معلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران معلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهور راهنمای مطقالعات رئُوفیزیکی به روش‌های مغناطیس سنحی,» رانی سنی و لرزه‌نگاری فر اکتشاظات مهد فشریه شماره ۵۹۴ وزارت صنعتء» معدن و تجارت معلونت نغفارت راهبردی معاونت امور معادن و صنایع معدنی امور نغلام فنی دفتر نغفارت و بهره‌برداری ی 13333 ۱۳۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ریاست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رنیس جمهور ٍ تاریخ: ‏ ۱۳۹۱/۱۲/۱۹ موضوع : راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس سنجی, گرانی سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات ۹ ا ِ به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و ماده (۶) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های | عمرانی - مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شماره ۰ ۴۲۳۳۹/ت۳۲۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۵۹۴ ْ گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات مهدنی» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. ی رعایت مفاد این ضابطه برای دستگاه‌های اجرایی» مشاوران» پیمانکاران و سایر عوامل ذی‌نفع ْ نظام فنی و اجرایی» در صورت نداستن ضوابط معتبر بهترء از تاریخ ۱۳۹۲/۵/۱ اجباری است. 1 ِ | -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انشسکال فشی مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید: (- سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان مت ن اصلاح نسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۰-5 نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه : تهران, میدان بهارستان» خیابان صفی علیشاه» معاونت برنامه‌ریزی و نظارت و نم اس با اد ۵( -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ هه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این امور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام فنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرحهای توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. استفاده از روش‌های ژئوفیزیکی در مشخص کردن بعضی از خصوصیات فیزیکی زمین از قبیل خواص الاستیکی و مغناطیسی سنگ‌ها و کانی‌هاء گرانش زمین و نظایر آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. مبنای می‌کند. با کاربرد روش‌های ژئوفیزیکی» اطلاعاتی از ساختارهای مدفون زمین‌شناسی به دست می‌آید که می‌توان از آن‌ها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در اکتشاف مواد معدنی» هیدرو کربورهاء آب‌های زیرزمینی» بررسی‌های مهندسی, زیست‌محیطی و نظایر آن استفاده کرد. انتخاب نوع روش یا روش‌های ژئوفیزیکی به منظور موقعیت‌یابی یک دخیره معدنی معین» وابسته به خواص فیزیکی ماده معدنی مربوطه است. بخش مهمی از مطالعات ژئوفیزیکی به مطالعه مغناطیس زمین معطوف می‌شود که شامل اندازه‌گیری پارامترهای مختلف مغناطیسی زمین مانند شدت میدان» زوایای میل و انحراف مغناطیسی است. روش مغناطیس‌سنجی برای اکتشاف فلزاتی مانند طلا و کانی‌های فلزی مانند منیتیت و ایلمنیت بیشترین کاربرد را دارد.در روش گرانی‌سنجی با توجه به جرم مخصوص مواد معدنی و اختلاف آن با سنگ‌های اطراف و اندازه‌گیری شتاب جاذبه زمین می‌توان ساختارهای زیرسطحی مانند تاقدیس‌هاء عناصر و کانی‌های سنگین و پلاسری و همچنین ناپیوستگی‌ها را تشخیص داد.در روش لرزه‌ای» مبنای عملیات اکتشافی, مطالعه رفتار امواج لرزه‌ای در لایه‌ها و سنگ‌های داخل زمین است. از روی نحوه عملکرد امواج لرزه‌ای و محاسبه زمان رفت و برگشت موج, سرعت حرکت امواج و پدیده‌هایی مانند انعکاس و یا انکسار موج» اکتشافات لرزه‌ای انجام می‌گیرد. لرزه‌نگاری» رفتار سنگ‌های داخل زمین را نسبت به عبور امواج الاستیک مورد مطالعه قرار می‌دهد.این نشریه با عنوان "راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگای در اکتشافات معدنی " به شناسایی روش‌های مغناطیس‌سنجی,» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در مطالعات اکتشافی مواد معدنی می‌پردازد و راهنمایی‌های لازم را برای استفاده از این روش‌ها ارایه می‌دهد. با همه‌ی تلاش انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که آن‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسیع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان امور نظام فنی همچنین جناب آقای مهندس وجیها... جعفری مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشور در وزارت صنایع و معادن» کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه, تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون نظارت راهبردی اسفند ۱۳۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه وکنترل راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات معدنی (نشریه شماره ‎)۵٩۴ مجری طرح آقای وجیه‌... جعفری معاون آمور معادن و صنایع معدنی < وزارت صنایع و معادن تهیه پیش‌نویس اصلی آقای جعفر کیمیاقلم آقای مهندس امامقلی یوسفی اعضای شورای عالی به ترتیب حروف الفبا خانم فرزانه آقارمضانعلی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری ‏ کارشناس آرشد مهندسی صنایع آقای بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن آقای وجیه ا... جعفری وزارت صنایع و معادن کارشناس مهندسی معدن اشرف خیاط آذری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور کارشناس آرشد زمین‌شناسی آقای عبدالعلی حقیقی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور کارشناس آرشد زمین‌شناسی آقای عبدالرسول زارعی وزارت صنایع و معادن کارشناس آرشد زمین‌شناسی آقای ناصر عابدیان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس ارشد مهندسی معدن آقای هرمز ناصرنیا سازمان نظام مهندسی معدن کارشناس آرشد مهندسی معدن اعضای کار گروه اکتشاف به تر تیب حروف الفبا آقای بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس ارشد مهندسی معدن آقای محمد پریزادی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور کارشناس ارشد مهندسی معدن آقای نعمتا... رشیدنژادعمران دانشگاه تربیت مدرس دکترای پترولوژی آقای ناصر عابدیان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس‌ارشد مهندسی معدن آقای عبدالمجید یعقوب‌پور دانشگاه تربیت معلم دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای کارگروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا آقای مهدی ایران‌نژاد دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی آقای عبدالرسول زارعی وزارت صنایع و معادن کارشناس ارشد زمین‌شناسی آقای بهزاد مهرابی دانشگاه تربیت معلم دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی آقای علیرضا فلسفی کارشناس عمران آمور نظام فنی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت آمور معادن و صنایع معدنی ب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۱-۱- اصول و تعاریف ار ۲-۱- روش‌های مختلف مطالعات ژئوفیزیکی وم و ۲۳-۱- تحهیزات مورد استفاده د و ۳ ۴-۱- دستورالعمل اجرایی و جمع‌آوری اطلاعات ۱ فصل دوم- راهنمای مطالعات مغناطیس سنجی ۱-۲- آشنایی ۱۵۳ ۲-۲- معیارهای مطالعات مغناطیس سنجی ۵۳ ۳-۲- اندازه‌گیری شدت میدان مغناطیسی ۱۵ ۴-۲- آنومالی‌های مغناطیسی ی ۳ ۱۵ ۱-۴-۲- پردازش داده‌ها یرپ ی ۳ ۱۵ ۲-۴-۲- تفسیر آنومالی‌های مغناطیسی ۱۳ فصل سوم- راهنمای مطالعات گرانی سنجی ۱-۳- آشنایی 2 ۵ ۲-۳- معیارهای مطالعات گرانی‌سنجی ۱ ۳-۳- اندازه‌گیری در گرانی‌سنحی ی ۱۱ ۱-۳-۳- تصحیحات گرانی‌سنجی 00 ۴-۳- آنومالی‌های گرانی ها ۱-۴-۳ تعیین چگالی سنگ‌ها ۳۱ ۲-۴-۳- پردازش داده‌ها ۳۳ ۳-۴-۳- تفسیرهای گرانی‌سنجی وم ۱۳۴ فصل چهارم- راهنمای مطالعات لوزه‌نگاری " شکست مرزی-باز تابی " ۱- ۴- آشنایی ۱۳ ۲-۴- معیارهای مطالعات لرزه‌نگاری و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۴- لرزه‌نگاری اکتشافی نفت و گاز م و یی نر یر ری یر یر را را ار اهراسناک یفاشتکا یراگن‌هزرل -۴-۲-۴ ۵-۲-۴- لرزه‌نگاری م‌هندسی و9 آب‌شناسی و س ۴ ۳ ۰ .