معلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران معلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهور در اراضصی شیب‌دار فشریه شماره ۵۱۰ معاونت نظارت راهبردی وزارت جهاد کشاورزی دفتر نظام فنی اجرایی موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی وا ۵۱ ۱۹ ۷۷۷۷۷۷۰2811-0 ۱۳۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- رباست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جم‌هور ِ شماره: 9 بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران ۱۳۳ ی تاریخ: ۱۳ موضوع: به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی, موضوع ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره 2۶۲۳۳۹/ت۳۳۶۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۶/۲۰ هیأتن محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۵۱۰ دفتر نظام فنی اجرایی» با عنوان «دستورالعمل احداث باغ در اراضی شیب‌دار » از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده کنند و در صورتی که روشس‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنمای بهتری در اختیار داسته باشند. رعایت مفاد عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌هاء روش‌ها با راهنماهای جایگزین را به دفتر نظام فنی اجرایی ارسال کنند. 64/5 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه م‌هندسی کشور از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انتسکال فقشی مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید: ۱ سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۰-۳ در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه: تهرانء میدان بهارستان» خیابان صفی‌علی‌شاه» مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ دفتر نظام فنی اجرایی ۳:12[[ +: 6۳ ۷۷: 22 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- کشور ایران از لحاظ جغرافیایی دارای شرایط اقلیمی و تنوع آب و هوایی خاصی است که این شرایط باعث شده است این کشور به لحاظ پتانسیل‌های موجود یکی از مناطق مهم تولید محصولات باغی و میوه در جهان به شمار آید. از سوی دیگر باغبانی مزیت شناخته شده کشاورزی ایران است که از نظر اقتصادی,» اشتغال‌زایی و ارز آوری برای کشور مهم است. با توجه به موقعیت کوهستانی ایران وجود عرصه‌های گوناگون و مستعد برای احداث باغ و توسعه باغ در اراضی شیب‌دار مزیت منحصر به فردی در زیربخش باغبانی ایجاد کرده است. از جمله اهداف تبدیل اراضی شیبدار به باغات» جلوگیری از فرسایش بی رویه منابع آب و خاک تولید پایدار از عرصه‌های شیبدار و کم بازده» تامین بخشی از نیاز علوفه کشورء کاهش فشار بر عرصه منابع طبیعی و توسعه فعالیت‌های آبخیزداری از با توجه به مراتب بالاء وجود یک دستورالعمل در مورد احداث این گونه باغ‌ها بر روی اراضی شیب‌دار به عنوان چارچوب کلی که در برگیرنده کلیه شرایط اجرایی کشور و مطابق با علوم باغبانی روز جهان باشد و خط مشی اصلی و روش‌های حرکت کشور به سوی اهداف مد نظر را تعیین کندء سندی برای استفاده مشاورین» مطالعه کنندگان» کارشناسان و دست اندر کاران باغبانی کشور خواهد بود. معاونت نظارت راهبردی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با توجه به وظایف قانونی خود طبق ماده ۳ قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استانداردهای اجرایی (موضوع قانون یاد شده) مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی اجرایی کشور مصوب هیات محترم وزیران به شماره ۴۲۳۳۹/ ت۲۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ با همکاری موسسه پژوهشهای برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی که مجری طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی کشاورزی کشور است» نسبت به تهیه "دستورالعمل احداث باغ در اراضی شیب‌دار " اقدام نمود. در فصول مختلف این نشریه در مورد تقسیم بندی زمین‌ها بر اساس شیب و سایر عوامل موّثر معنی دار و ضوابط تعیین گونه خاک ورزی» طراحی سیستم کاشت بر اساس مطالعات ژئویتانیکی» طراحی راه‌های دسترسی» طراحی آبیاری و آبیاری تکمیلی, ضوابط زهکشی و کنترل و هدایت روان آب‌هاء ضوابط کودپاشی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی» ضوابط هرس انواع درختان میوه» ضوابط برداشت و عملیات بعد از برداشت تا فرآوری محصول بحث شده است. معاونت نظارت راهبردی از همه کارشناسان و متخصصان که در تهیه نشریه فوق همراهی نموده‌اند تشکر و قدردانی می‌کند و از ایزد منان توفیق روز افزون آنان را آرزومند می‌باشد. امید است متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود در خصوص این نشریه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند. معاون نظارت راهبردی پاییز ۱۳۸۸ أ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان نشسریه: دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار تمهیه کننده متن: گروه بررسی کننده: اقای مهندس علیرضا دولتشاهی» معاون دفتر نظام فنی اجراییء معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور آقای مهندس رسول جلالی» مهندسین مشاور سرزمین سبز پایدار آقای اسماعیل سعیدنیاء نماینده موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و9 اقتصاد کشاورزی» وزارت جهاد کشاورزی اقای مهندس جهانگیر عرب . مشاور معاون وزیر و مجری طرح اصلاح و توسعه باغات زیتون» وزارت جهاد کشاورزی گروه تصویب نهایی: الف) معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور اقای مهندس علیرضا دولتشاهی» معاون دفتر نظام فنی اجرایی اقای مهندس خشایار اسفندیاری» رییس گروه آب» کشاورزی» منابع طبیعی و محیط زیست دفتر نظام فنی اجرایی اقای مهندس جهانگیر عرب . مشاور معاون وزیر و مجری طرح اصلاح و توسعه باغات زیتون» وزارت جهاد کشاورزی ب) موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی,» وزارت جهاد کشاورزی آقای مهندس مجتبی پالوچ ب -------- صفحهٔ بعد -------- قهرست مطالب, جداول و اشسکال فصل اول- تقسیم بندی زمین‌ها بر اساس شیب و سایر عوامل موّثر معنی دار ۱- ۱- تعریف کلی کلاس‌های خاک یی ی ی یی ی ی ۱-۱-۱- کلاس ] یووم ۲-۱-۱- کلاس ]] مهم ۳-۱-۱- کلاس ]]] یی و وی ری ی یی وی ری ۴-۱-۱- کلاس ۷] یی ری ی یی ی ویر ری ری یی ۵-۱-۱- کلاس ۷ و ۶-۱-۱- کلاس ]۷ ری یی ی یی ری ری رو ری ی ری وی ۲-۱- زیر کلاس‌های اصلی ی یر ری ۳-۱- محدودیت‌های خصوصیات خاکی (5) و ۱-۳-۱- میزان سنگ ریزه ی ری ی ی ۳-۳-۱ قابلیت نفوذ خاک زیری ی ی ی ی ری ی ری ۳-۳-۱- محدودیت‌های ناشی از وجود سنگ در خاک زیری و ۴-۳-۱- محدویت ناشی از عمق خاک یر ۵-۳-۱- لایه‌های محدود کننده یر ۶-۳-۱- محدودیت‌های ناشی از میزان تراوش پذیری خاک سطحی و ۷-۳-۱- محدودیت ناشی از شوری یی یی و یی ی ی ی ۸-۳-۱- محدودیت ناشی از قلیائیت خاک و ۹-۳-۱- محدودیت‌های ناشی از توپوگرافی و ۳-۱- درجه بندی شیب‌های درهم ی ی ۱(-۵- درجه بندی میکرولیف‌ها م و ۱(-۶- محدودیت‌های ناشی از زهکشی ور ور یر ۱-۶-۱- محدودیت ناشی از وجود سطح آب زیرزمینی یر ۲-۶-۱- درجه بندی محدودیت ناشی از سطح آب زیرزمینی و شوری آب (۳۴) ی ۳-۶-۱- محدودیت ناشی از مشکل غرقاب شدن ی ی ی ۴-۶-۱- مشکل سیل گیری مد ۷-۱- شیب ی ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعل احدات باغ در اراضی سیب‌دار ۸-۱- طبقه بندی زمین بر اساس شیب از نظر کاربری احداث باغات مثمر ۱۳ فصل دوم - ضوابط تعیین گونه فصل سوم- ضوابط خاک ورزی ۱-۳- آماده سازی بستر کاشت (0۵۲۵110ع۳۳ ع511) ۴۴۹۵۵ ۱-۱-۳- بهبود خاک بستر ۵ ۴۴۳ ۲-۱-۳- زیرشکنی ‎٩۵11118‏ -5۱۳ دم ۴۳۴۳ ۳-۱-۳- اصلاح خاک ۴۳۳ ۲-۳- ارزیابی مشکلات خاک باغ ۵ ۴۳۳ ۳-۳- نفوذپذیری آب در خاک و و ۴۴ ۱-۳-۳- خاک سطحی ۴۳۴ ۲-۳-۳- خاک نیمه سطحی مه ۵ ۱۴۴ ۳-۳-۳ محدودیت‌های فیزیکی خاک موم ۴۳۴۳ ۴-۳-۳ لایه لایه بودن خاک ۴۳۵ ۵-۳-۳- وجود لایه سخت رسی درخاک ۴۳۵ ۶-۲-۳- وجود لایه سخت نفود ناپذیر درخاک موم ۲۳۵ ۷-۳-۳- وجود لایه سخت ناشی از خاک‌ورزی‌های بی‌رویه ۳۵ ۴-۳- مدیریت خاک‌های دارای محدودیت ۳۵ فصل چهارم- ضوابط طراحی سیستم کاشت بر اساس مطالعات ژئوبتانیکی ۱-۴- طراحی کشت ‎46۹٩1811(‏ ع۳1۵118) ام ۳۹ ۲-۴ انواع طرح‌های کاشت با توجه به وضعیت توپوگرافی ی ی پر دی ۱-۲-۴- طرح کاشت مربعی (ع501217) ۸۵ ۲-۲-۴- طرح کاشت مستطیلی ((1)0010(181۸10) وم ۲ ۳-۲-۴- طرح کاشت ریب (1112.9 660111۱19 وم که ۴-۲-۴- طرح کاشت شش ضعلی منظم ([012ع۲16۳2۸8) رده ۵-۲-۴- طرح کاشت مثلث متساوی الاضلاع 0۴ ۶-۲-۴- طرح کاشت روی منحنی‌های تراز (ع012110 ۵10۴)) وم که ۳-۴- انتخاب جهت ردیف‌های کشت ام 0 ۴-۴- فاصله و تراکم کشت بر ۵-۴- کشت درختان فیلر شم اه ۶-۴- پیاده کردن طرح باغ و تعیین محل کاشت نهال‌ها هم ۷-۴- گودبرداری (چاله کاشت) ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- قهرست مطالب, جداول و اشسکال ۴-م۸- پر کردن چاله‌ها با تر کیب خاک مناسب مش ۹-۴- استفاده از سوپر جاذب‌ها موم ۱۰-۴- کاشت و استقرار اولیه مش ۱۱-۳- نصب قیم و سربرداری بر ۱۳-۴- حفاظت اولیه نهال‌ها همهم یر ری را را را را ار را نر ار را نر تا ار یفاضا یاه‌لاهن فذح 9 یراکاو -۴-۳۱ فصل پنجم- ضوابط طراحی راه‌های دسترسی ۱-۵- شرایط طراحی راه‌های دسترسی مهو یر تر را ات تا را ار ات یا تر را تا یا ای ات ار ات را ات ایا یا ار تا یا تا یا ی ار ات ار یا یا یا ایا یا ار ایا ایا تا یا تا یا تا ایا یا را ایا تا یا ات ایا ات ای تا ایا ار هار تاصخشم -۵-۲ ۳-۵- اثر شرایط اقلیمی‌در طراحی راه‌های دسترسی دوم و مه و و وه و و و و و مه مه و وه و و و وم و مهف و مه مهو وم مهف مه مهو و موم وف و مه موم ۴-۵- نکات مهم در طراحی راه‌های دسترسی دم فصل شسسم- ضوابط طراحی آبیاری و آبیاری تکمیلی ۱-۶- کمیت آب تب ۲-۶- خصوصیات کیفی آب رب پر بر ۱-۲-۶- خصوصیات فیزیکی (دمای آب» مواد جامد معلق و...) مه ۲-۲-۶- خصوصیات بیولوژیکی بر ۳-۲-۶- خصوصیات شیمیایی هو ۳-۶- زمان‌های بحرانی نیاز آبی در درختان میوه وم وه مه و و و مه مه و و وه مه و و و مه مه و و وه و و وم و مه موم و وه و و وف و مهف و وه موه مهف و و ۱-۳-۶- بلافاصله بعد از کاشت ب ی ۲-۳-۶ زمان گرده افشانی و تشکیل میوه دم ۳-۳-۶- مرحله رشد میوه ۳ افزایش حجم آن ارات ارات یر یر ری رن ری ی ری رت یر یر ری یر رن ری یر یی ۴-۶- سیستم‌های آبیاری دم ۱-۴۳-۶- آبیاری شیاری ده مه و وه وف و مه مه و و و مهف و و وه مه مهو و و وه وه وه و و مه موه و مهف و و مه و و و وه و و وه مه مهو و و مه و و و مه مهو و موم وف و مه موم ۲-۴-۶ انواع سیستم‌های قطره ای دم ۵-۶- ضوابط طراحی سیستم‌های آبیاری موضعی و مش ۱-۵-۶- طرح کلی و اجزاء سیستم آبیاری موضعی موم ۳-۵-۶ لوله‌های آیده رپ یر ی یر تر تر یر یا ی یر ار تر ترا ار ار یا ی یر تر تر تا ار ار یا ی ار یر ی ار یا ار تر تا تا را ی ار تا تا یر تا تا تا ار تا تا ات تا ار طبار یاه‌هلول -۶-۵-۳ ۴-۵-۶- لوله‌های اصلی و نیمه اصلی همهم ۵-۵-۶- واحد کنترل مرکزی کر پر ۶-۵-۶- انتخاب گسیلنده‌ها و ۷-۵-۶- واحد کنترل مرکزی و اجزاء آن و ۸-۵-۶- لوله‌های اصلی و نیمه اصلی ی ی ۹-۵-۶- انواع آرایش قطره‌چکان‌ها و سطح خیس شده و ۱۰-۵-۶- تعداد نقاط ریزش و انواع آرایش قطره‌چکان‌ها در روی لوله‌های فرعی ی ۵۸ ۵۸ ۵۸ ۵۹ ۵۹ ۶۳ ۶۴ ۶۴ ۶۴ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعل احدات باغ در اراضی سیب‌دار فصل هفتم- ضوابط زهکشی و کنترل و هدایت روان آب‌ها (0۳8 1178) ۱-۷- روش‌های حفظ و جمع آوری رطوبت خاک هه ۱-۱-۷- کاهش نفودپذیری و افزایش روان آبی در حوضه ابگیر مخ هه ۲-۱-۷- افزایش نفوذ پذیری و کاهش روان آبی در حوضه نفوذ عم ۲-۷- سیستم‌های جمع آوری آب اه ۱-۲-۷- تراس‌بندی و هگ ۲-۲-۷ انواع سیستم‌های جمع آوری آب ومو همم که ۳-۲-۷- بزرگ حوضه‌ها با ۴-۲-۷ امکان جمع آوری آب در مناطق مختلف ۱۹ ۵-۲-۷- خاک مناسب اراضی برای اجرای سیستم‌های جمع آوری آب ۱6۴ ۶-۲-۷- انتخاب سیستم برای جمع آوری آب ر ۱۵ فصل هشتم- ضوابط کودپاشی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی ۱-۸ - ضوابط کودپاشی ما۱۹ ۱-۱-۸- روشهای تشخیص میزان عناصر در خاک و گیاه ۱۵۹ ۲-۱-۸- روش‌های کوددهی ما ۱۱۸ ۲-۸- ضوابط دفع آفات و بیماری‌های گیاهی ۵ ۱۱۳۹ فصل نمهم- ضوابط هرس انواع درختان میوه (8 ۳۳۳۱۳ 200 1۳۵((8) ۱-۹- زمان هرس ۵ ۱۳۹ ۱-۱-۹ - هرس زمستانه یا خواب وم ۱۳۹ ۳-۱-۹- هرس تابستانه یا هرس سبز ووو همم ۱۴ ۲-۹- سیستم‌های تربیت درختان میوه ۱۴۹ ۱-۲-۹- سیستم محور مرکزی یا هرمی ۱۳۹ ۲-۲-۹- سیستم شلحمی‌یا پیشاهنگ متغیر ۱۳۴۳ ۳-۲-۹- درختان با چند محور ۱۳۳ ۴-۲-۹- سیستم تربیت جامی یا مرکز باز ۱۴۳۹۷ ۵-۲-۹- هرس جوان سازی درختان ۱۵ ۶-۲-۹- تنک کردن میوه ومع ۱۵ ۷-۲-۹- گسترده کردن تاج درخت ۱۵ ۳-۹- راهنمای عمومی هرس درختان میوه وم ۱۵۱ ۱-۳-۹- سیب ۵۵ ۱۵۴ ۲-۳-۹- گلابی وم ۱۱۱ ۱۵۱۴ ۳-۳-۹- به ۵ ۱۵۴۳ ۴-۳-۹- هلو و شلیل همم ۱۵۳۴ ۵-۳-۹- گیلاس یووم ۱۵۱۴۶ ۳-۹-ع۶- آلبالو یر ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- قهرست مطالب, جداول و اشسکال ۷-۳-۹- آلو و گوجه رن ۸-۳-۹- زردآلو ۵ ۱۵۴ ۹-۳-۹- گردو ۱۵۴ ۱۰-۳-۹- فندق و و وم مهم ۱۵۴ ۱۱-۳-۹- بادام ۱۱ ۱۲-۳-۹- پسته ۱ ۱۳-۳-۹- انگور ۱ ۱۴-۳-۹- خرمالو ۱ ۱۵-۳-۹- زرشک و مور ۱۵۹ ۱۶-۳-۹- انجیر و و وم همم ۱۵۱۹ ۱۷-۳-۹- زیتون و و و همم ۱۵۹ ۱۸-۳-۹- توت و و ۱۵۱۹ فصل دهم- ضوابط برداشت و عملیات بعد از برداشت تا فرآوری محصول ۱-۰- تعیین زمان برداشت میوه و ۱۴۹ ۱-۱-۰ بریکس وم ۱۹ ۲-۱-۰ سفتی و و وم ۱۹ ۳-۱-۰- طول دوران نمو و وم ۱۴۹ ۴-۱-۰- رنگ و ۱۳۴ ۳-۰ تاثیر حاصلخیزی خاک و مواد غذایی در تاریخ رسیدن میوه ۱۳ ۳-۰ تاثیر هرس بر رسیدن میوه‌ها و ۱۵۳۳ ۴-۰ اثر مواد غذایی در زمان