با روش پبزومتری

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمپوری اسلامی ایران سازمان برنامه و بودجه ۰ ۰ +<+ ۹ ۰" رم ۳ ت .۰ ".۰ با روش پبزومتری معاونت امور فنی نشریه شماره ۱۶۶ دفتر امور فنی و تدوین معیارها -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ابران ساز مان برنامه و بودجه دستو را لعمل هدایت هیدور لیک خاک با روش پیزومتری نشربه شماره ۱۹۳ دفتر آمور فنی 9و تدوین معبارها انتشارات سازدان برنامه و بردعته 1۵ ۷۹/۰ ۱۳۹۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرستبرگه سازمان برنامه و بودجه. دفتر امور فنی و تدوین معیارها دستورالعمل هدایت هیدرولیک خاک با روش پیزومتری/ معاونت امور فنی» دفتر امور فنی و تدوین معیارها؛ [وزارت نیروی طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور].- تهران: سازمان برنامه و بودجه» مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات» ۰۱۳۷۹ ۳ص.: مصورء جدول» نمودار.- (سازمان برنامه و بودجه» دفتر امور فنی و تدوین معیارها؛ نشریه شماره ۱۹4) 9044250176 ۱88 فهرستنویسی براساس اطلاعات فیپا (فهرستنویسی پیش از انتشار). کتابنامه: ص.۳۳. وزارت نیرو. طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور. ب. سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات. ج. عنوان. 4هد اس /۱۷۷ 76 ۱۹1۸ کتابخانه ملی ایران ۷۹-۳ شایبک ۹۶۴-۴۲۵-۰۱۷-۶ 964-425-017-6 ۱58۲ دستورالعمل هدایت هیدرولیک خاک با روش پیزومتری تهیه کننده: معاونت آمور فنی» دفتر امور فنی و تدوین معیارها ناشر: سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات چاپ اول: ۷۰۰ نسخه. ۱۳۷۹ قیمت: ۳۰۰۰ ریال چاپ و صحافی: موسسه زحل چاپ همه حقوق برای ناشر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه به دستگاه‌های اجرایی و مهندسان مشاور موضوع: دستورالعمل تعیین هدایت هیدرولیک خاک با روش پیزومتری 4 استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه کشور و آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی به پیوست نشریه شماره ۱۶۴ دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان باعنوان(( دستورالعمل تعیین هدایت هیدرولیک خاک با روش پیزومتر))ابلاغ می‌گردد. شایسته است دستگاه‌های اجرایی و مهندسان مشاور مفاد نشریه باد شده و ضوابط و معیارهای مندرج در آن را صمن تطبیق با شرایط کار خود در طرح‌های عمرانی مورد استفاده قرار دهند. ی معاون ریس جمهور و ریس -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی استفاده از ضوابط معیارهاو استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان سنجی) مطالعه و طراحی. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی به لحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرحها. کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. نظام جدید فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (مصوبه جلسه مورخ ‏ ۱۳۷۵/۳/۲۳ هیأت محترم وزیران) بکارگیری از معیارها. استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است. با توجه به مراتب فوق و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. امور آب وزارت نیرو (طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور) با همکاری معاونت امور فنی سازمان برنامه و بودجه (دفتر امور فنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آبت نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصصها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و ما حذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. طراحی و ساخت - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجرا. بهره برداری و ارزشیابی طرحها. - پرهیز از دوباره‌کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات تهیه‌کننده استاندارد ضمن تشکر از اساتید محترم دانشگاه صنعتی اصفهان. آقایان دکتر محمود وفائیان دانشیار دانشکده مهندسی عمران. دکتر سید سعیداسلامیان استادیار دانشکده کشاورزی .دکتر علی روشن ضمیر استادیاردانشکده مهندسی عمران. دکتر امیر تائبی هرندی معاون پژوهشی دانشکده مهندسی عمران. برای بررسی و اظهار نظر در مورداین استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آب. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت دفترامور فنی و تدوین معیارها تابستان ۱۳۷۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته این استاندارد با مشارکت اعضای کمیته فنی شماره ۲-۳ (زهکشی) تهیه شده که اسامی ایشان به ترتیب حروف الفباء به شرح زیر است : آقای مجتبی اکرم بانک کشاورزی فوق‌لیسانس آبیاری و زهکشی آقای ابراهیم پذیرا موسسه تحقیقات فنی و مهندسی ‏ دکترای مهندسی کاربرد آب کشاورزی آقای علی حقیقت طلب مهندسین مشاور مهاب قدس لیسانس مهندسی کارهای آبی آقای احمد لطفی مهندسین مشاور پندام فوق‌لیسانس آبیاری و آبادانی آقای میراحدمیلانی طرح تهیه استانداردهای مهندسی ‏ فوق‌لیسانس مهندسی هیدرولیک و آبیاری آب کشور آقای محمدباقرنحوی شرکت مهندسی منابع آب و خاک فوق‌لیسانس مهندسی آبیاری و زهکشی ضمناً در انجام دادن آزمایشهای پیزومتری این دستورالعمل آقای جواد بامدادنیا از مهندسین مشاور یکم نیز مشارکت کرده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- هدف و دامنه کاربرد کلیات پایه‌های نظری روش ضریب شکل « ۸) نتایج کاربردی بحث نظری لوازم و پرسنل موردنیاز لوازم و تجهیزات گر خراشدهنده لوازم اندازه‌گیری تغییرات سطح آب توری کر ونومتر آینه متقال یا توری برای نصب در انتهای حفره بادگیر گیره لوله فولادی جک سایر وسایل پرسئل موردنیاز ۱۰ ۱ ۱۰ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان روش کار انتخاب موقعیت و تراکم نقاط لایه‌پندی خاک و تنظیم برنامه آزمایش انتخاب عمق اندازه‌گیری حفر چاهک آزمایش نصب پیزومتر حفاری وکارگذاری همزمان پیزومتر حفاری تا حوالی لایه موردنظر وکارگذاری پیزومتر حفاری به کمک فشار آب ایجاد حفره در زیر لوله پیزومتر خراشیدن دیواره چاهک نصب توری مشبک اندازهگیری استقرار لوازم روی چاهک آبکشی از چاهک استقرار شناور محاسبات هدایت هیدرولیکی در سفره آزاد محاسبات هدایت هیدرولیکی در سفره تحت فشار محدودیتهای ازمایش و موارد خطا محدودیتهای ازمایش ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۷ ۱۷ ۱۸ ۱۸ ۱۸ ۱۹ ۱۹ ۱۹ ۳۲ ۳۲ ۳۳ ۳۳ ۳۳ اه اه ۳۴ ۲۳۴ ۲۳۶ ۲۳۶ ۳۶ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مثال مثال ۱ مثال ۲ مثال ۳ منابع و ماخذ ۳۸ ۳۸ ۳۰ ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مه مغدمه هدایت هیدرولیک ! یکی از مهمترین مشخصه‌های هیدرودینامیکی خاک است که درمحاسبه فواصل زهکشهای زیرزمینی موردنیاز است و در مطالعات زهکشی مورد توجه قرار می‌گیرد. روشهای متعددی برای اندازه‌گیری صحرایی هدایت هیدرولیک خاک وجود دارد که اساس کلیه آنها بر اندازه‌گیری سرعت جریان افقی آب در خاک استوار است. برحسب اینکه اندازه‌گیری سرعت جریان آب در خاک در زیر سطح ایستابی (شرایط اشباع) و یا در بالای سطح ایستابی ( شرایط غیر اشباع ) صورت گیرد. روشهای تعیین هدایت هیدرولیک نیز متفاوت است. 9 ۰ ۰ 