سل فقروردین ماه ۱۳۹۸ در استان‌ها

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. ۸ : ۱ » ۱ لار هد لا" هی * ه هت ۷ مک ‌« وهست ۷ ۰ ص ر ۳ بل ۸ ر ی -#- ر ی ی 9 ی چا ۹ ۱ اظ هه ‌ : ۳ ۵ *ر ه +۰ لاه ۱ یمه ار هار ۵ ۳ مب ب م ۰ ۰ سل فقروردین ماه ۱۳۹۸ در استان‌ها ایک ل‌ . ل‌ ل ک ین ۰.۰ ۰ ‌ِ ۰ ۰.۰ ۰.۰ له مورستان و جلستان 1 ر تشه 4 سا ۱ ۱ ۹ ی نم ۹ 1 موی ۱ ۱ ۸ 1 ی را وب بت هی 0و سرخ یا 5 0 0 یه دون یوم تم سا اه جر ی 1 ( 3 و اخ ال ایس ۵ ۳ ی 7 گر ارو ری ول موی دی ۳ اب ی جر اک و اک :1 ۱ ام 5 اه 5 دون و وی ری میم نا را : او ۶ اه ات‌ک هو هه فد 13 و ۹ زود سا یه ها اس خاش اد ای یت ارس موسوم ال ام ۷ شا نس رس اس را و هر ۰ 1 : ۹ ۰ دم ی ۱ تا ‏ ت ۱ هر 3 ی مس و اس ۱: [ تم رس ۱ لس ملی 1 ی تح ۱ 1 1 ام ۹ ۰ ۱ 1 ! / ۱ 17 اس تس ۳ را ۱ لها ۹ ان 4و و زو ی ۹7 ما۱ ۱ ۰ ام اراس دی ده 1 رگ ۰ 0 و ۰ ۱ ی ۱ : ۷۹ هی م۲ : ۰ ۱ 8 ۳ :1 میت ان ی یک ده ۱ رز 1 2 2 1 ۹ 8 8 ۹۱ 1 1 ۰ ۱9 اک و ده ۰ کم کی ار او الوا ۱ | اه 7 و : از تشه 60 رت یر ۱ وه ی : 7 وا کب وتو رح ِ : 7 و و ۳ چیه ری ۱ تک جر رد دح ده و هت 4 ری اد و 4 ۹ هد سیر ی 0 ۹ : ای ی رح ی ی و مد ۰ ۴ 1 : ان 4 و ۹ ی در هر و ری ۰ و رخ یی ۷ وا مد وب ی ره گشس : یوم از هه وا سس اه رز و 1 6 : ره ۸ ۸ ۰ ی ی هد ال ی 1 ُ < ی و پم هم که :۸ جت 1 سمخ بش ) ام مس ده را هش را رف هی ی ود ی ۹۳ ۰ و بت ه نوم وه پسوگ مر ۱ مه ۱ [ ۴ ار پک ید و ی تچ وت وس و ین 1 ۹ وی ۳ هم تی ی ریس یا سو یک ی اور اب با اه نا یر و و کا ما صاان 2 با 0 رخ ما َ 1 ۱ 1 یه یتنس چا هریت واگ اس یه بوک و و ی ی کت را ی رک اش اه سا چس کم ی و ی هو کچ جر جح / هر تا #۸ مرا راک رای ۸ کم رح مم ۱ هش رسد 9 و ری مک اک فش با + ی 1 .۰ 3 ای نم ‌ ۳ ادن ی ۰ ی 2 ۹ دی و« ۳ ۹ ال ً و ۴ ۹ ۹۱ ی ۳ رو نی میک تج چات و ۳ ۵ ۱ 1 با مار وان را مه و و وچ ار هس اج وه ۹ یک ز ‏ تشد رداک ور ی وتو یا رپ شیخ اهجد ۵ ۰۳۱ او دم هد و تا اهم دا ان هم و و را را نا هوم هوس یار کش شک ۵ 0 یا 6 من از هو و با و هود 2 ها زو ود لا با 7 کم ی ۹ و دم رن ریا که ای را مس ی صد ‏ ؟ ۴ کم ۹ عصب ۱ : چی ه.ش ی و بر ها مرز یا در وه ‏٩‎ ی هک ۷ نا و خب جات و و رس( سک جر ی انا وا بت من را هو اد مه و و با و منوا مد و کاس سا ی ۳ 1 فان نود 05 در یگت ی قع) ۷ کم ره و وتان اراد اد ما وهی اک و اد اه در ات یهد مد ای را هر سسکا هت ترا کر ویک با دسج با هم ات تب ان و کا یا ها هکر گچی نخ تر اه شا دا نو وه هر یا هک درد ی ما مه باهم ون جم ی و جا دوو هست "مس هممرق 3 ام اف یک ی ره را سب وه 7 1 0 ی اند یه و مه ۳ او وب رو ۴ بر و 9 که و ود کارا و ورد را ره و تا ی ومد هو ید بن# ار ۳ ون ری که مس روص ری هدنگ ی ی ‌ ی ک و مه ۸ وا و ان چات در را بو و ور چم سور ی ور اه ی رم هد ااار ‏ و ی تم زد تخس راو وج سای ما رد وا خن ی مر موی ی انش رطس و نیم ور یه چرا هر کلر اف هوم مک و ید سم یر هاو خاک و یک و مرا رم اچ و - هک را یر و زود نس ۰ چت ۰ ۰ ف‌ مقعد ۳۹ ۵ 3 1 7۳ ۹ + اس ام که دا چا ار سم ی واگ ی 72 5 وی کت ل : ۸ ۰ 7 ید که بو با و وا ون چم ریم و ی ارم در وی وک رس ما هوک هد ی یه زاسون وان ۳۷ + هیر نامگ دم فا چاه مکی ی ی مت ۱ کون وا و و ید ی هی ساک وا هدر او رک تم ی هوا اره ی 2 یه مپ ار هو در رای و نا ۵ کت ۵ یا مود و مد مک اک وک و کت ار ده هار وی کیک کی ی امن روم از را سوم ات واه هو ی اک نوی بر وا هی چا یراد اجه اه وار سرا پم وی 9 رود ی مد وا مرا مخ ای ده خن ۷ راو رن ند دا مود اناد او ادن جات ارو برد هرایم و ارس رکه ود نا ی کی دوه ویس -------- صفحهٔ بعد -------- دا 0 ۰ :۸ لوح ری اه ۳و ۵ ۹ 4 ۵ ۰ ۰ + ۸ : ۱ ایا ۲۵۰۱ ۹۳ 7 با 1 ۹ ( ار ۷ ۵ : / مک وج کر کر ۳ 0 ود ده 5 ال ۱ ۸۳۹۵7 ۵ ی ۱ ۸ 213 ۹ بو نار ی ۰ 0 ار ۱ یو چا ۳ پاش دنه روز ا: زر که یه 119 1 ۰ ای با سس دا و ال ایآ و ۳۳۳ ۴ ۸ ۸ ۸۶۹۸۸ ۶ لا 1 ۹ ۳ 2 سس ۰7 لاله , تس سر ) داب 6۱ ور از اس 4 ۰ ‎٩‏ با ۸ ۹ ۰ ۹ مه مکش هر دو یزا زاد یا زاد ی دنرآ شزز یم گزارش نهابی مهرماه ۱۳۹۸ ٩۲۱۱۵9۳۱۵۵۱۰۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- پیشگفتار 31 استان از25 . عواقب قابل توجهی را از حیث آسیب ها و خسارات وارده به همراه داشت1398 واقعه سیل در ایران در فروردین ماه سال میلیون نفر تحت تاثیر این حادثه 10 نفر جان خود را به ویژه در اثر سیالب های ناگهانی از دست دادند؛78 استان کشور دچار سیل شدند؛ بیش از واقع شده و پانصد هزار نفر آواره شدند که نیمی از آنان کودک بودند. دولت جمهوری اسالمی ایران به سرعت به بحران سیل پاسخ داد و واکنش اضطراری به این حادثه از جمله عملیات امداد و نجات و کمک رسانی با موفقیت انجام شد. دولت همچنین از حمایت های شرکای بین المللی حوزه توسعه و کمک های سازمان ملل در پاسخ به این بحران استقبال کرد. دولت جمهوری اسالمی ایران برای ارزیابی ابعاد کامل اثرات این فاجعه، تعیین نیازها و طراحی یک استراتژی جهت بازیابی، فرآیند ارزیابی نیاز های پس از بالیای طبیعی را با تسهیلگری سازمان ملل متحد برای سه منطقه زیان دیده به صورت آزمایشی راهبری نمود. در این راستا، تیمی متشکل از متخصصین دولت در حوزه های مختلف با مشارکت وزارتخانه ها و ادارات استانی و کمک های تخصصی سازمان ملل از سوی سازمان برنامه و بودجه به کار گرفته شدند. فرآیند ارزیابی نیاز های پس از بالیای طبیعی اولین مرحله آزمایشی جهت تدوین برنامه یکپارچه بازیابی و توسعه است که پایداری، عدالت و بهره وری را در چارچوب مدیریت خطرات بالیای طبیعی ارتقاء می بخشد. میزان خسارات مستقیم، غیر مستقیم و ثانویه، با استفاده از یک روش پذیرفته شده بین المللی جهت سنجش آثار فاجعه ارزیابی شده و تخمین های حاصل شده با استفاده از اطالعات بدست آمده از تحقیقات میدانی و اطالعات ارائه شده از سوی وزارتخانه ها، استان ها و ناحیه ها تکمیل می گردند. گزارش ارزیابی نیاز های پس از بالیای طبیعی اطالعات پایه ای را ارائه داده و میزان خسارات وارد آمده بر انسان ها، دارایی های زیر ساختی و سرمایه های طبیعی را در تمام فعالیت های اقتصادی بخش های مختلف و همچنین آثار حاصل از این فاجعه بر اقتصاد استان ها را شرح می دهد. این گزارش همچنین ابزار برنامه ریزی مناسبی برای اهداف بازیابی و توسعه به شمار می رود. حال، چالش پیش رو حصول اطمینان از معرفی اقدامات تاب آوری جهت کاهش آثار بالیای آینده، شناسایی چارچوبی برای بازیابی بهتر از حوادث و کمک به ایران در راستای عمل به اهداف رشد و توسعه ملی است. در پایان از تمامی شرکایی که ما را در روند بازیابی پس از بالیای طبیعی و تهیه این گزارش یاری نمودند، به ویژه سازمان برنامه و بودجه و سازمان ملل متحد در ایران، تشکر و قدردانی می گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- تقدیر و تشکر ، بی شک بدون تالش جهت همکاری میان دولت جمهوری 2019 ارزیابی نیازهای پس از بالیای طبیعی برای بحران سیل در ایران در سال اسالمی ایران و سازمان ملل ممکن نمی بود. این فرآیند با تعهد، همکاری و تخصص وزارتخانه ها، آژانس ها، سازمان های دولتی و بخش های مختلف انجام پذیرفت. در این راستا دولت جمهوری اسالمی ایران مراتب تشکر و قدردانی خود را نسبت به سازمان های زیر ابراز می دارد: سازمان برنامه و بودجه، معاونت امور زنان و خانواده، معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم، وزارت صنایع، معادن و بازرگانی، شرکت ملی گاز ایران، وزارت راه و شهرسازی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان بهزیستی کشور، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت نیرو، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ، سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور، سازمان نقشه برداری کشور، سازمان مدیریت بحران کشور، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان فضایی ایران، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، بنیاد مسکن انقالب اسالمی، جمعیت هالل احمر جمهوری اسالمی ایران. دولت جمهوری اسالمی ایران همچنین از مساعدت و حمایت فنی آژانس های تخصصی سازمان ملل متحد کمال تشکر را دارد: دفتر هماهنگ کننده مقیم سازمان ملل متحد، برنامه توسعه سازمان ملل متحد، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، صندوق کودکان ملل متحد، سازمان جهانی بهداشت، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل. عالوه بر این، دولت جمهوری اسالمی ایران مراتب قدردانی خود را از اعضای تیم ارزیابی نیازهای پس از بالیای طبیعی، مشاورین ملی و بین المللی و کلیه دست اندرکاران از جمله تیم کاهش و بازیابی خطر بالیای طبیعی دفتر بحران برنامه توسعه ملل متحد، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، دفتر امور فنی و اجرایی، مشاوران و پیمانکاران و سایر ارکان سازمان برنامه و بودجه ایران ابراز می دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ید3 -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب 2..............................................................................................................................................................................................................................................پیشگفتار 3......................................................................................................................................................................................................................................تقدیر و تشکر 8................................................................................................................................................................................................................................خالصه‌ی اجرایی 51.................................................................................................................................................................................................................، ایران1398 سیالب‌های 51.......................................................................................................................................................................................گزارش نیازسنجی بعد از بالیای طبیعی 51......................................................................................................................................................................................................................................گزارش نهایی 52............................................................................................................................................................................................................................................ مقدّمه-1 52............................................................................................................................................................................................................................................................... پیشینه-1-1 52.......................................................................................................................................................................................................................................... ایران در یک نگاه-2-1 54................................................................................................................................................................................................. وضعیّت ریسک بالیای طبیعی در ایران-3-1 55...................................................................................................................................................................................................... مدیریّت ریسک بالیای طبیعی ایران-4-1 62...................................................................................................................................................................................................... شرح وضعیّت بحران ناشی از سیالب-5-1 64................................................................................................................................................................................................... اقدامات دولت و نهادهای بشردوستانه-6-1 65..................................................................................................................................................................................................... ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی-7-1 67............................................................................................................................................................................................................................................ چارچوب گزارش-8-1 70............................................................................................................................................................................................................................................ مسکن-2 70............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -2 70.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -2 73................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -2 76............................................................................................................................................................................................... راهبردها و نیازهای بازسازی و بازتوانی-4 -2 79............................................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی-5 -2 81......................................................................................................................................................................................................................................... آموزش-3 81............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -3 82.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -3 84................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -3 87............................................................................................................................................................................................... نیازها و راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -3 88................................................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی-5 -3 89................................................................................................................................................................................................................... فرهنگ و گردشگری-4 89............................................................................................................................................................................................................................................................. خالصه-1 -4 90.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -4 92................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -4 95.............................................................................................................................................................................................................................................. گردشگری-2 -3 -4 98............................................................................................................................................................................................... نیازها و راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- 102............................................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی-5 -4 106...................................................................................................................................................................................................................کشاورزی، شیالت و دام 106............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -5 106.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -5 109................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -5 112..................................................................................................................................................................................................................... نیازهای بازسازی و بازتوانی-4 -5 119.................................................................................................................................................................................................................................. روش‌شناسی ارزیابی-5 -5 122........................................................................................................................................................................................................................................... حمل‌ونقل 122............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -6 123.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -6 124.................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -6 129..................................................................................................................................................................................................................... نیاز‌ها و راهبردهای بازتوانی-4 -6 133................................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی ارزیابی-5 -6 135....................................................................................................................................................................................................................................................انرژی 135............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -7 135.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -7 136................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -7 139............................................................................................................................................................................................... نیازها و راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -7 141............................................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی-5 -7 143....................................................................................................................................................................................................................آب، فاضالب و بهداشت 143............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -8 143.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -8 144................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -8 145............................................................................................................................................................................................... نیاز‌ها و راهبرد‌های بازسازی و بازتوانی-4 -8 147..................................................................................................................................................................................................................................راهبرد بازسازی و پیشنهادها 149.................................................................................................................................................................................................................................. روش‌شناسی ارزیابی-5 -8 150.................................................................................................................................................................................................................. زیرساخت‌های محلّی-9 150............................................................................................................................................................................................................................................................ خالصه-1 -9 151.................................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -9 153................................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -9 156.............................................................................................................................................................................................. نیازها و راهبردهای بازتوانی و بازسازی-4 -9 159.................................................................................................................................................................................................................................. روش‌شناسی ارزیابی-5 -9 162...............................................................................................................................................................................)DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی-10 162......................................................................................................................................................................................................................................................... خالصه-1 - 10 -------- صفحهٔ بعد -------- 163............................................................................................................................................................................................................................... بررسی اطّالعات پایه-2 -10 167.............................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -10 171................................................................................................................................................................................................................ نیازها و راهبردهای بازتوانی-4 -10 177............................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی ارزیابی-5 -10 180............................................................................................................................................................................................................................. محیط زیست-11 180....................................................................................................................................................................................................................................................... خالصه-1 -11 181............................................................................................................................................................................................................................. بررسی اطّالعات پایه-2 -11 182.............................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -11 185................................................................................................................................................................................................................. نیازها و راهبردهای بازتوانی-4 -11 190............................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی ارزیابی-5 -11 192.................................................................................................................................................................................................................... معیشت و اشتغال-12 192......................................................................................................................................................................................................................................................... خالصه-1 -12 193............................................................................................................................................................................................................................... بررسی اطّالعات پایه-2 -12 193.......................................................................................................................................................................................................... ارزیابی اثرات و نیازهای سیالب-3 -12 196................................................................................................................................................................................................................................. راهبردهای بازتوانی-4 -12 198............................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی ارزیابی-5 -12 200..................................................................................................................................................................................................................... مسائل زنان و ادغام اجتماعی-13 200......................................................................................................................................................................................................................................................... خالصه-1 -13 201............................................................................................................................................................................................................................... بررسی اطّالعات پایه-2 -13 204.............................................................................................................................................................................................................................. ارزیابی اثرات سیالب-3 -13 208................................................................................................................................................................................................................................. راهبردهای بازتوانی-4 -13 213............................................................................................................................................................................................................................... روش‌شناسی ارزیابی-5 -13 216......................................................................................................................................................................................................................... تبعات اقتصادی-14 216....................................................................................................................................................................................................................... اقتصاد ایران در یک نگاه-1 -14 216.....................................................................................................................................................: ارزیابی در مقیاس کشوری1398 تبعات اقتصادی سیالب-2 -14 217..................................................................................................................: ارزیابی در مقیاس استانی، گلستان و لرستان1398 تبعات اقتصادی سیالب-3 -14 230................................................................................................................................................................................................................................................. پیشنهادات-4 -14 234.............................................................................................................................................................................................. راهبردهای بازسازی و بازتوانی-15 234.......................................................................................................................................................................................................................................................... مقدّمه-1 -15 235..............................................................................................1397-98 اصول راهنمای پیشنهادی برای بازتوانی و بازسازی اثرات سیالب‌های سال-2 -15 236........................................................................................................................................................................................................................ حوزه‌های دارای اولویّت-3 -15 245........................................................................................................................................................................................... اجرای راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -15 250................................................................................................................................................................................................................................................ نتیجه‌گیری-5 -15 252................................................................................................................................................................................................................................... پیوست فصل‏ها -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 8 خالصه‌ی اجرایی پیشینه کشور ایران به‌میزان زیادی در معرض مخاطرات طبیعی متعدّد است. قرار گرفتن در یکی از خشک‌ترین مناطق جهان سبب شده است تا کشور از خشکسالی‌های مکرّر، بیابان‌زایی، آتش‌سوزی، موج‌های گرما، عالوه بر این، سیل، کوالک، 1.طوفان شن‌وماسه و گردوغبار رنج ببرد بهمن، طوفان‌های تندری، تگرگ‌، سایر طوفان‌های شدید و آتش‌سوزی جنگل به‌گونه‌ای فزاینده‌ بر مناطق مختلف کشور تأثیر می‌گذارد. ایران هیمالیا، -هم‌چنین، به‌دلیل موقعیّت ویژه‌اش در سیستم کوهستانی آلپ در برابر زمین‌لرزه‌های بی‌شمار و مخرّب که اغلب همراه با زمین‌لغزش، سنگ‌ریزش، روانگرایی، زمین‌لغزش‌های زیردریایی و فرونشست می‌باشند، بسیار آسیب‌پذیر است. وقوع سیالب و زمین‌لغزش‌های گسترده در سراسر ایران در اواخر به‌دنبال بارندگی‌های بی‌سابقه در 1398 و اوایل بهار1397 زمستان مدّت‌زمانی کوتاه، بار دیگر آسیب‌پذیری باالی کشور در برابر پیامدهای و اوایل 1397 تغییرات آب‌وهوایی را آشکار نمود. در اواخر اسفندماه موج عمده‌ی باران و سیل را 3 ،‌، ایران در طی دو هفته1398 فروردین‌ماه تجربه نمود، به‌شکلی که چنین وضعیّتی معموال یک بار در هر صد سال رخ می‌دهد. خسارت‌های گسترده‌ی ناشی از سیالب و زمین‌لغزش‌ها، سبب شد تا همکاری مشترکی بین تمامی نهادها و ارگان‌های دولتی و غیردولتی در راستای امدادرسانی به آسیب‌دیدگان شکل گیرد. هم‌چنین، تهیه‌ی برنامه‌های بازتوانی بر مبنای ارزیابی اصولی و دقیق نیازها آغاز شد. بنابراین، بالفاصله بعد از رخداد این سیالب‌ها و زمین‌لغزش‌ها در ، سازمان ملل به درخواست سازمان برنامه و 1398 فروردین‌ماه سال بودجه‌ی دولت ایران، مسئولیّت ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس ) در سه استان منتخب گلستان، لرستان و PDNA( از بالیای طبیعی خوزستان را بر عهده گرفت. :. منبع1 Country Report: The Islamic Republic of Iran On Disaster Risk Management: Ali Bakhtiari; 2014 ساله‌ی ششم توسعه5 . برنامه‌ی2 مردادماه ظرف18 تیرماه تا11 این ارزیابی با مدیریّت دولت ایران، از مدّت شش هفته انجام پذیرفت. گروهی منتخب از کارشناسان آژانس‌های مختلف سازمان ملل و کارشناسان ایرانی به‌کمک نمایندگان وزارتخانه‌های بخش، شامل بخش‌های اجتماعی، بخش‌های مربوط به 12 مرتبط در زیرساخت‌ها و موضوعات میان‌بخشی مانند محیط زیست، اشتغال و معیشت، کاهش ریسک بالیای طبیعی و جنسیّت و شمول اجتماعی، فرایند ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌های وارده و نیازهای بازسازی و بازتوانی را به ‌انجام رساندند. در این ارزیابی هم‌چنین، اثرات کالن اقتصادی بحران در استان‌های آسیب‌دیده مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. یافته‌های این ارزیابی که در گزارش حاضر ارائه شده است، می‌تواند رویکردی تلفیقی از صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی را بر اساس اطّالعات دریافت شده از دستگاه‌های مختلف و تجربه‌های بین‌ِسازمانی و چندبخشی تیم ارزیابی ارائه نماید. هم‌چنین، در هر بخش، راهبردهایی به‌منظور انجام بازسازی به‌صورت تاب‌آور ارائه شده است. در ) PDNA( گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی راهبردهای بازسازی و بازتوانی متنوعی بر اساس سه رکن چشم‌انداز دولت مشتمل بر «اقتصاد مقاومتی»، «توسعه‌ی علم و فناوری» و «ارتقای تعالی 2.فرهنگی» ارائه شده است الزم به ذکر است که ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای ) به‌عنوان یک فرایند، برای اولین بار در ایران در این PDNA( طبیعی سیالب مورد استفاده قرار گرفت. در گزارش حاضر اطّالعات مفید زیادی هم برای بازسازی و بازتوانی و بهبود وضعیّت فعلی پس از سیالب‌ها، و هم برای ارتقای تاب‌آوری در برابر بالیای طبیعی آینده ارائه شده است. اقدامات توصیه شده به‌منظور تقویت سیستم مدیریّت بحران بالیای طبیعی (از آمادگی تا واکنش اضطراری و بازتوانی) و هم‌چنین، ارتقای توسعه به‌صورت ریسک‌محور ارائه شده است. در ادامه‌ی این خالصه‌ی اجرایی، مرور مختصری به شرح وضعیّت سیالب و نحوه‌ی پاسخگویی دولت و نهادهای بشردوستانه به اثرات آن، -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 9 روند و روش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی )، اثرات و پیامدهای تجمعی بحران، خالصه‌ی مختصری از PDNA( ، بخش12 راهبردهای بازسازی و بازتوانی و نیازهای احصاء‌شده در هر پیامدهای اقتصادی سیالب و راهبردهای پیشنهادی برای بازسازی و بازتوانی ارائه شده است. شرح وضعیّت بحران ، ایران در طی 1398 و اوایل فروردین‌ماه1397 در اواخر اسفند ماه موج عمده باران و سیل قرار گرفت، به شکلی که 3 دو هفته، تحت تاثیر چنین وضعیّتی معموال یک بار در هر صد سال رخ می‌دهد. براساس میزان درصد از 70 بارندگی‌های ثبت شده، در برخی از استان‌ها در یک روز میانگین بارندگی ساالنه ثبت شده است. بنابر اظهارات مقامات دولتی، در استان را 31 استان از25 رودخانه طغیان کرده که140 اثر این بارندگی‌ها متاثر نمودند. در نخستین روزهای پس از این سیالب، ساکنان روستاهای تحت تاثیر، سرپناهی نداشته و دسترسی به آب آشامیدنی سالم بسیار :. منبع1 Norwegian Refugee Council; IRAN FLOODS: RAPID NEEDS ASSESSMENT APRIL 2019 in GOLESTAN, KERMANSHAH, LORESTAN AND KHUZESTAN PROVINCE .. این تعداد براساس تخمین انجام ‌شده از جمعیّت ساکن در محدوده‌ی تحت تاثیر سیالب و به‌صورت تقریبی برآورد شده است2 کل روستاها در این استان را شامل می‌شود. با توجه به این‌که روستاها نسبت به شهرها بیش‌تر در معرض68% روستا در استان لرستان تحت تاثیر سیالب بوده‌اند که نزدیک به1400 .3 . میلیون نفر در این استان تحت تاثیر قرار گرفته باشند1.1 سیالب قرار دارند، به‌صورت تقریبی برآورد شده است که جمعیّتی معادل محدود بوده است. هم‌چنین، اکثر خانواده‌ها اسباب و وسایل زندگی و معیشت خود را از دست داده و دانش‌آموزان از رفتن به مدرسه بازماندند. به‌دلیل تخریب زیرساخت‌های عمومی، دسترسی مردم به مراکز درمانی نیز 270000 دشوار بوده است. هم‌چنین، امکانات الزم برای اسکان اضطراری نفر در مکان‌های عمومی آسیب‌ندیده، نظیر مساجد، مدارس و... نیز چندان 1.فراهم نبوده است تخریب زیرساخت‌ها، امالک عمومی و خصوصی بسیار گسترده بوده میلیون نفر در این حادثه تحت تاثیر قرار گرفته‌اند 10 است. بیش از که یک‌میلیون نفر از این جمعیت را پناهندگان و افراد غیرایرانی تشکیل می‌دهند. بر اساس اعالم سازمان مدیریّت بحران کشور، در اثر این سیالب‌ها هزار نفر 365 زخمی و بیش از1140 نفر جان خود را از دست داده و78 میلیون نفر به کمک‌های بشردوستانه2 آواره شدند. در فروردین‌ماه، حدود نفر از زنان در سن باروری 500000 نیاز داشته‌اند که در این میان، حدود نفر باردار بوده‌اند.7125 ،با نیازهای خاص سالمتی بوده و از این تعداد UNOCHA, I.R. Iran Flood Response Plan, April 2019:: نقشه‌ی استان‌های تحت تاثیر سیالب، منبع1 شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 10 . خالصه‌ای از وضعیّت استان‌های آسیب‌دیده، تلفات، افراد تحت تاثیر و صدمه‌ها و خسارت‌های این سیالب‌ها ارائه گردیده است1 در جدول : جمعیّت تحت تاثیر سیالب و زمین‌لغزش در سطح استان‌های منتخب1 جدول )تلفات انسانی (نفر روستاهای آسیب‌دیده (تعداد) جمعیّت تحت تاثیر سیالب و زمین‌لغزش (نفر) استان ردیف 8 500 3000002 گلستان1 15 1800 11000003 لرستان2 6 300 400000خوزستان3 29 2600 1800000جمع گلستان آغاز شد 1397 اسفند29 در استان گلستان، بارش‌های سیل‌آسا از که منجر به آواره شدن هزاران نفر از مردم این استان گردید. بسیاری از زمین‌های کشاورزی از بین رفته و بخش قابل‌توجّهی از سایر منابع کسب درآمد مردم و زیرساخت‌های عمومی، نظیر راه‌ها، مدارس، مراکز درمانی و... تخریب گردیدند. هم‌چنین، در برخی از مناطق دسترسی به آب آشامیدنی سالم محدود شده بود. از جمله‌ی مناطق آسیب‌دیده می‌توان به آق قال و گمیشان اشاره نمود. بنابر گزارش‌های دریافتی، تا چندین روستا و مناطق مهم گمیشان هم‌چنان 1398 فروردین21 پناهنده‌ی افغان نیز30000 زیر آب بوده‌اند. در استان گلستان حدود نفر از آن‌ها حضور غیرقانونی دارند. تعداد 3000 زندگی می‌کنند که زیادی از پناهندگان افغانستانی تحت تاثیر سیالب قرار گرفته و جابه‌جا گردیدند، البته همگی کمک‌های اضطراری اولیّه دریافت نمودند. لرستان در استان لرستان اکثر شهرها تحت تاثیر سیل قرار گرفتند که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به معموالن، دورود، خرّم‌آباد، پُلدختر و ویسیان متر مکعب 400 اشاره نمود. سرعت جریان آب در رودخانه‌ی خرّم‌آباد از متر مکعب در ثانیه و هم‌چنین، سرعت آب در روخانه‌ی 700 در ثانیه به متر مکعب در 550 متر مکعب در ثانیه به380 تیره واقع در دورود از ثانیه افزایش پیدا کرده بود. اگرچه در پی هشدار و تخلیه‌ی مناطق نفر از مردم این استان 15 ،روستایی، تلفات کاهش پیدا کرد، بااین‌همه نفر دچار مصدومیّت شدند. با 256 جان خود را از دست داده و حدود 1. Norwegian Refugee Council; IRAN FLOODS: RAPID NEEDS ASSESSMENT APRIL 2019 in GOLESTAN, KERMANSHAH, LORESTAN AND KHUZESTAN PROVINCE :. منبع2 توجه به این‌که بسیاری از مردم در پی هشدار سیل مجبور به ترک سریع خانه‌های خود گردیدند، امکان تخلیه‌ی وسایل منازل مهیّا نبود و بنابراین، خسارت مالی بسیار گسترده و قابل‌توجّهی به مردم وارد درصد از کل مشاغل 7 شغل که3260 در استان لرستان تعداد1.شد درصدِ این مشاغلِ ازدست‌رفته 70 را تشکیل می‌دهد از بین رفت که متعلّق به شهرستان پُلدختر می‌باشد. هم‌چنین، گذشته از خسارت خانوار به‌طور مستقیم در اثر سیل در لرستان 46000 مالی، بیش از آسیب دیدند. خوزستان به‌دلیل بارش‌های سنگین در کوه‌های زاگرس، رودخانه‌های دِز و کرخه طغیان نمودند و دبی آب ورودی به سد کرخه و سد دِز، که متر مکعب 8400 مخزن آن‌ها در استان خوزستان واقع است، به حدود بر ثانیه رسید. وقتی‌که آب سدها به حداکثر گنجایش خود نزدیک شد، وزارت نیرو تصمیم به آزادسازی آب مخازن سدها گرفت. به‌منظور جلوگیری از بروز فاجعه، دریچه‌های سد کرخه که کمابیش تا نهایتِ ظرفیّت‌اش پر شده بود، باز شدند تا آب اضافی تخلیه شود. در هفته‌ی نفر به 46000 روستا تخلیه شدند و200 سوم فروردین‌ماه، حدود مکان‌های اسکان اضطراری منتقل گردیدند. هم‌چنین، طبق گزارش بیمار از یک 110 خبرگزاری دولت، به‌عنوان نمونه، در شهر اهواز روستا زیر 210 شهر و6 ،بیمارستان روانی تخلیه گردیدند. در مجموع تولید نفت در این استان غنی از نفت که محل قرارگیری 2.آب رفتند منابع نفتی آزادگان و یادآوران می‌باشد، کاهش یافت. حدود ده‌ها چاه -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 11 نفت به‌دلیل سیالب‌های شدید، تعطیل شدند که این موضوع باعث 1. بشکه نفت خام در روز گردید20000 تا15000 کاهش تولید حدود در مجموع، صدمه‌ی سیالب‌ها در استان‌های گلستان، خوزستان، مازندران و لرستان بیش‌تر از سایر استان‌ها بوده است و در مجموع 2. از آسیب کلی را شامل می‌شوند76 % حدود 3اقدامات دولت و نهادهای بشردوستانه دولت ابتدا از طریق جمعیّت هالل احمر ایران و جوامع محلّی، کمک‌رسانی به جمعیّت آسیب‌دیده از سیالب‌ها را آغاز نمود. دولت برای بازتوانی اولیّه‌ی خانوارهای آسیب‌دیده، مبالغی را به‌صورت کمک‌های نقدی بالعوض جهت تامین مایحتاج اولیّه‌ی زندگی به افرادی که بیش‌تر آسیب‌دیده بودند، ارائه نمود. میلیون 41 میلیارد ریال (حدود4600 در استان گلستان، دولت دالر) برای کمک به مسکن اختصاص داده است و تاکنون متقاضیان 624 میلیارد ریال(حدود71 کمک‌هزینه‌ی مسکن به ارزش1926 100 بینی می‌شود که این عدد به-هزار دالر) دریافت کرده‌اند و پیش واحد 20000 هزار دالر) برسد. ساخت891 میلیارد ریال (حدود مسکونی در آق قال نیز آغاز شده است. هم‌چنین، کشاورزان کمک‌های میلیون دالر) دریافت 1.2 میلیارد ریال (حدود140 مالی به ارزش کانکس (واحدهای پیش‌ساخته) 52 نموده‌اند. وزارت آموزش‌وپرورش هزار 446 میلیارد ریال (حدود50 را برای مدارس موقّت توزیع کرده و دالر) برای نوسازی سیستم‌های گرمایش مدارسی که در اثر سیالب‌ها آسیب دیدند، اختصاص داده است. در استان لرستان پرداخت بیمه‌ی بی‌کاری برای افرادی که شغل خود را در اثر سیل از دست داده‌اند، آغاز شده است. هم‌چنین، فرمانداری نفر از افراد خانواده‌های متاثر از سیل را برای 4000 این استان تعداد ماه استخدام کرده است. 4 بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده به مدّت میلیون 1.4 میلیارد ریال (حدود160 خانواده‌های تحت تاثیر سیل :. منبع1 :. منبع2 :. منبع3 UN OCHA FLASH UPDATE IRAN dated 15 MAY 2019 :. منبع4 UN OCHA FLASH UPDATE IRAN dated 01 JUNE 2019 درخواست برای کمک‌های4500 .دالر) کمک‌هزینه دریافت نمود‌ه‌اند 1100 بالعوض مسکن اضافی به بانک‌ها ارجاع شده که از این تعداد پرونده مصوب شده است. بنیاد مسکن اصفهان و بنیاد مسکن اردبیل، به واحد مسکونی را در پُلدختر بازسازی می‌کنند 1100 و4250 ،ترتیب واحد مسکونی 250 و هم‌چنین، سپاه پاسداران در فرایند بازسازی کانکس را 100 همکاری خواهد داشت. وزارت آموزش‌وپرورش نیز هزار 446 میلیارد ریال (حدود50 برای مدارس موقّت توزیع کرده و دالر) برای نوسازی سیستم‌های گرمایشی مدارس که در اثر سیالب‌ها 24000 تحت تأثیر قرار گرفته‌اند، اختصاص داده است. هم‌چنین، دولت کتاب آموزشی در این استان توزیع کرده است. در استان خوزستان نیز میلیون دالر) 82 میلیارد ریال (حدود9260 کمک‌هزینه‌ای به ارزش در بخش کشاورزی تخصیص داده شده است که طبق اعالم مقامات 4.دولتی، نیمی از آن تاکنون پرداخت شده است از نظر جمعیّت تحت تاثیر سیالب، استان‌های لرستان، گلستان، خوزستان و ایالم بیش‌ترین آسیب را به خود اختصاص می‌دهند. نفر از اقشار 115000 سازمان ملل کمک‌های بشردوستانه‌ای را برای آسیب‌پذیر جوامعی که تحت تاثیر سیالب در این استان‌ها قرار گرفته نفر در استان لرستان، 33325 ،بودند، در نظر گرفت که از این تعداد نفر در 6727 نفر خوزستان و61000 ، نفر در استان گلستان14589 25 استان ایالم ساکن بودند. هزینه‌ی برآوردشده‌ی این طرح در حدود میلیون دالر می‌باشد. در چهار استان مازندران، گلستان، خوزستان و روز از پرداخت 45 الی30 لرستان، خانوارها و واحدهای تجاری به‌مدّت درصدی برای 5 صورت‌حساب گاز معاف شدند. هم‌چنین، سهمیه‌ی دانش‌آموزان مناطق تحت تاثیر سیالب‌ها برای شرکت در آزمون‌های ورودی دانشگاه‌ها در نظر گرفته شده است. به‌عالوه، دانشجویان می‌توانند برای دریافت وام اقدام کنند. در بخش آب‌وفاضالب، طبق گزارشات سازمان‌های امدادی -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 12 )، کمک‌های مختلفی شاملNRC( بین‌المللی و شورای پناهندگان نروژ روستای درگیر سیل استان لرستان، 28 بسته‌ی بهداشتی در1200 بسته در500 بسته بین کودکان و227 ، بسته در چهار روستا117 شهرستان هیرمند در استان سیستان و بلوچستان توزیع شده است. در نفر در استان‌های گلستان، کرمانشاه، و بلوچستان این 2750 ،مجموع کمک‌ها را دریافت نمودند. هم‌چنین، از میان برنامه‌های حمایتی این بخش، می‌توان به تامین چهار دستگاه پمپ لجن‌کش در استان‌های خوزستان و گلستان اشاره نمود. هم‌چنین کمک‌هایی توسط شورای قلم کاالی 2500 سرویس آشپزخانه و2600 پناهندگان نروژ، شامل غیرخوراکی در بخش سرپناه به آسیب‌دیدگان لرستان ارائه شده است. میلیون 15 کارت هدیه (هریک به ارزش2300 این موسسه اهدای ریال) را نیز در استان لرستان در تیرماه برنامه‌ریزی نموده بود. موسسه‌ی حمایت از کودکان نیز کمک‌هایی را به جمعیّت هالل احمر ایران در شهرستان پُلدختر در استان لرستان در جهت آموزش مهارت برای تشخیص جمعیّت آسیب‌پذیر در مناطق آسیب‌دیده به‌منظور اطمینان از اعزام به‌موقع و موثر آن‌ها به مراکز درمانی ارائه نمود. افراد آموزش‌دیده در قالب تیم‌های حمایتی روان‌شناختی به پُلدختر اعزام شدند. عالوه بر این، یونیسف مذاکراتی را با وزارت امور خارجه برای ارائه‌ی پشتیبانی روان‌شناختی در مدارس واقع در مناطق آسیب‌دیده از سیالب انجام داد. به‌جز دولت و نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد، از اواخر ، جمعیّت‌های هالل احمر و صلیب سرخ، سازمان‌های 1398 خرداد ماه بشردوستانه‌ی بین‌المللی و بخش خصوصی داخل و خارج از کشور نیز کمک‌های نقدی و غیرنقدی خود را به مناطق آسیب‌دیده اهدا نمودند. از میان سازمان‌ها و کشورهای ارائه‌کننده‌ی کمک‌های انسان‌دوستانه می‌توان به جمعیّت‌های هالل احمر و صلیب سرخ، وزرات وضعیّت‌های اضطراری ارمنستان، دولت‌های روسیه، آذربایجان، ژاپن (از طریق جایکا)، هند، شورای مشورتی سازمان‌های اسالمی مالزی، چین، پاکستان، عمان، گرجستان، آلمان (از طریق صلیب سرخ آلمان)، 1.اسلواکی، انگلستان، ایتالیا، اتریش، فرانسه، کویت و سوییس اشاره نمود :. منبع1 ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی (PDNA) 1397 به‌دنبال وقوع سیالب‌ها و زمین‌لغزش‌های اواخر اسفند ماه ، سازمان ملل به درخواست سازمان برنامه 1398 و اوایل فرودین ماه و بودجه دولت ایران، ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای ( را در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان بر PDNA)طبیعی 18 تیرماه تا11 عهده گرفت. این ارزیابی با مدیریّت دولت ایران، از مردادماه ظرف مدّت شش هفته انجام پذیرفت. گروهی منتخب از کارشناسان آژانس‌های مختلف سازمان ملل و کارشناسان ایرانی با کمک بخش، فرایند ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌های 12 وزارتخانه‌های مرتبط در وارده و نیازهای بازسازی و بازتوانی را به انجام رساندند. این ارزیابی در بخش‌های اجتماعی نظیر مسکن، آموزش، میراث فرهنگی و گردشگری، بخش‌های تولیدی مانند کشاورزی، دام و شیالت، بخش‌های مربوط به زیرساخت‌ها نظیر انرژی، حمل‌ونقل، آب‌وفاضالب و زیرساخت‌های محلّی و موضوعات میان‌بخشی مانند کاهش ریسک بالیای طبیعی، محیط زیست، اشتغال و معیشت و جنسیّت انجام گرفت. در فرایند ارزیابی در این بخش‌ها، رویکردی تلفیقی بر اساس اطّالعات دریافت‌شده از دستگاه‌های مختلف و تجربه‌های بین‌ِسازمانی و چندبخشی تیمِ انجام‌دهنده‌ی پروژه مورد استفاده قرار گرفته است. روند ارزیابی و روش‌شناسی در این گزارش از روشِ ارائه‌شده توسط اتحادیه‌ی اروپا، بانک جهانی و ) PDNA( سازمان ملل متحد برای ارزیابی نیازهای پس از بالیای طبیعی استفاده شده است. این روش به‌طور گسترده‌ای توسط دولت‌ها برای ارزیابی آسیب‌های ناشی از بالیای طبیعی، برآورد خسارت‌ها و تعیین نیازهای بازسازی و بازتوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ارزیابی در ایران با کارگاهی دوروزه با حضور کارشناسانی از وزارتخانه‌های مختلف و آژانس‌های سازمان ملل برای مرور این روش و اتخاذ الگوهای دریافت نفر از نمایندگان 200 اطّالعات موردنیاز برای ارزیابی آغاز شد. حدود دولت و وزارتخانه‌های مختلف از استان‌های تحت تاثیر سیالب‌ها در این کارگاه حضور داشتند. بعد از این کارگاه، سه هفته برای جمع‌آوری اطّالعات -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 13 ،موردنیاز و برآورد آسیب‌ها و خسارت‌های هر بخش توسط استان‌ها اختصاص داده شد. کارگاه دوم با حضور نمایندگانی از وزارتخانه‌های مختلف و آژانس‌های سازمان ملل در بخش‌های مختلف به‌منظور تهیه‌ی پیش‌نویس گزارش، بررسی شکاف‌های اطّالعاتی و رسیدگی به مسائل میان‌بخشی برگزار شد. در این کارگاه هم‌چنین، بستر مذاکره در مورد مسیر پیش رو برای بازسازی و بهسازی وضعیّت موجود و معرفی درس‌های آموخته‌شده برای انجام ارزیابی‌های آتی فراهم شد. پیش‌نویس گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای مردادماه به سازمان برنامه‌وبودجه تحویل داده 24 )درPDNA( طبیعی 11 شد. پس از ارزیابی بیش‌تر، نسخه‌ی اصالح‌شده‌ی گزارش اولیّه در تاریخ شهریور ماه به سازمان برنامه‌وبودجه و سازمان مدیریّتِ بحران کشور ارائه و شهریور ماه از طریق ایمیل به اشتراک گذاشته شد تا به‌مدّت 12 در تاریخ دو هفته مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. براساس نقطه‌نظرات دریافتی از دولت، نسخه‌ی نهایی گزارش برای تصویب در وزارتخانه‌های ذیربط و سازمان برنامه‌وبودجه تحویل مراجع ذیربط شده است. ارزیابی نیازهای بعد از بحران به سرپرستی سازمان برنامه‌وبودجه‌ی دولت ایران و با همکاری نزدیک سازمان مدیریّت بحران، وزارت کشور و دولت ایران انجام شد. این ارزیابی توسط وزارتخانه‌های مختلف با اتکا به اطّالعات و برآوردهای انجام‌شده توسط اداره‌ها و مقام‌های ذیربط در استان‌های آسیب‌دیده انجام گرفته است. هم‌چنین، آژانس‌های سازمان ملل متحد در ایران پشتیبانی الزم را از اقدامات وزارتخانه‌های مربوطه به‌عمل ) تسهیالت الزم را جهت UNDP( آوردند و دفتر برنامه‌ی عمران ملل متحد تهیه‌ی گزارش‌های هر بخش ارائه نمود. این ارزیابی در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان که بیش‌ترین محور 12 مورد از10 آسیب را در سیالب‌های اخیر تجربه نموده‌اند، برای نیازسنجی، انجام گرفت (در حوزه بهداشت علیرغم انجام اقدامات اولیه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، متاسفانه امکان تهیه گزارش نیازسنجی فراهم نشد). همچنین برای سه محور شامل کشاورزی، جنسیّت و آموزش، داده‌های صدمه‌ها و خسارت‌ها برای استان خوزستان در زمان تهیه‌ی این گزارش در دسترس نبوده است. بنابراین، در این سه محور نیازمندی‌های بازسازی و بازتوانی برای استان خوزستان برآورد نشده است. دامنه‌ی جغرافیایی و بخش‌های نیازمند ارزیابی توسط سازمان تیم مطالعاتی 12 ،برنامه‌وبودجه تعیین و تصویب شده است. بر این اساس برای بخش‌های مورد نظر با حضور نمایندگانی از وزارتخانه‌های مختلف و نمایندگان آژانس‌های سازمان ملل تشکیل گردید. y y :روش انجام ارزیابی به‌صورت پنج مرحله‌ای و به‌شرح زیر می‌باشد y y جمع‌آوری اطّالعات پایه مربوط به پیش از سیالب برای مقایسه با شرایط پس از آن؛ y y تجزیه‌وتحلیل اثرات سیالب به‌همراه برآوردی از صدمه‌ها و خسارت‌ها برای هر بخش؛ y yارزیابی پیامدهای بحران در هر بخش؛ y y برآورد نیازهای بازتوانی و بازسازی در هر بخش؛ و معرفی راهبردهای بازتوانی و بازسازی در هر بخش به‌منظور انجام مداخالت مناسب، اجرای ترتیبات الزم و سیاست‌گذاری‌های پیشنهادی. عالوه بر ارزیابی صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی، تالش شده است تا در هر بخش تاثیر موضوعات چهارگانه‌ی میان‌بخشی نیز مورد بررسی قرار گیرد. این موضوعات، شامل مسائل جنسیّتی، پرداختن به ریسک بالیای طبیعی، معیشت و پایداری محیط زیست می‌باشد. در بیش‌تر بخش‌ها، هزینه‌های ناشی از صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی به‌منظور برآورد هزینه‌ی جایگزینی و تعمیر دارایی‌ها و زیرساخت‌های آسیب‌دیده به‌صورت کمّی تعیین گردیده است. هم‌چنین، خسارت‌های وارده به بخش‌های تولیدی اقتصاد نیز برآورد شده است های -که شامل درآمدِ ازدست‌رفته و هزینه‌های باالتر مربوط به عملیات اجرایی در بخش خدمات عمومی می‌باشد. در نهایت، جمع کل هزینه‌های صدمه‌ها و خسارت‌های وارده در تمامی بخش‌ها برای هر سه استان تحت تاثیر سیالب‌ها محاسبه شده است. در برآورد نیازهای بازتوانی و بازسازی، هزینه‌های اضافی مربوط به جایگزینی تجهیزات و زیرساخت‌های آسیب‌دیده، به شکل تاب‌آور در برابر بالیای طبیعی نیز در نظر گرفته شده است. هزینه‌های اضافی در هر بخش، با توجه به سطح ریسکِ قابل‌قبول، اصولِ ساختنِ بهترازپیش در زمان بازسازی و منابع قابل‌استفاده در -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 14 ،دستگاه‌ها یا وزارتخانه‌های مرتبط با هر بخش متفاوت می‌باشد. در نهایت بررسی‌های الزم به‌منظور جلوگیری از برآورد مضاعف هزینه‌های مربوط به صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی در بین بخش‌ها نیز انجام گرفته است. هم‌چنین، هزینه‌های مربوط به صدمه‌ها و خسارت‌ها بر اساس اطّالعات کیفی موجود در منابع اطّالعاتی مختلف به‌منظور برآورد پیامدهای کالن اقتصادی در سطح استان نیز برآورد شده است. در این ارزیابی هم‌چنین تالش شد تا راهبردهای اصلی برای هدایت برنامه‌های بازسازی و بازتوانی در بخش‌های مورد بررسی ارئه گردد. محدودیّت‌ها ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌ها توسط تیم ارزیاب هر بخش بر اساس اطّالعات موجود انجام گرفته است. با توجه به این‌که اطّالعات هر استان در یک بازه‌ی زمانی دوهفته‌ای گردآوری شده، بنابراین، در هر بخش اطّالعات صدمه‌ها ممکن است به‌دلیل برداشت‌ داده‌ها به‌صورت مستقل متفاوت باشد. هم‌چنین، داده‌ها می‌توانند معرّف تمامی ابعاد هر بخش نباشند و امکان بازدید میدانی نیز به‌منظور صحّت‌سنجی اطّالعات فراهم نبوده است. بنابراین، این ارزیابی یک رویکرد تلفیقی بر اساس اطّالعات جمع‌آوری شده و تجربه‌های بین‌ِسازمانی و بین‌بخشی تیم ارزیابی ارائه می‌دهد. بدین ترتیب، نتایج ارزیابی‌های ارائه‌شده در این گزارش، نفی‌کننده‌ی سایر برآوردهای صدمه‌ها و نیازهایی نمی‌باشند که توسط دستگاه‌های دیگر انجام شده است. خالصه‌ای از اثرات و پیامدهای سیالب نفر شده است 29 سیل در استان‌های گلستان و لرستان منجر به مرگ ند. بیش‌ترین پیامدهای - نفر مرد بوده21 نفر زن و8 که از این تعداد سیالب اخیر بر بخش‌های مسکن، ارتباطات، انرژی، کشاورزی، دامپروری، ماهیگیری و معیشت بوده است. صدمه‌ها‌ی وارده به بخش‌هایی که بیش‌ترین آسیب از سیل اخیر را متحمّل شده‌اند در اینفوگرافی زیر نشان داده شده است. بخش صدمه‌ها و خسارت‌ها مسکن:از تعداد کل خانه¬های آسیب‌دیده شهری و روستایی ساختمان نیازمند بازسازی 26357 ساختمان نیازمند تعمیر42792 1آموزش و حفاظت از کودکان882:تعداد مدارس ابتدایی و متوسطه‌ی آسیب‌دیده 324 :استان گلستان 444 :استان لرستان 114 :استان خوزستان میراث فرهنگی و گردشگری:تعداد کارگاه‌های سنّتی و نمادهای آسیب‌دیده کارگاه سنّتی381 ، بنای ثبت‌نشده15 بنای ثبت‌شده و149 :استان گلستان کارگاه سنّتی76 ، سازه‌ی میراث فرهنگی72 :استان خوزستان کارگاه سنّتی150 ، سازه و بنا71 :استان لرستان 2کشاورزی، دامپروری و شیالت هکتار زمین زراعی و باغی تحت تاثیر سیالب102838 دام تلف‌شده3339 طیور تلف‌شده1546000 .. ارقام برای استان‌های لرستان و گلستان و خوزستان ارائه شده است1 .. ارقام برای استان‌های لرستان و گلستان می‌باشند و اطالعات خوزستان در دسترس نبوده است2 -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 15 معیشت و اشتغال :مشاغل ازدست‌رفته بر حسب بخش در بخش کشاورزی33540 در بخش صنعت و معدن8876 در بخش گردشگری897 در بخش قالی‌بافی3958 در بخش تعاونی912 در بخش صنفی6680 در مشاغل خانگی2863 در سایر واحدهای اقتصادی293 58012 :کل مشاغل ازدست‌رفته حمل‌ونقل کیلومتر راه¬ آسیب‌دیده14000 پل آسیب‌دیده یا تخریب‌شده725 میلیارد ریال ارزش صدمه‌ها در خطوط راه‌آهن129 انرژی مشترک گاز با قطعی مواجه شدند30737 کیلومتر خط لوله‌ی گاز آسیب دید167 پست¬های فرعی برق آسیب دید262 کیلومتر از شبکه¬¬های برق آسیب دید331 آب‌وفاضالب سیستم به‌صورت بخشی آسیب دیدند83296 سیستم تامین آب با آسیب جدّی روبه‌رو شد و12332 توالت به‌صورت بخشی یا کلّی تخریب شد10000 کیلومتر لوله‌ی آب آسیب دید766 مترمکعب حجم مخازن آب آسیب دید64093 ایستگاه پمپاژ آسیب دید152 گمانه‌ی آب تحت تاثیر قرار گرفت24 چشمه‌ی آب به‌طور کامل آسیب دید68 کیلومتر لوله‌ی آب به‌طور کامل آسیب دید108 تصفیه‌خانه به‌طور کامل تخریب شد29 محیط زیست هکتار از جنگل‌ها و مراتع به‌صورت جدّی آسیب دید618000 چشمه‌ی آب طبیعی و مصنوعی آسیب دید70 هکتار از زمین‌های پارک جنگلی گلستان آسیب دید500 واحد حفاظت‌شده به‌صورت کامل تخریب شد2 چشمه در مناطق حفاظت‌شده تخریب شد25 میلیارد ریال خسارت به پارک‌های ملّی وارد شد30 . میلیارد ریال به تاالب‌ها آسیب وارد شد109.5 26629.2 میلیون دالر) و کل خسارت‌ها حدود1219.24 میلیارد ریال (معادل128043.03 براساس این ارزیابی، کل میزان صدمه‌های وارده‌ی ناشی از سیالب‌ها حدود میلیون دالر) برآورد شده است.253.17 میلیارد ریال (برابر با -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 16 : صدمه‌ها و خسارت‌ها برحسب بخش2 جدول ردیف بخش صدمه‌ها خسارت‌ها مجموع (صدمه‌ها و خسارت‌ها) میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر 1مسکن43473.8 413.32 0 0 43473.8 413.32 2آموزش2503.84 23.8 106.5 1.01 2610.33 24.82 3میراث فرهنگی و گردشگری2896.49 27.54 117.13 1.11 3013.62 28.65 4 کشاورزی، دامداری و ماهیگیری 23049.01 219.13 16836.92 160.07 39885.93 379.21 5حمل‌ونقل17425 165.66 4636.85 44.08 22061.84 209.75 6آب‌وفاضالب و بهداشت17731 168.57 40 0.38 17771 168.95 7زیرساخت‌های محلّی0 0 0 0 0 0 8 )انرژی (گاز و برق1320.40 12.55 4.8 0/05 1325.2 12.60 9معیشت و اشتغال14296 135.92 0 0 14296 135.92 10کاهش ریسک بالیای طبیعی3654 34.74 4887 46.46 8541 81.20 11محیط زیست1693.5 16.10 0 0 1693.5 16.10 12جنسیّت و افراد دارای معلولیّت0 0 0 0 0 0 مجموع128043.04 1217.34 26629.20 253.17 154672.22 1470. 51 : سهم صدمه‌ها براساس بخش2 شکل -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 17 نیازمندی‌های بازسازی و بازتوانی درخصوص بازسازی و بازتوانی، با فرض این‌که زمان اتمام تهیه‌ی گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی ) به‌عنوان نقطه‌ی صفر شروع کارها تلقی شود، زمان‌بندی زیر PDNA( برای دسته‌بندی فعالیّت‌ها در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت در نظر گرفته شده است: y y سال)؛1.5 ماه (تا18 کوتاه‌مدّت: صفر تا y y تا انتهای سال سوم)؛18 ماه (از ماه36 تا18 :میان‌مدّت y y .) ماه (از سال سوم تا انتهای سال پنجم60 تا36 :بلندمدّت به‌منظور بازسازی و بازتوانی استان‌های آسیب‌دیده از اثرات سیالب‌ها، نیازها در هر بخش تعیین و هزینه‌ی آن تخمین زده شده است. در کل، نیازها در دو دسته‌ی زیر براساس اهداف فعالیّت‌ها، قابل دسته‌بندی هستند: . ریال انجام شده است105183 . برآوردها براساس هر دالر آمریکا معادل1 ) بازیابی استانداردهای زندگی مردم و بازیابی معیشت و منابع1 :درآمد از طریق الف) ترمیم و بازسازی فوری دارایی‌های آسیب‌دیده یا ازبین‌رفته؛ ب) ارائه‌ی کمک‌های بالعوض مالی به خانواده‌های تحت تاثیر بحران؛ ج) ارائه‌ی وام‌های یارانه‌ای برای کارآفرینان به‌منظور سرمایه‌گذاری مجدّد. ) از طریق سرمایه‌گذاری در کاهش BBB ساختن بهتر از قبل2 :و مدیریّت ریسک در سطوح ملّی تا محلّی برای الف) ایجاد سامانه‌ی هشدار سریع؛ ب) انجام مطالعات علمی؛ ج) ظرفیّت‌سازی در بخش‌های مختلف. میلیارد ریال 159211.82 هزینه‌های بازسازی و بازتوانی معادل برآورد شده است. هزینه‌های مرتبط با 1) میلیون دالر1513.66( بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت در جدول زیر ارائه شده است: : نیازهای بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت برای هر بخش3 جدول ردیف بخش کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر 1مسکن74631.04 709.54 0 0.00 0 0.00 74631.04 709.54 2آموزش2915.87 27.72 0 0.00 0 0.00 2915.87 27.72 3میراث فرهنگی و گردشگری2390.09 22.72 138.52 1.32 144.14 1.37 2672.75 25.41 4کشاورزی، دامداری و ماهیگیری1471.70 13.99 6243.10 59.35 0 0.00 7714.8 73.35 5حمل‌ونقل5227.5 49.70 8712.49 82.83 3485 33.13 17424.99 165.66 6آب‌وفاضالب و بهداشت15660 148.88 2551 24.25 0 0.00 18211 173.14 7زیرساخت‌ها385 3.66 430 4.09 445 4.23 12.60 11.98 8 )انرژی (گاز و برق52.5 0.50 60 0.57 50 0.48 162.5 1.54 9معیشت و اشتغال6349 60.36 14465 137.52 0 0.00 20814 197.88 10کاهش ریسک بالیای طبیعی1135 10.79 2485 23.63 4130 39.26 7750 73.68 11محیط زیست122 1.16 227 2.16 1140 10.84 1489 14.16 12جنسیّت و افراد دارای معلولیّت3124.39 29.70 1041.46 9.90 0 0.00 4165.85 39.61 مجموع113464.09 1078.71 36353.57 345.62 9394.14 89.31 159211.82 1513. 66 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 18 تبعات اقتصادی اثرات اقتصادی سیالب در دو استان گلستان و لرستان در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفته است که نتایج این بررسی در بخش مربوطه در این گزارش ارائه شده است. )BBB( راهبردهای بازسازی و بازتوانی: ساختن بهتر از قبل برخالف بالیای طبیعی گذشته، پیامدهای سیالب‌های رُخ‌داده در بسیار گسترده بوده و حدود 1398 و اوایل سال1397 اواخر سال استان کشور را به‌خصوص در مناطق روستایی و در 31 استان از25 کلّیه‌ی بخش‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی تحت تاثیر قرار داده است. این مساله لزوم انجام بررسی‌های همه‌جانبه و چندبخشی را برای بازسازی و بازتوانی، نه تنها در رابطه با هدف بهبود زندگی و معیشت کسانی که تحت تاثیر سیالب‌ها قرار گرفته‌اند، بلکه به‌منظور در نظر گرفتن رخداد سیالب به‌عنوان فرصتی برای تعیین الیه‌های زیرین ) تا دستیابی به شرایط تاب‌آور را BBB( ریسک و ساختن بهتر از قبل آشکار می‌کند. نتایج حاصل از گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از ) نشان داد که سیالب‌های اخیر به‌صورت جدّی PDNA( بالیای طبیعی خانوارهای روستایی و به‌خصوص اقشار فقیر را تحت تاثیر قرار داده‌اند. پیامدهای سیالب در سطح خانوارها با آسیب به خانه‌ها که بعضاً به‌عنوان کارگاه نیز مورد استفاده بوده است، خسارت به محصوالت کشاورزی، دام و شیالت، اختالل در معابر حیاتی حمل‌ونقل و در نتیجه، ایجاد مشکل در دسترسی به بازارها، خسارت به معیشت، به‌خصوص موارد مرتبط با صنایع دستی و گردشگری و موارد دیگر تشدید شده است. بنابراین، ضروری است که دولت در همکاری با شرکای خود، اقدامات الزم برای پاسخگویی به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این سیالب‌ها در سطوح خانوار را به اجرا بگذارد تا امکان بازتوانی سریع فراهم شود و از مسائلی که می‌تواند به تشدید مشکالت منجر شود، جلوگیری گردد. توجه مشابهی نیز می‌بایست به ظرفیّت‌سازی در سطوح ملّی، استانی و محلّی برای بازسازی و بازتوانی تاب‌آور و توسعه‌ی ریسک‌محور مبذول گردد. :. منبع1 Guide to Developing Disaster Recovery Frameworks (World Bank: 2015) provides examples of successful disaster recovery experiences from around the world بر اساس گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از )، راهبردهای بازسازی و بازتوانی هر بخش PDNA( بالیای طبیعی و نیازمندی‌های مرتبط در بخش‌های مربوطه منعکس شده است. پیشنهادات اجرایی که در بخش راهبردهای بازسازی و بازتوانی ارائه شده است، برخی جنبه‌های کلیدی که نیازمند توجه ویژه (به‌دلیل پیامدهای خاص سیالب‌های اخیر در آن بخشها) هستند را مشخص می‌نماید. هرچند ممکن است خسارت‌ها و آسیب‌های حاصله با توجه به محدوده‌ی پوشش جغرافیایی، بازه‌ی زمانی محدود برای ارزیابی و چالش‌های مربوط به دسترسی به اطّالعات و کیفیت آن‌ها، به‌صورت دست پایین برآورد شده باشد، لیکن فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی ) و نتایج مباحث انجام‌شده، PDNA( و بازتوانی پس از بالیای طبیعی آشکارکننده‌ی برخی ریسک‌های اساسی و الیه‌های زیرین آن است که از گذشته وجود داشته و منجر به آسیب‌پذیر شدن افراد جامعه در برابر پیامدهای سیالب شده است. اصول راهنمای پیشنهادی برای بازسازی و بازتوانی سیالب همان‌طور که در نتایج گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس و 1397 ) اشاره شد، سیالب‌های اواخر سالPDNA( از بالیای طبیعی بخش‌های اجتماعی، تولیدی و زیرساختی را تحت تاثیر 1398 اوایل سال قرار دادند. با توجه به ماهیّت چندبخشی موضوع بازسازی و بازتوانی ضروری است که توافق مشترکی در خصوص اصولی که در هر بخش می‌بایست مورد توجه قرار گیرد، صورت پذیرد. بنابراین، بدون توجه به ماهیّت هر بخش که تاثیرات مختلفی را از سیالب‌ها پذیرفته‌اند، با هدف ایجاد فرایند بازسازی 1:و بازتوانی به‌صورت تاب‌آور الزم است که اصول زیر مورد توجه قرار گیرد y y ): فرایند بازسازی و بازتوانیBBB( ساختن بهتر از قبل می‌بایست با هدف کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای شرایط زندگی با بهبود مؤثر فرایند بازسازی انجام شود. رویکرد «ساختن بهتر از قبل»، بیانگر سیاست‌های متعهدانه در انتخاب صحیح اندازه‌ها، انتخاب صحیح مکان‌ها و ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 19 y y تبدیل مشکالت به فرصت‌ها: بازسازی می‌تواند فرصت مناسبی برای دوباره ساختن/بازنگری شیوه‌ها، سیستم‌ها و زیرساخت‌های قدیمی با هدف بهبود تاب‌آوری به‌شکل مقرون‌به‌صرفه باشد. y y -بازتوانی اقشار ضعیف: در اولویّت قرار دادن نیازهای اجتماعی اقتصادی اقشار و گروه‌های آسیب‌پذیر در برنامه‌ریزی و اجرای برنامه‌های بازتوانی می‌تواند به برقراری عدالت بیش‌تر در جامعه کمک ‌نماید. در نظر نگرفتن نیازهای این قشر از جامعه، موجب -آسیب‌پذیرتر شدن این افراد در برابر بالیای طبیعی بعدی می گردد. بنابراین، برنامه بازتوانی و بازسازی بعد از بالیای طبیعی، می‌بایست در برگیرنده‌ی امکان پشتیبانی مستقیم از این قشر به‌منظور احیای معیشت و فرصت‌های تولید درآمد برای آن‌ها باشد. y y بازتوانی و بازسازی عادالنه و جامع از طریق مشارکت گروه‌های آسیب‌پذیر: نیاز‌های اقشار آسیب‌پذیر از جمله، کشاورزان فقیر، شاغالن غیررسمی، افراد دارای معلولیّت و ناتوانی، زنان سرپرست خانوار، افراد با درآمد اندک می‌بایست در اولویّت برنامه‌های بازتوانی و بازسازی قرار گیرد. بنابراین، مداخالت بازتوانی می‌بایست با هدف برقراری عدالت در سطوح درآمدی و جنسیّتی مختلف، با جهت‌دهی ویژه به‌منظور تعیین چگونگی مشارکت بازماندگان سیالب‌ها در فرآیند بازتوانی تنظیم گردد. y y توجه یکسان در بازتوانی زیرساخت‌های اجتماعی و اقتصادی: توجه یکسان به بازسازی خانه‌ها و مراکز ارائه‌ی خدمات اجتماعی، نظیر مدارس و بیمارستان‌ها و هم‌چنین، زیرساخت‌های ارائه‌دهنده‌ی خدمات ضروری، امکان برقراری فعالیّت‌های اقتصادی و در نتیجه، بازتوانی سریع‌تر و بازیابی معیشت و درآمد مردم را فراهم می‌نماید. این زیرساخت‌ها شامل برق، آب، اقالم مورد نیاز برای تولید، حمل‌ونقل، بازیابی زنجیره‌های تامین منابع و غیره می‌باشد. y y بازسازی مبتنی بر ریسک با در نظر گرفتن دانش و تجربه‌های محلّی: وضعیّت دارایی‌های آسیب‌دیده و تخریب‌شده، این نکته را آشکار می‌کند که یک رویداد طبیعی می‌تواند اثرات متفاوتی بر زندگی افراد بر جای بگذارد. بنابراین، بازسازی می‌بایست ریسک‌محور باشد تا ضمن حفظ طراحی‌های صنعتی محلّی، اطمینان الزم از تاب‌آوری در برابر بالیای طبیعی ایجاد شود. y y ِزیرساخت‌های تاب‌آور در برابر خطرات چندگانه: طراحی سازه‌ای و تعیین مکان زیرساخت‌های عمومی و خصوصی با در نظر گرفتن ریسک‌های موجود (نه تنها ریسک ناشی از سیالب، بلکه ریسک‌های مرتبط با سایر مخاطرات)، منجر به ارتقای تاب‌آوری آن‌ها در برابر مخاطرات چندگانه می‌شود. به‌همین ترتیب، در انجام فعالیّت‌های بازتوانی باید اطمینان الزم از درنظرگرفتن ریسک‌های زیست‌محیطی به‌منظور جلوگیری از آسیب به محیط زیست، وجود داشته باشد. حوزه‌های دارای اولویّت کشور ایران در گذشته تحت تاثیر بالیای طبیعی مختلفی قرار گرفته بم اشاره نمود. البته، 1382 است که از آن‌جمله می‌توان به زلزله‌ی سال بیش‌تر بالیای طبیعی رُخ‌داده در کشور، محدود به استان‌های خاصی بوده‌اند. هرچند که مساله‌ی سیل در ایران جدید نیست، ولی مقیاس پیامدهای ناشی از سیالب‌های اخیر از نظر وسعت، و به‌خصوص، تاثیرات آن در مناطق روستایی غیرقابل‌پیش‌بینی بوده است. بنابراین، ضروری است که راهبردها و برنامه‌های بازسازی و بازتوانی منعکس‌کننده‌ی گستردگی، چندبخشی و ماهیّت روستایی این رویداد باشد. بنابراین، عالوه بر راهبردها و نیازهای بخشی، براساس دیدگاهی که در فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی و ) حاصل شد و دانش مبتنی بر متون PDNA( بازتوانی پس از بالیای طبیعی علمی و هم‌چنین، تجربه‌های موفق بین‌المللی، پیشنهاد شده است که فرایند بازتوانی و بازسازی توجه ویژه‌ای به موضوعات زیر داشته باشد. هم‌چنین، مهم است که راهبردهای بخشی و مداخالت مبتنی بر موارد زیر باشند. . مسکن تاب‌آور1 با توجه به صدمه‌های گسترده در بخش مسکن، یکی از اولویّت‌های بازسازی و بازتوانی می‌بایست به این بخش اختصاص داده شود. 85% هم‌چنین، باید توجه ویژه‌ای به مسکن روستایی مبذول شود، زیرا -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 20 از خانه‌های ویران‌شده در سیالب در سه استان مورد بررسی در این گزارش، خانه‌های روستایی بوده است. بازسازی و بازتوانی مسکن نه تنها باید عادالنه، فراگیر و مشارکتی باشد، بلکه باید بر اساس رویکرد ارتقای تاب‌آوری، پایداری و با توجه به تاثیرات زیست‌محیطی انجام شود. هم‌چنین، ماهیّت ویژه‌ی اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی در جوامع روستایی در مناطق آسیب‌دیده نیز باید در این فرایند مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین، تقویت مقررات به‌نحوی‌که مانع ساخت مسکن در مناطق ناایمن و مستعدِ رخدادِ بالیای طبیعی گردد، ضروری است. با توجه به گستردگی آسیب به مسکن روستایی، الزم است تالش‌هایی در جهت توسعه، گسترش و ساخت مکان‌های روستایی جدید براساس نیازهای اجتماعی، زیست‌محیطی (شامل مصرف بهینه‌ی انرژی و فناوری سبز) و اقتصادی، با در نظر گرفتن اقدامات پیشگیری از مخاطرات چندگانه نیز انجام شود. بخش مسکن به‌عنوان یک اولویّت فوری، الزم است رویکردهای ) به‌کار BBB( نوآورانه در بازسازی موثر با ویژگی ساختن بهتر از قبل گرفته شود. بازسازی خانه‌ها را می‌توان با استفاده از سازوکارهای زیر به 1:انجام رساند . بازسازی به‌صورت مالک‌محور: در این رویکرد، دولت کمک‌های 1 مالی و فنّی را برای مالکان واجد شرایط فراهم می‌نماید. مالکان نیز مسئولیّت بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده را برطبق نیازهای خاص خود و مطابق با دستورالعمل‌های فنّیِ ارائه‌شده از سوی دولت، بر عهده می‌گیرند. توزیع منابع مالی از سوی دولت به انطباق روند ساخت‌وساز با الزامات فنّی وابسته است که این امر موجب کسب اطمینان از ایمن بودن منازل در برابر حوادث آتی می‌باشد. در این طرح، گروه‌های محروم جهت اخذ وام از طریق انتقال بانکی به حساب ذینفعان به بخش‌های بانکی معرّفی می‌شوند. این طرح باعث گردش وجوه بازسازی در اقتصاد محلّی می‌شود. در بسیاری از موارد مشارکت معنادار از سوی مالکین در امر بازسازی سبب می‌شود که منابع مالی آن‌ها نیز در فرایند بازسازی به‌کار گرفته شود. . توسط دولت گجرات و هم‌چنین در هائیتی به اجرا گذاشته شده‌اند2001 . این موارد پس از وقوع زلزله‌ی سال1 .. در گجرات، بخشی از هزینه ها توسط دولت و بخشی دیگر توسط سازمان های غیر دولتی تامین گردید2 خصوصی: در این طرح، بازسازی-. سازوکار مشارکت عمومی2 مسکن شخصی با همکاری دولت، سازمان‌های مردم‌نهاد و شرکای بخش خصوصی انجام می‌شود. تعیین سهم و درصد مشارکت دولت، سازمان‌های مردم‌نهاد و بخش خصوصی از تامین هزینه‌ی بازسازی منازل . در مورد 2در قالب یک تفاهم‌نامه یا سایر ابزارهای قانونی تعیین می‌شود بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده به‌صورت برجا، شرکا هم‌چنین می‌توانند در مورد سهم مشارکت در تامین هزینه‌های مربوط به منازل شخصی و زیرساخت‌های عمومی مانند مدارس و مراکز درمانی توافق کنند. مقاوم‌سازی منازل: در صورت امکان، می‌توان به‌جای بازسازی و استفاده از سرپناههای موقّت، از رویکرد مقاوم‌سازی منازلی که به‌صورت جزیی آسیب‌ دیده‌اند، استفاده نمود. مالکان می‌توانند در مورد اجرای این راهکار که منجر به رضایت بیش‌تر صاحب‌خانه، مشارکت ساکنین و بازتوانی وضعیّت معیشت می‌شود، اعالم نظر کنند. هم‌چنین، مقاوم‌سازی می‌تواند سبب بازگشت دارایی‌های اجاره‌ای به بازار گردد. عالوه بر این، در بازسازی منازل توجه به موارد زیر ضروری است: y y اطالع‌رسانی منظم و شفاف به افرادِ ذینفع در مورد بسته‌های حمایتیِ بخشِ مسکن؛ y y ترویج فرایند مشارکتی و فراگیر مبتنی بر پیشنهاد جابه‌جایی یا بازسازی در محل برای صاحبان منازل، در مناطقی که امکان‌پذیر است؛ y y اجباری نمودن ساخت‌وساز مقاوم در برابر بالیای طبیعی چندگانه در زمان بازسازی؛ y y برقراری ارتباط بین پرداخت‌های مرتبط با ساخت‌وسازهای جدید با تاییدیه‌های انطباق با معیارها در مراحل مشخصی از فرایند ساخت‌وساز، به‌منظور کسب اطمینان از ساخت‌وساز مقاوم در برابر بالیای طبیعی چندگانه؛ y y ایجاد آگاهی در صاحبان منازل و ارائه‌ی راهکارهای اطمینان از ایمنی ساختمان با استفاده از ابزارهای صوتی–تصویری، مانند فیلم‌ها و ترانه‌های محلّی و غیره؛ -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 21 y y تضمین کیفیّت طراحی و ساخت‌وساز، در غیاب کدهای ساختمان کامالً توسعه یافته، با توسعه‌ی روش‌های طراحی به‌کمک استانداردهای بین‌المللی ساده‌شده و استانداردهای بین‌المللی قابل‌استفاده در سطوح محلّی. . زیرساخت‌های تاب‌آور2 ،)با توجه به بخش‌های زیرساختی –حمل‌ونقل، انرژی (گاز و برق درصد از مجموع هزینه‏های مربوط به صدمه‌ها 29 آب‌وفاضالب– که میلیارد ریال)، بازسازی با 36476( را به خود اختصاص داده است هدف تاب‌آوری این زیرساخت‌ها از اهمیّت به‌سزایی برخوردارند. در کنار بازگرداندن خدمات در کوتاه‌مدّت، تاب‌آوری آن‌ها در برابر بالیای طبیعی بعدی با اصالح مقررات موجود و آئین‌نامه‌ها و استاندارهای ایمن‌سازی مطابق با ارزیابی خطرپذیری خطرات چندگانه باید تامین گردد. : سهم هر بخش از مجموع صدمه‌ها3 شکل تمام تالش‌ها باید در جهت جلوگیری از ساخت زیرساخت‌های مهم در مناطقی که در معرض خطر می‌باشند، به‌کار گرفته شوند و در صورت ضرورتِ ساخت‌وساز در این مناطق، اقدامات مناسب برای کاهش خطرپذیری باید انجام گیرد. سازمان برنامه‌وبودجه از طریق بررسی دقیق پروژهای بازسازی و بازتوانی پیش‌ازتخصیص‌بودجه، نقش مهمی در اجرای این امر دارد. این نکته هم الزم به ذکر است که حتی در صورت کاهش خطرپذیری و به کارگیری اقدامات الزم به‌منظور کاهش ریسک، مخاطرات مرتبط با اقلیم با توجه به شدّت و فراوانی فزاینده‌ی آن‌ها، نیاز به آمادگی بیش‌تری دارند. تدوین طرح برنامه‌های واکنش اضطراری که پیش از رخداد مخاطرات طبیعی آماده و امتحان شده‌اند، تهیه‌ی تجهیزات و اقالم مورد نیاز در شرایط اضطرار و آموزش پرسنل برای ایجاد آمادگی بیش‌تر، از جمله‌ی مواردی است که در این رابطه می‌توان به آن‌ها اشاره نمود. هم‌چنین، به‌منظور کسب اطمینان از تامین منابع مالی مورد نیاز برای پاسخ اضطراری و بازتوانی سریع زیرساخت‌های مهم بعد از بالیای طبیعی، استفاده از بیمه‌های جامع که کلّیه‌ی دارایی‌ها و تاسیسات زیرساخت‌ها را تحت پوشش داشته باشند، توصیه می‌گردد. با توجه به این‌که بخش‌های زیرساختی ذکر شده در باال در بازتوانی اجتماعی و اقتصادی افراد آسیب‌دیده و کل جامعه مهم می‌باشند و با توجه به ماهیّت روستایی این بحران، توجه به ترمیم و بازسازی زیرساخت‌های محلّی امری ضروری است. در صورت عدم دسترسی به اطّالعات کافی در خصوص ماهیّت و میزان صدمه‌ها‌ی وارده به زیرساخت‌های اجتماعی در سه استان، برآورد صدمه‌ها و خسارت‌های وارد بر زیرساخت‌های اجتماعی مقدور نیست. بنابراین، ارزیابی دقیق زیرساخت‌های مهم در استان‌های آسیب‌دیده به‌منظور بازبینی نیازهای بازسازی و بازتوانی ارائه‌شده توسط دولت برای تخصیص بودجه ضروری می‌باشد. تاکید اصلی باید مبتنی بر ایجاد شبکه‌ای از زیرساخت‌های محلّی معطوف گردد که خانوارها و بخش‌های مختلف جامعه را در سطوح ملّی و منطقه‌ای به خدمات، زیرساخت‌ها، فروشگاه‌ها و فعالیّت‌های توسعه اجتماعی مرتبط می‌نماید. ایجاد فرصت‌های برابر برای توسعه‌ی اجتماعی و اقتصادی در سطح عمومی نیز از اهمیّت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. با توجه به ماهیّت محلّی زیرساخت‌های اجتماعی، بازتوانی آن‌ها فرصتی مناسب برای ارتقای فن‌آوری با استفاده از ابزارهای محلّی برای ساخت‌وساز مقاوم در برابر سیالب و مدیریّت بهتر برای تضمین کارایی موثر و نگهداری آن‌ها از طریق تعامالت اجتماعی را فراهم می‌آورد. بااین‌همه، تالش ویژه به‌منظور افزایش آگاهی و فهم در خصوص ساخت‌وساز تاب‌آور در برابر بالیای طبیعی، مورد نیاز می‌باشد. هم‌چنین، سازوکارهایی برای حمایت از مردم محلّی (از طریق ارائه‌ی وام‌های کم‌بهره، کمک‌های فنّی و غیره) به‌منظور کسب اطمینان از دسترسی تمام افراد جامعه، به‌خصوص گروه‌هایی با نیازهای خاص، -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 22 .مانند زنان و کودکان به حداقل خدمات زیرساختی باید انجام پذیرد . ایجاد تاب‌آوری از طریق مدیریّت موثر بحران 3 در حالی‌که در گذشته سرمایه‌گذاری‌های ارزشمندی برای ظرفیّت‌سازی در حوزه‌ی هشدار سریع و پاسخگویی به اثرات بالیای طبیعی در کشور انجام شده بود، در این رویداد، این موارد متناسب با شدّت سیل مورد آزمایش قرار گرفت. هم‌چنین، علیرغم پیشرفت‌ در مهندسی زلزله و الحاق موضوع ایمنی در برابر زلزله در زیرساخت‌ها و بخش‌های اجتماعی، توجه کم‌تری به رویکرد چندمخاطره‌ای به کاهش ریسک مبذول شده است که مخاطرات طبیعی دیگری از جمله سیل را نیز در نظر بگیرد. بر اساس توانایی‌های موجود در ایران، پیشنهادهای زیر برای تقویت سیستم مدیریّت بحران (از آمادگی تا پاسخ‌گویی و بازتوانی) ارائه شده تا تاب‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی آینده افزایش یافته و امر توسعه‌ی ریسک‌محور ترویج یابد. y y سرمایه‌گذاری در سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سریع: بانک اطّالعاتی سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سریع باید ایجاد شود. ارتقای تجهیزات الزم و آموزش پرسنل برای شناسایی، تشخیص، پیش‌بینی و هشدار مخاطرات مرتبط با آب‌وهوا، منجر به جلوگیری و پیشگیری از بروز فاجعه می‌گردد. مشارکت مردمی در فرآیند اطالع‌رسانی و هشدار سیل می‌بایست با استفاده از تلفن‌های همراه و سایر تجهیزات تقویت شود. هم‌چنین، الزم است به نیازهای خاص جمعیّت‌های آسیب‌پذیر از جمله زنان، کودکان، سالخوردگان، معلوالن و غیره توجه ویژه‌ای شود. y y تهیه‌ی نقشه‌ی مخاطرات و ارزیابی ریسک: نقشه‌های مخاطرات چندجانبه و ریسک توسط مراکز تحقیقاتی علمی با پشتیبانی دولت قابل تهیه است. فن‌آوری‌های جدید، مانند تصاویر ماهواره‌ای و سنجش‌ازراه‌دور به‌منظور تهیه‌ی نقشه‌ی مخاطرات و ارزیابی بعد از بالیای طبیعی بسیار حیاتی است. این ابزارها هم‌چنین در بررسی کدهای ساختمان، آیین‌نامه‌های پهنه‌بندی و بازتعیین حریم ساخت‌وساز از رودخانه‌ها و هم‌چنین، شناسایی مناطق مستعد زمین‌لغزش مفید خواهند بود. y y تقویت آمادگی برای بازتوانی: تجربه و آموخته‌های اجرای برنامه‌ی ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای ) می‌تواند در بدنه‌ی دولت نهادینه شود. در PDNA( طبیعی ابتدا، باید اطّالعات پایه در بخش‌ها و سطوح مختلف دولت جمع‌آوری شده و به‌راحتی در دسترس قرار گیرند. دوم، وزارتخانه‌های مرتبط و دولت‌های محلّی باید آموزش الزم را به‌منظور ارزیابی اصولی خسارت‌ها، آسیب‌ها و نیازها و هم‌چنین، تهیه‌ی برنامه‌های بازتوانی دریافت کنند. سازمان برنامه‌وبودجه‌ی کشور می‌تواند نسبت به برگزاری جلساتی در مورد نحوه‌ی انجام ارزیابی بعد از بالیای طبیعی و چگونگی بازتوانی اقدام کند. ظرفیّت‌سازی در دولت‌های محلّی در ارزیابی بعد از بالیای طبیعی می‌تواند تخصیص منابع از سوی دولت ملّی را تسهیل کند. این امر می‌تواند با تهیه‌ی دستورالعمل‌های ساده برای هر بخش در مورد نحوه‌ی انجام ارزیابی و طرح‌های بازتوانی بعد از بالیای طبیعی صورت پذیرد. y y ظرفیّت‌سازی دولت در سطوح مختلف و بین بخش‌های مختلف: زمینه‌ی آماده‌سازی برای بازسازی و بازتوانی با توضیح سازوکارهایی که باید پیش از وقوع فاجعه وجود داشته باشد، از جمله‌، موارد مربوط به قوانین، سیاست‌ها، ترتیبات مالی، اجرا، پایش و غیره، می‌بایست صورت پذیرد. در مجموع، آمادگی برای بازتوانی، برنامه‌ها و روش‌های بازتوانی را که می‌تواند به‌طور مؤثر در هنگام بروز یک فاجعه به کار رود، ارائه می‌کند. y y سازمان‌دهی تشکل‌های مدیریّت بحران محله‌محور ): ارتقای آگاهی در مورد بالیای طبیعی مستلزم CBDRM( .