برداشت و و و۱ ۵-۰- شاخص‌های کیفیت رم ۱-۵-۰ میزان نشاسته و ۱ ۲-۵-۰ اسیدیته ۱۳۴ ۶-۰ اثر سرما روی میوه‌های رسیده و و ۱۳۳ ۷-۰- عوامل موثر بر کیفیت میوه و وم ۱۴۵ ۸-۰ نابسامانی‌های ناشی از کمبود مواد معدنی و ۱ ۱-۸-۰- کلسیم و و و و۱ ۷-۸-۹- بر و و و و ویو ۱ ۳-۸-۰ پتاسیم و ۱ ۴-۸-۰ فلزات سنگین و ۱ ۹-۰ نقش کلسیم بر شاخص‌های کیفیت میوه یر ی ۱۵ ۱۰-۰ بسته بندی و حمل و نقل وم ۱۹ ۱-۱۰-۰- شرایط بسته‌ها ۱۳۹ ۲-۱۰-۰- جلوگیری از آسیب‌های مکانیکی و ۱۹ ۳-۱۰۰ عوامل آسیب مکانیکی و ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعل احداتث باغ در اراضی سیب‌دار ۴-۱۰-۰- خنک کردن فرآوری در بسته سس ۱۹ ۱-۱۱۰ خنک کردن اولیه سس ی مر ۱۹۹ ۲-۱۱-۵۰ اتواع آتپارها ی مر ۱۹۹ پیوست شماره 0 سا و و مر ۱۱۳۵ وان دا ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- قهرست مطالب, جداول و اشسکال عنوان جدول شماره جدول شماره جدول شماره جدول شماره جدول شماره جدول شماره جدول شماره جدول شماره جدول شماره ۲- ۲- فیزیولوژی رشد گونه‌های مختلف فهرست جداول ۲-۱- درجه بندی عمق خاک مد ۳-۱- حد تحمل و میزان کاهش عملکرد برخی محصولات باغی در برآبر شوری خاک و ۴-۱- طبقه بندی خاک بر اساس شوری و ۱--۵- حداکثر کلاس‌های شب و ۶-۱- درجه بندی ناشی از غرقاب شدن یی ۷-۱- ظرفیت زارعی» حد آب قابل جذب و آب قابل دسترس در هر متر عمق خاک موم ۸-۱- درجه بندی مشکل سیل گیری و جدول شماره ۳۲- شرایط اقلیمی‌مناسب برای گونه‌های مختلف درختان میوه دوم جدول شماره ۴-۲- شرایط خاک برای گونه‌های مختلف درختان میوه و جدول شماره ۵-۲- شرایط توپوگرافی مناسب برای گونه‌های مختلف جدول شماره ۶-۲ خصوصیات آب مناسب برای گونه‌های مختلف جدول شماره ۷-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول سیب (ع[۸01) و جدول شماره ۸-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول گلابی (۳۵۵۲) و جدول شماره ۹-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمیمحصول به (عع0111)) و جدول شماره ۱۰-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول هلو (]ع۳۵۵) و جدول شماره ۱۱-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول شلیل (ع01471ع«) ی جدول شماره ۱۲-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول زردآلو (01ع:۸م۸) ی جدول شماره ۲- ۱۳- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول گیلاس (۵۲۲۷ -)) و جدول شماره ۱۴-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول آلبالو (۳۵۲۲۶» ع50۲) ی جدول شماره ۱۵-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول آلو و گوجه(۳۲:۲۵ ب ۳1۵۳) ی جدول شماره ۱۶-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول بادام (۸۱1۳۵۲۵) ی جدول شماره ۱۷-۲-مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول پسته (۱۵ع۳۱1۹۲1۵) و جدول شماره ۱۸-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول گردو (۷۷۵1۲) ی جدول شماره ۱۹-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول فندقی (1101ع۲1۵7) ی جدول شماره ۲۰-۲-مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول انگور (ع0140)) و جدول شماره ۲۱-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول انار (ع۳۵۲۵۵۲۵۱۵1) ی جدول شماره ۲۲-۲-مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول انحیر (ع۳1]) ام ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۳۴ ۳۵ ۲۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۳۲ ۳۵ ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعل احدات باغ در اراضی سیب‌دار جدول شماره ۲۳-۲-مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول زیتون (ع011۷)) ۳۹ جدول شماره ۲۴-۲- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و اقلیمی‌محصول توت (۲۲۷ع۱/11۳) ۳۹ جدول شماره۱-۴- مقایسه طرح های مختلف کشت درختان میوه موم ۵0 جدول شماره ۲-۴- فاصله و تراکم کشت گونه‌های مختلف درختان میوه در شرایط معمول م ع۵ جدول شماره ۱-۶- ضریب کاهشی برای محاسبه نیاز آبی درختان در سنین مختلف ی ها جدول شماره ۲-۶- جدول ضریب گیاهی در مراحل مختلف رشد برای برخی محصولات باغی ها جدول شماره ۳-۶- نیاز آبی سالیانه گونه‌های مختلف درختان میوه (برحسب متر مکعب) ۱ جدول شماره ۴-۶- پیش بینی کاهش محصول در برخی از محصولات به سبب شوری آب. ر۵ ۱ جدول شماره ۵-۶- جدول خصوصیات کیفی اب آبیاری و درجه بندی آبها ۱۳۴ جدول شماره ۶-۶- جدول راهنمایی تعیین کیفیت آب آبیاری رم جدول شماره ۷-۶- جدول عمق موثر ریشه برای طراحی سیستم آبیاری قطره‌ای و جدول شماره ۱-۷- مشخصات سیستم‌های مختلف جمع اوری آب ی ی و ۱۸ جدول شماره ۱-۸- جدول نحوه و زمان نمونه برداری گیاه در درختان میوه ۱۱۳ جدول شماره ۲-۸- حد بحرانی عناصر غذایی در درختان میوه ۱۱۳۳ جدول شماره ۳-۸- حد بحرانی عناصر غذایی در درختان میوه ۱۱۴۳ جدول شماره ۴-۸- حد بحرانی عناصر غذایی در درختان میوه ۱۵۱۸ جدول شماره ۵-۸- کمبود عناصر غذایی ۱۱۳ جدول شماره ۶-۸- راهنمای مسمومیت عناصر غذایی ۱۱۹ جدول شماره ۷-۸- استانداردهای کلی لازم برای درختان میوه (بر اساس وزن خشک برگ) ری ۱۵۱ جدول شماره ۸-۸- میزان مطلوب مقادیر عنصر بر در برگ تعدادی از درختان میوه ۱۵۱ جدول شماره ۹-۸- حلالیت کودها و رابطه آن با درجه حرارت آب ۱۳۴۳ جدول شماره ۱۰-۸- درجه حلالیت انواع کودهای شیمیایی ۱۳۵ جدول شماره ۱۱-۸- میزان عناصر غذایی و حلالیت برخی کودهای متداول در کشور ۱۳۵ جدول شماره ۱۲-۸- تطابق و سازگاری برخی کودها در سیستم آب و کود ۱۱۳۵۳ جدول شماره ۱۳-۸- گروه بندی آب آبیاری از نظر کیفیت آن ۱۳۳ جدول شماره ۱۴-۸- شاخص‌های شوری برای برخی کودهای رایج ۱۳۹ جدول شماره ۱۵-۸- آفات و بیماری‌های گیاهی و علف‌های هرز مهم درختان و سموم و روش‌های . ۱۳۵ جدول شماره ۱-۹- عادت باردهی درختان میوه مختلف ۱۵۳ جدول شماره ۲-۹- سیستم‌های مختلف کشت فندق در اراضی شیبدار ۱۵۵ جدول شماره ۱-۱۰- طبقه بندی برخی از میوه‌های بر اساس رفتار تنفسی آنها در مدت رسیدن ۱۴ جدول شماره ۲-۱۰- نابسامانی‌های فیزیولوژیکی و نشانه‌های آنها در میوه‌ها ۱ جدول شماره ۳-۱۰- ابعاد داخلی و خارجی کانتینرهای چندمنظوره که بر اساس ضوابط سازمان . ۸ ۱۵ جدول شماره ۴-۱۰- شرایط نگهداری میوه‌های در سردخانه ۵ ۱۱۳۳ جدول شماره ۵-۱۰- مقدار تولید و سیب پذیری میوه‌ها در تماس با گاز اتیلن ۱۹۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- قهرست مطالب, جداول و اشسکال عنوان صفحه شکل شماره ۱-۱- مراحل مختلف مطالعات احداث باغ مثمر در ارضی با شیب بیش از ۵ درصد ۱۱ شکل شماره ۱-۴- تعیین خطوط تراز با توجه به وضعیت توپوگرافی زمین ۳۹ شکل شماره ۲-۴- اجرای نوارهای کنتوری در اراضی شیبدار مه و هه شکل شماره ۳-۴- ایجاد باغات در اراضی شیبدار (با استفاده از طرح کشت بر روی خطوط تراز) ۵6 شکل شماره ۴-۴- شمایی از تعیین محل نهال‌ها در سیستم کشت مربع یا مستطیل ۸۱ شکل شماره ۵-۴- شمایی از تعیین محل نهال در سیستم کاشت مثلث متساوی‌الاضلاع یا شش ضلعی 8۴ شکل شماره ۱-۷- استفاده از پلاستیک بمنظور افزایش میزان نگهداری آب مر ۸۹ شکل شماره ۲-۷- سیستم جمع آوری آب در ریزحوضه‌ها اک شکل شماره ۳-۷- سیستم جمع آوری آب بین ردیف‌ها و شکل شماره ۴-۷- جمع آوری آب به روش تراس‌های سکویی کنتوری ۵ شکل شماره ۵-۷- جمع آوری آب به روش باندهای نیم دایره‌ای ۳ شکل شماره ۶-۷- جمع‌آوری آب به روش باندهای مثلنی را شکل شماره ۷-۷- جمع آوری آب به روش تراس‌های ابرویی رو شکل شماره ۸-۷- جمع آوری آب به روش کرتی :ان شکل شماره ۹-۷- جمع آوری آب به روش ریزحوضه لوزی شکل با شکل شماره ۱۰-۷-جمع آوری آب در بزرگ حوضه‌ها ۹ شکل شماره ۱۱-۷- جمع آوری آب به روش سیستم کشت در دامنه تیه‌ها و شکل شماره ۱۲-۷- سیستم جمع آوری سیلاب‌ها از بستر رودخانه و پخش سیلاب ام شکل شماره ۱۳-۷- دره بند هلالی یا ژسور ۱ شکل شماره ۱۴-۷- دره بند کمانی شکل هه ۱ شکل شماره ۱۵-۷- دره بند نیم دایره ای ۱ شکل شماره ۱۶-۷- انتخاب نوع سیستم جمع آوری با توجه به میزان بارش سالیانه ۱.۳ شکل شماره ۱-۹- سیستم محور مرکزی در زمان کشت م۱۳ شکل شماره ۲-۹- شکل شماره ۱۲: الف) هرس تابستانه در سال اول (شاخه ۵ به عنوان محور. ۱۴۹ شکل شماره ۳-۹- سربرداری یک نهال سیب در زمان کشت ۱۳۳۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعل احداتث باغ در اراضی سیب‌دار شکل شماره ۴-۹- سیستم محور مرکزی در نهال آلو. شاخه‌هایی که با محور اصلی رقابت می‌کنند حذف می‌شوند... ۱۳۲ شکل شماره ۵-۹- سیستم محور مرکزی در سیب. زاویه شاخه‌های فرعی به وسیله قرار دادن چوب باز شده است ۱۳۳ شکل شماره ۶-۹- فرم تربیت پیشاهنگ متغیر در درخت سیب باب ۱۸ شکل شماره ۷-۹- هرس باردهی در سیستم تربیت پیشاهنگ متغیر ۱۳۳ شکل شماره ۸-۹- فرم تربیت چند محوره دمم ۱۴۹۷ شکل شماره ۹-۹- تربیت و هرس درخت هلو. (چپ) درخت هلو با شاخه دهی مناسب برای تربیت . ۱۴۹ شکل شماره ۱۰-۹- تربیت و هرس در درخت هلو. (چپ) بعد از سربرداری شاخه‌های پائین تر از. ۱۴۹ شکل شماره ۱۱-۹- هرس خواب در درخت هلو با سیستم تربیت جامی. (چپ) درخت قبل از هرس . م۱۴۳۹ شکل شماره ۱۳-۹- هرس خواب در درخت هلو با سیستم تربیت جامی. (راست) حذف شاخه . ۱۳۹ شکل شماره ۱۳-۹- احداث باغ فندق در اراضی شیبدار ۱۱۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ فقسیم بندذی زمین‌ها بر اساس شیب سب و بر عوامل موّفر معنی دار -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۰ : سا فصل اول - تقسیم بندی زمین‌ها براساس تسیب و سایو لیس احداث باغ میوه عوامل موْتر معنی‌دار 3333333333333 عوامل موثر در مطالعات امکان‌سنجی احداث باغات میوه انتخاب گونه و رقم مناسب آماده‌سازی زمین و تجهیز زیرساخت‌ها برداشت و فراوری و حمل و نقل دما (بیشینه و کمینه مطلق, دمای متوسط) مجموع بارش سالانه (بررسی تحوه جمع‌آوری و ذخیره) منابع اب سطحی(رودخانه‌هاء در یاجه‌هاء روان‌آبها و سیلاب‌ها) مسایل مربوط به جمعیت. بهداشت. آموزش منابع آب زیر زمینی(جاه. جشمه و قنات) خصوصیات بیولوژیکی (میکروار گانیزم‌هاء قارج‌هاء! کتینومیست‌ها وجلیک‌ها) عوامل اکولوژیکی(روابط بین موجودات وگیاهان) ازی< شو بو ور اسب منطم ۱ ۱ و نتخاب بهترین گونه مناسب منطقه بر اساس عوامل فوق عوامل آلوده کننده خاک و آب و محیط احداث راهمهای دسترسی بین قطعات و سیستم زهکشسی ات 53 انتخاب طرح کشست پیاده کردن طرح و تعیین محل کشت نهالها(نقشه‌برداری) حفر جاله‌هاء اصلاح خاک جاله(کود دامی, شیمیایی, و سوبر جاذب) خصوصیات شیمیایی(شوری. اسیدبته. مواد مسموم کننده) تعیین نیاز خالص آبی پروژه کاشت و استقرار اولیه و نصب قیم و حفاظت اولیه(توری و...) زمان هرس(زمستانه و تابستانه) سیستم تربیت(جامی,محور مرکزی و...) تعمین زمان‌های بحرانی نیاز آبی و برنامه آبیاری روش‌های تشخیص کمبود عناصر غذایی در خاک و گیاه توصیه‌های فنی برای جالکود. کود آبیاری و محلول‌پاشی دفع دفع آفات وبیماریه ‏ و دفع آفات وبیماریه تعیین زمان برداشست(رنگ.بریکس,طول دوره نمو و سفتی بافت) توجه به نابسامانی‌های ناشی از کمبود مواد معدنی بسته‌بندی, حمل, نگهداری و فروش محصول -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - تفسیم بندی زمین‌ها براساس سیب و سایر عوامل موّنر معنی‌دار ی ۱-۱- تعریف کلی کلاس‌های خاک ۱-۱-۱- کلاس ] اراضی بدون مشکلات یا محدودیت های مشهود از لحاظ خصوصیات خاک, شوری خاک یا زهکشی برای کشت گیاهانء تحت شرایط فعلی. انتظاری که از این اراضی می رود این است که تحت شرایط اعمال مدیریت خوبء ظرفیت و استقرار تولید گیاهان متنوعی را که از لحاظ اقلیمی ساز گار باشند با عملکردی بالا و مداوم و با صرف هزینه‌ای معقول داشته باشد. به سبب فقدان محدودیت ها و مشکلات آشکار فعلیء این اراضی برای کشت گیاهان بسیار مناسب بوده و تحت شرایط معمول آبیاری از نظر درآمد و عایدی از ظرفیت بالایی برخوردارند. ۲-۱-۱- کلاس ]] این اراضی دارای مشکلات و یا محدودیت های جزئی از لحاظ خصوصیات خاک. شوری خاک ناهمواری یا زهکشی برای کشت گیاهان تحت شرایط فعلی می باشند. وسعت دامنه سازگاری این اراضی به گیاهان متنوع کمتر از اراضی کلاس / است و باید انتظار داشت عملکرد بصورت محسوس کمترء هزینه اصلاح و آماده سازی بیشتر برای آبیاری (زهکشی- تسطیح و غیره) و یا هزینه‌های کشت و کار زیادتری نسبت به اراضی کلاس 7 داشته باشند. با این وجود. در صورت اعمال شیوه‌های مدیریت خوبء انتظار می‌رود بدون تردید سودآور باشد. به علت محدودیت هایی که این اراضی دارند تحت شرایط فعلی برای کشت گیاهان نسبتاً مناسب می‌باشد. مع‌الوصف, قابلیت آبیاری و قدرت تولیدی واقعی این اراضی در آینده مستلزم مطالعات و بررسی‌های بیشتری است. ۳-۱-۱- کلاس ]]] این اراضی دارای مشکلات و یا محدودیت های متوسطی از لحاظ خصوصیات خاک, شوری خاک, ناهمواری یا زهکشی, برای گیاهان تحت شرایط فعلی می باشند. این اراضی یا از لحاظ گیاهان سازگار به محیط که بتوان در آن کشت کرد محدودیت دارند و با باید انتظار داشت علمکرد محصولات قطعاً کمتر از اراضی کلاس // باشد و به هزینه اصلاح اراضی و عملیات تهیه زمین بیشتر و به تدابیر روش‌های مدیریت پرهزینه تری نسبت به اراضی کلاس ]7/ نیازمندند. هر چند انتظار آن است که مقدار محصول که از این اراضی بدست می‌آید در طی سال‌ها بتواند جبران هزینه‌های اصلاح اراضی و عملیات اداره امور را بنماید. ولی از این اراضی باید درآمد و عایدی محدودی توقع داشت. به علت محدودیت‌هایی که این اراضی دارند» تحت شرایط فعلی, برای آبیاری نسبتاً مناسب هستند. معهذاء قابلیت آبیاری و قدرت تولید واقعی این اراضی در آینده مستلزم مطالعات و بررسی‌های بیشتری است. 2-۱-۱ کلاس ۷] این اراضی دارای