۰ ۰ صول سوری لرر‌نتاری مرری را ار رن ی ۱-۴-۴- روش اجرای لرزه‌نگاری بازتابی نقطه عمق مشترک ری ۲-۴-۴- روش محاسبه نگاشت لرزه‌ای زمانی۳د]ل) و پرد رس داده‌ها ی را را را ار ی ار رت ار رن ری ج ت‌ِ‌ مرری را مر رن یی ۲-۵-۳- نتایج مطالعات بازتابی ی یر ۱- ۵- ساختار گزارش مطالعات رُئُوفیزیکی و ۲-۵- استاندارد علامات و مشخصه‌های نقشه‌ها و ۳-۵- نقشه موقعیت دم ۳۴-۵- نقشه‌های پربندی دا ۵-۵- نمودارهای مدلسازی شده یر ۶-۵- نقشه‌های تفسیری دم پیوست- چگالی و خودیذدیری مغناطیسی برخی سنگ‌ها و کانی‌ها و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۱-۱- اصول و تعاریف میدان مغناطیسی: به فضای اطراف یک جسم مغناطیسی که به اجسام آهنی دیگر نیرو وارد می‌کند میدان مغناطیسی گفته می‌شود. میدان مغناطیسی با خطوطی نشان داده می‌شود که به آن‌ها شار یا فلوی مغناطیسی گفته می‌شود. مغناطیس شدن جسم با بردار 1 نشان داده می‌شود. بین میدان به‌وجود آورنده ۶ و بردار 0 رابطه :1 سن برقرار است» ضریب ۲( قابلیت مغناطیس شدن جسم یا خودپدیری مغناطیسی نامیده می‌شود. قابلیت نفوذپذیری مغناطیسی: هرگاه جسمی تحت تاثیر میدان مغناطیسی !۲ از خود خاصیت مغناطیسی نشان دهدء درون آن یک میدان ثانویه القا می‌شود. مطابق رابطه (۱-۱) میدان مغناطیسی اطراف جسم» جمع دو میدان ۲7 و میدان القا شده درون جسم (۱-۱) ۶ < (ن:4 # ً«7 5 ضریب !| نفودپذیری مغناطیسی است. کانی‌ها از نظر خاصیت مغناطیسی به سه دسته به شرح زیر تقسیم می‌شوند: کانی‌های دیامغناطیس: کانی‌هایی که تاثیرپذیری مغناطیسی آن‌ها بسیار ناچیز است. حدود تغییرات خودپذیری مغناطیسی سنگ‌ها: خودپذیری مغناطیسی سنگ‌ها به میزان مواد فرومغناطیس موجود در آن‌ها بستگی دارد. به همین دلیل خودپذیری مغناطیسی سنگ‌های آذرین و دگرگونی به دلیل وجود مقادیر زیادتر این موادء بیشتر است. در پیوست (جدول پ-۱)» خودپذیری مغناطیسی برخی سنگ‌ها و کانی‌ها آورده شده است. مولفه‌های میدان مغناطیسی زمین و موقعیت جغرافیایی قطب‌های مغناطیسی: هرگاه یک تیغه مغناطیسی به صورت آزاد حول یک نقطه دوران کند تیغه مغناطیسی وضعیت متعادلی در فضا به خود می‌گیرد که این وضعیت تعادل به جهت میدان مغناطیسی زمین در آن نقطه بستگی دارد. قطب‌های مغناطیسی زمین بر قطب‌های جغرافیایی آن منطبق نیستند و مختصات تقریبی آن‌ها به‌قرار زیر است : ۷۳ درجه عرض شمال ۶۸ درجه عرض جنوبی ۹۸ درجه طول غربی ۱۴۵ درجه طول شرقی ویژگی دیگر این قطب‌ها در این است که خطی که آن‌ها را به یکدیگر متصل می‌کند از مرکز زمین عبور نمی‌کند و در حدود ۰ کیلومتر با آن فاصله دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- 3 راهنمای مطالعات زنوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتضافات معدنی مشخصات میدان مغناطیسی زمین: میدان مغناطیسی زمین از دو میدان داخلی و خارجی به وجود آمده است. حدود ۹۴/ میدان مغناطیسی زمین منشا داخلی دارد. این میدان با تعداد زیادی مغناطیس عبوری در امتدادهای مختلف به دست می‌آید. منشا خارجی میدان زمین جزیی است و در آثر حرکت درات باردار موجود در یونسفر جریان‌های الکتریکی در میدان مغناطیسی زمین ایجاد می‌شود که میدان‌های مغناطیسی القایی را به وجود می‌آورد. تغییرات دایمی میدان مغناطیسی زمین : میدان مغناطیسی زمین هرگز دایمی نیست و عناصر اصلی میدان در طول عمر زمین بارها تغییر کرده‌اند (تغییر زاویه میل مغناطیسی حدود ۱۵ درجه و زاویه انحراف حدود ۳۵ درجه است). تغیبرات روزانه میدان مغناطیسی زمین : این تغییرات با دوره مساوی یک روزه و دامنه حدود ۲۵ نانوتسلاء در کاوش‌های مغناطیسی اهمیت بیشتری دارند. مقدار این تغییرات در بعضی روزها کمتر و بعضی روزها بیشتر می‌شود. دامنه این تغییرات در طوفان‌های مغناطیسی": آشفتگی‌های موقت و گذرایی هستند که دامنه آن‌ها تا ۱۰۰۰ نانوتسلا هم می‌رسد. تابع عرض موج: هر نوع أشفتگی که توسط چشمه‌های ضربه‌ای, انفحاری با ارتعاشی» در یک محیط در حال تعادل ایحاد شود و انتقال یابد. موج نأمیده می‌شود. موج طولی: اگر امتداد ارتعاش ذرات محیط با جهت انتشار موج هم سو باشد موج طولی یا تراکمی است. موج برشی: اگر امتداد ارتعاش ذرات بر جهت انتشار موج عمود باشد موج عرضی یا برشی است. امواج پیکری: امواج طولی و برشی امواج پیکری هستند. این امواج قسمتی از مسیر خود را در جهت شبه قائم طی می‌کنند. موج سطحی: امواجی که در امتداد سطح زمین و یا در امتداد مرز مشترک لایه‌ها منتشر می‌شوند امواج سطحی نامیده می‌شوند. آمواج رایلی و لاو امواج سطحی هستند. موج رایلی: موج رایلی موج سطحی است و در امتداد سطح زمین حرکت می‌کند و ذرات محیط در مسیر بیضی شکل و به موج لاو: موج لاو موج سطحی است که در اثر تباین سرعت در بین دو لایه ایجاد می‌شود و انتشار می‌یابد. ذرات محیط در مرز دو لایه عمود بر جهت انتشار ارتعاش می‌کنند. این موج» موج پلاریزه افقی برشی نامیده می‌شود. موج باز تابی: موج بازتابی موجی است که در اثر برخورد موج به سطح تماس دو لایه که دارای تفاوت صوتی متفاوت است. بازتاب می‌شود. موج شسکست مرزی: موج شکست مرزی موجی است که در اثر برخورد موج با زاویه تابش حدی در سطح تماس دو لایه |- 5۵۱۵۳۲0 2- 1210۳۳۵] 3- ۸1086110 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۰ لرزه‌نگاری شکست مرزی: بر پایه شکست موج از مرز مشترک لایه‌ها استوار است و در مطالعات عمیق و کم‌عمق تا چندین‌ده متر نیز به کار می‌رود. لرزه‌نگاری باز تابی: بر پایه بازتاب موج از مرز مشترک لایه‌ها استوار است و در مطالعات کم‌عمق و عمیق به‌کار می‌رود. لرزه‌نگار: ابزاری است که برای ثبت و آشکارسازی امواج لرزه‌ای به کار می‌رود. ژئوفون: حسگری که در زمین کار گذاشته می‌شود و حرکات و ارتعاشات مکانیکی را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند. نیمرخ لرزه‌ای: خطی است که در آن امتداد ژئوفون‌ها چیده شده و ثبت داده‌ها انجام می‌شود. دور افت: فاصله بین چشمه لرزه‌ای نسبت به ژئوفون اول با خر است که با افزایش آن. محدوده مورد مطالعه در عمق بیشتری مطالعه و ردیابی می‌شود. رد لرزه‌ای: لرزه نگاشت و یا داده‌هایی است که در هر زئوفون نسبت به زمان ثبت می‌شود. نگاشت لرزه‌ای: مجموعه رد لرزه‌ای در هر برداشت» یک نگاشت لرزه‌ای است. نقطه عمق مسترک: لرزه‌نگاری بازتابی بر اساس جابه‌جایی متقارن چشمه و دریافت نسبت به نقطه ثابت مرکز است. چشمه مشترک: لرزه‌نگاری بازتابی که پرتوهای لرزه‌ای از یک چشمه انفجاری در امتداد نیمرخ از عمق‌های مختلف در زئوفون‌ها ثبت می‌شود. امواج مفید: امواجی که اطلاعات مرتبط با نیمرخ لرزه‌ای را دارند. امواج مفید نامیده می‌شوند. در روش بازتابی موج یک بار بازتاب شده و در روش شکستی» موج شکست مرزی امواج مفید هستند. امواج مزاحم: امواجی که به طور اتفاقی ایجاد می‌شوند و فاقد اطلاعات مفید هستند که باید اثر آن‌ها تضعیف و یا حذف شود. محیط همسانگرد و ناهمسانگرد: در محیط همسانگرد خواص کشسانی در تمام جهات یکسان و در محیط‌های ناهمسانگرد محیط لایه‌ای: مجموعه‌ای از لایه‌های نازک (با ضخامت کمتر از یک‌چهارم طول موج ظاهری) که چگالی. ضرایب کشسان و سرعت آن‌ها در طیف متوسطی تغییر می‌کند. لایه لرزه‌ای نامیده می‌شود. در مجموعه لایه‌های ضخیم» میزان سرعت و چگالی در هر لایه مقدار ثابتی است. لایه‌بندی افقی ساده‌ترین مدل محیط‌های لایه‌ای است. محیط پیوسته: در محیط‌های پیوسته سرعت انتشار امواج به تدریج در جهت خاصی تغییر می‌کند (مانند زون‌های هوازده سطحی و سنگ‌های دگرگونی). در بیشتر موارد تغییرات سرعت در جهت افقی کمتر از جهت قائم (عمق) است و از مدلی که در آن محیط لایه‌ای -پیوسته: در این مدل, محیط شامل چند لایه دارای سرعت‌های متغیر است. در مطالعه سطح بالایی پوسته زمین» در مواردی سرعت انتشار امواج لرزه‌ای به طور پیوسته تغییر می‌کند که این محیط پیوسته یا گرادیانی است. اگر ضخامت لایه‌بندی در یک محیط در مقایسه با یک‌چهارم طول موج عبوری کوچکتر باشدء می‌توان چنین محیطی را معادل محیطی دانست که در آن سرعت به طور پیوسته با عمق تغییر می‌کند. در محیط‌های گرادیانی در مرز لایه‌های نازک مسیر پرتوهای لرزه‌ای انحنا می‌یاید. -------- صفحهٔ بعد -------- 7 راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتضافات معدنی ۳-۱- روش‌های مختلف مطالعات ژئوفیزیکی روش‌های ژئوفیزیکی عمدتا برای مطالعات زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند: ۲- مطالعات زمین‌شناسی ناحیه‌ای (مساحت بیش از ۱۰۰ کیلومتر مربع) ۳- اکتشاف کانسارهای معدنی ۵- مطالعات زمین آب‌شناسی ۶- کاوش فضاهای خالی (طبیعی یا مصنوعی) ۷- تعیین لکه‌های آلودگی و خورندگی خاک روش‌های گوناگون مطالعات ژئوفیزیکی در جدول ۱-۱ ارایه شده است. جدول شماره ۱-۱- کاربرد روش‌های مختلف زئوفیزیکی در مطالعات گوناگون ی شاطرسی ‏ سای | و و اه ۱۳ سا تسه و اه اج لاربزاسیون لقای گر ها هه ۳8 ده ی کوک را وش اه ری لین ات ام تا کا هر وسط الاکوتب ‏ فاض ضط ‏ ا ساشکت | ها ها ۱۱۳۹۱ ۳ روش اصلی (اولیه)» ‎:٩‏ روش مکمل (ثانویه)» 173: دارای کاربرد بدون بسط*17]: منحصر به این کاربرد است. - : نامناسب (اعداد ۱ تا ۷ معرف کاربردهای ذکر شده در متن است.) ۳-۱- تجهیزات مورد استفاده جدول ۲-۱ تجهیزات مورد استفاده در روش‌های ژئوفیزیکی مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری را آرایه می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیاتن ۷ جدول ۲-۱- تجهیزات مورد استفاده در روش‌های ژزنوفیزیکی - دستگاه مغناطیس‌سنج ثابت که در ایستگاه مبنا بر پا می‌شود و تغییرات روزانه شدت میدان کل را در طول زمان برداشت‌ها به صورت مداوم یا هر ۵ دقیقه یک‌بار همراه با زمان ثبت می‌کند. - دستگاه مغناطیس‌سنج برای اندازه‌گیری شدت میدان مغناطیسی در ایستگاه‌ها (دستگاه ۳۳]10145۹510([۷ ۳101011 با حساسیت یک‌دهم نانوتسلا و دستگاه ]۷۸۳۵ 1451178/1 با حساسیت یک‌صدم نانوتسلا) - دستگاه‌های 0.