .شود جدول ٤١-٧ ضرایﺐ مقیاس برای شتاب طیفی زلزله سﻄح شکل پﺬی ری سﻄح اهمیت ضریﺐ مقیاس زلزله سﻄح شکل پﺬی ری، DLE N L3 ٥٨/٠ L1 ٠٦/١ شتاب های طیفی افقی و قائم زلزله سطﺢ مقاومت در زمان تناوب T از رابطه زیر محاسبه می.شود ٤١-٣ 𝑆௔,ௌ௅ா(𝑇) = 𝑆௔,஽௅ா(𝑇)/𝐶௥ ،که در رابطه فوق𝑆௔,𝑆𝐿𝐸(𝑇) ، شتاب طیفی زلزله سطﺢ مقاومت در زمان تناوبT وr C ضریب ظرفیت ذخیره لرزه ای برای سیستم سازه ای است که مبین مقاومت ذخیره استاتیکی و قابلیت تحمل تغییرشکل های غیرخطی بزرگ در سازه است. ضریبr C برابر نسبت شتاب طیفی منجر به شکست در سازه وقوع فاجعه ٦ به شتاب طیفی زلزله سطﺢ مقاومت است. به منظور دستیابی به یک طرح اقت صادی که در برابر آسیب های ناشی از زلزله سطﺢ مقاومت جوابگوی نیازهای طرح باشد و در عین حال قا در به برآوردن الزامات زلزله سطﺢ شکل پذیری باشد، مقدار r C باید قبل از طراحی سازه تخمین زده .شود مقادیرr C را می توان بر اساس ارزیابی های دقیق انجام شده قبلی مربوط به سازه های مشابه، استخراج و متناسب سازی نمود. مقادیرr C برای سازه های فوﻻدی ثابت در جدول ٤١-٨ ارائه شده است. غیر از مقادیری که در جدول ٤١-٨ یا استانداردهای سازه های دریایی برایr C پیشنهاد شده است، می توان ٦ Catastrophic System Failure -------- صفحهٔ بعد -------- توصیه هابی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/ ۴۱۵ از سایر مقادیری که صحت آن‌ها بر اساس تحلیل لرزه‌ای زلزله سطح شکل‌پذیری, مورد تأیید قرار گرفته است. در طراحی‌ها استفاده کرد. به‌منظور اجتناب از دوره‌های بازگشت‌های خیلی کوتاه برای زلزله سطح شکل‌پذیری, مقادیر ۲۲ نباید از ۳/۸ برای سازه‌های با سطح اهمیت انآ و ۲/۰ برای سازه‌های با سطح اهمیت 3 تجاوز کند. جدول ۸-۱۴ ضریب ۲۲ برای جاکت‌های فولادی سکوهای در بایی ثابت الزامات شکل‌پذیری در طراحی مندرج در بند ۸-۱۴ رعایت می‌شود و یک تحلیل استاتیکی غیرخطی طبق ملزومات این آیین‌نامه برای تأیید عملکرد کلی سازه تحت زلزله سطح شکل پذیری انجام می‌گیرد. الزامات شکل‌پذیری در طراحی مندرج در بند ۸-۱۴ رعایت می‌شود و انجام تحلیل استاتیکی غیرخطی برای تأیید عملکرد مناسب سازه تحت زلزله سطح شکل پذیری ضرورتی ندارد. جاکت حداقل سه پایه دارد و دارای یک الگوی مهاربندی شامل مهاربندی‌های قطری افقی بین پایه‌ها یا مهاربندهای 7 (بدون اعضای افقی بین پایه‌ها) است. نسبت لاغری (7/آ)ا) مهاربندی قطری در قاب‌های قائم به ۸۰ و 0.069 ؟ 1,.1(/121 محدود می‌شود. برای مهاربندی ۸6 در قاب‌های قائم جایی که طول ِا مورد استفاده به الگوی بارگذاری مهاربندی ۸ بستگی دارد نیز همان محدودیت‌ها اعمال می‌شود. ۵-۰-۴ روش تفصیلی تحلیل لرزه‌ای ۱-۵-۱-۴ ارزیابی خطر لرزه‌ای ویژه ساختگاه پرکاربردترین پارامتر ورودی برای طراحی و تحلیل لرزه‌ای سازه‌های فراساحلی. طیف شتاب طراحی است. در مطالعات ویژه ساختگاه. طیف شتاب طراحی معمولاً از طیف شتاب محاسبه شده از تحلیل خطر احتمالاتی زلزله که بر اساس شرایط خاک محل اصلاح شده است. استخراج می‌شود. تحلیل خطر تعینی زلزله می‌تواند برای تکمیل نتایج تحلیل خطر احتمالاتی استفاده شود. جزئیات این روش‌ها در -------- صفحهٔ بعد -------- ٦١٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٤١-٠١-٥-٢ رویه طراحی لرزه ای نیا رویه بر مبنای ﺞی نتا لی تحل خطر احتماﻻتی فصل سوم است .منحن ی خطر لرزه یا ساخت گاه دی با بر حسب احتمال فراگذشت ساﻻنه شتاب ط یفی مربوط به زمان تناوب مود ،غالب سازه𝑆௔ തതത(𝑇ௗ௢௠) ، ن یی تع .شود در صورت مشخص نبودن زمان تناوب ،مود غالب سازه می توان از شتاب طیفی متناظر با زمان تناوب ٠/١ هی ثان ، 𝑆௔ തതത(1. 0) ی برا تعیین منحن ی خطر لرزه ای .استفاده کرد طیف شتاب زلزله سطﺢ شکل پذیری با استفاده از منحن ی خطر لرزه ای ساختگاه و دانست ن احتمال ،شکست ساﻻنه هدفfP که در جدول ٤١-٣ ارائه شده است، تع ن یی یم .شود زلزله های سطﺢ شکل پذیری و سطﺢ مقاومت که در شکل ٤١-٢ مشخص شده اند، به ترتیب ریز تعریف می شوند. (الف منحن ی خطر ساختگاه ی برا dom T = T در لگاریتم در مبنای ٠١ ترس می می شود، به عبارتی عی توز احتمال پارامتر تعیین می گردد )مطابق شکل ٤١-٢-الف(. (ب ،احتمال شکست ساﻻنه هدفfP متناظر با سطﺢ اهمیت ارائه شده در جدول ٤١-٣ ، انتخاب و شتاب یفیط ساختگاه به ازای fP از شکل ٤١-٢-الف ن یی تع می شود. (بیش ج منحن ی خطر لرزه یا ) R a( در ناح هی کی نزد بهfP با ترسیم خط مماس بر منحن ی خطر لرزه یا درfP ن یی تع می شود. بیش R a عبارت است از نسبت شتاب ی ها یفیط مربوط به دو مقدار احتمال 1 P و 2 P در دو سوی fP که همانگونه که در شکل ٤١-٢-الف مشاهده می شود، نسبت ١ به ٠١ روی منحنی ن دار .دP1 تا حد ممکن دی با بهfP کی نزد .باشد (د بی ضر تصح ی،ﺢ c C وابسته بهR a از جدول ٤١-٩ ن یی تع می شود. ضریب تصحیﺢ مذکور اثر عدم قطعیت هایی است که در منحنی خطر لرزه ای در نظر گرفته نشده .اند (ه شتاب ط یفی زلزله سطﺢ شکل پذیری با اعمال ضر بی تصح یﺢ c C به𝑆௔,௉௙(𝑇ௗ௢௠) که مبین شتاب یفیط ساختگاه درfP مورد ن از ی و زمان تناوب مود غالب سازه dom T ،است ن یی تع می .گردد ٤١-٤ 𝑆௔,஽௅ா(𝑇ௗ௢௠) = 𝐶௖× 𝑆௔,௉௙(𝑇ௗ௢௠) احتمال فراگذشت ساﻻنه زلزله سطﺢ شکل پذیری(𝑃஽௅ா) مستق یًما از منحن ی خطر لرزه یا استخراج می شود )شکل ٤١-٢- .(ب دوره بازگشت زلزله سطﺢ شکل پذیری با استفاده از احتمال فراگذشت س اﻻنه ارائه شده در رابطه ٤١-٥ ن یی تع یم .شود ٤١-٥ 𝑇௥௘௨௥௡= 1/𝑃𝑒 -------- صفحهٔ بعد -------- توصبه هابی برای طراحی لرزه ای سکوهای ثابت فراساحلی/ ۴۱۷ ۹ 10 ,2 > ,2 > ,2 0 2 ,2/۳ دم ,وگ ام .یگ 2 88 10 107 10-3 _ _ _ 10 1 رموگ: ویک دوگ 010 0.01 الف) استخراج شیب منحنی خطر لرزه‌ای ( 2) برای زمان تناوب مود غالب سازه «رول ]> ] غه 10 10-1 102 103 10 0.01 010 5 1 عل۸ وگ ۳ 5 عاع۴ 52 ب) استخراج شتاب های طیفی و احتمالاتی برای زلزله سطوح شکل پذیری و مقاومت 6 احتمال فراگذشت سالانه 2 شتاب طیفی (8) شکل ۳-۱۴ نمونه منحنی خطر لرزه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ٨١٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. جدول ٤١-٩ ﺐی ضر تصح یح C C aR ٥٧/١ ٠/٢ ٥/٢ ٠/٣ ٥/٣ ضریب تصحیﺢC C ٠٢/١ ٥١/١ ٢١/١ ٠١/١ ٠١/١ 𝑃஽௅ா کوچک تر ازfP است تا عدم قطع تی های موجود در محاسبات نیروها و مقاومت سازه که در منحن ی خطر لرزه یا در نظر گرفته نشده است ، در مطالعات ملحوظ گردد )همانطور که در ضر بی تصح یﺢ c C (نشان داده شد. و ( برا ی انواع خاص ی از سازه ها که مقاومت ذخ ره ی ی ها ی ژگ ی و و شکل یری پذ آن ها مشخص است، شتاب طیفی زلزله سطﺢ مقاومت بصورت ریز ن یی تع یم شود: ٤١-٦ 𝑆௔,ௌ௅ா(𝑇ௗ௢௠) = 𝑆௔,஽௅ா(𝑇ௗ௢௠)/𝐶௥ مقدار 𝐶௥ بر اساس جدول ٤١-٨ مشخص می .گردد (ز احتمال فراگذشت ساﻻنه برا ی زلزله سطﺢ مقاومت𝑃ௌ௅ா ی را م توان با استفاده از منحن ی خطر لرزه یا، شکل ٤١-٢-ب تعیین کرد . با دانستن احتمال فراگذشت ساﻻنه، دوره بازگشت زلزله سطﺢ مقاومت با استفاده از رابطه ٤١-٥ مشخص یم شود. با ن یی تع دوره ی ها بازگشت زلزله های سطﺢ مقاومت و سطﺢ شکل ،پذیری ط یف شتاب مربوط به زلزله سطﺢ مقاومت𝑆௔,ௌ௅ா(𝑇) و زلزله سطﺢ شکل پذیری𝑆௔,஽௅ா(𝑇) ی برا ری سا دوره های تناوب یعی طب با استفاده از ﺞی نتا تحلیل خطر احتماﻻتی به دست می .آید (فیط ح شتاب زلزله های سطوح مقاومت و شکل پذیری باید با توجه به طی شرا نی زم شناس ی و جنس خاک و با انجام لی تحل پاسخ.ساختگاه اصﻼح گردد ،برای در نظر گرفتن شرایط خاک محلی در ساختگاه شتاب ی ها طیفی زلزله های سطوح مقاومت و شکل پذیری باید اصﻼح شوند. برای اصﻼح شتاب ی ها طیفی و به دست آوردن شتاب ی ها ،طیفی ویژه ساختگاه توان یم از تحلیل پاسخ دینامیکی ساختگاه، با استفاده از مدل ی ها .خطی یا غیرخطی خاک زیرین، استفاده نمود جدول ٤١-٠١ مقاد ری حداقل دوره بازگشت زلزله سﻄح مقاومت سﻄح اهمیت حداقل دوره بازگشت زلزله سﻄح مقاومت L3 ٠٥ L1 ٠٠٢ در جدول ٤١-٠١ مقادیر حداقل دوره بازگشت زلزله سطﺢ مقاومت به عنوان تابع ی از سطﺢ اهمیت ارائه شده است. اگر دوره بازگشت به دست آمده برای زلزله سطﺢ مقاومت کمتر از دوره بازگشت ذکرشده در جدول ٤١-٠١ باشد، با دی از مقادیر مندرج در این جدول برا ی تعیین𝑆௔,ௌ௅ா(𝑇) استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پانزدهم بارگذاری سازه‌ها در برابر سونامی -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٢٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-١ کل یات در ا ین فصل نحوه برآورد ن یروها و اثرات ناش ی از برخورد جر یان سونام ی با سازه ارائه شده است. به ا ین منظور در ابتدا گروه های ریسک سونامی تع یین شده ، محدوده کاربرد و تعار یف ﻻزم یان ب شده و سپس به نحوه محاسبه م یزان شدت سونام ی در محل ساختگاه سازه مورد نظر، بر اساس دو مع یار عمق و سرعت جر یان پرداخته می شود. در ادامه نحوه محاسبه ن یروها )شامل ن یروهای ه یدرواستاتیکی و ه یدرودینامیکی ( و اثرات ناش ی از ا ین پد یده بر سازه، مانند ضربه آوار و آب شستگ ی ، مطرح خواهد شد. ٥١-١-١ گروه ریسک سونامی گروه بندی ریسک سونامی برای ساختما ن ها و تأسیسات، براساس نوع کاربری و میزان آسیب رسان ی ناشی از آسیب در آن ها به سایر سازه ها و افراد، مطابق جدول ٤-٣ و اصﻼحیه های زیر، صورت می:گیرد ١- پناهگاه ی ها عمودی مورد استفاده در تخلیه اضطراری به عنوان ساختمان با گروه کاربری و خطرزایی I در نظر گرفته می.شوند ٢- کارفرما مجاز است تأسیسات حیاتی مانند ایستگاه های تولید ،برق تأسیسات تصفیه آب ب رای تولید آب ،آشامیدنی تأسیسات تصفیه فاضﻼب و سایر تأسیسات عمومی که در گروه ریسکI قرار نمی،گیرند در گروه ریسکII بگنجاند . ٣- سازه های زیر ﻻزم نیست در گروه ریسک سونامیI گنجانده شوند و کارفرما باید آن ها را به عنوان گروه ریسک سونامی III یاII معرفی :کند آ .ای ستگاه ی ها آتش نشان ی و اورژانس .ب ایستگاه های پلیسی که برای واکنش اضطراری پس از فاجعه به عنوان یک مرکز حیاتی منحصر به فرد مورد نیاز نیست. ٤- توصیه می شود تأسیسات عمومی خدمت رسان در زمان بحران مانند ایستگاه های آتش ،نشانی اورژانس، نیروی انتظامی، پارکینگ و محل استقرار ماشین آﻻت و ادوات راه ی ساز و مانند آن ها حتی .المقدور در محدوده طرح سونامی قرار نگیرند -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/١٢٤ ٥١-١-٢ محدوده کاربرد ساختمان ها و سایر سازه های زیر که در ناحیه طرح سونامی )بند ٥١-٢-٤( واقع شده اند، باید ای بر تأثیرات حداکثر سونامی مانند نیروهای هیدرواستاتیکی و ،هیدرودینامیکی تجمع آوار موجود در بآ و بارهای ضربه،ای نشست ها و اثرات آب شستگ ی مطابق با الزامات این فصل طراحی شوند: آ .ساختمان ها و سازه های گروه ریسک سونامیI ب ساختمان ها و سازه ی ها گروه ریسک سونامیII با عمق آب گرفتگی بیشتر از یک متر .ج ساختمان ی ها گروه ریسک سونامیIII با ارتفاع متوسط بیش از ٠٢ متر دارای عمق آب گرفتگی بیشتر از یک متر در مواردی که بنا به تصم یم کارفرما، طراحی برای اثرات سونامی .نیاز باشد چنانچه ساختمان های گروه ریسک سونامیIII یک طبقه با هر ارتفاعی بوده و فاقد نیم طبقه یا هرگونه تجهیزات یا سیستم های ،حیاتی باشند ﻻزم نیست برای بارها و اثرات سونامی مشخص شده در این فصل طراحی شوند. گروه ریسک سونامی مطابق با بند ٥١-١-١ و ناحیه طرح سونامی با استفاده از بند ٥١-٢-٤ تعیین می.شود ورودی این فصل آیین نامه که طبق پیوست یک ارتفاع آب در خط ساحلی در اثر بیشینه سونامی موردنظر می.باشد، برای سواحل مکران تهیه شده است در نظرگرفتن بارگذاری سونامی و اثرات آن برای سازه های مشمول طبق این بند اجباری است، اما استفاده ا ز ا ین فصل برای اعمال آن توصیه اکید می.شود ٥١-١-٣ کنترل مضاعف در صورت استفاده از روش تحلیل ویژه ساختگاه و همچنین برای ساختمان ها و سازه های گروه ریسک سونامیI، مدارک و گزارش ها توسط گروهی از کارشناسان که خبرگی آن ها توسط کارفرما به تأیید رسیده است، در چهارچوب قوانین و مقررات کشور و ابﻼغیه .های وزارت نفت مورد ارزیابی قرار گیرد ٥١-١-٤ تعاریف با هدف یکنواختی و مشخص بودن منظور ا ین فصل آیین نامه ٨٣٠ از واژه ی ها به کار رفته در آن ، در ادامه واژه نامه یا از لغات کاربرد ی ارائه م ی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٢٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. آب شستگ ی موضع ی : جابجایی و برداشتن مواد و مصالﺢ از بخش هایی از سطﺢ زمین ناشی از جریان آب در اطراف، باﻻ و زیر سازه یا اجزای سازه.ای آب شستگی پا یه : مورد خاصی از آب شستگی موضعی شدت یافته که در اطراف پایه های یک شمع، پل و یا سازه های ﻻغر مشابه اتفاق می افتد آب:شستگی پنجه گونه ای از آب شستگی موضعی شدت یافته که در پای دیوار دریایی یا سازه های مشابه در سمتی که بطور مستقیم در معرض جریان آب است ، روی می دهد. آب شستگی پنجه در صورت عبور یا عدم عبور جریان از روی سازه می تواند .رخ دهد آب:شستگی جریان پایدار حالت خاصی از آب شستگی م وضعی شدت یافته است که در اثر شتاب جریان در اطراف یک سازه اتفاق می افتد. شتاب جریان و جریان های گردابی ناشی از آن باعث افزایش تنش برشی در کف و ایجاد آب شستگی های موضعی به شکل گودی و فرورفتگی می شوند. آب شستگی ناش ی :از سقوط آب حالت خاصی از آب شستگی موضعی شدت یافته است که در اثر سقوط آب از روی یک مانع همچون یک دیواره شکل می گیر.د آب گی ت شس هدایت شده : آب شستگی ناشی از جریان گسترده که به یک ناحیه متمرکز هدایت می شود، مانند جریان برگشتی د ر کانال ، آبراهه ی موجود یا در امتداد یک دیوار دریای.ی آب شستگی رو انگرا یی : آستانه حدی فشار منفذی )فشار آب حفره(ای متناظر با جریان هیدرودینامیکی که در آن تنش ثر مؤ به صفر می .رسد در این حالت در خاک های غیر چسبنده تنش برشی مورد نیاز برای شروع انتقال رسوب نیز به صفر می.رسد -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٣٢٤ اجزای سازه ای: اجزایی از سازه که به عنوان بخشی از مسیر پیوسته انتقال بار به ،پی در حمل بارهای ثقلی یا ت حمل بارهای جانبی مشارکت دارند؛ ،مانند تیرها ستون ها، ،مهاربندها ،دیوارها پایه،ها تیرهای ،همبند و اتصاﻻت. اجزا ی سازه یا اﺻل ی: اجزای سازه ای که ﻻزم است در برابر بارها و شرا یط ایجاد شده ناشی از سونامی مقاومت کنند و همچنین اجزای سازه ای که به عنوان بخشی از سیستم باربر ثقلی محسوب می شوند و در معرض آب گرفتگی ناشی از سونامی قرار می.گیرند اجز ای سازه ای فرعی: اجزای سازه ای غیر از ِاجزاء سازه ای اصلی. اجزا و س یستم ی ها ریغ سازه یا با اهم یت یاد ز : اجزا و تجهیزات غیرسازه ای که بر اساس بند ٤-١-٣ در استاندارد ٠٠٨٢ ایران دارای ضریب اهمیت جزء ) PI( بزرگ تر ١ از هستند باﻻرو:ی هنگامی که موج سونامی به ساحل و خشکی می،رسد سطﺢ تراز آب به طور موقت بر روی ساحل پیشروی کرده و باﻻ می آید که این پدیده باﻻروی نامیده می شود ) شکل ٥١-١.