محدودیت های شدیدی از لحاظ خصوصیات خاک» ناهمواری و یا زهکشی برای کشت گیاهان تحت شرایط فعلی است. به استثنای کشت گیاهان خاص و یا تحت شرایط مدیریت ویژه‌ای که بتواند از عهده این محدودیت‌ها برآید. در موارد -------- صفحهٔ بعد -------- 1 دستورالعمل احداث باغ در اراضی شسیب‌دار خاص که قبلاً شواهد حاکی از آن باشد که می‌توان به کشت‌های خاصی تحت شرایط محدودیت شدید شوری یا زهکشی مبادرت اندازه غیرعادی,» آبیاری با منابع ارزان آبیاری بر روی شیب‌های تند یا بعد از تراس بندی یا با استفاده از آبیاری بارانی یا قطره‌ای. ۱-۱- ۵- کلاس ۷ این اراضی دارای مشکلات و یا محدودیت های شدیدی از لحاظ خصوصیات خاک» شوری خاک یا زهکشی برای هر نوع کشتی در شرایط فعلی می باشند. منتمی این محدودیت ها را ممکن است بتوان کاهش داد و یا برطرف نمود. البته به شرط اینکه مطالعات و بررسی های بیشتری امکان این امر را ممکن و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه بداند. مناسب بودن این اراضی برای آبیاری فعلاً نامشخص است. در بیشتر موارد این اراضی به عملیات اصلاحی زیادی نیازدارند. جهت تعیین و شناخت روش‌های احیاء و بهره‌برداری از این اراضی و پی بردن به این مطلب که یا قدرت تولیدی آن بعد از اصلاح و احیاء در حدی خواهد بود که بتواند جبران هزینه های اصلاحی را نمایده لازم و ضروری است که بررسی‌ها و آزمایشهایی انجام شود. 1-۱-۱ کلاس ]۷ این اراضی دارای مشکلات و محدودیت‌های شدیدی برای هر نوع کشتی تحت شرایط فعلی بوده و اصلاح آزها از نظر فنی و یا ۲-۹- زیر کلاس‌های اصلی دلایل اینکه چرا اراضی در کلاس پایین تری از کلاس‌های اصلی قرار داده شده اند با اضافه نمودن و توضیح هر یک از محدودیت‌ها (با حروف) مشخص می‌شود. علامت‌های مرسوم زیر کلاس‌ها عبارتند از: 5 : محدودیت‌های خصوصیات خاکی (بافت» عمق» ضریب آبگذری خاک» نفوذپذیری خاک و غیره) 7 : محدویت فرسایش و ناهمواری ۷۷ : محدویت زهکشی از جمله مشکل سیل گیری, غرقاب شدن اراضی وجود آب تحت الارض, آثار و علایم آب ماندگی در خاک ۳-۱ محدودیت‌های خصوصیات خاکی ‎)٩( ۱-۳-۱ میزان سنگ ریزه (7) سنگدانه‌های ریز: اندازه بین ۲ میلیمتر و ۲/۵ میلیمتر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - تقسیم بندی زمین‌ها براساس سیب و سایر عوامل مور معنی‌دار ۷ (207) سنگدانه‌های درشت: اندازه بین ۲/۵ میلیمتر و ۷/۵ سانتیمتر (5) سنگ: اندازه بین ۷/۵ سانتیمتر و ۲۵ سانتیمتر (/) لاشه سنگ: اندازه بزرگتر از ۲۵ سانتیمتر جدول شماره ۱-۱- علامت‌های درجه میزان سنگ و حداکثر کلاس اراضی ۲-۳-۱ قابلیت نفوذ خاک زیری - خیلی سریع (بیش از ۲۵ سانتیمتر در ساعت) حداکثر کلاس اراضی ]7]] - سریع (بین ۶ تا ۲۵ سانتیمتر در ساعت) حداکثر کلاس اراضی ]7 - آهسته (بین ۰/۱ تا ۲ سانتیمتر در ساعت) حداکثر کلاس اراضی 77 - خیلی آهسته (کمتر از ۰/۱ سانتیمتر در ساعت) حداکثر کلاس اراضی 777 ۳-۳-۱- محدودیت‌های ناسی از وجود سنگ در خاک زیری بیان کننده درصد ححمی مواد سنگی بین عمق ۲۰ تا ۸۰ سانتیمتری یا لایه محدودکننده خاک می‌باشد. در این درجه بندی اندازه سنگ‌ها مهم نیست. حجم مواد سنگی بین ۱۵ و ۳۵ درصد حداکثر کلاس اراضی 7 حجم مواد سنگی بین ۳۵ و ۷۵ درصد حداکثر کلاس اراضی 717 2-۳-۱ محدویت ناشی از عمق خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ دستورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار ۵-۳-۱ لایه‌های محدود کننده 7 لایه محدود کننده سنگدانه ای: غیرمنسحم لایه محدود کننده شبه سنگی (شبیه سنگ) یکپارچه (مارن گچی, آهک نرم) لایه محدود کننده سنگی, صخره‌ای و فشره (طبقات پتروزییسیک و پتروکلسیک) جدول شماره ۲-۱- درجه بندی عمق خاک نا ۱ 1-۳-۱ محدودیت‌های ناشی از میزان تراوش پذیری خاک سطحی این محدودیت فقط در طبقه بندی تفضیلی اراضی استعمال می‌شود و از روش استوانه‌های مضاعف اندازه گیری می‌شود. - میزان نفوذ پذیری بیشتر از ۲ سانتیمتر در ساعت حداکثر کلاس اراضی ] - میزان نفوذ پذیری بین ۱و ۲ سانتیمتر در ساعت حداکثر کلاس اراضی ]/ - میزان نفود پذیری بین ۰/۵ و ۱ سانتیمتر در ساعت حداکتر کلاس اراضی ]1 - میزان نفوذ پذیری بین ۰/۲ و ۰/۵ سانتیمتر در ساعت حداکتر کلاس اراضی ۷] - میزان نفوذپذیری کمتر از ۰/۲ سانتیمتر در ساعت حداکثر کلاس اراضی ۷ ۷-۳-۱ محدودیت ناشی از شوری - کلاس‌های شوری برحسب هدایت الکتریکی عصاره اشباع (۳. 60) بیان می‌شود. ۰ - بدون محدودیت یا بسیار جزئی: کمتر از ۴ میلی موس بر سانتیمتر ۱ - محدودیت کم: ۴ تا ۸ میلی موس بر سانتیمتر ۳ - محدودیت متوسط: ۸ تا ۱۶ میلی موس بر سانتیمتر ۳ - محدودیت زیاد: ۱۵ تا ۲۲ میلی موس بر سانتیمتر ۳ - محدودیت بسیار زیاد: بیشتر از ۳۲ میلی موس بر سانتیمتر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - تقسیم بندی زمین‌ها براساس سیب و سایر عوامل موْنر معنی‌دار ۹ جدول شماره ۳-۱- حد تحمل و میزان کاهش عملکرد برخی محصولات باغی در برابر شوری خاک شوری خاک شوری خاک شوری خاک شوری خاک (دسی زیمنس بر متر) (دسی زیمنس برمتر) | (دسی زیمنس برمتر) | (دسی زیمنس بر متر) ۸-۳-۱- محدودیت ناسی از قلیائیت خاک این محدودیت بر مبنای حداکثر درصد سدیم قابل تبادل موجود در محدوده ۷۵ سانتیمتری ابتدای خاک درجه بندی می‌شود و اگر ۳ در درسترس نباشد درجه بندی بر اساس حداکثر 7/7 صورت می‌گیرد. ۳ زیر 1۱۵ (معمولاً بین ۱۰و 4۱۵ ۲/7 بیش از ۸/۵ و/5۸ ۸تا ۱۳ ۳ بین ۱۵و 4۳۰ ۳77 بین ۸/۵ و ٩و‏ 5۸/۲ ۳۰۷۱۳ ۳ بین ۳۰و 4۵۰ ۲77 بین ‎٩‏ و ۹/۵ و 5۸/۲ ۳۰ تا ۷۰ ۳ بالای ۵۰./ ۲77 بالای ۹/۵ و 54۸/6 بالای ۷۰ - مشکل قلیائیت بسیار شدید- حداکثر کلاس اراضی ]۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار جدول شماره ۶-۱- طبقه بندی خاک بر اساس شوری ۹-۳-۱- محدودیت‌های ناشی از توپوگرافی این محدودیت‌ها با سه عامل شیب کلی واحد نقشه» درهم بودن ترکیب شیب و میکرولیف مشخص می‌شوند. ۸- صاف تا شیب خیلی ملایم ۰-۲ 4 حداکثر کلاس اراضی / 8- شیب ملایم: بیشتر از ۲ تا ۵ حداکثر کلاس اراضی ]] - شیب دار: بیشتر از ۵ تا ۸ حداکثر کلاس اراضی 71 0- خیلی شیبدار: بیشتر از ۸ تا 4۱۳۲ حداکثر کلاس اراضی ۷] - شیب نسبتاً تند: بیشتر از ۱۲ تا ۲۵ 4 حداکثر کلاس اراضی ۷ 7- شیب تند بیش از ۲۵ تا 4۴۰ حداکثر کلاس اراضی ۷1 0- شیب خیلی تند: بیشتر از ۴۰ تا 4۷۰ حداکثر کلاس اراضی ۷7 7- شیب فوق العاده تند بیشتر از 4۷۰ حداکثر کلاس اراضی ۷7 چنانچه شیب‌های ذکر شده پله کانی باشند. بعد از علامت شیب حرف «/ » آورده می‌شود و در این صورت کلاس‌ها به شکل زیر خواهد بود: 1 حداکثر کلاس ] 1 : حداکثر کلاس | : حداکتر کلاس 11 ۷ : حداکثر کلاس 111 1 : حداکثر کلاس 1۷ 1 ,ال ,17 : حداکثر کلاس ۷] 2-۱- درجه بندی شیب‌های درهم در بیشتر موارد موج‌هایی, در جهات مختلف بر یکی از شیب‌های اصلی عمود است. برای درجه بندی حداکثتر شیب ‌های جانبی از ۱-۲ / را ۲-۵ / -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - تقسیم بندی زمین‌ها براساس سیب و سایر عوامل موْنر معنی‌دار ۱۹ / 0-۸ / ۸-۱۲ / ۱۲-۲۵ 2 / ۲۵-۴۰ ۵-۱- درجه بندی میکرولیف‌ها منظور از میکرولیف‌ها بی نظمی‌ها و ناهمواری‌هایی است که بفواصل کمتر از ۱۰۰ متر در سطح اراضی دیده می‌شود. ناهمواری‌هایی که علت وجود آنها فرسایش بادی و آبی فعال و یا شبکه بندی‌های زهکشی و آبیاری نیست (مانند جوی‌ها و پشته‌ها و ردیف‌ها). کلاس‌ها: بدون میکرولیف و یا خیلی جزئی حداکثر کلاس اراضی / جزئی, حداکثر کلاس اراضی 11 متوسطء حداکثر کلاس اراضی ]1] زیاد» حداکثر کلاس اراضی 7۷ 1-۱- محدودیت‌های ناشی از زهکشی ۱-1-۱- محدودیت ناسی از وجود سطح آب زیرزمینی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲ دستورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار ۳-۹-۱ درجه بندی محدودیت ناشی از سطح آب زیرزمینی و شوری آب (2]) الف: آب زیرزمینی شور (2] بیشتر از ۱/۵ میلی موس بر سانتیمتر) سطح آب زیرزمینی کمتر از ۱/۲۰ متر 13 سطح آب زیرزمینی بین ۱/۲ و ۲ متر ۷2| سطح آب زیرزمینی بین ۲ و ۳ متر ۷1| ب: آب زیرزمینی شیرین (۳] کمتر از ۱/۵ میلی موس بر سانتیمتر) سطح آب زیرزمینی کمتر از ۷۵ سانتیمتر 1۷3 سطح آب زیرزمینی بین ۰/۷۵ و ۱/۲ متر ۷/2 سطح آب زیرزمینی بین ۱/۲ و ۲ متر 1۷ میزان تحمل انواع گونه‌های باغی در مقابل تهویه نامناسب خاک به شرح ذیل می‌باشد: بادام< هلو < زردآلو< گیلاس < گوجه و آلو< سیب < گلابی ۳-۹-۱- محدودیت ناشی از مشکل غرقاب شدن 2 محدودیت متوسط حداکثر کلاس اراضی ]1 3 محدودیت شدید حداکثر کلاس اراضی ۷ جدول شماره 1-۱- درجه بندی ناشی از غرقاب شدن میانگین مدت غرقاب شسدن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - تقسیم بندی زمین‌ها براساس سیب و سایر عوامل موْنر معنی‌دار ۱۳ جدول شماره ۷-۱- ظرفیت زارعی, حد آب قابل جذب و آب قابل دسترس در هر متر عمق خاک * ظرفیت زراعی دامنه آب قابل (درصد) جذب گیاه(درصد) )۱/۵۵-۱/۸۰( ۱/۵ )۱/۴-۱/۶( ۱/۴ ۳۱ ۴ ۷ مد ۱/۳۵ ۳۶ ۱۸ ۱۹ ۱۹۰ ۱ ۱/۳۵ ۴۰ ۲۳۰ ۳۰ پا ۱۳۵ ۳۴ ۳ ۳ ۳ * دامنه تغییرات در داخل پرانتز نوشته شده است. 2-1-۱- مشکل سیل گیری کلاس‌های مشکلات سیل گیری عبارتند از: 1[ محدودیت مشکل جزیی حداکثر کلاس اراضی 7 2 محدودیت مشکل متوسط حداکثر کلاس اراضی 717 3 محدودیت مشکل شدید حداکثر کلاس اراضی | جدول شماره ۸-۱- درجه بندی مشکل سیل گیری بسامد در طی سال ها کلاس مشکل سیل گیری بطور کلی در اکثر مناطق امکان احداث باغات در زمین‌های با شیب بین ۵-۲۰ درصد مناسب و اقتصادی می‌باشد. اراضی موجود در شیب‌های زیر ۵ درصد (مخصوصا" زمین‌های مناسب برای کشت گیاهان زراعی بدلیل زودبازدهی, اقتصادی بودن» آسان بودن -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ دستورالعمل احدات باغ در اراضی نسیب‌دار شیوه‌های سنتی آبیاری و...) بیشتر مورد استفاده زراعت قرار می‌گیرد و در شیب‌های بالای ۲۰ درصد به دلیل مواجهه با مشکلات عدیده در زمینه انجام عملیات باغی نظیر هرس, سمپاشی, برداشت و... که نیازمند بهره گیری از ادوات مکانیزه است. با انخاد تدابیر خاص آمکان‌پذیر می‌باشد. کشت درختان میوه در شیب‌های بیشتر مستلزم بکارگیری برخی روش‌های خاص از جمله تراس بندی» کشت درختان روی خطوط تراز و... می‌باشد. در صورت فراهم بودن سایر شرایط لازم برای احداث باغ خصوصا عمق کافی خاک. توجه: در تعیین حداقل و حداکثر درصد شیب مناسب برای کشت درختان میوه بررسی مجموعه‌ای از عوامل آب و هوایی از قبیل ۸-۱- طبقه بندی زمین بر اساس شیب از نظر کاربری احداث باغات مثمر صاف تا شیب خیلی ملایم (۰-۲ درصد): در این گونه اراضی استفاده از ماشین آلات. انتقال و توزیع آب و... بدون هیجگونه محدودیتی امکان‌پذیر است. به همین دلیل بیشتر کاربرد زراعی دارد. شیب ملایم (بیشتر از۲ تا ۵ درصد): اینگونه اراضی با اصلاحات جزئی نظیر تسطیح و قطعه بندی قابل تبدیل به اراضی درجه یک و بهره برداری مشابه آن می‌باشد. شیب دار (بیشتر از ۵ تا ۸ درصد): اینگونه اراضی بدون هیچ محدودیتی از نظر شیب قابلیت احداث باغ را دار می‌باشند. خیلی شببدار (بیشتر از ۸ تا ۱۲ درصد): در اینگونه اراضی عملیات مکانیزاسیون بدون محدودیت امکان‌پذیر بوده و استفاده از روش‌های حفظ و دخیره رطوبت نیز اقتصادی می‌باشد. شیب نسبتاً تند (بیشتر از ۱۲ تا ۲۵ درصد): در اینگونه اراضی در صورت وجود خاک با عمق کافی و عدم وجود مشکل انتقال آب» احداث باغ و عملیات مکانیزاسیون آمکان‌پذیر بوده و استفاده از روش‌های حفظ و ذخیره رطوبت نیز اقتصادی می‌باشد. شیب تند (بیشتر از ۲۵ تا ۴۰ درصد): در اینگونه اراضی در صورت وجود خاک با عمق کافی و عدم وجود مشکل انتقال آب» احداث باغ امکان‌پذیر بوده ولی عملیات مکانیزاسیون با محدودیت‌هایی همراه می‌باشد. استفاده از روش‌های حفظ و ذخیره رطوبت نیز شیب خیلی تند (بیشتر از ۴۰ تا ۷۰ درصد): در اینگونه اراضی نیز در صورت وجود خاک با عمق کافی و عدم وجود مشکل انتقال آب, با اتخاذ تدابیر ویژه‌ای نظیر تراس بندی احداث باغ امکان‌پذیر می‌باشد. عملیات مکانیزاسیون در این اراضی با محدودیت همراه است و برای ساختن سازه‌ها می‌بایستی از ماشین آلات سنگین بهره گیری نمود و استفاده از روش‌های حفظ و ذخیره رطوبت نیز شیب فوق العاده تند (بیشتر از ۷۰ درصد): در این گونه اراضی استفاده از ماشین آلات با محدودیت شدید همراه بوده و بیشتر عملیات باغی بوسیله نیروی انسانی انجام می‌گیرد. بنابراین در تصمیم گیری برای احداث باغ توجه به توجیه اقتصادی محصول مورد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ ضوابط تعیین گونه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل د می‌باید مناسر بر خواهن در صو کونه مناسب برای یک منطقه دی قرار گیرد. به این م یرد و سپس نتایج به د نه‌ها و ارقام مختلف دار تخاب صحیح گونه و ر3 سبت به کشت آنها مبادر ست. این جداول راهنماء جدول شماره ۲ ست آمده با نیازهای گوز ای نیازهای متفاوتی هس م مناسب مستلزم بررسی ت شود. در آدامه این ب< مناسبی برای تعیین گون -۱- مشسخصات عمومی کون وامل کشت در احداث باغ سازگاری آنها در آن منط 4 است. گونه ۷۱۵ 1 ی 12213 ۰-13 2۵ »6 ی ۱۹311 005 00 [ اه و 1111 6) 15 (0 22 05 ۱۱۱۱۱۲۵ 1 میوه در اراضی شیبدار اس ک. آب» اجتماعی» اقتصاد. ت داده شود و نهایتاً گونه قه و یا مناطق مشابه می‌ب ونه‌های مختلف درختان م ۹۱۷ ت که و رقم غاوتی بوه در -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۸ 1 اث باغ در اراضی تسیر 333333333 عامل گرده افشانی باد بیشتر ارقام بدون گرده افشانی میوه تولید ۵ ر سح -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم 3333333 هلو و آلو و گوجه 1۹ یت روز (000) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ [ هلو و لو و گوجه ۳ جدول شماره 2۶8-۲ لومی‌رسی با زهکش مناسب لومی‌رسی با زهکش مناسب