2 ‌ ‌ 2 ‌ ۰ ‌ ۲ 2 وقتی اندازه گیری در شرایط اشباع صورت گیرد. دو روش متداول و معمول است که یکی به روش چاهک و دیگری ۰ ‌ ۳ 2 ۰ - ۰ هم ۳ ۰ ۳ ۴ : ۵ با ۶ : پمپاژ به چاهک سطحی و اخیرا روش موسوم به گلف به کار برده می‌شود. هر چند مبانی علمی و روشهای فنی اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک در حدود متعارف خود شناخته شده و در مآخذ مختلف توضیحات کلی در مورد آن داده شده است. ولی تجربه نشان داده است که افراد مختلف متناسب با برداشتها و استنباطهایی که از این مأخذ به دست می آوردند. روشهایی را به کار می‌برند که بالقوه می‌تواند به نتایج متفاوتی از یکدیگر منجر شود. چنین وضعیتی عملاًمی‌تواند قضاوت در نتایج حاصل از اندازه گیریها را با اشکال رو به رو سازد. از این جهت تهیه یک دستورالعمل هماهنگ برای کلیه این روشها ضروری تشخیص داده شده و در دستور کار کمیته زهکشی طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب قرار گرفته است. هدف اصلی ازتهیه دستورالعمل تعیین هدایت هیدرولیک خاک. ایجاد یکنواختی لازم در روشهایی است که عملاً درمطالعات صحرایی زهکشی به کار گرفته می‌شود. علاوه براین با تشریح جزییاتی که معمولاً در مآخذ موجود و معتبر کمتر مورد بحث قرار می‌گیرد. سعی خواهد شد که اطلاعات کافی در اختیار متخصصان ذی‌ربط قرار داده شود تااز ایجاد استنباط های متفاوت از اصول علمی و فنی کار - که معمولاً عامل اساسی چندگانگی روشهاست - جلوگیری شود. قابل ذکر است که کمیته زهکشی طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب مصمم است تا دستورالعمل تعیین هدایت 40 3016 ما۸ -2 1۷ م۵[ | 11۷۵۵ -۱ 40 ]۳۵۳۵۵ -4 40 0160701616۲ ۵۳ 6100 اذ6ا بنازا0۵ ۳:۵۵ -3 06136211616-0 حاماعس -6 040 آ۵5ع) 1۵ - سم ۵۱۱ 5۳۵۱۳ -5 -------- صفحهٔ بعد -------- جاهک تهیه شده است. اینک دستورالعمل اندازه گیری با روش پیزومتری (حفره زیرلوله) به آن افزوده می‌شود و امید می‌رود که در آینده نزدیک دستورالعملهای مشابه برای سایر روشها نیز تهیه و به آن ضمیمه شود. ۹- هدف و دامنه کاربرد هدف از انجام دادن آزمایش تعیین هدایت هیدرولیک به روش پیزومتری. به‌دست آوردن هدایت هیدرولیک افقی ۱ ۲ ۳ خاک در محل در لایه‌ای مشخص واقع در زیر سطح ایستابی است. این روش متداولتر ین شیوه اندازه گیری هدایت هیدرولیک درلایه مشخص به شمار می‌رود و تا حدودی می‌توان آن راروش منحصر بفرد در نوع خود بیان کرد. که ضخامت لایه مورد بررسی از حدود ۰ سانتی‌متر کمتر نباشد. می‌تواند قابلیت کار برد داشته باشد. علاوه بر این . ۰ پا ۳ روش مذکور اطلاعاتی را به دست می‌دهد که به کمک ان می‌توان لایه محدودکننده راتشخیص داد. ۳- کلیات به حجم آبی که در واحد زمان از خاکی باسطح مقطع واحد عبور کند. مشروط بر انکه شیب هیدرولیک دران برابر واحد باشد. هدایت هیدرولیک گفته می‌شود. به عبارت دیگر. هدایت هیدرولیک به وسیله قانون دارسی به شرح زیر تعریف می‌گردد: )۱( ۸ م0 و ما ۵) - دبی عبوری از نمونه [ ]. -]] چا - هدایت هیدرولیک [77۱.]] [ - شیب هیدرولیک 0 ۲۵ ۸ - سطح مقطع نمونه[ ]1 1۵0۵ ۷/۵16۲ -2 ۵ - ]1 -| 3 ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- هدایت هیدرولیک می‌تواند در آزمایشگاه و یا درمحل تعیین شود. روشهای آزمایشگاهی به دلیل کوچکی نمونه واین واقعیت که به هر حال نمونه کاملاً دست نخورده باقی نخواهد ماند. به‌منظور طراحی زهکشی دارای اعتبار چندانی نیستند. روشهای اندازه‌گیری درمحل . به دو دسته بالا و زیرسطح ایستابی تقسیم می‌شوند. روش چاهک. مشهورترین و متداولترین روش اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک در زیر سطح ایستابی است. باانجام دادن آزمایش لایه به لایه در روش جاهک نیز می‌توان هدایت هیدرولیک لایه‌های مختلف خاک را به دست آورد. اماهنگامی که ضخامت لایه‌ها نسبتاً کم باشد. این روش ازدقت مطلوبی برخوردار نخواهد بود. به این دلیل است که روش پیزومتری به عنوان مناسبترین روش اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک لایه به لایه خاک شناخته می‌شود. از پایه‌های نظری روش کرکهام " در سال ۴ با حل معادله لاپلاس و با پذیرفتن فرضیاتی که برای روش چاهک (نک. نشریه ۱۳۰ -الف) ۸)1۳۲-1۱۲( ح۳6 که در آن : ا - هدایت هیدرولیک (متر بر روز) 0 - قطر حفره زیرلوله ( سانتیمتر) -فاصله بین سطح آب در پیزومتر تا سطح ایستابی متعادل (سانتیمتر) در لحظه ۱ (ثانیه) ۲ - فاصله بین سطح آب در پیزومتر تا سطح ایستابی متعادل (سانتیمتر) در لحظه 1۲ (ثانیه) ۸ - ضریب شکل (سانتیمتر) که به خصوصیات هندسی حفره بستگی دارد و می‌توان آن را از جدول ۱و یا شکل ۱ ۲ - شعاع حفره زیر لوله (سانتیمتر) ۷ - طول حفره زیرلوله (سانتیمتر) - فاصله زیر حفره تالایه محدود کننده (سانتیمتر) [| - 0 -------- صفحهٔ بعد -------- 1۵ چم چلنللا, [ ]7 ببلبلام ام ببلنا, با ب/لللاا, ]| ]| ]الق بللبلام ببببملللام ]لالم للا, ]|[ ]| ا/للام لببببب لاه بببلبلللا, بلللالبلب لام ی نالا || | ۷ البللللببا۲, ]| لببببلبلا, نبَل7ببلا, لب لنببللا, و و 7 و و 4 3 2 ۱ 0 ۷/0 شکل ۱- پارامترهای آزمایش انتهای لوله پیزومتر ۷۸ لایه محدودکننده یا لایه‌ای ۰" که در آن بافت تغییر می‌کند در روش پیزومتری و ضریب شکل -------- صفحهٔ بعد -------- 8 و و و هو و و و و و و8 و8 و وه و و و8 و و و و و وه و و9 و 8 و 5 ۵ ۵ حمه ریب 3 5 6 رس 35 65 5 3 5 5 یه رم رن هب بح هن یج من و اه وج مم م مب م اجه رم ی مر هی دود که م۱ بر جر ترچ من مد مد تسه 5 2 885 8 هت هم پم پم بت پم پم پم هه پم ۹۹5 هه جح ی ببس 306 ۵6 ف دی مس ی باس 35 3ج ج وج هون هم یه چم مج 8 ری مه ما ی ما چج ییحی ری ی واه پم پم هب پم نح نم نمنح هی وب به به یه به به بت بمم پم پم ی مت بت بت بت مه ۲۳۳۳۲ 3 6 و مس یب 0۵ ۵3 ح ‏ 6۵ بح فص دم پا جح هه ۵ 0۵ که ای و وحم ی ون مر و چام ی رم رو مه همم م مهبم هم وه وود دوه م م م مص ص وم و وم نس نی هن بخ بخ بخ پع ‏ ب پم بت بت بت هم پم همست پم پمپ پم بمم پم 6 4 ۵ ۵ مهب ی 6 0 ۵ 6ص هس 6 ب 6۵ ح م۵ ما 6ه ف م ی ۶ ۹۵۳۳۵ ۵ یه دی ه 8 55272 ص ری ری دی ی اه نب وم مج مم مج هی و 0 0 ۵ به بع بح نکمم متممس تمس سکم و و 3 6 فا ره مر 5 8 و 6 ی وب ما یه هد 56 ما رم 65 مه ححم مه و و وج دوه و و بو ری ی وی ام ند ج 0 وو م م م ری وه و نزن بخ بع بخ بیع پم هت سم پم پم پم وت هه پم پم پم هم 6 با روم هی 0 5 0۵6 9۶ 3 ما 5 0 3 ۳ 6 مه مه ح مه م5 حخ مح مه حم م ص و م مه ند مج جهن مر و من ند و وه مج موم مه ری ی ری ی ض ب بیغ پچ هه هم پم پم ببس پم پم پم پم پم پم پ پا پم پم دب ض خ با 6ص بت ۵6 م رم فه ی ینب موم ح مهو 3 ۳ ۵ 086 مه جح هه ی جح یگ ده دیس مه ما بح منم ی یه ببس هه مهم مدم بچه م موم یه جچجم ‏ حم مه مس یو 3 6 9 3 مر فا و 4 85 ۲ بح جک فص مه اد 35 5 ۵6 ف هم ی چ 8 ۷ 2 ۶8 نحص ص ری همه و موه منم موم بو ی یه و یه [ چگ ممکتمس تمس کم کم ‌مسمکسکی ص بب ج ۵۵ 35 جح 3۵ مهم م مه به وه مه پم ده جح مج میج م۵ جح مه مر ج ی منم یرومم ا نج دوه چم مه من مه ری ری ی ی پم بخ پحن بح بم ‎٩‏ بت یم پم سح هم پم بمم پم سم همم پم پم مس بخ بیع مق دا ی ۵ و 3 یبحم می وج مه یی 4 3 6ه حم حرف م۵ مه ۴ 8 5 5 و جوم 00 ی یم نو و وه حو جوم نوم مر رصم