( ب یشینه سونام ی موردنظر: سونامی ای که احتمال فراگذشت آن در یک دوره ٠٥ ساله ٢ درصد است. به عبارت دیگر دوره بازگشت وقوع آن در سطﺢ میانگین ٥٧٤٢ سال است مقادیر پیوست یک این فصل . پارامترها ی طراح ی سونام ی : پارامترهای سونامی مانند عمق آب گرفتگی و سرعت جریان در محل سازه که در طراحی استفاده می ش ود ) شکل ٥١-١( تأسیسات ح یاتی : تأسیساتی که برای اعمال برنامه های مدیریت بحران و بازگشت جامعه به شرایط عادی حیاتی می ب ،اشند مانند تأسیسات برق رسانی، آب رسانی، ارتباطات، زیرساخت های حمل و نقل و مراکز درمانی. -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٢٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. تجه یزات یا س یستم ی ها ح یاتی : اجزای غیرسازه ای که برای کارکرد تأسیسات حیاتی طراحی شده اند یا برای حفظ ایمنی مواد خطرناک ضروری می.باشند تراز آب گرفتگی: (تراز سطﺢ آب در محل سازه موردنظر )ناشی از وقوع بیشینه سونامی موردنظر و تغییرات سطﺢ دریا نسبت به سطﺢ تراز مبنای دریا ) شکل ٥١-١.( تراز باﻻرو ی : تراز زمین در انتهای محدوده آب ی گرفتگی سونامی )ناشی از وقوع بیشینه سونامی موردنظر و تغییرات سطﺢ دریا( نسبت به سطﺢ تراز مبنای دریا ) شکل ٥١-١.( تراز مﺒنا ی یا در : تراز سطﺢ دریا که در محاسبات خط انرژ ی و نیز مدل سازی عددی آب گرفتگی ویژه ساختگاه مورد استفاده قرار می گیرد و ) برابر تراز میانگین سطﺢ دریا ٧MSL( در نظر گرفته می.شود تغ ییر نسﺒ ی سﻄح در یا : تغییر محلی در سطﺢ آب دریا نسبت به زمین که ممکن است ناشی از افزایش آب دریا یا فرونشس ت .زمین باشد دامنه سونام ی: مقدار قدر مطلق تفاضل بین بیشینه موج و تراز آب ساکن دریا در زمان وقوع سونامی. د یوار فروریزشی سونامی: هرگونه دیوار در معرض سیل که ﻻزم نیست برای ساختمان یا سازه ای دیگر نقش باربری سازه ای یفا ا کند و به گونه ای طراحی و اجرا می شود که پیش از ایجاد شرایط جریان طرح آب گرفتگی ترکیب بارگ ذاری ١ )٥١-٣-٣-١ (فروریخته یا از سازه جدا شود. به طوری ١ که ( امکان عبور آزاد جریان آب و آوار و نخاله های داخل یا خارج ساختمان که توسط جریان آب حمل می شوند را ایجاد کند و ٢ ( به سازه یا شالوده آسیب .وارد نکند ٧MSL: Mean Sea Level -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٥٢٤ :سازه باز سازه ای که بخش غرق شده آن در هنگام سونامی دارای نسبت سطﺢ بسته کمتر از ٠٢ درصد وده ب و بخش بسته شده آن نیز دارای دیوارهای فروریزشی، یا دیوار جداکننده داخلی یا اجزا ی ی که مانع عبور و خروج آوار توسط آب می شوند، ن ب.اشد سازه پناه گ یری عمود ی سونام ی : سازه ای که برای پناه گیری در مقابل موج سونامی طراحی شده است. این سازه در مناطقی که زمین با ارتفاع زیاد در دسترس نباشد در تر ازی باﻻتر از موج سونامی احداث می.شود سازه ی ها ح یاتی یر غ ساختمان ی : سازه های غیرساختمانی که در گروه ریسک سونامیII یاI .قرار دارند سﻄح عملکرد سازه ای "ا یمنی ی جان" : وضعیت خرابی که در آن ساختمان دارای اجزای آسیب دیده است ، اما یک حاشیه امن نسبت به فروریزش جزئی یا کلی دارد. سﻄح عملکرد سازه یا " آستانه فرور یزش " : وضعیت خرابی که در آن ساختمان دارای اجزای آسیب دیده است، اما به تحمل بارهای ثقلی ا دامه می دهد و در آستانه فروریزش قرار.دارد سﻄح عملکرد سازه یا "آسیﺐ کنترل شده" : سطحی از عملکرد که ب ین دو سطﺢ ایمنی جانی و خدمت رسانی بی وقفه قرار.دارد . سﻄح عملکرد سازه یا "خدمت رسانی بی وقفه" : سطحی از آس یب که در آن سازه جهت فعالیت و خدمت،رسانی ایمن باقی می.ماند شار مومنتم : برابر است با2 hu sρ برای عرض واحد، که در آنu سرعت جریان میانگین ،گیری شده در عمقh ، عمق آب گرفتگی وsρ .چگالی سیال است :ﺻفحه تراز یک صفحه ی مرجع افقی در ساختگاه که نشان دهنده میانگین تراز تمام شده سطﺢ زمین در مجاورت .تمام دیوارهای خارجی سازه است -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٢٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ،عدد فرودFr : یک عدد بی بعد که با رابطه u gh تعریف می شود. پارامترu سرعت جریان است که در مقطع عمود بر جریان میانگین گیری می شود. عدد فرود در محاسبه سرعت جریان سونامی به عنوان تابعی از عمق آب استفاده می شود . براساس عدد فرود می توان جریان را به سه حالت زیر بحرانی ) Subcritical(، بحرانی ) Critical( و فوق بحرانی ) Supercritical ( .تقسیم کرد عمق آب گرفتگی : عمق آب ناشی از وقوع بیشینه سونامی موردنظر و تغییرات سطﺢ دریا در محل سازه موردنظر نسبت به .سطﺢ تراز فرس ایش ی کل : فرسایش سطﺢ زمین در بخش عمده ای از سطﺢ آب گرفتگی به استثنای موارد آب.شستگی موضعی گروه ر یسک سونام ی : گروه کاربری و خطرزایی سازه در برابر سونامی مطابق بند ٥١-١-١ محدوده آب گرفتگی یا پ یشروی: بیشینه پیشروی افقی آب در ساحل ناشی از وقوع بزرگ نی تر .سونامی موردنظر مقﻄع توپوگراف ی بستر در یا: مقطعی که تغییرات عمق بستر دریا را نشان می دهد و به صورت تابعی از فاصله افقی از یک نقطه مبنا )مانند خط ساحل( رسم می.شود مقﻄع طولی توپوگراف ی : مقطعی از تراز قائم زمین که جهت آن عمود بر خط ساحلی یا با زاویه مشخصی نسبت به آن .باشد ناح هی طرح سونام ی: ناحیه ای در حد فاصل خط ساحلی و محدوده آب گرفتگی در ساحل که سازه ها ی موجود در آن ، مطابق الزامات بند ٥١-١-٢ ، برای اثرات آب گرفتگی ناشی از وقوع بیشینه سونامی موردنظر، تحلیل و طراحی می شوند. نرم شدگ ی ناش ی از فشار منفﺬ ی : مکانیسمی که با افزایش فشار منفذی ) فشار آب حفره ای( خاک در اثر بارگذاری و باربرداری سریع ناشی از سونامی باعث افزایش آب شستگی می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٧٢٤ :نسﺒت سﻄح بسته نسبت سطﺢ بسته که مستغرق است )بدون در نظر گرفتن بازشوها و سطوح شیشه ای و شکنند ه( به کل سطﺢ عمود بر جریان که در معرض فشار جریان .قرار گرفته است نقشه پهنه بندی خﻄر سونام ی : (مقدار ارتفاع جریان آب در اثر بیشینه سونامی موردنظر در خط ساحلی )پیوست یک ٥١-١-٥ نمادها :فهرست نمادها و تعاریف بکار رفته در این فصل به شرح زیر است A : سطﺢ مقطع تصویر شده ی جسم، عمود بر امتداد جریان Abeam :تصویر سطﺢ مقطع دال و ارتفاع تیر در مسیر جریان Acol :تصویر سطﺢ قائم ستون ها Awall :تصویر سطﺢ قائم دیوارها B :عرض کل دیوار ساختمان b :عرض عضو در امتداد عمود بر جریان Ccp : ضریبی برای محاسبه نیروهای وارد بر لوله در اثر سونامی که برابر ٥/١ .است Cd :ضریب نیروی رانش ناشی از بار هیدرودینامیکی Cdis : ضریب بدون بعد جریان Ccx :نسبت سطﺢ بسته Cr :ضریب مقاومت جانبی لوله C0 :ضریب امتداد آوار در حال حمل 𝐶௟ି :ضریب مقاومت لوله در برابر نیروی عمودی رو به پایین 𝐶௟ ା :ضریب مقاومت لوله در برابر نیروی عمودی رو به باﻻ C2v : ضریب بدون بُعد آب شستگی برابر با ٨/٢ D : بار مرده Dp :قطر لوله Ds عمق آب شستگ ی در پا ی سازه ناش ی از سقوط س یال Fd :نیروی هیدرودینامیکی رانشی وارد بر اجسام Fdx نیروی رانش کلی Fh : نیروی افقی ناشی از سونامی بر دیوار -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٢٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. Fi :بار ناشی از ضربه آوار 𝐹௟ି : ن یروی عمود ی رو به پایین وارد بر واحد طول لوله در اثر سونامی 𝐹௟ ା : ن یروی عمود ی رو به باﻻ وارد بر واحد طول لوله در اثر سونامی Fpw : رو ین یه ی درود کی نام ی برا ی ید ی وارها یی که اجازه عبور آب از ان یم پشت بند آن ها داده یم شود. Fr :عدد فرود Frp : نیروی افقی در واحد طول لوله در اثر سونامی FTSU :اثر بار سونامی در جهت آمد و رفت جریان Fv : نیروی برکنش )غوطه(وری Fw :بار سونامی بر اعضای قائم سازه ای Fw : نیروی هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای زاویه نسبت به امتداد جریان در واحد عرض دیوار g :شتاب جاذبه HTSU :نیروهای ناشی از فشارهای جانبی بر شالوده بر اثر سونامی در شرایط مستغرق H0 : عمق آب در باﻻی مانعی که جریان از آن ریزش کرده است HB : ارتفاع مانعی که جریان سونامی از آن ریزش کرده است h :ارتفاع آب از سطﺢ زمین h0 : ارتفاع آب در خط ساحلی در اثر بیشینه سونامی he : ارتفاع آب گرفتگی hmax :ب یشینه عمق آب گرفتگی در محل ساختگاه hr : ارتفاع آب مانده در ساختمان hs : ارتفاع بخش فوقانی کف طبقه نسبت به صفحه تراز hsx : میانگین ارتفاع طبقه باﻻ و پایین هر طبقه در زیر تراز آب گرفتگی سونامی Itsu :ضرایب اهمیت سونامی ks :ضریب چگالی سیال L :بار زنده n :ضریب زبری مانینگ Pc :فشار جریان بر دیوار Pr :فشار ناشی از سربار آب باقیمانده Ps : فشار سربار هیدرواستاتیکی حاصل از آب گرفتگی ناشی از سونامی Puw :فشار استاتیکی جانبی یکنواخت معادل یه بار درود یکی نام ی q : دبی در واحد عرض جریان عبوری از روی سازه -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٩٢٤ S : بار برف u :سرعت جریان سونامی U : سرعت جت سیال در برخورد با حفره آب شستگی Umax : بیشینه سرعت جریان آب در محل ساختگاه Vw :حجم سیال جابجا شده x : فاصله از خط ساحلی xR :میزان پیشروی آب از خط ساحلی z :ارتفاع زمین نسبت به سطﺢ آزاد دریا α : ضریب مشخص کننده نوع جریان. برای جریان فوق بحرانی برابر ٣/١ و در غیر نیا صورت برابر .یک است x :فاصله افقی بین دو نقطه s :وزن حجمی سیال sw : وزن حجمی آب دریا o : ضریب اضافه مقاومت سیستم باربر جانبی s :جرم حجمی سیال sw :جرم حجمی آب دریا  : زاویه بین جت آب در حفره آب شستگی و خط افق ٥١-٢ محاسﺒه شدت سونامی و آب گرفتگی برای محاسبه اثرات سونامی و طراحی یا کنترل ساختمان در مقابل این اثرات ﻻزم است شدت خطر سونامی بر اساس پارامترهای بیشینه عمق آب گرفتگی و بیشینه سرعت جریان در محل سازه برآورد شود. در این قسمت روش و روابط مورد نیاز برای به دست آوردن برآورد قابل قبولی از این پارامتر ه ا )بر اساس (ارتفاع آب در خط ساحلی مطابق پیوست یک.ارائه شده است ٥١-٢-١ محاسﺒه بیشینه عمق آب گرفتگی و سرعت جریان در ساختگاه بیشینه عمق آب گرفتگی و سرعت جریان آب در ساختگاه مورد نظر از دو روش انرژی و تحلیل خطر احتماﻻتی آب گرفتگی سونامی ویژه ساختگاه قابل حص .ول است استفاده از روش انرژی که پارامترهای جریان آب را بصورت محافظه کارانه در محل ساختگاه برآورد می نماید، برای سازه های گروه ریسک سونامیI ، II وIII مجاز است. -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٣٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. تحلیل خطر احتماﻻتی آب گرفتگی سونامی ویژه ساختگاه نیز می تواند برای سازه های ریسک سون امی گروهI ، II وIII استفاده شود .، اما الزامی نیست ،در صورت استفاده از روش تحلیل ویژه ساختگاه مدارک و گزارش ها توسط گروهی از کارشناسان که خبرگی آن ها توسط کارفرما به تأیید رسیده است، در چهارچوب قوانین و مقررات کشور و ابﻼغیه ه ای .وزارت نفت مورد ارزیابی قرار گیرد در هر دو روش، سرعت جریان در محل سازه نباید کمتر از) m/s (٣ در نظر گرفته شود. همچنین ﻻزم نیست از مقدار کمینه دو عدد) m/s ( ٥١ وmax 1.5 gh بیشتر در نظر گرفته شود که در آنmax h بیشینه عمق آب گرفتگی .در محل ساختگاه است مقادیر ارتفاع بدست آمده از روش تحلیل خطر احتماﻻتی آب گرفتگی ویژه ساختگاه، نباید از هشت اد .درصد مقادیر ارتفاع موج در ساختگاه حاصل از روش انرژی کمتر باشد شکل ٥١-١ ارتفاع باﻻروی و مقدار پیشروی امواج سونامی ٥١-٢-٢ مراحل محاسﺒه بیشینه عمق آب گرفتگی و سرعت جریان در ساختگاه به روش انرژی اساس این روش بر مبنای پایستگی و بقای انرژی و منظور کردن اثر اصطکاک برای کاهش تدریجی سطﺢ انرژی موج ناشی از سونامی از خط ساحلی به سمت حد آب گرفتگی .)انتهای پیشروی آب( است برای استفاده از روش انرژی باید مقطع طولی توپوگرافی از ساحل به سمت ساختگاه مطابق بخش ٥١-٢-٣ تعیین .شود -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/١٣٤ شکل ٥١-٢ پارامترهای روش انرژی بین خط ساحلی و انتهای پیشروی آب )یا حد آب گرفتگی ( در ساحل را نشان می دهد. تراز زمین در طول پروفیل مورد نظر) i z ( در نقاطی با حداکثر ٠٣ متر فاصله افقی ، تعیین می شود . مقدار ضریب مانینگ برای هر قطعه می تواند متفاوت باشد. با داشتن ارتفاع آب در خط ساحلی )مطابق نقشه پهنه ی بند پ یوست یک به اضافه مقدار افزایش ارتفاع در اثر مد ( می توان به روش گام به گام انرژی، از ساحل به سمت نقطه مورد نظر پیش رفته و مقدار بیشینه عمق آب گرف تگی ) max h ) ( و بیشینه سرعت جریان آبmax U .( در محل ساختگاه را بدست آورد شکل ٥١-٢ پارامترهای روش انرژی بین خط ساحلی و انتهای پیشروی آب در ساحل میزان عمق آب گرفتگی ) h ارتفاع آب از سطﺢ زمین( در نقطهi+1 در طول مسیر پیشروی موج )از سمت ساحل به سمت حد نهایی پیشروی موج( از رابط ٥١ ه-١ به دست می آید. ٥١-١ 2 2 2 1/3 1 2 gF 1 1 F F 2 2 r r r i i i x z h h z h h h n                           که z ،ارتفاع زمینh ،ارتفاع آب از سطﺢ زمینg ،شتاب جاذبهFr عدد فرود )مطابق رابطه ٥١-٣( وn ضریب مانینگ است که از جدول ٥١-١ تعیین می.شود در صورت تردید در تعیین شرایط مندرج در .این جدول، ﻻزم است مقدار کمتر ضریب مانینگ در نظر گرفته شودx  فاصله افقی بین دو نقطه است که باید کوچک تر از ٠٣ متر در نظر گرفته شود و میزان آن می تواند در طول خط مقطع طولی توپوگرافی متغیر باشد. برای محاسبه سرعت افقی جریان در هر نقطه از رابطه ٥١-٢ استفاده می شود. ٥١-٢ r U F gh  همچنین عدد فرود مطابق رابطه ٥١-٣ محاسبه می.شود مقطع طولی توپوگرافی -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٣٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٣ 1 r R x F x         در رابطه ٥١-٣، x فاصله افقی از خط ساحلی تا نقطه مورد نظر وRx برآورد میزان پیشروی افقی آب بر مبنای روش انرژی است. ضریب در شرایطی که جریان آب سونامی فوق بحرانی ٨ ،است برابر ٣/١ و در .غیر اینصورت برابر یک است جریان آب فوق بحرانی برای سونامی زمانی رخ می:دهد که یکی از این شرایط برقرار باشد ١- شیب غالب بستر دریا در نزدیکی ساحل ١ ٠٠١ و یا مﻼیم تر باشد. ٢- صخره های کم عمق یا سایر ناپ یوستگی های پلکان ی شکل در بخش کم شیب بستر دریا در .نزدیکی ساحل وجود داشته باشد جدول ٥١-١ مقاد یر یﺐ ضر مان ینگ ) n( برا ی استفاده در روش انرژ ی شرایط اصطکاک ساحل n اصطکاک کف آب آبهای نزدیک ساحل ٣٠/٠-٥٢٠/٠ ساحل باز ٥٢٠/٠ ساختمان هایی با حداقل تراکم شهری ٤٠/٠ تمام حاﻻت دیگر ٣٠/٠ ٥١-٢-٣ مقﻄع طولی توپوگرافی برای محاسﺒات روش انرژی ، بارها و اثرات سونامی در طراحی سازه ها برای بارها و اثرات سونامی به جای آنکه فرض شود امتداد موج سونامی به طور یکنواخت بر ساحل عمود است، فرض می شود ،امتداد جریان ورودی از خط عمود بر امتداد خط ساحلی به اندازه درجه تغییر داشته باشد که مرکز این تغییرات در مرکز هندسی سازه در پﻼن در نظر گرفته می.شود لذا اولین گام در محاسبات روش انرژی، تعیین مقطع طولی تغییرات توپوگرافی از ساحل تا ساختگاه است. برای این منظور ﻻزم است سه مقطع طولی توپوگرافی در نظر گرفته شود. مطابق شکل ٥١-٣ ٨ Supercritical -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٣٣٤ مقطع اول از محل سازه بر متوسط ٠٠٣ متر از خط ساحلی عمود می شود )٠٥١ متر از هر طرف(. دو مقطع دیگر با زوایای ٥/٢٢ درجه در جهت ساعتگرد و پادساعتگرد نسبت به این مقطع در نظر گرفته می شوند. ﻻزم است بر روی این مقاطع،طولی نقاطی به حداکثر فاصله افقی ٠٣ متر تعیین گردد. سپس بر ای هر سه مقطع، حد پیشروی و محاسبات خط انرژی انجام شده و نتایﺞ بیشینه به عنوان نتایﺞ نهایی .محل سازه در نظر گرفته شود ٥١-٢-٤ ناحیه طرح سونامی )حد پ یشروی حد باﻻ برای ناحیه طرح سونامی جایی است که ارتفاع زمینZ ،(٥/١ برابر ارتفاع آب بیشینه سونامی موردنظر در خط سا حلی )مطابق نقشه پهنه ی بند پ یوست یک به اضافه مقدار افزایش ارتفاع در اثر مد ( باشد. چنانچه سازه مورد نظر خارج از این محدوده باشد نیازی به محاسبات سونامی ندارد، اما برای سازه.های واقع در این محدوده نیاز است تا حد دقیق پیشروی محاسبه شود به منظور بدست آوردن حد پیشروی آب ﻻزم است در هر سه مقطع طولی توپوگرافی، تمام نقاط به ترتیب به عنوان انتهای پیشروی در نظر گرفته شده و ارتفاع آب حد نهایی، برای نقطه مورد نظر محاسبه شود. در نهایت حد پیشروی هر مقطع طولی توپوگرافی، نقطه ای است که ارتفاع آب گرفت گی در ح د .نهایی برای آن نقطه، برابر صفر شده است شکل ٥١-٣ نمایش موقعیت سه مقﻄع طولی توپوگرافی برای سازه مورد نظر در روش انرژی ٠٠٣ متر مکان سازه مورد نظر o ٥/٢٢ خط ساحلی o٥/٢٢ -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٣٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٢-٥ مﻼحظات ویژه ٥١-٢-٥-١ فرونشست زمین ناشی از فرورانش گسل مسﺒﺐ سونامی ایجاد سونامی بر اثر جابجایی روی گسل فرورانشی مکران که در نزدیکی ساحل قرار دارد، عﻼوه بر باﻻآمدگی کف دریا، می تواند سبب فرونشست زمین در مناطق نزدیک یا در سواحل شود. این فرون شست به ارتفاع موج سونامی اضافه می شود. در نتا یﺞ مقادیر پهنه بندی این آیین نامه ، نتایﺞ تحلیل احتم اﻻتی فرونشست زمین در سواحل مکران، در دوره بازگشت ٥٧٤٢ سال به مقادیر محاسبه شده ارتفاع موج در .ساحل اضافه شده است ٥١-٢-٥-٢ جﺬر و مد باﻻآمدگی سطﺢ آب دریا در اثر مد در پهنه بندی ارائه شده این آیین نامه لحاظ نشده و ﻻزم است در هر ایستگاه، مقدار متوسط افزایش تراز سطﺢ آب دریا در اثر مد نسبت به تراز میانگین سطﺢ آب )تفاضل تراز میانگین مدهای دریا ٩ و تراز میانگین سطﺢ دریا( به آن اضافه شود. ٥١-٢-٥-٣ تغییر تراز آب دریا باﻻآمدگی احتمالی سطﺢ آب دریا )به دلیل عوامل محلی یا جهانی نظیر ذ وب شدن یخ های قطبی بر ا ثر (گرمایش زمین در پهنه بندی ارائه شده این آیین نامه ، لحاظ نشده است و هر اثر افزایشی این پدیده باید .به این بخش اضافه شود. این افزایش باید برابر میزان باﻻآمدگی آب دریا در طول عمر مفید سازه باشد حداقل عمر مفید سازه های موضوع این آیین نامه پنجاه سال است، اما سازه های خاص می ن توا ند عمر .مفیدی بیش از این مقدار داشته باشند ٥١-٣ ض وابط طراح ی سازه ها برا ی نی روها و اثرات ناش ی از سونام ی روال و جز ییات مراحل محاسبات مرتبط با طراح ی و کنترل سازه ها و تأسیسات ی نفت در برابر سونام ی در ا ین بخش ارائه ش ده است. مع یارهای ی حد و قابل پذ یرش در ا ین بخش به عنوان حداقل ی ها ﻻزم توص یه شده و بر اساس نظر نها یی کارفرما و مهندس مشاور قابل تغ ییر است . برا ی ین ا منظور، سط وح ٩ Mean high water level (MHWL) -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٥٣٤ عملکرد پ یشنهادی ی برا ساختمان ها در هر یک ٤ از گروه ر یسک سونام ی در اثر بیشینه سونامی مورد نظر .ارائه شده است برای معیارهای عملکردی سازه های غیرساختمانی ضوابط بند ٥١-٤-٨ .نیز باید رعایت شوند ٥١-٣-١ عملکرد سازه ی ها گروه ر سک ی سونام ی I و سازه ی ها ی ات یح گروه سک یر سونام ی II :بند ب و پ اجزای سازه ای، اتصاﻻت، شالوده های ساختمان ها و سایر زه سا های گروه ریسک سونامیI و سا زه های حیاتی بند ب و پ از گروه ریسک سونامیII که در محدوده طراحی برای سونامی قرار گرفته اند باید به گونه ای طراحی شوند که حداقل معیا رهای عملکرد سازه ای "آسیب کنترل شده" همراه با الزامات ز یر را برآورده کنند: - اجزاء عملیاتی غیر سازه ای و تجهیزات موجود در ساختمان که برای عملکردهای اساسی مورد نیاز هستند و همچنین پایین ترین عضو افقی سازه ای که از این اجزا و تجهیزات پشتیبانی می کند، باید باﻻتر از تراز آب گرفتگی ناشی از بیشینه سونامی موردنظر ن باش د )در ترازmax h ٣/١ (و باﻻتر. - اجزا ی سازه یا و اتصاﻻت در ترازها ی قابل سکونت و بهره بردار ی و همچن ین شالوده ها ب هتر است یا بر حفظ سطﺢ عملکرد"خدمت رسانی بی وقفه" طراح ی شوند. بهره بردار ی و سکونت در ترازها یی از ساختمان و سازه ی ها نگهدارنده مجاز است که باﻻتر از تراز آب گرفتگی ی ناش از بیشینه سونامی موردنظ ر قرار گ یرند. - در طراح ی سازه ی ها پناه یری گ در برابر سونام ی ید با ضوابط بند ٥١-٤-٦ یت رعا شود. :تﺒصره پناهگاه های عمودی در برابر سونامی باید برای سطﺢ ایمنی" خدمت رسانی بی وقفه" ط راحی .شوند ٥١-٣-٢ عملکرد سازه های گروه ریسک سونامی II وIII اجزای سازه ای، اتصاﻻت، شالوده های ساختمان ها و سایر سازه های گروه ریسک سونامیII و III که در محدوده طراحی برای سونامی قرار گرفته اند باید به گونه ای طراحی شوند که حداقل معیارهای عملک رد سازه ای "آستانه فروریزش" را برآورده کنند. اهداف عملکرد ی پ یشنهادی شامل شدت سونام ی و سطوح عملکرد متناظر برا ی اعضا ی سازه ای و غ یرسازه ای به طور خﻼصه در جدول ٥١-٢ .ارائه شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٣٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٣-٣ ارزیابی عملکرد سازه ای به منظور حصول اطمینان از قابلیت سازه در تحمل بارها و اثرات ناشی از سونامی، ﻻزم است مقاومت و پایداری سازه براساس حالت های بارگذاری معرفی شده در بند ٥١-٣-٣-١ .ارزیابی شود همچنین ﻻزم است معیارهای پذیرش متناظر بر اساس سطوح عملکرد مورد انتظار، در نظر گرفته شود. معیارهای پذیرش سازه ای برای این ارزیابی در بند های ٥١-٣-٣-٤ ٥١ و-٣-٣-٥ آورده شده.اند جد ول ٥١-٢ شرایط الزام آور برای در نظر گرفتن اثرات سونامی برای گروه ی ها مختلف ریسک سونامی و سﻄوح عملکرد متناظر گروه ر یسک سونام ی یط شرا الزام آور )بند ٥١-١-٢برای بررسی تأثیرات بیشینه سونامی موردنظر بر روی گروه ی ها ریسک (سونامی الزامات )بند ٥١-٣-١ و ٥١-٣-٢( اجزا ی سازه ای اجزا ی یر غ سازه ای و تجه یزات پناهگاه های عمودی در محدوده ی طرح سونام ی عملکرد ه وقف یب گروهI و تأسیسات بند ب و پ از گروه ر یسک سونام ی II در محدوده ی طرح سونام ی آسیب کنترل شده انتقال به تراز ی از سازه که باﻻتر از تراز آب گرفتگی باشد ساختمان ی ها گروه ر یسک سونام ی II در محدوده ی طرح سونام ی با 1 max < hمتر آستانه فرور یزش آستانه فروریزش ساختمان ی ها گروه ر یسک سونام ی III بنا به تصم یم کارفرما در محدوده ی طرح سونام ی با 1 max < hمتر و با ارتفاع متوسط ساختمان بیشتر از ارتفاع تعیین شده )٠٢ (متر آستانه فروریزش -- ٥١-٣-٣-١ حالت های بارگﺬاری ناشی از آب گرفتگی در طراحی ساختمان ها و سازه ها در برابر بارهای سونامی و در ناحیه طرح سونامی ، سه وضعیت زیر بررسی می:شوند -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٧٣٤ - پایداری کلی سازه و شالوده تحت اثر بیشینه نیروی غوطه وری وارد بر ساختمان و نیروی جانبی هیدرودینامیکی وارده؛ - اثرات بیشینه نیروهای هیدرودینامیکی ب ر سازه )متناظر با سرعت بیشینه و شار مومنتوم مشخصه بیشینه2 hu(؛ - اثرات بیشینه نیروی هیدرودینامیکی بر سازه )متناظ ر با بیشینه عمق آب گرفتگی.( به این منظور، سه حالت بارگذاری زیر ناشی از آب گرفتگی :به عنوان حداقل معیارها باید ارزیابی شوند - حالت بارگﺬاری ١ کمترین مقدار ارتفاع یک طبقه، ارتفاع باﻻی پنجره طبقه اول و بیشینه عمق آب گرفتگی، به عنوان عمق آب گرفتگی به منظور لحاظ کردن شرایط ترکیب اثرات نیروی هیدرودینامیکی و نیروی غوطه وری در نظر گرفته می .شود :تﺒصره :در موارد زیر نیازی به در نظر گرفتن این حالت بارگذاری نیست - ساختمان های باز؛ - ساختمان هایی که شرایط خاک زیر شالوده یا نوع شالوده و طراحی سازه مانع از ایجاد و افزایش فشار هیدرواستاتیکی مخرب در زیر شالوده یا پایین ترین دال می شوند. - حالت بارگﺬاری ٢ : در این حالت فرض می شود بیشینه سرعت و بیشینه شار مومنتوم در وجه برخورد آب به ساختمان )آمد (جریان یا وجه مقابل آن رفت جریان روی می دهد و عمق آب گرفتگی ، معادل دو سوم مقدار بیشینه آن در نظر گرفته می شود . - حالت بارگﺬاری ٣ : در این حالت مقدار سرعت در وجه برخورد آب )آمد جریان ( یا جهت مقابل آن )رفت جریان( یک سوم بیشینه آن و عمق آب گرفتگی برابر مقدار بیشینه در نظر گرفته می.شود ٥١-٣-٣-٢ ضرایﺐ اهمیت سونامی ضرایب اهمیت ،سونامیtsu I مطابق جدول ٥١-٣ برای بارهای هیدرودینامیکی سونامی و بار ضربه آوار سونامی به ترتیب ذکر شده در بندهای ٥١-٤-٢ ٥١ و-٤-٣ اعمال می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٣٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٣-٣-٣ حالت های ترکیﺐ بار :نیروها و اثرات اصلی سونامی باید با سایر بارهای تعریف شده در روابط زیر ترکیب شوند ٥١-٤ 0.9D+ FTSU +HTSU ٥١-٥ 1.2D+FTSU +0.5L+0.2S+HTSU :در این روابط Tsu F: اثر بار سونامی در جهت آمد و رفت جریان Tsu H : نیروهای ناشی از فشارهای جانبی بر شالوده که در شرایط مستغرق بر اثر سونامی ایجاد می .شوند در حالتی که اثر خالص Tsu H برخﻼف جهت اثر بار اصلی عمل کند، ضریب بار برایTsu H برابر با ٩/٠ .خواهد بود :D بار مرده L: بار زنده S: بار برف جدول ٥١-٣ ضرایﺐ اهمیت سونامی برای نیروهای هیدرودینامیکی و ضربه گروه ریسک سونامی Itsu گروه ریسک سونامیI، پناهگاه های سونامی، ساختمان ها و تأسیسات بند ب و پ از گروه ریسک سونامیII ٥٢/١ گروه ریسک سونامیII ١ گروه ریسک سونامیIII در صورت لزوم به اعمال اثرات سونامی ١ ٥١-٣-٣-٤ معیارهای پﺬیرش برای سیستم باربر جانﺒی برای ارزیابی ظرفیت سیستم سازه ای در سطﺢ عملکرد ایمنی جانی در برابر بار جانبی ناشی از بیشینه سونامی موردنظر، می توان از ٥٧ درصد بار لرزه ای افقی مورد نیاز ، مطابق با فصل چهارم این آیین نامه، ) استفاده نمود. این بار شامل ضریب اضافه مقاومت سیستم باربر جانبیo ( ،م طابق بند ٤-٥-١ و جدول ٤-٥، نیز می.باشد برای کنترل سطﺢ عملکرد خدمت رسانی بی وقفه، ﻻزم است سیستم باربر جانبی بطور جداگانه تحلیل و .ارزیابی شود -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٩٣٤ ٥١-٣-٣-٥ معیارهای پﺬیرش اعضای سازه ای بر اساس مقاومت طرح عضو اعضای سازه ای ﻻزم است برای ترکیب نیروهای ناشی از سونامی بر سیستم سازه ای و تﻼش های ناش ی از فشار موضعی جریان سونامی بر روی هر یک از اعضای سازه ای در جهت جریان مورد نظر طراحی .شوند نیروهای داخلی و تغییرمکان های سیستم با استفاده از تحلیل استاتیکی خطی محاسب ه می ش وند. در صورتی که مقاومت طراحی اعضای سازه ای و اتصاﻻت سازه از بارها و اثرات ناشی از بیشینه سونامی موردنظر- که بر اساس ترکیب بارهای معرفی شده در بند ٥١-٣-٣-٣ محاسبه شده اند- ،بیشتر باشد می توان معیارهای سطﺢ عملکرد سازه ای مورد انتظار در بندها ی ٥١-٣-١ و ٥١-٣-٢ ،را حسب مورد کنترل شده در.نظر گرفت ضریب کاهش مقاومت مصالﺢϕ برای عضو و رفتار تحت بررسی، مطابق مقادیر معرفی شده در مباحث ٨ ،٩ ٠١ و مقررات ملی ساختمان است. ٥١-٣-٤ حداقل چگالی سیال برای محاسﺒه بارهای سونامی وزن حجمی آب دریاsw  برابر3 10 KN m و چگالی جرمی آنsw  برابر با3 1025 Kg m در نظر گرفته می .شود با توجه ،به وجود مواد شناور در آب، چگالی سیال در جریان سونامی متفاوت خواهد بود. از این رو حداقل وزن حجمی سیال s برای تعیین بارهای هیدرواستاتیکی با در نظر گرفتن اجسام و نخاله غوطه ور کوچک در آب دریا مطابق راب طه زیر محاسبه می:شود ٥١-٦ γs=ksγsw حداقل چگالی جرمی سیالs  ، برای تعیین بارهای هیدرودینامیکی سونامی به منظور در نظر گرفتن اجسام و نخاله غوطه ور کوچک در آب دریا مطابق رابطه زیر محاسبه می:شود ٥١-٧ ρs=ksρsw ،در روابط باﻻ، ضریب چگالی سیالsk ، برابر با ١/١ در نظر گرفته می.شود ٥١-٣-٥ حداقل نسﺒت سﻄح بسته برای تعیین بار ﻻزم است نیروهای وارد بر ساختمان با فرض حداقل نسبت سطﺢ بسته به سطﺢ کل در معرض آب گرفتگی در تمام محیط سازه به میزان ٠٧ درصد محاسبه شود، مگر آنکه سازه طبق تعریف ارائه شده در بند ٥١-١-٤ یک"سازه ی باز" .باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. اثر بار ناشی از تجمع آوار و نخاله های موجود در جریان در مقابل یا داخل یک"سازه باز" )با در نظر گرفتن نسبت سطﺢ بسته به سطﺢ دچار آب گرفتگی اطراف سازه باز( به میزان ٠٥ .درصد منظور شود برای سازه های باز، نیازی به در نظر گرفتن حالت بارگذاری ١ مندرج در بند ٥١-٣-٣-١ .نیست ٥١-٣-٦ حداقل تعداد چرخه های بارگﺬاری جریان سونامی در طراحی باید حداقل دو چرخه ورودی و خروجی سونامی در نظر گرفته شود. چرخه اول براساس ٠٨ د رصد بیشینه عمق آب گرفتگی و چرخه دوم بر اساس بیشینه عمق آب گرفتگی ناشی از بیشین ه سونامی موردنظر در نظر گرفته می.شود اثرات آب شستگی موضعی ناشی از چرخه اول براساس بند ٥١-٤-٤-١ در محل ساختگاه برآورد می .شوند این اثرات به عنوان شرایط اولیه در بررسی چرخه دوم منظور می.گردند ٥١-٣-٧ اثرات لرزه ای وارد بر شالوده پیش از رسیدن بیشینه سونامی مورد نظر در بخش هایی از ساحل که در معرض امواج سونامی ناشی از وقوع زلزله هس تند، ﻻزم است سازه و اجزای غیرسازه ای در مقابل اثرات زلزله مسبب سونامی نیز طراحی شود. در این نواحی شالوده ساختمان ها باید براساس ضوابط مندرج در فصل ژئوتکنیک این آیین نامه و مقررات ملی ساختمان از جمله مبحث ٧ و ٩ .در موارد مرتبط طراحی شود در طراحی شالوده و پی در برابر سونامی ﻻزم است تغییرات احتمالی ایجاد شده در سطﺢ ساختگاه و مشخصات خاک محل ناشی از وقوع زلزله مسبب سونامی به عنوان شرایط اولیه منظور شوند . گزارش مطالعات ژئوتکنیک ساختگاه باید شامل ارزیابی شالوده با در نظر گرفتن ناپایداری احتمالی یب ش ها ، روانگرایی، نشست کلی و نسبی زمین، جابجایی سطﺢ زمین ناشی از گسلش و گسترش جانبی ناشی از اثرات لرزه ای پیش از وقوع سونا می باشد . همچنین الزامات بند ٥١-٤-٤ نی.ز باید ارزیابی شوند ٥١-٣-٨ مدل سازی فیزیکی جریان سونامی، بارها و اثرات آن مدل سازی فیزیکی جریان سونامی و اثرات آن بر ساختمان می تواند به عنوان گزینه ای جایگزین برای روش برآورد مقاد یر بزرگنما یی سرعت جر یان ، نیروهای هیدرودینامیکی )بند ٥١-٤-٢ (، بارهای ناشی از برخورد آوار شناور در جریان سونامی )بند ٥١-٤-٣ ( و طراحی شالوده )بند ٥١-٤-٤ .( به کار رود -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/١٤٤ ٥١-٤ اثرات و نیروهای سونامی بر سازه ها و تأسیسات ﺻنعتی به طور کلی بارها و اثرات سونامی بر سازه ها و تأسیسات :صنعتی به سه دسته ١ ( بار ناشی از سیال )هید ،(رواستاتیکی و هیدرودینامیکی ٢ ( اثر بار ضربه ناشی از آوار شناور و ٣ ( اثرات سونامی بر شالوده سازه ها و تأسیسات صنعتی، تقسیم می .شوند ٥١-٤-١ بارهای هیدرواستاتیکی بارهای هیدرواستاتیکی به صورت فشار قائم غوطه وری، فشار جانبی نامتعادل ، سربار آب باقیمانده بر روی طبق ات و دیوارها و فشار هیدرواستاتیکی بر شالوده به سازه اعمال می شوند. مقدار این بارها با و زن (مخصوص سیال )چگالی وزنی و عمق آب گرفتگی .