لومی‌رسی با زهکش مناسب شنی لومی‌و شنی رسی با زهکش مناسب شنی رسی یا رسی شنی» کمی‌سنگلاخی متوسط تا شنی لومی‌عمیق و غنی از مواد آلی شنی لومی عمیق با مواد هوموسی و زهکش خوب ۱/۸ ۱/۵ ۱/۵ ۱/۵ ۱/۵-۸ ۱/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -: ی ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ 9 جدول شما مشخصات گیاهشناسی: میوه دانه دا طح زیر کشت در کشور (هکتار) فیزیولوزی رشد ره ۷-۲ مشخصات و محدوده نیازهای ۰ ر ([۲۳۸ ۲0۵11۱6)» سردسیری و خزان: 20135 حداکثر دمای مطله دمای خطرناک در زمان غنجه دمای خطرناک در زمان تمام گل دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه جمع دماهای بیش از صفر ‎1۵/٩(‏ عع8۳ع(]) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد دستورالعمل احداث , حیطی و اقلیمی‌محصول سیب (ع۸1) ار نه: 010172112 میزان تولید در کشور (تن) زمستان سرد» تابستان معتدل با شب‌های خنک 38 35 3 1/5 - 3500 20-4 (400(00-(35)0(00 800-(7/)0 60-0 33-55 5-0 ۱000-2500[ ابرفتی لوم-رسی با مواد هوموسی با زهکش خوب 77 675-48 ۱/5-2 0-5 ۱۰۱ ۱/5 5000-600 675-5 7/1 [-75/ 70-180 80-1600 5-6 35-5 اکثر ارقام خود نابارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) قاوم به سرمای سخت زمستان کشت میوه‌های دنیاء دارای سال آوری شدید . نیاز به اغ در اراضی تسیب‌دار 2606101 ارقام گرده‌زای مناسب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ضوایط نعیین گونه رک جدول سم مشخصات گیاه‌شناسی: میوه دانه دا اره ۸-۲- مشخصات و محدوده نیازهای مح ر (110[11] 1۳01116)» سردسیری و خزان‌دار دمای خطرناک در زمان غنجه دمای خطرناک در زمان تمام 5 جمع دماهای بیش از صفر صفر(*/13:۷ ع0(0)) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری زمان کاشت تا بارده عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی مقاومت‌ها گل‌ها دوجنسی کامل, بدون سال آوری» بیشتر از س یطی و اقلیمی‌محصول گلابی (۳۵۵۳) ونه: ۲011311107115 میزان تولید در کشور (تن) زمستان سردء تابستان گرم و خشک 38 25 ال 22-6 600-700 50-0 33-5 5-5 | 300-2200 ابرفتی لوم-رسی با مواد هوموسی 7 ۱/5-2 5000-40 675-5 1/1 0/75-[ |)(-20( 600- | 50 35-40 ارقام خود نابارور و خودعقیم زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) بب در معرض سرمای دیررس بهاره» نیاز کودی زیاد ۳۳ ۱660251 ی زیاد در تابستان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ جدول شماره سطح زیر کشست در کشور (هکتار) ۹-۳ مشخصات و محدوده نیازهای محیط دار (/:۳:۸ ۳۵(۲: ۵) سردسیری و خزان‌دار 005د3 بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) زمان کاشت تا بارده عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی گل‌ها دوجنسی کامل, گل‌ها در بهار دیر باز می‌ش می‌شود. دس ورالعمل احداث باخ در اراضی نسیب‌د/ ی و اقلیمیمحصول به (ع010111۳)) میزان تولید در کشور (تن) 393 ((40-(5)(0(0ک (5)(0-( 4)(0 00-70 20-00 53-40 400-0 کر ۱50-80 روز ۱00 5-0 33-4 خودبارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) حساس به رطوبت زیاد و عدم زهکش خاک وندء ریشه‌ها سطحی, فقط در یزان و آرژانتین بصورت گسترده کشت ر - -------- صفحهٔ بعد -------- و9 5 صل دوم - ضوابط تعیین گونه سطح زیر کشت در کشور (هکتار) ر۵ ۱۰۳ مسخصات و محدوده نیازهای مجح دار (71۸71/ 5107160)» سرد خزان‌دا 19147 دمای خطرناک در زمان غنجه دمای خطرناک در زمان تمام گل دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری هدایت الکتریکی آب آبیاری میزان بر طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی عمر اقتصادی (باغ استاندارد) ی و اقلیمی محصول هلو (:/+60- گونه: 77675720 زمستان سرد و معتدل» تابستان گرم 35 شنی لومی‌و شنی رسی با مواد آلی و زهک 7/7 خودبارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) حساس به غرقاب شدن و کمبود تهویه- بعنوان محصول فرعی ((ع71/1/) استفاد ۳۵ 755 حساس به سرمای بهاره -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ [‏ که جدول شماره ۲- مشخصات گیاه‌شناسی: میوه هسته زد ک ت د ره (هکتا ( هواشسناسی و اقلیم فیزیولوژی رشد ۱- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و دار (71411/ 5101160)» سردسیری و خزان‌دار 17516 حداقل دمای مطل دمای خطرناک در زمان غنچه دمای خطرناک در زمان تمام گل دماهای بیش از صفر (6ع16876 1۵5) بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) دستورالعمل احدا اقلیمی‌محصول شلیل (ع62107111/ گونه: 7675700 میزان تولید در کشور (تن) زمستان سرد و معتدل» تابستان گرم 35 ره ]- 4000 20-4 40000-000 600-900 4)0(-70( 3-40 15 600-00 شنی لومی‌و شنی رسی با مواد آلی و زه 7/7 ۱/5 10 ۱ ۱/5 ۵ [ 1/1 0/5/75 100-50 400-000 3-4 ۱0-5 خودبارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) حساس به غرقاب شدن و کمبود تهویه- ید بعنوان محصول فرعی ((71]10/) ان 171001 حساس به سرمای بهاره ر - -------- صفحهٔ بعد -------- و9 5 صل دوم - ضوایط نعیین کونه مشخصات گیاه‌شناسی: میوه هسته هواشسناسی و اقلیم ۱۳۲-۲ مشخصات و محدوده نیازهای محیطی دار (71411/ 510116)» سردسیری و خزان دار (97 دمای خطرناک در زمان غنچه دمای خطرناک در زمان تمام گل دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه ( و720 08۳00(]) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) زمان کاشت تا باردهی عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی گل‌ها دوجنسی کامل, گل‌ها خیلی زود باز می‌شوند. و اقلیمی‌محصول زردآلو (01ع77] گونه: 0۳711071120 زمستان سرد و معتدل» تابستان گرم و مه مونی شنی با مواد آلی و کمی‌آهک و ز خودبارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) خیلی حساس به غرقاب شدن - حس س به سرمای بهاره نیمه مقاأوم به کم اب تاصیت انباری کم برای کشت در خاک س ۳۷ ششششششششششششت ۸( 275 اس به رطوبت هوا- خیلی نگین پایه آلو استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ و1 جدول شماره ۲- خانواده: 720500606 هواشناسی و اقلیم فیزیولوزی رشد دار (71۸11/ 510116 سردسیری و خزان‌دار جنس: 7۳1۸۲۱۸5 دمای خطرناک در زمان غنجه دمای خطرناک در زمان تمام گل نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری هدایت الکتریکی آب آبیاری میزان بر طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی اقلیمی‌محصول گیلاس ((11677 گونه: 0۷11۸771 زمستان سرد. تابستان گرم خنک و خل خودنابارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) حساس به عدم زهکش خاک بارندگی ۱ باغ د راراضی نسیب‌د/ 3333333333333 ۲( 2292 ک سس کی در زمان رسیدن میوه ر - -------- صفحهٔ بعد -------- 9 8 صل دوم - ضوایط نعیین گونه جدول شماره ۲-. مشخصات گیاه‌شناسی: میوه هسته خانواده: 720۱06000 سطح زیر کشت در کشور (هکتار) دار (7۸411/ 510110)» سردسیری و خزان دار 1۱57 دمای خطرناک در زمان غنچه دمای خطرناک در زمان تمام گل دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه : بیش از صفر (74(۹ 7](00700) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) زمان کاشت تا بار دهی اقتصادی (باغ استاندارد عمر ی ر تلیمی‌محصول آلبالو ((۲[11077 ۱147 گونه: 0070513 زمستان سرد تابستان گرم خنک و خن )4 ۱/7 خودبارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) بارندگی در زمان رسیدن میوه نسبتا مقاوم به عدم زهکش خاک ۳۹ جججججججججججججتتتت ۹( 009+ ک -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ [‏ که جدول شماره ۱۵-۲-: مشخصات گیاه‌شناسی: میوه هسته سطح زیر کشت در کشور (هکتار) هواشناسی و اقلیم فیزیولوزی رشد دار (71411/ 5107110 سردسیری و خزان‌دار 29995 دمای خطرناک در زمان غنچه دمای خطرناک در زمان تمام گل دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه ( و72 عع070ع0(]) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) دستورالعمل /حد محصول آلو و گوجه (ع7۳:۸۲ با گونه: 0771651720 خودبارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) مقاوم به خاک‌های سنگین و رطوبت )](7(( 05 و حد درجه ساننیگراد درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد لوکس درصد در جه درصد متد میلی موس بر سانتیمتر ریاد خاک ر - -------- صفحهٔ بعد -------- و9 5 صل دوم - ضوایط نعیین گونه جدول شماره ۱-۲ مشخصات گیاه‌سناسی: میوه هسته. هواشناسی و اقلیم فیزیولوزی رسد 5 مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و | دار (/71۸1/ 5/0/716)» سردسیری و خزان‌دار جنس: ۸۱8۷۵/145 دمای خطرناک در زمان غنجه دمای خطرناک در زمان تمام ؟ دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه جمع دماهای بیش از صفر (243:9] 2ع0(]) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم نیاز آبی سالانه (آپیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری هدایت الکتریکی آب آبیاری گل‌ها دوجنسی کامل, گلدهی در بهار زودتر از تمام قلیمی‌محصول بادام (۱/7۲:0710 گونه: 00771171107175 زمستان نسبتا سرد. تابستان گرم و شنی رسی یا رسی شنی و تاحدودی خودنابارور زنبورعسل (۵-۲ کندو در هکتار) خیلی حساس به سرمای بهاره بسیار مقاوم به کم آبی». خشکی خاک‌های آهکی و سنگلا + درختانء امکان کشت دیم ۳۹ ۳۱07 و حرارتهای بالا- مقاوم به -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ جدول شماره ۲- مشخصات گیاه‌شسناسی: میوه خشک خانواده: ۸7۵070100606 سطح زیر کشت در کشور (هکتار) ۷- مشخصات و محدوده نیازهای محیطی و (/7۳۸۸1/ 77141)» سردسیری و خزان‌دار 1.1271 حداکثر دمای مطله حدافل دمای مطلق دمای زمان گرده افشانی میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم حداقل عمق خاک نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری هدایت الکتریکی آب آبیاری طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی عمر اقتصادی (باغ استاندارد) درصد درختان نر در باع گیاهی دوپایه. دارای سال‌آوری شدید دستورالعمل احدان اقلیمی‌محصول پسته (10+7110 گونه: ۲67۵ 35-0 کمتر از ۸ باد حساس به رطوبت خاک و هوا بسیار مقاوم در برابر کم‌آبی و مقاوم ب باغ در اراضی سیب‌د/ (5 013051 رز - -------- صفحهٔ بعد -------- ایک - سل دوم - ضوابط تعیین گونه مشخصات گیاه‌شناسی: میوه خش؟ خانواده: 7181071700606 سطح زیر کشت در کشور (هکتار) (71411/ 77101)» سردسیری و خزان‌دار ۳۱97 حداقل دمای مطله دمای زمان رسیدن میوه جمع دماهای بیش از صفر 766 7(0) ( 720۱9 بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد عرض جغرافیایی ارتفاع از سطح دریا بافت خاک هدایت الکتریکی خاک نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری هدایت الکتریکی آب آبیاری طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی عمر اقتصادی (باغ استاندارد) گیاهی تکپایه, دارای خاصیت ناهمرسی مادگی و پر و اقلیمی محصول_گردو_(711۸1/ گونه: ۳68104 38 7/7 باد حساس به خاک‌های مرطوب 9 قلیا مقاوم به خاک‌های اه چم ((080(71ع](]) ۳۳ شششششتتتت ۱1۷( زگره لومی ی گرده زا می‌باشد ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ جدول شماره ۹-۲ مشخصات گیاه‌شناسی: میوه خشک خانواده: 770110100000 سطح زیر کشت در کشور (هکتار) ]77۸1/71۸1 سردسیری و خزان‌دار ۳۱940 حداکثر دمای مطلق حداقل دمای دمای خطرناک در زمان گل ماده (زمستان) دماهای بیش از صفر (72)4۱۹ 200760]) میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری هدایت الکتریکی آب ابیاری عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی درختچه‌ای, تکپایه نسبت گرده زا در باغ اقتصادی ۱ دسنورالعمل /حد/ء لیمی‌محصول فندق (7026111141 گونه: ۷۷۵]0۱1۵» شنی رسی یا شنی لومی‌با مواد آلی ز خودعقیم باد حساس به غرقاد مقاوم به خاک‌های سنگین و رطوبت به ۱۴ باغ در اراضی سیب« ی 1( 179 زیاد خاک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ضوایط نعیین کونه س و جدول سم مشخصات گیاه‌شناسی: میوه ریز ( خانواده: ۲17/00606 سطح زیر کشت در کشور (هکتار) فیزیولوزی رشد اره ۲۰-۲- مشخصات و محدوده نیازهای مح )۹5(7۵]] 1 47ید میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد رطوبت نسبی محیط در زمان گرده افشانی نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری میزان بر طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی گل‌ها کامل, امکان کشت دیم بطی و اقلیمی محصول انگور (06] گونه: ۷7717/2۳0 5-4ی 20-22 4)(0(00(-5)0(0(0( 7)(0(-(0( 23-5 (0-دک را حداکثر ۶۰ (4)(0]-(20(0 شنی لومی‌عمیق و سبک و هوموس کمتر از ۴ 5 - 0/5 1/5-2 0-5 ر ۴ (0] -(60(0 4-5 03-7 باد حساس به رطوبت خاک و هوا بسیار مقاوم در برابر کم‌آبی و مقاو آهمک ۳۵ و 04 2906035 زیاد م به شوری خاک, بسیار مقاوم در برابر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ حدول شماره ۲ مشخصات گیاه‌شناسی: میوه نیمه ک سطح زیر کشت در کشور (هکتار) مسیری (1001ر۳۲۵] 5140) خزان‌دار 0329 حداقل دمای مطله دمای زمان گرده افشانی میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم متوسط درصد رطوبت نسبی دوره رشد طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی درختجه‌ای با گل‌های کامل, قابلیت کشت دیم دارد دسنورالعمل احداث باخ در اراضی سیب‌دار اقلیمی محصول انار (ع7۵7(1687۵7۵1) میزان تولید در کشور (تن) | 705/65 622 22-24 500-00 25-5 0/5-8 0/8-1 20 ۱0-20 2 متر ان 0-65 ۱50-0 روز 00 بسیار مقاوم در برابر کم‌آبی و نسبتا مقاوم به شوری خاک -------- صفحهٔ بعد -------- فم ی مل دوم - ضوابط تعیین گونه جدول شماره ۲ مشخصات گیاه‌شناسی: میوه نیمه ک هواسناسی و اقلیم دمای زمان گرده افشانی دماهای بیش از صفر (0(5(] 2ع87ع(]) حداقل عمق خاک نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری ۰ یر ار نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی مر اقتصادی (باغ استاندارد ی رد) گیاهی تکپایه, قابلیت کشت دیم دارد و اقلیمی محصول انجیر ۳) ونه: 007700 زمستان ملایم با بارندگی پراکنده و تا 55-40 7 (4)(0+ 25-5 رسی شنی کمتر از ۴ 07/8 2 -8/ 4300 0-85 کمتر از ۸ 1-2 )0)(-9)( ])(0(-4)(0( 2-3 4-ک خودبارور زنبور انجیر حساس به رطوبت زیاد خاک و هوا و بسیار مقاوم در برابر کم‌آبی و نسبتامقا 2 واحد بستانهای گرم درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد درجه سانتیگراد در جه میلی موس بر سانتیمتر وم به شوری خاک ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ جدول شماره از مشخصات گیاه‌شناسی: میوه نیمه گر سطح زیر کشت در کشور (هکتار) فیزیولوزی رشد مشخصات و محدوده نیازهای محیطی مسیری (۲۵7001] 5140) (همیشه سبز) 99044 حداکثر دمای مطلق حداقل دمای مطلقی دمای زمان گرده افشانی میانگین دما در طول دوره رشد بارندگی سالانه برای کشت دیم نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسپدیته آب آبیار ی نیاز سرمایی سالانه زمان کاشت تا باردهی عامل گرده افشانی گل‌ها کامل, دارای سال آوری, امکان کشت دی دسنورالعمل احداث باخ در اراضی نسیب‌د و اقلیمی‌محصول زیتون (01106) میزان تولید در کشور (تن) | 6/339 زمستان معتدل, تابستان گرم طولانی و خشک 3170 2737 200-0 1/3/۵8 4500-00 6/5۵ حح گرم در له 150-0 200-00 5-7 4)0(-50( حساس به رطوبت خاک و عدم زهکشی مقاوم در برابر کم‌آبی و نسبتامقاوم به شوری خاک, نسبتا مقاوم به آهک خاک ار -_ -------- صفحهٔ بعد -------- قصل دوم - ضوابط تعیین گونه مشخصات گیاه‌شناسی: میوه. دانه سطح زیر کشت در کشور (هکتار) فیزیولوژزی رشد حدادٌ دمای مص دمای خطرناک در زمان غنجه دمای خطرناک در زمان تمام گل دمای خطرناک در زمان تشکیل میوه دماهای بیش از صفر (109۹ 1201۲۵2) بارندگی سالانه برای کشت دیم اسیدیته خاک نیاز آبی سالانه (آبیاری قطره‌ای) اسیدیته آب آبیاری میزآن بر طول دوره رشد از گل تا برداشت (بسته به رقم) عمر اقتصادی (باغ استاندارد) عامل گرده افشانی اقلیمی محصول_توت_ ((41067۳] نه: 106 میزان تولید در کشور (تن) ۲۳۳-۵ شنی لومی‌عمیق با مواد هوموسی و ۲ ۶۷ ۰/۷۵-۲ ۱/۵ ۳.۵۰ بیشتر ارقام دوپایه هستند باد- بسیاری از ارقام برای تولید میو مقاوم به خشکی ن برای تولید میوه به گرده‌افشانی نیاز ن ۳۹ 3۹3۹1۹۹ (1 20270 ؛ م. معند ۹ ۵ م 8۹ زهکش خوب ه نیازی به گرده‌افشانی ندارند آرند. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ضوابط خاکورزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم - ضوابط خاک‌ورزی ۳ ۱-۳ آماده سازی بستر کاشت ( ۳۰۵۲۵۱ ع5: 4) قبل از شروع طرح بایستی اطلاعات کاملی را از خاک منطقه از نظر ساختمان, بافت» پروفیل و خصوصیات فیزیکوشیمیایی آن کرد. آزمایش خاک از نظر ]01 پتاسیم» فسفرء کلسیم و منیزیم باید صورت بگیرد. موارد زیر نیز همیشه باید مد نظر قرار گیرند: - تعیین مشکلات اراضی از جمله زهکشی ضعیف 4۳۵111280 ۳001۲ خاک نامرغوب,» وجود لایه سخت 0۵0 ۲1270 و... - گیاهان پوشیده 0۲۵0 00۷۵۲ نظیر یونجه و شبدر باعث بهبود وضعیت خاک. افزایش مواد آلی و ازت می‌شوند. - جابجایی خاک سطح الارض ‎٩۵[[|‏ 1700 در اراضی مرتفع باعث در معرض قرار گرفتن خاک تحت الارض ‎٩۵۱۱‏ 5۷0 می‌شود که منجر به کاهش رشد گیاهی می‌شود (اگر خاک سطح الارض دارای عمق کمی‌باشد) و در نتیجه برای پرورش درختان مناسب نیست. ۱-۱-۳- بهمبود خاک بستر تا ریشه از حجم بالاتری برخوردار شود. ۳-۱-۳ زیرشکنی وطلا(ه؟ - ‎٩۱۱ شاید لازم باشد که لایه سخت خاک و با لایه لایه‌های رسی که باعث محدود کردن رشد ریشه می‌شوند شکسته شوند. ۳-۱-۳- اصلاح خاک خاک‌های شور که نمک‌های آنها عمدتاً شامل کلرور و سولفات‌های کلسیم» منیزیم و سدیم می‌باشند به آسانی قابل شسته شدن بوده ولی شستشوی آزها سب بالا رفتن [و(۱9 نمی‌شود. درخاک‌های شور و قلیایی برعکس خاک‌های شور شستشوی خاک سبب بالا رفتن 011 می‌شود و با شسته شدن نمک‌هاء سدیم سبب از هم پاشیدگی درات خاک می‌شود و قابلیت نفوذ خاک را به شدت کاهش می‌دهد. اضافه کردن گچ 00۷0۹1۱ (2) ,50۵) به خاک سبب تبدیل کربنات و بی کربنات‌های سدیم به سولفات می‌شود برای این کار معمولاً چندین تن در هکتارء گچ لازم است و برای تسریع واکنش‌های مربوطه می بایست. خاک به حالت مرطوب نگهداری شود. ژرفای خاک (11ع4 [501) نیز از جمله مسائل دیگری است که در احداث باغ جدید بایستی مدنظر قرار گیرد. ۲-۳- ارزیابی مشکلات خاک باغ معمولاٌ خاک باغ یکنواخت نبوده و نوع خاک در داخل یک باغ از ناحیه‌ای به ناحیه‌ای دیگر تفاوت دارد و ویژگی‌های فیزیکی آن همراه با عمق خاک تغییر می‌کند. ارزیابی مشکلات خاک بدین منظور اهمیت دارد که محدودیت‌های آنواع خاک را مشخص می‌سازد -------- صفحهٔ بعد -------- 3 دستورالعمل احداث باغ د راراضی سیب‌دار تا هنگام احداث باغ موثرترین روش را برای رفع این مشکلات مشخص سازیم. مخارج آرزیابی خاک باغ قبل از احداث به مراتب بسیارکمتر از هزینه احداث یک باغ در یک محل نامناسب است. مزایای ارزیابی خاک و اصلاح آن عبارتند از: - هیچ گونه موانع فیزیکی زهکشی وجود نداشته باشد. - قابلیت نفوذ و حفظ رطوبت هر چه بهتر و یکنواخت تر در خاک فراهم شود. ۳-۳- نفوذپذیری آب در خاک ۱-۳-۳- خاک سطحی غیریکنواخت در سطح باغ و به ویژه در شرایط آبیاری غرقابی می‌شود و باعث رشد غیریکنواخت درختان و در نتیجه نوسان تولید می‌شود. اگر آب در خاک سطحی به خوبی نفوذ نکند و در روی زمین باقی بماند مقدار بیشتری تبخیر شده و درختان آثار و علائم تنش آب را از خود نشان می‌دهند. ۳-۳-۳ خاک نیمه سطحی در خاک نیمه سطحی, گوناگونی بافت خاک می‌تواند باعث رشد غیر یکنواخت درختان باغ شود. در این حالت درختان در معرض درجات مختلف تنش رطوبتی قرار می‌گیرند. گاهی به دلیل کندی حرکت آب در اطرافه ریشه» سبب آب گرفتگی در اطراف ریشه می‌شود و به صورت موقت لایه‌های خاک اشباع می‌شوند. این حالت باعث ایجاد صدمه به ریشه (به دلیل نرسیدن اکسیژن به ریشه) می‌شود و همچنین باعث تشدید بروز بیماری‌های قارچی در خاک می‌شود. به طور کلی خاک سطحی و نیمه سطحی بایستی به صورت یکنواخت باشند و اصولاً لازم است تا عمق ۱/۵ متری خاک این ۳-۳-۳ محدودیت‌های فیزیکی خاک خاک اگر دارای موانع فیزیکی از قبیل لایه‌های سخت. متراکم و فشرده باشد ریشه درخت نمی‌تواند در حد کافی رشد نماید. به طور کلی برای شناسایی محدودیت‌های فیزیکی خاک بایستی نسبت به حفر یک گودال در محل باغ اقدام کرد. این گودال می‌تواند نشان دهنده تعداد و انواع لایه‌های خاک. عمق لایه‌ها و گوناگونی خاک نیمه سطحی در باغ باشد. این اطلاعات می‌تواند بهترین و اقتصادی ترین روش اصلاح خاک و چگونگی استفاده از ماشین آلات خاک ورزی و زمان انجام خاک ورزی را برای باغدار مشخص نماید. گاهی حفر یک گودال برای بررسی وضعیت محدودیت‌های فیزیکی خاک در زمینی به مساحت حدود ۱۰ هکتار که قرار است در آنجا باغ احداث شود کفایت دارد. به طور کلی با حفرگودال چهار نوع محدودیت فیزیکی خاک می‌تواند بررسی شود: - لایه لایه بودن خاک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - ضوایط خاک‌ورزی : - وجود لایه سخت رسی در خاک - وجود لایه سخت ناشی از خاک ورزی‌های بی رویه 2-۳-۳-لایه لایه بودن خاک معمولاً این خاک‌ها دارای تغییرات ناگهانی در بافت خاک لایه‌های مستقر در زیرخاک سطحی می‌باشند» این لایه‌ها در زهکشی لایه لایه باید لایه‌های گوناگون را با هم مخلوط کرد. برخی خاک‌ها دارای لایه رسی فشرده‌ای هستند که مانع از حر کت رو به پایین آب شده و بنابراین در تهویه و رشد ریشه درخاک بالای این لایه‌ها معمولا خاک رس متمرکز می‌شود ولی در لایه‌های پایین تر آن خاک‌های رس- لومی‌تا لومی‌قرار می‌گیرند. اصلاح این گروه خاک‌ها با مخلوط کردن لایه رس با بقیه نیم رخ خاک صورت می‌گیرد. 1-۳-۳ وجود لایه سخت نفوذ ناپذیر درخاک این خاک‌ها دارای لایه‌های فشرده» مشابه با لایه‌های سخت رسی هستند ولی ذرات این خاک‌ها با مواد معدنی به طوری به یکدیگر چسبیده اند که حتی با رطوبت هم نمی‌توان آنها را نرم کرد. این لایه‌ها مانع جدی برای رشد ریشه و نفوذآب به اعماق پایین تر هستند. اصلاح این گونه خاک‌ها با خرد کردن و شکستن لایه‌های سخت با استفاده از دستگاه زیرشکن(0116۲٩ ‎)٩۱0‏ صورت ۷-۳-۳ وجود لایه سخت ناشسی از خاک ورزی‌های بی رویه خاک برخی قسمت‌های باغ دارای لایه سخت فشرده‌ای است که ناشی از خاک ورزی‌های پیاپی و حرکت ماشین آلات زراعی سنگین در این نقاط می‌باشد. گاهی شخم مکرر باعث ایجاد این گونه لایه‌ها به صورت تقریباً (۲۵-۴۵ سانتیمتری خاک) می‌شوند و برای اصلاح این گونه خاک‌ها باید این گونه لایه‌ها شکسته شوند. چون این گونه لایه‌ها می‌تواند از رشد ریشه جلوگیری کنند. 2-۳- مدیریت خاک‌های دارای محدودیت اصلاح گسترده خاک برای آماده سازی زمین جهت احداث باغ همواره ضروری نیست. برخی از خاک‌ها به طور طبیعی دارای عمق کافی بوده و از بافت خوب و یکنواخت برخوردار هستند. بنابراین نیاز به خاک ورزی عمیق ندارند لیکن برخی از خاک‌ها نیاز به -------- صفحهٔ بعد -------- اه دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار در احداث باغ اگر سیستم آبیاری سطحی باشد خاک ورزی عمیق به منظور آماده سازی زمین ضروری است ولی اگر سیستم آبیاری تحت فشار باشد معمولاً نیازی به خاک ورزی عمیق نمی‌باشد. روش‌های زیادی برای خاک ورزی عمیق, قبل از احداث باغ وجود دارند که از آن جمله می‌توان به زیرشکن» دستگاه شیارکن, بولدوزر (با تیغه برگرداننده) دیسک و بیل مکانیکی اشاره کرد. انتخاب نوع روش خاک ورزی عمیق بستگی به ارزیابی نوع خاک و شدت مشکلات آن و بررسی‌های اقتصادی دارد. هدف از اصلاح خاک در اینجاء ایجاد شرایطی است که آب به طور یکنواخت از ناحیه ریشه عبور کرده و تهویه کافی درخاک انجام و حجم خاک کافی برای رشد ریشه فراهم شود. حفر گودال کاشت برای هر درخت و اصلاح خاک داخل آن» بهترین و موثرترین روش اصلاح خاک در خاک‌هایی است که مشکل لایه لایه بودن و غیریکنواختی را دارند. ولی این کار گرانتر از کاربرد روش‌های دیگر مثل زیرشکنی و ایجاد شیار و کاربرد بولدوزر می‌باشد. حفر گودال باعث رشد بهتر نهال‌های جوان بویژه در خاک‌های شنی و در خاک‌هایی لایه لایه می‌شوند. برای اصلاح خاک, حفر گودال‌هایی به ابعاد یک متر و گاهی عمق بیش از یک متر لازم می‌باشد. ایحاد شیار کشت به صورت ردیفی در امتداد این شیارهاء نیز روشی برای رفع مشکل خاک‌های لایه لایه است. این کار ارزانتر از روش حفرگودال است ولی در خاک‌هایی موثر است که لایه لایه بودن خاک در خاک سطحی و خاک نیمه سطحی مشاهده می‌شود. دستگاههای شیارکن» عمق حداکثر ۱۳۵ سانتیمتری را ایحاد می‌کنند. بنابراین اگر لایه لایه بودن خاک در اعماق پایینتر مشاهده می‌شود کاربرد این روش مفید نخواهد بود. بولدوزرهای دارای تیغه‌های برگرداننده گاهی تا عمق ۲ متری خاک را تحت تاثیر قرار می‌دهند. زیرشکن‌ها نیز تا عمق ۲ متری خاک موثر هستند. اصلاح محدودیت‌های خاک پس از احداث باغ» مشکل و یا غیرممکن است. اگر مشخص شود که خاک منطقه مورد نظر دارای یک مشکل فیزیکی است لازم است که قبل از احداث باغ به رفع آن اقدام کرد در غیر این صورت باغ احدانی در چنین مکانی دارای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ ضوابط طراحی سیستم کاشت بر -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ضوابط طراحی سیست مکائْست براساس مطالعات زئوبتانیکی ۹ ۱-2- طراحی کشت (0465181 ۳121108) طراحی کشت بر حسب اینکه باغ در زمین مسطح یا درشیبدار قرار دارد صورت می‌گیردء باغ‌هایی که در اراضی کم و بیش مسطح قرار دارند معمولاً اشکال هندسی دارندء اما در اراضی شیبدار و دامنه‌هاء کار طراحی کمی‌مشکل تر استء در این اراضی باید شیب زمین را در نظر داشت و با استفاده از خطوط تراز, برای احتراز از فرسایش خاک و تلف شدن آب و به منظور توزیع منظم آن در تمام سطوح باغ, دامنه را تراس بندی یا سکوبندی یا... می‌کنند. این روش را سیستم کنتوری نیز می‌گویند. در طراحی باغ پس از بررسی کلیه جوانب کار و تعیین عرض و طول باغ می‌توان به طرح ریزی اقدام کرد در این طرح ریزی حصار باغ درب‌های ورودی و خروجی, خیابان اصلی و خیابان‌های فرعی, محل ایجاد تاسیسات ضروری (ساختمان‌ها) و محل استخر آب, محل حفر چاه و.... تعیین می‌شوند و جهت کاشت ردیف درختان» فاصله ردیف‌ها از یکدیگر و فاصله درختان روی ردیف مشخص می‌شوند. سیستم آبیاری» محل ایجاد باد شکن‌ها و فاصله آن با اولین ردیف درختان نیز مشخص شود. خیابان‌ها باید به نحوی طراحی شوند که ضمن امکان استفاده حداکثر از زمین» دسترسی به قطعات برای انجام مراحل داشت و برداشت محصول, به آسانی فراهم شود بطوریکه رفت و آمد از داخل ردیف درختان کاهش یابد و از کوبیده شدن و تخریب ساختمان خاک جلوگیری شود. شکل شماره- ۱-4- تعیین خطوط تراز با توجه به وضعیت توپوگرافی زمین -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ دستورالعمل احداث باغ در اراضی ثسیب‌دار ان ۳ ۲ مد همه و اد هی واه 9 ۱ 1 ۰ ۲ ۰ ۰ ۰ ۰ ۱ َ [ ۱ . ۰ ۹ 4 ۰ را 2 ۱ ۰ ۹ َ ۰ ۲ ۱ َ :ْ ۰ ب ۱ ۳ : 1 ۰ - ی ۰ ۰ . ۳ ۱ 5 سا ۱ ی ۶ 1 7 َ ۶ ل را َ ی ۰ 1 َ 8 5 م۰ ۹ ۰ ره ِ ۰ ۹ ۲ ز َ ۰ را 0 و ی اک مه ی مطر . . ۲ ۰ رس 5 . هه اه وم بر و ی ما یک هو همه ۰ دام هه را 4 اه وه هگ ری ۱ ی : ی دسوو‌ مه هدفه وود َ ۰ ادا هوک ری ۰ سب 9-۰ ی ۰ رن سا 4 ۰ ۰ ده . ما کب ی من اس تن تا او ۰ مت ردسوه ۳ ۰ وه ی 5 : مها سک ی هک ۰۸ ‌ ...