۳.8 برای شماره‌گذاری و پیاده کردن خط مبنا و ایستگاه‌ها دستگاه‌هایی که تغییرات ی را بین ایستگاه‌های مختلف مشخص می‌کنند. گرانی‌سنج از نوع 60-8/]3-) و 6003 و کنو ۸0051 ] 6( و 114-5117111۸ ۸):05.] با حساسیت حدود یک‌صدم میلی‌گال سیستم دریافت: دستگاه لرزه‌نگار رقومی و یا آنالوگ, کابل مرکزی رابط بین ژئوفون‌ها و لرزه‌نگار» کابل رابط با سیستم رادیویی برای انتقال زمان صفر به لرزه‌نگارء ژئوفون‌های نوع 5 و ۳ سیستم چشمه: چشمه غیرانفجاری شامل چشمه ضربه‌ای» چشمه ضربه‌ای با هوای فشرده» چشمه ارتعاشی, سیستم تخلیه الکتریکی در محیط دستگاه 0.۳.5) 2-۱- دستورالعمل اجرایی و جمع‌آوری اطلاعات شبکه‌بندی روش‌های زئوفیزیکی آورده شده است. همچنین پس از مشخص شدن فاز مطالعات اکتشافی و انتخاب شبکه‌بندی جدول ۳-۱- جمع‌آوری اطلاعات و شبکه‌بندی برداشت روش‌های ژئوفیزیکی ای‌های لرزه‌بندی) و طراحی نیمرخ‌بندی برداشت (ابعاد شبکه‌طراحی و شبکه آوری اطلاعات وری اکتشافات معدنی بانک‌های اکتشافی موجود در کشور نقشه‌های ۰ ۰ مر در مواردی ۲۵۷۵متر زئوفیزیک هوابردی نقشه‌های ژئوفیزیک هوابردی» نقشه‌های ۰ مر در مواردی ۲۵۲۵ متر زئوفیزیکی موجود مطالعات تکتونیکی عمیق روش بازتابی به صورت نیمرخ خطی دوبعدی (210) در مطالعات اکتشافی نفت و گازء نیمرخ‌های لرزه‌ای بازتابی به صورت دوبعدی ((2]1) یا مساحتی سه‌بعدی ((31) در مطالعات ساختمانی و اکتشاف معدنی روش شکست مرزی و یا بازتابی به صورت خطی یا دوبعدی ((]2) در مطالعات کم عمق و مهندسی نیمرخ‌ها خطی و اغلب شکست مرزی ای کشورهای لرزه‌بانک -------- صفحهٔ بعد -------- : راهنمای مطالعات ژوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتشاقات معدئی جدول ۶-۱- دستورالعمل اجرایی روش‌های ژئوفیزیکی گیری‌پیاده کردن نقاط اندازه ایستگاه مبنا در نقطه‌ای دور از آلودگی مغناطیسی بر پا - مشخص کردن محدوده زون‌های معدنی و در نظر گرفتن خط مبنا در جهت گسترش کانسار می‌شود و میدان مغناطیسی هر ۵ دقیقه و یا به صورت - پیاده کردن نقاط برداشت بر روی زمین با استفاده از 7.۳. 5) و رسم نیمرخ‌ها ۲ مداوم برداشت می‌شود تا تغییرات روزانه با رسم دیاگرام عمود بر خط مبنا مشخص شود. در اثر طوفان‌های مغناطیسی اندازه‌گیری - برداشت مختصات نقاط ویژه نظیر ترانشه‌هاء رخنمون مواد معدنی» محدوده دو بار انجام می‌گیرد. عملیات قدیمی و نظایر آن - تهیه نقشه موقعیت - مشخص کردن محدوده زون‌های معدنی و در نظر گرفتن خط مبنا در جهت هر دو ساعت یک بار مقدار گرانی در ایستگاه مبنا گسترش کانسار خوانده می‌شود و تغییرات دریفت در فاصله دو ساعت را - پیاده کردن نقاط برداشت بر روی زمین با استفاده از 7.۳.5 و رسم نیمرخ‌ها خطی فرض کرده و مقادیر قراشت شده در ایستگاه‌ها عمود بر خط مبنا تصحیح می‌شود. در مناطق وسیع شبکه‌ای از - برداشت مختصات نقاط ویژه نظیر ترانشه‌هاء رخنمون مواد معدنی, محدوده ایستگاه‌های مبنا به جای یک ایستگاه در نظر گرفته بعد از طراحی خطوط لرزه‌ای در نقشه, موقعیت نیمرخ‌های لرزه‌ای با کمک 0۳5 به زمین منتقل می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- راهنمای مطالعات مغناطیس‌سنجی ۱ ۱-۲- آشنایی از روش مغناطیس‌سنحی بیشتر در اکتشاف معادن فلزی,» توده‌های آذرین و محدوده‌های دارای پتانسیل معدنی فلزی استفاده می‌شود. پس از بررسی‌های زمین‌شناسی در یک ناحیه و مشخص کردن اندیس‌ها و زون‌های کانی‌سازی و احتمال وجود ذخایر مطالعات مغنا طیسر سنحی به شیوه مستفیم و غیر مستقیم انجام می‌شود. در کاربرد مستفیم کلیه کانی‌های آهنی مانند منیتیت. محدوده آنومالی‌های مغناطیسی است. کاربرد مغناطیس‌سنحی زک صورت غیرمستقیم برای اکتشاف کانی‌هایی مانند مس و کرومیت که کانی‌های همراه آن‌ها خاصیت مغناطیسی دارند.ء استفاده می‌شود. همجنین مشخص کردن گستره سنگ‌های آذرین از سنگ‌های اندازه‌گیری شدت میدان مغناطیسی با دستگاه‌های مغناطیس‌سنج انجام می‌گیرد. اندازه‌گیری میدان مغناطیسی در امتداد نیمرخ‌ها و از ایستگاه مبنا شروع و یادداشت می‌شود. در مواردی که تغییرات شدت میدان زیاد است. اندازه‌گیری بین ایستگاه‌ها در فواصل کم تکرار می‌شود. به اختلاف بین شدت میدان مغناطیسی متعارف و شدت میدان مغناطیسی برداشت شده آنومالی مغناطیسی گفته می‌شود. اگر جسمی با خاصیت مغناطیسی بیشتری نسبت به اطراف خود.ء در نزدیکی سطح زمین مدفون باشد. بردار میدان مغناطیسی زمین در اثر نفود به این توده ایجاد میدان القایی می‌کند. میدان کلی حاصل که در نقطه‌ای در روی سطح زمین اندازه‌گیری می‌شود از مجموع دو میدان مغناطیسی زمین و میدان مغناطیسی القایی تشکیل می‌شود. بنابراین با اندازه‌گیری میدان کلی و داشتن مغناطیس زمین در هر نقطه می‌توان میدان آنومالی مغناطیسی را به دست آورد. با کسر میدان مغناطیسی از میدان متعارف زمین, پس از انجام تصحیحات. آنومالی باقی‌مانده محاسبه و به این ترتیب. می‌توان نقشه میدان مغناطیس باقی‌مانده را تهیه کرد. ۱-24-۳۲ پردازش داده‌ها ۱- ۷102۵110 ۸0۵۵|1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای مطالعات زنوفیزیکی به روس های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزدنگاری در اکتشافات معدنی پس از برداشت‌های صحرایی و انجام تصحیحات لازم نقشه‌های مختلفی با مقیاس‌مناسب تهیه و پربندی می‌شوند و بر اساس نتایج به دست آمده خصوصیات منشا آنومالی‌ها تفسیر می‌شوند. نقشه‌های تهیه شده عبارتند از: الف- نقشه تغییرات شدت کل میدان مغناطیسی" پس از برداشت شدت میدان مغناطیسی در شبکه اندازه‌گیری و انجام تصحیحات روزانه» مقدار شدت میدان برای هر ایستگاه مشخص و نقشه تغییرات شدت میدان کل مغناطیسی محدوده مورد اکتشاف با پربندی و مقیاس مناسب ترسیم می‌شود. در این نقشه دو نوع آنومالی منطقه‌ای و آنومالی محلی مشخص می‌شود. در سازندهای زمین‌شناسی متجانس و لایه‌ای» تغییرات میدان آرام و خطوط پربندی هموار است. وجود سنگ‌ها با ضریب خودپذیری متغیر» شدت میدان مغناطیسی را تغییر می‌دهد و همبری این سازندها از خطوط پربندی مشخص می‌شود. در مواردی که زون‌های کانی‌سازی» کانی‌های آهنی دارند آنومالی‌های محلی ایجاد می‌شود. ب- نقشه آنومالی باقی‌مانده مغناطیسی " آنومالی باقی‌مانده با حذف آنومالی منطقه‌ای از شدت میدان کل حاصل می‌شود. آنومالی منطقه‌ای را می‌توان از نقشه‌های جهانی که برای هر منطقه از جهان تهیه شده‌اند. به دست آورد و از مقادیر شدت میدان اندازه‌گیری شده کم کرد. بدین ترتیب نقشه آنومالی باقی‌مانده, به صورت بارزتر آنومالی‌های با مراکز مثبت و مراکز منفی را نشان می‌دهد. پ- نقشه برگردان به قطب" آنومالی‌های مغناطیسی علاوه بر خاصیت مغناطیسی شدن سنگ‌هاء با جهت میدان مغناطیسی زمین در آن نقطه نیز ارتباط دارند. آنومالی‌های مغناطیسی با موقعیتی که زاویه میل میدان مغناطیسی ‎٩۰‏ درجه باشد محاسبه می‌شوند که این روش برگردان به قطب نامیده می‌شود. با این روش مراکز آنومالی‌های مغناطیسی درست در محل اصلی زون‌های کانی‌سازی قرار می‌گیرند. با تهیه این نقشه می‌توان محل دقیق حفاری‌های اکتشافی را مشخص کرد. ت- نقشه‌مشتق اول و دوم" مشتق دوم میدان مغناطیسی یا "1 عبارت از اندازه‌گیری انحنای میدان مغناطیسی, در آثر وجود یک آنومالی مغناطیسی است که به صورت آنومالی محلی و یا باقی‌مانده در نقشه ظاهر می‌شود. با توجه به اینکه شدت میدان مغناطیسی با عکس مجذور فاصله متناسب است لذا تغییرات شدت میبدان برای دو جرم مغناطیسی که در دو فاصله متفاوت از سطح زمین قرار گرفته‌اند برای مشتق دوم زیادتر از مشتق اول است به طوری که مشتق دوم اثرات مغناطیسی جرمی را که نزدیک به سطح زمین قرار دارد. گویاتر نشان می‌دهد. این نقشه در تفسیر نتایج مطالعات بسیار موثر است و برای نشان دادن آلودگی‌های سطحی به صورت پارازیت در اندازه‌گیری‌ها و نیز محل رخنمون زون‌های کانی‌سازی به کار می‌رود. ث- نقشه‌فراسو و یا فروسو" با توجه به این که تغییرات شدت میدان متناسب با عکس مجذور فاصله از منشا آنومالی است. می‌توان میدان