پم بح بخ بمم ببس پم بم به بت پات پم بم ‏ باه بت یه پم 6 مس رو و 5 65 ۵ دم 65 0 5 ۲ 6 مه کحم مد <حخ مح ‏ مکحم مه مه سب پخ سب یه ببس یخغ زک بمب پغ پم پم پم 8 هه زح زح هه رها وت ی پم پ زص زحص -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳ ضریب شکل (۸) اساس نظری روش پیزومتری به‌وسیله کرکهام بیان گردید. او فرض کرد که سطح ایستابی در طول مدت اندازه‌گیری ثابت مانده (پایین نمی‌رود) و همواره به صورت افقی باقی می‌ماند. شرایط مرزی عبارتند از : الف - سطح ایستابی. سطحی است که بار هیدرولیک یکسانی برروی آن قرار دارد. ب - سطح خاک بالای حفره و انتهای لوله نیز دارای بار هیدرولیک یکسانی است. پ - دیواره حفره. خطوط جریان به حساب می‌آید. ت - درفواصلی دور از لوله. جریانی وجود ندارد. به عبارتی صحیحتر . بار هیدرولیک در فواصلی دور از لوله متناسب باعکس مجذور فاصله از لوله کاهش می‌یابد و بنابراین می‌توان آن را نادیده انگاشت. بار هیدرولیک در انتهای لوله 0 با فرض اینکه 0 و 0 اعداد ثابتی باشند. می‌تواند به صورت زیر باشد: )۳( ۵ + 0*0 که در آن ٩و‏ مقادیر ثابتی هستند. اگر (0طوری تعریف شود که شرایط پ وت در آن صدق کند. 1 و را می‌توان به تنهایی باتوجه به شرایط الف و ب فوق ارزیابی کرد. باتوجه به شرط الف. چنانچه ,0۱ و و0 به ترتیب بیانگر 0۱و در سطح ایستابی باشند. بااستفاده از رابطه ۳ داریم. )۴( +00 2 م0 از طرف دیگر. باتو جه به شرط ب. چنانچه بی.« 0و 0 نمایانگر همین مقادیر در روی حفره باشند. با استفاده از رابطه 0۱ 0 ۳ )۵( با تفریق رابطه ۵ از رابطه ۴ و با توجه به شکل که در آن از < م0 - ۵0 است. داریم : ۷7 ٩ )0۰ - 0( (۶) ویا: -------- صفحهٔ بعد -------- )۷( («0 - 0۰) از ‎٩7 برای به‌دست آوردن ‏ با توجه به اینکه در معادله ۰۴ * ,0 است . می‌توان نوشت: )۸( ۰[ ( 0 ۷/)0] - ۵ عم برای محاسبه مقدار آبی که در واحد زمان به داخل حفره و از آن طریق به داخل لوله نشت می‌کند () نیازی به محاسبه 2 نیست. مقدار رامی توان از دو طریق محاسبه کرد: راه اول . انتگرال‌گیری از 1۳۵4۱/۵02 به‌طریقی است که .7 محوری قانم و رو به بالاا برروی سطح حفره در انتهای لوله (سطح بالای حفره) است. راه دوم. انتگرال‌گیری همین مقدار بر روی سطح ایستابی است. از روش دوم به‌نحوی ساده‌تر وامکانپذیرتر می‌توان استفاده کرد. زیرا تمامی خطو ط جریانی که به انتهای لوله ( بالای حفره ) می‌رسند. از سطح ایستابی منشاء می‌گیرند. به این ترتیب. با استفاده )۹( 7 و - پل۵0/02 ا ۹ - 0 ] ویا با استفاده از رابطه ۷: (۱۰) ۵4 7 ب ۵0/۵2 ا ل رل 7 (جم سم) حاصلضرب مقدار [(0 - ,1/)0] وانتگرال معادله (۱۰) مقدار ثابتی خواهد بود که به مقادیر ۰۲ ۱۷۷و ل ارتباط دارد. این مقدار ثابت را( ۵ , ۷۷ ۲) ۸ با ضریب شکل می‌نامیم که نشاندهنده این است که ۸ به شعاع ( یاقطر) حفره. طول حفره و فاصله سطح ایستابی تابالای حفره بستگی دارد. به این ترتیب : )۱ 7 بر ل0/۵2ه ا ال - (فررو)۸ ۱ 7۳ ب0۷ و0 به‌دست آوردن مقدار ۸ بزرگترین مانع و مشکل به شمار می‌رود. کرکهام درمورد حفره‌ای کروی به شعاع ,۲ که در انتهای لوله به وجود آورده شود. معادله زیر را ارائه کرده است: ۲ چ )۱۳ [ (۵/ )۱۳ ]۴7 - (۲/,۵) ۸ ( ۱/۲) - (۱/۲) ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- که چنانچه 4 به نسبت ۲ خیلی بزرگ فرض شود. به فرم ساده زیر در می آید: (۱۳) 7۷ ۴ > (پرم)۸ ۱ ۳ هورسلف در سال ۱۹۵۱ ضرایب شکل (۸) دیگری را برای حفره‌هایی که دارای مشخصات هندسی ساده‌تری هستند. به دست آورده است. برای اشکال پیجیده‌تر. نظیر انجه که در شکل آمده است. به ناچار از شبیه سازی الکتر یکی استفاده می‌شود. رابطه پیشنهاد شده به وسیله فرورت و کرکهام به شرح زیراست: [ که (۸)۲,۷۷,۵ (۱۴) سس و (0)۷۲-۷۱ سکا که در آن پم 1۹/1 نسبت تشابه مقاومت الکتریکی بین شرایط مزرعه و مدل آزمایشگاهی. 0 هدایت الکتریکی الکترولیت درمدل . آ شدت جریان الکتریکی و ۷۱- ۷۲ اختلاف پتانسیل (کاهش ولتاژ) بین الکترودهاست. به طور نظری. به‌علت وجود تفارن محوری. برای بررسی فقط نیاز به یک نیم مخزن وجود دارد. نسبت ]/(۷۲-۷۱) مقاومت کلی مدل الکتریکی را نشان می‌دهد و غالباً اندازه گیری آن ساده‌تر از اندازه‌ گیری اختلاف پتانسیل و شدت جریان (1) است. ۲-۳ نتایج کاربردی بحث نظری بااستفاده از مدل تشابه الکتریکی . جدول و شکل ۱ ارائه گردیده است. لازم به ذکر است که برای مقادیر خارج از حدود داده شده می‌توان باتوجه به روند تغییرات. از برونیاپی "۲ استفاده کرد. توجه به نکات زیر در کاربرد جدول و نمودار یادشده. حائز اهمیت است: - شکل ۱ تنها درموردی صادق است که فاصله انتهای چاهک تا لایه‌ای که در آن بافت تغییرمی‌کند (0) ۰ مساوی و یا بیشتر از طول حفره باشد (۱۷ 0<7) . همچنین فاصله سطح ایستابی تا انتهای پیزومتر (1) نیز نسبت به طول حفره بسیار زیاد باشد (/4<<۷). لوتین ‏ و کرکهام نشان داده‌اند که هرگاه ۰ 7[ (انتهای حفره روی لایه محدود کننده یا روی لایه تغییر بافت) و درعین حال 4 خیلی بزرگتر از ۷۷ باشد (به عنوان مثال برای 217۱ ۱۰ - ۱۷و0۳ ۲/۵ 7 0) مقادیر ۸ به‌دست آمده از منحنی شکل ۱ حدوداً ۲۵ درصد از مقدار واقعی آن بیشتر است . همچنین نشان داده شده است که چنانچه ۷خ<ل و ۰/۵۱۷۷ << باشد. مقادیر ۸ حاصل شده از این منحنی حدود ۸ درصد با مقادیر واقعی اختلاف دارد. | -- 0۷ 2-1 3 0 4- 5 -------- صفحهٔ بعد -------- - هنگامی که ۰ -۷۷ باشد . یا به عبارت دیگر در شرایطی که حفره‌ای در زیر پیزومتر وجود ندارد. هدایت هیدرولیک اندازه گیری شده . نمایانگر هدایت هیدرولیک قائم لایه واقع در زیر پیزومتر است. - هنگامی که حفره به نسبت طویل باشد (۸ ۷/۲۳۶ . هدایت هیدرولیک اندازه‌گیری شده. عمدتاً نشاندهنده هدایت هیدرولیک افقی لایه‌ای است که حفره دران ایجاد گردیده است. - هنگامی که حفره در بین دو حد یاد شده فوق نه چندان طویل ونه چندان کوتاه باشد. هدایت هیدرولیک اندازه گیری شده متناسباً مبین ترکیبی از هدایت هیدرولیک افقی و قائم خواهد بود. - از آنجا که عموماً هدف از این اندازه گیری. به‌دست آوردن هدایت هیدرولیک افقی خاک است. نسبت ۷۷/۲ باید حداقل برابر ۸ باشد. از طرف دیگر از آنجا که معمولاً مقصود از این اندازه‌گیری به‌دست آوردن هدایت هیدرولیک افقی در لایه‌های نازک خاک است (۷۷کم). شعاع پیزومتر باید تاحد امکان کوچک انتخاب شود. - بررسی اعداد جدول نشان می‌دهد. چنانجچه ۴ <1/ل باشد. اثر 2 برروی ۸ ناچیزاست. - حجم خاکی که در اطراف حفره قرار گرفته‌است و برهدایت هیدرولیک خاک تاثیر می‌گذارد. در حدود ۰/۰۰۱ متر مکعب است. این حجم عموماً کمتر از مقداری است که در روش چاهک به عنوان حجم موثر خاک شناخته می‌شود. این امر در اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک لایه به لایه خاک امتیازی به حساب می آید؛ زیرا اطمینان بیشتری وجود دارد که هدایت هیدرولیک اندازه‌گیری شده. مشخصاً مربوط به لایه موردنظر است و لایه‌های مجاور تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر آن نداشته‌اند. ۳ لوازم و پرسنل مورد نیاز ۱-۴۳ لوازم و تجهیزات ۱۱-۴ اگر برحسب شرایط رطوبتی خاک می‌توان از انواع آگرهای " مناسب (نک . نشریه ۱۰۸ -الف ) استفاده نمود . در هر حال باید توجه داشت که از آگرهایی استفاده شود که حداقل اختلال را در شرایط طبیعی دیواره‌های جچاهک به وجود آورد. در آزمایش تعیین هدایت هیدرولیک به روش پیزومتری معمولاً از مته‌هایی به قطر ۲۵ تا ۵۰ میلیمتر استفاده می‌شود. به‌نحوی که قطر آن تقریباً معادل قطر داخلی لوله پیزومتر باشد. برای ایجاد حفره در زیر لوله از یک آگرمارپیچی کاملاً تیز استفاده می‌گردد. برای آگرهای حفاری باید به تعدادکافی میله اضافی تهیه شود تا بتوان حفاری را تا عمق مورد نظر انجام داد. ۱-0۳ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۴ خراشدهنده! خراشدهنده استوانه‌ای است جوبی و یا فلزی که به‌وسیله‌مهره‌ای که برروی آن تعبیه شده به دسته‌های اآگر متصل می‌گردد. خراشدهنده‌ای که به این منظور به کار می‌رود. دارای طولی حدود ۱۰ سانتی‌متر است که حدود ۸ سانتی‌متر انتهایی آن مجهز به میخهای زیادی است که در سرتاسر سطح جانبی آن پراکنده شده‌اند. از خراشدهنده.