رابطه مستقیم دارد ٥١-٤-١-١ نیروی برکنش ناشی از غوطه وری وزن خالص کاهش یافته به خاطر غوطه وری باید برای کلیه اعضای سازه ای و اجزای غی رسازه ای با اهمیت زیاد که دچار آب گرفتگی شده اند، ارزیابی شود. برای این منظور نیروی برکنش )غوطه(وری مطابق رابطه ٥١-٨ محاسبه می شود. ٥١-٨ Fv = γsVw ،در این رابطهw V حجم سیال جابجا شده وsγ حداقل چگالی وزنی سیال در جریان است. این نیرو به صورت ساده در شکل ٥١-٤ .نمایش داده شده است نیروی برکنش ناشی از غوطه وری، فضاهای بسته ی بدون دیوارهای فروریزشی سونامی را که دارای سطﺢ بازشوی کمتر از ٥٢ درصد از سطﺢ دیوار خارجی دچار آب گرفتگی هستند، شامل می.شود شکل ٥١-٤ نیروی غوطه وری در سازه ای که سیا ل امکان نفوذ به طﺒقات زیرین را ندارد -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. همه پنجره ها به جز پنجره هایی که برای برخورد اجسام معلق در هوا در زمان طوفان یا نیروی ناشی از انفجار طراحی شده اند را می توان در زمانی که عمق آب گرفتگی تا باﻻی پنجره ها می رسد، به عنوان بازش و در نظر گرفت. مقدار جابجایی حجمی اعضای شالوده به جز شالوده های عمیق را باید در محاسبات نیروی .برکنش وارد نمود ٥١-٤-١-٢ بار هیدرواستاتیکی افقی نامتعادل بار هیدرواستاتیکی افقی نامتعادل به علت تفاوت در ارتفاع تراز آب در دو سمت یک دیوار یکپار چه و بدون ارتباط با امتداد دیوار نسبت به جهت جریان سونامی به وجود می آید. در دیوارهای با عرض کم یا دیوارهایی که دارای سطﺢ بازشویی بیش از ٠١ درصد از سطﺢ خود هستند، فرض می شود تراز آب در دو سوی دیوار یکسان شود و بنابراین بار هیدرواستاتیکی نامتعادل چندان مؤثر نخواهد بود. در مقاب ل در دیوارهای عریض )طول دیوار ب یش از ٩ متر( یا در حالتی که دیوارهای عمود در جلو یا پشت دیوار موردنظر مانع عبور جریان به سمت دیگر دیوار می شوند، نیروی نامتعادل هیدرواستاتیکی باید منظور .شود این شرایط تنها در طی ورود جریان در حالت های بارگذاری ١ ٢ و اعمال می شود. بر این اساس دیوارهای با کاربری سازه ای که دچار آب گرفتگی شده و دارای بازشوی با سطﺢ کمتر از ٠١ درصد سطﺢ دیوار هستند، در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر باید بتوانند نیروی هیدرواستاتیکی نامتعادل ایجاد شده در حالت های بارگذاری ١ و ٢ مندرج در بند ٥١-٣-٣-١ را به میزانی که در رابطه ٥١-٩ .معرفی شده تحمل کنند الف( دیوارهای با طول بیش از ٩ متر بدون دیوارهای فروریزشی مجاور؛ ب( دیوارهای سازه.ای محیطی در دو یا سه وجه صرفنظر از طول دیوار ٥١-٩ 𝐹୦= 𝑃ୡ𝐴୵௔௟௟= 1 2 γୱ𝑏ℎ୫ୟ୶ ଶ در این رابطهh F نیروی افقی ناشی از سونامی بر دیوار ، c P فشار جریان بر دیوار وall w A سطﺢ دیوار در برابر جریان است. همچنینsγ چگالی وزنی ،سیال در جریانb عرض دیوار وmax h بیشینه ارتفاع آب گرفتگی .حاصل از بیشینه سونامی موردنظر است در شرایطی که آب از باﻻی دیوار سرریز می ،کند ﻻزم است بجایℎ୫ୟ୶ .در رابطه باﻻ، ارتفاع دیوار جایگزین شود -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٣٤٤ ٥١-٤-١-٣ سربار آب باقیمانده بر روی طﺒقات و دیوارها همه ی طبقات افقی که در ترازی پایین تر از عمق آب گرفتگی قرار دارند باید برای مجموع بار مرده و ،فشار ناشی از سربار آب باقیماندهr P ، که توسط رابطه ٥١-٠١ ارائه شده، طراحی شوند. دیوارهای سازه ای که امکان نگهداری آب در زمان فرونشست آب سونامی را دارند نیز باید برای این فشار هیدرواستاتیک .طراحی شوند ٥١-٠١ Pr=γshr hr=hmax-hs در این رابطه sh .، ارتفاع بخش فوقانی کف طبقه نسبت به صفحه تراز است در هر حال ﻻزم نیستrh از ارتفاع بخش پیوسته کلیه المان ی ها سازه.ای در طبقه بیشتر شود ٥١-٤-١-٤ فشار سربار هیدرواستاتیکی بر شالوده فشار سربار هیدرواستاتیکی حاصل از آب گرفتگی ناشی از سونامی بر شالوده از رابطه ٥١-١١ محاسبه می.شود ٥١-١١ s max s P h  ٥١-٤-٢ بارهای هیدرودینامیکی بارهای هیدرود ینا میکی به دو روش فشار استاتیکی جانبی یکنواخت معادل و روش دقیق قابل محاسب ه .هستند ٥١-٤-٢-١ فشار استاتیکی جانﺒی یکنواخت معادل روش ساده شده برای محاسبه فشار استاتیکی جانبی یکنواخت معادل، فرض می شود نیروهای بیشینه هیدرودینامیکی در حالت بارگذاری ٢ )در بند ٥١-٣-٣-١ ( رخ داده و مقدار محافظه کارانه√2 برای عدد فرود و ضریب نیروی رانش برابر ٢ = d C در نظر گرفته می شود. فشار یکنواخت بیشینهuw P تا ارتفاعmax 1.3h به این منظور از رابطه ٥١-٢١ به دست می آید. ٥١-٢١ Puw=1.25 Itsu γs hmax سیستم باربر جانبی ساختمان باید برای هر دو حالت ورودی و خروجی جریان برای این فشار که به ط ور یکنواخت در کل عرض ساختمان در امتداد عمود بر مسیر جریان توزیع می.گردد کنترل شود همه اعضای سازه ای در تراز کمتر از max 1.3h .باید برای اثرات این فشار ارزیابی شوند -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٤-٢-٢ روش دقیق برآورد نیروهای جانﺒی هیدرودینامیکی ٥١-٤-٢-٢-١ نیروی رانش کلی بر ساختمان ها و سایر سازه ها در زمان عبور جریان از اطراف ساختمان، نیروی نامتعادل جانبی ناشی از نیروهای هیدرودینامیکی بر سازه اعمال می شود. در ساختمان های با عرض بیشتر، تراز سطﺢ آب در سمت جلویی ساختمان بیشتر .خواهد بود سیستم باربر جانبی ساختمان باید برای مقاومت در برابر نیروی رانش کلی معرفی شده در روابط ٥١-٣١ ٥١ و-٤١ که در هر تراز توسط جریان ورودی یا خروجی در حالت بارگذاری ٢ به آن اعمال می .گردد، طراحی شود ٥١-٣١   2 dx tsu d cx 1 2 s F I C C B hu   در این رابطهd C ضریب را نش ناشی از بار هیدرودینامیکی است که تابعی از نسبت عرض ساختمان )امتداد عمود بر جریان( به عمق آب گرفتگی است و در جدول ٥١-٤ .ارائه شده است همچنینcx C توسط رابطه زیر محاسبه می:شود ٥١-٤١   co1 wall beam cx sx 1.5 A A A C Bh     در این رابطهcol A وwall A تصویر سطﺢ قائم ستون ها و دیوارها وbeam A تصویر سطﺢ مقطع دال و ارتفاع .تیر در مسیر جریان است در رابطه فوق حاصل جمع مساحت تیرها، دیوارها و ستون ها بر کل سطﺢ دیوار ساختمان )حاصل ضرب ) عرض کل دیوار ساختمانB ( در میانگین ارتفاع طبقه ) sx h( - میانگین ارتفاع طبقه باﻻ و پایین در هر تراز برای هر طبقه در زیر تراز آب گرفتگی سونامی قرار دارد- برای هر سه حالت بارگذاری ( تقسیم می .شود هر دیوار سازه ای یا غیرسازه ای که از نوع دیوار فروریزشی سونامی نباشد، در محاسبهwall A در نظر گرفته می شود. ضریبcx C نباید از مقدار نسبت سطﺢ بسته ارائه شده در بند ٥١-٣-٥ کمتر باشد. همچنین حداکثر مقدار این پارامتر می تواند به ١ محدود شود. محل اثر بار در مرکز سطﺢ بار توزیع یافته خواهد .بود ٥١-٤-٢-٢-٢ نیروهای رانشی وارد بر اعضا عﻼوه بر نیروی هیدرودینامیکی رانشی وارد بر سازه و ساختمان، هر یک از اعضای سازه ای و دیوارهای خارجی که پایین تر از تراز آب گرفتگی ،سونامی هستند تحت تأثیر نیروی هیدرودینامیکی_ d F _ ارائه -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٥٤٤ شده تو سط رابطه ٥١-٥١ قرار می گیرند. این نیرو به عنوان حاصل اعمال فشار ناشی از جریان سونامی بر ارتفاع آب گرفتگی eh در نظر گرفته می.شود ٥١-٥١ 𝐹ୢ= 1 2 𝜌ୱ𝐼୲ୱ୳𝐶ୢ𝑏(ℎ௘𝑢ଶ) در این رابطه ضریبd C یک ضریب تجربی است که براساس شکل هر عضو داخلی با مقاطع متداول در جدول ٥١-٥ ارائه شده است. همچنینb عرض مؤثر عضو در جهت.عمود بر جریان است برای اعضای خارجی ضریبd C برابر با ٢ در نظر گرفته می شود. همچنین برای اعضا ی خارجی، عرض مؤثر b برابر با حاصل ضرب عرض در جهت عمود بر جریان در نسبت سطﺢ بسته ارائه شده در بند ٥١-٣-٥ خواهد بو.د، زیرا در این اعضا پتانسیل تجمع زباله وجود دارد جدول ٥١-٤ ضرایﺐ رانشd C برای سازه های با پﻼن مستﻄیلی نسﺒت عرض به عمق آب گرفتگیsx h / B ضرایﺐ رانشd C ٢١< ٥٢/١ ٦١ ٣/١ ٦٢ ٤/١ ٦٣ ٥/١ ٠٦ ٥٧/١ ٠٠١ ٨/١ ٠٢١ ٢ عمق آب گرفتگی برای هر یک از سه حالت بارگذاری مشخص شده در بند ٥١-٣-٣-١ برای مقادیر میانی نسبت عرض به عمق آب گرفتگیsx h/ B از میانیابی استفاده می شود. توجه شود که نیروی رانش وارد بر اعضا، به نیروی کلی محاسبه شده در بند ٥١-٤-٢-٢-١ اضافه نمی شود. نیروی خالص محاسبه شده مطابق رابطه ٥١-٥١ باید بصورت فشار بر بخش مستغرق عضو در دست طراحی و برای هر سه حالت بارگذاری تعریف شده در بند ٥١-٣-٣-١ اعمال شود. ٥١-٤-٢-٢-٣ بارهای سونامی بر اعضای سازه ای قائم بار سونام بر ی اعضا ی قائم سازه ا یw F زین به عنوان کی بار رانش یه ی درود کی نام ی از ی رابطه ٥١-٦١ محاسبه یم شود. ٥١-٦١ 𝐹𝑤= 1 2 ρs𝐼tsu𝐶d𝑏(ℎ𝑒𝑢2) -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. زمان که ی ان ی جر یپ شرو سونام ٠١ ی که اغلب بصورت کی موج کوتاه شکسته مشاهده یم،شود به کی وار ید ضی عر برخورد یم،کند کی بار ضربه ا با ی زمان تداوم ار ی بس کوتاه به عضو وارد یم شود .مقدار رو ین ناش ی از ی نیا ضربه از رو ین ی اعمال یه ی درود کی نام ی ی ارائه شده توسط روابط متداول برا نیا ی منظور یب شتر است .نیا شی افزا براساس ﺞی نتا آزما ی شگاه به ی ٠٥ درصد زین یم رسد .بنابرا نی رو ین یw F بر اعضا ی سازه ا ی قائم در طی شرا که ی عدد فرود در محل بزرگ تر از ١ برآورد شده و وار ید ای ستون دارا ی نسبت عرض به عمق آب گرفتگی شیب از ٣ هستند از رابطه ٥١-٧١ محاسبه یم شود. ٥١-٧١ 𝐹𝑤= 3 4 ρs𝐼tsu𝐶𝑑𝑏(ℎ𝑒𝑢2)bore مطابق حالت بارگذار ٢ ی برا ی ان ی جر ورود) ی بند ٥١-٣-٣-١(، w F بر همه اعضا ی سازه ا ی قائم که نسبت عرض به عمق آب گرفتگی شیب از ٣ ،دارند اعمال یم شود. جدول ٥١-٥ ضرایﺐ رانش برای اجزای سازه ای مقﻄع عضو سازه ای ضریﺐ رانشd C ستون های گرد یا چند ضلعی معادل یا شش گوشه یا بیشتر ٢/١ ستون چهارگوش با نسبت ظاهری ٢ ١ به با سطﺢ طویل تر به موازات جریان ٦/١ مقطع مثلثی به سمت جریان ٦/١ دیوار بدون تکیه گاه مستغرق در جریان ٦/١ ستون مربعی یا مستطیلی با ضلع طویل تر عمود بر جریان ٢ ستون مثلثی ٢ دیوار یا صفحه صاف عمود بر جریان ٢ ستون با مقطع مربع که زاویه شکل در جهت جریان است )بر اساس عرض ،مربع نه عرض(شکل در جهت عمود بر جریان ٥/٢ تیر مستطیلی عمود بر جریان ٢ شکل مقطعI ، L و ناودانی ٢ ٥١-٤-٢-٢-٤ بار هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای بازشو در صورت که ی امکان عبور آب از بازشوها ی داخل وار ید وجود داشته ،باشد رو ین ی محاسبه شده در بند ٥١-٤-٢-٢-٣ را توان یم کاهش داد .مطالعات تجرب ی نشان دهد یم نسبت سطﺢ بسته cx C )رابطه ٥١-٤١ (کمتر از ٠٢ درصد ری تأث بر ی رو ین ی اعمال بر ی وار ید ندارد .هر چند نسبت ها ی سطﺢ بسته ٠١ bore -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٧٤٤ یب،شتر باعث شی افزا بار بر رو ی همه ید وارها یم گردد .بر نیا اساس کی روند یی تغ رخط نیب ی رو ین ی وارده بر ید وارها با ی نسبت سطﺢ بسته ٠٢ درصد تا ید وارها ی ًکامﻼ بسته در نظر گرفته یم شود. بنابرا نی برا ید ی وارها یی که اجازه عبور آب از ان یم پشت بند آن ها ١١ داده یم،شود رو ین یه ی درود کی نام ی ی وارده ) pw F (بر اجزا وار ید ی براساس رابطه ٥١-٨١ محاسبه یم شود: ٥١-٨١ Fpw =(0.4Ccx + 0. 6) Fw نیا رو ین دی نبا از رو ین یd F مطابق رابطه ٥١-٥١ کمتر باشد. ٥١-٤-٢-٢-٥ بار هیدرودینامیکی وارد بر دیوارهای دارای زاویه نسﺒت به امتداد جریان رو ین یه ی درود کی نام ی ی وارد بر ید وارها ی دارا هی زاو ی نسبت به امتداد ان ی جر )هی زاو امتداد وار ید با ام تداد ان ی جر ٠٩ درجه نباشد (در اثر نیا تورب کاهش ابد ییم .در نیا طی شرا رو ین ی گذرا ی جانب ی w F در واحد عرض وار ید براساس رابطه ٥١-٩١ محاسبه یم شود. ٥١-٩١ 2 w θ w sin F F   در نیا رابطه  هی زاو نیب وار ید و امتداد ان ی جر است. ٥١-٤-٢-٢-٦ بارهای وارد بر خﻄوط لوله افقی روی سﻄح زمین خطوط لوله افقی روی زمین که برای عملکرد ساختمان ها و سازه های گروه ریسک سونامیI وII ﻻزم هستند، باید طوری طراحی شوند که در برابر بارهای بند ٥١-٤-٢-٢-٦-١ ٥١ و-٤-٢-٢-٦-٢ مقاومت .کنند ٥١-٤-٢-٢-٦-١ بارهای هیدرودینامیکی وارد بر خﻄوط لوله افقی روی سﻄح زمین نیروی افقی در واحد طول مطابق رابطه ٥١-٠٢ محاسبه می.شود ٥١-٠٢ 2 rp cp r s tsu p F C C I D u   :که در آن cp C =٥/١ r C = ضریب مقاومت جانبی لوله مطابق با جدول ٥١-٦ s  =حداقل چگال ی ی جرم یال س ی برا طراح ی در برابر بارهای ه یدرودینامیک tsu I= ضریب اهمیت ١١ Wall Piers -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٤٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. p D= قطر لوله و u .= سرعت جریان سونامی است همچنین ن یروی عمود ی رو به باﻻ در واحد طول با ید مطابق رابطه ٥١-١٢ محاسبه.شود ٥١-١٢ 2 l cp l s tsu p F C C I D u    که در آن cp C =٥/١ l C  = ضریب نیروی عمودی رو به باﻻ مطابق جدول ٥١-٧ s  =حداقل چگال ی ی جرم یال س ی برا طراح ی در برابر بارهای ه یدرودینامیک tsu I= ضریب اهمیت p D= قطر لوله u= سرعت جریان سونامی جدول ٥١-٦ ضریﺐ مقاومت جانﺒی لول ه ) r C ( ضریب مقاومت جانبی لوله عدد فرود ٦/٣ ٢۵ /٠< rF <٠ rF ۴٨/٢-٢٢/۴ ٣/١< rF <٢۵ /٠ ١ ٧۵ /٢< rF <٣/١ جدول ٥١-٧ ضریﺐ نیروی عمودی رو به باﻻ) lC ( ضریب نیروی عمودی رو به باﻻ عدد فرود ٨/٢ ٢۵ /٠< rF <٠ rF١٧/١-٣٢/٣ ٣/١< rF <٢۵ /٠ ١ ٧۵ /٢< rF <٣/١ همچن نی ی رو ین عمود ی رو به پا ن یی در واحد طول با ید مطابق رابطه ٥١ ٢٢ محاسبه.شود ٥١ ٢٢ 2 l cp l s tsu p F C C I D u    -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٩٤٤ که :در آن =٥/١ =بی ضر ی رو ین عمود ی رو به پا ن یی مطابق با جدول ٥١-٨ =حداقل چگال ی ی جرم ال یس ی برا طراح ی در برابر بارها ی هی درود کی نام ی =بی ضر اهم یت =قطر لوله و =سرعت جر ان ی سونام ی .است جدول ٥١-٨ ضریﺐ نیروی عمودی رو به پایین ) lC ( ضریب نیروی عمودی رو به پائین عدد فرود ٨/٢- ٢۵ /٠< rF <٠ ٣۵ /٣- rF٩١/٢ ٣/١< rF <٢۵ /٠ ٥/٠- ٧۵ /٢< rF <٣/١ ٥١-٤-٢-٢-٦-٢ اثر آوار بر خﻄوط لوله افقی روی سﻄح زمین بارهای ضربه ای ناشی از آوار زباله بر روی خطوط لوله افقی باﻻی زمین باید مطابق با بند ٥١-٤-٣ در .نظر گرفته شود ٥١-٤-٢-٣ فشارهای هیدرودینامیکی وارد بر دال ها فشارهای هیدرودینامیکی وارد بر دال ها باید به نحو مناسب در محاسبات سازه در برابر سونامی و اثرات .آن مورد توجه قرار گیرند ٥١-٤-٣ بارهای ضربه آوار ﻻزم است بارهای ضربه ناشی از برخورد آوار و اجسام شناور) در جریان سونامی ،مانند تیرهای چوبی خودرو و سنگ ی ها غلتان( با سازه ها و تأسیسات، به روش مناسب محاسبه و در کنترل عناصر پیرامونی باربر ثقلی .سازه در نظر گرفته شوند این بارها ﻻزم نیست با سایر بارهای مرتبط با سونامی که در بخش های دیگر این فصل تعیین شده .اند، ترکیب شوند در مواردی که ساختگاه در مجاورت یک بندر یا محوطه انبار کانت نر ی قرار دارد ، ﻻزم است طراح امکان برخورد کانتینرهای حمل بار، کشتی و بارج ها را cp C lC s  tsu I p D u -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٥٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. با استفاده از روش های موجود در مدارک فنی معتبر بررسی کند .