مغناطیسی اندازه گیری شده را به افق‌های بالاتر و یا پایین‌تر نسبت داد و با محاسبه مقادیر آن‌ها نقشه‌های جدیدی از تغییرات میدان کل ۱- 101۵ 1316۵11۷ 0 0 312816110 [0۵ل۵۵۱ ۳ -2 3- 160110 1۵ ۳۵۱۵ 0 161۷۵1۷6 50000 ک 11۳۹۲ -4 5- 170۳۵۳۵ 00۳11۵110 0۳ 00۷/۵۳۵ 0011۵۱۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- راهنمای مطالعات مغناطیس‌سنجی ۱۳ بالاتر» آنومالی‌های سطحی و محلی را از آنومالی‌های منطقه‌ای و عمیق جدا می‌کند و منشا آنومالی‌ها را آشکار می‌سازد. با تهیه نقشه‌های فروسوء اندازه‌گیری‌ها به سطوح نزدیک منشا آنومالی نسبت داده می‌شوند. اگر ادامه فروسو بیشتر از عمق منشا آنومالی‌ها باشد تغییرات اندازه‌گیری شدیدتر می‌شود و در بعضی مواقع می‌توان با انجام این عمل و مشخص کردن حداکثر تغییرات شدت میدان مغناطیسی,» تخمینی از عمق راس منشا آنومالی‌ها را به دست آورد. بهه پیج ۱ آنومالی و گستره آن‌هاء همبری‌هاء گسل‌هاء محل حفاری‌های اکتشافی و نظایر آن نشان داده می‌شود. چ- پروفیل‌های مدلسازی شده سنگ‌های آذرین در زیر سنگ‌های رسوبی بر اندازه گیری‌ها تاثیر می‌گذارد که از تفسیر آن‌ها می‌توان ضخامت لایه‌های رسوبی را میدان‌های به وجود آمده از توده‌های مغناطیسی که دارای اشکال هندسی منظم مانند کره و استوانه هستند انجام می‌گیرد. برای ۰ ۰ عَ ۰ ۰ ۰۰ ۰ 1 ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۲ ۰ 0 از مدل‌ریاضی نیز برای تعیین مشخصات توده‌های مغناطیسی استفاده می‌شود. در این روش با استفاده از میدان ایجاد شده از یک توده مغناطیسی در نظر گرفته شده برای آنومالی تایید می‌شود و در غیر این صورت مشخصات توده تغییر داده می‌شود و محاسبات به ۱- ]۵00 ۶ 1161۳1۵110 0 2- ۲101۲ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- 73 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- راهنمای مطالعات گرانی‌سنجی ۷ ۱-۳- آشنایی گرانی‌سنجی یکی از روش‌های متداول در اکتشافات ژئوفیزیکی است که مبنای آن تغییرات میدان گرانی در نقاط مختلف زمین برای سازندهای مختلف و با چگالی متفاوت است. پس از بررسی‌های زمین‌شناسی در یک ناحیه و مشخص شدن اندیس‌ها و زون‌های کانی‌سازی و احتمال وجود ذخایر معدنی با استفاده از روش گرانی‌سنجی می‌توان برخی از کانسارها از جمله کرومیت. باریت. اکسیدهای برخی از فلزات و همچنین سولفیدهای توده‌ای فلزات پایه را مورد اکتشاف قرار داد. در پیوست (جدول پ-۲) چگالی برخی سنگ‌ها و کانی‌های آورده شده است. ۳-۳ معیارهای مطالعات گرانی‌سنجی به طور کلی بررسی و مطالعه جاذبه زمین به دو منظور مطالعات زمین‌شناسی و ژئودزی انجام می‌شود. در مورد مطالعات آن‌ها است و در موارد زیر کاربرد دارد: خرد شده - اکتشافات معدنی به منظور اکتشاف کانسارهایی مانند باریت. کرومیت» نمک, گالن, منیتیت و به طور کلی کانی‌هایی که چگالی آن‌ها تفاوت نسبتا زیادی با سنگ میزبان دارد. - مطالعات ژئوتکنیکی و مهندسی شامل تعیین محل کارست‌ها و حفرات طبیعی و مصنوعی, بررسی مسیر تونل‌هاء تعیین زون‌های فرونشستی و فروچاله‌ها در مناطق معدنی با استفاده از روش میکروگرانی‌سنجی در جدول ۱-۳ کاربردهای مطالعات گرانی‌سنجی آرایه شده است. جدول ۱-۳- کاربرد گرانی‌سنجی در اکتشافات زئوفیزیکی اکتشافات معدنی: - نیمرخ و یا شبکه به طور کلی برای اکتشاف هر کانی که - فواصل نیمرخ‌ها و چگالی آن با سنگ میزبان دارای نقاط نصف حداقل عمق مورد استفاده قرار می‌گیرد. - محل و عمق گسل‌ها - ۵ ۱۰ میکروگال .| - فواصل تیصرغ‌ها و | - محل و عمق ناپیوستگی‌ها زیرسطحی مورد نظر - تعیین ساختار لایه‌های چین -ناپیوستگی‌های زمین‌شناسی خورده زیر سطحی -نوپوگرافی سنگ کف (ضخامت آبرفت) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتضافات معدنی ادامه جدول ۱-۳ کاربرد گرانی سنجی در اکتشافات ژئوفیزیکی گراوی‌متر: - تبرغ وبا شیکه همین محل و عمق حقرات -لاکوست‌رومبرگ - ۱ تا ۵ میکروگال ‏ - فواصل نیمرخ‌ها و نقاط کارستی - 003 نصف حداقل عمق مورد | - تعیین محل و عمق زون‌های - تعیین زون‌های خرد شده و ریزشی نقشه‌برداری: نظر ریزشی در معادن در معادن و شفت‌های حفر شده در - توتال‌استیشد نت ما - برداشت زمانی داده | - تعیین مقدار نشست و ساختگاه سدها و توئل‌ها میکروگرانی‌سنجی پیش‌بینی زمین‌لشزش‌ها با بردافتت داده‌هسای میک روگرانسی‌سنجی در مکان‌های خاص و در یک بازه زمانی ۳-۳- اندازه‌گیری در گرانی‌سنجی 427 اندازه‌گیری در گرانی‌سنجی به صورت مطلق و نسبی انجام می‌شود. در روش مطلق, گرانی از طریق رابطه 1۶ و با اندازه‌گیری کمیت‌های طول و زمان محاسبه می‌شود که در آن < طول و زمان تناوب است. اندازه‌گیری‌نسبی به مراتب آسان‌تر از اندازه‌گیری مطلق است و با توجه به رابطه ۱-۳ که مقادیر ‎٩‏ و 72 برای دو نقطه متفاوت است, ‏ #۲ ۵8 محاسبه می‌شود: 060-2 2- (۱-۲) ( یگنت« ور < رو - بو 1 در عملیات اکتشافی از دستگاه گراوی‌متر استفاده می‌شود. از معایب این دستگاه‌تعیین مقدار دریفت یا تغییرات خودبه‌خودی است. ۱-۳-۳ تصحیحات گرانی‌سنجی در ایستگاه‌های گرانی‌سنحی مقدار شتاب جادبه واقعی را نمی‌توان برداشت کرد. زیرا داده‌های گرانی‌سنجی علاوه بر وضع زمین‌شناسی طبقات و اختلاف چگالی آن‌هاء. تحت تاثیر عوامل دیگری از قبیل عرض جغرافیایی» ارتفاع ایستگاه‌ها نسبت به سطح مبناء اثرات توپوگرافی نزدیک ایستگاه‌های گرانی, تاثیرات نیروی کششی حاصل از ماه و خورشید و تغییرات چگالی سنگ‌ها قرار می‌گیرند. در برداشت‌های گرانی باید اثر این پارامترها از مقادیر اندازه‌گیری شده کم و یا به آن‌ها اضافه شود. تصحیحات لازم در عملیات گرانی‌سنجی شامل تصحیح عرض جغرافیایی» تصحیح ارتفاعی» تصحیح هوای آزاد. تصحیح بوگه» تصحیح زمینگان» تصحیح جزر و مد و تصحیح ایزوستازی است. الف- تصحیح عرض جغرافیایی! |- ] 06 6) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- راهنمای مطالعات گرانی‌سنجی 8۸ در این مورد اثرات گردش زمین به دور محور خود و پهن‌شدگی ناشی از آن» مورد توجه قرار می‌گیرد. مقدار شتاب گرانی در فاصله بین استوا تا قطب به علت زیاد بودن شعاع زمین در استوا ‎٩۹۷۸(‏ گال) و کمتر بودن آن در قطب‌ها (۹۸۳ گال) تغییر می‌کند. ۰ ۰ ۰ ۰ ۱ ۰.۰ ۰ ۰.۰ ۰.۰ ۰ ای ۰.۰ ۰.۰ ۰ زمین یکنواخت فرض شود و زمین از طبقات یکنواخت و متحدالمرکزی تشکیل شده باشد. محاسبه تغییرات . بر حسب عرض جغرافیایی در روی این سطح به صورت رابطه ۲-۲ است: (۲-۲) وی کر اد و ری 6 تج در این رابطه 9۶ میزان گرانی در استواء 07 عرض جغرافیایی و وک و ۶2 مقادیر ثابت که به ترتیب معادل ۰/۰۰۵۲۸۸۴- ۵ و 2-۹ هستند. در عمل از فرمول بالا استفاده نمی‌شود و اگر ناحیه وسعت چندانی در امتداد شمال و جنوب نداشته باشد تغییرات شتاب گرانی را در این امتداد ثابت فرض می‌کنند و مقدار متوسطی درحدود نیم‌میلی‌گال در هر کیلومتر شمالی- جنوبی برای آن در نظر می‌گیرند. ب- تصحیح ار تفاع " این تصحبح به دلیل پستی و بلندی‌های زمین است. ایستگاه‌های اندازه‌گیری در یک ارتفاع واقع نیستند و به دلیل تغییرات فاصله آن‌ها نسبت به مرکز زمین تغییراتی در اندازه‌گیری گرانی ایجاد می‌شود که باید این تغییرات محاسبه و حذف شوند. این تصحیح خود - تصحیح هوای آزاد" این تصحیح مربوط به تغییرات گرانی در اثر اختلاف ارتفاعی است که بین نقطه اندازه‌گیری ‎٩‏ و نقطه مبنای 3 وجود دارد. در این حالت اگر فرض کنیم که نقطه ‎٩‏ در نقطه 7 و در امتداد قائم نقطه 3 قرار داشته باشد و در صورتی که زمین کروی و جرم آن متمرکز در مرکز آن باشد. تغییرات گرانی بر حسب فاصله 7 از آن مرکز به صورت رابطه ۳-۳ است. (۳-۳) ی وان 6 لا هس _‌ 0 > سس 9 ج علامت منها در فرمول نشان می‌دهد که تصحیح هوای آزاد در صورتی که ایستگاه در بالای سطح مبنا قرار داشته باشد به قرائت انجام شده اضافه و چنانچه در زیر این سطح باشد از آن کم می‌شود. 5 ۴ - تصحیح بوکه در تصحبح هوأی آزاد فرض بر این است که ایستگاه : در امتداد قائم نقطه ۳ و در نقطه 7 در هوای آزاد واقع شده است. ولی |- 60 2- 1116۷۵110 0 3-11۵6 ۸۱۲ 4- 300826۳ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روس‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات معدنی واقع شده‌اند در نظر گرفت. برای این منظور جاذبه یک لایه افقی به ضخامت | و چگالی ۹ که گسترش نامحدودی داشته باشد در نقطه‌ای واقع در خارج آن به صورت 2۳6-8 و از رابطه ۴-۳ محاسبه می‌شود. (۳-۲) 0 600128328 > که در صورتی‌که تصحیح نسبت به سطح مبنا انجام گیرد مقدار تصحیحی که برای هر نقطه باید در نظر گرفته شود معادل [ (0.04188601)1] است. علامت منفی به این دلیل است که با آوردن نقطه اندازه‌گیری به سطح مبنا اثر جاذبه طبقاتی را که در این فاصله قرار داشته‌اند باید از مقادیر اندازه‌گیری شده کم کرد تا مقدار شتاب گرانی در روی سطح مبنا به دست آید. در میلی‌گال باشد باید ارتفاع نقاط را با دقتی در حدود سانتی‌متر برداشت کرد و این کار مستلزم دقت زیاد و داشتن دستگاه‌های دقیق ی ۱.