پس از حفر چاهک. نصب لوله پیزومتر و نهایتاً حفردقیق حفره در زیر لوله استفاده می‌شود. تاگل ولای چسبیده شده به جدار حفره برداشته شود و از فشردگی دیواره حفره که دراثر جرخش آگر ایحاد شده. بکاهد. قطر خراشدهنده با در نظر گرفتن طول میخها حدود یک سانتیمتر کمتر از قطر حفره است. فاصله میخهای نصب شده بر سطح جانبی خراشدهنده حدود یک تا ۱/۵ سانتیمتر است. به‌نحوی که پاک کردن گل و لای از بین میخها به آسانی امکانپذیر باشد (شکل ۲). از آنجا که برای کاربرد این وسیله در این روش مشکلاتی وجود ۳-۱-۴ آبکش" آبکش لوله‌ای فلزی یا پلاستیکی است که معمولاً از انواع فولادهای ضدزنگ و یا 7۷۳ سخت ساخته می‌شود و در انتها به دریچه یکطرفه و در بالا به دسته‌ای مجهزاست که به‌وسیله آن به لوله‌های دسته آگرو یا طناب متصل می‌شود. دریچه یکطرفه تحتانی آبکش باید تا حد ممکن آببندی شده باشد. این موضوع به ویژه برای آبکشهایی که به‌منظور تخلیه آب. هنگام آزمایش استفاده می‌شوند. از اهمیت بیشتری برخوردار است (شکل ۲). پیشنهاد می‌شود که دراین آزمایش به سبب کوجچک بودن قطر حفره ایجاد شده . حتی المقدور آبکش فقط در بخشی از پیزومتر که به لوله مجهز شده مورد استفاده قرار گیرد تا دیواره‌های حفره دستخوش تخریب نگردد. ۴-۱-۴ لوازم اندازه‌گیری تغییراتن سطح آب ابزار و لوازم مختلفی برای اندازه‌گیری و ثبت تغییرات سطح آب در جاهک متداول است. از آنجا که دراین آزمایش . تغییرات سطح آب نسبتاً کم است و نسبت تغییرات سطح آب (2۲/ ۱ در یک فاصله زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد. دقت نسبتاً زیادی برای اندازه گیری سطح آب مورد نیاز است. از این رو به ویژه برای ثبت اندازه گیریها به‌منظور به وجود آوردن امکانات مراجعه بعدی . پیشنهاد می‌شود از ابزار نسبتاً ساده‌ای که در شکل ۳ نمایش داده شده است استفاده گردد. 1-671 2- [7 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- آگر مارپیچی 07 اه 8 ۶ چترمی : ۱ > سوراخ به آبکش یک نوع آبکش شکل ۲- وس آگر هلندی با باز مناسب برای خاکهای مرطوب و فیر ریزشی ایل موردئیاز برای ازمایش پیزومتری ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- بادگیر (در صورت نیاز ) ِ شکل ۳- شیار نخ کاغذٌ میلیمتری فقربک 1 : ره : ۰ له( برقرار کردن وسایل برای آزمایش به روش پیزومتری ( حفره در زیر لو ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مجموعه این ابزار که در عین سادگی . از کارآیی مطمئن و مناسبی برخوردار است . متشکل از یک تخته و یک سه پایه نمشه‌برداری است (شکل ۳). برروی تخته . یک‌نوار کاغذ میلیمتری نصب می‌شود و ایک نخ محکم (مانند نخ ماهی‌گیری) که در یک انتها به شناور و در انتهای دیگر به یک وزنه متعادل کننده متصل است. به کمک دو قرقره که در دو طرف تخته تعبیه شده است. بر روی آن حرکت می‌کند. با نصب علامتی برروی نخ مزبورء می‌توان تغییرات سطح آب را که به‌وسیله شناور به نخ متصل می‌گردد. ملاحظه و برروی کاغذ میلیمتری ثبت کرد. تخته همراه با کلیه ملحقات آن برروی سه پایه نقشه برداری نصب می‌گردد. هر گاه ضرورت داشته باشد که حفره در لایه‌ای که خاک آن از پایداری مناسب برخوردار نیست. حفر شود و احتمال ریزش دیواره‌های آن در خلال آزمایش وجود داشته باشد. باید از توری استفاده شود. توری معمولاً از جنس فلزی نسبتاً مستحکم و به طول کمی بیش از درازای حفره است. قطر توری دقیقاً معادل قطر حفره است. در دور تا دور انتهای توری . زائده‌ای به سمت داخل به عرض حدود ۵ میلیمتر نصب می‌گردد تا بتوان توری را به کمک میله‌ای در پس از پایان آزمایش . معمولاً توری در داخل خاک باقی می‌ماند. درعمل در خاکهایی که از پایداری مناسبی برخوردارند. استفاده از توری ضرورت نخواهد داشت. ۶-۱-۴ کرونومتر یا ساعت مچی دیجیتال با دقت اندازه گیری یک ثانیه ۷-۱-۴ آینه برای مشاهده وضعیت درون چاهک بااستفاده از نور آفتاب ۸-۱-۳ متقال یا توری برای نصب در انتهای حفره در صورت نیاز ۹-۱-۴ بادگیر یا صفحه‌ای برای حفاظت وسائل اندازه‌گیری درمقابل باد ۱۰-۱-۴۳ چکش به منظور کوبیدن و راندن لوله به داخل خاک. از چکشی به وزن حدود ۵ کیلوگرم مطابق شکل ۲ استفاده می‌شود. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۱۴ گیره گیره استوانه‌ای است فولادی به درازای حدود ۱۵ سانتیمتر که تقریباً ۵ سانتیمتر فوقانی آن دارای قطری حدود دو سانتیمتر بیش از قطر لوله و باقیمانده آن‌دارای قطری کمی کمتر از قطر لوله است. گیره درقسمت فوقانی لوله قرار می‌گیرد و برای راندن لوله به داخل خاک. ضربات چکش را تحمل می‌کند. ۱۳-۱۴ لوله فولادی لوله فولادی مقاوم به‌طول حداقل حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر بیش از عمقی که باید حفاری شود. ۱۳-۱-۴۳ حک به‌منظور بیرون کشیدن لوله از درون خاک. از یک جک فلزی که متصل به دو دسته به طول حدود ۶۰ سانتیمتر است استفاده می‌شود. جک به نحوی است که می‌تواند به خوبی دور لوله را احاطه کند. ۱۴-۱۴ سایر وسایل سایر ابزار موردنیاز عبارتند از . بوشن فولادی به قطر مناسب . آچار لوله گیر. بنتونیت برای آببندی دیواره لوله در مواردی که اطمینان به آببندی طبیعی وجود ندارد. بیل . شناور . کاغذ میلیمتری . چسب کاغذی و لوازم التحریر. شکل ۲ یک سری از ابزار و تحهیزات مورد استفاده را نشان می‌دهد. ۲-۴ پرسنل مورد نیاز برای حفاری جاهک اندازه‌گیری . چنانچه عمق جاهک تا حدود سه متر باشد. معمولاً یک نفر کارگر کفایت می‌کند. در صورتی که عمق حفاری بیشتر باشد و یا حفاری در لایه‌های سخت انجام گیرد. وجود یک کارگر دیگر کمک شایانی به انجام دادن حفاری می‌نماید. درهر حال. یک تکنسین مجرب عملیات حفاری را کنترل و عملیات لایه بندی را به دقت انجام‌می‌دهد. دراین آزمایش دقت لایه‌بندی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به این ترتیب. یک گروه دو تا سه نفره می‌تواند عملیات حفاری . تجهیز و اندازه‌گیری را به انجام برساند. ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ روش کار مراحل مختلف انجام کارعبارت است از : انتخاب موقعیت نقاط اندازه‌ گیری . انتخاب عمق اندازه‌گیری . حفر و آماده سازی چاهک و نهایتاً اندازه‌گیری و محاسبه هدایت هیدرولیکی. ۱-۵ انتخاب موقعیت و تراکم نقاط اندازه گیری هدایت هیدرولیک در مجاورت نقاطی صورت می‌گیرد که قبلاً در آن نقاط چاهک حفر شده و لایه بندی دقیقی‌در آن انجام شده باشد. تراکم و آرایش نقاط اندازه گیری هدایت هیدرولیک برحسب شرایط و خصوصیات خاکهای هر منطقه متفاوت است و تابع قانونمندی خاصی نیست. در خاکهای نسبتاً متجانس اک خصوصیات هیدرودینامیکی آن تغییرات قابل ملاحظه‌ای ندارد . تراکم نقاط کمتر و در خاکهای غیر متجانس تراکم بیشتر است. از طرف دیگر. در خاکهای مطبق ا. تراکم آزمایش بیشتر و به عکس در خاکهای غیر مطبق تراکم کمتر است. به ویژه چنانچه تشخیص لایه محدود کننده از طریق لایه بندی مقدور نباشد. انجام دادن این آزمایش اجتناب ناپذیر است. باید به‌خاطر داشت که معیار اصلی در تراکم نقاط اندازه‌گیری . به دست آوردن اطلاعات کافی برای تشخیص جگونگی ارتباط بین ویژگیهای خاک هر منطمّه است. از این رو . ممکن است که در یک منطقه. خاک از جنان تجانسی برخوردار باشد که اصولاً انجام دادن این آزمایش ضروری تشخیص داده نشود و به عکس د رمنطقه‌ای دیگر. خاک آنچنان لایه به لایه باشد که در هرنقطه مطالعاتی . بدون انجام دادن چند اندازه‌گیری نتوان به ویژگیهای هیدرودینامیکی خاک دست یافت و با لایه محدود کننده را تشخیص داد. ۲-۵ لایه بندی خاک و تنظیم برنامه آزمایش در هر نقطه مطالعاتی. ابتدا بررسیهای تشخیص لایه‌های خاک انجام می‌شود و پس از آن نسبت به اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک اقدام می‌گردد. تنها با انجام دادن لایه‌بندی است که می‌توان به تغییرات ظاهری خصوصیات ه هیدرودینامیکی خاک پی برد و برنامه اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک به روش پیزومتری را تنظیم کرد. بدین منظور لازم است ابتدا چاهکی تا عمق مناسب (عموماً ۵ تا ۶ متر) حفر و لایه‌های خاک. عمق آب زیرزمینی و عمقی راکه : 5 ۳ 2 مشکوک به لایه محدودکننده است. در ان مشخص کرد. همچنین از وجود سفره اب زیرزمینی اطمینان حاصل نمود. -2 05 -| ۳ به نشریه شماره ۸ - الک طرح تهیه استانداردهای مهندسی آ کشور تحت عنوان «دستور العمل انجام ای ۰ ۰ اس ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- علاوه براین. وضعیت ظاهری فشار آب در داخل خاک را بررسی کرد تا از بود یا نبود سفره آب زیرزمینی تحت ۱ برنامه آزمایش با توجه به مطالعات لایه بندی . در لایه‌های زیر سطح ایستابی و دارای هدایت هیدرولیک متفاوت که ضخامت آنها از ۳۰ سانتی متر کمتر نباشد. تنظیم می‌گردد. با این روش می‌توان هدایت هیدرولیک چند لایه پی در پی را نیز اندازه گیری کرد. درهر حال . انجام دادن این آزمایش زمانی توصیه می‌شود که این لایه‌ها به نحومشخص و بارزی با یکدیگر تفاوت داشته باشند. هنگامی که تفاوت درمشخصات لایه‌های خاک ناجیز و یا در حدی است که ۱- به طور زر کلی سفره آب زیرزمینی در شرایطی به صورت تحت فشار خواهد بود که در زیر لایه‌ای تراوا یا تقریباً ناتراوا محبوس شده باشد. در چنین حالتی اگر ضمن حفاری باگذر از یک لایه کم تراواء عمق آب زیرزمینی در چاهک نسبت به عمقی اولیه برخورد با آن سریعاً و با به طور قابل ملاحظه‌ای بالا بباید. با بایستی : سبت به وجود فشار در سفره مظنون بود و در صورت نیاز با تحقیقات بیشتر و نصب پیزومترهای مرکب درباره مشخص کردن وضعیت سفره اقدام کرد. به‌همین دلیل در مشاهدات صحرایی تشخیص عمق برخورد با آب زیرزمینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و بایستی با دقت و ظرافت کافی نسبت به آن توجه کرد. در بررسی و تجزیه و تحلیل وضعیت آب زیرزمینی, حالات زیر را می‌توان مدنظر قرار داد: الف - هرگاه سطح سفره آب زیرزمینی در یک لایه سنگین باآبگذری نسبتاً کم قرار داشته باشد. ضمن حفاری ممکن است با رسیدن به سطح سفره و علی رغم اینکه نمونه‌های خحاک حفاری شده رطوبت اشباع را نشان می‌دهد. به علت آبگذری کم لایه. آب آزاد در کف چاهک مشاهده نشود و با پیشروی حفاری, آب زیرزمینی در عمق ۱ پایین‌تری ظاهر گردد. در چنین شرایطی سطح نهایی و متعادل شده آب در چاهک بالاتر از سس برخورد به آب گزارش خواهد شد (به‌طور معمول ۱۰-۲۰سانتیمتر و گاهی حتی تا ۰/۵متر) که احتمالاً ممکن است به معنای وجود فشار در سفره تفسیر گردد. در حالی که اساساً فشاری در آن وجود ندارد. ب- ممکن است ضمن حفاری, به فاصله کمی قبل از رسیدن به سفره آبدار اصلی. به یک سفره معلق و محدود برخورد شود که در این حالت عمق نهایی و متعادل شده آب در چاهک پایین‌تر از عمق اولیه برخورد به آب گزارش خواهد شد. طبیعتاً درچنین شرایطی. پس از مشاهده رطوبت اشباع سفره معلق. بایستی یک لایه کم‌تراوا در زیر آن وجودداشته‌باشد.دراین شرایط ‌اندازه‌گیری هدایت‌هیدرولیکی در زیر یا در درون لایه کم تراوا ضروری ۰ ۳ در یک حالت پیچیده‌تر - ولی محتما - ممکن است در زیر یک سفره معلق. سفره تحت فشار ی وجود داشته باشد. به طور ی که عمق نهایی و متعادل شده آب زیرزمینی تقریباً برابر عمی اولیه برخورد به اب زبرز مب در سفره معلق باشد؛ در این صورت جنانچه صمن حفاری به تغییرات رطوبت حاک توجه کافی مبذول نشود. وجود فشار در سفره زیرین تشخیص داده نخواهد شد.بدیهی است اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک در درون لایه تراوا و یا زیر آن ضروری نخواهد بود. 4 ۰ ۰ - مت ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ سحیص خحصوصیات هید رولور یحی خاک و سفره آبت ریررمیی 9 می‌سازد. 4 ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- انتظار نمی‌رود اختلاف در ماد یر هدایت هیدرولیک آنها از حدود خطاهای معمول و متداول اندازه‌گیری تحاوز کند. تلاش برای تعیین هدایت هیدرولیک هر یک از انها نیز توصیه نمی شود. به طوری که بعداً گفته خواهد شد. آزمایش پیزومتری را می‌توان در لایه‌های تحت فشار نیز انجام داد. بنابراین . ضروری است که وجود یا عدم وجود سفره آب تحت فشار نیز محقق گردد و برنامه اندازه‌گیری با توجه به این مسئله در برنامه ریزی اندازه گیریها. در هر نقطه مطالعاتی . تعداد و موقعیت لایه‌هایی که اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک در آنها انجام می‌گیرد. مشخص می‌گردد. معمولاً در لایه‌ای که مشکوک به لایه محدود کننده است. نیز یک آزمایش انجام می‌شود. ۳-۵ انتخاب عمق اندازه گیری به طور کلی عمق جاهک به گونه‌ای انتخاب می‌شود که حفره زیرآن درست دروسط لایه ای قرار گیرد که در نظراست هدایت هیدرولیک آن مشخص گردد. جنانجه لایه مورد نظر به اندازه کافی ضخیم باشد. می‌توان حفره را در عمقی ایجاد کرد که لااقل ۰ تا ۱۵ سانتیمتر با لایه بالایی یا زیرین آن فاصله داشته باشد. دراین صورت لزومی ندارد که حفره. درست در وسط لایه ایجاد گردد. پس از اندازه گیری . می‌توان پیزومتر را عمیقتر کرد و آزمایش را برای عمقی دیگر و لایه ای دیگر تکرار نمود. از آنجا که درمطالعات زهکشی . تنها اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک لایه‌های بالاتر از لایه محدود کننده مورد نظر است. پس از اطمینان از عبور از این لایه . ضرورت ندارد که آزمایش برای لایه‌های پایین تر انجام گیرد. دراین روش . وحود آاب زیرزمینی در پیزومتر الزامی است . بنابراین . یکی از عوامل موئر در انتخاب عمق اندازه گیری . عمق آب زیرزمینی است. به‌نحوی که ارتفاع ستون آب درون پیزومتر امکان برداشت و تخلیه آب به میزان کافی را میسر سازد. ۴۵ حفر چاهک آزمایش - جاهک بایستی تا حد ممکن به صورت قائم حفر شود. در جاهکهانی که انحراف دارند. به علت تماس شناور به بدنه جاهک. اندازه گیری با اشکال رو به رو خواهد شد. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- - درهنگام حفر چاهک. لایه بندی خاک باید مجداً کنترل (وارسی) شود تا از انطباق آن با آنچه از بررسیهای لایه‌بندی به دست آمده و مبنای برنامه ریزی قرار گرفته است. اطمینان حاصل شود. در دشتهای آبرفتی و به ویژه در دشتهای سیلابی که تغییرلایه بندی خاک-حتی در فواصل کم - محتمل است. باید چاهک آزمایش تا حدامکان به چاهک لایه بندی نزدیک باشد. - توصیه می‌شود که در هنگام حفاری و نصب پیزومتر. مخزن آگربیش از اندازه پر نشود و به آرامی به بالاکشیده شود. پرشدن بیش از اندازه و بالا کشیدن سریع اگر. به ویژه در خاکهای چسبنده و در زیر سطح ایستابی. باعث می‌شود که در فضای زیرین مخزن اگر خلاء نسبی به وجود آید و این امر ضمن اینکه کار بالا کشیدن اگر را مشکلتر می‌سازد. باعث ریزش لایه‌های ناپایدار نیز می‌گردد. ریزش جدار چاهک در زیر سطح ایستابی موجب می‌شود که لوله پیزومتر کاملاً به دیواره چاهک نجسبد و در نتیجه . تنها آب دیواره حفره به درون جاهک تراوش نکند. بلکه آب لایه‌هایی که در بالای حفره قرار گرفته است نیز مستقیماً . با مقاومتی کمتر. به حفره و لوله پیزومتر راه یابد و نتیجه نادرستی از آزمایش به‌دست‌آید. ۵-۵ نصب پیزومتر نصب پیزومتر به یکی از سه روش زیر صورت می‌گیرد: ۱-۵-۵ حفاری وکارگذاری همزمان پیزومتر دراین روش . لوله پیزومتر برروی سطح خاک قرار می‌گیرد و از داخل آن به کمک آگری که قطر آن کمی از قطرلوله کمتر است. خاکبرداری می‌گردد. سپس لوله مذکور به کمک چکش وگیره به داخل خاک رانده می‌شود. این عمل با دقتی خاص ادامه می‌یابد. به نحوی که ضمن قائم باقی ماندن لوله . تا عمق مورد نظر نیز رانده شود. از مشکلات مهم این روش این است که چنانچه از لوله یک تکه استفاده شود. ارتفاع لوله در ابتدای کار زیاد است و عمل حفاری با کمک اگر آسان نخواهد بود و جنانچه از لوله‌های قابل اتصال به یکدیگر استفاده شود. راندن لوله به داخل خاک با توجه به وجود زانده‌بوشن با دشواری صورت می‌گیرد. در هر حال. سرعت عمل دراین روش زیاد نیست. از مزایای این روش. آببندی مناسب بین لوله و جدار چاهک است. ۲-۵-۵ حفاری تا حوالی لایه موردنظر و کارگذاری پیزومتر دراین روش . تا حدود ۵۰ ۶۰ سانتیمتری لایه موردنظر با کمک اگری که قطران کمی‌کمتر از قطر لوله است. خاکبرداری می‌گردد. سپس لوله پیزومتر به کمک چکش و گیره به داخل خاک رانده می‌شود. باقیمانده حفاری از داخل لوله صورت می‌گیرد. از مزایای این روش. سرعت عمل و سهولت کار است. لیکن بایستی از آببندی بین لوله و ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- در هر حال. حتی جنانجه بنابه دلائلی روش اول مورد نظر باشد. پیشنهاد می‌شود که برای سهولت کار. انجام دادن حفاری و نصب پیزومتر در بالای سطح ایستابی به روش دوم انجام شود. دراین روش . حفاری و لوله‌گذاری تا حوالی ۰ تا ۸۰ سانتیمتری لایه مورد نظر باکمک فشار آب صورت می‌گیرد (نک. نشریه استاندارد شماره ۹۶ -الف). باقیمانده عملیات حفاری و خاکبرداری از داخل لوله انجام‌می شود. از مزایای این روش. سرعت عمل آن است و از معایب عمده این روش. نیاز به وسائل و امکانات اضافی است که انتقال آنها به ویژه در زمینهای مرطوب و آب گرفته با مشکلات متعددی مواجه می‌گردد. در شرایط کاربردی . به‌نظر می‌رسد که با روش دوم به شرط حصول اطمینان از آببندی دیواره جدار چاهک و لوله پیزومتر. به نحوی ساده‌تر می‌توان به اهداف موردنظر دست یافت. شکلهای ۴ تا ۷ نحوه کار را در عمل نشان می‌دهند. ۶-۵ ایجاد حفره در زیر لوله پیزومتر ایحاد حفره در زیر لوله به شکل و اندازه‌ای که از پیش مشخص شده . از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برای داشتن مسطح است. برای اندازه گیری طول حفره باید دقت خاصی صورت‌گیرد. به این منظور طول لوله پیزومتر باید از قبل با دقتی در حدود ۱+ سانتیمتر مشخص شود و روی دسته آگر قبلاً علامتگذاری گردد. ۷-۵ خراشیدن دیواره چاهک ممکن است در حین حفاری. قسمتی از گلهای حفاری شده بر روی دیواره حفره باقی بماند. دراین صورت . درخاکهای با چسبندگی زیاد و سنگین . قشری صاف و فشرده شده در سطح دیواره حفره پدید می‌آید و موجب بسته شدن نسبی منافذ و مجاری عبور آب می‌گردد. حتی المقدور باید از ایجاد چنین مشکلی پیشاپیش جلوگیری کرد. جنانجه پیش‌بینی شود که با شستشوی جاهک نمی توان منافذ دیواره حفره را باز نمود. استفاده از خراشدهنده توصیه می‌گردد. ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۵- حفاری داخل لوله پیزومتر با آگر (۸:867) ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ بت نا ۱ ۰ ۰ ۹1 رک ت - + نو 2 دم 0 زا ای کت مک ۹ ۳ ی ها همست ر ۱ سم ۳ , 9 یس ۳ مش و پسه ۰ [ پا هر حس حصار هر ی ب هام :3 مقر" 1 9 9 نی( سک موی ۳ یگ کر وخ وگ : ۰ .۰ مه ضا.. و ره * 2 ۰ ۰ ی ناه مهو ۰ ۰ بخ اد ۰. رسد سا .۰ عس جچجهه .۰ ۰ را ی ۰ ۰۰ ۰ ْ. ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ی ۳ را 0 کت ۰ سرالا- دجم ۱سی: ۸ پم ه 1 ۰ ۰ : ۱ ۰ ۱ ۰ .۰ .۰ ۰ 2 اد مر ط یاج هش ۰ سب ی 3 واه و یهام هن هچ :۲ هه .۹ 0 ی . ات ۳ ۹ بچوه اس ٩ ۴ ۰ ۰‏ ۰ ۹ ۱ َ 4 ۵ را 2 ۰ ۸ 1 ۹ : : ۹ ٩۹ 4 ۱ ۹ ۴ ۹ ۰ ۰ . ۹۰ ۹‏ ی ۰ جمد ار ۹ توا رخ 9 ۹ پا ۰ ۵۵ ۲۸ ۹ ۴ ۹ ‌ جس. 3 مشاه 0 پا ای اه اه مه و مد سب "یک -<- پا ها ۰ دا ۶ و۱ یگ اک ای ۹ هه ۸۶ ۰ 8 ی ۱ ۱ گم َ- 8 / یت - اک ای ۹ دیایب عگه -* <* ۹ ۰ : 9 ۳2 ۰ چم مکی ۱ ۹ هنت سا گ سا 2 ۹ د ۱ 7 ۱ 5 : 47 ۱ 2 یرم ه ۳ ل 0 چم < 1 : پ ری او ور پا خی مش یس و ۱ وراج مس هد و دک زک ار نا مت 3 و سا یت ۰ - ۰ ایو میت اس ی ۰ ۰ 2 : ۳ . 0 ۳ ۶2 سخت مه ی نک هه مج ی ۰ ای هه هک ی هود نواری یا و یورو اپ دن رای ما <دَ ی جک مدید خی ویس چا ۵3 چگ چ هم لام > ۰ و ال میا رم مه وه ۰ ی وا ۰ ۰ شکل ۷- اندازه‌گیری هدایت هیدرولیکی به روش پیزومتری ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- در هر حال. چنانچه استفاده از خراشدهنده اجتناب ناپذیر باشد. توجه به نکات زیرالزامی است: - خراش بیش از اندازه حفره و یا وارد آوردن نامتناسب فشار به دیواره آن. ممکن است باعث گشادشدن قطر حفره گردد و از دقت آزمایش بکاهد. - خراشدهنده باید در موقع استفاده کاملاً تمیز باشد. - قطرخراشدهنده با در نظر گرفتن میخهای اطراف آن باید به اندازه کافی کوچکتر از قطر حفره باشد تا هیچگونه فشار اضافی به جداره حفره وارد نگردد. چنانچه حفره انتهایی درخاکی ناپایدار ایجاد شده باشد. حفاظت از جدار آن الزامی است. به این منظور یک توری استوانه‌ای محکم که طول آن حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر بیش از طول حفره و قطر ان حدود ۱ میلیمتر کمتر از قطر داخلی لوله باشد در محل حفره نصب می‌گردد. انتهای توری استوانه‌ای دارای زائده‌هایی به‌سمت داخل است. به‌نحوی که بتوان با آوردن فشار برروی زائده . آن را درمحل خود در زیر پیزومتر و در انتهای حفره قرارداد. نصب توری مشبک درمحل اصلی خود به حوصله و دقت زیادی