تشکیل سازمان‌های مدیریّت بحران محلّه‌محور می‌باشد دولت‌های محلّی باید برای تشکیل چنین سازمان‌هایی که در آن‌ها برنامه‌های تخلیه و برنامه‌های استاندارد عملّیاتی مربوط ) تحول پیدا می‌کنند، به‌طور جدّی SOP( به شرایط اضطراری تشویق شوند. برای توسعه‌ی فرهنگ ایمنی در بین جمعیّت، -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 23 باید آمادگی خانواده را ترغیب کرد. در آغاز، این کار ممکن است نیاز به ظرفیّت‌سازی هم برای دولت‌های محلّی و هم جوامع داشته باشد. y y تخصیص بودجه برای بحران: دولت می‌تواند به‌منظور تسریع در پاسخ وزارتخانه‌های منتخب در شرایط بحران، تخصیص بودجه برای عملّیات واکنش اضطراری را برای آن‌ها در نظر بگیرد. این بودجه می‌تواند در قالب اعتبارات ملّی ) برای پاسخ به DRRM( کاهش ریسک و مدیریّت بحران ) به‌صورت QRF( بالیای طبیعی باشد و اعتبارات پاسخ سریع مجزا به‌عنوان بخشی از بودجه‌ی ملّی برای امداد، کمک‌رسانی و بازتوانی جوامع یا مناطق آسیب‌دیده، از محل آن تامین شود می‌تواند در بودجه‌ی QRF 1.)(مانند آن‌چه در فیلیپین است جاری ساالنه‌ی دستگاه‌های مختلف دولتی کشور که درگیر QRF پاسخ به بحران هستند، لحاظ شود. استفاده از منابع نیازی به تصویب دفتر رییس جمهور یا هر سازمان دیگری ندارد، ولی استفاده از آن تنها در سطوح مشخصی از بحران که نیازمند واکنش اضطراری باشند، میسّر است. هنگامی‌که به اتمام می‌رسد، دستگاه مربوطه می‌تواند QRF منابع برای تخصیص منابع از محل اعتبارات ملّی کاهش ریسک و ) از طریق دفتر رئیس جمهور یا DRRM( مدیریّت بحران سایر مسئوالن ذیربط اقدام کند. y y جریان‌سازی کاهش ریسک بالیای طبیعی در فرایند برنامه‌ریزی و تصمیمات سرمایه‌گذاری: دولت باید خواستار بررسی مجدّد طرح‌های توسعه به‌منظور اطمینان از در نظر گرفته شدن موضوع ریسک بالیای طبیعی و تغییرات آب‌وهوایی باشد. به‌همین ترتیب، نگرانی‌های مربوط به بالیای طبیعی باید در تصمیم‌گیری در خصوص سرمایه‌گذاری یا در تصویب پروژه‌های سرمایه‌گذاری عمومی ملحوظ شود. به‌عنوان مثال، دولت الئوس، کتابچه‌ی راهنمایی برای برنامه‌ریزی و تدوین دستورالعمل‌های پروژه‌های سرمایه‌گذاری عمومی .. این مورد مربوط به فیلیپین است1 . انجام شده استJICA .است که با مشارکتLao PDR . این مورد برگرفته از2 را برای آن‌که نگرانی‌های کاهش ریسک بالیای طبیعی و تغییرات آب‌وهوا را شامل شود، تدوین نموده که به‌صورت در 1394 دوره‌ای باید به‌روزرسانی شود (این راهنما در سال برنامه‌ی کاهش ریسک کشور الئوس با کمک جایکا تدوین به بنابراین، الزم است که موضوع کاهش ریسک 2.)تصویب رسید بالیای طبیعی به‌صورت جامع در روند برنامه‌های توسعه ملّی، برنامه‌های بخشی و پیشنهادات پروژه‌های ارائه‌شده برای سرمایه‌گذاری عمومی در نظر گرفته شود. . بازیابی معیشت 4 ،همگام با بازسازی زیرساخت‌های فیزیکی و جایگزینی دارایی‌ها طرح‌های بازتوانی و بازسازی باید با هدف برگرداندن معیشت، خصوصاً برای افراد آسیب‌دیده و همینطور افرادی که امرارمعاش خود را در اثر آسیب به مزارع کشاورزی، دام، ابزار/وسایل کشاورزی و صنایع دستی/ ابزار و یا آسیب به محل کارشان از دست داده‌اند، در نظر گرفته شود. در برنامه‌ی بازتوانی باید مواردی مانند وابستگی بسیاری از خانوار‌های روستایی (خصوصاً زنان) به کشاورزی و صنایع دستی به‌صورت توامان برای امرارمعاش مورد توجه قرار گیرد. طرح‌های جدید تامین معیشت باید با اولویّت‌بخشی به خانوارهایی که هر دو منابع درآمدی خود را از دست داده‌اند، انجام گیرد. با این‌که تالش‌هایی انجام شده تا مزارع کشاورزی برای کاشت مجدّد آماده شوند، اما استفاده از زمین‌های غیرقابل‌کشت برای سایر فعالیّت‌های درآمدزا مانند پرورش دام نیز باید در نظر گرفته شود. بدین ترتیب، روند بازسازی و بازتوانی سریع باید دربرگیرنده‌ی موارد زیر باشد: y y پیش‌بینی امکان ترویج فرصت‌های اشتغال از طریق ساخت و یا تعمیر زیرساخت‌ها و سیستم‌های حفاظتی در برابر سیل، بازیابی منابع آب، کانال‌های آب و رودخانه‌ها با هدف کاهش خطرات ناشی از بالیای طبیعی در آینده، بازسازی خاکریزها، آماده‌سازی زمین‌های کشاورزی شسته‌شده برای کاشت مجدّد و ترمیم زمین و خاک؛ y y احیا و بازگرداندن شرایط اجتماعی و اقتصادی در مکان‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 24 تاریخی با درگیر نمودن و مشارکت جوامع محلّی؛ y y ایجاد کانال‌های مناسب توزیع کاال برای فروش محصوالت انباشته‌شده در بازارهای خسارت دیده؛ y y فراهم نمودن نیروهای کار ماهر برای تسهیل روند بازسازی از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی فنّی و کاربردی؛ y y گسترش مهارت در جوامع با استفاده از فن‌آوری‌های جدید جهت ایجاد زیرساخت‌های محلّی تاب‌آور؛ y y تشویق کارآفرینی در مناطق آسیب‌دیده برای خلق فرصت‌های جدید، مانند ایجاد مکان‌های دایمی بازیافت زباله که از یک‌سو پیامدهای سوء زیست‌محیطی را کاهش داده و از سوی دیگر، امکان اشتغال محلّی را فراهم می‌نماید. عالوه بر موارد فوق، به‌منظور کاهش پیامد بالیای طبیعی در بخش کشاورزی و کمک به کشاورزان، گزینه‌های مختلف بیمه می‌تواند به‌عنوان راهبردی میان‌مدّت و بلندمدّت در نظر گرفته شود. در این راستا، سیستم بیمه‌ای مبتنی بر آب‌وهوا می‌تواند طوری طراحی شود تا بتواند بخشی از صدمه‌ها و خسارت‌ها را در محصوالتی که در اثر حوادث آب‌وهوایی مختلف تحت تاثیر قرار می‌گیرند، جبران نماید. این سیستم باید تمامی بالیای طبیعی مرتبط با باران (ناشی از بارش کم یا زیاد) و حوادث آب‌وهوایی دیگر مانند یخ‌زدگی، گرمای شدید، رطوبت نسبی، با‌این‌همه، این نوع بیمه 1.و باران‌های موسمی و غیره را پوشش دهد به‌اندازه‌ی کافی تضمین‌کننده نیست. بنابراین، انواع دیگر پوشش‌های بیمه‌ای که محصوالت کشاورزی را در برابر انواع بالیای طبیعی (نظیر زلزله، سیل، خشکسالی، آتش‌فشان و...) و هم‌چنین آفات نباتی و 2.بیماری‌های گیاهی بیمه می‌کنند، می‌توانند مورد توجه قرار گیرند البته، پایداری مالی بیمه‌ی بالیای طبیعی می‌بایست پیش از اجرای آن مورد مطالعه‌ی دقیق قرار گیرد. . در این کشور اجرا شده است1382 ) است که بصورت آزمایشی از سالWBCIS( . هند دارای طرح بیمه‌ی محصوالت زراعی مبتنی بر آب‌وهوا1 . شرکت بیمه‌ی محصوالت زراعی فیلیپین2 .های مسکن را انتخاب کند-) اجازه می‌داد پیمانکاران پروژهBRR( اقیانوس هند، هیات دولت مقررات ویژه‌ای تصویب کرد که به سازمان بازسازی2004 . در اندونزی پس‌ از سونامی سال3 . تمدید شد2006 معتبر بود، ولی تا دسامبر2006 این قانون ابتدا تا ژوئیه‌ی سال را در تاریخ نوامبر 2013-34 . در فیلیپین، پس از توفان یوالندا (هایان)، پس از این‌که رییس‌جمهور وضعیّت فاجعه‌ی ملی اعالم نمود، هیات سیاست‌گذاری تدارکات دولت قانون شماره4 . تصویب نمود2003 . توصیه‌های تکمیلی برای بهبود کارایی بازتوانی و بازسازی5 نظر به انجام فعالیّت‌های بازتوانی و بازسازی طی ماه‌های گذشته بعد از وقوع سیالب‌ها، ارزیابی‌های حاضر فرصتی مناسب برای بررسی اثربخشی تالش‌های گذشته، شناسایی چالش‌های خاص پیشِ رو و انجام اقدامات مناسب برای اصالح آن‌ها می‌باشد. هم‌چنین، انجام اقدامات تکمیلی به‌منظور ارتقای فعالیت‌های گذشته در زمینه‌ی بازسازی و بازتوانی توصیه می‌شود. چنین فعالیّت‌هایی تأثیر مثبتی بر اجرای برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی در آینده خواهد داشت و از این رو به‌شدّت توصیه می‌گردند. y y بررسی روند اجرایی موجود با هدف سرعت بخشیدن به بازسازی و بازتوانی: در حین انجام فعالیّت‌های مربوط به بازسازی و بازتوانی الزم است از بروز تأخیرات، به‌ویژه در مواردی که نیاز به اقدامات فوری دارند، جلوگیری نمود. سازمان برنامه‌وبودجه می‌بایست اقدامات الزم برای بررسی، بحث و گفت‌وگو در خصوص تنگناهایی که باعث کندی روند بازسازی می‌شود را به انجام برساند. y y :الزامات ویژه برای تامین اقالم مورد نیاز در شرایط اضطراری فرآیند تامین اقالم به شکل عادی می‌تواند اقدامات مورد نیاز در شرایط اضطراری را با کندی مواجه نماید. سرعت بخشیدن به روند بازسازی زیرساخت‌های حیاتی متضمّن وضع قوانین این امر می‌تواند با اعطای اختیارات ویژه به 3.ویژه‌ می‌باشد کلّیه‌ی نهادهای ذیربط دولتی در مدّت‌زمانی مشخص و یا با به‌تعویق‌انداختن دستورالعمل‌های جاری در رابطه با تهیه‌ی اقالم و کاالهای مورد نیاز برای انجام عملیات جست‌وجو و نجات، بازتوانی، امدادرسانی یا بازیابی و ارائه‌ی خدمات اولیّه به 4.قربانیان مناطق آسیب‌دیده از سیل امکان‌پذیر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 25 y y ایجاد سامانه‌ی ثبت و طبقه‌بندی پیمانکاران: مشخصات افراد دهند (نظیر تهیه‌ی -و شرکت‌هایی که خدمات خاصی ارائه می کاال، خدمات ساختمانی یا مشاوره‌ای) می‌بایست از طریق فرآیندی ازپیش‌تعیین‌شده ثبت گردد. این افراد می‌بایست بر اساس میزان مهارت و کیفیّت خدماتی که ارائه می‌کنند، دسته‌بندی گردند و اطّالعات ایشان به‌منظور دسترسی آسان در بانک اطّالعاتی ذخیره ‌گردد. بر این اساس، در صورت نیاز به به‌کارگیری افرادی که دارای شرایط مناسب برای انجام پروژه‌ی خاصی باشند، می‌توان از این پایگاه داده به‌منظور دسترسی سریع استفاده نمود. این امر به میزان قابل‌توجّهی زمان مورد نیاز برای تهیه‌ی کاالها و خدمات را کاهش می‌دهد. y y ظرفیّت‌سازی برای پیمانکاران و عرضه‌کنندگان محلّی: ایجاد سامانه‌ی ثبت و طبقه‌بندی پیمانکاران امکان تحلیل شرایط بازار محلّی و آگاهی از ظرفیّت‌های ملّی و محلّی برای ارائه‌ی خدمات ساخت‌وساز را به‌وجود می‌آورد. در پی یک مخاطره طبیعی، مشارکت پیمانکاران و فروشندگان محلّی می‌تواند به گردش مالی و اقتصاد محلّی کمک کند. البته، به‌منظور حصول اطمینان از مشارکت معنادار پیمانکاران و تأمین‌کنندگان محلّی، می‌بایست اقدامات دیگری در جهت تشویق آن‌ها به ثبت‌نام و افزایش ظرفیّت‌ فنّی و اجرایی آن‌ها با شرکت در دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی انجام پذیرد تا نیروهای محلّی ضمن آشنایی با الزامات فرآیند بازسازی و بازتوانی، از فرصت‌های کاری بالقوّه آگاه شوند. y y تسریع در انتقال منابع مالی برای بازسازی و بازتوانی: برخی از تاخیرهای به‌وجود آمده در اجرای پروژه‌های بازسازی و بازتوانی می‌تواند ناشی از رویّه‌های زمانبر مربوط به روند انتقال بودجه از مقام‌های باالتر به سازمان‌های اجرایی محلّی باشد. توصیه می‌شود سازمان برنامه‌وبودجه‌ی کشور روندهای فعلی (همراه با الزامات) مربوط به انتقال منابع مالی را بررسی نموده و اقدامات الزم برای تسریع امور مرتبط را در نظر بگیرد. y y ترخیص کاال از گمرک: عالوه بر تعدیل رویّه‌های مربوط به آزادسازی سریع کمک‌های بشردوستانه از بنادر یا فرودگاه‌ها، به‌منظور تسهیل فرآیند ترخیص کاالهای مورد نیاز برای اقدامات بازسازی و بازتوانی، باید مقررات مناسبی وضع شود. توجه ویژه به تسهیل روند دریافت کمک‌های اضطراری از خارج از کشور و دریافت حواله‌های ارسالی برای کمک به جمعیّت آسیب‌دیده در مراحل واکنش اضطراری و بازتوانی ضروری به‌نظر می‌رسد. اجرای راهبردهای بازسازی و بازتوانی توسعه‌ی برنامه‌ی بازسازی و بازیابی به‌عنوان چارچوبی عملیاتی برای تبدیل اهداف کلّی برنامه به اقدامات با رویکرد مشخص به‌منظور دستیابی به نتایج ازپیش‌تعیین شده با در نظر گرفتن نیازها، ورودی‌ها و خروجی‌ها، و هم‌چنین تعیین نهادهای مسئول از ضروریات فرایند بازسازی است. برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی باید در راستای تأمین نیازهای کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت مناطق آسیب‌دیده از سیالب با هدف جبران سریع صدمه‌های وارده به دارایی‌ها، احیای معیشت مردم به‌ویژه اقشار آسیب‌پذیر جامعه و به جریان انداختن مجدّد اقتصاد محلّی تهیه گردد. هم‌چنین نتایج حاصل از این برنامه، باید با اهداف کلّی برنامه توسعه ملّی مطابقت داشته باشد. پروژه‏های بازسازی و بازتوانی اگرچه ممکن است مجموعه‌ای از فعالیّت‌های جداگانه باشند، اما می‏بایست پشتیبان برنامه‏های جاری توسعه (در بین بخش‏ها و سطوح دولت) بوده و حافظ دستاوردهای توسعه‌ای قبلی باشند. در طراحی برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی باید اطمینان حاصل شود که برنامه در بازه‌ی زمانی مشخصی انجام شده و شکاف موجود بین شرایط بعد از بحران و وضعیّت مورد انتظار را از بین ببرد و یا ارتقای عملکرد اجتماعی کشور را که در برنامه‌ی توسعه ملّی پیش‌بینی شده -اقتصادی و شامل نگرانی‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و جنسیّتی است را موجب شود. تدوین برنامه‌ی بازتوانی برای تدوین برنامه‌ی بازتوانی، توصیه می‌شود سازمان برنامه‌وبودجه به‌عنوان نهاد اصلی برای برنامه‌ریزی و تخصیص بودجه‌ی بازسازی و بازتوانی در کنار سازمان مدیریّت بحران به‌عنوان نهاد رسمی برای -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 26 ،انجام هماهنگی‌های الزم برای بازتوانی، تعامالت الزم را با وزارتخانه‌ها شهرداری‌ها و سایر ذینفعان، به‌منظور اولویّت‌بندی نیازهای بازسازی و بازتوانی و شناسایی پروژه‌های مورد نیاز به‌همراه روش تأمین اعتبار و تعیین سازمان‌های مسئول برقرار نماید. نیازهای مشخص‌شده در پروژه‌ی ارزیابی نیازهای بازسازی ) باید به پروژه‌ها یا PDNA( و بازتوانی پس از بالیای طبیعی فعالیّت‌های خاص هر وزارتخانه با درنظرگرفتن بودجه‌ی الزم برای اجرا در بازه‌ی زمانی مشخص (کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت) دسته‌بندی شود تا سطح اولویّت یا فوریت آن مشخص گردد. سازمان برنامه‌وبودجه باید اولویّت‌های خود را به اطالع وزارتخانه‌های مختلف برساند. توجه به موارد زیر در این رابطه ضروری است: y y الزم است ضروری‌ترین اقدامات از میان نیازهای بازسازی و بازتوانی تشخیص داده شود. تمامی نیازهای مشخص‌شده‌ی هر بخش دارای اولویّت اجرایی نیستند. بنابراین، دولت می‌بایست از طریق سازمان برنامه‌وبودجه، نیاز وزارتخانه‌های مختلف را ارزیابی و اولویّت‌بندی نماید. y y انجام نیازسنجی بعد از بالیای طبیعی دولت را از تأثیرات اجتماعی و اقتصادی بالقوّه‌ی بحران بر کشور آگاه می‌سازد. بار مالی اضافی ناشی از فعالیّت‌های دوران بازسازی و بازتوانی و تاثیر آن در شرایط اجتماعی و اقتصادی (نظیر هزینه‌های عمومی، تولید ناخالص داخلی، میزان کسری بودجه، سطح درآمدهای مالیاتی، تراز پرداخت‌ها، بدهی‌های عمومی و هم‌چنین نرخ فقر، رفاه، اشتغال، درآمد و سایر شاخص‌های اجتماعی) در برنامه‌ی ملّی توسعه تاثیرگذار خواهد بود و می‌بایست مورد تحلیل قرار گیرد. y y شکاف تامین بودجه در هر بخش می‌بایست در بازه‌های زمانی مختلف مورد شناسایی قرار گیرد. تحلیل مالی پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده نشان می‌دهد که ساالنه به چه میزان بودجه‌ی اضافی نیاز است. بنابراین، این برنامه‌ها باید از لحاظ فعالیّت‌ها و محدودیّت‌های بودجه :. مرجع1 Handbook for Disaster Recovery Practitioners (Asian Disaster Preparedness Centre, 2015) به‌طور ساالنه و به تفصیل بررسی گردند. این امر به تدوین راهبرد تأمین مالی بازسازی و بازتوانی کمک می‌نماید. بعد از تدوین چارچوب اولیّه‌ی برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی، توصیه می‌شود همه‌ی ذینفعان مربوطه در بخش‌های مختلف مرتبط با این گزارش (از جمله شرکای توسعه، جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی)، بخش‌های دولتی استانی و محلّی و هم‌چنین جوامع محلّی در مناطق تحت تأثیر سیالب طرف مشورت قرار گیرند. براساس بازخوردهای دریافتی از این مشاوره‌ها، طرح بازسازی و بازتوانی می‌تواند در قالب چارچوبی مبتنی بر نتیجه‌ نهایی گردد و تحت نظارت یک سازوکار پایش، گزارش‌گیری و اطالع‌رسانی قرار گیرد. به‌کارگیری چنین سازوکاری، انجام اقدامات الزم برای جذب منابع و هم‌چنین اتخاذ تصمیمات مربوط به تخصیص اعتبارات دولتی را تسهیل می‌کند. باید توجه داشت که اگر محدوده‌ی جغرافیایی برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی براساس راهبردهای بخشی توصیه‌شده در این گزارش تعیین شود، تنها سه استان سیل‌زده‌ی خوزستان، لرستان و گلستان تحت پوشش قرار خواهند گرفت. گسترش دامنه‌ی راهبردهای پیشنهادی ارائه‌شده به ورای این سه استان باید با درنظرگرفتن تمامی جوانب صورت پذیرد؛ زیرا ممکن است تعیین اعتبارات مورد نیاز برای انجام اقدامات مشابه در سایر استان‌ها نیازمند گردآوری داده‌ها و یا انجام تجزیه‌وتحلیل‌های بیش‌تر باشد. البته، برخی پیشنهادهای ارائه شده در راهبردهای بازسازی و بازتوانی که در این فصل بیان شده است، از دامنه‌ی وسیع‌تری نسبت به سه منطقه‌ی تحت تأثیر برخوردار هستند. ترتیبات نهادی برای بازسازی و بازتوانی به‌منظور تسهیل در تدوین برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی و اجرای مؤثر آن، توصیه می‌شود سازمان برنامه‌وبودجه در رابطه با نقش‌ها و مسئولیّت‌های خود مذاکرات و مشاوره‌های فوری را با سایر وزارتخانه‌ها آغاز کند. در تهیه و اجرای برنامه‌ی بازیابی سه مورد زیر 1:می‌بایست در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه اجرایی 27 : سازمان برنامه‌وبودجه می‌تواند به‌عنوان نهاد راهبر1 گزینه‌ی در تدوین و توسعه‌ی برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی مشارکت نموده و هماهنگی‌ها و نظارت‌های الزم را بر فرایند اجرای فعالیّت‌های مرتبط بر عهده بگیرد. این توصیه دارای محاسن زیادی است زیرا آگاهی سازمان و بودجه از الف) اهداف برنامه‌ریزی، ب) فرایند مراحل تصویب کارها و ج) سازوکارهای الزم برای ایجاد هماهنگی میان سازمان‌های مجری برنامه می‌تواند فرایند انجام کار را تسهیل نماید. البته، برخی از مشکالت محتمل در این رابطه عبارتند از: الف) مدیریّت فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی باری اضافی بر دوش سازمان برنامه‌وبودجه است که این مساله ممکن است این فعالیّت‌ها را از اولویّت خارج کند و ب) برخی مهارت‏های خاص مورد نیاز ممکن است در سازمان برنامه وجود نداشته باشد. : فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی می‌تواند بر عهده‌ی 2 گزینه‌ی این 1.سازمان جدیدی قرار گیرد که با همین هدف تاسیس می‌شود سازمان جدید می‌تواند از مزایایی برخوردار باشد که برخی از آن‌ها عبارتند از: الف) پشتیبانی باالترین مقام‌های اجرایی؛ ب) برخورداری از تخصص‌های مناسب و مورد نیاز که منحصراً برای اجرای برنامه جذب شده‌اند؛ ج) اجرای سریع‌تر پروژه‌های بازسازی و بازتوانی با استفاده از ابزارها و فرآیندهای مدیریّت مالی مستقل که نیازمند طی فرایندهای معمول نیستند (بسته به میزان استقالل اعطا شده به این سازمان). یکی از معایب این مدل آن است که چنین سازمانی ممکن است منجر به موازی‌کاری در سیستم‌های دولتی شود و هزینه‌های عملیاتی را افزایش دهد و در عین حال، از استفاده از ظرفیّت‌های سیستم‌های موجود دولتی محروم باشد. در موارد خاص، ممکن است خاتمه‌دادن به عمر چنین سازمانی حتی پس از پایان فعالیّت‌های بازتوانی دشوار باشد. : راه‌اندازی کارگروه یا کمیسیون موقّت که وظیفه‌ی 3 گزینه‌ی برنامه‌ریزی و نظارت بر اجرای فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی را بر عهده داشته باشند . چنین نهادی می‌تواند موقّتاً بر اساس دستورالعملّی خاص و در چارچوب انجام فعالیّت‌های مشخص ایجاد ، در جزایر بریتتیش ویرجین و دومینیکا پس از توفان2014 ، در نپال برای بازسازی زلزله‌ی سال2001 ، گجرات هند پس از زلزله سال2004 . این گزینه در اندونزی پس از سونامی سال1 .دریایی ایرما و ماریا مورد استفاده قرار گرفته است شده و از استقالل و اقتدار در تصمیم‌گیری برخوردار باشد. البته، الزم است این نهاد از صالحیّت فنّی الزم برای عملکرد مؤثر و کارآمد در فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی برخوردار باشد. گزینه‌های تأمین اعتبار برای بازسازی و بازتوانی برای تأمین نیازهای مالی برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی، توصیه می‌شود دولت طیف وسیعی از گزینه‌ها، از جمله درآمدهای داخلی، وام و کمک‌های مالی را در نظر بگیرد. به‌عنوان اقدامی فوری، دولت (سازمان برنامه‌وبودجه) می‌تواند یک برنامه یا راهبرد تأمین مالی برای تامین نیازهای بودجه‌ای برای اجرای پروژه‌های بازسازی و بازتوانی را بعد از نهایی شدن هزینه‌ی ساالنه مورد نیاز، تدوین کند. به‌عالوه، دولت (سازمان برنامه‌وبودجه) می‌تواند به جای اختصاص بودجه اضافی برای تامین مالی برنامه‌های بازسازی و بازتوانی، بودجه‌ی مصوب سالیانه‌ای را به این مهم اختصاص دهد. می‌توان گزینه‌های تامین مالی زیر را تنها با اتکا بر بودجه‌ی داخلی در نظر گرفت: y y تنظیم مجدّد بودجه‌ی ملّی: بودجه‌ی عمرانی پیش‌بینی‌شده برای اجرای پروژه‌های ملّی آینده را می‌توان برای بازسازی‌های فوری و احیای زیرساخت‌های آسیب‌دیده‌ی اولویّت‌دار صرف نمود. پیش از انجام چنین کاری، می‌بایست فهرست پروژه‌هایی که ممکن است به‌دلیل فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی به تأخیر بیفتند، تهیه گردد و پیامدهای احتمالی جابه‌جایی بودجه بر اهداف توسعه‌ی ملّی بررسی شود. y y :درآمدهای حاصل از عوارض و مالیات‌های جدید افزایش درآمد مالیاتی می‌تواند صرف تامین نیازهای مربوط به فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی شود. افزایش عوارض فرودگاه‌ها یا راه‌آهن یکی از روش‌های تامین اعتبار بازسازی‌ها و یا حتی توسعه و بهبود تجهیزات زیربنایی مانند ایستگاه‌های هواشناسی و هشدار سریع است. وضع مالیات بر سایر محصوالت غیرضروری نیز می‌تواند مقداری از بودجه‌ی مربوط به بازسازی و بازتوانی را تامین کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 28 y y بازنگری در نحوه‌ی توزیع یارانه‌ها: دولت می‌تواند نحوه‌ی توزیع یارانه‌های موجود را مورد بررسی قرار داده و مواردی که می‌توانند مورد بازنگری واقع شوند را برای تامین اعتبار نیازهای بازسازی و بازتوانی، به‌ویژه برای افراد فقیر و نیازمند، اختصاص دهد. y y خصوصی: سازمان- تامین مالی بخش دولتی برنامه‌وبودجه می‌تواند برخی از همکاری‌های احتمالی با بخش خصوصی در زمینه‌ی احیای زیرساخت‌های ) PPP( آسیب‌دیده از طریق مشارکت‌های دولتی و خصوصی ) را در BOT( مانند قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و انتقال دستور کار قرار دهد. y y معافیت مالیاتی برای خانوارها و مشاغل آسیب‌دیده: برای کمک به خانوارها در بازسازی مسکن آسیب‌دیده، اقدامات ویژه‌ای مانند تعلیق موقّت پرداخت مالیات بر امالک و مستغالت و معافیت از پرداخت عوارض مجوزهای ساختمانی می‌تواند از سوی دولت مد نظر قرار گیرد. همین امر می‌تواند برای بخش مشاغل، به‌ویژه مشاغلی که تعداد بیش‌تری از افراد را به کار می‌گمارند، گسترش یابد. عالوه بر معافیت مالیاتی بر امالک و مستغالت، می‌توان این معافیت‌ها را به استمهال در پرداخت مالیات بر درآمد یا واردات وسایل، تجهیزات و ماشین‌آالت مورد نیاز بخش تولید تعمیم داد. عالوه بر موارد فوق، سازمان برنامه‌وبودجه می‌تواند به منابع بالقوّه‌ی دیگر بودجه، از جمله کمک‌های مالی و وام از اهدا‌کنندگان، بانک‌های توسعه‌ی منطقه‌ای، شرکای توسعه، بخش خصوصی، ایرانیان خارج از کشور و غیره توجه کند. توصیه می‌شود که راهبردی برای جمع‌آوریِ این منابع در نظر گرفته شود تا در مناطقی که در اجرای برنامه‌های بازسازی و بازتوانی دچار کمبود منابع مالی هستند، مورد استفاده قرار گیرند. در تصمیم‌گیری برای تأمین منابع مالی مناسب برای پروژه‌ها، ممکن است دقت ویژه‌ای به ماهیّت خاص پروژه و بازدهی سرمایه‌گذاری صورت گیرد. به‌عنوان مثال، هزینه‌های پروژه‌های بخش اجتماعی با تأثیر مستقیم بر زندگی ساکنین (بازسازی خانه‌ها، زیرساخت‌های محلّی، مدارس، تأسیسات بهداشتی و غیره، تهیه‌ی ابزار و نهاده‌های کشاورزی)، ممکن است موجب جلب کمک‌های اهداکنندگان بالقوّه گردد. نتیجه‌گیری به‌رغم ماهیّت بی‌سابقه‌ی سیالب‌های رخ داده در اواخر سال و تأثیرات گسترده‌ی آن، دولت ایران در 1398 و اوایل سال1397 پاسخ‌گویی به نیازهای بازماندگان این بحران با سرعت خوبی عمل نموده است. تالش‌های زیادی برای بازسازی زیرساخت‌های حیاتی و بازسازی خانه‌ها و معیشت در حال انجام است. بااین‌همه، در این گزارش به برخی از چالش‌هایی اشاره شده که می‌بایست برای افزایش کارایی در برخورد با رویدادهای مشابه آتی برطرف شوند. ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی ) به‌عنوان یک فرایند، برای اولین بار در ایران در این سیالب PDNA( مورد استفاده قرار گرفت. گزارش حاضر اطّالعات مفیدی را هم برای بازسازی و بازتوانی و بهبود وضعیّت فعلی بعد از سیالب‌ها، و هم برای ارتقای تاب‌آوری در برابر بالیای طبیعی آینده در دسترس قرار می‌دهد. اقدامات توصیه‌شده در قالب راهبردهای بازسازی و بازتوانی همراه با راهکارهای موضوعی و بین بخشی ارائه‌شده، می‌توانند زنجیره‌ای از اقدامات مورد نیاز برای بازسازی نظام‌مند را شکل دهند و پایه و اساس توسعه‌ی بلندمدّت، انعطاف‌پذیر و ریسک‌محور در مناطق آسیب‌دیده از سیل باشند. در این گزارش، مواردی از نیازهای بلندمدّت بازسازی و بازتوانی نیز شناسایی شده است که مرتبط با توسعه‌ی پایدار هستند. بنابراین، بسیار مهم است که این موارد در فرایند برنامه‌ریزی توسعه‌ی ملّی (برای دوره‌ی برنامه‌ی توسعه‌ی پنج‌ساله‌ی هفتم) در نظر گرفته شده و در فرآیندهای بودجه‌ریزی سال آینده منعکس گردند. برای اجرای موفقیّت‌آمیز این تالش‌ها، الزم است که این فرآیند متعلّق به دولت و تحت نظارت دولت باشد، و با استفاده از رویکردی مشورتی با همه‌ی دست‌اندرکاران ذیربط در دولت (وزارتخانه‌ها و سایر سازمان‌ها)، شرکای توسعه، بخش خصوصی، ایرانیان خارج از کشور، جامعه‌ی مدنی و گروه‌های محلّی انجام پذیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- خلاصه اجرایی 0 ار اب رکه اد ی مرول یش اور 1 2 را چ ۰ ۰ تاک رتش فا وه ۸ ریم ی و 1 رب ی ۳ ها ۳ یاس ۹ اس را و ۰ وه 0 2 0۱ را _‌ 5 ۱ مگ سک او ۱۶ "۵ و یا رن زورید ماه وم 9 *په ری سید ی ۳ راک سا کت رد وه جر ی را چا که ایحا واوای و و ۶ سس رک 1 ا سوک ی 1 6 ی ۸ اس اس 5 و 1 ای رو ۳ ری ۱ لک 0 ۹ تری کاور ورک دو دو اس و رک و 2 هر رگ اه یو اور هوا مرگ تا هر لر ۳ رم ی سدو چا ۹ ۸ ۷ ۱ 5 وی 8 ۱ ی 7 ۳ ۰ بظ ۰ ده کم هی و ار در و 8 ۴ تنم +3 چ 0 تی" یی سی خر 1 شام رج | .۳هش ی هر _ یخ یر یاب رز اچ رخ و میز یو ۳: مو هر هه 72 اه پر و دس پا موانی ی یار وه و و ری 0 قززه ی ید زر 1 و ۴ هی 0 ۳ بر هر ۵ ۹ رآ جر ۹ او کار وب بش ۱ ۰ 1 ویر مرها ۹ 16 که ۳۳ یگ مار باراد و 5 یا کا و ‏ عرس چپ را توی رو رد 1۸8 نو لاهوتم بح دا و ی و اچ ها وی رو ۳ نا سو ۵ روا نا و یکی بس نر ۳م در ناو ریو یا رو هو وا راد دیار ی نور دا ۹ و و و نر وا ی ی رجص مرد اه رام کت مین 4 ی ی یسور مقر ۴ وین بر ی 1 ظ [ سره ۱ هس اه نم رده 5 ری و ۹ رد هم ل [28 یسک را م۵ ۳ موق ات ی ار ها ی تیه ممیو ‎٩‏ را ایا دید رد وه ۳ هم ماه و مسر هو هر کار اد ری ۱ ۳ 1 ی ۶ ایو کیر + از ی و یا 4 ورا ی اهر ی ۹ هم 3 5 رها هم گر ۸ ۱ دز و که را ره ی 9م یر ی یا و توپ دید را ناز ارفا راوی یاب گرم ریدر میم دوو رپ 1 وروی جک 1 یه ود مک اس ین 8 روما از سور ۲ ۳ رنه کم رم در بارس مان 1و ۹ شّ رجا اور اف اه ری ام ی زین سس هه ۳ سم 2 ۱ وت ‏ ت عم را هیرگ هرا ورام وه وک رم ۳ مک روخ ۴۵0 جارح وا وی و ی و 0 .اظر دیر ممه و ۹م نیک هو هزار را ۵ اهن همسر یا و یو یک رو کبک راس ز ته ۳ کلم 4 کیمج وتشخیس و هه ود 14 سس 0 ۳ 7*7 روا و ی میک ون یی پسو م۹ وی ۱ ۹ پا 8 وش مها ۱۵ ۳ اس وا و و و و۳ 2 ام رو و ی کت یاس بر ی افو ۲ ما اور و و ری مه ی عم زد ده دیق کح و۳ ی ۶ ره ها کارا د ۷ دجم اوچو سا ری 8۹ ی وهی 2 2 ج دا روا مق مر ون من خی وا هه ون او ما جک او و هه ی سین سس ی وم یو ی ۱ و ین ی یک یو ریک یا 0 ن سر اجه هی روز 0 امه 1 ی سر سم 3 ریگ 2 + صور کل ار که کی و ۹ رم ات وچ و وطوزس ( رن ی 9 را اس ی شرا جع یمه 0 وم ز وم و و ی یکدور هط و۲ مه موم و افرفری ۷ رکه گر و پا ی ور ۳ ۳ لن ۹3 ره ده مار ۵ص ۳ چی 7 1 را رو بر ایوب نما و لا سا و مد انار ی گاج اهکام را وب 9 ها چا رک ود هت وا ایس کرو کت ی ار هریم و ری وبا سور اک او مت ی ۳۹ رل ایک 0 نم ۵۳.۹ شش ( سس امه ۵ ۰ ۳ 0 پا رو ۹ ی ۸ ۵ ۱ ۵ ۱ باه ۳1 این ۹ وس ال ۹ ط وه و اش عم ۳ ایازم اور بسن هر و 20 وی نو نو اس وخ هحون زوا ی 4 6 و ی ور و رک مد در و ارس و رس ما یراج اقا ریا مس جوز م دم یایور تور رو رح اد را گر وه ۳ وک اس ون 9/1 گت نس ام و پر 8ص اسهم چفو ‏ مرم د خان ی ن ای و را وا وهای 0 مادک و لوا 5 چیه ربص اک و و کر سای وی ان یه اک رک و بای الم 20 #۱ اش موز ان روک وا 5 ترا و ونر مس و مزرپ را سک هی ار 5 روح اد تا دو ۰ کسب , "ی اس ز مه ۷ یا واجب ۵ ۴ یهو ۳ هی ۳ ر مه تیر 0 و جَ ۹ نس دی ی و تا هه و ۸ کارت ز ی 7 ۳۵ ی ی بر در ان ۳ مت ۷ ۵ زج ۳ رس لت ۹ ۹ ۳۹ ی ی وی ناهرا * ی 8, ی وب ی و 4 4 وا یا ی را دا او ۱ ی تو نی اپ گر را ماچ و ترا 7 مک. ۵ ول و هک بتا ی ما کم 7۴ 9 و 7 و دف هم یو مت و ‏ تچ هر ی تک 6 دهه ۵ جرم هر و و ۱: ده او و یا ام 4 ۵ رم چرم یک و اه را شن نهی 7 ی دم 4 زا چو ۳ نده ۹ ۳ 4 یا وا سه ری هر نر وک 31 و , را ی ۰۴2 ۳ ۹ ده ی هی رپ سا گم 4 سا ۳ . اب و یر 0 نام وس ری از 7 موه جح و را و رس اروش +6سد ۹ 1 ون ۱ و ۵ ۳ وی امد بر کر هم و او ی کار ۳ یو اسرد کر پر سید مت سیر 3 ویو وک ی ض را 1 ی ی موس ی از ی دا وم 77 ان یگ 7 سین یخ اره ایرج یا مرد نا ور ۱۱م و و روم ام یو رو گگ تک را 0 و اسان تیک ده ا وس ام و رای و وا 0 واجوی نی پم ام سر وی بویت پم 7 7 ار ۵ 4 2 تا وه اپ ردو ۳ رده 2 و "ی تسج ْ و کی مه کر 5 و و ی ۳ 5ما اط 5 اپ ی ۳ هک ما یو و ۸۳ کیس طی تا رخ صوت ۰ 7 و اتش , ۱ چ : اه 2 هر ادیب مه ب ی یر و ۶ اچ" 5 2 ۰ وا 1۳ یو ۵ ها 3 له سوه و هو مد ها ره لصا | یه رس مرج ناوخ کر رم مهد تم و وا لث ات ۰ 2 عون ید چا مش دا +7 کته ۹ ۲ وه ۰ ممکوحم اه که 3 وود .اد ول رس ۳ 4 4 1 و ار این ییاجر ین 0 رظ کته کام ۱ ۹ ۰ 9 ار کی مهر + کارا ۷ و ی چرب یه 4 3 فر و سر رم ی او را ۴ تا با و اح یی 2 و و له وی یحو ی اس ۳ 2 وه هه جای و 2 را و رز و سوت وروت زگ ۱ یش وم رضته سای سر زو ی هم ار ریس الا بسیویت ۴ ی وی ها ۰ ور خی اراء 0 اقا ماش ۱ :تالمج زر ۱۳۱ ۳ رات وش وان ۴ سک مش ات کبس دبای ۵ ۹۸ مین رو َ: سجن رن وه یس ۲۹۲۹ ی 4 زنوقوو شابوا با ۸ 81 / ۵ را 4 ی امت را ات اس در رام دا 5 ی که ته 1 ما تم سر یی را اتو دیر یت سا سس ان یت سس سا ۱1 8 اک نگ گس اس هن 7 اش یم ( اسو ی سوت که 2 ۸ هم اه ص مان هم ۵ ۸ را ۳ 2 ِ و ۱ 9 سس » ۰ 0 مگ مه سس ۰ | تا 1 4 ی 4 نا ام ۳ یار ریو ان و هر در ی یو و ۲ هضز ۱ هک ۳ ی یک ا که ۰ سس 1 کج تلا 1 تا مر را یا سامح و 1 ۳ و ود اه تن ۱ ۱ هت یس به سم نو گ اه کت 0 0 بت نسم ۱۳۳ مهو تسه وم و رو 8 رز رهم ی تامهم ۵ هم |" و م۳۳۳۳ و و کاخ هو 11 مرن زرد ۹۵ اج چا را ارت ی مروارافی کت ر امن اک چا دتسس 2 بسهش ار ام 2 و رت لاه نود ا ۱ و رو و رون ره ماما وید سا الا نا وا ها ردو ۱ ایو ره یت ادت وراج روا دشن نس ترش < هو ۲اه فد و رم ی 4۷ ی و 7 ما هکره از سکس با رات هه مها دز وس ۱ 9 ی ۸ و و رام ی هر وروی مد سم اض چا وید ۳۵ ۴ رف یاچ عرزه مه میوه رز حون ۳ :|۷۱ ۴ ما و اد مایا ان اش هرس ۱۱۱۱ را دم وبه دو تر روا و ی ۱ 0۱۱۱ مس یو ما و لک ی 2 وقف رس در ماج سس باه کم مرو هو خی او چوک وا 0 ار کل و وت مط :۸ و۳۳۳ ی مج سح اوه مص ‏ ۱ 3 ۳ 1 0 نی از بل هر زد ۵ ۱ یو ساک یاارابهر ی زر 0 اور اه او ها مکس سس ی ۳۵:70 1 را ۴و حج ۳: تک می مش در سرو نیووب مپ خی آردت ارچ رسهت نو ار رات هی ۱ مه هن ی > شا > هه ۳ بر هدر یسرم : مد وه ۱ 1 ب کوست ها 11 و رد1 سوت وه و مورا کی ی جمیو سا ۳ 5 5 کست پر سا وا -<ححجوجی نا 5 5 ۹۱ ۹ 1 کاس رک ما پم ج 1ص ۱ 1 مج ۱ مه > یت هر ۸ نکن ۱255 کار رو 3 و و جح ۳ هی مه بر سا ند ار هیا : ۱ ام یساس ی مج ی 1 ها ۹ اد 2 ۳ س تچ شدمه و ها بط سا ۱ ۱ باق ی ۴ َ 3 بش 8 7 1 هت هس !۸ ‌ ۹ پخ ۶ ی ره ۹ ی ۳ ۰ ۷ ا ۰ 2 ۱ ۹ ری ۰ .۹ 3 خی مین 1 38 ۰ ه ۳ 11 اضما ۱ فت کی اک :۱ ۹ ۹ 1 | یی م ی .۱ ی 21 0 ست مش 9 اک 4 9 تست ای بمب 0 ۹ 4 3 ی ص یه ۱ ۳ اس ۰ ۳ -ص یچ زو ۲ ۳ و . ۸ ۰ ی و ی و تس ۸ 8 ۷ 1 ۳ ۱ ۹ 8 ی ن 4 ۹ فو ی را شا وا 9 رک زحب حش ‏ با - 9 - فک ۹ ی کی + طس شده را ی 9 44 خب ۹ 1 9 زا و ا وا را سر راز 1 ۱ ۹ .۱ 1 : ۱ و ۳ : ۹ و ۱ ۳ 7.۱ ۳ ۳.۹ ره ۵ « ل م2 1 ۸ وحم وق 1 : #۶ مت و 2 ۰ 1 و ۹ ۱ سق سا 1 2 ۸ ۰ 8 ۳ ۰7 ۱ ۳۳ ,بطم ۹ ۲ رن 65 ین 7 زا ییا ۱ ۷/1 ی بت 8 ۰ ۰ و ری و چس ژ 1 لد ۳۳ ۰ 5 از ۹ 5 ۹ ت ۹ م ۳ 5 یت 7 ۴ 0 9 ۱ سا ۹ ۱ / ۳ ۳ ۰ ۰ مق ۹ , ام از کساج 7 89 * مرت و را ی ۳ تا چا هی هه افجط 2 رز یز نا ۳ ۹ یز 1 4 ۰ ترا ۰ بد و وی _-_- 5 تسا ی ۳ مرچ ۳ با ی ن نز راید ۰ , مس هه <حصم سوت ۴ و * کل 7 مر 8 ۳ : ۹ ۹ اس ۳ وهی عم ره و ت۶6 .۳ خر اک - خم وف 1 چم 2 مهو ,| اش : او ».۰ 2 ید حص وا یه ود هی ۴ سرا - ۱ 9ص 64 ۵ هت اه با رک "هه و ی در ای 0 و ول من موی ۴ ۹ ۷ هی ۱ 5 ۹ یرس بر هی 2 ۹ ۰ ۱ یا سس ی ۹ اند خی و تحص : جح لته ی ما وکین مج بو هت وک میت ب وم اک ار رت ه ]۲ له ی ح .> یی ۳ مک اک هم ۵ 8 2 و ۱۳۵ ایب [ یه ی چم و 7 ‌ : ی شک ۵ 1 ده ی آآبروود یپ ات 8 سب که ۳ ی ی پس سجلح ۳ 9 ۳1 هه اه ست 0 را وا بای مد وکساک ی رل لایس وی : اه ‌ 2 ها :ی 7 ۰ ۹ ۹ هس کر هس [ هت 5 وا ۹ یه یه اه که : 1 :۳ 1 یی ی 1 ۳ کت ۲ ۸ ۱ اه و هت سا 0 ۹ ۹ ۹ ۹ 2 ۰ اه ۹ مه زد ان اه ناس -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ چ اک وا چم ۹ سا 8 یستته اس یوش سه.غ ۹ رس ۱ ۳ ی ا ا بر ان وحم ۱ ا ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۵ 0 7 ۸ ا ۱ ۱ : ا ۱ ۱ /! ۲ ی ی خی ۱ ۱ > امعم ۱ سس 1 ۱ سا 1 ٍ ٍ 1 ژ 1 زوم سس عچم تس ژْ 1 ۱۳۳ ایس اش 14 سح سک :۱ ۰ 1 ل 5 ۱ ححمی . هه 4 چ ‏ 0 رس 2 أ ۸ تم 7 اه وس وی ۸ یحو ۱7۱ . ضِ سا ۳ ا ۱ ۳ اس : ی ۱ ۷9-۰ ۱۷۹ | ده مک رت و کل سار هه خ ۱۳ : وت یس سس رون ۱ جح پر کر ۲ 1 ست ۵ ۱ 1 ۱ ۷ ۳۴ ۸ ۱ 3 سک سوه ۳ سمضا یی ۳ اه سح ۱ : ۹ ۳ : ۳ ر ۳ 0 ۹ اْ 7 ۹ کی ی ‌ ا ۱ ۱ 5 ۳۳ سس وروی اد بل او لا میت ۱ ۱ مس و تم ۱ کی ۱817 د سون) ۳2 ام | رسک ! کی ۳1 ‎ /‏ !1 1 1 ۱ ۱ ِ ۱ ۱ چا را 1 ۳ ۱ سس[ ۱ ا ۹ )۳ سس ۲ ۱ 1 ۱ کم سس ی | اح ال ۱ ۱ ۰ سم سب کج مت 0 1 سا سا ۲ بیظ سس ۱ سس ی ۱ ریت1 هه ا ۱ اس وس سط ۱ باس سود | ححوسس سیر یه و9 ۱ ۱۱ اًّ ۱ ۱ : :1 ۱ کچ :۳ ۱ ۱ : ۱ ال 711 ۱ مه ۱ هبو ]۱ ۳3 ال ۸ و ۷ ۱ 1 چا ۹ | ۱ ۱" ۴ !۱ 7 « 8۸ 2 ۱ ۱6 ۱۷7۵ و 7 ۳ ا ۱ |" [ پیات ۱ َ هم 5 1 ۹ ۳۸ ا ۹ ۳ ۱ ۱ ۱ : ۱ ۱ ۳ سس ‌ ۱ 1 ۱ ابا : سس مس ۱ ۱ :۱ 1 لا ی و (ور ام سید اب هر هم ی شی ۰۹۸ ۱ ۳ می ا‌ 11 14 ۹۷ جٍٍِ زا ۲ ۱ ۱۹۸ 1 1 :۱ 1 ۱۳ ۰ ا را 7 اً : ۱ ۱ !1 ارات ۷ اما 0 ۱ ی ۱ میم ]| ٍ ۱ ۱ ۵ مدمه ی ۱ سس 7 ۹ یچ سح مک کچ 1 ۱ : ۱ را تحار شور ۸ ۹ ۱ "| ی 0 7 8 اً 1 ۰ ی - ۰*۵۱ ۹ - ۳ ۱ ۱ ا ۱ و 32 [ ۱ ی 1 1 ام 7 پی منم ۹ ال ۱ ۳ ۹ ذ ژ چم اون ۹ ۱ ونوس وا 1 ۸ ۱ 4 ۱ هر و ۲ | 5 ه , ۱ ۵ ۰ از اس ۱۱۱ ۲ اچ * ۳ حس س ایس ۰ ۰ ۹ ای مور ود یی ود ۳ هم +۹ ۱ 4 ۹ ؛ ۳ ی 1 52 1 ۱ رس و 1 ۱ ۵ ۳۷۹۶۷ را رین یی ۱ رد 4 ۳ یه جک ارس ۲ ل را و خر :,< سم.. 1 سا هت : ۵ آرشت توقم ی ی ۱ ۰ ما اه ۳ 7 نج ۳ .۳ ری َ ی هش ۹ ۹ #۳ یس سس ی - 4 یی وی ی ۳ :۹ ام ۱۰ ۱ )» 2 مه ی ۱ 1 2 1 ۹ وا اپ ح هت و ور و ۳ ی ‏ تم و بو یم و ۱ دا پیهمیمسل ۹ ام شم مور نیرکسا او اس کر اکن که رک ی را مه زو ره راید ارات اش رز و 5 1 افو ی [ بش کر رو اش مزر ۳۳ ۸ ۳ 1 ۳ ی ۶۸ ۳ : ۳ ۹ ۹ ۸ ی أ بو زد ۰ ۹ میم ۱ هن ۹ ام 1 ۹ و ۶ سس ی تدوهی | خی ۴7 .۰ اب ۳ با راا رای ار مس ویو رو 3 مسجت ۹ 1 0 مت ۲ هه > - 8 ۲ #1 1 ۱ ار مد بت میسن پر از وا کل ات اسر پر کی با رس سوه یزود ما فاد کی ۱ ۳ ۹ ری 2 ۶« ۳ وا باه فد ۹۹*۵ وه ۹ ایی‌اس‌دگلا ار م۳۳ . ی ی ۹ ید - ,+ سیش هه نی ۹ 9 ه بخ و ۵ ۳ / یی ‌ ّ ات ی ور سوجوغ ‏ ی 7 چاه ۱ ۶۸ چگ تج 7 ال 6 2 سس ۴* > ۹و2 ۹ زو میج اه ۳-۳ نت ص یه وه رز ههد جح دچ ۰ ۱ َ ۴ چه ز ات ن ۳ ۱۹ 6 و 1 ام ۰ ری .که یه مه ۰ تس وه سل سور پا وته گر اد رس 7 آ 1 و ۴ اد ۳ ۹ / پم 1 اب کم ۳۵ هس پیت 8 بخ - ۳۲ ۹ 1 ی 1 اسب کی ۰ ۳ ۱ ۹ مه ۹ اپ ۲ ا ی مه ی [ ی : 5 روش ۹ / سوط سوم ملس نس ۳ ۱ بستت ۰ ام یگ ند یه 2 ۰ و بیط ی ی ۳ ۰ ۳۴ سح 7 ایک رود مت ی ‏ سا ی( و خی > موزل نو گس ر یو دق و ح‌ممچییه _خ چگ که رای که هرا وم ۱ ک سود ۳ صا ارم ۱ ی چت تن اووس رسما نو اسم از ۶ تب ارج تک شب کمی او تا سا دوو زر هراس ۹ , نور ر اس هل ۶ را 10 ی ض ۰۱ اف 2 هو حس ممص 2 ۴. 5 هر ۳ ی سا ایل هر رام وای خر ۳ من روز ۱ ی وه ک و۳ 2 اجه ۲ هی سس وا ۳۹ لا ارو یگ ار کت ۹ رو اس تفت کی چچع 7 . یدطوسو 5 سس :۱ کرک خی رد پر ی ریبد موی س وس سک 1 ری و < ال وا راک یر 3 سا خن 1 ور یه وی و 10 دم با ی رک وت ۳ اس مه مب وه اوید ها ات قاطا ۱ سار ی با یس اک مس 3 وشن که مار وی هس او ها چاه کم را + یط ۵ ی یور کشده ۱ رخ توح بلاج پل نی نس ۴-۵ کو جی موج رک حج دستت بک گی وز نا سی یا ۳ حک وب - می ی سا هک سس ۴و ی 11 ۰ چا ۲ همم ارچ ساوسو هی ۱ ۰ هن بدحو] سعد کر تن 9۱ هو ۷8 اهوم راکمم / ون وج یه اک هت ۶ َ ط 1 س و چات ی ی وی جح ۰ 2 بر یی چم ۹ وا او و و بو ار ۱ ۹ ۱ وه ۹ ۴ 0 موش ی : پا 1 ی ی یر ح وی تج 9 سح ,ها 7 ۳ ۳ ۰ یی و اد ی ی ۴ و ۳ 0 < + *ی ‏ ج کی 4 میج او ج 1۱ ۹۵ سوه ۹ ۳۹۵ کی ۳ +« هم ۳ پم تم . هه وی < ۹ سس < 2 ۷۳ 20 ۳ ۳ ی سا مرب هد ره 2 5 و مره کر پم ی ی کی ۱ هی ده یا وتا 7 و ۳ کات ی ام از رو رک یاک کرو رت ۰ 8 ۴ 7 ما یج کی ۳ رک و سا رس و جک و اوه ۳ از ۳ ۳ 7 سر ۲۳ هی ۹ ۰ 9 1 بآ ارز با ۰ 1 ۹ موس سا ۹ ل ۳ ۹ ۹ » 2 و 1 ۰ یار 3 ۹ ۳ ی پ / ۶ 0 0 سا رهم ۰ ی ۱+ ,7 1 7 سای را سوه ی لس 4 1 ۳ یر اب 1۱ ۳ ۳ هه زر یه اه ن رک و ۶ که مایت وخ 7 را موش نج زره ۳ ۶ ی را وس چَ تاو مت و با ۳ ییادز ۷ ار بتا هم مگ یر یر اه و وطن و رام و ته درب یا هرس وه و وصیت را دو وب سر یرم مس سن یود بوک | ی وا سود وک وک ی خی با ۳۹ اب دازا و مگ 2ص هه ری وچ وک تچ رو کرو توب داز 7 یار ۳۳ ری و وی و ۹ ط ۳ صر ی رکه ری 9 یمن۹ ۳۶0 یط آویظ پر لت مخ مب و ی ی تابر ههد سس روم که وی کف 2 ری یا اس مک ها ری وی یه نس راز و روص جر وس یمیمص سا و ای ی |[ ره اس ی وب سر ص هر را اه نوی وید او یا سا پا ی مد ۳ بر بر کی دبک فرشم اک یره سس و و وا 1 ی رت خن روبزم حون رب کی با تیوه ال رین راید بش یوم دک کی 0 وزج سگگ ‏ جلی ی وی مجو له ۲ با یه یت ری که بیس ی حلص ی مم ی وی رد ۳ ,سوم ری ی یی وید ام سوم ها ارزو از۴ را هس وا وا 7# ۱ ایا و یا اچ | انا هر ی یر شکر مهم ختم ۹ سححخا 1 [ ۳ ام جیهم عمی با ۰ زپ سر کر > کچ ی ام ۱ نیا 1 یاهم مه رش اه 1 بو ۳ مره ۵ / وا یکت کاس ریا موه یس و کم درا 1 یر یک مهم را از کی رک دوه ر ۱ هو ۱ نی ۳ یا ۱ 0۳ ه کس ی ۳ 1 هس 5 نا ۱ ۹و دو هد ۹ را ۳ ۷و ۳۹ تا تو ۹۹ ی ی خ سید میا یس سکم خرن لا و ور اس و ود و ی رومیت و ۰ ۰ حیص << اس رجا ‎٩ ٩‏ چوک چت ۱ 1 1 چهج + ۹ ۳ ام ۴ ۳ ی 1 ۹ خ ۴ ۳ جوا و یدورو جروت دنو و سور وی و اد کت مر مک و ی و و کر همکد حب زا رنه ی 0 کی اس ندش تا ارم سس را وی 0 اک راز یگ کاب ارگ کرد ارگ اوه جیار کر زیت رویارد دوس اتید رس مت ان در انیا اسر جاک یتح وک و کنخ روا دا اس مه مخ 129 گر را ال وت صمو ماکان وبا سر بیج او هون سس یو مشاور ور کیر دی نم را هم 0 دارم هک یک وا و یاهو 0۳ 1 و یا نحو طور ی 3 ۱ ۲ ۰ 1 ۹ : ۳ : ی : 2 کی کر رز ۲ 5 سور ی دودح ما سح لا اه ری وا هر ار نف و هس بر بو ی سب ۱ ساسحا ۳ یک و ۴ و ککه م۳ 8 1 ۳ 8 ی 1 1 1 آً ۱ ا -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۳ و اوه ۷ اروت اد رس ا 1 با و : : 1ص وا بر سک و ور و ۹ 1 رد وس امد ها رده شرا ری تحت ما چوو ده ماس و ی کش ۸ 7 را ات و ویس : یاو ای و و هام وگ 3 بو دا پوس ۱ و ون پر ره وی شاد یر سس 1 , دم ۱ ۰ و اه ۱ زج اقب ام ۹ دید وا سس ۹ ۱ سس ی 8 : رصر دس ار چا وه وی اس را ور اد َ [7 خر - 1 ی [ 47 ۱ ۱ ۱ 1 را سا : ۱ پات ی ۰ ۰ ر. 5 : 2 4 1 ما کی ۵ سس سا ِ ۱ ۱ ۱ ا ۰ رو مس ها و و و زوس اس چض 7 ی وا : : ه ۱ ۱ 1 2 ۱ + اس ی ار گرا یو سا : وی سم مس ۱ 1 ی و مه 1 ۸ ۰ و ی : ی ی س ۱ ی پر 1 ۸ , بو - ی رای َ بو 8 ۱ - ّ اد ۱۲ ۳ سا تس اس 1 1 سر ما 71 اه هااحه.- ۲ ۱ اد 9 4 ۸ ۳ ی 6 ۷ ۹ ۱ 7 ِ .۰ هر بر ۱ ِ - 1 ی - ره و 5 ل _ ی ۱ : ی اْ 5 | بت مس سس ز 0 هر ده با بر ی : : 1 ۰ ۱ ۱ زر ره رو - بو بط 1 ز ۱ 5 / ۱ . , 1 اب ۳ ۹ عه ی ها 9 وک + ۰ ۳ متا سس > ۰ : 3 وی 1 ِ 1 : * ۷ [ ۰ - ی سم ۱ ۹ ا 4 ۹ ِ 7 1 9 ن و2 ی ۳ 5 اروش موی ۰ ۱ وه سس اه .۹ َ مر ۰ پر ی ۰ ۴ اس : ۱ اد ی و اب 1 ‌ ۱ اه ۰ ۹ 1 وگ 4 سر اد ۰ ۱ ۳ 2 ْ, ۹ : ۱ ۱ ۱ سم , 5 ۰ 1 ست و ۰ همه دج ی ۱ , ح ۰ رد . ۰ ۲ 7 ۱ وو ۱ "۱ ۸ , ا 1 0 کم ۹ 1۹ رک ار 1 یگ ۱ ی ۱ ا سم ۰ یچ ره / لا ۱ , ۹ 7 9 ۹ 9 . ا 5 ی 1 ۱ 6 یوش س ی ای مک تا ۱ چم اه ۱ ی ۱ ۱ زپ ۱ لسسمم و وه ما ۱ - 1 ر۴] ه ۹ ۱ 1 ۱ ۱ ً ۶ اس : با دم َ ۷ ِ > 7 ۰ وید م۳ ۳ زر ۱ ُ ۱ ۱ رها وه بر را ی + سوت ی ۹ : ۱ دی هچ اجه ون ۱۱ اک ام ۹ 2 ارو ۱ ۸ ا 11 5 ر 9 ا ا یم بواوو اسمسا / 2 : ۹ ۱ ۳ َ ۱ ۰ 8 ۰۰ امش ۱ ۱ ست ‏ سح سا ۰ سس ۳ ۰ ۰ ۱ برچ 2 مد دوگ ری ی ۹ مد تس کی س هه تس کشت ی ح ام ۱ | ید رس ۱ 1 : 1 بسک میت ۱ و ۸ ۲ عم 5 اقا . 24 : و ۰ گر 0 اس وچ جح عم | ی ۱ » نصا *یم 1 ۱ ۱ رخ ی چیه ۰ سس 2 ۳۱ : 7 مرس ع ۹ آ ۰ موه - سا ۹ سس اس رو 7 ۶ 9 اب ‌ سوه س ۱/۳ 1 ۰ ی ۳ | هآ ی ۰ 1 11 4 ُ ا. ۹ اه ود دی را - اه یس را و َ ۰ ل ۳ مجح هی ۱ سسشش نت ی پا رک ۵ تمد و چم ۹ چ س - ۳ ما نی 5 ۰ ۰ 7 ۳ ۰ ۰ 7 , ما کت 1 6 یر کت با مه ی ّ ً 2 ی سس هط یتضمی 2 رها ۰ ۳ شید مکا _- ن ۰ : ی ۰ سس ری ۱ ۱ ای اک و ری .۰ ۰ تک راعش . : وه 2 ۳ 2 زا 4 و . [ ۳ ۰ چا + - ْ< ۰ ترا س-ه تس ۱ سس ۱ ۱ ۰ حس ی واچ مار هر هه هر مو حر اهل ۳ 6 اه 2 یازق([ 2 چو ۰ اوپ ۱ ارو و ی ۳ #۸ ند جک او ۳ ۰ ی جی‌ وگ و ی ۱] ‌ ۱ : ۰ [ در ها ی و سنی 4 + و اک ‎٩‏ ویو ۰ عح ۲ 3 ۱ 5 ۰ 1 ىا ی َ مه آ ی ۸ ۲ اه چم تم ص 0 ک ی ای ۱ رو تس و ارم 1 1 یز س او دس ما 0 3 ر۹ ی رس مه رت 1 ی ۰ ۰ ص 0 ادب امان را و شد اه هو ار را ۰ یی 6 ۹ ۰ ی رگ چه فد ی ۸ ۰ +9 ِ کی ۰ 5 : اد اه ۰ ۰ ی و7 - - ۲ ۱ : 9 ا ورهه ادن تس هک 1 ۳ رت کدی نوم هر را ۳ ۲ ی ۹ سا همم ات را ار ی و ۳۳۳ یگ با اس دوه ف رام : 7 مره ی اس ی یگ وا +۰ ‎٩‏ 6 هه ۰ و که مها 7 : رت ۳ : کت مود ی چک هرشگ ها ام و تحت رسد هو چا ۳ یه ۰ ۳ اور 0 ی زو 5 را وه اد مد چیه مودکمه یا رگ ار را و ین و وچ نی ۳ ۱ س‌۳ همه بش ۰ ۵ 1 ۰ یچ و وود تس َ ۳ 4 ۳ ری ۳ سد ۹ مه سم ره هه و ۴ وج اه ۱ ۱ ۱ ۱ ۹ ان ی 1 ص دس هر قما 2 ۳ و نی مد 0 ریسم سای که دم ۰ ۰ مر گه 9 دسر ی حور ۰ ام :۳ 5 او یس وا > + -* تکمه وم 9 9 َ 1۰ 9 سا مگ ۰ 2 2 او بو ی ۹ ح ای صِ ۰ ۰ 5 وی مه ی نک را کی پچ ؟ جح ۵ مه 2 وروی ۴ مر مس و یم 1 ِ- ‌- : پر و ۰ 1 ی ۰ ۰ : یو > مه رو ۰ ۳ تا یا را او سس مو لات مرگ و تا چهار فا نها نی .۰ مت هه ۳۳ سا ل ۷ : و : 9 . "کح ۱ 7 رو ی اوح - ۶ بر رو اک ر ۰ * سبهه رح را + یی نید ز ۳ ۳ ی همم سا ی گم ی ع وه : شم میس پا و ی ها ۹ ز ار هت ۹ ۰ ۰ ی ۰ ی تم ی دا 1 ری و ز ی دض ۰ ۹ زظ ره و را ز( ۰ :1 اس - ۱ ی سیر ۴ 0 ۹ 5 : اس جر 0 سح و پو وج مسج ی ری : ۴ زج ایک ام ایض اه کت ن هد ی مه صمچ ی رس ‌ ی ۰ 5 ب بجی۳ 0 ا مت وکاکایی ۳ , امرخ یس 1 ۱ و کال تسیب رتسب دس ای ییحی :7 مت ری سا با ۰ 7 ۳ و رای 2 یحایر ۴ 20 را 2 ۳۳ بو ی تحو سس و ۰ عخبیتت< .7 ‎٩.‏ اد 0 6 نی ۹ [ ۳ مک و ۹ ۰ یت و ۹ ۹ نی 5 وم چم هد 1 :1 ۹ مب واه چم سصیت 2 و وه ی ما بخ ار 4 َ بط یت . وم مت ۰ ۰ ً 0 ۰ چا - " ی اس موی ۰ , 9 1 و .۰ ‌-‌ ی سا مها بوججسو ۳ 0 :1 ۳20 هه ی ۳ ی ۳ - > 1 رک ۹ و اس ی سره ‌ 1 5 ۰ و سوه پیمن< گنه و دا ع ی ۹ هایگ اد ْ 7 : ۳ سا ما 2 ۹ ۹ ی : ۲ را ها 7 ۰ وم .2 ‌ ۰ - سس ۰.7 0 ( 8 میا وک و 0 / سوت و ور او ید مت ما رون سرد ایک و را بت : هر ای اه هه دس ۴ بح وا و 4 ۳ رز ی و م1۹ 3ب وه اه ت صم. هه ۳ نس ی 1 ۰ ۰ ۳ ( تست رام ک ها مه سا صموی ‏ + یریما ۴۲ ز ی دی ال , رما چا ۰ ۰ کی ما امب.ء بط رح سس ۸ 8 که <ت سا هت 8 اس سا ۹ و و ون رن زس ۱ 2 َ کی ی سا سس ۰ ره << مه ی و ی ام و 0 / ۹ ۰ رک ای _- سا ۰ ی حخضم و ی ‌ : ود 7 تا 0 سم میا ی ی که ۳ وی سا ۰ ‌ِ ای ند ۹7 چم + + ح. مد ی تسده ی چرم ۱ ی پا چم 5۹ با باس با ۳ . و نم ۳ ر چصه ها بر ره م3 ۳۹ ب لک مر رن نت منت ۵ مر سوه 7 یوم 7 ام امیس َ. ۰ *- تحص - مه - ی پا ۳ کی هک ص مه 9 1 و 4 ۰ ی و ی ۳ 2 ۱ سود ری ِ بر پوس > << تسه َ مزم وم َ* ای ان ار ۱ ۰ ما 0 - ی . ی ی پسو را ۱ ها ی ۰ و ی داش سوه رک رگا رو سم هس شا اک لاک هه 7 مر اراک ۹ ۰ نو : هه تم شش سم من ۲ مد 7 بو ان ار بر نت دس جوا چا مود روکد کیک چاه جارس ها دک و ی ی سا .۰ ید سس ۳ 4 ای و مش هم . رای و اج ی سم 2۱۳ یگ هد 2 ور ح ۰ : 8 ۰ ۰ ام - ی 5 2 ال ومع وت مد 7 و ی وه 4 ی ۶ راو ای ۶ و« دی سس ۹ و ی وا 1 نس ی َ ی ی 4 وا یسک ها هر حمم ما ی ی #حصحستیر ی ۳ ام مد هه ترا ده 2 ری کیت ان او را که موی اقا خن ای ی ۳ مد ها دا ان ۳ : گ جح ی مه یر : ۰ الم سور و 0 < رح رو کت مت : وراک را ۳ بو 7 : 29 ۰ ۰ ده - ۳ ۳ . مطصسه : - اس ۰ مت کر ها مج پ ر اس 8 - ۳ ۰ َ- اس ۰ رهز او 0 َ ۰ ۰ سجمسی بظ _ ی 2: 5 هو ۰ 2 ترس یه ۰ 2 نهم ۳ ام سا را . سی هی ست یا ۲ ۰ ضیا -_ ۳ مص #َ دا وب ی ی ِ ی 0 نس سس همه یو _ 2 ی ام تسا ایسته ۱ سا بر زود سوب ع زوسن ً سر ام سید و ی و ۳ 2 : . 7 ۰ ۶ یک ۶ و نو دم مر ۸ - ح..» را 1 سه- 2 : . ی مرو ۹ ی ی ۹« گام- ی ی ی رای ۳ ۳۳ ام 5 ۱ رد : یگ ی ی ۹5 سس ی 4 بر هم ها کب سر + چم خی او ی پر اد جر ی ولا وا ای رس سم گر کر هر رهز : ری عم و جوا موی ۰ جمم و ره سر اس یی دس موی من و ی و هر ی کچ ها مه ۹ ۳ 9 » ۰ را ‌ ی 5 ۰ ِ ومد رل ی ز انست ریس رورا و و با و پ مر مگ بر با ۴ زکومویی؟ ی ۶ ادج با َ ۹ب کون و 5 ۰ + ابص و اس یر سهم بادی و حر وار یا جن سس اب ی ی را سان مد هو : سطر ایم درو ی ره هم ۵ نیزم > ری 6 7۹ ی ارگ رو ی ۳ با هه انوا بو 5 2 رکه 9 کمک خها ره ۴ ی رای سس یه ت رای ود اور نار ی ای هد را هم هن ی دک کی یکوپ رد مرهج و و هکت 7 +2 2 ۳ و ه > 8 2 > هریگ ی << 2 5 یار سوه ۰ و کون رآ ی و ود 0 مه وتو خاک ۷ هت از ور رگ مک و نینج ایا ی مک وکا و مره هبتر ات وا وی ان اک برد کرش ی 2 ۳ رخ و ۰ ۹م را و هر ‏٩‎ 7 ماه ۳ چ ۰ یو حررت وی وا سل ی ۵ ریا کی جارس دص ۰ 0 عع .۰ وخ ارو ای سا ج ۴ ی . 5 کهمو اس -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 32 مسکن صدمه‌های قابل‌توجّهی به بخش مسکن 1398 سیالب بهار سال استان‌های مورد مطالعه‌ی گلستان، لرستان و خوزستان وارد نموده است. براساس ارزیابی‌های اولیّه‌ی انجام شده توسط سازمان مدیریّت بحران کشور، 350 مجموع خسارات وارد شده در اثر سیالب اخیر در این سه استان حدود هزار میلیارد ریال (حدود چهار برابر خسارت‌های ناشی از زمین‌لرزه 400 تا ) برآورد شده است. بر اساس گزارش‌های 7.3 کرمانشاه با بزرگای1396 سال بنیاد مسکن انقالب اسالمی از مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های مذکور، از واحد 16659 ، واحد مسکونی آسیب‌دیده در این سه استان69149 مجموع واحد مسکونی در استان لرستان و 31810 ،مسکونی در استان گلستان واحد مسکونی در استان خوزستان واقع شده است. این خسارت‌ها 20680 دامنه‌ی وسیعی از صدمه‌ها از خانه‌های کامالً تخریب‌شده تا واحدهای مسکونی قابل تعمیر را شامل می‌گردد. مجموع صدمات وارده بر بخش 413.32 ( میلیارد ریال43473.8 مسکن در پی سیالب‌های اخیر در حدود توزیع خانه‌های متاثر از سیالب را 4 میلیون دالر) برآورد شده است. جدول براساس میزان صدمه‌های وارده نشان می‌دهد. : توزیع خانه‌های متاثر از سیالب4 جدول استان کامال تخریب شده نیازمند بازسازی مجدد نسبتا آسیب‌دیده نیازمند تعمیر شهری و روستایی مجموع شهری روستایی مجموع گلستان1325 6082 7407 9252 16659 لرستان1510 11800 13310 18500 31810 خوزستان1200 4440 5640 15040 20680 مجموع4035 22322 26357 42792 69149 هزینه نیازهای بازتوانی بخش مسکن بر اساس نیاز به بازسازی خانه های تخریب شده و تعمیر واحدهای نسبتاً آسیب‌دیده ارزیابی شده است. در برآورد هزینه بازتوانی بخش مسکن، متراژ هر واحد تازه‌ساخت، به‌طور میلیون ریال در 20 متر مربع و هزینه‌ی ساخت حدود80 متوسط حدود میلیون ریال برای هر واحد) در نظر گرفته شده است. 1600( هر متر مربع درصد از هزینه 30 در ضمن، هزینه واحدهای مسکونی قابل تعمیر، معادل ساخت زیربنای متوسط هر واحد مسکونی موجود پیش از بحران با فرض میلیون ریال برای هر واحد) تعیین شده است. 600( متر مربع100 زیربنای به 10% هم‌چنین، برای ملحوظ نمودن راهبرد ساختن بهتر از قبل حدود مقادیر پیش‌بینی شده برای ساخت‌وساز و تعمیرات اضافه گردیده است تا منعکس‌کننده‌ی مقادیر مطلوب برای بازسازی و بازتوانی بخش مسکن باشد. با توجه به پیامدهای گسترده سیالب بر بخش مسکن، بررسی استانداردهای ساخت‌وساز به منظور کسب اطمینان از دوام آنها در برابر سوانح بعدی از اهمیت باالیی برخوردار می‌باشد. مجموع هزینه نیازهای بازتوانی در بخش میلیون دالر) برآورد شده است. 709.54 ( میلیارد ریال74631.04 مسکن در این ارزیابی همچنین پیشنهاد گردیده روش های ساخت مسکن بررسی شوند و گزینه‌های مقاوم در برابر مخاطرات چندگانه تعیین شوند. هم‌چنین، توصیه می‌شود ساختمان‌های بنایی کالفدار، قاب‌های فوالدی ساخت کارخانه‌ی معتبر با میانقاب بنایی یا روش‌های نوین ساخت، نظیر استفاده از قطعات مدوالر بتن پیش‌ساخته و قاب سبک فوالدی مورد استفاده قرار گیرند. عالوه بر پیشنهادهای مربوط به نوع مصالح و طراحی، توصیه می‌شود که افرادی که به‌دلیل زمین‌لغزش ناگزیر به تغییر محل زندگی خود هستند، در محل‌هایی اسکان داده شوند که از نظر زیست محیطی پایدار باشند. همچنین در تعیین افراد شایسته‌ی دریافت وام و کمک‌های مالی در نظر گرفتن اولویّت برای اقشار آسیب‌پذیر جامعه، مانند افراد معلول، زنان سرپرست خانوار و خانوارهایی که باید به مکان جدید منتقل شوند توصیه می‌گردد. در این بخش استفاده از کمکهای دولت به منظور بازسازی خانه‌های کامال تخریب شده و تعمیر خانه‌های آسیب دیده مورد توجه قرار داده شده است. این جبران خسارت‌ها توسط دولت با ارائه کمک‌های بالعوض و وام به صاحبان خانه‌ها برای بازسازی و تعمیر خانه‌ها و همچنین به کارگیری پیمانکاران برای همکاری با صاحبان‌ خانه‌ها در ساخت و ساز صورت می‌گیرد. در این بخش همچنین مثال‌هایی از روش‌های ساخت و ساز مقاوم و سریع )، واحدهای مدوالر LSF( نظیر پانل دیواری سه‌بُعدی، قاب فوالدی سبُک ) ارائه شده است. ICF( بتنی پیش‌ساخته و سیستم قاب بتنی عایق -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 33 آموزش بخش آموزش در فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از ) دربرگیرنده‌ی تمامی خدمات و تسهیالت آموزشی PDNA( بالیای طبیعی عمومی و خصوصی می‌باشد. در فرایند ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی، وزارت علوم که مسئول تحصیالت تکمیلی است مشارکت نداشته است، بنابراین، داده‌های جمع‌آوری‌شده محدود به مقاطع ابتدایی، متوسطه‌ی اول و متوسطه‌ی دوم در استان‌های گلستان و لرستان می‌باشد. هم‌چنین، اطّالعات غیرقابل‌تائیدی از استان خوزستان نیز در این گزارش گنجانده شده دانش‌آموز در مدارس 1523283 تعداد97-98 است. در سال تحصیلی استان‌های گلستان، خوزستان و لرستان در مقطع ابتدایی و دبیرستان مشغول به تحصیل بوده‌اند. این استان‌ها در مقاطع ذکر شده دارای تعداد مدرسه هستند. براساس اطّالعات دریافت‌شده از سازمان نوسازی 14323 مدارس، تعداد مدارس آسیب‌دیده در استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان در جدول زیر آورده شده است. : تعداد مدارس آسیب‌دیده در سه استان5 جدول شرح صدمه‌ها وارده بر مدارس استان مجموع مدارس آسیب‌دیده گلستان لرستان خوزستان شدید24 112 70 206 جزئی300 332 44 676 مجموع324 444 114 882 6 صدمه‌های وارده بر امکانات مدارس به دو دسته صدمه‌های وارده بر سازه‌ی مدارس و اقالم و امکانات آموزشی تقسیم شده است. جدول صدمه‌های وارده بر مدارس به تفکیک استان را نشان می‌دهد. : صدمه‌های وارده بر مدارس به تفکیک استان6 جدول استان صدمه‌ها به تفکیک مقطع تحصیلی و استان ( میلیارد ریال) مجموع صدمه‌ها ابتدایی متوسطه سازه اقالم و امکانات آموزشی سازه اقالم و امکانات آموزشی میلیارد ریال میلیون دالر لرستان1146.332 199.900 413.98 93.420 1852.70 17.65 گلستان656.450 17.350 284.375 10.480 968.655 9.23 خوزستان نبود اطّالعات نبود اطّالعات نبود اطّالعات نبود اطّالعات نبود اطّالعات نبود اطّالعات مجموع1802.782 217.25 697.473 103.9 2821.405 26.88 میلیارد106 مجموع خسارت‌های وارده بر بخش آموزش بالغ بر میلیارد ریال مربوط به استان گلستان و 25.5( میلیون دالر1 ریال یا میلیارد ریال مربوط به استان لرستان) می‌باشد که شامل هزینه‌ی 81 پاکسازی، فراهم کردن کالس‌های موقّت، و سایر هزینه‌ها جهت آماده‌سازی به‌موقع مدارس برای مهر ماهِ سال تحصیلی جدید است. بر اساس گزارش سازمان نوسازی مدارس، نیازهای بازتوانی، شامل پاکسازی گل‌والی و آوار (تکمیل‌شده)، بازسازی مدارس (در حال انجام)، خرید و پخش وسایل کمک‌آموزشی (در حال انجام) و خرید کانکس 18 به‌عنوان کالس درس موقّت می‌باشد. مدّت زمان اجرای این برنامه‌ها ماه می‌باشد. بنابراین، این موارد به‌عنوان برنامه‌های کوتاه‌مدّت در نظر میلیارد ریال 2915 گرفته شده‌اند. هزینه‌ی کلّی این برنامه‌ها معادل 5.75( میلیارد ریال605 میلیون دالر) است که از این میزان27.72( .میلیون دالر) هم‌چنان مورد نیاز است -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 34 فرهنگ و گردشگری تعداد زیادی بنای تاریخی، موزه‌ و اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملّی و میراث جهانی یونسکو در سه استان خوزستان، لرستان، گلستان وجود دارد که از این مجموعه، چهار بنا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت 1398 و اوایل سال1397 شده است. بارش‌های شدید و سیل اواخر سال سبب ایجاد آسیب‌های فیزیکی زیادی نظیر تَرَک در سقف، رطوبت در دیوارها و آسیب به نما و کاشی‌های سقف این آثار شد. بر اساس ارزیابی‌های اولیّه‌ی انجام گرفته توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری روی بناهای تاریخی مشخص گردید، دالیل اصلی صدمه‌ به این بناها، بارش باران، سیالب، طغیان رودخانه‌ها، امواج دریا و جابه‌جایی اشیا توسط این سیالب‌ها بوده‌اند. به‌عالوه، بعد از وقوع سیالب، تغییرات رخ داده در بستر این آثار، نظیر افزایش رشد گیاهان، نیز باعث ایجاد صدمه‌ به این بناها گردید. هم‌چنین، در این استان‌ها تعدادی کارگاه از افراد مشغول به کار در 50% صنایع دستی خانگی وجود دارد. بیش از حوزه‌ی صنایع دستی زنان هستند که منبع درآمد برای خانواده‌های خود به‌حساب می‌آیند. در حوزه‌ی گردشگری، بیش‌ترین تعداد سفر ایرانیان میلیون شب 70 در دو زمان نوروز و تابستان می‌باشد. همه ساله بیش از اقامت در سفرهای نوروزی داخلی ثبت می‌شود که در این میان سه استان گلستان، خوزستان و لرستان جزء شهرهای پرجاذبه‌ی سفرهای ، صدمه‌های ناشی از سیالب 1398 نوروزی محسوب می‌شوند. در نوروز به میراث طبیعی و آثار فرهنگی سه استان باعث عدم سفر مسافران بالقوّه به این سه استان سیل‌زده شد. بیش‌ترین صدمه‌ها و خسارت‌های حوزه‌ی میراث فرهنگی ناملموس مربوط به بخش صنایع دستی سنّتی می‌باشد. بر این اساس و به‌دلیل پیچیدگی ارزیابی دیگر موارد، در این گزارش، ارزیابی حوزه‌ی صنایع دستی مورد توجه قرار گرفته است. استادکاری سنّتی یکی از بهترین نمونه‌های میراث فرهنگی ناملموس می‌باشد که حاوی عینی‌ترین حقایق میراث فرهنگی ناملموس است. پیامد سیل در بخش فرهنگ در دو حوزه‌ی میراث ملموس و اجتماعی و اثرات منفی بر همبستگی -ناملموس منجر به اختالل روانی و تاب‌آوری اجتماعی شده است. در واقع، پیامد ناشی از سیالب در آثار میراث جهانی به‌دلیل نقش عمده آن‌ها در معیشت و حافظه‌ی جامعه محلّی، خسارت زیادی در مفهوم اجتماعی آن محل ایجاد می‌کند. عالوه بر در نظر گرفتن اقدامات اضطراری بعد از سیالب برای بهبودبخشی در این بخش، تعیین میزان صدمه‌ها بر اقالم میراث فرهنگی، نیاز به ارزیابی دقیق برای تشخیص مدیریّت ساختاری مناسب برای آثار تاریخی، ملّی و ارزش‏های جهانی و اولویّت‏ها و اقدامات مناسب بعد از بحران دارد. این ارزیابی‌ها باید برای هر سه دسته‌ی‌ آثار تاریخی ثبت میراث جهانی، ثبت ملّی و موزه‌ها انجام گردد. در حوزه‌ی صنایع دستی، نیازهای بازسازی و بازتوانی به جهت صدمه‌های وارده، به سه حوزه ) هزینه‌ی بازسازی یا تعمیر کارگاه‌های تخریب‌شده 1( :تقسیم می‌شود ) هزینه‌ی تعویض یا تعمیر ابزارهای آسیب‌دیده یا 2( ،یا آسیب‌دیده ) هزینه‌ی محصوالت 3( ،)ازدست‌رفته (ازجمله دستگاه‌های بافندگی نهایی آسیب‌دیده، نابودشده یا حمل‌شده با سیالب. برای تسهیل بازتوانی در حوزه‌ی میراث فرهنگی و صنایع دستی، راهکارهای بازسازی و بازتوانی در کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت طبق موارد زیر می‌باشد: y y صنایع دستی: تامین ابزار و وسایل، بازسازی یا احیای کارگاهای متاثر از سیل، جایگزینی یا جبران خسارت محصوالت آسیب‌دیده؛ y y میراث فرهنگی: اقدامات حفاظتی و بازسازی، احیای شرایط اجتماعی و اقتصادی، ایجاد پایگاه داده‌، پایش و توسعه‌ی پایگاه )؛HBIM( داده‌های مدل‌سازی اطّالعات بناهای تاریخی صدمه‌ها و خسارت‌های تخمین‌زده‌شده در حوزه‌ی فرهنگ و نشان داده شده است و نیازهای بازتوانی به شرح 7 گردشگری در جدول زیر قابل ارائه می‌باشند: y y نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت: در حوزه‌ی گردشگری؛ تسهیالت گردشگری که تحت پوشش بیمه بودند، با استفاده از پرداختی بیمه قادر به تعمیر سریع و بازسازی خدمات خود خواهند شد. بااین‌همه، ممکن است ارائه‌ی کمک‌هایی در قالب تسهیالت گردشگری در مطالبه‌ی پرداخت‌های بیمه و تطبیق دادن قیمت خدمات برای انطباق با هزینه‌های عملیاتی باالتر ضرورت داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 35 : صدمه‌ها، خسارت در بخش فرهنگ و گردشگری7 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها مجموع کل اثرات ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) خوزستان1468.57 13.96 43.04 0.41 1511.61 14.37 لرستان699.03 6.65 26.70 0.25 725.73 6.90 گلستان728.89 6.96 47.39 0.45 776.28 7.38 مجموع2896.49 27.54 117.13 1.11 3013.62 28. 65 : نیازهای بازتوانی در بخش فرهنگ و گردشگری8 جدول استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) خوزستان1198.85 11.40 69.48 0.66 72.30 0.69 1340.64 12.75 لرستان575.57 5.47 33.36 0.32 34.71 0.33 643.64 6.12 گلستان615.66 5.85 35.68 0.34 37.13 0.35 688.48 6.55 مجموع2390.08 22.72 138.52 1.32 144.15 1.37 2672.76 25.41 y y نیازهای بازتوانی میان‌مدّت: می‌تواند به کمپین‌ها برای توجه بیش‌تر به جذب گردشگران در محل‌های گردشگری در محلهای آسیب‌دیده از طریق تبلیغات و بازاریابی، برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای گردشگری در مناطق آسیب‌دیده متمرکز شود. y y نیازهای بازتوانی بلندمدّت: باید بر ایجاد و اجرای برنامه‌ی جامع برای ارتقای تاب‌آوری بخش گردشگری و مقابله با بالیای طبیعی بالقوّه تمرکز کند. ظرفیّت‌سازی در کارمندان دولت و ذینفعان اصلی صنعت گردشگری (شامل خدمات‌دهندگان بخش خصوصی) در رابطه با واکنش به بالیای طبیعی، بازسازی و بازتوانی و کاهش خطرات مرتبط به حوزه‌ی گردشگری می‌بایست بخش جدایی‌ناپذیر این برنامه باشد. نیازهای بازسازی و بازتوانی در بخش فرهنگ و گردشگری در نشان داده شده است. با توجه به در دسترس‌نبودن 8 جدول داده‌ها در زمان تکمیل گزارش، تخمین نیازهای بازتوانی برای زیربخش گردشگری انجام نشده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 36 کشاورزی ، ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی 1398 در پی وقوع سیالب بهار ) برای بخش کشاورزی در دو استان PDNA( پس از بالیای طبیعی لرستان و گلستان که خسارت‌های زیادی از سیل دیده بودند، انجام گرفت. ارزیابی نیازها با همکاری وزارت جهاد کشاورزی، سازمان فضایی ایران، سازمان برنامه‌وبودجه و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد انجام پذیرفته است. تیم ارزیابی، تخمینی از صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازتوانی را در فرآیند نیازسنجی ارائه نموده است. بر اساس این ارزیابی، مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها در دو استان مورد مطالعه برابر میلیون دالر برآورد شده 1502.53 میلیارد ریال معادل39885.93 با است. جدول زیر اطّالعات مربوط به صدمه‌ها و خسارت‌ها را به تفکیک استان نشان می‌دهد. : صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش کشاورزی بر اساس استان9 جدول استان صدمه‌ها (میلیارد ریال) صدمه‌ها (میلیون دالر) خسارت‌ها (میلیارد ریال) خسارت‌ها (میلیون دالر) مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها (میلیارد ریال) مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها (میلیون دالر) لرستان13003.58 123.63 1762.44 1138.18 14766.03 1261.81 گلستان10045.43 97.40 15074.47 143.31 25119.90 240.72 مجموع23049.01 221.03 16836.92 1281.50 39885.93 1502.53 وزارت جهاد کشاورزی مجموع نیازهای کوتاه‌مدّت بازتوانی را معادل میلیون دالر) و جمع نیازهای میان‌مدّت 13.99( میلیارد ریال1471.7 میلیون دالر) تخمین59.35( میلیارد ریال6243.1 بازتوانی را برابر زده است. استان‌های گلستان و لرستان هر دو استان‌هایی هستند که نه تنها تولید کشاورزی آن‌ها سهم مؤثری در تولید ناخالص ملّی کشور دارند، بلکه سایر استان‌های کشور به مازاد تولید آن‌ها وابسته هستند. هدف اصلی وزارت جهاد کشاورزی، دستیابی به خودکفایی در تولیدات کشاورزی است. با توجه به اهمیّت باالی این بخش در احیای اقتصاد، الزم است سرمایه‌گذاری موردنیاز برای تاب‌آور ساختن این بخش انجام گردد. اقداماتی برای اصالح روش‌های تولید محصول، دانه‌های روغنی، مدیریّت دام، حفاظت از آبزیان و تاب‌آوری باغات در برابر تغییرات اقلیمی پیشنهاد شده است. راهبرد بازتوانی توصیه می‌نماید که راهکارهایی برای کشاورزی و جنگل‌داری سازگار با اقلیم عالوه بر جنگل‌کاری به‌منظور جبران پوشش گیاهی محدود و مشکالت مربوط به فرسایش زمین‌های شیبدار اندیشیده شود. در انتها، پیشنهاد می‌شود که به‌عنوان قسمتی از راهبرد کشاورزی تاب‌آور در برابر تغییرات اقلیم، محافظت از تاالب‌ها و تنوع زیستی در دریاچه‌ی ارومیه و هورالعظیم می‌بایست در اولویّت قرار گرفته و هم‌چنین، تاب‌آوری جمعیّت محلّی در برابر تغییرات اقلیمی در دستور کار قرار گیرد. در بلندمدّت، توصیه می‌شود که کلّیه‌ی برنامه‌های توسعه‌ی کشاورزی در مقیاس استانی و ملّی با توجه به بحث مدیریّت ریسک بالیای طبیعی مورد بازنگری قرار گیرد. به‌طور مثال، توسعه‌ی سامانه‌های هشدار سریع یا سامانه‌های ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌ها در چنین برنامه‌هایی گنجانده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 37 حمل‌ونقل بارش سنگین باران، سیالب و زمین‌لغزش‌های ناشی از آن در باعث ایجاد 1398 و اوایل فروردین‌ماه1397 اواخر اسفندماه ) خسارت‌های 1( :تخریب‌هایی گسترده‌ در بخش حمل‌ونقل، از جمله ) آسیب 3( ،) آسیب پل‌ها2( ،جاده‌ای هم‌چون آسیب شانه‌ی جاده‌ها ) خسارت به 5( ،) آسیب به بخش راه‌آهن4( ،آبگذر‌ها و زهکش‌ها ) آسیب به زیرساخت‌های حمل‌ونقل در سه استان 6( فرودگاه‌ها و گلستان، خوزستان و لرستان شده است. با توجه به تداوم بارش‌های سنگین، سیالب‌ها و زمین‌لغزش‌ها، صدمه‌های جدّی به حدود پل در این سه استان و نیز اختالل 725 کیلومتر جاده و14000 در دسترسی مردم به کاالها و خدمات ارد گردید. هم‌چنین، به‌دلیل ایجاد وقفه‌ در فعالیّت‌ها در طی سیل و بعد از آن، خسارت قابل‌توجّهی به درآمد‌های بخش دولتی و خصوصی وارد شد. اگرچه، در فرایند ) PDNA( ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی فقط بخش عمومی مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس آخرین آمار )، مجموع صدمه‌ها و خسارت‌های MRUD( وزارت راه و شهرسازی میلیارد ریال 22061 ارزیابی‌شده در بخش حمل‌ونقل عمومی ‌حدود میلیون دالر) تخمین زده شده است.209.75 (معادل : صدمه‌ها و خسارت‌های عمومی بر اساس استان و شیوه‌ی حمل‌ونقل*10 جدول استان صدمه‌ها خسارت جمع کل اثرات میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر گلستان زمینی2482.03 23.6 501.24 4.77 2983.27 28.36 دریایی- - - - - - هوایی3.15 0. 03 - - 3.15 0.03 ریلی600.3 5.71 325.19 3.09 925.49 8.8 جمع3085.48 29.33 826.43 7.86 3911.91 37.19 لرستان زمینی7265.06 69.07 1385.03 13.17 8650.09 82.24 دریایی- - - - - - هوایی112.32 1. 07 - - 112.32 1.07 ریلی750.1 7.13 325.03 3.09 1075.11 10.22 جمع8127.47 77.27 1710.04 16.26 9837.52 93.53 خوزستان زمینی5242 49.84 1850.37 17.59 7092.37 67.43 دریایی- - - - - - هوایی- - - - - - ریلی970.03 9.22 250.01 2.38 1220.04 11.6 جمع6212.03 59.06 2100.38 19.97 8312.41 79.03 جمع کل17424.98 165.66 4636.84 44.08 22061.84 209.75 .* از آن‌جایی‌که تنها سه استان در این گزارش پوشش داده شده است، مجموع صدمه‌ها و خسارت‌های ارائه‌شده از مجموع کلّ کم‌تر می‌باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 38 : خالصه‌ای از نیازهای بازتوانی در بخش حمل‌ونقل11 جدول زیربخش کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر جاده‌ها3485 33.11 6273 59.64 2613.75 24.85 12371.75 117.62 ریلی1394 13.25 697 6.63 348.50 3.31 2439.5 23.19 هوایی261.67 2.49 435.62 4.14 87.12 0.83 784.11 7.46 دریایی87.12 0.83 261.37 2.49 87.12 0.83 435.61 4.15 زیرساخت‌های جاده‌ای0 0 1045.5 10 348.5 3.31 1394 13.31 مجموع5227.49 49.7 8712.49 82.9 3484.99 33.13 17424.97 165.73 این بخش، راهکارهایی را به‌منظور بازتوانی در کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت ارائه می‌کند. راهکارهای کوتاه‌مدّت شامل پاکسازی آوار از سطح جاده‌ها‌، اصالح آسیب‌های سطحی، اصالح ساختارهای ترافیکی و ترمیم خاکریز‌ها برای تسهیل و تسریع در فرایند بازسازی وضعیّت حمل‌ونقل می‌باشد. اهداف میان‌مدّت، شامل طراحی تغییراتی در جاده‌ها، راه‌آهن و فرودگاه‌ها مطابق نقشه‌های منطقه‌ی سیالب و اصول ایمنی برای کاهش خسارت‌های آتی در جاده‌ها، پل‌ها و زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تهیه‌ی منابع و زیرساخت‌ها برای مکان‌های مستعد سیل می‌باشد. مداخالت درازمدّت، شامل بازسازی سازه‌ها از جمله پل‌ها، زهکش‌ها، آبگذر‌ها و دیوارهای حائل، راه‌آهن‌ و حفاظت از خاکریز‌ها و شیب‌ها می‌شود. اساساً، با توجه به خسارت‌های شدید و گسترده در این بخش، اهداف توسعه‌ی درازمدّت می‌بایست به‌میزان بیش‌تری مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین، راهبرد تعریف‌شده‌ی دقیقی برای جبران خسارت‌های وارده به درآمد‌ها برای چنین شرایطی وجود دارد. به‌عنوان مثال، خسارت‌های بخش‌های خصوصی با کاهش مالیات، افزایش یارانه‌ها، سیاست‌های بیمه و کمک‌های جزئی دولتی و خسارت‌های بخش‌های دولتی از سوی دولت و به‌طور غیرمستقیم از طریق بودجه‌ی عملیاتی ساالنه و بودجه‌ی مخاطرات قابل جبران خواهد بود. مجموع در حدود 2 نیازهای بازتوانی در بخش حمل‌ونقل مطابق جدول میلیون دالر) تخمین زده شده 165.97( میلیارد ریال17424.97 .است -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 39 انرژی سیالب‌ها صدمه‌های متوسطی را به بخش انرژی در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان وارد کردند. گروه انرژی به سه زیربخشِ نفت و پتروشیمی، گاز و برق تقسیم می‌شود. زیربخش نفت در این گزارش گنجانده نشده است. در زیربخشِ گاز، صدمه‌های به میادین تولید گاز طبیعی و یا سایر نیروگاه‌های مبتنی بر گاز وارد نشده است. البته، به‌دلیل آسیب به خطوط لوله (شبکه توزیع) در اثر زمین‌لغزش، قطع گاز در دو نقطه نقطه در لرستان (در مجموع 260 نقطه در گلستان و7 ،در خوزستان روستا) رخ داده است. هم‌چنین در برخی نقاط جریان 711 شهر و44 گاز به‌صورت اختیاری قطع شد تا از انفجار ناشی از نشت گاز جلوگیری روستا 755 مشترک در30737 شود. در مجموع خدمات گازرسانی به در خوزستان، لرستان و گلستان متوقف شد، که در جدول زیر نشان داده شده است. میلیارد ریال 460.4 مجموع کل صدمه‌های وارده به زیربخش برق معادل میلیون دالر) برآورد شده است. هرچند که اختالل بلندمدّتی 4.377 (برابر با در تامین گاز و برق به‌واسطه‌ی صدمه‌ به دارایی‌های این بخش وارد نشد، ولی 4.8044 خسارت‌های وارده به زیربخش برق به‌دلیل کاهش فروش، حدود میلیون دالر) تخمین زده شده است. در زمان تهیه 0.051 میلیارد ریال (برابر این گزارش، وزارت نفت، گاز و پتروشیمی اطّالعاتی را در مورد خسارت‌های وارده به زیربخش گاز ارائه نکرد. بنابراین، مجموع اثرات سیالب (صدمه‌ها و 12.599 میلیارد ریال (برابر با1325.204 خسارت‌ها) در بخش انرژی معادل میلیون دالر) ارزیابی شده است. مقرر شده است که کمابیش کلّیه‌ی تاسیسات و امکانات آسیب‌دیده تعمیر گردند و در کوتاه‌مدّت به‌صورت موقّت عملیاتی شوند. این موضوع شامل بازسازی دکل‌های انتقال و تجهیزات ایستگاهی برای زیربخش برق و خطوط لوله و تجهیزات ایستگاهی برای زیربخش گاز می‌باشد. اولویّت میان‌مدّت شامل مواردی نظیر ارتقای آمادگی و اقدامات کاهش ریسک بالیای طبیعی می‌باشد. میلیارد ریال 162.5 نیاز‌های بازسازی و بازتوانی تنها در زیربخش برق معادل میلیون دالر) برآورد شده است. برای زیربخش گاز، هرچند که 1.544 (برابر با اقدامات بازتوانی و بازسازی تعیین شده‌اند، ولی وزارت نفت، گاز و پتروشیمی هزینه‌های تقریبی بازسازی و بازتوانی را ارائه نکرد. : اثرات سیالب در زیربخش گاز12 جدول استان خطوط انتقال صدمه دیده تعداد ایستگاه‌های پمپاژ و پست‌های گاز صدمه دیده خطوط توزیع صدمه دیده تعداد مشترکان در وضعیّت قطع گاز تعداد شهر و روستای مشترکان در وضعیّت قطع گاز هزینه (میلیارد ریال) (میلیون دالر) خوزستان0 27 2 3461 42 270 2.566 لرستان165 41 260 27276 711 540 5.133 گلستان2 19 7 0 0 50 0.475 مجموع167 87 269 30737 753 860 8.17 در زیربخش برق، سیالب‌ها تنها به دکل‌های توزیع و انتقال برق و نه به واحدهای نیروگاهی آسیب وارد نمودند. البته، شبکه‌ی توزیع در هر سه استان تاکنون به‌صورت دائمی یا موقّت تعمیر شده است. در جدول زیر صدمه‌های وارده به زیربخش برق نشان داده شده است. : صدمه‌ها وارد آمده در زیربخش برق13 جدول استان شبکه توزیع دکل‌ها و پست‌های برق پست‌های برق شبکه (کیلومتر) هزینه پست‌های برق دکل ها هزینه (میلیارد ریال) (میلیون دالر) (میلیارد ریال) (میلیون دالر) خوزستان6 8.3 81.7 0.7768 1 115 132.3 1.2578 لرستان31 137 164.0 1.5592بدون اطّالعات بدون اطّالعات0 0 گلستان225 186 82.4 0.7834بدون اطّالعات بدون اطّالعات0 0 مجموع262 331.1 328.1 3.1194 1 115 132.3 1.2578 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 40 آب، فاضالب و بهداشت باران شدید، جاری شدن سیل و زمین‌لغزش‌های رُخ‌داده در اواخر ، باعث ایجاد 1398 و اوایل فروردین‌ماه سال1397 اسفندماه سال 31 تلفات جانی، جابه‌جایی مردم و ویرانی گسترده در ایران گردید. از استان و به‌خصوص گلستان، خوزستان و لرستان 25 ،استان کشور به‌شدّت تحت تاثیر این بحران قرار گرفتند. سیستم‌های آب‌وفاضالب در استان‌های آسیب‌دیده به‌شدّت تخریب شده یا صدمه دیدند. نفر به کمک‌های 115000 بر اساس برآوردهای انجام‌شده، حدود بشردوستانه نیاز داشتند که بخش وسیعی از آن نیازمند کمک‌های ) بودند.WASH( اضطراری در بخش آب، فاضالب و بهداشت وضعیّت صدمه‌ها به بخش آب، فاضالب و بهداشت که با توجه به مناطق شهری و روستایی سیل‌زده و بر مبنای موقعیّت جغرافیایی آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفته است، نشانگر این است که مجموع صدمه‌ها بر خطوط لوله‌ی آبرسانی، ایستگاه‌های پمپاژ، تصفیه‌خانه‌ی آب، خطوط لوله‌ی فاضالب، حلقه‌های چاه، ایستگاه پمپاژ فاضالب، تصفیه‌خانه‌ی فاضالب و غیره وارد شده است. خسارت‌های وارده در بخش آب، فاضالب و بهداشت عموماً مرتبط با کاهش درآمد پیش‌بینی‌شده از شبکه‌ی آب، پاکسازی آوار و نیز سایر هزینههای غیرمنتظره مرتبط با سیستم‌های آب شهری و روستایی است. از کار افتادن سیستم آبرسانی شهری در مقایسه با سیستم آبرسانی روستایی باعث ایجاد خسارت‌های بیش‌تری شد، چراکه تصفیه‌خانه‌های آب، ایستگاه‌های پمپاژ، شبکه و خطوط لوله‌ی آبرسانی و مخازن آب خانگی به‌دلیل رخداد سیالب‌ها به‌شدّت صدمه دیدند. ارزش خالص میلیارد ریال 17771 صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش آب‌وفاضالب میلیارد ریال آن مربوط به زیرساخت‌ها 15000 برآورد شده است که و دارایی‌های فیزیکی است. در جدول زیر خالصه‌ای از صدمه‌ها و خسارت‌ها در مناطق شهری و روستایی آورده شده است. مناطق شهری و روستایی- : خسارت‌ها و صدمه‌ها در بخش آب‌وفاضالب14 جدول زیرساخت‌های آب، فاضالب و )WASH( بهداشت تعداد واحد‌ها نسبتاً آسیب‌دیده هزینه تعمیر ریال (میلیارد) کامال آسیب دیده هزینه بازسازی ریال (میلیارد) جمع کل هزینه (تعمیر و بازسازی) خسارت‌ها ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) سیستم‌های آب شهری67928 61136 3367 6792 1459 4826 45 22 0.21 سیستم‌های آب روستایی27700 22160 2156 5540 1899 4055 38 18 0.17 سیستم‌های فاضالب شهری21133 15886 3703 5247 4907 8610 81 0 0 فاضالب روستایی10000 1000 24 9000 216 240 2 0 0 جمع کل126761 100182 9250 26579 8481 17731 168 40 0.38 هدف از ارائه‌ی راهبرد بازتوانی و بازسازی، بازگشت هرچه سریع‌تر این بخش به وضعیّت بهتر و انعطاف‌پذیرتر از وضعیّت پیش از سیل، و ایجاد امکان از سرگیری پیشرفت در جهت احیای هدف ملّی دستیابی عموم به آب و بهداشت است. فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت مواردی است که بر پایه‌ی آن‌چه بعد از رخداد بالیای طبیعی، در مرحله‌ی واکنش اضطراری آغاز شده، استوار می‌باشد؛ درحالی‌که پروژه‌های میان‌مدّت، بیش‌تر متمرکز بر اجرای برنامه ایمنی آب، ) و نیز ایجاد ظرفیّت‌های محلّی و سازمانی Sludge( مدیریّت فاضالب ) با استفاده ازفن‌آوری‌های DRM( در مدیریّت خطرپذیری بحران ) می‌باشند. مجموع هزینه‌های مربوط به BBB( ساختن بهتر از قبل بازتوانی و بازسازی با در نظر گرفتن اصل بازگشت به شرایط بهتر از قبل میلیارد ریال تخمین زده شده است. 18211 در حدود -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 41 زیرساخت‌های محلّی زیرساخت‌های محلّی مجموعه‌ای از زیرساخت‌های کوچک‌مقیاس و کم‌هزینه هستند که در طول زمان توسط مردم جهت رفع نیازهای محلّی ساخته می‌شوند. این زیرساخت‌ها متشکل از تاسیسات و سیستم‌هایی نظیر ساختمان‌های مذهبی و مساجد، فروشگاه‌های محلّی و بازارچه‌ها، چاه‌ها، سازه‌های ذخیره‌ی آب، تاسیسات کارگاه‌ها، داده‌های درون روستایی و مواردی از این قبیل هستند که در سطح محلّی ساخته می‌شوند و از نظر اجتماعی، اقتصادی و عملیاتی به زندگی و معیشت افراد جامعه مرتبط می‌باشند. البته این سازه‌ها به‌ندرت پیش از بروز بالیای طبیعی در گزارشات مقام‌های دولتی ثبت می‌شوند و بنابراین، در ارزیابی‌های بعد از بالیای طبیعی نیز مورد توجه قرار نمی‌گیرند و در نتیجه، در برنامه‌های بازتوانی و بازسازی ملحوظ نمی‌شوند. هرچند که داده‌های موردنیاز از صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به زیرساخت‌های محلّی در دسترس نمی‌باشد، ولی تعیین پیامدهای کلّی سیالب در آن‌ها در استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان می‌تواند کمک شایانی در تخمین صدمه‌های وارده به زیرساخت‌های محلّی نماید. در جدول زیر برخی از اطّالعات پایه از استان‌های آسیب دیده در سیالب‌های اخیر ارائه شده است: : برخی اطّالعات پایه از استان‌های تحت تاثیر سیالب‌های اخیر* 15 جدول استان تعداد شهرها تعداد شهرهای تحت تاثیر سیل تعداد روستا (تقریبی) تعداد روستاهای تحت تاثیر سیل راه (کیلومتر) کل روستایی گلستان30 5 1000 56 4301 3103 لرستان25 11 3000 964 7053 5177 خوزستان77 4 4000 117 13536 8477 ) و داده‌های مرتبط با سیالب‌های اخیر1397 ، (انتشارات سازمان برنامه‌وبودجه1395 *منبع: رتبه بندی استان‌های کشور بر اساس برخی شاخص های آماری سال با توجه به این‌که روستاهای زیادی در این استان‌ها تحت تأثیر سیالب‌های اخیر قرار گرفته‌اند، بنابراین، انتظار می‌رود که زیرساخت‌های محلّی نیز در این مناطق به‌میزان قابل‌توجّهی آسیب‌دیده باشند. نیازمندی‌های فوری بازسازی زیرساخت‌های محلّی شامل پاکسازی آوار و باز کردن معابر در سطوح محلّی است. به‌منظور حصول اطمینان از این‌که زیرساخت‌های محلّی در فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی‌ مورد توجه قرار می‌گیرند، بانک اطّالعات مرتبط باید توسعه داده شود تا داده‌های صحیح از زیرساخت‌های محلّی در سطوح محلّی در دسترس باشند. در این رابطه، هم‌چنین تهیه‌ی نقشه‌ی دارایی‌های محلّی و شناخت اهمیّت اقتصادی این زیرساخت‌ها برای مردم و اقشار مختلف جامعه، - اجتماعی شامل اقلیّت‌ها و پناهندگان می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. با توجه به اهمیّت زیرساخت‌های محلّی برای بازسازی و بازتوانی اجتماعی و اقتصادی افرادی که تحت تاثیر سیالب قرار گرفته‌اند، در این گزارش نیازهایی شناسایی شده است که شامل ظرفیّت‌سازی در سطوح محلّی با افزایش آگاهی عمومی و مهارت‌ها، توسعه‌ی راهکارهای مشارکتی و درگیر نمودن افراد جامعه و توسعه‌ی سازوکار الزم به‌منظور حمایت از جوامع محلّی (به‌خصوص جمعیّت آسیب‌پذیر)، ایجاد فرصت‌های جدید ) BBB( شغلی و ارتقای فناوری مناسب در راستای ساختن بهتر از قبل می‌باشد. در جدول زیر خالصه‌ی نیازهای جوامع محلّی ارائه شده است: : نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت در هر استان16 جدول استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان323.4 3.07 361.2 3.43 373.8 3.55 1058.4 10.06 گلستان23.1 0.22 25.8 0.25 26.7 0.25 75.6 0.72 خوزستان38.5 0.37 43 0.41 44.5 0.42 126 1.20 جمع کل385 3.66 430 4.09 445 4.23 1260 11. 98 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 42 )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی ) که پیش‌تر UNDRR( طبق تعریف دفتر کاهش ریسک ملل متحد ) شناخته می‌شد، UNISDR( به‌عنوان راهبرد جهانی کاهش ریسک کاهش ریسک بالیای طبیعی عبارت است از «اقدامات سیستماتیک برای تحلیل و مدیریّت عوامل اساسی در کاهش ریسک شامل کاهش معرضیّت در برابر مخاطرات، کاهش آسیب‌پذیری مردم و دارایی‌ها، مدیریّت خردمندانه‌ی زمین و محیط زیست و ارتقای آمادگی در برابر حوادث غیرمترقبه». با توجه به این توصیفات، این بخش در برگیرنده‌ی ابعاد وسیعی از موضوعات مختلف بوده و بنابراین، موضوعی بین‌حوزه‌ای می‌باشد. البته در این گزارش، با توجه به راهنماهای موجود، نظیر دستورالعمل‌های ارائه‌شده توسط سازمان ملل متحد، اتحادیه‌ی اروپا و بانک جهانی، تنها جنبه‌های خاصی از موضوع کاهش ریسک بالیای ) به شرح زیر مورد توجه DRM( طبیعی در چارچوب مدیریّت بحران قرار داده شده است: y y ،بررسی ساختار و مشخصات سازمانی مدیریّت ریسک و بحران سیاست‌ها و قوانین حاکم بر این حوزه و ترتیبات سازمانی موجود؛ y y بررسی صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از رخداد سیالب در زیرساخت‌ها و دارایی‌های موسسات مرتبط 1،ساختمان‌ها با مدیریّت بحران و بررسی خدمات ارائه شده به قربانیان و چالش‌های مربوطه؛ y y معرّفی اقدامات موردنیاز برای ظرفیّت‌سازی به‌منظور بازسازی و بازتوانی اولیّه به‌صورت تاب‌آور با رویکرد ساختن بهتر از قبل. با توجه به اطّالعات دریافتی و گردآوری شده در این حوزه، برآورد و اوایل سال 1397 شده است که سیالب‌های رُخ‌داده در اواخر سال ، در مجموع در حوزه‌ی مدیریّت ریسک و بحران باعث ایجاد 1398 ) میلیون دالر34.74( میلیارد ریال3654 صدمه‌هایی به ارزش حدود . نظیر ایستگاه‌های هواشناسی، فرمانداری‌ها، ادارات کل و مواردی از این قبیل1 . ریال بوده است105183 = دالر آمریکا1 . مبنای محاسبه‌ی نرخ تبدیل ارز در این بخش از گزارش بر اساس نرخ2 میلیون46.46( میلیارد ریال4887 و خسارت‌هایی به‌میزان تقریبی 2.دالر) گردیده‌اند در نهایت، با توجه به ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از )، مداخالت و برنامه‌های موردنیاز برای بازتوانی PDNA( بالیای طبیعی در مناطق آسیب‌دیده در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت فهرست گردیدند. مهم‌ترین برنامه‌های پیشنهادی در این حوزه عبارتند از ارتقای سیستم هشدار سریع سیالب، ظرفیّت‌سازی و بهبود آمادگی در سطوح ملّی، استانی و محلّی برای مواجهه با سیالب، تدوین و اجرای طرح‌های اقدامات عملیاتی اولیّه و واکنش اضطراری استاندارد برای سازمان‌های مختلف و انجام اقدامات الزم برای جلوگیری از صدمه‌ها و خسارت‌های بیش‌تر با مدیریّت ریسک‌های جدید ایجاد شده توسط سیالب. برای بازتوانی و بازسازی اولیّه و ظرفیّت‌سازی برای ساختن بهتر از قبل در حوزه‌های مرتبط با موضوع کاهش ریسک بالیای طبیعی، میلیون دالر) موردنیاز 73.68( میلیارد ریال7750 اعتباراتی معادل خواهد بود که می‌بایست در بازه‌های زمانی مختلف (بین یک تا پنج سال) تخصیص داده شوند. البته، با توجه به ماهیّت بین‌بخشی موضوع کاهش ریسک و مدیریّت بحران، الزم است در حوزه‌های دیگر نیز الگوی مدیریّت ریسک بالیای طبیعی در ابعاد پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی مورد توجه قرار گیرد که هزینه‌ی مترتب بر آن‌ها در اعداد ذکر شده فوق ملحوظ نشده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 43 : خالصه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی در سه استان تحت تاثیر سیالب17 جدول استان صدمات خسارات مجموع (صدمات و خسارات) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان2218 21.09 1497 14.23 3715 35.32 گلستان654 6.22 1518 14.43 2172 20.65 خوزستان782 7.43 1872 17.80 2654 25.23 جمع کل3654 34.74 4887 46.46 8541 81. 20 : خالصه‌ی نیازهای کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی18 جدول هزینه بازسازی و بازتوانی کوتاه مدت میان مدت بلندمدت جمع کل ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) 1135 10.79 2485 23.63 4130 39.26 7750 73. 68 : خالصه‌ی نیازهای بازسازی و بازتوانی در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت برای19 جدول استان‌های هدف استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان499.4 4.75 1093.4 10.40 1817.2 17.28 3410 32.42 گلستان283.75 2.70 621.25 5.91 1032.5 9.82 1937.5 18.42 خوزستان351.85 3.35 770.35 7.32 1280.3 12.17 2402.5 22.84 جمع کل1135 10.79 2485 23.63 4130 39.26 7750 73. 