روش های پیشنهادی در راهنمای این بند نمونه.ای از این موارد هستند به عنوان ،یک راهنمای کلی جدول ٥١-٩ آستانه ی عمق آب گرفتگی ﻻزم برای در نظر گرفتن هر یک از انواع بارهای ضربه ی ناشی از آوار را نمایش می.دهد در بارگذاری سا ،زه تحت اثر بار ضربه عمق آب گرفتگی و سرعت جریان باید بر اساس سه حالت ب ارگذاری بند ٥١-٣-٣-١ در نظر گرفته شوند و نیازی به اعمال هم زمان بارهای ضربه به کلیه اعضای سازه ای .نیست جدول ٥١-٩ معرفی شرایط الزامی شدن طراحی ساختمان برای ضربه ی ناشی از آوار توصیف آوار گروه ساختمان ها و سایر سازه ها حد عمق آب گرفتگی تیرهای برق، الوارهای چوبی و خودروهای عبوری * ٠/١ متر تخته سنگ ها یا قطعات بتنی شناور * ٠/٢ متر کانتینرهای حمل کاﻻ * ٠/١ متر بارج و کشتی ** ٧/٣ متر * همه ی ساختمان ها و سا یر سازه ی ها توص یف شده در بند ٥١-١-١ ** ساختما ی ها ن گروهI، ساختمان ها و تأسیسات بند ب و پ از گروه ر یسک سونام ی II در محدوده ی خطر ضربه ی آوار ٥١-٤-٣-١ روش ساده و جایگزین محاسﺒه بار آوار به جای استفاده از روابط دقیق تر در تعیین بارهای ضربه ناشی از تیرهای چوبی، خودروها، قطعات بتنی و سنگی و کانتینرهای حمل بار به ساختمان ، می توان از رابطه ساده ٥١-٢٢ ، که ماکزیمم بار استاتیک ضرب ،ه است .استفاده کرد ٥١-٢٢ Fi=1470 C0 Itsu در این رابطه iF بار ناشی از ضربه بر حسب کیلونیوتن و 0 C ضریب امتداد آوار در حال حمل است که برای سادگی برابر ٥٦/٠ در نظر گرفته می .شود این بار به نقطه بحرانی برای خمش و برش بر روی اعضای سازه ای باربر ثقلی مستغرق در عمق آب گرفتگی مطابق حالت بارگذاری ٣ از بند ٥١-٣-٣-١ اعمال می شود. در مواردی که ساختگاه در -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/١٥٤ مجاورت بندر یا محل انبار کانتینرها قرار ندارد یا با تحلیل های تر قی دق بتوان نشان داد که در محدوده اصابت چنین تهدیداتی نیست، مقدار بار رابطه فوق را می ت وان ٠٥ .درصد کاهش داد قابل ذکر است چنانچه از روابط دقیق تر در تعیین بارهای ضربه ناشی از تیرهای چوبی، خودروها، قطعات بتنی و سنگی و کانتینرهای حمل بار به ساختمان استفاده شود، بار ضربه نباید از مقدار تعیین شده در رابطه ٥١-٢٢ .بیشتر در نظر گرفته شود ٥١-٤-٤ طراحی شالوده جریان سونامی به دو شکل اصلی بر شالوده ساختمان تأثیر گذاشته و به آن آسیب می رساند : - آب شستگی یا فرسایش؛ - .تغییر فشار منفذی در خاک یط شرا بستر، شالوده و سازه در هر یک از ا ین دو حالت متفاوت بوده و نحوه ی برخورد با موضوع در هر حالت به مشخصات و محدوده ی اثر پد یده سونامی بستگ ی خواهد داشت. شالوده و موانع ویژه سونامی باید به گونه ای طراحی گردند که ضمن مقاومت در برابر بارها و اثرات معرفی شده بند ٥١-٤-٤-٤ ، ظرفیت تحمل بارهای حاصل از ترکیب بارهای ٥١-٣-٣-١ را داشته باشد. همچن ین شالوده با ید قادر به تحمل تغ ییرمکان های تعر یف شده در بند ٥١-٤-٤-٤-٥ .باشد در طراح ی شالوده و شمع ها از نظر عمق قرارگ یری و ظرف،یت ید با اثرات فرسا یش ی کل و آب شستگ ی د ر نظر .گرفته شود ٥١-٤-٤-١ آب شستگی یا فرسایش جریان سونامی می تواند به دلیل عبور با سرعت یا سقوط از روی اجسام مانع، باعث جابجایی مصالﺢ خاکی اطراف شالوده و ایجاد حفره در زیر یا اطراف آن شود. این امر باعث کاهش ظرفیت باربری شالوده می.شود انجام محاسبات ﻻزم برای برآورد شدت اثرات آب شستگی در محدوده ی ساختمان ،های مهم پناهگاه ها و ساختمان ها و تأسیسات بند ب و پ از گروه ریسک سونامیII برای حفظ عملکرد آن ها در زمان وقوع سونامی ضروری است. بر اساس ویژگی های آب شستگی و نوع جریان سیال، سه سازوکار آب شستگی موض ،عی آب شستگی ناشی از سرریز سیال و آب .شستگی هدایت شده در زمان رویداد سونامی مشاهده شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٥٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٤-٤-٢ تغ ییر فشار منفﺬی در خاک فشار منفذی خاک در اثر شکل یری گ ناگهان ی موج سونام ی افزا یش یابد یم .این افزایش فشار منف ذی باعث کاهش ظرفیت باربری پی می شود. ٥١-٤-٤-٣ ضرایﺐ مقاومت برای تحلیل پایداری شالوده برای محاسبه ی ظرفیت های مقاوم به منظور استفاده در تحلیل پایداری و شکست های محتمل مربوط به ظرفیت باربری، فشار جانبی، پایداری داخلی ژئوتکستایل و سیستم های تسلیﺢ خاک ساختگاه و پایداری شیب یا شیروانی و همچنین محاسبه ی ظرفیت اعضای مهار در برابر برکنش، ضریب مقاو م ت مطابق با ضوابط مقررات ملی ساختمان ایران و فصل ژئوتکنیک این آیین نامه در نظر گرفته می.شود ٥١-٤-٤-٤ نیروها و اثرات ناشی از سونامی بر شالوده شالوده ها و موانع ویژه سونامی باید در برابر اثرات فشار جانبی خاک، مطابق با مفاد مبحث ٧ مقررات ملی ساختمان ایران، و مﻼحظا ت مندرج در فصل ژئوتکنیک این آیین .نامه ظرفیت کافی داشته باشند به عﻼوه باید نیروهای هیدرواستاتیکی مطابق بند ٥١-٤-١، نیروهای هیدرودینامیکی مطابق بند ٥١-٤-٢ و نیروهای برکنش مطابق بند ٥١-٤-٤-٤-١ در محاسبه آن ها مورد توجه قرار گیرد. شالوده ها باید ظرفیت کافی برای مقابله با نیروی برکنش ناشی از لنگر واژگونی در اثر نیروهای هیدرواستاتیکی، هیدرودینامیکی و ضربه آوار شناور در آب بر روی سازه را داشته باشند ،. به عﻼوه اثرات ناشی از کاهش مقاومت خاک فرسایش عمومی و آب شستگی باید با توجه به مﻼحظات ارائه شده در این بخش در محاسبات شالوده .در نظر گرفته شده و جبران گردد برای هر یک از این اثرات ﻻزم است حداقل دو چرخه سونامی مطابق ٥١-٣-٦ .در محاسبات در نظر گرفته شود ٥١-٤-٤-٤-١ نیروهای برکنش نیرو های برکنش سونامی باید به شرح زیر در محاسبات منظور :شوند ١- ن یروهای برکنش با ید ٣ حالت بارگذار ی مندرج در بند ٥١-٣-٣-١ را شامل شوند؛ ٢- کاهش مقاومت ناش ی از آب شستگ ی و سا یر اثرات خاک مانند روانگرا یی و نرم شدگ ی ناشی از ف شار منفذی ید با بررس ی شوند. به عﻼوه ن یروهای برکنش بر شالوده با ید در حالت ی ها یر ز تع یین ش:وند الف( پ یش از وقوع سونام ی خاک اشباع باشد؛ ب( اشباع خاکًالزاما در ط ی دوره زمان ی عبور امواج سونام ی یور دهد؛ -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٣٥٤ پ( محدوده موردنظر پس از سونام،ی مستغرق باق ی .بماند ٣- اثرات بار زنده و بار برف نبا ید ی برا .برآورد مقاومت در برابر برکنش در نظر گرفته شوند ٥١-٤-٤-٤-٢ کاهش مقاومت ﻻزم است کاهش مقاومت برشی ناشی از نرم شدگی در اثر فشار منفذی به واسطه سونامی تا عمق ٢/١ برابر حداکثر عمق آب گرفتگی ، منظور گردد. این موضوع در برآورد مقاومت در نیروهای افقی به کار .خواهد رفت در محل هایی که بیشینه عدد فرود کمتر از ٥/٠ باشد، ﻻزم نیست این نرم.شدگی در نظر گرفته شود ٥١-٤-٤-٤-٣ فرسایش عمومی فرسایش عمومی در طی دوره پیشرفت آب گرفتگی سونامی.و بازگشت آب باید در نظر گرفته شود ٥١-٤-٤-٤-٤ آب شستگی د ر حالت کلی برای برآورد اثرات آب شستگی، شبیه سازی فیزیکی و برآورد پیامدهای ناشی از این پدیده ﻻزم است. با این حال به دلیل عدم امکان انجام این اقدامات در همه ،ی موارد روش های تقریبی مانند روش های ارائه شده در این. بند قابل استفاده هستند برآورد اثرات و ارزیابی آب شستگی برای بسترهای سنگی یا سایر بسترهای غیرقابل فرسایش در اثر عبور سونامی با سرعت تا ٩ متر بر ثانیه و همچنین برای سازه های باز الزامی نیست. ٥١-٤-٤-٤-٤-١ آب شستگی جریان پایدار ﻻزم است اثرات جریان پایدار سونامی در اطراف سازه ها و شمع های گوشه .های ساختمان ارزیابی شود در مطالعات طراحی در برابر آب شستگی ﻻزم است عمق و محدوده مورد نظر مشخص شود. برای برآورد عمق و محدوده ﻻزم برای کنترل در برابر آب شستگی ﻻزم است از مدل های دینامیکی یا فیزیکی یا روش های تجربی معتبر در مراجع فنی مرتبط استفاده نمود. به این منظور می توان از جدول ٥١-٠١ .استفاده کرد در صورتی که بیشین ه ی عدد فرود جریان کمتر از ٥/٠ باشد می توان عمق آب شستگی موضعی ناشی از جریان پایدار را که از جدول فوق حاصل شده با کمک ضریب اصﻼحی کاهش داد. این ضریب اصﻼحی از مقدار صفر در محدوده آب گرفتگی افقی تا مقدار ١ در حالتی که عدد فرود جریان ٥/٠ است به صورت خطی تغییر می.کند -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٥٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. محدوده موردنظر در اطراف شالوده ی سازه برای طراحی در برابر آب شستگی در جریان پایدار، تابعی از شرایط تحکیم و چسبندگی خاک محوطه است. این محدودهًمعموﻻ ٣ تا برابر عمق آب شستگی از بُعد بیرونی شالوده برای محل های با خاک تحکیم نشده یا غیرچسبنده را شامل می شود. در غیر این ص ورت به فاصله ای برابر عمق آب شستگی محدود می.گردد جدول ٥١-٠١ عمق آب شستگی در اثر جریان دائمی و نرم شدگی ناشی از فشار آب منفﺬی عمق آب گرفتگی(h) عمق آب شستگی* > ٣ متر h ٢/١ < ٣ متر ٧/٣ متر * برای آب شستگی ساختگاه.های با بستر سنگی کاربرد ندارد ٥١-٤-٤-٤-٤-٢ آب شستگی ناشی از سقوط سیال محدوده و عمق آب شستگی در پای سازه ناشی از سقوط سیال از روی مانع باید توسط مدل های دینامیکی عددی یا فیزیکی یا براساس روش های تجربی تعیین شود. پارامترهای مؤثر در برآورد ع مق و محدوده ی آب شستگی در این حالت در شکل ٥١-٥ نما یش .داده شده است شکل ٥١-٥ پارامترها ی مورد نظر در آب شستگ ی در پا ی سازه ناش ی از سقوط س یال از رو ی مانع در غیاب دو فرایند مدل سازی و تحلیل ویژه برای محل آب شستگی، عمق این حالت از آب شستگی براساس رابطه زیر برآورد می:گردد -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٥٥٤ ٥١-٣٢ 𝐷ୱ= 𝐶ଶ௏ඨ𝑞𝑈sin() 𝑔 :در این رابطه 2V C = آب عدُب بدون ضریب شستگی برابر با ٨/٢  : زاویه بین جت آب در حفره آب شستگی و خط افق. در صورت نبود اطﻼعات، این زاویه برابر با کمترین دو مقدار٥٧ یا شیب جانبی سازه ای که سیال از روی آن سقوط کرده در سمت آب شستگی در نظر گرفته می.شود = g شتاب جاذبه = q دبی در واحد عرض جریان عبوری از روی سازه به صورتی که در شکل ٥١-٥ نمایش داده شده است. مقدارq از رابطه ٥١-٤٢ محاسبه می.شود = U سرعت جت سیال در برخورد با حفره آب شستگی که از رابطه ٥١-٥٢ محاسبه می.شود dis C = ضریب بدون بعد دبی جریان که از رابطه ٥١-٧٢ محاسبه می.شود ٥١-٤٢ 32 dis 0 2 2 3 q C g H  :سرعت جت جریان ٥١-٥٢   d 2 U g h d   در این رابطه پارامترd d مطابق شکل ٥١-٥ تفاوت ارتفاع اضافی بین باﻻدست و پایین دست )سمت دچار آب .شستگی( سازه است :ضریب بدون بعد جریان ٥١-٦٢ 𝐶ୢ୧ୱ= 0.611 + 0.08 𝐻଴ 𝐻୆ ٥١-٤-٤-٤-٥ تغییرمکان ها تغییرمکان های قائم و افقی اعضای شالوده و تغییرمکان شیب ها باید با استفاده از تحلیل های تجرب ی یا اﻻستوپﻼستیک یا روش های عددی که در مراجع معتبر ارائه شده اند صورت گیرد. این تغییرمکان ها با ید با اعمال نیروهای ناشی از سونامی که در بند ٥١-٤-٤-٤ تعیین شده اند در کنار سایر بارهای ژئوتکنیکی و شالوده که در مباحث مقررات ملی ساختمان ایران به ویژه مبحث ٧ ارائه شده.اند، محاسبه شوند -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٥٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٤-٥ اقدامات سازه یا ی برا مقابله با بارها ی سونام ی اقدامات زیر برای کاهش اثرات سونامی بر سازه ها مجاز هستند. ٥١-٤-٥-١ سازه های باز سازه های باز تحت بارگذاری شماره ١ بند ٥١-٣-٣-١ قرار نمی گیرند . اثرات بار ناشی از تجمع آوار در برابر سازه های باز می تواند با فرض حداکثر"نسبت بسته بودن" ٠٥ درصد برا ی تصو یر سطﺢ دچار آب گرفتگی در حول ساختمان باز برآورد.شود ٥١-٤-٥-٢ دیواره ها و ساز های ه مانع سونامی دیواره های مانع سونامی در پیرامون ساختمان باید به گونه ای طراحی شوند تا معیارهای عملکردی در خود این موانع متناسب با اهداف عملکرد سازه محافظت شده برآورده شود. این معیارها شامل مقاومت ،دیوار مانع، پایداری، محافظت از فرسایش شیب جلوگیری از آب شستگی پنجه ، ملزومات پایداری .ژئوتکنیکی و ارتفاع مانع برای محافظت کامل در زمان وقوع بیشینه سونامی موردنظر است در حالتی که یک مانع برای سرریز شدن در زمان رویداد بیشینه سونامی موردنظر طراحی شود م یا انع به گونه ای طراحی شود که سازه اصلی را ًصرفا در برابر بخشی از رویداد بیشینه سونامی موردنظر محافظت کند، سازه ی محافظت شده و شالوده آن باید برای میزان آب گرفتگی باقیمانده ناشی از رویداد بیشینه سونامی موردنظر طراحی شود. الزامات سیستم شالوده که در بند ٥١-٤-٤ ذکر شد نیز باید.اعمال گردند ٥١-٤-٥-٢-١ جانمایی در محل :جانمایی سازه مانع سونامی در محل باید شرایط زیر را داشته باشد ١- د یواره مانع سونام ی ید با ی برا محافظت از سازه اصل ی ، نسبت به آن فاصله داشته باشد. هر گونه تغ ییر در امتداد د یواره ید با با شعاع انحنا یی حداقل برابر با ٠٥ درصد ب یشینه عمق آب گرفتگی صورت پذ یرد. ٢- ی برا حالت سرر یز یا محافظت در برابر بخش ی از آب گرفتگی، مرزها ی د یواره مانع حداقل با ید از سازه در برابر جر یان آب گرفتگی، با در نظر گرفتن زاو یه ٥/٢٢ درجه برا ی امتداد حرکت .موج با خط ساحل، محافظت کند -------- صفحهٔ بعد -------- با رگذاری سازه ها در برابر سونامی/ ۴۵۷ ۶-۴-۵ سازه‌های پناهگیری در برابر سونامی سازه‌های پناهگیری در برابر سونامی را می‌توان با تأیید مراجع ذیصلاح به عنوان روشی برای حفاظت از ساکنان منطقه در برابر خطر سونامی در نظر گرفت. در این ساختمان‌ها برخی از طبقات بالاتر از ترازی معین برای پناهگیری اختصاص داده می‌شوند. ممکن است کل سطح طبقات یاد شده برای پناهگیری در طراحی این گروه از ساختمان‌ها باید مورد توجه قرار گیرند. ۱-۶-۴-۵ حداقل تراز و عمق آب‌گرفتگی طبقات در نظر گرفته شده برای پناهگیری در برابر سونامی مطابق شکل ۶-۱۵ باید در ارتفاعی بیش از ۲ متر یا ارتفاع یک طبقه (هر کدام بیشتر باشد) از سطح تراز آب‌گرفتگی مورد نظر در طراحی برای پناهگیری قرار داشته باشند. سطح تراز آب‌گرفتگی در طراحی برای پناهگیری لازم است از بیشینه عمق محاسبه می‌شود. تراز پایین ترین طبقه اختصاص داده شده برای پناهگبری بزرگترین مقدار ارتفاع طبقه با ۳ متر در برایر سونام باید یک طبقه با ۳ مت هر کدام دمش تم مرن زر 7 7 ار روخ کا - 3 ید 7 / نا 7 است ) بالاتر از عمق ابگرفتگی موردنظر در طراحی برای عمق ابگرفتگی موردنظر در طراحی برای برابر است با ۱۳۰ در صد عمق ابیشمنه تراز ایگرفتگی بر اساس مطالعه ویژه ساختگاه در محل ۰.۱ ساختّمان شکل ۶-۱۵ حداقل نراز پایین‌نرین طبفه اختصاص داده شده برای پناهگیری در برابر سونامی ۲-۶-۴-۵ بار زنده ناشی از پناهگیری برای یک ساختمان پناهگیری در برابر سونامی. باید برای هر طبقه پناهگیری علاوه بر بارهای زنده دیگر بار زنده گسترده به میزان *160[/13 ۵ در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٥٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٥١-٤-٦-٣ ضربه سقوط سازه های مجاور اگر بیشینه عمق آب گرفتگی ٠ از/٢ متر فراتر رود، ﻻزم است بار ضربه ناشی از سقوط سازه هایی مانند تیرهای برق در مجاورت ساختمان بر روی بخش.