نیازمند است. معمولاً توری مذکور پس از اتمام آزمایش درمحل خودباقی می‌ماند. ولی دربرخی مواقع می‌توان آن را به کمک یک قلاب سرکج بالاکشید. ٩۹۵‏ سستشوی چاهک پس از اتمام عملیات حفاری و نصب پیزومتر . به‌منظور باز نمودن خلل و فرج دیوار: حفره. شستشوی چاهک به کمک آبکش انجام می‌گیرد. به‌نحوی که در خاتمه شستشو. آب خارج شده نسبتاً صاف باشد. برای دستیابی به نتیجه بهتر رعایت نکات زیر توصیه می‌گردد: - آبکش فقط می‌تواند درناحیه لوله پیزومتر رفت و آمد کند. باید از فروبردن آن در ناحیه حفره اجتناب کرد. - عملیات آبکشی باید به آرامی و با احتیاط صورت پذیرد. به‌نحوی که هیچگونه فشار مثبت با منفی قابل ملاحظه‌ای در ناحیه حفره ایجاد نگردد. چنانچه دیواره حفره با توری مشبک حفاظت شده باشد. می‌توان تلاطم بیشتری را در آب داخل چاهک ایجاد کرد. - از آنجا که به دلیل طول و قطر کم حفره. جمع شدن مجدد آب درون چاهک به زمانی نسبتاً طولانی نیاز دارد. پس از هر بار آبکشی باید مدتی صبر کرد و از آبکشی مکرر که با حجم کم آب خروجی همراه است اجتناب نمود. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰-۵ اندازه گیری پس از حفر و آماده سازی چاهک. زمانی که سطح آب زیرزمینی به تعادل رسید . می‌توان اندازه گیری را آغاز کرد. این - استقرار لوازم روی چاهک - تخلیه آب از جاهمک - استقرار شناور ۱-۱۰۵ استقرار لوازم روی چاهک قبل از آغاز اندازه گیری. لوازم و وسائل اندازه‌گیری تغییرات سطح آب (به شرح بند ۴-۱-۴) برروی چاهک نصب می‌گردد و محل نشانه که نشاندهنده موقعیت سطح ایستابی تعادلی است. برروی کاغذ میلیمتری علامتگذاری می شود. ۲-۱-۵ آبکشی از چاهک برای اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک خاک. باید مقداری آب از درون چاهک تخلیه گردد تا سطح آب تا حد ممکن پایین بیفتد و در نتیجه شیب هیدرولیک که بین سطح آب زیرزمینی و سطح آب داخل جاهک ایجاد می‌شود. جریان آب به سمت جاهک برقرار می‌گردد. برای آبکشی از جاهک می‌توان از تلمبه و یا آبکش استفاده کرد. دراین رابطه رعایت نکات زیر توصیه می‌شود: - حتی‌المقدور کوشش شود تا حجم آب موردنظر یکباره برداشت گردد. داشتن چند آبکش با ظرفیتهای مختلف و انتخاب مناسب‌ترین آنها می‌تواند امکان تخلیه یکباره آب را از چاهک به وجود آورد. سعی شود که تاحدامکان . آبکش به آرامی و تر جیحاً دراثر وزن خود در آب جاهک فروبرده شود. اعمال فشار اضافی در فروبردن آبکش به داخل جاهک موجب می‌شود که آب درون جاهک نسبت به وضعیت تعادلی خود بالاتر آید و موجب ایجاد شیب هیدرولیک اضافی گردد. گرچه که این امر درخاکهای با هدایت هیدرولیک پایین. اثر جندانی برنتیجه اندازه گیری ندارد. اما در خاکهای شنی و با خاکهای با درز و ترک ممکن است موحب خطا دراندازه گیری شود. - بیرون کشیدن آبکش به آرامی و با احتیاط صورت گیرد و همزمان یا پس از بیرون کشیدن آبکش. اندازه گیری زمان و عمق سطح ایستابی آغاز شود. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- از آنجا که محدودیتی برای اعتبار داده‌ها نسبت به زمان وجود ندارد. برخلاف اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک به روش چاهک. نباید در خارج کردن آبکش از چاهک وآغاز آزمایش تعجیل کرد. در صورتی که بتوان به جای آبکش, از تلمبه مناسب استفاده کرد. می‌توان شیلنگ تلمبه و شناور را به‌طور همزمان در چاهک قرارداد. به‌طوری که با تخلیه آب به وسیله تلمبه. شناور خودبه‌خود با آب چاهک پایین رود و درموقعیت مناسب قرار گیرد. بدیهی است با آغاز برگشت آب و شروع اندازهگیری باید شیلنگ تلمبه را از چاهک بلافاصله پس از عملیات آبکشی . جسم شناور به درون چاهک انداخته می‌شود و متعاقباً با مستقر شدن شناور بر سطح آب. اندازه‌گیری سرعت بالاآمدن سطح آب آغاز می‌گردد. همان‌طور که گفته شد. از آنجا که چون برخلاف اندازه گیری هدایت هیدرولیک به روش چاهک. دراین روش تنها داده‌های اولیه نیستند که دارای اعتبارند. بنابراین لزومی برای تعجیل وجودندارد. ۴-۱-۵ ثبت تغییرات سطح آب با مستقر شدن شناور بر سطح آب. اولین قرائت از وضعیت سطح آب درون چاهک و نیز زمان مربوط به آن امکانپذیر می‌گردد. قرائتهای بعدی در فواصل زمانی مناسب صورت می‌پذیرد و متناسباً زمان برروی کاغذ میلیمتری علامتگذاری و یادداشت می‌شود. آزمایش تا زمانی که حداقل ۵۰ درصد آب برداشت شده به داخل چاهک برگردد. ادامه می‌یابد. مجموعه اطلاعات به دست آمده از ثبت مشاهدات خیز سطح آب در چاهک. همراه با مشخصات هندسی حفره و چاهک در جدولی مشابه با فرم شماره ۱ ثبت می‌گردد. ۱۳۶ محاسبه هدایت هیدرولیک در سفره آزاد برای محاسبه هدایت هیدرولیک در سفره ازاد اب زیرزمینی از رابطه زیر استفاده می‌شود: ۸۶۴۲ )0/۲(۲ ])۷۱/۷۲( ۸) - ۱۲( ح اه -------- صفحهٔ بعد -------- نام پروژه : عمق سطح الف : انداز ۱ باهک : عمق چاه مانتیمتر ‏ قطر اگر: اطلاعات مربوط به خیز سطح آب 2-1 ۷ 5 ار صمصم ی مربوط به جاهک ح اپیستایی سانتیمتر ی تاانتهای پیزومتر ‏ سانتیمتر ی سانتیمتر تالایه بمدی سانتیمتر نر ر حفره سانتیمتر ک متّر بر رور )50 -ع )۸ بش پیزومتری عمق برخورد به آب : کننده : تار 50 100 150 200 290 0 بت 350 (00 4۸50 -------- صفحهٔ بعد -------- که پار امترهای مربوط به آن قبلاً در صفحه ۳ تعریف گردیده است. با تغییردادن لگاریتم طبیعی به لگاریتم در پایه ده رابطه فوق به‌صورت زیر در می آید: ۸) - 1۱( (۱۵) ما معمولاً میانگین ۴ یا ۵ اندازه‌گیری آخر به عنوان نتیجه نهایی و هدایت هیدرولیک لایه مورد آزمایش در نظر گرفته می‌شود. برای اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک لایه‌ای که لایه زیرین آن تحت فشار آرتزین قرار دارد. بایستی دو پیزومتر در دو لایه مجاور نصب کرد (مراجعه شود به شکل ۸- صفحه ۳۲). پیزومتر اصلی در محل مناسب لایه زیرین نصب می‌شود و پیزومتر دوم در بالا تر ین قسمت لایه فوقانی نصب می‌گردد. دراین حالت نیز می‌توان از روابط «۲» و «۱۵» استفاده کرد بااین تفاوت که ضریب شکل «۸» از نمودار ۱ به‌دست‌می آید. در این نمودار: فاصله بین وسط دو حفره برحسب سانتیمتر ۸ - فاصله بین سطح آب دوپیزومتر در حالت تعادل بر حسب سانتیمتر - فاصله بین مرکز حفره زیرین و حد فاصل بین دو لایه برحسب سانتیمتر ۱-۷ محدودیتهای آزمایش محدودیتهای عمده آزمایش عبارت است از: - عدم آببندی مناسب بین پیزومتر و خاک مجاور در لایه‌های شنی و ماسه‌ای -‏ عدم امکان ایجاد حفره با مشخصات هندسی معین در خاکهای ناپایدار و به ویژه در لایه‌های شنی و ماسه‌ای - عدم امکان عملی آزمایش در اعماق بیش از ۶ متر - عدم امکان آزمایش در لایه‌های کم ضخامت ( کمتر از حدود ۳۰ سانتیمتر) - عدم دسترسی به نتیجه مطلوب هنگامی که لایه با هدایت هیدرولیک کم دربین لایه‌های با آبگذری زیاد قرار گیرد ۲۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- نمودار ۱- ضریب شکل در ازم 40 قطر پیزومتر 36 (2: ۸) هه 8 8 ۵٩ )۱ 3/4 9.