68 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 44 محیط زیست ، در سه استان لرستان، 1398 و ابتدای سال1397 در اواخر سال خوزستان و گلستان یکی از مخرّب‌ترین انواع بالیای طبیعی، یعنی سیل و آب‌گرفتگی رُخ داد. متاسفانه، در اثر این سیالب در استان هکتار از زمین‌های مراتع و جنگل‌ها 618000 لرستان حدود 70 ،صدمه دیدند. متعاقب این سیالب، زمین‌لغزش‌های ایجادشده کیلومتر راه ارتباطی 250 چشمه‌ی آبشخور طبیعی و دست‌ساز و در مناطق تحت مدیریّت اداره‌ی محیط زیست متحمّل صدمه‌ها زیادی شدند. عالوه بر ساختمان اداره‌ی کل، ساختمان‌های محیط‌بانی و اداره‌های محیط زیست، زیرساخت‌های موجود (نظیر ایستگاه سنجش 3 پل ارتباطی در مناطق تحت مدیریّت و11 آلودگی هوا در شهرستان‌های دلفان و کوهدشت و پُلدختر)، نیز در اثر سیالب صدمه دیدند. هم‌چنین، صدمه‌های مستقیمی به محل دفع پسماندهای شهر پُلدختر وارد گردید. در استان گلستان هکتار از زمین‌های پارک ملّی گلستان صدمه دید. برخی 500 از این صدمه‌ها، شامل تخریب راه‏های موجود در مناطق جنگلی کیلومتر) به‌دلیل زمین‌لغزش، تخریب پرچین‌های 100 (در حدود متر، تخریب کامل دو واحد 5000 حفاظتی محیط‌بانی‌ها به طول کانکس حفاظتی در سطح مناطق پارک و تخریب آبشخورهای حیات وحش می‌باشند. عالوه بر این، در سایر مناطق حفاظت‌شده‌ی چشمه در قسمت‌های مختلف تخریب شدند. 25 استان نیز در بعضی از شهرهای استان خوزستان بخش‌هایی از محل دفن پسماندهای شهری کامال زیر آب رفت، نشت شیرابه در حوالی پارک ملّی و منطقه‌ی حفاظت شده‌ی دِز پیامدهای زیست‌محیطی مختلفی برجای گذاشت. به‌دلیل وجود مراکز تخلیه و انباشت زباله‌های روستایی، سیالب باعث انتقال زباله‌ها به جنگل و رودخانه‌ی دِز و در نتیجه، انتقال آلودگی به این مناطق گردید. عالوه بر این، در مجاورت دروازه‌ی ورودی منطقه‌ی آزاد اروند و هم‌چنین، در رودخانه‌ی کارون در نزدیکی روستای سلمانه، لکه‌ی نفتی در اثر آب‌گرفتگی منطقه‌ی تخلیه‌ی مالچ نفتی پدید آمد که باعث آلودگی رودخانه‌ی کارون و ورودی تاالب شادگان از نهر سلمانه گردید. هم‌چنین، صدمه به دکل نفتی موجب مشکالت زیست‌محیطی بعد از سیل گردید. عالوه بر این، به‌دلیل تخریب بسیاری از سیستم‌های آبخیزداری، حجم زیادی از خاک مناطق تحت تاثیر سیالب شسته شد و به‌سمت مناطق پایین‌دست و پست جریان پیدا کرد. عالوه بر آوارهای ناشی از تخریب ساختمان‌ها، آب‌گرفتگی در مناطق شهری باعث رسوب گل‌والی در سطح شهر گردید. نکته‌ی حائز اهمیّت دیگر نیز چالش دفع پسماندهای شهری بعد از رخداد بحران در این سه استان بود که مدیریّت سیالب را با مشکالت مضاعفی مواجه کرد. در کل، اکثر صدمه‌های زیست‌محیطی در زیربخش‌های رودخانه‌ها، جنگل‌ها، تاالب‌ها و گونه‌های جانوری بودند. جدول زیر صدمه‌های زیست‌محیطی مربوط به منابع طبیعی عمومی در سه استان متاثر را نشان می‌دهد. هزینه‌ی این صدمه‌ها بر اساس نظرات متخصصان محیط زیست ارزیابی شده و روش تخمین در قسمت روش‌شناسی توضیح داده شده است. : کل صدمه‌های زیست‌محیطی در سه استان 20 جدول استان جمع کل صدمه‌ها ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان1499.1 14.252 خوزستان134.5 1.279 گلستان59.9 0.570 جمع کل1693.5 16.101 -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 45 در این مرحله، خسارت‌های زیست‌محیطی مشاهده‌شده که شامل کاهش منافع مورد انتظار از اکوسیستم و تنوع زیستی می‏باشند، اندازه‌گیری نشده است. در این سیالب اغلب بخش‌های افق باالیی سطح زمین که خاکی متخلخل و سرشار از مواد غذایی هوموس (سطحی و ارگانیک) می‌باشد، شسته شدند. در اثر این صدمه، هم‌چنین، پتانسیل جذب روان آب در سیالب‌های آتی و هم‌چنین، نرخ زادآوری گونه‌های جنگلی و مرتعی بومی کاهش خواهد یافت. عالوه بر این، به‌دلیل تخریب سازه‌های آبخیزداری و شدّت طغیان، شدّت جریان در آبراهه‌های طبیعی سرعت گرفته که منجر به ریشه‌کن‌شدن تعدادی از درختان ارزشمند و سایر گونه‌های گیاهی شد. با تخریب این درختان، عالوه بر نابودی زیستگاه بسیاری از حیوانات وحش (نظیر سنجاب)، مواد غذایی بسیاری از حیات وحش نیز از بین رفته است. از سوی دیگر، ورود حجم زیاد گل‌والی به تاالب‌ها منجر به از بین رفتن کارایی این تاالب‌ها در مهار سیالب‌های آتی شد. فزونی آب در برخی از مناطق باعث رشد بی‌رویه‌ی برخی از گیاهان خاص شد که این مساله احتمال آتش‌سوزی‌ به‌خصوص در فصول گرم را افزایش می‌دهند. : خالصه‌ی نیازها در حوزه محیط زیست21 جدول استان کوتاه‌مدّت (میلیارد ریال) میان‌مدّت (میلیارد ریال) بلندمدّت (میلیارد ریال) جمع کل ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان107 200 1009 1316 12.512 خوزستان9 18 90 117 1.112 گلستان6 9 41 56 0.532 جمع کل122 227 1140 1489 14.156 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 46 معیشت در استان گلستان، 1395 براساس نتایج طرح آمارگیری در سال ساله و بیش‌تر در سه بخش عمده‌ی 10 توزیع نسبی شاغالن درصد در بخش کشاورزی، 28/2 ،فعالیّت‌های اقتصادی، به ترتیب در بخش خدمات برآورد 45/9 درصد در بخش صنعت و26 ساله و بیش‌تر10 شده است. در استان لرستان، از میان شاغالن درصد در بخش صنعت و 29/5 ، درصد در بخش کشاورزی23/8 درصد در بخش خدمات فعالیّت دارند. در استان خوزستان46/7 درصد در20/1 ، درصد شاغالن در بخش صنعت28/1 نیز حدود درصد در بخش کشاورزی اشتغال دارند. 51/8 بخش کشاورزی و با توجه به اثرات سیالب اخیر در بخش‌های کشاورزی، صنعت و معدن، گردشگری، قالیبافی، تعاونی، صنفی، مشاغل خانگی و سایر واحدهای اقتصادی، معیشت و منابع درآمد مردم تحت تاثیر قرار میلیارد 14296 گرفته و هزینه‌ی صدمه‌های وارده در این بخش‌ها ریال تخمین زده شده است. هزار نفر در بخش‌های کشاورزی، 30 در استان لرستان بیش از صنعت و معدن، گردشگری، قالیبافی، تعاونی، صنفی و مشاغل خانگی شغل خود را از دست داده و درآمد ازدست‌رفته‌ی ناشی از این میلیارد ریال تخمین زده شده است. در استان 3400 حادثه در حدود نفر در بخش‌های ذکرشده شغل 17581 ،گلستان نیز در مجموع میلیارد 1887 خود را از دست داده و درآمد ازدست‌رفته در حدود ریال تخمین زده شده است. در استان خوزستان، در بخش‌های کشاورزی، صنعت و معدن و مشاغل خانگی، معیشت و کسب‌وکار نفر تحت تاثیر قرار گرفته و درآمد ازدست‌رفته در این بخش‌ها 8700 اطّالعات مربوط1 میلیارد ریال برآورد گردیده است. در جدول934 .به جمعیّت بی‌کار پیش و بعد از حادثه آورده شده است : وضعیّت جمعیّت بی‌کار پیش و بعد از حادثه22 جدول استان جمعیّت بی‌کار پیش از سیل جمعیّت اضافه شده در اثر سیل جمعیّت کل بعد از سیل (%) میزان افزایش گلستان35789 17581 53460 50 لرستان70967 31736 102703 88 خوزستان161027 8702 169729 5 مجموع267873 58019 325892 21 58019 استان3 در مجموع، میزان اشتغال ازدست‌رفته در این میلیارد ریال برآورد شده 6225/78 نفر و میزان درآمد ازدست‌رفته است. بنابراین، بالفاصله بعد از سیل، تعداد جمعیّت بی‌کار و نرخ نفر 326000 نفر به268000 بی‌کاری در این استان‌ها به ترتیب، از درصد افزایش یافت.21 و وزارت کار، رفاه و تعاون اجتماعی در برخورد با اشتغال ازدست‌رفته رویکردهای مختلفی را پیش‌بینی و برنامه‌ریزی کرده است. در رویکرد اول، با استفاده از برنامه‌های و طرح‌های حمایتی و تشویقی، درصدی از بی‌کارشدگان از طریق معرّفی به شرکت‌های بیمه قادر به دریافت بیمه‌ی بی‌کاری می‌گردند. عالوه بر این، با اجرای طرح‌هایی از جمله، ایجاد اشتغال عمومی (نظیر الی‌روبی، پاک‌سازی از گل‌والی، بازسازی و تعمیر واحدها، زیرساخت‌ها و ساختمان‌های عمومی) امکان پرداخت دستمزد موقّت به نیروهای محلّی بی‌کارشده با هدف ترمیم و آماده‌سازی اماکن عمومی در یک بازه‌ی زمانی کوتاه‌مدّت قابل‌اجرا می‌باشد. هم‌چنین، طرح یارانه‌ی دستمزد برای تشویق بنگاه‌های اقتصادی، به‌منظور بازسازی مشاغل ازبین‌رفته در دستور کار قرار گرفته است. در رویکرد دوم احیا (بازسازی، ترمیم و نوسازی) واحدهای اقتصادی آسیب‌دیده بر اساس تخمین منابع مالی موردنیاز تحت حمایت‌ مالی وزارت رفاه قرار گرفته تا شاغالن بی‌کارشده در اثر وقوع سیل دوباره مشغول به کار شوند. این طرح که از طریق استفاده از تسهیالت بانکی و مشارکت دولتی انجام می‌پذیرد، در میان‌مدّت (بین یک تا دو سال) اجرا خواهد شد. خالصه‌ای از نیازهای بازتوانی در جدول زیر آورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 47 : نیازهای بازتوانی23 جدول استان نیازها کوتاه‌مدّت ( میلیارد ریال) میان‌مدّت ( میلیارد ریال) بلندمدّت* ( میلیارد ریال) مجموع لرستان1552 2589 -- 4141 گلستان874 2352 -- 3226 خوزستان3923 9524 -- 13447 مجموع6349 14465 -- 20814 .*اشتغال ازدست‌رفته نیازمند احیا در کم‌ترین زمان ممکن می‌باشد، بنابراین، نیازهای بازتوانی بلندمدّت در این بخش در نظر گرفته نشده است -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 48 مسایل زنان، ادغام اجتماعی و گروه‌های آسیب‌پذیر دختران، پسران، مردان و زنان بحران را به شکل‌های متفاوتی تجربه می‌کنند؛ به‌طوری‌که آسیب‌ها و مشکالت قبلی آن‌ها در زمان وقوع بالیای طبیعی و در دوران بعد از آن نمودی مضاعف پیدا می‌کنند. ساختارهای اجتماعی جمعیّت متاثر از بالیای طبیعی تعیین‌کننده‌ی ماهیّت و وسعت اثرات یک مخاطره طبیعی خاص است. سیل در نفر شده است که از 29 استان‌های گلستان و لرستان منجر به مرگ اطّالعاتی در مورد سن و دلیل 1. نفر مرد بودند21 نفر زن و8 این تعداد 2.مرگ این افراد در دسترس نیست و فروردین 1397 شواهد موجود از استان‌های سیل‌زده در اسفندماه نشان می‌دهد که در بین جمعیّت آسیب‌دیده از این سیالب، 1398 دختران، پسران و زنان بیش‌ترین آسیب را تجربه کردند. تجزیه‌وتحلیل بیش‌تر این شواهد نشان می‌دهد که برخی از زیر گروه‌های اجتماعی از ) PWDs، افراد دارای معلولیّتFHHs( جمله زنان سرپرست خانوار وضعیّت 3.و افراد سالمند بیش‌ترین تاثیر را از این بحران تجربه کردند پیش از بحران این گروه‌ها، به‌خصوص با وجود نابرابری‌های جنسیّتی، آسیب‌پذیری اجتماعی را در شرایط بحران تشدید کرده و در نتیجه، توانایی آن‌ها در بازگشت به شرایط عادی، کاهش می‌یابد. از جمله چالش‌های پیش از بحران برای زنان سرپرست خانوار، می‌توان به کار خانگی تولیدی و بدون دستمزد، کمبود مشارکت در اقتصاد رسمی و نرخ فقر باال در مقایسه با مردان سرپرست خانوار اشاره کرد. وضعیّت افراد با معلولیّت، به‌ویژه زنان و کودکان معلول، پیش از سیالب نشانگر مشکالت متعدّد دسترسی محدود به خدمات اجتماعی و عدم مشارکت اجتماعی است. داده‌های پیش از سیل هم‌چنین حاکی از برخورداری محدود از خدمات اجتماعی و امنیّت درآمد و هم‌چنین تنهایی، محرومیّت و به‌طور کلّی، عدم وجود یک سیستم مراقبت جامع از افراد مسن است. 1398 مرداد9 و8 )» در تاریخPDNA( . گزارش مرکز مدیریّت بحران در کارگاه تهیه‌ی «ارزیابی پس از بحران1 .. داده‌های محدودی از مناطق و جمعیّت‌های متاثر از سیل وجود دارد، هم‌چنین، هیچ‌گونه منابعی برای ارزیابی دقیق‌تر آمار تلفات در دسترس نبود2 1398 تیر23 . گزارش‌های دریافت‌شده توسط معاونت امور زنان و خانواده‌ی ریاست جمهوری در تاریخ3 نیازهای جنسیّتی مربوط به بخش خود را مشخص کند و مداخالت مورد نیازPDNA . برای به حداقل رساندن هم‌پوشانی بین این بخش و سایر فصل‌ها، موافقت شد سایر بخش‌های4 مربوط به جنسیت را در گزارش‌های اختصاصی بخش بگنجاند. بر این اساس، مجموعه‌ای از سؤاالت و دستورالعمل‌های اختصاصی برای هر بخش و شاخص‌های مرتبط تهیه شده و در مراحل اولیه‌ی ارزیابی به بخش‌های مربوطه ابالغ شده است. مسئولیت‌های مضاعف زنان مسن، نقش آن‌ها را به‌عنوان مراقب کودکان و مردان سالمند خانواده، و تحرک بدنی نسبتاً محدود آن‌ها اجتماعی و فرهنگی، بیش‌تر می‌کند.-به‌دلیل محدودیّت‌های اقتصادی درحالی‌که خسارت‌های مالی ناشی از سیالب قابل‌سنجش و ارزش مالی آن قابل‌ اندازه‌گیری است، گزارش‌ها نشان می‌دهند که گاهی اثرات مالی بحران بر زندگی زنان و دختران به‌راحتی قابل اندازه‌گیری نیست. به‌عنوان مثال، مخاطرات طبیعی اثرات نامحسوس و مضاعفی بر سالمت زنان و دختران می‌گذارد. این اثرات شامل مشکالت سالمت، آموزش و وضعیّت درآمدی آن‌ها می‌شود و اغلب دارای ابعاد نامحسوسی هم‌چون حجم کاری بیش‌تر، اختصاص زمان بیش‌تر برای کارِ خانه و رسیدگی به فرزندان، فرصت‌های کم‌تر و ازدست‌دادن منبع درآمدزایی، وابستگی بیش‌تر به درآمد مردان، ازدست‌رفتن روابط شغلی و اجتماعی، ضرورت (اجبار) به ازدواج‌های ناخواسته برای دسترسی به درآمد مردان، استرس و آسیب روحی بیش‌تر، سوءرفتار، کم‌رنگ شدن حریم خصوصی، کاهش امنیّت و ایمنی و در مورد دختران، مختل شدن دسترسی یا عدم دسترسی به آموزش و غیره است. هر چند، مشکالت فقط به این موضوعات محدود نمی‌شود. از آن‌جایی‌که تاثیرات جنسیّت در ارزیابی تبعات سیل و خسارت‌های واردشده به موسسات، صنایع و سیستم حمایت‌های اجتماعی در گزارش این 4،ارزیابی‌های بعد از بالیای طبیعی سایر بخش‌ها ذکر شده است فصل بر آسیب‌های سیل بر گروه‌های زنان سرپرست خانوار، سالمندان و افراد دارای معلولیّت می‌پردازد. سرمایه‌گذاری هدفمند روی زنان از طریق ارتقای مهارت‌ها و فراهم آوردن حمایت مالی با به‌کارگیری طرح‌های اعطای وام‌های خُرد و کمک‌های نقدی هدفمند به‌عنوان راهبردهای موثر پیشنهاد شده است. راهبردهای پیشنهادی، هم‌چنین، گسترش خدمات مراقبت‌های بهداشتی و سالمتی، از جمله خدمات -------- صفحهٔ بعد -------- خالصه بخش‌ها 49 روانی–اجتماعی و بهداشت باروری را برای جمعیّت‌های آسیب‌دیده از سیل در کنار برنامه‌ی سرمایه‌گذاری هدفمند پیشنهاد می‌نماید. این ارزیابی، اهمیّت این موضوع را نشان می‌دهد که الزم است به طیف محور گروه‌های اجتماعی که به‌طور بالقوّه به -کاملی از نیازهای جنسیّت حاشیه رانده شده‌اند و ممکن است طی فرایند بازتوانی هم از قلم بیفتند، توجه شود. زنان سرپرست خانوار، سالمندان و افراد دارای معلولیّت به‌عنوان گروه‌های اصلی شناخته شده‌اند که نیازمند راهبردهای بازتوانی جنسیّت‌محور خاص برای بازگشت به زندگی عادی هستند. در کل، 39.61( میلیارد ریال4165.86 نیازهای بازتوانی برای این بخش برای 45٪ برای لرستان و55٪ میلیون دالر) تخمین زده شده است که گلستان تخصیص بودجه داده خواهد شد. برنامه‌های پیشنهادی در زیر برای لرستان و گلستان قابل اجرا است. بر اساس نظر معاونت ریاست سال 2 جمهوری در امور زنان و خانواده، توافق شد که نیازها در مدّت تأمین شود. از این‌رو، جدول زیر نیازهای بازیابی را به ترتیب، در دوره‌ی 25٪ و75٪ کوتاه‌مدّت و میان‌مدّت، به ترتیب، با اختصاص بودجه‌ی طبقه‌بندی می‌کند. : نیازمندی‌های کوتاه‌مدّت و بلندمدّت برای بازتوانی برحسب استان24 جدول استان نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت جمع ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان1718.42 16.34 572.81 5. 45 - - 2291.22 21.78 گلستان1405.98 13.37 468.66 4. 46 - - 1874.64 17.82 جمع3121.40 29.70 1041.47 9. 90 - - 4165.86 39.61 یکی از نگرانی‌های اصلی مشاهده‌شده در طی این ارزیابی، کمبود داده‌های تفکیک شده با سن و جنسیّت و هم‌چنین، عدم وجود سیستم‌های مؤثر برای جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در سطح ملّی و محلّی بود. به‌منظور پرداختن به طیف وسیعی از نیازهای حاصل از شرایط بعد از بحران در میان گروه‌های نامبرده شده، این فصل با هدف افزایش تاب‌آوری، خوداتکایی و توانمندسازی کسانی است که بیش‌ترین آسیب‌پذیری را تجربه می‌کنند، توصیه‌هایی را برای پاسخ به این نیازهای بازتوانی آن‌ها ارائه می‌کند و آسیب‌پذیری و نیازهای متفاوت زنان، دختران، پسران و مردان در هر گروه را در نظر می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۱۱ ۱ 8 ی ۱ هگ ؛ 7 کل اس ۱ ای اس / ۱ هم ۱ ۱ ۱ : ر سس رای ۱ ۱ ی ی َ 9 سس ۹ : ۱ ۱ 9 3 ی کصس ی ۱ ۱ ً ۱ ۱ ۱ 1 کم وی سا : : : ص و رها دمص ْ ۱ ۷ ۰ : وف رز 2 ۰ یات ۳ م2 ار رگم و : 7 ۹ ۱۳ ۹ ی دم راید ان 0 رضم ۱ رک ج دص : جر مشک ۰ ماو -.. وت خی : . ححمسر ی .۰ ۲ سا مهس اس - ۶ 9 ام ب وه ۳۹ ۹ ۷ 7 ۹ سس وی راید ۱ : تس با حرمتم : ای باه 1 هد ۹:2 تا 1 ۱ وز ۰ از وب 8 سس - ا حس ی ۹ ی رس ۰ ی . مت رگ سا دال 1 ۰ 1 1 : است 5 ۴ َ در اب هم رک ی رس ی دم ا 2 و و زوم کی صضص ح و کم 5 : : +۰۱ | ۱۱1 ۳ ی ۹ کس ۳ کما 0 یا ِس رم از رک میم ۳ مس عون ۱ ی ی ۳ سر 1 جک زا اه ۱ ۳ 1 ی وی 9 شک 5 کر ی ۱ 0 ۱ کی و ی رک 2 ری : 1 و ده ایکا بر ۱ ۱ ۱ ۳ تا ی من نصب جرج هی و سا 0 - عروس 0 یا و ُ ۰ پ سامح َ 2 : حس + ۳ ها ِ- ۰ و72 "۰ ۰ ۱ و را 2 مه 5 : ی و ای ی وی صن ۹ لام۱ ۱ ۱ ۱-1 : - ۱ و ۰ ۳ ۱ و۳ ورن ور ماه مرم. ۲ وه 2 ۹3 وا 2 ما ی ۹ - َ- ۱ ص ۳ ۰ ۴ : دس ۳ - ی اس ۰ ۱ ۱ ۲ ۰ ند : .۰ ی ره ۰ اوح تسین 9 سم س نم ۹ تس او ما وی ی 4 2 نیمه کا ۳ 1 امس ۱ ی صت ۱ > 4 ۱ تا ام 0 مه ۱ 5 2 نش ۵ 6 یی لیگ : ی ی هه سم یو یس ۱ اب با اهر اس ۹ ش ۱۹ مس 6و » تام ره ام و و ری میا لس ۵ در او 0 ۹ وا ی 1 سا ی وج رز ُ تا ار ان اد کی < تا ول نوج ۱۹۵ تا و نها و ۳ و اه رل 1 یر 1و ار اد اک یاچ 2 ۱ خی ۶ را 27 اک ده و رو شم و ار و ۱ تسوا و ها ال ی .:‌ ی ی ود ام ْ ی اب ۹ سور را را کی نزب 0 اه تچ ره و ۱( ویو ارو ار ند دح » اکاا مس کت اد ند ند ی ۹ َ 1 ۱ 1 چم م۲ ۱ رّ ی ی پر ری جح : از ۱ 00 1 ای ‎ [‏ مار ۲ 9 و وضو سب کر | ۱۱ ص 0 ۹ مسا ۱ یک ۹ : ۰ پا اس تزع ره س یو وی : ۳ کی اپ 7 کچ ۰ ها ‌ ۹ 5 ی 9 ۳3 کر ار ۳ ۳ ام بصضه معرر ساوسو از ما و ها مس مهد مایت کی 2 با ما و از دامن ۶ ای ار از ال مک اس وان ۵ ۳ کب لس ۵ ای مرس و یگ مس رد۳۳ نی ۳ وس : ۰ کید چا اد و ما چیه رو تاره مت ۰ / گ ها 8 ۰ ۳ 57 نس - ۹ اس 7 بل که پا ار اپود ال و ۸ ی ملس اس .9 ۹ 1 ی یه و سره هه یه سم یت 5 که اهاط با کح جوهه اما ی سود روا هس #صربه ره ۹ 8 ی :وه رخا رو گر رم تک سح سوم سا : حدو مره : یس .۰ و2 ۰ و ما ۰ : ۱ در ی ۰ مج ۰ وک +۳ ی س وز هم ۳ و 0 اس ی ۳۳ ۰ ۱ ۹ رب و چا او نش وک یت سیم ی کار و ایک موی و18۶ یل 6 مه ۰ ما 0 یه ی ًَ 1 یم ۰ , 9 ِ ۳ 1 ۰ و9 ی ۰ . و ی خر وا کر کی و را کی اک ور مک ام ی و 7 ی ‌ .7۳۰ 2 چم حضصر تن وه ۳ [ ی ۰ ی - ۹ زر ۰ ‎ :‏ ۷ ی ام ۳ یه ۰ هر هت امی کووی کشت اس ۳ نس رم ۰ او وس سر و سا و 00 وی ی ۱ اقا زکرم بر رات ما ر راسص و او ات ما بو و ای حون یت 3۹ اج و رو ی ان ۱ ۹ رک ۹ ۱ ۹ و ۹ 0 ی 1 مر ۳ میا ۳ 9 هط ۷ ۳ یک پا ۰ وه مش که چست ص چم - هگ ۰ :ی اه مه و 1۱ ۱ 1 و اس ۹ ۲ ره * کی ۷۰ 1 ۷ ۰ ی چم ما مایت مه > ۹« سر رام ما ۹ ات و رما بر ۹2 و و ٍ 1 و مهد هن ارچ و ایکر ا ان ی 4 مرح اوه مکی اردوممه ۹ ۳ هه اخ رم و ۳ رو 2 مت پا 1 ۱ ۹ تا 8 4 ی ۱ ۳ ۱ ز9 ْ, ره . را 8 زر رم مم ی ۳ ‎ <‏ سر آسو ی ۳ ۳۹ 7 ه پخهه او بش ۰ . هم - سا ی ِ 1 « هد بر ام و 2 دبا ۳ . ۰ :عم بو ۳7 باس ۲ ود 7 7۳ رس 5 و۳ موش مر بح 1 سس تین جر بح در 1 ایس صس صصو سر وس که را ی ۴ تس اک لو رد تن ار با رای وس 8 اس کص با دم اه و مه -- 0 و 0 سا ۳۳ چا مه مرج رم و با یسک وا ی ی مر کر اه و روخ ی ارگ وم ایام اب ۹2 - ی مستی کاس ی نو روا ‏ بز 0 پو 7 ۰ ۰ ۵ اف وا سب 2 7 سنج ۶ ۴ ی ر سیما کس تا ‏٩‎ رم هرکس با ۰ ۳ ۳ 3 گویم تم ۴ او 0 سو دا رج رو شم 7 ح ت و 2 باکس ام کما گیس ص چ مس ی و و خرس دس و یعاس مه زب یو نی ی مج و و مک شک دک پا ی مر ره سا ایک نا ی رن ای رها ص یمک دک ال ی ود : رجا با و یی ۳ دک لو تایر سرم و مر سن یی ده رو تری ی اس تا بر وا سر ماوس اب ی سس نو زد اس ویس ده 0 سرد کوک ندچ هه رزیت کنر الا حمرمخ ین 0.۳ لوسر مور رکه و رو سس مومس 8 "اف را چم ۲ کر اس ۰ ی و << حف دی و را "هه و مرک سکع 3 وگو چیه هه 0 کی اوح راو نا 5 اس وود ات خی سک را ین ویر نسم اد موم اوح کی ار ۳ کرو 4 ند سوم صو ریخا هر" و یی و را تین ّ سر لا نهار ی کیا نوک تا اه هو و امر اه ود ۳ -یممجح ۳ ۳ ۳۳ بر خن رها سوسیا اند 1 ور مرن در کار 9 ور ۳۳۵ سید ور ۲ میم و رز ۸ مور که مهو رت ی ۳ سح رک .‌ رکه ید ۹ و ی مق اما اد م صوو + محر مه 4 سا زا یچم ز۶۴ ویس ج چا خی ۳ رز میسن و۹ موم هه ۰ مک گنای ۳ هروه ر اس سا پاوحا م یساس 30 وا سدع 300 ک 0 در سم یس ۳ .یه میگ دی ۴ ۸ ی یی وه ید میا اه ایک مک توافت وس ور سوت ط‌ 2 اوه یه ند 0 اد مارا ات ود ارچ روط ام امد مح منم اه هچ :22 آ مکی گم ص ی ۳ میس با را ور را و ا رم را رو رت یمه ۳ مهو کل باجح روم ایک( ی ست و ۹ و ار اک دی ی سک و ی وی یس جمی. ی یاو و وا ۹ رح ماه اد ی ۸ کم و رو زد او سک همیرک و وخ سا و اد 1 و کوست هه و مایا کر رای میسن اج واه خی اس دا ری هوش تا دسر ی کودک و ۲ ها طی شرکت را ی 1 مش روم - و نی چسم کس کوش 0 اک را سا رس ۴ و ما از تور 9 و و ی ی ک ار ید مها ی سره ۲ وم دم مهو ۰۳ > میس اد کر و 7 یه و 19 دا ۰ ی ۴ منود ی 5 ی 8 وج ب پم ۰ ‌ ۹ موی اسای ما اد ات ایس سا اک وان ی بجه ام رو کل یت که ای وم خی 9 یا یج وی ا نمشم کی ۱ کی سا َ یس چهد- ۰ - شمه اس ات نرادن چا اه ست 5 اطواوو ین سا ادا ر 2 هم ۳ مر 72 دحا در او بر اک و ام یکسا نایک سکیا ۹ و ۳ اس جب صی ود چم ی و ی ی وه که ی و سس تن نطو رچرو ‏ و 2 از وا سس ۹ ره سیر 9 سیک 7 ی : اد 6 ی --- چمیه< ب وی ز 6 سس و آبی و رده منک توف - و رصح سوت ۱ ی با اضر کم هس ور ارو 0 ان مرو موب ۹ ص کوک 2 ۰ ی شست با .م۳ نع - یو ک و کی ی ی مس مج و ۵ مس ۰ : قسمضری ری ی یا مرس کم کت عسمیع هچ ود تسد رده عم و ی ی + یهت در سس اه ان یی و ۹ سا : - ۸رد ای ی و سای سوک مد شم مه وگ و امن ۷ من و سس ی اش کم وس بطم ی وا کت و -ء ی : کی کیت سا ۹۳ او * ۴ ۱ مفیو ‏ بو _ 5۹ سس رسک موی ده 5 1 مهو 1 َ پوس ۳ م سس َ ۰ ردان نهد ری خی ۹ چا هم . سس ی سا ریس را اک سس او ی و رگ سر سم اسوا ارو ی س : سا 7 ْ. 7 او حور سا سا : ی ۹ ۰ : ‌ و 2 ر کار هد 2 پا ۰ رح سا 5 سین مه کی وه ۱۹۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۱ ۵ 1 ولا ٍ وی ۱ ت ژلاوشی فیااژسنچی جع از بای طییعی. .. اند ۷ پسم ری 7 چام (م هام 0 سس 7 چا اه ‌ یه 42 ۱ ی رد (ک/ا ۸ ۱ 0 2 ِ‌ ار اوه سر 0 ۷ ۳ ا تاک ۳ سس ۳ :۱ ۸ ما 7 اه نه 1 با رس نا ۰ اپ ۰ ی هر ۹ ۰ ری ور 2 یرس , 1 .۰ ۰ جک دی و دا هه _ ۸ » ۱ 1 1 7 چم و ۳ 3 هم جر + پ از بح ند ی یگ نگ دپ رن کر مزر ۱ اج م۱٩‏ ۹ اس ۲ موس نگ ۱ ۰ یا 1۱ ۹ ۹ 1 ۲۳ : , ‌ مس په ۹ تمه 9 1 7 ِا مور ۹ ۲ ۲ پ هه و۳ سح را 9 ا 7 ۲ ۰ ْ.* 8 ۴ ۹ پگ سا بو ۰ ام و ام ۱ ۹ ده ۸ ۹ 1 ۳ ۴ ۰ ان نها 2 7 4 ۱ 8 1 رو 4 رو ۰ 9 ۹ ۳ 0 ۳ ۲ است و با ا ریسم ۳ ره ان 1 ۳ رک ی تا أ ی ض ۷۳ :۳ ۰ میگ ی 2 واه ۱۴ ره ۱ ۱ 1 : ( 2 نج هر ۱ ۰ 1 2 سس ۰ ۰ پا ۰ وا اسف قرو سوک مرها نگ گ د ۹ | ۱ ۱ وه ی ۵ 1 رت با 9۷ یل ار ی ۸ ار هی ی یعس ال ۹ 5 ری 2 یب ۰ أ ۱ ان یت 3 ۱ همه ور و 4 ۱ 1 ,۶ مه ْ ۹ 1:9 6 ۰ اد 1 ۰ مار 2 ۴ اس 1 ۹و هه ۱ : را و یااقت و ‏ اب ارر روس 2 ۳ ۱ اپ اه از : جوا 3 1 - اس ۷ هر ار ی او رو چیه ۱ ۹ ٩ ْ ۰ ‌ ۰ ۱ َ ۱ ً . ۰‏ ۰ با یا ۳ » کی ده رن ۱ ۱ ۱ ۹ .۰ سس سس یس ۹ بو 1 ۳ و سا 5 ۱ : ۱ سم َ مه ی پر ا ارهد ی ار ها اد ۱ 2 را و ی یرای ۹ ۴ فص وی کت ی : ۱ ها ۹ 1 9 ز و ور زسه - اور دی گر رکه 1 ا 2 رَ : 8 نوی 5 ۰ و رمع ۰ کت رم "۱ ۱ مر ۱ ما ادا رو را یا هوس 2 هک اس دیگ مهصت د ۴ یو و ۳ ال ی ۰ : در سر و رد : ۱۱ 0 ی و ی 1 ی و ات۳ ۹ 1 ۱ ی ۱ ارم لس سک .۹ مت دک هد + 1 را رواد ی او وک 10 0 را ار ۴ هم ام ۳ سرا رن د ا بکیج چا 0 2 تا یا ار هر یوهب یا !/ ی ان ها و ی او یا ۱ مس ی هر ز ۰ ۱ سا اک رل وا او ای ی توا ج ال وا و تاک اراد مد دی ۳( ۸ 1 4/۷ ۱ اس گر ۳ و مد هرن اد یود ا ک دمم ادج چا 1 #7 ۱ [ ۰ کی 0۱ 9 ۰ و را ر مود چا 9 هه 1 2 سس ۹ 2 و توس سس ار .۰ .۰ نویسی _ ۱ سا سپاس سس | هو . 1 . ا ایا هم در سر ۵ ۱ را ۹ ۱ 2 زاو و و۱۱ جر ار و ی یط ی ۱ ۲۳ چ.. ْ او روم 1 نو 4 را هه ان ۱۳۳۳ + جرد اس 2 ۰ 7 ار ِ 3 رم ۹ : 7 : م۲۹ اه مر ۱ -_ِ 1 . ۳ ابا سا : رت ون ی 0 هد بو رو ی ۳ َ ۱۳ َ 1 ی ر 07 روا ۱ سرا ارو کمن هر ری بر ری هر سا 7 مد هی خی 10 ( و در 5 533 0 2 امن ومع را ۷ َ تیصو [ ۵ و خ ان 7 11/1 ۱ زا ۸ با ۱ : : ۱ ۵ 5 اس ۰.۹ 5 ۰ 9 وا ‌ لط ۰ ۰ را ری اه ۳ و اش ]1۱ جنس بای ال انا ۷ : 8 < : ری ۳ اه ِ ۱ 1 ۰ ۱ ۱ مر و ( بخ اه 9 رش ی ها [سوص ۳ یی با و و ۹ : سوت 0 ‎٩‏ رید مه و اه رود | یکی یه :۸ ۰ یا رب ی و ۱ ۱ ۳ ..نرنر ۰ ۰ * را :ک ۸ 8 من اسک 8 ۰ ونر بر مخت چو با مب ی با مه کم 1 ۸ رل مرو ساب را را ایا ۱ تا س 7 ۱م ۱ , ۸ ۳ تا را هم مد و ۳ رو یه ۷۳ مرو اه موی 1 ۰ ۱ . ر رمرم ۱ و و ام را مه ام با وان موه مق ۱۳ ۷۱ ]1 ۳۰ ی بو 7 سا دبای کی و ی ی یا 9 یک [| : ۰ ی *همسح ل ۹ ا ۴۹ یج یا 6 و . سوظ مکمک ی ون ی ۰ هعس ۳ مت ۱ ۰ : ۷ ی مه تسم یا 0 ً ۱ هوم 9 ۰ ۰ و ۰ , یک رس ۱ ه ۱ ۶ سا یا سم : 0 تووصوت ۹ 8 کت ۱ ا جی : ۳ رکن و 7, نیس مخ که هر اب یاس سس ۰ س سه و ۰ میک سم ی ۱ : ۰ ها ۰ کچ مه زر رهم ج ۰ ۷ ار ۹۰ ۱ ۱ رس رن اس ی زر ی هر 1 ۰ ‌ ۱ ۰ سس سس ۰ ۰ ۱ ۰ / سیک ۳ ظ ۱ اوه ی ۹ ۱ : و سس ون را ۱ ۹ ۱ ۰ ۰ اب ی : ۱ : : کات ی بر سوار را ارم را یا اس اب رو ی سس وی ید ۳ تس عم شاد ۳ ۰ یه ی ی ۶ 9 گر - یت ستن یمهم سجوی :۱ مسا ۱ ۱ .۰ ما ع / لا ۰ 2 نها 4 [ ی پای ۷ ۳ ۹ او ۰ سس و و ۵اه ی 1 ۹ ۰ ی 2 بخ ۳ : : ارت تن رد ۶ پسه. و ‎ 4‏ عو ی ؟ ی : ۳ 2 << تا سیر م8 اک > ون ۹ رس ۰ 9 رما رو 1 ۹ تا ۰و __‌ مه عم اس ۱ ۰ ۹ و ما ی ۹ : 7 اس ترا وهای مه ۷ یی . 1 اک یی ار یه سا اک ی یا ل سم از 7ج زوا :7 د. ْ/ هس .۰ ی 8 2 یل از هس : یه ان ۰ ۰ 7 ۰ / هل / سم 8 دم ۰ باار کر او اصای رن ان هی یب سم ۰ زو و ۳ گم 8 من یت مهم پس که 7 ریم راوس نی وکاب ۳ پا ۱ ۳ و دجم یه ۲ ج مه س ۴ کش ری 8 و وه و کیک که رح پوههه ۰ و ۱ مها ۴ و سیگ : ۳ ی ارو سا یکره نا ره سک گر وس ۰ ۳ 3 ۰ ۱ ۰ مه سر ‌ ۰ و ۰ هه اور دا اس اه ایا ارام - هت و ۰ ۰ ۰ 8 1 2 ۹ ی یر دا یا : ۰ 1 ا ۰ را شا سر« ۴ اچ انا ای سا وا جک تاج میخ و ح ۳ یی لک ی .۰ ۶ ۰ سس یا ن 5 ی ۰ اه ۳ َ 1 نس ۰ مر دا 6 یدید لاش سر یر هی سر اه : 1 __ .۹ اه َ ی : ره هی در لا یاشار َ پس م را ۱ صد ار هوم سن نا دن مو َ ۰ دص ْ 7 ام - را و وتا وک ن دب + ۳ و 1 #۰ سس ۳۳ ۹ 8 ی نها که مه : : دص تن و وک وی ی ۱ انار مد ره سر رو 1 ۰ س م۰ و 2 2 ۰ : ۳ ی یم سا در ار ی :هه ۰ رصد کت 5 ‌ سر ٍ پ" ۴ ۱ ۷ را بیصن ۳ تا سد ارو ری و سر ری 0 ی - َ و ویک و را کت ۳ زرا او یگ همم موم ی ید ی مس سا ی ۳ ی ور شک کل موی مد سم ماه هن ۳۳ ارور را در دا و دا و هر سام م ی و سر ورا هر مای ی رم موس اف و و نم سی تم صو م تر مموری و وا 0 کو او را را با هگ امه ا 0 6 ی سم زا ۳ ۰ ی سای وا کر مه مرو ‌ ۰ ۴ ۰ ۱ ور تم ۴ را و ی > ی 7 جیم نه ده ار ی اچ یاد دوو سا صس ر ی ی یاسمن سگ و تا دا َ ی نم هرس را با رک را ۳ ۳ اه هیت ارس اس ی و ایر اس در دا ۰ مس بر اچ تک ساک یر لا اب هر دا گر و گرد سا ها ۰ یا 1 ۲ هه ۰ و ‏ ما قصم بدا لس 1 خر هی مج ۹ چا ی 5 ۱ و بر هم او و ی 22 کی یراک رای کر ی ی ۰ هر هد هو اس موی راید مس ی ۱ ی ی ۹ که هه مه ات 1 وچ ها وا ی آچ مه - ۰ خرن وک وس ۳ ۹ ما ۰ را ی را اک روط تا ۰ .۰ سس دا رگ و ی دود و را وا وا اس از - 9 را یی دی ۰ اضر وه یت ۴ و 0ص ما وس موه 4 ۰ کی وی ۰ تا ا و حمر ج کاش یو و وود و ۹ ی ی ی او بخ ۰ سا .۳ م 1 دعس ر : ی : ال : ۰ /: ۰ هوا 7 ۱ و سا ی با ما را یکم ۰. ‌ و هه رم ی کسب یا تنی رو کناسا ۹ ا ۴ جر کر تیه ۵ ند ّ کر - ورسخ خی 5 ۱ - ۹ ِ ی ۱ نا 4 ی ۱ ِ- کت وه 7 سس با یچ ام ۳ را ره سوه ۹ : :سم ۰ 2 ۱ ۰ ۹ 5 ها سم ۹ ۰ ی + مداد رو کر یه 8 دض مت یا یو 0 ی رس وه » َ َ ی َ هر ره که رو چا تم مس او رن سم ی ۰ : َ ما . ای زر : هاو یو در انک ر صص تر یک ی سرابی از کو و ارحص دک اه اغع ‏ رف و یگ ز ۰ کی وس : مه ۰ رک ۶ و هرز ی و هد ره ری سا و اس محر ط یت ۰ 5 4 رای ی ۴ ۰ ط 2 ۰ 1 اه اس - اه مروت 6 ۹ ۹ 9 ْ چاه ت 2 ط ۱ لس 1 کب ۹۶ میک رت ‏ ی ک وا یج( ۰ مس ها ۹ :۰ : ۳ ی ۱ ۹ در روس ار تک ها ها تو یا ام لو -چم ی یوم یا + : 5 ی ۳ اک ایس یمیت 8 ود ود ۶ اف ۱ واگ وک ۱ ۶ م جک توا رکه هه یه مت اد دک کی و و << ی ۱ سم ج مها +2 شیر ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 52 مقدّمه-1 پیشینه-1-1 1397 به‌دنبال وقوع سیل و زمین‌لغزش‌های اواخر اسفندماه ، سازمان ملل به درخواست سازمان 1398 و اوایل فرودین ماه برنامه‌وبودجه دولت ایران، ارزیابی نیازهای بعد از رخداد سیل و زمین‌لغزش در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان را بر عهده 18 تیرماه تا11 گرفت. این ارزیابی با مدیریّت دولت ایران، از مردادماه، ظرف مدّت شش هفته انجام پذیرفت. گروهی منتخب از کارشناسان آژانس‌های مختلف سازمان ملل و کارشناسان ایرانی با بخش فرایند ارزیابی صدمه‌ها و 12 کمک وزارتخانه‌های مرتبط در خسارت‌های وارده و ارائه‌ی راهکارهای بازسازی و بازتوانی را به انجام رساندند. این ارزیابی در بخش‌های اجتماعی نظیر مسکن، آموزش، میراث فرهنگی و گردشگری، بخش‌های تولیدی مانند کشاورزی، دام و آبزیان، بخش‌های مربوط به زیرساخت‌ها نظیر انرژی، حمل‌ونقل، بخشی مانند محیط زیست، اشتغال -آب‌وفاضالب و موضوعات میان و معیشت، کاهش ریسک بالیای طبیعی و جنسیّت انجام گرفت. در این بخش‌ها رویکردی تلفیقی بر اساس اطّالعات دریافت شده از قسمت‌های مختلف و تجربه‌های بین‌ِسازمانی و چندبخشی تیم 1.ارزیابی ارائه شده است به‌دلیل محدودیّت اطّالعات موجود از وضعیّت آسیب‌ها و خسارت‌های وارده در هربخش و هم‌چنین، فقدان اطّالعات در مورد خسارت‌های وارده بر بخش خصوصی، آسیب‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازتوانی به‌صورت محافظه‌کارانه برآورد شده است. بر این اساس، میلیارد ریال 154672.22 مقدار کل صدمه‌ها و خسارت‌ها به ارزش میلیون دالر) و مقدار نیازهای بازسازی و بازتوانی معرّفی 1470.51( 1513.66( میلیارد ریال159211.82 شده در این گزارش معادل میلیون دالر) برآورد شده است که تنها بخشی از اثرات سیالب‌ها و زمین‌لغزش‌های اخیر را در بر می‌گیرد. در این ارزیابی هم‌چنین ساله‌ی ششم توسعه5 . برنامه‌ی1 . مرکز آمار ایران2 1396 بررسی ساالنه‌ی- . بانک مرکزی ایران3 اثرات اقتصادی بحران در استان‌های متاثر از سیالب تجزیه‌وتحلیل انداز -شده و راهبردهای بازتوانی متنوعی بر اساس سه رکن چشم دولت مشتمل بر «اقتصاد مقاومتی»، «توسعه‌ی علم و فناوری» و «ارتقا و تعالی فرهنگی» ارائه شده است. در این فصل مروری بر مشخصات جمعیّتی، اجتماعی و اقتصادی ایران، وضعیّت ریسک و هم‌چنین، ساختار مدیریّت ریسک بالیای طبیعی در کشور ارائه خواهد شد. در ادامه، توضیحات مختصری در و اثرات آن، 1398 و اوایل سال1397 مورد سیالب‌های اواخر سال نحوه‌ی ارائه‌ی پاسخ به سیالب از سوی دولت و نهادهای بشردوستانه و نحوه‌ی ارزیابی نیازمندی‌های بعد از رخداد این بحران در ایران ارائه می گردد که منجر به تهیه‌ی این گزارش شد. در انتهای این فصل نیز محورهای این گزارش و فصول مختلف آن معرّفی می‌گردد. ایران در یک نگاه -2-1 میلیون نفر برآورده شده82.390 ، جمعیّت ایران1398 در سال 2. همراه بوده است1395 تا1390 درصدی از سال1/24 که با رشد سال بوده 76 ، معادل1395 امید به زندگی در بدو تولد در سال 1395 تا1359 سال از21 است که نشان‌دهنده‌ی افزایشی معادل ، 1396 ) در سالHDI( می‌باشد. هم‌چنین، شاخص توسعه‌ی انسانی از 60 تعیین شده که این شاخص ایران را در رتبه‌ی0/798 معادل 58 حدود1396 تا1359 کشور جهان قرار می‌دهد و از سال189 درصد افزایش یافته است. متوسط دوران تحصیل و تعداد سال‌های نیز به ترتیب، به 1392 تا1359 تحصیل قابل انتظار بین سال‌های سال افزایش یافته است. 6/5 و5/7 اقتصاد ایران دومین اقتصاد بزرگ در منطقه‌ی خاورمیانه و شمال آفریقا می‌باشد که درآمد ملّی تخمینی (درآمد ناخالص ملّی با نرخ 1391 هزار تریلیون ریال در سال6000 پایه‌ی فعلی) آن از حدود اقتصاد 3. رسیده است1395 تریلیون ریال در سال10300 به حدود ایران بعد از چند سال رکود اقتصادی، به‌دنبال توافقنامه‌ی برجام در -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 53 گسترش پیدا کرد و نرخ تورم از3% بهبود یافت و حدود1393 سال کاهش یافت. 1396 درصد در سال12 به1391 درصد در سال29 خروج آمریکا از برجام و عوامل خارجی1397 بااین‌همه، در سال ناشی از آن، منجر به محدودیّت فروش نفت، کاهش ارزش ریال و شوک های کالن اقتصادی در کشور شد. ماه گذشته 12 ، ارزش ریال در ظرف1397 در خرداد ماه سال به باالی 1397 درصد کاهش یافت و در مرداد سال172 حدود ریال به ازای هر دالر افزایش یافت. این امر منجر شد تا 100000 ، درصد برسد24 به1397 نرخ تورم اندازه‌گیری‌شده در مرداد سال در اسفندماه 1. گزارش شده بود1392 نرخی که آخرین بار در سال درصد رسید و برآوردها نشان‌دهنده‌ی 30.6 ، نرخ تورم به1397 سال ) بوده است. GDP( درصدی در تولید ناخالص داخلی3.8 کاهش درصد تعیین گردید 12 هم‌چنین نرخ بی‌کاری نیز در آن زمان حدود در سه ماهه‌ی 2.و احتمال کاهش بیش‌تر نرخ اشتغال نیز وجود دارد نیز رشد اقتصادی در ایران هم‌چنان روندی نزولی 98 اول سال داشته است. در بخش تولید، رشد سالیانه‌ی اقتصادی در خردادماه درصد بوده که به‌میزان قابل‌توجّهی پایین‌تر از رشد 1.8 ، برابر1397 درصد) می‌باشد. این کاهش رشد4.6( آن در مدّت مشابه سال پیش به‌شدّت به بخش نفت مرتبط است. در بخش غیرنفتی، رشد اقتصادی هم‌چنان به بخش خدمات (حمل‌ونقل، انبار کاال و ارتباطات) نسبت چارک 8 داده شده است، درحالی‌که بازدهی تولید برای اولین بار در درصد، سالیانه). با توجه به افزایش -1.5( گذشته کاهش یافته است ابهامات در آینده اقتصاد کشور، نرخ سرمایه‌گذاری نیز کاهش یافته درصد، سالیانه).- 0.8( است به 1397 ماه اول سال9 کسری بودجه‌ی دولت مرکزی برای درصد تولید ناخالص 4 تریلیون ریال (معادل451.1 رکورد باالی ) رسید که این امر عمدتاً به‌دلیل 1396 داخلی مدّت مشابه سال درصد بیش‌تر 40 درصدی درآمد مورد انتظار، (کمابیش62 کاهش ،. بانک جهانی1 1396 بررسی ساالنه‌ی- . بانک مرکزی ایران2 . بانک جهانی3 . بانک جهانی4 ،) ایجاد شد. هم‌چنین1397 از بودجه‌ی مصوّب برای کل سال افزایش کسری درآمد مالی در ادامه‌ی کمبود درآمدهای سال‌های گذشته پیرو کاهش درآمد دولت به‌دلیل پایین آمدن درآمدهای مالیاتی (در نتیجه‌ی کاهش فعالیّت اقتصادی) و صادرات نفت، پیش‌بینی می‌شود. با توجه به کاهش تولید نفت و هم‌چنین، به‌علّت سایر چالش‌های اقتصادی خارجی، پیش‌بینی می‌شود که در میان‌مدّت، اقتصاد تا دستخوش دوره‌ای از تورم همراه با رکود اقتصادی 1399 فروردین خواهد بود. هم‌چنین، پیش‌بینی شده است که اقتصاد کشور بیش از درصد در سال جاری تنزل یابد؛ پیش از این‌که به مسیر بازسازی 2 نسبی ولو در زمینه‌های کوچک بازگردد. انتظار می‌رود که تورم در درصد باشد و در سال جاری با کاهش تاثیر 30 حدود1397 سال 3.بهای نرخ ارز، افزایش یابد درصد، به‌رغم 12.1 با1397 خرداد-نرخ بی‌کاری در فروردین درصد) بهبود 12.6( آن‌که کمی نسبت به‌مدّت مشابه سال پیش داشته، هم‌چنان باال باقی مانده است. نرخ بی‌کاری مردان و زنان درصد است که حاکی از ادامه‌ی شکاف 19.7 و10.2 ،به ترتیب سال) در 24 تا15( جنسیّتی در بازار کار است. بی‌کاری جوانان درصد در مقایسه با دوره‌های قبلی و 28.3 با1397 خردادماه میانگین منطقه‌ای هم‌چنان باالست. نرخ مشارکت نیروی کار در سه درصد رسید که باالترین سطح در 41.1 به1397 ماهه‌ی اول سال سال اخیر است. نرخ مشارکت نیروی کار زنان به حدود 10 بیش از بهبود یافته است و ایران را در زمره‌ی 1397 درصد در سال19.8 کشورهای برتر که نرخ مشارکت زنان در نیروی کار را بهبود بخشیده 4.است، قرار داده است -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 54 وضعیّت ریسک بالیای طبیعی در ایران-3-1 جغرافیا: ایران کشوری در جنوب غربی آسیا با کوه‌ها و صحراهای کیلومتر مربع، در بین 1648000 مختلف می‌باشد. با مساحت کشورهای جهان در رتبه‌ی هجدهم قرار دارد. ایران در شمال با کشورهای ارمنستان، آذربایجان و ترکمنستان هم‌مرز است و نزدیک کیلومتر از مرز شمالی ایران در مجاورت ساحل جنوبی دریای 650 به خزر قرار گرفته است. مرزهای دیگر با ترکیه در شمال غرب و با عراق در غرب و جنوب شط‌العرب می‌باشد. مرزهای جنوبی کشور با خلیج کیلومتر است. در 1770 فارس و دریای عمان با طول خط ساحلی سمت شمال شرق افغانستان و ترکمنستان و در سمت جنوب شرق 1.نیز پاکستان قرار گرفته‌اند آب‌وهوا: وضعیّت اقلیم کشور ایران را می‌توان به سه بخش اصلی تقسیم کرد: y y آب‌وهوای معتدل و بارانی با تابستان خشک در نواری باریک در شمال؛ y yآب‌وهوای بیابانی خشک و گرم در فالت مرکزی؛ y y آب‌وهوای استپ خشک و گرم که سایر مناطق کشور را پوشش می‌دهند. به‌غیر از مناطق ساحلی، آب‌وهوای کشور بسیار اقلیمی و قارّه‌ای درجه‌ی سانتی‌گراد 28 تا22 است. بازه‌ی ساالنه‌ی اختالف دما از می‌باشد. زمستان‌های سرد، به‌ویژه در شمال کشور در کوه‌های درجه‌ی 2 البرز رایج است. در دی‌ماه میانگین دما در شهر مشهد درجه‌ی سانتی‌گراد است. سردی فالت -25 سانتی‌گراد و حداقل آن ایران از کوه‌های البرز کم‌تر است. در تابستان هوای گرم به‌طور کلّی غالب است، به‌ویژه در مناطق با زمین‌های پست و درّه‌های محصور نظیر آن‌چه در خوزستان و لرستان دیده می‌شود؛ به‌طوری‌که حداکثر درجه‌ی سانتی‌گراد فراتر می‌رود. 44 دمای روزانه اغلب از ،2014 ،. علی بختیاری، گزارش کشوری: جمهوری اسالمی ایران در زمینه‌ی مدیریّت ریسک سوانح1 :1384 بهمن3 دی تا29 ،. گزارش ملی جمهوری اسالمی ایران در کاهش اثرات سوانح، ارائه شده در کنفرانس جهانی کاهش اثرات سوانح2 درجه‌ی سانتی‌گراد نیز ثبت شده55 دمای تابستان تا بیش از است. میلی‌متر در قسمت‌های شرقی 680 ،متوسط بارش ساالنه میلی‌متر در قسمت‌های غربی این دشت است. 1700 و بیش از حوضه‌های شرقی و مرکزی کشور مناطق خشک هستند و با کم‌تر از میلی‌متر باران و اغلب بیابانی هستند. دشت‌های ساحلی خلیج 200 فارس و دریای عمان در جنوب ایران دارای زمستان‌های معتدل و تابستان‌های بسیار مرطوب و گرم هستند. میزان بارندگی ساالنه در 2. میلی‌متر می‌باشد355 تا135 این منطقه بین مخاطرات: ایران به‌میزان زیادی در معرض خطرات طبیعی متعدّد می‌باشد. قرار گرفتن در یکی از خشک‌ترین مناطق منجر به آن شده که کشور از خشکسالی‌های مکرّر رنج ببرد. عالوه بر این، سیل، آتش‌سوزی جنگل و طوفان شن‌وماسه و گردوغبار به‌طور فزاینده‌ای بر مناطق مختلف کشور تأثیر می‌گذارد. البته، نگرانی اصلی ایران هم‌چنان خطر زلزله می‌باشد. ایران به‌دلیل موقعیّت هیمالیا، در برابر زمین‌لرزه‌های -خاص آن در سیستم کوهستانی آلپ بی‌شمار که اغلب همراه با زمین‌لغزش، سنگ‌ریزش، روانگرایی، زمین‌لغزش‌های زیردریایی و فرونشست می‌باشند، بسیار آسیب‌پذیر معادل Mw در شهر بم (با بزرگی1382 دی‌ماه5 است. زمین‌لرزه‌ی ) یکی از مرگبارترین این زمین‌لرزه‌ها بود، نظیر سایر زلزله‌هایی 6/6 که در طول تاریخ بارها و بارها شهرها و روستاهای ایران را تحت ) 1369 خرداد31( تاثیر قرار داده‌اند. سیزده سال پیش از این زلزله در مقیاس ریشتر در شمال ایران رخ 7/7 نیز زمین‌لرزه‌ای به بزرگی 400000 مجروح و بیش از60000 کشته، حدود40000 داد که خانه و 100000 بی‌خانمان برجای گذاشت. در این زلزله حدود ساختمان تجاری آسیب دید و صدها شهر و روستا تخریب شدند. خطرات آب‌وهوایی مرتبط با موقعیّت قرارگیری کشور ایران شامل سیل، جریان واریزه و گل‌والی، توفان‌های تندری، تگرگ، گردباد، -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 55 یخبندان، بهمن‌های برفی و سایر انواع توفان‌ها شامل جمله وزش بادهای شدید موضعی و کوالک می‌باشد. از طرف دیگر، خشکسالی، بیابان‌زایی، آتش‌سوزی در مناطق جنگلی، امواج گرما، توفان‌های شن‌وماسه یا گردوغبار نیز از جمله‌ی تهدیدهای دیگر طبیعی در با در نظر گرفتن تعداد انواع بالیای طبیعی از سال 1.ایران می‌باشند درصد 47.2 در ایران، فراوانی رخداد زمین‌لرزه1393 تا1369 درصد می‌باشد؛ درحالی‌که سهم زمین‌لرزه41.5 و برای سیل بوده است. البته از 6.5٪ و برای سیل تنها92٪ در تلفات انسانی آسیب‌های 45.5٪ نظر خسارت‌های اقتصادی، خشکسالی موجب 23.7٪ و سهم سیل30.4٪ اقتصادی شده، حال‌آن‌که سهم زلزله 2.بوده است مدیریّت ریسک بالیای طبیعی ایران-4-1 کشور ایران به واسطه مشخصات زمین شناختی و جغرافیایی مستعد رخداد بالیای طبیعی متعدد است. به عنوان مثال، ویژگی‏های رودخانه‏ها و شرایط توپوگرافیک کشور می‏توانند بر افزایش دامنه و شدت خسارات سیل در ایران تاثیر زیادی بگذارند. ‏بارزترین ویژگی جریانی رودخانه‏های ایران طغیانی بودن آنهاست، بدین ترتیب که تحت تاثیر رژیم بارش، بویژه شدت و توزیع فصلی آن، رودخانه‏های کشور طغیانی می‌شوند. ؛1393 . اقدامات جمهوری اسالمی ایران در مورد مدیریّت ریسک سوانح: علی بختیاری؛1 PreventionWeb: :. منبع2 لذا در صورتی که حریم‏ این رودخانه‌ها برای احداث سازه‏های مسکونی و غیرمسکونی رعایت نشود، طغیان آنها می‏تواند زیان‏ها و خسارات شدیدی را به همراه داشته باشد. همچنین بیشتر رودخانه‏های کشور در بستر کوهستانی خود در دره‏های عمیق و تنگ جریان پیدا می‏کنند و به دلیل وضعیت شیب در این بستر‏ها، سرعت جریان آب زیاد است. به این ترتیب نیروی فرسایش حاصل از سرعت زیاد آب، بستر و یا کناره رودخانه‏ها را به سرعت تخریب کرده و رسوبات حاصله را با خود حمل می‏کند. این پدیده همچنین می‏تواند باعث افزایش بار رودخانه‏ها بویژه در هنگام سیل گردد و سبب انباشت رسوبات در مناطق مسکونی و همچنین پشت سدها و سازه‏های آبی شود. در مجموع بخشی از این عوامل، در سال‏های اخیر با توجه به عدم رعایت فواصل و ضوابط الزم از رودخانه‏ها و مسیل‏ها، اثرات جانی و اقتصادی زیادی را در هنگام بروز سیل در کشور برجای گذاشته است. همچنین با توجه به تغییرات اقلیمی و تاثیر این پدیده در افزایش رخدادهای اقلیمی حدی مانند بارش‏های سیل آسا و وقوع سیل در بسیاری از مناطق جهان از جمله ایران، فراوانی و شدت سیالب‏ها در دهه‏های اخیر افزایش قابل توجه‏ای یافته و کشور را نسبت به این ) فراوانی وقوع سیل را در 1( پدیده بسیار آسیب‌پذیر کرده است. شکل دهه‏های اخیر در کشور نشان می‏دهد. ؛90 تا اواخر دهه30 : فراوانی وقوع سیالب از دهه1 شکل )، سازمان جنگل‏ها، مراتع و آبخیزداری کشور؛ معاونت 1398( (منبع: اثربخشی فعالیت‏های آبخیزداری و آبخوانداری در سیل‏های اخیر کشور آبخیزداری، امور مراتع و بیابان، دفتر کنترل سیالب و آبخوانداری) -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 56 7372 تعداد30 همانگونه که در این شکل مشاهده می‏شود از دهه مورد سیل بزرگ و کوچک در کشور روی داده است. بیشترین تعداد این تعداد کاهش داشته و مجددا 80 بوده است. در دهه70 وقوع در دهه روند افزایشی را آغاز کرده است. بر اساس گزارش سازمان 90 در دهه ) بخش زیادی از مناطق کشور در معرض 1398( جنگل‏ها و مراتع کشور درصد مساحت کشور در معرض سیل‏های 28 سیل قرار دارند. حدود شدید و طغیانی و بقیه با درجات مختلفی در معرض سیلخیزی قرار دارند. براساس این گزارش بخش‏های شمالی کشور و همچنین استان‏های ساحلی جنوب و بخش‏های زیادی از استان‏های خوزستان، لرستان و فارس ).2 نیز با شدت و ضعف‏هایی در معرض سیل قرار دارند (شکل : نقشه وضعیت شدت سیل خیزی استانهای کشور2 شکل )1398 ،(منبع: سازمان جنگل‏ها، مراتع و آبخیزداری کشور میلیون نفر از جمعیت کشور 55.9 همچنین براساس همین گزارش میلیون نفر در 15 در معرض سیل قرار دارند که از این میزان حدود تا دهه اخیر 30 معرض سیل‏ها با شدت باال هستند. در مجموع از دهه سیل بزرگ و کوچک در کشور روی داده 7372 ) حدود1390-97( .)3 و خسارات جانی و مالی زیادی را بر کشور وارد کرده است (شکل بیشترین تعداد سیالب‏های رخ داده طی این بازه زمانی در استانهای شمالی و استانهای واقع در دامنه جنوبی البرز روی داده اند. همچنین مورد سیل در کشور ثبت شده و میانگین 1600 بیش از90 طی دهه میلیارد ریال برآورد شده است.400 خسارات هر سیل حدود تخریب گسترده بسیاری از عرصه‏های طبیعی از جمله جنگل‏ها و مراتع و بدون پوشش ماندن اراضی باالدست باعث می‏شود تا بسیاری از اراضی پایین دست که محل اصلی سکونتگاه‏های انسانی هستند بشدت در برابر برخی از رخدادهای طبیعی مانند سیل آسیب پذیر شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 57 90 الی30 : نقشه وقوع سیل در ایران از دهه3 شکل )1398 ،(منبع: سازمان جنگل‏ها، مراتع و آبخیزداری کشور وقوع بالیا و مخاطرات طبیعی (زلزله، طوفان و غیره) در برخی مناطق اجتناب ناپذیر بوده و فقط با اتخاذ روش‌های مدیریت صحیح می‏توان خسارات حاصل از این بالیای طبیعی را کاهش داد. در مدیریت بحران که غالب کشورهای در حال توسعه از آن استفاده می‏نمایند، پس از رخداد یک واقعه غیرمترقبه کلیه امکانات مالی و انسانی در منطقه بسیج شده و پرداخت خسارات و کمک‌رسانی بالعوض در کانون توجه مردم و دولت قرار می‏گیرد. ویژگی مهم مدیریت بحران عدم هرگونه اقدام قبل از وقوع حادثه است و تمامی فعالیت‌ها پس از آن انجام می‏شود. اما بتدریج با فروکش کردن هیجان‏ها و جو احساسی ناشی از وقوع بالیا پس از مدتی هم حمایت‏های مالی و هم حمایت‏های غیرمادی (معنوی) کاهش پیدا ). این در حالی است که مرحله بازتوانی و بازسازی 4 می‏کند (شکل به حمایت‏های مالی و غیرمالی بیشتری نیاز دارد. به عبارت دیگر با شروع بحران‌ها، حمایت‌های معنوی و مالی در اوج خود قرار دارد، ولی به تدریج با ورود به مرحله بازتوانی و بازسازی از میزان این حمایت‏ها کاسته می‏شود. این مساله نکته مهمی است که می‌بایست موردتوجه مسئوالن نظام قرار گیرد تا امکان تسهیل بازسازی در مناطق آسیب دیده فراهم شود. : میزان حمایت‏های مالی و معنوی در طول چرخه مدیریت بحران در کشورهای در حال توسعه4 شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 58 از لحاظ ساختاری مدیریت بحران در ایران از پیشینه‏ای نسبتا طوالنی برخوردار است. اولین قانون مدیریت بحران کشور در دوره شمسی می‏باشد. 1286 قاجاریه تدوین شده و مربوط به آذر ماه سال در این قانون مسئولیت مدیریت بحران بر عهده وزارت کشور قرار داده شده است. اما شاید بتوان اذعان نمود که مهمترین گام در زمینه مدیریت بحران و مقابله با اثرات آن مربوط به اوایل قرن حاضر و مرتبط با تاسیس جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران با تالشهای آقای دکتر امیراعلم در زمان احمد شاه قاجار باشد. آقای دکتر امیراعلم با بهره گیری از امکانات و پشتیبانی‏های آستان مقدس امام رضا (ع) توانست این جمعیت را به منظور کمک به آسیب دیدگان سوانح، در راه ماندگان، افراد محروم و بیماران و معلولین تاسیس نموده و به مدت سال ریاست این موسسه غیرانتفاعی را بر عهده داشته باشد. 17 ،از آنجایی که کشور ایران یک کشور حادثه‏خیز محسوب می‏شود موضوع مدیریت بحران در کشور نیز اهمیت ویژه‏ای داشته و این اهمیت پس از رخداد هر زلزله ناگوار و دلخراش بیشتر جلوه می‏نماید، به نوعی که شاهد وضع و یا اصالح قوانین و مقررات مدیریت بحران یا کاهش خطرپذیری زلزله پس از وقوع هر سانحه مخربی در کشور شمسی هیات دولت وقت براساس تجارب 1347 بوده‏ایم. در سال زلزله بوئین زهرا، اقدام به تاسیس تشکیالتی تحت عنوان «هیات کمک به آسیب‏دیدگان» به ریاست فرمانده کل نیروهای مسلح نمود. اعضای این هیات عمدتاً نیروهای نظامی و لشکری بودند و جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران نیز به عضویت این هیات درآمد. در سال ، برابر تصویب هیات کمک به آسیب دیدگان، «سازمان امداد 1350 1351 کل» در جمعیت شیر و خورشید سرخ تشکیل شد و در سال نیز سازمان دفاع غیر نظامی در مجموعه وزارت کشور جهت ارتقا سطح آمادگی و ایمنی عمومی در برابر بالیای طبیعی تاسیس گردید. این سازمان، هماهنگ کننده بین واحدهای آتش نشانی کل کشور شمسی، سازمان آمادگی ملی 1354 نیز محسوب می‏شد. در سال و بسیج غیرنظامی در زیرمجموعه نخست وزیری ایجاد شد که این سازمان به مجموعه اقدامات پدافند غیر عامل نیز مبادرت می‏ورزید. و بروز مشکالت متعددی 1357 با وقوع زلزله طبس در شهریور سال در امدادرسانی به مناطق آسیب‏دیده، این موضوع به اثبات رسید که تنها با اتکا به نیروهای نظامی نمی‏توان مدیریت کارآمد زلزله در کشور را انتظار داشت. ، 1357 پس از استقرار نظام مقدس جمهوری اسالمی در بهمن ماه هیات کمک به آسیب‏دیدگان به دفتر نخست وزیری انتقال یافت و مدیریت بحران در قالب یکی از دفاتر نخست وزیری به انجام می‏رسید. همچنین سازمان دفاع غیر نظامی منحل و مسئولیت آن در اساسنامه بسیج مستضعفین ادغام گردید. این دفتر در زمان دفاع مقدس نیز کلیه امور مربوط به حوادث و سوانح غیرمترقبه را پیگیری می‏نمود و در جریان حمله رژیم بعثی به کشور، عملیات امدادرسانی را هدایت و شمسی با رخداد زلزله رودبار و 1369 هماهنگ می‏ساخت. در سال منجیل و براساس تجارب بدست آمده از این زلزله و همچنین با انحالل دفتر نخست‏وزیری، مسئولیت مدیریت حوادث و سوانح غیرمترقبه از دفتر نخست وزیری به وزارت کشور انتقال یافت و ستاد حوادث و سوانح غیر مترقبه وزارت کشور در زیرمجموعه معاونت هماهنگی امور عمرانی وزارت مربوطه ایجاد شد. کلیه امور مربوط به مدیریت بحران و مراحل آن از طریق این ستاد حوادث و سوانح غیر مترقبه صورت می‏پذیرفت. ، دهه 1989 با تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال به نام دهه کاهش اثرات بالیای طبیعی نام‏گذاری شد و الزامات 1990 جدیدی برای کشورها شکل گرفت. این الزامات بین‏المللی در کنار تجربه زلزله رودبار، موجب شد تا کشور جمهوری اسالمی ایران به عنوان یکی از اولین کشورهای دنیا، الیحه تشکیل کمیته ملی کاهش اثرات بالیای طبیعی را تقدیم مجلس نماید. مجلس شورای اسالمی، مرداد 16 این الیحه را از تصویب گذرانید و در1370 در نهم مرداد ماه ماه همان سال این الیحه به تصویب شورای نگهبان رسید. برابر آئین به تصویب هیات وزیران 1372 نامه اجرائی این الیحه که در سال رسید، نه کمیته فرعی تخصصی شکل گرفت. و قائنات در 1375 اما با رویداد زلزله بزرگ اردبیل در اسفند ، نیاز به ایجاد ساختار انسجام یافته در مورد عملیات 1376 اردیبهشت امداد و نجات بیش از پیش آشکار گردید. در همان زمان مجلس -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 59 ،شورای اسالمی در حال بررسی و تدوین برنامه سوم توسعه اقتصادی برنامه 44 اجتماعی و فرهنگی کشور بود، لذا قانون‏گذار در ماده سوم توسعه کشور از جمعیت هالل احمر خواست تا با هماهنگی نیروی مقاومت بسیج و وزارت کشور ظرف مدت یکسال، اقدام به تهیه طرح جامع امداد و نجات نماید و تصویب این طرح در هیات دولت پیش‏بینی شد. نهایتاً طرح جامع امداد و نجات کشور در اسفند توسط جمعیت هالل احمر به هیات دولت وقت تقدیم شد و در 81 به تصویب هیات وزیران رسید. این طرح در پایان1382 فروردین به دستگاههای اجرائی ابالغ گردید و از آنها خواسته 1382 خرداد شد تا برنامه ها و دستورالعمهای مربوطه را به وزارت کشور به عنوان ریاست ستاد حوادث و سوانح غیر مترقبه ارسال دارند. روی داد که هنوز هیچ‌یک 1382 زلزله بم در حالی در پنجم دیماه از شرح وظائف و برنامه‏های کاری ستاد حوادث و سوانح تصویب نشده بود. در زلزله بم، نیاز به هماهنگی بیشتر بین کلیه دستگاههای اجرائی و مردمی بویژه نیروهای لشکری و کشوری بیشتر به چشم می خورد. مقام معظم رهبری در بازدید از مناطق آسیب دیده در زلزله بم دستور فرمودند ستادی زیر نظر معاون اول ریاست جمهوری تشکیل شود و پس از استقرار، امکان بکارگیری نیروهای نظامی در سوانح حسب ، ستاد 1383 اذن ایشان مقدور گردد. لذا پس از آن و در ابتدای سال پیشگیری و مدیریت بحران و حوادث غیر مترقبه در نهاد ریاست جمهوری و زیر نظر معاون اول رئیس جمهور تشکیل شد. همچنین سیاستهای کلی پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از 1384 در سال سوانح طبیعی و حوادث غیر مترقبه توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب گردید که پس از تائید مقام معظم رهبری از سوی دفتر ایشان به دستگاه‌های مربوطه ابالغ گردید. این سیاستها که در زمره مترقی ترین سیاست‌های کاهش ریسک و مدیریت بحران سوانح شناخته می شوند، ابعاد مختلف مدیریت بحران را در برگرفته و برای دستگاههای مختلف دولتی و غیر دولتی الزم االجرا می‌باشند. وزارت کشور به 1385 براساس بندهای این سیاستها، در سال منظور هماهنگی بیشتر کلیه دستگاههای اجرائی در زمینه مدیریت بحران و اصالح ساختار مدیریت سوانح، پیشنهادی را در خصوص تشکیل سازمان مدیریت بحران به عنوان یکی از معاونتهای وزیر کشور به 85/8/7 مطرح نمود و برای تائید از طریق هیات دولت در تاریخ از 1386 مجلس شورای اسالمی ارسال نمود. این طرح در دی ماه پس از 1387 تصویب مجلس شورای اسالمی گذشت و در اوایل سال تایید شورای نگهبان توسط رییس جمهور ابالغ گردید و مقرر شد به صورت آزمایشی در پنج سال به اجرا گذاشته شود. بعد از چند دوره با اعمال اصالحاتی در 1398 تمدید قانون مذکور، سرانجام در سال مفاد این قانون بخصوص در حوزه وظایف دستگاههای مختلف، قانون سازمان مدیریت بحران کشور در مجلس شورای اسالمی و شورای نگهبان به تصویب رسید و توسط رییس جمهور به دستگاههای ذیربط ابالغ گردید. بدین ترتیب در حال حاضر طبق قوانین و مقررات موجود، سازمان مدیریت بحران کشور مسئول اصلی در حوزه برنامه‌ریزی و هماهنگی فعالیّت‌های مرتبط با کاهش ریسک بالیای طبیعی در ایران می‌باشد. این سازمان یکی از سازمان‏های زیر مجموعه وزارت کشور است که رییس آن معاون وزیر کشور محسوب می گردد. از نظر ساختاری، این سازمان دارای معاونت امور بازسازی و بازتوانی، معاونت امور آمادگی و مقابله و معاونت امور پیش‏بینی و پیشگیری است. معاونت امور بازسازی و بازتوانی شامل سه دفتر بیمه، ارزیابی و برآورد خسارت، دفتر هماهنگی امور بازسازی و بازتوانی و دفتر فنی نظارت بر استاندارد و مقاوم سازی است. معاونت پیش‏بینی و پیشگیری نیز دارای سه دفتر با عنوان دفتر امور پیش‏بینی و هشدار، دفتر هماهنگی امور پیشگیری و کاهش آثار سوانح و نظارت بر عملکرد دستگاه‏های اجرایی و دفتر مدیریت برنامه‏ریزی آموزشی و پژوهشی و دبیرخانه امور شوراها (شورای عالی و شورای هماهنگی مدیریت بحران کشور) است. معاونت امور آمادگی و مقابله نیز دارای چهار دفتر هماهنگی امور مقابله، دفتر هماهنگی امور آمادگی، دفتر هماهنگی نیروهای مسلح، )5 مدیریت هماهنگی تشکل‌های مردم نهاد است (شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 60 در سطوح استانی و در چارچوب قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور، اداره‌ی کل مدیریّت بحران استان مسئولیّت اصلی را در حوزه‌ی مدیریّت ریسک و بالیای طبیعی بر عهده دارد. به‌همین ترتیب، در سطوح شهرستان نیز این مسئولیّت به فرمانداری‌ها واگذار شده است. البته، دیگر دستگاه‌های اجرایی کشور نیز نقش‌ها و مسئولیّت‌های مختلفی را در زمینه‌ی کاهش ریسک و مدیریّت بالیای طبیعی در سطوح مختلف بر عهده دارند که این وظایف در قالب کارگروه‌های تخصّصی مختلفی زیر نظر سازمان مدیریّت بحران کشور تعریف شده‌اند و وظایف هر کارگروه سلسله‌ 6 در قالب دستورالعمل‌های اجرایی ابالغ شده است. در شکل مراتب مدیریّت بحران در ایران نمایش داده شده است. ): ساختار سازمانی مدیریت بحران (مرجع: سایت سازمان مدیریت بحران کشور5 شکل : سلسله مراتب مدیریّت بحران در ایران6 شکل الزم به ذکر است که در بندهای مختلف برنامه ششم توسعه اقتصادی، ) نیز بر 1396 -1400( اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسالمی ایران مدیریت بالیا و سوانح تاکید شده است که از مهمترین آنها می‏توان به مواد قانونی زیر اشاره کرد: y y : شناسایی روستاهای در معرض8 بند (الف) ماده8 جزء خطر سوانح طبیعی جهت اجرای طرحهای ایمن سازی این سکونتگاه‌ها با همکاری دستگاه‌های مسئول و مشارکت مردم و ) روستاهای 30%( نهادهای محلی، به نوعی که حداقل سی درصد -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 61 در معرض خطر تا پایان اجرای قانون برنامه ایمن سازی شوند؛ y y : جمعیت هالل احمر جمهوری اسالمی ایران به منظور77 ماده افزایش ضریب ایمنی و تاب‏آوری جامعه، پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از حوادث و سوانح، ارائه خدمات بشردوستانه در قالب قوانین بودجه سنواتی اقدامات ذیل را انجام دهد: . کمک به حفظ و ارتقای سرمایه اجتماعی با استفاده از توان و 1 ظرفیت‏های مردمی و افزایش مشارکت‏های اجتماعی مردم؛ . توسعه و تقویت شبکه امداد و نجات کشور با هدف اقدامات 2 پیشگیرانه و آمادگی برای پاسخگویی سریع و به موقع به حوادث و سوانح کشور؛ . افزایش آگاهی‏های عمومی به ویژه آموزش‏های همگانی جهت 3 کاهش خطرپذیری و افزایش تاب‏آوری جامعه در مقابل حوادث و سوانح؛ )، سازمان برنامه و بودجه1396-1400( . سند برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسالمی ایران1 ،. در راستای تأمین منابع پایدار در زمینه مقابله با حوادث و سوانح4 ) قانون امور گمرکی به یک163 مندرج در ماده0/5 %( نیم درصد ) افزایش پیدا نموده و منابع حاصله پس از واریز به خزانه در 1%( درصد قالب بودجه سنواتی در اختیار جمعیت هالل احمر قرار می‏گیرد. y y : دولت مکلف است در راستای تحقق عدالت اجتماعی و78 ماده حمایت از اقشار آسیب پذیر و بسط پوشش‏های امدادی، حمایتی و بیمه‏ای و پیشگیری و کاهش آسیب‏های اجتماعی نسبت به طراحی و اجرای برنامه‏های الزم اقدام و گزارش پیشرفت کار را هر شش ماه یک‏بار به مجلس ارائه کند. ) همچنین اهداف کلی، 1396 -1400( در سند برنامه ششم توسعه راهبردها و سیاست‏ها و اقدامات اساسی در خصوص مدیریت بحران مطرح 1:)1396 ،) (سازمان برنامه و بودجه2 و1 شده است (جدول : اهداف کلی و راهبردهای مدیریت سوانح و بحران1 جدول راهبردهای دستیابی به هدف کلی اهداف کلی ردیف اجرای سیاست‏های پیشگیرانه برای کاهش خطرپذیری ناشی از حوادث و سوانح کاهش خطرپذیری ناشی از حوادث و سوانح1 اجرای سیاست‏های پیشگیرانه برای کاهش خطرپذیری ناشی از حوادث و سوانح افزایش پوشش خدمات امداد و نجات حوادث و سوانح کشور2 ارتقاء کارایی و اثربخشی مداخالت امداد و نجات در حوادث و سوانح حضور سریع و به موقع و موثر عوامل امدادی هنگام بروز حوادث و سوانح3 ارتقاء کارایی و اثربخشی مداخالت امداد و نجات ارتقاء کیفی خدمات ارائه شده به بازماندگان حوادث و سوانح4 : راهبردها، سیاست‌ها و اقدامات اساسی2جدول اقدام اساسی سیاست‏ها راهبرد ردیف ارائه آموزش‏های همگانی به جامعه هدف ارائه آموزش‏های تخصصی به امدادگران اجرایی شدن دستورالعمل‏های مقاوم سازی سکونت‏گاه‏ها توزیع اقالم امدادی بین آسیب دیدگان راه‏اندازی پایگاه‏های امداد و نجات بازگرداندن افراد آسیب دیده از حوادث و سوانح به خانواده ارتقای ارائه آموزش‏های همگانی توسعه ارائه آموزش‌های تخصصی ویژه امدادگران و نجاتگران ارتقای مقاومت سکونتگاه‏ها و اماکن کشور با همکاری دستگاه‏های اجرایی ذیربط با تاکید بر مقاوم سازی تاسیسات زیربنایی و ساختمان‏ها گانه امدادی متناسب با جمعیت کل کشور22 تامین اقالم پوشش پایگاه‏های امداد و نجات متناسب با کل جمعیت کشور ارتقاء سطح آگاهی در مورد استراتژی‏های پیشگیرانه و روش‏های ساخت و ساز در میان شهروندان ارتقاء فرایند بازپیوند خانواده بعد از بروز حوادث و سوانح اجرای سیاست‌های پیشگیرانه برای کاهش خطرپذیری ناشی از حوادث و سوانح 1 انجام عملیات امداد و نجات براساس استانداردهای بین‌المللی و ملی اجرای عملیات امداد و نجات توسط تیم‏های واکنش سریع ارائه خدمات درمان اضطراری به آسیب دیدگان انجام عملیات امداد و نجات در حداقل زمان ممکن تدوین فرایند عملیات امداد و نجات بر اساس استاندارهای ملی و بین‌المللی تاسیس و راه‌اندازی پایگاه‏های جدید امداد و نجات بر حسب استانداردهای تدوین شده ساماندهی و ارتقا کیفی و کمی تیم‌های واکنش سریع ارائه خدمات حمایتی (توانبخشی، درمان اضطراری و روانی) تاکید بر برگزاری مانورهای آمادگی امداد و نجات کاهش زمان پاسخگویی ارتقای کارایی و اثربخشی خدمات امداد و نجات و حوادث و سوانح 2 توزیع اقالم امدادی بین آسیب دیدگان حوادث و سوانح انجام عملیات امداد و نجات براساس استانداردهای بین‏المللی و ملی راه‏اندازی پایگاه‌های امداد و نجات در کل کشور براساس نیاز پوشش پایگاههای امداد و نجات متناسب با کل جمعیت گانه امدادی متناسب با جمعیت کشور22 تامین اقالم انجام عملیات امداد و نجات بر اساس استانداردهای ملی و بین‏المللی ارتقای کمی و کیفی بسته خدمات امداد و نجات ارائه خدمات با کیفیت قابل ارائه به بازماندگان حوادث و سوانح 3 انجام تکالیف در خصوص کلیه سوانح و حوادث توسط دستگاه اجرایی ذیربط احصای کلیه سوانح و حوادث کشور تعیین تکلیف برای دستگاههای مرتبط با امداد و نجات در خصوص سوانح و حوادث تعیین متولی برای انواع سوانح و حوادث کشور4 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 62 شرح وضعیّت بحران ناشی از سیالب-5-1 ، ایران در طی1398 و فروردین‌ماه1397 در اواخر اسفندماه موج عمده‌ی باران و سیل را تجربه نمود، به‌شکلی 3 ،دو هفته که چنین وضعیّتی معموالً یک بار در هر صد سال رخ می‌دهد. بر اساس میزان بارندگی‌های ثبت شده، در برخی از استان‌ها در درصد بارندگی ساالنه ثبت شده است. بنابر گفته‌های 70 یک روز 31 استان از25 رودخانه طغیان کرده و140 ،مقام‌های دولتی استان را متاثر نمود. در روزهای اولیّه‌ی بعد از حادثه، ساکنان روستاهای متاثر از حادثه سرپناهی نداشته و دسترسی به آب آشامیدنی سالم بسیار محدود بوده است. هم‌چنین، اکثر خانواده‌ها اسباب زندگی و معیشت خود را از دست داده و دانش‌آموزان از رفتن به مدرسه باز مانده‌اند. به‌دلیل تخریب زیرساخت‌های عمومی، دسترسی مردم به مراکز درمانی نیز دشوار بوده است. :. منبع1 Norwegian Refugee Council; IRAN FLOODS: RAPID NEEDS ASSESSMENT APRIL 2019 in GOLESTAN, KERMANSHAH, LORESTAN AND KHUZESTAN PROVINCE نفر در270000 هم‌چنین، امکانات الزم برای اسکان اضطراری مکان‌های عمومی آسیب‌ندیده نظیر مساجد، مدارس و... نیز 1.چندان فراهم نبوده است تخریب زیرساخت‌ها، امالک عمومی و خصوصی بسیار میلیون نفر در این حادثه تحت 10 گسترده بوده است. بیش از تاثیر قرار گرفتند که یک میلیون نفر از این جمعیّت را پناهندگان و افراد غیرایرانی تشکیل می‌دهند. بر اساس اعالم سازمان نفر جان خود را از 78 مدیریّت بحران کشور، در اثر این سیالب هزار نفر آواره شدند. 365 زخمی و بیش از1140 دست داده و میلیون نفر به کمک‌های بشردوستانه 2 در فروردین‌ماه، حدود نفر از زنان در سن 500000 نیاز داشته که در این میان حدود 7125 باروری با نیازهای خاص سالمتی بودند که از این تعداد نفر زن باردار بوده‏اند. ،: نقشه‌ی استان‌های تحت تاثیر سیالب7 شکل )UNOCHA, I.R. Iran Flood Response Plan, April 2019 :(منبع -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 63 :در جدول زیر خالصه‏ای از وضعیّت مناطق آسیب‌دیده، تلفات، افراد تحت تاثیر و صدمه‌ها و خسارت‌های این سیالب‌ها ارائه گردیده است : اطّالعات جمع‌آوری‌شده از جمعیّت تحت تاثیر سیالب و زمین‌لغزش در سطح استان 3 جدول )UNOCHA :(منبع )تلفات انسانی (نفر روستاهای آسیب‌دیده (تعداد) جمعیّت تحت تاثیر سیالب و زمین‌لغزش (نفر) استان ردیف 8 500 300000 1گلستان1 15 1800 1100000 2لرستان2 6 300 400000خوزستان3 29 2600 1800000جمع .. این تعداد بر اساس تخمین انجام شده از جمعیّت ساکن در محدوده‌ی تحت تاثیر سیالب و به‌صورت تقریبی برآورد شده است1 کل روستاها در این استان را شامل می‌شود. با توجه به این‌که روستاها نسبت به شهرها بیش‌تر در معرض68% روستا در استان لرستان تحت تاثیر سیالب بوده‌اند که نزدیک به1400 .2 . میلیون نفر در این استان تحت تاثیر قرار گرفته باشند1.1 سیالب قرار دارند، به‌صورت تقریبی برآورد شده است که جمعیّتی معادل . منبع:3 Norwegian Refugee Council; IRAN FLOODS: RAPID NEEDS ASSESSMENT APRIL 2019 in GOLESTAN, KERMANSHAH, LORESTAN AND KHUZESTAN PROVINCE گلستان آغاز 1397 اسفند29 در استان گلستان، بارش‌های سیل‌آسا از گردید که منجر به آواره شدن هزاران نفر از مردم این استان گردید. بسیاری از زمین‌های کشاورزی از بین رفته و بخش قابل‌توجّهی از سایر منابع کسب درآمد مردم و زیرساخت‌های عمومی نظیر راه‌ها، مدارس، مراکز درمانی و... تخریب گردیدند. هم‌چنین، در برخی از مناطق دسترسی به آب آشامیدنی سالم محدود شده بود. از جمله‌ی مناطق های -آسیب‌دیده می‌توان به آق قال و گمیشان اشاره نمود. بنابر گزارش چندین روستا و مناطق مهم گمیشان 1398 فروردین21 دریافتی تا پناهنده‌ی 30000 هم‌چنان زیر آب بوده‌اند. در استان گلستان حدود نفر از آن‌ها حضور غیرقانونی دارند. 3000 افغان نیز زندگی می‌کنند که تعداد زیادی از پناهندگان افغانستانی تحت تاثیر سیالب قرار گرفتند و جابه‌جا گردیدند، البته همگی کمک‌های اضطراری اولیّه دریافت نمودند. لرستان در استان لرستان، اکثر شهرها تحت تاثیر سیل قرار گرفته که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به معموالن، دورود، خرم‌آباد، پُلدختر و ویسیان متر 400 اشاره نمود. سرعت جریان آب در رودخانه‌ی خرم‌آباد از متر مکعب در ثانیه و هم‌چنین، سرعت آب در 700 مکعب در ثانیه به متر 550 متر مکعب در ثانیه به380 رودخانه‌ی تیره واقع در دورود از مکعب در ثانیه افزایش پیدا کرده بود. اگرچه در پی هشدار و تخلیه‌ی نفر از مردم 15 مناطق روستایی، تلفات کاهش پیدا کرد، اما بااین‌همه نفر دچار مصدومیّت 256 این استان جان خود را از دست داده و حدود شدند. با توجه به این‌که بسیاری از مردم در پی هشدار سیل مجبور به ترک سریع خانه‌های خود گردیدند، امکان تخلیه‌ی وسایل منازل مهیا نبود و بنابراین، خسارت مالی بسیار گسترده و قابل‌توجّهی به مردم وارد 3.شد درصد از کل مشاغل 7 شغل که3260 در استان لرستان تعداد درصد این مشاغل ازدست‌رفته 70 را تشکیل می‌دهد از بین رفت که متعلّق به شهرستان پُلدختر می‌باشد. هم‌چنین، گذشته از خسارت خانوار به‌طور مستقیم در اثر سیل در لرستان 46000 مالی، بیش از آسیب دیدند. خوزستان به‌دلیل بارش‌های سنگین در کوه‌های زاگرس، رودخانه‌های دِز و کرخه طغیان نمودند و دبی آب ورودی به سد کرخه و سد دِز، که متر مکعب 8400 مخزن آن‌ها در استان خوزستان واقع است، به حدود بر ثانیه رسید. وقتی که گنجایش سدها به حداکثر ظرفیّت خود نزدیک -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 64 شد، وزارت نیرو تصمیم به آزادسازی آب مخازن سدها گرفت. به‌منظور جلوگیری از بروز فاجعه، دریچه‌های سد کرخه که کمابیش تا حد نهایی ظرفیّت‌اش پر شده بود، باز شدند تا آب اضافی تخلیه شود. در هفته‌ی نفر به 46000 روستا تخلیه شدند و200 سوم فروردین‌ماه، حدود مکان‌های اسکان اضطراری منتقل گردیدند. هم‌چنین، طبق گزارش بیمار از یک 110 خبرگزاری دولت، به‌عنوان نمونه، در شهر اهواز روستا زیر 210 شهر و6 بیمارستان روانی تخلیه گردیدند. در مجموع تولید نفت در این استان غنی از نفت که محل قرارگیری 1.آب رفتند منابع نفتی آزادگان و یادآوران می‌باشد، کاهش یافت. حدود ده‌ها چاه نفت به‌دلیل سیالب‌های شدید، تعطیل شدند که این موضوع باعث 2. بشکه نفت خام در روز گردید20000 تا15000 کاهش تولید حدود در مجموع، صدمه‌ سیالب‌ها در استان‌های گلستان، خوزستان، 76% مازندران و لرستان بیش‌تر از سایر استان‌ها بوده است و حدود 3.صدمه‌های کل را شامل می‌شوند 4 اقدامات دولت و نهادهای بشردوستانه-6-1 دولت از طریق جمعیّت هالل احمر ایران و جوامع محلّی به جمعیّت آسیب‌دیده از سیل کمک‌رسانی کرده که این کمک‌ها در روزهای اولیّه‌ی بعد از حادثه به‌صورت کمک‌های نقدی بالعوض و تامین مایحتاج اولیّه زندگی به مردم آسیب‌دیده بوده است. میلیون 41 میلیارد ریال (حدود4600 در استان گلستان، دولت دالر) برای کمک به مسکن اختصاص داده است و تاکنون متقاضیان، هزار 624 میلیارد ریال(حدود71 کمک‌هزینه‌ی مسکن به ارزش1926 میلیارد100 بینی می‌شود این عدد به-دالر) دریافت کرده‌اند و پیش واحد مسکونی در 20000 هزار دالر) برسد. ساخت891 ریال (حدود آق قال نیز آغاز شده است. هم‌چنین، کشاورزان کمک‌های مالی به :. منبع1 floods#Khuzestan :. منبع2 :. منبع3 UN OCHA FLASH UPDATE IRAN dated 15 MAY 2019 :. منبع4 UN OCHA FLASH UPDATE IRAN dated 01 JUNE 2019 :. منبع5 .اند- میلیون دالر) دریافت نموده1.2 میلیارد ریال (حدود140 ارزش کانکس (واحدهای پیش ساخته) را برای 52 وزارت آموزش‌وپرورش هزار دالر) 446 میلیارد ریال (حدود50 مدارس موقّت توزیع کرده و برای نوسازی سیستم‌های گرمایش مدارسی که در اثر سیالب‌ها آسیب دیدند، اختصاص داده است. در استان لرستان پرداخت بیمه‌ی بی‌کاری برای افرادی که شغل خود را در اثر سیل از دست داده‌اند، آغاز شده است. هم‌چنین، فرمانداری نفر از افراد خانواده‌های متاثر از سیل را برای 4000 این استان تعداد ماه، استخدام کرده است. 4 بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده به‌مدّت میلیون 1.4 میلیارد ریال (حدود160 خانواده‌های تحت تاثیر سیل درخواست برای کمک‌های 4500 .دالر) کمک‌هزینه دریافت نمود‌ه‌اند 1100 بالعوض مسکن اضافی به بانک‌ها ارجاع شده که از این تعداد پرونده مصوّب شده است. بنیاد مسکن اصفهان و بنیاد مسکن اردبیل به واحد مسکونی را در پُلدختر بازسازی می‌کنند 1100 و4250 ،ترتیب واحد مسکونی 250 و هم‌چنین، سپاه پاسداران در فرایند بازسازی کانکس را برای 100 همکاری خواهد داشت. وزارت آموزش‌وپرورش نیز هزار 446 میلیارد ریال (حدود50 مدارس موقّت توزیع کرده است و دالر) برای نوسازی سیستم‌های گرمایشی مدارس که در اثر سیالب‌ها 24000 تحت تأثیر قرار گرفته‌اند، اختصاص داده است. هم‌چنین، دولت کتاب آموزشی در این استان توزیع کرده است. در استان خوزستان نیز میلیون دالر) 82 میلیارد ریال (حدود9260 کمک‌هزینه‌ای به‌میزان در بخش کشاورزی تخصیص داده شده است که طبق اعالم مقام‌های 5.دولتی، نیمی از آن تاکنون پرداخت شده است همان‌طور که ذکر شد، استان‌های لرستان، گلستان، خوزستان و ایالم بیش‌تر تحت تاثیر سیالب قرار گرفتند. سازمان ملل کمک‌های نفر از اقشار آسیب‌پذیر جوامعی که 115000 بشردوستانه‌ای را برای -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 65 تحت تاثیر سیالب در این استان‌ها قرار گرفته بودند، در نظر گرفت که از نفر در استان گلستان، 14589 ، نفر در استان لرستان33325 این تعداد نفر در استان ایالم ساکن بودند. هزینه 6727 نفر خوزستان و61000 میلیون دالر می‌باشد. در چهار استان25 برآورد شده این طرح در حدود مازندران، گلستان، خوزستان و لرستان، خانوارها و واحدهای تجاری روز از پرداخت صورت‌حساب گاز معاف هستند. 45 الی30 به‌مدّت درصدی برای دانش‌آموزان مناطق تحت تاثیر 5 هم‌چنین، سهمیه‌ی سیالب‌ها برای شرکت در آزمون‌های ورودی دانشگاه‌ها در نظر گرفته شده است. به‌عالوه، دانشجویان می‌توانند برای دریافت وام اقدام کنند. در بخش آب‌وفاضالب، طبق گزارشات سازمان‌های امدادی ) کمک‌های مختلفی شامل NRC( بین‌المللی و شورای پناهندگان نروژ روستای درگیر سیل استان لرستان، 28 بسته‌ی بهداشتی در1200 بسته در500 بسته بین کودکان و227 ، بسته در چهار روستا117 شهرستان هیرمند در استان سیستان و بلوچستان توزیع شده است. در نفر در استان‌های گلستان، کرمانشاه، و بلوچستان این 2750 مجموع کمک‌ها را دریافت نمودند. هم‌چنین، از میان برنامه‌های حمایتی این بخش، می‌توان به تامین چهار دستگاه پمپ لجن‌کش در استان‌های خوزستان و گلستان اشاره نمود. هم‌چنین، کمک‌هایی توسط شورای قلم کاالی 2500 سرویس آشپزخانه و2600 پناهندگان نروژ، شامل غیرخوراکی در بخش سرپناه به آسیب‌دیدگان لرستان ارائه شده است. میلیون 15 کارت هدیه (هریک به ارزش2300 این موسسه اهدای ریال) را نیز در استان لرستان در تیرماه برنامه‌ریزی نموده بود. موسسه‌ی حمایت از کودکان نیز کمک‌هایی را به جمعیّت هالل احمر ایران در شهرستان پُلدختر در استان لرستان در جهت آموزش مهارت برای تشخیص جمعیّت آسیب‌پذیر در مناطق آسیب‌دیده به‌منظور اطمینان از اعزام به موقع و موثر آن‌ها به مراکز درمانی ارائه نمود. افراد آموزش دیده در قالب تیم‌های حمایتی روان‌شناختی به پُلدختر اعزام شدند. عالوه بر این، یونیسف مذاکراتی را با وزارت امور خارجه برای ارائه پشتیبانی روان‌شناختی در مدارس واقع در مناطق آسیب‌دیده از سیالب، انجام داد. :. منبع1 به‌جز دولت و نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد، از اواخر ، جمعیّت‌های هالل احمر و صلیب سرخ، سازمان‌های 1398 خردادماه بشردوستانه‌ی بین‌المللی و بخش خصوصی داخل و خارج از کشور نیز کمک‌های نقدی و غیرنقدی خود را به مناطق آسیب‌دیده اهدا نمودند. از میان سازمان‌ها و کشورهای ارائه‌کننده‌ی کمک‌های انسان‌دوستانه می‌توان به جمعیّت‌های هالل احمر و صلیب سرخ، وزرات وضعیّت‌های اضطراری ارمنستان، دولت‌های روسیه، آذربایجان، ژاپن (از طریق جایکا)، هند، شورای مشورتی سازمان‌های اسالمی مالزی، چین، پاکستان، عمان، گرجستان، آلمان (از طریق صلیب سرخ آلمان)، اسلواکی، انگلستان، ایتالیا، اتریش، فرانسه، کویت و سوییس 1 .اشاره نمود ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی-7-1 روند ارزیابی و روش‌شناسی در این گزارش از روش ارائه‌شده توسط اتحادیه‌ی اروپا، بانک جهانی و سازمان ملل متحد برای ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی استفاده شده است. این روش به‌طور گسترده‌ای توسط دولت‌ها برای ارزیابی آسیب‌های ناشی از بالیای طبیعی، برآورد خسارت‌ها و تعیین نیازهای بازتوانی مورد استفاده قرار می‏گیرد. این ارزیابی در ایران با کارگاهی دو روزه با حضور افرادی از وزارتخانه‌های مختلف و آژانس‌های سازمان ملل برای مروری بر این روش و اتخاذ الگوهای نفر 200 دریافت اطّالعات موردنیاز برای ارزیابی آغاز شد که حدود از نماینده‌های دولت و وزارتخانه‌های مختلف در این کارگاه حضور داشتند. بعد از این کارگاه دو روزه، سه هفته برای جمع‌آوری اطّالعات موردنیاز و برآورد آسیب‌ها و خسارت‌های هر بخش توسط استان‌ها، اختصاص داده شد. کارگاه دوم با حضور نمایندگانی از وزارتخانه‌های مختلف و آژانس‌های سازمان ملل در بخش‌های مختلف به‌منظور تهیه گزارش، بررسی شکاف‌های اطّالعاتی و رسیدگی به مسائل میان‌بخشی برگزار شد که این کارگاه بستر مذاکره در مورد نقشه‌ی راه برای بهبود -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 66 .وضعیّت و درس‌هایی را برای انجام ارزیابی‌های آینده فراهم نمود نسخه‌ی اولیّه‌ی گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از مردادماه به سازمان برنامه‌وبودجه تحویل داده 13 بالیای طبیعی در شد. بعد از دریافت نظرات از سازمان برنامه‌وبودجه، نسخه‌ی نهایی مردادماه سال 24 گزارش جهت تایید وزارتخانه‌های ذیربط در تاریخ به سازمان برنامه‌وبودجه تحویل داده شد. 1398 ارزیابی نیازهای بعد از حادثه به سرپرستی سازمان برنامه‌وبودجه‌ی دولت ایران و با همکاری نزدیک سازمان مدیریّت بحران، وزارت کشور و دولت ایران انجام شد. این ارزیابی توسط وزارتخانه‌های مختلف با اتکا به اطّالعات و برآوردهای انجام‌شده توسط اداره‌ها و مقام‌های ذیربط استان‌های آسیب‌دیده انجام گرفته است. هم‌چنین، آژانس‌های سازمان ملل متحد در ایران پشتیبانی الزم را از اقدامات وزارتخانه‏های ) UNDP( مربوطه به عمل آوردند و دفتر برنامه‌ی عمران ملل متحد تسهیالت الزم را جهت تهیه‌ی گزارش‏های هر بخش ارائه نمود. این ارزیابی در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان که حوزه 10 بیش‌ترین آسیب را در سیل اخیر تجربه نموده بودند و برای حوزه‌ی مرتبط، انجام گرفت (در حوزه سالمت به دلیل عدم 12 از دسترسی به اطالعات مورد نیاز، نیازسنجی انجام نشد). برای سه بخش کشاورزی، جنسیّت و آموزش، صدمه‌ها و خسارت‌ها در زمان تهیه‌ی گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی ) در دسترس نبود. بنابراین، نیازهای بازسازی و بازتوانی PDNA( برای استان خوزستان در این سه بخش برآورد نشده است. دامنه‌ی جغرافیایی و بخش‌های نیازمند ارزیابی توسط سازمان برنامه‌وبودجه گروه کاری برای بخش‌های 12 ،تصویب و تأیید شد. براین‌اساس های مختلف و نمایندگان -موردنظر با حضور نمایندگانی از وزارتخانه آژانس‌های سازمان ملل تشکیل گردید. y y این ارزیابی شامل یک فرایند ارزیابی پنج‌مرحله‌ای به‌شرح زیر می‌باشد: y y جمع‌آوری داده‌های پیش از حادثه برای مقایسه با شرایط بعد از حادثه؛ y y تجزیه‌وتحلیل اثرات حادثه به‌همراه برآورد صدمه‌ها و خسارت‌ها برای هر بخش؛ y yارزیابی پیامدهای سیل اخیر در هر بخش؛ y yبرآورد نیازهای بازتوانی و بازسازی در هر بخش؛ ارائه‌ی راهبردهای بازتوانی و بازسازی به‌منظور پیشنهاد انجام مداخالت مناسب، و اجرای ترتیبات الزم در هر بخش. عالوه بر ارزیابی صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی، بخشی نیز بررسی -تالش شده است تا در هر بخش موضوعات میان شوند که این موضوعات شامل مسائل جنسیّتی، پرداختن به ریسک بالیای طبیعی و پایداری محیط زیست می‏باشد. در بیش‌تر بخش‌ها، هزینه‌های ناشی از صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی به‌منظور برآورد هزینه‌ی جایگزینی و تعمیر زیرساخت‌های آسیب‌دیده نیز تعیین گردیده است. هم‌چنین، خسارت‌های وارده به بخش‌های تولیدی شامل درآمدِ ازدست‌رفته و هزینه‌های مربوط به عملیات‌های اجرایی در بخش خدمات نیز برآورد شده است. در نهایت، جمع کل هزینه‌های صدمات و خسارات وارده در تمامی بخش‌ها برای هر سه استان محاسبه شده است. در برآورد نیازهای بازتوانی و بازسازی، هزینه‌های اضافی مربوط به جایگزینی تجهیزات و زیرساخت‌های آسیب‌دیده، به شکل تاب‌آور در بالیای طبیعی در نظر گرفته شده است. این هزینه‌های اضافی در هر بخش با توجه به سطح ریسک قابل قبول و منابع قابل تخصیص برای دستگاه‌های عضو هر بخش ) متفاوت می‌باشد. BBB( و هم‌چنین، اصول ساختن بهتر از قبل در نهایت، بررسی‌های الزم به‌منظور جلوگیری از برآورد مضاعف هزینه‌های مربوط به صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی در بین بخش‌ها نیز انجام گرفته است. هم‌چنین، هزینه‌های مربوط به صدمه‌ها و خسارت‌ها بر اساس اطّالعات کیفی موجود در منابع اطّالعاتی مختلف به‌منظور برآورد تبعات اقتصادی در سطح استان نیز برآورد شده است. در این ارزیابی هم‌چنین تالش شد تا راهبردهای اصلی برای هدایت برنامه‌های بازسازی و بازتوانی در بخش‌های مورد بررسی ارئه گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه 67 محدودیّت‌ها ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌ها توسط تیم ارزیاب هر بخش بر اساس اطّالعات موجود انجام گرفته است. با توجه به این‌که اطّالعات هر استان در بازه‌ی زمانی دوهفته‏ای گردآوری شده، بنابراین، در هر بخش اطّالعات صدمه‌ها ممکن است به‌دلیل برداشت‌ داده به‌صورت مستقل دارای تفاوت باشد. هم‌چنین، امکان بازدید میدانی به‌منظور صحّت‌سنجی اطّالعات نیز فراهم نبوده است. در نهایت، این ارزیابی بر اساس اطّالعات جمع‌آوری‌شده در بخش‌های مختلف و نظرات کارشناسان مختلف دیدگاهی تلفیقی را ارائه می‌دهد. بدین ترتیب، نتایج ارزیابی‌های ارائه‌شده نفی‌کننده‌ی سایر برآوردهای انجام‌گرفته توسط دستگاه‌های دیگر نمی‏باشند. چارچوب گزارش-8-1 :محتوای این گزارش از شش بخش زیر تشکیل شده است قسمت اول: بخش‌های اجتماعی در مورد مسکن، آموزش، فرهنگ و گردشگری 4 تا2 فصل های می‌باشند. هر فصل شامل توضیح مختصری از وضعیّت هر بخش پیش از سیل، تأثیرات سیالب، صدمه‌ها و خسارت‌ها، راهبردهای بازتوانی و بازسازی، نیازهای ارزیابی شده، روش مورد استفاده و منابع می‌باشد. قسمت دوم: بخش تولیدی در مورد بخش‌های کشاورزی، شیالت و دام است. این 5 فصل فصل شامل توضیح مختصری از وضعیّت هر بخش پیش از سیل، تأثیرات سیالب، صدمه‌ها و خسارت‌ها، راهبردهای بازتوانی و بازسازی، نیازهای ارزیابی‌شده، روش مورد استفاده و منابع می‌باشد. قسمت سوم: بخش‌های زیرساختی در مورد بخش‌های حمل‌ونقل، انرژی، 9 تا6 فصل‌های آب‌وفاضالب و بهداشت و زیرساخت‌های محلّی است. هر فصل شامل توضیح مختصری از وضعیّت هر بخش پیش از سیل، تأثیرات سیالب، صدمه‌ها و خسارت‌ها، راهبردهای بازتوانی و بازسازی، نیازهای ارزیابی شده، روش مورد استفاده و منابع می‌باشد. قسمت چهارم: بخش‌های بین‌بخشی در مورد کاهش ریسک بالیای طبیعی، محیط 13 تا10 فصل‌های زیست، اشتغال و معیشت و جنسیّت است. هر فصل شامل توضیح مختصری از وضعیّت هر بخش پیش از سیل، تأثیرات سیالب، صدمه‌ها و خسارت‌ها، راهبردهای بازتوانی و بازسازی، نیازهای ارزیابی شده، روش مورد استفاده و منابع می‌باشد. قسمت پنجم: تبعات اقتصادی در مورد تبعات اقتصادی می‌باشد و خالصه‌ای از برآورد 14 فصل اثرات سیل در استان‌های بررسی شده را در اقتصاد استان‌های آسیب‌دیده ارائه می‌کند. قسمت ششم: مسیر پیشِ رو در مورد راهبردهای بازتوانی و بازسازی می‌باشد و 15 فصل خالصه‌ای از روش‌های کلّی بازتوانی و بازسازی شامل توصیه‌های بیش‌تر برای بخش‌های منتخب ارائه شده است. هم‌چنین، مراحلی برای انعکاس این راهبردها در برنامه‌های بازتوانی و بازسازی همراه با پیشنهاداتی در خصوص ترتیبات سازمانی و گزینه‌های مالی معرّفی شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- اً ۱ ۱ ارچ : اً. یا ْ. سس ا تاه )»1 ا کار 7 ۱ ۳ ِ ی ۳ ۱ 1 | سح ورد :۳ و ردو جک تست ور ی ویو سور رد ید را مد را 0 ی 1 بر ود ارس و رود رس روط با ون ۳ 4 7 ی یم ۰-؟ یس مخ رم اک ۰ ۱ - ۰.۰ ۹ رت .۰ رل او ۱ ۳ ۳ | ی یت اس 5 س ج و ار اد 7 ۰ اد نم ۹۹ ۸ پا ۱ ۱ یی او ۱ وا عع تست ۳۳ / 0 ار اس چاو ۲۲ یهد < 5 وی یدای پوا پ 2 تک تس و دی هم ۳ ار ی گم ی ی 1 ۱ اد کی - ی ۲ ۱ اه ص ی نسم سس تسم و ] > 1 8 مه پیت وی یا مر و بای 27 را زه ۴ ۳ ها ی ۱ کر 1 الاک درو ارس ورس ور ارچ اجه در دس کر جوم ورد درمز م1۵ اظ ی 7 ض 9 دوع ور 8۱۱/1 او مر ب و سک ۱ سا هط وه ۱۱۳ وی بای از وان ی کی را ۲3 4 ۱ ۱ ۶ 9۶ ۵ ۹ 8 را ا یا : ۹ 7 ز ‏ سوی ون ۶ ۹ ۲ ۰ 1 8 ای که و 71 1 ۱ ۳۱ رای 0 سیم 1 پا | 0 ی ها مد ۰ ۸ وا ۳ ۳ 9 ی ۳ : ۰ ای ۹ 2 چ هجو و 1 1 ۸ را ۱ ی 5 با رود و ره مسر اوه ی با ۳ هر دو کر اور 4 سام تا 7 1 1 ۱ " /[ 2 ۵ ۹ ۹ و سی ۸. میاه !1 8 سا 7 امرس هه ۲ ۹ 1( یت چم : ب ‏ اما( مه ای مورا مورا ادا ها ۵ ۳ . ما ۳ و وک یو َ پهه< ی ۸ ی ۱ ۸ ۹ ْ ‌ ۸ ۳ ی ‌ 2 , را 7 یمه ۹ به ۵ ۹ ۳ م وگو سر ی ایس هن ۹ رن اد زا ده 0 دورد رم خی ی ‎٩6‏ ۸ 1 1 رو اک 6 لک ۳ ی ۳ .۱ ۱ > ال ۹1۹ ۹ ۰ 8 1 / وت ۳ ۶ مه . ‌ ۰ ی م7 م لا در تا در ارز و هاب وز سا کووج نا دارد ادا رد مر هود طت 1 1 ث ۳ ۰ ۹ ۹ 1 ( انش ۱ 90 ۰ # ار یر چا ۹ 5 ۹ 81 ۳1 یا ۳ 17 ۹ یا ها اپ ۳ اپ او ۹ ی او ۳ 1 ۳ ژ و سرمههرب ۷ اپ هم شر ی ۹ مر له هر ۳ هلو اچ شش 3 تی ۱ خس -ب دوه ها را ی ما من دص مه )1 | واگ مکی را نیت ره ملد ۵ ۵ 1 ۱۳۵ ریگ ان اس اه مه اد نش دراه زرا اس کار ار کی ایا تا هه 8 ۳۹ ۹ ی 1 ۴ ۷ ۸ 4 ا ۰ ۱ ۹ یه 1 ۵ 7 ی ی ۹ 3 1 ! رج ۰ ۱ ۴ اب را یی اپ ۹۳م 1 ۸ مارا ت 1 ۳ بر ۸ ۰ ۷ اس : ۴ 1 سس ۳ ل 9 ۰ 5 ۳۳۹ ۹ سیخ 6 1« اه ۳ ,۶ 1 سول 12 1 # سا ( ونم وم سا ۹ ۱ زاربا یو ی وی در( امد که وتو وم مد و زا مار رمرم ما اه 7 ۱ که 1 1 بیط ده [ در ۱ 4 ۹7 او مش اهر 4( هم ]ها ِ هه 0 سک ۱ ۷ زو زا ۱۳ .۸ 7۸۹ رز 0 سوق 1 ۸ پا پا ۱ همه عی ۳ ۳ و ربا 1 نوا هد 4 ۹ و یبا رک ۱ 7 4 امد وتو رکه ره 1 1 ۱ و ین را دا جرد اه مجمم ۱ ۱ را و ۱ ۰ 1 ند چات ۳ 2 7 8 4 ۶ 4 0 از 1 1 0 ار : 1 را پم ۹ وه ۰ ام ع ی 7 ی زا ۹ 4 همم ص 1 ۹۵۱ نگ وان ۸ 1 رای ات ۳ ک 1 ۷ ۹ زرا رو ۱ ۹ج ۵ ۸ 1 ط 1 ۸ 4 ۵ ری ومار ان ۱ بماکسی ۳ ۹ ۹ هرا هر1/ 0 دوار9 ار ۱ ادخ و 1 ۳ رازن ۱ ۹ اش ۱ ۳0 جوا مه مورا اف اد واره ک ایا اد ۱ میک ۳ ترجه ۸ ۵ 0 این با ی یا و گام ۱ ْ را ۹ و مخت ۱/۷/۲۰ ت۲۸ وه مر را را ۹ توس 2 رح ۷۸1 ۹ یه ی ۳ ای ۱0 1 وید ما ال هه ما مس مد کمک ۱ 4 رم کی ما ارت ری وه ی 0 1 سم ج.7 ۱ +صح ‎٩‏ ۳ 7 ریز ۱ (/ر۱. ماه 5ر۹ ۳ هی ۵ ۹ مه سوه ۱ 4 اما 0 7 گ و حوو ۱ 2۱ زر وا 1 ۹2 1 کی 1 زر روف :43 2 ی سا . ۱ ۸ ۸ ۱ ا : رو 1 سوه دنه یا ریس ری رل ۵ 0_-‌_ ۹ ی !۲ ایض [ ۹ وا هدر ۲ ۳ 1 ۳ هک ۹ ۹ 1 ۷ و هچ ۳ | اج از یه مرش رح 0 0 ۸ ۰ رن اسان ۲ و2 0 او ارهز مه ان رای دا 1 ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۰ ۹ ۹ ۱ .۱-۰ سس 51 ‌‌ : هه شا ها << ب هداحه.- ۰ 21 ۱ و سک ۸ موف ۱۷ ِ یه 2 هه + یب خی | ما پم و اس که ی را ری ۱ اه اهر ۲ شه یار روا تاسر هاچ روم با او یوم ی را و و ورک وق یورو < هه با و۳ او اسر ی مدموا ها ود دار ره کی من در ور ور به اس دهم ۷ ۰ ۳ ۳ تی ۵ ۵۹۹ یر ی 3 را ی "2 رو و و ۹ لس 2 و وا و میت یی لسعنیت 1 5 مه یا مه مود و در وان ده ۵ ور گر ۳ اس 2 ۴ 20 سا کم دن سا کور راز نایب رک اش نا ایا را ی منبر اب در ارور نر کور ور ۷۷۳ یک اه کر خووا ‏ ا 0‏ یت اسوسی ونر بخ رای کح وت اور انسیا و نا که زا کارا سر ا نی دی رن با مدا وتا ما 8 5 رس ی دصرد تس 8 یت ۰ وی 1۱۳ چم ال ارس ۰ زه پبکی) 1 2 7 ی و 1 ۹ او پا ی ۴ج ۹ ی 25 ها ۵ 0 میا 7 لِ هنگ رام ام وقت خب هه هه ۱۱ لس را دز یر وب اپ و ار کس با یک گ سم مد 1 سا ی وا ی و 6 سوه وت بو وا کج 8 اج کیک و و ۱ج کوک بر ره اس که از ها سس ۳ ‎٩۹‏ 6 را س با و ای وچ : سوت ند ۱ و اسر 7 5 5 - ۳ ۱ ی ِا ۳78 1 ۳ : حضصف یره بو ای تس 2 ی ( موی ها ۰ ۱ ۹ رو 9 پا ۰ َ/# و , ده هی : - 5 دود مش ۰ ری , ۱ با ار 1 _ 8 ۰ ۱ و با 9۵ و کت ید هد ۱۱۳ مه ات [ ۱ 0 ‌ - ۹ ۳ ی ٍ ای 9 برد ها : / : 3 مه گت 52 1 ۴ ۹ ۰ موم ۱ شا نهد ْ- نوا نی ‎٩‏ وان ۹ ی ورن وا مهار دی و هه روا . ی + ۳ و : 1 ۹ ای اد اس و بو و زو ها مر با رف رو اد : ۱ سنا ور و رد 20 اچ کز را نا یا اه خر ۵ 1 ور ار 0 222/9 ا وراشال ون ۳ 8 1 و 2در یه مو از مجم م یا 1 مهم پا ۹ ۱ . ۰ ی یط با مها ۹ 7 و واه ی سای ۸ ۱۳۳ ۱ ۱ ای 1 5 ۰ و ۱ ۱ 6 و 0 ۵ ری مه ۷۲و 9 بر اد یرو بو ابا کش هر 1 یی ردو تس ای بو هرارش و ریا تقد ارت 0 ۱ 80و مهدی در ۵ / و و و: هوم ۱ 8 در خن اج با او او ند کب کرو ند هر تا ۷ بش ده دور رد رن وا نمی ما ی ام رما ده 2 ۱ ۱ پا ما وی ی رین )نم رم پا ۱ ای ۹ سغط + پم ۳7 ها اد ۱۹ : و ی هه ی اد ۹ ۹3 ۷ ۲ / 3 7 او و رو پر ‎٩‏ 4 ۶ ب پ ْ 5 ی ۰ ارت بت سا ان مه که 9 د 7 انش ۹ ۰ رد ون سای ۳ هی نصسسسسرتت 7 رس ۹ چچ ی ۱ 7 یه سر سا سم : + ۰ 9 ۱ ده : !1 ود ۵ 1 ر ۳ ۹۱ ام ۹ خس 0 ۹ ی ۱۷ ۱.