های اشغال شده ساختمان در نظر گرفته شود ٥١-٤-٦-٤ اطﻼعا ت موجود در اسناد ساخت اسناد ساخت بنا باید شامل ضوابط طراحی برای سونامی بوده و ظرفیت پناهگیری ساختمان در آن درج شده باشد. نقشه طبقات باید موقعیت فضاهای پناهگیری و مسیرهای دسترسی به هر یک از فضاها را مشخص کند. مختصات طول و عرض جغرافیایی ساختمان باید در مدارک .ثبت شود ٥١-٤-٧ س یستم ها و اجزا ی غ یرسازه ای با اهمیت زیاد سیستم ها و اجزای غیرسازه ای با اهمیت زیاد در بند ٥١-١-١ تعریف شده اند. این اجزا و تجهیزات در سازه هایی که در محدوده طرح سونامی قرار دارند باید در برابر اثرات ناشی از آب گرفتگی سونامی محافظت شوند یا در ارتفاعی بیش از ارتفاع آب گرفتگی ناشی از بیشینه سونامی موردنظر نصب وند ش ، به گونه ای که در هر حال در طی رویداد بیشینه سونامی مورد نظر و پس از آن قادر به ادامه ی خدمت .رسانی باشند به عنوان یک روش جایگزین می توان سیستم ها و اجزای غیرسازه ا ی با اهمیت زیاد را به طور مستقیم برای اثرات سونامی طراحی نمود به گونه ای که آب گرفتگی مانع عمل به وظایف حیاتی آن ها در طی رویداد بیشینه سونامی مورد نظر نشود. ٥١-٤-٨ سازه های غیرساختمانی گروه ریسک سونامیI وII ٥١-٤-٨-١ الزامات سازه های غیرساختمانی گروه ریسک سونامیI سیستم های غیرسازه ای با اهمیت زیاد در سازه های غیرساختمانی گروه ریسک سونامیI که در محدوده ی طرح سونامی قرار دارند باید ١- در برابر اثرات آب گرفتگی ناشی از سونامی محافظ.ت شوند ٢- در ارتفاعی بیش از ٣/١ برابر تراز آب گرفتگی ناشی از بیشینه سونامی مورد بررسی قرار گیرند به نحوی که این تأسیسات در طی سو نامی و پس از آن قادر به ادامه ی خدمت رسانی باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- بارگﺬاری سازه ها در برابر سونامی/٩٥٤ ٣ یا- مطابق ضوابط بند ٥١-٣-١ و سطوح عملکرد مرتبط مندرج در این بند در برابر نیروهای .سونامی طراحی شوند تراز فوقانی موانع )دیواره های( محافظ در برابر آب گرفتگی نباید کمتر از ٣/١ برابر تراز آب گرفتگی بیشینه د ر محل مانع باشد. در این موانع همچنین باید شرایط بند ٥١-٤-٥ .نیز رعایت شود ٥١-٤-٨-٢ الزامات سازه های غیرساختمانی گروه ریسک سونامیII سازه های غیرساختمانی گروه ریسک سونامیII که در محدوده ی طرح سونامی قرار دارند یا باید در برابر اثرات ناشی از آب گرفتگی ناشی از سونامی محافظت شوند یا مطابق ضوابط بند ٥١-٣-٢ و سطوح عملکرد مرتبط مندرج در این بند طراحی ش وند . تراز فوقانی موانع )دیواره های( محافظ در براب ر آب گرفتگی نباید کمتر از ٣/١ برابر تراز آب گرفتگی بیشینه در محل مانع باشد. در این موانع همچنین باید شرایط بند ٥١-٤-٥ .نیز رعایت شود -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٦٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. پیوست یک مقادیر ارتفاع موج سونامی در دوره بازگشت ٥٧٤٢ سال )سطح م یانگین (، در سواحل مکران شکل پ-١ مقاد یر ارتفاع موج در خط ساحلی مکران -------- صفحهٔ بعد -------- با رگذاری سازه ها در برابر سونامی/ ۴۶۱ جدول پ-۱ مفادیر ارتفاع موج در خط ساحلی مکران شما.ه قطا یا : یا : یا ارتفاع موج در خط ره قطاع . طول جغرافیایی عرض جغرافیایی ‏ طول جغرافیایی ‏ عرض جغرافیایی ساحلی (متر) (درجه) (درجه) (درجه) (درجه) ۱ ۵0۸ ۲۱/۵ 0۶ ۱/۳۹ ۲ ۲ 0۶ ۲۱/۳۹ ۵/۱ ۱/۸ ۲ ۳ ۵۷/۱ ۲۱/۸ ۵/۱۹ ۸/ع۱ ۳/۵ ۴ ۵/۱۹ ۲۱/۸ ۵/۸ ۱۸ ۳/۵ ۵ ۵/۸ ۱۳۸ ۵۷/۳۵ ۳۹/۹۷ ۳/۵ ۶ ۵/۳۵ ۳۹/۹۷ ۵/۹ ۳۹/۸۶ ۳/۵ ۷ ۵/۹ ۳۹/۸۶ ۵/۳۷ ۳۹/۷۷ ۳/۵ ۸ 0/۳۷ ۳۹/۷۷ ۵/۵ ۳۹/۷۴ ۳/۵ ۹ ۵/۵۱ ۳۹/۷۴ 0/۶۶ ۳۱۹/۷۴ ۳/۵ ۱ ۶۶ ۳۹/۷۴ ۵/۸ ۳۹/۶۹ ۵ ۱ ۵/۸ ۳۹/۶۹ 0/7 ۳/۶۶ ۵ ۱۲ 0/7 ۳۹/۶۶ هد ۳۹/۶۹ ۵1/۵ ۱۳ ۵/۹۵ ۳۹/۶۹ ۳ ۳۹/۵۹ ۶ ۱۴ 0۳ ۳۹/۵۹ ۵۷ ۹۵۶ ۷ ۱۵ ۵۷ ۳۹۵۶ ۸/۳۱ ۳۹/۵۸ ۷/۵ ۶ ۵/۳۱ ۳۹/۵۸ ۸/۴۵ ۳۹/۵۸ ۸ ۷ ۸/۴۵ ۳۹/۵۸ ۸/۵۹ ۳۹/۵۹ ۸۵ ۱۸ ۸/۵۹ ۳۹/۵۹ ۸/۳ ۳۹۵۷ ۸ ۱۹ ۵/۳ ۳۹/۵۷ ۸/۸۶ ۳۹/۵۳ ۸ .۳ ۸/۸۶ ۳۹/۵۳ ۸/۹۶ ۳۹/۴۵ ۸ ۳ ۹۶ ۳۹/۴۵ ۸ ۳/۴۱ ۸ ۳۲ 0۸ ۳۹/۴۱ ۹/۲ ۳/۴۳ ۷/۵ ۳۳ ۹/۲ ۳۹/۴۳ ۹/۳۳ ۳۹/۴۵ ۷/۵ ۳۴ ۹/۳۳ ۳۹/۴۵ ۹/۴ ۳۹/۴۷ ۷/۵ ۳۵ ۴ ۳۹/۴۷ ۹/۵۵ ۳۹/۴ ۸ ۳۶ ۹/۵۵ ۳۹/۴ ۹/۶۹ ۳۱۹/۳۹ ۷/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ادامه جدول پ-ا| مقاد ی رارنفاع موج در خط ساحلی مکران ره قطاع . طول جغرافیایی عرض جغرافیایی ‏ طول جغرافیایی . عرض جغرافیایی ساحلی (مت) (درجه) (درجه) (درجه) (درجه) ۳۷ 04/۶۹ ۲۳۹/۳۹ 4/۸۳( ۲۹/۳۹ ۸/۵ ۳۸ 04/۸۳ ۲۳۹/۳۹ 0۹/۹ ۲۹/۵ ۸/۵ ۳۹ ۵۹/۹ ۳۹/۳۵ ۶۲ ۲۳۹/۳۸ ۹/۵ ۳۰ ۶۲ ۲۳۹/۳۸ ۶۴ ۲۳/۴ ۹ ۳۱ ۶۴ رهر۵ ۱۸ ۶.۱ ۲۹/۷ ۸/۵ ۳۲ ۶۱ ۲۳۹/۷ ۶.۳ ۳۲/۳۴ ۹/۵ ۳۳ ۶.۳ رهر۵ ۱۸ ۶.۲ ۳۹/۳ ۱۰ ۳۴ ارفرش با ۳۹/۳ ۶.۲ ۲۹/۳۳ ۱۰ ۳۵ ارفرش با ۲۳۹/۳۳ ۶.۶ ۲/۴۳ ۹ ۳۶ ۶۶ ۲۳/۴۳ ۶۵۹ ۲۳/۴۱ ۶ ۳۷ ۶/۵۹ ۲۳/۴۱ ۶.۱ ۲۳۹/۲ (۸/ ۳ ۳۸ ۶.۱ ۲۳/۳۲ اما ۲۳۹/۲۷ ۱۰ ۳۹ ۶۶ ۲۳۹/۲۷ ۶/۸ (۸ ۱۸۱۵ ۱۰/۵ .۴ ۶/۸ ۲۳۹/۲۵ ۶۴ ۲۳/۲۳۲ ۱۰/۵ ۴۱ ۶۴ ارهر۸ ۱۸ ۶/۸ ۳۹/۱۹ ۸/۵ ۴۲ ۶۸ ۳۹/۱۹ ۶/۱۸ ۲۳۹/۱۲ ۸/۵ ۴۳۳ ۶/۱۸ ره ۱۸ ۶/۳۲ ۲۳/۸ ۹ ۴۴ ۶/۳۲ ۳/۸ ۶/۴۱ ۲۳/۸ ۹ ۴۵ ۶/۴۱ ۳/۸ ۶/۵ ۲۳۹/۱۶ ۸ ۴۶ ۶/۵ ۳۹/۱۶ ۶/۶۱ ۲۳۹/۱۷ ۸ توضیح: الف) برای نقاط روی مرز دو قطاع, از میانگین مقادیر دو طرف استفاده شود. ب) مختصات ابتدا و انتهای هر قطاع داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شانزدهم شبکه‌های متمرکز لوله‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ٤٦٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦١-١ مقدمه این فصل پوشش دهنده نحوه طراحی لرزه ای شبکه های متمرکز لوله های مشمول فصل هشتم است. ٦١-٢ تعاریف مفاهیم و عبارات مورد استفاده در این فصل به اجمال در ذیل آمده:است لوله : مجراهای دارای مقطع دایروی که در صنعت جهت انتقال مایعات و گازها مورد استفاده قرار می.گیرند فلنج : اتصاﻻت لبه دار که دو لوله راًعموما از طریق بولت ها به یکدیگر متصل می.کنند :شیر کنترل ادواتی کنترلی که بر روی لوله ها قرار گرفته و وظیفه قطع و وصل جریان را به عهده د.ارند :اتصال انﺒساطی اتصاﻻتی که وظیفه جذب جابجایی.های درونی سیستم را به عهده دارند :نازل مقاطع ورود به لوله ها و خروج از آن ها .که با تغییر قطر قابل مﻼحظه همراه باشند لوله:های ویژه برخی لوله ها که زیرمجموعه گروه کاربری و خطرزاییI قر ار می گیرند و در چند شاخص ،از قبیل جنس محتویات، قطر، حجم دربرگیرنده مابین دو شیر کنترل و فاصله از حریم مجموعه صنعتی مشمول ضوابط بند ٦١-٨ شوند، در این آیین نامه تحت عنوان لوله های ویژه شناخته می.شوند :قید هادی تکیه گاه هایی که در فاصله کمی از لوله ها قرار می گیرند و ضمن تأمین آزادی حرکت محدود در بارهای حین کارکرد مانند بارهای حرارتی، از جابجایی غیر متعارف در امتداد قید جلوگیری می کن.ند ٦١-٢-١ نمادها نمادهای زیر در فصل حاضر به کار رفته:اند D :قطر دایره متناظر وجه داخلی صفحه آب بند d :قطر داخلی لوله De : قطر دایره متناظر مرکز سطﺢ تماس صفحه آب بند Di :قطر داخلی در محل مقطع بحرانی Do :قطر خارجی در محل مقطع بحرانی F :نیروی محوری FMH :نیروی لرزه ای وارد به مرکز جرم -------- صفحهٔ بعد -------- شﺒکه های متمرکز لوله ها/٥٦٤ H :فاصله میان مرکز جرم و محل اتصال قطعه فوقانی شیر کنترل به پایه زیرین آن Lb :فاصله میان مرکز جرم بخش فوقانی شیر کنترل و مقطع بحرانی احتمالی در زیر آن M :لنگر N :عرض صفحه آب بند P :فشار درونی لوله Pe :فشار معادل تنش ناشی از بارهای وزن، اینرسی لرزه ای و جابجایی لرزه ای Peq :تنش معادل در فلنﺞ ها Z :مدول مقطع بحرانی  : از جدول ٦١-٢ اخذ می شود n :تنش ایجاد شده در مقطع بحرانی L : تنش موجود در مقطع بحرانی به واسطه فشار درونی بعﻼوه نیروی ادوات کنترلی درون شیر کنترل ٦١-٣ گستره سیستم های لوله ای که وزن متکی مجموع آن ها بر سازه تکیه گاهی کمتر از ٠٢ درصد وزن مجموعه سیستم های لوله و سازه تکیه گاهی است مطابق ضوابط این بخش مدل سازی می شوند. در این صورت مدل سازی مجزای آن ها ، مستقل از سازه تکیه گاهی مجاز است. چنانچه درصد وزن لوله متکی به وزن مجموعه لوله و سازه زیرین بیش از مقد ار فوق باشد ﻻزم است، مطابق ضوابط فصل ٧ ، لوله ها و سازه های تکیه .گاهی با هم مدل شوند ضوابط ارائه شده در این فصل برای مصالحی که در جدول ٨-٣ مورد اشاره قرار گرفته اند قابل استفاده .است ٦١-٤ زلزله طرح و سﻄح عملکرد زلزله طرح لوله ها در این بخش، مطابق سطﺢ خطر دوم معرفی شده در فصل سوم است. سطﺢ عملکرد مورد انتظار برای سیستم های لوله ای بسته به میزان اهمیت و توان شکل پذیری متفاوت است. بطور ک لی انتظار می رود لوله های ترد و نیز لوله های ویژه، عملکردی خطی و یا نزدیک به خطی در زلزله طرح د اشته باشند. همچنین سایر لوله ها ب ا توجه به ضریبpo R در نظر گرفته شده برای آن ها ، مطابق جدول ٨-٣، می توانند سطوح مختلفی از تغییر شکل.های غیرخطی را تجربه نمایند ر عایت ضوابط فصل حاضر، بر ای برخی قطعات الحاقی مشمول فصل ٣١، مطابق ارجاعات صورت گرفته به فصل ٦١ ، الزامی ا.ست -------- صفحهٔ بعد -------- ٦٦٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. ٦١-٥ ترکیﺐ بارها و تنش های مجاز برای لوله های مشمول ضوابط فصل ٨ ، ترکیب بارها برای طراحی اجزای تشکیل دهنده سیستم های لوله ای همانند ترکیب بارهای معرفی شده در فصل دوم در روش تنش مجاز است. تنها برای طرح شیرهای کنترل، ترکیب بارهای مورد استفاده متفاوت از ضوابط فصل دوم و مطابق ضوابط بندها ٦١ ی-٦-٣ است. تنش های مجاز برای لوله ها جدا از ملحقات آن ها از بند ٨-٧-٠١ اخذ می شود. تنش های مجاز برای شیرهای کنترل مطابق ضوابط بندهای ٦١-٦-٣ بوده و برای سایر ملحقات می تواند از آیین نامه های معتبر اخذ شود. محاسبه نیروی اینرسی وارد به لوله ها مطابق روابط بند ٨-٣-١ می باشد. در برآورد نیروی لرزه ای وارد بر ملحقات و زیر مجموعه های سیستم های لوله ای اعم از اتصاﻻت فلنجی، اتصاﻻت انبساطی، نازل ها و تکیه گاه ها ﻻزم است ضریب اضافه مقاومت مطابق جدول ٨-٣ در طراحی .لحاظ شود عﻼوه بر آن در بخش شیرهای کنترل ﻻزم است ضرایب تصحیﺢ شتاب، مطابق جدول ٦١-٢ نیز لحاظ شود. ﻻزم به ذکر است چنانچه در کنترل کفایت اتصاﻻت، شرکت های سازنده قیدهایی را در حوزه رفتار لرزه ای و یا سیکلیک معرفی کرده باشد، ﻻزم است عﻼوه بر ضوابط مطرح شده در این بخش مورد توجه .قرار گیرد ٦١-٦ طرح لرزه ای سیستم های لوله ای و ملحقات در این بند مﻼحظات طرح لرزه ای لوله ، فلنﺞ، شیر کنترل، اتصال انبساطی، نازل و تکیه گاه مورد اشاره قرار می گیرد. در طرح لرزه ای لوله ها و قطعات الحاقی آن ها ، بار زلزله در دو جهت متعامد افقی در ترکیب بارهای جداگانه به همراه مؤلفه قائم است فاده می.شود ٦١-٦-١ طرح لرزه ای لوله ها طرح لرزه ای لوله ها مطابق ضوابط ترکیب بار و تنش مجاز بند ٦١-٥ و ضوابط تحلیل بند ٦١-٩ انجام می پذیرد. توصیه می شود برای تمامی سیستم های لوله ای که مطابق این بند طرح می شوند، بیشت رین مقدار نسبت تنش تحمیلی به تنش مجاز تحت ترکیب بارهای لرزه ای در زانویی ها ایجاد شود. رعایت ای ن ضابطه برای لوله.های ویژه الزامی است ٦١-٦-٢ طرح لرزه ای فلنج محاسبه تنش معادل در فلنﺞ ها با استفاده از بارهای مذکور مطابق رابطه ٦١-١ :است -------- صفحهٔ بعد -------- شﺒکه های متمرکز لوله ها/٧٦٤ ٦١-١ Peq=P+Pe در این رابطهP فشار درونی لوله وe P فشار معادل تنش ناشی از بارهای وزن، اینرسی لرزه ای و جابجایی لرزه ای است که با استفاده از نیروهای بدست آمده از تحلیل سیستم مطابق رابطه زیر محاسبه می:شود ٦١-٢ Pe=4F/(De2)+ 16M/(De3) در این رابطه M وF لنگر و نیروی محوری وe D قطر دایره متناظر مرکز سطﺢ تماس صفحه آب بند )دو برابر فاصله مرکز سطﺢ تماس صفحه آب بند تا مرکز مقطع لوله( مطابق شکل ٦١-١ .است شکل ٦١-١ نمایی از مقﻄع فلنج متصل به لوله در این شکلN ، D وd به ترتیب عرض صفحه آب بند، قطر دایره متناظر وجه داخلی صفحه آب بند )دو برابر فاصله وجه داخلی صفحه آب بند تا مرکز لوله( و قطر داخلی لوله هستند. همچنینP فشار محتویات درون لوله است. نحوه بکارگیریeq P در محاسبه تنش های تحمیلی شعاعی، مماسی و طولی و نیز تنش های مجاز می تواند از ضوابط آیین نامه.های معتبر اخذ شود ٦١-٦-٣ طرح لرزه ای شیرهای کنترل در طراحی لرزه ای شیر های کنترل، تنها نیروی اینرسی وارد بر بخش فوقانی بعﻼوه تنش های ناشی از فشار داخلی و نیروی تحمیلی از بخش کنترلی متحرک آن ها ، مطابق جدول ٦١-١ ، در ترکیب بار استفاده می .شوند جدول ٦١-١ ترکیﺐ بار مورد استفاده در طرح لرزه ای شیرهای کنترل ترکیب بار نوع تنش نیروی ناشی از کنترلر فشار اینرسی افقی زلزله × × × تنش در مقطع بحرانی محور مرکز ی لوله -------- صفحهٔ بعد -------- ٨٦٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در شکل ٦١-٢ نمایی از شیر کنترل و نیروی اینرسی لرزه .ای وارد به مرکز جرم آن نشان داده شده است در این شکلb L فاصله میان مرکز جرم بخش فوقانی شیر کنترل و مقطع بحرانی احتمالی در زیر آن و H فاصله میان مرکز جرم و محل اتصال قطعه فوقانی شیر کنترل به پایه زیرین آن ا .ستo D وi D به .ترتیب اندازه قطرهای خارجی و داخلی در محل مقطع بحرانی هستند همچنینMH F نیروی لرزه ای وارد به مرکز جرم است. تنش موجود در مقطع بحرانی از رابطه زیر محاسبه می:شود ٦١-٣ 𝜎௡= 𝐹ெு𝐿௕ 𝑍 + 𝜎௅ که در آنn  ،تنش ایجاد شده در مقطع بحرانیL  تنش موجود در مقطع بحرانی به واسطه فشار درونی بعﻼوه نیروی ادوات کنترلی درون شیر کنترل وZ مدول مقطع بحرانی است. همچنین نیرویMH F از رابطه زیر محاسبه می:شود ٦١-٤ FMH= Fp که در آنp F از رابطه ٨-١ محاسبه شده و مقدار از جدول ٦١-٢ اخذ می.شود برای شیرهای مشمول فصل ٣١ ،حاصل ضرب شتاب خط لوله تکیه گاهی در بخش بوی فوقانی شیر، مبنای محاسبهp F قرار می.گیرد در جدول ٦١-٢ ، پارامترD برابرo D در نظر گرفته می شود. تنش های مجاز مورد استفاده در طرح شیر های کنترل مطابق جدول ٦١-٣ .است شکل ٦١-٢ نمایی از شیرکنترل و مقﻄع بحرانی آن در زلزله مرکز جرم مقطع بحرا نی MH F -------- صفحهٔ بعد -------- شﺒکه های متمرکز لوله ها/٩٦٤ جدول ٦١-٢ ضریﺐ بزرگنمایی شتاب وارد بر شیر کنترل– قﻄع نسﺒت به لوله متصل به آن ضریﺐ بزرگنمایی شیر )  ( فرکانس طﺒیعی شیر کنترل معیار انتخاب ضریﺐ وضعیت تکیه گاه ادوات کنترلی ١ ٠٢ هرتز و بیشتر ادوات کنترلی دارای تکیه گاه ١ 𝐻 √𝐷 ≤٠٤ ادوات کنترلی بدون تکیه گاه ٠/١𝐻 √𝐷 −٣ ٠٢ هرتز و کمتر ٠٤< 𝐻 √𝐷 ≤۶۰ ٣ ٠٦< 𝐻 √𝐷 جدول ٦١-٣ تنش های مجاز شیر کنترل– قﻄع در طراحی لرزه ای تنش مجاز نوع شیر کنترل S ٥/٠ شیرهای متکی بر لوله های ویژه S سایر شیرها در جدول ٦١-٣ پارامترS تنش مجاز لوله مطابق بند ٦١-٠١ یم .باشد ٦١-٦-٤ طرح لرزه ای اتصاﻻت انﺒساطی ترکیب های بار و تنش های مجاز مورد استفاده در اتصاﻻت انبساطی مطابق ضوابط عمومی بند ٦١-٥ .است همچنین محاسبه تنش تحمیلی به اتصال می تواند براساس ضوابط آیین نامه های معتبر انجام پذیرد . ٦١-٦-٥ طرح لرزه ای نازل ها ترکیب بارها و نحوه بکارگیری ضرایب اضافه مقاومت مطابق ضوابط عمومی بند ٦١-٥ .است ٦١-٦-٦ طراحی تکیه گاه ها ترکیب بارها و نحوه بکارگیری ضرایب اضافه م قاومت مطابق ضوابط عمومی بند ٦١-٥ .