۰ وه هه 2 * : ل مه ی 2 رم ۸ اس ۱ ه هاظ ۸ دما .. ۹.۰ ۰ : ۳ ۱ رد ی هه هه هه ما 9 مد ۹ ی هر تساه رود ده ۹*8 ۵:۵ ۰ و86 ۷ مه ۰ نا در ۰۷ یه ۹ وم ۰ اد تسم ام ۰ ۰ ۰ 7۹ مج رم وا هو ۸ و ساره ها و از 7 ان ۰ َ دس ۸ تنم مخ وا مهد کی 0 ما ی ی فقو سر اه اه - : ۳ سد 5 و 1 ره ۹ و ریا یت ی ۴ ۵ ۶" ‎٩.٩‏ ۰ 8 ئ ۶ را ما اچ گر ام 8 ج مو را کی ی ۹ هب سر ۷ یک دسر ۹ ۲ ۹ ار یت هکرس مس که ها ور ی ری ز ی : و وت دی ۳ سرت لاه که کش 7 مت شاخ شکل شماره ۳- ۶- ایجاد باغات در اراضی شیبدار (با استفاده از طرح کشت بر روی خطوط تراز) -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل چهارم - ضوابط طراحی سیسن مکائست براساس مطالعات ژنوبتانیکی ۵۱ ۳-2- انواع طرح‌های کاشست با توجه به وضعیت تویوگرافی ۱-۲-2 طرح کاشت مربعی (ع50027) در این طرح, درختان در چهارگوشه مربع کاشته می‌شوند و فاصله بین ردیف‌ها و روی ردیف‌ها یکسان می‌باشد. حرکت ادوات در بین ردیف‌ها به صورت شمالی جنوبی و شرقی غربی صورت می‌گیرد. در طرح مربع به هنگام صبح و عصرء درختان روی هم سایه می‌اندازند ولی در مناطقی که محدودیت نور وجود ندارد مشکلی ایجاد نمی‌شود. پیاده کردن این طرح بسیار آسان است و لذا این طرح کاربرد زیادی دارد. قبل از هرکار لازم است برای شروع از یک گوشه زمین دو خط عمود برهم رسم کرده (با توجه به شکل زمین و جهات جغرافیایی برای حداکثر استفاده از نور (جهات شمالی و جنوبی- شرقی و غربی)) سپس ردیف‌های کاشت و محل کاشت هر نهال روی خطوط موازی با این خطوط در سرتاسر عرصه مورد نظر پیاده می‌شود. (محل تقاطع دو خط) برای ترسیم دو خط عمود بر هم از قضیه مثلت قائم‌الزاویه و فرمول *ع > ۵07+ "۷ استفاده خواهد شد حال اگر روی طناب یا ریسمان کارهای نصب شده اولیه که با در نظر گرفتن حدود اربعه زمین بطور نظری عمود برهم قرار داده شده. اندازه سه متر در یک طرف و چهارمتر در طرف دیگر جدا شده سپس یکی از طنابها را که با توجه به شکل زمین بهتر می‌توان عقب جلو نمود انتخاب و آنرا آنقدر تغییر می‌دهیم تا فاصله بین دو نقطه تعیین شده روی دو محور عمود بر هم ۵ متر گردد (*5 < 4 + *3) در این حالت دو خط عمود بر یکدیگر مشخص و سایر خطوط کاشت دقیقاً با در نظر گرفتن مقدار فاصله بین درختان موازی با این دو خط ترسیم می‌گردد و محل تقاطع این دو خط دقیقاً محل استقرار درخت ما خواهد بود. شکل شماره ۴-۴ شمایی از تعیین محل نهال‌ها در هنگام کاشت را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ دسنورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار 0 فاصله ردیف‌های کاشت شکل شماره 2۶-۶- شمایی از تعیین محل نهال‌ها در سیستم کشت مربع یا مستطیل ۲-۲-2 طرح کاشت مستطیلی (116012812۲) در این طرح» درختان در چهارگوشه مستطیل کاشته شده و در مقایسه با طرح مربع» تعداد درختان بیشتری در هکتار کاشته می‌شوند. حرکت ادوات روی ردیف‌ها و فقط در جهت شمالی جنوبی صورت می‌گیرد. در طرح مستطیل در مقایسه با طرح مربع درختان در معرض نور آفتاب بیشتری قرار می‌گیرند. بنابراین در مناطق سردسیر که نور خورشید کمتر است این طرح بیشتر توصیه می‌شود. ۳-۲-2 طرح کاشست ریب 07 0۱1) طرح اریب شبیه طرح مربع می‌باشد با این تفاوت که یک درخت در مرکز مربع قرار می‌گیرد در این طرح» درختان اصلی و دائمی(مانند سیب که ۸-۱۰ سال طول می‌کشد تا به باردهی خوبی برسند) در چهارگوشه مربع و درختان موقتی 101710072۵ (مانند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ضوابط طراحی سیست م کائست براساس مطالعات زنوبتانیکی ۳ هلو که زود محصول می‌دهند و عمر درخت نیز کوتاه است) به عنوان درختان پرکننده ۳۱11۵۲ در وسط مربع کاشته می شوند. حرکت ادوات در این طرح به صورت ریب در دو جهت امکان پذیر است. گاهی در وسط مربع از درختان گرده افشان نیز استفاده می‌شود. 2-۲-2 طرح کاشست شس ضلعی منظم (110280۳۵1) این طرح بر اساس مثلث متساوی الاضلاع, پیاده شده و در هر گوشه و همچنین در مرکز شش ضلعی یک درخت کاشته می‌شود. هر درخت نسبت به درختان محاورش بفاصله مساوی قرار می‌گیرد. حرکت ماشین آلات در بین ردیف‌ها در ۳ جهت امکان‌پذیر است. در این طرح تعداد درخت کاشته شده در واحد سطح در مقایسه با طرح مربع حدود ۱۷/۵ درصد بیشتر است و کارآیی نور (/(211101016 181 1) نیز بیشتر است. چون در این روش فاصله درختان از تمام جهات با یکدیگر برابر است. در این روش در مقایسه با سایر روش‌ها از فضای موجود برای مناطقی که درختان باطله در فاصله بین درختان اصلی کاشته می‌شود قابل اجرا نمی‌باشد. چون بعداً تنک کردن باغ با مشکلاتی روبرو خواهد شد. پیاده کردن طرح کاشت بر روی زمین: برای سهولت کار لازم است مثل پیاده کردن طرح کاشت مربع یا ... اول دو خط عمود برهم اولیه را در یک طرح زمین که کار از آنجا شروع خواهد شد رسم نمود. سپس خطوط موازی با آنها رسم خواهد شد. برای محاسبه فاصله خطوط مثلاً برای کاشت با فاصله ۱۰ ۱۰ متر لازم است خطوط شرقی غربی با فاصله ۵ متر رسم گردد و برای محاسبه فاصله خطوط شمالی و جنوبی در اینجا نیز از قاعده مثلث قائم‌الزاویه استفاده خواهد شد. *5- *10- ۸/۶ و 2 - *۸ - :۸0 8.66 - 75/- ۸/0 مطابق شکل ۵-۴ به این ترتیب می‌توان تمام نقاط کاشت که محل تقاطع خطوط موازی است را مشخص و علامت‌گذاری نمود. ۵-۲-2 طرح کاست مئلث متساوی الاضلاع در این طرح, درختان درگوشه‌های مثلث متساوی الاضلاع قرار می‌گیرند. فاصله بین ردیف‌ها بیشتر از فاصله روی ردیف‌ها می‌باشد و در مقایسه با سایر طرح‌ها تعداد درختان بیشتری در واحد سطح (هکتار) کاشته می شود و حرکت ماشین آلات فقط در یک جهت امکان‌پذیر است. این طرح کاشت عیناً مانند طرح شش ضلعی منظم می‌باشد و طرز عمل برای انتخاب محل برای کشت نهال نیز به ترتیبی خواهد بود که در شکل شماره ۵-۴ نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ دسنورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار * طول مستطیل‌های شبکه (*0- ۰/02 - ») ۵ < عرض مستطبل‌های شبکه (5 7 0) فاصله مورد نظر برای کاشت نهال‌ها (0- محل کاشت نهال‌ها شکل شماره ۵-۶2- شمایی از تعیین محل نهال در سیستم کاشت مثلث متساوی‌الاضلاع یا شس ضلعی 1-۳-2 طرح کاشت روی منحنی‌های تراز (20۳8ام ۲۰۸۵۴) در زمین‌های شیبدار که خطر شستشوی خاک در اثر آبیاری و یا بارندگی وجود داردء از روش مذکور برای کاشت درختان استفاده می‌شود. در کاشت به طریقه کنتورء درختان روی ردیف‌هایی قرار می‌گیرند که نقاط روی هر ردیف دارای ارتفاع یکسان می‌باشند. فاصله ردیف‌ها در این روش یکسان نبوده و بستگی به شیب زمین دارد. در قسمت‌هایی که شیب تند وجود دارد.ء فاصله ردیف‌ها کمتر و در قسمت‌هایی که شیب ملایم وجود دارد فاصله ردیف‌ها بیشتر می‌شود. در مواقعی که ردیف‌ها نزدیک به هم قرار می‌گیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ض طرح‌ها زیادتر م به منظور جا تراس‌ها درپای بیشتری درخاک گاهی روی : لازم نیست که ز در این روش و با شیب ملایم در جدول ش شس ۰ 1 منظم االاضلاع کشت روی منحنی های تراز وابط طراحی سیست م کائست براساس مطالعات زنوبتانیکی با این کار تعداد درختان در هر هکتار حدوداً به اندازه ,۰ باشد. وگیری از فرسایش خاک و استفاده بیشتر درختان از آب ب هر ردیف و عمود بر جهت شیب احداث می‌شوند. بدیز نفوذ کنده همچنین از حرکت سریع آب که باعث شستشو هر سکو ۲ یا ۳ یا بیشتر ردیف درخت کاشته می‌شود و در جوی‌های آبیاری اصلی درجهت شیب و جوی‌های آبیار, یک یا دو در هزار باید ایجاد شود و یا از سیستم آبیاری ت ماره ۱-۴ طرح‌های مختلف کشت و مزایا و معایب هر طر جدول شماره۱-۶- مقایسه طرح های م محاسن پیاده کردن آن آسان است ادوات در دو جهت قادر به حرکت می باشند. تراکم کشت بیشتر از طرح مربع است. دریافت نور نسبت به طرح مربع بیشتر است. ادوات در دو جهت فادر به حرکت می باشند. برای باغاتی که به درختان گرده افشان دارند طرح مناسبی است. حرکت ادوات در سه جهت امکان پذیر است. کاریی نور در آن بیشتر از طرح مربع است. تراکم درختان ۱۵ درصد بیشتر از طرح مربع است. عیناً مانند طرح شش ضلعی منظم است کاهش فرسایش آبی در زمینهای شیب دار. ۵.۵ وا طرح مربع می‌باشد. هزینه اجرای این طرح نسبت به سایر اران و آبیاری» تراس‌هایی شبیه پلکان طراحی می شود این صورت در هنگام بارندگی شدید و یا آبیاری درختان» آب ی خاک بین ردیف‌ها می‌گردد جلوگیری به عمل می‌اید. این نوع طرح کاشت که در اراضی شیبدار صورت می‌گیرد فرعی که آب را به پای درختان می‌رسانند عمود بر شیب ح باختصار بیان گردیده است. سایه اندازی درختان روی هم در صبح و عصر پیاده کردن طرح در روی زمین از روش‌های دیگر مشکل‌تر است. ادوات کشاورزی در داخل باغ در دو جهت قادر به حرکت می‌باشند. تراکم در این روش پائین و تقریبا برابر طرح مربع است. قطعه بندی زمین به قطعات منظم و با شکل هندسی منظم مشکل است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵.۹ ۳-۶ انتخاب 2-4 فاصله - قدرت رشد - تعداد درختا استفاده از 1 - نوع خاک ۰.۰ ردیف‌های کن ۰.۰ ایش تشکیل میوه (561 ۲۳11 و تراکم کن ۰۰ فاصله کشت درختان با در نظر پایه/ پیوندک ن مورد نیاز برای گرده افشانی گیاهان پُرکننده / آبیاری. مکانیزاسیون در باغ جدول شماره ۲-۶- فاصله به هلو و شلیل گیلاس آلبالو حوو اب شود تا درختان از جها "می‌گردد. گرفتن عوامل زیر انتخاب رقم اصلی. دستورالعمل احداث باء ت مختلف نور کافی دریافت نمایند ک می‌شود: نلف درختان میوه در شرایط معمول تراکم کشت (اصله در هکتار) ۳۷۸ ۱ ۳۷۸ ۳۷۸ ۴ ۳۳۳ ۳۳۳ ۴۰ ۴ ۷ تا ۴۷۶ ۱۳۵۰ ۴۶ ۴۳۴۴ ۳۷۰ ۳۷۸ ۳. » این امر منجر به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ضوابط طراحی سیست مکائست براساس مطالعات ژئوبتانیکی ۷ توجه: * در شرایط دیم و نیمه خشک نسبت به شرایط آبی فاصله درختان بیشتر در نظر گرفته می‌شود. * در مناطق با بارندگی بیش از ۴۰۰ میلیمتر» می‌توان بین ردیف‌ها اقدام به میانه کاری نمود. البته این گیاهان باید در * در اراضی شیبدار» درختان بر روی خطوط و سطوح تراز کاشته می شوند پس فواصل آنها بستگی به شیب زمین» نوع سیستم کاشت و نوع گونه انتخابی دارد. ۵-2- کشت درختان فیلر کشت درختان فیلر به منظور افزایش درآمد باغداران در سال‌های اول احداث باغ و زمانی که گونه‌های اصلی باغ به باردهی اقتصادی نرسیده اند»ء صورت می‌گیرد. بدین منظور گونه‌های مناسب در فاصله بین ردیف‌های درختان گونه اصلی کشت می‌شوند و به مرور زمان که درختان اصلی به حداکثر رشد و باردهی می رسند به منظور جلوگیری از درهم رفتن درختان و نیز رسیدن نور بیشتر به درختان اصلی, درختانی که بعنوان فیلر کاشته شده‌اند از زمین بیرون آورده می‌شوند. گونه‌هایی که به عنوان فیلر انتخاب می‌شوند. بایستی در سنین پائین به باردهی برسند. از مهمترین گونه‌ها که بعنوان فیلر استفاده می‌شود می‌توان به هلو و شلیل, و... اشاره نمود. 1-۶ پیاده کردن طرح باغ و تعیین محل کاشت نهال‌ها با توجه به نقشه و فواصل تعیین شده و سیستم قرار گرفتن درختان» می‌توان نقشه را روی زمین پیاده و محل کاشت دقیق نهال‌ها را تعیین و میخکوبی کرد. برای این کارء ابتدا با یک طناب بلند یا دوربین نقشه برداری» محور اصلی را روی زمین با ریختن گچ مشخص می‌کنند. بعد در جهت عمود بر آن» خطوط ردیف‌ها را می‌ریزند. بعد از اینکه بر حسب اندازه زمین یک یا چند محور عمود بر محور اصلی را در روی زمین مشخص و گچ ریختند با طنابی که به طول فاصله تعیین شده برای کاشت اندازه شده است در طول محورهای عمودی حرکت کرده و در انتهای طناب یک میخ در زمین می‌کوبند. با یک طناب بلند دیگر می‌توان خطوط موازی با محور اصلی را به موازات آن و عمود بر محور عمودی پیاده کرد و با کمک همان طناب محل نهال‌ها را در روی آنها نیز معلوم و میخکوبی نمود. به این ترتیب تمام سطح باغ میخکوبی می‌شود و محل کاشت نهال‌ها معلوم می‌شود. روش دیگر بوسیله گونیا کردن زمین است به این ترتیب که پس از ریختن خط محور اصلی» یک ضلع گونیا را خط محور اصلی در نظر گرفته و ضلع دیگر آن را عمود بر خط محور اصلی بدست می‌آورند. با کوبیدن میخ در دو انتهای گونیای فرضی» دو نقطه بدست می‌آید. با کمک این دو میخ و با یک طناب بلند می‌توان خط عمود بر محور اصلی را روی زمین پیاده کرد و سپس جای قرار گرفتن نهال‌ها را به کمک طناب (با اندازه مشخص) و حرکت آن روی محورها تعیین و میخکوبی کرد. برای تعیین محل درختان در بقیه سطح باغ با استفاده از ۳ نفر و ایک عدد ژالون» جای میخکوبی نهال‌ها را در تمام سطح باغ با دید زدن از دو جهت برای هر نهال می‌توان تعیین کرد و پس از تعیین و میخکوبی محل کاشت بایست به گودبرداری اقدام کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار ۷-2- گودبرداری (جاله کاشت) پس از طرح ریزی باغ و تعیین خطوط کاشت و فاصله درختان و میخکوبی درمحل استقرار نهال‌هاء در اواخر مرداد ماه یا شهریور ماه نسبت به حفر چاله‌ها اقدام می‌شود. ابعاد گودال با توجه به نوع خاک» میزان رطوبت خاک» عمق خاک» حاصلخیزی خاک و نوع گونه انتخابی و نحوه آماده سازی زمین بایستی حدود ۱۰۰۷۱۲۰ سانتیمتر و عمق آزها حدود ۱۰۰ سانتیمتر باشد. در خاک‌های با عمق و حاصلخیزی بیشترء چاله‌های کوچکتر می‌توان اختیار کرد. ولی در خاک‌های کم عمق رعایت ابعاد چاله و اصلاح خاک آن به منظور حمایت از ریشه ضروری است. توجه: حفر چاله در فصول بارندگی و بویژه با وسایل مکانیکی مانند بیل و مته‌های مکانیکی خصوصاً در خاک‌های دارای رس زیاد باعث ایجاد یک دیواره فشرده و غیر قابل نفوذ در اطراف گودال می‌شود که بعداً مانع گسترش ریشه‌ها خواهد شد. بنابراین بایستی در این مواقع از حفر چاله خودداری کرد و با اینکه بعدا دیواره چاله‌ها را شکسته و خراشیده نمود. ۸-5 پر کردن چاله‌ها با ترکیب خاک مناسب چون چاله‌ها بعنوان