۳ ۱ ۹ فس -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 70 مسکن-2 خالصه-1 -2 این بخش از گزارش شامل نیازسنجی بعد از بالیای طبیعی برای بخش مسکن بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از صدمه‌ها و خسارت‌های سیل‌های است. هدف این قسمت فراهم 1398 و فروردین‌ماه1397 اواخر اسفندماه ساختن تصویری واضح از نتایج و پیامدهای این سیالب بر بخش مسکن به‌منظور استفاده در تصمیم‌گیری برای اقدامات بازتوانی و بازسازی می‌باشد. بر اساس ارزیابی‌های اولیّه‌ی انجام شده توسط سازمان مدیریت بحران ، در 1398 و اوایل سال1397 کشور، سیالب‌های رُخ‌داده در اواخر سال هزار میلیارد ریال (حدود چهار برابر 400 تا350 مجموع خسارت‌هایی حدود کرمانشاه) در کشور 1396 سال7.3 خسارت‌های ناشی از زمین‌لرزه با بزرگای و به‌خصوص، در استان‌های خوزستان، گلستان و لرستان برجای گذاشتند که بخش عمده‌ای از آن به حوزه‌ی مسکن مرتبط بوده است. بر اساس گزارش‌های بنیاد مسکن انقالب اسالمی از مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های مذکور، از واحد 16659 ، واحد مسکونی آسیب‌دیده در این سه استان69149 مجموع 20680 واحد مسکونی در استان لرستان و31810 ،مسکونی در استان گلستان واحد مسکونی در استان خوزستان واقع شده است. این خسارت‌ها دامنه‌ی وسیعی از صدمه‌ها از خانه‌های کامالً تخریب‌شده تا واحدهای مسکونی قابل تعمیر را شامل می‌گردد. خسارت کل وارده به بخش مسکن در پی سیالب‌هاب میلیون دالر) تخمین زده می‌شود. 413.32 ( میلیارد ریال43473.8 اخیر برابر برآورد هزینه نیازهای بازتوانی بخش مسکن بر اساس نیاز به بازسازی خانه های تخریب شده و تعمیر واحدهای نسبتاً آسیب‌دیده انجام شده است. در برآورد هزینه بازتوانی بخش مسکن، متراژ هر واحد تازه‌ساخت، به‌طور متوسط، میلیون ریال در هر متر 20 متر مربع و هزینه‌ی ساخت حدود80 حدود میلیون ریال برای هر واحد) در نظر گرفته شده است. در ضمن، 1600( مربع درصد از هزینه ساخت 30 هزینه مرمت واحدهای مسکونی قابل تعمیر، معادل متر 100 زیربنای متوسط هر واحد مسکونی موجود پیش از سیالب (حدود میلیون ریال برای هر واحد تعیین شده است. هم‌چنین، 600 مربع) به میزان به مقادیر 10% برای ملحوظ نمودن راهبرد ارتقای کیفیت ساخت‌وساز حدود مورد نیاز برای ساخت‌وساز و تعمیرات اضافه گردیده است تا منعکس‌کننده‌ی مقادیر مطلوب برای بازسازی و بازتوانی بخش مسکن باشد. با توجه به پیامدهای زیاد سیالب بر بخش مسکن، بررسی استانداردهای ساخت‌وساز به منظور کسب اطمینان از دوام آنها در برابر سوانح بعدی از اهمیت باالیی برخوردار می‌باشد. میلیارد ریال ( 74631.04 مجموع هزینه نیازهای بازتوانی در بخش مسکن میلیون دالر) برآورد شده است. 709.54 در این بخش از کمک‌های دولت به منظور بازسازی خانه‌های کامال تخریب شده و تعمیر خانه‌های آسیب دیده استفاده شده است. این جبران خسارت‌ها توسط دولت با ارائه کمک‌های بالعوض و وام به صاحبان خانه‌ها برای بازسازی و تعمیر خانه‌ها و همچنین به کارگیری پیمانکاران برای همکاری با صاحبان خانه‌ها در ساخت و ساز صورت می‌گیرد. در این بخش هم‌چنین مثال‌هایی از روش‌های ساخت و ساز مقاوم و سریع نظیر پانل دیواری سه‌بُعدی، قاب فوالدی )، واحدهای مدوالر بتنی پیش‌ساخته و سیستم قاب بتنی عایق LSF( سبُک ) ارائه شده است. ICF( بررسی اطّالعات پایه-2 -2 در این مطالعه، از داده‌های مرکز آمار ایران به‌عنوان اطّالعات پایه‌ی مسکن مربوط به پیش از وقوع سیالب استفاده شده است. برای کسب داده‌های مربوط به صدمه‌های بعد از سیالب در سه استان منتخب تحت تأثیر سیالب‌ها نیز از گزارشات مربوطه و اطالعات برخی از سازمانها و نهادها استفاده شده است. هم‌چنین، از سایر داده‌های آماری برای برآوردهای کلّی و تقریبی خسارت‌ها در مناطق آسیب‌دیده در این سه استان استفاده شده است. برخی از این جمع‌آوری 1390 اطّالعات پایه از سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال منعکس شده‌اند. بر 1395 شده‌اند و برخی نیز در اطّالعات سرشماری سال ، اطّالعات «جمعیّت» و «ساختمان» 1395 اساس داده‌های سرشماری سال (واحدهای مسکونی) در استان‌ها، مناطق شهری و روستایی ارائه شده است. داده‌های مربوط به واحدهای جغرافیایی با تکمیل پرسش‌نامه و برداشت‌های میدانی توسط مرکز آمار تامین شده‌اند. چنین اطّالعاتی معموال بر اساس واحدهای مسکونی و خانوارهای ساکن تهیه می‌شوند. بر اساس سرشماری سال ، کل جمعیّت در استان‌های آسیب‌دیده‌ی گلستان، لرستان و خوزستان 1395 نفر می‌باشد و تعداد زنان و4710509 و1760649 ،1868819 به ترتیب مردان در این استان‌ها نیز کمابیش مساوی است. متوسط بعد خانوار در این سه نفر متغیّر است. 3/75 تا3/46 استان از ) درصد واحدهای مسکونی چندخانوار (آپارتما‌نی) در مقابل 1( شکل تک‌خانوار (غیر آپارتمانی) را برای سه استان نشان می دهد. تعداد کل واحدهای واحد است. 1559820 و262962 مسکونی آپارتمان و غیرآپارتمان به ترتیب -------- صفحهٔ بعد -------- مسکن 71 ) نیز انواع سازه‌های واحدهای مسکونی در مناطق آسیب‌دیده را برای1( جدول ) نشان 1390 سه استان منتخب براساس داده‌های سرشماری ایران (سال ) تا 2( مراجعه کنید). در شکل‌های2 می‌دهد (برای جزئیات بیشتر به ضمیمه ) نیز توزیع انواع مختلف مسکن بر اساس نوع مصالح ساختمانی و سازه‌ی آن 4( برای این سه استان نمایش داده شده است. به دلیل کم هزینه بودن (با توجه به خانواده های کم درآمد)، سادگی نسبی و در دسترس بودن مصالح ساختمانی و سازندگان بومی، نوع سازه اکثر ساختمان‌های این استان‌ها مصالح بنایی و سنتی است. در واقع این یک مورد کلی برای مناطق روستایی کشور است. الزم به ذکر می‌باشد که تعداد سازه های فلزی در لرستان بنا به دالیل زیر به طور قابل توجهی بیشتر از سایر استانها است: y y در سیالخور (لرستان)، ساخت2006 پس از وقوع زلزله سال سازه‌های فلزی کیفیت خوب با اتصاالت پیچ و مهره توسط دولت در این استان ترویج و تسهیل شده است؛ y y سازه‌های قاب فوالدی می‌توانند انعطاف پذیری معماری بیشتری در مقایسه با مصالح بنایی و سنتی داشته باشند؛ y y در این استان تعداد زیادی از کارگران ماهر فوالدکار (نسبت به سطح کشور) وجود دارد که این امر در روند ساخت و ساز تأثیر گذاشته است. بدیهی است که کیفیّت‌های مختلف و وضعیّت آسیب‌پذیری می‌تواند با هر نوع سازه‌ای مرتبط باشد، زیرا روش‌های مختلفی برای طراحی و ساخت آن‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. انواع سازه‌های فوالدی و بتنی به‌طور کلّی از قاب‌های سازه‌ای با میان‌قاب‌های بنایی تشکیل شده‌اند، یا در بعضی موارد، دارای دیوارهای باربر هستند (این ساختمان‌ها در مناطق روستایی کم‌تر است). گونه‌های بنایی شامل خشتی گلی، انواع آجر و بلوک سیمانی با اعضای چوب یا فوالد و سازه‌های تمام‌چوبی (به تعداد محدود) می‌باشند. ساختمان‌های بنایی سنتی یا فلزی و بتنی غیرمهندسی غالباً دارای عملکرد ضعیفی هستند. به‌طور کلّی، ساختمان‌های بنایی محصور شده، قاب فوالدی پیچ و مهره (به روش تولید صنعتی) و بتن مسلح کیفیت خوب آسیب‌پذیری کمتری نشان می‌دهند. : گونه‌های ساختمانی متداول در استان‌های آسیب‌دیده مورد مطالعه در این ارزیابی1جدول استان فوالدی بتنی بنایی نامشخص تعداد کل گلستان تعداد25781 95336 295861 4021 420999 درصد%6.10 %22.60 %70.35 %0.95 لرستان تعداد118304 7955 148008 2359 276626 درصد%42.70 %2.80 %53.65 %0.85 خوزستان تعداد84194 89919 426231 5910 606254 درصد%13.80 %14.95 %70.30 %0. 95 : توزیع واحدهای مسکونی آپارتمانی و غیر آپارتمانی در1 شکل استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان : توزیع انواع ساختمان‌ها در استان گلستان2 شکل : توزیع انواع ساختمان‌ها در استان لرستان3 شکل : توزیع انواع ساختمان‌ها در استان خوزستان4 شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 72 ضوابط موجود برای بازسازی مسکن در این قسمت، ضوابط موجود و جاری کشور برای بازسازی بخش مسکن در صورت رخداد بالیای طبیعی شامل سیل اخیر طرح می‌گردد. در پی رخداد هر سانحه طبیعی بنیاد مسکن وظیفه جمع آوری اطالعات برای ارزیابی میزان خسارات ساختمانی با طبقه‌بندی بازسازی یا تعمیر و برآورد هزینه مورد نیاز دولت برای جبران خسارت‌های وارده به مالکان ساله) و کمک‌های 15 با باز پرداخت%5 و%4 های کم‌بهره (یعنی-با وام بالعوض را بر عهده دارد. با این حال، این مبلغ یک بخشی از هزینه های را تامین می کند و مالکان باید خود مبلغ اضافی را پرداخت کنند یا از طریق منابع مالی دیگر (از جمله بیمه و غیره) تامین اعتبار کنند. بر اساس نظر کارشناسان سازمان مدیریت بحران و بنیاد مسکن، میزان کمک‌های مالی و وام‌های تعلّق‌یافته به هر خانوار واجد شرایط (با خانه‌های کامالً آسیب‌دیده)، کمابیش برابر با کل هزینه‌ی بازسازی هسته‌ی اصلی یک خانه (به طور عمده سازه اصلی و نه به پایان رساندن) در نظر گرفته می‌شود. مساحت زیربنای ساختمان در هسته‌ی متر مربع است که با گذشت زمان، 85 تا75 اصلی خانه در حدود امکان گسترش یا تکمیل آن برای دستیابی به ویژگی‌های مطلوب‌تر جهت رفع نیاز مالکین خانه وجود دارد. بدین ترتیب، این خانه‌ها در ابتدا به‌عنوان سرپناه دائمی در نظر گرفته می‌شوند که نسبتاً آسان و سریع ساخته خواهند شد و سپس، به‌تدریج، به منازل مسکونی با فضاهای بیش‌تر و کامل‌تر تبدیل می‌شوند. ساختمان‌هایی که بازسازی طبقه) اجرا شده و دارای طراحی 3 تا1( می‌شوند، به‌صورت کم‌ارتفاع ساده اما همراه با تاییدیه‌ی فنّی هستند و عموماً با استفاده از قاب‌های نسبتاً سبک فوالدی به‌صورت پیچ‌ومهره (به‌روش تولید صنعتی) یا به‌صورت بنایی کالفدار ساخته می‌شوند. در این سازه‌ها، از میان‌قاب‌ها و دیوارهای آجری یا بلوک سیمانی استفاده می‌شود. هزینه‌ی نمای ساختمان، محوطه، بخش‌های اضافی در نازک‌کاری ساختمان و سایر موارد مشابه توسط کمک‌های دولتی پوشش داده نمی‌شوند و تامین آن بر عهده‌ی خانوارها با استفاده از منابع دیگر خواهد بود. از طرف دیگر، معموالً تالش می‌شود که این ساختمان‌ها اتاق‌های بیش‌تری داشته باشند. در بسیاری موارد، خانه‌های آسیب‌دیده، طوری بازسازی خانواری که پیش از رخداد سانحه با هم 3 تا2 می‌شوند که بتوانند زندگی می‌کردند را اسکان دهند. در این موارد، ساختمانی یک‌طبقه در بازسازی می‌تواند تا سه طبقه ساخته شود تا بتواند نیازهای مسکن خانوارهای ساکن در آن را پوشش دهد. در این راستا، بعد از نهایی شدن نقشه‌های کلّی و تعیین تعداد طبقات موردنیاز ساختمان، طرح سازه و محاسبات برای تصویب تحویل مقام‌های مسئول می‌شود. در این فرایند، شرایط خاک، فونداسیون و سازه در نظر گرفته می‌شود. این سیاست مطابق با دیدگاه حمایتی دولت از توسعه‌ی روستاها می‌باشد. الزم به 100 ذکر است که یک واحد مسکونی خانوادگی روستایی معموالً حدود متر مربع مساحت دارد، درحالی‌که در مراحل بازسازی، این مساحت متر مربع در هر واحد مسکونی 80 برای واحد مسکونی جدید، حدود تعیین شده است. در فرایند بازسازی، الزام به رعایت کدهای ساختمانی باعث افزایش ایمنی بنا خواهد شد و بدین ترتیب، یک گام مناسب برای ارتقا و توسعه‌ی بافت‌های ساخته‌شده به‌شیوه‌ای ایمن‌تر برداشته می‌شود. بر این اساس، اجرای انواع سازه‌های با کیفیّت پایین و آسیب‌پذیر، مانند خشتی گلی یا بنایی بدون کالف (انواع مختلف) در هنگام بازسازی ممنوع است و چنین ساختمان‌هایی تخریب و با نوعی سازه‌ی مطلوب و دارای تاییدیه، مانند سازه‌های بنایی کالف‌دار، یا اسکلت بتنی یا فوالدی جایگزین می‌گردند. حمایت‌های مالی دولتی در این قسمت، روش‌های موجود برای جبران خسارت‌ها در بالیای طبیعی شامل سیالب‌های اخیر به‌صورت اجمالی توضیح داده می‌شود. به‌عنوان یک راهبرد کلّی برای کاهش بار مالی بازسازی بعد از بحران، رویّه‌ی فعلی در سطح ملّی مبتنی بر استفاده از نقشه‌های سازه‌ای و روش‌های مصوّب است. در این روش، یک پیمانکار کل عهده‌دار تامین ماشین‌آالت، تجهیزات، نیروی کار حرفه‌ای، استخدام پیمانکاران جزء و کارگران مختلف با یک مبلغ ثابت به ازای هر متر خواهد بود و بدین ترتیب، هزینه‌ی تمام‌شده نسبتاً ارزان‌تر است. هم‌چنین، اعضای خانوارها معموالً با هدف سرعت بخشیدن و نظارت بر روند کار، درگیر فرایند ساخت‌وساز می‌شوند. عالوه بر این، بسیاری از مصالح موردنیاز برای -------- صفحهٔ بعد -------- مسکن 73 بخش‌های اساسی ساخت‌وساز، از جمله، قاب‌های فوالدی تولید‌شده به روش صنعتی با یارانه‌ی دولتی و قیمت عمده‌فروشی عرضه می‌شوند. در روال کلی عملکرد دولت، هنگامی که یک واحد مسکونی آسیب دیده در بنیاد مسکن برای بازسازی یا تعمیر طبقه‌بندی می‌شود، مالک حق دریافت حمایت های جزئی مالی از نظر وام با نرخ پایین را دارد. به ترتیب، برای مناطق شهری و ٪4 و٪5 این وام‌ها با نرخ بهره‌ی ساله در نظر گرفته می‌شوند. این 15 روستایی با مدّت‌زمان بازپرداخت وام با تکمیل مراحل ساخت و ساز به تدریج تأمین می شود. طبق اظهارات مسئوالن بنیاد مسکن، کل هزینه‌ی تخمینی بازسازی شامل تامین و اجرای قاب‌های بتنی یا قاب‌های فوالدی موردنیاز در حدود اضافی بابت سربار و ٪15 میلیون ریال در هر متر مربع به‌اضافه‌ی17 هزینه‌های مازاد بنیاد مسکن می‌باشد. در نتیجه، کل هزینه‌ی بازسازی میلیون ریال در هر متر مربع خواهد بود. هم‌چنین، 20 کمابیش معادل درصدی دیگری برای اجرای راهبردهای ساختن بهتر از 10 هزینه‌ی قبل در فرایند نیازسنجی پیش‌بینی شده است که می‌بایست به کل هزینه‌های برآوردشده اضافه شود. الزم به ذکر است که پس از رخداد سوانحی نظیر سیل، دولت ساختمان‌ها را احداث نمی‌کند، بلکه روند کار را تسهیل، مدیریّت و نظارت می‌کند و وام‌های با نرخ بهره‌ی پایین و برخی کمک‌های مالی را ارائه می‌دهد. در خصوص بازسازی مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر و به‌منظور مدیریّت و کاهش هزینه‌ها، دولت تصمیم گرفته است که کمک‌های مربوط به تامین اسکان موقّت را حذف نماید تا انتقال از چادرها (فاز اسکان اضطراری) به مسکن اصلی مستقیماً انجام شود. در عوض، کمک‌هزینه‌ی دیگری برای اجاره یا برای خانواده‌های میزبانی که به‌طور موقّت به افراد آسیب‌دیده اسکان می‌دهند، پرداخت می‌شود. 60 میلیون ریال برای مناطق شهری و120 این کمک‌هزینه معادل میلیون ریال برای مناطق روستایی است. بااین‌همه، کمک‌های مالی و روش‌های حمایتی دیگری نیز ممکن است از سوی بخش‌های خصوصی و عمومی به برخی اقشار آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر ارائه شده باشد. ) روش‌های جبران خسارت‌ها برای خانوارهای آسیب‌دیده 2( در جدول در سطوح مختلف در مناطق روستایی و شهری نشان داده شده است. ارزیابی اثرات سیالب-3 -2 بنیاد مسکن بر اساس تجربه‌های خود، صدمه‌های ناشی از بالیای طبیعی را در دو مرحله‌ی اصلی برآورد می‌نماید. ابتدا بالفاصله بعد از رخداد سانحه طبیعی، میزان کلّی صدمه‌ها بر اساس بازدیدهای میدانی و با ارزیابی بصری و سریع از مناطق آسیب‌دیده تخمین زده می‌شود. مرحله‌ی دوم ارزیابی دقیق‌تر است و افراد آموزش‌دیده با برداشت‌های میدانی، خانه‌ها را به‌صورت انفرادی مورد ارزیابی قرار می‌دهند و وضعیّت صدمه‌های فیزیکی را در گروه‌های «کامالً آسیب‌دیده یا کامالً ناامن» و یا «نیازمندِ تعمیر» دسته‌بندی می‌کنند. حالت دوم معموالً در دو سطح از شدّت آسیب توصیف می‌شود. : روش جبران خسارت‌های خانوارها و واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در سوانح طبیعی2 جدول موقعیّت وام (ساخت) کمک بالعوض (ساخت) وام (وسایل منزل) سقف پرداخت تا کمک بالعوض (وسایل منزل) کمک بالعوض مسکن موقّت ریال (میلیون) دالر ریال (میلیون) دالر ریال (میلیون) دالر ریال (میلیون) دالر ریال (میلیون) دالر برای ساختمان‌های احداثی منطقه شهری500 4754 120 1141 150 1426 50 475 120 1141 منطقه روستایی400 3803 100 951 150 1426 50 475 60 570 برای ساختمان‌های تعمیری منطقه شهری150 1426 50 475 150 1426 50 475 - - منطقه روستایی150 1426 50 475 150 1426 50 475 - - -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 74 صدمه‌ها آب‌گرفتگی بلندمدّت (ساعت‌ها تا روزها) در اثر سیل باعث ایجاد صدمه‌های جدّی به ساختمان‌های آسیب‌پذیر در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر شده است. ارتفاع آب‌گرفتگی در برخی مناطق به بیش از یک متر رسیده بود. به‌عنوان مثال و بر اساس گزارشات و اطّالعات نفر از ساکنان مناطق شهری 35000 موجود، در استان خوزستان حدود و روستایی تحت تاثیر سیالب‌های اخیر قرار گرفتند. عالوه بر این، بسیاری از ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها و صنایع در این استان تخریب شده یا به‌شدّت آسیب دیدند. در این استان، آب‌گرفتگی علّت اصلی خسارت بوده است. در اهواز، ساختمان‌های واقع در حاشیه‌ی رود کارون مخصوصاً در منطقه عین دو، در معرض آب‌گرفتگی و آسیب قرار گرفتند. اثرات مشابهی در سوسنگرد و شادگان نیز گزارش شده است. در برخی موارد، خانه‌ها و زمین‌های آنها در اثر سیل شسته شده بودند. در بسیاری از موارد ستون‌ها، پایه‌ها و دیوارها شسته یا تخریب شده بودند. در سازه‌های بنایی با دیوار باربر، سقوط دیوار منجر به فروپاشی کل شده بود. پس از ارزیابی کلی تقریبی مناطق آسیب دیده که معموالً در چند روز اول وقوع سانحه انجام می‌گیرد، تحقیق دقیق‌تری برای ارائه قضاوت کارشناسی برای تعیین قابل ترمیم بودن ساختمان‌ها صورت می‌پذیرد. ) تعداد واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در مناطق تحت 3( در جدول تاثیر سیالب در سه استان مورد نظر در این گزارش، با توجه به بررسی‌های میدانی بنیاد مسکن ارائه شده است. این اطّالعات برحسب وضعیّت آسیب‌دیدگی ساختمان‌ها در دو گروه تعمیری و احداثی (تخریبی) دسته‌بندی شده‌اند. هم‌چنین، تعداد واحدهای مسکونی که وسایل خانگی آن‌ها دچار آسیب شده‌اند و خسارت‌های مربوطه باید توسط دولت از طریق ارائه‌ی وام و کمک‌هزینه تا حدودی جبران شود نیز در این جدول نشان داده شده است. : آمار ارائه‌شده توسط بنیاد مسکن از وضعیّت صدمه‌ها به ساختمان‌های مسکونی3 جدول استان احداثی (تخریبی) تعمیری آسیب به وسایل منزل شهری روستایی جمع شهری و روستایی شهری و روستایی گلستان1325 6082 7407 9252 8500 لرستان1510 11800 13310 18500 20000 خوزستان1200 4440 5640 15040 8442 جمع26357 42792 . ارائه شده است2 نکته: جزئیات بیش‌تر در پیوست ) خسارت‌های مالی وارده به واحدهای مسکونی 4( در جدول آسیب‌دیده در مناطق آسیب‌دیده در سه استان لرستان، خوزستان و گلستان ارائه شده است. با توجه به نوع سازه، سن و کیفیّت اکثر ساختمان‌های موجود در مناطق آسیب‌دیده، فرض شده است که 50 خسارت‌های مالی وارده به یک خانه‌ی کامالً تخریبی، در حدود درصد یک خانه‌ی نوساز استاندارد به ازای هر مترمربع زیربنا خواهد بود. هم‌چنین، خسارت‌های مالی متوسط برای یک خانه‌ی آسیب‌دیده‌ی درصد کل هزینه‌ی ساخت (در 20 قابل‌تعمیر، به‌طور میانگین حدود ) 4( هر متر مربع) با روش استاندارد می‌باشد. مقادیر موجود در جدول بر اساس مشورت با مسئوالن بنیاد مسکن و با فرض برآورد هزینه‌ی میلیون ریال به ازای هر متر مربع زیربنا (با توجه 20 ساخت میانگین به روش‌های جاری احداث واحدهای مسکونی متداول) و هم‌چنین، در نظر گرفتن زیربنای متوسط هر واحد مسکونی موجود پیش از سیالب متر مربع، برآورد شده است. بر این اساس، از مجموع کل 100 به مقدار واحد به نوسازی نیاز داشته 26357 واحد آسیب‌دیده، تعداد69149 واحد نیازمند تعمیر هستند. در نتیجه، میزان خسارت42792 و تعداد میلیارد ریال برآورد می‌گردد. با 43474 مالی مستقیم برابر با حدود این حال، میزان اعتبارات دولتی برای جبران خسارت به صورت کمک مالی و وام می‌باشد که به طور مساوی طبق توضیحات بخش بعدی در خانوارهای دارای واحدهای آسیب دیده توزیع می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- مسکن 75 : خسارت‌های مالی وارده به واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در سه استان مورد مطالعه4 جدول کل تعمیراتی احداثی استان دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) گلستان 16659 9252 7407تعداد واحدهای مسکونی 105.6 11107.8 35.18 3700.8 70.42 7407خسارت لرستان 31810 18500 13310تعداد واحدهای مسکونی 196.89 20710 70.35 7400 126.54 13310خسارت خوزستان 20680 15040 5460تعداد واحدهای مسکونی 110.82 11656 57.2 6016 53.62 5640خسارت 69194 42792 26357تعداد کل واحدهای مسکونی 413.32 43473.8 162.7 17117 250.58 26357کل اثرات اجتماعی صدمه‌ها هرچند سیالب‌های رُخ‌داده در استان‌های مورد بررسی، باعث آسیب فوری به ساختمان‌ها و تلفات انسانی گردید، اما آب‌گرفتگی وسیع و بلندمدّت ساختمان‌ها باعث ویرانی بیش‌تر و گسترده‌تر بسیاری از واحدهای مسکونی در مناطق شهری و روستایی شد. ارتفاع آب‌گرفتگی در برخی مناطق به بیش از یک متر نیز می‌رسید. این مساله هم‌چنین باعث ایجاد مشکل در دسترسی به مناطق آسیب‌دیده و ایجاد مشکل در امدادرسانی گردید که به‌نوبه‌ی خود در افزایش پیامدهای سیالب‌ها موثر بودند. با توجه به وسعت زیاد مناطق درگیر سیالب، خانوارهای بی‌شماری قادر به استفاده از منازل و لوازم خود نبودند و امکان ارائه‌ی کمک از محله نیز مهیّا نبود. تعداد زیادی از خانه‌ها برای مدّتی طوالنی مملو از رسوبات و گل‌والی بودند و در نتیجه، لوزم منزل عمالً غیرقابل‌استفاده و آلوده شدند. این وضعیّت به‌خصوص برای زنان که معموالً وظیفه‌ی اصلی مهیّا کردن معیشت، شامل تهیه‌ی خوراک و نگهداری از کودکان را در منزل به‌عهده دارند، شرایط سختی را فراهم نموده بود. این شرایط سختی مضاعفی برای کودکان، معلوالن و سالخوردگان ایجاد نموده بود. هم‌چنین، شرایط اقتصادی و امرارمعاش نیز به‌طور گسترده، به‌دلیل بیکاری اقشار مختلف جامعه و توقف کسب‌وکار برای هفته‌ها و ماه‌ها تحت تاثیر این بالیای طبیعی قرار گرفته بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 76 راهبردها و نیازهای بازسازی و بازتوانی-4 -2 اشاره شد، مساحت هر2-2 و1-2 همان‌طور که در بخش‌های واحد مسکونی متداول برای یک خانوار روستایی، به‌طور متوسط حدود متر مربع در نظر گرفته می شود. اما طبق برنامه‌ی فعلی بازسازی، 100 متر80 مساحت زیربنای هسته‌ی اصلی هر واحد ساختمانی به‌میزان مربع تعیین شده است که به‌منظور توسعه‌ یا اضافه کردن سایر ویژگی‌ها به ساختمان، مالک باید از منابعی دیگر هزینه‌های اضافی ساخت و تجهیز ب) نیازهای کوتاه‌مدّت -5( الف) و جدول-5( را تامین نماید. جدول ماهه) برای بخش مسکن را با توجه به فرضیات فوق نشان 18( بازسازی می‌دهد. هیچ اطالعات دقیقی از نیازهای بازتوانی میان مدت و بلند مدت در دست نیست، زیرا این موارد تاکنون توسط دولت مورد توجه قرار نگرفته است. ماهه) در استان‌های مختلف18( الف: نیازهای بازسازی کوتاه‌مدّت-5 جدول استان احداثی تعمیری کل ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) گلستان تعداد واحدهای مسکونی7407 9252 16659 هزینه موردنیاز بازسازی11851.2 112.67 5551.2 52.78 17402.4 165.45 لرستان تعداد واحدهای مسکونی13310 18500 31810 هزینه موردنیاز بازسازی21296 202.47 11100 105.53 32396 308.0 خوزستان تعداد واحدهای مسکونی5640 15040 20680 هزینه‌ی موردنیاز بازسازی9024 85.79 9024 85.79 18048 171.59 جمع تعداد واحدهای مسکونی26357 42792 69149 جمع کل هزینه‌ی موردنیاز بازسازی42171.2 400.93 25675.2 244.10 67846.4 645.032 ب: خالصه نیازهای بازسازی برای کوتاه‌مدّت-5 جدول نوع مسکن برنامه‌ی فعالیّت مقدار نهاد مسئول ریال (میلیارد) دالر (میلیون) منازل تک‌خانوار و در صورت نیاز قابل گسترش تا سه طبقه در مناطق روستایی ساختمان‌های متداول از نوع بنایی کالفدار و اسکلت بتنی یا فوالدی اسکان دائم (تعمیر و سریع- )احداث67846.4 645.03 دولت (کمک‌هزینه و وام) به‌عالوه‌ی پرداخت توسط مالکان و جلب کمک‌های بالعوض از سازمان‌های مردم نهاد یا سایر روش‌های تامین مالی برای بهبود وضعیّت 10% )(ساختن بهتر از قبل6784.64 64.5 توسط مالکان و جلب کمک‌های سازمان‌های مردم نهاد یا سایر روش‌های تامین مالی جمع74631.04 709. 53 ) ماه18( ب برآورد نیازهای بازتوانی در کوتاه مدت-5 در جدول در بخش مسکن، با در نظر گرفتن ساخت واحدهای جدید با متراژ میلیون 20 متر مربع برای هر خانوار و هزینه‌ی ساخت حدود80 ریال در هر متر مربع انجام شده است. در ضمن، هزینه واحدهای درصد از این هزینه در نظر گرفته 30 مسکونی قابل تعمیر، معادل شده است. هم‌چنین، برای ملحوظ نمودن راهبرد بازگشت به شرایط به مقادیر نیازهای بازتوانی نهایی بخش مسکن 10% بهتر از قبل، حدود اضافه گردیده است. ) میزان اعتبارات موردنیاز برای جبران صدمه‌های 6( در جدول وارد به واحدهای مسکونی و خانوارهای آسیب‌دیده در استان‌های مورد -------- صفحهٔ بعد -------- مسکن 77 .مطالعه بر اساس داده‌های گردآوری‌شده بعد از سیالب، ارائه شده است این داده‌ها با توجه به سطوح مختلف صدمه‌ها (تعمیر یا بازسازی)، صدمه‌های واردشده به وسایل منزل و میزان اعتبار موردنیاز برای جبران صدمه‌ها برای هر مورد، به‌طور جداگانه ارائه شده است. : میزان اعتبارات موردنیاز برآوردشده برای واحدهای مسکونی آسیب‌دیده ( بنیاد مسکن)6 جدول استان احداثی تعمیری آسیب وسایل منزل شهری روستایی جمع شهری و روستایی شهری و روستایی واحدهای مسکونی واحدهای مسکونی واحدهای مسکونی واحدهای مسکونی واحدهای مسکونی ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) گلستان 1325 6082 7407 9252 8500 662.5 6.3 2432.8 23.10 3095.3 29.43 1387.8 13.19 1275 12.12 لرستان 1510 11800 13310 18500 20000 755.0 7.18 4720.0 44.87 5475.0 52.05 2775.0 26.38 3000.0 28.52 خوزستان 1200 4440 5640 15040 8442 600.0 5.7 1776.0 16.88 2376.0 22.59 2256.0 21.45 12663 120.39 جمع2017.5 19.18 8928.8 84.89 10946.3 104.07 6418.8 61.03 16938 161.03 به‌طورکلّی، سکونت‌گاه‌ها در اغلب شهرها و روستاهای کشور به‌صورت غیراصولی در طول زمان گسترش یافته‏اند و معموالً از وضعیّت نابسامان و آسیب‌پذیری در مواجهه با مخاطرات طبیعی مهم، مانند زلزله و سیل رنج می‌برند. هم‌چنین، با توجه به منابع محدود و فقدان امکانات مناسب جهت آمادگی در شرایط بحران، نگهداری یا تامین سرپناه‌های پیش‌ساخته جهت اسکان موقّت، غالباً در برنامه‌های متداول دولت وجود ندارد و بنابراین، تامین سرپناه موقّت در برنامه‌های بازسازی بعد از رخداد سیالب اخیر مورد توجه قرار نگرفته است. البته، در مواجهه با بالیای طبیعی فاجعه‌بار نظیر سیالب‌های اخیر، تامین سرپناه مناسب برای بازماندگان از اهمیّت زیادی برخوردار است و در کیفیّت زندگی مردم تأثیر به‌سزایی دارد. بنابراین، تامین سرپناه‌های موقّت مناسب به‌عنوان راه حل سریع و کمابیش ارزان در شرایط بحران می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. بااین‌همه، در این سیالب نیز همانند موارد قبلی، برپایی چادر به‌عنوان راه حلی اولیّه و فوری مورد توجه قرار گرفته است. تهیه و نصب چادر معموالً بسیار کم‌هزینه است و می‌تواند به‌راحتی و به‌سرعت میان افراد آسیب‌دیده توزیع شود یا در قالب کمپ‌های موقّت در مناطق امن مورد استفاده قرار گیرد. البته، زندگی در چادر فاقد آسایش و امنیّت مناسب برای بازماندگان است و بنابراین، می‌بایست به راه حل دیگر توجه نمود. یکی از این راه حل‌ها تهیه اتاقک‌های سبک، مانند کانکس است، زیرا نسبتا ارزان بوده و به‌راحتی قابل حمل هستند. البته، این کانکس‌ها نیز دارای ساختاری ضعیف بوده و در مقابل بادهای شدید و سیل بسیار آسیب‌پذیرند و بنابراین، برای مدّت طوالنی قابل استفاده نیستند. صرف‌نظر از کیفیّت، یکی دیگر از ضعف‌های این اتاقک‌ها این است که معموالً برای مدّت‌های مدیدی حفظ می‌شوند و روی ظواهر شهر و روستا و بهداشت محیط تأثیر منفی بر جای می‌گذارند و در صورت تخریب تولید زباله‌های عمدتاً غیرقابل‌بازیافت می‌نمایند. از همین رو، بسیاری معتقدند که استفاده از کانکس عمالً اتالف منابع مالی می‌باشد. )، عالوه بر توزیع چادر به منظور اسکان موقت، 1385( در زلزله بم پناهگاه‌های موقت و سرپناه های منفرد با استفاده از کانکس‌های سبک و قابل حمل ایجاد شد. اینگونه سرپناه‌ها نیز در زلزله سرپل ذهاب نیز مورد استفاده قرار گرفت. براساس بررسی برخی از مسائل اجتماعی و اثرات روانی و در نظر گرفتن این واقعیت که این پناهگاه‌های موقت دارای ساختاری ضعیف بوده و در مقابل بادهای شدید و سیل بسیار آسیب‌پذیرند، استفاده از آنها عمال برای شرایط بعد از بحران چندان توصیه نمی‌گردند. بنابراین مفهوم انتقال سریع از اسکان اضطراری به -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 78 خانه‌های دائمی با تمرکز بر ساخت وساز سریع خانه‌های اصلی ایجاد شده است. البته در نظر نگرفتن اسکان موقت ممکن است مسائل و مشکالت زیادی را به بازماندگان تحمیل نماید زیرا اسکان طوالنی مدت در چادرها منجر به ایجاد چالش‌های اجتماعی و مسائل مربوط به سالمت می‌گردند (مانند پیامدهای گزارش شده در مناطق آسیب دیده از زلزله سیالخور). اخیراً راه‌حل‌های مناسب دیگری برای ارائه‌ی مسکن موقّت با استفاده از مصالح و روش‌های نوین و استفاده از سازه‌های سازگار با محیط زیست که در عین حال در مقابل مخاطرات زلزله، سیل، آتش‌سوزی، توفان و غیره امن و بادوام باشند، مطرح و توسعه داده شده‌اند که از آن جمله می‌توان به استفاده از پانل دیواری سه‌بُعدی ، سیستم قاب بتنی ) و واحدهای مدوالر بتنی پیش‌ساخته به‌صورت اتاق‌های ICF( عایق 1،) اشاره نمود. در روش پانل سه‌بُعدیLSF( مجزا و قاب فوالدی سبُک از پانل‌های دیواری فوم پلی استایرن که با مش‌های فوالدی در هر طرف به هم متصل می‌شوند، به‌عنوان هسته استفاده می‌شود و با پاشش مالت از ICF سیمانی، ساختاری مرکب یا کامپوزیت ایجاد می‌شود. در روش بلوک‌های پلی استایرن به‌عنوان قالب بتن استفاده می‌شود که داخل آن با استفاده از فوالد مسلح شده و سپس با بتن پُر می‌شود. سیستم سازه‌های بتنی پیش‌ساخته مدوالر به‌طور کلّی به‌شکل سازه‌های پیش‌ساخته‌ی جعبه‌ای شکلی است که به یکدیگر متصل می‌شوند که می‌توان برای مسکن موقّت یا مسکن دائمی از آن‌ها استفاده نمود. سیستم ساختاری ) از پروفیل‌های نَوَردشده‌ی سبک فوالدی LSF( قاب فوالدی سبک تشکیل شده است که به‌همراه تیرها و ستون‌های کمابیش کم‌فاصله در کنار هم مونتاژ می‌شوند، درحالی‌که صفحه‌های سیمانی قاب‌ها را محصور و متصل می‌کنند. روش‌های ساخت‌وساز فوق، با توجه به سطح سادگی آن‌ها و مهارت و تجهیزات موردنیاز برای اجرای آن‌ها در محل و سرعت مورد نظر قابل استفاده می‌باشند. سیل (یا سایر مخاطرات طبیعی مانند زمین‌لرزه‌های شدید) و آب‌گرفتگی هم‌چنین می‌تواند بر قابلیّت سکونت در خانه‌ها تاثیر بگذارد. مردم آسیب‌دیده ممکن است نیاز به اقامت کوتاه‌مدّت نزد اقوام و 1. 3D wall panel دوستان و یا اجاره‌ی محلّی برای سکونت داشته باشند. البته، اغلب خانوارهای آسیب‌دیده نیازمند به سرپناه‌های کوتاه‌مدّت هستند که می‌بایست توسط دولت، سازمان‌های امدادی (هالل احمر)، نهادهای غیردولتی، موسسات خیریّه و گروه‌های مستقل مردمی تامین شوند. در صورتی‌که تعمیر ساختمان‌های آسیب‌دیده زمان‌بَر باشد (حداقل چندین هفته)، مسکن‌های جایگزین مانند استفاده از خانه‌های سیّار، اقامت در واحدهای خالی موجود و یا مهاجرت به مناطق دیگر نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. راه‌حل دیگر می‌تواند تعمیر یا بازسازی خانه‌های آسیب‌دیده توسط بخش خصوصی یا نهادهای عمومی ‌باشد. برآورد تعداد افراد نیازمند به سرپناه در کوتاه‌مدّت، از اهمیّت زیادی برای تصمیم‌گیری مسئوالن و سازمان‌های ذیربط مانند سازمان مدیریت بحران و هم‌چنین مسئوالن پاسخ به شرایط اضطرار برخوردار است. از سوی دیگر، مسائل درازمدّت در مورد مسکن یا بخش ساختمان، چالش‌های مهمی را برای دولت‌های محلّی در سطوح شهرستان و استان به‌همراه خواهد داشت. پیشنهادات با توجه به وسعت بسیّار زیاد صدمه‌ها به ساختمان‌ها در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر، توصیه می‌شود تا دولت از بازسازی در بستر رودخانه‌ها و در مناطق با پتانسیل زمین‌لغزش ممانعت جدّی به‌عمل آورد. بسیاری از روستاها به‌دلیل زمین‌لغزش و رانش گل‌والی با مشکالت زیادی مواجه شدند و در حال حاضر مطالعات الزم برای روستا در سه استان مورد بررسی در این 40 تثبیت ناپایداری شیب‌ها در گزارش، درحال انجام است. در این روستاها، تا زمان تکمیل مطالعات، کمک‌های مالی برای بازسازی مسکن به مالکان منازل آسیب‌دیده ارائه نخواهد شد و تنها بعد از نهایی شدن مطالعات و اخذ مجوزهای مربوطه این تسهیالت قابل‌دریافت خواهند بود. در صورتی‌که نتیجه‌ی این مطالعات تغییر محل سکونتگاه باشد، از مالکان خواسته می‌شود تا مکان مناسبی را برای جابه‌جایی انتخاب کنند. بعد از تایید محل سکونت جدید، کمک‌های مالی در دسترس خواهند بود. توصیه‌ای که جهت تسهیل این فرایند می‌تواند موثر باشد، تدوین یک طرح ملّی برای -------- صفحهٔ بعد -------- مسکن 79 ،توسعه و ساخت‌وساز نواحی جدید روستایی با توجه به شرایط اجتماعی زیست‌محیطی (از جمله مصرف بهینه‌ی انرژی و استفاده از فناوری سبز) و نیازهای اقتصادی به‌صورت متناسب با نیازمندی‌های مرتبط با کاهش تاثیرات مخاطرات چندگانه می‌باشد. در توزیع منابع برای بخش مسکن، توصیه می‌گردد که از رویکردی عادالنه متناسب با سطح درآمد، سطح فقر و شرایط اجتماعی مردم استفاده شود. برای مثال، افرادی که زیر خط فقر هستند و یا افراد دارای معلولیّت و هم‌چنین زنان سرپرست خانوار از اولویّت باالتری برای دریافت کمک‌های مسکن برخوردارند. به‌طور خالصه، در تدوین یک طرح مسکن مناسب برای شرایط بحران می‌بایست به موارد زیر توجه شود: y y رویکرد عدالت‌محور برای توزیع منابع از جمله، کمک‌های مالی؛ y y توسعه با درنظرگرفتن رویکردهای متناسب با مخاطرات چندگانه؛ y yانتخاب سکونت‌گاه جدید ایمن در صورت لزوم؛ y yدرنظرگرفتن مالحظات اسکان برای افراد معلول؛ y y درنظرگرفتن مالحظات ویژه برای زنان سرپرست خانوار (زیرا مسئولیّت‌های آن‌ها بسیار زیاد است و افرادی که توسط آن‌ها حمایت می‌شوند باید مورد توجه قرار گیرند)؛ y y توجه به موضوعات تاب‌آوری، پایداری و تاثیرات زیست‌محیطی در توسعه و گسترش مناطق مسکونی جدید با استفاده از مفاهیم، روش‌ها و مصالح کارآمد؛ y y درگیر نمودن و مشغول کردن جامعه و صنایع و مالکان در فرایند ساخت‌وساز و توسعه‌ی رویکردهای موردنیاز برای تقویت اقتصاد و افزایش مهارت‌های فردی. روش‌شناسی -5 -2 فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی ) بر اساس توسعه‌ی پایگاه داده‌های مرتبط با معرضیّت مربوط PDNA( به پیش از رخداد سانحه، اطّالعات مربوط به مرحله‌ی وضعیّت اضطراری و مطالعات میدانی مرتبط پایه‌ریزی می‌گردد. بنابراین، این روند به‌طور کلّی متمرکز بر اطّالعات پایه، تأثیرات ناشی از مخاطرات طبیعی، پیامدهای بحران، راهبردها و مداخالت بازسازی و بازتوانی می‌باشد. توصیف ویژگی‌های مسکن و سکونت‌گاه‌ها به‌منظور مقایسه وضعیّت پیش و بعد از رخداد سانحه طبیعی برای هر منطقه‌ی مورد بررسی الزامی است. در این مطالعه از داده‌های سرشماری ملّی (آمار نفوس و مسکن) برای تکمیل بانک اطّالعات ساختمان‌های موجود (شامل انواع گونه‌های ساختمانی) و اطّالعات جمعیّتی استفاده شده است. اطّالعات کلّی وضعیّت صدمه‌ها نیز از بنیاد مسکن اخذ شده است. به‌منظور محاسبه‌ی خسارت‌ها، اطّالعات فوق با قیمت‌های متداول ساخت‌وساز انواع مختلف سازه‌ها تطبیق داده شده است. فرم‌های اطّالعات مرتبط با اطّالعات پایه‌ی بخش مسکن و هم‌چنین، فرم‌های جمع‌آوری اطّالعات مرتبط با صدمه‌ها، بر اساس آموخته‌های مرتبط با نیازسنجی بعد از بالیای طبیعی در دیگر کشورها و هم‌چنین، نظرات برخی از خبرگان این حوزه طی میزگردهایی که برای بحث و تبادل‌نظر در این زمینه برگزار گردید، تدوین شده است. بر این اساس، ) طراحی شد 1 یک فرم گردآوری اطّالعات در قالب فایل اکسل (پیوست تا بین نهادهای مرتبط توزیع و تکمیل گردد و در پایگاه داده‌ی مربوط به این پروژه منعکس شود. هم‌چنین، سازمان‌های ذیربط در این حوزه شناسایی شدند و در کارگاهی دو روزه توضیحات الزم به نمایندگان این دستگاه‌ها ارائه شد و مسئولیّت تکمیل فرم‌ها به آن‌ها محوّل گردید. برای بخش مسکن، وزارت راه‌وشهرسازی به‌عنوان سازمان مسئول و بنیاد مسکن به‌عنوان نهاد ارائه‌دهنده‌ی داده‌های پیش و بعد از سیالب به سازمان مدیریّت و برنامه‌ریزی معرّفی شده بودند. بنابراین، فرم‌ها با مؤسسات ذیربط به اشتراک گذاشته شدند تا کامل شده و برای تجزیه‌وتحلیل بازگردانده شوند. بااین‌همه، مشاهده شد که بسیاری از داده‌های مهم و ضروری برای این ارزیابی جمع‌آوری نشده بودند. عالوه بر این، برخی از داده‌ها به‌دالیل مختلف (نظیر محدودیّت‌های امنیّتی یا عدم جمع‌بندی در سازمان مربوطه به‌دلیل محدودیّت زمانی) به اشتراک گذاشته نشدند و بنابراین، قابل استفاده نبودند. الزم به ذکر است که عالوه بر درخواست کسب اطّالعات به‌صورت رسمی از مراجع تعیین‌شده، در این فرایند به‌منظور اخذ بخشی از اطّالعات، از داده‌های منتشرشده در سایر منابع (از جمله رسانه‌ها یا سایر -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 80 .مجاری اطالع‌رسانی عمومی و گزارشات مرتبط) نیز استفاده شده است هم‌چنین، برای کسب اطّالعات الزم از شرایط پیش از سیالب و برای محاسبه‌ی خسارت‌های مسکن، از داده‌های مرکز آمار ایران و داده‌های بنیاد مسکن نیز استفاده شده است. نتایج ارزیابی خسارت‌های مالی برآوردشده در این ارزیابی برای واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در مناطق تحت تاثیر سیالب در سه ) به‌طور خالصه ارائه شده است. در این 4( استان منتخب در جدول ارزیابی، با توجه به نوع سازه، سن و کیفیّت اکثر ساختمان‌های موجود در مناطق آسیب‌دیده، فرض شده است که خسارت مالی خانه‌ای کامالً درصد یک خانه‌ی 50 تخریب‌شده به ازای هر متر مربع زیربنا، در حدود نوساز استاندارد می‌باشد. هم‌چنین، برای برآورد خسارت مالی برای خانه‌ای آسیب‌دیده با سطح تخریب قابل‌تعمیر، به‌طور میانگین، حدود درصد کل هزینه‌ی ساخت مسکن با روش استاندارد به ازای هر متر 20 مربع در نظر گرفته شده است. مقادیر موجود در این رابطه بر اساس میلیون 20 مشورت با مسئوالن بنیاد مسکن و با فرض هزینه‌ی اسمی ریال برای ساخت هر متر مربع زیربنا برای بازسازی، طبق روش‌های جاری احداث واحدهای مسکن متداول و هم‌چنین درنظرگرفتن زیربنای متوسط هر واحد مسکونی موجود پیش از سیالب به مقدار متر مربع تعیین شده‌اند. الزم به ذکر است که خسارت وارده به 100 .لوازم منزل و سایر دارایی‌ها نیز مورد توجه قرار داده شده است ماه) 18( مقادیر مورد نیاز برای بازسازی و بازتوانی در کوتاه‌مدّت در بخش مسکن بر اساس ساخت هر واحد مسکونی جدید با متراژ متر مربع و درنظرگرفتن هزینه‌ی ساخت حدود 80 متوسط حدود میلیون ریال در هر متر مربع برآورد شده است. برای واحدهای 20 درصد هزینه‌ی ساخت به ازای هر متر مربع30 ،مسکونی قابل‌تعمیر برای برآورد هزینه‌ی تعمیر در نظر گرفته شده است. در نهایت نیز با توجه به نتایج این ارزیابی‌ها و بررسی بهترین شیوه‌های رایج در جهان، توصیه‌هایی برای بازتوانی و بازسازی در بخش مسکن ارائه شده است. الزم به ذکر است که جبران خسارت توسط دولت به‌صورت اعطای وام کم‌بهره با دوره‌ی بازپرداخت بلندمدّت و ارائه‌ی کمک‌های بالعوض انجام می‌شود که به‌طور مساوی بین خانواده‌های آسیب‌دیده توزیع می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- آموزش 81 آموزش-3 خالصه-1 -3 بخش آموزش دربرگیرنده‌ی تمامی خدمات و تسهیالت آموزشی از پیش‌دبستانی تا دانشگاه می‌باشد. در فرایند ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی، وزارت علوم که مسئول تحصیالت تکمیلی است آوری‌شده محدود به مقاطع -مشارکت نداشته بنابراین، داده‌های جمع ابتدایی، متوسطه‌ی اول و متوسطه‌ی دوم می‌باشد.در این پروژه با پیروی از استانداردهای شبکه بین آژانس‌ها برای آموزش در شرایط بحران حوزه انجام می‌گردد: 4 )، ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌ها درINEE( شاخص‌های مربوط به دسترسی به آموزش و فضای آموزشی، آموزش و یادگیری، آموزگاران و دیگر پرسنل آموزشی، و همچنین سیاست‌های آموزشی. اما به‌دلیل مشارکت محدود وزارت آموزش‌وپرورش، بیش‌تر داده‌های جمع‌آوری‌شده بر امکانات و تسهیالت آموزشی متمرکز می‌باشند. دانش‌آموز در مدارس 1523283 تعداد97 -98 در سال تحصیلی استان‌های گلستان، خوزستان و لرستان در مقطع ابتدایی و دبیرستان مشغول به تحصیل بوده‌اند. این استان‌ها در مقاطع ذکرشده دارای تعداد 882 مدرسه هستند. بر اساس آمار سازمان نوسازی مدارس14323 مدرسه تحت تاثیر سیالب قرار گرفته‌اند. هزینه‌ی ناشی از صدمه‌های میلیارد ریال برآورد گردیده 2503 جزئی و تخریب کامل این مدارس که این صدمه‌ها شامل صدمه‌های وارده بر ابنیه و همچنین، تجهیزات 106 می‌باشد. مجموع خسارت‌های وارده بر بخش آموزش بالغ بر میلیارد ریال می‌باشد که شامل هزینه‌ی پاک‌سازی، فراهم کردن کالس‌های موقّت، و سایر هزینه‌ها جهت آماده‌سازی به‌موقع مدارس برای مهرماه سال تحصیلی جدید است.تعطیلی مدارس منجر به ازدست‌رفتن روزهای تحصیل –بعضاً تا یک ماه– در مناطق آسیب‌دیده شد. از برخی از مدارسی که آسیب ندیده بودند، به‌عنوان سرپناه آسیب‌دیدگان استفاده شد و بنابراین، به‌روی دانش‌آموزان بسته بودند. هم‌چنین، تعطیلی مدارس منجر به لغو شدن یا تاخیر در برگزاری امتحانات شد که تاثیر نامطلوب قابل‌توجّهی به‌ویژه برای دانش‌آموزانی که در آستانه‌ی فارغ‌التحصیلی بودند، داشته است. با توجه به این‌که فرایند بازسازی پیش‌تر در تمامی استان‌ها شروع شده است، وزارت آموزش‌وپرورش نیازمند حمایت‌های مالی برای بازسازی و نوسازی مدارس می‌باشد. با توجه به تعطیلی مدارس در روزهای بعد از سیالب، دانش‌آموزان نیازمند کالس‌های جبرانی بودند و دانش‌آموزان سال آخر متوسطه نیز نیازمند حمایت بیش‌تر در جهت کسب اطمینان برای عقب نماندن از آزمونِ کنکور می‌باشند. استان سهم صدمه‌ها و خسارت‌های )%( هر استان گلستان37 لرستان63 جمع کل100 : توزیع صدمه‌ها و خسارت‌ها در استان‌های گلستان و لرستان برحسب درصد1شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 82 : مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش آموزش در استان‌های گلستان و لرستان1جدول استان‌ها صدمه‌ها (میلیارد ریال) صدمه‌ها (میلیون دالر) خسارت‌ها (میلیارد ریال) خسارت‌ها (میلیون دالر) جمع کل اثرات خسارت‌ها) + (صدمه‌ها (میلیارد ریال) جمع کل اثرات خسارت‌ها) + (صدمه‌ها (میلیون دالر) گلستان940.83 8.94 25.5 0.24 966.33 9.19 لرستان1563.01 14.86 81 0.77 1644.01 15.63 جمع2503.84 23.8 106.5 1.01 2610.33 24.82 . داده‌های بخش دانشگاه از سایت1 . داده‌ها از سایت2 الزم به ذکر است که به‌دلیل عدم دسترسی به اطّالعات و عدم حضور وزارتخانه‌های مربوطه در فرایند آماده‌سازی این گزارش، اطّالعات جمع‌آوری‌شده فقط شامل تسهیالت بخش دولتی در مقاطع تحصیلی دبستان و متوسطه است. بر اساس گزارش سازمان نوسازی مدارس نیازهای بازتوانی، شامل پاک‌سازی گل‌والی و آوار (تکمیل‌شده)، بازسازی مدارس (در حال انجام)، خرید و پخش وسایل کمک‌آموزشی (در حال انجام) و خرید کانکس به‌عنوان کالس درس موقّت می‌باشد. مدّت‌زمان اجرای ماه می‌باشد. بنابراین، این موارد به‌عنوان برنامه‌های 18 این برنامه‌ها کوتاه‌مدّت در نظر گرفته شده‌اند. هزینه‌ی کلّی این برنامه‌ها معادل 605 میلیون دالر) است که از این میزان27.72( میلیارد ریال2915 . میلیون دالر) هم‌چنان موردنیاز است5.75( میلیارد ریال بررسی اطّالعات پایه-2 -3 در جدول‌های زیر خالصه‌ای از اطّالعات پیش از سیالب در حوزه‌ی امکانات آموزشی و تعداد دانش‌آموزان در هر استان آورده شده است که این اطّالعات بر اساس جنسیّت، سطوح آموزشی و نوع مدارس (دولتی و غیردولتی) تفکیک شده‏اند. : وضعیّت زیرساخت‌های آموزشی استان گلستان پیش از وقوع سیل2 جدول نام استان گلستان نوع تعداد کل تعداد دانش‌آموزان زیرساخت‌های آموزشی دولتی غیردولتی دولتی پسر دختر پیش دبستانی32 430 462 264 316 ابتدایی1130 211 1341 82919 81425 متوسطه اول588 62 650 33255 31855 متوسطه دوم208 57 265 20898 19796 کار و دانش132 12 144 5628 3638 فنّی و حرفه‌ای45 6 51 3866 2190 1دانشگاه14 15 29نبود اطّالعات نبود اطّالعات 2مراکز حرفه‌ای24 1032 1056نبود اطّالعات نبود اطّالعات کل2173 1825 3998 146830 139220 -------- صفحهٔ بعد -------- نام استان نوع زیرساخت‌های آموزشی متوسطه اول متوسطه دوم کار و دانش فنی و حرفه‌ای دانشگاه مراکز حرفه‌ای ک اس نام استان نوع زیرساخت‌های آموزشی متوسطه اول متوسطه دوم کار و دانش فنی و حرفه‌ای دانشگاه مراکز ی حدول ۳ وضع ی ۳۵۴۸ جدول ۴: وضعب ی ۴۷۷ ۱۳۲ یت زیرساخت‌های آموز اد ت زیرساخت‌های آموزش اد لرستان ۳۸۲ ۱۳۵۹۵ خوزستان از وقوع سیل تعداد دان دول از وقوع سیل تعداد دان دول اموزش ش‌آموزان ۳۲۴ ۷۱۶۶ ۳۳۳۲۰ ۳۱۳۳۶ ۳۱۴۹ ۱۳۲ نبود اطلاعات نبود اطلاعات ۱۳۳۹۷ ش‌آموزان دختر ۳۵۴۳ ۲۱۴۷۳ ۹۳۳۸ ۷۵ ۸۵۶ ۳۸۹ نبود اطلاعات نبود اطلاعات ۴۴۹۴ ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 84 ارزیابی اثرات سیالب-3 -3 صدمه‌ها به‌دلیل عدم حضور وزارت آموزش‌وپرورش در فرایند ارزیابی )، داده‌های PDNA( نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی این گزارش صرفاً بر اساس اطّالعات سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس گردآوری شده است. بنابراین، صدمه‌های وارده به بخش آموزش به‌شرح زیر خالصه می‌شوند: y yصدمه‌های وارده بر سازه‌ها و بناهای آموزشی دولتی y yصدمه‌های وارده به وسایل، اقالم و امکانات آموزشی دولتی : نسبت تعداد مدارس تحت تاثیر سیالب به تعداد کل مدارس2 شکل -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۱ ۹ ۱ ام 1006 24 ار ۳۵ 8 806 7/6 70 606 300 اتاقاف ددد 4016 332 306 206 44 106 حدول ۵: صدمه‌های وارده بر اماکن آموزشی دولتی نوع مدارس سا ها ها که 9 در جدول فوق اماکن مدارس شامل بنای اصلی ساختمان, سرویس بهداشتی, دیوار محوطه, فضای ورزشی,» سالن اجتماعات می‌باشد. جدول ۶: صدمه‌های وارده بر تجهیزات. اقلام و امکانات آموزشی دولتی -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 86 خسارت‌ها با توجه به موارد شرح داده شده در جدول‌های فوق، دالیل اصلی خسارت‌ها در بخش آموزش در سه استان آسیب‌دیده شامل موارد زیر می‌شود: y yهزینه‌ی خرید کانکس برای کالس‌های موقّت؛ y yهزینه‌ی جمع‌آوری آوار و گل‌والی؛ y y هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده، شامل مواردی مانند تخریب راه دسترسی، هزینه‌ی سوخت‌رسانی به ماشین‌آالت کارگاه‌های ساختمان‌سازی، و هزینه‌های اضافه برای تسریع ساخت مدارس پیش از آغاز سال تحصیلی است. : خسارت‌های وارده بر زیرساخت‌های آموزشی دولتی7 جدول نوع مدرسه خسارت به تفکیک استان خسارت کل لرستان گلستان میلیارد ریال میلیارد ریال میلیارد ریال میلیون دالر ابتدایی59.91 18 77.91 0/77 متوسطه21.09 7.5 28.59 0/24 کل81 25.5 106.5 1. 01 : خالصه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش آموزش8 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها جمع کل اثرات میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر گلستان940.83 8.94 25.5 0.24 966.33 9.19 لرستان1563.01 14.86 81 0.77 1644.01 15.63 کل2503.84 23.8 106.5 1.01 2610.33 24.82 .در جدول فوق صدمه‌ها معادل مجموع آسیب‌های سازه‌ای و امکانات و تجهیزات می‌باشد -------- صفحهٔ بعد -------- آموزش 87 پیامدهای اجتماعی صدمه‌ها و خسارت‌ها درحالی‌که صدمه‌های فیزیکی به‌سادگی قابل‌ارزیابی مالی است، کمّی کردن پیامدهای مخاطرات طبیعی بر کیفیّت آموزش دشوار می‌باشد و هزینه‌های مربوطه‌ وابسته به راهبرد بازسازی و بازتوانی به‌کارگرفته‌شده توسط دولت می‌باشد. به‌عالوه، به‌دلیل عدم حضور نمایندگان آموزش‌وپرورش در این فرایند نیازسنجی، تحلیل پیامدهای اجتماعی بر اساس اطّالعات شفاهی مقام‌ها و داده‌های غیررسمی می‌باشد. از پیامدهای سیالب بر کیفیّت خدمات آموزشی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: y y افزایش نرخ ترکِ تحصیل به‌دلیل وخامت شرایط اقتصادی خانواده‌ها؛ y y تعطیلی مدارس منجر به کاهش ساعات آموزشی در این استان‌ها شده در نتیجه، دانش‌آموزان و به‌خصوص داوطلبان کنکور در وضعیّت نابرابری نسبت به دیگر دانش‌آموزان قرار گرفته‌اند؛ y y کاهش کسب دستاوردهای آموزشی دانش‌آموزان که می‌تواند منجر به مردودی و تکرار دوره گردد؛ y y اثرات روانی بر دانش‌آموزان و خانواده‌های آن‌ها که منجر به افزایش ریسک خشونت در داخل و خارج از مدرسه می‌شود؛ در صورت عدم تکمیل بازسازی و بازیابی مدارس تا آغاز سال تحصیلی جدید، افزایش جمعیّت کالس‌های درسی دایر اثرات منفی بر کیفیّت آموزش را به‌همراه دارد. جنسیّت درحالی‌که اطّالعات تفکیک‌شده بر اساس جنسیّت و پیامدهای اجتماعی سیل در این استان‌ها موجود نمی‌باشد، تجربه نشان داده است که به‌دلیل پیامدهای مخرّب این سیالبها در وضعیّت اقتصادی خانواده‌ها، نرخ ترک تحصیل در میان نوجوانان افزایش می‌یابد که این شرایط منجر به افزایش نرخ ازدواج در سن پایین در میان دختران و افزایش کودکان کار در میان پسران خواهد شد. بر اساس آمار غیررسمی، در استان گلستان تعداد مدارس دخترانه و پسرانه‌ای که تخریب کامل شده‌اند در سطح دبستان کمابیش مساوی مدرسه‌ی پسرانه و یک مدرسه‌ی 7 ،بوده است، ولی در سطح متوسطه دخترانه تخریب شده‌اند. نیازها و راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -3 سازمان نوسازی مدارس کشور متولی اصلی بازسازی و تعمیر مدارس می‌باشد و بر اساس برنامه‌ریزی‌های این سازمان، کلّیه‌ی مدارس ماه آینده بازسازی یا راه‌اندازی می‌شوند. در 18 تخریب‌شده در طول نتیجه، کل نیازهای برنامه در بازه‌ی زمانی کوتاه‌مدّت آورده شده است. : نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت9 جدول فعالیّت هزینه وضعیّت سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر پاک‌سازی آوار و گل‌والی31.77 0.3تامین هزینه و تکمیل شده سازمان نوسازی ساخت و تعمیر مدارس تخریب شده2500.26 23.77در جریان است سازمان نوسازی تامین تجهیزات آموزشی321.14 3.05 580( تامین هزینه و تکمیل شده50% )میلیارد ریال نیاز باقیمانده سازمان نوسازی خرید کانکس برای کالس‌های موقّت62.7 0.6 25( تامین هزینه و تکمیل شده60% )میلیارد ریال نیاز باقیمانده سازمان نوسازی جمع2915.87 27. 72 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 88 ،با توجه به اتمام فرایند پاک‌سازی و الی‌روبی مدارس در هر دو استان هزینه‌ی ذکرشده در جدول فوق هزینه‌ی واقعی انجام کار می‌باشد. در حوزه‌ی ساخت و تعمیر مدارس، برنامه‌ی سازمان نوسازی مدارس این است که کلّیه‌ی مدارس سه‌کالسه و کوچکتر تا اول مهرماه با تجهیزات کامل آماده‌ی بهره‌برداری باشند و بقیه‌ی مدارس حداکثر تا سال تحصیلی بعد آماده خواهند شد. الزم به ذکر است که تسریع در احداث مدارس به‌دلیل آغاز سال تحصیلی منجر به کانکس 210 برای سازمان نوسازی می‌شود. از30% افزایش هزینه‌ای در حدود کانکس به استان‌های گلستان و لرستان 126 ،موردنیاز برای کالس‌های موقّت کانکس باید طی زمان خریداری شود. نیازهایی 83 تحویل داده شده است و 605 که هنوز برای آن هزینه‌ای نشده و باید به آن بودجه تعلق گیرد معادل برآورد شده است.1399 میلیون دالر) برای سال5.75( میلیارد ریال در گفت‌وگوهای انجام شده با وزارت آموزش‌وپرورش، اهمیّت تشکیل یک کارگروه مدیریّت بحران، با شرکت نمایندگانی از معاونت‌های مختلف وزارت آموزش پرورش (ابتدایی، متوسطه، سالمت، پشتیبانی، پرورشی و سازمان نوسازی) به بحث گذاشته شد. تعریف شاخص‌ها و سازوکارهایی برای جمع‌آوری سریع داده‌های پیش و بعد از بالیای طبیعی و تدوین دستورالعمل مواجهه با بحران در وزارت آموزش‌وپرورش به‌عنوان یکی از اهداف مهم این کارگروه برشمرده شده است. روش‌شناسی-5 -3 محدودیّت‌های ارزیابی y y عدم حضور وزارت آموزش‌وپرورش در فرایند ارزیابی نیازهای )، امکان PDNA( بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی هماهنگی و تعامل موثر را میان بخش‌های مختلف و همچنین، جمع‌آوری داده‌های ضروری، به‌ویژه در بخش اثرات اجتماعی سیل سلب کرد. تنها سازمان حاضر در این فرایند سازمان نوسازی مدارس بوده که صرفاً قادر به ارائه‌ی اطّالعات مربوط به فضا و امکانات آموزشی بوده است و حتی اطّالعات مربوط به دانش‌آموزان را در اختیار نداشته است. y y به‌عالوه، به‌دلیل عدم حضور وزارت علوم، سازمان فنّی حرفه‌ای کشور و سازمان مدارس غیردولتی، اطّالعات ارائه‌شده محدود به دوره‌های آموزشی عمومی دبستان و متوسطه در مدارس دولتی است. y y با توجه به این‌که وزارت آموزش‌وپرورش اقداماتی را در جهت گرد‌آوری اطّالعات به تفکیک جنسیّت انجام داده است، اما این گزارش‌ها در دسترس نبوده است، بنابراین، اطّالعات ارائه‌شده در این بخش به تفکیک جنسیّت نمی‌باشد. y y داده‌های موجود در سطح استانی فراهم شد، اما وضعیّت جمعیّت‌شناسی در سطح مناطق آسیب‌دیده متفاوت از سطح استانی بود که موجب سوگیری در تحلیل می‌شود. y y در فرایند ارزیابی نیازها، وضعیّت و جایگاه متصدیان امور مبهم بوده، در نتیجه، مکانیزم هماهنگی پیشنهاد‌شده توسط سازمان برنامه‌وبودجه برای انجام ارزیابی خسارت بعد از بحران غیرموثر و ناکافی بود. : نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت به تفکیک استان10 جدول استان نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت میلیارد ریال میلیون دالر گلستان1079.43 10.26 لرستان1836.44 17.46 جمع2915.87 27. 72 -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 89 فرهنگ و گردشگری-4 خالصه-1 -4 تعداد زیادی بنای تاریخی، موزه‌ و اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملّی و میراث جهانی یونسکو در سه استان خوزستان، لرستان، گلستان وجود دارد که از این مجموعه، چهار بنا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت 1398 و اوایل سال1397 شده است. بارش‌های شدید و سیل اواخر سال سبب ایجاد آسیب‌های فیزیکی زیادی نظیر ایجاد تَرَک در سقف، جذب رطوبت در دیوارها و آسیب به نما و کاشی‌های سقف این آثار شد. بر اساس ارزیابی‌های اولیّه‌ی انجام گرفته توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری روی بناهای تاریخی مشخص گردید، دالیل اصلی صدمه‌ها به این بناها بارش باران، سیالب، طغیان رودخانه‌ها، امواج دریا و جابه‌جایی اشیا توسط این سیالب‌ها بوده‌اند. به‌عالوه، بعد از وقوع سیالب، تغییرات رخ داده در بستر این آثار (نظیر افزایش رشد گیاهان)، نیز باعث ایجاد صدمه‌هایی به این بناها گردید. در این استان‌ها، هم‌چنین تعدادی از افراد مشغول به 50% کارگاه صنایع دستی خانگی وجود دارد. بیش از کار در حوزه‌ی صنایع دستی زنان هستند که برای خانواده‌هایشان منبع درآمد به‌حساب می‌آیند. در حوزه‌ی گردشگری، بیش‌ترین تعداد سفر ایرانیان در دو زمان میلیون شب اقامت در 70 نوروز و تابستان می‌باشد. همه ساله بیش از سفرهای نوروزی داخلی ثبت می‌شود که در این میان سه استان گلستان، خوزستان و لرستان جزء شهرهای پرجاذبه‌ی سفرهای نوروزی محسوب ، صدمه‌های ناشی از سیالب به میراث طبیعی و 1398 می‌شوند. در نوروز آثار فرهنگی سه استان باعث عدم سفر مسافران بالقوّه به این سه استان سیل‌زده شد. بیش‌ترین صدمه‌ها و خسارت‌های حوزه‌ی میراث فرهنگی ناملموس مربوط به بخش صنایع دستی سنّتی می‌باشد. بر این اساس و به‌دلیل پیچیدگی ارزیابی دیگر موارد، در این گزارش، ارزیابی حوزه‌ی صنایع دستی مورد توجه قرار گرفته است. استادکاری سنّتی یکی از بهترین نمونه‌هایی میراث فرهنگی ناملموس می‌باشد که حاوی عینی‌ترین حقایق میراث فرهنگی ناملموس است. پیامد سیل در بخش فرهنگ در دو حوزه‌ی میراث ملموس و اجتماعی و اثرات منفی بر همبستگی -ناملموس منجر به اختالل روانی و تاب‌آوری اجتماعی شده است. در واقع، پیامد ناشی از سیالب در آثار میراث جهانی به‌دلیل نقش عمده‌ی آن‌ها در معیشت و حافظه‌ی جامعه‌ی محلّی، خسارت زیادی در مفهوم اجتماعی آن محل ایجاد کرده است. برای بهبود بخشی در این بخش، عالوه بر درنظرگرفتن اقدامات اضطراری و تعیین میزان صدمه‌ها بر اقالم میراث فرهنگی، الزم است ارزیابی دقیقی برای تشخیص مدیریّت ساختاری مناسب برای آثار تاریخی، ملّی و ارزش‏های جهانی و اولویّت‏ها و اقدامات مناسب بعد از بحران انجام شود. این ارزیابی‌ها می بایست برای هر سه دسته‌ آثار تاریخی ثبت میراث جهانی، ثبت ملّی و موزه‌ها انجام گردد. در حوزه‌ی صنایع دستی، نیازهای بازسازی و بازتوانی به‌ جهت ) هزینه‌ی بازسازی 1( :صدمه‌های وارده، به سه حوزه‌ تقسیم می‌شود ) هزینه‌ی تعویض یا 2( ،یا تعمیر کارگاه‌های تخریب‌شده یا آسیب‌دیده تعمیر ابزارهای آسیب‌دیده یا ازدست‌رفته (ازجمله دستگاه‌های بافندگی)، ) هزینه‌ی محصوالت نهایی آسیب‌دیده، نابودشده یا حمل‌شده با 3( ،سیالب. برای تسهیل بازتوانی در حوزه‌ی میراث فرهنگی و صنایع دستی راهکارهای بازسازی و بازتوانی در کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت طبق موارد زیر می‌باشد: y y صنایع دستی: تامین ابزار و وسایل، بازسازی یا احیای کارگاه‌های متاثر از سیل، جایگزینی یا جبران خسارت محصوالت آسیب‌دیده؛ y y میراث فرهنگی: اقدامات حفاظتی و بازسازی، احیای شرایط اجتماعی و اقتصادی و پایش و توسعه‌ی پایگاه داده‌های ).HBIM( مدل‌سازی اطّالعات بناهای تاریخی صدمه‌ها و خسارت‌های تخمینی در بخش فرهنگ و گردشگری در نشان داده شده است. نیازهای بازتوانی نیز به شرح زیر قابل ارائه 1 جدول می‌باشند: y y نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت: در حوزه‌ی گردشگری تسهیالت گردشگری که تحت پوشش بیمه بودند، با استفاده از پرداختی بیمه قادر به تعمیر سریع و بازسازی خدمات خود خواهند شد. بااین‌همه، ممکن است ارائه‌ی کمک‌هایی در قالب تسهیالت گردشگری در مطالبه‌ی پرداخت‌های بیمه -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 90 و تطبیق دادن قیمت خدمات برای انطباق با هزینه‌های عملیاتی باالتر ضرورت داشته باشد. y y نیازهای بازتوانی میان‌مدّت: میتواند به کمپین‌ها برای توجه بیش‌تر به جذب گردشگران در محل‌های گردشگری در محل‌های آسیب‌دیده از طریق تبلیغات و بازاریابی، برگزاری جشنوارهها و رویدادهای گردشگری در مناطق آسیب‌دیده متمرکز شود. y y نیازهای بازتوانی بلندمدّت: باید بر ایجاد و اجرای برنامه‌ی جامع برای ارتقای تاب‌آوری بخش گردشگری و مقابله با مخاطرات طبیعی بالقوّه تمرکز کند. ظرفیّت‌سازی در کارمندان دولت و ذینفعان اصلی صنعت گردشگری (شامل خدمات‌دهندگان بخش خصوصی) در رابطه با واکنش به مخاطرات طبیعی، بازسازی و بازتوانی و کاهش خطرات مرتبط به حوزه‌ی گردشگری می‌بایست بخش جدایی‌ناپذیر این برنامه باشد. نیازهای بازسازی و بازتوانی در بخش فرهنگ و گردشگری در نشان داده شده است. با توجه به دردسترس‌نبودن داده‌ها 2 جدول در زمان تکمیل گزارش، تخمین نیازهای بازتوانی برای زیربخش گردشگری ارائه نشده است. : صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش فرهنگ و گردشگری1جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها مجموع کل اثرات ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) خوزستان1468.57 13.96 43.04 0.41 1511.61 14.37 لرستان699.03 6.65 26.70 0.25 725.73 6.90 گلستان728.89 6.96 47.39 0.45 776.28 7.38 مجموع2896.49 27.54 117.13 1.11 3013.62 28. 65 : نیازهای بازتوانی در بخش فرهنگ و گردشگری2جدول استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) خوزستان1198.85 11.40 69.48 0.66 72.30 0.69 1340.64 12.75 لرستان575.57 5.47 33.36 0.32 34.71 0.33 643.64 6.12 گلستان615.66 5.85 35.68 0.34 37.13 0.35 688.48 6.55 مجموع2390.08 22.72 138.52 1.32 144.15 1.37 2672.76 25.41 بررسی اطّالعات پایه-2 -4 فرهنگ-1 -2 -4 تعداد زیادی بنای تاریخی، موزه‌ و اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملّی و میراث جهانی یونسکو در سه استان خوزستان، لرستان و گلستان اثر ثبت میراث ملّی 2300 وجود دارد. استان لرستان دارای بیش از اثر ثبت موقّت میراث جهانی می‌باشد. عالوه بر این، 2 و هم‌چنین وجود بیش از یک‌صد پل تاریخی در این استان از دیگر جاذبه‌های اثر ثبت‌شده در فهرست ملّی 149 ،استان است. در استان گلستان وجود دارد. صدمه‌های فیزیکی ناشی از بارندگی شدید و سیل به این آثار شامل ایجاد تَرَک در سقف، جذب رطوبت در دیوارها و آسیب فزاینده به نماها و کاشی‌های سقف بوده است. عالوه بر آثار ثبت ملّی اثر ارزشمند ثبت‌نشده نیز در محدوده‌ی شهر گرگان 15 ،در این استان اثر ثبت 4 ، اثر ثبت ملّی982 صدمه دیدند. استان خوزستان نیز دارای میراث جهانی یونسکو و بسیاری دیگر از بناها، رسوم و دانش ناملموس است. از جمله‌ی این آثار می‌توان به میراث فرهنگی چُغازنبیل، شوش و سازه‌های آبی تاریخی شوشتر اشاره نمود که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند. در این استان نیز بارش‌های شدید و سیل باعث آسیب‌های فیزیکی به این آثار شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 91 صنایع دستی در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان، تعدادی کارگاه صنایع از افراد مشغول 50% دستی خانگی مرتبط با صنعت وجود دارد. بیش از به کار در حوزه‌ی صنایع دستی زنان هستند که برای خانواده‌های‌شان تعداد کارگاه‌ها در هر بخش به 3 منبع درآمد به‌حساب می‌آیند. جدول تفکیک استان را نشان می‌دهد. : تعداد کارگاه‌های صنایع دستی در هر استان3 جدول استان صنایع دستی مرتبط و کار در منزل کارگاه صنایع دستی شغل اصلی خوزستان3982 3716جاجیم‌بافی، اهرامی‌بافی، تولید محصوالت چوبی، لعاب‌کاری، ساخت پاپوش و لباس‌های سنّتی لرستان2366 6762کارگاه نساجی (قالیچه و کت سنّتی)، فلزکاری، محصوالت چوبی گلستان1925 19866 شامل بافندگی با دستگاه (گلیم، پالس، نمد و فرش)، تولید محصوالت چرمی (از قبیل زین‌های سنّتی)، جواهرسازی سنّتی، تولید لباس‌های محلّی، پوشش‌های سنّتی و منسوجات سنّتی به‌همراه ابریشم‌بافی، چاپ پارچه‌ی رنگی، نمدبافی و تولید محصوالت چوبی هنرمندانه میراث فرهنگی ناملموس 2 میراث فرهنگی ناملموس طبق تعریف مندرج در ماده‌ی کنوانسیون حفاظت عبارت است از رویه‌ها، نمودها، بیان‌ها، دانش، مهارت‌ها و هم‌چنین ابزار، اشیاء، آثار و فضاهای فرهنگی مرتبط با این موارد که در جوامع، گروه‌ها و در برخی از موارد، اشخاص نمود پیدا می‌کند. میراث فرهنگی ناملموس که از نسلی به نسل دیگر انتقال پیدا می‌کند، توسط جوامع و گروه‌ها و در پاسخ به محیط، تعامل با طبیعت و تاریخ‌شان به‌صورت مستمر تغییر می‌کند و نوعی حس هویّت و استمرار برای آن‌ها ایجاد می‌کند و درنتیجه، سبب ترویج احترام به تنوّع فرهنگی و خلّقیت انسانی می‌شود. باتوجه به اهداف این کنوانسیون، این توجه‌ها صرفاً معطوف به میراث فرهنگی ناملموسی می‌شود که مطابق اسناد حقوق بشر بین‌المللی موجود باشند و هم‌چنین، با الزامات احترام متقابل به جوامع، گروه‌ها و اشخاص و نیز الزامات توسعه‌ی پایدار منطبق باشد. میراث فرهنگی ملموس مطابق تعریف مشخص شده در بند فوق‌الذکر، در موارد مختلفی نمود دارد که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: y y ،بیان‌ها و سنت‌های شفاهی از جمله زبان که برای نمونه وسیله‌ای برای (بیان) میراث فرهنگی ناملموس است؛ y y ،هنرهای نمایشی از قبیل تئاتر سنّتی، عروسک خیمه‌شب‌بازی نمایش‌های عاطفی؛ y yرویّه‌های اجتماعی، آیین‌ها و رویدادهای آیینی؛ y y رویّه‌ها و دانش مرتبط با طبیعت و کائنات از قبیل دانش سنّتی؛ استادکاری سنّتی، از قبیل بافندگی با دستگاه (گلیم، نمد و فرش)، محصوالت چرمی (از قبیل زین‌های سنّتی)، جواهرآالت سنّتی، لباس‌های محلّی و سنّتی، پوشش‌های تزئینی سنّتی، منسوجات سنّتی، ابریشم‌بافی، چاپ پارچه‌های رنگی، نمدبافی، هنرهای چوبی، گلیم‌بافی، مشاته‌بافی، فلزکاری دستی، محصوالت چوبی دست‌ساز، جاجیم‌بافی، اهرامی‌بافی، محصوالت چوبی، لعاب‌کاری، پاپوش‌بافی. با عنایت به این‌که بخش اعظم عناصر میراث فرهنگی ناملموس شامل استادکاری سنّتی است، از این‌رو، دست‌کم، نیمی از نیروی کار این حرفه‌ها زنان هستند. افزون بر این، در مصادیق دیگر میراث فرهنگی ناملموس، زنان حامالن سنّت‌هایی از قبیل غذاهای محلّی و رقص‌های محلّی هستند و در برداشت محصول با مردان همکاری دارند. بیش‌ترین صدمه‌ها و خسارت حوزه‌ی میراث فرهنگی ناملموس مربوط به بخش صنایع دستی سنّتی می‌باشد. بر این اساس و به‌دلیل پیچیدگی ارزیابی دیگر موارد، در این گزارش، ارزیابی حوزه‌ی صنایع دستی مورد توجه قرار گرفته است. استادکاری سنّتی یکی از بهترین نمونه‌هایی میراث فرهنگی ناملموس می‌باشد که حاوی عینی‌ترین حقایق میراث فرهنگی ناملموس است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 92 گردشگری-2 -2 -4 .بیش‌ترین تعداد سفر ایرانیان در دو زمان نوروز و تابستان می‌باشد میلیون شب اقامت در سفرهای نوروزی داخلی 70 همه ساله بیش از ثبت می‌شود که در این میان، سه استان گلستان، خوزستان و لرستان جزء شهرهای پُرجاذبه‌ی‌ سفرهای نوروزی محسوب می‌شوند. در نوروز ، صدمه‌های ناشی از سیالب به آثار میراث طبیعی و فرهنگی سه 1398 .استان باعث عدم سفر مسافران بالقوّه به این سه استان سیل‌زده شد ارزیابی اثرات سیالب-3 -4 فرهنگ-1 -3 -4 صدمه‌ها-1-1-3-4 بناهای تاریخی و آثار میراث فرهنگی محوطه و اثر تاریخی تحت 9 ،استان گلستان: در استان گلستان مورد خصوصی 5 مورد دولتی و4 ،تاثیر سیل قرار گرفت که از این تعداد بنا شد 149 هستند. بارندگی شدید و سیل هم‌چنین موجب صدمه به که شامل ایجاد ترک در سقف، جذب رطوبت در دیوارها و آسیب فزاینده اثر 15 ،به نماها و کاشی‌های سقف بوده است. عالوه بر آثار فهرست‌شده ارزشمند ثبت‌نشده نیز در حوزه‌ی گرگان از سیل متاثر شد. اثر تاریخی از سیل متاثر 71 ،استان لرستان: در استان لرستان شدند که همگی آن‌ها دولتی هستند. به‌غیر از آثار واقع در مسیر سیالب‌های رودخانه‌ای، اکثر آثار تاریخی این استان متحمل آسیب‌های زیادی نشدند، زیرا اغلب این آثار در ارتفاع ساخته شده‌اند. البته، با توجه میلیارد مترمکعب) و سرعت جریان 3100( به حجم آب رود کارون مترمکعب در ثانیه) برخی از پل‌های 5000 آب این رودخانه (بیش از تاریخی آسیب دیدند. از بناهای اصلی آسیب‌دیده در این استان قلعه فلک‌االفالک است. خوشبختانه، رخداد زمین‌لغزش به بخش اصلی قلعه خسارتی وارد نکرد. نوع خسارت در این منطقه بیش‌تر شستگی بافت ناشی از آب بود. استان خوزستان: در استان خوزستان، سیالب رودخانه‌ای که سطح آب را به باالترین سطح رساند، شبکه‌ی سازه‌های آبی تاریخی شوشتر را درگیر کرد. در محوطه‌ی میراث فرهنگی شوش، بارش سنگین باران سبب زیر‌آب‌رفتن شدید بخشی از شهر شاهی شد و رشد گیاهان به سطوح خطرناکی رسید. درعین‌حال، بخشهایی از سدهای میلیون متر مکعب آب در برخی از 29 سیالبی آسیب دیدند و بیش از مناطق جمع شد. محوطه‌های تاریخی رامهرمز، قلعه‌ها و محوطه‌های تاریخی باغ ملک و هم‌چنین، آثار تاریخی و بناهای منفرد در محوطه‌های میراث فرهنگی شوشتر و دزفول بیش‌ترین آسیب را محتمّل شدند. در سازه‌ی میراث فرهنگی تحت تاثیر 72 مجموع، در استان خوزستان محوطه 13 محوطه‌ دولتی و59 ،سیل قرار گرفت که از این تعداد سایت میراث جهانی یونسکو در مناطق 4 ،خصوصی هستند. در مجموع متاثر شده از سیل واقع شده است. صدمه‌های کلّی میراث فرهنگی میلیارد ریال برآورد شده است.1392 استان خوزستان صنایع دستی داده‌های پیمایشی مورد تایید و اطّالعات برآوردشده توسط معاونت صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ) 1( :صدمه‌ها را در سه دسته تقسیم بندی می‌کند که عبارتند از ) 2( ،هزینه‌ی بازسازی/تعمیر کارگاه‌های تخریب‌شده یا صدمه‌دیده هزینه‌ی تعویض یا تعمیر ابزارهای صدمه‌دیده یا ازدست‌رفته (ازجمله ) هزینه‌ی محصوالت نهایی صدمه‌دیده، 3( ،)دستگاه‌های بافندگی نابودشده یا حمل‌شده با سیالب. این مسئله به آن علت مهم است که بخش اعظم خانوارهای فعال در صنایع دستی و بافندگی دستی در مناطق روستایی ساکن هستند که فعالیّت‌های کشاورزی برای درآمد و سازمان‌دهی زندگی آن‌ها اهمیّت بنیادی دارد. سیالب‌های اسفند سبب شد مناطقی گسترده از زمین‌های 1398 و فروردین1397 کشاورزی زیر آب برود و زیرساخت‌های ارتباطی و حمل‌ونقل که محصوالت کشاورزی، باغبانی و دامپروری به آن‌ها وابسته هستند، شسته و حمل شوند. این امر، همچنین ضربه‌ی مضاعف شدیدی به میراث فرهنگی ناملموس ایران و خانوارهای حامل این دانش وارد کرد. برای خانوارهایی که دچار صدمه‌ و خسارت در زمینه‌ی کشاورزی یا مسائل مرتبط با حرفه شده‌اند، تنها راه‌حل عبارت‌ است از تالش برای یافتن شغل (حتی شغل کوتاه‌مدّت یا پاره‌وقت)؛ البته، هرگاه بتوان این شغل را برای بقای خانواده یافت و تعمیر و بازسازی را ممکن کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 93 حتی کمک‌هایی از قبیل امدادهای فوری و اعطای وام‌های کوتاه‌مدّت با نرخ بهره‌ی صفر به مردم صرفاً برای حصول اطمینان از بقا و نه بیش‌تر از آن می‌باشد. یافته‌های حاصل از برداشتها نشانگر این است که چنین خانواده‌هایی در پی بروز مخاطرات طبیعی در این مقیاس، در صورت عدم وجود برنامه‌های بازتوانی قوی و به‌موقع، با حلقه‌ای از فالکت دست‌وپنجه نرم می‌کنند. به احتمال زیاد، بسیاری از افراد دچار معضل بیکاری شده، درآمد حاصل از صنایع دستی قطع می‌شود، هیچ زمانی برای انتقال دانش صرف نمی‌شود و جامعه از خدمات یا هنرها یا افرادی بامهارت و 1397 تولیدات صنعتگرانی که تا پیش از اسفندماه توانا بودند، محروم خواهد شد. گلستان: عمده حرفه‌های مرتبط با صنایع دستی که در سیل استان گلستان تحت تاثیر قرارگرفتند، عبارتند از بافندگی با ماشین و بدون ماشین (بافت گلیم، پالس، نمد و فرش)، تولید محصوالت چرمی، ساخت دوتار، دوخت لباس‌های سنّتی، ساخت جواهرآالت سنّتی، گلیم‌بافی، مجسمه‌سازی، بافت پوشش‌های سنّتی، ابریشم‌بافی، پالس کارگاه یا تخریب 381 ،بافی، نمدبافی، و منسوجات سنّتی. در این استان شده یا صدمه دیدند. این کارگاه‌ها در روستاهای کرد، سالق یالقی، حکیم‌آباد، قربان‌آباد، گنگورمه، تازه‌آباد، گامیشلی نظر، قره گامیشلی، نیاز‌آباد، علی‌آباد (معروف به فاضل‌آباد)، زاو سلفی، یاسقلق، اورانجلی، گنبد علیا، گنبد سفی، قره یاسر علیا، گاچیسو علیا، تاماگاره گزی، باش علیا، عرب بوران، یاسانگ علیا، سرچشمه، چاقراداش قره داش، قراق، آب پران، فراسین، آق قامش، فارانگ، قلعه تپه، عادل دل، باش علی، آق قامیش، پانو، حسین آباد قربانی، یاسانگ سفلی و شهرهای کالله، بندر درصد 70 ،ترکمن و گالیکش واقع هستند. همچنین در استان گلستان مواد خام (نظیر پشم) انبارشده در این کارگاه‌ها غیرقابل‌استفاده شد. ارزیابی کلّی درباره‌ی میزان صدمه‌ها و خسارت‌هایی که به محوطه‌های مسکونی، فضاهای کاری، تجهیزات و ابزار، مواد، و محصوالت تمام‌شده 75 ، درصد50 ، درصد25 یا نیمه‌تمام وارد شده، آسیبها را در چهار رده درصد درجه‌بندی کرده است.100 درصد و کارگاه صنایع دستی تخریب‌شده 150 ،لرستان: در استان لرستان یا صدمه‌دیده است که این موارد در شهرهای خرّم‌آباد، نورآباد، کوهدشت، الیگودرز، پُلدختر، دورود، آفرینه، معموالن، بروجرد و الشتر قرار دارند. حرفه‌های اصلی مرتبط با صنایع دستی در استان لرستان که تحت تاثیر سیل قرار گرفتند، بافت باالپوش سنّتی و گلیم، تولید محصوالت چوبی و فلزکاری می‌باشد. کارگاه صنایع دستی تخریب 765 ،خوزستان: در استان خوزستان شده یا صدمه ‌دیده است. این کارگاه‌ها در شهرهای ایذه، بهبهان، مسجد سلیمان، رفیع، آبادان، حمیدیه، اللی، اندیکا، و اهواز واقع هستند. حرفه‌های اصلی مرتبط با صنایع دستی در استان خوزستان که تحت تاثیر سیل قرار گرفتند عبارتند از گلیم‌بافی، ساخت سفال‌های سنّتی، نمدبافی، بافت ردا، بافت باالپوش سنّتی (چغابافی)، بافت لباس‌های طرح‌دار (بوریابافی)، ساخت سفالینه‌های لعاب‌دار، ساخت وسایل چوبی، دوخت لباس‌های سنّتی، گلیم‌بافی، تولید محصوالت صنایع دستی و ساخت جواهرآالت سنّتی. : میزان تخمینی صدمه‌های وارده به کارگاه‌های سنّتی که در استان‌های خوزستان، گلستان و لرستان بیش‌ترین صدمه را متحمّل شده‌اند4 جدول صدمه‌ها در هر کارگاه صدمه‌ها (میلیارد ریال) بافندگی با ماشین (برای بافت گلیم، نمد، فرش)0.26 ابریشم‌بافی0.194-0.1 ماشته‌بافی0.6 پوشش سنّتی0.327 و تا سقف0.105 -0.282 ): صدمه‌های تخمینی واردشده به مناطق ترکمن نشین (استان گلستان5 جدول نوع صدمه‌ها صدمه‌ها (میلیارد ریال) مواد خام و محصوالت صنایع دستی تمام‌شده یا تمام‌نشده0.275 صدمه‌های ترکیبی واردشده به محوطه‌های کارگاهی0. 04 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 94 )، اکثر1398 در زمان نگارش این بخش از گزارش (تیر ماه مسیرهای منتهی به کارگاه‌های صدمه‌دیده یا تخریب‌شده مسدود بودند و آوار و خرابی‌های ناشی از سیل در کارگاه‌ها مشاهده می شد. هیچ آمار دقیقی درباره‌ی درآمد کارگاه‌ها وجود ندارد و در نتیجه، برآورد خسارت مالی ناشی از سیل ناممکن است. همان‌طور که نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد، درصد جمعیّت متاثرشده‌ی تولیدکنندگان اقالم میراث فرهنگی ناملموس در سه استان، تعداد کارگاه‌های صدمه‌دیده‌ی آن‌ها و تجهیزات و مواد خام ازدست‌رفته یا تخریب‌شده‌ی آن‌ها، بر اساس نوع اقالم میراث فرهنگی ناملموس متفاوت است. در مناطق ترکمن‌نشین، خوشه‌هایی از صنعتکاران (در گناباد، بندر ترکمن، آق قال، و بخش‌های اداری کالله و مراوه تپه در استان گلستان) وجود داشت که تعداد حدود نفر از آن‌ها در تولید صنایع دستی مشغول بودند که حدود 6500 نفر از آن‌ها متحمّل خسارت‌های گسترده شدند. در همین استان500 و همین بخش‌های فوق، تعداد افراد درگیر در سازمان‌دهی گروه‌ها این 75% نفر بود که200 برای رویدادهای موسیقیایی و سنّتی، حدود گروه‌ها نیز متحمّل خسارت‌های گسترده شده‌اند. خسارت‌ها-2-1-3-4 ، به‌علّت شدّت بارندگی1398 در روزهای خاصی از تعطیالت نوروز و لزوم محافظت از سازه‌ی آجری کف مسیر بازدید از محوطه‌ی تاریخی چغازنبیل در مقابل خسارت و فرسایش ناشی از آمدوشد بازدیدکنندگان، بازدید از این مجموعه ممنوع شد. در نتیجه، بخش قابل‌توجّهی از درآمد این مجموعه که از محل فروش بلیط بود کاهش یافت. خسارت‌های ناشی از تعطیلی این محوطه‌ها بر اساس آمار ثبت شده تعداد بازدیدکنندگان در روزهای مشابه در سال پیش و نرخ افزایش تعداد بازیدکنندگان در به‌صورت 6 سال جدید تخمین زده شد. نتایج این بررسی‌ها در جدول خالصه ارائه شده است. خالصه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش فرهنگ-3-1-3-4 : صدمه‌ها و خسارت‌ها در زیربخش فرهنگ6 جدول بخش فرعی صدمه‌ها خسارت‌ها دولتی خصوصی کل اثرات دولتی خصوصی کل اثرات ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) سازه‌ها/ بناهای تاریخی و بافت‌های شهری بدون اطّالعات بدون اطّالعات2256.35 21.45 بدون اطّالعات بدون اطّالعات48.59 0.46 موزه‌ها80.70 0 80.70 0.77 0.2 0 0.2 0 تاسیسات در حوزه‌ی فرهنگ0.96 0 0.96 0.1 بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات حوزه‌ی صنایع دستی و صنایع مرتبط0 322.7 322.7 3.07 بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات میراث فرهنگی ناملموس*0 0 0 0 0 1.38 1.38 0.01 مجموع81.66 322.7 2660.71 25.29 0.2 1.38 50.17 0.47 .*صدمه‌ها در بخش میراث فرهنگی ناملموس در ذیل صنایع دستی ملحوظ شده است -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 95 گردشگری-2 -3 -4 صدمه‌ها-1-2-3-4 به‌طور معمول، هرسال و در زمان تعطیالت نوروز، تعداد سفرها در داخل کشور افزایش می‌یابد. سه استان گلستان، لرستان و خوزستان که از جمله‌ی اصلی‌ترین مقاصد بازدیدکنندگان در این ایام هستند، در تعطیالت نوروز سال جاری تحت تاثیر سیل قرار گرفتند. این سیل سبب شد صدمه‌ها و خسارت‌های بسیار زیادی به زیرساخت‌های گردشگری وارد شود، به‌طوری‌که آن‌ها دیگر قادر به ارائه‌ی خدمات به مسافران نبودند. از سوی دیگر، آژانس‌های گردشگری نیز دیگر درخواستی از مسافران دریافت نکردند. واقعیّت‌های مذکور سبب شد درآمد مراکز اقامتی و مراکز گردشگری و آژانس‌های مسافرتی کاهش یابد درحالی‌که هزینه‌های این مراکز افزایش یافت. آسیب به هتل‏ها هم‌چنین مراکز اقامتی و اقامتگاه‏های بوم‏گردی، تاثیر مستقیمی بر حوزه‌ی گردشگری داشته است. خسارت‌ها-2-2-3-4 لغو تورها و سفرها به مناطق آسیب‌دیده (که یا به‌دلیل آسیب مراکز اقامتی بود که به آن اشاره شد یا عدم امکان سفر خانواده‌ها به استان‌های دیگر) از جمله خسارت‌های وارده بر بخش گردشگری می‌باشد. هم‌چنین، توقف سرمایه‌گذاری و ساخت‌وساز در مناطق سیل‌زده با توجه به این‌که آن‌ها برای مدّت طوالنی به نام مناطق سیل‏زده شناخته می‌شوند، نیز در زمره‌ی خسارت‌های این بخش محسوب می‌شود. خالصه صدمه‌ها و خسارت‌ها در زیربخش گردشگری-3-2-3-4 : صدمه‌ها و خسارت‌ها در زیربخش گردشگری8 جدول بخش‌های فرعی صدمه‌ها خسارت‌ها دولتی خصوصی کل اثرات دولتی خصوصی کل اثرات ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) هتل0 1 1 0.01 0 41.42 41.42 0.39 خانه‌های بوم‌گردی0 56.13 56.13 0.53 0 2.5 2.5 0.02 مراکز خدمات گردشگری10 59.20 69.20 0.66 0 24 24 0.23 آژانس‌های مسافرتی69.45 0 69.45 0.66 0 0.5 0.5 0.01 مسیر دسترسی به محوطه‌های طبیعی40 0 40 0.38 0 0 0 0 مجموع119.45 116.35 235.78 2.24 0 68.42 68.42 0. 65 : صدمه‌ها و خسارت‌ها برحسب استان7 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها کل اثرات کل اثرات ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) خوزستان1403.57 13.34 0.51 0.005 لرستان658.30 6.26 2.2 0.02 گلستان598.84 5.69 46 0.44 مجموع2660.71 25.30 *48.71 0.46 .* رقم مجموع با آمار جدول باال منطبق نیست زیرا خسارت‌های میراث فرهنگی ناملموس در هر استان به‌صورت جداگانه محاسبه نشده است -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 96 خالصه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش فرهنگ و گردشگری-3 -3 -4 :صدمه‌ها و خسارت‌های تجمیع‌شده در بخش فرهنگ و گردشگری به شرح جدول زیر است : صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش فرهنگ و گردشگری بر اساس استان10 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها دولتی (میلیارد ریال) خصوصی (میلیارد ریال) تاثیرات کل دولتی (میلیارد ریال) خصوصی (میلیارد ریال) تاثیرات کل میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر خوزستان فرهنگ بدون اطّالعات بدون اطّالعات1403.57 13.34بدون اطّالعات بدون اطّالعات0.51 0.005 گردشگری55 10 65 0.62 0 42.533 42.53 0.4 لرستان فرهنگ بدون اطّالعات بدون اطّالعات658.3 6.26بدون اطّالعات بدون اطّالعات2.2 0.02 گردشگری- 40.73 40.73 0.39 0 24.50 24.5 0.23 گلستان فرهنگ بدون اطّالعات بدون اطّالعات598.84 5/69بدون اطّالعات بدون اطّالعات46 0.44 گردشگری- 130.05 130.05 1.24 0 1.39 1.39 0.01 مجموع خسارت‌ها در بخش میراث فرهنگی ناملموس بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات0 1.38 1.38 0.01 مجموع55 180.78 2896.49 27.54 - 69.80 118.51 1.13 الزم به توضیح است که مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها در زیربخش فرهنگ با مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها در استان‌ها هم‌خوانی ندارد، زیرا خسارت در میراث فرهنگی ناملموس به تفکیک ارائه نشده بود و در نتیجه، ارقام در این جدول وارد نشد. اجتماعی صدمه‌ها و خسارت‌ها- پیامدهای اقتصادی-4 -3 -4 تاثیر سیل در بخش فرهنگ در دو حوزه‌ی میراث ملموس و ناملموس اجتماعی و تاثیر منفی بر همبستگی و تاب‌آوری -منجر به اختالالت روانی اجتماعی شده است. در محل‌های آسیب‌دیده از سیل، میراث فرهنگی ناملموس و شبکه‌های سنّتی دانش برای انسجام اجتماعی اهمیّت اساسی دارد. صنایع دستی و دست‌بافت‌ها به‌همراه هنرها و نقش‌های بسیاری که در جشنواره‌ها و رویدادهای اجتماعی مردم را گردهم می‌آورند، کانون فعالیّت‌ها، انتقال دانش و همسبتگی هستند. به‌عنوان مثال، در خانواده‌هایی که صنعتگرشان به‌علّت وقوع سیالب دچار آسیب به عضو دست شده است و اعضای خانواده نمی‌دانند که آیا این فرد بار دیگر توان و کنترل الزم را برای انجام فعالیتهای قبلی خواهد داشت یا : صدمه‌ها و خسارت‌ها در زیربخش گردشگری بر اساس استان9 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها دولتی (میلیارد ریال) خصوصی (میلیارد ریال) کل اثرات دولتی (میلیارد ریال) خصوصی (میلیارد ریال) کل اثرات ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال(میلیارد) دالر(میلیون) خوزستان55 10 65 0.62 - 42.53 42.53 0.4 لرستان0 40.73 40.73 0.39 0 24.5 24.5 0.23 گلستان0 130.05 130.05 1.24 0 1.39 1.39 0.01 مجموع55 180.78 235.075 2.24 0 68.42 68.42 0. 