۱2 پ- تصحیح زمینگان شتاب جاذبه اندازه‌گیری شده در ایستگاه‌ها تحت تاثیر جرم‌های ناشی از توپوگرافی اطراف قرار دارد. وجود تپه‌های بالاتر از ایستگاه اندازه‌گیری سبب تمایل مولفه شتاب به سمت بالا می‌شود و وجود دره‌های پایین‌تر از ایستگاه و تمی بودن مواد در این ابستگاه‌ها برداشته می‌شود و کلیه دره‌های گودتر, از همان مواد پر می‌شود. با انجام این کار یک وضعیت مسطح حاصل می‌شود. زمینگان نسبت به یک سطح مبنا آورده شده است. ۰ رم چد+- 1 کت ی در مر تصحیح بوگه (مثبت) ۰ ! ۱ ۱ ۱ ۱ تصحیح هوای آزاد (منفی) ا ۱ شکل ۱-۳- نشان دهنده اترات دره‌ها و تیه‌ها در یک ایستگاه اندازه گیری برای محاسبه تصحیح زمینگان متداول‌ترین روش‌هاء روش ترسیمی هامر است و نیاز به یک نقشه توپوگرافی دارد که علاوه بر مساحت آن‌ها با فاصله از مرکز افزایش می‌یابد. اثر گرانی هر یک از قطاع‌ها از رابطه ۵-۳ به دست می‌آید. )2 10۳۳۵1 -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- راهنمای مطالعات گرانی‌سنجی )۳ (۵-۳) [(۱۰ + *0 -(1 + رال +( رد 0] 1۵۵ بو در این رابطه: 7 اثر گرانی هر قطاع -: چگالی سنگ‌ها و خاک‌های سطحی 2: شعاع خارجی 2 شعاع خارجی (ا: اختلاف ایستگاه با ارتفاع میانگین قطاع که از روی نقشه توپوگرافی محاسبه می‌شود. با در دست داشتن ارتفاع ایستگاه اندازه‌گیری و قطاع و اختلاف آن‌ها و با مراجعه به جداول می‌توان اثر گرانی هر یک از قطاع‌ها را محاسبه کرد. پس از محاسبه اثر گرانی هر یک از قطاع‌های اطراف ایستگاه» اثر گرانی کل یا تصحیح توپوگرافی هر ایستگاه از جمع اثرات گرانی قطاع‌های مورد بحث به دست می‌آید. در مناطق اکتشافی مسطح این تصحیح انجام نمی گیرد. ۰.۰ م۰ ۰ به ۱ ت- تصحیح ایزوستازی این تصحیح ناشی از برقراری تعادل در پوسته زمین و نتیجه تغییرات جانبی چگالی است. بر طبق این فرضیه.ء وزن مخصوص مواد تشکیل دهنده زیر کوه‌ها و پوسته قاره‌ای کمتر از وزن مخصوص مواد زیر اقیانوس‌ها است. این روش در کاوش‌های گرانی به ویژه در اکتشافات معدنی در درجه دوم اهمیت قرار داردء زیرا مناطق اندازه گیری خیلی وسیع نبوده و تغییرات چگالی بسیار ناچیز است. و ۰ ۲ جدید به طور خودبه‌خود مقدار تصحیح مربوط به کشش جزر و مد ماه را از مقادیر اندازه‌گیری شده حذف می‌کنند. 2-۳ آنومالی‌های گرانی ۱-2-۳- تعیین چکالی سنگ‌ها انجام تصحیحات پستی, بلندی و بوگه مستلرم داشتن چگالی سنگ‌های محدوده مورد مطالعه است. در بعضی مناطق که لیتولوژی سازندها تغییرات چندانی را ندارد با تمیین چگالی چند نقطه می‌توان چگالی متوسط برای انجام تصحیحات را به دست آورد. ولی در پاره‌ای از مناطق تغییرات لیتولوژی به اندازه‌ای شدید است که کاربرد چگالی معین باعث ایجاد خطای قابل ملاحظه‌ای می‌شود. 1012110 -| ل[هل11 -2 6 0۳۵۱۵۲6 [151۷۳۹۵] -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتضافات معدنی الف- تعیین چگالی از طریق نمونه‌برداری در این روش چگالی بر مبنای نمونه‌برداری از سطح زمین و از سنگ‌های مختلف است. نمونه‌ها روی زمین تحت تاثیر عوامل جوی از وضعیت اولیه خود خارج می‌شوند. همچنین این سنگ‌ها از لحاظ دما و منشا در شرایط سنگ‌های مشابه خود در زیر زمین نیستند و اندازه‌گیری‌های مختلف در سطح و در عمق نشان از تفاوت وزن مخصوص این سنگ‌ها دارد که سبب ایجاد نتیحه‌گیری ب- تعیین چگالی از روی مغزه از طریق حفاری‌های اکتشافی و مغزه‌گیری, می‌توان چگالی لایه‌ها را در اعماق مختلف با دقت مناسبی تعیین کرد. پ- تعیین چگالی به روش نتلتون روش نتلتون بر اساس اندازه‌گیری گرانی و تهیه یک مقطع تغییرات گرانی است. با انتخاب یک مقطع با توپوگرافی آرام از منطقه, دیاگرام تغییرات گرانی با اندازه‌گیری گرانی در طول آن مقطع تهیه می‌شود. با تغییر دادن ارقام مختلفی که به چگالی نسبت داده می‌شود.ء تصحیحات بوگه انجام می‌گیرد و مقاطع تغییرات گرانی رسم می‌شود. با مقایسه مقاطع تغییرات گرانی و مقطع توپوگرافی» چگالی به کار برده شده در محاسبه آن مقطع گرانی که حداقل تشابه با تغییرات توپوگرافی را داردء به عنوان چگالی مورد قبول برای محاسبات در نظر گرفته می‌شود. در این روش باید شناسایی کافی از زمین‌شناسی منطقه انجام بگیرد. در انتخاب مقطع مورد نظر باید دقت کرد که مقطع در محلی انتخاب شود که آنومالی خاصی وجود نداشته باشدء همبری سازندهای مختلف زمین‌شناسی را قطع نکند و مقطع از محل‌هایی که رسوبات آبرفتی گسترش دارند عبور داده نشود. ۳-2-۳ پردازش داده‌ها پس از تعیین چگالی سازندهای زمین‌شناسی محدوده مورد مطالعه و انجام کلیه تصحیحات برای هر ایستگاه» مقادیر تصحیح شده میدان گرانی محاسبه می‌شود. برای پردازش داده‌ها بر مبنای میدان گرانی اندازه‌گیری شده» نقشه‌ها و دیاگرام‌های متعددی تهیه می‌شود که عبارتند از: الف- نقشه آنومالی بوگه و آنومالی باقیمانده این نقشه بر مبنای میدان گرانی اندازه‌گیری شده برای هر ایستگاه و اعمال تصحیحات لازم» تهیه می‌شود و مبنای تعبیر و تفسیرهای گرانی است و باید با پربندی و با مقیاس مناسب تهیه شود. در جدول ۲-۳ فاصله ایستگاه‌ها از یکدیگرء فاصله خطوط جدول ۲-۳- فاصله ایستگاه‌ها از یکدیگر, فاصله خطوط پربندی و تعداد ایستگاه‌ها در هر کیلومترمربع در مقیاس‌های متفاوت -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- راهنمای مطالعات گرانی‌سنجی ۳۳ از نقشه آنومالی بوگه, دو آنومالی منطقه‌ای و باقیمانده نتیجه‌گیری می‌شود. نقشه آنومالی بوگه شامل تغییرات گرانی بر اساس توجه است. باید مقادیر آنومالی منطقه‌ای را از آنومالی بوگه جدا کرد و بدین ترتیب آنومالی باقیمانده معلوم می‌شود. آنومالی منطقه‌ای - آنومالی بوگه - آنومالی باقیمانده تفسیرهای مقدماتی برای مشخص کردن آنومالی‌هایی است که منشا آن‌ها در ساختمان‌های زیرزمینی قرار دارد. هر چه بیشتر این ساختمان‌ها عمیق باشند اثر تغییرات آن‌ها در پربندی نقشه بوگه هموار می‌شود. بدین ترتیب با کم کردن تغییرات آرام و منظم که در رابطه با ساختمان‌های زمین‌شناسی است آنومالی باقیمانده به دست می‌آید. برای مشخص کردن آنومالی‌های منطقه‌ای روش‌های زیر را می‌توان به کار گرفت: - مقدار آنومالی منطقه‌ای برای یک نقطه را می‌توان به وسیله آنومالی بوگه مشاهده شده در تعدادی از ایستگاه‌های مجاور این نقطه در محدوده یک دایره در نظر گرفت. این مورد را می‌توان در وسعت زیادی اعمال کرد و مقادیر آنومالی منطقه‌ای را به دست آورد. - بررسی خطوط هم‌گرانی و رسم منحنی‌های هموار شده و رفع آنومالی‌های قابل حذف, که در این صورت آنومالی باقیمانده به صورت گویاتری در نقشه ظاهر می‌شود. - با در نظر گرفتن مقاطعی تغییرات گرانی ایستگاه‌های آن رسم می‌شود. در مقاطعی که آنومالی وجود دارد با توجه به گرادیان آنومالی منطقه‌ای که تقریبا ثابت است. می‌توان تراز آنومالی منطقه‌ای را رسم کرد که در نیمرخ‌ها تغییرات آنومالی منطقه‌ای عموما به ب- نقشه تغییرات مشتق اول و دوم مشتق دوم میدان گرانی "ع یا 2 اندازه‌گیری انحنای میدان گرانی به دلیل تغییر چگالی سنگ‌ها است و برای نشان دادن ارتباط بین "8 و نقشه آنومالی باقیمانده تهیه می‌شود. اثر میدان گرانی در مشتق دوم بیشتر است و با تهیه نقشه تغییرات مشتق دوم آنومالی‌های سطحی مشخص‌تر می‌شود. پ- نقشه‌فراسو و فروسو با محاسبات ریاضی می‌توان تغبیرات میدان گرانی اندازه‌گیری شده را به افق‌های بالاتر و با پایین‌تر نسبت داد و نقشه‌های تغییرات میدان گرانی را تهیه کرد که نقشه‌های فراسو و فروسو نامیده می‌شوند. با تهیه نقشه‌های فراسو اثر آنومالی‌های سطحی کمتر شده و آنومالی‌ها به صورت هموارتر ظاهر می‌شوند. تهیه نقشه‌های مختلف برای سطوح متفاوت و یا به عبارتی ادامه فراسو روشی است که آنومالی‌های سطحی و محلی را از آنومالی‌های عمیق‌تر جدا می‌کند و منشا آنومالی مشخص‌تر می‌شود. با تهیه نقشه‌های فروسو اندازه گیری‌ها به سطوح نزدیک‌تر منشا آنومالی نسبت داده می‌شوند. اگر ادامه فروسو بیشتر از عمق منشا آنومالی‌ها باشد تغییرات اندازهگیری شدیدتر می‌شود و در بعضی مواقع می‌توان با انجام این عمل و مشخص کردن حداکثر تغییرات میدان» تخمینی از عمق راس منشا آنومالی به دست آورد. ت- پروفیل‌های مدلسازی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای مطالعات زنوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتضافات معدنی پس از مشخص کردن محدوده آنومالی‌ها و تفسیرهای کیفی با انتخاب تعدادی از مقاطع که از مرکز آنومالی‌عبور می‌کند و با استفاده از نرم‌افزارهای موجودء آنومالی‌گرانی مدلسازی شده و اطلاعات بیشتری