(‏ 44.5 34 2 1] 6۴ )۱۱/21( 30 ۱ 31۱8۴۹ )۱۱/4:( (۱:۵۰) ۷۳ 26.4 ۱ د بد 24 22 20 18 16 14 12 10 3 ۱ 6 1 -------- صفحهٔ بعد -------- - بروز مشکلاتی از نظر حرکت شناور در پیرومترهای با قطر کمتر از ۲۵ میلیمتر و همچنین وجود مشکلاتی در نصب صحیح پیزومترهای با قطر بیش از ۵۰ میلیمتر ۲-۷ منابع خطا منابع خطا می‌تواند شامل موارد زیر باشد: - بروز اشتباه در قرائنت سطح ایستابی و زمان بروز اشتباه در اندازه‌گیری ابعاد حفره - عدم تناسب بین طول و قطر حفره به‌طوری که با کوچک شدن این نسبت . هدایت هیدرولیک اندازه‌گیری شده عمدتاً نمایانگر آبگذری قائم خاک خواهد بود. - عدم تشخیص و توجه نداشتن به وجود فشار آرتزین درحالتی که لایه مورد نظر تحت فشار باشد. جنانجه فاصله انتهای جاهک تا لایه‌ای که در آن بافت خاک تغییرمی‌کند. کمتراز طول حفره باشد (/0>۷. نک‌به شکل ۱). - جنانجه فاصله سطح ایستابی تاانتهای پیزومتر (1» درمقایسه با طول حفره (۷۷» خیلی زیاد نباشد. ۸ مثال برای روشن شدن مطالب و انجام دادن مراحل کاربردی این دستورالعمل سه مثال زیر بیان می‌گردد. لازم به تذکر است که با حل تنها یک مثال نمی‌توان به نتیجه کامل دست یافت : ۱-۸ مثال ۱ درنقطه 113] باتوجه به شرایط موجود در هنگام آزمایش . اندازه‌گیری هدایت هیدرولیک به روش چاهک در فاصله ۵ تا ۳۰۰ سانتیمتری از سطح زمین در بافت ا[5. نتیجه ۱/۷۶ متر بر روز را عاید کرده است. به‌منظور پررسی هدایت هیدرولیک لایه زیر آن که دارای بافت .[ح:5 است. آزمایش پیزومتری در عمق ۴۵۰ سانتیمتری انجام شده که مطابق جدول ۲ نتیجه ۰/۱۵ متر بر روز را نشان داده است و از این رو لایه مذکور که از ۳۴۰ سانتیمتری سطح خاک آغاز می‌گردد. به عنوان لا یه محدود کننده شناخته شده است. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲- آزمایش یی سر پس ره چاهک : ۹ عمق چاه 121 ۷12 56 مصصصض | اطلاعات مربوط به چاهک فاصله زمین تا سطح ایستابی ۰ ۱ ۹ سانتیمتر فاصله سطح ایستابی تاانتهای پیزومتر, ج | سانتیمتر ۲ عمق اندازه‌گیری ‏ ۶ را 6 سانتیمتر طول حفره ۰ ۲ سانتیمتر فاصله کف چاهک تالایه بعدی »۰ ۸ سانتدمتر قطر داخلی پیزومتر و حفره ۲" سانتیمتر هدایت هیدرولیک ‏ ۹/۱۵ متربر روز ضریب شکل ۹ ر ۸ ۳ سانتیمتر (0:/۷2 0/2(*۹8) 6250 (1۱ - (ا)۸ عمق برخورد به آب : ۷۲۰ مانتیمتر کننده: ‏ - تاریغ :۲ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ مثال ۲ درنقطه ۱۴[ با توجه به شرایط طبیعی درهنگام آزمایش. هدایت هیدرولیک به روش چاهک درعمق ۲۰۰ تا ۳۰۰ سانتیمتر نتیجه ۸/۰۹ متر بر روز را عاید کرده است. با عنایت به اینکه آبگذری اندازه‌گیری شده با توجه به بافت خاک بالاست . احتمال اینکه لایه زیرین آن با بافت سنگین 51۳ بتواند به‌عنوان لایه محدود کننده تلقی شود. موردتوجه قرار گرفته است. از این رو آزمایش تعیین هدایت هیدرولیک در زمانی دیگر در عمق ۴۸۰ سانتیمتری تجو یز گردیده که نتیجه‌ای معادل ۲/۸ متر بر روز را به‌دست‌داده است. بنابراین لایه مذکور به‌عنوان لایه محدود کننده تشخیص داده نشده است. حدول ۳داده‌های این آزمایش و محاسبات مربوط را نشان می‌دهد. در همین محل. برای بررسی وضعیت آبگذری طبقات بالاتر نیزآزمایش جاهک معکوس یا روش پورشه در عمق ۰ تا ۱۷۰ سانتیمتری انجام گردیده و نتیجه ۴/۲۰ متر بر روز را عاید کرده است. بدین ترتیب ملاحظه می‌شود که بافت ل)[5 در طبقات فوقانی به علت وجود درز و ترک و ریشه دارای هدایت هیدرولیک بالاتر و در طبقات پایین تر به علت تراکم بیشتر دارای آبگذری کمتری است. ۳۸ مثال ۳ به علت وجود فشار پیزومتری درنقطه‌ای. دو پیزومتر در دو لایه متوالی نصب شده است . لایه بالایی )51 و لایه زیرین مخلوطی از شن و ماسه است . دو حفره یکسان در زیر آن دو ایجاد شده است. مشخصات دو پیزومتر و سطح ایستابی آنها در شکل ۸ نشان داده شده است. می‌خواهیم هدایت هیدرولیک لایه )51 را پیدا کنیم.برای این کار باید ابتدا ضریب شکل را باتوجه به وجود فشار پیزومتری بااستفاده از نمودار ۱پیدا کرد. قطر هر یک از دو پیزومتر ۱/۵ اینچ ( ۳۷/۵ میلیمتر ) است. داریم: ]]< 11۱ -1]۲- ۵۷۰-۴۲۰ - ۱۵۰ ۸- ۸۱-۸۲ - ۱۸۰ ۱۲۰ - ۶۰ 0 ۸/۲ << ۶۰/۱۵۰ ۴ عبارت است از فاصله بین سطح خاک تاوسط حفره پیزومتر شماره ۲ منهای فاصله سطح خاک تا بالای لایه 51۳ 0 ۳۰ > ۵۱۰ - ۵۴۰ ال ۲ شش ۳۰/۱۵۰ > ]آ]/ ۵0۲ ۵۷/۴۴ م۸ وضعیت خیز سطح آب نسبت به زمان در پیزومتر اصلی ( زیرین ) در جدول ۴ و شکل شماره ۸ نشان داده شده است. با استفاده از ۵ داده آخر ۰۶۴ < کا متر بر روز نتبحه گیری شده است. ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳- آزمایش پیزومتری در نقطه 14[ عمق برخورد به آب: ۲۱۲ سانتیمتر الف : اندازه گیریها اطلاعات مربوط به خیز سطح آب نیمرخ خاک اطلاعات مربوط به خیز سطع آ. ٍ ۱ ۳ 9 ش را وود 5 50 ا وکوک رس ور ۵ 2 ۱ ۸ ی ی 200 290 3 5 ماد 30 400 50 500۵ اس 550 اطلاعات مربوط به چاهک 600 8 - فاصله زمین تا سطح ایستابی ,۸ ۲۰ سانتیمتر - فاصله سطح ایستابی تااتتهای پیزرمتر ۲ /۱۱سانتیمتر ۵ - عمق اندازه‌گیری را ع سانتیمتر ۷ - طول حفره ۵۶ سانتیمتر - فاصله کف چاهک تالایه بعدی ۰ سانتیمتر 0 - قطر داخلی پیزومتر و حفره ۲ ۷۴ سانتیمتر هدایت هیذرولیک ‏ ۷۵ ۲ منر بر روز سس ۸ دضات * ی ی ضریب شکل ‎٩‏ رهب سانتیمتر سا رل ِ : نت (د( ۱ ۷) ۵ (12) ۵250 ۱۱ (1۱ - «ا)۸ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول. 1 ی سطح ایستا شکل ۸- تعیین هدایر ۸ 0 ۱/۱۰ ۱۷/۴۰ ۱۳/۸۰ ۱۹/۰ ۱۳/۰ ۱۳/۳۰ ۱۳/۰ ۱۱/۴۳۰ پیزومتر ‏ - , پیزومتر ۲ ۱ ۱9 ات که 15 1 جح جح زه - ۱ 3 13 چ ت 0 سا 1 نگامی که زیر فشار ۳۲ ۳در پیزومتر شماره ۲ 49 170 ۱/۸۹/۱۰ ۱۷/۳۰ ۱۳/۸۰ ۱۳/۰۰ ۱۹۵/۴۰ ۱۳/۷۰ ۱۳/۰۰ ۱۳/۳۰ ۱۳/۷۰ ۱۳/۰۰ ۱۱/۳۰ ۱۰/۸۰ ۱۹/۱۰ ۹/۵۰ پیزومتری لایه زیرین - 1/4 ۳۰ ۳۴ ۳۹ ۰۵۴ ۰/۴۲ ۰/۵۲ ۵۴ ۰۵۷ ۰/۵۱ ۳۳ ۰۵۷ ۳ ۴ ۰.۶۸ ود قرار دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- - زهکشی اراضی . ترجمه و تدوین امین علیزاده . انتشارات دانشگاه فردوسی . ۱۳۶۶. - مهندسی زه‌کشی. ترجمه محمد ابراهیم بازاری . امین علیزاده و سعید نی‌ریزی. انتشارات دانشگاه فردوسی . ۳۳۷ - اصول مهندسی زه‌کشی وبهسازی خاک. چاپ سوم باتجدید نظر. محمدبای بوردی. انتشارات دانشگاه تهران. ۳۳۰ - اصول زه‌کشی و کاربرد آن. جلد سوم. مطالعات و بررسی‌ها . ترجمه حسین‌فرداد. نشر دانش وفن ۰ ۱۳۶۵. 01۵۵۵0[ بش۸ک۸ ,لها اد ما۸ 1۵۲ 0۵۵6 - ۰ با جاک٩ل]‏ ,۱۵0۵ 1۳۵۵26 - -------- صفحهٔ بعد -------- 040 0۲ ۲1۵۵ ع)] 1 0 0 ۱1۵ م۳ ‎٩1216 8۱۲ ]0۳۲ ۱11۱۹۱۳۹ 6-0۰ ۹1۵۵8061 ۲۵۵۳۵۵۵ ۷۷/۵۵۲ 11۵۵ 0 لآ 1200 ۵ [ 100301۵ 20 510020 اه 01116 07110)) 770770176 |5507 |[ ]۸100 ۸7017004 8۳1020700107 6 71) ۸100300707۵۳۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ی ۰ : ۹ ۰ ۱ ۰ ۰ 0 ۰ ا ات 1 ی ایا 11 ۹ انوا در رن ی ۳ ده 2 2 ورن رو 2 ۵ و ری : ها 0 2 ۵ میا یا ۳ ۳ راو کی 1 کر در تا 0 ۹ و 7 ۳ ی ی و ری ی رن از مت رس مر وی ان 7 ادا و ات ی : [ ی ای 5 ی را 0 1 3 تلالد وان ۹ ی ن وا مس ار هی 7 را 1 رای سر ی ای ی 5 سر ,۹ ی : 0 و ِ ۱ » 9 ۰ ِ چ 7 ام هروس 1 : یل 1 و ی 1 ره وم ! : ۵ : [ 2 ۱ 4 : ای 7 ز 1 ۹ و اش ِ چاه یط 0 ٍ ی گ و راط ۵ 1 ی ار 2 ی ضا ۱1 8 ۱: ۹21 ور زگ 1 عاجان دستووالمه صقن ر آیسجاد وش آندازه‌کبری ضسدایت ٍ فناأشتی که دارای آب صی بأشه) قد و7 ۳ اساأسی این نشسریه» دادرج صشائعات هت فرحضای زشکشی 31 در ادن نشریه هبانی ندری بیز و متری با استماده از 7 شنسده است؛ ولی ب سندز آیی هتندد ات مرکز مدازی اتتمادی . - اجتماعی و انتشارات ۷