65 -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 97 خیر (استفاده از دست برای نوازندگان، سوزن‌دوزان و امثال آن‌ها اهمیّت بسیار حیاتی دارد) چالش‌های روانی و اجتماعی زیادی می‌تواند ایجاد شود. آن‌چه از این هم می‌تواند برای خانوارهای آسیب‌دیده دشوارتر باشد عبارت است از تنش‌های ذهنی و یأس، شوک مشاهده خراب شدن یا با آب برده شدن خانه‌ها، کارگاه‌ها، احشام و دارایی‌های‌شان بخصوص زمانی که این اتفاقات درمقابل چشمان اعضای خانواده رخ داده باشد. عالوه بر تاثیر روانی ناشی از آسیب‌های گسترده، از نظر اقتصادی نیز سیالب تاثیر منفی قابل‌توجّهی بر سطح زندگی مردم و جامعه خواهد داشت. به‌عنوان مثال، پاک‌سازی خانههایی که حیاط‌هایشان مملو از آب همراه با آوار یا زباله شده یا جایگزینی مواد خام الزم برای ساخت صنایع دستی به‌جای اقالمی که با سیالب از بین رفته و وارد حجم انبوهی از گل‌والی شده، یا جمع‌آوری آوار تلنبار شده در جایی که زمانی در آن‌جا کارگاه واقع بود، از جمله‌ی این پیامدها محسوب می‌گردد. همچنین، شمار بسیار زیادی از سازه‌ها اعم از کارگاه‌های خانگی، کارگاه‌های صنایع دستی و مغازه‌ها و همین‌طور کاالهای آماده‌شده (یا کمابیش آماده‌شده) یا مواد خام در این سیالب‌ها آسیب دیدند یا تخریب شدند. در بسیاری از موارد، کارگاه‌ها به‌صورت هم‌زمان در نقش مراکز تولید و مراکز آموزشی هستند. آسیب‌های واردشده به این کارگاه‌ها سبب شده است که آن‌ها غیرقابل‌استفاده شوند و درنتیجه، انتقال دانش به اعضای جامعه یا اقوام منقطع شود. برای نمونه، حتی بعد از گذشت چهار ماه از زمان سیل، یکی از کارگاه‌های نمدمالی فعال در آق قال هنوز هم نتوانسته بود فعالیّت خود را از سربگیرد. این وضع به‌علّت خسارت‌های گسترده وارد شده به این کارگاه و ریسک باالی فروریختن آن بوده است. درعین‌حال، هفتاد درصد مواد خام (پشم) انبارشده در این کارگاه غیرقابل‌استفاده شده بود، زیرا زیر آب رفتن کامل آن‌ها باعث شده بافت پشم به‌هم بچسبد و بعد از آن نیز، حشرات بقیه‌ی بافت را نابود کردند. عالوه بر این، بوی تعفن ناشی از چوب گندیده سبب شده بود کار در این مکان حتی برای صنعتگرانی که می‌توانستند کار کنند، ناممکن شود. تهدید اصلی در رابطه با دانش و مهارت‌های فرهنگی در ارتباط با صنایع دستی، امکان جایگزین شدن آن‌ها با سایر مهارت‌های غیرفرهنگی است. عدم انجام اقدامات فوری برای فراهم کردن محل و اقالم موردنیاز و همچنین، عدم پیش‌بینی مکان‌هایی برای آموزش بی وقفه و انتقال دانش، می‌تواند باعث تشدید این معضل گردد. تاثیر دیگر این وضعیّت، آسیب به اجراهای فرهنگی است. نتایج مصاحبه‌های انجام‌شده در مناطق آسیب‌دیده و از شمار قابل‌توجّهی از افراد قبایل ترکمن نشان داد که بعد از دوره‌ی واکنش اضطراری و در طول مرحله‌ی بازتوانی اولیّه، ایشان دیگر شاهد برگزاری رویدادها و مراسمی که معموالً برای آن‌ها اهمیّت اساسی دارد، در جوامع خود نبوده‌اند. این مراسم شامل مواردی نظیر الله‌خوانی (ترانه‌های زنان ترکمن در قبیله‌ی غریبه)، رقص شمشیر ترکمنی، موسیقی سنّتی و آوازهای مذهبی ترکمنی بوده است. بررسی‌ها همچنین بر اهمیّت صنایع دستی و هنر محلّی برای تثبیت هویّت جامعه خود تاکید می‌کنند. به‌طور مثال، طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های مرتبط با صنایع دستی که توسط جمعیّت ترکمن انجام می‌شود، شامل: نمدبافی، سجاده‌بافی، فرش‌بافی، حصیربافی، سوزن‌زنی، جواهرسازی و ساخت سازهای موسیقی؛ به‌دلیل صدمه‌ها و تخریب مواد درصد 70 اولیّه شامل پشم، لباس، رشته و چوب به‌شدّت و تا نزدیک به در حجم و یا وزن، آسیب‌ دیده‌اند. در سه استان گلستان، لرستان و خوزستان تعدادی کارگاه صنایع از افراد مشغول به 50% دستی خانگی مرتبط با صنعت وجود دارد. بیش از کار در حوزه‌ی صنایع دستی زنان هستند که برای خانواده‌هایشان منبع درآمد به‌حساب می‌آیند. با عنایت به این‌که بخش اعظم عناصر میراث فرهنگی ناملموس شامل استادکاری سنّتی است، از این‌رو، دست‌کم نیمی از نیروی کار این حرفه‌ها، زنان هستند. افزون براین، در مصادیق دیگر میراث فرهنگی ناملموس، زنان حامالن سنّت‌هایی ازقبیل غذاهای محلّی و رقص‌های محلّی هستند و در برداشت محصول با مردان همکاری دارند. بیش‌ترین صدمه‌ها و خسارت‌ها در حوزه‌ی میراث فرهنگی ناملموس را در حوزه‌ی صنایع دستی می‌توان دید. نظر به آن‌که ارزیابی دیگر موارد پیچیده بود، تاکید این گزارش بر حوزه‌ی صنایع دستی بوده است. بهترین نمونه‌هایی که گویای میراث فرهنگی ناملموس هستند، عبارتند از استادکاری سنّتی و با عنایت به این‌که این بخش، حاوی عینی‌ترین حقایق است، این گزارش بیش از دیگر مصادیق میراث فرهنگی ناملموس بر این بخش تاکید داشته است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 98 راهبردهای مواجهه با این وضعیّت به پیمایش‌گران اطالع داده بودند که ارائه‌ی کمک‌های محلّی و حمایت از ساکنان محله و بستگان در چندین نقطه بعد از سیل به‌صورت خودجوش بوده است. اهداکنندگان این کمک‌ها کسانی بوده‌اند که معتقد بودند کارگاه‌های حرفه‌ای و صنایع خانوارها باید هم‌چنان ادامه حیات داشته باشد. مشخص شد ابزارها و موادخام اعطایی، عملی‌ترین و فوری‌ترین کمکی بوده است که مردمان محلّی ارائه کرده‌اند. در یک مورد، مردم محلّی به صنعتگری که خانه و کارگاه‌اش به‌علّت سیالب به‌شدّت آسیب‌دیده بود، چند کیسه پشم دادند تا وی بتواند به حرفه خود ادامه بدهد، گرچه درمقایسه با گذشته، در مقیاسی کوچک‌تر باشد. اعطای فوری وام‌های صندوق‌های مساجد یا جوامع محلّی با نرخ بهره صفر درصد به کسانی‌که از سیل متاثر شده‌اند نیز مداخله‌ای به‌هنگام از نظر مالی بود؛ البته چنان‌چه چنین وامی پرداخت شده باشد. بعد از دوره‌ی واکنش اضطراری، به کارگاه‌های خسارت دیده برای تعویض وسایل و تجهیزات آن‌ها توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری (معاونت صنایع دستی و معاونت توسعه و ترویج آن) اولویّت داده شد. البته این کار به‌معنای آن نبود که صنعتگران لحاظ نشوند. در قالب اقدامات تثبیت‌سازی، تعاونی‌های روستایی تشویق شدند تا به فروش محصوالت جدید صنعتگران کمک کنند و مقرّر شد در نمایشگاه‌های استانی، ملّی و بین‌المللی صنعتگرانی مشارکت کنند که کارگاه‌های آن‌ها آسیب‌هایی را متحمّل شده و الزم بوده است به خسارت محصوالت آن‌ها، توجه ویژه مبذول شود. لحاظ کردن خسارت‌های واردشده به مساجد، مراکز فرهنگی یا کتابخانه‌ها نیز مهم است، زیرا این مراکز در جایگاه فضاهای فرهنگی مشخص شده برای انتقال هنر یا حرفه یا نمایش عمومی آن یا فضای برگزاری رویدادها (از قبیل موسیقی و رقص شمشیر ترکمنی) ایفای نقش می‌کنند و جامعه‌ی محلّی را در کنار هم جمع می‌کنند تا این مراسم را تجربه کنند یا در این فعالیّت‌ها مشارکت کنند. خسارت‌های واردشده بر خانوارها در اکثریّت مناطقی که در این پیمایش بررسی شدند، فراتر از میانگین درآمد ساالنه‌ی خانوارهای روستایی بوده است. درآمد ساالنه رقمی تقریبی است که از آن می‌توان هزینه‌های جاری را پرداخت و سپس به پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری در حوزه‌های دیگر پرداخت. مورد از اقالم میراث فرهنگی ناملموس 13 الزم به ذکر است که میراث فرهنگی 2003 جمهوری اسالمی ایران در فهرست کنوانسیون ناملموس یونسکو قرار دارد، اما این موارد بخشی از اقالمی است که بیش از همه در صحنه‌ی بین‌المللی دیده شده و طیف وسیعی از میراث فرهنگی ناملموس کشور در این حوزه ثبت نشده است. برخی از این موارد در پیمایش اخیر فهرست شده و سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی، معاونت صنایع دستی و معاونت توسعه و ترویج موارد بسیار بیش‌تری را در ارزیابی‌های بعد از بالیای طبیعی ارائه نموده است. بارندگی شدید اوایل سال جاری و سیالب‌های ناشی از آن احتماالً به شناسایی شرایط کمابیش شکننده‌ی صنایع دستی، دست‌بافت‌ها و هنرمندان این زمینه کمک نمود. این فعالیّت‌ها عمدتاً فرهنگی هستند، اما نیازهای اجتماعی مهمی را برآورده و به امرار معاش کمک می‌کنند، آن‌هم به‌گونه‌ای که از نظر زیست‌محیطی پایدار باشد. این موارد به طرزی چشمگیر به اقتصاد کالن نیز کمک می‌کند. نیازها و راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -4 فرهنگ-1 -4 -4 صنایع دستی و میراث فرهنگی ناملموس بر اساس بررسی‌های صورت‌گرفته، در سیالب‌های اخیر شمار بسیار زیادی از سازه‌ها، اعم از کارگاه‌های خانگی، کارگاه‌های صنایع دستی، مغازه‌ها و کاالهای آماده شده (یا تقریباً آماده شده) و مواد خام آسیب دیدند یا تخریب شدند. در بسیاری از موارد، کارگاه‌ها به‌صورت هم‌زمان در نقش مراکز تولید و مراکز آموزشی هستند. آسیب‌های واردشده به این کارگاه‌ها سبب شده است که آن‌ها غیرقابل‌استفاده شوند و درنتیجه، انتقال دانش به اعضای جامعه یا اقوام منقطع شود. نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت برای بهبود میراث فرهنگی ناملموس، یکی از نیازهای اصلی تامین فضا و محوطه برای آموزش است تا انتقال دانش و مهارت‌ها چندان مختل نشود که به‌جای آن‌ها مهارت‌ها یا دانش‌های غیرفرهنگی -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 99 .جایگزین شود یا این‌که این مهارت‌ها و دانش استمرار نداشته باشند با توجه به حجم عظیم آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های صنایع دستی در سه استان لرستان، خوزستان و گلستان شامل کارگاه‌ها، ابزارها و وسایل، به‌منظور بازگرداندان هرچه سریع‌تر صنعتگران مرد و زن به چرخه‌ی اقتصادی، تولید و اشتغال، بهترین توصیه برای راهبرد بازتوانی کوتاه‌مدّت عبارت است از پوشش دادن خسارت‌های مرتبط با کارگاه که بودجه‌ی الزم برای موارد مذکور 765 ابزارها و وسایل برای میلیون ریال است.90089 معادل نیازهای بازتوانی میان‌مدّت و بلندمدّت وزارتخانه‌ها و آژانس‌های دولتی، بخش خصوصی، تعاونی‌ها و انجمن‌ها در بخش صنایع دستی و بافندگی و سازمان‌های مرتبط با هنر و محیط زیست باید برای رفع نیازهای میان‌مدّت و بلندمدّت همکاری کنند. یکی از نیازهای اولیّه، انتقال میراث فرهنگی ناملموس و انتقال مستمر شبکه‌های دانشی موجود از یک نسل به نسل دیگر است و این‌که وقفه‌ی اجتناب‌ناپذیرِ رُخ‌داده برای مدّتی طوالنی ادامه نیابد. این امر، مستلزم تالش برای احیای مهارت‌ها و ارائه‌ی راهنمایی‌های حرفه‌ای (در هم‌پوشانی با آموزش‌های فنّی‌وحرفه‌ای و ارائه‌ی برنامه‌های انعطاف‌پذیر برای حمایت از صنایع دستی و دست‌بافت‌ها) و ارائه‌ی حمایت‌های موردنیاز برای آن از بخش آموزش‌های غیررسمی و نهادهای اجتماعی موجود (تا پیش از زمان سیل) است. یافته‌های این پیمایش شامل هسته‌ای از شیوه‌ها برای بازتوانی به‌شکل اقدام در جامعه‌ی محلّی است، یعنی: y y ارائه‌ی فضاهای مناسب و بدون هزینه برای برگزاری رویدادها و مراسم متعارف؛ y yبازطراحی فضاهای انباری برای مواد خام؛ y yارائه‌ی وام‌های دولتی از محل منابع مالی برای توسعه؛ y y به‌کارگیری مجدّد بودجه‌های بخش اشتغال روستایی و عشایری برای کارآفرینان آسیب‌دیده از سیل؛ y y پرداخت بیمه‌ی بیکاری به کارگران و کشاورزان آسیب‌دیده از سیل. دیگر راهکارها، شامل بررسی مجدّد منابع مالی، ابعاد مادی و بازاری مربوط به صنایع دستی، دست‌بافت‌ها، هنرهای نمایشی و جشنواره‌ای 1. HBIM (Heritage Building Information Modeling) و فعالیّت‌های مرتبط با بخش کشاورزی است. صنعتگران و حامالن دانش مربوط به میراث فرهنگی ناملموس، هم در مناطق روستایی و هم در سکونت‌گاههای شبه‌شهری، عموماً بخشی از خانوارهایی هستند که در آن‌ها جریان‌های متعدّد درآمد وجود دارد. داشتن منابع متنوّع درآمد، یک شیوه‌ی کاهش ریسک است که به‌خوبی جواب داده است. برای اکثریّت خانوارها، فعالیّت‌های مربوط به صنایع دستی در و فروردین 1397 کنار فعالیّت‌های کشاورزی وجود دارد. سیل اسفند بر ستون‌های این درآمدهای خانوارهای تاثیر گذاشت. از این‌رو، 1398 هرگونه کمک مالی، مادی یا مداخله‌های مرتبط با بازار به‌سمت بازتوانی بلندمدّت این افراد باید با نگاه به خانوارها و نه نگاه بخشی باشد. میراث فرهنگی: بناها و پایگاه‌ها نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت باتوجه به میزان صدمه‌ها و خسارت‌های واردشده به پایگاه‌های میراث فرهنگی و تسهیالت مربوطه، اعم از میراث جهانی، میراث فرهنگی ملی یا موزه‌ها و اقالم فرهنگی (اقالم فرهنگی که در موزه‌ها نمایش داده می‌شود)، در کوتاه‌مدّت تاکید فعالیّت‌ها می‌بایست بر بازسازی پایگاه‌ها و نگهداری آنان در شرایط مناسب با توجه به ایمنی ساختار آن‌ها باشد. اتخاذ تدابیر فوری حفاظت و مرمت، برنامهای کوتاه‌مدّت تلقی می‌شود، آن‌هم به‌علّت ضرورت حفظ ارزش‌های این محوطه‌ها و حصول اطمینان از این‌که هیچ مخاطره‌ای برای بازدیدکنندگان وجود نداشته باشد. راهبردهای الزم برای این منظور باید بر تخصیص منابع موجود و هم‌چنین، درگیرکردن جوامع محلی در تسهیل تدابیر مرمت و حفاظت مبتنی باشد تا بتوان به خروجی سریع‌تری دست یافت. برای این منظور، پیش‌نویس برنامه می‌بایست برای هر پایگاه نگاشته شود. نیازهای بازتوانی میان‌مدّت در میان‌مدّت، بخش میراث فرهنگی بر بازآفرینی شرایط اقتصادی و اجتماعی تمرکز خواهد داشت و این‌که این اقدامات در فضای سایت‌های میراثی با درگیرکردن جوامع محلی بهبود پیدا کند. نیازهای بازتوانی بلندمدّت پایش ادواری و ایجاد پایگاه داده‌های «مدل‌سازی اطّالعات بناهای از جمله برنامه‌های بلندمدّتی هستند که باید محقق شوند. 1»تاریخی -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 100 : راهبردهای کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت با هزینه‌ی تخمینی برای زیربخش فرهنگ11 جدول بخش فرعی کوتاه‌مدّت هزینه‌ی تخمینی (میلیارد ریال) میان‌مدّت هزینه‌ی تخمینی (میلیارد ریال) بلندمدّت هزینه‌ی تخمینی صنایع دستی تامین وسایل و ابزار90.19 بازسازی یا احیای کارگاه‌های متاثر از سیل 132.52 جایگزینی / جبران محصوالت از دست رفته99.14 میراث فرهنگی اقدامات مرمتی و حفاظتی2300 بازآفرینی شرایط اقتصادی و اجتماعی6 پایش و توسعه پایگاه داده‌های HBIM 45 نیاز به اتخاذ رویکرد مدون‌تری1398 و فروردین1397 سیالب اسفند برای ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌ها و نیازهای بازسازی و بازتوانی بخش فرهنگ در قالب فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی ) در ایران را آشکار نمود. در چنین ساختاری، انطباق ساختار PDNA( مدیریّت بحران در ایران در جهت پایش بازسازی و بازتوانی و فعالیّت‌های مدیریّت کاهش ریسک در سطح ملّی، استانی و محلّی با درنظرگرفتن مقوله‌ی فرهنگ امری ضروری است. روش‌های خالقانه (به‌ویژه، مرتبط برای اجرای 1390 با صنایع دستی و بافندگی) و الگوهایی که از سال کنوانسیون میراث فرهنگی ناملموس یونسکو به کار گرفته شده است نیز بر حفاظت یکپارچه و مستندسازی به‌صورت جامعه‌محور تاکید دارد. گردشگری-2 -4 -4 ،به‌رغم اهمیّت بخش گردشگری برای بازتوانی استان‌های آسیب‌دیده ارزیابی جامع نیازهای بازسازی و بازتوانی برای این بخش با توجه به نبود داده‌های دقیق در زمان نگارش گزارش ممکن نشد. به هر روی، با توجه به صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای برآوردشده برای این بخش، راهکارهای خاصی برای بهبود وضعیت بدون تخمین نیازها پیشنهاد شده است. پیشنهاد می‌شود که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری جمهوری اسالمی ایران از اطّالعات موجود نیازهای بازسازی و بازتوانی مربوط به گردشگری در استان‌های متاثر شده از سیالب را برای تدوین ابتکارات و سرمایه‌گذاری موردنیاز با توجه به گفت‌وگوها با ذینفعان دولتی و خصوصی در سطح ملّی، استانی و محلّی تعیین نماید. راهبردها و نیازهای حوزه گردشگری به این شرح است: نیازهای بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت تسهیالت گردشگری که پیش از سیل بیمه بوده‌اند توانستند از پرداخت بیمه برای تعمیر سریع و بازسازی خدمات خود استفاده کنند. بااین‌همه، ممکن است کمک‌هایی به تسهیالت گردشگری تا مطالبه‌ی پرداخت‌های بیمه و یا جهت تطبیق دادن قیمت خدمات برای پوشش هزینه‌های عملیاتی باالتر موردنیاز باشد. در رابطه با مراکز گردشگری که از سیل متاثر نشده با به‌سرعت به حالت پیش برگردانده شده‌اند، بازسازی راه‌های دسترسی و دیگر امکانات حمل‌ونقل، بازسازی تسهیالت آب و فاضالب، انرژی و غیره باید در بخش‌های مربوطه برای تسهیل بازتوانی اقتصادی استان‌های آسیب‌دیده اولویّت داده شود. نیازهای بازتوانی میان‌مدّت برخی از فعالیّت‌های پیشنهادشده در میان‌مدّت برای حمایت از بازسازی و بازتوانی بخش گردشگری می‌تواند شامل موارد زیر باشد: کمپین‌هایی برای توجه بیش‌تر به جذب گردشگران در محل‌های گردشگری در محل‌های آسیب‌دیده، از طریق تبلیغات و بازاریابی؛ تمرکز برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای گردشگری در مناطق آسیب‌دیده. نیازهای بازتوانی بلندمدّت نیازهای بازتوانی بلندمدّت باید بر ایجاد و اجرای برنامه‌ای جامع برای ارتقای تاب‌آوری بخش گردشگری و مقابله مخاطرات طبیعی بالقوّه تمرکز کند. ظرفیّت‌سازی کارمندان دولت و ذینفعان اصلی صنعت گردشگری (شامل خدمات‌دهندگان خصوصی) در رابطه با پاسخ‌گویی به مخاطرات طبیعی، بازتوانی و کاهش خطرات مرتبط به حوزه‌ی گردشگری می‌بایست بخش جدایی‌ناپذیر این برنامه باشد. راهبردهای پیشنهادی در این حوزه ) ایجاد بستر قانونی الزم برای ارتقای تاب‌آوری بخش 1( :بدین شرح است گردشگری و مقابله با بالیای طبیعی از طریق اتخاذ قوانین، سیاست‌ها، ) ورود نهادهای حمایتی، 2( دستورالعمل‌ها و استانداردهای عملیاتی؛ مانند صندوق کارآفرینی برای بازتوانی ساختار و تسهیالت آسیب‌دیده‌ی گردشگری. -------- صفحهٔ بعد -------- فرهنگ و گردشگری 101 نیاز‌های بازسازی و بازتوانی-3 -4 -4 ،الزم به ذکر است که مبالغ بازسازی و بازتوانی بخش فرهنگ و گردشگری فقط برای صدمه‌ها و نه خسارت‌ها پیشنهاد شده است. به‌عالوه مبالغی برای بازسازی و بازتوانی گردشگری پیشنهاد نشده است. : خالصه راهبردها و نیازهای بازسازی و بازتوانی در بخش فرهنگ و گردشگری به تفکیک استان13 جدول نیازهای بازتوانی استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر خوزستان1198.85 11.40 69.48 0.66 72.30 0.69 1340.64 12.75 لرستان575.57 5.47 33.36 0.32 34.71 0.33 643.64 6.12 گلستان615.66 5.85 35.68 0.34 37.13 0.33 688.48 6.55 مجموع2390.08 22.72 138.52 1.32 144.15 1.37 2672.76 25.41 .* با توجه به این‌که نیاز بازسازی و بازتوانی به تفکیک استان موجود نمی‌باشد، نیازهای بازتوانی با توجه به سهم درصدی از کل صدمه‌ها و خسارت‌ها بین دو استان توزیع شده است : خالصه‌ی راهکارها و نیازهای بازسازی و بازتوانی در بخش فرهنگ و گردشگری12 جدول زیربخش فعالیّت نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر صنایع دستی تامین وسایل و ابزار90 0. 86 - - - - 90 0.86 بازسازی یا احیای کارگاه‌های متاثر از سیل- - 133 1. 26 - - 133 1.26 جایگزینی / جبران محصوالت از دست رفته- - - - 99 0.94 99 0.94 میراث فرهنگی اقدامات مرمتی و حفاظتی2300 21. 87 - - - - 2300 21.87 بازآفرینی شرایط اقتصادی و اجتماعی- - 6 0. 06 - - 6 0.06 پایش و توسعه پایگاه داده‌های HBIM - - - - 45 0.43 45 0.43 *گردشگری کمک به پرداخت‌های بیمه- - - - - - - - ارتقای گردشگری- - - - - - آمادگی در مقابل مخاطرات طبیعی و برنامه‌های کاهش خطر برای مراکز گردشگری، تسهیالت ضروری به خدمات‌دهندگان - - - - - - - - مجموع2390 22.72 138.52 1.32 144.14 1.37 2672.76 25.14 .)، برآورد نشده استPDNA( * منابع الزم برای فعالیّت‌های پیشنهادی با توجه به نبود داده در زمان نگارش گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 102 روش‌شناسی-5 -4 داده‌های مورد استفاده در این گزارش از معاونت‌های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور دریافت و جمع‌آوری شد. داده‌های مربوط به میراث فرهنگی ملموس از جمله بناها، پایگاه‌های میراث فرهنگی، بافت تاریخی، موزه‌ها و تاسیسات فرهنگی و هم‌چنین، صنایع دستی و گردشگری بر پایه‌ی داده‌های جمع‌آوری‌شده از اداره‌های استانی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ارائه شده است. خسارت‌های میراث فرهنگی ملموس که در باال به آن اشاره شده است، با توجه به کاهش تعداد بازدیدکنندگان، محاسبه شده است. خسارت‌های میراث فرهنگی ناملموس بر اساس ارزیابی نتایج پرسش‌نامه‌ی طراحی‌شده توسط متخصص میراث فرهنگی ناملموس معرّفی‌شده از طرف سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران و متخصص بین‌المللی میراث فرهنگی ناملموس برآورد شده است. کارمندان اداره‌های استانی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به جمع‌آوری اطّالعات از طریق پرسش‌نامه یاری نموده و متخصص بین‌المللی میراث فرهنگی ناملموس، اطّالعات جمع‌آوری‌شده را تحلیل نمود. در خصوص محدودیّت‌ها، مصاحبه با جوامع محلّی می‌توانست به تهیه‌ی داده‌های دقیق‌تر در رابطه با خسارت میراث فرهنگی ناملموس منتهی شود که در این فرایند انجام نشد. بنابراین، تمرکز اصلی این گزارش بر صنایع دستی، و نه دیگر اشکال میراث فرهنگی ناملموس بود. برخی دیگر از عوامل، شامل محدودیّت دسترسی به پایگاه‌ها، هتل‌ها، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و دیگر تسهیالت نیز در فرایند این ارزیابی تاثیرگذار بودند و صورتی که انجام بازدید میدانی میسّر می‌شد، می‌توانست نتایج بهتری را به‌همراه داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ی : را و 2۳ 9 2 , ۳ ن ۹ ۱ 2 و 5 : رح ای در پا ید ۷ ۶ ری :۲۳ اس و2 مه ,۳ ده ی گس تال مه ۰ ۰ ما۱ ۲۴ اه وا ای رس ی و مه یی اه هو ۰ ۳ را که نک ی رس ۳ کات ماک و ری رک کی 0 ,1 در تیوه ات ینوا ما - ها اس یم که را چا تراپ بر اد و را ده 1 ی ۳ و ۹ زارد یی ۳ کاب ۹ ۰ ۳ کَ" ار ۷ :۳ ۰ 2 را بر وچ ی وکا دراو ریم زار مر ور مد سر . یا یون اخر رد را ص 99 4 لا ۲ ار ۰ . ۹ ۹ 2 3 کاخ اس 0 ۸ یکی وا ری زور : :/ 2 ی بر تا ند مه ۵ ‎٩‏ کرش ای رد 4 هم مارا 8 من 0 20 اه راکیب را ری مارا ام نار . 8 ۰ 0 ۶ : ۰ ۰ ها 4 گر از 1 را طب یا زا وار ۵ ج رارک و و 9 زی ها ۱ تا و دره را یی و شاد نوح مر سره و اخ و سر یا ار تا کد یگب زار با ان بر ار ی : با تاه دنچ وس و ی کید 0 ریک ی ها و6 پر ی تا رک تیم رکن ری اهم تر جخرا ی 0 ۱ و ی ارد در ار را یر و ما نوک دا زر ْ 2 یخ ی اچ زرد ۸ اپ یا 4۹9 ا هی 8 اس یا مس ی را 2 رم ۳ اه / مش ۰ ۱ ین هر 6 رر رک ر اا از ی ویس و وگ وی ی او ها ره ور :2.0 مکی مرچ وه یا ید و گر کم بن ین ی که وا و رگ و ری شب م ر ۲ :۳ چم 7 ی ُ ‌ که کاواس اس .۰ ۷ ی 0 ی و هد 2 ها وا بر و ۹ نک :۳ ها 5 هما و 1 دید با را کین و دو وا تر رک 7 ور او چک 1 ی ۴ ی در و رععه مساو گس چا ما کی کی ۹ او ار ها اک ۹ 1 ور یا اپ ( مححع ۴ ۹ ۰ اد وام ی هو و گرد ۹ کا هس یه ۰ میس را : رم و ری سا اس مد و جک زوم ار مت وگو را او اک هم ی سح ژر یمد 5 ِ- چا سوه : س ۹ اس نو جر هر ی هم هن که هه سکم ای خی : ری دما و سا پچ [ ما ۳ با و کر یر او ای با ۳ رز رو بان ی سوم رس ,۳ ۱ ۹ با مه ۳ ۱34 موه اوس کو دا ی وا ری سک اه سرت اب هر : ۹ ۳ ۱ ۳۱+ ۴ 9 9 ار چا اس 6 سید ۱ ۱ کی ط ی مت سا ۹ ی مه یه و ۳ با مخ چوک نو ی سم مه آ او ار سا و کار ی کار ری کاس مر وی او ی 1۲ ی مه او وا ماد ار ۳ من اک ری اک تسده و لا 71 اک ۳ ی ی و دب ها سر و و ار هی ساک اش یو ته دم که الو از لا 8 0 ادا و سا ور نازک ین وا را ید برو را وام با او رپ اهر ور و ۳ با نا 1 اوسم : : ۰ او مس یکم در + هان ۷ سر ی ۹ : رب اعم سکاو مک مین 2 موا بر کم و دص ای رس ی( وا ۵ ۵ 7 ین وا مخ و بدا فک رد رگد موی سر سر ی ی 0 0 8 ود کین ۳ 2 3 ان مک و دو یر را مرام گر درام بم رج ور تا ۸ لا من رش( نو رون ه مر ابا مار موه و و 9 کر 9 ون رو ی و و 9 مت هد ۱ ۰. ۱در ۳ ی ون ها 3 سو واسه رو ی ور او را 1 هر : اهن کا 1 ی ۸ ۳ ته ۱ درب 9 و رو از 1 ۲۳ ۱ : ۹7 ار و یس مات بو ام اس تا زا | بو مراک ویر که 1 6 ار اد او زاو مک را رک اه ری مهو وک و بر یا هم ایرامم ۹۹ کوه و ان کرک بر اشک کس هاچ تا رج مکه اگر راک ان و ار ایک وت کین وا ور ی وا ما کی ی کر دی وید ِْ جو 5 مر تا ور و ی جا وب او را ایا راک در را لا سس هکر یار دهم و اه ماک کی رز وب سوم و وگو و وک ماخ وی اج ورگ ارم ی ی وک وا رگ بل و و و و کر کج . ِ ور میس مر ار ی چیه هر مر رو کر واوو مج با ما ‏ ص ۷ سس ی ی هه چا ام بط 2 روم ارع ۲ و مج مدرگ ره : 10 ۹۳ تس ۰ و ۳ ی است ,دا ۳ و وش ارس و[ زا ی بح مسا ام ری ۹ 11 رو و ۳ ۰ ام درل ۹ 3 ۹ زا 0۲ ۷ ون ی موه مه اه ی اللاشه هر هی کس ی و اکانت رسا ی 4 او نا را دن یا ۰ ۴ سنا ۹ ۳۲ و اه وا رتور ام بش مد و 1 ای : ی اک مه ۰ . ۳ ی ۰ « ۰ و ای : ۰ مور "۰ 0 ی چیه یی ۰ سا ور" ۰ عع سر ۱ ۰ کر ی . * ِ 9 ید 5 » . : ض َ خی ۳ اک 1 ‌ ۹ ۰ ۰ وی ۰ ۹ ۰ من وس همه < ی : ۰ یک ۰ ی 2 ن ۱ ۰ ۱ ْ ۱ : نت یچ ۰ ۱ ۱ خه اه ۳ ۰ ۰ ۰ 1 > , ‌ ,۳ 1 ‌ شا ان اس ار سا سا ۹ با را ار ۳ 5۱۱۵9۳۱۵۹۵۱۰۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- 3هه 1 کر ۱ یک ۰ ۹ و دا را 0 ۹ ۹ ۳ / ۱ ۱ ۰ وم 0 مه اس رکه هه ۹ یه ۵ و ی ۰ ۹ ی ۰ :۰ 0 . : ما [۹۹ 1 له ور هش ۲ ار مش ۰ موس ی : ی 2 9 7 و را ی ۵ 1۸ ز ی # « ۰ مهم 1 1 ام" 8 ۱ ۱ : با ۱ ۰ 2 رده او ترش ری وه خن وه 1 هید ۳ ۹ ۳ با 8 چا ده مک ها رو : ۰ ِ لس رد 1 0 ی ۰ رس هی ۲ 7 مه ۹1 : چا ۷ من چا یام ۱ ۱ ۸ مصص ی یس ۴ رم پیش هه 1 ۹ و 1 : مومت ها سید 3 5 ۵ اه اون 1 سیل ]۲ 1 ۹ ای یور ۹۱ ره ی ارم سو هر ۳ ۳ 17 9 هر ۰۳ اما سا 2 ۰# ۱ و لب الا ۹ لب از ی ۳4 ار و 4 و 9 و رو ۸ هر ما ۰ پوس 8 تکوس ری کر پا 0 ! 7 ِ 2 ۹ َ و 2 ۱ 7 ۱ 0 ٍ چا و و و له وشات را سا وس 2 لس یلد ی وه م٩‏ سس ی پل 7 2 :۹ 0 هی ی او تردد وا 0 اش سس ب هل ها ۱ -و وب ی ۳ ال لد 1 3 .۹ نسم ۸ ای ۹ 5 نا : م5 تسم ی به. نوا ز 4 ۹ نا هک ایه را ی ۸ تا امر اس ۲ 2 و تر ۳ 1 1 ی ۰ 3 ۴ ی دم رای وید رید ۳ نها هه ی ی 3 2 : اس ی یچ پا وه ۹ : رت وس ۱ ۹ ۱1 ۱ ا 1 ! ۱ ۱ هه با تا ت چیه , ین ۸ ۱ و سو ۹ مه و ۵ را هرس 1 ۷ . : ی یس 0 ارس ال 0 1 تور نع بو ود مدید و ما رت ۸ ۱ ۱ ۱ ۹ 5 ۳ : ری ها 0 3 زرا اه سر 1 ی 1 تا نو با 0 ۱ ل ۳ 1 1 !1 ۱ ۱ ۱ لاک لول یا را را (رک نام ار رسا اب اه ۱ و و ۰ رد اند ۵ اد ۵ رو نی رن این , 1 ۸ ۹ ۱ اد ود داماد ۸ ها ۵ »۳ 7 غ.. 3 مس هه 1 ۱ ۲ نوبز 0 و ولا و مور نی نماد ات 1 0 یت هت ا خ اد وا رده را اک ۶ 1 و 1 ۸ کر پا << که : ره ار : و1۸ ج مه ۱/۲۴۱۲ 4 1 ای یا 1 ۰ ۳ 0 ی ها صء ی ۳ و 8 ۳ را ا نوه 1 ۱ ری . ی هدک 1 م 3 7 ایب ره ۴ 1[ ۱ ْ و 1 من 0 و یه کر 9 تارج ۷ و 1 : 5 2 اه 7 ۰ 0 ی دک رای برد و سم ی بر نم ترا میدید و با ۸۱.30 اد ده اد اه ٍ ۴ ور 2 ردو رخ ی جر ۱ع 5 ان ی ما2۸ زاین ۱ ۱ رونت ۸ 1 ۴2 هه اس و و ک و ما ما را 1 می ورا 1 هدف هاب ۳ 1 یو شر هو در در و 1 تا ۶ َ اب یاس 4 1 سر اپ اه زاد ای ی مس یا ۵ یا اخر اس نم رگ همدم شا 1 را رک رد و 1 2 ور رر قی وکا گر ۹ فا هر ۳ 1 ۹ ون موم وی رک ۳ : پر ها 2 رد تک وی ۹ و ۸ و ما ۹ یت مت رو ی نوم ی جر وه مدا خم که ارو رهظ ۳ راو وی اکن سک ما ناه ای و رس پم مهو یمن 0 ۹ 4 بو ۱ 3 را یز زره 2 او ی سای و ور( لد ی ۳ ی یا پا را 9 و رد ی سید مس پر یت و رو پیج یتح رم من رز اد رک کی رگ وا مت ایم ۶۹ ۶1رر ۳ ادیب اهر در ی 2 کیا 6 رس هر و ی ۳ 0 ۳و یو ام ۱ ۳۳ نی |7۳ 1 ین 9 ری 7 ۳ نم 0 و ی 8 ور و ی - 7 و موم ی کاخ اور مهم ول یر نون یر وت کین و مین ۱ و سا کی مت ری 4 ر: مر را و ی ظ 5 ری رل چاو ۲ ی 0 اس که سس 7۳۹ مر رن (ح و ی یی اس رخ وا 2 اس یی ۱ ۳ وی رم 1 0 7 1 ۰ ۱ ی 3 ری 5 هه ۱ رگ ۵ رٍ یه کت ان وا با ی دک ده ۹ رو و مت ۸ 0 و مین 7 0 : ی سطمی ۹ ها زار و شا ره ۳۳ 7 اه 1 ای ۹ 3 . را اضر اص هموا نزن وس و ۰ ۱ ۸ ۰ ش ۰ سم ی رگ رکه ۰ ۹ ای ۳ 7 وکا وی ر 4 : ی مر ( ی ی 1 | مر و ۳ گر 2 1 نو مت و 1 2 ۹ او : را طارا را ما 4 زر ها 1 ۱ بر 8 ۳ ۱ ۰ 2 ۸ ۳ را : ۹ اه 2 ی 9 ۲ ی 0 رم رن ی مت 8 ۰ 7 دنا ۸ سر ی ح۹ د ۳ 9 | اب را را کر دا ۳ اه و و : 0 1 سس مره ات وم از یه اد اد پ اک ار ام با ماد سس سر وم هر رم اک تا ار اب را رت وج یه 7و لش _ٍ مس | اد یه یت ره هد ان : ی ۰ 1 ۹ 8۸ کی روت رت ی 1 و ه 7 ۲ص ۴ 9 ۳ ,6 9 ۹ یج ای شین و > گر ۱ ٍ ره اد س م۹ َ ارت ما 9 چاو خی 0 مسر 9 را نا ۰۹۱ هی را رت 3 دا و ی سمودکی ۱ 9 : ۳ ی زن 1 و وا ۰ ۹ ۰ ۳ ۱ ی پچ یر ار َ 7 ْ 1 1 اک 1 رن اپ ۱ ما ۰ ِ خ 2 اج اه ار سر ام 11 رخ ِ ْ ام وه در و 9 2 [ 3 8 بک سوه ی 9 میا / ۰ 1 1 رح و را وود :۷ سس و ۱ اد ید کف وه رم مک رورا و و ۹ و ی وی را و هر ور راکنا ۸ ی ۲ ۲ 2 ای ۱ و یگ را ْ ۰ ۹ ی نک ۳ ره و ی ۹ ۰ 5 . اه هه تسا چا چاه وق را را ۰ ی و 5 ً 1 (جا اک 1 ۲ کت : پا : سح :۱ ۳ ۰ ! ره ۶ بر پا ی ۳ وه را ها 2 و او کار گس با و وی ۶ شد چ ی 9 ۳ ید و هه 7 : هه بت وا ی اس 0 وه : ۱ 32 و ی - ال ور مه و وش یه ز مه که و .۰ ی 1 ۵ : و نهر : متا و اد و : رت بل تس ۲ و ی 1 5 حِ ی ۹ ی او وه ۳ ی ها ۱ ۱ - ۷ ۱ : ‌ ۳ ۱ ۱ »۳ ی ی اه > ۲ 1 و م 9 1 و ۱۹ 2 یج ار ۹ ۳ ود و هکره اج و که تس ۸ ۰ : : زا پا 0 :1 تیمها ,۰ : ۰ تس : ۲ ۵ ۱ اه اس ۱ ۱ ها یا ۱ ار ها ‌ اوسی 1 ْ 1 ‌ 7 َ و2 راو 2 7 5 1 و ۳ مه : و ی هر ۳ گر را جیب َ ۳ ۱ ده «۷ ۴ ۶ ۹ هر و ۰ 5 : یر هه رد ها هن رها وم ی ۰ ۳ 5 9 ۱ ‌ خه ۸ ا ‎٩‏ و 7 -------- صفحهٔ بعد -------- | ! ِ- ال ۱ ۱ ‎٩‏ |ا اموراجحمط درا ۳ : سس . ۰ : :۹ دی سا ۱ یمتا ۰ و 1 :۰ با مح چا مه : ۱ 2: ۹ : با سم 9 ۳ ۹ ی مه سس هستم ی ر وب ۰ ۰ و "یا 5 ۱ ی شر : کس تا 1 ۳ ۰ ۱ 1 ۳ هما ی ۱, ۱ ِ ۰ ۰ یحه که ۵ اس رگ ۹ ار نک وس 11۲ سا هه سوت ۰ 8 ظ هو بر : کشا وه ۷ وان دا ۱ ۷ اس مان مسا ا ‏ ل وزج ۲۹۲ 9 وت و , محمه : : / پا ۱ ۵ نا 1 ّ ی ی ْ- 1 0 َ ۱ یا ۱ ۱ ۰ داد وه ۹ هت ِ رخا ای 9 هس ۲ وه - 5 جر اس روا اس تاد اه حرص رح پا ها . : و بط تچ متشه ی ْ ار رک خآ ی دا و اس 9 ۹ ۱اه و چگنم ۹ و چاص ید 9 ۰ ی س ۳ نگ 5 ۷ ‌ : » ۱ ۳ ۰ ۱ : : ب ما 4 مه ۵ و وی تشد کار اد اون ماوت نا ۱ ۰ ۱ ایس 11 ۱ ۵ پیت دی جرلایی هه بش و ۱ ۰ ۹ ی هدش 1 ۹ 6 کی مسر 2 سس ۰ ۳و ره مس ص ۳ 1 2 مس ۱ ۹ ‌ ۱ ۰ ۰ :"« ‌ ۱ ۱ ۰ سس سم ره ۵ مج ۹۵ 4 یاه و مک ۳ ,ِ اس ار #7 ۰ ۷ همه مه ها 4۸ 1 ۳ ره ی ۹ + ۲ یل ۰ یت ۹.4 1 ۰ ی ۹ ی دوه 0 م ۰ و 8 ی ی َ له نو 8 و ۲ زو ای ". . ی ود 1 ۱ ۰ ۱ 0 پا ی ۰ , ۹ ا وی و ۹ بجه. ۰ : َ ی و ۰ ۴ سک بهمد ی زو ۲ 9 ۷ را ی هر ۰ ِ ٍ ی یر و ها اند روگ من ان ۳ پر از اه یرنه ِْ : را ِا ۱ ۰ در گوس هو ی اوکید ی یا ۰ ی دوه هه ۰ ای : : جام مه ی دم کد و را ها می هر نرو ور هر هم گی می .چ ما ۳ هوم گور ار ی نی .َ ُ ار را بش ما یط وه و رای ی ری 2 ام را 1 و ک ۰ هه وی ع پر یی ۹ و که ی ۰ ۹1 رمتا 1 ۳ ۱ پا وا م ۰ و ره ۴۹ - . : اد موی و ان مس م وی 24 .۰ و ۳ رس نا 1 ما ۱ یو ای ی پم ۰ را ۹ ج سم ی کون ۰ ۲۱ از سس موم ی ۳ اسا,ره از ی ها ۹ ۹ وی ۳ 1 بخ بسوط ید سس مت یچم م جچته ددع ۹ هت ۰ ام ام ۹ 8 نض ید رو 1 ۹ ۹ ۰ ها او یا 0 4 ی ۹ یک یو یه و ورس را ۳ یو مت جه ۸ سا و ی ار مهم وو ی با اسات ی ۱ هیک سور ره رد با یت ت. ۱ 2و ۹ را هی اجک ی ری 2ج ظ م۹ مد ی ورد کر شور درو ور جح ی ۹ کی را و اس بخ و ومد وان با عم پم ود ی کمک هی » رس کر ۹ مت ۹ هک ان و ما و مود یج پوت اراد زا ی 1۳ ری ند سود پا 3 و ی ی ویب ال ید مه ین اس خاک سح سمک؟ نصا اسجا رک 9ب یچ کرت 5 سوه 1 زر رال مش یک بویت ی وا مس 7 و تیخم فا مج موارهم ای مش وی تم ت وا یا ۷۹۷ هر یهواکر دیسکاخی ۱ اما رم یهو د اه تاچ اچ ۹ هه و ار ۹ دو ۳ 2 تیام نیم تن 7 اپ ر( ۲ !7۰۹۴ راهان دم وراه اک مت و هچ رصم مگ پر وس 5 الا وا رخ که یت ی سه و وخ سم ی مک کی تب هر یو 1 هر 27 رود داد ۵ ۲۸ وید جرج ها ۳ از ار کشا سا ام ۰ شا یمسج ۰ ی ۳ زو وی 0 تس شات حچدبت 5 ۹ کج جت بر و سر مس ی ج 3 ۵۹ 3 هک روا ی هر ۱ وب و کی ترا هک سب و ین دیر فی کرک 9 را ی 0 شب ۶ و۳ تک ۹ ۱ شورا و گشاهب تا کش اکو ام هنا نا ور 1 ی سک ۱ سک و ۰ کر ۹ ود ه ۱ 3 یر اه ۹ مور ان چ هر و وال اوس ارس میت خ نم مس : را ی ی ۱ رید 2 ۳ /. 4 پر 1 ی 5 رس :ئ تن مها ورگ یوک جح ی ای مضه تن تورا اچ ی کم و چک 1 ها ها یا جم در یاس و 1 ۷ پس + هه .۳ دمک 2 و ی 1 > ‌. ۰ ۹ ۳ + نژه : 1 ۰ ۹ - اس ۳ ۰ ‌ - > . ِ ی حر ۳ مک تا سوم بک وری و اد جخ >» اه 0 هر رو ی ۹ ام شک او 6 خ در کرو وت بر تا و هلت هر رح راهم سی ی وش م و ی و سر روک . و 7 مرت نو هچ ده قچو۹ درا وا ای ۴ پ ی رح اس و و پس ما یه اجه ی ۳ سین ۹ ی ۹ ر ۹۹ ون یه ج وگو نگ کر 1 ج ریاد وه وس ی رس و ۱ ادا | کخوش که 4 دک یو تس چ حوصتم ره ی ها ۹ اچ و مهیج نا طی با و َ ۰ را تییووطا ۹ [ 8 کد ی ۰: وقر ۹4 کو حر یر و که مه ره و سا مسر نو یک رک سا ی تج وا و رو ویک بح هه کت 7 / زارد موس ار پا ور جات یج ون که ۸ ی سس موی وی هم کاس ارت رم ۱ ی دای بو مت و اون نت کت خ کت رم و همخت و ای ص 2 ویک ایا یت ها تب ا ۳ 0 و و با ارو نز ار بنج هه سا وچ سوه ورن اد هه واه وه وک 5 کم مته بتک هه ۵۹ ۹ رن واه اک یا چا و ی بز که سا ی لاه و و ی و : ۱ - هفا # 2 ما _- حبص ! یهت مک او مب جنگمی ‏ ند او را ۹ و وم اس لاه نع ی وعمن ۹ تم رهم ۱ هی هت رود ی اج ور رابت جهی ۹ اس ی زو هکم وا و و چع عرل یک موی مدا تج مکی 8 7 1 هرا ۰ هه چا یه .۰ که ۹ 2 2 یگ ۹ ایک سا سا زان - ری ه‌ ۳ ۰ ی ۹ ‌ ‌ ‌- ۶ * -‌ ی که پا میم وم و هم جاک کج وا رن 7 ام مر دا هت ۹ ایکا سح تس رها ای را ایند بح روا چاه ما چ هد یب با او و کر اس ار یک تا رم ص ی ی تقو < ای ۳۹ دج تحت نی ۰ . ۳ . اه تیگ وا ارو ۳ ام را ۹ سا ۱ ی 5 وا ی هر 5۶ 1۳ رگ ید اس ۹ یس 5 یس اجه ید : رک سس 9 تسا ۹ وا اد چ یام ماو ویس اج ی سم ی لب ما رسوک اوه . کر س ۹ ۹ هه اس ۹ سم او دک وت و و مضه ادج هس یگ هم وه ی بو ۹ ور یج سوه ۰ چ هه رم مر هت مک ام هر چ لت سو سو 5 ارس تا : تم ۰ اس کاور لا خم + ی ست 2 که یی رپ ۳ کیس نو ص وه ای کص ی ۰ ی ی ۰ اد تورا وز اهم تا اوت چک ور هچ وار اس را دا ی رت چم مد مخ منت وی موه ص تن ی رک هت و۹ ۰.۳۳ هیک در اس ی ۹ ۹ ۳ مه ی و ام 8 را سس ی ای اج 9 رای که وج چرس بسا م0 و و جع صفهه ۳ 0 ای ی 2 رس رای ی ی ۳ اگم کم کوک وه که و مت ات من ۳۳ باس م و نک ۳ 0 ی هست وا هه دم دوو جا را هر او دم ار (تیوب ۵ 7 و کت سا هر کم ی *.. ریما اس : + صد2: کون 5 ۹ ۰ و ۱ ۳ ها مت ۳ ۰ ‌ ۹ ۰ 2 جات ‌ ۰ 9 ۰ و 0 0 بت عم رک یج ر ص چای تسه هه اک میم هر 6 0 دش هو او هه ۶ وهم 5 2 ۳ یه هر ی هم <هب ۰ اس هر ما هم + . ۶ام ۹ ار ات مه عت مک را یه مک ص ۴ یت خرس کر ید ( ۳ سسکا رو را و و مق یره و ی سر خی ز ی ی 2 مرچ و 10 . ۹ ۱ ۳ امد 6 اد دحا ها اهمکک یی و ماه - 0 مرو چا اس رک سس اسو ی اس ۰ ی ۰ ۱۲۷ واه ۰ نی اس اه دا همت تار اه وا یا انا وب تب اه : جت <وصک یک ۱ ارس ون گر یی جد و۲ تهیع هر سم ارحص اد هس ید اس را سک ی و یگ سس در ت ی یه ی جاح ی ااووووچی ۷ و ی رک مه ی : ی دور موس مه" ۰ ! شوک یر در و ها 1 نام 2و جم ی هوم هرکی ی ۷ را سس مک یی فیک ام ها پم گت رتیه و سا مد رت مهد هش ۰ پوس 9 بو مه :ارس وت ۰ - تسوا ۹ و ۰ امه پا َ ار - اه ی سا َ - مه اه هچ ۳ ۴ شم 7 ری مد ی سس ام 1ج روص هه ۷ رز مر هت اج اس ورام :ی دا مهد ی خن سم یاه اسر هر و لح چم و 7 7 رو تا او 7 :۵ ۳ 8 اس سا [ ث هه و 6 »9 اس هت ۳ اس َ ۰ 0 ۰ یه وا سم ایا َ موه ۰ چم اس ی 5 ۰ اک مت اه ۳ وه مس ۳ و ۳ ۳ ۷ سس ات ما راو ها وی ری ی ‌ 2 موی اد 5 ی وج ۱ ۹۸ : َ ْ ور مس ی ی ۹ حنهه وه حض هی اه تا ۱ : ی ۹ پوس ۰ یک ه : + کی ۹ ۸ ۳ یه :۹ م روا س مین ۳ له و و ای ی" نس ۰ یس مه ۰ ص ار اجه وه ها سل با ۰ - ِ اه ۰ کی رو سس و ۰ << 2 ۰ اه اپ مکی و سمش ۳ ۴و و ۳7 # ۱ ی پا اه مه ۴ سس ی ۰ ‎٩‏ ی ۳ تیپ رج ۰ جز -ص ۰ اره رم می هم ارج 0 ی ی ی نه حشم دم ۰ ِر تم تا اس ۳ 5 هما سس جح َ و : را ی ۱ و 7 َ ۳ <ر؟< 2 < ۲۰ راز سا 1 + ۷ ۰ - ید "هه یس وم یب اه رک و وی رگ را وگو که ی اس ۳ ۱ 8 ۳ 5 هه سا ۰ ۰ . ۱ اس *. خصط سب یه << ,۰ ۰ : ۰ 0 و ام سک پا َِ ی 2 کْ ای هه م- ۹ << ۶ : 4 ۳ ۱ اما هد وس ی ۰ ۰ ۹ وتو کی مایا ی , مس ما ‌ هه همم : ها و و کی هط وگ و رخا ۹ َ سا ار و با هیر 1 سموو 14 ۰ ۳ مت س ۰ مه ّ 5 .۰ َ ی * , پا نت ۱ 8 َ ۰ ۹ 1 ۰ ۲ َ ُ ۳ ۰ دک پ 1 2 4۸ رون : .سس ِ تس 5 و ی جرم؟ ۲ ۳ ۱ 4 ص ۹ ۰ ۱ م۰ یر کی ی ۹ ۰ ۱ ۹ 7 ها ی ۵ وی هو پر اس وس کی ‎٩‏ حح و ود ۰" 2 یس بای ا َ ُ. ی ۳ وه 5 ۳ ۰ ۳ ار ۰ یمه َ : اه - .۹ ۰ [ ۰ 1 ِ ۰ 5 ۱ ۰ ی 3 رک ده ال موه ۳ ام ۹ ۹ ان 9 سس ۱ هه ص رو رهم اج ی ‏ ص و 7 اس آمو ۳ اه َ ی ‌ َ ۱ 9 5 ۰ ای سا هی ور رن مد اد ما میم : تا ی ۰ ‌ ۹ هجو 8 ۰ ی - 7 ی : ۰ یه ۹ ۹ 4 یه : ۹ <* رل ۱ هی ب صضه را 9 ۳ ی توس 11 4 جوم 8 1 ریا رم ص َ هی ۰ رک ی اد ۲ . ۰ می ‌ ۰ رگ ا ۰. یا ۵ ۰ ۹ 4 ه مج اد ۵ جی * یطف او ۴ دوس بسک یک ۲/۹ وه .4 ده ص ض ز ۹ 4 و ۱ ۳« َ ۰ نی ‌ یس رس مه ۰ ی ی دی 2 ی ‌ ی ۰ 9 اب ی َ« آپسجیه < « ْ ۸ وچ ۰ ( وم را یا ۰ ۰ ۱ ِ ره ه هم 7 .۰ ۳ یت ۴ ۰ ۹ تب ۳ حصیم ۴ ی -‌. ۰ بعه اش ., ۳ رش ۱ مس | ۳ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 106 کشاورزی، شیالت و دام-5 خالصه-1 -5 ، ارزیابی نیازهای بعد از بالیای1398 در پی سیالب‌های بهار طبیعی در بخش کشاورزی، در دو استان‌ گلستان و لرستان انجام شد که بیش‌ترین آسیب را دیده بودند. این ارزیابی با همکاری وزارت جهاد کشاورزی، سازمان فضایی ایران، سازمان برنامه‌وبودجه‌ی کشور و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) انجام پذیرفت. در طول فرایند ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی، اعضای این گروه صدمه‌ها، خسارت‌های و نیازهای بازسازی و بازتوانی را برآورد نمودند. بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، میزان کلّی صدمه‌ها و خسارت‌ها در دو استان میلیون دالر) 1503 میلیارد ریال (معادل39886 مورد بررسی، حدود برآورد شده است. نظر به ظرفیّت باالی موجود دولت، به‌ویژه، وزارت جهاد کشاورزی در پاسخ‌دهی به پیامدهای بالیای طبیعی و بازتوانی نیازها، مجموع نیازهای بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت (فوری) در این میلیون دالر) و مجموع 13.99 میلیارد ریال (معادل1471.7 دو استان میلیارد ریال (معادل 6243.1 نیازهای بازتوانی میان‌مدّت و بلندمدّت میلیون دالر) است. باید توجه داشت که هدف اصلی وزارت 59.35 جهاد کشاورزی، خودکفایی در تولید محصوالت کشاورزی است و استان‌های گلستان و لرستان هر دو استان‌هایی هستند که نه تنها تولید کشاورزی آن‌ها سهم مؤثری در تولید ناخالص ملّی کشور دارد، بلکه سایر استان‌های کشور به مازاد تولید آن‌ها وابسته هستند. هم‌چنین، از آن‌جا که بخش کشاورزی تأثیر مستقیمی بر معیشت مردم دارد، در راستای حفظ تولید کل باید بر اهمیّت کشاورزی فصلی استان‌های سیل‌زده تأکید شود. هم‌چنین، با نگاهی بر پیامدهای سیل بر شماری از زیربخش‌های کشاورزی، بسیار اهمیّت دارد که کار روی تاب‌آوری اقلیمی بخش‌های کشاورزی هرچه سریع‌تر آغاز گردد. در ادامه، تخمین‌هایی برای خط‌مشی‌ها و عملکردهای توسعه در بخش‌های مربوط به محصوالت زراعی و دانه‌های روغنی، دامپروری، ماهیگیری و آبزی‌پروری و باغ‌داری پیشنهاد شده‌اند. به‌عالوه، به‌منظور جبران پوشش جنگلی محدود و -مسائل مربوط به شیب و فرسایش خاک، باید سیاست و راهبرد جنگل زراعی هوشمند به اقلیم و احیای جنگل‌ها لحاظ شده و پروژه‌های پایلوت در این حوزه آغاز شوند. در آخر، به‌عنوان بخشی از تمرکز بر کشاورزی هوشمند به اقلیم، باید به تاالب‌های دریاچه‌ی ارومیه و هورالعظیم توجه شده تا درحالی‌که تاب‌آوری جوامع محلّی در برابر تغییرات اقلیمی افزایش می‌یابد، حفاظت از تاالب‎‌ها و تنوّع زیستی آن‌ها نیز بهبود یابد. بررسی اطّالعات پایه-2 -5 عملکرد کلّی بخش کشاورزی جمهوری اسالمی ایران کشوری با درآمد باالتر از سطح متوسط میلیارد 454.01( میلیارد ریال47754 و تولید ناخالص ملّی معادل است که این میزان به‌دلیل آثار سیاسی و اقتصادی 1396 دالر) در سال ناشی از تحریم‌ها در سال‌های گذشته دستخوش نوساناتی بوده است. 385.9( میلیارد ریال40600 بااین‌همه، این کشور با تولید ناخالص ملّی ، دارای ثبات اقتصادی بوده و در حال حاضر 2015 میلیارد دالر) از سال درصد در سال برخوردار است. سرانه‌ی تولید ناخالص 3.7 از نرخ رشد دالر) بوده 5415( میلیون ریال570 معادل1396 ملّی ایران در سال درصد از جمعیّت آن زیر خط فقر محسوب می‌شوند 0.3 است و تنها ) دالر است 1.9( هزار ریال200 که درآمد روزانه‌ی آن‌ها کم‌تر از حدود 1369 درصد نفوس زیر خط فقر در سال5.6 که این میزان کم‌تر از ).2017 ،است (بانک جهانی از تولید ناخالص ملّی را تشکیل می‌دهد 9 % بخش کشاورزی حدود میلیونی ایران را به خود 82 از نیروی کار کل جمعیّت20 % و نزدیک به ). بیش‌ترین متوسط نرخ رشد 2017 ،جذب کرده است (بانک جهانی ) مربوط به خدمات کشاورزی 1394-1390( ساالنه در بخش کشاورزی درصد) و سپس به ترتیب، مربوط به بخش 26.2( و صنایع تبدیلی است درصد) و دامپروری 4.8( درصد)، زراعت11( شیالت و آبزی‌پروری درصد) است. در بازه‌ی زمانی فوق، زیربخش جنگل‌داری با نرخ 3.1( .)CoCIMA، 2017( درصد روبه‌رو بوده است-0.9 رشد -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 107 تولیدات کشاورزی در دنیا، جمهوری اسالمی ایران یکی از شاخص‌ترین تولیدکنندگان محصوالت کشاورزی است و در رابطه با برخی از محصوالت کشاورزی مانند گندم، نیشکر، شیر تازه، گوجه‌فرنگی، چغندر قند و سیب‌زمینی، ایران در میان بیست تولیدکننده‌ی برتر قرار می‌گیرد. به‌عالوه، 1جمهوری اسالمی ایران، تولیدکننده‌ی برتر محصوالت کشاورزی 1. Agriculture Cash Crops )مهم مانند پسته، زرشک، خاویار، زعفران، میوه‌ها‌ی هسته‌دار (شفت محصول صادراتی جمهوری 12 .)2016 ،FAO( و سایر انواع توت‌ است ارائه 1 اسالمی ایران بر مبنای ارزش صادراتی آن‌ها در جدول شماره شده است. )FAOSTAT، 2016( محصول صادراتی جمهوری اسالمی ایران بر مبنای ارزش محصول کشاورزی12 :1 جدول محصول کشاورزی ارزش صادرات بر مبنای هزار دالر پسته686714 خرما97519 کشمش93064 مواد اولیّه74190 خیار و خیارشور58058 کیوی50013 خامه، تازه50000 سبزیجات، تازه37064 هندوانه33184 سیب30893 بادام24519 ادویه‌جات24000 درصد از صادرات مواد غذایی ایران را به خود18.9 پسته به تنهایی درصد)، رب گوجه 5( اختصاص می‌دهد و بعد از آن محصوالت لبنی درصد) قرار 3( درصد) و گوسفند3.1( درصد)، زعفران3.4( فرنگی میلیارد 2.066 این پنج محصول به تنهایی1395 می‌گیرند. در سال دالر از صادرات محصوالت غذایی و کشاورزی را تشکیل دادند که در درصد برخوردار 0.3 از نرخ رشد ساالنه1395 تا1391 بین سال‌های ).CoCIMA، 2016( بوده‌اند هدف وزارت جهاد کشاورزی این است که جمهوری اسالمی ایران در تولید برخی از محصوالت مانند گندم، جو، ذرت، دانه‌های روغنی، چغندر قند، نیشکر، گوشت طیور، گوشت قرمز، شیر و تخم‌مرغ، به ، تنها تولید گندم و شیر 2026 خودکفایی برسد. انتظار می‌رود تا سال ).CoCIMA، 2016( افزایش قابل‌توجّهی خواهند داشت -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲: میزان تولیدات زراعی و باغی در دو استان منتخب ام استان ام شهر سطح (هکتار) سطح (هکتار) سطح (هکتار) لرستان گلستان سا 0۲ ۱۳۳ جدول ۳: میزان تولیدات دام طبور و آبزیان و زنبور عسل (تن) لرستان ۴ | ۱۳۸۵تن گرماای | ۱۱۵۹۷ ۳۲ ۹ یی جدول ۴: میزان تولیدات بخش کشاورزی شهرهای پلدختر. معمولان. آق قلا و گمیشان به تفکیک زیربخش (تن) نام استان نام شهر زراعی باغی دام. طیورء آبزیان و زنبور جمع کل عسل گلستان ۱۳۶ ۹ جدول ۵: میزان در امد قابل انتظار بهره برداران بخش کشاورزی بابت فعالیتهای کشاورزی قبل از وقوع سیل به تفکیک زبربخش نام استان نام شهر (میلیارد ریال) ! (میلیون دلار) (میلیارد ریال) | (میلیون دلار) | (میلیارد ریال) | (میلیون دلار) | (میلیارد ریال) | (میلیون دلار) و 2 مسوا را مق ال ۲۵ ۲۳۳ ۳۳۳ اوق هقالع ها ۳۳ 0 م۶ مج -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 109 ارزیابی اثرات سیالب-3 -5 بالیای طبیعی و امنیّت غذایی به‌شدّت تولیدات کشاورزی را در 1398 سیالب‌های بهار سه استان لرستان، گلستان و خوزستان تحت تأثیر قرار داد. هکتار از زمین‌های کشاورزی و مزارع در اثر 54000 بیش از سیل به زیر آب رفتند. این امر منجر به تخریب زیرساخت‌ها و دارایی‌های کشاورزی و شیالت مانند گلخانه‌ها، مزارع ماهی، زنبورداری‌ها، ایستگاه‌های پمپاژ آب، چاه‌ها، کانال‌های کوچک، و سایر سازه‌های انتقال آب به مزارع کشاورزی شده است. در هر سه استان آسیب‌دیده، تولیدات باغ‌ها به‌شدّت آسیب دیدند و بیش ترین آسیب به میوه‌های باغی وارد شده است. هم‌چنین، گزارشاتی مبنی بر تلفات دامی باال مانند گوسفند، بز، طیور و گاو در هر سه استان دریافت شده است. صدمه‌ها صدمه‌های وارده بر قسمت‌های مختلف کشاورزی در جداول زیر آمده است. : میزان صدمه‌های وارده به تأسیسات و ساختمانهای تولیدی بخش کشاورزی6 جدول استان شهر گلخانه (میلیارد ریال) ابنیه دامی (میلیارد ریال) مزارع پرورش ماهی (میلیارد ریال) جمع مبلغ خسارت ساختمان و تأسیسات کشاورزی (میلیارد ریال) لرستان پلدختر12 640 7 658 معموالن0 443 5 448 گلستان گمیشان0 6 3 9 آق قال7 4 78 90 : میزان صدمه‌های وارده به زیرساخت‌های بخش کشاورزی7 جدول استان شهر کانال آب بر (میلیارد ریال) توزیع و نصب لوله انتقال آب (میلیارد ریال) استخر ذخیره آب (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر54 16 4 74 معموالن43 13 3 59 گلستان گمیشان41 0 0 41 آق قال35 0 0 35 مجموع173 29 7 209 : میزان صدمه‌های وارده به سایر اموال بخش آبیاری8 جدول استان شهر چاه‌های آب کشاورزی (میلیارد ریال) ایستگاه‌های عمومی پمپاژ آب (میلیارد ریال) قنات (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر16 177 3.5 196.5 معموالن13 144 0 157 گلستان گمیشان0 25 0 25 آق قال0 16 0 16 مجموع29 362 3.5 394. 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 110 : میزان صدمه‌های وارده به سایر اموال بخش کشاورزی9 جدول استان شهر موتور پمپ‌های شخصی (میلیارد ریال) منابع طبیعی، تسهیالت و سدها (میلیارد ریال) جاده‌هایی که مزارع و اقامتگاه‌های عشایر را به هم متصل می‌کنند (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر1435 4 360 2222 معموالن1174 3 295 1819 گلستان گمیشان0 0 26 26 آق قال0 0 149 149 مجموع2609 777 830 4216 : خالصه صدمه‌های وارد شده به بخش کشاورزی10 جدول استان شهر تسهیالت و سازه‌های تولیدی (میلیارد ریال) کلیه اموال آبیاری (میلیارد ریال) سایر اموال کشاورزی (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر658 196.5 2222 3077 معموالن448 157 1819 2424 گلستان گمیشان9 25 26 60 آق قال90 16 149 255 مجموع1205 394.5 4216 5816 خسارت‌ها خسارت‌های وارده به بخش کشاورزی به کاهش تولیدات و سایر هزینه‌های غیرمترقبه اشاره دارد. جدول زیر، خسارت‌های وارده به زمین‌های کشاورزی و باغات را نشان می‏دهد. : خسارت‌های وارده به تولیدات زیربخش زراعی و باغی11 جدول استان شهر زراعی باغی جمع کل تولید (تن) مبلغ (میلیارد ریال) تولید (تن) مبلغ (میلیارد ریال) تولید (تن) مبلغ (میلیارد ریال) لرستان پلدختر7992 120 1156 29 9148 149 معموالن11544 173 1669 42 13213 215 گلستان گمیشان70000 1590 675 20 70067 1610 آق قال137625 2676 975 29 138600 2705 .خسارت‌های وارده بر بخش دامپروری و طیور در جدول ذیل آمده است : خسارت های وارده به دامپروری و طیور12 جدول نام استان نام شهر دام طیور جمع کل رأس مبلغ (میلیارد ریال) قطعه مبلغ (میلیارد ریال) (میلیارد ریال) لرستان پلدختر432 21 1350 0.054 21.054 معموالن528 26 1650 0.066 26 گلستان گمیشان579 16 193000 16 32 آق قال1800 45 1350000 240 285 مجموع3339 108 1546000 256.12 364. 12 -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 111 : خسارت های وارده به بخش‌های آبزی‌پروری و زنبورداری13 جدول استان شهر آبزی پروری زنبورداری مجموع (میلیارد ریال) حجم مبلغ (میلیارد ریال) کلنی مبلغ (میلیارد ریال) لرستان پلدختر0.9 3.5 900 0.15 3.65 معموالن0.8 4.5 1100 4 8.5 گلستان گمیشان تن میگو6000 0.045 50 0.03 0.075 آق قال545 2.5 1370 8 10.5 مجموع- 10.545 - 12.18 22.725 .جدول زیر خسارت‌های ناشی از هزینه های غیرمترقبه را نمایش می دهد : خسارت های غیرمستقیم وارده به بخش کشاورزی شهرهای پلدختر، معموالن، آق قال و گمیشان14 جدول استان شهر پاکسازی گل و رسوبات از مزارع و باغات (میلیارد ریال) انتقال آب (میلیارد ریال) مهاجرت و اجاره زمین (میلیارد ریال) هزینه اضافی تحمیل شده بابت تعطیلی صنایع جانبی و تبدیلی و جابجایی دام و زنبور (میلیارد ریال) مجموع خسارت‌ها (میلیارد ریال) لرستان پلدختر22.5 18.5 27 8 76 معموالن16 13 14.5 8 51.5 گلستان گمیشان4.5 3 0 1 8.5 آق قال4 1.8 0 1 6.8 مجموع47 37 42 18 142. 8 ): کل مبالغ خسارات وارده به بخش کشاورزی شهرهای پلدختر، معموالن، آق قال و گمیشان (شامل هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم15 جدول استان شهرستان صدمه‌ها (میلیارد ریال) خسارت‌ها (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر2700 81 2781 معموالن2313 56 2369 گلستان گمیشان1738 11 1748 آق قال3181 10 3191 مجموع9932 157 10090 : خسارات وارده به اشتغال بهره برداران بخش کشاورزی ناشی از وقوع سیل16 جدول استان شهر اشتغال آسیب دیده (نفر) اشتغال از بین رفته (نفر) جمع (نفر) زنان مردان زنان مردان زنان مردان لرستان پلدختر241 2168 45 405 286 2573 معموالن197 1773 23 387 220 2161 گلستان گمیشان483 4689 0 0 483 4689 آق قال573 5247 0 0 573 5247 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 112 نیازهای بازسازی و بازتوانی-4 -5 بر اساس بررسی داده‌ها و مباحثات انجام شده با سازمان‌های زیر مجموعه‌ی وزارت جهاد کشاورزی در تهران و نیز براساس یافته‌های دوره‌ی آموزشی و کارگروه کشاورزی، فرایند ارزیابی نیازها بعد از بالیای طبیعی، شناسایی نیازهای بازسازی و بازتوانی فوری، میان‌مدّت تا بلندمدّت و تعیین اولویّت‌های ایجاد تاب‌آوری انجام شده است. اگرچه، با توجه به کمبود اطّالعات در زیربخش‌های مختلف کشاورزی، برآورد هزینه‌ها امر استان 25 بسیار دشواری بود. در بخش زیر، نیازهای بازسازی و بازتوانی سیل‌زده ایران بر اساس ارزیابی به عمل آمده در جریان جلسات مختلف با سازمان‌های ذیربط وزارت جهادکشاورزی نشان داده شده است و سپس در قسمت بعدی، پیشنهاداتی در استان‌های گلستان و لرستان با توجه به اطّالعاتی که مستقیماً از وزارت جهاد دریافت شده، ارائه شده است. نیازهای بازتوانی فوری توصیه‌های مشابه برای همه‌ی استان‌های سیل‌زده با صدمه‌های مربوط به زیربخش‌های کشاورزی، قابل به‌کارگیری می‌باشد. البته تخمین وسعت و حجم دقیق داده‌های کشاورزی موردنیاز برای هر استان، بدون ارائه‌ی اطّالعات تفصیلی در مورد صدمه‌ها و خسارت‌ها امری دشوار است. در جایی که امکان برآورد برای سایر استان‌ها یا در سطح کشور وجود داشته است، این کار صورت پذیرفته است. ماه آتی متمرکز هستند، 12 نیازهای بازتوانی فوری به‌طور خاص بر که معموالً در تیرماه آغاز 1398 از جمله آمادگی برای فصل تابستان که برداشت محصول آن در اردیبهشت 1398 می‌شود و فصل زمستان رخ می‌دهد تمرکز دارند. البته توجه به فصل و زمان‌بندی برای 1399 . ضروری است1398 تسهیل بازتوانی سریع و ازدست‌نرفتن فصل کشت به‌منظور تسهیل زهکشی و تخلیه‌ی آب باقی‌مانده در زمین‌های کشاورزی جهت ممکن‌سازی کشت در فصل تابستان، به پشتیبانی فوری نیاز است. ارزیابی اضطراری خاک، از جمله شناسایی راه‌حل‌ها و راهکارها به‌منظور کمک به تخلیه‌ی آب و مد نظر قرار دادن هر نوع کیفیّت خاک و مالحظات بازتوانی موردنیاز باید تسهیل گردد. ارزیابی خاک باید در سه استانی که بیش‌ترین آسیب را از سیل دیده‌اند، یعنی گلستان، لرستان و خوزستان انجام دهد. : میزان کاهش در درآمد قابل تصرف بهره برداران بخش کشاورزی شهرهای معموالن، پلدختر، آق قال و گمیشان بابت خسارت وارده 17 جدول فعالیت‌های کشاورزی پس از وقوع سیل به تفکیک زیر بخش استان شهر زراعی (میلیارد ریال) باغی (میلیارد ریال) دام طیور آبزیان و زنبور عسل (میلیارد ریال) جمع کل (میلیارد ریال) لرستان پلدختر143 113 508 765 معموالن175 92.5 593 861 گلستان گمیشان472 1 8470 8943 آق قال14 9 6087 6110 مجموع804.5 216 15659 16679 : کل مبلغ صدمه‌ها شامل تولیدات و زیر ساخت ها در بخش کشاورزی شهرهای پلدختر، معموالن، آق قال و گمیشان18 جدول استان شهر صدمه‌های وارده به زیربخش زراعت و باغ (میلیارد ریال) صدمه‌های وارده به دام، طیور و آبزیان و زنبور عسل (میلیارد ریال) صدمه‌های وارده به تأسیسات و ساختمان‌های تولیدی (گلخانه، جایگاه دام، استخر پرورش ماهی) (میلیارد ریال) صدمه‌های وارده به زیر ساخت‌ها (میلیارد ریال) مجموع صدمه‌ها (میلیارد ریال) لرستان پلدختر149 28 7 2517 2700 معموالن215 34 5 2059 2313 گلستان گمیشان1610 33 3 92 1738 آق قال2705 198 78 200 3181 مجموع4678 293 92.5 4868 9932 -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 113 نظر به وضعیّت وخیم جمعیّت کشاورز سیل‌زده، باید به طراحی شبکه‌ی ایمنی اضطراری بخش کشاورزی با همکاری تنگاتنگ با وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی توجه شود. با لحاظ اثر سیل بر نیروی کار مزارع و فرصت‌های درآمدزا، شبکه‌ی ایمنی کشاورزی باید انتقال حداقل درآمد به خانوارهای کشاورز آسیب‌دیده از سیل را تا زمان تکمیل برداشت محصوالت در دومین فصل آتی، یعنی اردیبهشت یا برای آن دسته از افرادی که تنها در فصل زمستان 1399 حتی آبان می‌توانند مجدّداً کشت محصوالت را آغاز کنند، پوشش دهد. باید 1398 انتقال حداقلی پول به‌صورت ماهانه، بر اساس آستانه‌ی حمایت معیشتی به‌منظور حفظ باقی‌مانده‌ی دارایی‌های معیشتی مانند دام، تجهیزات، زمین از خطر فروخته شدن یا از بین رفتن به‌دلیل مکانیزم‌های تقابلی، هزار خانوار 100 صورت گیرد. تخمین زده شده است که حدود حداقل ماه نخست مرحله‌ی بازسازی و بازتوانی به حمایت نیاز 12 کشاورز در هزار خانوار کاهش یابد، 50 دارند. این رقم ممکن است در آینده به کشت محصول خود را 1398 بدین صورت که کسانی که در خرداد دومین برداشت محصول 1399 انجام داده‌اند، می‌توانند در اردیبهشت خود را انجام دهند. به‌عالوه، سیاست دولت مبنی بر اعطای کمک‌های بالعوض و وام باید طوری اصالح شود که متضمّن گزینه‌ی حمایت اضطراری باشد. تسهیالت بالعوض و وام‌ مستلزم طی فرایندهای اداری سنگینی هستند و نرخ بهره‌ی آن‌ها، بسته به حجم و برنامه‌ی سرمایه‌گذاری یا بیش‌تر است.‌ در شرایط بازتوانی اضطراری، خانوارهای متأثر 20% از بحران امکان مشارکت تحت چنین شرایطی را ندارند. مالحظات و هماهنگی‌هایی مبنی بر ارائه‌ی اعتبارات اضطراری بدون بهره یا با بهره‌ی پایین برای سیل‌زدگان و سرمایه‌گذاری در ورودی‌های بخش کشاورزی (مانند بذر و کود برای فصل بعد) یا نگهداری (هم‌چون ماه درنظر 18 خوارک و واکسیناسیون دام‌های باقی‌مانده) باید به‌مدّت گرفته شوند. این مسئله به کشاورزان این امکان را می‌دهد که بدون نیاز به فروش دارایی خود برای خرید ورودی‌های بخش کشاورزی، بتوانند برای فصل آینده‌ی کشاورزی سرمایه‌گذاری کنند. در راستای برنامه‌های 1. Food and Nutrition Security Surveillance System 2. Crop and Food Assessment Mission ،دولت برای اعطای وام‌های جبران صدمه‌ها صندوق بیمه‌ی کشاورزی منابع تخمین‌زده‌شده‌ی دولت در محاسبات نیازهای بازتوانی منعکس شده‌اند. اگرچه، بر مبنای پیشنهاداتی که در باال ارائه شد، مالحظاتی در مورد شرایط اعطای وام به کشاورزان باید درنظر گرفته شوند. هم‌سو با نیازهای موجود و پیش رو، یک نظام نظارت امنیّت ) باید در استان‌هایی که متحمّل بیش‌ترین FN3S(1 غذا و خوراک خسارت‌های ناشی از سیل شده‌اند ایجاد گردد. این نظام باید تا زمان برقراری مجدّد بهره‌وری کامل بخش کشاورزی، بر وضعیّت دگرگون امنیّت غذایی جوامع و خانوارها نظارت داشته باشد و به‌منظور جلوگیری از وخیم شدن وضعیّت امنیّت غذایی و خوراک خانوارها، از طریق پاسخ‌گویی و عملکرد زودهنگام، به دولت و شرکای اجرایی آن کمک نماید. نظام نظارت امنیّت غذا و خوراک باید تا زمانی که کلّیه‌ی نواحی سیل‌زده حداقل دور دوم برداشت محصول خود را کامل می‌کنند (مثالً )، اجرا شود و این نظام می‌تواند توأمان با اِلِمان‌های شبکه‌ی 1399 مهر ایمنی اضطراری کشاورزی اجرا شده و به اجرا و هدف‌گذاری آن کمک نماید. هم‌چنین، انجام یک ماموریت ارزیابی محصوالت زراعی و غذایی ) باید به‌منظور اندازه‌گیری دقیق برداشت در کلّیه‌ی CFSAM(2 تسهیل شود تا1399 استان‌های تحت تأثیر سیل در ماه اردیبهشت تولید و بازده محصول در آن زمان جبران گردد. در مجموع، بودجه‌ی میلیون دالر برای رفع 94 میلیارد ریال یا حدود9900 تخمینی معادل نیازهای فوری در استان‌های سیل‌زده پیش‌بینی می‌شود. نظر به کمبود اطّالعات موجود، این اطّالعات ممکن است در آینده افزایش یابند. نیازهای بازتوانی میان‌مدّت تا بلندمدّت نظر به نبود اطّالعات کافی در سطح سیاست‌گذاری و عملکرد و در عین حال، نیاز محرز برای بازسازی و بازتوانی و ایجاد تاب‌آوری در سطح ملّی و سطوح پایین‌تر، نیازهای بازسازی و بازتوانی میان‌مدّت تا بلندمدّت با هم دسته‌بندی شده‌اند. شبکه‌ی ایمنی کشاورزی اضطراری ادامه داشته باشد. اگرچه، 1399 باید تا تکمیل برداشت در آبان 1398 پیش‌بینی می‌شود که قسمتی از خانوارها در اردیبهشت و آبان قادر به کشاورزی خواهند بود. بدین ترتیب، نسبت خانوارهایی که تنها -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 114 کشاورزی1399 و سپس در اردیبهشت1398 در فصل نخست در آبان خواهند کرد، کاهش خواهد یافت. بنابراین، پیشنهاد می‌گردد که با از خانوارها که تخمین زده می‌شود که در شش ماه آخر شبکه‌ی 50% خانوار هستند، ادامه50.000 ایمنی حمایتی قرار می‌گیرند و معادل بدهیم. به‌عالوه، بخش حمایت‌های اجتماعی باید معیار هدف‌گیری کلّی و فرایند ثبت نظام یارانه‌ی دولت را همانند کار روی سند حمایت اجتماعی پاسخگو به شُک درنظر بگیرد. همچنین، فعالیّت‌های بازتوانی خاک و عرصه برای حمایت از بازیابی خاک از سیل، همانند بهبود تاب‌آوری در برابر بالیا در مدیریّت و استفاده از آن‌ها الزم هستند. فعالیّت‌های جزئی و نیازهای منابع پیش‌بینی‌شده با ارزیابی اضطراری آب و خاک شناسایی می‌شوند. اگرچه، سیاست کلّی و عملکرد مدیریّت آبخیزداری در جمهوری اسالمی ایران باید مورد بازنگری قرار گرفته و به‌روزرسانی شود و مداخالت در سطح بستر آبخیزها اجرا شوند. با ادغام دست‌اندرکاران مربوطه در سطوح کشوری و استانی، دو تا سه بستر آبخیز باید شناسایی شده تا کار در این حوزه آغاز گردد. هنگامی‌که تجربیات و درس‌ها مستند شدند، رویکرد شناسایی‌شده باید به سایر بسترهای آبخیز تسری یابد. با نگاهی با آثار سیل در برخی از زیربخش‌های کشاورزی، بسیار مهم است که فوراً کار روی تاب‌آوری اقلیمی بخش‌های کشاورزی آغاز شود. تخمین‌هایی برای توسعه‌ی سیاست‌ها و عملکردها در بخش غالت، دانه‌های روغنی، دامپروری، شیالت و آبزی‌پروری و باغ‌داری پیشنهاد -می‌گردد. به‌عالوه، سیاست و راهبرد بازیابی جنگل‌ها و کشاورزی جنگلی هوشمند به تغییرات اقلیمی باید لحاظ شده و پروژه‌های پایلوت آغاز شوند، تا پوشش محدود جنگلی و مسائل مربوط به دامنه‌ها و فرسایش مورد نظر قرار گیرند. در آخر، به‌عنوان بخشی از تمرکز بر کشاورزی تاب‌آور در برابر تغییرات اقلیمی، باید نگاهی به تاالب‌های دریاچه‌ی ارومیه و هورالعظیم داشت که منجر به ارتقای حفاظت از تاالب‌ها و تنوّع زیستی آن‌ها شود، و در عین حال، تاب‌آوری جامعه‌ی محلّی را نیز در مقابل تغییرات اقلیمی افزایش دهد. فائو فرایند بازبینی و پاسخ‌دهی به ظرفیّت‌های بخش کشاورزی در مدیریّت ریسک بالیا و انطباق با تغییرات اقلیمی را آغاز خواهد کرد. هم‌چنین، بازبینی برنامه‌های توسعه‌ی کشاورزی در سطح استان‌های منتخب و در سطح کشوری، و برنامه‌های مدیریّت ریسک بالیای طبیعی باید تسهیل شوند تا موجب ادغام کشاورزی و مدیریّت ریسک بالیای طبیعی شود. با توجه به اهمیّت تحلیل خطر و آسیب‌پذیری، آشنایی با نظام‌های هشدار سریع، عملکرد زودهنگام ناشی از هشدار سریع و نظام‌های اطّالعاتی صدمه‌ها و خسارت‌ها، برگزاری تعدادی دوره‌ی آموزشی تخصّصی برای اداره‌های جهاد کشاورزی استان‌ها و وزارت جهاد کشاورزی کشور و گروه‌های مربوطه ضروری خواهد بود. میلیون 43 میلیارد ریال (حدود4483 در مجموع، بودجه تخمینی دالر) در حال حاضر، برای پاسخ‌گویی به نیازهای میان‌مدّت تا بلندمدّت جمهوری اسالمی ایران در این حوزه پیش‌بینی می‌شود. نظر به ارزیابی تفصیلی خاک و آب، این تخمین ممکن است در هر زمان افزایش یابد. در جدول زیر به‌صورت اجمالی نیازهای بازسازی و بازتوانی میان‌مدّت تا بلندمدّت ارائه شده است. : نیازهای فوری (کوتاه مدت) بازتوانی در حوزه آبیاری در دو استان19 جدول استان شهر ترمیم بندهای انحرافی برای برقرای موقت آب (میلیارد ریال) الیروبی و بازگشایی کانال‌های آب بر (میلیارد ریال) استقرار موقت ایستگاه پمپاژ و فوری برای پمپاژ آب به مزارع و باغات (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر0.26 0.65 13.5 17.41 معموالن0.17 0.53 9 12.7 گلستان گمیشان2 15 0.6 17.85 آق قال2 14.5 0.3 17.1 مجموع4 31 24 65. 06 -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 115 : نیازهای فوری (کوتاه مدت) بازتوانی در حوزه زیرساخت‌ها و تولیدات در دو استان20 جدول استان شهر بازگشایی جاده‌های بین مزارع و دسترسی عشایر (برقراری ارتباط ) (میلیارد ریال) توزیع نهاده و علوفه به واحدهای تولیدی (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر12 2.5 14.5 معموالن10 1.3 11.3 گلستان گمیشان10 3 13 آق قال9 2.5 11.5 مجموع41 9 50.3 .بر اساس دو جدول فوق، مجموع نیازهای کوتاه مدت در جدول زیر منعکس شده است : نیازهای بازتوانی کوتاه مدت در دو استان21 جدول استان شهر آبیاری (میلیارد ریال) زیرساخت‌ها و تولیدات (میلیارد ریال) مجموع (میلیارد ریال) لرستان پلدختر17.41 14.5 31.91 معموالن12.7 11.3 24 گلستان گمیشان17.85 13 30.85 آق قال17.1 11.5 28.6 مجموع65.06 50.3 115.36 پیامدهای اجتماعی و اقتصادی در بخش کشاورزی (لرستان و گلستان) موارد زیر پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم مورد انتظار بر بهره‌وری کشاورزی و اقتصاد خانوارها که ناشی از اثرات مختلف سیل هستند را نشان می‌دهند: y y بسیاری از محصوالت اصلی، گندم، جو، دانه‌های روغنی، در سه استان تحت تاثیر سیل قرار گرفتند. این امر بر سطح تولید/عملکرد تأثیر مشخصی خواهد گذاشت و متعاقباً بر وجود محصوالت برای فرآوری غذاها تأثیر می‌گذارد. برای مثال، تأثیر این امر بر گندم، با کاهش دسترسی خانوارها به غذاهای اصلی، مستقیماً بر میزان دسترسی و قیمت نان در بازارهای داخلی اثر می‌گذارد. y y محصوالت راهبردی مانند لوبیا، گندم و سویا معموالً توسط دولت به قیمت ثابتی معامله می‌شوند، که موجب می‌شود تا حتی در سال‌های عادی، اثر اندکی بر درآمد کشاورزان داشته باشد. نظر به تأثیر سیل و صدمه‌های وارد شده به این محصوالت، مجموع تولید و حاشیه‌ی آن در سال جاری حتی کم‌تر هم خواهد شد، که این امر بر درآمد خانوارهای کشاورزان، قدرت خرید آن‌ها و دسترسی آن‌ها به غذا اثر می‌گذارد. y y با توجه به فقدان برداشت محصوالت فصل زمستان، احتمال زیادی می‌رود که محصوالت فصل تابستان نیز متأثر شوند. معموالً مرحله‌ی کاشت در ابتدای خرداد انجام می‌شود، درحالی‌که برداشت در حدود مهرماه رخ می‌دهد. اعتبار ورودی‌های بخش کشاورزی معموالً از طریق درآمد حاصل از عملکرد و فروش محصوالت در فصل زمستان فراهم می‌شود. در این مورد، ممکن است کشاورزان به سایر منابع مالی نیازمند باشند و در نتیجه در معرض دریافت وام‌های با بهره‌ی باال قرار بگیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 116 y y اکثریّت محصوالت، باغ‌داری، طیور و مزارع شیالت و آبزی‌پروری و مزارع مبتنی بر یارانه هستند، اگرچه، شمار مهمی از آن‌ها به‌عنوان کسب‌وکارهای کشاورزی فعالیّت داشته و تا چند صد کارگر دارند. در این موارد، به‌دلیل از بین رفتن تولید و درآمد مزارع، کارگران در خطر بی‌کاری و ازدست‌دادن مشاغل فصلی و دائمی هستند. این امر می‌تواند به‌طرز مشابه، اثری مهم بر درآمد خانوارها، قدرت خرید و دسترسی آن‌ها به غذا داشته باشد. y y هم‌چنین، صاحبان کسب‌و‌کارهای تجاری بخش کشاورزی ممکن است نیازمند فروش برخی از دارایی‌های‌شان باشند تا از سایر دارایی‌های خود حفاظت کنند، مانند فروش دام به‌منظور خرید خوراک دام و خدمات دامپزشکی برای دام‌های باقی‌مانده، یا اخذ وام‌های اضطراری با نرخ بهره‌ی باال، که ممکن است صاحبان این مشاغل را با خطر اعسار و ورشکستگی مواجه کند. y y تغییرات در ساختار خاک و حاصلخیزی ناشی از آب‌های جاری و راکد می‌توانند آثار شدیدتر و بلندمدّت‌تری را روی کیفیّت زمین کشاورزی، به‌ویژه کشاورزان یارانه‌بگیر داشته باشد. این امر ممکن است منجر به نیازهای فاحش به سرمایه‌گذاری برای احیای خاک، عملکرد ازبین‌رفته در آینده و یا ورودی‌های موردنیاز بخش کشاورزی بیش‌تری شود. کلّیه‌ی این عوامل ممکن است اثر بزرگی بر اقتصاد خانوار، امنیّت غذایی و خوراک خانواده‌های کشاورزان داشته باشند. y y به‌طور عکس، صدمه‌ها دائمی به خاک، زمین و دارایی‌ها ممکن است خانواده‌های کشاورز و دامدار را از معیشت اصلی‌شان باز دارد و آن‌ها را ناچار به جست‌وجوی معیشت و منابع درآمد جایگزین نماید. ممکن است مهاجرت فصلی یا دائمی بالقوّه رخ دهد که می‌تواند منتهی به افزایش خطر فقیر شدن خانواده‌های کشاورزان شود. y y سایر پیامدهای اقتصادی ممکن است به‌دلیل صدمه‌ به زیرساخت‌های فرآوری و کمبود ظرفیّت تعمیر و جایگزینی ماشین‌آالت ضروری و نیز محدودیّت‌های ناشی از تحریم‌ها در واردات، در بخش فرآوری غذا رخ دهد. این امر ممکن است منجر به اخراج کارگران به‌دلیل بازگشت پایین سرمایه و حجم تولید شود و ممکن است بر قیمت برخی کاالها در بازار داخلی اثر گذارد. کلّیه‌ی این ویژگی‌ها برای تولیدات کشاورزی و به‌ویژه، امنیّت غذایی و خوراک مردم در مناطق سیل‌زده، بسیار مهم هستند. به‌عالوه، سایر استان‌ها که کم‌تر از سیل خسارت دیدند یا اصالً از سیل متأثر نشده‌اند، اما معموالً از توزیع مازاد تولید و غذاهای فرآوری شده در استان‌های سیل‌زده بهره‌مند می‌شوند، ممکن است به‌دلیل کمبود غذا و امکانات و افزایش قیمت‌ها در بازارهای محلّی آن‌ها، در مرحله‌ی بعد متأثر شوند. استان لرستان . برنامه‌ریزی و نصب موتورپمپ‌ها و ایستگاه پمپاژهای عمومی 1 به‌منظور جلوگیری از تکرار صدمه‌ها در حوادث مشابه آتی، با توجه به موتورپمپ شخصی و ایستگاه عمومی پمپاژ آب 1500 این‌که بالغ بر کشاورزی در جریان سیل از بین رفته است می‌بایست برای ایمن‌سازی این موتورپمپها اقدامات ذیل صورت گیرد: ایستگاه بزرگ و 75 الف) تجمیع موتورپمپ‌های انفرادی در قالب مشترک؛ ب) جانمایی جدید و ایمن برای موتورپمپ‌های انفرادی. . بازسازی و بازگشایی راه‌های تخریب‌شده بین مزارع و راه‌های 2 )؛Pastoral( دسترسی جوامع عشایری . انجام اقدامات الزم برای توسعه‌ی فعالیّت‌های مدیریّت آبخیزداری 3 در حوزه‌ی آبریز سه رودخانه‌ی کرخه، دز و کارون؛ . ایمن‌سازی استخرهای پرورش ماهی سردابی و گرمابی برای 4 واحد)؛349 جلوگیری از صدمه‌ها در آینده (تعداد . بازسازی و ایمن‌سازی جایگاه‌های دام تخریب‌شده با استفاده از 5 تسهیالت بانکی با نرخ بهره‌ی پایین؛ فعالیّت‌های -. تعریف مشاغل جدید از طریق صدور مجوز گلخانه6 نفر از بهره‌بردارانی که950 گردشگری و کشت گیاهان دارویی برای زمین زراعی آن‌ها کامال از بین رفته و به نوعی دیگر قابل استفاده نیستند؛ -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 117 . بهره‌گیری از فن‌آوری و داده‌های سنجش از دور ماهواره‌ای در7 :بهینه‌سازی مدیریّت الف) پهنه‌بندی و تعیین ریسک و خطرپذیری مناطق در معرض مخاطرات بخش کشاورزی؛ ب) کمک به شناسایی مناطق صدمه‌دیده ناشی از وقوع مخاطرات بالفاصله بعد از وقوع حادثه؛ ج) کمک به ارزیابی دقیق میزان صدمه‌های تحمیل‌شده به بهره‌برداران آسیب‌دیده با تلفیق اطّالعات تولیدشده از ماهواره و اطّالعات موجود میدانی؛ د) تهیه‌ی نقشه‌ی کاداستر اراضی کشارزی به‌منظور شناسایی بهره‌برداران خسارت‌دیده بالفاصله بعد از وقوع حادثه با تلفیق اطّالعات هشدار سریع تولیدشده از ماهواره. استان گلستان . بررسی راه‌های خروج آب به‌سمت دریا و ترمیم کانال‌های 1 )؛2 و1 خروجی (کانال زهکشی . برنامه‌ریزی جهت مهار و ذخیره‌سازی آب‌های حاصل از سیالب؛2 الی‌روبی کانال‌ها و رودخانه‌ها و کانال‌های آبرسانی به‌طور .3 مداوم؛ هزار هکتار اراضی استان؛280 . اجرای طرح زهکشی4 . اجرای کامل طرح توسعه‌ی باغات در اراضی شیبدار؛5 . نظارت مداوم بر استحکام سدها و آب‌بندهای استان؛6 . برنامه‌ریزی آموزش مردم توسط دستگاه‌های مرتبط با همکاری7 تشکل‌های مردم‌نهاد؛ . تشکیل بانک اطّالعاتی کامل از منابع موجود استان و منابع 8 ،موردنیاز در زمان بحران از جمله: تعداد قایق، تعداد ماشین‌های سنگین مکان‌های مناسب اسکان، افراد و تیم‌های آموزش‌دیده در مناطق؛ . بررسی تجهیزات جدید دنیا در مقابله و مهار سیل حداقل در 9 مناطق مسکونی شهری و روستایی و مجهز کردن ستاد مدیریت بحران استانی و کشوری به سیستم‌های جدید و به‌روز؛ . استفاده از سازمان‌های بین‌المللی و تجربه‌های آن‌ها در 10 بحران‌های شدید و دامنه‌دار؛ . بهره‌گیری از فن‌آوری و داده‌های سنجش از دور ماهواره‌ای در 11 :بهینه‌سازی مدیریّت الف) پهنه‌بندی و تعیین ریسک و خطرپذیری مناطق در معرض مخاطرات بخش کشاورزی؛ ب) شناسایی مناطق صدمه‌دیده‌ی ناشی از وقوع مخاطرات بالفاصله بعد از وقوع حادثه؛ ج) برآورد دقیق صدمه‌های تحمیل‌شده به بهره‌برداران آسیب‌دیده با تلفیق اطّالعات تولیدشده از ماهواره و اطّالعات موجود میدانی؛ د) تهیه‌ی نقشه‌ی کاداستر اراضی کشاورزی به‌منظور شناسایی بهره‌برداران خسارت‌دیده بالفاصله بعد از وقوع حادثه با تلفیق اطّالعات به‌هنگام تولیدشده از ماهواره. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 118 ) پیشنهادها و نیازها6 :)الف) استان لرستان (شهرهای پُلدختر و معموالن : اعتبارات موردنیاز در جهت اجرای راهکارهای بازسازی و بازتوانی (استان لرستان)22 جدول ردیف خرید و توزیع موتورپمپ ها با رعایت بهینه سازی و ایمن سازی و تجمیع‌سازی ) building back better(میلیارد ریال بازسازی، بهسازی و بهینه سازی (ایمن سازی) کانال های آب بر و لوله‌های انتقال آب (میلیارد ریال) بازسازی، ایمن سازی و نوسازی جایگاه های بهداشتی نگهداری دام (میلیارد ریال) بازسازی، نوسازی و ایمن سازی جاده‌های دسترسی به مزارع، باغات، مجتمع‌های پرورش ماهی و سکونتگاه‌های عشایری (میلیارد ریال) ایجاد مشاغل و فعالیت‌های جدید برای اشتغال از دست ای، کشت ¥رفته (شهرک گلخانه گیاهان دارویی، گردشگری و...) (میلیارد ریال) اعتبارات عمرانی مورد نیاز 2200 180 0 320 130 اعتبارات تسهیالت بانکی ارزان قیمت 162 60 210 0 450 اعتبارات برای پرداخت کمک بالعوض 100 0 30 12 90 جمع کل2462 240 240 332 670 ): اعتبارات موردنیاز در جهت اجرای راهکارهای بازسازی و بازتوانی (استان لرستان23 جدول ردیف توسعه فعالیت‌های آبخیزداری، ابخوانداری جهت حفظ خاک و جلوگیری شدت خسارات سیل‌های آتی (میلیارد ریال) احیاء اراضی زراعی و باغی (میلیارد ریال) احیاء واحدهای پرورش ماهی (میلیارد ریال) جمع کل (میلیارد ریال) اعتبارات عمرانی مورد نیاز650 8 2.5 660 اعتبارات تسهیالت بانکی ارزان ‌قیمت0 65 1.2 66 اعتبارات برای پرداخت کمک بالعوض0 12 0.2 12 جمع کل650 85 4 739 :)ب) استان گلستان (شهرهای گمیشان و آق قال : اعتبارات موردنیاز جهت اجرای راهکارهای بازسازی و بازتوانی (استان گلستان)24 جدول ردیف خرید و توزیع موتورپمپ‌ها با رعایت بهینه سازی و ایمن سازی و تجمیع سازی ) building back better(میلیارد ریال بازسازی، بهسازی و بهینه سازی (ایمن سازی) کانال‌های آب بر و لوله های انتقال آب (میلیارد ریال) بازسازی، ایمن سازی و نوسازی جایگاه های بهداشتی نگهداری دام (میلیارد ریال) بازسازی، نوسازی و ایمن سازی جاده‌های دسترسی به مزارع، باغات، مجتمع های پرورش ماهی و سکونتگاه‌های عشایری (میلیارد ریال) ایجاد مشاغل و فعالیت‌های جدید برای اشتغال از دست رفته (شهرک گلخانه‌ای، کشت گیاهان دارویی، گردشگری و توسعه باغات در اراضی شیبدار..) (میلیارد ریال) اعتبارات عمرانی مورد نیاز 120 900 0 720 150 اعتبارات تسهیالت بانکی ارزان ‌قیمت 1 80 20 0 200 اعتبارات برای پرداخت کمک بالعوض 0 23 5 0 80 جمع کل121 1003 25 720 430 -------- صفحهٔ بعد -------- کشاورزی، شیالت و دام 119 ): اعتبارات موردنیاز جهت اجرای راهکارهای بازسازی و بازتوانی (استان گلستان25 جدول ردیف توسعه‌ی فعالیت‌های آبخیزداری، آبخوانداری جهت حفظ خاک و جلوگیری شدت خسارات سیل‌های آتی (میلیارد ریال) احیاء اراضی زراعی و باغی (میلیارد ریال) احیاء و بازسازی واحدهای آبزی پروری (میلیارد ریال) جمع کل (میلیارد ریال) اعتبارات عمرانی مورد نیاز700 5 13 718 اعتبارات تسهیالت بانکی ارزان قیمت0 2 8 10 اعتبارات برای پرداخت کمک بالعوض0 1 4 5 جمع کل700 8 25 733 روش‌شناسی ارزیابی-5 -5 محاسبه‌ی رسمی صدمه‌ها و خسارت‌های بخش کشاورزی جزیی از فرایند ارزیابی نیاز‌ها بعد از بالیا نبوده است. اگرچه، فائو اطّالعات مربوط به صدمه‌ها و خسارت‌ها را از وزارت جهاد کشارزی دریافت کرده است و گزارش حاضر بر اساس مذاکرات انجام‌شده میان فائو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان فضایی ایران و سازمان برنامه‌وبودجه‌ی کشور تهیه شده است. کلّیه‌ی اطّالعات مربوط به صدمه‌ها و خسارت‌های بخش کشاورزی که در این گزارش آمده، به‌طور مستقیم از وزارت جهاد کشاورزی اخذ شده است و بنابراین، روش‌شناسی ارزیابی تنها بر مبنای داده‌های دریافتی از وزارتخانه است. به‌عالوه، نتایج حاصل از مباحثات و تبادالت انجام‌شده با وزارت جهاد کشاورزی میان ماه‌های فروردین تا ، و هم‌چنین، کارگاه آموزشی ارزیابی نیاز‌های بعد از بالیا 1398 تیرماه و کارگروه کشاورزی، به تدوین برخی از نیازهای فوری، میان‌مدّت و بلندمدّت در بخش کشاورزی کمک نموده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۹ ما کت وی چا ب چگ هه 4 رعش مر در یا هام 1 ی - 0 ۷ یر از 1 دوم را ی ۹ ایم ۴ هاچ ۸ نه ون فسا هم ی رگ « پز( ی 9 ما و بو چا ها وه ری اه زاهک ای ی ی ,ها که رمک ی ۲ : و ربا ی او ای ید رک مر 0 وی ی مر ی بدا ۳ ۹۱ و ار توب 2 ۵ او و را ای را مش 1 ۸ ی رو ود اما و ها بر ُ ید 4 بر و ۹ و ی کت روم : ج مد نو رم هم ری ایا تمه وریرس ص سا با خن اد وان ۱ 1 پر و ۰ یا ی ۰ .۰ با خی 8 توسدم ۳ سا نک ز ی اس ۴ عل - ۹ ی ما موه وه یه سا ۱ هه ای سا 7 ۹۵ و - یر ست یا ی هضم کیو واتس اما ۵ الی ورم سرخ نزار رای و ی مر 2 بکم 9 ۷ اه نو یه ی ۳۳ ۱ سا او ره م۳ و جم 9 پر لاه 1 ۱ روت م مه ی ‌ نت سوه ی زرا وی چا ۳ ۳ ۱ 5 ی نج را ی باس و یت » ۳ ِ سا یی یک ۹ مور وسی آلوی هن 0 ی ۲ یی ام مد مس حصو ی و و ری ً ما سا هگ کر 9 ۳ * دای" هم ۳ َ ۰ : بو یس َّ ح ی ای .۱ ای اا زراب نیو یشور یک ۹ 16 و امس سس گوس ور ری ۸ ک و ارت ها ۷ اراس را ور جح 0 ۹ چا زو سح مه ۳ تزا را 1۱ ایجنها ار را سر ای و ۰ ۷ کی اه ۱ بط 9 ۰ ط 4 ود و ز ی و" - ام وه ۰-۲ در اس سا *-ظ" 5 ! ۳ ی 3 ره 2 و و هه ۲ ۳ ۰ و۱۶ هه ند #م مط ی ز سا قرع ده .مه پا یه ید ۲ ی ۶ مصی ۳ م۱۴ / 8 :" ز متشه و ۹ ر دحا ۲ وه ۱ گیگ وچ کج : و ۳ رک ما 8 ما ی ۳۳ ام 2 وه ۶ ی ام ۳ ۳ ۳ 1 ۳ او اه ویک نش ۴ پا و هم 6 مار اه ی -ء / ۳ ای ۹ ا ۵ یلا که رورا وک چا زض و 7 مایا ]< اس وا یم ۳ وا ری پم ادا یا 4 و کت ی اس را سر دیو ۱ ص2 جا : سو وک ه ‏ ب ی ۲ ها ارو الا رس ی و۷ وی رف جر هرک ۵ 1 ی سس نس مد 1 7 ۹ روت ای ارو واه سوم پم مج از مو نوس ود ار بر ط را ضرق هو و هو ها اک سک هر ۱ اس هرا عم سم ۱ وا سار مان پا او و ۴ ۳ لا الک وود 0 ول وکین با یاو ون ستاو و ۱ لا هم ین سا با َ وم دص ای نج ‎٩‏ و کل ی بط ۳ یا : ۸ ادا ۳۷ و رسمار ۵ 5 کر ی [ونشن 2 5 یک : ی موم رای رو کم درد کی ۱ و است ج ام ان ند سا را دح موجه هر ۹ دنه رس نمی ی ایند حون کات ۷ وج کویا وا چگ و ۰ هو ی ۰ . ۰ : پر هی 9 یو موی ۱ 5 وم وی سک 1 رام اه 5 ۴ یه : ماود ضبن ی ره ۱ رو قس ۵ در۸ ۱ نا هم سام دا هو نیم هک 0 یی وه دز 1 حک ۱ وجه سو هر ایا اه ۷ واطوپ اس یک را م کر کوج وه امد ز ۲ میا ریا کر ۱ ۱ ۹ بو ۶ 0 َ : و ۹ که که ی پا مس ۱ 7 :۹ ۶ ۱ ین راکوت کی کاس وم ما ی زو و کر مرا رخ اکن موی مشود برد ۵ سا من و اش ۷ ! و و مت ۳ ۱ اضرا اه رشن ۳ ۳ ۱ ی ۳ 9 1 1 سا ‏1٩‎ ۵ هوم ۰۳۱ ها دمو کر یا آ رکچب ‌ج اه موم | هر و ار هکر ۰ 2 ۳ جلو ۸ " و ی 6 " ۲۱ ۳۹۱ هه ۲ 8 ویک 7 ۲ 7 ره وس ان تم را مهو مود جر و 1 رهگ ی زره ی ۹ ۹ 2 ۳ مه هد هه . ۳ : ری زار او وا وا ترا ۳ ار و۴ ال اج موه( [ ی سک کچ مر هه ورام و ۳ بت رح زر ز هی ی 7 ۹ ! ۰ ۳ ۰ . ظ ۰ ۰ رکه ض ۰ س :۰ ی ۵ ۰ مه یا . 1 ی ۹ ۰ م ۵ کر ۳ ۰ ره ۱5 4 چیه رک ۱ <د 0 رک ۳ 8 ی و مر رای با سا یم ها | دما رازه۳ مر ۳ ی 5 دراگ اقا هی ها هام ۱ ۷ ی رام رداچ یب ی مر ها 0 و یر بر چا تس ی و ۶" و ار ۱ 4 کر ۳ و ۳۵۵و ۳ ۳:۱ 7 ی ک و و۳ ی زا 4 ۹ هکل یج ۱5 ی تا ۹ مه اه را : ایک ۸ 5 .۳ راو کی رت ی ۱ باضیه ۱۱ اد ۱ ۳ ۱ 1 5 ی هر 2 وا چم ری 9 2 ارو ال مر 2 باز ی ان اد و 1 31 ۱ مره مکی ۳ رعه. ی 5 ۳ ۱ : ۷ وه باه 0 ۰ 9 ها 1 0 ها کر ۲ که 2 سا رد 6 ی وهی ؟ پوت 2 8 و را 5 ارو اد سا مس 1 ۳۳ اقا قا 8 هش ا میت ۲ 9 را رز سا و و رم باه هی ایو ۴ 4 و و | ما و ۳ هاگ ۳۱ یه اف ۳ ادا زا ما را ام 7 وا سر ۹۱ ی ما اک مک خر ۳ صویصوزن خاست ده 4 ۹ ۱ ۹ ار 7 1: ی ری ۹ مسا ۱5 8 فا 7 را تاره اه بط 7ج یگ ی مر ۵ ی ری ان ۴1 ۱ ی 21و ۴۹,۱ « ار ی ۳ ۱ ود او ۳ و ود وه ۸1 ریت ی ۱ ۲ :-_ وگ ۳ ۱1 ی 3 ۹ ۰ ۰ ۹ ۰ ۱ 7 1 ۱ ار بو رکش اس ۹ ۱ ۳1 ۱ -ا و ۱ بدمها ۱ ۱ ۹ ما اک 0 و ۷ مره ۱ 1 یس ۱ ۰ کات کی ما رای : بو سس زف د مه ۱ اج فرا و مها با توت رل ود 2:3 وا مسوار وت ۰ اه هت ۷ 2 0و ۰ ی سس ۱۱۱ + 8 ۹ : وخ هو ی ام کاس اما هش ۱ / 1 : ۲۶ ۰2 وی اجه ری 2 ۱ سا : ۰ 9 ها کی ۳ ی : ۳۲ ,۳۵ ی ای 1 أ ۹ که و- ۱۳ ] ۰ _ پا سمخ ۶ ما ۵ ی ی ۳۴ و تا رک که یه ۳ سا اس ی !۳( « ۱ ۱ ۱ مدز امه تسه ۹ زج مه و مرام سم سو ۱ اهر وا اب 0 کی مک یا هو اش تر زار از از ساک یو تم ممه وم ها ری مره تیا رس ی اد اس ی رخ 1 1 9 م٩‏ 1 مومت ها وا اب او دا | وهی امه چا و درک رک مش ی مد مد : ۱ ( 1 3 و رو دح _‌ مره : 72 ۰ اه ۳ ,۰ ۰ : ۳۷ .۰ مت 1 یس .۰ ۴ 1 :/ ۴ ۱ ۰ پ : ار ویو را و او ده با( رو زا ایس مرا ۵ ام و ۰ 5 ۹ 1 - ۳ یس مها ۹ یه ۰ ی 5 ۰ ا ان 2 و همه <- 0 ۰ 8 ُ ۰ اس 27 هراریس وا ابر ۳ رس اد موه سم ۰ کم اس و اد اج ‎٩‏ مکی ۹ سیک با ارو رک کی کج چا رت 1 ما مرس با دری ۹0 بوک خ نو ۸ هشت ی صور گر و ۲ در السا را مراد اما که نیر ۱ ۳ رک ج 2 و : وب نحو یو مو ار اه یمن یا کارا یر انا که . تم ۵ ظبا توس ام سجن من ۱ ما و مر مک و پات من ی اه رن ی بو ری ها یه مد مر ۳ سح حوم درو مهن من اس تمهت مر رو ده رخ مر ما ری ۰ ون ی وی __- َ وو تنس ی ی و 96 کی و اه چاه - بای ماد دوز هو ۳ اوه هو مه وک سل سس - ۳ ی سح ووور یار یچ ی کوس مع 7 اه ان ی هر ده سو جا هم را و مو ۰ ۹ سایر او اه ورم کر ۰ نک مه کج : 0 رم ما ۹ موش ی ی سه ‏ اطس ۹ کت ی تاره نکم سس ۰ : رو صت ‏ ُ. تم ها اج اش ها ۹ : ره هع . ۰ _ بوسا ۹ 1 7 اس ‎٩ ۰ ۱ ۱ ۰ اس اش سس و ۳ 5 جک ۹ ۹ ۰ : . : اه 9 مک ام سک ای تا یه : - پا را مد ی میا 2 اک خی و رم سم : و رت رواک هی + رز تک ها 1 یس دا و ی توا چوماشا دا قرش هی چیه چس ۳ ایدم ۰ 0 ی *صضجچ. یب ۰ یه هن توا ما وه اد سای کم "موس س ارجا 1 1 ۱ ما ۹ ۹ ی رم ۹ ۰ ۹ ات یاچ ی هه و عصو 0 ولا هه« سس ۰ رگ کی تا ی دبس وگو مرگ ی مکی دمح دعر ی هه ِ و ی ون وش و ی , کت در خی با رو و یک وا رد هو در هی اس ۰ ۰ ام هد اک - و کم" و َ وا سم 5 رسد سه بو - 1 بح سح ی ۳ص ایا میس ۵ شوه حد رایس 9 ی و ای یچ 4 دیمع نمی ک ویب مه _- ۲ ۳۳ ام یکدی ۳ ۰ پم ۱ ِ- اس ۰ سحوا ی ۴۳ سک یو وی ست با ها ۰ سم ۰ 7 ۸ وه دوس یی یا ور ۱ ۹ ی صح + و مک ایدم یه ۹ ۹ ی سر بای ی - اس سسوم ۰ ار کدی سس ها نکس کی ماه موم سا رو > : ۰ : ۰ مه یت 1 > > مود ارات موه کی « > رد ی ۰ ِ ری با را ۹ پر ری یه وا رو اد سا رخ سس گ دا حص یت 0 که سم او ام هی ره و یا ی بوچ شم ۰ . مسبت ی 1 و ْ ره ی دم اک هکت و ۹ ۱ سک ص کف ی رک و کم یگ بو ۰ و سس ما سا سس مت هه اد جم سا یا تن تا 9 سم بی وا ۱۹۹۳۹ ی رس یمه دسیو سا جک و یی ی 2 ی :۰۳ 1 ۹ اهاپ ۰ مس ۴ ی - ی ود وه << سس ء َ تا 1 ۰ . ار دی دحا ۹ هس ۹ ۱ پا 9 ‌ ض ۰ ۰ ۰ .۰ سس ره 5 سس ۹ اک و - اب ۱ ۰ ۱ . اس ۹ ‌ ۹ ی : 8 ۱ , ص ل 1 ۱ و ۰ ۰ .۰ ی : -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ وضا یچ ۳-۰ مه 1 تب 1 مه 2 گنیک اد درا 4رد نی یج میک ۳ 9 2 ۶ - است ۳ ی مم ۰ « :ی ی * ۰ 5 ِ پوس > ۲ص باه ام مهر کت ۳ 0۷ ارز شو تو جاوا هر جور را هو مرج با و ۲ ماش راون ابا اک کت و ری ول و س ط و ۹ ۹۰ و گرا ار زر شم و کی ام سک ماه یه یر 0 اه هو ۹ هه و ّ و رهم ۰ ی اس ۰ پا 0 48 ۱ اخا رصن و ,7 ها کوخ تراومادی چم رد رال وگو و ایکا 8 جر رس و و ۳ و ید سره ر۵ 4 و ۳۱ که > ۹م ایت و ی ۱ هم تگ مو را [ام سس یه ون : ۱ سوه ی 2 ۱ کی ی" ای وا ی راز چا 7 رم | تا رده کمک یی ارحص راما کپ از رن اد از پزرد وید م۱ ۳ ۹ هس کر رش 7 با یا دی نا ذُ ای + مهوی پکانط را 7 سح سس مب ود دوه ۰ میک ۱ سا سونو رو نها ۳۹۵ سک ان مد و ۰ ۹ سس ای ود ما ۹ 2 ۰ ۹ 14 ۱ 1 1 در اوه ۰ : دهسها ریا یه مکیبنها ۵ ۹ ما هام رن ی هر اس 22 1۳ 3 یک ۸ هه زهرا 5 سا می یا َ ودر ما 2 ی ۰ 7 ی رام یز سل وا ین اراد ن ۰ دک ۱ 2۹ که رو ۳ پا و 1 ها اس ۱ ام . : ومد سره ۰ 9 وک گر ۰ ۸ وبا وا رو ۹ ارچ سا وک 87 عا ۵ ام و رن ماما چیه مات تیک ند وس وی را ترا 0 اسوک هر ی۸۵(۱ وا ری ماه ۹ توس ام ارسته رس ی رو راک او سنا وزرا از مت 1 یرت از لد مها سا راید خی سس : ی گم را وی او 4 «اارممر مر 4 ان راو و اش و 4 بو اه اک سکره وت تس که ام اف ی رد هو یه رگد مرس هن ۹ وه 1 م۲ و ۵ ۰ : > ی ۳ 6 ۰ مه ریت۳ ای دا ۹ ص۱۱ 0 ۳ ۰ [ ماه اس من ۹ 7 اه کال رم ی : : اه با 7 گ ک_ اوه 0 » نشخ و هس یو ۳ ۱ ۳ رس مس ی 4 ۱۳۳۵ ۵ همم هه ۸ ۳ جر ی و روش ۰ ر ار یندچ و ی َص ۹ ۹ غ ۱ 1 ۳ .۹ هه نب ما ۹۹ ۳ سس ۹۷ ده ۰ ۹ حصت- َ ی ۹ : مه بح ی ۱۹ ی هید وا هاحه.- ۸ لس ه ۰ جتما وه ی ام سم ۹ ۰.۹ ناه ۶ نم ۸ ۱ ح سا و حور ما ۰ 8 ۱ ی ع 8 رخ مه امه مها ‌ + میم ۱ باکر سا او ی و ۹ واه من ۲ و سر ٍ 0 ۳ و بچه ۱ ۰ سم س ۹ چها: + ی ۱ ۷ ام با وا بدا سا : ۰ یگ کی گر ره ی و ی ۹ , رای با ۷ ادا ای ۱ 9 ی نا ۵ 2 رس یه زر 1۹ ۰ : .۰ ۱ ی با ۰ : 72 ۱ 1 گ و ۹ - ]0 وخ سا وا ۳ و چی ۱ و ۹ پر / 7 ۶۸7 1 و ناو ۹ ۹ سس ۳ ارت تیوه ۱ ای و 1۱ ۱ ‎٩‏ ری یز مار ده ی ی عوا اوح کوک کز ی رت زد ها هر 1 تس لش ۱ ۱ ۰ .۰ ۳ 0 مک ۵ را ی ۴ ۰ , ۵ رح ره + ۰ ۰ ۳ ۹ سس ۱۲ توا 1 1 ۳ ۰ ۳ 8 اه ار و 1۷ 1 اس 1 ۰ 8" 0 ل شاه : او ری 7 ۷ ویک رک زوس ٩۱ ۰‏ و زیچ ور ۰ 2 8 اس ۹ و هش 1۲ ی ۳ رو ۰ ۰ ۸ ریگ اه ما ۰ 7 > سور . ۸ هه کح وی مه پوس بای 0 6 0 4 , ۵ وه ‎٩‏ ی 5 ‌ : ‌ : . »5 ی ی مه ۵ . را هچ ول و ی ۵ ارم هو فد م۳ اج و( 0 ماک ی ۱ به بقوید ا او چا 1 ۳۳۰ 8 و ی ما ری هر هی اد یی سر پا کر ارو مود رده وه متس نی ی وا اک را ریا ۲ ۶ ۳ ی مرس 4 ما۳۳ وان ۹ [ اج مب ۶:۳۳ بسچ طّ 71 نصو ‏ گ اد در ده ان ی با ان رد هس ۱ رس ی ره 4 ابص ]+8 وس ۳ ی ۱ ها کچ 18 ال انا موم سو ام هاب ال ۹ ی هر ۱ ۱ 1 ۵۹۱ را ۱ 1 ۳ ساک ۱ ۹ و را ۹ ار ها ما ۳:۰ اح ‌ ۱ ۹ ۰ ۹ ۰ ۹۶ ۰ ,۶ ی ۰ یا ۱۳ 4 بصفص ۳۹۲ اصو با 2 یآ مط ‏ ۳3 ۱ ۹ ۲ ی خی مب وس مس 4 ور ما رو رک گر و بت تیه ۳۹۷ ۳۱۳ بات ی و و رل هی با یا و ما 7 اما ی بر "اور 9 2 ؟.ا- یا اه ۹ همه سرد ور ری رم ای : ۱ ایض هه ۱۰ پ و 7 9 7 و 3 اما ۰ 8 ۰ مس 2 و۱۱٩‏ ات و ۰ ۰ را 4 ها کید دی وت ما ۹ نموم مدا یط 6 ۷ ی ده ۰ : ,۹ ۳ یاون .۳ ژ ۶ ۱ : ۲ 1 ۰ 4 ۰ ی چا او نا ها سا رم اش 2 ۴ ۱ ات روگ را سا پا , 7 با ۵ ۵ سیک نموت ود هی ۰ 1 1 ۶ 3 وَ ل هر هما ۰ 0 ۰ اد 81 ۳ در , 1] ۹ ی ز ۸ ی ۹ 43 زر قد [ ۳ ز ۵ ان ۰ ۳ 2 هی هه ۱ ز موز از هه ما۳۵ انوا : ۰ .هو 1 5 ۳ ایا ا ۷ چا هرن ۷ چا تا و بان رواک ما کر رد له ابص ک۳ | لح ریک ۳ رک در ۹ :2 مک ۵ اس پا مه : و ۱ مهس مه سک مش ی َ؟ جح 4 ۲ اقا 8 ات زعه ام ی ز ‏ سن سس چیه که ۶ 0 زا بش ۶ 5 2 مرا 1 7-1 ی :1 ی ۳ چیت. ۹ وه 1 .۰ 1 :۸ هر ی ار رای ی .۹ ۰ ‌ ای - میط ۰ 6 0 ۹ ۳ رک ت۷9 و و مس 2 و 3 ی و هم . وروی و ۳ ۳۴ ی ند - 9 ۰ .۰ ً. ۰ ات ومع ۸ ل ی ۰ سس س ۳ ۲ 8 مه - [ 8 جر ای 7 ارات عمط را مهتم وی پر انح کی کح ار را ف را کپ ال اف وا ی مر هی مین و ما ستاو نومه ۷ ماه مسکس , وی یناه اک تا وا در گرد وک یش ور یی 2 4 جح ی ۳ خ* ی ۲ سا سا ۰ __ را مها ۰ ِ ۹ اد - هه ار ۰ #ع ‏ ۹ 1 ۱ نا َ پ ْ . سا ۱ کر و 1 یوم سوپ اه طی ی ووم ی جس 6 0 ً ۹ هوس مو یا هه ۰ را ۳ مت منم 2 مد لوی صضی.. 8 تک ما رت 1 و : ح 7 ۱ و دز و 2 ی - ی ک ا صور حط ان و ی نو ۰ تس ر ۰ 1 اور داح لمع و دا مک ری یه وس اس و : هسپ روا و اما ۱7 نی سا ی ۳ اس یا وب َ را هی و اد گچ ی 4 ۰ س + چا سر ‎٩‏ حضمم حور و رس ۹ یس یه ارس یو سا وو یس گ وود : ی مس سس ۰ ۱ ِا 5 اس ح‌ ۰ رد.۱ ۸ [ ها + زسه سر رس را اس 7 یت > سم ها ِ مان از ی ری وتا ۲ 2 ۹ ی 5 مر 5 سا ای وا ۳ ۰ یج ً 4 یا ۴۰ یی - سا ی #. وود کی ی وی هد 1 جات پا ۹ رای ی یت بک ی مها ما وه سسشست . م٩‏ دس و سا تیا یگ و ۰ ی 1 هط اجه وی ها ز س 2 دی و و من ی یموس هرت دح و ساسا راکو اک که و هی .