محل نفوذ آب و ریشه در نظر گرفته می‌شوندء لذا علاوه بر استفاده از خاک سطحی از مواد دیگری چون کود دامیء پوشال و دیگر مواد آلی که نفوذ پذیری را افزایش می‌دهند باید استفاده نمود. بدین منظور تا حدود ۳۰ سانتیمتری از ته چاله را با مخلوط کودها (کود دامی‌پوسیده به همراه کود فسفاته و کود پتاسه) و در صورت نیاز مواد دیگری نظیر سوپرجاذب‌ها پر نموده و بر روی آنها بر اساس نوع نهال خاک سطحی استفاده نموده و سپس نهال بر روی آن به نحوی قرار داده می شود که طوقه هم سطح با کف باغ قرار گیرد. و باید قبل از کاشت نهال به چاله‌ها آب اضافه می‌کنند (حدوداً هر چاله ۵۰ لیتر آب) و این کار را با فاصله زمانی, دوباره تکرار می‌کنند تا خاک چاله به خوبی نشست کند. سطح چاله بایستی کمی پایین‌تر از سطح خاک باغ باشد و با یک شیب ملایم آب را به نزدیکی نهال برساند. گوده کوچکی برای غرس نهال در درون چاله ایجاد می‌کنند و بعدا نهال را در آن می‌کارند. ۹-2 استفاده از سوپر جاذب‌ها سوپرجاذب‌ها پلیمرهایی به شدت آبدوست‌اند که ضمن برخورداری از سرعت و ظرفیت زیاد جذب آبء به مثابه آب انبارهای مینیاتوری عمل کرده و در موقع نیاز ریشه به راحتی آب و مواد غذایی محلول در آب را در اختیارریشه گیاه قرار می‌دهند. مقدار آبی که در خاک دخیره می‌شود به ظرفیت نگهداری رطوبت خاک بستگی دارد. در صورت نیاز به ازای هر چاله کشت می‌توان مقدار ۱ کیلوگرم مواد سوپر جاذب به خاک چاله اضافه نمود. ۱-۶ کاشست و استقرار اولیه پس از تهیه و آماده سازی زمین» بایستی نسبت به کاشت نهال یا بذر (در شرایط دیم) در زمان مناسب اقدام نمود. برای استقرار صحیح نهال‌ها در چاله می‌بایست در دو طرف گودال میخ چوبی کوبیده شود و با استفاده از تخته کاشت محل صحیح غرس نهال تعیین شود. تخته کاشت را روی چاله طوری قرار می‌دهند که دو شکاف انتهایی آن» دو میخ چوبی را فرا بگیرد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - ضوابط طراحی سیست مکائست براساس مطالعات نوبتاتیکی ۵۹ بعد نهال را در چاله کاشت قرار داده و سپس محور اصلی نهال را درست از شکاف وسط تخته کاشت عبور می‌دهند به طوریکه محل بالاتر از سطح خاک و پشت به سمت وزش بادهای شدید باشد. در صورتی که کاشت بذر مد نظر باشد. در هر گودال بایستی ۲-۳ بذر کاشته شود تا پس از سبز شدن, قوی ترین آنها را نگهداری و مابقی را حذف کرد. پس از کاشت نهال در صورت نیاز گونه به سربرداری می‌بایست به منظور تربیت و فرم دهی ایده ال درخت از ارتفاع مشخص سربرداری نهال انجام گیرد. توجه: درهسته دارها (هلو شلیل, گیلاس و...) سربرداری از ارتفاع ۸۰ سانتیمتری در دانه دارها (سیب و گلابی) از ارتفاع ۱۲۰ سانتیمتری و برخی گونه‌ها مثل زیتون نیاز به سربرداری ندارند. نهال بلافاصله پس از کاشت, بایستی آبیاری شود. پس از آبیاری ممکن است خاک پای نهال نشست کند بنابراین خاکریزی دوباره تا حد مناسب صورت می‌گیرد. ۱۱-2 نصب قیم و سربرداری پس از کاشت نهال یک قیم چوبی در جهت عکس جریان باده در کنار نهال درچاله قرار داده می‌شود. طول قیم باید حدوداً ۱۲۰ سانتمتر باشد که حدود ۲۰-۳۰ سانتیمتر آن در خاک فرو می‌رود. سپس نهال را با کمک طناب پهن و نرم بصورت گره 0 به قیم بسته می‌شود تا از حرکت و جابجایی نهال که در اثر وزش باد صورت می‌گیرد جلوگیری شود. ۱۳-۶- حفاظت اولیه نهال‌ها در ابتدای فصل رویش و با افزایش دمای محیط تا حد ۱۵ درجه سانتیگراد نهال‌ها شروع به رشد می‌کنند و بایستی در برابر گرما و تابش شدید نور آفتاب محافظت شوندء ایجاد سنگ چین در دورتا دور نهال علاوه بر حفظ رطوبت مانع از صدمه ناشی از تابش شدید نور خورشید نیز می‌شود. این سنگچین تنه گیاه را از صدمات مکانیکی و فیزیکی نیز محافظت نماید. پوشاندن نهال‌های کوچک با بقایای گیاهی مثل خار و خاشاک نیز بسیار موثر است. استفاده از محلول بوردو نیز می‌تواند تنه را در برابر آفتاب سوختگی محافظت نماید. در مناطقی که آفتاب شدید وجود دارد می‌توان از لوله‌های پلاستیک سفید رنگ به طول ۵۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ سانتیمتر استفاده کرد که هم باعث حفظ تنه گیاه از آسیب جوندگان شده و هم تنه را از آفتاب سوختگی محافظت می‌کند استفاده از فنس (توری) برای حفاظت نهال‌های بذری از صدمات حیوانات و چرای دامها نیز ضروری است. محلول پاشی با مواد ضد تنش ۹/۲68۶ ]/۸۷۱ به منظور حفاظت اولیه دانهال‌ها و کاهش تعریق نیز پیشنهاد می‌شود. تاثیر این مواد روی برگ‌ها در حدود ۳۰ تا ۴۵ روز است و در صورت لزوم بایستی پس از این مدت. محلول پاشی مجدداً تکرار گردد. استفاده از این مواد به منظور حفاظت از گرما و خشکی در باغات و به ویژه در زمان انتقال و استقرار اولیه نهال پیشنهاد می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹1۰ دسنورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار ۱۳-۶ واکاری و حذف نهال‌های اضافی در طول فصل رشد بایستی از نهال‌ها بازدید بعمل آید. ممکن است برخی نهال‌ها خشک شده باشند که احتیاج به واکاری داشته باشند, اگر بذر بصورت مستقیم کشت شده باشد ممکن است در برخی از چاله‌ها همه بذرهای کشت شده جوانه زده و سبز شده باشند که در اینصورت دانهال قویتر حفظ شده و بقیه دانهال‌ها توسط قیچی از زیر خاک قطع می‌شوند. این نکته مهم است که نباید دانهال‌های اضافی را با دست بیرون کشید. زیرا این عمل باعث جابجا شدن ریشه‌های دانهال اصلی و صدمه به آن خواهد شد. در مواردی که هیچیک از بذرها رشد نکرده‌اند باید سریعاً با بذرهای تیمار شده" در اول فصل اقدام به واکاری نمود. همچنین می توان از دانهال‌های کشت شده در گلدان‌های پلاستیکی به منظور واکاری استفاده می‌شود. برای صرفه جویی در هزینه‌ها می‌توان بذرها را از قبل در کیسه‌های پلاستیکی مخصوص نشاء کشت نمود و پس از استقرار اولیه» دانهال‌ها را با کیسه به محل اصلی منتقل نمود و در آنجا کیسه را با برش جانبی و بدون صدمه به ریشه حذف و دانهال را در زمین اصلی کشت نمود. در این صورت دررشد گیاهان نیز ۱ : - :1۳۵1۱۲1۵0 05 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ ضوابط طراحی راه‌های دسترسی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - ضوابط طراحی راه‌های دسترسی 1۳ از نظر مهندسی به تمام مسیرهای عبور و مرور ساخته دست بشر بر روی زمین شامل خیابان های شهری, راه های بین شهری و روستائی و راه آهن؛ راه اطلاق می گردد. روند کلی احداث راه در یک مسیر بر پایه مطالعه و طراحی و سپس اجرا استوار است. برای تعیین مسیر و اتصال دو ناحیه با یک راه ارتباطی انتخاب‌های فراوانی وجود دارد. از بین بیشمار انتخاب موجودء بهترین آنها از هر سو باید ملاک عمل قرار گیرد. بدین ترتیب راهسازی شامل دو بخش عمده خواهد بود. بخش اول مطالعه و طراحی و بخش دوم اجرا و ساخت راه می‌باشد. در بخش مطالعه و طراحی لازم است ضوابط از قبل برای حفظ سلامت و سهولت ایاب و ذهاب بهره برداران به دقت پیش بینی گردد. در راه‌های کوهستانی در صورتی که در مرحله مطالعه و طراحی کلیه ضوابط لازم برای رفع نیاز بهره برداران با توجه به نوع کار و شرایط اکولوژیک منطقه در نظر گرفته نشود» بعداً هر گونه تغییری بسیار پرهزینه و اغلب با مشکلات زیادی از جمله مشکل مالکیتی برای تعریض و یا تغییرات شیب خواهیم داشت. لد در طراحی مسیری بایستی علاوه بر در نظر گرفتن مسائل ایمنی طراحی یعنی طرح هندسی مناسب و مسائل مربوط به سازه‌های راه یا استقامت بدنه راه» به مسائل و عوامل موثر در آن نیز آهمیت داده شود. ۱-۵- شرایط طراحی راه‌های دسترسی برای طراحی راه‌های دسترسی بایستی به تمام جوانب آن توجه کافی داشت. مهمترین موارد آن به شرح زیر می‌باشند: منابع آب و محل چشمه‌ ها نیز باید از قبل روی نقشه مشخص و بهره برداری از آنها برای عموم یا صاحبان قطعات مجاور و محیط بر آنها نیز مشخص گردد. مسیر شبکه داخلی بهیچ وجه نباید به این منابع زیان رسانیده یا برای بهره برداری از آن مانع ایحاد نماید. الگوی توسعه شطرنجی استفاده نمود لذا در این مناطق احتمالاً الگوی توسعه خطی و یا الگوی توسعه حلقوی خارجی قابل توصیه است ولی در هر صورت باید پس از نقشه برداری با در نظر گرفتن راه‌های عمومی‌ورود به منطقه طرح این تصمیم دسترسی شیب راه‌ها نبایستی از ۷ تا ۱۰ درصد تجاوز نماید تا امکان استفاده از ماشین آلات برای حمل و نقل نهاده‌های -------- صفحهٔ بعد -------- 1 دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار ۲-۵- مشسخصات راه بطور کلی با توجه به مسائل اقتصادی منطقه معمولاً این راه ها در حد استاندارد راه فرعی درجه یک با دو خط عبور (رفشت و برگشت) با سواره روی روسازی شده به عرض ۳/۲۵ متر برای هر خط عبور به اضافه شانه‌های طرفین, شانه‌های طرفین معمولاً ۰/۵ متر تا ۳ متر بسته به منطقه و بار ترافیک در نظر گرفته می شود که حد اقتصادی عرض شانه راه برای جلوگیری از خطرات توقف در شانه راه حدوداً ۵ تا ۱/۸۵ سانتیمتر در هر طرف می‌تواند باشد. راه‌های اختصاصی قطعات دارای استاندارد راه فرعی درجه ۲ می‌باشند. چون این راه‌ها معمولاً ترافیک چندانی ندارندء عرض روی شنی آن ۵/۵ متر به اضافه ۰/۵ تا ۱ متر عرض در هر طرف در نظر گرفته می‌شود. در موقع مطالعه و طراحی مسیرها لازم است محل عبور دام روستاهای نزدیک» عبور حیوانات وحشی در موقع کوج و غیره در نظر گرفته شود تا از این بابت هیچگونه مشکلی برای صاحبان حق عبور و بهره برداران آینده بوجود نیاید. باید گله داران و چوپانان و حیوان سواران را از خطر عبور در طول و عرض جاده آگاه کرد. در صورت امکان حتی المقدور در مسیرهای عبور سنتی آنها زیر گذر مناسب احداث نمود. در صورتیکه در طول مسیر عبور سنتی و طول جاده اشتراکی وجود دارد در اینگونه مواقع لازم است شانه جاده را عریض تر انتخاب نمود تا بدینوسپله مشکل حل گردد. ۳-۵ اثر شرایط اقلیمی‌در طراحی راه‌های دسترسی در زمان برنامه ریزی و طراحی راه‌ها عوامل طبیعی و شرایط اقلیمی‌جزء مهمترین عوامل موثر بر وضعیت راه‌های محسوب می شود. تاثیر این عناصر و شکل آن در موقعیتهای جغرافیایی مختلف کشور متفاوت است. چنانچه خیلی ساده کشور را براساس اقلیمی به چهار منطقه گرم و خشک. سرد و کوهستانی» معتدل و مرطوب و گرم و مرطوب تقسیم نمائیم» نتایج تاثیرات اقلیم بر شبکه معابر و رأه‌ها واقع در هر یک از این مناطق اقلیمی متفاوت خواهد بود. بعنوان نمونه در مناطق گرم و خشک عرض معابر برای کاهش سطوح آفتاب گیر کاهش میباید و جهت راه نیز برای کاهش مدت آفتابگیری عمود بر خط مسیر خورشید تعیین می شود. در منطقه سرد و کوهستانی بعضی تأثیرات معکوس دیده می‌شود. بعضی معابر با هدف کسب بیشتر نور خورشید در جهت خط سیر خورشید قرار می گیرد ولی در مواجه با جهت وزش بادهای سرد معابر عمود بر جهت وزش باد طراحی می شود. در مقابل در مناطق گرم معتدل به دلیل افزایش رطوبت هوا بستر معابر برای حرکت آسان و سریع جریان هوا پهن می شود. علاوه بر این جهت گیری معابر نیز منطبقی با جهت وزش بادهای غالب تعیین می‌شود. به همین دلیل در نظر گرفتن شرایط افلیمی مناطق در موقع برنامه ریزی و طراحی مسیرهای ارتباطی از آهمیت زیادی برخوردار است. 2-۵ نکات مهم در طراحی راه‌های دسترسی - شناسائی منابع آب و بعضی مسیر شبکه انتقال آن. - تعیین مسیر شبکه برق رسانی و تصمیم گیری در مورد کاشت درخت در مسیر شبکه بطوریکه مزاحمتی برای شبکه ایجاد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - ضوابط طراحی راه‌های دسترسی 1۵ - پیش بینی امکانات اطفاء حریق و ورودی‌های لازم برای هر قطعه. - قبل از شروع هر نوع طراحی در داخل قطعات لازم است یک نقشه ساده از وضعیت خاک قطعات تهیه گردد تا خاک های عمیق و حاصلخیز برای تاسیسات و جاده اختصاص داده نشود. - خیابان کشی های داخلی باید طوری تنظیم گردد تا بتوان برای کارهای مدیریتی براحتی به تمام نقاط باغ دسترسی داشت -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ ضوابط طراحی آبیاری و آبیاری نکمیلی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نُسنسم - ضوابط طراحی آبیاری ‏ وآبیاری تکمیلی 1۹ مهمترین مسئله در تضمین ادامه زندگی و تولید محصول در احداث باغات میوه تامین آب مورد نیاز می‌باشد. با توجه به اینکه در درختان میوه پس از چندین سال نگهداری و صرف هزینه شروع به تولید محصول می‌نمایند لذا بررسی دقیق موضوع نیاز آبی قبل از کاشت می‌تواند در تضمین موفقیت و بقای یک گونه موثر باشد. مهمترین موضوعات مورد توجه در بخش معیارهای فنی آب و آبیاری» تعیین نیاز آبی گیاهان و تخمین آب مورد نیاز سالانه درختان با وضعیت و پتانسیل منابع آب موجود است. بعد از آن موضوع کیفیت آب مورد استفاده مورد بحث خواهد بود و در پایان معیارهای طراحی سیستم آبیاری می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. می‌بایست با توجه به شرایط با روش‌های پیشنهادی محاسبه می‌گردد. تبخیر- تعرق یا 7./ فرایندی است که در مطالعات آبیاری و درصد بارانی که به سطح زمین می‌رسد مجدداً توسط فرایند تبخیر ویا تعرق به جو باز می‌گردد همچنین در مناطق خشک ۹۰ درصد بارندگی طی فرایندهای مذکور به جو باز می‌گردد. تبخیر و تعرق گیاه ۳7) یا (0۱۵۵1۲1۹(170110(1 ۵) طبق دستورالعمل شماره ۵۶ سازمان فائُو توسط گیاه مرجع سنحیده می‌شود. بده این ترتیب که برای محاسبه تبخیر و تعرق گیاه مورد نظر در ماه ی دوره حداکثر آبیاری مورد نیاز و یا در هر یک از ماههای فصل رشد ابتدا تبخیر و تعرق گیاه مرجع (۳70) در آن دوره محاسبه و سپس در > (۲70) < ۳70 6 تبخیر و تعرق واقعی گیاه (میلیمتر بر روز) 0 تبخیر و تعرق گیاه مرجع (میلیمتر بر روز) باید در ضرایب کاهشی زیر ضرب شود. از ۹سالگی ۲ از۹۷۳سالگی ۱ از کات ۳۷ سالگی در مورد درختان پاکوتاه ضریب ‎۰,٩‏ و در مورد کشت‌های متراکم ضریب گم۰ بایستی اعمال گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۷۰ بر آسا ۳-۰ جدول ضریب گیاهی در مراحل 2 : 0 س : لا هی اه : : ۰ سماره ۳-۹- نیاز آبی سالیانه گونه‌های م و دستورالعمل احداث , ختلف رشد برای برخی محصولات باغی میانی انتهایی ۹۵ ۷ ۹۵ اه ۹۵ ۷ ۰,۹ ۰۶۵ ۹ ۸ ۹ ۰.