است ٦١-٧ ضرایﺐ رفتار و ضرایﺐ اضافه مقاومت جهت تعیین ضریب رفتار برای همه سیستم های لوله می توان از مقادیر ارائه شده در جدول ٨-٣ استفاده کرد. لیکن برای لوله های ویژه مشمول بند ٦١-٨ و فصل ٨، عﻼوه بر ضوابط ارائه شده در آن فصل، ﻻ زم -------- صفحهٔ بعد -------- ٠٧٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. است ضریبpo R به ترتیب برای گازهای سمی گروه های الف و ب برابر ١ ٥٢ و/١ و نیز ضریب اهمیت pI .برابر واحد فرض شده و محاسبات بار دیگر انجام و در صورت بحرانی بودن مبنای طرح قرار گیرد ٦١-٨ ضوابط لوله های ویژه لوله هایی که از نظر قطر، حجم دربرگیرنده مابین دو شیر کنترل، جنس محتویات و فاصله از حریم مجموعه صنعتی، مشمول تمامی ضوابط این بند می شوند، زیرمجموعه لوله های ویژه قرار می:گیرند معیار قطر: لوله هایی با قطر بیرونی بزرگ تر یا مساوی ٥٤ میلیمتر معیار حجم: محتویات لوله دارای حجمی بزرگ تر یا مساوی ٣ متر مکعب مابین دو شیر کنترل باشد معیار جنس محتویات: گازهایی که در یکی از دو گروه الف و ب مطابق ذیل قرار می:گیرند - گازهای سمی گروه الف: کلرین، هایدروسیانید اسید، نیتروژن دایوکساید، فلورین و فسژن - گازهای سمی گروه ب: هایدروژن کلوراید، برون تری فلوراید، سولفور دایوکساید، هایدروژن فلوراید، برومومتان، هایدرو سولفوریک معیار فاصله از حریم مجموعه صنعتی: حریم در مجموعه صنعتی به یک یا ترکیبی از موارد ذیل اطﻼق می:شود - دریا، دریاچه، رودخانه و مخازن آب سرویس مورد استفاده در مجموعه صنعتی - خط آهن مخصوص حمل م حصوﻻت مجموعه صنعتی - منطقه دارای دورنمای احداث تأسیسات صنعتی در آینده - زیرساخت های عمومی - فضاهای مورد استفاده برای فعالیت... های تجاری مانند محوطه تولید، انبار و - خطوط ارتباطی هر زوج از موارد قبل با یکدیگر با توجه به تعاریف چهارگانه فوق لوله های ویژه از لحاظ اثرگذاری بر محیط در صورت بروز آسیب در آن ها در دو گروه حاد و بحرانی مطابق جدول ٦١-٤ دسته بنده می.شوند ٦١-٩ روش تحلیل ضوابط ارائه شده در این فصل، مکمل رویکرد ارائه شده در بند ٨-٣-١ بوده و قابل استفاده در محاسبات مشمول بندهای ٨-٣-٢ ٨ و-٣-٣ نمی باشد. ﻻزم است ضو ابط بند ٨-٣-٤ مبنی بر تغییر مکان خﻼف جهت سازه های تکیه گاهی متوالی در محاسبات لحاظ شود. برای این منظور، ﻻزم است تغییر مکان ه ای -------- صفحهٔ بعد -------- شﺒکه های متمرکز لوله ها/١٧٤ تکیه گاهی یک درمیان با عﻼمت متفاوت در محاسبات در نظر گرفته شوند. چنانچه در نظر باشد مجموعه ای از لوله ها و سازه های تکیه گاهی به صورت یکپارچه مدل شوند، ﻻزم است جابجایی سازه های تکیه گاهی با عﻼمت یک درمیان متفاوت در محاسبات لحاظ شود. همچنین در حالت اخیر ﻻزم است در شتاب وارد شده به لوله، اثر بزرگنمایی سازه نگهدارنده و لوله نیز مطابق رابطه ٦١-٥ .دیده شود ٦١-٥ 𝑎௣= 0.4𝑆஽ௌ𝐼௉൤𝑎௛ 𝑅௕ ൨ቈ𝑎 𝑅௣௢ ቉ جدول ٦١-٤ معیارهای شناسایی لوله های ویژه حاد و بحرانی (وزن محتویات )تن فاﺻله تا حریم متر محتویات ٠٠٥ و بیشتر بین ٠٠١ و ٠٠٥ بین ٠٣ و ٠٠١ بین ٠٢ و ٠٣ بین ٥ و ٠٢ کمتر از ٥ حاد حاد حاد بحرانی بحرانی بحرانی کمتر از ٠٠١ گاز سمی گروه الف حاد حاد حاد بحرانی بحرانی - بین ٠٠١ و ٠٠٢ حاد حاد حاد بحرانی - - بین ٠٠٢ و ٠٠٥ حاد حاد بحرانی - - - بین ٠٠٥ و ٠٠٠١ حاد بحرانی - - - - ٠٠٠١ و بیشتر حاد حاد حاد بحرانی بحرانی بحرانی کمتر از ٠٥ گاز سمی گروه ب حاد حاد حاد بحرانی بحرانی - بین ٠٥ و ٠٠٢ حاد حاد حاد بحرانی - - بین ٠٠٢ و ٠٠٥ حاد حاد بحرانی - - - بین ٠٠٥ و ٠٠٠١ حاد بحرانی - - - - ٠٠٠١ و بیشتر -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. در این رابطهp a شتاب وارد بر واحد طول لوله است. برای هر دو تکیه گاه مجاور، مستقل از این که مستقر بر یک و یا دو سازه تکیه گاهی باشند، شتاب وارد بر دو تکیه گاه به صورت هم عﻼمت در نظر گرفته شده وp a میانگین شتاب های مذکور است. همچنین ضوابط بند ٦١-٦ برای طراحی اجزای الحاق ی .در این رویکرد تحلیلی، قابل اعمال است چنانچه تحت بارهای حرارتی جدایش میان لوله و نشیمن های اتکایی اتفاق افتد، ﻻزم است در تحلیل لرزه ای اثر این جدایش دیده شده و شرایط مرزی بر این اساس در نظر گرفته شود. در حالتی که قید های هادی در فاصله ای از لوله قرار داشته باشند، ﻻزم است در مدل سازی فاصله مذکور لحاظ نشده و شرایط مرزی در جهت وجود قید بسته فرض شود. چنانچه فاصله قیدهای هادی و لوله بیش از ٦ میلیمتر باشد ﻻزم است افزایش نیروی اینرسی لرزه ای مطابق ضوابط جدول ٨-٣ .انجام پذیرد ﻻزم است در طرح لرزه ای لوله ها ی ویژه، عﻼوه بر کفایت طرح در برابر زلزله طرح، بیشینه تنش ها در .نواحی زانویی هدایت شود ٦١-٠١ لوله ها ،به جز مواردی که به عنوان استثناء ذکر شده سیستم لوله کشی باید برای نیروها و تغییرمکان ای ه نسبی مقرر شده در بند ٨-٣ ط راحی شود. در صورتی که در مسیر لوله از اتصاﻻت انعطاف پذیر با قابلیت تحمل تغییرمکان های نسبی استفاده شده باشد، نیازی به طراحی لوله برای تحمل تغییرمکان های نس بی لرزه ای .نیست در موارد ی که از ری سا استانداردها ی مرجع مصالﺢ استفاده نمی شود، طراحی سیستم لوله کشی باید ب ا به کارگیری تنش:های مجاز زیر صورت پذیرد الف- برای لوله های ساخته شده از مصالﺢ شکل (پذیر )فوﻻد، آلومینیوم یا مس ٠٩ درصد کمینه حد ،تسلیم مشخصه ب- در صورت استفاده از اتصاﻻت رزوه ای در لوله های ساخته شده از مصالﺢ شکل ،پذیر ٠٧ درصد کمینه ،حد تسلیم مشخصه پ- برای لوله های ساخته شده از مصالﺢ غیرشکل (پذیر )مانند چدن یا سرامیک ٠١ درصد کمینه مقاومت ،کششی مشخصه ت- در صورت استفاده از اتصاﻻت رزوه ای در لوله های ساخته شده از مصالﺢ غیرشکل ،پذیر ٨ درصد ،کمینه مقاومت کششی مشخصه -------- صفحهٔ بعد -------- شﺒکه های متمرکز لوله ها/٣٧٤ وزن تجهیزات آویزان که در مسیر لوله ها وا قع بوده و به آن ها متصل هستند مانند شیرها، پمپ ها، جداس از هوا و مخازن، در صورتی که دارای مهار جانبی جداگانه نباشند، باید در طراحی مهار لوله ها در نظر گرفته .شود در صورتی که این تجهیزات دارای مهار مستقل باشند، اتصال لوله به آن ها باید از انعطاف پذیری کا فی ب رای تحمل تغییرمکان.های نسبی برخوردار باشد سیستم لوله ی کش آتش نشان ی ، آویزها و مهارهای آن ها که طبق استانداردNFPA 13 ،طراحی شده باشند برآورده کننده ضوابط نیرو و جابجایی لرزه ای این فصل در نظر گرفته می شوند. حداقل فاصله آزاد بی ن آبفشان ها و سایر تجهیزات در هر جهت باید ٥٧ میلی.متر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مراحع -------- صفحهٔ بعد -------- ٢٧٤ /آیین نامه طراحی لرزه ای تاسیسات و سازه های ﺻنعت نفت )نشریه شماره ٨٣٠( ...... ..... .................. ............................. مراجع فصل دوم ١. سازمان مدیریت و برنامه) ریزی کشور ٥٨٣١( آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران ، نشریه ی شماره ٠٠٣ ، بخش نهم: سکوهای دریایی، معاونت امور فنی، دفتر امور فنی، تدوین معیارها و .کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله، تهران ٢. ) وزارت راه و شهرسازی ٢٩٣١ ( ،بارهای وارد بر ساختمان ،مبحث ششم مقررات ملی ساختمان معاونت مسکن و ساختمان، دفتر امور مقررات ملی ساختمان ، .تهران ٣. ) وزارت راه و شهرسازی ٣٩٣١ ( آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله ،استاندارد ٠٠٨٢-ویرایش ٤، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ، .تهران ٤. ) وزارت نفت ٢٨٣١ (راهنمای طرح لرزه ای تأسیسات ،نفتی اداره کل ضوابط فنی و استانداردها ، نشریه شماره ٧٢٠، ،معاونت امور مهندسی و فناوری وزارت نفت، اداره کل ضوابط فنی و استانداردها تهرا.ن ٥. ) وزارت نفت ٥٩٣١ ( راهنمای ارزیابی و بهسازی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت، نشریه شماره ١٤٠ ، معاونت مهندسی و ساخت داخل، اداره کل استانداردها و مدیریت پروژه، معاونت امور مهندسی، تهران. 6. American Society of Civil Engineers. 2016. Minimum Design Loads for Buildings and Other Structures, ASCE/SEI 7-16. ASCE, Reston, Virginia. 7. American Society of Civil Engineers. 2011. Guidelines for Seismic Evaluation and Design of Petrochemical Facilities, Second Edition, Task Committee on Seismic Evaluation and Design of Petrochemical Facilities, ASCE, Reston, Virginia. 8. American Society of Civil Engineers. 2018. Seismic Evaluation and Design of Petrochemical and Other Industrial Facilities, Third Edition Task Committee on Seismic Evaluation and Design of Petrochemical Facilities, ASCE, Reston, Virginia. 9. Building Seismic Safety Council. 2000. NEHRP Recommended Provisions for Seismic Regulations for New Buildings and Other Structures, Part 2: Commentary, FEMA 369. FEMA, Washington, D.C. 10. Building Seismic Safety Council. 2000. NEHRP Recommended Seismic Provisions: Design Examples, FEMA P-751. FEMA, Washington, D.C. 11. Building Seismic Safety Council. 2000. NEHRP Recommended Seismic Provisions for New Buildings and Other Structures, Volume I: Part 1 Provisions, Part 2 Commentary, FEMA P-2082-1, FEMA, Washington, D.C. 12. Building Seismic Safety Council (BSSC). "Nehrp recommended seismic provisions for new buildings and other structures (fema p-750)." Report Prepared for the Federal Emergency Management Agency (FEMA) (2009). -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع / ۴۷۳ مراجع اصلی: 0 ,51۳۷۵1۳5 016۲ 200 کع نلاب 1۵۲ علقما مونی1 ۱۸۱۵۶۵ 6ات7 ۸50 .۱ 01 ,(۸۹5۳) ۳۵1۵۵۲۹ |[ آ0 برااع 5 ۰ 016۲۴ ۵00 کو ولا نباظ 1۵۳ ک0دم] 0وزدع1 ۱۱۱۳۵ ,(103) 7-22 که .2 ۰ ,(۸5) ۳۵166۲5 [ا0) اه هام5 ۸۳۵۵ ۳ آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله ( استاندارد ۲۸۰۰)» پیش‌نویس ویرایش پنجم» مرکز 0 ,۹۳۳۳ 0136۲ 2300 دع00[سظ 1۵۲ کلدما جروزع1 ۱۵۱۳۵ 7-22 خل6ک۸ .4 ۰ م,(۸۹۳) ۵۱۳66۲۵5 ]0۱ 0۲ همه ۵. وزارت راه و شهرسازی (۱۳۹۹) بارهای وارد بر ساختمان, مبحث ششم مقررات ملی ساختمان. معاونت توضیح مهم: نهایتاً استاندارد ۸۹17-22 مرجع مبنا می‌باشد. مراجع فصل سوم 5 81101 1۵۳ 6116۳1۵ 012160 مدش 200 کلهم] معا ۱11۵ 7-16 5۱۵0070 ب7لک۸ با 5 001116۴ 210 5 01[ اباظ ۲۵۲ 116۳1۵ 012160 مدش 300 خلهم] ما1 ۱۷1۵ 7-22 5۵۵۲۵ ب7تلا6ک۸ .2 ۶۵ 16۲ 011) ۵2۵ :۸۵155 113730 عز هگ ۳۶۵۳۵۹16 ۵۶ ک 1100۵0 1۳۵/۵372 .3 07 کل] ,1997 ,۷۵۱۳6۵ ۵ ,۹ا۵۳م۳۳ ۵۲ عدل] ۵طا 200 باصنق۵ا 11 ۵۳ 604۸06 1.۰ ,۷۷۵5318102 6۵33155102 راب1۹۵ 4 3 |12۷6 5571۸ 1۵۳ دع دا [6 6011 101661۵1100 ۳۵۵ ۱ 1 ,۳۵0-2117 ]۷ .4 1.6۰ ,۷۷/۵5111810 ۲۵۵۹۹100۰ ۹۵۵1۵10 +معلم 3 کن] .2012 بکعالبا5 ۲137۵70 7 ,5100165 1127270 5571۸6 1۵۳ دعزاعلن 6 1۳۵1۵۵1۵110 #عاعلم‌ن] ,13 ۳0-22 ]۷1 .5 1.۰ ۷۷۵531010 ۲۵۱۳۹۹10۰ نام ب۵عاع 3 ک] ۰ ۹/17[0-1 ۷1۵۵۵۲۵0 آهاانا بدافواه 2 ماکام 200 22۳0 ماک .(2004) کلها ۱/106 .6 ۲3 021300 معا 1351 ( 1:62 ۵۱۵0۵۵8 ۳۹۳۵۵۵۵ 40 8110105 36۷ 10۲ ۳۳۵۷۹0۹ ع هلگ 1060 3۳۲11۳ ,|-۳-2082 ۳۳۵/۸ 7 0 ۹6۳1۵۲۳۴ 60۵61۵۳۹۰ 2 ۳۵۳۲ ۳۳۵۷۱۹۱۵۵۹۰ ۱ ۳۵۳ :1 ۷۵۱۵۵۵ بکع 5۳ 016۳ 0۰ ۲۵۱62۳۲ ۸6۳1۵۵ بذافرا۵م۸ ۲1۵7۵۳0 علهنک عنادا م3۳۵۵ ,229-2020 کجشه .8 "0 65 1131160 136 ۵1 ۵16 2014 1۳۵ 1۵۲ 10006121100 2014 باه اع .۸ ما۳ .9 2014 007ع1 0060-۳6 کناکلا دم ۵72۳0 ملع 1۵1100۵1 1 133/01۳20141 0.3 ۵/1 1۳10۹://00(.0۳ :10061 ۳137۵70 5619316 ۲1۵1100۵1 ک] ۳۵ ا0 عادلمن 2018 16 ,2018 .۵ 6 .1.10 ,۳1۳۵6۵۰ .10 -5 :(0206)5 با تفه 36 :6 |۷۵ به امک 6اه ۳۵۳۵ بکس 10 121اصص اه عم آ۵ 016 41 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ بین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۵ :10061 ۲12720 عا 561 ۲1۵1100۵1 کل] ۳۵ او عادلمد 2018 1۵ ۳.۵ ۳۵۷۷۲۹ .11 -2315 :(5)ع0۵06 .4 مدز 37 نعسسا۵ ۷ 506۵ ۳۵۳۵۵۵ بکن] معا ۵ 1۵ داع۳۵۵ 1۵110 2341 6 0۲ ۷۱110 ۵7۵۲۵ 56151116 0۲ 115220۳221100 .(1999) ااع ام ما۸ ۲ م87 ۳ .12 501-۶ ,(2) 89 ۸:۲۵ آ0 5۵0 آهنعه | منک 50 (2010) .1 ,۳۵۳۰ یگ با بط ,۳ 601100 ۳ ۵0 6 اک بل مفقای 1۵ بل بل ,806۴ .13 2005 ۳۵73۳0 ماع ۲۵۳ 602105 0۳60101100 0-0100 مج ۵۲ اعد عطا 00 783-۰ ,(5) 81 ب16۲۵م] ناع معا هزم ما من دنه م۳0۳۲ 20 صماندمه بعمهاه لامک بااع 0 صزااش م ماد ۷۷۰ امد[ 14 ,2006 |۸۳ 1 [ ۹۲۳۵۲۲۵ ۳8 ۳6 0/00 (0۹://0 11 40 12065 ععد 510 ۳۵۲ 116001621100 و16 م13 اه عناق ههام۸ 1۳۵6 .15 ۰ 2010 ب0عاد16 علمدزعگ 00 کزحه اما ۱۱۳۵ کامو‌مررنگ ۲۳۵۱۲ 40 زا5615 1۵۳ زا3106 انا دما -لم و0 :2019/03 ولا م۵ ۳۳۳۹ .16 1۰ 3/13۷ ,۸0110211005 -3701 21 5060172 11650056 ۱۷1-۳۵۲۵۵ 1661008 1۵۲ ۳۳۵۵۵0۳65 ,۳-2078 ۳۳/۸ 17 ۰ ]۸۵۵ بکعانگ کعاهاگ ۵:1۵۵0] ۲۵1۲۱۵۶۵ ٩116 6۷۵1۵110 ۳‏ 1 2۹9651161 3۵7۵۳0 عل ماگ بومی۸ ۳۳۵۶ من هاش [۵ 1۳۵۵ با 6 .۳۳۵00۹6 عا اد 200 60۵11005 0۳6101100 130100 امه :1۹1۵11211005 11627 6 ۲[ 120 ۵0 ۵960 51121100 1۵110۵ 0۳۵۵۵ م۸ بسا عنما۸ 11۳۵0۵۵ 19۰ ۰ .1۳۹1۵11۵11005 16۵7 1۵۳ 6۷۵1021100 عازد 1 61 ح که 1273۳0 عم اعد ۲۵۶۳ 1۵۵61110۵8 7 1۵۳ ۲۷۵۱۵۵۵ عاز5 1۵ ۲1272۳05 ع دلگ بعش ۳۳۳۵۷ ما۸ ۵ 116۳۵110 20 0 20) ۷1۵۳۵ ,1۸۸ ,550-9 .00لا کعز 56 د 510۳ مادک 1۸۳۸ بکد10 12۵1 ما1۹ 0 ۱۷06110 60۵۳0۵ بل :1۵00 با :۷/۵161 با بام۵مد۳ ۰ :۷۵۵۵۱۱ 0 .21 6 ۷۷1۲1۱ دا ای 1۳51 200 1016161۵11010 تکتفراهم۸ ۲137۵۳0 مدنگ ۳۳۵۵|۵۲ 1۵۳ بان هنهک -1636 :(4) 104 (2014) ۸6۳۵۵ 01 5۵0۵1 آه 02| م هنهک 6 ) ان علاط ۵106۰ عا م0060 1۱049 0 0601۲21 1۵00۹6 0۵ ۷۵۳۵-10-07 1۳۵ (2004) ۳۷۷ الع امه ۷۰ م8070 :22 40 لآ 50601۵ 8 اک6ل [۷۵۳۵۵ 200 ۷/۲1 11۵۵0 اند دامع عل ۵۳ 0۲۵006 11۵11۷6 ۵00 ۱75-7 :(8)2 ۳۳۵ [1۵۳1701۵ 1۵ |۷۵۳۵ 1۵۳ 60۵1100 ۳6010116 ۸ .(2016) ۰ 226113 ک با ۰ باهایوگ 23 ۰ لآ 5۵01۷ [۵ 021 [منند1ع5 16 ان جزعا 8 1۳۵0۰ 31016۳۵ جرز 1۵0 اعد عح ۲۹00 ۱23-۰ ,(106)1 ۲۴ آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰)» پیش نویس ویرایش پنجم. مرکز ۵ نشریه ۶۲۶ سازمان برنامه و بودجه. راهنمای کاربردی مطالعات تحلیل خطرء ۱۳۹۲ ۶ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تأسیسات و سازه‌های صنعت نفت. نشریه ۰۰۳۸ ویرایش ۳ ۱۳۹۵ ۳۷6 3162۳-۳۵۲ 0۲ 561601100 .(2014) ۸۳۵۵۹0 3.۸۵ و8۵ 10 3 ۳۰۲1۵060 6 .27 0401۰ .(۱40)7 ,۳۵1۳۵۵۰ ها 06060۷1۳۵ 200 اطعا مع0) اه اق سمل ۱۵۱۵۵۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع/٥٧٤ 28. C. B. Crouse, E. V. Leyendecker, P. G. Somerville, M. Power, W. J. Silva, Development of seismic ground-motion criteria for the ASCE 7 standard, 8th US National Conference on Earthquake Engineering 2006 - San Francisco, CA, United States 29. Charles A. Kircher, New Site-Specific Ground Motion Requirements of ASCE 7-16, 2017 SEAOC CONVENTION PROCEEDINGS مراجع فصل چهارم ١. سازمان مدیریت و برنامه) ریزی کشور ٥٨٣١ ( آیین نامه طراحی بنادر و سا زه ،های دریایی ایران نشریه ی شماره ٠٠٣ ، بخش نهم: سکوهای دریایی، معاونت امور فنی، دفتر امور فنی، تدوین معیارها و .کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله، تهران ٢. ) وزارت راه و شهرسازی ٢٩٣١ ،( بارهای وارد بر ساختمان، مبحث ششم مقررات ملی ساختمان معاونت مسکن و ساختمان، دفتر.امور مقررات ملی ساختمان، تهران ٣. ) وزارت راه و شهرسازی ٣٩٣١ ( آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله، استاندارد ٠٠٨٢-ویرایش ٤، .مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران ٤. ) وزارت نفت ٢٨٣١ ( راهنمای طرح لرزه ای تأسیسات ،نفتی، اداره کل ضوابط فنی و استانداردها نشریه شماره ٧٢٠ ،، معاونت امور مهندسی و فناوری وزارت نفت، اداره کل ضوابط فنی و استانداردها .تهران ٥. ) وزارت نفت ٥٩٣١ ( راهنمای ارزیابی و بهسازی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت، نشریه شماره ١٤٠ ،، معاونت مهندسی و ساخت داخل، اداره کل استانداردها و مدیریت پروژه معاونت امور مهندسی، تهران. 6. American Society of Civil Engineers. 2016. Minimum Design Loads for Buildings and Other Structures, ASCE/SEI 7-16. ASCE, Reston, Virginia. 7. American Society of Civil Engineers. 2011. Guidelines for Seismic Evaluation and Design of Petrochemical Facilities, Second Edition, Task Committee on Seismic Evaluation and Design of Petrochemical Facilities, ASCE, Reston, Virginia. 8. American Society of Civil Engineers. 2018. Seismic Evaluation and Design of Petrochemical and Other Industrial Facilities, Third Edition Task Committee on Seismic Evaluation and Design of Petrochemical Facilities, ASCE, Reston, Virginia. 9. Building Seismic Safety Council. 2000. NEHRP Recommended Provisions for Seismic Regulations for New Buildings and Other Structures, Part 2: Commentary, FEMA 369. FEMA, Washington, D.C. 10. Building Seismic Safety Council. 2000. NEHRP Recommended Seismic Provisions: Design Examples, FEMA P-751. FEMA, Washington, D.C. 11. Building Seismic Safety Council. 2000. NEHRP Recommended Seismic Provisions for New Buildings and Other Structures, Volume I: Part 1 Provisions, Part 2 Commentary, FEMA P-2082-1, FEMA, Washington, D.C. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ آبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳ 5 0۳0۷۹0 ع از ذزعه ۳۳۵۵0۳۵60 ما۸" 50 8) انوس ناکامک هنهک نلاس ۱2۰ |[7۵ع۲۳۵0 ۲۵ 1۵۲ ۳۳۵۵۲۵۵ 11600۲1 *.(0-750 ۵ ع1) 65 اد 6۲ ۵ 200 ۵۱۵۳۵5 16 00(۰) (۳۳۱/۸) و۸ ۷1۵۵2661 ۵۲۵ مواععل مندنهه لعحدط-ا نع ها منت 3 مداد 004 ناه .0 جعاای۲۳ .۱3| 7 ۳۲۵۵ ککل]۰1 51۳۳6۵ 02060-040 م۵ فافع ۳۵۱-5۵6 بع دماناو م30 ۲ و8 ماه 7 مادک ۱4۰ | 51۳01۳۵ 0۲ |10۳۵ 8۵۱1۵165 ۹۵۲-۹۵۲۶ ۱۵۲ 1۹۵۵۲ علام هاگ تصهعاکیوگ 5۵08 (2019) 145.۱0 ۲۵۱6۵۲۱۳۵ مراجع فصل پنجم 40 دقع ۱0زا 1۵۶ 0116۳1۵ 160هام مکش 200 دلدما و16 ۱11۵۵ :(2022) 7-22 کلکش | ۰ 6۴ 1 معاند561 11600۵۵60 31111۳ :(2009) ۳-750 ۲۳۲/۸ .2 6 0۲ 01۲166 ۳۵۱1۵110۵۹ 00۵165 ۷۵۲۵۵ بح 10 ام موافعل ماگ :8 ما .3 ۰ ۲۳۵۵6۵ جا ب6ع۱1.۳۵026 .6706711160۵ کاخراه 20 ۵۱۵۵ ۲۷۵۳۹۵ ما تمعاعزطاه 1۵۵ ما3 .4 50 ب(2020) ,0027615 بذنا با ۵۹137 ۳۵۳7۵6۵۵00۰1۸۵ ,۲۵۹ 6 ۳۵۲1۳۵۵۵ ۳۵0۵66 ,]۷۷۵ 61۵16 امد ۵ رنف ۵1100 10۳عل 120118 0۲۳۷۵۳۹۵ ۱۱۵۵10۵ 5 5۵۱۱ ,(2020) 060۳6۰ مکاع027 :102005 بذمانا0 ۸۵۵۹1۹0 :۳۵۵۲۵۵ ۳77312701 8 ۳۵۲1۵۹۵۵6 6 0۶ ۸۹00121100 ۵0 ع ۸۳ .(2014) 5 11110 مک ما1۵ ۵۳۵۵۵ 14۳۵ 10 باکشم۸ .6 )0 1۳۵۶00۵۲1۵10۵ 300 ۲۱۵۳۵۶ 07۳ ۵ 82360 عع0هاد 16۵1 11061201100 ,(0997) 11 ۴۲۲ ماک 200 1۸.10 ,۸00 .7 0 م0۶ ۳۷۵1۵0۵ ۵0۵ ۷۷۵۲0۳ ۲۲۳۳۹ ۵۲ ۳۳۵۵۵۵۵۵ ما۷۵ ۷/۵۷۵ ۴ 316۷ 0 1711۷۳۹۱۷ ۹1۵16 ۲۳۵۱66۳1۵۰ ۳۵۵۵۵ 1۵۲ 0۳ 1۵00۵ بدازمگ ا0 عمهادزده 1۹ 89-۰ .00 ,8۶۲۵|0۵ 21 40 )اد 1۵۳ 0۲116۳1۵ 01111۷ ۹1اه 11006131100 (2006) 1۰۱/۰ بک۹ 10 6۶ ۷۷ کل ۳۵۵۱۵086۳ .8 ۱4۱3-6۰ ,(132)1[1 ,8 عع 601 [۵ 200601۳۵ ۵00 اهعنم امعم آ0 افو ول دا 1۷|( نام ع داد 110061201100 ۳۵6 اه امع مدش .(2006) .8 کل مانمگ ک 12 بل 85۵ .9 -۱165 ,(132)9 ,6001667105 ]2006۷1۳۵۵ 200 آه نامع ا0 آهد 0[ +حازمه 11-2۳۲۵16۵0 1۱177 دا1د00عل0 520 ۱۵ 56111060 ۵1۲ ۳۷۵۱۵10۵ .(1992) ۵۰ بع اج نط۵۵ ۷ ک بیگا ,1۹۳۱۳۵۳۵ .10 ۱73-۰ ,(32)1 ,10۳۵11005 3۳00 دازوگ بکععل هوق بل ۱11۵0110 1۵110۳۱۵۵ 4 باه 510065 52300 0۲ دراه 2 ۱6اه عل هنهک .(2017) بش۸ مامشعطاعها ۶ .۷ 13131۵0 11۰ 6۰ 0401 ,(17)1[1 بک نع 0ع60 ان اه 10 11۳۵0۵۵ بلاط عکع 0۳ 00۳6-۵167 1۵ 605 560 0۳۲۵201111۷-2 ددع۸ .(2002) 10 ۸ بک۸0 عک با 71208 ۲ 6 ب8 120 :12 6060611۷1۳۵116۵1 200 زا0606 ۵۲ هس30 6۷۵1۵0 ۵01۵ ۱۵1۵110۵ ۲0۵۳ 560-5 ,(28)7 1 ۲۵۱166۲۵۰ 0 من نواد16 200 کلعواهم۸ من ددع5 ]114۳ ب(2011) با ,۴۵۷۵7۵۱۵۵ .13 ۳ 1602۳161 کنا] ,|12۵۵ 1۵1۵۳۵۵۵ :۳۵۵۱0۵۵ اد ماک 00 ۳۵۵۳6۵5 نمی 6۰ ۲118۳۵ [۵ 312110 ۸1131۳۵110 ب۵۵ ۳ ق1۲11 ۳۵۵۱ 1۳۵۹۵۵۵0۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع / ۴۷۷ 266 000 200 هل زرم کعماه 0 021 ۵۲ هام۳۲ .(1965) ۵ ۲ ,ما3۵ 14 139-0 ,(15)2 ,060160106 00 ۱1۵61۵01100 امد 200 ۵0۵۹ ص00 (0982) .8 ۲ ,م56 .15 6۰ ۳۹6۵۲۱ 6۵81661۵ ۳۵۲۵۵۵ ٩5۵‏ 6۷۵1۵11۵ 1۵۳ 0۳060۳۵ 11160 ماک .(1971) 1۰۱/۰ بک5 1101 گ .8 .۲ ,5660 .16 ۱240-1۰ ,(97)9 01۱۷1310 ۳۵۵۵۵0۵۹ 200 602۵065 آزمک ۳۵ اه اق 0 0016۵۰ ۵ عبال ۹2005 1 ۹۵11161605 ۵1۲ ۳۷۵1۵0۵ .(1987) .8 7 ,5660 6 مک مبافا۵ 10۳ .17 661-۰ ,(113)8 ,60۵0166108 آه معا معع اه اه 0 هی عماهد و اجه 8 ۳۵1۵۵66 116130100 آزمک هرز کع 1100 عصمک ب(0979) ۷۷ ,۷۷۵۵۵ :18 6۰ 1۹۹6۵۲۱ 500611116 ۳0۵۲ ۲1۷۵066006 هه ده ۲0۹ ۷۷/۵6 ماصعصاه 10 0 111111626 116۷1360 .(2002) ۳۰ یک م8216 ک 3 0 ,۲130۹6 بسا 1 ,۷۵۵ .19 40 06016611621 ۵۲ اه 10 12006 دنل 0 ع 0۳دک آ6۵اه1 ۵۲ ۳۵00 1۵۳ کدمااه 60 1007-101 ,(128)12 ,۳۵166۲18۰ 06061۵0۵ ۰ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. راهنمای ارزیابی پتانسیل روانگرایی خاک. پیامدها و روش های کاهش مخاطرات آن. نشریه ۵۲۵ (۱۳۹۱)). 7 200 کع 81010 10۳ 0۵۳۵ لعاهنممدد۸ 200 کلهما موز ۱:۳۵ ۱۰ ۰ ,۳۳۵1166۲5 |0۷ آ بواع م5 ۸۳۵۵ 7-22 آنا ۸۹5۲/5 م51۳6 7 200 که 81010 1۵۴ 0۵۳۵ لعا م۸ 200 کلهما موز ۱:۳۵ ۱۰ ۰ ,۳۹۵166۲5 |00۷1 0۲ 5006 ۸۵۳1۵۵ 7-22 آناک لکلا ما5 7 200 دع 8110 1۵۳۲ 011۳1۵ #عادزممدد۸ 200 کلدما موف ۱۱۵۱۳۵۵۵ ۱۰ ۰ ,۳۹۵166۲5 |00۷1 0۲ 5006 ۸۵۳1۵۵ 7-22 آناک لکلا ما5 ۳۵۲۲۵۳۵۲-460 ۵ رهام نگ ۳۵۵۵ ۳۳۵۵۵ تعدا ۳۵ ما۵۵ ۳۵ 2 ۷۰ .۷ 80707818 ۷۰ ۳۵166۲1۵۰ مراجع فصل نهم 7 200 دع 8100 10۳ 0۵ لعادنممدد۸ 200 علهما موف ۱ -1 ۰ ,۳۵11665 [(00 اه باع م5 ۸۳۵ 7-22 ۸50۳/51 ما5 مراجع فصل دهم 67 200 دع 8100 1۵۳۲ 0۵ 0عا م۸ 200 کلهما ینف ۱/۵ -2 ۰ ,۳۳۵1166۲5 |0۷ آ بواع م5 ۸۳۵۵ 7-22 آنا ۸۹5۲/5 م51۳6 مراجع فصل بازدهم -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ یین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) 40 مل20 کلهم]آ ینف ۱:۵۵ :51420 7-22 ]۸50۳/۹۳ -(2021) ۸0 -1 ((۸50) ۳۵16۵۲۹ [ز 00 اه بواعنممگ مزع ه۸) کعم هناگ 0156۳ مه حعونلانظ ۵۳ ماس 3 03۱۳6۷5 0۵۳۵۵ 1۵۱10۳۵۵0 اه 0۹0 200 معن16 .(2008) 307-08 آم۸ -2 ۰ ,دا |11 ۳۵۳۱۵100 :(ع16 1331110 ۲00۵66 قمع ه۵) آنک۸ ها 0 6:5۰ ۳۵۳ - ۲۵1۹1۵066 06 60۳1 1۵۲ ک6 5۳ ام صعنی 1 .(2005) 1998-6 ۲۵ -3 ۰ 20 112515 [13۵51۳1۵ :51۳610۳65 01۲ ع 16 ما1 6اه ۳۵۳۵ 1۵۳ 00116۵ .15 4(:20ا هن 186935 5ا -4 ۰ ,16111 1316۷ ,51002۳05 1301۵0 ۵1 8۳62 بکع ی هاگ ععا ناما هاگ ما1 کعی ما5 [[171-/00۳2 ]۱۷ ها12 00۹10 200 مونفعل تکوعمصنط اله] .(1985) ۵ یگ ,۱/۵۵۵ -5 ۰ داز ۳۵۵۵110 166۵ ]0۳۹66 ] -2800 ۲10۰ 510001270 ,که 101(ظ 01 ع 16 ۹۱۹۵۲ مع هدنگ ۲۵۲ 0۲۳۳66 6006 1۳۵۵۵ -6 7 ۳6:۵۲ .۲10۵1۵ 200 ملظ ,60100 3۳0 ,05 ۳.0 265[ 169180 200 1360 +حعس هساک آععاک قاطا 1 .(1990) .5 3۰ ۲-1 ۰ ۱۷۵۱۵1۵ ۸۳۵ -318 آ۸۳) 0۳۵۲۵ |۹۳۳۵ 1۵۲ ۲۳۵۳۵۵۹5 عم انس .(2019) بععاا نسم ۸0 -8 6۰ 600۳6۲6 ۸۲۳6۲102 00۳61۵۲۰ 200 (19 ۵5۰ ۱/60۳۵ 01۲ اعنممک م۸ هاگ اععاک ,(2016) 515-1 ۸5/۳ -9 آععاد 10۲ 006 [ع۷/100 .1999 .(9ع[ 13061 کعغ ا ۲ ععل [۵ 131۳۵0 6ا0)) 0161۳10 -10 ۰ :117671۵0 5, 7۳10 .1-1999 16۷1۵10۵ ,۷5ع 1 6 مراجع فصل دوازدهم 6 ۳۵1۵|6۷ ۸6۳۵۵ ,۵10 1310 مععه 510 از0 1۵۶ امد ۷۷۵۱۵00 ,650 ]۸0۲1 -1 200 10 ,206 510۲26 6 ددع 10-۳۳ ۷۷۵1060 معع شا 01 ۲0۹1۳0 200 م16 ,620 [۸۲ -2 ۰[ ,1351106 ۳۵1۳۵۱ ۸6۳1۵0 2 ۸۵01600 ۳۵۱۵۵۰ ,۳۵110۳ 151 م6ع2 510۲ کد0 ۲100616۵0 1۳۵0۵1۵۵0 1۵۲ ایک ماهه 1 ,625 ۸۲۲ -3 ۰ ,133111016 ۳۵1۳۵16۵ ۸۳۵۳1۵۵ :3 10-۲8 0۲ 1620 200 دزدواهم۸ عنهدنهگ 1۵۳ کا0 6 ۳و1 006 ,350.3 ۸0 -4 350.3۰ آ)۸ ,2020 م6ا0 151 00616 ۸616۵0 061۵۰ هه کعم 5۳ 6اع 00 40 51۳۳65 ۲0۳۵۲۵6 ۳۵16۵ ۷1۳۵۵۵ 1۵۳ ۹ا۵ 11۵۳ 006 ,350 آ0ع۸ -5 350-6۰ آ۸۲ ,2006 ,1۹6 ع6اع 0 61۵0 ۸ اقا 0 ۳ :51۳۲6 00۵۵ اه ۲0۵0 200 مهن 1۵۳ 110۹5 006 ,376 ۸۳ -6 6 ۸1۳۵۳۵ 0061۵۰ 200 کعحد60 1160ع10] ۵۳۵۵۵۵ ۵۲ ۸۵1۵۲ ع۳) 3760/۰ آل)۸ ,2011 ,1۹1۳16 ۰ ۷1230۷۷ 1۳6 ,ک6 5۳ ۹/۵۹0 1۵۲ 1۳۵۵۳۵۵۹۵ عم ع ان 402 ۲-15 5-۰ 6/۸506 530-1 [0ع402-1۱6/۸ 105 ,2016 40 خع 8:10 ۲۵۲ ۳116۵ هوکش 200 کلهما جوزف16 ۱1۵۱۵ 7-22 5۵ /0۳ک۸ -8 ۰ ,۳۵166۲5 [(00 اه واعنممگ دهع ۸ بک6 51۳ 016۳ 1۹۲۵ ۸۳۵۲1۵۵ بکع 811110 اععاگ آهه 5۳ 1۵۲ ۲1۵100 نک ,360 ۸51/۸1560 -9 ۰ ,00۹1۳۵110 [۵عا5 67 ۸۲۳۵۲۱1۵ 510۳286 ۷۷/۵167 1۵۳ کمامد 1 امعاگ ماج ۷۷۵۱۵00 ,100 ۸۹1/۸۵۱۷۷۷۸ -10 1100-1۰ ۸۷۹1/۸۷/۷۷۸ ,2011 ,۸۹0012110 ۷/۵۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع/٩٧٤ 11- ANSI/AWWA D107, Composite Elevated Tanks for Water Storage, American Water Works Association, 2016, ANSI/AWWA D107-16. 12- IPS-G-ME-100, Atmospheric Above-Ground Welded Steel Tanks for Oil Storage, 1st Edition, 2004, Update 2013, Iranian Petroleum Standards, Iranian Ministry of Petroleum. 13- ASME BPVC, Boiler and Pressure Vessel Code, American Society of Mechanical Engineers, 2021. 14- 29 CFR (Code of Federal Regulations), Section 1910.1200, OSHA Standards for General Industry, Appendix A, Occupational Safety and Health Administration, US Department of Labor, 2005. 15- NZSEE, Seismic Design of Storage Tanks, Recommendations of a NZSEE Study Group on Seismic Design of Storage Tanks, 2009. 16- Azzuni, E. and S. Guzey (2015), “Comparison of the shell design methods for cylindrical liquid storage tanks”, Engineering Structures, Vol. 101, pp. 621-630. Elsevier. 17- Malhotra, Praveen K., Thomas Wenk and Martin Wieland (2000). “Simple Procedure for Seismic Analysis of Liquid-Storage Tanks”, Structural Engineering International, Vol. 10, pp. 197-201. IABSE. ٨١- ضابطه شماره ٣٢١ ،ضوابط و معیارهای طرح و محاسبه مخازن آب زمینی ، سازمان مدیریت و برنامه ،ریزی کشور ٥٩٣١. ٩١- استاندارد ٠٠٨٢ ،آیین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله ، ویرایش ٤ ، مرکز تحقیقات راه، مسکن ،و شهرسازی ٥٩٣١. مراجع فصل سیزدهم 1- ALA (2002) Seismic Design and Retrofit of Piping Systems, American Lifelines Alliance, A Public-Privative Partnership to Reduce Risk to Utility & Transportation Systems from Natural Hazards, American Society of Civil Engineers (ASCE) and Federal Emergency Management Agency (FEMA), USA. 2- ALA (2005) Seismic Guidelines for Water Pipelines, American Lifelines Alliance, A Public-Privative Partnership to Reduce Risk to Utility & Transportation Systems from Natural Hazards, American Society of Civil Engineers (ASCE) and Federal Emergency Management Agency (FEMA), USA. 3- ALA (2005) Guidelines for the Design of Buried Steel Pipe, American Lifelines Alliance, A Public-Privative Partnership to Reduce Risk to Utility & Transportation Systems from Natural Hazards, American Society of Civil Engineers (ASCE) and Federal Emergency Management Agency (FEMA), USA. 4- ASCE7 (2016) Minimum Design Loads for Buildings and Other Structures, American Society of Civil Engineering, USA. 5- ASCE7 (2022) Minimum Design Loads for Buildings and Other Structures, American Society of Civil Engineering, USA. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) ۳۵۳۵۵۵۱۰ ا۵ عند16 200 ۹۵1۵10 هنهک 1۵۳ ع و6061 (2011۱) که -6 ۰ ] ,۲۵۳۳۲۵6 ری تا 8166 [ 0 اه وگ ۸۳۵ ۵۵۵۰ 200 ۲ 1۳۵10۱6 1۳۵1۵ ,۳۱0۵1۱۳65 #عزسط اه جعا۲۵ مدنگ 1۵۳ کعواع 00 (2007) 111 7 100 ۵ 0160ع0[(ط ناگ دعزاعم:۳ ما3 ۵۲ مومع (0999) پیک بش 200 بل 0۹۵6 -8 ۰ ۵166۲۱۵۵۸ ۳۵۳۹۵۵۴۵ 1۵۳ +عا0) به م3۵۱۵ ما۳۵ ۲۳۵۳۵۵۵۵ مراجع فصل چهاردهم (2014) 2۸ 1۳ ۸۳1 -1 (2014) 210 ]۸۲ -2 مراجع فصل پانزدهم 0 ل0 ۵ دمآ 0وزدع6 1 ۱۵ .2017 بکع ۳۵ 001 اه مگ عمش -1 5 ۲۷ 0 5061 ۸61۵0 51۳61۳65 01۳6۳ 0ص حع انس ۵۶۲ هامعاس 0 ۵0 کلدم] «وند6 1 ۱۱۵ .2022 مکع ۳۵۱ 001 اه مگ معن مش -2 5۰ 0 اه واعنموگ ۵0 م۸ بک6 10 016۳ 20 کوحدالانسظ ۲۵۶۳ 13عا 0 وال 1۹۳۵۱ ۲۳۵ ۵ علسس تذامعااه 0نه کل10۵ ره 1 2020 13 130۹0 30 [ز۲0۶ اه هام5 ۸۵۳۵۵۵ :7-16 کلکم۸ اه ک 0۳۵۵0 7 200 کح ۳۵1۵ 1۵۳ 71۵ع1 1 2160 مکش 200 کلهم]آ وفع 3/۱۵۱ 2022 که -1 |6۱ 0۲ 500161 ۸16۳102 01 1۳۵ 18166715 |5۳۳۵ 7-22 آخاگ/انک۸ ,51۳۳6۵ ۰ 1168100 1811166۵[ 7 200 کع ۳۵۵1۵ 1۵۳ 71۵ع1 1 12160 مکش 200 کلهم]آ موزفع1 3/۱۵۱ 2017 که -2 |6۱ 0۲ 500161 ۸16۳102 01 1۳۵ 181166715 |5۳۳۵ .7-۱6 آخاگ/انک۸ ,51۳۳6۵ ۰ ,1569101 ۳۵11665۰ ۳ 5۵6۷ ۸۳۵۲1۵۳ ,|53 نا/ک۸ هام۲ عسه ۳۳ ۵۳ کلحعلمهاگ ,2018 بکا/ک۸ -3 ۰ ب6۷[ ,۷۵۳6 ۲1۵۷۷ ,۵11665 03۵00۵ 121013100 ,]۷۷11 000عی ,/80۷) 0006 اعمی ۷ عمم۳۳۵ ند جعاز8۵ ,2015 ,۸5/۳ -4 ۰ 0۷۷ ,۷۵۳۰ ۸16۷ ,۳۹۵۱665 160۵۵ ۵۳ بجاعاموگک ع ۸ 4 م۸ - 2012 5601100 بدع0 ۳۳۵ موا 1 ب۹ا ۷۵۳ ]00 ,]1 صعزد 1 2003 0 (ط۵ ۳۳۵۵ -5 973 ۰ عطام اه ]هبات 1۵۲ ۳۵۸۵5 ,(2005 14) [199 ,2205 ۵ کال ۸کل -6 6702051010 ۷06 د3۵[10 ,2018 ,2352 ۵ کال ۸کل -7 ۰ [16۷6) 1۵01111165 فدع ع۲بافقع ۳ م۱ ان معافعل عنداعد 1۵۳ هل هاگ ,20[8 ۵۵۵6۱۰ ۳۳۹ -8 ۰ (1]6۷6۱) 1200111165 قمع 6 عم حون اه مواحعل عندنهد ۵۲ لماک 2018 ,0862 ۹ -9 [۳۵۲۹۵۲۵) دلادوادم۸ ماگ وطام:۲ بکد0 ۵1 ۱ط 60 لمغما 2022 بم) ع2006] -10 60 [۳۵۲۹۵۳۵) دزفرواهر۸ ماگ م۲ ,0۳۳۱۵0۵۹ هدما 2022 ب60۵ 02۵0۵0 -11 0 ۰ ۳۷/۷۷ ۳ 05 ,بد 5000111۵110 | 0606۵ بفاکواه 20 کحعماد مات 2011 .6۵ اها0 1 -12 -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع / ۴۸۱ |۳۵۲۹۵۳۵) دلزدروادم۸ خخعماگ ۵ ۲:۱۳ ,00۱۵00۵ ما 2022 6۵ |۷۷۵۲ -13 0