و 1 ایو س ات - ۹ سا سل ی رو 0 0 ۱ منم ادا سوه سح سور اضر 5 ها مسا هَ 1 ۰ 9 َ س ۳ حل 1 خی ۳ زک سم تست اس مد مین : سگ وتو یی - سا 8 یا سس - یمن هی تا سا یک تا ی - ا ۱ سم ع کرک ان هه :۰ سض آ سص صت ی وس یس ری ری تس سس سم سم سم : : رک سس - : اک رس : اس س سدح موم مرو ی یک اه 5 سس سس ۱ 0ات بر ساوسو تمهت اس تب سم 1 ۹ و ۹ ۰ اد سا 5 ها ِ ۹ _- 1 سس اس وی سا ۹ ی ۹ ها - ۹ 5 نک اما ۳۳ رک یی 1 ی ۱۱ ی ی ی سرا -- ب سس 5 ۰ هه ۳ ۱ مر ۰ ۰ اس نومه مس مجضمک زا رن تسیا تیه ۹ سا ی هر در سس ۰ اوه سا . اک هی ۰ ۰ . - ۰ > - ۱ َ ۹ مومس -- - 1 کح نو 2 ۳ > اه ۶ مه ۷ - می یتجس با حج میس ِ ی تک مه وی : 7 اس رم 2 رک ی ره ز وی : اس رو 5 ۰ ۰ - ۰ هیکت . پضرها و ره بط ۳ خی 2 یه و ۰ با ۹ 1 مود ۰ ۹ ۱ ی _ ۰ ۱ 1 ۱ -- - اب ح اف 14 1 وه ۰ : 1 ۱ ۱ : 1 ۰ ۰ را ۰ پا , : ۷ ۰ یم ۰ - 8 2 ۰ سی جیر ‌ ی ما مه 5 ۰ اب ۰ ج-- هه : : 7 مه ۱ ۷و مهم ۰ اس ا شش ی : َ امس مس ا ی ۹ ص - َ ده ۹ 5 نس یی ی رم + لا 1 له ح + چم - کش اس ۰ ی 7 ۹ ‌ - پا سعهنمی. جچ - ۰ مر ۴ وه ی ۰ ۰ م ۱ ۰ وراه نس > ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 122 حمل‌ونقل-6 خالصه-1 -6 در این بخش از گزارش، ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از ) ارائه و تالش شده TR در بخش حمل‌ونقلPDNA( بالیای طبیعی است تا پیامدهای وقوع سیالب‌های اخیر در استان‌های منتخب در این درصدی نزوالت جوی نسبت به 44 حوزه پوشش داده شود. با افزایش سال گذشته، بارش سنگین باران، سیالب و زمین‌لغزش‌های ناشی از 50 (مارس و آوریل1398 و اوایل فروردین‌ماه1397 آن در اواخر اسفندماه )، به‌طور قابل‌توجّهی بخش‌های شمال، غرب و جنوب غربی کشور 2019 را تحت تاثیر قرار داد. این سیل‌ها و زمین‌لغزش‌ها، باعث ایجاد تخریب‌های ) خسارت‌های جاده‌ای هم‌چون 1( :گسترده‌ در بخش حمل‌ونقل، از جمله ) آسیب آبگذر‌ها و زهکش‌ها، 3( ،) آسیب پل‌ها2( ،آسیب شانه‌ی جاده‌ها ) آسیب به 6 خسارت به فرودگاه‌ها و5( ،) آسیب به بخش راه‌آهن4( زیرساخت‌های حمل‌ونقل در سه استان گلستان، خوزستان و لرستان شده است. با توجه به تداوم بارش‌های سنگین، سیالب‌ها و زمین‌لغزش‌ها، پل در این سه 725 کیلومتر جاده و14000 صدمه‌ها‌ی جدّی به حدود استان وارد گردید که البته، به‌لحاظ جغرافیایی متفاوت بوده است. هم‌چنین، به‌دلیل ایجاد وقفه‌ در فعالیّت‌ها در طی سیل و بعد از آن، خسارت قابل‌توجّهی به درآمد‌های بخش دولتی و خصوصی وارد شد. به‌عنوان مثال، وقفه در حمل‌ونقل (به‌دلیل انسداد جاده‌ها با آوار، آب‌گرفتگی جاده‌ها، تخریب پل‌ها، ...) دسترسی به شهرها و روستاها را از بین برده بود. به‌عالوه، به‌علّت عدم دسترسی به مراکز درمانی محلّی، شهری و روستایی و نیز عدم امکان امدادرسانی سازمان‌ها در ارائه‌ی خدمات به‌موقع، امکان افزایش تلفات وجود داشت. این آسیب‌ها هم‌چنین باعث قطع زنجیره‌ی عرضه‌ی کاالهای ضروری شده بود. عالوه بر این، شمار زیادی از افرادی که از طریق جاده‌، هواپیما و یا قطار در طی دوره‌ی تعطیالت نوروزی سفر می‌کردند، در جاده‌ها یا پایانه‌ها گرفتار شدند که این موضوع موجب کاهش شدید درآمد در فصل )، MRUD( سفر گردید. بر اساس آخرین آمار وزارت راه و شهرسازی مجموع صدمه‌ها و خسارت‌های ارزیابی‌شده در بخش حمل‌ونقل عمومی میلیون دالر) تخمین 209.75 میلیارد ریال (معادل22061.84 ‌حدود زده شده است. البته این مبلغ شامل خسارت وارده به بخش درآمد نمی‌شود، زیرا اطّالعات چندانی در این مورد در دسترس نیست. عالوه بر این، به‌علّت کمبود اطّالعات معتبر، صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش خصوصی نیز قابل تخمین نبوده‌اند. اگرچه جدول‌های تفصیلی در مورد میزان صدمه‌ها و خسارت‌های زیرمجموعه‌های بخش حمل‌ونقل و هم‌چنین زیرساخت‌ها و هزینه‌های آن‌ها در این گزارش منعکس نشده است، اما مقادیر مالی صدمه‌ها و خسارت‌ها ارائه‌شده توسط وزارت راه و شهرسازی بر اساس ارزیابی دقیق مجموع این اثرات صورت پذیرفته ) میزان صدمه‌ها و خسارت‌ها بر اساس استان 1( است. در جدول شماره نشان داده شده است. : صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش حمل‌ونقل در استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان*1 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها خسارت‌ها)+ جمع کل اثرات (صدمه‌ها عمومی خصوصی میلیارد ریال میلیون دالر عمومی خصوصی میلیارد ریال میلیون دالر عمومی خصوصی میلیارد ریال میلیون دالر گلستان3085 - 3085 29.33 826 - 826 7.86 3911.91 - 3911.91 37.19 لرستان8127 - 8127 77.27 1710 - 1710 16.26 9837.52 - 9837.52 93.53 خوزستان6212 - 6212 59.06 2100 - 2100 19.97 8312.41 - 8312.41 79.28 جمع کل17424 0 17424 165.66 4636 0 4636 44.08 22061.84 0 22061.84 209.75 بازگشت به حالت عادی در زمینه‌ی فراهم نمودن دسترسی‌ها و ارتباطات و نیز بهبود شرایط نسبت به قبل با استفاده از اقدامات ) برای جلوگیری BBB( پیشگیرانه و با توجه به راهبرد ساختن بهتر از قبل از آسیب‌های مشابه در آینده، از مهم‌ترین راهبردهای بازسازی و بازتوانی در بخش حمل‌ونقل است. بخشی از راهبردهای بازسازی این زیرساخت‌ها شامل مداخالت کوتاه‌مدّت، از قبیل پاک‌سازی آوار از سطح -------- صفحهٔ بعد -------- حمل و نقل 123 جاده‌ها‌، اصالح آسیب‌های سطحی، اصالح ساختارهای ترافیکی و ترمیم خاکریز‌ها برای تسهیل و تسریع در فرایند بازسازی وضعیّت حمل‌ونقل است. مداخالت درازمدّت شامل بازسازی سازه‌ها از جمله پل‌ها، زهکش‌ها، آبگذر‌ها و دیوارهای حائل، راه‌آهن‌ و حفاظت از خاکریز‌ها و شیب‌ها می‌شود. اساساً، با توجه به خسارت‌های شدید و گسترده در این بخش، اهداف توسعه‌ی درازمدّت می‌بایست به‌میزان بیش‌تری مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین، راهبرد تعریف‌شده‌ی دقیقی برای جبران خسارت‌های وارده به درآمد‌ها برای چنین شرایطی وجود دارد. به‌عنوان مثال، خسارت‌های بخش‌های خصوصی با کاهش مالیات، افزایش یارانه‌ها، سیاست‌های بیمه و کمک‌های جزئی دولتی و خسارت‌های بخش‌های دولتی از سوی دولت و به‌طور غیرمستقیم از طریق بودجه‌ی عملیاتی ساالنه و بودجه‌ی مخاطرات قابل جبران خواهد بود. بررسی اطّالعات پایه-2 -6 بخش حمل‌ونقل در جمهوری اسالمی ‌ایران تحت نظارت مستقیم وزارت راه و شهرسازی قرار دارد و از زیرمجموعه‌های زیر به‌عنوان شرکت‌ها و سازمان‌های وابسته استفاده می‌کند: ) سازمان بنادر و دریانوردی1 ) شرکت راه‌آهن جمهوری اسالمی ایران2 ) سازمان هواپیمایی کشوری3 )) شرکت هواپیمایی جمهوری اسالمی ‌ایران (ایران ایر4 ) شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران5 ) سازمان مجری ساختمان‌ها و تاسیسات دولتی و عمومی6 ) مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی7 ) سازمان هواشناسی کشور8 ) شرکت ساخت و توسعه‌ی زیربناهای حمل‌ونقل کشور9 ) سازمان ملّی زمین و مسکن10 ) شرکت عمران شهرهای جدید11 ) سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای12 ) شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک13 ) بنیاد مسکن ایران14 ) شرکت بازآفرینی شهری ایران15 ) طبقه‌بندی سازمان برنامه‌وبودجه4 و3( ،)2( در جدول‌های برای استانهای منتخب 1397 برای بخش حمل‌ونقل کشور در سال مورد بررسی در این مطالعه ارائه شده است: : طول جاده‌های ثبت‌شده توسط وزارت راه و شهرسازی * 2 جدول استان آزادراه (کیلومتر) بزرگراه (کیلومتر) راه اصلی (کیلومتر) راه فرعی (کیلومتر) راه شهری (کیلومتر) جمع (کیلومتر) گلستان0 247 701 250 0 1198 لرستان104 385 742 645 52 1928 خوزستان135 1053 2673 1198 57 5059 .* جاده‌های تحت حوزه‌ی نظارتی شهرداری‌ها و جاده‌های روستایی در این جدول ذکر نشده‌اند : طول خط آهن ثبت‌شده توسط وزارت راه و شهرسازی 3 جدول استان خط آهن اصلی (کیلومتر) خط آهن فرعی (کیلومتر) جمع (کیلومتر) گلستان*400 70.5 470.5 لرستان156 35/4 191.4 **خوزستان407 55 462 .* راه‌آهن گلستان زیرمجموعه‌ای از دستگاه راه‌آهن شمال می‌باشد که در این جدول منعکس شده است ** راه‌آهن خوزستان زیرمجموعه‌ای از دستگاه راه‌آهن جنوب و جنوب غرب می‌باشد که در این جدول منعکس شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 124 : تعداد سفر‌ و مسافران ثبت‌شده توسط وزارت راه و شهرسازی4 جدول استان سفرهای درون‌استانی با سیستم حمل‌ونقل دولتی سفرهای بین‌استانی با سیستم حمل‌ونقل دولتی تعداد سفر (تعداد بر حسب هزار نفر) تعداد مسافران (تعداد بر حسب هزار عدد) تعداد سفر (تعداد بر حسب هزار نفر) تعداد مسافران (تعداد بر حسب هزار عدد) گلستان294 3134 126 1511 لرستان242 2193 146 1823 خوزستان751 5281 174 2123 هم‌چنین، اهداف اصلی وزارت راه و شهرسازی عبارتند از اجرای ) تامین زیرساخت‌های 1( :برنامه‌ها و سیاست‌های دولتی در زمینه‌های حمل‌ونقل کشور، از جمله جاده‌، راه‌آهن، خطوط حمل‌ونقل دریایی و ) اداره‌ی امور حمل‌ونقل کشور، ایجاد خط مشی‌های 2( راه‌های هوایی؛ هماهنگ برای حمل‌ونقل جامع و توسعه، تجهیز، گسترش و نگهداری زیرساخت‌ها با توجه به الزامات توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی و ملّی؛ ) ساخت، توسعه، بهره‌برداری و نگهداری جاده‌ها، راه‌آهن، بنادر و 3 ارزیابی نیازهای کشور از نظر4( فرودگاه‌ها و ارزیابی روش‌های آن‌ها؛ خدمات علمی‌خاک و شناسایی مصالح ساختمانی. فروردین 16 الی1397 اسفند29 بعد از وقوع سیل در بازه‌ی زمانی وزارت راه و شهرسازی سه تیم به سه استان منتخب اعزام نمود 1398 تا اقدامات اضطراری هم‌چون آواربرداری، بازگشایی جاده‌ها و در برخی موارد، مسدودسازی جاده‌ها و پل‌های خطرناک و نیز ارزیابی صدمه‌ها را به انجام برسانند. عالوه بر این، در برخی موارد اقدامات اضطراری نظیر احداث جاده‌های انحرافی برای تسهیل حمل‌ونقل انجام پذیرفته است. ارزیابی اثرات سیالب-3 -6 صدمه‌ها بر اساس اطّالعات ارائه‌شده توسط وزارت راه و شهرسازی، میزان آسیب در بخش حمل‌ونقل در سه استان هدف برآورد شده است. سیل در استان گلستان در شمال شرق کشور آغاز شد و 1397 اسفند28 در منجر به تخریب جاده‌ها و خطوط راه‌آهن در مناطق آق‌قال و گمیشان در میلیارد ریال 2 پایین‌دست رودخانه‌ی گنبد شد. فرودگاه گرگان متحمّل آسیب شد. ازآن‌جاکه جاده‌ها دچار آب‌گرفتگی و غیرقابل‌دسترسی شده بودند، چندین نقطه از خط‌آهن به دستور مقام‌های مسئول منفجر شد تا راه عبور برای سیالب ایجاد شود که این امر دسترسی ریلی را مختل کرد. طبق گزارش وزارت راه و شهرسازی، میزان خسارت‌های وارده به میلیارد ریال تخمین 3085 بخش حمل‌ونقل در استان گلستان حدود زده شده است. در استان لرستان، اکثر جاده‌ها و پل‌ها در شهرستان‌ها و مناطق این استان از جمله معموالن، دورود، خرّم‌آباد، پُلدختر و ویسیان تحت تاثیر متر مکعب در ثانیه 400 بارش باران بودند. نرخ دبی رودخانه‌ی خرّم‌آباد از متر مکعب در ثانیه افزایش یافت، و نرخ جریان رودخانه‌ی تیره در 700 به متر مکعب افزایش داشت. بعضی از جاده‌ها، پل‌ها 550 به380 دورود از و زیرساخت‌های حمل‌ونقل فراتر از حد تعمیر آسیب‌دیده و می‌بایست تخریب و بازسازی می‌شدند. از جمله شهرستان‌های به‌شدّت آسیب‌دیده پل 57 می‌توان به پُلدختر و معموالن اشاره نمود. هم‌چنین، در حدود کیلومتر از جاده‌های اصلی و بزرگراه‌ها در این استان 250 و آبگذر و نیز آسیب دیدند. به‌ویژه، اتصال و دسترسی به شهرهای مختلف و روستاها به‌دلیل فروپاشی پل‌ها و آسیب‌دیدگی جاده‌های فرعی از بین رفت. در خوزستان، بارندگی نسبت به سال گذشته سه‌برابر شده بود و کم‌تر میلیارد متر مکعب آب به درون سد‌های 8/2 از دو هفته منجر به جریان استان شد. سه رودخانه‌ی اصلی کرخه، دز و کارون، در نقاط مختلف طغیان نمودند و جاده‌ها و پل‌های حاشیه خود را به درجات مختلف زیر آب فرو بردند. البته، به‌دالیلی از استان خوزستان اطّالعات معتبری در این بخش در دسترس نیست. بااین‌همه، اعالم شد که یک فرودگاه متحمّل آسیب‌های جزئی شده و به‌دلیل سرریز سد‌ها، چندین جاده و پل تخریب شده‌اند. به‌دلیل فقدان اطّالعات معتبر در مورد خسارت‌های وارده به بخش خصوصی، اطّالعات مربوطه در این گزارش ذکر نشده است. -------- صفحهٔ بعد -------- حمل و نقل 125 خسارت با توجه به تخریب زیرساخت‌های حمل‌ونقل و به‌علّت گرفتار شدن شمار زیادی از مردم در جاده‌ها و ترمینال‌ها، سفرهای درون و برون‌ استانی در سه استان هدف به‌شدّت تحت تأثیر قرار گرفتند. به‌عالوه، در برخی موارد، هزینه‌های حمل‌ونقل به‌دلیل استفاده از مسیرهای طوالنی‌تر افزایش یافت. به‌عنوان مثال، ازآن‌جاکه جاده‌ها دچار آب‌گرفتگی شده بودند، مردم جهت خروج از منطقه ناچار به استفاده از قایق‌های کوچک یا قایق‌های بادی بودند و سپس از سایر وسایل نقلیه جهت عبورومرور در خارج از منطقه‌ی آب‌گرفته استفاده می‌کردند. عالوه بر این، کلّیه‌ی فرایند‌های حمل‌ونقل و بارگیری برای میلیارد ریال 200 چندین روز متوقف شده بود که این مساله حدود خسارت به استان گلستان تحمیل کرده است. در استان لرستان مردم مجبور به استفاده از مسیرهای طوالنی یا انحرافی برای دسترسی به محل اسکان و یا اشتغال خود شدند و یا در بعضی موارد، به‌علّت تخریب پل‌ها، دسترسی به شهرهای مجاور و روستاها از دست رفت. بنابراین، خسارت‌های اقتصادی مختلفی نیز به‌واسطه‌ی اختالل در دسترسی‌ها ایجاد شده بود که عمدتاً ناشی از قطع ارتباط جاده‌ها و یا تخریب پل‌ها بوده است. این مساله سبب تحمیل هزینه‌های بیش‌تر به افرادی شده بود که بین شهرها تردد می‌کردند و در برخی موارد نیز منجر به عدم دسترسی مردم به محل اشتغال یا بازار شده بود. در استان خوزستان، اغلب مردم پیش از رخداد سیل از مناطق سیل‌خیز تخلیه شده بودند که این امر موجب کاهش تلفات انسانی در این استان شده است. خسارت‌های بخش خصوصی به‌دلیل عدم ثبت اطّالعات موثق، در این گزارش ارائه نشده است. جدول برخی از جاده‌های مسدودشده بر اثر سیل در استان‌های لرستان، 5 .خوزستان و گلستان را نشان می‌دهد -------- صفحهٔ بعد -------- سبلاب‌های ۱۳۹۸ ابران ۹ ۳ یت 7 و راد اجره ۳ : سم هام سس نج 0 مس 1 1 ۹ ۱ + شک ادن : سس وا ( 35 مهم 1 ۹ ۵۱ زر ۹۱ اه 8,۱ ۱ 1( 8/۱۸۶ ۳ سح ۹ ار .۹ ما ها ]وا ول ری مه از ی له و پوس دی لاس با ارت اس روم ی اشوین 1 لا - ۸4 ۹ 4 ۱ ۳ ۲ سامت 8 ی ۱ وم رمک ۹ : ۱8۱1 دی ی 7 [ ۱ اب 2 ۰ ا وا شخ و و سس و پم ی : جحدول ۵ جاده‌های مسدودشده بر اثر سیل 9 مسیرهای جایگزین در لرستان. خوزستان ۳ گلستان سیر انحرافی ۹ خّم‌آباد - پل زال - چول هول - افرینه - معمولان ی شادگان - دار خوین جاده گرگر کوره سو - تاردانلی ٍ گلستان اق‌قلا ۱ گندم آباد - سلمان فارسی شش -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ ۷ ن دلار ۱۲ ۱,۱۴ ۱,۳۶ ۳۳ ۳ ۷,۱۳ ۷,۱۳ ۸/۸۲ س ۱۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 128 *: صدمه‌ها و خسارت‌های عمومی بر اساس استان و شیوه‌ی حمل‌ونقل8 جدول استان صدمه‌ها خسارت جمع کل اثرات میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر گلستان زمینی2482.03 23.6 501.24 4.77 2983.27 28.36 دریایی- - - - - - هوایی3.15 0. 03 - - 3.15 0.03 ریلی600.3 5.71 325.19 3.09 925.49 8.8 جمع3085.48 29.33 826.43 7.86 3911.91 37.19 لرستان زمینی7265.06 69.07 1385.03 13.17 8650.09 82.24 دریایی- - - - - - هوایی112.32 1. 07 - - 112.32 1.07 ریلی750.1 7.13 325.03 3.09 1075.11 10.22 جمع8127.47 77.27 1710.04 16.26 9837.52 93.53 خوزستان زمینی5242 49.84 1850.37 17.59 7092.37 67.43 دریایی- - - - - - هوایی- - - - - - ریلی970.03 9.22 250.01 2.38 1220.04 11.6 جمع6212.03 59.06 2100.38 19.97 8312.41 79.03 جمع کل17424.98 165.66 4636.84 44.08 22061.84 209.75 .* از آن‌جایی‌که تنها سه استان در این گزارش پوشش داده شده است، مجموع صدمه‌ها و خسارت ارائه‌شده از مجموع کلّی کم‌تر می‌باشد پیامدهای اجتماعی صدمه‌ها و خسارت‌ها شبکه‌ی حمل‌ونقل ملّی کشور از جمله بزرگراه‌ها، جاده‌ها، راه‌آهن و غیره، یک زیرساخت اقتصادی حیاتی است که امکان فعالیّت، ارتباط و دسترسی را ایجاد می‌کند. بنابراین، بازسازی و بازتوانی زودهنگام این بخش برای بازسازی اقتصاد از اهمیّت به‌سزایی برخوردار است. در مناطق روستایی سیل‌زده استان‌های لرستان، خوزستان و گلستان، به‌علّت تخریب جاده‌ها، وجود آوار روی جاده‌ها و زمین‌لغزش، دسترسی به بازارها از طریق مسیرها یا جاده‌ها دشوار و یا ناممکن گردید. البته جمعیّت هالل احمر ایران با استفاده از قایق و یا هلیکوپتر به این روستاها آب و موادغذایی ارسال نمود. در بعضی مناطق، به‌علّت خطر باالی ریزش سنگ یا زمین‌لغزش، جاده‌ها می‌بایست توسط مقام‌های مسدود می‌شد. در استان گلستان تنها راه دسترسی به سایر مناطق توسط قایق‌های بادی و کوچک فراهم شده بود. ازاین‌رو، دسترسی به بازارها، مدارس و محل کار تحت تاثیر قرار گرفت. در مناطق روستایی استان لرستان، بازارها از بین رفته بود و جوامع محلّی به‌علّت شرایط نامناسب جاده‌ها و افزایش قیمت‌ها، نمی‌توانستند به بازارهای شهری دسترسی پیدا کنند. به‌طور مشابه، در استان خوزستان نیز به‌دلیل شرایط نامناسب جاده‌ها و افزایش قابل‌توجه قیمت‌ها، بازارهای روستایی دایر نبوده و مردم برای دستیابی به بازارهای شهری تالش می‌کردند. جاده‌ها و پل‌های دسترسی به مدارس در خوزستان در بسیاری از موارد نابود شده بودند و بنابراین، سیستم آموزشی و هم‌چنین اشتغال طی چندین هفته مختل شده بود. الزم به ذکر است که به‌علّت محدودیّت زمان و نبود اطّالعات موردنیاز، نظیر نقشه‌های توزیع جمعیّت، امکان ارزیابی تاثیر مسائل عوامل جنسیّتی در این گزارش میسّر نبوده است. -------- صفحهٔ بعد -------- حمل و نقل 129 23 هم‌چنین، با توجه به این‌که مالحظات زیست‌محیطی در ماده‌ی قانون الحاق ضوابط واگذاری اراضی منابع ملّی و دولتی برای طرح‌های در نظر گرفته 1کشاورزی تولیدی و غیرکشاورزی سازمان برنامه‌وبودجه شده، از ذکر مجدّد آن در این گزارش خودداری شده است. نیاز‌ها و راهبردهای بازتوانی-4 -6 در مراحل بازسازی و بازتوانی با درنظرگرفتن راهبرد ساختن بهتر ) و تقویت ظرفیّت‌های سازمان‌های دولتی برای پاسخ به BBB( از قبل مخاطرات طبیعی، فرصت مناسبی برای افزایش تاب‌آوری در برابر بالیای طبیعی آتی در این حوزه فراهم خواهد شد. در این راستا، توصیه‌هایی به شرح زیر در زمینه‌های مرتبط با این بخش جهت ارتقای تاب‌آوری و کاهش ریسک ارائه شده است: y y هدف بازسازی در کوتاه‌مدّت، ترمیم راه‌های ارتباطی برای بهبود دسترسی‌ها در داخل و بین مناطق آسیب‌دیده است. بنابراین، نیازهای بازسازی در این مقطع شامل بازسازی جاده، روسازی، آبگذر‌ها و پل‌ها است. پل‌های فلزی خرپایی مدوالر از سوی دولت به‌عنوان گزینه‌ای مناسب برای بازسازی سریع در نظر گرفته شده است که می‌تواند جهت افزایش سرعت در کوتاه‌ترین زمان ممکن مورد استفاده قرار گیرد. y y به‌منظور افزایش ظرفیّت‌ها، الزم است قوانین طراحی عناصر شبکه‌ی حمل‌ونقل مطابق با نقشه‌های پهنه‌بندی سیل و با درنظرگرفتن اصول ایمنی بازنگری شوند تا از شدّت آسیب‌ها به جاده‌ها، پل‌ها و زیرساخت‌های حمل‌ونقل در آینده کاسته شده و منابع و زیرساخت‌های پشتیبان برای مکان‌های مستعد سیل فراهم آورده شود. در این راستا، مرزهای کمّی ‌و کیفی رودخانه‌ها باید به‌وضوح تعریف شوند. y y ،تهیه‌ی طرح کنترل ترافیک در شرایط اضطرار برای هر جاده امکان ارائه‌ی به‌موقع خدمات امداد و نجات را برای مناطق آسیب‌دیده از بالیای طبیعی تسهیل می‌نماید. به‌عنوان نمونه، . هرگونه ساخت، بازسازی و تعمیر سیستم و یا زیرساخت‌های حمل‌ونقل باید با توجه به مالحظات زیست محیطی صورت پذیرفته و از آسیب به محیط طبیعی خودداری شود به استثناء1 سطح مورد واگذاری را برای25% شرایطی که جان انسان‌ها در خطر باشد. هم‌چنین، مجریان طرح‌ها ملزم می‌باشند برای توسعه‌ی منابع طبیعی و رعایت مقررات زیست‌محیطی حداقل درخت‌کاری منظور و ایجاد نمایند. این طرح باید شامل مقرراتی برای کنترل ترافیک باشد که در مواقع بحران از ورود وسایل نقلیه‌ی خصوصی به شبکه‌ی جاده‌ای جلوگیری نماید. y y .ایجاد مسیرهای تخلیه می‌تواند فرایند تخلیه را تسهیل نماید در بسیاری از مناطق تحت تاثیر سیالب‌های اخیر، فقدان مسیرهای تخلیه، منجر به محبوس شدن ساکنان در میان سیالب شد. y y به‌عنوان اهداف بازسازی و بازتوانی میان‌مدّت، الزم است قوانین طراحی شبکه‌ی حمل‌ونقل بازبینی شده و بر اساس آن جاده‌ها بازرسی، تعمیر و بازسازی شوند تا بتوانند در برابر سیالب‌های آینده مقاومت نمایند. عالوه بر این، الزم است زیرساخت‌های زهکشی در شبکه‌ی راه‌های اصلی و فرعی بازتوانی و بهبود داده شوند تا ریسک سیل در آینده کاهش یابد. احداث ساختارهای زهکشی عرضی اضافی با استفاده از پل‌ها به جای آبگذرها و خاکریزها نیز در این رابطه ضروری است. حفاظت از شیب‌ها، تثبیت و بهبود زهکشی تپه‌های مشرف به راه‌ها و استفاده از سایر روش‌های حفاظتی نیز برای تقویت و افزایش ظرفیّت زهکشی می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. نگهداری منظم زیرساخت‌های حمل‌ونقل، آبگذر‌ها و شبکه‌ی زهکشی می‌تواند در کاهش خطر سیل و افزایش تاب‌آوری شبکه‌ی راه‌ها کمک شایانی نماید. y y یکی دیگر از برنامه‌های میان‌مدّت در این حوزه راه‌اندازی سیستم هشدار سریع و ایجاد چنین سامانه‌هایی در مکان‌های منتخب می‌باشد. هدف از این برنامه، ایجاد زیرساخت‌های موردنیاز برای این سامانه در باالدست جاده‌های اصلی کشور به‌منظور کاهش پیامدهای سیالب می‌باشد، تا بدین ترتیب، امنیّت شبکه‌ی جاده‌ها افزایش و از جان مردم حفاظت شود. افزایش استحکام روسازی راه‌ها به‌منظور جلوگیری از خطرات ناشی از سیل و زمین‌لغزش از دیگر موضوعات حائز اهمیّت در -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 130 این بخش می‌باشد. برای این منظور، می‌توان از روسازی بتنی با کیفیّت باال، اجرای شیب‌ها با استفاده از مواد با چسبندگی زیاد برای ثبات باالتر و اجرای عملیات به‌سازی ژئوتکنیکی به‌منظور افزایش پایداری شیب‌ها و جلوگیری از ریزش سنگ استفاده نمود. برای این منظور، وزارت راه و شهرسازی و زیر‌مجموعه‌های آن باید به‌عنوان مثال، مناطق با احتمال زمین‌لغزش را در مجاورت جاده‌ها و زیرساخت‌ها شناسایی و اولویّت‌بندی کنند و راه‌حل‌هایی را برای افزایش ثبات آن‌ها تعیین نمایند. y y اطّالعات مربوط به ریسک بالیای طبیعی در شبکه‌ی حمل‌ونقل باید تهیه شده و به‌طور ملموس در برنامه‌ریزی‌های این بخش ملحوظ گردد. زمانی که طرح‌های مدیریّت خطرپذیری بحران گیری‌های اقدامات فیزیکی، تامین مالی و -) در تصمیمDRM( سیاست‌گذاری‌ها در سطوح ملّی و محلّی لحاظ شوند، از تاثیر بیش‌تری برخوردار خواهند بود. به‌عالوه، ازآن‌جاکه خطرات ناشی از بالیای طبیعی ممکن است برای بازه‌های زمانی بلندمدّت ) نیازمند DRR( ادامه یابند، کاهش خطرپذیری بالیای طبیعی چشم‌انداز بلندمدّتی خواهد بود. این چشم‌انداز باید با استفاده از تجزیه‌وتحلیل علمی ‌و با توجه به اثرات مخاطرات بر زیرساخت‌ها، وضعیّت آسیب‌پذیری آن‌ها و ریسک‌های مربوطه ارائه شود. هم‌چنین، زیرمجموعه‌های بخش وزارت راه و شهرسازی باید برنامه‌های خاصی برای استفاده از راه‌حل‌های جایگزین در صورت نیاز داشته باشند. این کار موجب توسعه چند‌گانگی شده و موفقیت عملیات بازسازی و بازتوانی را افزایش می‌دهد. y y پوشش جامع بیمه برای کلّیه‌ی دارایی‌ها و تاسیسات بخش حمل‌ونقل مانند جاده‌ها و زیرساخت‌های جاده‌ای، فرودگاه‌ها، بنادر و خطوط ریلی، ضمن ارائه‌ی اطّالعات جامع‌تری در مورد صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از بالیای طبیعی، متضمّن فرایندی دقیق برای جبران خسارت‌ها و بازسازی نیز خواهد بود. به‌عنوان مثال، پوشش کامل بیمه‌ی اجباری کلّیه‌ی بنادر، فرودگاه‌ها و دارایی‌های آن‌ها در ایران (که توسط وزارت راه و شهرسازی اجباری تلقی می‌شود) یکی از نمونه‌های موفق این سیاست است. میلیارد ریالی 115 در پی وقوع سیالب‌های اخیر و به‌رغم آسیب فرودگاه‌ها، سازمان هواپیمایی کشوری ادعا کرده است که نیازی به جبران خسارت توسط دولت نداشته و تمام هزینه‌های آسیب توسط بیمه در نظر گرفته شده و قابل جبران است. این امر باعث کاهش بار مالی وارده به دولت می‌شود. y y در طرح‌های بلندمدّت، تقویت سازمانی جهت ارتقای سیستم مدیریّت دارایی‌ها در بخش حمل‌ونقل و نیز ایجاد سازوکار موثر برای مدیریّت و نگهداری زیرساخت‌های شبکه موردنیاز است. عالوه بر این، نقش‌ها و مسئولیّت‌ها باید به‌شکلی واضح تعیین شوند و بودجه‌های مناسب برای مدیریّت آن تخصیص یابد. y y اطمینان از تامین نقدینگی برای مواجهه با پیامدهای بالیای طبیعی به‌کمک توسعه‌ی ابزارهای تأمین مالی مدیریّت خطرپذیری بحران ضروری است. ازآن‌جاکه ایران به‌طور خاص در معرض بالیای طبیعی ویرانگری مانند زمین‌لرزه و سیل قرار دارد، می‌بایست بودجه‌ی اضطراری اضافی برای این موارد در نظر گرفته شود و به دولت‌های مرکزی و محلّی اجازه بدهد تا منابع خود را به‌سرعت برای امداد و بازسازی بسیج کنند. ایجاد یک ابزار مالی مناسب جهت صدور مجوز برای انتقال آسان و کارآمد منابع از مرحله‌ی بازتوانی به مرحله‌ی بازسازی میان مدّت (به‌عنوان مثال، برای بازسازی زیرساخت‌ها) می‌تواند توانایی دولت برای مقابله با بالیای طبیعی را بهبود بخشیده و به این ترتیب، تاب‌آوری کشور را با کاهش اختالل خدمات رسانی در مناطق آسیب‌دیده افزایش دهد. y y یکی دیگر از جنبه‌های بازنگری قوانین مربوط به طراحی عناصر شبکه‌ی حمل‌ونقل، ارائه‌ی روش‌های طراحی متجانس نظیر ساخت پل‌هایی است که امکان عبور سیالب‌های بزرگ را فراهم می‌کنند. استفاده از پل مدوالر خرپایی نیز به‌علّت فراهم نمودن امکان تعمیر و نگهداری آسان، می‌تواند در چارچوب راهبرد ) مورد توجه قرار گیرد.BBB( ساختن بهتر از قبل -------- صفحهٔ بعد -------- حمل و نقل 131 ) ماه18 : نیاز‌های بازتوانی کوتاه‌مدّت (تا9 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه موسسه‌ی مسئول میلیارد ریال میلیون دالر جاده‌ها تعمیرات پل‌های موقّت بازنگری قوانین طراحی برنامه‌های ترافیکی اضطراری توسعه مسیرهای تخلیه 3485 33.13 سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی شهرداری‌ها خطوط راه‌آهن تعمیرات بازنگری قوانین طراحی1394 13.25 شرکت راه‌آهن جمهوری اسالمی ایران سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی فرودگاه‌ها تعمیرات بازنگری قوانین طراحی261.37 2.48 شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران سازمان هواپیمایی کشوری سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک بنادر تعمیرات بازنگری قوانین طراحی87.12 0.83 سازمان بنادر و دریانوردی سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور جمع کل5227.49 49.79 y y افزایش چند‌گانگی جاده‌ها، راه‌آهن و فرودگاه‌ها می‌تواند به واکنش اضطراری در زمان بحران کمک کند. به‌عنوان مثال، در مواردی که برخی جاده‌ها در اثر بحران مسدود شوند، برنامه‌های اضطراری برای مسیر‌های جایگزین می‌توانند نقش مهمی را برای ایجاد سریع راه‌های جایگزین به‌منظور تامین دسترسی موردنیاز فراهم نمایند. ماه)36-18( : نیاز‌های بازتوانی میان‌مدّت10 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه موسسه‌ی مسئول میلیارد ریال میلیون دالر جاده‌ها زهکشی (طراحی، ساخت و تعمیر) زیرسازی مقاوم (طراحی، ساخت و تعمیر) سرویس و نگهداری‌های مداوم سیستم هشدار اطّالعات ملموس و در دسترس تثبیت شیب‌ها ارتقای ظرفیّت آبگذر‌ها بیمه 6273 59.34 سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ا‌ی شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران سازمان هواشناسی کشور خطوط راه‌آهن زهکشی (طراحی، ساخت و تعمیر) زیرسازی مقاوم (طراحی، ساخت و تعمیر) سرویس و نگهداری‌های مداوم سیستم هشدار اطّالعات ملموس و در دسترس تثبیت شیب‌ها ارتقای ظرفیّت آبگذر‌ها بیمه 697 6.63 شرکت راه‌آهن جمهوری اسالمی ایران شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران سازمان هواشناسی کشور فرودگاه‌ها زیرسازی مقاوم (طراحی، ساخت و تعمیر) سرویس و نگهداری‌های مداوم سیستم هشدار اطّالعات ملموس و در دسترس 261.37 2.48 سازمان بنادر و دریانوردی سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور زیرساخت جاده‌ها زهکشی (طراحی، ساخت و تعمیر) سرویس و نگهداری‌های مداوم سیستم هشدار اطّالعات ملموس و در دسترس بیمه 1045.5 9.94 شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک جمع کل8712.49 82. 83 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 132 ) ماه60-36( : نیاز‌های بازتوانی بلندمدّت11 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه موسسه‌ی مسئول میلیارد ریال میلیون دالر جاده‌ها مدیریّت دارایی نقدینگی روش‌های طراحی چند‌گانگی 2613.75 24.85 سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای سازمان هواپیمایی کشوری سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران خطوط راه‌آهن مدیریّت دارایی نقدینگی روش‌های طراحی چند‌گانگی 348.5 3.31 شرکت راه‌آهن جمهوری اسالمی ایران سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران فرودگاه‌ها مدیریّت دارایی نقدینگی روش‌های طراحی چند‌گانگی 87.12 0.83 سازمان هواپیمایی کشوری سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک بنادر مدیریّت دارایی نقدینگی روش‌های طراحی چند‌گانگی 87.12 0.83 سازمان بنادر و دریانوردی سازمان هواشناسی کشور شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور زیرساخت جاده‌ها مدیریّت دارایی نقدینگی روش‌های طراحی چند‌گانگی 348.5 3.31 شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک سازمان هواشناسی کشور جمع کل3484.99 33. 13 -------- صفحهٔ بعد -------- حمل و نقل 133 روش‌شناسی ارزیابی-5 -6 ،در ارزیابی نیاز‌ها با توجه به عدم امکان انجام بازدیدهای میدانی ترکیبی از مشاهدات مستقیم، مصاحبه‌ها، تبادل‌نظرها و جمع‌آوری اطّالعات از ذینفعان خارجی مورد استفاده قرار داده شده است. شش زیرمجموعه به‌طور مستقیم در بازرسی، گردآوری داده‌ها و ) سازمان 1( :ارزیابی گزارش این بخش مشارکت مستقیم داشته‌اند ) مرکز تحقیقات 2( ،مجری ساختمان‌ها و تاسیسات دولتی و عمومی ) شرکت 4( ،) سازمان هواشناسی کشور3( ،راه، مسکن و شهرسازی ) سازمان راهداری و 5( ،ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور ) شرکت آزمایشگاه فنّی و مکانیک خاک.6( حمل‌ونقل جاده‌ای و بعد از برگزاری کارگاه آموزشی ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی )، شرکت‌کنندگان تعیین‌شده از هر PDNA( پس از بالیای طبیعی زیرمجموعه‌ی مرتبط، مسئولیّت تهیه‌ی داده‌های موردنیاز را بر اساس دستورالعمل نیازسنجی و فایل اکسلی که توسط پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله تهیه شده بود، به‌عهده گرفتند. به‌دنبال آن، یک جلسه‌ی پرسش‌وپاسخ برای تدوین گزارش نهایی بر اساس دستورالعمل نیازسنجی برگزار شد. بعد از ارسال گزارش و داده‌ها به سازمان برنامه‌وبودجه و بررسی نهایی، مقرّر گردیدکه گزارش نهایی ) تدوین و ارائه گردد.UNDP( توسط دفتر عمران ملل متحد آمار ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌های موجود در این گزارش، عمدتاً از طریق نمایندگان مقام‌های دولتی و زیرمجموعه‌های وزارت راه و شهرسازی مانند شرکت ساخت و توسعه‌ی زیربناهای حمل‌ونقل کشور، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای و آژانس‌های سازمان ملل متحد که در مناطق حضور داشته‌اند، به‌دست آمده است. اگرچه اطّالعات مربوط به خسارت‌های وارده به بخش خدمات‌رسان خصوصی توسط کمیسیون حمل‌ونقل ملی و مقام‌های حمل‌ونقل مسافری مربوطه ارائه شدند، اما به‌دلیل وجود اختالفات عمده، این داده‌ها توسط وزارت راه و شهرسازی جهت ارزیابی در این گزارش، مناسب تشخیص داده نشدند. ارزیابی نیازهای فوری نیز مطابق با دستورالعمل وزارت راه و شهرسازی انجام شده است. آسیب‌های اصلی متوجه جاده‌ها و پل‌های ارتباطی بوده است که عمدتاً در امتداد مسیرهای اصلی عبور سیل و سایر مناطق تحت تاثیر سیل واقع شده بودند. بازرسی فیزیکی، نقص‌هایی را در جاده‌ها و پل‌های موجود مشخص کرد که ممکن است به‌علّت سیل/توفان ایجاد شده باشند و بنابراین، توصیه شد که از نظر عملکردی این موارد بررسی شوند تا بتوان طرح‌های مناسب‌تری را برای بازسازی و بازتوانی ارائه نمود تا از تاب‌آوری بیش‌تری برخوردار باشند. بازرسی بصری عمدتاً بر موارد زیر متمرکز بوده است: y y شناسایی زیرساخت‌های جاده‌ای آسیب‌دیده که با بودجه‌ی موجود، نیاز است به‌صورت اضطراری برای تعمیر موقّت آن‌ها اقدام شود؛ y y جمع‌آوری داده‌ها از جمله در مورد عرض و دهانه‌ی سازه‌ها برای توسعه‌ی سازوکارهای تعمیر برای تثبیت یکپارچگی کلّیه‌ی پل‌های تخریب شده/ فروریخته با توجه به راهبرد )؛BBB( ساختن بهتر از قبل y y .ارزیابی بصری وضعیّت مکان‌هایی که در آن سازه‌ها وجود دارند ارزیابی فوری نیازها در غالب مصاحبه‌های هدفمند و ساختاریافته با مقام‌های محلّی، رهبران جوامع آسیب‌دیده یا نمایندگان آن‌ها انجام شده است. به جهت ارزیابی ظرفیّت بازار، ارزیابی شرایط اضطراری بازارها در مکان‌های آسیب‌دیده انجام شده است. در مواردی که محدودیّت دسترسی یا زمانی وجود داشت، در صورت عدم امکان انجام مصاحبه‌ی ساختاریافته، مصاحبه‌های بدون ساختار بر اساس همان چارچوب سواالت برگزار شده است. الزم به ذکر است که برخی از جاده‌های آسیب‌دیده، جاده‌های فرعی بودند که در داخل سیستم طبقه‌بندی‌شده‌ی ملّی نبوده و بنابراین، هیچ اطّالعاتی در مورد آن‌ها در وزارت راه و شهرسازی وجود نداشت. ارزیابی پیامدهای بالیای طبیعی بر این زیرساخت‌های جاده‌ای در جوامع آسیب‌دیده، از طریق بررسی بصری انجام شد. در طول ارزیابی، محل ساخت سازه‌های جاده‌ای پیشنهادی جدید از جمله آبگذر‌ها و پل‌ها، شناسایی و نقشه‌برداری شده است تا عملکرد کلّی شبکه بهبود یابد. مقادیر مداخله پیشنهادی محاسبه شد و نرخ واحد جهت تخمین هزینه‌های اقدامات بازتوانی یا ترمیم ملحوظ شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 134 منابع و مراجع راه و شهرسازی؛ )1 https: // راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای؛ )2 )؛2018( گزارش طبقه‌بندی آماری سازمان برنامه‌وبودجه جمهوری اسالمی‌ایران )3 4) Iran floods: Rapid Needs Assessment April (2019) in Golestan, Kermanshah, Lorestan and Khuzestan prov- ince, Norwegian Refugee Council, 30 Apr (2019); 5) OCHA, IRAN: Golestan and Fars provinces floods Flash Update No. 1, 25 March (2019); 6) PDNA Sri Lanka, (2017); 7) PDNA Sierra Leone, November (2017); 8) PDNA Vietnam Rapid Damage, (2016); 9) PDNA Myanmar, (2015); 10) Emergency Plan of Action (EPoA) Iran: Floods report, 29th March (2019), International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies. -------- صفحهٔ بعد -------- انرژی 135 انرژی-7 خالصه-1 -7 صدمه‌های1398 و اوایل بهار سال1397 سیل اواخر سال قابل‌مالحظه‌ای به بخش انرژی در سه استان هدف‌گذاری‌شده‌ی گلستان، لرستان و خوزستان وارد کرد. گروه انرژی به سه زیربخش نفت و پتروشیمی، گاز و برق تقسیم می‌شود که زیربخش‌های نفت و مواد پتروشیمی در این گزارش گنجانده نشده است. به غیر از زیربخش نفت، صدمه‌ها و خسارت‌ها در سایر زیربخشها اغلب در شبکه توزیع به‌دلیل تخریب و درهم‌شکستن خطوط انتقال رخ داده است. حال‌آن‌که عامل اصلی صدمه‌ها در پستها و ایستگاه‌های زمینی، آب‌گرفتگی و رانش زمین گزارش شده است. الزم به ذکر است، صدمه‌دیدگی زیرساخت‌های خطوط انتقال، پستها و شبکه‌ی توزیع اصلی، به‌هیچ‌وجه سبب قطع بلندمدّت گاز و یا برق نشدند. هم‌چنین، هیچ‌گونه صدمه‌ای به نیروگاهها، سایت‌های تولید انرژی و سیستم اصلی تامین انرژی گزارش نشده است. طبق برنامه‌ریزی انجام‌پذیرفته، کلّیه‌ی امکانات و تجهیزات در مدّت‌زمان کوتاه به‌صورت موقّت و یا دائمی به چرخه‌ی کاری و سرویس‌دهی بازگشتند. در این بخش‌ها، اولویّت برنامه‌های بازتوانی میان‌مدّت، بازسازی برج‌های انتقال و تجهیزات ثابت برق و خطوط لوله و تجهیزات ثابت می‌باشد. اولویّت برنامه‌های بازتوانی بلندمدّت در زیربخش برق، جایگزینی نیروگاه‌ها و شبکه‌های انتقال با راندمان پایین و تکنولوژی قدیمی و در زیربخش گاز، مقاوم‌سازی خطوط انتقال می‌باشد. عالوه بر این، از جمله‌ی اهداف برنامه‌های بلندمدّت در بخش انرژی بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر و پایدار به‌صورت منطقه‌ای و به‌شکل خارج از شبکه‌ی انتقال سرویس‌دهی می‌باشد. مجموعه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌های پیرو آن در بخش انرژی 1320.40 بدون درنظرگرفتن زیربخش‌های نفت و پتروشیمی حدود میلیون دالر تخمین زده شده است و 12.553 میلیارد ریال معادل میلیارد ریال معادل 162.5 نیاز‌های بازتوانی تنها در زیربخش برق نیز میلیون دالر برآورد شده است.1.545 بررسی اطّالعات پایه-2 -7 گاز ایران سومین تولیدکننده‌ی بزرگ گاز طبیعی در دنیا می‌باشد میلیارد متر مکعب) که اساساً 309 از کل تولید جهانی و حدود٪5.1( برای تولید برق و گرمایش خانگی استفاده می‌شود. هم‌چنین، ایران کیلومتر مکعب ذخایر گاز طبیعی است. تا سال 33620 دارای حدود بخش فراوانی از این ذخایر گاز طبیعی دست‌نخورده باقی 1394 . از این ذخایر در میدان‌های غیرمشترک قرار دارند٪62 مانده‌اند. حدود y y میلیارد متر مکعب309 :میزان تولید y y میلیارد متر مکعب295 :میزان مصرف y y میلیارد متر مکعب13 :میزان صادرات y y میلیارد متر مکعب3. 9 :میزان واردات y y تریلیون متر مکعب33. 61 :ذخایر ثابت شده y y میلیون23 تعداد مشترکان: حدود y y 1142 :تعداد شهر‌های تحت پوشش گاز رسانی y y 2250 :)CNG( تعداد ایستگاه‌های سوخت گاز طبیعی برق امروزه ایران در جایگاه هجدهمین تولیدکننده‌ی بزرگ برق در جهان و بیستمین مصرف‌کننده‌ی بزرگ آن قرار دارد. بر اساس هزار مگاوات به 20 سال آینده حدود۵ تحقیقات وزارت نیرو، در ظرفیّت تولید برق ایران اضافه خواهد شد. در طی سال‌های اخیر، به هزار مگاوات ساعت به ظرفیّت شبکه‌ی ملّی، ایران 40 جهت افزودن تالش فراوانی برای جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی در پروژه‌های در حال ساخت بخش تولید برق انجام داده است. برنامه‌ریزی‌هایی نیز در حال انجام است تا در نیروگاه‌های برق، توربین‌های گازی و بخار به درصد سیکل ترکیبی) 29 درصد توربین گازی و32( سیکل‌ها ترکیبی تبدیل شوند و هم‌چنین، تالش‌هایی در جهت افزایش تولید گاز طبیعی و کاهش مصرف سوخت‌هایی نظیر گازوئیل و نفت کوره در حال انجام است تا بتواند پاسخگوی نیاز روزافزون انرژی برق باشد. انرژی هسته‌ای و برق آبی به‌عنوان دیگر منابع تامین برق کشور فعالً مورد بحث قرار نمی‌گیرند، اما این‌ها بخشی از راهکارهای کلّی کشور برای پاسخ‌گویی -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 136 به نیاز انرژی برق می‌باشند. در این میان، زیربخش برق به‌شدّت تحت حمایت یارانه‌های دولت قرار گرفته و عموماً شرکت‌های برق منطقه‌ای عهده‌دار تولید، توزیع و انتقال برق می‌باشند. برای پاسخ‌گویی به نیاز روزافزون انرژی برق در کشور، ایران هم‌چنین به‌دنبال جذب سرمایه‌گذاری خصوصی نیز می‌باشد. ظرفیّت کلّی کشور در زیربخش هزار مگاوات است.80 برق هم‌اکنون حدود هزار مگاوات بود. 57 ، بیشینه‌ی مصرف در حدود1397 تا سال درصد 10 ، درصد آن به‌کمک گاز طبیعی۸۰ ،از مقدار کل تولید برق 10 آن به‌کمک سوخت‌هایی نظیر نفت، گازوئیل و نفت کوره و حدود درصد باقی‌مانده‌ی آن به‌کمک برق آبی و انرژی هسته‌ای تامین می‌شود. نخستین نیروگاه تولید برق بادی و زمین 1393 اگرچه، ایران در سال نیز، نخستین نیروگاه تولید 1388 گرمایی خود را افتتاح نمود و در سال برق خورشیدی افتتاح شده و به شبکه‌ی تولید پیوست. ظرفیّت کلّی مگاوات است که 760 تولید برق از انرژی‌های تجدیدپذیر و پایدار حدود بیش‌تر از انرژی خورشیدی و بادی استحصال می‌شود. y y میلیارد کیلووات ساعت در سال311 :ظرفیّت تولید y y میلیارد کیلووات ساعت در سال250 :میزان مصرف y y میلیارد کیلووات ساعت در سال6. 7 :میزان صادرات y y میلیارد کیلووات ساعت در سال32. 9 :میزان واردات y y وات974 :سرانه‌ی نیروی برق y y کیلووات ساعت3756 :سرانه‌ی تولید نیروی برق y y کیلووات ساعت3117 :سرانه‌ی مصرف وزارت نیرو (بخش آب و برق) و وزارت نفت، گاز و پتروشیمی متولیان بخش انرژی در کشور ایران می‌باشند. این دو وزارتخانه شبکه‌ی توزیع، خطوط انتقال و سازمان‌های مستقل خود را دارا می‌باشند. ارزیابی اثرات سیالب-3 -7 سبب1397 بارش‌های غیرمنتظره‌ی باران از اواخر اسفندماه سال شهر و روستا شد. در اثر 1900 سیل‌زدگی و آب‌گرفتگی در حدود نفر کشته و هزاران میلیارد ریال صدمه به 72 این سیالب حدود شهر و روستا 2532 ،بخش‌های مختلف وارد شد. در زیربخش برق دچار قطعی شبکه برق شدند که بیش‌تر آن‌ها در سه استان مورد مطالعه‌ی این گزارش یعنی گلستان، لرستان و خوزستان واقع شده بودند. در زیربخش گاز نیز، به‌دلیل صدمه‌دیدگی خط لوله (شبکه‌ی روستا در 755 مشترک در30.737 انتقال) گاز، خدمات‌رسانی به استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان دچار مشکل شد. گسیختگی نقطه در گلستان (البته ۷ ، نقطه در خوزستان۲ خطوط انتقال گاز در شهر ۴۴ نقطه در لرستان (شامل260 بدون قطع گاز در این استان) و روستا) رخ داد.۷۱۱ و : سه استان‌ صدمه‌دیده‌ی (گلستان، لرستان و خوزستان) مورد اشاره در این گزارش1 شکل -------- صفحهٔ بعد -------- انرژی 137 صدمه‌ها در زیربخش گاز، گزارشی مبنی بر صدمه دیدن میدان‌های گازی، تجهیزات استحصال گاز طبیعی و نیز نیروگاه‌های گازی نیز وجود استان اشاره‌شده در این گزارش، خطوط انتقال گاز ۳ نداشته است. در نقطه صدمه دیدند که بیش‌تر آن به‌دلیل زمین‌لغزش 270 در حدود بود. در بعضی نقاط، قطع گاز به‌صورت عمدی صورت پذیرفت تا منطقه امن شده و از احتمال انفجار و آتش‌سوزی ناشی از نشت گاز جلوگیری شود. : صدمه‌های واردآمده در زیربخش گاز1 جدول استان خطوط انتقال صدمه دیده تعداد ایستگاه‌های پمپاژ و پست‌های گاز صدمه دیده خطوط توزیع صدمه دیده تعداد مشترکان در وضعیّت قطع گاز تعداد شهر و روستای مشترکان در وضعیّت قطع گاز صدمه میلیارد ریال میلیون دالر* خوزستان0 27 2 3461 42 270 2.571 لرستان165 41 260 27276 711 540 5.142 گلستان2 19 7 0 0 50 0.476 مجموع167 87 269 30737 753 860 8.17 .ریال در نظر گرفته شده است105.183 *در کلّیه‌ی محاسبات، ضریب تبدیل دالر آمریکا لرستان 63 % خوزستان 31 % گلستان 6 % : توزیع صدمه‌ها در زیربخش گاز2 شکل در زیربخش برق، به‌دلیل باران‌های شدید و سیل سنگین، صدمه‌ها در توزیع و انتقال عمدتاً به‌دلیل ازکارافتادگی و سقوط دکل‌های خطوط انتقال بودند. هم‌چنین، بعضی از پست‌های برق و تجهیزات زمینی نیز به‌دلیل بارش شدید و سیل دچار آب‌گرفتگی و صدمه شدند. شبکه‌ی توزیع برق در نواحی صدمه‌دیده به فاصله‌ای اندک از بروز سیالب، به‌صورت موقّت یا دائمی تعمیر شدند. البته، تأخیرهایی نیز در تعمیرات وجود داشت که بیش‌تر به‌دلیل خرابی راه‌ها و از بین رفتن دسترسی، کمبود نیروی کار محلّی و کسری بودجه بودند. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 138 لرستان 36 % خوزستان 46 % گلستان 18 % : توزیع صدمه‌ها در زیربخش برق3 شکل خسارت‌ها در محاسبه‌ی خسارت‌ها مواردی نظیر کاهش درآمدهای ناشی از کسری فروش، هزینه‌های اجرایی باالتر و هزینه‌های اضافی شامل نیاز‌های موقّت (مانند تخریب و جمع‌آوری آوار) در اثر سیالب در نظر گرفته شده است. بر اساس برآوردها، خسارت‌های مربوط به کاهش درآمد، ناشی از کاهش درآمد پیش‌بینی شده از فروش است. : صدمه‌های واردآمده در زیربخش برق2جدول استان نام شهر شبکه‌ی توزیع دکل‌ها و پست‌های برق پست‌های برق شبکه به کیلومتر صدمه ها پست‌های برق دکل ها صدمه ها میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر خوزستان شادگان5 7.3 80 0.76 1 31 8.3 0.08 بامدژ1 1 1.7 0.02بدون اطّالعات84 124 1.18 لرستان معموالن31 137 164 1.56بدون اطّالعات بدون اطّالعات0 0 گلستان آق قال225 186 82.4 0.78بدون اطّالعات بدون اطّالعات0 0 مجموع262 331.3 328.1 3.12 1 115 132.3 1. 26 : پیامد خسارت‌های وارده در زیربخش برق3 جدول استان شهر انرژی فروخته نشده )MWh( مشترک خانگی که برق آن قطع شده (تعداد × ساعت) مشترک غیرخانگی که برق آن قطع شده (تعداد × ساعت) هزینه میلیارد ریال میلیون دالر خوزستان شادگان85بدون اطّالعات بدون اطّالعات0.06 0/006 بامدژ10 1350 750 0.0058 0/0001 لرستان معموالن13 240000 71000 0.0026 0/000024 گلستان آق قال6000 6700000 120000 4/736 0/045 مجموع6108 6941350 191750 4.8044 0/0511 پیامدهای اجتماعی پدیدآمده ناشی از صدمه‌ها و خسارت‌های وارده فقدان خدمات انرژی تأثیرات به‌سزایی روی وضعیّت زندگی مردم، نظیر خدمات‌رسانی بیمارستان‌ها، تصفیه‌ی آب و سایر خدمات اجتماعی داشته است. این فقدان خدمات (قطع برق و یا کمبود سوخت‌هایی نظیر‌ گاز طبیعی)، روی عملیات پاسخ اضطراری و بازسازی و بازتوانی مؤثر نیز تاثیر گذاشتند. به‌عالوه، پیامدهای زیر نیز مشاهده شدند: -------- صفحهٔ بعد -------- انرژی 139 y y بهداشت و درمان: در ساعات اولیّه‌ی بعد از وقوع سیالب و به‌دلیل قطع برق، برخی از بیمارستان‌ها و خانه‌های بهداشت از خدمات‌رسانی خارج شده و سیستم توزیع آب شهری تصفیه‌شده نیز قطع گردید. y y محیط زیست: با نبود برق و سوخت، انواع دیگری از سوخت‌ها و چوب جنگل‌ها برای روشنایی، گرمایش و پخت‌وپز مورد استفاده قرار گرفتند. y y آموزش‌وپرورش: به‌دلیل قطع گاز و برق و یا کارکرد موقّت آن‌ها و نبود سوخت، مدارس دچار مشکل خدماتی (سرمایش، گرمایش و روشنایی) و آموزشی شدند. y y تجاری و اداری-مشاغل و معیشت: با کمبود انرژی، مناطق صنعتی صدمه دیده و با مشکالت فراوانی جهت حفظ شرایط تولیدی خود روبه‌رو شدند و تعطیلی اجباری برای آن‌ها منجر به بی‌کاری و کاهش کیفیّت معیشتی مردم شد. y y امنیّت غذایی: با کمبود برق و به‌طور کلّی انرژی، تامین غذا به‌سرعت با مشکل روبه‌رو شد و حفظ کیفیّت مواد غذایی به خطر افتاد. هم‌چنین، پخت‌وپز نیز به‌علّت نبود و یا کمبود گاز با چالش‌هایی مواجه شد. پیشنهادها جهت جلوگیری از صدمه‌ها و خسارت‌ها در بالیای طبیعی آتی y y بررسی‌های ژئوفیزیکی موردنیاز و مشخص نمودن مناطق با ریسک باال از منظر انواع مخاطرات طبیعی؛ y y تقویت مکانیزم پشتیبانی در خطوط انتقال با درنظرگرفتن پارامترهایی نظیر زمین‌لغزش احتمالی و آب‌گرفتگی در اثر مخاطرات طبیعی؛ y yایجاد شبکه‌ی انتقال و توزیع به‌صورت حلقه‌های تامین؛ y y تقویت تجهیزات و ماشین‌آالت زمینی و ایستگاهی در برابر مخاطرات طبیعی، به‌خصوص زلزله و سیل؛ y y بازدید‌های دوره‌ای و سرویس و نگهداری، به‌خصوص در خطوط توزیع و شبکه‌ی انتقال. نیازها و راهبردهای بازسازی و بازتوانی-4 -7 اولویّت بازتوانی خدمات با مناطقی با باالترین سطح پیامدهای اقتصادی و اجتماعی خواهد بود. این امر شامل موارد زیر می‌باشد: y y ،مناطقی که فعالیّت‌های اقتصادی مانند شهرک‌های صنعتی مراکز تجاری، کشاورزی، گردشگری و غیره داشته‌اند؛ y yمناطق با تمرکز جمعیّتی باال و مصرف انرژی قابل‌توجه؛ y y مناطق با زیرساخت‌هایی نظیر بیمارستان‌ها، مدارس، تصفیه‌ی آب‌وفاضالب، پاالیشگاه‌ها و نیروگاه‌ها؛ y y .مناطق دارای خدمات دولتی و اداری نیازها به فعالیّت‌هایی اطالق می‌شود که جهت جلوگیری و یا کاهش پیامدهای منفی بحران در نظر گرفته شده‌اند. چنان‌که در جدول‌های زیر نشان داده شده است، این اقدامات به کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت تقسیم می‌شوند تا مسئوالن برنامه‌ریزی و بودجه‌بندی بتوانند به‌درستی همه‌ی آن‌ها را در تخصیص بودجه‌ی چندساله قرار بدهند (در هنگام تهیه‌ی گزارش، وزرات نفت، گاز و پتروشیمی هزینه‌های مرتبط با بازسازی و بازتوانی را در جدول‌های زیر فراهم نکردند، اما نیاز‌های بازسازی و بازتوانی مورد بحث و توافق قرار گرفته‌اند). ماه) 18 : برنامه‌ی بازتوانی کوتاه‌مدّت بخش برق (تا4 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه میلیارد ریال میلیون دالر برق احداث پایدارکننده‌های شیب، کاهش دهنده‌های اختالف ولتاژ، ترمیم فونداسیون دکل‌های برق خطوط انتقال و ایجاد سد خاکی3 0.03 ایجاد مکانیزم کنترل و محافظت از سیل شامل تغییر مسیر سیالب، ایجاد کانال برای آب‌های سطحی در اطراف خطوط انتقال2.5 0.02 استفاده از مولد‌های برق اضطراری برای برق رسانی15 0.14 انبار قطعات یدکی و تجهیزات مورنیاز برای بازسازی30 0.29 ایجاد کانال آب جهت محافظت از پست‌ها2 0.02 مجموع52.5 0. 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 140 ) ماه18 : برنامه‌ی بازتوانی کوتاه‌مدّت بخش گاز (تا5 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه میلیارد ریال میلیون دالر گاز تهیه‌ی پروتکل‌هایی جهت همکاری‌های شرکت‌های بین‌ِسازمانی (دولتی) برای واکنش سریع و جلوگیری از صدمه‌های بیش‌تر بدون اطّالعات بدون اطّالعات تامین و تهیه‌ی تلفن‌های همراه ماهواره‌ای جهت استفاده‌ی تیم‌های پیشرو در صورت نیاز بدون اطّالعات بدون اطّالعات تهیه پروتکل همکاری با آتش نشانی، بیمارستان‌ها و پلیس برای ارائه‌ی خدمات بدون اطّالعات بدون اطّالعات تقویت موقّتی شبکه خط لوله برای ادامه‌ی خدمات‌رسانی بدون اطّالعات بدون اطّالعات مجموع بدون اطّالعات بدون اطّالعات ماه) 36 الی18( : برنامه‌ی بازتوانی میان‌مدّت بخش برق6 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه میلیارد ریال میلیون دالر برق بازسازی دکل‌های انتقال و فونداسیون آن‌ها30 0/29 بازسازی ساختمان پست‌های برق و تجهیزات آن‌ها30 0/29 مجموع60 0/58 ) ماه36 الی18( : برنامه‌ی بازتوانی میان‌مدّت بخش گاز7 جدول زیربخش برنامه اقدام هزینه میلیارد ریال میلیون دالر گاز استفاده از آب‌نما (پاترولینگ) و گابیون (اختالف ارتفاع در دو طرف محور لوله وجود دارد) در محل تقاطع خطوط تغذیه مدفون با رودخانه‌ها بدون اطّالعات بدون اطّالعات استانداردسازی اتاق بحران ستادی شرکت‌های گاز استانی و تجهیز آن با توجه به استانداردهای مدیریّت بحران و HSE دستور‌العمل‌ها و روش‌های اجرائی بدون اطّالعات بدون اطّالعات شناسایی شیرها و خطوط مهم جهت واکنش سریع در مواقع لزوم به‌وسیله نصب نشانگر با میلگرد و پرچ روی شیرها و پست‌مارکرهای خطوط پیش از آب‌گرفتگی کامل به‌منظور جلوگیری از برخورد قایق‌های امدادی و عبوری با نشانگرها و پست‌مارکرهای مغروق شده در نقاطی که دچار آب‌گرفتگی و رسوب گِل‌والی شده‌اند بدون اطّالعات بدون اطّالعات درنظرگرفتن تمهیدات الزم جهت جلوگیری از ورود آب و گِل‌والی به ترنس‌رکتیفایر، محوطه اتاق، بستر وِنت، باند باکس‌ها و بسترهای آندی اعم از چاهی و ایمن‌سازی تاسیسات حفاظت کاتدیک در معرض رانش سیل و گِل‌والی بدون اطّالعات بدون اطّالعات پیش بینی استقرار نماینده‌های شرکت ملّی گاز در شرایط بحران، در استانداری به‌عنوان رابط هماهنگ‌کننده و اطالع‌دهنده بین شرکت و دیگر دستگاه‌ها بدون اطّالعات بدون اطّالعات مشارکت موثر استان‌های معین با تدارک و پشتیبانی کامل، طوری که واحدهای امدادرسان استان‌های معین نیازی به تدارکات استان بحران زده نداشته باشند. بدون اطّالعات بدون اطّالعات استفاده از لباس‌ها و یا البسه‌ی متحدالشکل برای تشخیص افراد مسئول و ذی‌ربط از غیرمسئول و پرهیز از تداخل امور و وظایف بدون اطّالعات بدون اطّالعات مجموع بدون اطّالعات بدون اطّالعات -------- صفحهٔ بعد -------- انرژی 141 روش‌شناسی-5 -7 در هر دو زیربخش برق و گاز، بررسی و مطالعات میدانی توسط متخصصان این بخش بالفاصله بعد از وقوع سیالب انجام پذیرفته است. با قید فوریت، تیم‌های متفاوتی از وزارت نفت و وزارت نیرو به مناطق صدمه‌دیده اعزام شدند و صدمه‌های واردآمده و نحوه‌ی برطرف نمودن آن به‌صورت موقّتی یا دائمی در حداقل زمان ممکن بررسی و ارزیابی شدند. در هر دو زیربخش برق و گاز، شبکه‌ی توزیع، خطوط انتقال و پست‌ها و ایستگاه‌های زمینی از موارد صدمه‌دیده محسوب می‌شدند که هزینه‌های مستقیم برای صدمه‌های جزئی یا کامل بر اساس تجهیزات و خدمات با قیمت جهانی در نظر گرفته شده است. خوشبختانه، به هیچ نیروگاه، پاالیشگاه و واحد استخراج گاز طبیعی در سیل اخیر صدمه‌ای وارد نشده است. در بخش برآورد خسارت‌ها، متاسفانه در زمان تهیه‌ی گزارش موفقیتی در کسب اطّالعات از وزارت نفت حاصل نشد، ولیکن در زیربخش برق، خسارت‌های واردآمده مربوط به کسری درآمد ناشی از عدم فروش برق در مناطق صدمه‌دیده بود. این کسری فروش برق شامل مناطق مسکونی، تجاری، اداری و صنعتی بود که دچار قطع برق شده بودند و یا آن‌که برق‌رسانی در آن مناطق به‌عمد، جهت جلوگیری از صدمه‌های بیش‌تر و یا رفع مشکالت، موقّتاً قطع شده بود. ماه)60 الی36( : برنامه بازتوانی بلندمدّت بخش برق8 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه میلیارد ریال میلیون دالر برق مسیریابی و اجرای منبع تغذیه در بخش‌های مسکونی و تجاری برای محافظت در برابر سیل بهسازی و بروزرسانی سیستم توزیع قدیمی بهینه‌سازی و تنظیم مجدّد شبکه توزیع برای اصالح آن‌ها در شبکه‌های حلقه‌ای و مشبک 50 0.48 مجموع50 0. 48 ) ماه60 الی36( : برنامه‌ی بازتوانی بلندمدّت بخش گاز9 جدول زیربخش برنامه‌ی اقدام هزینه میلیارد ریال میلیون دالر گاز تدوین دستورالعمل شناسایی، بهینه‌سازی ایستگاه‌ها و خطوطی که در اثر سیالب آسیب‌پذیر هستند. تغییر مسیر، تغییر ارتفاع، تغییر کالس، استفاده از دو شیر در دو طرف محدوده مستعد سیل و هم‌چنین دو طرف ، ژئوتکسایل، زه‌کشی، اجرای لوپ به‌منظور خط جایگزین با استفاده از اینترکانکشن، CCW ،رودخانه‌ها، تعمیق جابه‌جائی ایستگاه و یا احداث ایستگاه موازی و جایگزین، اجرای کانیو پیرامون ایستگاه‌ها، ایجاد سیل‌بند در پیرامون ایستگاه‌هایی که امکان جابه‌جایی وجود ندارد، اجرای بکفیل روی خطوط و اقداماتی این‌چنینی بدون اطّالعات بدون اطّالعات اجرای لوله روی رودخانه‌های مستعد سیل با استفاده از غالف فلزی و مهاربندی غالف با استفاده از ستون‌ها مابین لوله و غالف و هم‌چنین اجرای آند فدا Vent & Insulator و خرپاهای مناسب (ضمن اجرای سیستم شونده جهت غالف) بدون اطّالعات بدون اطّالعات بودن لوله در محل تقاطع با رودخانه‌ها: اجرای پل‌های فلزی در مجاورت آن به‌عنوان ساپورت Expose در صورت لوله و در بیش‌تر مواقع جهت تردد نفر و ماشین‌آالت. طراحی پل به‌صورت یک تیر دوسر گیردار تلقی شده که جهت جلوگیری از خمش ناشی از بار‌های یاد شده نحوه اجرای تیر، خرپاها و ستون‌ها مدنظر طراحان قرار می‌گیرد درحالی‌که در صورت احتمال وقوع سیل، طراحی پل می‌بایستی به‌صورتی باشد که در مقابل نیروی اعمالی عرضی که در جهت محور رودخانه و عمود بر محور پل می‌باشد، پل مستحکم باشد. این امر با استفاده از خرپاها و ستون‌های ترکیبی یا مورب جهت جلوگیری از خمش و یا پارگی عرض پل امکان‌پذیر است بدون اطّالعات بدون اطّالعات تامین ماشین‌آالت و ابزارآالت مخصوص جهت استفاده در شرایط بحران از جمله سیل و تهیه‌ی چک‌لیست موردنظر در بهره‌برداری شرکت‌های گاز استانی بدون اطّالعات بدون اطّالعات تکمیل و ارتقای سامانه‌ی مانیتورینگ ایستگاه‌ها جهت اطالع‌رسانی سریع در زمان بحران بدون اطّالعات بدون اطّالعات مجموع بدون اطّالعات بدون اطّالعات -------- صفحهٔ بعد -------- سیلاب‌های ۱۳۹۸ ایران منابع * . وزرات نفت. گاز و پتروشیمی جمهوری اسلامی ایران * . وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران *‏ سازمان برنامه‌وبودجه‌ی کشور اک وا ۷ 1۱۹9 -------- صفحهٔ بعد -------- آب، فاضالب و بهداشت 143 آب، فاضالب و بهداشت-8 خالصه-1 -8 باران شدید، جاری شدن سیل و زمین‌لغزش‌های رُخ‌داده در اواخر ، باعث ایجاد 1398 و اوایل فروردین‌ماه سال1397 اسفندماه سال 31 تلفات جانی، جابه‌جایی مردم و ویرانی گسترده در ایران گردید. از استان و به‌خصوص گلستان، خوزستان و لرستان 25 ،استان کشور به‌شدّت تحت تاثیر این سیالب قرار گرفتند. سیستم‌های آب‌وفاضالب در استان‌های آسیب‌دیده به‌شدّت تخریب شده یا صدمه دیدند. بر اساس میلیون نفر به‌کمک‌های بشردوستانه 2 برآوردهای انجام شده، حدود نیاز داشتند که بخش وسیعی از آن نیازمند کمک‌های اضطراری در ) بودند. در اواخر فروردین‌ماه WASH( بخش آب، فاضالب و بهداشت 1. April 2019 UN flood Response Plan- Needs Joint Assessment SEPTEMBER 2016 Data Collection Survey Report on water by NWWEC And JAPAN INTERNATIONAL COOPERATION AGENCY :. مرجع2 (JICA) NIHON SUIDO CONSULTANTS, Co., Ltd. ExeIdea LTD ماموریت‌های مشترک میدانی را1 مقام‌های ایرانی و سازمان ملل1398 در سه استانی که بیش‌تر تحت تاثیر قرار گرفته بودند (گلستان، لرستان و ایالم) انجام دادند. هم‌چنین، یک تیم مشترک، پیامدهای سیالب و نیاز‌ها را در استان‌های لرستان و خوزستان ارزیابی کردند. به‌عالوه، دولت ایران از طریق سازمان مدیریت بحران کشور و وزارتخانه‌های مربوطه، اطّالعاتی را در مورد مناطق آسیب‌دیده توسط سیل جمع‌آوری نمود. بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، ارزش خالص صدمه‌ها و خسارت‌ها میلیارد ریال برآورد شده است که 17771 در بخش آب‌وفاضالب میلیارد ریال آن مربوط به زیرساخت‌ها و دارایی‌های فیزیکی 15000 است. مجموع نیاز‌های بازسازی و بازتوانی مطابق با اصول ساختن بهتر ).1 میلیارد ریال برآورد شده است (جدول18211 ) نیزBBB( از قبل شهری و روستایی- ): خالصه‌ای از مجموع صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیاز‌های استان‌های تحت تاثیر سیل (گلستان، لرستان و خوزستان1جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها جمع کل اثرات جمع کل نیاز‌ها ریال (میلیارد) ریال (میلیارد) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان4594 13 4607 43 5002 47 خوزستان12349 22 12371 117 12350 117 گلستان788 5 793 7 859 9 جمع کل17731 40 17771 168 18211 173 فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت مواردی است که بر پایه آنچه بعد از رخداد بحران در مرحله‌ی واکنش اضطراری آغاز شده، استوار می‌باشد؛ درحالی‌که پروژه‌های میان‌مدّت، بیش‌تر متمرکز بر ) و نیز ایجاد Sludge( اجرای برنامه‌ی ایمنی آب، مدیریّت فاضالب ) DRM( ظرفیّت‌های محلّی و سازمانی در مدیریّت خطرپذیری بحران ) می‌باشند.BBB( با استفاده از ساختن بهتر از قبل بررسی اطّالعات پایه-2 -8 بخش آب در ایران به‌طور متمرکز توسط شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور اداره می‌شود که تحت نظارت وزارت نیرو فعالیّت می‌کند. البته، خدمات تامین آب توسط شرکت‌های آب‌وفاضالب استانی ارائه می‌شود. الزم به ذکر است که ایران کشوری با منابع آب بسیار محدود بوده و استفاده‌ی موثر از آب یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاست‌گذاری در محسوب می‌گردد. 2)کشور (برنامه‌ها و سیاست‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 144 از نظر پوشش خدمات آب‌وفاضالب در کشور، گزارش 72 از ایرانیان (نزدیک به92% نشان می‌دهد کهJMP-SDG 20171 ) میلیون نفر از آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند20 میلیون نفر که حدود از ایرانیان 4% به منابع آب آشامیدنی سالم دسترسی دارند. حدود میلیون نفر از آن‌ها را کودکان 0.76 میلیون نفر، که حدود2.76 (حدودا تشکیل می‌دهند) به منابع تأمین آب آشامیدنی ابتدایی دسترسی دارند. میلیون نفر از 0.4 میلیون نفر، که حدود1.5 از ایرانیان (حدودا2% آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند) فقط به منابع آب آشامیدنی محدود 0.7 میلیون نفر که حدود2.4 از ایرانیان (نزدیک به3% .دسترسی دارند میلیون نفر از آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند) فقط به منابع تأمین آب از ایرانیان (نزدیک به 0.3% آشامیدنی بهبود نیافته دسترسی داشته و میلیون نفر از آن‌ها را کودکان تشکیل 0.02 میلیون نفر که حدود0.08 JMP-SDG 2017 . گزارش1 AQUASTAT, 2016/Food and Agriculture Organization :. مرجع2 .می‌دهند) از آب تصفیه‌نشده استفاده می‌کنند 19.3 میلیون نفر که حدود70 از ایرانیان ( نزدیک به88% ،هم‌چنین میلیون نفر از آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند) حداقل به سرویس‌های 7.7 از ایرانیان (نزدیک به10% بهداشتی ابتدایی دسترسی دارند. حدود میلیون نفر از آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند) 2.1 میلیون نفر که حدود از ایرانیان 1.5% تنها به سرویس‌های بهداشتی محدود دسترسی دارند و میلیون نفر از آن‌ها را کودکان 0.3 میلیون نفر که حدود1.1 (نزدیک به تشکیل می‌دهند) فقط به سرویس بهداشتی بی‌کیفیّت دسترسی دارند میلیون 0.12 میلیون نفر که حدود0.43 از ایرانیان (نزدیک به0.5% و نفر از آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند) به توالت دسترسی ندارند و در فضای باز قضای حاجت می‌کنند. البته اختالفاتی بین سطح ارائه‌ی خدمات بهداشتی در مناطق روستایی و شهری وجود دارد. وضعیّت منابع آب وضعیّت مصرف آب 21395 : آمار آب مورد استفاده در ایران بر مبنای نوع منبع و مصرف در سال1 شکل میلیارد متر مکعب در سال می‌باشد)93.3 (حجم کل آب مصرفی معادل ارزیابی اثرات سیالب-3 -8 صدمه‌ها وضعیّت صدمه‌ها به بخش آب، فاضالب و بهداشت با توجه به مناطق شهری و روستایی سیل‌زده و بر مبنای موقعیّت جغرافیایی آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفته است. خالصه‌ی یافته‌های بخش آب، فاضالب و بهداشت حاصل از ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی 3 سیستم آبرسانی در95628 ) نشان می‌دهد که از مجموعPDNA( سیستم متحمّل صدمه‌های عمده12332 ،استان به‌شدّت آسیب‌دیده 10000 سیستم صدمه‌های جزئی دیده‌اند و نزدیک به83296 شده و توالت به‌صورت جزئی یا کامل تخریب شده‌اند. به‌همین ترتیب، در مجموع کیلومتر لوله‌ی آبرسانی دچار آسیب عمد‌ه شد‌ه و به مخازن آب با 766 ایستگاه پمپاژ نیز صدمه‌ی جدّی152 متر مکعب و64093 ظرفیّت تصفیه‌خانه‌ی آب و 24 ، حلقه چاه آب97 ،وارد شده است. هم‌چنین کیلومتر از 108 چشمه‌ی آب به‌طور کامل صدمه دیدند و نزدیک به68 ایستگاه پمپاژ55 ،لوله‌های فاضالب نیز به‌طور کامل نابود شدند. به‌عالوه تصفیه‌خانه‌ی فاضالب به‌طور کامل تخریب گردیدند.29 فاضالب و -------- صفحهٔ بعد -------- آب، فاضالب و بهداشت 145 ): خالصه‌ای از صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیاز‌ها (مناطق شهری2 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها جمع کل اثرات ریال (میلیارد) ریال (میلیارد) ریال (میلیارد) دالر (میلیون) لرستان2811 7 2818 23 خوزستان10224 8 10232 85 گلستان401 3 404 3 جمع کل13436 18 13454 112 ): خالصه‌ای از خسارت‌ها، صدمه‌ها و نیاز‌ها (مناطق روستایی3 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها جمع کل اثرات میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر خوزستان2125 14 2139 20 گلستان387 2 389 3 لرستان1783 6 1789 17 جمع کل4295 22 4317 41 مناطق شهری و روستایی- : خسارت‌ها و صدمه‌ها در بخش آب‌وفاضالب4جدول زیرساخت‌های آب، فاضالب و )WASH( بهداشت تعداد واحد‌ها نسبتا آسیب‌دیده هزینه‌ی تعمیر میلیارد ریال کامال آسیب‌دیده هزینه‌ی بازسازی میلیارد ریال جمع کل هزینه (تعمیر و بازسازی) خسارت‌ها میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر سیستم‌های آب شهری67928 61136 3367 6792 1459 4826 45 23 0.21 سیستم‌های آب روستایی27700 22160 2156 5540 1899 4055 38 18 0.17 سیستم‌های فاضالب شهری21133 15886 3703 5247 4907 8610 81 0 0 فاضالب روستایی10000 1000 24 9000 216 240 2 0 0 جمع کل126761 100182 9250 26579 8481 17731 168 40 0.38 نیاز‌ها و راهبرد‌های بازسازی و بازتوانی-4 -8 اقدامات مرتبط با بهبود بخش آب، فاضالب و بهداشت مجموعه‌ای از فعالیّت‌های فوری و مستمر است و بنابراین، فراتر از برنامه‌ی زمانی کوتاه‌مدّت و میان‌مدّت قرار می‌گیرد. این فعالیّت‌ها به‌هم پیوسته بوده و الزم است در کم‌ترین زمان ممکن تکمیل شوند، چراکه آب نیاز حیاتی انسان است که می‌بایست فوراً تأمین شود. بدین ترتیب، ممکن است برخی خسارت‌ها خسارت‌های وارده در بخش آب، فاضالب و بهداشت عموماً مرتبط با کاهش درآمد پیش‌بینی‌شده از شبکه‌ی آب، پاک‌سازی آوار و نیز سایر هزینههای غیرمنتظره‌ی مرتبط با سیستم‌های آب شهری و روستایی است. از کار افتادن سیستم آبرسانی شهری در مقایسه با سیستم آبرسانی روستایی باعث ایجاد خسارت‌های بیش‌تری شد، چراکه تصفیه‌خانه‌های آب، ایستگاه‌های پمپاژ، شبکه و خطوط لوله‌ی آبرسانی و مخازن آب خانگی به‌دلیل رخداد سیالب‌ها به‌شدّت صدمه دیدند. در نتیجه، شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور ناچار به استفاده از تانکر برای تامین آب مشترکان خود شد که عملیاتی بسیار پرهزینه بود. ازآن‌جاکه ارائه‌دهنده‌ی اصلی خدمات این حوزه، شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور است، ارزیابی میزان خسارت‌ در این خصوص دشوار می‌باشد. هم‌چنین، خسارت‌های وارده به خانوار‌ها در این گزارش برآورد ) خالصه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌های 3 و2( نشده است. در جدول‌های ) نیز این 4( مناطق شهری و روستایی نشان داده شده است. جدول صدمه‌ها و خسارت‌ها را به‌صورت کمّی نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 146 .از فعالیّت‌های بازسازی کوتاه‌مدّت و میان‌مدّت هم‌پوشانی داشته باشند فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت بر پایه‌ی فعالیّت‌های انجام‌شده در مرحله‌ی واکنش اضطراری استوار بوده و تا پایان سال اجرا خواهند شد. اقدامات اولویّت‌دار این فعالیّت‌ها عبارتند 1398 ،از: تعمیرات موقّت یا موردی سیستم‌های آب، تصفیه‌خانه‌های آب ایستگاه‌های پمپاژ، چشمه‌های آب، احیای چاه آب و تقویت ظرفیّت سازمانی برای هماهنگی و اجرای نیاز‌های بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت و انجام اقدامات آمادگی در برابر مخاطرات طبیعی. بازسازی پروژه‌های صدمه‌دیده نیز در طی این دوره انجام خواهد شد. مرحله‌ی بعدی شامل ساخت سیستم‌های آب موجود و جدید، اجرای طرح ایمنی آب، ازسرگیری بهداشت در مقیاس جنبش اجتماعی و اجرای مدیریّت فاضالب شهری می‌باشد. فعالیّت‌های بازسازی و بازتوانی میانمدّت از نیمه‌ی دوم سال ) و با اولویّت BBB( با تمرکز جدّی بر ساختن بهتر از قبل1399 ایجاد ظرفیّت‌های سازمانی و اجتماعی برای مدیریّت خطرپذیری )، تقویت جایگاه حاکمیّتی به‌ویژه بین ارائه‌دهندگان DRM( بحران خدمات، تقویت نظارت بر بخش آب جهت اجرای عدالت (تساوی حقوق) و تکمیل فرایندهای اصالحات برنامه‌ریزی‌شده در این بخش که در برنامه‌ی توسعه‌ی شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور ترسیم شد‌ه‌اند، انجام خواهند پذیرفت. مجموع نیاز‌ها برای بخش آب، فاضالب و بهداشت در جدول زیر خالصه شده است. : نیاز‌های بازتوانی و بازسازی5 جدول زمان توضیح هزینه میلیارد ریال میلیون دالر کوتاه‌مدّت تعمیرات موقّتی یا موردی سیستم‌های آب؛ بازسازی تأسیسات توالتها؛ از سرگیری فعالیّت سیستم‌های فاضالب؛ تصفیه آب؛ بازسازی و احیای ایستگاه‌های پمپاژ آب، چشمه‌های آب، چاه‌های آب؛ تقویت ظرفیّت سازمانی برای هماهنگی و اجرای فعالیّت‌های بازسازی کوتاه‌مدّت؛ اجرای اقدامات آمادگی در برابر مخاطرات؛ نوسازی پروژه‌های آسیب‌دیده. 10119 96 ادامه‌ی نوسازی و ساخت سیستم‌های جدید آب؛ اجرای طرح ایمنی آب؛ از سرگیری بهداشت در مقیاس جنبش اجتماعی؛ اجرای مدیریّت فاضالب شهری 5541 53 میان‌مدّت ایجاد ظرفیّت‌های سازمانی و اجتماعی برای مدیریّت خطرپذیری بحران؛ تقویت اداره و نظارت به‌ویژه در بین ارائه‌دهندگان خدمات؛ تقویت نظارت بر بخش آب جهت اجرای عدالت (تساوی حقوق)؛ تکمیل فرایندهای اصالحات برنامه‌ریزی‌شده در این بخش طبق برنامه‌ی توسعه‌ی شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور 2551 24 جمع کل18211 173 .) ارائه شده است6( استان در جدول3 به‌طور خالصه، جمع کل صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیاز‌های شهری و روستایی- )WASH( . خالصه صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیاز‌های بخش آب، فاضالب و بهداشت6 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها مجموع نیاز‌های بازسازی و بازتوانی کوتاه‌مدّت میان‌مدّت مجموع میلیارد ریال میلیارد ریال میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیارد ریال میلیارد ریال میلیون دالر لرستان4594 13 4607 44 3650 1056 5002 47 خوزستان12349 22 12371 117 11300 1350 12350 117 گلستان788 5 793 7 710 145 859 9 جمع کل17731 40 1771 168 15660 2551 18211 173 -------- صفحهٔ بعد -------- آب، فاضالب و بهداشت 147 راهبرد بازسازی و پیشنهادها هدف از ارائه‌ی راهبرد بازتوانی و بازسازی، بازگشت هرچه سریع‌تر این بخش به وضعیّت بهتر و انعطاف‌پذیرتر از وضعیّت پیش از سیل، و ایجاد امکان ازسرگیری پیشرفت در جهت احیای هدف ملّی دستیابی عموم به آب و بهداشت است. این راهبرد، نه تنها برای بازگرداندن زیرساخت‌ها و ابعاد حاکمیّتی مرتبط، بلکه جهت اطمینان از این است که این بخش به‌طور یکپارچه از انعطاف‌پذیری بیش‌تری برخوردار شده است، دسترسی به آب و سرویس‌های بهداشتی به‌شکل منصفانه‌تری وجود دارد، خدمات با استاندارد باالتری توسعه یافته‌اند، حاکمیت از طریق بهبود هماهنگی، حرفه‌ای شدن و مسئولیّت‌پذیری در این بخش تقویت شده است و در ساخت مجدّد جامعه مشارکت می‌کند. اجرای راهبرد بازسازی و بازتوانی باید از طریق اعمال سیاست‌های این بخش و انجام تمهیدات سازمانی مربوطه به‌همراه هماهنگی و رهبری وزارت نیرو، سازمان مدیریت بحران کشور و سازمان برنامه‌وبودجه صورت پذیرد. اگرچه راهبرد بازسازی و بازتوانی در درجه‌ی اول بر استان‌های سیل‌زده متمرکز است، اما این امر نباید به قیمت کم شدن سرعت توسعه‌ی صنعت آب‌وفاضالب در سایر مناطق کشور تمام شود، چراکه برنامه‌ی توسعه، باعث سهولت ارائه‌ی مؤثرتر و کارآمدتر راهبرد بازسازی و بازتوانی خواهد شد. برای حصول اطمینان از اثربخشی بازسازی و بازتوانی، ضروری است نقش‌ها و مسئولیّت‌ها، صالحیّت‌ها و بسته‏های منابع، از طریق مشورت با بخش‌های کلیدی درگیر در این بخش به روشنی تعیین شوند. این موضوع باید با توجه به اصول زیربنایی راهبرد بازسازی و بازتوانی، از جمله رویکرد مدیریّت مبتنی بر حصول نتیجه، پایش و پاسخ‌گویی آغاز شود. هم‌چنین، سیستم موردنیاز برای هدایت فنّی و استراتژیک در سطوح باال باید برای اجرای این اقدامات در مراحل اولیّه‌ توسعه داده شود. گروه‌های اختصاصی باید اجرای این امور را با هماهنگی شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور و راهنمایی‌های کلّی وزارت نیرو، شرکت‌های آب‌وفاضالب و سازمان برنامه‌وبودجه انجام دهند. از نظر سازوکار اجرایی، تقویت هرچه بیش‌تر پروسه‌ی تمرکززدایی و ظرفیّت‌سازی در سطوح محلّی می‌بایست موردنظر باشد تا از پایداری مداخالت اطمینان حاصل شود. برای دستیابی به این مهم، توصیه می‌شود در زمان تدوین جزییات برنامه‌های بازسازی و بازتوانی، به چارچوب پیشنهادی برای برنامه‌ریزی بازسازی و بازتوانی و اطّالعات دقیق از شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور (که می‌تواند توسط شرکای این بخش جمع‌آوری شود) توجه الزم مبذول گردد. جنبه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی . جنسیّت و مسائل اجتماعی: در برنامه‌ریزی برای تامین اسکان 1 .کوتاه‌مدّت‌ و میان‌مدّت باید تفاوت‌های جنسیّتی در نظر گرفته شوند تمهیدات و تسهیالت جداگانه‌ای می‌بایست برای زنان، مردان و به‌ویژه زنان، سالمندان و خانوار‌های با سرپرستان زنان بیوه فراهم شود. عالوه بر این، موضوعات اجتماعی باید در هنگام تدوین راهبرد بازسازی (از جمله زیرساخت‌های آب‌وفاضالب) مورد توجه قرار گیرند. برخی از این موضوعات عبارتند از توزیع عادالنه‌ی اقالم، گزینه‌های اسکان مجدّد، معیشت، حفظ زیرساخت‌های محلّی، اجرا و بهره‌برداری موفق از الگوهای جدید و نوسازی‌شده‌. . مدیریّت پسماندهای جامد و محیط زیست: شرایط 2 جغرافیایی و عدم وجود شیوه‌های مناسب مدیریّت پسماند، مشکالت زیست‌محیطی جدّی را ایجاد می‌کنند. روش‌های دفع ایمن و کنترل‌شده و تعیین مناطق دفع زباله باید بالفاصله شناسایی و به شرکت آب‌وفاضالب در استان‌های مربوطه (به‌ویژه در مناطق پرجمعیّت) اطالع داده شوند. هزینه‌های صدمه‌ها و خسارت‌ها در بخش آب، فاضالب و بهداشت می‌تواند مشتمل بر اقدامات مدیریّت پسماند‌های جامد، بهداشت و از بین بردن موجودات ناقل بیماری نیز باشد. در این مطالعه، اطّالعات الزم در مورد وضعیّت صدمه‌ها و خسارت‌های بخش مدیریّت پسماند‌های جامد در دسترس نبود. بااین‌همه، توصیه می‌شود این موضوع در برنامه‌های توسعه‌ی طوالنی‌مدّت و در راهبرد بازسازی و بازتوانی مورد توجه قرار گیرد. محوطه‌های تخریب‌شده، آسیب به امکانات جمع‌آوری و یا مدیریّت پسماند، مانند کانتینر‌های جمع‌آوری زباله، آسیب به سایت‌های جمع‌آوری مرکزی و راه‌های دسترسی به این سایت‌ها و هم‌چنین، تخریب شبکه‌ی جمع‌آوری و انتقال، مانند کامیون‌ها، تجهیزات موتوری و چرخ‌دستی‌ها (در مناطق شهری و -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 148 روستایی) و سایت‌های دفع (محل‌های دفن زباله) نیز الزم است مورد بررسی قرار گیرند. هم‌چنین، مدیریّت ایمن زباله‌های مراکز درمانی مانند کلّینیک‌ها و بیمارستان‌ها نیز باید توسط بخش بهداشت انجام شود. تأسیسات بهداشتی و فاضالب (به‌عنوان مثال، مراکز تصفیه‌ی فاضالب، مخازن سپتیک و محل‌های دفع زباله) پیش‌نیاز‌هایی برای تامین سالمت و موفقیت در مبارزه با شیوع پاتوژن‌ها/ بیماری‌های ظهوریافته و نوظهور هستند. عالوه بر زیرساخت‌ها، مشکالت ناشی از سیالب در اوایل رخداد آن، نظیر تاثیر سیالب در منابع آب آشامیدنی و تاسیسات بهداشتی می‌تواند جامعه را در معرض خطر جدّی سالمت قرار دهد. درحالی‌که استفاده از آهک زنده یا کلرزنی ممکن است ابعاد مسئله را کاهش دهد، آلودگی آب از طریق باال آمدن و یا سرریز فاضالب و آلودگی آب زیرزمینی به‌ترتیب، از جمله اثرات زیست‌محیطی اولیّه و ثانویه‌ی گزارش‌شده در این سیالب‌ها می‌باشند. آلودگی خاک نیز می‌بایست در نظر گرفته شود. درحالی‌که تاکنون شیوع هیچ‌گونه بیماری‌ وابسته به آب در مناطق آسیب‌دیده گزارش نشده است، خطر شیوع بیماری‌هایی از قبیل (وبا، گال و ماالریا) هم‌چنان چشمگیر است. پیامدهای این‌چنینی در حوزه‌ی سالمت به‌نوبه‌ی خود باعث افزایش مشکالت سالمتی و هزینه‌های بهداشتی مربوطه می‌شود. بنابراین، بخش بهداشت باید مشکالت اساسی مربوط به محیط زیست آلوده‌شده را نیز مورد توجه قرار دهد. در رابطه با مسائل زیست‌محیطی، ایران نقطه‌ی داغ شناخته‌شده‌ای است که در سال‌های اخیر تحت تأثیر تغییرات آب‌وهوا قرار گرفته است. هرچند رخداد سیل‌های اخیر را نمی‌توان صرفاً به تأثیر تغییرات آب‌وهوایی ارتباط داد، لیکن توزیع فضایی بارش‌ها و حالت بارندگی در سال‌های آتی تحت تأثیر تغییرات آب‌وهوایی (یعنی برف و باران شدید) خواهند بود. به‌دلیل افزایش باران برخی از جوامع در ایران در معرض خطر آب‌گرفتگی و جاری شدن سیالب هستند. سیل‌های سال در استان‌های مورد بررسی در این مطالعه و هم‌چنین، سایر 1398 شهر‌ها، به‌عنوان هشدار‌هایی درباره‌ی خطر ایجاد وقایع شدید در آینده مطرح می‌باشند. بر این اساس، شناسایی و ارزیابی جوامع آسیب‌پذیر و پیش‌بینی اقدامات پیشگیری نیز باید در این حوزه مد نظر قرار داده شوند. . شیوه‌های بهداشتی: با توجه به ازبین‌رفتن تعداد زیادی از 3 توالت‌های خانگی، باید در کوتاه‌مدّت و به‌ویژه در استان لرستان امکانات بهداشتی مشترک فراهم شود. عالوه بر این، برنامه‌های آموزشی بهداشت می‌بایست به جهت حصول اطمینان از استفاده‌ی صحیح از توالت‌ها، شستن دست‌ها و تمیز کردن محیط زندگی تدوین شوند. . ورودی جامعه: در فرایند بازسازی، به‌ویژه برای طرح‌های کوچک 4 در مناطق روستایی در سطح خانوار، شبکه‌های سکونت‌گاه‌های کوچکتر در شهرستان‌ها باید مورد توجه قرار گیرند. به‌عالوه، یافته‌های حاصل از اجرای پروژه‌های مربوط به مخاطرات طبیعی، لزوم یکپارچه‌سازی برنامه‌ریزی بازسازی و بازتوانی و توسعه‌ی بلندمدّت با هدف تامین نیازهای اساسی جمعیّت را آشکار می‌نماید. . هماهنگی درون‌بخشی: هماهنگی درون‌بخشی برای 5 پاسخ‌گویی مناسب به نیاز‌های جمعیّت آسیب‌دیده و به حداقل رساندن تأخیر در اجرای روند بازسازی ضروری است. در این راستا، سازگاری با راهبردهای بخش مسکن و رویکردهای کلّی مربوطه از اهمیّت ویژه‌ای برخوردار است و باید اصول زیر در این رابطه در نظر گرفته شود: y y خدمات بخش آب‌وفاضالب عمدتاً مکمّل بازسازی و بازتوانی مسکن می‌باشند. y y در مناطقی که جمعیّت بسیار پراکنده است یا صدمه‌ها گسترده می‌باشد و نمی‌تواند جمعیّت پیش از سیل را در خود جای دهد، طراحی الگوهای جایگزینی منابع آب‌وفاضالب با توجه به طرح‌های تطبیق مجدّد زمین می‌بایست در نظر گرفته شود. . پایداری مالی: عالوه بر موقعیّت جغرافیایی، کیفیّت طراحی 6 مهندسی و کیفیّت ساخت‌وساز، کیفیّت بهره‌برداری و نگهداری از تاسیسات می‌تواند آسیب‌پذیری را کاهش داده و به‌شکلی مثبت در کاهش مخاطرات و ارتقای آمادگی مؤثر باشد. پایداری الگوهای بهبودیافته باید در کوتاه‌مدّت تا میان‌مدّت و هم‌چنین، در انتخاب اقدامات تعمیری و بهسازی در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- آب، فاضالب و بهداشت 149 روش‌شناسی ارزیابی-5 -8 میزان صدمه‌ها و خسارت‌ها در حوزه‌ی تامین آب، فاضالب و بهداشت بر اساس ارزیابی‏‌های سریع انجام شده توسط شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور و دفاتر تأمین آب‌وفاضالب در سه استانی که به‌شدّت تحت تاثیر سیالب قرار گرفته بودند و دولت در آن‌ها شرایط اضطراری اعالم کرده بود، محاسبه شده است. شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور برآورد‌هایی را برای سه استان لرستان، گلستان و خوزستان که توسط دولت به‌عنوان «شدیداً متاثر از سیل» طبقه‌بندی شده‌اند، انجام داده است. این ارزیابی‌ها بر اساس داده‌های اولیّه‌ی جمع‌آوری‌شده استان و با 3 توسط وزارت نیرو از طریق بازدید‌های میدانی در این همکاری تیم‌های تحت هدایت شرکت مهندسی آب‌وفاضالب کشور و اداره آب‌وفاضالب منطقه‌ای انجام پذیرفته است. به‌عالوه، مشورت‌هایی با نمایندگان آژانس‌های مربوطه و شرکای توسعه‌ای برگزار شد تا درک بهتری از اثرات این سیالبها بر عملکرد بخش آب‌وفاضالب حاصل شود و پیشنهادهای آن‌ها در مورد تعیین نیاز‌ها و تدوین راهبرد بازسازی و بازتوانی مورد توجه قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 150 زیرساخت‌های محلّی-9 خالصه-1 -9 زیرساخت‌های محلّی مجموعه‌ای از زیرساخت‌های کوچک‌مقیاس و کم‌هزینه هستند که در طول زمان توسط مردم جهت رفع نیازهای محلّی ساخته می‌شوند. میزان خسارت به این زیرساخت‌ها در مناطق بسیار شدید بوده است، به‌طوری‌که باعث 98 آسیب‌دیده در سیل ایجاد پیامدهای منفی گسترده‌ی اقتصادی و اجتماعی در سطوح محلّی گردیدند. سیالب‌ها منجر به تخریب راه‌های دسترسی به مزارع، اختالل در تأمین انرژی موردنیاز برای کسب‌وکارهای محلّی، آسیب به شبکه‌های اجتماعی و غیره شدند. در نتیجه، بخش‌های تولید و خدمات و هم‌چنین، فعالیّت‌های اجتماعی تحت تأثیر سیالب قرار گرفتند که در صورت عدم رسیدگی سریع، می‌تواند منجر به آسیب به سرمایه‌های اجتماعی گردد. وضعیّت معیشت مرتبط با گردشگری و یا فعالیّت تعاونی‌ها و کارگاه‌های صنایع دستی (مانند فرش‌بافی) در بسیاری از مناطق روستایی به‌دلیل خسارت به زیرساخت‌های محلّی در اثر سیل متأثر شد. به‌عنوان مثال، در استان گلستان، صنایع فرش‌بافی محلّی به‌دلیل خسارت واردشده به راه‌های روستایی، تأسیسات محلّی و کارگاه‌های سنّتی تحت تأثیر سیل قرار گرفتند. در لرستان نیز تخریب برخی از سازه‌های دست‌ساز در مزارع پرورش ماهی باعث خسارت‌های زیادی شد. عالوه بر این، آسیب به زیرساخت‌های محلّی در اثر سیالب‌ها، باعث ایجاد مشکالت بیش‌تری (مانند مشکل دسترسی به خدمات ضروری) برای گروه‌های ضعیف‌تر جامعه (از جمله زنان، معلوالن، جمعیّت فقیر و حاشیه‌نشین، سالمندان، پناهندگان و غیره) گردید، که باید در این بخش به‌طور مناسب مورد توجه قرار گیرد. به‌رغم اهمیّت زیرساخت‌های محلّی، صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به آن‌ها بعد از سیل‌های اخیر به‌طور مناسب مستندسازی نشده است. البته صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به عناصر خاصی از زیرساخت‌های محلّی مانند سیستم‌های آب‌وفاضالب، راه‌های دسترسی به مزارع/بازارها، مدارس و خدمات بهداشتی، خطوط گاز و برق، کارگاه‌های صنایع دستی و غیره در بخش‌های دیگر این گزارش تا حدودی در نظر گرفته شده است. بااین‌همه، صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به سایر زیرساخت‌های محلّی مانند مکان‌های مذهبی و مساجد، فروشگاه‌ها و بازارهای محلّی، چاه‌ها، سازه‌های ذخیره‌ی آب، تاسیسات کارگاه‌ها، راه‌های بین مزارع و غیره توسط مقام‌های محلّی مستندسازی نشده است. بنابراین، امکان کمّی نمودن پیامدهای سیالب در این بخش به‌صورت دقیق امکان‌پذیر نمی‌باشد. بااین‌همه، با توجه به اهمیّت زیرساخت‌های محلّی در بازتوانی اجتماعی و اقتصادی جوامع آسیب‌دیده از سیالب و به‌منظور شناسایی ویژگی‌های مؤثر در بازتوانی زیرساخت‌های محلّی از جنبه‌های مختلف اقتصادی و هم‌چنین، با توجه به لزوم پرداختن به -فیزیکی و اجتماعی ریسک‌های تحمیل‌شده به جوامع آسیب‌دیده از سیالب‌ها (خصوصاً تهدیدهای احتمالی جدید که در صورت عدم اقدام به‌موقع می‌توانند شرایط را وخیم‌تر کنند)، در این گزارش برخی راهکارهای بازتوانی قابل اجرا در کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت در این حوزه ارائه شده است. برخی از این راهکارها عبارتند از ظرفیّت‌سازی در سطوح محلّی از طریق افزایش آگاهی و مهارت‌های عمومی، درگیر کردن جوامع محلّی در بهبود وضعیّت موجود زیرساخت‌های آسیب‌دیده با توسعه و تقویت رویکردهای مشارکتی، تدوین سازوکارهای الزم برای حمایت از مردم (به‌ویژه، اقشار آسیب‌پذیر) برای راه‌اندازی مجدّد زیرساخت‌های محلّی آسیب‌دیده، ایجاد فرصت‌های شغلی و اقتصادی جدید، ایجاد بانک‌های اطّالعاتی الزم و فهرستی از زیرساخت‌های محلّی موجود و هم‌چنین، استفاده از مناسب برای بهبود وضعیّت زیرساخت‌های محلّی موجود، مطابق با رویکرد ساختن بهتر از میلیون دالر) آغاز 12 قبل. این فعالیّت‌ها می‌توانند با بودجه اولیّه (حدود شود و سپس با استفاده از منابع محلّی و پشتیبانی دولت تکمیل گردند ).1 (جدول : خالصه‌ی هزینه‌های بازتوانی1 جدول کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر 385 3.66 430 4.09 445 4.23 1260 11. 