از منشا آنومالی در ارتباط با گستره و عمق آن‌به دست می‌آید. ث- نقشه موقعیت و تفسیر در این نقشه علاوه بر محل ایستگاه‌هاء مقاطع و ایستگاه مبناء اطلاعات کلی دیگر از قبیل محل حفاری‌های اکتشافی انجام شده, ترانشه‌ها و غیره آورده می‌شود. همجچنین محدوده آنومالی‌هاء گستره آن‌ها و محل حفر گمانه‌های اکتشافی نیز ارایه می‌شود. ۳-۶-۳ تفسیرهای گرانی‌سنجی در تفسیرهای گرانی‌سنجی در مرحله اول کلیه داده‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند و با تعیین چگالی سنگ‌هاء تصحیحات لازم بر روی داده‌ها اعمال می‌شود. سس نقشه آنومالی بوگه تیه می‌شود. تعبیر و تفسیر نتایج همراه با اطلاعات زمین‌شناسی»؛ حفاری» چگالی شدن گرانی) را می‌توان به دلیل وجود زون‌های با چگالی زیاد تفسیر کرد. در مناطقی با آنومالی منفی» موادی مانند نمک به صورت گنبد نمکی و یا زون‌های خرد شده و کارست و نظایر آن وجود داردء انجام تفسیرهای کمی در مورد نتایج گرانی‌سنجی مشکل است و نمی‌توان ارقام و درصدی در مورد مواد معدنی آرایه کرد. با استفاده از الگوهای مختلف که نشان دهنده توزیع مختلف جرم هستند آنومالی‌ها مقایسه می‌شوند و تفسیرهای کیفی در مورد آن‌ها انجام می‌گیرد و بالاخره با انجام مدلسازی بر روی مقاطع گرانی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ راهنمای معثالعات لرزه‌نگاری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- راهنمای مطالعات لرزه‌نگاری *"تُسکست مرزی-بازتابی" ۳۷ ۱-۶- آشنایی لرزه‌نگاری یکی از روش‌های مهم مطالعات اکتشافات ژئوفیزیکی است. این روش بر اساس ایجاد آمواج الاستیک (لرزه‌ای) مصنوعی در نزدیکی سطح زمین با استفاده از چشمه‌های انفجاری با غیرانفجاری پایه‌گذاری شده است. از امواج طبیعی زلزله نیز در مواردی برای اهداف اکتشافی استفاده می‌شود. در این روش خصوصیات سینماتیکی و دینامیکی محیطی که آمواج لرزه‌ای مختلف در آن از چشمه تا نقطه ثبت حرکت می‌کنندء مورد مطالعه قرار می‌گیرد. این امواج ضمن حرکت در محیط. در برخورد با مرزهای زمین‌شناسی دچار بازتاب» شکست و پراکندگی می‌شوند. حرکت آامواج در محیط باعث ارتعاش ذرات محیط می‌شود که در سطح زمین و یا درون گمانه توسط گیرنده‌ها (ژئوفون) به سیگنال‌های ضعیف الکتریکی تبدیل می‌شود. این سیگنال‌ها بعد از تقویت در لرزه‌نگار به صورت رقومی ثبت می‌شود. مدت زمان لازم برای ثبت امواج لرزه‌ای در مدل هندسی محیط بستگی به عمق. ضرایب کشسان و سرعت انتشار موج در سنگ دارد. با استفاده از رابطه بین زمان دریافت امواج با عمق و سرعت سنگ‌هاء می‌توان ساختارهای زمین‌شناسی نظیر خصوصیات و نحوه چینه‌بندی ساختمان‌های طاقدیسی و زون‌های گسلی را مورد مطالعه قرار داد. ۲-۶- معیارهای مطالعات لرزه‌نگاری مطالعات لرزه‌نگاری چه با روش شکست مرزی و چه با روش بازتابی برای تعیین ساختار هندسی محیط زمین‌شناسی و تعیین معیارهای کشسان محیط به کار می‌رود. معیار مطالعات لرزه‌نگاری بر پایه معیارهای ساختاری استوار است که به صورت زیر بیان می‌شود. ۱-۲-۶ لرزه‌نگاری عمیق لرزه‌نگاری عمیق برای مطالعات ۵ تا ۱۰ کیلومتر تا چند ده کیلومتر به کار می‌رود که با روش سونداژ لرزه‌ای عمیق یا پروفیلی با امواج شکست مرزی و در مواردی آمواج بازتابی اجرا می‌شود. چشمه امواج در بیشتر موارد انفجاری است. ثبت ارتعاشات با فرکانس‌های خیلی پایین (12] ۱-۲۰) در فواصل ۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتر از محل انفجار انجام می‌گیرد. زمین بر اساس داده‌های لرزه‌نگاری عمیق, به مناطقی مختلف از نظر سرعت آمواج تراکمی و برشی تقسیم شده است. لرزه‌نگاری عمیق برای موارد زیر کاربرد دارد: - تقسیم‌بندی زمین به بلوک‌های مختلف - برداشت مرز پوسته زمین (سطح موهو) - تفکیک مرزهای پوسته زمین» گسل‌های عمیق و انواع مختلف پوسته زمین - مطالعه سطح پی‌سنگ بلورین ۳-۳-۶ لرزه‌نگاری ساختاری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۸ راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتشاقات معدنی لرزه‌نگاری ساختاری برای برطرف شدن آبهام‌های زمین‌شناسی ساختاری و در مواردی برای تفکیک سطح پی‌سنگ و لایه‌های ۳-۲-۶- لرزه‌نگاری اکتشافی نفت و گاز 2-۳-5 لرزه‌نگاری اکتشافی کانسارها با استفاده از روش شکست مرزی می‌توان تغییرات عمق» سرعت مرزی» زون‌های شکسته و خرد شده را تعیین کرد. استفاده از لرزه‌نگارهای فرکانس بالا (فرکانس ارتعاشی از ۱۰۰ تا ۴۰۰ هرتز) تفکیک‌پذیری نگاشت لرزه‌ای را افزایش می‌دهد. اهداف لرزه‌نگاری در اکتشاف کانسارها به شرح زیر است: - تعیین ضخامت روباره» تعیین سطح سنگ‌های درجا و ضخامت زون‌های هوازده - پیدا کردن ساختارهای مستعد تشکیل کانسار - تعیین لایه‌های پرشیب درسنگ‌های دگرگونی و نفوذی مدفون - مسیریابی خطوط گسلی و تکتونیزه» زون‌های خرد شده و درزه‌ها ۵-۲-2- لرزه‌نگاری مهندسی و آب‌شناسی این روش برای عمق‌های کم و با هدف مطالعه خواص فیزیکی» مکانیکی و مقاومت سنگ‌ها انجام می‌شود. ۳-4- اصول تئوری لرزه‌نگاری مرزی الف- امواج لرزه‌ای امواجی که باعث تغییر شکل الاستیک در جسم می‌شود و می‌تواند از انفجار مواد ناریه» ضربه‌های پتک. سقوط آزاد وزنه و نظایر آن‌ها ایجاد شود. امواج لرزه‌ای به صورت پیکری (طولی و برشی) و یا سطحی (رایلی و لاو) هستند. سرعت انتشار امواج پیکری از (۱-۴) ۷ (۲-۴) )۷۶۶ در آن‌ها .2 ضریب لامه» در مدول برشیء م چگالی سنگ, 2 سرعت موج رایلی و 8 سرعت موج برشی است. سرعت انتشار موج رایلی کمتر از موج برشی (,/91. 5 بر/) است. در جدول‌های ۱-۴ و ۲-۴ سرعت انتشار امواج تراکمی برای سنگ‌های مختلف ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- راهنمای مطالعات لرزه‌نگاری "نُسکست مرزی-بازتاب ی" ۳۹ مغ جدول ۱-2- مقادیر سرعت امواج طولی و عرضی در سنگ‌های رسوبی برش ۶/-۱/۴۵ سکس کل سل سا را ی کل لک هس وس کح فش کح ی هک اس کح ی هه 0 1 0 0 0 0 0 مص وک گل آهکی رسی ۱/۴۴۵ 0 0 0 0 0 سب 0 سک 0 اس کح جدول ۳-۶- مقادیر سرعت امواج طولی و عرضی در سنگ‌های آذرین و دگرگونی سا نی مش سح کل وس لس ح سواس ۳ 0 0 سک که 6 سک اه تسه 0 5 0 نس تسه ک ۳ (مسکویت-بیوتیت) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای مطالعات زنوگیزیکی به رونس‌های مغاطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکنشاقات معدنی ب- شکست مرزی اصول فیزیکی لرزه‌نگاری شکست مرزی» شکست امواج از لایه‌های شبه‌افقی است. اگر سرعت در لایه زیرین ( (2 + ا). )1 بیشتر از لایه فوقانی ( ۸۸ :) باشد در مرز لایه‌ها موج شکست مرزی یا موج سرا ایجاد می‌شود. این موج در مرز بین دو لایه به موج غلطشی تبدیل می‌شود و جبهه موج آن سریع‌تر از جبهه موج در لایه اول حرکت می‌کند. بعد از مدتی این ارتعاشات به سطح زمین می‌رسد. فاصله بین محل ضربه یا انفجار و اولین نقطه خروج موج شکست مرزی در سطح زمین قابل اندازه‌گیری است و تابع ضخامت لایه و سرعت مرزی لایه‌های دو طرف مرز است. با روش شکست مرزی علاوه بر تعیین مرز لایه‌بندی می‌توان سرعت انتشار موج در طول مرز لایه‌ها را نیز تعیین کرد. از داده‌های ثبت شده که نگاشت لرزه‌ای نامیده می‌شود. زمان دریافت اولین موج در ردهای لرزه‌ای استخراج شده و منحنی زمان- فاصله یعنی (.)/ </ رسم می‌شود. ۷ فاصله بین چشمه موج و نقطه ثبت و ] زمان است. منحنی زمان-فاصله در حل روش وارون برای تعیین موقعیت و شکل مرز لایه‌ها و تعیین سرعت انتشار امواج در لایه‌ها استفاده می‌شود. شکل ۱-۴ موج انکساری سر از دو انکسار متوالی و شکل۲-۴ مسیر پرتوها و 0 22 شکل ۱-۶- موج انکساری سر از دو انکسار متوالی با زاویه بحرانی ایجاد شده است. 6 ل۲122 -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- راهنمای مطالعات لرزه‌نگاری *"تُسکست مرزی-بازتابی" )۳ 2 م های فاصله - زمان موج مستقیم و موج سرشکل ۲-۶- مسیر پرتوها و منحنی ۱-۳-۶ روش برای لرزه‌نگاری شکست مرزی در اکتشاف با ر آن شکست مرزی آرایش برداشت معمولا به صورت نیمرخ‌های طولی در امتداد خط راست اجرا می‌شود. چشمه امواج با ضربات متو ‏ پنک ایجاد می‌شود. ارتعاشات توسط ژئوفون‌ها به سیگنال‌های ضعیف الکتریکی تبدیل می‌شود و بعد از تقویت در لرزه‌نگار به صورت رقومی ثبت می‌شود. در بیشتر موارد اندازه‌گیری و ثبت امواج شکست مرزی با سیستم ی یعنی جهت ارتعاشات به صورت عمودی و ثبت با ژئوفون‌ها نیز در وضعیت قائم انجام می‌گیرد. در مطالعات کم عمق از ۱۵-۲۵ متری» برای حصول دقت و جزییات. فواصل ژئوفون‌ها تا ۲ متر نیز انتخاب می‌شود. برای مطالعات عمیق با چشمه انفجاری» فاصله ژئوفون‌ها چندین ۱۰ متر انتخاب می‌شود. معمولا برای مقاطع نامعلوم حداقل ۵ نگاشت لرزه‌ای لازم است. این نگاشت‌ها از چشمه‌های امواج در ابتداء وسط, انتها و در فواصل معینی از ابتدا و انتهای نیمرخ که دورافت" نامیده می‌شودء حاصل می‌شود. هدف از ایحاد دورافت افرایش دادن عمق نفوذ امواج لرزه‌ای در محدوده نیمرخ و کسب نشانه‌هایی از لایه‌های عمیق‌تر است. شکل ۲-۴طرحواره اجرای لرزه‌نگاری شکست مرزی به روش ضربه‌ای را نشان می‌دهد. شکل ۴-۴ آرایش ژئوفون‌ها و چشمه‌های موج در امتداد نیمرخ را ارایه می‌کند. دگر دو -* کابل و ژُئُوفون کابل و رئوفون نگاری شکست مرزی‌واره سیستم اجرای لرزه‌شکل ۳-۶- طرح |- 0۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای مطالعات زنوگیزیکی به روس‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافقات معدنی محل چشمه‌های امواج (ضربه پتک) ۳-۳-۶ اصول تفسیر داده‌های صحرایی شکست مرزی مراحل تفسیر داده‌های لرزه‌ای شکست مرزی به شرح زیر است: - بعد از اتمام برداشت صحراییء زمان‌های دریافت اولین موج در نگاشت‌های لرزه‌ای استخراج می‌شود. - منحنی‌های زمان - فاصله در امتداد نیمرخ در یک نمودار (مطابق شکل۵-۳) رسم می‌شود. - از روی منحنی‌ها وضعیت لایه‌بندی مقطع به صورت کیفی تعیین می‌شود. تغییر شیب منحنی‌های زمان- فاصله نشان دهنده لایه‌های مختلف است. - اگر منحنی‌های مستقیم" و وارون " متقارن باشند لایه‌بندی افقی است و یکی از این منحنی‌ها برای تعیین ضخامت لایه‌ها کافی - اگر منحنی‌های مستقیم و وارون متقارن نباشند وضعیت لایه‌بندی در منطقه به صورت شیب‌دار است. نگاری انکساری‌ای اجرای عملیات لرزه‌شکل ۵-۶- سیستم ۶ نقطه 1۱-1 2- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- راهنمای مطالعات لرزه‌نگاری ""تسکست مرزی-بازتابی" ۳۳ - اگر شکل منحنی‌های زمان- فاصله مستقیم نباشد ممکن است سرعت لایه‌ها به طور جانبی تغییر کند و یا ضخامت آن‌ها متغیر باشد. در این حالت می‌توان مقطع و تغییرات ضخامت لایه‌ها را با روش‌هایی مانند 7] تعیین کرد. در این حالت برای محاسبه تغییرات سرعت از روش ]۲ع[2ع101۲8101-۷۷1] استفاده می‌شود. 2-4- اصول تئوری لرزه‌نگاری بازتابی 6 مد قنت‌ ندنک ده 7۲ ۲ یه ۷ ۳ 130 110 [8 ها اه 3 ۹ 0 که ۱ ۲ ۷2 شکل 1-۶ پرتوهای موج بازتابی و منحنی زمان- فاصله با چشمه مشترک مد نز ند پا روم ۳ 1329 10 0 0 30 بم مب بمب تشکتکککک تک ار ام ۳ یه ۷2 شکل ۷-2- پرتوهای موج بازتابی و منحنی زمان- فاصله با روش ۱01-) امروزه عموما در اکتشافات عمیق از روش ۳ال) استفاده می‌شود. نتیجه لرزه بازتابی 0۳آن) به صورت مقطع زمانی در امتداد نیمرخ آرایه می‌شود. در مقطع زمانی ۳آن) مرز لایه‌ها و چینه‌بندی محیط به صورت محورهای هم‌فاز ظاهر می‌شوند. ۱-2-4- روش اجرای لرزه‌نگاری بازتابی نقطه عمق مشسترک ۱- 00۳۵۵ 166 ۳۵۱۵۲ ))-10۳( -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتشاقات معدنی برای اجرای روش 17۳-) از سیستمی استفاده می‌شود که بتوان از هر نقطه در مرز لایه. موج بازتابی با فولد زیاد ثبت کرد. روش ۳ بیشتر دوبعدی و در امتداد نیمرخ‌های طولی اجرا می‌شود. در مواردی که تعداد فولد کمتر از ۱۲ باشد (12 > ۱0) از سیستم ۲۴ کاناله استفاده می‌شود. فاصله بین چشمه‌های لرزه‌ای (/۸) مضربی از فاصله بین ژئوفون‌ها ( ۸) انتخاب می‌شود. فاصله بین چشمه‌ها بر حسب تعداد فولد.ء (11) از رابطه ۳-۴ محاسبه می‌شود که در این رابطه 5 تعداد کانال است. ۸] > ۵۲ / 1 )۳-۴( برای تامین ۲۴ فولدء از لرزه‌نگار ۴۸ کاناله استفاده می‌شود. برای هر نقطه در مرز بازتاب» یک نگاشت لرزه‌ای" ۴10۳ حاصل می‌شود که از رد لرزه‌ای" امواج یک بار بازتاب از نقطه عمق مشترک تشکیل شده است. هر نگاشت لرزه‌ای ۲10۳ از مجموع رد لرزه‌ای نیمرخ لرزه‌ای (از هر نیمرخ یک رد لرزه) حاصل می‌شود. ۳-2-2 روش محاسبه نگاشست لرزه‌ای زمانی ۲07۳ ردهای نگاشت لرزه‌ای چشمه مشترک از نقاط مختلف در عمق بازتاب می‌یاید. مجموعه نگاشت‌های مربوط به هر عمق نگاشت ۳ نامیده می‌شود. سپس روی نگاشت ۲10۳ تصحیح استاتیکی مربوط به زون کم سرعت و جابه‌جایی نرمال" اعمال می‌شود. ردهای لرزه‌ای هر عمق انبارش " می‌شوند. بعد از این کار برای هر نقطه در مرز» یک رد لرزه‌ای حاصل می‌شود. از کنار هم قرار دادن محموعه ردهای 21۳ هر نقطه, مقطع زمانی ۲1۳ به دست می‌آید. شکل ۸-۴ مراحل مختلف این روش را نشان می‌دهد. شکل۸-۸-2- نگاشت 10۳ در یک نقطه, 13- نگاشت 10 بعد از تصحیح ۸1۱10 ح2- رد ۲007 ۵-2- پردازش داده‌ها و ار و 2-6 0 -3 1 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- راهنمای مطالعات لرزه‌نگاری ""سکست مرزی-با زتابی" ۳ پس از اتمام عملیات صحرایی و انجام کلیه پردازش‌های لازم برای تفسیر داده‌هاء نتایج قابل استفاده از مطالعات لرزه‌نگاری شکست مرزی و بازتابی به شرح زیر است: ۱-۵-2 نتایج مطالعاتن شکست مرزی - مقطع لرزه‌ای که در آن لایه‌های موجود در محدوده عمق مورد مطالعه رسم شده است. - مقاطع لرزه‌ای با اطلاعات زمین‌شناسی منطقه و نقشه‌های موجود تلفیق می‌شود و مقطع زمین‌شناسی آرایه می‌شود. - سرعت امواج طولی و برشی هر لایه در مقطع لرزه‌ای- زمین‌شناسی نوشته می‌شود. - تغییرات ضخامت و عمق لایه‌ها در هر مقطع همراه با مقادیر سرعت و مدول‌های دینامیکی در جدول ارایه می‌شود. ۳-۵-2 نتایج مطالعات باز تابی نتایج مطالعات لرزه‌نگاری بازتابی به صورت نقشه‌های زیر آرایه می‌شود: - مقطع لرزه‌ای- زمانی ۱۳ - نقشه‌های ساختاری بر اساس افق‌های بازتاب قوی همراه با موقعیت گسل‌ها موارد زیر باید در نقشه‌هایی که با استفاده از داده‌های لرزه‌ای تمیه می‌شود مشخص باشد: - محدوده‌هایی که لایه‌های جابه‌جا در آن واقع شده است. - زون‌هایی که لایه‌ها در آن به صورت گوشه‌دار و شیب‌دار قرار گرفته‌اند. - سطوحی که دارای مورفولوزی و منشا مختلف هستند. - نقشه‌های ساختمانی که با استفاده از نقشه‌های هم‌ضخامت و اطلاعات حفاری تهیه شده است. - نقشه پیش‌بینی نفت و گازخیزی در افق‌های مختلف - نقشه اولویت‌بندی برای مطالعات بعدی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- ارایه گزارش و استاندارد نقشه‌ها ۳۹ سرفصل‌ها و بخش‌های گزارش مطالعات ژئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری به شرح زیر توصیه فهرست مطالب کلیات در این بخش موارد زیر آورده می‌شود: - مشخصات قرارداد, کارفرما و مشاور تاریخ شروع و خاتمه عملیات صحرایی» اسامی تکنسین‌هاء کارشناس و یا کارشناسان؛ مسوول گروه و نویسنده گزارش - موقعیت جغرافیایی محدوده مطالعاتی و هرگونه اطلاعات در مورد آن از جمله راه‌های دسترسی - هدف از مطالعات روش مورد استفاده در مطالعات زئوفیزیکی مطالعات ژئوفیزیک به روش مغناطیس سنجی در این بخش به موارد زیر پرداخته می‌شود: - آرایه اطلاعات کلی از روش مغناطیس‌سنجی - دستگاه‌های مورد استفاده - نحوه اجرای عملیات صحراأیی و حجم برداشت‌ها - نحوه پردازش تفسیرها و نرم‌افزارهای مورد استفاده مطالعات زئوفیزیک به روش گرانی‌سنجی در این بخش به موارد زیر پرداخته می‌شود: - آرایه اطلاعات کلی از روش گرانی‌سنجی - دستگاه‌های مورد استفاده - نحوه اجرای عملیات صحرایی و ححجم برداشت‌ها - نحوه پردازش تفسیرها و نرم‌افزارهای مورد استفاده بررسی نتایج و تعبیر و تفسیر داده‌ها بررسی نتایج و تعبیر و تفسیر داده‌های مغناطیس سنجی در این بخش نتایج مطالعات که شامل تفسیر و بررسی نقشه‌های مختلف زیر است آرایه می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- یت راهنمای مطالعات زنوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتشافات معدنی - نقشه‌های برگردان به قطب - نقشه‌های مشتق اول و دوم - نقشه‌های فراسو و فروسو - دیاگرام‌های مدلسازی شده - نقشه تفسیر و موقعیت - نتیجه‌گیری کلی و پیشنهادها بررسی نتایج و تعبیر و تفسیر داده‌های گرانی‌سنجی در این بخش نتایج مطالعات که شامل تفسیر و بررسی نقشه‌های مختلف زیر است ارایه می‌شود: - نقشه آنومالی بوگه - نقشه آنومالی باقیمانده - دیاگرام‌های مدلسازی شده - نتیجه‌گیری کلی و پیشنهادها بررسی نتایج و تعبیر و تفسیر داده‌های لرزه‌نگاری در این بخش موارد زیر آرایه می‌شود. - مشخصات سیستم برداشت» حجم کارء نقشه موقعیت مقاطع» جدول - بحث و بررسی نقشه‌های زیر و ارایه تفسیر و ارتباط آن‌ها با داده‌های زمین‌شناسی - مقاطع لرزه‌ای شکست مرزی (روش شکست مرزی) - مقاطع لرزه‌ای- زمانی ۱۴۳-) دوبعدی 2۲ (در روش بازتابی) - مشخصات و لاگ گمانه‌ها همراه با تغییرات سرعت با عمق (در صورت وجود) - مقاطع لرزه‌ای عمقی 2-1۳ (در روش بازتابی) - نقشه منحنی‌های تراز سرعت مقاطع لرزه‌ای (در محیط‌های پیوسته و گرادیانی) - مقاطع مدلسازی شده در صورت نیاز - جدول تغییرات سرعت امواج در سنگ‌های موجود در محدوده مطالعات لرزه‌ای - جدول تغییرات مدول‌های دینامیکی نظیر مدول یانگ» ضریب پواسون» مدول برشی و غیره پیوست‌های