98 -------- صفحهٔ بعد -------- زیرساخت‌های محلی 151 بررسی اطّالعات پایه-2 -9 زیرساخت‌های محلّی مستحدثات و سیستم‌هایی هستند که در سطوح محلّی ساخته شده و از نظر اجتماعی، اقتصادی و اجرایی با زندگی و معیشت جامعه ارتباط نزدیکی دارند. بااین‌همه، به‌دلیل ماهیّت محلّی این زیرساخت‌ها، به‌ندرت توسط مراجع دولتی پیش از وقوع بالیای طبیعی مستندسازی می‌شوند و بنابراین، در برنامه‌های بازسازی و بازتوانی نیز مورد توجه قرار نمی‌گیرند. به‌همین دلیل، در سیالب‌های اخیر صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به این زیرساخت‌ها مورد توجه سازمان مدیریت بحران کشور یا سایر نهادهای ذیربط واقع نشده است و برنامه‌های مداخله‌ی الزم را برای بهبود وضعیّت آن‌ها بعد از رخداد سیالب تدوین و اجرایی نشده است. زیرساخت‌های محلّی را می‌توان همان‌گونه که در دستورالعمل‌های ارزیابی نیازهای بعد از بحران توسط دفتر عمران ملل متحد، بانک جهانی و اتحادیه‌ی اروپا پیشنهاد شده است، به زیربخش‌های زیر دسته‌بندی کرد: . زیرساخت‌های ارتباطی محلّی (مانند راه‌های بین مزارع، راه‌های 1 داخل روستایی، پیاده‌روهای محلّی و غیره)؛ . زیرساخت‌های محافظتی محلّی (مانند سازه‌های زهکشی مزارع، 2 خاکریزها و دیوارهای محافظ کوچک و غیره)؛ اقتصادى (مانند بازارهای -‌. مراکز محلّی و زیرساخت‌های اجتماعى3 ،محلّی و مغازه‌هاى کوچک، مراکز مذهبى، امامزاده‌ها، گورستان‌ها مدارس و مراکز بهداشتى که توسط مردم محلی اداره می‌شوند و غیره)؛ . تاسیسات آب‌وفاضالب محلّی (مانند مخازن کوچک و 4 لوله‌کشی‌های محدود آب، چاه‌های کم‌عمق و غیره)؛ . تاسیسات تولید انرژی و ارتباطات محلّی (مانند سیستم‌های 5 ،خورشیدی و سایر سیستم‌های تأمین انرژی کم‌هزینه در سطوح محلّی سیستم رادیویی محلّی، خطوط و دستگاه‌ها و سیستم‌های ارتباطات مشترک). در استان‌های آسیب‌دیده از سیل‌های اخیر، بسیاری از انواع این زیرساخت‌های محلّی وجود دارند که نقش مهمی در ارائه‌ی خدمات الزم به مردم را به‌عهده داشته و به‌طور قابل‌توجّهی میزان بهره‌وری و کیفیّت زندگی در جامعه را بهبود می‌بخشند. بااین‌همه، اغلب این زیرساخت‌های محلّی توسط نیروهای کار غیرحرفه‌ای و به‌صورت سنّتی با استفاده از مصالح محلّی ساخته می‌شوند و اقدامات چندانی نیز برای نگهداری و حفاظت از آن‌ها انجام نمی‌شود. از این‌رو، اکثر آن‌ها در برابر بحران‌هایی هم‌چون باران‌های شدید، سیالب یا زمین‌لغزش، در معرض آسیب سریع قرار می‌گیرند. به‌همین دلیل، بسیاری از زیرساخت‌های محلّی موجود در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر، تحت تاثیر این بحران قرار گرفته و آسیب دیدند، درحالی‌که هیچ اطّالعات موثق و جامعی برای تعیین میزان خسارت‌ها و صدمه‌ها واردشده به آن‌ها جمع‌آوری نشده است. هرچند اطّالعات الزم در مورد میزان خسارت‌ها و صدمه‌های وارده به زیرساخت‌های محلّی در دسترس نیست، اما نگاهی به تأثیرات کلّی سیالب در سه استان لرستان، گلستان و خوزستان می‌تواند برای برآورد گستره‌ی خسارت وارده به زیرساخت‌های محلّی نیز مفید باشد. در ) برخی اطّالعات کلّی در مورد استان‌های منتخب که از سیل 2( جدول اخیر آسیب‌ دیده‌اند، ارائه شده است. : برخی اطّالعات پایه از استان‌های تحت تاثیر سیالب‌های اخیر* 2 جدول استان تعداد شهرها تعداد شهرهای تحت تاثیر سیل تعداد روستا (تقریبی) تعداد روستاهای تحت تاثیر سیل راه (کیلومتر) کل روستایی گلستان30 5 1000 56 4301 3103 لرستان25 11 3000 964 7053 5177 خوزستان77 4 4000 117 13536 8477 ) و داده‌های مرتبط با سیالب‌های اخیر1397 ، (انتشارات سازمان برنامه‌وبودجه1395 *منبع: رتبه‌بندی استان‌های کشور بر اساس برخی شاخص‌های آماری سال -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 152 همان‌طور که در این جدول نشان داده شده است، روستاهای زیادی در این استان‌ها تحت تأثیر سیالب‌های اخیر قرار گرفته‌اند. بنابراین، انتظار می‌رود که زیرساخت‌های محلّی نیز در این مناطق به‌میزان قابل‌توجّهی آسیب‌ دیده باشد. وضعیّت موجود در هر زیربخش از زیرساخت‌های محلّی را می‌توان به شرح زیر مورد بررسی قرار داد. زیرساخت‌های ارتباطی محلّی-1 -2 -9 70 تا50 ) نشان داده شده است، حدود2( همان‌طور که در جدول درصد کل راه‌های استان‌های آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر، راه‌های روستایی است. البته، بر اساس تعاریف وزارت راه، مسکن و شهرسازی، راه‌های روستایی راه‌هایی هستند که روستاهای مختلف را به یکدیگر یا به شهرها متصل می‌کنند. بنابراین، خسارت‌ها و صدمه‌های وارده بر این راه‌ها در بحران‌ها به‌طور معمول توسط وزارت راه، مسکن و شهرسازی در گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای ) و در بخش حمل‌ونقل بررسی می‌شوند. بااین‌همه، PDNA( طبیعی خسارت‌های واردشده به راه‌های دسترسی محلّی به مزارع و مسیرهای پیاده‌رو توسط وزارت راه یا هیچ بخش دیگری در نظر گرفته نمی‌شود. این راه‌های محلّی برای مدیریّت زمین‌های زراعی از اهمیّت ویژه‌ای برخوردارند. هم‌چنین، برخی از این راه‌ها جهت تعیین مرز بین مزارع با مالکیت‌های مختلف مورد استفاده می‌باشند. بنابراین، واضح است که تخریب این راه‌ها نه تنها دسترسی به مزارع را دشوار می‌کند و سبب کاهش تولید محصول خواهد شد، بلکه می‌تواند باعث بروز مشکالت زیادی در تعیین مالکیت‌ها و به تبع آن ایجاد مسایل اقتصادی و اجتماعی برای جامعه‌ی آسیب‌دیده گردد. ازآن‌جاکه تأثیرات سیالب در این راه‌ها توسط سازمان مدیریت بحران کشور، وزارت راه، مسکن و شهرسازی یا سایر سازمان‌های مرتبط مورد ارزیابی قرار نگرفته است، خسارت‌ها و صدمه‌های وارده به آن‌ها نمی‌تواند در این گزارش تعیین شود. بنابراین، هیچ مکانیسمی برای جبران خسارت‌های وارده به این زیرساخت‌ها ارائه نشده است. زیرساخت‌های محافظتی محلّی-2 -2 -9 مشابه بند قبلی، زیرساخت‌های محافظتی مانند سازه‌های زهکشی مزارع، خاکریزها و دیوارهای محافظ کوچک) نیز نقش مهمی برای جامعه به‌خصوص در سطوح محلّی ایفا می‌کنند. این زیرساخت‌ها به‌طور معمول توسط ساکنان محلّی ساخته می‌شوند تا از مزارع، خانه‌ها، مشاغل محلّی و غیره محافظت کنند. با توجه به ماهیّت محلّی آن‌ها، صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به این زیرساخت‌ها نیز توسط مسئوالن ذیربط بعد از رخداد سیالب‌های اخیر تعیین نشده‌اند، درحالی‌که بازسازی این زیرساخت‌ها برای صاحبان آن‌ها از اهمیّت اساسی برخوردار است. مراکز محلّی و زیرساخت‌های اجتماعى – اقتصادى-3 -2 -9 هرچند در استان‌های منتخب آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر، تعداد ) که برخی از 3 زیادی ساختمان‌هاى دولتی و عمومى وجود دارند (جدول آن‌ها تحت تاثیر سیالب قرار گرفته‌اند، اما هیچ اطّالعاتى در مورد وضعیّت صدمه‌ها و خسارت‌ها به سازه‌هایی که توسط مردم اداره می‌شوند، وجود ندارد. به‌عنوان مثال، صدمه‌های وارده به زیرساخت‌های آموزشی و درمانی محلّی که توسط ساکنان محلّی اداره و مدیریّت می‌شوند، معموالً در گزارش‌های ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی توسط نهادهای دولتی ذیربط ثبت و گزارش نمی‌شوند. بر اساس فرم‌های تهیه‌شده توسط وزارت آموزش‌وپرورش یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صدمه‌های وارده به زیرساخت‌های محلّی در ارزیابی صدمه‌ها ملحوظ نمی‌گردد، درحالی‌که این زیرساخت‌ها نقش مهمی در جوامع آسیب‌دیده ایفا می‌کنند. امامزاده‌ها و اماکن مذهبی و هم‌چنین گورستان‌ها نیز به‌طور معمول توسط افراد محلّی اداره می‌شوند و از نظر فرهنگی و اجتماعی برای ساکنان اهمیّت زیادی دارند. بااین‌همه، خسارت‌های وارده به این مکان‌ها نیز چندان توسط دولت مورد توجه قرار نمی‌گیرد و مردم محلّی نیز اغلب توان بازسازی آن‌ها بدون کمک دولت را ندارند. همین وضعیّت را می‌توان برای زیرساخت‌های اقتصادی کوچک‌مقیاس مانند بازارهای کوچک محلّی نیز برشمرد، موضوعی که معموالً در بخش‌های ارزیابی نیازهای معیشتی نیز چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- زیرساخت‌های محلی 153 *: ساختمان‌های عمومی و دولتی در استان‌های تحت تاثیر سیالب‌های اخیر3 جدول استان تعداد مدارس** تعداد مراکز مذهبی (مساجد)*** تعداد سالن‌های ورزشی** تعداد کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی** تعداد مراکز بهداشتی** شهری روستایی گلستان3607 2314 177 87 47 98 لرستان5404 1700 40 51 73 79 خوزستان9171 7500 52 244 180 112 )1397 ، (انتشارات سازمان برنامه‌وبودجه1395 *منبع: رتبه‌بندی استان‌های کشور بر اساس برخی شاخص‌های آماری سال ** این اطّالعات برای زیرساخت‌های محلّی مستندسازی نشده است. *** این اطّالعات شامل مراکز مذهبی (مساجد، امامزاده‌ها و غیره) می‌باشد که توسط دولت ثبت شده است. اطّالعات مکان‌های مذهبی محلّی (مانند مساجد کوچک، حسینیه‌ها و غیره) که توسط مردم محلّی اداره می‌شوند در این جدول ارائه نشده است و در دسترس نمی‌باشد. تاسیسات آب‌وفاضالب محلّی-4 -2 -9 گرچه خسارت و صدمه‌های وارده به تأسیسات آب‌وفاضالب محلّی می‌بایست در بخش آب‌وفاضالب مورد بررسی قرار گیرد، اما برخی از این زیرساخت‌ها محلّی بوده و مالکیّت آن به مردم تعلّق دارد و بنابراین، توسط مقام‌های مرتبط در گزارش ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بالیای طبیعی درنظر گرفته نشده است. به‌عنوان مثال، تعداد چاه‌های آب‌وفاضالب در داخل منازل مردم به‌طور دقیق آماربرداری نشده است. گل‌والی ناشی از سیالب بسیاری از این چاه‌ها را پر و غیرقابل‌استفاده نموده و بار مالی بیش‌تری به بازماندگان تحمیل نموده است. این موضوع در استان لرستان (در پُلدختر و معموالن) جدّی‌تر بوده، به‌طوری‌که توده گِل ناشی از سیالب تقریبا همه چیز را در مناطق آسیب‌دیده پوشانده بود. عالوه بر این، زمین‌لغزش‌های ناشی از سیالب‌ها در استان‌های لرستان و گلستان بر سیستم‌های آب در سطوح محلّی تأثیر گذاشته است که این موارد نیز باید در بخش زیرساخت‌های محلّی مورد بررسی قرار گیرند. بنابراین، صدمه‌های وارده بر چاه‌های آب‌وفاضالب و هم‌چنین آسیب مخازن آب داخل مزارع یا خانه‌ها باید در برنامه‌ی بازسازی و بازتوانی در این زیربخش مورد توجه قرار گیرد. تاسیسات انرژی و ارتباطات محلّی-5 -2 -9 با وجود آن‌که تأثیر سیالب بر زیرساخت انرژی (برق و گاز) در بخش انرژی ارزیابی می‌شود، اما برخی از تأسیسات مرتبط با انرژی و یا شبکه‌ی ارتباطات متعلّق به مردم بوده که صدمه‌های وارده به آن‌ها باید در بخش زیرساخت‌های محلّی مورد بررسی قرار گیرند. سیستم‌های انرژی خورشیدی، Bio-( گاز-شبکه‌های رادیویی محلّی، تاسیسات تولید انرژی به روش زیست ) و بسیاری موارد دیگر که نقش مهمی در معیشت جامعه ایفا می‌کنند، gas می‌توانند به‌راحتی در اثر سیل آسیب ببینند. تأثیرات سیالب‌های اخیر روی این عناصر توسط دستگاه‌های دولتی مورد توجه قرار داده نشده است و بنابراین، اساساً هیچ پشتیبانی مستقیمی برای جایگزینی یا ترمیم آن‌ها ارائه نمی‌شود. این در حالی است که جمعیّت آسیب‌دیده از سیل، معموالً توانایی جبران خسارت‌ها و صدمه‌های وارده به این عناصر را ندارند. اگرچه داده‌های الزم در مورد این موارد در سیل‌های اخیر جمع‌آوری نشده است، لیکن الزم است اطّالعات آن‌ها توسط مقام‌های محلّی به‌عنوان اولویّت اصلی جمع‌آوری شود. این اطّالعات برای دولت می‌تواند مبنایی به‌منظور کمک به مردم آسیب‌دیده برای بازسازی و بازتوانی سریع این حوزه باشد. ارزیابی اثرات سیالب-3 -9 ، تاثیرات مخرّبی1398 و اوایل سال1397 سیالب‌های اواخر سال بر بسیاری از ویژگی‌های مرتبط با زیرساخت‌های محلّی در استان‌های لرستان، گلستان و خوزستان داشته است. بااین‌همه، چنان‌که پیش‌تر اشاره شد، اثرات و پیامدهای سیالب‌ها بر زیرساخت‌های محلّی، کم‌تر توسط مسئوالن ذیربط مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین، ارزیابی کمّی خسارت‌ها و صدمه‌ها در این بخش امکان‌پذیر نمی‌باشد. خسارت و صدمه به ویژگی‌های خاص در زیرساخت‌های محلّی، مانند سیستم آب‌وفاضالب، راه‌های دسترسی به مزارع و بازارها، مدارس دولتی و خدمات بهداشتی، خطوط برق و گاز، کارگاه‌های صنایع دستی و غیره در بخش‌های مربوطه تا حدودی در نظر گرفته شده‌اند. بااین‌همه، -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 154 صدمه‌ها و خسارت‌ها به سایر زیرساخت‌های محلّی مانند اماکن مذهبی و مساجد محلّی، گورستان‌ها، مغازه‌ها و بازارهای محلّی، تجهیزات و تأسیسات دست‌ساز در کارگاه‌های صنایع دستی، چاه‌های آب‌وفاضالب داخل منازل و سایر سازه‌های ذخیره‌سازی آب در مقیاس کوچک، دیوارهای محافظ، زیرساخت‌های زهکشی کوچک در مزارع و وسایل و تجهیزات انرژی و ارتباطات محلّی توسط دولت یا نهادهای حاکمیّتی به‌طور دقیق ثبت نشده‌اند. شهر (از جمله آق‌قال و 5 ،سیالب و آب‌گرفتگی در استان گلستان روستا را تحت تأثیر قرار داد و موجب تخلیه و جابه‌جایی 56 گمیشان) و روستا شد. عالوه بر این، بر اثر این سیالب‌ها و پیامدهای آن 17 ساکنان نفر زخمی‌شدند. بسیاری 77 نفر کشته و8 ،در مناطق مختلف استان از راه‌های روستایی و مسیرهای به‌سمت مزارع کشاورزی تخریب شدند، بسیاری از چاه‌های آب‌وفاضالب از گل‌والی پر شدند و کسب‌وکارهای محلّی با اختالل مواجه گردید و بسیاری از کارگاه‌ها و وسایل داخل آن‌ها (ابزار، تجهیزات، مواد اولیّه، محصوالت نهایی یا ناتمام) از بین رفتند. عالوه بر آسیب‌های وارده به زیرساخت‌های عمومی (تولید و توزیع برق، راه‌ها، مدارس و مراکز بهداشتی)، بسیاری از ساختمان‌ها و فضاهای محلّی که توسط مردم اداره می‌شدند (مانند امامزاده‌ها، اماکن مذهبی، گورستان‌ها و غیره) نیز در این سیالب‌ها آسیب دیدند. هم‌چنین، بسیاری از چاه‌های آب شخصی به‌دلیل مخلوط شدن با فاضالب، آلوده و غیرقابل‌استفاده گردیدند. شهر تحت تاثیر سیل و رانش 11 روستا و964 در استان لرستان مجروح برجای گذاشت 256 کشته و15 زمین قرار گرفتند. سیالب و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی جبران‌ناپذیری را سبب گردید. شهرستان‌های پُلدختر و معموالن به‌شدّت آسیب دیدند. در این استان نیز بسیاری از زیرساخت‌های محلّی تحت تأثیر سیالب قرار گرفتند. مسجد و بقعه در اثر سیل به‌شدّت آسیب‌دیده یا 32 ،به‌عنوان مثال تخریب شدند. بسیاری از راه‌های درون‌روستایی و هم‌چنین مسیرهای دسترسی به مزارع کشاورزی آسیب دیدند؛ هرچند اطّالعات دقیقی در مورد این خسارت‌ها گردآوری نشده است. بسیاری از مراکز آموزشی و درمانی محلّی آسیب دیدند و برخی از آن‌ها نیاز به تخریب و بازسازی دارند. در مناطق روستایی، بازارچه‌های کوچک و محلّی آسیب دیدند. عدم دسترسی ساکنان محلّی به این بازارها منجر به افزایش قیمت اجناس گردید. عالوه بر این، خسارت‌های واردشده به کسب‌وکارهای محلّی (مانند مزارع پرورش ماهی، کارگاه‌ها و غیره) باعث بروز مشکالتی عدیده برای ساکنان شد. روستا تحت تأثیر سیل و 117 شهر و4 در استان خوزستان آب‌گرفتگی قرار گرفتند و بسیاری از ساکنان مجبور به جابه‌جایی از نفر در اثر سیل کشته و 6 محل سکونت خود شدند. در این استان نفر مجروح شدند. به‌رغم صدمه‌های قابل‌توجه به زیرساخت‌های 98 محلّی، اطّالعات دقیقی از جزییات این آسیب‌ها توسط مسئوالن ذیربط جمع‌آوری و ارائه نشده است. مشابه با استان لرستان، به‌دلیل خسارت وارده به بازارهای روستایی، قیمت مواد غذایی و اجناس افزایش یافته و این موضوع باعث مشکالت بیش‌تری برای بازماندگان گردید. هم‌چنین، آسیب‌ها به بخش کشاورزی و معیشت در این استان بسیار زیاد بوده است که در بخش‌های مربوطه مورد بررسی قرار داده شده است. بدین ترتیب، مشخص می‌گردد که صدمه‌های وارده به زیرساخت‌های محلّی در این سه استان اثرات و پیامدهای قابل‌توجّهی برجای گذاشته است که برخی از آن‌ها به شرح زیر می‌باشند: . آب‌وفاضالب: بعد از سیل‌های اخیر یکی چالش‌های اصلی در 1 مناطق آسیب‌دیده، دسترسی به آب سالم و مطمئن بوده است. جاری شدن سیالب در بسیاری از مناطق باعث ایجاد خسارت گسترده‌ای به چاه‌های آب‌وفاضالب محلّی و مخلوط شدن آب سالم با فاضالب گردید. این مساله باعث آلودگی آب و افزایش خطر ابتال به بیماری‌های ناشی از آب آلوده (مانند اسهال، وبا، بیماری‌های گوارشی و غیره) و شیوع آن شده که می‌تواند منجر به تلفات بیش‌تر شود. در این خصوص، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منابع بسیاری را برای جلوگیری از ایجاد این بیماری‌ها و کنترل خطر شیوع آن‌ها اختصاص داده است. . پیامدهای اجتماعی و اقتصادی: در هر سه استان، سیالب‌ها 2 باعث خسارت‌های شدید به بازارهای محلّی، به‌ویژه در مناطق روستایی شد. صدمه‌های وارده به فضاها، ساختمان‌ها، وسایل و... در این بازارهای محلّی باعث کمبود مواد غذایی و سایر کاالهای اساسی و ایجاد مشکالت -------- صفحهٔ بعد -------- زیرساخت‌های محلی 155 زیادی برای ساکنان گردید. بااین‌همه، پس از چند روز، چنان‌که در گزارش بخش کاهش ریسک بالیای طبیعی ذکر شد، جمعیّت هالل احمر جمهوری اسالمی ایران اقالم اولیّه‌ی موردنیاز بازماندگان را فراهم کرد. عالوه بر این، بسیاری از فرصت‌های شغلی در زمینه‌های مختلف، از جمله کشاورزی، که به‌عنوان منبع اصلی درآمد مناطق روستایی محسوب می‌شود، از بین رفتند یا آسیب دیدند و بدین ترتیب، بسیاری از مشاغل تحت تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم سیالب قرار گرفتند. به‌عنوان مثال، آسیب شدید به مشاغل مرتبط با صنایع دستی و گردشگری، به‌دلیل خسارت‌های مستقیم (آسیب به کارگاه‌ها، مراکز اقامتی، تجهیزات و امکانات و...) و یا غیرمستقیم (مسدود شدن برخی جاده‌ها، اختالل در تأمین انرژی و...) باعث کاهش درآمد مردم شد. هم‌چنین، ایجاد محدودیّت در کسب‌وکار به سبب رخداد سیالب‌ها در برخی مشاغل (مانند رانندگان، مشاغل فصلی و غیره) نیز تأثیر قابل‌توجّهی در معیشت بسیاری از خانوارها و کاهش درآمد آن‌ها داشته است. در این شرایط، زنان، کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیّت و اقلیّت‌های قومی بیش‌تر تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. به‌عنوان نمونه، این سیالب‌ها باعث ایجاد خسارت‌های زیادی به پناهندگان ساکن در مناطق آسیب‌دیده به‌ویژه در استان گلستان شد. بر اساس گزارش خانوار 700 خانوار از450 ،سفارت افغانستان در ایران، در شهر گنبد افغانستانی ساکن در منطقه، تحت تاثیر سیالب قرار گرفتند. البته در این رابطه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و دولت افغانستان برخی پشتیبانی‌ها را از آن‌ها به‌عمل آورده‌اند. . زیرساخت‌های ارتباطی: خسارت به راه‌های روستایی در هر 3 سه استان منجر به بروز مشکل در دسترسی به مزارع یا سایر مناطق در داخل روستاها شد. این مساله هم‌چنین باعث کاهش فعالیّت‌های اقتصادی به‌دلیل از بین رفتن تولیدات و محصوالت و تأثیر منفی بر گردشگری و سایر بخش‌های اقتصادی (مانند قالی‌بافی) گردید. از آن‌جایی‌که راه‌های محلّی در بین مزارع در برخی مناطق روستایی به‌عنوان مرزهای تعیین مالکیّت زمین‌های ساکنان محلّی مورد استفاده هستند، آسیب به آن‌ها منجر به ایجاد برخی مسائل حقوقی در خصوص مالکیّت زمین خواهد شد. . ساختمان‌ها و فضاهای محلّی: به‌دلیل خسارت وارده به مراکز 4 آموزشی و درمانی محلّی، در حال حاضر، بسیاری از مردم در استان‌های آسیب‌دیده از سیالب‌ها از کمبود این امکانات رنج می‌برند. در بعضی مناطق، به‌دلیل خسارت‌های سازه‌ای و غیرسازه‌ای به این مراکز (مانند آسیب به نازک‌کاری، سرویس‌ها و وسایل)، این اماکن نتوانستند خدمات الزم را ارائه دهند. عالوه بر این، بسیاری از ساختمان‌ها و فضاهای محلّی (از جمله مساجد، حسینیه‌ها و گورستان‌ها) تحت تأثیر سیالب‌ها قرار گرفته و آسیب دیدند. الزم به ذکر است که این زیرساخت‌های محلّی می‌توانند بعد از رخداد بالیای طبیعی جهت ایجاد فضایی برای گردهمایی و تصمیم‌گیری در مورد اقداماتی که بر کل جامعه تأثیر می‌گذارند، مورد استفاده قرار گیرند. به‌عالوه، این اماکن فضاهای امنی را به‌منظور استفاده در شرایط بحران در اختیار عموم قرار می‌دهند. ساختمان‌های محلّی هم‌چنین عناصر فیزیکی مهمی در منظر روستایی محسوب می‌گردند. در مرحله‌ی بازتوانی و بازسازی، ضروری است که رویکردی یکپارچه و جامع برای توجه به کلّیه‌ی زیرساخت‌های محلّی اتخاذ گردد. هم‌چنین، از آن‌جایی‌که بعد از رخداد سیالب معموالً حس انزواطلبی و جداشدگی از جامعه به‌خصوص در اقشار آسیب‌پذیر شامل زنان به‌دلیل آسیب‌های وارده به زیرساخت‌های فیزیکی و اجتماعی تشدید می‌گردد، الزم است در مرحله‌ی بازتوانی به این موضوع به‌عنوان یکی از اولویّت‌های اصلی توجه الزم مبذول گردد. همان‌طور که نشان داده شد، زیرساخت‌های محلّی خدمات مهمی را به جوامع ارائه می‌دهند و بنابراین، باید در ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی لحاظ شوند. گردآوری اطّالعات پایه، مانند فهرست کلّیه‌ی زیرساخت‌های محلّی که پیش از رخداد مخاطرات طبیعی ایجاد شده‌اند، برای ارزیابی مؤثر صدمه‌ها، خسارت‌ها و نیازهای بازتوانی در این بخش بسیار مهم هستند. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 156 نیازها و راهبردهای بازتوانی و بازسازی-4 -9 ،مداخالت موردنظر برای بازسازی و بازتوانی زیرساخت‌های محلّی باید اقدامات الزم برای رسیدن به هدف ساختن بهتر از قبل را در بر گیرد. بنابراین، در این حوزه‌ی خدمات، زیرساخت‌ها و سازوکارهای موجود باید به سطح باالتری از گذشته برسند که تاب‌آوری بیش‌تری در برابر بحران‌های آتی داشته باشند. با توجه به این‌که زیرساخت‌های محلّی در برابر رخداد بالیای طبیعی بسیار آسیب‌پذیر هستند، الزم است در مرحله‌ی بازسازی اقدامات مختلف به‌منظور بهبود تاب‌آوری آن‌ها مورد توجه قرار گیرد. در چنین وضعیّتی، مفهوم گسترده‌تری از مفهومی که نه - راهبرد ساختن بهتر از قبل باید مورد توجه قرار گیرد تنها بازسازی بهتر زیرساخت‌های محلّی آسیب‌دیده یا ویران‌شده را در بر می‌گیرد، بلکه گسترش آن‌ها را نیز مورد توجه قرار می‌دهد، به‌نحوی‌که بتوانند برای اقشار مختلف جامعه به‌خصوص بخش‌های حاشیه‌ای، گروه‌های آسیب‌پذیر و محروم، اقلیّت‌های اجتماعی و قومی، معلوالن، کودکان، سالمندان و زنان قابل‌استفاده باشند. ازاین‌رو، هدف فرایند بازسازی در این حوزه، ایجاد شبکه‌ای از زیرساخت‌های محلّی است که برای تمام خانوارها و اقشار جامعه در دسترس باشد و امکان اتصال آن‌ها به خدمات محلّی، امکانات و بازارها را فراهم نماید و فرصت‌های عادالنه‌ای را برای توسعه‌ی اجتماعی و اقتصادی در سطوح محلّی ایجاد کند. با توجه به رویکرد فوق، برای بازسازی و بازتوانی زیرساخت‌های محلّی پیشنهادهایی به شرح ذیل ارائه شده است: y y ،ایجاد پایگاه اطّالعاتی و فهرستی از زیرساخت‌های محلّی تهیه‌ی نقشه‌های زیرساخت‌های محلّی و شناخت وضعیّت اجتماعی و اقتصادی اقشار مختلف جامعه از جمله اقلیّت‌ها و پناهندگان، پیش از رخداد بحران؛ y y ظرفیّت‌سازی در سطوح محلّی با توسعه‌ی رویکرد مشارکتی برای برنامه‌ریزی، تأمین منابع، پایش، اجرا، کنترل کیفیّت و اداره‌ی زیرساخت‌های محلّی و ایجاد سازوکارهای مستحکم و مشخص برای درگیر کردن کلّیه‌ی اعضای جامعه (از جمله بخش‌های فقیر، حاشیه‌ای و زنان) در این رابطه؛ y y اجرای روش‌های مناسب برای ارتقای مسئولیّت‌پذیری و احساس تعلّق در جامعه نسبت به زیرساخت‌های محلّی، جهت مشارکت در بازسازی و نگهداری از زیرساخت‌های محلّی؛ y y ایجاد فرصت‌های اجتماعی و اقتصادی جدید در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌ها، به‌خصوص برای افرادی که قرار است از محل زندگی خود جابه‌جا شوند (به‌علّت ریسک زمین‌لغزش و سیل)؛ y y ترویج مناسب برای طراحی و ساخت زیرساخت‌های محلّی با استفاده از مصالح بومی به‌صورت مقاوم در برابر سیل و ایجاد سازوکار مناسب برای مدیریّت، اجرا و نگهداری مؤثر از آن‌ها؛ y y ارتقای درک عمومی و افزایش آگاهی جامعه‌ی محلّی در مورد ساخت‌وسازهای تاب‌آور در برابر بالیای طبیعی با آموزش مردم و انجام اقدامات الزم در یک فرایند مشورتی برای جلب مشارکت آن‌ها، برای جلوگیری از تهدیدهای ناشی از حوادث آینده و محافظت از زندگی و معیشت جامعه‌ی محلّی؛ y y توسعه‌ی مهارت‌های الزم در سطوح محلّی و ایجاد گروه‌های متخصّص بومی به‌منظور استفاده از امکانات جدید برای ساخت و ترمیم زیرساخت‌های محلّی به‌صورت تاب‌آور با هدف بهبود کسب‌وکارهای کوچک محلّی؛ y y تضمین دسترسی به زیرساخت‌های محلّی برای اقشار مختلف جامعه؛ به‌خصوص اقشار محروم و گروه‌های دارای نیازهای خاص مانند کودکان، معلوالن و زنان؛ y y توسعه و تقویت گروه‌های محلّه‌محور به‌منظور ایفای نقش به‌عنوان هماهنگ‌کننده و اطمینان از دسترسی همه‌ی گروه‌های جمعیّتی به حداقل خدمات زیربنایی موردنیاز؛ y y فعال نمودن گروه‌های خاص، به‌خصوص زنان و دیگر بخش‌های جمعیّتی در بازسازی زیرساخت‌های محلّی؛ y y توجه به جنبه‌های جغرافیایی و زمین‌شناسی به‌منظور تعیین مکان‌های مناسب برای بازسازی زیرساخت‌های محلّی (اجتناب از ساخت‌وساز این زیرساخت‌ها در مناطق در معرض خطر)؛ y y بهبود هماهنگی جوامع محلّی با نهادهای حاکمیّتی برای تسهیل سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی برای انجام نیازسنجی بعد -------- صفحهٔ بعد -------- زیرساخت‌های محلی 157 از بحران و اختصاص منابع موردنیاز در بخش زیرساخت‌های محلّی؛ y y تدوین سازوکارهای الزم برای حمایت از جوامع آسیب‌دیده در بازسازی زیرساخت‌های محلّی (استفاده از وام‌های با سود کم، ارائه‌ی کمک‌های فنّی و غیره). توصیه می‌شود اولویّت تامین اعتبار برای جوامعی در نظر گرفته شود که حتی از حداقل امکانات موردنیاز برای پایداری وضعیّت اقتصادی و اجتماعی برخوردار نیستند؛ y y پاک‌سازی آوار، احیای شبکه آب‌وفاضالب و باز کردن راه‌های دسترسی به اماکن و زیرساخت‌های محلّی (البته بیش‌تر این کارها تاکنون توسط مردم محلّی انجام شده است، اما باقی‌مانده‌ی آن باید در کوتاه‌مدّت انجام پذیرد)؛ y y ملحوظ نمودن توصیه‌های کلّی برای کاهش ریسک بالیای طبیعی در بازسازی زیرساخت‌های محلّی، از جمله انجام اقدامات سازه‌ای در سطوح محلّی (به‌عنوان مثال، ساخت سازه‌های کنترل سیل در مقیاس کوچک) از طریق اجرای رویکردهای مشارکتی در سطوح محلّی؛ y y حمایت از کارآفرینان کوچک برای تهیه و اجرای برنامه‌های اضطراری ویژه‌ی کسب‌وکار و غیره. در راستای اجرای این برنامه‌ها و پروژه‌ها، باید روند تأیید، اجرا، پایش و گزارش‌گیری از اقدامات در دست انجام نیز مشخص شده و امکان پرداخت سریع کمک‌های مالی در وجه ذی‌نفعان به‌شکلی شفاف و قابل‌پیگیری صورت گیرد. هم‌چنین، باید سازوکارهای سازمانی برای اجرا و نگهداری از زیرساخت‌های محلّی توسعه داده شود و منابع پایدار برای تامین هزینه‌ی بازسازی در دسترس باشد. رسیدگی به وضعیّت مناطق در معرض خطر لغزش و سیالب باید در اولویّت قرار گرفته و فرصت‌های اقتصادی جدیدی جهت جمعیّت جابه‌جاشده به مناطق امن ایجاد گردد. هم‌چنین، الزم است تالش‌هایی به‌منظور ارتقای مناسب، مصالح بومی، طرح‌های مقاوم در برابر سیل و جلب مشارکت بخش خصوصی در سه استان آسیب‌دیده (با ایجاد ظرفیّت‌های موردنیاز در سطوح محلّی) در این حوزه صورت پذیرد. برخی از این موضوعات می‌توانند در برنامه‌های بازسازی مورد توجه قرار گیرند و اعتبارات الزم از طریق منابع مختلف نظیر سازمان برنامه‌وبودجه، فرمانداری‌ها و شهرداری‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و مواردی از این قبیل تامین گردند. : نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت4 جدول زیربخش برنامه‌ی فعالیّت‌ها ارزش سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر زیرساخت‌های ارتباطی محلّی زیرساخت‌های حفاظتی محلّی مراکز محلّی و زیرساخت‌های اجتماعى – اقتصادى تاسیسات آب‌وفاضالب محلّی زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات محلّی برگزاری دوره‌های آموزشی و فعالیّت‌های محلّی برای درگیر نمودن جوامع محلّی در بازسازی با توسعه‌ی رویکردهای مشارکتی ترویج مسئولیّت‌پذیری و احساس تعلق با درنظرگرفتن دغدغه‌های مردم محلّی در بازسازی ایجاد شالوده‌ی الزم برای تضمین دسترسی به زیرساخت‌های محلّی برای اقشار مختلف جامعه 85 0.81 ،استانداری، فرمانداری، شهرداری صدا و سیما، سازمان بهزیستی، کمیته امداد امام خمینی (ره)، وزارت امور اقتصادی و دارایی تمامی زیربخش‌ها پاک‌سازی آوار، احیای شبکه‌ی آب‌وفاضالب و باز کردن راه‌های دسترسی به اماکن و زیرساخت‌های محلّی تدوین سازوکارهای الزم برای حمایت از جوامع آسیب‌دیده برای بازسازی زیرساخت‌های محلّی بهبود هماهنگی جوامع محلّی با نهادهای حاکمیتی 300 2.86 ،وزارت امور اقتصاد و دارایی سازمان مدیریت بحران کشور، سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت راه و شهرسازی، وزارت نیرو مجموع385 3. 67 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 158 : نیازهای بازتوانی میان‌مدّت5 جدول زیربخش برنامه‌ی فعالیّت‌ها ارزش سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر تمامی زیربخش‌ها ایجاد پایگاه اطّالعاتی و فهرست زیرساخت‌های محلّی تهیه‌ی داده‌های الزم از نظر جغرافیایی و زمین‌شناسی به‌منظور بازتوانی زیرساخت‌های محلّی فعال نمودن گروه‌های خاص (به‌ویژه زنان) در بازسازی زیرساخت‌های محلّی 250 2.38 ،سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت نیرو وزارت آموزش‌وپرورش، وزارت بهداشت، وزارت کشور، وزارت راه و شهرسازی مراکز محلّی و زیرساخت‌های اجتماعى – اقتصادى ایجاد فرصت‌های اقتصادی جدید توسعه‌ی مهارت‌های الزم در سطوح محلّی توسعه و تقویت گروه‌های محلّه‌محور حمایت از کارآفرینان کوچک برای تهیه و اجرای برنامه‌های اضطراری 180 1.71 استانداریها و فرمانداری‌ها، وزارت امور اقتصاد و دارایی، شهرداری‌ها، صدا و سیما، سازمان بهزیستی، کمیته امداد امام خمینی (ره)، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مجموع430 4. 09 : نیازهای بازتوانی بلندمدّت6 جدول زیربخش برنامه‌ی فعالیّت‌ها ارزش سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر زیرساخت‌های ارتباطی محلّی زیرساخت‌های حفاظتی محلّی تاسیسات آب‌وفاضالب محلّی زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات محلّی ترویج مناسب برای طراحی و اجرای زیرساخت‌های محلّی ظرفیّت‌سازی در سطوح محلّی با توسعه رویکردهای مشارکتی ملحوظ نمودن توصیه‌های کلّی برای کاهش ریسک بالیای طبیعی در بازسازی زیرساخت‌های محلّی 380 3.61 ،سازمان برنامه‌وبودجه آموزش‌وپرورش، وزارت بهداشت، سازمان مدیریت بحران کشور، وزارت راه و شهرسازی تمامی زیربخش‌ها ارتقای درک عمومی و افزایش آگاهی جامعه‌ی محلّی در مورد ساخت‌وسازهای تاب‌آور در برابر مخاطرات طبیعی65 0.62 سازمان مدیریت بحران، سازمان برنامه‌وبودجه، صدا و سیما، وزارت آموزش‌وپرورش، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها مجموع445 4. 23 ) سهم استان‌های مختلف از بودجه‌ی پیشنهادی برای7( جدول بازتوانی و بازسازی زیرساخت‌های محلّی را نشان می‌دهد. الزم به ذکر است که این مبالغ صرفاً به‌عنوان کمک دولت برای راه‌اندازی اولیّه‌ی فعالیّت‌های پیش‌بینی‌شده برای بازسازی و بازتوانی این زیرساخت‌ها ارائه شده‌اند و طبعاً هزینه‌ی بازسازی زیرساخت‌های محلّی بسیار بیش‌تر از این مبالغ است که باید توسط مردم تامین گردند. نسبت سهم هر استان در این جدول بر اساس تعداد روستاهای آسیب‌دیده از سیالب در استان‌های مختلف برآورد شده است. : نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت در هر استان7 جدول استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر لرستان323.4 3.07 361.2 3.43 373.8 3.55 1058.4 10.06 گلستان23.1 0.22 25.8 0.25 26.7 0.25 75.6 0.72 خوزستان38.5 0.37 43 0.41 44.5 0.42 126 1.20 جمع کل385 3.66 430 4.09 445 4.23 1260 11. 98 -------- صفحهٔ بعد -------- زیرساخت‌های محلی 159 روش‌شناسی ارزیابی-5 -9 بدیهی است که صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به زیرساخت‌های محلّی، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی مهمی در سطح جامعه‌ی آسیب‌دیده از بحران برجای می‌گذارد و بنابراین، این موضوع می‌بایست در مراحل بازسازی و بازتوانی مورد بررسی قرار گیرد. به‌منظور ارزیابی در 1398 و اوایل سال1397 اثرات و پیامدهای سیالب‌های اواخر سال این حوزه، ابتدا بخش‌های اصلی جمع‌آوری داده‌های موردنیاز بر اساس دستورالعمل‌های موجود تعیین گردیدند. بر این اساس، فرم‌هایی در قالب فایل اکسل برای گردآوری کلّیه‌ی اطّالعات موردنیاز برای ارزیابی صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از سیالب در زیربخش‌های مرتبط با زیرساخت‌های محلّی تهیه گردید و در بین سازمان‌های ذیربط در سه استان لرستان، گلستان و خوزستان توزیع شد. هم‌چنین، توضیحات الزم در خصوص نحوه‌ی تکمیل این فرم‌ها، در کارگاهی دو روزه که توسط دفتر عمران ملل متحد و سازمان برنامه‌وبودجه در اوایل تیرماه سال در تهران برگزار شد، به سازمان‌ها و مسئوالن مرتبط ارائه گردید 1398 و مقرّر شد که این فرم‌ها طی دو هفته بعد از کارگاه تکمیل و تحویل داده شوند. البته، ازآن‌جایی‌که داده‌های موردنیاز در این حوزه می‌بایست بالفاصله بعد از رخداد سیالب‌ها برداشت می‌شدند، امکان تکمیل بسیاری از فرم‌های اطّالعات توسط سازمان‌های ذیربط میسّر نشد. در نتیجه، در این بخش امکان کمّی‌سازی صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از سیل میسّر نبود. بنابراین، پیرو بحث‌وگفت‌وگوهایی با کارشناسان ملّی و بین‌المللی حاضر در دومین کارگاه تخصّصی برگزارشده توسط دفتر )، 1398 عمران ملل متحد و سازمان برنامه‌وبودجه (اواخر تیرماه سال تصمیم گرفته شد تا در بخش زیرساخت‌های محلّی در استان‌های آسیب‌دیده از سیل، اقدامات اولیّه‌ی بازسازی و بازتوانی قابل‌اجرا در کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت ارائه گردد و هم‌چنین، چارچوبی برای ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی در بخش زیرساخت‌های محلّی تدوین شود تا در بحران‌های احتمالی آتی مورد استفاده قرار گیرد. فهرست منابع ) گزارش اقدامات جمعیّت هالل 1398( . سازمان امداد و نجات1 در1398 احمر در برف و کوالک و سیل و آب‌گرفتگی فروردین‌ماه سطح کشور، جمعیّت هالل احمر؛ ) رتبه‌بندی استان‌های کشور 1397( . سازمان برنامه‌وبودجه2 ، معاونت امور1395 بر اساس برخی شاخص‌های آماری سال علمی، فرهنگی و اجتماعی، انتشارات سازمان برنامه‌وبودجه‌ی کشور ؛97/00/73 ) صدمه‌های وارده به1398( . سفارت افغانستان در ایران3 پناه‌جویان در سیالب گلستان، برگرفته از سایت خبرگزاری آوا به آدرس 4. Golestan 2019 Floods (2019) United Nations Emergency Field Mission, Sectoral Observation and Recommendations Report; 5. IRAN: Golestan and Fars Provinces 2019 floods (2019) Flash Update No. 1,2019, OCHA HAT in collab- oration with DMT partners report; 6. Kerala Post Disaster Needs Assessment (2018) The World Bank report; 7. PDNA guidelines (2016) Community infrastruc- ture, volume b, GRDRR report. -------- صفحهٔ بعد -------- ِ * 1[ لاو ار , و و ۵ و ۴ مر وضو کر سوت اب و گرا مه نم ۵ ۳0 هر له پم ار وه بو ی نایار ۹ 5 ۲ . ی * ۹ 2 ۰ سب ای ۰ ,۹ وا ۰ تچ ۱۰.32 ۴ ۴ سخحیسین. دم و ۰ چم ی ی ی اه ۳۹ ۹ و رم ۷ د. کرو وا ‎٩‏ ور ‎٩ - 1 اب مستیت و این ما با ی وم ها- ی ی رم + گرد کرک مرا ۳ 1 ۸ ما چ پر رصم 8 تا ات و وی ۹ و ما0 3 ده چاه ۸۸ ۹4 ی اک ری مد ۹یا" ۹ ۳ سید ر 9 چم ل 3 ۱ ام و ۹ کارا وا ها 4 5 رد دی ۹ توت ی رمرم ی هاگ ۳ ساک هما را عمه 2 رس امار ما نهج دا رج را ۲ جا دوش یخ 3 و ۳ 2 7 اه ی ارادم ابو ات وک و ها و کر مرن وا و ها از زاین سم ها نمی داد ودرا 1 ری 6 ی ۷ مه ۹ ی و داش * اس ای مر ۳ ۰ میت ۴ راو ت باسح ۹ هیاس کر ۳ ۶ 2 7 هه :۷ وج اج ولو ۳ ود کم ور اهر ی کوب ی رکیپسا کر کر ند بویا مار ی نت مر رگا ‏ ۹ وم ۹ ری هوس اش ر ات است وه یا ۹ هم و 3 ی : کما احد محف - ۰ ی . ی گم مه " - ۹ تر اوت 1 ۶ دوو ۲ یمحا هد یک کد و ام همت کی نم : سا ی مار وا و ری ‎ ۹‏ ۷ کید ری رای ۹ دی پا رح را ۵ ها دس ای شوم چا ری اد منم اد ام و ۲ ی تب نه ‏٩‎ 7 اه نا یاب و 0 ورا او وز 3 حر شم 2 ما یا ناو ۵۵ اهر یه ام ۷۱ یا لر چو ۹ ابدک خی ۹ 7 +۹ ۳ ار راد تمه رم ۰ موم بدا ۸ موی ی ۳ هم 0 و و هی ۰ ده ۷ را این اه اوه تا ۵ چات ای او چا تاه اس پست 1 16 تا مرو و س میس سرد ند ام ی ره امک ۳ رک 5 و یاس ی بط 0 ادیش ی زا ید رس ید ً 0 ترس ّ ح اکن رّ ۰ ۳ و۳ 8 ۹۰ پا وخ ۱ 3 1 چ هه سس ۵ ی ۰ با ی : ما تب ۰ ه سک و 1 ۶-۵27 چه لچ رز ۰ ههد ه2 رت و 8 یگ مت رسمه و ۱ 8 هه رو ود و و - ۰ ۳ رسد رّ یه 7 ۸ سخ سوک ی ی ی مما وه اد رم اوه 8 7 ۳ 4۹ ۰ ار اناد ارو مزا ی 0 یر میوگ امه اجه اد سس از کرک رک و پا 9 کی همم : درک کار ما ۳ در وا و ام من ۳2 ایک ۹ و با ری ای که او ۷ + و ی رکه را ان راطظ امک وتو و اد ی 8و یس ارو وان مرگ م2 ۶ هر کر با سوریس ۴ رح او هیا ۵ مه و 4 9 پا گر 2 مه هو کرو مک ۳ ی بصوا کر ۳ ما ره باه 1 کار رک و ۹ و هه ( اس اک ده ی ۳ و ریب زا مک وا ی 1 اد خاک و ریب ود رصص سس بر ی تسده 00 را 2 من ها و خرس ی ز ۹ ۳ 0 ی چم و سوه ۰ هیده کی و هی : و ار ی سا مه یا ۲ هو ۳ یه هدر 2 ماسه حب هو مک یر اک 2 ۱ و ی جراح هاب رم ۱ مع هر یاسر ی هم ی ون روش ای ۹ ی : " رخ وق مه اس و 7 0 1 و رو ی 7 8 5 ور ی ی ۹ کی دی ۳ 0 کب موه از سم .۰ دور مهم ی تسش ود رل کم مهو ارم ۳ امک دک مس جر موی ی 8و 7 1 2 ی ایجس یی ی پاو او پگ ۷ ام م یزاس 0 رصن یگ را مج ۳ را یا 0 پ ۹ هس کدی مد یو ۳ وت . ی رس خر ۳ وچ 8 رس ی ون ۱ . عج و ال اس ی پ بخ و زی تا 3 روخ و هر( ۴ 2 هرس لاه هت ری وه یت سرد که .ده * دهم وج کپ ی بوخ مر مگ ده سوت نا رک ۳ ره بو ۰۹۰ + ,۳۰ و29 ۳ 1 کین اج وا مس ۵ زج 1 رم ده ۱ . 1 ی یم ویس کر 2 9 دخودد؟ وان را ۰ یک 0 نک وی ی سا ۴ و شم ۰ ۱ رقم هه خی ما ِ :۵ منم 1 زر 6 مد ماهر رل تشرد خن ی وص هس تا ری و وی ام و اه مر او رد سود 8 ۳ جرا م2۴ را و وب وک ی ان سین و دح ود هه 1 م ند و ی ار ۲ اه هم 0 کچ و پلاد سس م دای ی کت پا مه تن .۰ اش خر . صا ب ی ۰ او ۳ ی 1 ی ها ۰ ض مس و ره کر ما اس کمخت | رو یمس کاس ها رو ری ای خیش پر چم که وی یل ۳ :۹ کرد تا : رس ی 1 ای بو و رای ها ۹ 1 زو 1 0 ی دم گم وگ * رواد ی اک ی تا ی که از چوک و ۳ 3 سه و 1 < پیت ۳ ۲ ل ی مد ره را اه - هم همم ی کم" م۸ 4 دح تاطط ی ‌ ‌ ۱ ۲ رو سا ۶ مراکم تایه 2 وش سس ۱ ی یگ ۹ شخ هموح هی اموا> دا ویک کی 7 ۳ 2 ما رد مها سوسیا ۳ ی جی . ‌ ۱ ۰ نمی : 0 و هه ۱ هر مج ری ۴ شا دن ار چو ها ۹ هک هر ی یو تم بد صوت یاوچ ال هر ( هیت / ۱ یر ها 8 رای کی رح و رل کف ارو چا ونم موی ده ما وه سس ص و 0 زس هید وس ژ اس او انا مره ۳ و ی مرو ره ترا هن کج باه ما چم وش ده » ی دس ۲ ۰ 0 چص 0 ور 4 ی 5 , ای . ما چا 1 ای مر 7 ریت . هی مر وت - را او ۰ اه ی سا 7 5 ‌ که ا ست رو عم کم نو 4 مد روا ۳ کصام و وتا وا هگ درد سک که با وه رو 1 ۹ وود ۴ سوا ۹ تجه وان کح 4 اس ع ا تسو ی 8 ی ی ام که ص یچ ۵ هش ما۲ 4 مس سک رک و ات وهی ی اک او دا و تم دی ۱ و سه رش گم یس 7 ۶ و دم کا یا و سو و ۹ را و در 6 و ها دال هه مس دم ۹. 1 : : او ی هو رورا را تمد * و ۱ و 1 ۷ دا موه 4 مر -- 5 ۱ ۱ موم ۳۵ مه یو مود روکد و ار جوا ی ۳ مگ سک ی زو وی ما وت ۲ * ۳ ۹ مسا * | ۱ ۳ رد واه سروک وی سک وس یج مه کی 1 چاو ۳ شم نی مر هد نوم اجک صر ۳ گام ره ور مت مه موه هه 0 مسا تا چتر هم , ی گی و او سا در خادم یوم رز موج ی ص7 هک شا 7 , 5 نم. ۲ ۰ را 2 ی ۳ عم ۲ ور ۱ بچد سا گم یگ هر جک بر وس مه ۰ ‎٩‏ رح اش ۱۳ ۳ ارو رای افو هم وه مهم دی مج ی م ای ای پات جر که مهد کی جر ۲۱۲ ی ما دج و ی 5 ۰ ۱ ۰ ۹ - > جوم - ی سم 4 نوفیا 0 5 ی که اس سر ۴و وا سا هه مه ۳ ۱ از ورد ۳ سس ۰ رام ۱ با . :1 یر راستو یا سا ی 8 ود ارس یه و هک کی ان ۳ هر ۱ - و ها سس مر روا او اکن .3 :2 چم ی _ هی اس سس 1 هم بت" ی سا : یا لوط ما رای ۳ مت ۴ :1 مد ی 9 که چا 1 ی سا اس مان ]دا شارات اسنط اد دس : دا رس ا ۸ ی وه ی یه ای ره دا ود تا ی سا شا[ نا . ای از اه ان و ی ۳۹ و۳ طص ۰ هت نتسه هه - پا اک ۳ دوه امس 1 ۵ | ها 9 اد هج ی مش مج اش سا مت رو و ی : مور ها 0 سک ۳ | وود موی ارو له 5 ی شود و 7 2 اد : ۹۹2 2 3 سح وم ی مور چم کت کصنط - 1 2" 1 ی *صویو ۲۱ ی نها ده ۹ سس سک 2 ی نموه چا معط ۳ 9 1 اک وکا ۲ یو 3 ۶ وه سم ی 9 تت ۹ ی : دی مجصشد- متسه ار مها میب و ی کچ نم ۴ دل ی میت ۳۳۵ : بت و وی( او # مود سروس و خو وه متا را و و اک و او مان و چم و اس ۱ 1 ابا ص 0 سا کش یگ ی با وا چا رابنا بوو و ری میت ار اراد مااجصت ی جح ال | ۳ انا یج اد تم نو هه اس لت مار چم موی ما وهای 7 یگ وی رو ۶ 2 خرچ م ادا یا کی 1 وچ وا و 1 8 ۰ یک وبا نخ رم : 8 ار ی و ی ۷ یا ج (را وب یا ۲ ۹ دما سس دی روا ۲۰*۵ ول ۳ مچ مو ۱ جد - م۱۱ چا ۳ > بر ی مه ی 2 ج ۱ دس ری کت وا 0 ِ + ۳ 1ج ۱ زج سا سس اس ۹:۱۱ 7 و ی یو رگ ما2 و 4 یامه 2 این ۳ اس ایا ود گ مرگ ۳ ۶ وید هدز وکا 2 اس موس ۳۲ او اپ [ یی ی مج وی موی تچ 2 ی ی میت و رگ چا و 1 0 5۸ مه تک ی 2 ۳ 1 ی ۳ | خس کر وا ل کم ی ی و ان ِا مکی اه هس درا مهو هه ۱۳ هنم فان مخججچه ای و مووی ا تا سک مه یا دا 8 و و نیس تج میز 7۳۳ اوسرممر مج و و و رای ره سک ی همی ی کوک 1 کی یعس ایا ی احصومهدای ۴ ۰ امه 2 ۳ رس + دا یه امن سا ووت ی 9 و ۱24۹ وتو یت تا ییا وا مر مهس ری کرش ون 27 4 سس اد سس 4 ام ی 7 هه مس 2 وه سس بو ی ی و دح ده وا ی تا 4 را ۹ ی 8 موه ۰ , ۰ سوه دسا وس ۲ و چپ ۰ ای طصا اه یمع دم ده ی وب ۶۹ هم هو اس هاو دین در را تس یی ۹ ۹ ی رک همش دم ۹ سوام ۳۶ ۳ ۰ یه چیه چم هممی اس شا ی 2 ای خر از هک مه هرت ی رک مه که مس مها دای ۳ ۱ .۳ ی ۱ ۹ روا هه ها ی ایرد وی رل او این ی ی مچمیه موم - یرومم کت 2 1 راکمه ها وین ز وس سم مرگ وس :۲ و ۳ 3 هس 2و رو 1 مه کج 9 2 1 5 نوم 8 2 مارد ی و و ۵ را اراد اد 1 موه 5 اه ی 2 ی کور کل کس 7 دم اه و هوس 0 در تیم یو هوس توپ دو ریس با ار مه دجاسم وود و۳ ۳ ما تم پم سس مک رز 6 او ی رسمه 3 ار ماه ی رس وا و : ی وا منم و و کی سا ره مک رو ی سسوم رس ما سس در یک اب یا ۱ : 9 و و5 ی 0 دی چی دیس و یا وورا 7 ها وب ام تموم خم ۰ رو یت موف + 1 صوره پوس وود مرت متسد وا کر 0 ارس ای کاس و حط سح اد وود ور و ما ما یا ۰ را .فرش ا با 4۲ و ۹ و بس ۹ ۹ بو یوعصم ما مه ری مه مه 5 ۰ رم ی مه و شمه < یی را و و وه مر ارشتو ‏ وا کی ای اد رون سع مش ۱ - : هر ۳ هه 1 ۰ ویک ی 3 یه ی جا ات | کاس ام اه رن 7 تسوت <ا ۷ 1 5 بر ۰ ها و مرگ هر مم . هدوصمل مس هیتر ام کا کا اس چو ما و : َ ۱ 2 ی ۰ یه . وت : وا پچ اه :یک ری 2 سس .| ۰ << اس دص ۴*۹ اس ۰ ۰ ۰ اب ری ارت چا ۹ ۰ ۹ ۰ َ .۳ اه ها ی چووت : ل ‌ هت چا ؛ توق هد 9 ۳ 8 ۱ ۹ ۶ 1 ۰ 1۰ نا ۶ پا ام ی ۰ 9 مر نظر او ۰ مد ای مسا ۰ ۸ ۰ 7 ر ور 2۸ 2 ْ سم چا و یا ی : ۰ سای | ید ی ۹ ۹۲ م. اه ۰ ۹ و مگ دا ی و ۰ . ِ" ۳ مه : 5 نی چا . ۰7 1 ای 1 ۰ ۰ تا و ۹7 7 ۵ ت ۰ _ ی سر َ ۱ ۹ ۰ #یشه چ هن ره و درا ۲ب وا . 1 0 اس با ۰ ۳ ۹" ۰ - که پ یگ 1 و ال ی ۹ ۱ 0 ار و وه رش ز : : ۹ از ما 5 میا 7 + و 0 ‌ 9 0 وگ را و ره 6 ۰ 6 5 ۳ 1 وی یت و را را 2 ۰ ۹ ۰ اف مر 4 ۰ ۱۱ ۱۹ کت مت ۰ : 7 سر را 7 جر مر ۲ ۰ ۹ سا یه ث 1 ام ی موی - وس ی ی ۳ نج َ 8 ۸ ۰ ب ۱ ی 0 چا ۰ ام ۱ اک 0 باکر و 5 نا رم ول کته مار 46 ما ما موه ابش ۱ کر و ره ۲۵ یه - هه وی 1 ی ‌‌. ۳ مک سکره اش او ین وچ را ام ری و ی - َ ۰ ارس 9 ی .۰ رگ وه مر ۰ و ۹ ایشا َ ی ای - ی ۰ | کاس درگ ۰ ۰ َ 1 ۹4 : 4 ی - دین ۹. 0 5 یا 1. ۰ ۰ جی و هدر زار - فی 9 7 تا ۰ د چا که هه »ی ۰ را ّ مه رک ۰ و ۰ ۰ ی ۱ ۰ / ی ین هر ج 5 هر ۰ ی هیات ی و ار ی ۱ کی ۱ 5 ام هه ی و سا و ما ۱ کن تا هد 1 در خر ام 0 مکمما یه 2 ۰ ۰ ی ۰ ۰ , 1 5 ۰7 ی و چا ید | ۰ باا دا * َ : ۷ سره ی ره که ولو ۹ هن 5 7 ۲ص و مر ین و سجه" - ۰ ۰ . ۰ - ۰ ۰ ری َ 0 مر و ی سل ۳ 8 : ۳ ی وا اشنا ظ ۸ :۲ ۰ / ۰ ۰ 7 << ۰ ۰ ی ی ۰ وه ۰ - ۰ سس و و 1 کاس ار و ی پا ناخ ِ 0 ظ ی ی کی ی ۰ 1 2 - ع ۹ » ۳۱ وا « ِ َ گ ۲ ۸ هر ۹۰ که 1 رگ 3 رز ی ۸ ۳ 1 7 ۹ جه + میا ۰ ۹ رم ۳ ۰ ی ۰ 9 ْ* - ی ۳.۹ 9 ۰ ِ . 0 سخ ما : : 1 : ل 1 ۰ ۱ 1 4 ؟ و ۴۳ ۳ نو ای ۰ ۶ اس سا - - ام ُ 7۳ ۳ , َ که ۰" 1 ! ۱ : : 9 را 5 ۳۹ کم یه - : :۰ یا انا , . , 8 ِ ۰ 1 ی ی ۰ سید 1 ۹ ۹ ۹ او ۱ اس + - ۰ ِ ۰ ۱ 9 ۰ - اج ی ۰ َ ً م ی سر 2 1 ما ۰ / ۸ ۹ ۳ مه اد !1 اد , سیم ۳ 1 , 1 ۳ ۰ ی ص مس روص 2۳ ی ۰ ام هن ام ی ال ی اش ۳ ی - ۹ ۰ رن 1 ۹ گ #ی 2 َ. 9 ۰ ما ال : ‌ - << مه ۹ هم ی و مت َ سوسفا اه ب‌ َ : ۰ : و وم که سا و ی ی ۰ ض ۱ ( ها : + زو اس سا تسه : ۰ ی اس 7*۳ :‌ ۰ ۰ چا ی - و که سس - _ ۳ سح مسا 9 ۲ ره : رال اوه ۵ ۸ ی تمه یه مگ 2 : نس ۰ 7 ۰ ۰ ۰ 2 وس ی ‌‌ ی ها _ ۰ ۰ 1 ور رای 1 ۹ ۹ ۹ ۶*۹ ۰ سس ده 2 ۳ ۹ ی ۱ 5 ۱ سح سر 1 - ۳ ۹ یه نس رمک ۰ و ها سا ۹ هد سخه مت سرا 9 وا : [ َ ۰ نس ۰ پا ِا » ۰ _ ۰ .۰ ه چست - ۱ نج ۰ ۳ - ۰ ۷ ۰ ‌ ِ مح‌ ۰ 1 سا 5 ۰« ۳ 5 ۳ سم ی 1 سکیا عوای چ ی 9 0 ای َ یه ین کی جک ۹4 مس 2 رس هه اک دی ۰ چا َ امد ه ۴ ی پا ۹ و ْ ی ی رد ۰ ۶ پا ۹ ۳ .۰ ۰ ۰ , 8 -_-. ۹ ۹ [ نمض ۰ وی اس ای ۹ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- < هم << یی م۹ 8 اس وس تافو 8 مه : 2 له و ۰ انوا ها و ۹ 5 سا ۰ و ۷ رک روج ود رگ 72 | کی هر یی و واه مار رم سر دکفایه رن هو ی 0 ۵ ی سوه : 2 ود ده وا باه ی پم ۳ , ۹ ی هر ی نی هی و ی ور یو د تا یا 1 انوم مهه ۰ 1 ی ره وم ۹ ی یو یی بسه ۱ نج یه 9 م90 نتم وم ات او او یک سار ۷ دا ها - ۳ 4 وک 3 اگم ان ی گت و اس ی هر و او یا هد یار وا نو و یهزپ و گر دوو رب و ۳ بکی بر 1 وا و و ۵ ی ی ی ۹ وا گز مپ را مه هر یا ناکام اب اهم ور ها ۱ ۹شخا طه صر ار شوگ کی ی [ه ها سر رای و۶ اَ .۰ ۰ زوا وا نت را واگ کر جح 5 را سور اس در ما ِ هک اوه ماه ۳ نک شست با لمص خ هود می گه + هو او یار ۱۳ مس سس و 9 ی اس 1 چاه و ی ,و 0 2 مکش ارم راو ریا ۳ رای ۳ ۳۳ مه هط هی از او نی یآ ان رجا وا و و که راو ۸ ۳ ما ۹ لیم ی و وه اک مه ی 2 ار ساب خی ِ ۰ : یر ید ۳۹ ۱ ما رک وت یی اس و نکم سر دک ری ما 9 1 امه ی ۱ اش او با ما ۵ سب کت روا ی را ما رک هد 4 مد ۹۶ سا وس اد ار مود یل ام ستر اد موه بو ایو اه هس هگ وک کچ و : :2 ض مر ۴ - و ۷ ده اس ی : ی 2 وه ( ی اس 1 کم مر سر * شاپ ام هه ام که ار دا او گ( 2 روح مهد یا ۳ میک ۵ ۲۳ هرگ را ۹ ی حدم" هه 1 سس ۸ اه ها هه ها حص یا ۰ 7 را ع اپ ۹ رس دهه زومیا مه سی هد هی ۳ مر ۳ باه روم ِا وش ی سل ۲ 9 1 ۶ 7 وه و ۳ ماچ هک سا | ام ۰۶ یا دن اپ رای" ۷ کر * مد ۰ ۳ هر » اه کر م5 ار ی ی 22 ی سم ی ا هد نسم رت سم ی ِ# راب دی ی اه کی مزا یوکس س ۰ ‌ - 0 مارم یی هه و ن۸.* ۷ کی رف ‎٩‏ ج ۱ ۱ سکف 2 سم ۱ پا رس ۳ 5 ۳ 1 ۱۳ 2 رون 0 یو ی ۹ پهور ف. ۸ ۸ 2 7 1 جن ۹ که ی ۳ اچ هی یو هل درسا را ی ای ت ۳ ۹ وگ ایا ۳ ۶ بو ۳ 3 :۰ 4 یرصر؟ ۰ 2 یت دز رصن پر اه تا ها ط مه هم ۴ ی راد وه کار 1 اه اس : ۹ : رطص هض 0 را رگ هس ک قصی ما ۰ ۹ : و ۹ س رس موه ی هی . ۹ ی ی رم گم و َ ۰ مت بر او لس ۹ پوس ره ۰ ون اس ی هو ی ید ارات مت رت مس مک کی ها اد مه . هم - ۰ ها ۱ ۰ " ی رو هر , 1 ه‌سوپ ما 4 ی ۰ یا ۱ ۰ ار ۰ 5 ۳ اوسا ۹ یوگا یهو 1 7 نصب 7 و مه ۳ ۳ گول وی رن 3 را مرو واه سیک و روا ی یه ای ی م را زوا 7 ما دیا اد / مر اه تین ی یا ی َ رو را ما نیو 5 0 ۳ میتی 5 و له ته ص ی ی ۳ ۰ 1 س مص ما ۴۳ ۱ ۱ ام 9 ی , ی ۶ مسا ۰ 9 ۰ ه کص ۰ پر یا - ۴ در موی سا ایو و ی تمرم ای ا ۳ فرص 1 : هیر پا مر اس اد َ 1 ی و یا 1 ی وال رس 7 اک ود خود ی پا هی کاس پا هگ و ی ی رو اد خی در ۹ پا ۹ اک پر را هه ی ۶ ی 4 مد بم 8 ها سک ام ی ی و : ی پات ً. اه مضه را ما ی و وه و اس ۳ کی بوک که مر من ۱ زر و 5 و۱ اب اد رت ی یس ی اک 4 و ی مرن ی هت ۳ دسر ی ِ 7 ۳ ۶ ود و ی اه ۳ ( کی اه 7 ار مس ۴ ۰ سل ال و 1 تا آ وق در کی ار و سر کر کر سک اج ید رک رگا را ول 2 او ۳ اراس ام راخ از سای و ی ر سا رک و ام و اه گن سا ی 2: هوس و اه ۴ ۳ یا و ی ی ی ا تام جا مه یک ی ۹ یه هییسوب ی ۹ هک مچ ور تر اچ یا رسا 2 یهو 7 ما ما را ی وی پا ۳ شزو ی رن ۳ سیر رم :م۹ و۶ هی وا یه ۳ ز( ره او با هه - * عضی صمی- سر ۹ص رمیه #1 ۰ 6 لو ی رها .< تکوس و وک هه ی سین - ۰ ی هه سح ۱ ۸ وی ۱ رو وس ای اک با 6 ی و ۱ یو اس راس ی اسب وا نا تا یک ۹۲ یو را دومدم هر دیس سرم وات یساخم و ره وی مد کم 4 ول 0 در توص کی 2 ۳ ۳۳ جوا رو و هک 1 مکی ۹ ی و هر هط ی ی ی مج ۲ ها هه سک وس کر ۳ 2 [ راو رک و با 1 هت هه اد هه جر هه نک ۶ امد اهتدم اکن ار وس بایدر ۳ رید که 8 2 یه و ری ارکتیم#ان سا او وس پگ ماه موه شتسد ۳ ۱ هت ی موه یج مه + سس ارجا ینس ار 0 و هوک وه روص ها یا تک نوک کوک ۳ رم و 4 و َ سس کت لا - ۰ هوس تا ون ار 2 ی خ 6 روا و ۳ و ۱ دوس و کم رواد ار ۱ ا مها ال شاد سم 4 : 9 م۳ ی 1 8 1 اد اه ی 8 رح ۳ ی ی اگ و - بش ۱ ز ۴ مب و رسد مس ی اون ی 8 رپ 4 : را سا رحس ی سپ ام رد هه کوا ‏ تا سا درجم همویا وم 0 7 ار ی کون و 1 ۱ ۹ ۱ :یه ش ً ی روا و اه مس ها _- ی مر ۳ یه ِا ماش رس و رو ی 1 یا ۱ 7 کیچوک هت 7 و ‌ هه ۱ ت سم را 2 5 1 سس سم ی ۳ کد َ سم در سم ص 1 2 حوا سد بد ره تی دوران نا 0 سا با 6 رو و یه 9 ی ‏ حتحوعوفطب ت ‏ س ۰ : و ۷ 2 ۹ لک اه یاس هر در ح 0 ار ۸ و دخ 7 2 مم. بو ِ ی پکهه م3 12 0۰ ی ۳ م ی روک / ۹ ۰ ۹ 1 . ۰ ۲ 4 - ی 9 سس ییات مر مت ام این ما اند اه رک و که 1 1 روشاه ۷ص سر اس هی ۴ 8 ۳0 سپ 2 ی کم ۳ ۷ ار سا ایا بر ۲۳۶۱ من وی 7 ۰ لا : چه- 7 مسر اد ۰ وس سین دنا وا وا راد درم هه ۱ اس ۱ ا رس رگ 0 که با سس اس ها سای وت اس رو ۳ م30 رود ما نس 0 رگ رک ۹ ۰ ۵ ۱ ۱ اراد ما ۰ خا نج وچ و وود ِ و ۸ بسی 2 سا دا و نا مچ ۰ ۱ ۰ ِ رج نا ایام 6 ۹ ۹ یا (را ۵ ۵ و 2 ام ی رز ارران مب یرای چم خرس مگ 1 یکاش ۷ 8 5 1 ی ۱ و تاو جرک لد و را رو مک ی ۳ یب شوک ۱ ۱ ۱ قلست رات و ا< ی ۳ سا هت کاس 0 هه یاس اد اس دعا ال ناف و ا ۱ را را صور ۵و کجا راس باک : : و هر تا ها اه تک ۰ ۱ ۹ ۵ پ ۱ ۰ هر ۰۳ ۵ ام مو آمد هر 1 هه اد کسر اضات ‏ س هوس مگ اس رسما 7 / اس دن 1 دوی ب 4 رم 0 ( ی و و هر ی می 4-2 سم 7 : اروهد ان وا انا رو موه هه ری موس ی 6 1 ان بو اضر می اضت و تج هد سر طر + مرن و مار ۱۳۳ حون یا ی سره بدا ص ۱ ۱۴ ان پوت ای ییم.ء 2 8 سا ی و ۳ ی رو وه وس 4 39 8ج ۱ ۱ و و و و و رک وکا ورگ تا اس ان 0 ز شید اه ۵ هم وا 1 11 ۱ 5 ۱ : 1 تا ار کش ممص مه ی 91 > : - هه ‌ ۹ هو مت 8 2 هر ِ < هر 2 1 ۳ مو ۹ هه کز ‌, 5 و یو تم ۵ طب تی ناراو 7 تند 5 رس ار ی ی ی هو 1. از یا کی اره | 1۷ رک یر نخ نو و 5 رن جرا اون ای خس هم و را را تا ی ور و و و ۸ .ی اک تم ی که کی اد ما 0 ری ی ۱ پ ۰ زو او ها ۳ ۰ زا : بطحسه ها 1 8 0 یس ۹.7 ۸ 3 2 مس ۱ ۱ ْ سکن و 3 0 هه ۳ اپ اط ۴ »۸+ ۳ که اوه ات و وی اد ۷ ی ی ۱۳ 1 وک رک ال 1 ۱ ۹ و و ی 7 هر ۹ 8 ی نه قمه سی ی ۴ ۳ و لا ۱ ۱ ۱ سر 2 سر 4 اه اک السا دا واز یو تو یا ۱ رو و ییا چا من ی رده ۴ اس ۱ : ه اد ره 5 و ۹ ماکان ازج زوم ی یی یز هاش دص ۱ ۱ 7 زوا یه لخ ما ما ود و 8 ۳ ۰ له ی بوالی اه + چیه دارامی اما شمه ۱ ۹ 2 5 اه ۰ .۰ ۰ ناما : ای : ۰ اه ۰ 0 ای رو با ی واه : یگ ی در چا ۱ الیگ هورگ۳ ۰ ۳ 8 اک رس دی ۱ و مار مت ۹ 1۱ متفه جچ *ج ین وس : ۱ ۹ ۱ / ان مت هص ۳ مه ۰ + ناه ۰ ۲ ی هه نروس کی کی وا شه زو ی ۰ ۶ ۲ 0 و شوه ۱ ۹۷ 3 ها 1 ح چ7سه م8 :7 ۳ و : : حر ۱ ۰ رهفت ها پ : ۸ 0 5 اه دراه ره 1 سس ۳ 2 شا هم ۱ - 1 38 ا, ره اافه 5 ۶ ی ی 4 هر بات ۴ ۰ 1 ۱ 5 ی ۰ 0 ۱ ۱ ۱ 1 1 ز یی ۰ ۰ 1 ۰ ۰ ۰ ۳ ها ۳ اس ۰ 5 سا << را ۹ ی ی ۰ اس ,۰ ۹ او 8 ۰ ری ‌- ۰ ۰ ۶ ۰ 1 و سا و ی 1 17| 5 ی و ۰ 1 وگ ۱ مت ۰ 9 یا ۱ ۲ : .۳ ۶ ۲ ی .۰ 1 ض ص 2 7 7 ز تس ی ام ۱ ۳ سا اس َ ۰ َ / اس نصا نا و ها ح ی ."" ۰ 8 [ هه سا 9 ار ۱ را شام : 1 ات موی 0 ۷ 1 و ی و هی اه لد ۳ - ما 9 و و س :7 2 ۰ و ی نم ۰ و ی رد تیه 9 تا اه اه َ : . + مج ۰ 1 اسگ. ‏ ۰ اه : ی کر ی 2 ۰ ۰ ‌ چم ۰ ۳ ی: 4۹ ز ص در " ۰ تا تی ۹ ۹ ی ی ۱ "ی 1 ۰ ار َ ۰ . ۰ ۳ .۰ تسه ره زو ۰ ۰ یج 5 ۰ م۰ ۰ که 1 و سو ی ۳ و1 ها و ۱ آ ‏ - ۳ ۶ ۹ را یا 0 ه اا صست ری ال ۳ ییا ی مها هی و را کم مر ۸ ام ۳ ی ی نا ی اس مهم رص زر ق ی ۳ ۰ 9 َ ۰ وم ام در 8 ۳ ۱ ی ۰ ۰ 8 ۹ ۰ 5 ۱ ۹ ۱ 1 یک و وت ی 1۹ : # ۰ < در ِ ۳ د ی 2 ۶ ام ها ار با« ۰ ۱ : را پل .۰ ی : دا ور وا" ۹ ۰ :ظ و ی 2 ز ار رح ۰ ان که زو اه ۹ آ هس 2 6 ْ: ۰ و ادا اد ما رش 5 مطَ 5 ‌‌ ۶ 1 سک مه رس دی هه ۲ "عم 5 : ود ۹ مه و پا او وید مش ۳ 4 میا ای ۰" ۰ سا 7 هس ض : هراااآل پشیشد تا ام : ان 0 ۱ ۰ ۱ مپ سا 5 هم که او ی را کت کر شر گیس سا هات وا ار . ت ی : تلم سا کحم وگ ام ود پچ ۹ .۰ ۴ : امه 8 ۰ و اه ده 9 ۰ - . ۰ پا ۰ ره " ۰ ۰ ‌ ی ام رز 7 << سک بک ص را گس مهو" - ۰ سخ وی سکم مس عم ازایا یا ۹ ۳ ۱ رک ۰ و ۲ : سا : 8 4 و هه : ی 0 4 1 یا م2 رو و ی رپ ۹ رس ۹ 0 وم ‌ 7 _ 5 ِ 3 ۳ ۰ ۹ ما ۹ ۶ اس ‌ خ . را رد رم ف بت خاص و اس او نک سیک ها اس ی ۵ ی ۰ رو ۶ ۴ 5 - 2 5 << : ح کوب او 8 ی ‌ ب ۹ ‌ ۹ 4 اب ۰ هرد را رگ حرط ما و ۷ ی مدست ی ۳ ضه رورا ۹ اس نی ۴ ۰ یی مه 1 5 سا ‌- َ کی 5 ۰ دم ها و مر ها رط ۳ موی اسف ربکا 9 ۴ مه و ورس ارو ْ- یمه ِ- ِ خس,ٍ ّ ۳ 0 2 م ۹۹ رس ۰ َ ۰ و و تک ۰ * ان " مه ی َ و ۱ سا مع ۹۳ 1 ۱ ر سا 5 0 ۸ امه وب ال کت ها ‌- و5 5 که چیه مس سا رم ره سس تسده رصم اس سس رک رتم 1 ۰ ها ما ود ی ۷ وم اس َ ۳ م اس ِ - ده وا لا ار ند لوا 7 مت سچ ور هو ور ح هی نس ‌ : هه ای ۳۴ ظ و َ ۰ < ۰ ۹ ح نمی انس ه. 8 اک ها شک ره مرت رم یی 2 سار سرا ر 7 َ : هص ح -‌ چا - ره سس - - ۳۵ + خی " ۸ ۸ را سوم ؛ْ- ی ۰ ۰ 1 ۳ ۴ ام گ 8 ما + ها اس سای ۰ ی ۰ وس ۰ ی اس ما تس رداص 9 ما -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 162 )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی-10 خالصه-1 -10 در این بخش از گزارش، صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از رخداد و هم‌چنین، اقدامات 1398 و اوایل سال1397 سیالب اواخر سال موردنیاز در حوزه‌ی بازتوانی و بازسازی در سه استان لرستان، گلستان و خوزستان در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی مورد بررسی قرار داده شده است. طبق تعریف دفتر کاهش ریسک ملل متحد UNIS� که پیش‌تر به‌عنوان راهبرد جهانی کاهش ریسکUNDRR شناخته می‌شد، کاهش ریسک بالیای طبیعی عبارت است ازDR «اقدامات سیستماتیک برای تحلیل و مدیریّت عوامل اساسی در کاهش ریسک، شامل کاهش معرضیّت در برابر مخاطرات، کاهش آسیب‌پذیری مردم و دارایی‌ها، مدیریّت خردمندانه‌ی زمین و محیط زیست و ارتقای سطح آمادگی در برابر حوادث غیرمترقبه». با توجه به این توصیفات، این بخش دربرگیرنده‌ی ابعاد وسیعی از موضوعات مختلف بوده و بنابراین، موضوعی بین‌حوزه‌ای می‌باشد. البته، در این گزارش، با توجه به راهنماهای موجود نظیر دستورالعمل‌های ارائه‌شده توسط سازمان ملل متحد، اتحادیه‌ی اروپا و بانک جهانی، تنها جنبه‌های خاصی از موضوع کاهش ریسک بالیای طبیعی در چارچوب مدیریّت بحران به شرح زیر مورد توجه قرار داده شده است: y y ،بررسی ساختار و مشخصات سازمانی مدیریّت ریسک و بحران سیاست‌ها و قوانین حاکم بر این حوزه و ترتیبات سازمانی موجود؛ y y بررسی صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از رخداد سیالب در ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها و دارایی‌های موسسات مرتبط با مدیریّت بحران و بررسی خدمات ارائه‌شده به قربانیان و چالش‌های مربوطه؛ y y معرّفی اقدامات موردنیاز برای ظرفیّت‌سازی به‌منظور بازسازی و بازتوانی اولیّه به‌صورت تاب‌آور با رویکرد ساختن بهتر از قبل. با توجه به اطّالعات دریافتی و گردآوری‌شده در این حوزه، برآورد و اوایل سال 1397 شده است که سیالب‌های رُخ‌داده در اواخر سال ، در مجموع، در حوزه‌ی مدیریّت ریسک و بحران باعث ایجاد 1398 ) میلیون دالر34.74( میلیارد ریال3654 صدمه‌های به ارزش حدود میلیون 46.46( میلیارد ریال4887 و خسارت‌هایی به‌میزان تقریبی دالر) گردیده‌اند. در نهایت، با توجه به نیازهای احصا شده، مداخالت و برنامه‌های موردنیاز برای بازتوانی در مناطق آسیب‌دیده در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت فهرست گردیدند. مهم‌ترین برنامه‌های پیشنهادی در این حوزه عبارتند از ارتقای سیستم هشدار سریع سیالب، ظرفیّت‌سازی و بهبود آمادگی در سطوح ملّی، استانی و محلّی برای مواجهه با سیالب، تدوین و اجرای طرح‌های اقدامات عملیاتی اولیّه و واکنش اضطراری استاندارد برای سازمان‌های مختلف و انجام اقدامات الزم برای جلوگیری از صدمه‌ها و خسارت‌های بیش‌تر با مدیریّت ریسک‌های جدیدِ ایجادشده توسط سیالب. برای بازتوانی و بازسازی اولیّه و ظرفیّت‌سازی برای ساختن بهتر از قبل در حوزه‌های مرتبط با موضوع کاهش ریسک بالیای طبیعی، میلیون دالر) موردنیاز 73.68( میلیارد ریال7750 اعتباراتی معادل خواهد بود که می‌بایست در بازه‌های زمانی مختلف (بین یک تا پنج سال) تخصیص داده شوند. البته با توجه به ماهیّت بین‌بخشی موضوع کاهش ریسک بالیای طبیعی و مدیریّت بحران، الزم است در حوزه‌های دیگر نیز الگوی مدیریّت ریسک بالیای طبیعی در ابعاد پیشگیری، آمادگی، مقابله و بازسازی مورد توجه قرار گیرد که هزینه‌ی مترتب بر آن‌ها در اعداد فوق ملحوظ نشده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 163 : خالصه‌ی صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی در سه استان تحت تاثیر سیالب1 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها مجموع (صدمه‌ها و خسارت‌ها) میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر لرستان2218 21.09 1497 14.23 3715 35.32 گلستان654 6.22 1518 14.43 2172 20.65 خوزستان782 7.43 1872 17.80 2654 25.23 جمع کل3654 34.74 4887 46.46 8541 81. 20 : خالصه‌ی نیازهای کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی2 جدول هزینه‌ی بازسازی و بازتوانی کوتاه مدت میان مدت بلندمدت جمع کل میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر 1135 10.79 2485 23.63 4130 39.26 7750 73.68 . در ایران فعالیت‌های مرتبط با کاهش ریسک سوانح در قالب قانون مدیریّت بحران تعریف شده‌اند و سازمان مدیریّت بحران کشور مسئول هماهنگی و نظارت بر فعالیت‌های مرتبط با این1 حوزه می‌باشد. البته، وزارتخانه‌ها و سایر دستگاه‌های ذیربط نیز مسئول انجام فعالیت‌های مرتبط با کاهش ریسک سوانح در قلمرو اختیارات خود می‌باشند. اعتبارات مرتبط با کاهش ریسک سوانح نیز توسط سازمان برنامه‌وبودجه تخصیص می‌یابد. بررسی اطّالعات پایه-2 -10 به‌منظور ارزیابی اطّالعات پایه‌ی موردنیاز در حوزه‌ی کاهش ریسک و مدیریّت بحران بالیای طبیعی در استان‌های آسیب‌دیده از سیالب‌های ، موضوعات مختلفی می‌بایست 1398 و اوایل سال1397 اواخر سال مورد توجه قرار گیرند که به‌شکل زیر دسته‌بندی شده‌اند: بستر قانونی-الف طبق قوانین و مقررات موجود و هم‌چنین، بر اساس قانون مصوّب اخیر مدیریّت بحران کشور که در مجلس شورای اسالمی به‌تصویب رسیده و بعد از تایید شورای نگهبان توسط رییس‌جمهور ابالغ شده است، سازمان مدیریت بحران کشور به ریاست معاون وزیر کشور به‌عنوان مسئول اصلی در حوزه‌ی برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر فعالیّت‌های مرتبط با کاهش ریسک و مدیریّت بحران بالیای طبیعی ایجاد گردید 1387 در ایران تعیین شده است. این سازمان در سال و جایگزین ستاد حوادث و بالیای طبیعی غیرمترقبه‌ی کشور گردید. اداره‌ی کل مدیریّت بحران در تمامی استان‌های کشور زیر نظر این سازمان و در حوزه‌ی استانداری فعالیّت می‌نماید و مسئولیّت اصلی را در سطح استان بر عهده دارد. 1در حوزه‌ی مدیریّت ریسک و بحران هم‌چنین، در سطوح شهرستان، این مسئولیّت به فرمانداری‌ها واگذار شده است که می‌بایست زیر نظر اداره‌ی کل مدیریّت بحران استان، اقدامات الزم را برای کاهش ریسک و مدیریّت بحران به انجام برساند. البته، دیگر دستگاه‌های اجرایی کشور نیز نقش‌ها و مسئولیّت‌های مختلفی را در زمینه‌ی کاهش ریسک و مدیریّت بحران بالیای طبیعی در سطوح مختلف بر عهده دارند که این وظایف در قالب کارگروه‌های تخصّصی مختلفی زیر نظر سازمان مدیریّت بحران کشور تعریف شده‌اند و وظایف هر کارگروه در قالب ضوابط قانونی و دستورالعمل‌های اجرایی ) ساختار کلّی مدیریّت بحران و 1( تعریف و ابالغ شده است. در شکل سلسله‌مراتب آن در ایران به‌صورت اجمالی نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 164 : ساختار مدیریّت بحران ایران1 شکل پیش‌بینی و هشدار-ب 1398 و اوایل سال1397 بارندگی‌های کم‌سابقه در اسفندماه سال منجر به رخداد سیالب‌های ویرانگری در نقاط مختلف کشور (به‌خصوص در استان لرستان) گردید. در استان‌های گلستان و خوزستان بسیاری از شهرها و روستاها در اثر طغیان رودخانه‌ها زیر آب رفتند. بر اساس گزارشات سازمان هواشناسی کشور، در سطح مناطق آسیب‌دیده از سیالب، تجهیزات سنجش وضعیّت آب‌وهوا و تجهیزات اندازه‌گیری روان‌آب متعدّدی در ایستگاه‌های هواشناسی وجود داشته است. هم‌چنین، طبق اعالم سازمان مدیریّت بحران کشور، سه روز پیش از رخداد سیالب، هشدارهای الزم در زمینه‌ی خطر سیالب در استان‌های موردبررسی توسط سازمان هواشناسی به این سازمان اعالم شده است و دستگاه‌های ذیربط در خصوص تخلیه‌ی مناطق در معرض خطر سیالب اقدامات متعدّدی را به انجام رساندند. این اقدامات به اشکال مختلف، نظیر اطالع‌رسانی با ارسال پیامک، اعالم خطر در اخبار و رسانه‌ها، جلوگیری از تردّد مردم در جاده‌های در معرض خطر سیالب، استفاده از بلندگو در سطح مناطق مسکونی و درخواست از مردم برای ترک منازل با مراجعه‌ی حضوری به درب منازل و اقداماتی از این قبیل در اغلب مناطق در معرض خطر سیالب‌های ناگهانی (به‌خصوص استان لرستان) انجام شده بود. به‌واسطه‌ی این اقدامات تلفات سیالب‌های اخیر نسبت به موارد گذشته بسیار کم‌تر بوده است. الزم به ذکر است که اقدامات مرتبط با اطالع‌رسانی و هشدار به مردم در خصوص مخاطرات مختلف، پیش‌تر نیز توسط دستگاه‌های متولّی مدیریّت بحران در کشور و به‌خصوص در استان لرستان اجرا شده بود. این تجربه‌ها کمک شایانی به متولّیان امر برای اتخاذ تصمیماتِ به‌موقع در این سیالب نموده است. به‌رغم تاثیر زیاد این اقدامات در کاهش خسارت‌های جانی، کمبود تجهیزات آب‌وهواشناسی (نظیر ایستگاه‌های باران‌سنجی، تجهیزات سنجش روان آب و ...) و به‌خصوص عدم یکپارچگی این تجهیزات با سامانه‌های هشدار سریع و هم‌چنین محدودیّت دقت برخی از این تجهیزات باعث ایجاد مشکالتی در این حوزه گردید. در برخی مناطق اعالم هشدار تنها چند ساعت پیش از رخداد سیالب صادر و اجرا گردید -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 165 و در نتیجه، ساکنان این مناطق به‌دلیل این‌که فرصت چندانی برای جابه‌جایی احشام یا انتقال دارایی‌های ارزشمند خود نداشتند، حاضر به ترک منازل خود نبودند. هم‌چنین، برنامه‌ای برای استفاده از ظرفیّت مردمی جهت مشارکت یا تسهیل فرایند اطالع‌رسانی و هشدار در سطح مناطق آسیب‌دیده به اجرا گذاشته نشده بود. ارزیابی ریسک و اقدامات پیشگیری-ج بر اساس داده‌های موجود، در هیچ‌ یک از استان‌های سه‌گانه‌ی مورد بررسی در این گزارش که از سیالب‌های اخیر آسیب دیدند، نقشه‌ی مخاطرات چندگانه که برای توسعه‌ی ریسک‌محور و برنامه‌ریزی کاربری زمین (در طرح‌های جامع، تفصیلی و هادی) قابل‌استفاده باشند، وجود نداشته است. البته، در برخی از استان‌ها، نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زلزله یا سیل به‌صورت موردی و با مقیاس کوچک تهیه شده است، ولی اغلب این نقشه‌ها قابلیّت استفاده در برنامه‌ریزی و انجام فعالیّت‌های کاهش ریسک مخاطرات طبیعی را دارا نیستند. بنابراین، نبود نقشه‌های مخاطرات چندگانه به‌عنوان دغدغه‌ی اصلی در استان‌های آسیب‌دیده از سیالب مطرح است. در همین راستا، عدم وجود اطّالعات کافی از وضعیّت توپوگرافی منطقه و عدم شناخت از شرایط هیدرودینامیک رودخانه‌ها و نیز نبود بانک‌های اطّالعاتی موردنیاز می‌تواند سبب ایجاد تاخیر در اتخاذ تصمیمات الزم در خصوص ریسک‌های محتمل گردد. همانند سایر استان‌های کشور، در مناطق آسیب‌دیده از سیالب، هیچ‌گونه آیین‌نامه و دستورالعملی برای ساخت‌وساز ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها مبتنی بر مخاطرات چندگانه وجود نداشته است. بررسی وضعیّت سازه‌ها در مناطق آسیب‌دیده از سیالب نشان می‌دهد که اغلب این مستحدثات از آسیب‌پذیری فیزیکی باالیی در برابر سیالب و زلزله برخوردار بوده‌اند. تخلفات گسترده در رعایت حریم ساخت‌وساز از رودخانه‌ها و تجاوز به بستر و حریم رودخانه نیز از دیگر موضوعات مهم این بخش می‌باشد. هم‌چنین، بسیاری از ساختمان‌های دارای مجوز و سکونت‌گاه‌های غیررسمی در حریم رودخانه‌های سیالبی این سه استان احداث شده بودند. برخی از این مستحدثات در اثر سیالب ویران شدند، ولی برخی دیگر با ایجاد گلوگاه‌هایی باعث تغییر رژیم جریان آب و افزایش پیامدهای سیالب گردیدند. از دیگر موضوعاتی که ارزیابی آن ضروری به‌نظر می‌رسد، بررسی تاثیر سیالب‌ها و باران‌های شدید در ایجاد ریسک‌های جدید در برخی مناطق واقع در این استان‌ها می‌باشد. به‌عنوان مثال، به‌سبب بارندگی‌های شدید در اوایل سال جاری، شهر دورود در استان لرستان و شهر مینودشت در استان گلستان در معرض خطر رخداد زمین‌لغزش‌های عظیمی قرار گرفته‌اند و ضروری است که مداخالت الزم و فوری برای کاهش ریسک در این مناطق صورت گیرد. ایجاد زمین‌لغزش در این مناطق می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای به‌همراه داشته باشد. این مخاطرات جدید در دیگر بخش‌های این گزارش نیز مورد توجه قرار داده شده‌اند. موضوعات مرتبط با مدیریّت و نگهداری از سدها نیز در ایجاد این سیالب‌ها نقش داشته‌اند. بر اساس داده‌های موجود و به نقل از مقام‌های مسئول، طرح‌های نیمه‌تمام سدسازی مختلفی در این سه استان وجود داشته است که در رخداد سیالب بی تاثیر نبودند. در صورت تکمیل این سدها پیش از رخداد سیالب‌های اخیر، بخش قابل‌توجّهی از آب می‌توانست پشت این سدها نگهداری و ذخیره شود و بدین ترتیب، از شدّت و حجم آب کاسته می‌شد. به‌عنوان مثال، چنان‌چه سد نرماب در استان گلستان تا پیش از رخداد این حادثه تکمیل می‌گردید، حدود از حجم روان‌آب می‌توانست توسط این سد نگهداری شود و 30% .طبعاً، پیامدهای سیل در این استان کاهش چشمگیری می‌یافت هم‌چنین، تکمیل سدِ آق دکش در همین استان نیز می‌توانست تاثیر زیادی در کاهش حجم روان‌آب داشته باشد. در استان لرستان نیز در صورت اجرای کامل سدِ محشوره طبق پالن اولیّه‌اش، عالوه‌براین‌که حجم زیادی از آب قابل‌ذخیره‌سازی بود، شهر پُلدختر نیز چندان تحت تاثیر سیالب قرار نمی‌گرفت. از دیگر موضوعات این بخش می‌توان به عدم مدیریّت صحیح مخازن سدها پیش از وقوع بارندگی‌های شدید اشاره نمود. اطّالعات موجود نشان می‌دهد که به‌عنوان نمونه، در استان گلستان در اوایل و سد بوستان تا 100% سدهای گلستان و وشمگیر1397 اسفندماه پُرآب بوده‌اند. چنان‌چه رهاسازی آب این سدها پیش از شروع 70% بارندگی‌های اوایل سال جاری انجام شده بود، بخش قابل‌توجّهی از روان‌آب مهار می‌گردید و ابعاد فاجعه می‌توانست کم‌تر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 166 )هم‌چنین، اقدامات ضعیفِ انجام‌شده (از نظر سازه‌ای و غیرسازه‌ای برای کنترل سیل از دیگر موضوعاتی است که باعث تشدید خسارت‌های از طول رودخانه‌ی 55% سیالب شده است. به‌عنوان مثال، تنها در گرگان‌رود اقدامات الزم برای سامان‌دهی بستر رودخانه (با احداث دیوارهای حفاظتی یا سایر سازه‌های محافظت‌کننده از ساحل رودخانه) انجام شده بود که این مساله به تشدید خسارت‌ها منجر شد. عدم الی‌روبی مناسب گرگان‌رود نیز باعث کاهش دبی رودخانه و سرریز آن گردید. آمادگی-د هرچند پیامدهای سیالب اخیر غیرقابل‌انتظار بودند، ولی به‌نظر می‌رسد که سطح آمادگی مردم نیز برای مواجهه با پیامدهای چنین بحرانی کافی نبوده است. اغلب مردم از ریسک سیل در محل سکونت خود چندان آگاه نبودند و بسیاری از ساختمان‌ها و حتی زیرساخت‌ها (به‌خصوص در استان لرستان) در بستر رودخانه‌ها ساخته شده بودند. عدم آگاهی مردم تنها به حوزه‌ی ساخت‌وساز در مناطق خطرناک محدود نبود. حتی بعد از صدور هشدار سیل، بسیاری از مردم به‌دلیل عدم آشنایی با مخاطرات احتمالی، منازل خود را ترک نکردند و بنابراین، خود را در معرض خطر قرار دادند. برخی از مسئوالن محلّی و پرسنل دستگاه‌های اجرایی نیز از آمادگی کافی برای مواجهه با چنین سیالبی برخوردار نبودند. به‌عنوان مثال، کمبود وسایط نقلیه‌ی سنگین و ماشین‌آالت موردنیاز برای بازگشایی معابر، آواربرداری و جلوگیری از گسترش محدوده‌ی زیرآب‌رفته در بسیاری از گزارشات مورداشاره قرار داده شده است. به‌عالوه، تالش‌ چندانی برای ارتقای تاب‌آوری در سطوح محلّی و ارتقای سازگاری مردم با خطرات محتمل در استان‌های مورد بررسی انجام نشده است. این مساله نیز در افزایش پیامدهای منفی سیالب‌ها در اغلب مناطق موثر بوده است. عالوه براین، در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌ها، تشکل‌های مردم‌محور و سازمان‌های مردم نهاد چندانی که در زمینه ارتقای آمادگی مردم برای مواجهه با شرایط اضطرار فعالیّت نمایند، موجود نبوده است. واکنش اضطراری-ه در چارچوب ساختار فعلی مدیریّت بحران، دستگاه‌های مختلفی مسئولیّت انجام اقدامات مرتبط با مدیریّت واکنش اضطراری را بر عهده دارند که می‌بایست خدمات موردنیاز قربانیان بحران را تامین نمایند. کارگروه تخصّصی مدیریّت بحران به شرح زیر، همگی آن‌ها 14 از به‌نحوی (مستقیم یا غیرمستقیم) در حوزه‌ی مدیریّت واکنش اضطراری مسئولیّت‌هایی را بر عهده دارند: کارگروه مخابرات و ارتباطات با مسئولیت وزارت ارتباطات و -1 فن‌آوری اطّالعات؛ کارگروه بهداشت و درمان با مسئولیت وزارت بهداشت، درمان -2 و آموزش پزشکی؛ کارگروه خشکسالی، سرمازدگی و مخاطرات کشاورزی -3 (زراعت، باغ‌داری، دامداری، آبزیان و طیور) با مسئولیت وزارت جهاد کشاورزی؛ کارگروه حمل‌ونقل، شریان‌های حیاتی، مخاطرات جوّی و -4 توفان با مسئولیت وزارت راه و ترابری؛ کارگروه تشکّل‌های مردم‌نهاد با مسئولیت وزارت کشور؛ -5 ،کارگروه بیمه، بازسازی و بازتوانی، تامین و توزیع ماشین‌آالت -6 آواربرداری ساختمان‌ها، آتش‌نشانی، مواد خطرناک و انتقال و تدفین متوفیان با مسئولیت وزارت کشور؛ کارگروه امنیّت و انتظامات با مسئولیّت وزارت کشور؛ -7 کارگروه امور سیل و مخاطرات دریایی، برق، آب‌وفاضالب با -8 مسئولیت وزارت نیرو؛ کارگروه تامین سوخت و مواد نفتی با مسئولیّت وزارت نفت؛ -9 ، کارگروه مخاطرات زلزله، لغزش الیه‌های زمین، ابنیه-10 ساختمان و شهرسازی با مسئولیّت وزارت مسکن و شهرسازی؛ کارگروه تامین مسکن با مسئولیّت بنیاد مسکن انقالب -11 اسالمی؛ کارگروه مخاطرات زیست‌محیطی با مسئولیّت سازمان محیط -12 زیست؛ کارگروه آموزش و اطالع‌رسانی با مسئولیّت سازمان -13 صداوسیمای جمهوری اسالمی ایران؛ کارگروه امداد و نجات و آموزش همگانی با مسئولیّت جمعیت -14 .هالل احمر جمهوری اسالمی ایران به‌عنوان مثال، جمعیّت هالل احمر به‌عنوان مسئول کارگروه -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 167 تخصّصی امداد و نجات در حوزه‌ی ارائه‌ی خدمات جست‌وجو و نجات و امداد و هم‌چنین تامین سرپناه، غذا و آب برای بازماندگان بالیای طبیعی به‌عنوان دستگاه متولّی تعیین شده است. دستگاه‌های دیگر عضو این کارگروه موظف هستند که به هالل احمر به‌عنوان مسئول کارگروه در این زمینه کمک کنند. بر این اساس، بعد از رخداد سیالب‌های اخیر، گروه‌های تخصّصی از هالل احمر، نیروهای نظامی و انتظامی، وزارت بهداشت و درمان و سایر دستگاه‌های عضو این کارگروه به مناطق آسیب‌دیده از سیل برای ارائه‌ی خدمات موردنیاز اعزام شدند. البته هماهنگی بین این موسسات چالشی جدّی در خدمات‌رسانی بود که الزم است در برنامه‌های ظرفیّت‌سازی مورد توجه قرار گیرد. نبود طرح‌های عملیاتی نظیر برنامه‌های اقدامات اولیّه و برنامه‌های استاندارد عملیات از دیگر چالش‌های این حوزه می‌باشد. این مساله باعث تاخیر در خدمات‌رسانی به آسیب‌دیدگان سیل و ایجاد مشکالتی در هماهنگی و اجرای فعالیّت‌های گروه‌ها و دستگاه‌های مختلف حاضر در این مناطق گردید. از دیگر چالش‌های این حوزه می‌توان به نبود برنامه‌ی مناسب برای استفاده از نیروهای داوطلب که به مناطق آسیب‌دیده از سیالب اعزام می‌شدند، اشاره نمود. هم‌چنین، نبود برنامه‌های الزم برای جذب و توزیع کمک‌های مردمی برای مناطق آسیب‌دیده، از دیگر چالش‌های این حوزه محسوب می‌گردد. بازسازی و بازتوانی-و در ایران، بنیاد مسکن انقالب اسالمی به‌عنوان متولّی اصلی بازسازی ساختمان‌های مسکونی آسیب‌دیده از بالیای طبیعی تعیین شده است. معموالً بعد از رخداد هر بحران و برحسب گستره‌ی مناطق آسیب‌دیده، بنیاد مسکن به اشکال مختلف خدمات موردنیاز بازماندگان را در حوزه‌ی بازسازی مسکن با کمک دولت ارائه می‌نماید. برای این منظور، معموالً دولت کمک‌های بالعوض و هم‌چنین مبالغی را به‌صورت وام کم‌بهره برای آسیب‌دیدگان پیش‌بینی نموده و تخصیص می‌دهد. مبالغ وام تخصیص‌داده‌شده تنها در صورتی قابل‌استفاده‌ است که مالکان ساختمان‌های آسیب‌دیده، از اصول تعیین‌شده در بازسازی تبعیّت نمایند. بر اساس گزارشاتی که بنیاد مسکن از مراحل ساخت‌وساز ارائه می‌کند، این وام‌ها به‌صورت تدریجی و مرحله‌ای در صورت تبعیّت از اصول استاندارد، در وجه مالکان یا پیمانکاران پرداخت می‌گردد. البته، الزم به ذکر است که بازتوانی معیشت و وضعیّت اجتماعی مناطق آسیب‌دیده از بالیای طبیعی معموالً به‌عنوان یک اولویّت در فرایند بازسازی در نظر گرفته نمی‌شود، که این امر اغلب منجر به ایجاد چالش‌های اقتصادی و اجتماعی می‌گردد. ارزیابی اثرات سیالب-3 -10 ،به‌منظور بررسی اثرات سیالب روی ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها تجهیزات (ماشین‌آالت، سامانه‌های پایش، و ...) و هم‌چنین، پرسنل حوزه‌ی مدیریّت ریسک و بحران بالیای طبیعی، اطّالعات موردنیاز از منابع موجود را جمع‌آوری و مورد بررسی قرار داده‌اند. در خصوص ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها، اطّالعات دقیق مرتبط با آسیب به مراکز پلیس، آتش‌نشانی، ایستگاه‌های هواشناسی و سایر ساختمان‌ها و تاسیسات مرتبط با حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی به‌صورت تفکیک‌شده توسط مراجع ذیربط ارائه نشده است. بنابراین، تنها آمار کلّی با استناد به اطّالعات دریافتی از مسئوالن ذیربط در جدول‌های مربوطه ملحوظ گردید. تعداد خودروها و ماشین‌آالت مورد استفاده در این حوزه بعد از رخداد سیالب و هم‌چنین، تعداد خودروهای آسیب‌دیده در اثر سیالب نیز به‌صورت دقیق در دسترس نمی‌باشد و در نتیجه، آمار کلّی دریافتی از استان‌ها و هم‌چنین، اطّالعات مندرج در گزارشات منتشرشده در این قسمت مورد استفاده قرار گرفتند. همین مشکل در خصوص تعداد افراد اعزامی از نهادهای دولتی، عمومی، نظامی (ارتش و سپاه) و هم‌چنین، گروه‌های داوطلب که از استان‌های مختلف به مناطق آسیب‌دیده اعزام شدند، وجود دارد و آمار دقیقی در این خصوص در دسترس نیست. در نتیجه، ارزیابی پیامدهای سیالب از نظر هزینه‌ی نیروهای اعزامی و فعالیّت گروه‌های امدادی نیز به‌صورت تقریبی تعیین شده است. در خصوص تجهیزات و امکانات اعزامی به مناطق سیل‌زده، گزارشات ارائه‌شده نشان‌دهنده‌ی کمبود تجهیزات و ماشین‌آالت موردنیاز در روزهای اولیّه‌ی بعد از رخداد سیالب در هر سه استان می‌باشند. البته، وزارت راه و شهرسازی و سایر دستگاه‌های مرتبط نسبت به اعزام تجهیزات الزم برای آواربرداری، بازگشایی معابر، نصب پل‌های موقّت و سایر موارد به‌تدریج اقدامات گسترده‌ای را به انجام رساندند. آمارهایی در این رابطه توسط برخی استان‌ها ارائه شده است که نمونه‌ای از آن‌ها در خصوص ) نشان داده شده است.3( استان لرستان در جدول -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 168 : تعداد خودروهای سواری، دو دیفرانسیل، کامیون و ماشین‌آالت سنگین مورداستفاده در لرستان بعد از رخداد سیالب3 جدول نوع وسیله‌ی نقلیه و ماشین‌آالت تعداد نوع وسیله‌ی نقلیه و ماشین‌آالت تعداد نوع وسیله‌ی نقلیه و ماشین‌آالت تعداد تانکر176خودروی دو دیفرانسیل747وانت58 اتوبوس و مینی بوس26بیل مکانیکی128لجن‌کش15 تریلی133جرثقیل و لیفت تراک95لودر203 کامیون714آمبوالنس28غلطک3 باب کت64بولدوزر80گریدر69 سواری893 کمبود ظرفیّت مدیریّت شرایط اضطرار بعد از رخداد سیالب از دیگر چالش‌های گزارش‌شده در مناطق آسیب‌دیده از سیالب بوده است. هرچند جمعیّت هالل احمر بالفاصله بعد از رخداد سیالب امدادرسانی به مردم را آغاز نمود، ولی با توجه به گستردگی زیاد مناطق آسیب‌دیده، امکانات توزیع‌شده در روزهای اول بسیار کم‌تر از نیازهای مردم در این ) برخی اقالم توزیع‌شده توسط هالل 4( مناطق بوده است. در جدول احمر در روزهای اولیّه‌ی بعد از رخداد سیالب در استان‌های لرستان، خوزستان و گلستان ارائه شده است. : اقالم توزیع‌شده توسط هالل احمر4 جدول استان چادر (تعداد) بسته‌ی غذایی (تعداد) نایلون (کیلوگرم) زیرانداز (تعداد) پتو(تعداد) نان (تعداد) کنسرو (تعداد) آب (بطری) والور (تعداد) بسته‌ی بهداشتی (تعداد) گلستان 6967 74245 14790 17561 40021 85971 71282 241875 1570 11128 لرستان15317 53244 6962 14641 43573 603445 31614 162116 2417 34907 خوزستان27307 103892 20162 30660 52150 1094770 176550 318508 7028 69010 هرچند حجم خدمات ارائه‌شده بسیار چشمگیر بوده است، ولی به‌دلیل وسعت محدوده‌ی آسیب‌دیده، تعداد زیادی از بازماندگان دسترسی الزم را به اقالم زیستی، به‌خصوص در روزهای اولیّه‌ی بعد از سیل نداشتند. هم‌چنین، توزیع اقالم و خدمات در بسیاری مناطق (به‌خصوص در مناطق روستایی) به‌دالیل مختلف، نظیر مشکل دسترسی، با چالش همراه بوده است. به‌عالوه، نبود بانک‌های اطّالعاتی از خسارت‌های سیالب و هم‌چنین، اطّالعات ناقص از وضعیّت موجود پیش از ایجاد بحران سبب شده بود که امکان ارائه‌ی مناسب خدمات و توزیع عادالنه‌ی کمک‌ها فراهم نباشد و بنابراین، ساکنان در بسیاری از مناطق آسیب‌دیده با کمبود اقالم موردنیاز مواجه بودند. در بسیاری از روستاها توزیع چادر، مواد غذایی و آب سالم تا چندین روز با چالش مواجه بود. به‌منظور تسهیل دسترسی به روستاهای دور از جاده‌های اصلی، تیم‌های امداد هوایی هالل احمر با کمک ارتش و سپاه خدمات ) ارائه 5( هوایی گسترده‌ای را به اجرا گذاشتند که شرح آن در جدول شده است. : خدمات امداد هوایی5 جدول استان ساعت پرواز سورتی پرواز (تعداد) حمل هوایی بار (کیلوگرم) حمل هوایی افراد (تعداد) گلستان 232 456 273000 1838 لرستان291 709 320000 2908 خوزستان327 604 158000 1484 -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 169 موضوع دیگری که در خصوص این سیالب‌ها می‌بایست مورد توجه قرار گیرد، پوشش ناچیز بیمه برای جبران خسارت‌ها بوده است. هرچند برخی از ساختمان‌ها و دارایی‌ها در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌ها تحت پوشش انواعی از بیمه بودند، ولی بعد از رخداد سیل دولت تصمیم گرفت که کمک‌های بالعوض و وام‌های کم‌بهره‌ای را برای تمام اقشار آسیب‌دیده ارائه نماید. میزان کمک‌های بالعوض برای ساختمان‌های 120 و100 ،روستایی و شهریِ تخریب‌شده از سیالب به ترتیب میلیون ریال بوده است و میزان وام‌های کم‌بهره‌ی تخصیص‌داده‌شده میلیون ریال در نظر گرفته شد. برای 500 و400 نیز به ترتیب، معادل میلیون 50 ساختمان‌های آسیب‌دیده میزان کمک بالعوض معادل میلیون ریال (در مناطق شهری و روستایی) بوده 150 ریال و میزان وام میلیون ریال کمک بالعوض 50 است. هم‌چنین، برای وسایل منزل میلیون ریال وام تخصیص داده شده است. برای محصوالت 150 و میلیون ریال 50 و20 ،کشاورزی نیز برای مزارع و باغات به ترتیب کمک بالعوض به ازای هر هکتار در نظر گرفته شده است. این موضوع تا حدّی به‌دلیل عدم نفوذ بیمه در بسیاری از مناطق بود. طبق اطّالعات منتشرشده توسط بیمه‌ی مرکزی، از میان سرمایه‌های ازدست‌رفته در بیمه‌نامه 1887 میلیارد ریال تحت پوشش1640 استان خوزستان تنها و 821 ،بوده‌اند. این مقدار در استان‌های گلستان و لرستان به ترتیب میلیارد 500 و750 فقره بیمه‌نامه بوده است که پوشش‌دهنده‌ی688 ریال بودند. این ارقام نشان می‌دهد تنها درصد اندکی از خسارت‌ها و صدمه‌ها تحت پوشش بیمه قرار داشتند. بنابراین، ضروری است که مکانیسم‌های الزم برای گسترش نفوذ بیمه در سطوح محلّی مناطق مختلف کشور مبتنی بر شرایط اجتماعی و اقتصادی تدوین شود. جدول‌های صدمه‌ها و خسارت‌های سیالب در ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی، موارد مندرج در جدول زیر برای تعیین صدمه‌های وارده به حوزه‌ی مدیریّت ریسک بالیای طبیعی در سه استان لرستان، گلستان و خوزستان مورد توجه بوده است. در خصوص تعیین خسارت‌ها، هزینه‌های مازادی که برای ارائه‌ی خدمات پیوسته در این حوزه و جایگزینی موارد آسیب‌دیده به استان‌ها تحمیل شده است، در نظر گرفته شده‌اند. این هزینه‌ها شامل استفاده‌ی موقّت از ساختمان‌های جایگزین (هزینه‌های اجاره، مقاوم‌سازی)، استفاده‌ی موقّت از تجهیزات دیگر، اقالم امدادی که بین آسیب‌دیدگان از سیالب توزیع شده است، اجاره‌ی ماشین‌آالت، هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با نیروهای اعزامی از سایر استان‌ها و خدمات مازاد (نظیر امداد هوایی، فن‌آوری اطّالعات مثل هزینه‌ی تجهیزات سیّار موقّت برای پشتیبانی شبکه‌ی موبایل و موارد مشابه) می‌گردد. : توصیف زیربخش‌های حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی6 جدول نوع توصیف ساختمان‌ها ساختمان‌های مرتبط با مدیریّت بحران (نظیر فرمانداری‌ها)، پایگاه‌های پلیس و آتش‌نشانی، ایستگاه‌های آب‌وهواشناسی، دفاتر سازمان هواشناسی تجهیزات و زیرساخت‌ها تجهیزات، برق اضطراری و سایر امکانات مرتبط با ساختمان‌های مرتبط با مدیریّت بحران و ایستگاه‌های هواشناسی اقالم امدادی چادر، پتو، بسته‌ی مواد غذایی، آب و ... خودرو و ماشین‌آالت خودروهای سنگین و ماشین‌آالت موردنیاز برای انجام خدمات نجات و امداد و واکنش اضطراری پرسنل افرادی که در فرایند واکنش اضطراری مشارکت داشتند خدمات خدمات امداد هوایی، فن‌آوری اطّالعات، اقدامات هماهنگی و حاکمیتی (نظیر شبکه‌های بین مردم و مسئوالن محلّی) با توجه به اطّالعات اخذ شده از استان‌های موردبررسی و هم‌چنین، بررسی گزارشات منتشر شده توسط نهادهای مختلف، وضعیّت صدمه‌ها و خسارت‌های ناشی از سیالب در استان‌های لرستان، گلستان و خوزستان مورد بررسی قرار داده شده است. نتایج این ارزیابی در ) ارائه شده است.9 تا7( جدول‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 170 : صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش کاهش ریسک بالیای طبیعی در استان لرستان7 جدول زیربخش‌ها صدمه‌ها خسارت‌ها توضیحات اثرات کل توضیحات اثرات کل میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر ساختمان‌های دولتی و عمومی ساختمان‌های آسیب‌دیده دولتی و عمومی مرتبط با مدیریّت ریسک و بحران*1820 17.30 هزینه‌ی مرتبط با استفاده‌ی موقّت به‌جای ساختمان‌های آسیب‌دیده24 0.23 زیرساخت‌ها و تجهیزات زیرساخت‌های آسیب‌دیده (نظیر برق اضطراری، تاسیسات و ...) و تجهیزات و سامانه‌های پایش و هشدار هواشناسی 88 0.84 هزینه‌ی تعمیر یا استفاده موقّت به‌جای زیرساخت‌ها و تجهیزات آسیب‌دیده8 0.08 اقالم امدادی آسیب به انبارهای اقالم امدادی0 0هزینه‌ی اقالم امدادی توزیع‌شده330 3.14 خودروها و ماشین‌آالت سنگین خودروها، کامیون‌ها و ... *310 2.95 هزینه مرتبط با تعمیر یا استفاده‌ی موقّت از خودروها و ماشین‌آالت استفاده شده575 5.47 پرسنل پرسنل آسیب‌دیده از سیالب0 0حق‌الزحمه‌ی تیم‌های اعزامی به منطقه270 2.57 خدمات صدمه‌های وارده به بخش هماهنگی، مدیریّت، ...0 0 سایر هزینه‌ها (فن‌آوری اطّالعات در مدیریّت بحران، امداد هوایی، ...)290 2.76 کل2218 21.09 1497 14.23 .* هزینه‌های مندرج در این ردیف توسط منابع تخصیص‌داده‌شده از منابع موجود، تامین اعتبار شده‌اند : صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش کاهش ریسک بالیای طبیعی در استان گلستان8 جدول زیربخش‌ها صدمه‌ها خسارت‌ها توضیحات اثرات کل توضیحات اثرات کل میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر ساختمان‌های دولتی و عمومی ساختمان‌های آسیب‌دیده دولتی و عمومی مرتبط با مدیریّت ریسک و بحران*340 3.23 هزینه‌ی مرتبط با استفاده‌ی موقّت به‌جای ساختمان‌های آسیب‌دیده5 0.05 زیرساخت‌ها و تجهیزات زیرساخت‌های آسیب‌دیده (نظیر برق اضطراری، تاسیسات و ...) و تجهیزات و سامانه‌های پایش و هشدار هواشناسی 74 0.7 هزینه‌ی تعمیر یا استفاده موقّت به‌جای زیرساخت‌ها و تجهیزات آسیب‌دیده3 0.03 اقالم امدادی آسیب به انبارهای اقالم امدادی0 0هزینه‌ی اقالم امدادی توزیع‌شده390 3.71 خودروها و ماشین‌آالت سنگین خودروها، کامیون‌ها و ... *240 2.28 هزینه مرتبط با تعمیر یا استفاده‌ی موقّت از خودروها و ماشین‌آالت استفاده شده740 7.05 پرسنل پرسنل آسیب‌دیده از سیالب0 0حق‌الزحمه‌ی تیم‌های اعزامی به منطقه150 1.43 خدمات صدمه‌های وارده به بخش هماهنگی، مدیریّت، ...0 0 سایر هزینه‌ها (فن‌آوری اطّالعات در مدیریّت بحران، امداد هوایی، ...)230 2.19 کل654 6.22 1518 14.43 .* هزینه‌های مندرج در این ردیف توسط منابع تخصیص‌داده‌شده از منابع موجود، تامین‌اعتبار شده‌اند -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 171 : صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش کاهش ریسک بالیای طبیعی در استان خوزستان9 جدول زیربخش‌ها صدمه‌ها خسارت‌ها توضیحات اثرات کل توضیحات اثرات کل میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر ساختمان‌های دولتی و عمومی ساختمان‌های آسیب‌دیده دولتی و عمومی مرتبط با مدیریّت ریسک و بحران*450 4.28 هزینه مرتبط با استفاده موقّت به‌جای ساختمان‌های آسیب‌دیده11 0.10 زیرساخت‌ها و تجهیزات زیرساخت‌های آسیب‌دیده (نظیر برق اضطراری، تاسیسات و ...) و تجهیزات و سامانه‌های پایش و هشدار هواشناسی 42 0.40 هزینه‌ی تعمیر یا استفاده موقّت به‌جای زیرساخت‌ها و تجهیزات آسیب‌دیده4 0.04 اقالم امدادی آسیب به انبارهای اقالم امدادی0 0هزینه‌ی اقالم امدادی توزیع‌شده720 6.85 خودروها و ماشین‌آالت سنگین خودروها، کامیون‌ها و ... *290 2.76 هزینه مرتبط با تعمیر یا استفاده موقّت از خودروها و ماشین‌آالت استفاده شده660 6.27 پرسنل پرسنل آسیب‌دیده از سیالب0 0حق‌الزحمه‌ی تیم‌های اعزامی به منطقه150 1.43 خدمات صدمه‌های وارده به بخش هماهنگی، مدیریّت، ...0 0 )... ،، امداد هواییICT( سایر هزینه‌ها327 3.11 کل782 7.43 1872 17.80 .