گزارش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- ارایه گزارش و استاندارد نقشه‌ها 4 در این بخش کلیه داده‌های صحرایی به تفکیک برای هر منطقه و همچنین مختصات نقاط خط مبنا و ایستگاه‌های اندازه‌گیری و منحنی‌های زمان- فاصلهء نگاشت‌های لرزه‌ای با ذکر موقعیت آن‌ها در نقشه موقعیت ارایه می‌شود. ۲-۵- استاندارد علامات و مشخصه‌های نقشه‌ها راهنمای نقشه‌ها توضیح علامت‌ها و اطلاعات نقشه‌های ژئوفیزیکی» در قسمت راهنمای نقشه آورده می‌شود. صفحه راهنما در اندازه 4۸ و در گوشه‌ای از نقشه بر حسب مورد آورده می‌شود تا پس از تا کردن نقشهء صفحه راهنما در رو قرار گیرد. صفحه راهنما شامل سه بخش بالایی» میانی و پایینی به شرح زیر است. الف- بخش بالایی بالای صفحه و در وسطء عنوان پروژه به فارسی و در زیر آن به انگلیسی آورده می‌شود. ب- بخش میانی شامل علامت‌های ژئوفیزیکی به کار رفته در نقشه به شرح زیر است: شرح علامت‌ها به فارسی در سمت راست و معادل آن‌ها به انگلیسی در سمت چپ و خود علامت در وسط. علامت‌های ژئوفیزیکی بر اساس استاندارد روش‌ها شامل: محل ایستگاه‌های اندازه‌گیری» منحنی‌های پربندی با مقادیر کمی, گسل‌هاء محدوده‌ها و محورهای آنومالی» محل خفاری‌های اکتشافی پیشنهادی در پایین صفحه. راهنما به صورت جدول مشخصات شامل اطلاعات زیر به فارسی و انگلیسی قرار می‌گیرد: - کارفرما (وزارت» سازمان‌ها و ...) - عبارت " بررسی‌های ژئوفیزیکی " - نوع بررسی و عنوان نقشه - منطقه مورد مطالعه - کنترل (امضای مسوول تهیه نقشه) ۳-۵- نقشه موقعیت این نقشه علاوه بر اینکه نشان دهنده عارضه‌های طبیعی و مصنوعی و همچنین زمین‌شناسی محدوده مطالعه است باید شامل اطلاعات زیر باشد: - خط مبنا که اغلب موازی امتداد زمین‌شناختی» عمود بر راستای نیمرخ‌های برداشت است با علامت آا.] و همچنین -------- صفحهٔ بعد -------- ات راهنمای مطالعات زنوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لوزه‌نگاری در اکتشافات معدنی ۱ 20 10 00 شکل ۱-۵- خط مبنا نیمرخ‌های برداشت که ایستگاه‌های اندازه گیری در روی آن مشخص است و شماره مقطع در اتتهای مقاطع نوشته می‌شود (شکل ۲-۵ اگر طول مقاطع زیاد باشد هر ۱۰۰ ی ۰ متر فاصله آن‌ها از خط برداشت همراه با جهت برداشت نوشته می‌شود. شکل ۲-۵- نیمرخ‌های برداشتی 2-۵- نقشه‌های پربندی شامل اطلاعات کلی استاندارد شده نقشه‌های پربندی و اطلاعات اختصاصی زیر است: - نوع کمیت اندازه‌گیری شده (مولفه)» در راهنمای نقشه مشخص می‌شود. - واحد مقادیر پربندی در راهنمای نقشه, اغلب بر حسب نانوتسلا مشخص می‌شود. - مناطق بیشینه با علامت 14 و مناطق کمینه با علامت با نشان داده می‌شود. ب- گرانی سنجی شامل اطلاعات کلی استاندارد شده نقشه‌های پربندی و اطلاعات اختصاصی زیر است: - نوع کمیت نشان داده می‌شود. - نوع کمیت نشان داده شده در نقشه (گرانی» آنومالی بازماند.ء منطقه‌ای و نظایر آن) در راهنمای نقشه مشخص می‌شود. - واحد مقادیر پربندی (اغلب بر حسب میلی‌گال) و با خطوط رنگی در راهنمای نقشه مشخص می‌شود. - در مواقع لزوم» خط مبنا نیز روی این نقشه مشخص می‌شود. - محدوده مناطق (زون‌های) آنومالی روی نقشه با خطچین ضخیم مشخص می‌شود. - نقشه‌های سه‌بعدی برای هر یک از نقشه‌های پربندی شده تهیه می‌شود. ۵-۵- نمودارهای مدلسازی شده شامل اطلاعات کلی استاندارد شده نمودارها و اطلاعات اختصاصی زیر است: - نمودار مقدارهای اندازه‌گیری شده با خط ممند با رنگ قرمز - نمودارهای محاسبه شده با خطچین و با همان مقیاس منحنی اندازه‌گیری شده با رنگ آبی ب-گرانی‌سنجی - شامل اطلاعات کلی استاندارد شده نمودارها و اطلاعات اختصاصی زیر است: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- ارایه گزارنس و استاندارد نقشه‌ها 2۳ - منحنی مقادیر اندازه‌گیری شده با خط ممند با رنگ قرمز - منحنی‌های محاسبه شده با خطاچین و با مقیاس منحنی مقادیر اندازه‌گیری شده» با رنگ آبی - مشخصات و اطلاعات به دست آمده از مدلسازی و مشخصات محل حفاری پیشنهاد شده 1-۵- نقشه‌های تفسیری بر اساس استاندارد روش پیمایش مغناطیس‌سنجی مشخصات و علایم عمومی و اختصاصی نقشه‌های تفسیری که بر مبنای اطلاعات مغناطیسی تهیه می‌شوندء به صورت زیر است: - گسل‌ها و همبری‌ها - محدوده‌هایی با شدت مغناطیسی زیاد - مقاطع تغییرات شدت مغناطیسی برای تهیه دیاگرام‌ها - محل خفاری‌های اکتشافی پیشنهادی با ذکر شماره آن ب- گرانی‌سنجی مشخصه‌ها و علامت‌های عمومی و اختصاصی نقشه‌های تفسیری تهیه شده بر مبنای اطلاعات گرانی, به شرح زیر است : - گسل‌های ردیابی شده با شماره ۳۴۱1 ۳2 و ... - محدوده آنومالی‌ها - مقاطعی که از آن‌ها نمودارهای تفسیری تهیه شده است. - محل حفاری‌های پیشنهادی با شماره و بر حسب اولویت پ- لرزه‌نگاری برای نشان دادن نیمرخ لرزه‌ای مطابق شکل ۳-۵ عمل می‌شود: شکل ۳-۵- نمایش نیمرخ لرزه‌ای - علامت ۴ برای نشان دادن چشمه و ۸ برای نشان دادن ژئوفون‌ها به کار می‌رود. - نیمرخ لرزه‌ای عموما به صورت خط راست پیوسته مشخص می‌شود (۸1-۸1) - برای بیان دور افت از خط بریده استفاده می‌شود. - نیمرخ‌های لرزه‌ای روی نقشه موقعیت بزرگ‌مقیاس» به صورت خط راست در راستای برداشت مشخص می‌شود. - نیمرخ‌های لرزه‌ای روی نقشه موقعیت کوچک‌مقیاس» به صورت نقطه‌ای با ترکیبی از حروف بزرگ لاتین به صورت خط راست در راستای برداشت مشخص می‌شود. - مختصات ابتدا و انتهای نیمرخ‌ها در سیستم 17۸ در جدولی آورده می‌شود. - مقاطع لرزه‌ای شکست مرزی در محیط لایه‌ای مطابق شکل ۴-۵ تفسیر شده و ارایه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ت راهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روش‌های مغناطیس‌سنجی گرانی‌سنجی و لزه‌نگاری در اکتشافات معدنی ۸1 ۸1 زررو 70 6 50 40 30 وا ۷۹۵۳۹۵۵۵ .۱ وم ۷۹9450 ۰ 2 3 و ی و 5 چم و ولا ۰۰۰۰۷20۶2000 ر 4 ۶ ۷2921000 8 و را ی اد رن در ی در در درد ندا نا یا یا و اب 1 0 3 6 9 12 15 0 2 4 6 8 10 ۳ 3 1 1 اه 272 را 1 ۱ ۳۲ عاه5 ۷ شکل ۶-۵- مقاطع لرزه‌ای شسکست مرزی در محیط لایه‌ای - مقاطع لرزه‌ای شکست مرزی در محیط پیوسته بعد از تفسیر به صورت منحنی‌های میزان تغییرات سرعت با عمق بیان می‌شود < 10 15- 2074 12 9 6 3 ز 6 8 10 4 و 0 ۱ ۱ 5 زر 0 ۵ ی هه ۱ ۲ و72 ۷ 1 مهد شکل ۵-۵- منحنی‌های میزان تغییرات سرعت با عمق مقطع منحنی میزان لرزه‌ای دارای مقیاس خطی یا رقومی در امتداد افقی و قائم است و در زیر مقطع نوشته می‌شود. - سرعت امواج طولی به صورت (۷2,..۰ ,۷10) و امواج عرضی به صورت (...,۷2۹ ,۷15) مطابق شکل در هر لایه نوشته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- چ+هچ وی چه مه جگالی و خودیذبری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست - جداول چکالی و خودپدیری مغناطیسی جدوز برخ یکانی‌ها پ-۱- خودپذیری مغنا گرانیت گابرو بازالت بازالت‌های اقیانوسی سنگ آهک (با مگنتیک) ماسه‌سنگ پیریت (کانه) هماتیت (کانه) گرافیت (دیامغناطیس) کوارتز (دیامغناطیس) گچ (دیامغناطیس) (دیامغناطیس) طیسی برخی از سنگ‌ها 0 "51 که ۰ ت۱۳ ۵0 ۳ ۱ رک ۳۵-۵۰ ۱ ۴۳ ۱۰۷-۴ ۳۱ متا ۲۰ ۵- ۳- ۰ ۷ و کانی‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- 5۸ اهنمای مطالعات زئوفیزیکی به روئّس ,۳333333333333333 جدول پ-۲- چگالی مرطوب برخو مغناطیسسنجی» گرانیه سنگ‌ها و کانی‌ها (*01/ ی ی نجی و لرزه‌نگاری در | 2( -------- صفحهٔ بعد -------- جداول خ یی ی سنگ‌ها و کانی‌ها (*:0۱7 چگالی ۴/۲-۴ ۶- ۴/۳ ۴/۳۵ ۴/۷-۵ ۴/۹۲ ۵-۲ ۴/۹۳ ۵۱۷-۶۵ ۶/۸۱ ۷/۱-۵ ۳/۵-۴ لاش رها بر ۴/۱-۳ ۴۱۳-۵۲ ۴/۵-۶ ۸/-۴/۵ ۴/۴۸ ۴/۷۹ ۴/۹/۲۳ ۴/۹۴ ۵۱۵-۸ ۵/۳ ۵۹-۲ ۶۲۵-۷ ۷/۴۶ ۸۸/۲ ۲۱۵-۷ ۲/۳۹۹ ۲/۶۷ ۲/۶-۹ ۲/۴۳۱ ۲/۷-۹ ۲/۵۹-۳ ۲۹۳۳۴ ۳/۲ -۳۴ یی اد ۰ 2٩۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ راهنمای مطاله ادامه جدول اس نوع سنگ کانی‌های غیرفلزی ات زئوفیز یکی به رس ۳- چگالی مرطوب برخ ۵ ر/ کنتشسافقات معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقالهء به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی 116721711213131.1۳ قابل دستیابی امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹186 ۳۳۵۲۳۱1۵ 0۳۴ 0 ۷۵۵ ۳۹۱۵0۷ 1۵۲ 5۵1216 ۳120012 200 0 )۹122۸0116 ۵ ع نی ۸ [2۵ ۹1167 1۵ ۹۱:۳۲۵۲ ۹۶۱1۹۳1۵ 6 ۱ )۱۱( (۱ ۱2۵0 ۳۷0. 4 6 200 ۷116 ,1001۶۰ 01 ۱11۵1۹۷ [7۵ع11 200 ۸1121۲5 ۱/1۵6 1 م1 0615100 اک 51۳316216 1۵۲ م1 او 016 ۱۱۱۹۱۱۹۱۹ 5 160121 01 16027161 011166 1۵۳ 3/11۵8 506۳۷1510 40 و۱۱۵( (0 ود ی( ش137۳ 2013 -------- صفحهٔ بعد -------- با استفاده از روش‌های مغناطیس‌سنجی» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری است و اطلاعات لازم را در مورد نحوه استفاده و کاربرد این روش‌ها در اکتشافات ژئوفیزیکی آرایه می‌کند.