* هزینه‌های مندرج در این ردیف توسط منابع تخصیص‌داده‌شده از منابع موجود، تامین‌اعتبار شده‌اند نیازها و راهبردهای بازتوانی -4 -10 با درنظرگرفتن راهبردهای ساختن بهتر از قبل، توصیه‌های زیر جهت اجرا در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر کشور در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی پیشنهاد شده است. در حوزه‌ی پیش‌بینی و هشدار سریع-1 -4 -10 یکی از چالش‌های مهم در تشدید پیامدهای سیالب‌های سال مرتبط با ضعف سامانه‌ی پیش‌بینی و هشدار سیالب بوده است. 1398 مشکالت این حوزه عمدتاً مربوط به کمبود تجهیزات موردنیاز (نظیر باران‌سنج، دستگاه‌های سنجش روان‌آب در رودخانه‌های منطقه و ...) و عدم اتصال آن‌ها به سامانه‌ی هشدار به‌صورت یکپارچه می‌باشد. بدین ترتیب، جایگزینی، تامین و توسعه‌ی تجهیزات و هم‌چنین، بهبود و یکپارچه‌سازی سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سریع و تقویت توانمندی‌های شناسایی و تشخیص، پیش‌بینی و هشدار مخاطرات مرتبط با آب‌وهوا و ایجاد ایستگاه‌های پایش و سنجش شرایط آب‌وهوایی از اولویّت‌های بازتوانی در استان‌های تحت تاثیر این بحران می‌باشد. مدیریّت این ایستگاه‌ها با سازمان هواشناسی و وزارت نیرو بوده، ولی اطّالعات حاصله می‌بایست به سازمان مدیریّت بحران کشور به‌صورت آنالین ارائه شود تا امکان اتخاذ تصمیمات مدیریّتی در زمان مناسب با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی فراهم شود. ارتقای مشارکت مردمی در فرایند اطالع‌رسانی و هشدار سیل از اهمیّت زیادی برخوردار است. نمونه‌های مختلفی از موفقیت اعالم هشدارهای محلّی توسط مردم بومی (با استفاده از تماس تلفنّی موبایل، پیامک، شبکه‌های مجازی نظیر واتساپ و ...) در ایران و سایر نقاط جهان وجود دارد که می‌تواند به‌عنوان ظرفیّتی اساسی برای کاهش ریسک بالیای طبیعی دراین بخش مورد توجه مسئوالن محلّی قرار گیرد. چالش دیگری که در این حوزه در سیالب‌های اخیر مطرح شد، نبود زیرساخت‌های الزم برای تامین اطّالعات موردنیاز متولّیان مدیریّت بحران برای اتخاذ تدابیر به‌موقع می‌باشد. البته، پس از رُخ دادن این سیالب، تصاویر ماهواره‌ای اطّالعات ارزشمندی را در زمینه‌ی تعیین گستره‌ی مناطق آسیب‌دیده از این سیالب‌ها ارائه نمودند که از این اطّالعات برای ارزیابی گزارشات صدمه‌ها و آسیب‌ها در بخش‌های مختلف استفاده شد. بنابراین، توسعه مدل‌ها و ابزارهای کمک به -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 172 تصمیم‌گیری (نظیر سیستم‌های ارزیابی سریع تلفات و خسارت‌ها) و ارتقای فرایندهای جمع‌آوری، تحلیل و استفاده از اطّالعات مرتبط و ترویج اطّالعات کاربردی در چارچوب شرایط کشور و استفاده از اطّالعات فضایی، اطّالعات برجا، سنجش از دور و سایر مشاهدات آب‌وهواشناسی که از پایگاه‌های موثق دریافت می‌شوند، از دیگر برنامه‌های بازتوانی در این بخش محسوب می‌گردد. در حوزه‌ی ارزیابی ریسک و پیشگیری-2 -4 -10 ارزیابی نظام‌مند مخاطرات به‌عنوان اساس برنامه‌ریزی برای بازسازی و بازتوانی به‌صورت تاب‌آور و هم‌چنین، توسعه‌ی مبتنی بر ریسک در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر از اهمیّت زیادی برخوردار است. بنابراین، تدوین نقشه‌ی مخاطرات چندجانبه با مقیاس مناسب (مثال ) توسط موسسات تحقیقاتی ذیصالح و با حمایت سازمان 1:50000 مدیریت بحران کشور و سازمان برنامه‌وبودجه می‌بایست به‌عنوان یک اولویّت در دستور کار نهادهای ذیربط قرار گیرد. این نقشه‌ی وضعیّت مناطق مختلف را از نظر وضعیّت خطر مشخص نموده و می‌تواند به‌عنوان پایه‌ی برنامه‌ریزی برای بازسازی و توسعه مورد استفاده قرار گیرد. در همین چارچوب، توسعه‌ی بانک‌های اطّالعاتی (اطّالعات پایه، سوابق تاریخی و ...) و ایجاد مرکز پایش مخاطرات طبیعی به‌منظور هدایت و تنظیم مطالعات ارزیابی ریسک و ایجاد مکانیسم تبادل اطّالعات در سطوح ملّی تا محلّی می‌بایست در دستور کار برنامه بازسازی و بازتوانی قرار گیرد. در نبود مطالعات مرتبط با ارزیابی ریسک، متولّیان امر در استان‌های لرستان و گلستان، مطالعاتی را برای ارزیابی ریسک‌های محتمل در مناطق آسیب‌دیده از سیالب آغاز نموده‌اند، تا از نتایج آن برای تدوین طرح‌های بازسازی و جابه‌جایی احتمالی روستاها استفاده کنند. البته، چنین مطالعاتی می‌بایست پیش از رُخ‌ دادنِ این بالیای طبیعی صورت می‏گرفت تا امکان اجرای سریع برنامه‌های بازسازی در این مناطق بعد از رخداد سیالب‌ها میسّر می‌شد. تهیه‌ی دستورالعمل‌ها و کدهای طراحی برای ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها بر اساس مخاطرات چندگانه از دیگر اولویّت‌های بخش پیشگیری محسوب می‌شود. این دستورالعمل‌ها می‌بایست توسط وزارت مسکن و شهرسازی با کمک نهادهای علمی و تحقیقاتی ذیربط و بر اساس شرایط اقتصادی و اجتماعی محلّی تدوین گردند تا بتوانند قابلیّت استفاده بیش‌تری داشته باشند. تدوین و اجرای سختگیرانه‌ی آیین‌نامه‌های مناسب برای جلوگیری از ساخت‌وساز در حریم رودخانه‌های موجود، با درنظرگرفتن دوره‌ی بازگشت متناسب سیالب از دیگر موضوعات حایز اهمیّت در برنامه‌ریزی بازسازی و بازتوانی است. در حال حاضر، طبق ضوابط موجود، حریم ساله تعیین می‌گردد. این 25 رودخانه‌ها بر اساس دوره‌ی بازگشت درحالی است که در سیالب‌های اخیر پهنه‌ای بسیار وسیع‌تر از حد تعیین‌شده توسط این ضوابط تحت تاثیر قرار گرفت (برخی از محققان اعتقاد دارند که این سیالب‌ها با دوره‌ی بازگشت صد سال بوده‌اند). ضمن این‌که بسیاری از سکونت‌گاه‌های غیررسمی در همین حریم ممنوعه ساخته شده بودند که اغلب در اثر سیالب ویران گردیدند. بنابراین، الزم است حریم ایمن در مجاورت رودخانه‌های موجود بر اساس مطالعات آب‌وهواشناسی و مطالعات وضعیّت اجتماعی–اقتصادی مورد بررسی مجدّد قرار گیرد. به‌عالوه، الزم است که مکانیسم‌های قانونی الزم برای جلوگیری از ساخت‌وساز غیرقانونی در حریم رودخانه‌ها به اجرا گذاشته شود. انجام اقدامات الزم برای حفاظت از رودخانه‌ها و کنترل سیالب (به‌خصوص الی‌روبی بستر رودخانه‌ها و نیز احداث دیوارهای حفاظتی و...) بر اساس ارزیابی ریسک، می‌بایست در برنامه‌های بازسازی و بازتوانی مورد توجه قرار گیرد. نمونه‌ای از اثرات این اقدامات در بخش‌های قبلی این گزارش در خصوص رودخانه‌ی گرگان‌رود مطرح شده بود. هم‌چنین، بر اساس گزارشات نهادهای متولّی، عدم الی‌روبی رودخانه‌ها یکی از دالیل اصلی ایجاد سیالب در استان‌های گلستان و لرستان بوده است. بنابراین، اجرای صحیح این اقدامات تاثیر زیادی در کاهش حجم سیالب و مدیریّت آن دارد. ساخت‌وساز سازگار با خطر سیل از جمله‌ی دیگر روش‌هایی است که در حال حاضر در بسیاری از کشورها مورد توجه قرار گرفته است. البته، استفاده از این روش‌ها نیازمند تکنولوژی باال (نظیر استفاده از دَرهای اتوماتیک مقاوم در برابر سیالب، پارتیشن‌بندی بتنی، نصب آهکی و ...) بوده و هزینه‌ی بیش‌تری به -صفحات اکسید منیزیم یا گچی -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 173 ساخت‌وساز تحمیل می‌کنند، لیکن می‌توان با بومی‌سازی این روش‌ها قابلیّت اجرای آن‌ها را در کشور افزایش داد. جابه‌جایی خانوارهایی که در مناطق در معرض خطر سیالب سکونت دارند (با روش‌های تشویقی یا تنبیهی) از دیگر اولویّت‌های حوزه‌ی مدیریّت ریسک بالیای طبیعی می‌باشد. ارائه‌ی زمین معوض و رایگان به افرادی که منازل‌شان در معرض خطر سیالب است از جمله مشوّق‌های موجود برای تخلیه‌ی بستر رودخانه‌ها می‌باشد. البته، این امر نیازمند آمایش سرزمین، تصویب قوانین و تخصیص اعتبارات الزم می‌باشد. این اقدامات می‌بایست توسط سازمان مدیریت بحران کشور، مجلس شورای اسالمی، و دستگاه‌های مسئول در سطوح استانی و محلّی به انجام برسند. آبخیزداری، ساخت تاسیسات الزم برای ذخیره‌سازی آب (نظیر سدهای کوچک و مخزنی) یا احداث بندهایی برای کنترل جریان آب رودخانه‌ها و افزایش نفوذ آب به داخل زمین و تغذیه‌ی آبخوان‌ها، از دیگر راهکارهای بخش پیشگیری از بحران محسوب می‌گردد که می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. ارتقای مدیریّت منابع آب به‌خصوص تکمیل سدهایی که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد، از دیگر موضوعاتی است که می‌بایست در این بخش مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین، مدیریّت تخلیه‌ی آب سدها تاثیر زیادی در کنترل سیالب دارد. نهادهای متولّی (به‌خصوص وزارت نیرو و سازمان مدیریت بحران کشور) می‌بایست در تعامل مستقیم با نهادهای متولّی پیش‌بینی وضع هوا و هشدار سریع، نسبت به کنترل خروجی سدها پیش از ورود امواج جدید بارش‌های شدید اقدام نمایند. البته، با توجه به حساسیّتِ موضوع و ارزش آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران، اتخاذ تصمیم در خصوص تخلیه‌ی سدها پیش از وقوع سیالب‌های احتمالی از ریسک باالیی برخوردار است و می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی زیادی به‌همراه داشته باشد. توسعه‌ی سیستم مناسب بیمه با توجه به شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نقاط مختلف کشور از دیگر اولویّت‌های این حوزه محسوب می‌گردد. برای این منظور، دولت می‌بایست سیاست‌های الزم را برای پشتیبانی از ارتقای نرخ نفوذ بیمه در سطوح محلّی به‌عمل آورد. البته، با درنظرگرفتن تنوّع اجتماعی و اقتصادی در نقاط مختلف کشور، الزم است مکانیسم‌های پیشنهادی برای شرایط مختلف کارآیی داشته باشند. به‌عنوان مثال، در استان گلستان و در شهر آق‌قال و گمیشان که درصد قابل‌توجّهی از مردم سنّی‌مذهب هستند، سیستم‌های متداول بیمه قابلیّت استفاده ندارند. در این مناطق می‌بایست با ترویج راه‌حل‌های مبتنی بر تعاون و ایجاد بیمه‌ی اسالمی (تحت عنوان تکافل که در کشورهای سنّی‌مذهب نظیر عربستان، مالزی و اندونزی استفاده می‌شود) امکان پوشش بیمه را برای اقشار مختلف جامعه فراهم نمود. انجام مدل‌سازی‌های مختلف برای ارزیابی اثرات احتمالی سیالب‌ها با توجه به سناریوهای محتمل، کمک زیادی به تصمیم‌گیری جهت تخصیص اعتبارات موردنیاز برای اجرای اقدامات کاهش ریسک در مناطق در معرض خطر (با تمرکز بر مناطق پرجمعیّت) می‌کند. این اقدامات در مقایسه با سایر اقدامات پیشگیری چندان هزینه‌بَر نبوده و می‌توانند در کوتاه‌مدّت به اجرا گذاشته شوند. در همین رابطه، میزان تاثیر اجرای سیاست‌های کنترل و مهار آب (موقّت و دایم) با مدل‌سازی و انجام تحلیل‌های الزم، قابل‌تعیین خواهد بود. البته، این مطالعات می‌بایست با توجه به درخواست مسئوالت ذیربط در سطوح ملّی تا محلّی صورت گیرد تا اطمینان الزم از این‌که نتایج در برنامه‌های توسعه و تخصیص اعتبارات مورد استفاده قرار می‌گیرد، به‌نحوی حاصل شود. در حوزه‌ی آمادگی-3 -4 -10 توسعه‌ی آگاهی عمومی و دانش همگانی در زمینه‌ی آمادگی در برابر مخاطرات طبیعی و چگونگی مقابله با پیامدهای آن با استفاده از تمامی امکانات موجود (رسانه‌ها، آموزش‌وپرورش، فضای مجازی و...) به‌عنوان یکی از اولویّت‌های حوزه‌ی آمادگی مطرح می‌باشد که می‌تواند با اعتبارات محدودی به انجام برسد. هم‌چنین، برگزاری منظم مانورهای مدیریّت بحران و تمرین‌های شبیه‌سازی شرایط بحران برای عموم مردم و هم‌چنین، دستگاه‌های متولّی مدیریّت واکنش اضطراری، نقش مهمی در ارتقای آمادگی آحاد مختلف جامعه برای مواجهه با پیامدهای بالیای طبیعی دارد. توسعه‌ی برنامه‌های واکنش اضطراری و تعیین فضاها و راه‌های ایمن برای تخلیه‌ی امن در مناطق مستعد وقوع سیالب، موضوع مهم دیگری است که می‌بایست توسط سازمان مدیریت بحران کشور مورد توجه قرار -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 174 گیرد. به‌عنوان مثال، در شادگان استان خوزستان و هم‌چنین آق‌قال و گمیشان در استان گلستان به‌سبب وضعیّت توپوگرافی مسطح زمین، بسیاری از مردم ناچار شدند در پشت بام منازل برای حفاظت از خود در برابر جریان آب مستقر شوند و بدین ترتیب، خود را در معرض خطر فروریزش ساختمان در اثر سیالب قرار دادند. نبود مشارکت سازمان‌یافته بین مردم در مناطق آسیب‌دیده از سیالب‌های اخیر مشکل دیگری بود که در این حوزه می‌بایست به آن پرداخته شود. هم‌چنین، وجود اقلیّت‌های قومی و مذهبی در استان‌های آسیب‌دیده از سیالب (نظیر حضور پناهندگان افغانستانی در استان گلستان)، ضرورت ارتقای فعالیّت‌های مشارکتی را آشکار می‌سازد. در این راستا، ایجاد تشکل‌های مدیریّت بحران محلّه‌محور به‌منظور انجام اقدامات الزم برای کاهش ریسک در سطوح محلّی پیش از رخداد بحران و هم‌چنین، ارائه‌ی خدمات مورد انتظار در زمان واکنش اضطراری و بازسازی از اهمیّت زیادی برخوردار است. در این رابطه، می‌توان از ظرفیّت برنامه‌ی ملّی «مدرسه‌ی ایمن – جامعه‌ی تاب‌آور» که در سطح اجرایی شود، استفاده نمود. در این 1404 کشور می‌بایست تا سال برنامه، مدارس ایمن به‌عنوان پایگاه‌های محلّی مدیریّت بحران در سطح واحدهای همسایگی، جهت ایجاد شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته برای ارتقای مشارکت در سطوح محلّی در زمینه‌ی کاهش ریسک و مدیریّت بحران ایفای نقش می‌کنند. استفاده از دانش، نوآوری و آموزش جهت ارتقای فرهنگ ایمنی در برابر بالیای طبیعی و بهبود تاب‌آوری در جامعه نیز از اهمیّت زیادی برخوردار است که این موضوع در سند سندای هم مورداشاره قرار داده شده است. در این راستا، توسعه و بهبود تعامل و همکاری بین جامعه‌ی علمی، فن‌آوری، بخش خصوصی، و دیگر ارکان متولّی امور و هم‌چنین راهبردی -‌سیاستگذاران مرتبط با این حوزه جهت تسهیل تعامالت علمی برای اتخاذ تصمیمات موثر برای کاهش ریسک بالیای طبیعی ضروری می‌باشد. تخصیص منابع موردنیاز (انسانی، تجهیزاتی، ظرفیّت‌های پشتیبانی و...) به نهادهای دولتی و عمومی مرتبط با موضوع کاهش ریسک و مدیریّت بحران بالیای طبیعی (به‌خصوص، سازمان مدیریت بحران و جمعیّت هالل احمر و دفاتر استانی و محلّی آن‌ها)، یکی از فاکتورهای تاثیرگذار در اجرای موثر فعالیّت‌های مرتبط با این حوزه در کشور می‌باشد. هرچند بر اساس قوانین فعلی، اعتبارات مالی قابل‌توجّهی می‌بایست در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی هزینه شود، ولی در عمل، بخش اندکی از اعتبارات قانونی مرتبط به موضوع پیشگیری و آمادگی تخصیص می‌یابد و بخش عمده‌ی آن در حوزه‌ی واکنش اضطراری مورد استفاده قرار می‌گیرد. واکنش اضطراری-4 -4 -10 در بخش‌های قبل نشان داده شد که نبود طرح‌های واکنش اضطراری باعث ایجاد مشکالتی در ارائه‌ی خدمات موردنیاز به استان‌های آسیب‌دیده از سیالب گردید. بنابراین، به‌منظور انجام اقدامات موثر در حوزه‌ی پاسخ به اثرات بالیای طبیعی، الزم است که برنامه‌های اقدامات اولیّه و برنامه‌های استاندارد عملیاتی که در آن‌ها نقش‌ و مسئولیّت‌ دستگاه‌ها و نهادهای مختلف برای ارائه‌ی خدمات موردنیازِ قبل تا بعد از رخداد بحران به‌وضوح تعریف شده باشند، تدوین و نظام‌مند گردد. ظرفیّت‌سازی در پرسنل سازمان مدیریت بحران کشور در سطوح ملّی، استانی تا محلّی و هم‌چنین، پرسنل شاغل در دستگاه‌های دولتی مرتبط با حوزه‌ی واکنش اضطراری (نظیر وزارت بهداشت)، نیروهای نظامی، هالل احمر، سازمان‌های مردم‌نهاد، سازمان‌های بین‌المللی، بخش خصوصی و گروه‌های محلّه‌محور از دیگر اولویّت‌های این بخش می‌باشد که اجرای آن می‌تواند ظرفیّت‌های مقابله را بعد از رخداد بالیای طبیعی بهبود بخشد. به‌منظور تسهیل انجام به‌موقع عملیات واکنش اضطراری به‌صورت موثر، الزم است تدوین طرح‌های مناسب در زمینه‌های جست‌وجو و نجات، امداد، توزیع اقالم، تخلیه و اسکان اضطراری، اطالع‌رسانی و ارتباطات و... مبتنی بر نیازهای زمان بحران به‌عنوان یک اولویّت در این بخش مورد توجه قرار گیرد. چنان‌که پیش‌تر نیز ذکر شد، دسترسی به ماشین‌آالت، ابزارها و تجهیزات (نظیر ماشین‌آالت سنگین، پل‌های موقّت، و...) یکی از چالش‌های مقابله با پیامدهای سیالب در استان‌های تحت تاثیر این بحران بوده است. بنابراین، الزم است برنامه‌ها و فرایندهای تامین این -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 175 ماشین‌آالت و هم‌چنین سایر اقالم امدادی (نظیر چادر، پتو، ژنراتور برق، غذا و آب) پیشاپیش تدوین و اجرایی گردند. در این چارچوب، عقد قراردادهای مناسب با شرکت‌های خصوصی (پیمانکاران) و افراد ذیربط (نظیر مالکان وسایط نقلیه‌ی سنگین) به‌منظور ارائه‌ی خدمات مورد انتظار در زمان بحران، اهمیّت زیادی در ارائه‌ی به‌موقع خدمات در زمان رخداد مخاطرات طبیعی خواهد داشت. بازتوانی و بازسازی-5 -4 -10 در هیچ یک از مناطق آسیب‌دیده از سیالب اخیر، برنامه یا سیاست ازپیش‌تدوین‌شده‌ای برای انجام اقدامات بازسازی و بازتوانی در زمان بعد از رخداد بالیای طبیعی وجود نداشته است. بنابراین، الزم است تا سیاست‌های بازسازی و بازتوانی در سطح ملّی تدوین شده و دستورالعمل‌های اجرایی مرتبط برای انجام بازسازی و بازتوانی در سطوح ملّی، استانی و محلّی تهیه گردند. در این برنامه‌ریزی‌ها الزم است به موضوعات تغییر اقلیم، ارتقای سازگاری و مسائل اجتماعی و اقتصادی در بازسازی و بازتوانی توجه الزم مبذول گردد. هم‌چنین، افراد آسیب‌دیده از سیالب می‌بایست در برنامه‌ریزی و انجام امور بازسازی مشارکت داشته باشند تا نسبت به سکونت‌گاه خود احساس تعلّق بیش‌تری پیدا کنند. کلّیه‌ی برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات بازسازی و بازتوانی می‌بایست مبتنی بر راهبردهای ساختن بهتر از قبل بوده و بر اساس مطالعات و مدل‌سازی ریسک‌های احتمالی تدوین گردند. نیازهای بازتوانی و بازسازی در این قسمت، اعتبارت موردنیاز برای انجام اقدامات بازسازی و بازتوانی بر اساس توضیحات ارائه‌شده‌ی بخش قبل ارائه می‌گردد. الزم به ذکر است که توصیه‌های ارائه‌شده در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی برای هر سه استان مورد بررسی که از سیالب‌های اخیر آسیب دیده‌اند، قابل‌اجرا هستند، لیکن میزان تخصیص اعتبارات برای اجرای برنامه‌های بازتوانی و بازسازی می‌بایست متناسب با میزان صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به هر استان تعیین گردد. هم‌چنین، الزم به توضیح است که هزینه‌های مرتبط با تعمیر یا بازسازی ساختمان‌های دولتی مرتبط با این حوزه و نیز جایگزینی وسایل نقلیه‌ی آسیب‌دیده یا مورداستفاده به‌صورت موقّت (نظیر خودروها و کامیون‌ها) پیش‌تر از محل اعتبارت دولتی مرتبط با مدیریّت بحران تامین شده است و بنابراین، در جدول‌های تعیین نیازهای بازسازی و بازتوانی مورد اشاره‌ی مجدّد قرار نگرفته‌اند. : نیازمندهای بازسازی و بازتوانی در کوتاه‌مدّت 10 جدول زیربخش برنامه‌ی عملیاتی هزینه سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر پیش‌بینی و هشدار جایگزینی تجهیزات آسیب‌دیده در ایستگاه‌های هواشناسی، توسعه و بهبود سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سریع فراهم نمودن امکان استفاده از ماهواره‌ی هواشناسی برای ارزیابی صدمه‌ها و پیش‌بینی وضع هوا توسعه‌ی داده‌های سنجش از دور 230 2.19 سازمان برنامه‌وبودجه، سازمان هواشناسی، سازمان مدیریت بحران کشور، سازمان فضایی، سازمان نقشه‌برداری ارزیابی ریسک و پیشگیری توسعه‌ی بانک‌های اطّالعاتی موردنیاز (شامل اطّالعات پایه، داده‌های بالیای طبیعی تاریخی و...) بازتعریف حریم ایمن ساخت‌وساز در اطراف رودخانه‌ها ارزیابی و مدل‌سازی ریسک سیالب بهبود مدیریّت منابع آب 340 3.23 ،سازمان برنامه‌وبودجه، سازمان مدیریت بحران کشور وزارتخانه‌های ذیربط و اداره‌های استانی و محلّی آن‌ها، سازمان هواشناسی، شهرداری‌ها آمادگی توسعه آگاهی و دانش همگانی استفاده از دانش، نوآوری و آموزش جهت ارتقای فرهنگ ایمنی در برابر سیالب در مناطق مستعد رخداد این بحران 120 1.14 سازمان مدیریت بحران، هالل احمر، وزارتخانه‌های ذیربط (از سطوح ملّی تا محلّی)، شهرداری‌ها، صدا و سیما -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 176 زیربخش برنامه‌ی عملیاتی هزینه سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر واکنش اضطراری تهیه برنامه‌های اقدامات اولیّه و دستورالعمل‌های استاندارد عملیاتی تدوین طرح‌های مناسب عملیاتی در حوزه‌ی واکنش اضطراری مبتنی بر شرایط محلّی تامین اقالم امدادی موردنیاز 430 4.09 هالل احمر، سازمان مدیریت بحران، دستگاه‌های عضو کارگروه‌های تخصّصی مدیریّت بحران و دفاتر استانی و محلّی آن‌ها، مراکز تحقیقاتی ذیربط بازسازی و بازتوانی تدوین برنامه‌های بازسازی و بازتوانی بر اساس ریسک‌های موجود در سطوح ملّی، استانی و محلّی15 0.14 سازمان مدیریت بحران، دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی، استانداری‌ها، شهرداری‌ها جمع1135 10. 79 : نیازمندهای بازسازی و بازتوانی در میان‌مدّت11 جدول زیربخش برنامه‌ی عملیاتی هزینه سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر پیش‌بینی و هشدار جایگزینی تجهیزات آسیب‌دیده در ایستگاه‌های هواشناسی، توسعه و بهبود سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سریع فراهم نمودن امکان استفاده از ماهواره‌ی هواشناسی برای ارزیابی صدمه‌ها و پیش‌بینی وضع هوا توسعه‌ی داده‌های سنجش از دور 230 2.19 ،سازمان برنامه‌وبودجه، سازمان هواشناسی سازمان مدیریت بحران کشور، سازمان فضایی، سازمان نقشه‌برداری ارزیابی ریسک و پیشگیری توسعه‌ی بانک‌های اطّالعاتی موردنیاز (شامل اطّالعات پایه، داده‌های بالیای طبیعی تاریخی و...) بازتعریف حریم ایمن ساخت‌وساز در اطراف رودخانه‌ها ارزیابی و مدل‌سازی ریسک سیالب بهبود مدیریّت منابع آب 340 3.23 سازمان برنامه‌وبودجه، سازمان مدیریت بحران کشور، وزارتخانه‌های ذیربط و اداره‌های استانی و محلّی آن‌ها، سازمان هواشناسی، شهرداری‌ها آمادگی توسعه آگاهی و دانش همگانی استفاده از دانش، نوآوری و آموزش جهت ارتقای فرهنگ ایمنی در برابر سیالب در مناطق مستعد رخداد این بحران 120 1.14 ،سازمان مدیریت بحران، هالل احمر وزارتخانه‌های ذیربط (از سطوح ملّی تا محلّی)، شهرداری‌ها، صدا و سیما واکنش اضطراری تهیه برنامه‌های اقدامات اولیّه و دستورالعمل‌های استاندارد عملیاتی تدوین طرح‌های مناسب عملیاتی در حوزه‌ی واکنش اضطراری مبتنی بر شرایط محلّی تامین اقالم امدادی موردنیاز 430 4.09 ،هالل احمر، سازمان مدیریت بحران دستگاه‌های عضو کارگروه‌های تخصّصی مدیریّت بحران و دفاتر استانی و محلّی آن‌ها، مراکز تحقیقاتی ذیربط بازسازی و بازتوانی تدوین برنامه‌های بازسازی و بازتوانی بر اساس ریسک‌های موجود در سطوح ملّی، استانی و محلّی15 0.14 سازمان مدیریت بحران، دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی، استانداری‌ها، شهرداری‌ها جمع1135 10. 79 : نیازمندهای بازسازی و بازتوانی در بلندمدّت12 جدول زیربخش برنامه‌ی عملیاتی هزینه سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر پیش‌بینی و هشدار توسعه‌ی ایستگاه‌های تخصّصی پایش و سنجش شرایط آب‌وهوا150 1.43 سازمان مدیریت بحران، وزارتخانه‌های ذیربط، سازمان هواشناسی، سازمان برنامه‌وبودجه ارزیابی ریسک و پیشگیری ایجاد مرکز پایش مخاطرات طبیعی تدوین و اجرای استاندارهای ساخت‌وساز سازگار و تاب‌آور در برابر سیل در مناطق مستعد رخداد این بحران جابه‌جایی خانوارهای ساکن در زون‌های در معرض خطر سیالب 1600 15.21 سازمان مدیریت بحران، سازمان برنامه‌وبودجه، مراکز تحقیقاتی، وزارتخانه‌های ذیربط، استانداری‌ها، فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- )DRR( کاهش ریسک بالیای طبیعی 177 زیربخش برنامه‌ی عملیاتی هزینه سازمان مسئول میلیارد ریال میلیون دالر آمادگی اجرایی نمودن سیستم مناسب بیمه650 6.19 وزارت امور اقتصادی و دارایی، بیمه مرکزی، سازمان برنامه‌وبودجه واکنش اضطراری تامین ماشین‌آالت، تجهیزات و وسایل موردنیاز در زمان بحران (در سطح ملّی تا محلّی)1500 14.26 ،شهرداری‌ها، سازمان مدیریت بحران هالل احمر، وزارت اقتصاد، وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه‌وبودجه، شهرداری‌ها، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها بازسازی و بازتوانی برنامه‌ریزی برای بازسازی و بازتوانی در مناطق آسیب‌دیده از سیالب با رویکرد ساختن بهتر از قبل230 2.19 سازمان برنامه‌وبودجه، شهرداری‌ها، سازمان مدیریت بحران، وزارت اقتصاد، وزارت راه و شهرسازی جمع کل4130 39. 26 : خالصه‌ی نیازهای بازسازی و بازتوانی در بازهای زمانی کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت13 جدول زیربخش کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر پیش‌بینی و هشدار230 2.19 120 1.14 150 1.43 500 4.75 ارزیابی ریسک و پیشگیری340 3.23 1400 13.31 1600 15.21 3340 31.75 آمادگی120 1.14 750 7.13 650 6.18 1520 14.45 واکنش اضطراری430 4.09 85 0.81 1500 14.26 2015 19.16 بازسازی و بازتوانی15 0.14 130 1.24 230 2.19 375 3.57 جمع کل1135 10.79 2485 23.63 4130 39.26 7750 73.68 سهم هر استان از اعتبار پیش‌بینی‌شده در این مطالعه نشان داده شده است. نسبت‌های درنظرگرفته‌شده با توجه به‌میزان صدمه‌ها14 در جدول و خسارت‌های وارده به استان‌های مختلف تعیین شده‌اند که به‌نحوی مشخص‌کننده‌ی نیاز استان‌های مختلف به اعتبارات بازسازی و بازتوانی خواهد بود. : خالصه‌ی نیازهای بازسازی و بازتوانی در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت برای استان‌های مختلف14 جدول استان کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت مجموع میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر لرستان499.4 4.75 1093.4 10.40 1817.2 17.28 3410 32.42 گلستان283.75 2.70 621.25 5.91 1032.5 9.82 1937.5 18.42 خوزستان351.85 3.35 770.35 7.32 1280.3 12.17 2402.5 22.84 جمع کل1135 10.79 2485 23.63 4130 39.26 7750 73.68 روش‌شناسی ارزیابی-5 -10 این بخش از گزارش توسط پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با مشارکت سازمان مدیریت بحران کشور و سازمان برنامه‌وبودجه و سازمان‌های ذیربط در استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان تدوین شده است. تیم ارزیابی در این بخش، جلسات مختلفی را با نهادهای ذیربط و دستگاه‌های متولّی این حوزه برگزار نمود تا اطّالعات موردنیاز را دریافت و تحلیل نماید. بدین منظور، در ابتدا اطّالعات موردنیاز فهرست گردید و در قالب جدول‌هایی به‌صورت فایل اکسل در اختیار دستگاه‌های متولّی قرار داده شدند تا پس از تکمیل، در اختیار پژوهشگاه قرار گیرند. این اطّالعات مشتمل بر اطّالعات اولیّه -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 178 (پیش از رخداد سیل) و هم‌چنین، اثرات و پیامدهای رخداد سیالب در حوزه‌های مختلف مرتبط با موضوع کاهش ریسک بالیای طبیعی می‌باشد. توضیحات الزم در این خصوص در کارگاهی در اوایل تیرماه به نمایندگان استان‌های مذکور ارائه شد. اطّالعات دریافتی 1398 سال از استان‌ها نشان داد که وقوع سیالب باعث ایجاد صدمه‌های مستقیم و غیرمستقیم زیادی به بخش‌های زیرمجموعه‌ی حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی شده است که برخی از آن‌ها قابل کمّی‌سازی نبودند. هم‌چنین، در فرایند انجام کار مشخص شد که بسیاری از اطّالعات اساسی به‌صورت صحیح و کامل بعد از رخداد سیالب گردآوری نشده‌اند. هم‌چنین، برخی از اطّالعات به‌دالیل مختلف قابل‌دسترس نبودند. بنابراین، به‌منظور تدوین این گزارش تالش شد عالوه بر اطّالعات دریافتی از استان‌ها، از اطّالعات مسئوالن سازمان مدیریت بحران کشور و هم‌چنین، گزارش‌های موثق منتشرشده در منابع مختلف نیز استفاده شود. هم‌چنین، در کارگاه‌های برگزار شده توسط سازمان برنامه‌وبودجه، اطّالعاتی توسط دستگاه‌های مرتبط به‌صورت شفاهی از استان‌های آسیب‌دیده اخذ گردید که در این گزارش ملحوظ شده‌اند. در نهایت، گزارش ارزیابی نیازهای بعد از بالیای طبیعی در حوزه‌ی کاهش ریسک بالیای طبیعی بر اساس این اطّالعات جمع‌بندی گردید و راهکارهایی برای بازسازی و بازتوانی با توجه به تجربه‌های موفق جهانی و نیازهای احصا شده ارائه شد تا در بازه‏های زمانی کوتاه‌مدّت تا بلندمدّت به اجرا گذاشته شوند. فهرست منابع ) قانون تنظیم بخشی از مقررات 10( . آیین‏نامه‌ی اجرایی ماده1 ) مصوّبه‌ی هیات دولت؛1384( مالی دولت ) گزارش اقدامات جمعیّت هالل 1398( . سازمان امدادونجات2 در1398 احمر در برف و کوالک و سیل و آب‌گرفتگی فروردین‌ماه سطح کشور، جمعیّت هالل احمر ) مصوّبه‌ی 1387( . قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور3 مجلس شورای اسالمی؛ ) مجلس 1398( . الیحه‌ی اصالح قانون مدیریّت بحران کشور4 شورای اسالمی (در دست بررسی)؛ ) سیاست‌های کلّی 1385( . مجمع تشخیص مصلحت نظام5 پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از بالیای طبیعی و حوادث غیرمترقبه؛ 6. GFDRR (2017) PDNA Cross-Cutting Sector, Disaster Risk Reduction; 7. Grimes, D. (2017) A Disaster Risk Reduction Roadmap, World Meteorological Organization, 12839/2017-L2 WDS/DRR; 8. Japan International Cooperation Agency and Tehran Disaster Mitigation and Management Center (2004), The Comprehensive Master Plan Study on Urban Seismic Disaster Prevention and Management for the Greater Tehran Area in the Islamic Republic of Iran, GE, JR, 04-039; 9. Kingdom of Cambodia (2014) Post-flood early recovery need assessment report, Phnom Pehn; 10. Kulatunga, U., Wedawatta G., and Amara- tunga, D. (2012) DISASTER RISK REDUCTION MEASURES IN BANGLADESH, World Construction Conference 2012 – Global Challenges in Construction Industry, Colombo, Sri Lanka; 11. Ministry of National Policies and Economic Affairs (2017) Sri Lanka rapid post disaster need assessment, Floods and Landslides; 12. UNDP (2010) Disaster Risk Reduction and Recovery, Bureau for Crisis Prevention and Recovery. -------- صفحهٔ بعد -------- کاهش ریسک بلایای طبیعی (+[1(14) کی ۹ ۰ وه ۳ | سس و وی ۱ ری وس رم هراس 9 ساوسو بر یه وا ها ۳ ۱ : ۱ سار ط . کت هکت 1 َ سس 8 ۸3 سر ۹ 4 ۰ ۰ ۱ گس ۳ 1 ۱ ی ۶ اه کیک بش۱۳( را جرج ما مک 6 7 مد ۹ سح جح 1 ما 1 ۳ 9 زر 4 ۶ آوهیک پس ۹ و و و ۹ تل و را اب تتسکجو سم اس تا رای [ ارگ [ اک ی را مک ی دا وا 8 و سک ورد تخل ای مس و و 1 ۸ : مس ها مد ۹ رو اس سس ۱۱ ٩۳۱۵9۳۱۵۵۱۰۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 180 محیط زیست-11 خالصه-1 -11 ،، در سه استان لرستان1398 و ابتدای سال1397 در اواخر سال خوزستان و گلستان یکی از مخرّب‌ترین انواع بالیای طبیعی، یعنی سیل و آب‌گرفتگی رخ داد. متاسفانه، در اثر این سیالب در استان لرستان هکتار از زمین‌های مراتع و جنگل‌ها صدمه دیدند. 618000 حدود چشمه‌ی آبشخور 70 متعاقب این سیالب، زمین‌لغزش‌های ایجادشده کیلومتر راه ارتباطی در مناطق تحت 250 طبیعی و دست‌ساخت و مدیریّت اداره‌ی محیط زیست متحمّل صدمه‌های زیادی شدند. عالوه بر ساختمان اداره‌ی کل، ساختمان‌های محیط‌بانی و اداره‌های محیط پل ارتباطی در مناطق تحت 11 زیست، زیرساخت‌های موجود (نظیر ایستگاه سنجش آلودگی هوا در شهرستان‌های دلفان 3 مدیریّت و و کوهدشت و پُلدختر) نیز در اثر سیالب صدمه دیدند. هم‌چنین، صدمه‌های مستقیمی به محل دفع پسماندهای شهر پُلدختر وارد هکتار از زمین‌های پارک ملّی گلستان 500 گردید. در استان گلستان صدمه دید. برخی از این صدمه‌ها شامل تخریب راه‌های موجود در کیلومتر) به‌دلیل زمین‌لغزش، تخریب 100 مناطق جنگلی (در حدود متر، تخریب کامل 5000 پرچین‌های حفاظتی محیط‌بانی‌ها به طول دو واحد کانکس حفاظتی در سطح مناطق پارک و تخریب آبشخورهای حیات‌وحش می‌باشند. عالوه بر این، در سایر مناطق حفاظت‌شده‌ی چشمه در قسمت‌های مختلف تخریب شدند. 25 استان نیز در بعضی از شهرهای استان خوزستان بخش‌هایی از محل دفن پسماندهای شهری کامال زیر آب رفت، نشت شیرابه در حوالی پارک ملّی و منطقه‌ی حفاظت شده‌ی دِز تبعات زیست‌محیطی مختلفی برجای گذاشت. به‌دلیل وجود مراکز تخلیه و انباشت زباله‌های روستایی، سیالب باعث انتقال زباله‌ها به جنگل و رودخانه‌ی دِز و در نتیجه، انتقال آلودگی به این مناطق گردید. عالوه بر این، در مجاورت دروازه‌ی ورودی منطقه‌ی آزاد اروند و هم‌چنین در رودخانه‌ی کارون در نزدیکی روستای سلمانه، لکه‌ی نفتی در اثر آب‌گرفتگی منطقه‌ی تخلیه‌ی مالچ نفتی به‌وجود آمد که باعث آلودگی رودخانه‌ی کارون و ورودی تاالب شادگان از نهر سلمانه گردید. البته، این مشکل بالفاصله از سوی پرسنل خطوط لوله‌ی نفت برطرف شد و لکه‌ی نفتی تا حدودی پاک‌سازی گردید. هم‌چنین، سرریز پساب حاصل از کارکرد دکل نفتی در برخی از شهرهای خوزستان به‌دلیل بارندگی‌های زیاد و باال آمدن پساب نگهداری‌شده در حوضچه‌های این دکل‌های حفاری موجب انتشار آلودگی در زمین‌های کشاورزی، آب‌های سطحی و آب‌های زیرزمینی و مشکالت زیست‌محیطی گردید. عالوه بر این، به‌دلیل تخریب بسیاری از سیستم‌های آبخیزداری، حجم زیادی از خاک مناطق تحت تاثیر سیالب شسته شد و به‌سمت مناطق پایین‌دست و پَست جریان پیدا کرد. در اثر این سیالب‌ها هم‌چنین، در مدّت‌زمانی کوتاه خانه‏ها و تاسیسات صنعتی بسیاری تحت تاثیر قرار گرفتند (برخی به‌مدّت چند روز زیر آب بودند) که این امر سبب ایجاد حجم زیادی آوار گردید. به‌خصوص، در بخش‌هایی که ساختمان‌ها به‌طور کامل یا جزئی فرو ریختند، پشته‌هایی از آوارهای مخلوط با پسماند روی هم انباشه شد. عالوه بر آوارهای ناشی از تخریب ساختمان‌ها، آب‌گرفتگی در مناطق شهری (نظیر آق‌قال و گمیشان در گلستان و پُلدختر و معموالن در لرستان) باعث رسوب گل‌والی در سطح شهر گردید. نکته‌ی حائز اهمیّت دیگر نیز چالش دفع پسماندهای شهری بعد از رخداد بحران در این سه استان بود که مدیریّت سیالب را با مشکالت مضاعفی مواجه کرد. در کل، اکثر صدمه‌های زیست‌محیطی در زیربخش‌های رودخانه‌ها، صدمه‌های 1 جنگل‌ها، تاالب‌ها و گونه‌های جانوری بودند. جدول زیست‌محیطی مربوط به منابع طبیعی عمومی در سه استان متاثر را نشان می‌دهد. هزینه‌های این صدمه‌ها بر اساس نظرات متخصّصان محیط زیست ارزیابی شده و روش تخمین در قسمت روش‌شناسی توضیح داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- محیط زیست 181 : کل صدمه‌های زیست‌محیطی در سه استان1جدول استان جمع کل صدمه‌ها میلیارد ریال میلیون دالر لرستان1499.1 14.252 خوزستان134.5 1.279 گلستان59.9 0.570 جمع کل1693.5 16.101 در این مرحله، خسارت‌های زیست‌محیطی مشاهده‌شده که شامل کاهش منافع موردانتظار از اکوسیستم و تنوّع زیستی می‌باشند، اندازه‌گیری نشده است. در این سیالب اغلب بخش‌های افق باالیی سطح زمین که خاکی متخلخل و سرشار از مواد غذایی هوموس (سطحی و ارگانیک) می‌باشد، شسته شدند. در اثر این صدمه هم‌چنین پتانسیل جذب روان‌آب در سیالب‌های آتی و هم‌چنین نرخ زادآوری گونه‌های جنگلی و مرتعی بومی کاهش خواهد یافت. عالوه بر این، به‌دلیل تخریب سازه‌های آبخیزداری و شدّت طغیان، شدّت جریان در آبراهه‌های طبیعی سرعت گرفته که منجر به ریشه‌کن شدن تعدادی از درختان ارزشمند و سایر گونه‌های گیاهی شد. با تخریب این درختان عالوه بر از بین رفتن زیستگاه بسیاری از حیوانات وحش (نظیر سنجاب)، مواد غذایی بسیاری از حیات‌وحش نیز از بین رفته است. از طرف دیگر، ورود حجم زیاد گل‌والی به تاالب‌ها (نظیر تاالب‌های بیشه‌ی داالن، شور و دورود) منجر به ازبین‌رفتن کارایی این تاالب‌ها در مهار سیالب‌های آتی شد. فزونی آب در برخی از مناطق باعث رشد بی‌رویه‌ی برخی از گیاهان خاص شد که این مساله احتمال آتش‌سوزی،‌ به‌خصوص در فصول گرم را افزایش می‌دهند. در کل، به‌منظور پوشش نیازهای بازتوانی اثرات این سیل 1489 زیست‌محیطی، پاک‌سازی آوار و مدیریّت زباله‌ها، هزینه‌ی میلیون دالر) تخمین زده شده است. 14.156( میلیارد ریال بررسی اطّالعات پایه-2 -11 بر طبق اطّالعات دریافت شده از اداره‌های منابع طبیعی و محیط زیست استان لرستان، مساحت کل منابع طبیعی این استان اعم از هکتار 884357 هکتار است که از این مقدار2101671 جنگل و مرتع هکتار به جنگل‌ها اختصاص دارد و از کل منابع 1217314 به مراتع و هزار هکتار جزو مناطق تحت مدیریّت و 451 طبیعی استان حدود شکار و صید ممنوع و زیستگاه‌های حساس می‌باشند. جنگل‌های استان همانند یک نوار و هم‌راستا با جهت رشته‌کوه زاگرس از جنوب غرب به‌طرف مرکز استان شروع شده و تا مناطق شمال غربی امتداد دارند. مهم‌ترین گونه و شاخص جنگل‌های استان لرستان گونه‌ی درصد جنگل‌های استان 60 بلوط ایرانی می‌باشد که کمابیش بیش از لرستان را شامل می‏شود. سایر گونه‏های جنگلی عبارتند از دارمازو، کیکم، بنه، گلخونک، ارژن، بادامک، تنگرس، آلبالوی وحشی، گالبی وحشی، زالزالک و غیره که به‌صورت همراه با گونه‌ی بلوط و یا به‌صورت تیپ‌های مجزا جنگل‌های استان را تشکیل می‌دهند. مناطق تحت حفاظت محیط زیست در استان لرستان شامل اثر طبیعی ملّی غار هکتار، پناهگاه حیات‌وحش 4 ماهی کور در محدوده‌ای با مساحت هکتار، پناهگاه حیات‌وحش سمندر لرستان با 25683 سفیدکوه با هکتار، 81010 هکتار، منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی اُشتُرانکوه با891 هکتار، منطقه‌ی شکار و70031 منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی سفیدکوه با هکتار، منطقه‌ی شکار و صید 18144 صید ممنوع تاالب‌های پُلدختر با هکتار، منطقه‌ی شکار و صید ممنوع 113654 ممنوع قالیکوه الیگودرز با هکتار، منطقه‌ی شکار و صید ممنوع چهارشاخ 59750 گرین الشتر با هکتار، منطقه‌ی شکار و صید ممنوع هشتادپهلو با 13900 نورآباد با هکتار، 24313 هکتار، زیستگاه سمندر لرستانی (شادبکوه) با18500 3689 هکتار و تاالب تنوردر دورود با1560 تاالب بیشه‌ داالن بروجرد با 1750 گونه‌ی جانوری و358 هکتار می‏باشند که در این مناطق حدود گونه‌ی گیاهی شناسایی شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 182 استان خوزستان در منطقه‌ی گرم و خشک جنوب کشور واقع شده کیلومتر مرز آبی مستقیم با خلیج فارس دارد. 200 است که حدود اغلب شهرهای جلگه‌ی خوزستان در محاصره‌ی بیابان‌ها و شوره‌زارها احاطه شده‌اند. برخی از این شهرها نیز گاهی تحت تاثیر پدیده‌ی گردوغبار هستند که با توجه به جهت و الگوی باد و وجود صحاری گسترده در کشورهای هم‌جوار، از دیرباز تاکنون با این پدیده مواجه ایستگاه پایش کیفیّت هوا در 21 ،بوده‌اند. به‌همین دلیل، در حال حاضر ایستگاه سنجش آلودگی هوا 5 ،سطح استان وجود دارد. عالوه بر این متعلّق به واحدهای صنعتی نیز فعال می‌باشد. عالوه بر این، در سال‌های اخیر به‌دلیل بروز خشکسالی‌های ممتد، بهره‌برداری‌های غیراصولی از منابع آب زیرزمینی به‌منظور آبیاری مزارع تشدید شده است. تاالب 530 بین‌المللی و پناهگاه حیات‌وحش شادگان با مساحتی قریب به هزار هکتار یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات‌وحش، نه تنها در خوزستان، بلکه در ایران محسوب می‌گردد. این تاالب به‌عنوان مامن بسیار مناسبی برای پرندگان بومی و مهاجر در خطر انقراض نظیر اردک مرمری، پلیکان پاخاکستری، حواصیل بزرگ، حواصیل زرد، حواصیل هندی، بوتیمار کوچک، اردک سرسیاه، اردک بلوطی و عقاب شاهی محسوب می‌شود. گونه‏های جانوری موجود در استان خوزستان شامل گونه دوزیست 4 ، گونه خزنده75 ، گونه پرنده285 ، گونه پستاندار58 گونه گیاهی نیز در این950 ، گونه ماهی می‏باشند. هم‌چنین57 و هکتار از 695427 ،استان وجود دارد. در استان خوزستان، در مجموع اراضی تحت عنوان مناطق چهارگانه حفاظتی تحت مدیریّت سازمان هکتار از اراضی 32870 ،حفاظت محیط زیست قرار دارد. هم‌چنین هکتار از پهنه‌های آبی 425440 تحت عنوان منطقه‌ی شکار ممنوع و تحت عنوان تاالب تحت مدیریّت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارند. مهم‌ترین اثر طبیعی ملّی خوزستان آبشار شوی با مساحتی حدود هکتار و پارک ملّی 6127 هکتار است. هم‌چنین، پارک ملّی دِز با50 . هکتار از مهم‌ترین پارک‌های ملّی خوزستان می‌باشند6116 کرخه با تُن 3600 طبق اطّالعات موجود، در استان خوزستان روزانه حدود تن از این مقدار اختصاص 1000 پسماند شهری تولید می‏شود که حدود شهرهای استان فاقد مجوز زیست‌محیطی برای 35% .به شهر اهواز دارد دفع پسماند شهری بوده و از بین شهرهای دارای مجوز زیست‌محیطی پسماندها در مکان‌های %10 نیز به‌رغم وجود محل دفع مصوّب، حدود غیرمجاز تخلیه می‌گردند. در استان گلستان پوشش گیاهی با توجه به شرایط مناسب آب‌وهوایی و حاصلخیزی خاک بسیار متنوّع است. در این استان حدود پارک طبیعی، انواع مختلف درختان جنگلی، درختچه‏ها، گونه‏های 6 مختلف گیاهی و گیاهان دارویی وجود دارد. پارک ملّی گلستان (جنگل گلستان) منطقه‌ی حفاظت شده در شرق استان گلستان و هم‌چنین، قدیمی‌ترین پارک ملّی ثبت‌شده در ایران محسوب گونه حیات‌وحش شامل 358 گونه‌ی گیاهی و1350 می‌گردد. حدود نیمی از پستانداران ایران (مانند پلنگ، خرس قهوه‌ای، گرگ، وشق، مرال) در این پارک ملّی شناخته شده است. به‌همین دلیل، این پارک ذخیره گاه زیست‌محیطی کره‌ی زمین در 50 ملّی به‌عنوان یکی از فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. سه تاالب بین‌المللی در کنوانسیون رامسر 1975 (آالگل، آلماگل و آجی گل) نیز از سال هکتار تحت حفاظت سازمان 1400 به ثبت رسیده و با مساحت محیط زیست قرار دارند. هم‌چنین تاالب گمیشان، یکی از مهم‌ترین به‌عنوان تاالب بین‌المللی 2001 تاالب‌های استان گلستان، در سال ) در دسته‌ی 1971 در کنوانسیون جهانی حفاظت از تاالب‌ها (رامسر تاالب‌های لب شور ثبت گردیده است. ارزیابی اثرات سیالب-3 -11 با بررسی اطّالعات پایه‌ی موجود در سه استان لرستان، خوزستان و گلستان، در گام بعد، وضعیّت صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به زیربخش‌های زیست‌محیطی مورد بررسی قرار داده شده است که ارائه خواهد شد.2 نتایج در قالب جدول بررسی صدمه‌ها بر اساس اطّالعات و گزارشات دریافتی از دستگاه‌های اجرایی مرتبط، عدم اجرای کامل عملیات آبخیزداری، تغییر کاربری گسترده‌ی اراضی منابع طبیعی به کشاورزی (عمدتاً دیم) و در نتیجه، حذف پوشش گیاهی طبیعی منطقه، کمبود پوشش گیاهی (مراتع)، چَرای -------- صفحهٔ بعد -------- محیط زیست 183 دام بیش از ظرفیّت مرتع، تجاوز به حریم رودخانه و ساخت‌وساز در حریم و بستر رودخانه از عوامل مهم در افزایش آسیب سیالب در سه استان آسیب‌دیده می‌باشند. میلیون متر 299 صدمه‌های سیل در لرستان سبب جابه‌جایی 207000 مکعب خاک در اثر زمین‌لغزش در محدوده‌ای به مساحت چشمه آبشخور 70 هکتار از زمین‌های استان گردید. هم‌چنین، به کیلومتر راه ارتباطی در مناطق تحت 250 طبیعی و دست‌ساخت و مدیریّت اداره‌ی محیط زیست صدمه‌ها زیادی وارد شد. عالوه بر ساختمان اداره‌ی کل، ساختمان‌های محیط‌بانی و اداره‌ها‌ی محیط پل ارتباطی در مناطق تحت 11 زیست، زیرساخت‌های موجود (نظیر ایستگاه سنجش آلودگی هوا در شهرستان‌های دلفان 3 مدیریّت و و کوهدشت و پُلدختر)، نیز در اثر سیالب آسیب دیدند. هم‌چنین، صدمه‌ها مستقیمی به محل دفع پسماندهای شهر پُلدختر وارد گردید. در استان خوزستان سیالب باعث احیای تاالب‌های هورالعظیم، شادگان و بامدژ گردید. تنها صدمه به تاالب‌ها مربوط به ساختمان‌های بازدید تاالب بود. البته، در بعضی از شهرهای این استان بخش‌هایی از محل دفن پسماندهای شهری کامال زیر آب رفت و مابقی نیز دچار آب‌گرفتگی به‌صورت جزیی تا بخشی شدند. متاسفانه، به‌رغم احداث سیل‌بند، نشت شیرابه رخ داد که تبعات زیست‌محیطی مختلفی برجای گذاشت. در حوالی پارک ملّی و منطقه‌ی حفاظت شده دز، به‌دلیل وجود مراکز تخلیه و انباشت زباله‌های روستایی، سیالب باعث انتقال زباله‌ها به جنگل و رودخانه دز و در نتیجه انتقال آلودگی به این مناطق گردید. عالوه بر این، در مجاورت دروازه ورودی منطقه آزاد اروند و هم‌چنین در رودخانه کارون در نزدیکی روستای سلمانه، لکه‌ی نفتی در اثر آب‌گرفتگی منطقه‌ی تخلیه‌ی مالچ نفتی به‌وجود آمد که باعث آلودگی رودخانه‌ی کارون و ورودی تاالب شادگان از نهر سلمانه گردید. البته، این مشکل بالفاصله از سوی پرسنل خطوط لوله‌ی نفت، برطرف شد و لکه‌ی نفتی تا حدودی پاک‌سازی گردید. هم‌چنین، سرریز پساب حاصل از کارکرد دکل نفتی در برخی از شهرهای خوزستان به‌دلیل بارندگی‌های زیاد و باال آمدن پساب نگهداری‌شده در حوضچه‌های این دکل‌های حفاری موجب انتشار آلودگی در زمین‌های کشاورزی، آب‌های سطحی و آب‌های زیرزمینی و مشکالت زیست‌محیطی گردید. هکتار از زمین‌های پارک ملّی گلستان 500 در استان گلستان صدمه دید. برخی از این صدمه‌ها شامل تخریب راه‌های موجود در کیلومتر) به‌دلیل زمین‌لغزش، تخریب 100 مناطق جنگلی (در حدود متر، تخریب 5000 پرچین‌های حفاظتی محیط‌بانی‌ها به‌طول کامل دو واحد کانکس حفاظتی در سطح مناطق پارک و تخریب متر مکعب می‌باشند. عالوه 320 آبشخورهای حیات‌وحش به حجم متر مکعب 160 بر این، در سایر مناطق حفاظت‌شده‌ی استان نیز چشمه در قسمت‌های مختلف تخریب 25 آبشخورهای حیات‌وحش و صدمه‌های زیست‌محیطی و هزینه‌ی مربوط به هریک 2 شدند. جدول از زیربخش‌ها را در سه استان متاثر را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 184 : صدمه‌های زیست‌محیطی در استان‌های لرستان، خوزستان و گلستان2جدول زیربخش صدمه‌های استانی لرستان (میلیارد ریال) خوزستان (میلیارد ریال) گلستان (میلیارد ریال) جمع کل اثرات میلیارد ریال میلیون دالر جنگل101.9 60.5بدون اطّالعات162.4 1.544 مرتع15.3بدون اطّالعات1 16.3 0.155 دشت بدون اطّالعات14.4بدون اطّالعات14.4 0.137 تپه2.5بدون اطّالعات بدون اطّالعات2.5 0.024 گونه‌ی گیاهی5.8 12.5 4 22.3 0.212 گونه‌ی جانوری34.5 12 20 66.5 0.632 آب راکد10بدون اطّالعات10 20 0.190 تاالب66 33.5بدون اطّالعات99.5 0.946 دریاچه1بدون اطّالعات بدون اطّالعات1 0.010 رودخانه903.5بدون اطّالعات بدون اطّالعات903.5 8.590 حوزه‌ی آبخیز3.9بدون اطّالعات بدون اطّالعات3.9 0.037 ایستگاه پایش هوا5بدون اطّالعات بدون اطّالعات5 0.048 پارک جنگلی3.5 1.6 24.5 30 0.285 آبشار3بدون اطّالعات بدون اطّالعات3 0.029 آوار343بدون اطّالعات بدون اطّالعات343 3.261 پسماند0.2بدون اطّالعات بدون اطّالعات0.2 0.002 جمع کل1499.1 134.5 59.9 1693.5 16.101 خسارت‌ها در این سیالب اغلب بخش‌های افق باالیی سطح زمین که خاکی متخلخل و سرشار از مواد غذایی هوموس (ارگانیک و سطحی) می‌باشد، شسته شدند. در اثر این صدمه، هم‌چنین پتانسیل جذب روان‌آب در سیالب‌های آتی و هم‌چنین نرخ زادآوری گونه‌های جنگلی و مرتعی بومی کاهش خواهد یافت. عالوه بر این، به‌دلیل تخریب سازه‌های آبخیزداری و شدّت طغیان، شدّت جریان در آبراهه‌های طبیعی سرعت گرفته که منجر به ریشه‌کن شدن تعدادی از درختان ارزشمند و سایر گونه‌های گیاهی شد. با تخریب این درختان عالوه بر از بین رفتن زیستگاه بسیاری از حیوانات وحش (نظیر سنجاب)، مواد غذایی بسیاری از حیات‌وحش نیز از بین رفته است. از طرفی دیگر، ورود حجم زیاد گل‌والی به تاالب‌ها (نظیر تاالب‌های بیشه داالن، شور و دورود) منجر به از بین رفتن کارایی این تاالب‌ها در جلوگیری از سیالب‌های آتی شد. فزونی آب در برخی از مناطق باعث رشد بی‌رویه‌ی برخی از گیاهان خاص شد که این مساله احتمال آتش‌سوزی‌، به‌خصوص در فصول گرم را افزایش می‌دهند. عالوه بر این، تجمع آب راکد در مناطق روستایی (نظیر روستای چاله) و وارد شدن فاضالب به این آب‌ها و هم‌چنین، ورود فاضالب دامی به برخی از رودخانه‌های منطقه، عالوه بر آلودگی آب و شیوع بیماری، می‌تواند زیستگاه آبزیان و مکان تخم‌ریزی ماهیان بومی را تهدید نماید. تصفیه‌ی این آلودگی‌ها و ضدعفونی کردن منطقه‌ی آسیب‌دیده، بار مالی قابل‌توجّهی خواهد داشت که توسط سیالب تحمیل شده است. به‌عالوه، در این مناطق اسکان اضطراری پناه‌جویان و فعالیّت‌های عظیم امدادگران باعث ایجاد حجم زیادی پسماند شد که نیازمند تخصیص اعتبار برای مدیریّت و انتقال آن می‏باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- محیط زیست 185 پیامدهای اجتماعی صدمه‌ها و خسارت‌ها با توجه به میان‌بخشی بودن مبحث محیط زیست، صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش محیط زیست، پیامدهای اجتماعی غیرمستقیم زیادی برای ساکنان محلّی در سه استان متاثر از سیالب، در پی خواهد داشت. به‌عنوان نمونه، در بخش معیشت، صدمه‌های ناشی از حذف مشاغل وابسته به آب و خاک منجر به کاهش درآمد اهالی مناطق آسیب‌دیده خواهد شد. از پیامدهای اجتماعی در بخش محیط زیست نیز می‌توان به امکان تخریب منابع جنگلی و مرتعی توسط مردم محلّی برای ایجاد درآمد، احتمال صدمه‌های متعدّد به اکوسیستم منابع طبیعی به‌علّت آسیب به زیستگاه‌های پرندگان وحشی مهاجر و کاهش دسترسی به خاک حاصلخیز اشاره کرد. عالوه بر این، در بخش انرژی به‌دلیل کاهش درآمد و مشکالت دسترسی به انرژی موردنیاز (نظیر نفت، گاز و برق) این امکان وجود دارد که اهالی با قطع درختان، درصدد تامین سوخت برای ایجاد گرمایش و پخت‌وپز برآیند. به این ترتیب، عالوه بر نابودی جنگل‌ها، آلودگی‌های زیست‌محیطی نیز در پی خواهد بود. عالوه بر موارد فوق، صدمه‌ها و خسارت‌های وارده به بخش زیست‌محیطی پیامدهای زیر را نیز به‌همراه خواهد داشت: y y احتمال انقراض گونه‌های ارزشمند گیاهان و جانوران بومی (نظیر گوزن زرد ایرانی)؛ y y انتشار آلودگی و به خطر افتادن سالمت و بهداشت عمومی افراد بومی و هم‌چنین، سالمت حیات‌وحش به‌دلیل وجود آب‌های راکد ایجادشده بعد از سیالب (نظیر رشد بی‌رویه‌ی جیرجیرک و هجوم این حشرات به شهرستان‌های استان خوزستان)؛ y y ورود حجم قابل‌توجّهی از رسوبات ناشی از فرسایش خاک به رودخانه‌ها (نظیر کارون، دِز و کرخه) و افزایش رسوب‌گذاری رودخانه و به تبعِ آن، افزایش رسوب‌گذاری در تاالب‌ها و پرشدن آن‌ها با رسوبات و کاهش حجم مفید تاالب‌ها. y y در صورت عدم بهسازی وضعیّت پارک‌های طبیعی، مردم محلّی مکان‌های تفریح خود را از دست خواهند داد. نیازها و راهبردهای بازتوانی-4 -11 به‌منظور تعیین نیازهای بعد از رخداد سیالب در بخش محیط زیست، اهداف و اولویّت‌های بازتوانی بر اساس ارزیابی‌های اولیّه مشخص شده است. عالوه بر این، اقدامات بازسازی و بازتوانی برای حل چالش‌های زیست‌محیطی ایجادشده بر اساس برنامه‌ی بازسازی تاب‌آور ) برای سه مقطع کوتاه‌مدّت، BBB( ،برای ساختن بهتر از گذشته میان‌مدّت و بلندمدّت پیشنهاد شده است. الزم به ذکر است که گستردگی خسارت‌های ناشی از سیالب‌های بار دیگر نشان داد که چطور عدم 1398 و اوایل سال1397 اواخر سال توجه به عوامل محیط زیستی، زمینه‌ای برای رُخداد بالیای طبیعی فراهم می‌کند که می‌تواند باعث صدمه‌ و خسارت‌ در بخش‌های مختلف گردد. بنابراین، این سیالب، می‌تواند به‌عنوان فرصتی چشمگیر برای توسعه‌ی راهکارهای بازسازی و انجام اقدامات عملی برای ممانعت از تخریب محیط زیست در نظر گرفته شود. به‌منظور بازسازی بهتر از گذشته در بخش محیط زیست در گام اول الزم است با ایجاد مشاغلی نظیر الی‌روبی و خارج کردن مصالح و زباله‌ها از سواحل و مسیر رودخانه‌ها توسط افراد محلّی، ضمن پاک‌سازی محیط زیست، امکان تداوم جریان طبیعی رودخانه‌ها را فراهم نمود. هم‌چنین، جمع‌آوری و بازیافت مصالح و زباله‌های گردآوری‌شده می‌تواند به وضعیّت مالی اهالی در بخش معیشت کمک نماید. هم‌چنین، در بخش انرژی در صورت امکان تالش شود تاجای ممکن انرژی‌های فسیلی با انرژی‌های نوین نظیر خورشید و باد (متناسب با اقلیم منطقه) جایگزین شوند تا سبب بهبود وضعیّت محیط زیست به حالت بهتر از قبل از بحران شوند. البته، استفاده از انرژی خورشیدی و باد نیز در برخی مواقع پیامدهای زیست‌محیطی زیادی دارد و به‌همین دلیل، انجام مطالعات الزم پیش از اجرای هر طرحی توصیه می‌شود. در بخش کاهش ریسک بالیای طبیعی نیز الزم است طرح‌های الزم برای پیشگیری از رخداد سیالب‌های آتی با انجام طرح‌هایی نظیر جنگل‌کاری، احداث سازه‌های محافظ در منابع طبیعی و مواردی از این قبیل به اجرا گذاشته شوند تا مانع از رخداد بالیای طبیعی مشابه در آینده شوند. البته این امر نیازمند انجام مطالعات ارزیابی ریسک در -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 186 بخش محیط زیست می‌باشد و می‌بایست ریسک منطقه برای سیل با دوره‌های بازگشت مختلف ارزیابی گردد تا متناسب با بودجه‌های تعلّق‌گرفته، برنامه‌های کوتاه‌مدّت، میان‌مدّت و بلندمدّت برای دوره‌های بازگشت مختلف ارائه شود. در حوزه‌ی آمادگی الزم است تعامالت الزم بین تصمیم گیران دولتی و مردم ایجاد گردد و آموزش‌های الزم در خصوص اهمیّت حفظ محیط زیست در جلوگیری از رخداد بالیای طبیعی به مردم ارائه شود. هم‌چنین، می‌بایست برنامه‌های الزم برای ایجاد فرصت‌های شغلی جدید برای ساکنان در محدوده جنگل‌ها ایجاد شود. به‌عنوان مثال، استفاده از ظرفیّت گردشگری در محوطه‌های جنگلی می‌تواند عالوه بر کمک به رونق کسب‌وکار در سطح محلّی، سبب شود تا مردم در حفظ و حراست از این سرمایه‌ی ملّی کوشاتر باشند. سرانجام در حوزه واکنش اضطراری نیز می‌بایست طرح‌های الزم برای مقابله با پیامدهای سیالب در حوزه‌ی محیط زیست تدوین و به اجرا گذاشته شوند. حفاظت از گیاهان و جانوران ارزشمند در شرایط بحران، جلوگیری از رخداد مخاطرات ثانویه (نظیر آتش‌سوزی)، سازمان‌دهی گروه‌های مردمی مدیریّت بحران و تقسیم وظایف بین مردم و دستگاه‌های اجرایی و تدوین دستورالعمل‌های الزم برای بخش‌های مختلف مرتبط با این حوزه، از جمله‌ی اقداماتی است که می‌بایست در حوزه‌ی واکنش اضطراری به انجام برسد. در بخش بازتوانی و بازسازی نیز می‌بایست رویکرد ساختن بهتر از گذشته مورد توجه مسئوالن سازمان محیط زیست و سایر دستگاه‌های اجرایی محلّی قرار گیرد. بدین ترتیب، راهکارهای متعدّدی برای بازسازی و بازتوانی در حوزه‌ی محیط زیست وجود دارد که می‌بایست از لحاظ اهمیّت و فوریت و منابع موجود اولویّت‌بندی و اجرایی گردند. برخی از این راهکارها با 5 تا3 اولویّت‌های طبقه‌بندی‌شده به تفکیک استان‌ها در جدول‌های ارائه شده‌اند. برخی از این راهکارهای به‌شرح زیر می‌باشند: پایش روزانه‌ی رودخانه‌ها جهت جلوگیری از آلودگی محتمل - منابع آبی؛ حذف زهکش‌های تخلیه‌ی آب در تاالب‌ها و احیای آن‌ها با توجه - به شرایط طبیعی ایجاد شده؛ جلوگیری از چرای زودرس دام عشایر در مناطق تحت مدیریّت با - توجه به تاخیر رشد گیاهان در سال جاری که در غیراین‌صورت تخریب جدّی به بافت و ساختمان خاک و پوشش مناطق وارد آمده و می‌تواند منجر به افزایش خطر رخداد سیل‌های آتی شود؛ حذف باغات در بستر شریان‌های تغذیه‌کننده تاالب‌ها؛- تعیین حرائم هیدرولوژیکی و اکولوژیکی تاالب‌ها؛- اجرای پروژه‌های گردشگری سازگار با محیط زیست و جایگزینی- .معیشت‌های تاالبی به جای اشتغال‌های آسیب‌رسان و مخرّب طبیعت -------- صفحهٔ بعد -------- محیط زیست 187 ) ماه18 تا0( : نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت3 جدول زیرگروه برنامه‌ی اقدام هزینه موسسه‌ی مسئول میلیارد ریال میلیون دالر تنوّع زیستی پایش روزانه‌ی رودخانه‌ها جهت جلوگیری از آلودگی محتمل منابع آبی6 0.057 سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، سازمان دامپزشکی، سازمان حفاظت از محیط زیست، سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت جهاد کشاورزی واکسیناسیون دام و طیور برای جلوگیری از انتشار بیماری‌های مشترک به حیات‌وحش و گونه‌های مهاجر در مناطق مجاور این زیستگاه‌ها8 0.076 کمک به تامین ماسک تنفسی برای اهالی روستاهای آسیب‌دیده از سیالب با توجه به خطر ایجاد گردوغبار ناشی از گل‌والی خشک شده و منتشر شده در مناطق تحت تاثیر سیالب 3 0.029 پیشگیری و کنترل وقوع آتش‌سوزی در مناطق مستعد در فصول خشک5 0.048 خاک پوشانی و تثبیت ریشه درختانی که ریشه آن‌ها از خاک خارج شده4 0.038 تامین منابع آب و غذا برای حیات‌وحش و تیمار حیات‌وحش آسیب‌دیده6 0.057 کنترل آالینده‌های نشت کرده به زیستگاه ها و مناطق حساس3 0.029 بازسازی و استانداردسازی ابنیه و زیرساخت‌های مراکز محیط‌بانی آسیب‌دیده در سیل4 0.038 جلوگیری از چَرای زودرس دام8 0.076 آوار پاک‌سازی زیستگاه‌های حیات‌وحش از هرگونه آلودگی یا اجساد حیوانات تلف شده4 0.038 ،بنیاد مسکن سازمان حفاظت از محیط زیست، فرمانداری‌ها آواربرداری از زیستگاه‌های حیات‌وحش6 0.057 پسماند تقویت ناوگان حمل‌ونقل و تجمیع پسماند و ایجاد مراکز بازیافت وکمپوست و...30 0.286 شهرداری‌ها، فرمانداری،سازمان حفاظت از محیط زیست، سازمان برنامه‌وبودجه تعیین محل‌های مناسب برای دفن پسماند و ایجاد تاسیسات مربوطه به‌منظور اطمینان از عدم انتشار آلودگی35 0.333 جمع کل- 1. 16 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 188 ) ماه36 تا18( : نیازهای بازتوانی میان‌مدّت4 جدول زیرگروه برنامه‌ی اقدام هزینه موسسه‌ی مسئول میلیارد ریال میلیون دالر تنوّع زیستی آموزش همگانی در خصوص حفاظت از محیط زیست و توسعه راهکارهای مشارکتی برای ارتقای تاب‌آوری در مقابل بالیای طبیعی و تغییر اقلیم برای اقشار مختلف جامعه‌ی محلّی (مدیران، زنان، کودکان، کشاورزان، دامداران و...) 8 0.76 سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، سازمان حفاظت از محیط زیست، سازمان آب منطقه‌ای، وزارت نیرو، سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت آموزش‌وپرورش تعیین حریم رودخانه‌ها در منابع طبیعی و حفاظت از آن‌ها15 0.143 پایش روزانه رودخانه‌ها جهت جلوگیری از آلودگی محتمل منابع آبی12 0.114 کشت گیاهان دارویی مرتعی (به‌منظور حفاظت از خاک و ایجاد اشتغال برای بومیان)10 0.095 کشت محصوالت کم‌آب‌دوست (نظیر زعفران) در جهت سازگاری با اقلیم10 0.095 ممانعت از توسعه‌ی درختان کهور وکنوکارپوس در منطقه‌ی پُلدختر2 0.019 ایجاد کمربند سبز جهت جلوگیری از گردوغبار ناشی از گل‌والی خشک شده و انتشار آن در شهرها و روستاهای سیل‌زده20 0.190 لغو کلّیه‌ی ضوابط و دستورالعمل‌های مرتبط با واگذاری اراضی حریم و بستر رودخانه‌ها10 0.095 ترمیم جاده‌های دسترسی مناطق تحت مدیریّت سازمان و بهسازی پاسگاه‌های محیط‌بانی20 0.190 آوار الی‌روبی رودخانه‌های واقع در منابع طبیعی70 0.667 ،بنیاد مسکن، فرمانداری وزارت نیرو و سازمان حفاظت از محیط زیست ایجاد ساختار بازیافت مصالح و نخاله‌های ساختمانی با تاکید برگسترش روش‌های بازیافت با اولویّت نقاط بحرانی30 0.286 پسماند آموزش تفکیک از مبدا پسماند برای دانش‌آموزان، زنان، کسبه و بازاریان5 0.047 ،شهرداری‌ها، صدا و سیما فرمانداری، سازمان حفاظت از محیط زیست آموزش، آگاهی بخشی و هوشیارسازی مدیریّت پسماند و معرّفی پیامدهای عدم مدیریّت اصولی پسماندها (برای مدیران، شهرداران و دهیاران) 10 0.095 ایجاد مدیریّت جامع پسماندها5 0.047 جمع کل227 2.159 -------- صفحهٔ بعد -------- محیط زیست 189 ) ماه60 تا36( : نیازهای بازتوانی بلندمدّت5 جدول زیرگروه برنامه‌ی اقدام هزینه موسسه‌ی مسئول میلیارد ریال میلیون دالر تنوّع زیستی انجام عملیات آبخیزداری و آبخوان‌داری در محدوده‌ی منابع طبیعی آسیب‌دیده300 2.857 ،سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری سازمان حفاظت از محیط زیست، سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی اجرای عملیات تقویت پوشش گیاهی در تمامی مراتع تخریب‌شده و فقیر200 1.9 اجرای پروژه‌های گردشگری سازگار با محیط زیست100 0.950 تعیین حرائم هیدرولوژیکی و اکولوژیکی تاالب‌ها، تدوین و تصویب قانون، آیین‌نامه و دستورالعمل‌های مرتبط با ممانعت از ساخت‌وساز، کشت و زرع، باغبانی و ایجاد هر گونه سازه در مسیر سیالب و در حریم کمی و کیفی رودخانه 100 0.950 ایجاد و توسعه سیستم پایش آنالین کمّی و کیفی رودخانه‌ها50 0.470 تقویت همگرایی دستگاه‌های متولّی محیط زیست و منابع طبیعی10 0.095 پسماند احیا محل دفن پسماندهای فعلی به پارک جنگلی10 0.095 شهرداری، فرمانداری، سازمان حفاظت از محیط زیست، مراکز پژوهشی ایجاد سیستم مدیریّت بهینه‌ی پسماند در مراحل جمع‌آوری، انتقال بازیافت و دفع اصولی و استفاده از فن‌آوری و تکنولوژی روز در بازیافت پسماند و تهیه کمپوست 370 3.518 جمع کل- 1140 10.835 - . ارائه شده است6 به‌طور خالصه، جمع نیازها در بخش محیط زیست در جدول : خالصه‌ی نیازها6 جدول زیر گروه نیازها (میلیارد ریال) کل کوتاه‌مدّت میان‌مدّت بلندمدّت میلیارد ریال میلیون دالر لرستان تنوّع زیستی32 80 629 741 7.045 آوار10 100 0 110 1.046 پسماند65 20 380 465 4.421 کل107 200 1009 1316 12.512 خوزستان تنوّع زیستی9 18 90 117 1.112 آوار بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات پسماند بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات کل9 18 90 117 1.112 گلستان تنوّع زیستی6 9 41 56 0.532 آوار بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات پسماند بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات بدون اطّالعات کل6 9 41 56 0.532 کل122 227 1140 1489 14.156 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 190 . صدمه‌ها و نیازهای بخش محیط زیست در هر استان ارائه شده است7 در جدول : خالصه‌ی نیازها7 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها جمع کل اثرات نیازها میلیارد ریال میلیارد ریال میلیارد ریال میلیون دالر کوتاه‌مدّت (میلیارد ریال) میان‌مدّت (میلیارد ریال) بلندمدّت (میلیارد ریال) جمع کل میلیارد ریال میلیون دالر لرستان1499.1بدون اطّالعات1499.1 14.252 107 200 1009 1316 12.512 خوزستان134.5بدون اطّالعات134.5 1.279 9 18 90 117 1.112 گلستان59.9بدون اطّالعات59.9 0.57 6 9 41 56 0.532 جمع کل1639.5بدون اطّالعات1639.5 16.101 122 227 1140 1489 14.156 روش‌شناسی ارزیابی-5 -11 روش به‌کار‌گرفته‌شده در این بخش مبتنی دستورالعمل‌های ارائه‌شده توسط برنامه‌ی عمران ملل متحد، بانک جهانی و اتحادیه‌ی اروپا می‌باشد. بدین منظور، در ابتدا، با ارزیابی منابع موجود، پارامترهای موردنیاز برای برآورد نیازها در بخش محیط زیست استخراج شده است و سپس با توجه به اطّالعات موجود در ایران برخی از این پارامترها که از منابع محلّی قابل‌استخراج می‏باشند، تعیین گردید. هم‌چنین، جدول‌های موردنیاز برای تکمیل اطّالعات توسط مراجع ذیربط در فرمت فایل اکسل تهیه شد. توضیحات الزم در خصوص نحوه‌ی تکمیل این جدول‌های در کارگاه آموزشی دو روزه که در اوایل تیرماه سال توسط سازمان برنامه‌وبودجه و دفتر عمران ملل متحد برگزار 1398 گردید به نمایندگان و افراد متخصّص حاضر در کارگاه (متشکل از نمایندگان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، سازمان حفاظت محیط زیست و بنیاد مسکن از استان‌های آسیب‌دیده از سیالب) ارائه شد، سپس اطّالعات موردنیاز ظرف دو هفته گردآوری و در نهایت به سازمان برنامه‌وبودجه تحویل داده شد. در نهایت، در کارگاه دو روزه در اوایل مردادماه اطّالعات دریافت‌شده توسط سازمان برنامه‌وبودجه در اختیار متخصّصان امر قرار گرفت و گزارش بخش محیط زیست تهیه گردید. در این گزارش، ارزیابی صدمه‌های وارده به بخش‌های مختلف مرتبط با محیط زیست، بر اساس نظرات کارشناسی نمایندگان سازمان‌های مذکور انجام شده است. در واقع، کارشناسان استانی با بازدید از مناطق آسیب‌دیده، هزینه‌ی وارد به این مناطق را با توجه به نرخ‌های محلّی برآورد کرده‌اند. به‌عنوان مثال، به‌منظور برآورد هزینه‌ی آسیب‌های وارده به جنگل‌ها، در ابتدا مساحت زمین آسیب‌دیده برآورد شده است. سپس با توجه به حجم و ارزش خاک شسته‌شده در منطقه و هم‌چنین، تعداد و نوع درختان آسیب‌دیده، آسیب‌های وارده به جنگل که توسط سازمان برنامه‌وبودجه 1397 بر اساس فهرست بهای سال کشور منتشر گردیده، محاسبه شده است. به‌همین ترتیب، بر اساس مساحت زمین آسیب‌دیده، حجم و ارزش خاک شسته‌شده و هم‌چنین، وضعیّت آسیب‌دیدگی پوشش گیاهی در مراتع آسیب‌دیده از سیالب، برآورد شده است.1397 طبق فهرست بهای سال -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست منابع -۳ 56610 ۲005-1118 ۸ .(2017) ,۱۰00۳1۹۹ .۷101126121 م۲ بواجده ۳05-00۵0 (2014) نو 0۶۲ ۹۵000 2۰ ۳6 ۳1۵۹ ,۳۵0۳ 2865161 ۵۵۵ 6۵۹۵ ۸۶ ۳۲۵۳۰۳۵ 0ص کعنزا۳۵ 12000۵ ۵1 جاکنم ۱۸ . 3 -ووع‌وقق 600 ۲عاکهکنل دمم زمره هعلصه] رگ (2017) که ]کهآ 200 ۳1۵۵۵۹5 ,1116 وزوزی ,(2010) ,ا06۵ع ۵۵ کتطعل عامم ععمقلس .4 ٩1۵000 06۷61061‏ معانصنا 0۷۵۵۵ مد 0۳۵۷۵۲۵۵ .۳۳ 1۵226161 ۷2۵516 50110 هدس 016 01012066 5۰ -[00] ۶ بهعظ ,(2013) مدعدنااهد دنکیادوم 200 ادا 11 10 ۳00 #غاندت] او منک حصقع 0۳0 200 16 ۳ ز ۲ 1 ووم ۹ 7 7 رن ۲۳ 2:5 5 ی ۹ 9 2 ۲ * ۱ ۹ ۷ 9 / 78 ۱ ۳ ۷ ۹ 9 ای ۱ ۹ 13 ۹ چا هنم ۹ اس پوت سس ۹ ۳ ۳ زر ۳ ل ی ۹ حظل ۹ 1 ه ۳ ( 1 کی ۲۰ ۸:1 1 س و ۳ 1 هه هی 1 وه ۳۳01 با 6 306 ۱/۵ 065 معاکه 1 .6 -۳ جز )۸۳۵5 بکهام8 وومعع۸ ۳۵۲۵۱ ومد مکععمعالد 0 ۰ 6 500166۴ ,۳۵16۵۶ [۵ ۷1۳۵۵ 0۳۳ 1عع31 20 صقا2 0و۳ ‎٩۶‏ ۵۲۶ عنصقاکا 7۰106 ۰( 201) 160011 7اه [همنادنهاد (830ظ۳) 22017221100 8۰۳10۸ 0۳۵12 ,)2001۰ (2017) ا 210۷ ,1606 516۳۵ ۸ ]9۰۳ 10. ۳1((1۸ ۱/۷۵۵, )2015(۰ 1 12:۰ 1۳095 ://۷/۷/۷/۰ 1۵513111650 / ار جح یسم و ۰ : مورا کت سر جاور سس اک چا 4 یچ نس یی از اه + وه ْ. یم : 1 ۳ میظ 9 ج ها , ۹ ۹ ۵ 2 ۳ ایو : ا اجه ب* ۹ ی - یم.چ هس۳۹ : یس ...۲ ِ ۹ اسووار سس کح سا اد اد ۱ ۱ ۱ 1 ۷۱۳ 2 اس ومد کی ۳ ۹۳ 0 تسه ی 0 ی ۳ : کی بط اه 2 ۶ 8 رک پر چههر مهم +۳ رسد | موی ی 2 پست جک 9 یچ ترا کی << ۰ 8 7 ین ۳ ور کرد کی که ۱ درکمو وه دمح که یل ی وه وخ رز ۰ 2 ییحی سین س داح یت چیه روص همم وم ۳ ۴ و۳ ۳ دا ار ۳ نی 1 روحم با ون و ماس ناهد ها 2 سس ۹ 9 2 شد هط سا ۰ چرم ۳ هر هود 4 یا سا ۹ [ ۹ ۳ زا رس 9 ۰ ۵ و ای - مسر نما 0 ها ان موم وی ۳ - و باس سل یس و . ۹ زا با > اس رها اد با اس سس 1 ۸ کر تم ود سرد وت الاک بو س لگ ی ِ ۹ و 1 ۳ ی سا پا 2 تشه ۴ سچ 9 هواس ‌ سا اضر ۰ 5 ست 6۳ # + 1 ره ۳ سا ۰ - ّ ک هت حج هر و اک رن ۰ ۰ ۹ ۶ ۹ کر ۴ ی وق مه 3 سح سب ۳ رت کات م و ۰ ‌ + و سب ی ط یساعص یپااص سرت ۴ ۳۳ رپ ۹ و هد را ی با رب ۱ َ 3 وگ اه و ما اه مس رسپ مه 1 مرس ۰ پ اد وت ما سسش1 و5 کس کساج 8 مکی یسرم ص وتو ۱۳8 ُ بیحجس ]| و 5 هو ٍ باه چا اه ست تلا اه بط .۱ ۷ مت« : جح 1۶ ا ۹ مه( _- ۹ ۱ رام دج ز هر چا سا 5 کت هم سای هی اس ی ض 7 پا یرگ 1 انس را ۲ و سود وان رنه کر حلهسو ۴ و 4۸ سای ۳ دوه ۹ کو اقب ۳ پت همه 0 ی اص اظ ین > و چم ۵۳۹ - خیم ۳ گ مق ط تزا خی ۸ ۰ ۱ ۷ ۹ ۱ ظن می س ات ۷( (< ه 5 1 79 ۳ ۹ 8 ب رازن 8 ۰ سوب 2 71 9 ۳ - ۹4 ج ۰ ۸ ظ- اه ۱ ۹ / یر گر ی ظ 1 سس ۹ بر ۹ اس 77 ۸ ید دا اس اه مد 14 ۳ 3 9 5 له مره 4 2 من ۸ ۱ ۳ 1 عر . ۹ 0 ۳ ی ‌ ۱ ر وز فاقوا ۰ ۹ ۹ مس ۳ ۹ ای ه ۹ اس 23 ی .۱ ٍ: با ۳8 ه ۶ ۸ اس ینس اب دی فا ا حه از اه کم اما و -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 192 معیشت و اشتغال-12 خالصه-1 -12 1398 و فروردین‌ماه سال1397 سیالب‌های اواخر اسفندماه سال خسارت‌های شدیدی در حوزه معیشت و کسب‌وکار استان‌های تحت تاثیر ایجاد نموده است. از جمله‌ی این خسارت‌ها می‌توان به آسیب دیدن و از بین رفتن منابع اصلی درآمد، مانند اماکن کسب‌وکار، تجهیزات و ماشین‌آالت، ابزارآالت و وسایل تولید و هم‌چنین، اختالل در زنجیره‌ی تولید اشاره نمود که موجب از بین رفتن فرصت‌های اجتماعی -شغلی، کاهش درآمد مردم، و سایر پیامدهای اقتصادی شده است. در این گزارش در گام نخست، خسارت‌ها و پیامدهای مالی این رخداد طبیعی در سه استان لرستان، گلستان و خوزستان مورد بررسی قرار گرفته و سپس تخمینی از منابع مالی موردنیاز به‌منظور بازتوانی بر مبنای شعار «بهتر از قبل بسازیم» چارچوب ) ارائه شده است. در پایان، توصیه‌هایی در مورد 2015( سندای چگونگی پیاده‌سازی بهتر راهبردهای بازتوانی و هم‌چنین روش مورداستفاده در انجام محاسبات خسارت مالی و نیازسنجی در اختیار خواننده قرار گرفته است. هزار نفر 30 در پی سیالب اخیر در استان لرستان بیش از در بخش‌های کشاورزی، صنعت و معدن، گردشگری، قالیبافی، تعاونی، صنفی و مشاغل خانگی شغل خود را از دست داده و درآمد میلیارد ریال 3400 ازدست‌رفته‌ی ناشی از این حادثه در حدود 17581 ،تخمین زده شده است. در استان گلستان نیز در مجموع نفر در بخش‌های کشاورزی، صنعت و معدن، گردشگری، قالیبافی، تعاونی و صنفی وسایر واحدهای اقتصادی بی‌کار شده‌اند. وضعیّت مشابهی نیز در استان خوزستان مشاهده شده است، به این ترتیب که در بخش‌های کشاورزی، صنعت و معدن و مشاغل خانگی، معیشت نفر تحت تاثیر قرار گرفته است. 8700 و کسب‌وکار از دیگر خسارت‌های به‌بارآمده در حوزه‌ی معیشت می‌توان به بروز درجات مختلفی از اختالل در عملکرد فروشگاه‌ها و نوسان در قیمت کاالها اشاره نمود. به‌طور مثال، در استان گلستان به‌غیر از مناطق آب‌گرفته، سایر مراکز تجاری و خدماتی به فعالیّت معمول خود ادامه داده‌اند. عالوه‌براین، به‌دلیل مدیریّت عرضه‌ی کاالها، قیمت‌ها به‌میزان کمی افزایش پیدا کرده‌اند. هم‌چنین، در این استان پایانه‌های فروش و دستگاه‌های خودپرداز نیز دارای عملکرد قابل‌قبولی بوده‌اند. در روستاهای سیل‌زده‌ی گلستان، دسترسی مردم به فروشگاه‌ها با توجه به شرایط حاکم قابل‌قبول گزارش شده است. درصد مغازه‌ها 70 برای مثال، در مناطق روستایی آب‌گرفته‌ی آق‌قال به‌صورت عادی به کار خود ادامه داده‌اند. در طرف مقابل، در استان لرستان به‌رغم فعال بودن فروشگاه‌ها و عملکرد مناسب پایانه‌های فروش و دستگاه‌های خودپرداز، افزایش قیمت چشمگیری در کاالها گزارش شده است. به‌همین ترتیب، در روستاهای آسیب‌دیده‌ی استان با توجه به وضعیّت نامطلوب راه‌های ارتباطی و کاهش در عرضه و افزایش تقاضا، قیمت کاالهای اساسی روند صعودی داشته و مردم در تهیه‌ی مایحتاچ خود دچار مشکل بوده‌اند. در استان خوزستان نیز شرایطی مشابه با استان لرستان از نظر وضعیّت فعالیّت فروشگاه‌ها، تغییر قیمت‌ها و دسترسی مردم به کاالهای موجود در فروشگاه‌ها گزارش شده است. از پیامدهای اجتماعی سیالب می‌توان به افزایش میزان مهاجرت از مناطق متاثر از حادثه اشاره نمود. آمارها نشان می‌دهد که استان لرستان در دهه‌های اخیر باالترین نرخ مهاجرت کشور را داشته که وقوع سیل اخیر بر شدّت آن افزوده است. بر اساس مشاهدات، مبدا بیش‌تر این مهاجرت‌ها مناطق سیل‌زده‌ی شهری بوده است. البته، در مناطق روستایی تمایل به مهاجرت به‌دلیل احساس تعلّق به مکان و محل سکونت پایین‌تر بوده که زمینه‌ی بازسازی اجتماعی این مناطق را آسان‌تر می‌سازد. نفر در این سه استان شغل خود را از 58000 در مجموع، بیش از 6226 دست داده و درآمدِ ازدست‌رفته‌ی ناشی از این حادثه بالغ بر میلیارد ریال تخمین زده شده است. هم‌چنین، هزینه‌ی الزم برای میلیارد ریال برآورد شده است. 20814 احیای معیشت در حدود -------- صفحهٔ بعد -------- معیشت و اشتغال 193 بررسی اطّالعات پایه-2 -12 ، در استان گلستان1395 بر اساس نتایج طرح آمارگیری در سال ساله و بیش‌تر در سه بخش عمده‌ی 10 توزیع نسبی شاغالن 26 ، درصد در بخش کشاورزی28.2 ،فعالیّت‌های اقتصادی به ترتیب در بخش خدمات برآورد شده است. 45.9 درصد در بخش صنعت و درصد 23.8 ساله و بیش‌تر10 در استان لرستان، از میان شاغالن درصد 46.7 درصد در بخش صنعت، و29.5 ،در بخش کشاورزی 28.8 در بخش خدمات فعالیّت دارند. در استان خوزستان نیز حدود درصد در بخش کشاورزی و 20.1 ،درصد شاغالن در بخش صنعت درصد در بخش کشاورزی اشتغال دارند. اطّالعات مربوط به 51.8 نرخ بی‌کاری، جمعیّت فعال، جمعیّت شاغل، جمعیّت بی‌کار و تعداد نشان داده شده است. 1 کارگاه‌های فعال در جدول : اطّالعات مربوط به نیروی کار پیش از رخداد سیالب1 جدول شاخص استان مجموع گلستان لرستان خوزستان تعداد شهرستان6 10 7 23 تعداد کارگاه‌های فعال15326 18299 66739 100364 جمعیّت کل603504 1421265 2715111 4739880 جمعیّت فعال242777 537634 1107655 1888066 جمعیّت شاغل206898 466667 946628 1620193 تعداد بیمه شدگان اجباری (شاغالن کارگاه)65595 159849 558139 783583 جمعیّت بیکار35879 70967 161027 267873 )%( نرخ بیکاری14.8 13.2 14. 5 --- همان‌طور که در جدول فوق نشان داده شده است، نرخ بیکاری اعالم‌شده در استان‌های تحت تاثیر سیل از متوسط نرخ بی‌کاری افراد درصد)، باالتر بوده است که این مساله بیانگر 12( سال10 بزرگتر از تاب‌آوری کم‌تر جمعیّت ساکن در این استان‌ها در برابر شوک‌های اقتصادی ناشی از بالیای طبیعی می‌باشد. ارزیابی اثرات و نیازهای سیالب-3 -12 کارگاه مرتبط با صنایع دسنی تخریب‌شده381 در استان گلستان و یا آسیب جدّی دیده‌اند. این کارگاه‌ها در روستاهای علی‌آباد، تازه‌آباد، حکیم‌آباد و غیره واقع شده‌اند. این کارگاه‌ها مرتبط با صنایع بافندگی، ساخت محصوالت چرمی، دوخت لباس‌های سنّتی، ساخت زیورآالت سنّتی، ابریشم‌بافی و غیره بوده‌اند. در استان لرستان کارگاه صنایع دستی مرتبط با قالی‌بافی، بافت 150 نیز در حدود پارچه‌های سنّتی، ساخت محصوالت چوبی و نظیر آن آسیب‌دیده و یا به‌طور کامل تخریب شده‌اند که این کارگاه‌ها در روستاهای دورود، پُلدختر، علیگودرز، کوهدشت واقع شده‌اند. در استان خوزستان نیز کارگاه‌ صنایع دستی واقع در روستاهای ایذه، بهبهان، مسجد 765 سلیمان تحت تاثیر سیالب قرار گرفته‌اند. این کارگاه‌ها نیز مرتبط با صنایع قالی‌بافی، نمدبافی، پارچه‌بافی، دوخت لباس‌های سنّتی و مانند آن بوده‌اند. بر اساس گزارش‌های استانی دریافت‌شده توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که برمبنای گزارش‌های میدانی از واحدهای اقتصادی مختلف استوار بوده، هزینه‌ی ناشی از صدمه‌های وارده بر است. 2 زیربخش‌های معیشت در سه استان موردنظر به شرح جدول اطّالعات جمع‌آوری‌شده در استان لرستان و گلستان کمابیش همه‌ی زیربخش‌های بخش معیشت را پوشش می‌دهد، درحالی‌که در استان خوزستان اطّالعات بعضی زیربخش‌ها مانند صنف‌ها، گردشگری و تعاونی در دسترس نبوده است. باتوجه به محدودیّت زمانی موجود، جمع‏آوری نشده 2 خسارت‌های ناشی از صدمه‌های وارده در جدول است. -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 194 : هزینه‌ی ناشی از صدمه‌ها‌ی وارده بر زیربخش‌های معیشت2 جدول زیربخش هزینه‌ی ناشی از صدمه‌های وارده (میلیارد ریال) هزینه‌ی کل لرستان گلستان خوزستان میلیارد ریال میلیون دالر کشاورزی*--- --- --- --- --- صنعت و معدن391 1872 8727 10990 105 *گردشگری--- --- --- --- --- قالی‌بافی--- --- --- --- --- تعاونی550 101**بدون اطّالعات651 6 صنفی1648 379**بدون اطّالعات2027 20 مشاغل خانگی240 30 11 281 2.4 سایر واحدهای اقتصادی **بدون اطّالعات347**بدون اطّالعات347 3 مجموع2829 2729 8738 14296 135.9 .* صدمه‌های وارده به بخش کشاورزی و گردشگری به‌طور جداگانه در گزارش بخش کشاورزی و گردشگری و میراث فرهنگی آورده شده است ** اطّالعات مربوط به استان/بخش در زمان نوشتن گزارش، موجود نبوده است. اشتغال ازدست‌رفته و درآمدِ ازدست‌رفته‌ی 5 و4 ، 3 جدول‌های ناشی از آن را بر اساس گزارش‌های بخش کشاورزی و بخش فرهنگ و گردشگری و هم‌چنین، گزارش‌های استانی دریافت‌شده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نشان می‌دهند. هزینه‌ی مربوط به درآمدِ ازدست‌رفته بر اساس فرمول حداقل دستمزد مصوّب ماهانه در سال ماه ضرب در تعداد شاغالن 6 ریال) ضرب در17،000،000( 1398 .بی‌کارشده در اثر سیالب اخیر محاسبه شده است : اشتغال ازدست‌رفته در استان لرستان3 جدول زیربخش تعداد اشتغال از دست رفته درآمدِ ازدست‌رفته میلیارد ریال میلیون دالر کشاورزی22000 2360.31 22.44 صنعت و معدن835 89.41 0.85 گردشگری349 37.87 0.36 قالیبافی530 56.8 0.54 تعاونی560 59.95 0.57 صنفی5062 542.74 5.16 مشاغل خانگی2400 257.7 2.45 مجموع31736 3404.77 32. 37 -------- صفحهٔ بعد -------- معیشت و اشتغال 195 : اشتغال‌ ازدست‌رفته در استان گلستان4 جدول زیربخش تعداد اشتغال ازدست رفته درآمدِ ازدست‌رفته میلیارد ریال میلیون دالر کشاورزی10992 1179.1 11.21 صنعت و معدن50 5.26 0.05 گردشگری548 58.9 0.56 قالیبافی3428 368.14 3.5 تعاونی352 37.87 0.36 صنفی1618 173.55 1.65 مشاغل خانگی300 32.61 0.31 سایر واحدهای اقتصادی293 31.55 0.3 مجموع17581 1886.98 17. 94 : اشتغال ازدست‌رفته در استان خوزستان5جدول زیربخش تعداد اشتغال ازدست‌رفته درآمدِ ازدست‌رفته میلیارد ریال میلیون ریال کشاورزی548 58.9 0.56 صنعت و معدن7991 857.24 8.15 مشاغل خانگی163 17.88 0.17 مجموع8702 934.03 8.88 58019 استان3 در مجموع، میزان اشتغال ازدست‌رفته در این میلیارد ریال برآورد شده است. 6226 نفر و میزان درآمدِ ازدست‌رفته بنابراین، در اثر وقوع سیل تعداد جمعیّت کل بیکار و نرخ بیکاری در این درصد نسبت به 21 نفر بوده است که معادل326000 استان‌ها بالغ بر ) 6آمار پیش از رخداد سیالب افزایش یافته است. (جدول : وضعیّت جمعیّت بیکار قبل و بعد از حادثه6جدول استان جمعیّت بیکار پیش از سیل جمعیّت اضافه‌شده در اثر سیل جمعیّت کل بعد از سیل )%( میزان افزایش گلستان35789 17581 53460 50 لرستان70967 31736 102703 88 خوزستان161027 8702 169729 5 مجموع267873 58019 325892 21 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 196 راهبردهای بازتوانی-4 -12 برنامه‌ریزی برای بازتوانی در حوزه‌ی معیشت نیازمند توسعه‌ی ظرفیّت‌ها، افزایش توانایی‌ها و آمادگی برای مقابله با بالیای طبیعی با هدف بازگشت به شرایط بهتر از گذشته می‌باشد که از جمله‌ی این اقدامات می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: y y ،سامان‌دهی مشاغل غیررسمی مانند دستفروشی، مسافربری واحدهای صنفی ثبت‌نشده و غیره از طریق ثبت نام و نظام‌مند کردن فعالیّت این دسته از مشاغل می‌باشد. به‌طور مثال، تعبیه‌ی مکان‌های مناسب برای فروشندگان خیابانی هم باعث افزایش امنیّت شغلی برای این افراد می‌شود و هم مشکالتی از قبیل سد معابر شهری را حل و فصل می‌کند. y y فراهم کردن ماشین‌آالت و تجهیزات سبک کشاورزی برای تعاونی‌ها به‌منظور تسهیل فرایند بازتوانی. این راهبرد با بهره‌گیری از تخمین‌های مالی انجام‌شده در بخش نیازسنجی، در کوتاه‌مدّت موجب برقراری معیشت در زیربخش مشاغل خانگی، قالیبافی و صنایع کوچک می‌گردد. y y پرداخت‌های نقدی به خانوار آسیب‌دیده از طریق پرداخت مبلغی معادل درصدی از بیمه‌ی بی‌کاری به‌مدّت چند ماه به صاحبان مشاغل غیررسمی با هدف فراهم ساختن توان الزم برای برقراری مجدّد کسب‌وکار در این گروه‌ها. این راهبرد به‌خصوص در بخش مشاغل غیررسمی که از حمایت دیگری برخوردار نیستند یا مشاغلی که زنان به‌عنوان قشر آسیب‌پذیر در آن حضور پُررنگ دارند، قابل انجام است. y y آماده‌سازی زمین‌های کشاورزی آسیب‌دیده‌ی تعاونی‌ها برای کاشت مجدّد یا کاشت برای فصل بعدی زراعت از طریق به‌کارگیری نیروهای محلّی (کار عمومی) در ازای پرداخت دستمزد روزانه برای پاک‌سازی گل‌والی ناشی از سیالب از زمین‌های قابل‌کشت. این راهبرد عالوه بر ایجاد شغل برای افراد محلّی زمینه را برای از سرگیری فعالیّت کشاورزی فراهم می‌سازد. y y تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی غیرقابل‌کشت تعاونی‌ها که به‌دلیل آبشستگی شدید غیرقابل‌کشت شناخته شده‌اند، می‌تواند موجب ایجاد کسب‌وکار جدید برای افرادی گردد که در گذشته روی زمین کار می‌کرده‌اند. y y تعیین مکان‌های مناسب برای فروش اقالم و اجناس موجود در بازارها و فروشگاه‌های آسیب‌دیده. در صورت غیرقابل‌استفاده بودن بازارهای محلّی برای توزیع و فروش محصوالت محلّی، می‌توان بازارهای محلّی موقّت برای این کار اختصاص داد. فضاهای باز با مالکیت دولتی را می‌توان به این منظور مورد استفاده قرار داد. y y استفاده از نیروهای کار محلّی در پاک‌سازی رسوبات سیالب از اماکن عمومی شهری در کوتاه‌مدّت، و هم‌چنین، الی‌روبی مسیل‌ها و رودخانه‌ها و بازیافت زباله‌های شهری به‌طور منظم در بلندمدّت. y y توجه بیش‌تر به اشتغال زنان، به‌عنوان اقشار با آسیب‌پذیری بیش‌تر در برابر بالیای طبیعی. الزم است در زمان اجرای سیاست‌های تشویقی و حمایتی برای احیای مشاغل ازدست‌رفته و پرداخت تسهیالت برای ترمیم و بازسازی واحدهای اقتصادی و خانگی، توجه ویژه به اشتغال بانوان اختصاص یابد. y y افزایش پوشش‌های بیمه‌ی حوادث طبیعی برای واحدهای اقتصادی از طریق اعمال سیاست‌های تشویقی برای صاحبان کسب‌وکار توسط وزارت تعاون. y y ایجاد تنوّع بیش‌تر در پوشش بیمه‌ی محصوالت کشاورزی به‌منظور جبران خسارت تعطیلی (عدم‌النفع) واحدهای کشاورزی، دامداری و آبزی‌پروری. y y توسعه‌ی آموزش‌های فنّی‌وحرفه‌ای با استفاده از ظرفیّت سازمان فنّی‌وحرفه‌ای در جهت توانمندسازی افرادی که شغل خود را از دست داده‌اند و تربیت نیروی کار ماهر به‌منظور ترویج کسب‌وکارهای جدید، نظیر مشاغل مرتبط با گردشگری. y y سامان‌دهی و نظام‌مند کردن کانال‌های توزیع محصوالت تولیدشده به‌منظور به‌صرفه کردن تولید برای کسب‌وکارهای -------- صفحهٔ بعد -------- معیشت و اشتغال 197 .محلّی و ایجاد جذابیت اقتصادی در شهرهای کوچک روستاها این راهبرد می‌تواند در درازمدّت ضمن ایجاد درآمد بیش‌تر برای ساکنان موجب کاهش مهاجرت از روستا به شهرها گردد. استفاده از سیستم‌های فروش متکی بر فن‌آوری جدید می‌تواند در این زمینه مفید باشد. y y انجام مطالعات مربوط به بازاریابی محصوالت تولیدشده در منطقه با هدف بررسی چگونگی تغییر عرضه و تقاضا به‌دلیل خسارت‌های واردآمده بر اثر سیل. نتایج چنین مطالعاتی در تعیین الگوی بهینه‌ی تولید در منطقه مفید خواهد بود. y y استفاده از نیروهای محلّی با مهارت محدود برای افزایش تاب‌آوری شهر در برابر حوادث احتمالی پیش رو، نظیر ایجاد سیل‌بند، آب‌شکن و سازه‌های نگهبان در مناطق مستعد سیل و زمین‌لغزش. این راهبرد ضمن ایجاد مشاغل جدید در میان‌مدّت، ریسک بالیای طبیعی در منطقه را کاهش داده و عمالً در راستای شعار «بازگشت به شرایط بهتر از گذشته» می‌باشد. وزارت کار، رفاه و تعاون اجتماعی در برخورد با اشتغال ازدست‌رفته رویکردهای مختلفی را پیش‌بینی و برنامه‌ریزی کرده است. در رویکرد اول با استفاده از برنامه‌ها و طرح‌های حمایتی و تشویقی، درصدی از بی‌کارشدگان از طریق معرّفی به شرکت‌های بیمه قادر به دریافت بیمه‌ی بی‌کاری می‌گردند. عالوه‌براین، با اجرای طرح‌هایی از جمله ایجاد اشتغال عمومی (نظیر الی‌روبی، پاک‌سازی از گل‌والی، بازسازی و تعمیر واحدها، زیرساخت‌ها و ساختمان‌های عمومی) امکان پرداخت دستمزد موقّت به نیروهای محلّی بی‌کارشده با هدف ترمیم و آماده‌سازی اماکن عمومی در یک بازه‌ی زمانی کوتاه‌مدّت قابل‌اجرا می‌باشد. هم‌چنین، طرح یارانه‌ی دستمزد برای تشویق بنگاه‌های اقتصادی، به‌منظور بازسازی مشاغل ازبین‌رفته در دستور کار قرار گرفته است. در این طرح، در صورت ایجاد شغل درصدی از حقوق شاغالن در بنگاه‌ها دربرگیرنده‌ی برآورد مالی 5 توسط وزارتخانه پرداخت می‌شود. جدول اجرای سیاست‌های تشویقی و حمایتی از کارگران و کارمندان واحدهای اقتصادی است که با هدف جبران درآمدِ ازدست‌رفته‌ی آن‌ها با فرض ماه بی‌کاری تا زمان احیای شغل قبلی محاسبه شده است. معیار 6 حمایتی حداقل-محاسبه‌ی مخارج مربوط به سیاست‌های تشویقی (هقده میلیون ریال) برای بیمه‌ی بی‌کاری و 1398 دستمزد سال درصدی از آن برای سایر رویکردها می‌باشد. طرح‌های عنوان‌شده در بازه‌ی زمانی یک ساله (کوتاه‌مدّت) قابل‌اجرا می‌باشد. در رویکرد دوم احیا (بازسازی، ترمیم و نوسازی) واحدهای اقتصادی آسیب‌دیده بر اساس تخمین منابع مالی موردنیاز تحت حمایت‌ مالی وزارت رفاه قرار گرفته تا شاغالن بیکارشده در اثر وقوع سیل دوباره مشغول به کار شوند. این طرح که از طریق استفاده از تسهیالت بانکی و مشارکت دولتی انجام می‌پذیرد، در میان‌مدّت (تا به‌ترتیب، نیازهای مالی 8 و7 ماه) اجرا خواهد شد. جدول‌های18 .مربوط به اقدامات کوتاه‌مدّت و میان‌مدّت را نشان می‌دهد ماه)18 نیازهای بازتوانی کوتاه‌مدّت (تا : اجرای سیاست‌های تشویقی و حمایتی برای احیای اشتغال‌های ازدست‌رفته7جدول برنامه مبلغ موردنیاز استان (میلیارد ریال) مجموع گلستان لرستان خوزستان میلیارد ریال میلیون دالر اجرای طرح اشتغال عمومی171 286 567 1024 9.74 پرداخت بیمه‌ی بی‌کاری220 343 1815 2378 22.61 اجرای طرح یارانه‌ی دستمزد323 539 1068 1930 18.35 پرداخت مقرّری بی‌کاری (غیررسمی)160 384 473 1017 9.67 مجموع874 1552 3923 6349 60. 37 -------- صفحهٔ بعد -------- ، ایران1398 سیالب‌های 198 ) سال3 ماه تا18 ( نیازهای بازتوانی میان‌مدّت : تامین منابع مالی موردنیاز برای ترمیم و بازسازی واحدهای اقتصادی و خانگی برای احیای اشتغال ازدست‌رفته8 جدول زیربخش مبلغ موردنیاز استان (میلیارد ریال) مجموع گلستان لرستان خوزستان میلیارد ریال میلیون دالر کشاورزی*--- --- --- --- --- صنعت و معدن1872 391 8227 10990 104.48 تعاونی101 550 447 1098 10.44 *گردشگری--- --- --- --- --- صنفی379 1648 350 2377 22.6 مجموع2352 2589 9524 14465 137.52 .*اطّالعات مربوط به بخش کشاورزی و گردشگری به‌طور جداگانه در گزارش بخش کشاورزی و گردشگری و میراث فرهنگی آورده شده است آمده است. 9 بر اساس اطّالعات جدول‌های فوق، خالصه‌ای از صدمه‌ها و نیازها برای احیای معیشت در جدول : خالصه‌ای از صدمه‌ها و نیازهای بازتوانی9 جدول استان صدمه‌ها خسارت‌ها* جمع کل اثرات نیازها میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر میلیارد ریال میلیون دالر کوتاه‌مدّت (میلیارد ریال) میان‌مدّت (میلیارد ریال) بلندمدّت** (میلیارد ریال) مجموع لرستان2829 26. 9 -- -- 2829 26.9 1552 2589 -- 4141 گلستان2729 25. 95 -- -- 2729 25.95 874 2352 -- 3226 خوزستان8738 83. 07 -- -- 8737 83.07 3923 9524 -- 13447 مجموع14296 135. 92 -- -- 14296 135.92 6349 14465 -- 20814 .* با توجه به محدودیّت زمانی موجود، خسارت‌های ناشی از صدمه‌های وارده‌ جمع‌آوری نشده است ** اشتغال ازدست‌رفته نیازمند احیا در کم‌ترین زمان ممکن می‌باشد، بنابراین، نیازهای بازتوانی بلندمدّت در این بخش در نظر گرفته نشده است. روش‌شناسی ارزیابی-5 -12 در برآورد میزان اشتغال ازدست‌رفته از دو رویکرد استفاده شده است. در رویکرد اول، بر اساس گزارش اولیّه‌ی خسارت‌های وارده در شهرستان‌ها که توسط استانداری‌ها ارسال شده است و هم‌چنین، بر اساس بازدیدهای سریع میدانی به‌عمل‌آمده در مناطق مذکور، درصد خسارت‌ها در هر استان برآورد گردید. در نهایت، با استفاده از خسارت‌های به‌دست‌آمده، و اعتبار الزم برای ایجاد شغل در هر یک از زیربخش‌ها، میزان اشتغال ازدست‌رفته در واحدهای مختلف اقتصادی برآورد گردیده است. قابل ذکر است که خسارت‌های اعالم‌شده از طرف شهرستان‌ها عموماً با بزرگنمایی همراه بوده است. این ارقام در صورت وجود اطّالعات دقیق‌تر تعدیل شده است. در رویکرد دوم، بر اساس گزارش‌های میدانی دقیق‌تر واصله از واحدهای مختلف اقتصادی (دستگاه‌های اجرایی مربوطه) تعداد واحدهای اقتصادی آسیب‌دیده، هزینه‌ی ناشی از آسیب واحدهای آسیب‌دیده و در نهایت، میزان اشتغال ازدست‌رفته بر اساس گزارش‌های استانی جمع‌آوری شده است که دارای دقت بهتری نسبت به روش اول است. مقادیر مربوط به صدمه‌ها، خسارت‌ها و هزینه‌ی بازتوانی مرتبط با بخش کشاورزی و بخش میراث فرهنگی و گردشگری در جدول‌های بیان نشده است. ارقام مربوط به این دو بخش اقتصادی به‌طور مستقل در گزارش‌های بخش کشاورزی وگردشگری و میراث فرهنگی ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- معیشت و اشتغال 199 منابع . اطّالعات ارائه‌شده توسط وزارت کار، رفاه و تعاون اجتماعی در 1 .طول کارگاه . اطّالعات استخراج‌شده از وب‌سایت مرکز آمار ایران2 : استان گلستان و فارس سیل فلش بروزOCHA IRAN, .3 )2019( مارس25 ،1 شماره 4. UNDP (2010), Employment, Livelihood and social protection, Bureau for Crisis Prevention and Recovery. 5. Mozambique Cyclone Idai, Post disaster need as- sessment, (2019) 6. Post Disaster Need Assessment, flood and landside , Kerala, India (2018) 7. Post disaster need assessment, Tropical cyclone, Gita, (2018)