۶۵ ۰.۷ ۰.۷ :۱ ۴۵ :۱ ۰.۶۵ خی گونه‌های باغی به شرح زیر است. ۰ دار سح -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سم - ضوابط طراح یآبیاری و آبیاری تکمیلی ۷۳ بطور کلی کیفیت آب آبیاری نیز بعلت تاثیراتی که در فرآیندهای حیاتی گیاهان دارند مهم بوده و می‌بایست بطور کاملا دقیق در آبیاری با شاخصهای زیر سنجیده می‌شود: دمای آب در فرایند جذب عناصر و یونهای مورد نیاز برای رشد توسط ریشه و فعالیت‌های فیزیولوژیک ریشه موثر است. مقدار سیستم‌های آبیاری تحت فشار بسیار مهم بوده و در صورتی که بیش از یک اندازه معین باشند باعث گرفتگی دریپرها و آسیب به سیستم آبیاری تحت فشار می‌شوند و می‌بایست مورد بررسی قرار گیرد. -۲-۲-۹٩‏ خصوصیات بیولوزیکی در مورد خواص بیولوژیکی آب (میکروار گانیسم‌هاء قارچ‌هاء اکتینومیست‌ها و جلبک‌ها)» بررسی میزان این میکرو ار گانیسم‌ها و تاثیر آن در انتقال و ایجاد برخی بیماری‌ها نظیر ورتیسیلیوم فیتوفتورا و... مهم و ضروری می‌باشد که این کار با انجام آزمایشات آب امکان هه مه مه حلال‌ها و رنگ‌ها از مهمترین عوامل کیفی موثر در آبیاری می‌باشد. اسیدیته آب در حلالیت برخی عناصر موثر بوده و در صورتی فرایند رشدی گیاهان تاثیرات سوء فراوانی دارند دقت و بررسی در مورد میزان و نوع این عناصر بسیار ضروری است که در بخش ضوابط و معیارهای مربوط به آب و آبیاری جداول مربوط به آن تشریح شده اند. ۱-۳-۲-۹ کلسیم به مقدار زیادی در اکثر آبها وجود دارد. خاک‌هایی که حاوی یون کلسیم باشند از نظر نفوذپذیری کمتر مشکل پیدا می‌کنند. به همین دلیل در صورت عدم وجود کلسیم در آب یا خاک لازم است آن را به صورت گچ به زمین اضافه نمود. به طور کلی آب‌هایی که از نظر کلسیم غنی باشند آبهایی مطلوبی به شمار می‌روند. ۲-۳-۲-۹- منیزیم نقش منیزیم همانند کا یه است. به همین دلیل آزمایشگاه در بیشتر موارد این دو عنصر را از همدیگر جدا ننموده و جمع + هل 8 را در گزارش‌ها ارائه می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲ دسنورالعمل احداثت باغ در اراضی تسیب دار ۳-۲-۲-۹- سدیم نمک‌های سدیم به صورت محلول در آب بوده و لذا در اکثر آبهایی که در آبیاری مصرف می‌شود وجود دارد. ۶-۲-۲-۹ پتاسیم پتاسیم به مقدار خیلی کم در رها وجود داشته و نقش آن مشابه سدیم است. ۵-۳-۲-۹ آهن هن ممکن است در آب به صورت محلول (فرو) باشد که غلظت‌های بالاتر از ۰/۱ قسمت در میلیون آن باعث گرفتگ,ٍ قطره‌چکان‌ها می‌شود. رسوب آهن ممکن است به دلیل تغییرات دما یا فشارء افزایش 0۲1 و یا در اثر عمل باکتری‌ها باشد. در هر صورت مواد لزجی در داخل لوله‌ها ایجاد می‌نماید که باعث گرفتگی و رسوب داخل لوله‌ها و مجاری قطره‌چکان‌ها می‌شود. 1-۳-۲-۹ منگنز در آبهای زیرزمینی منگنز اغلب کمتر از آهن یافت می‌شود. این عنصر نیز همانند آهن در اثر عمل باکتری‌ها یا کنش‌های شیمیایی در داخل لوله‌ها 0 قطره‌چکان‌ها رسوب می‌کنند رسوبات منگنز قهوه‌ای تیره رنگ است. ۷-۳-۲-۹ بی کربنات بی کربنات در بیشتر آبها وجود دارد. بی کرینات سدیم و پتاسیم به صورت نمک‌های محلول و بی کربنات کلسیم و منیزیم به صورت جامد است. با کاهش رطوبت در خاک که در اثر تبخیر و تعرق انجام می‌شود. دی اکسید کربن خارج شده و نمک غیرمحلول أهک (۵) 03) به جا گذاشته می‌شود. در مورد بی کربنات منیزیم نیز فرأیند مشایهی انجام و رسوب کربنات منیزیم ایجاد می‌شود رسوب کربنات‌ها در دهانه قطره‌چکان‌ها باعث گرفتگی آزها می‌شود. ۸-۳-۲-۹- کرینات‌ها آب‌های حاوی کربنات سدیم و پتاسیم پس از وارد شدن به خاک, کلسیم را جذب کرده و باعث قلیایی شدن خاک می‌شوند. ۹-۳-۲-۹ کلر کلر به عنوان یکی از عناصر سمی‌در آب مطرح است. ۱۰-۳-۲-۹- سولفات‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۹- نیترات در آن وجو ۳-۲-۹- 10/3 جدول تس ,- ضوابط طراح یآبیاری ‏ وآبیاری تک ۱- نیترات‌ها به مقدار زیادی در آب وجود دارد. ۳۲- بر گونه‌های باغی هسته دار به علت . ۵ (غلظت سدیم و کلر) و یا هر گو ماره ۶-1۹- پیش بینی کاهش محصول ۷۳ ۱ آلاینده‌ها | بالاتر از ر آبیاری -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ 1 8 0 میلی موس بر سانتیه غیر قابل ۳د< استفاده جدول س سوری 5۸-۰۳ و ۷۷ 1460 5۸-۳۶ و ۷۷ 16 نفوذپذیری 5۸10-۶-۲ و ۷۷ 1460 5۸۸1-۱۲-۰ و ۷۷ 16 6-۲-۰[ 5۸و 60۷۷ مس مویت ۱ کلر (۵1) وی سس -۵- جدول خصوصیات کی ۹ 7.77 تر (۸/ ۳ 4۵ تا ۶/۸ ۸ تا ۷ ۷-۸ ۸ ماره 1-1 - جدول راهنماب دسنورالعمل احدات باغ در اراضی تسیب د ی آب آبیاری و درجه بندی آبها املاح ِ درصد سدیم ۹ میلی گرم در کیلوگرم تعیین کیفیت آب آبیاری بدون محدودیت متوسط ۳/۹ ۲۹/۳ ۳ ۳1۰ ۳/۹ »> ۰ ۰۷ ۳ _- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سم - ضوابط طراح یآبیاری و آبیاری تکمیلی ۷۳۵ ۳-۹- زمان‌های بحرانی نیاز آبی در درختان میوه ۱-۳-۹- بلافاصله بعد از کاشت در این مرحله بلافاصله پس از کاشت نهال باید آبیاری صورت گیرد اولین آبیاری نهال تازه کاشته شده نقش مهمی‌در زنده ماندن و استقرار درختان دارد. ۲-۳-۹ زمان گرده افشانی و تشکیل میوه در اکثر درختان میوه در زمان گرده افشانی و تشکیل میوه بدلیل بالا بودن فعل و انفعالاات گیاهی نیاز آبی زیاد بوده و تامین آب در این مرحله باعث تضمین تولید محصول اقتصادی خواهد بود. ۳-۳-۹- مرحله رشد میوه و افزایش حجم آن 2-3- سیستم‌های آبیاری ۱-4-۹ آبیاری شیاری این روش که با عناوین مختلفی همچون فاروء جویچه‌ای و ردیفی مشخص می‌گرددء یکی دیگر از روش‌های اصلی در آبیاری درون جویچه های باریکی به نام شیار (فارو) که بین دو ردیف گیاه کاشته شده قرار گرفته اند محدود می‌شود. آب بتدریج در کف و کناره‌های شیار نفوذ می‌کند و خاک مرطوب می‌شود. ۳-2-۹ انواع سیستم‌های قطره ای ۱-۳-2-۹ آبیاری دریپ پخش آهسته آب برسطح خاک به صورت قطرات مجزا یا پیوسته» یا جریان‌های باریک از حفره‌های ریز آبیاری دریپ نام دارد. در بیشتر موارد آبیاری دریپ و آبیاری تریکل (قطره‌ای) مترادف یکدیگر به کار می‌روند. ۳-۲-2-۹ آبیاری زیر بستری پخش آهسته آب در زیر سطح خاک از قطره‌چکان‌ها یی با دبی در حدود آبیاری دریپ, آبیاری زیر بستر نام دارد. این روش با آبیاری زیر زمینی متداول که در آن ناحیه ریشه گیاه با کنترل سطح ایستابی آبیاری می‌شود متفاوت است و نباید اشتباه گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۹ دسنورالعمل احداثت باغ در اراضی تسیب دار ۳-۲-2-۹ آبیاری فواره‌ای (بابلر) پخش آب بر سطح خاک به صورت جریان باریک یا فواره از سوراخی با دبی بیشتر از آبدهی آبیاری دریپ یا زیر بستری بیشتر است و ایجاد یک حوضچه برای نگهداری یا کنترل پخش آب ضروری می‌باشد. -۵-۹٩‏ ضوابط طراحی سیستمهای آبیاری موضعی واحد کنترل مرکزی در سیستم‌های آبیاری موضعی مورد بررسی قرار می‌گیرد. ۱-۵-۹ طرح کلی و اجزاء سیستم آبیاری موضعی در آبیاری موضعی آب پس از عبور از صافی) گاهی نیز به همراه کود مورد نیاز گیاه (به طور مستقیم به روی خاک و یا زیر خاک و در پای گیاه جاری می‌شود .چنانچه این روش با مدیریت صحیح همراه شود و در طراحی هیدرولیکی اصول فنی مراعات و در انتخاب نوع گسیلنده و آرایش آنها نیز دقت لازم به عمل آید. می توان بالاترین بازده آبیاری را با توجه به شرایط منطقه کسب نمود. ۱-۱-۵-۹ گسیلنده‌ها (قطره چکان‌ها) گسیلنده‌ها وسائل و تجهیزاتی هستند که حکم خروجی‌های سیستم را داشته و آب را در اختیار گیاه قرار می‌دهند. این تجهیزات از حساس ترین قسمت‌های شبکه محسوب می‌گردند به طوری که طراحی مناسب شبکهء مستلزم شناخت انواع گسیلنده‌ها و انتخاب گسیلنده مناسب می‌باشد. قطره‌چکان‌ها آخرین اتصالات سیستم آبیاری قطره‌ای بشمار می‌روند که آب را به یکی از شکلهای قطره» جت یا فوران کوچک پیوسته و فوران ناپیوسته با فشار مشخصی خارج می‌سازند و در اختیار گیاه قرار می‌دهند. به بیان دیگر پائین آمدن فشار باعث تبدیل یک قطره چکان فورانی به یک قطره‌چکان قطره‌ای می‌شود. در هر حال وظیفه قطره‌چکان آن است که نیاز آبی روزانه گیاهان را در طول دوره رشد تامین کندء حتی اگر مقدار حداکثر نیاز آبی روزانه گیاهان بسیار کم باشد این مقدارکم باید هر روز به گیاه رسانده شود که در انجام این وظیفه باید سه نیاز عمده برأورده شود. ۱-دبی قطره‌چکان کمتر از نفوذپذیری خاک و یا هماهنگ با آن باشد.ء این دبی مقداری در حدود ۵ لیتر در ساعت می‌باشد. ۲- قطره چکان باید نسبت به مسدود شدن مقاوم باشد و اگر خصوصیات آب مشابه آب شرب باشد دبی قطره‌چکان در طول دوره ۳- قطره‌چکان تا حد امکان باید ساده باشد و بعد از تنظیمهای اولیه نیازی به تمی زکردن» تنظیم و بازدید محدد نداشته باشد. ۲-۱-0-۹ انواع گسیلنده‌ها از لحاظ روش استهلاک فشار در شبکه‌های آبیاری تحت فشارء وظیفه اصلی 1 گسلنده‌ها و ی خروجی‌هاء کاهش انرژی فشاری و خروج جریان ثابت آب می‌باشد. این عمل در آنواع مختلف خروجی‌ها به چهار روش زیر انجام می‌پدیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل تُسشسم - ضوابط طراح ی آبیاری و آبیاری تکمیلی ۳۷ ۳-۱-۵-۹ گسیلنده‌های طولانی مسیر در این روش مجاری باریک و طولانی افت لازم را جهت کاهش فشار ایجاد می‌کنند .در این نوع از گسیلنده‌ها یک رابطه خطی بین بده و فشار وجود دارد .به همین دلیل این گسیلنده‌ها نسبت به تغییرات فشار بسیار حساس می‌باشند. از طرف دیگر,ء احتمال رسوبگذاری مواد معلق داخل آب در طول مجاری این گسیلنده‌ها وجود دارد. -۶-۱-۵-۹٩‏ گسیلنده‌های روزنه ای در این دسته از گسیلنده‌ها استهلاک فشار توسط روزنه کوچکی که در محل خروجی گسیلنده وجود دارد ایجاد می‌گردد . رزژیم جریان در این نوع از گسیلنده‌ها آشفته و فشار تغییرات بده با جذر فشار متناسب می‌باشد. بنابراین حساسیت این گسیلنده‌ها نسبت به تغییرات فشار کم می‌باشد. تنها عیب این گسیلنده‌ها احتمال مسدود شدن روزنه توسط مواد معلق داخل آب می‌باشد. برای رفع این عیب نیز روزنه‌هایی ساخته شده است که حالت ارتجاعی داشته و قابلیت شستشوی خودکار گسیلنده‌ها را فراهم می‌سازد. ۱-2-۱-0-۹- گسیلنده‌های گردابی در این دسته از گسیلنده‌هاء به دلیل وجود یک محفظه مخروطی مدورء آب پس از وارد شدن به داخل این گسیلنده‌ها دارای حرکت چرخشی شده و به دلیل همین حرکت چرخشی دارای افت فشار زیادی می‌گردد. در این نوع از خروجی‌ها حساسیت نسبت به تغییرات فشار کمتر از انواع طولانی مسیر و روزنه‌ای می‌باشد. مشکل عمده این خروجی‌ها حساسیت آنها نسبت به گرفتگی به دلیل کوچک بودن مجرای عبور آب می‌باشد. ۲-2-۱-۵ گسیلنده‌های مسیر کوتاه پیج در پیج در این نوع از گسیلنده روش استهلاک فشار توسط مسیرهای کوتاه ولی پیچ در پیچ همراه با زانوهای تند و انقباض و انبساط مسیر صورت می‌پذیرد. گرچه شکل ظاهری آنها شبیه به گسیلنده‌های بلند مسیر به نظر می‌رسد ولی غالباً دارای مجاری با قطر بیشتر بوده و حساسیت کمتری نسبت به گرفتگی و رسوبگذاری دارند. در ضمن رابطه بده و فشار آنها نیز بهتر از انواع بلند مسیر بوده و بیشتر به قطره‌چکان‌ها ی روزنه‌ای شباهت دارد. ۵-۱-0-۹- انواع گسیلنده‌ها از لحاظ چگونگی اتصال به لوله آبده از لحاظ روش نصب گسیلنده‌ها برروی لوله‌های آبده گسیلنده‌ها به دو نوع داخل خط و روی خط تقسیم می‌شوند. گسیلنده‌های داخل خط به انواعی اتلاق می‌شود که گسیلنده داخل لوله آبده قرار می‌گیرد. برای این منظور یا لوله‌های آبده را بریده و گسیلنده را بین دو قطعه نصب می‌کنند یا در محل کارخانه» گسیلنده‌ها را به صورت یکپارچه با لوله تولید می‌کنند ولی انواع روی خط به گسیلنده‌هایی اتلاق می‌شود که بر روی لوله آبده نصب می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ دستورالعمل احداث باغ در اراضی تسیب دار ۹1-۱-۵-۹- انواع گسیلنده‌ها از لحاظ نحوه خیس کردن خاک نقطه‌ای» خروجی‌هایی هستند که آب را به یک سطح مشخص می‌ریزند. این گسیلنده‌ها طیف وسیعی از انواع قطره‌چکان‌ها حباب سازهاء ریزپاش‌ها و افشانه‌ها را شامل می‌شوند. در صورتی که گسیلنده‌های با پخش خطی شامل لوله‌های روزنه دار و لوله‌های متخلخل می‌باشند که آب از خروجی‌های متعدد آنها که در طول لوله آبده واقع گردیده خارج شده و یک نوار ممتد در طول لوله آبده را ۲-۵-۹- لوله‌های آبده اغلب لوله‌های آبده از جنس پلی اتیلن با قطر بین ۱۲-۳۲ میلیمتر (۰,۵ تا ۱,۳ اینج) انتخاب می شوند. این لوله‌ها تغذیه گسیلنده‌ها را به عهده دارند که در بعضی موارد این وظیفه را به طور مستقیم و گاهی اوقات توسط یک لوله انشعابی انجام می‌دهند. از لحاظ نوع نصب نیز امکان نصب لوله‌های آبده هم در سطح زمین و هم در بالاتر و یا در زیر سطح زمین امکان پذیر می‌باشد. ۳-۵-۹- لوله‌های رابط لوله‌های رابط که نقش تغذیه کننده لوله‌های آبده را به عهده دارند ممکن است در سطح و یا زیر خاک نصب گردند .لوله‌های آبده به طور معمول از یک و یا هر دو طرف به لوله‌های رابط متصل می‌شوند .این لوله‌ها اغلب از جنس پلی اتیلن و یا ۳۷۳ می‌باشند. 2-0-۹ لوله‌های اصلی و نیمه اصلی لوله‌های اصلی و نیمه اصلی, لوله‌های رابط را تغذیه می‌نماید این نوع لوله‌ها به طور معمول از جنس ۳۷6 سخت, پلی اتیلن و آزبست می‌باشند و باید به گونه‌ای طراحی شوند که با افت فشار مناسب بده مورد نیاز قطعه‌های آبیاری را که هم زمان آبیاری ۵-0-۹ واحد کنترل مرکزی واحد کنترل مرکزی که اغلب در محل منبع آب و یا ایستگاه پمپاز قرار داردء به مجموعه وسایل اندازه گیری آب و کنترل فشارء شیرالات مختلف. دستگاه تزریق, وسایل کنترل کننده خودکار و صافی‌ها اتلاق می گردد. گاهی برای اطمینان بیشتر وسایل کنترل فشار و یا صافی‌های درجه دو نیز در ورودی لوله‌های رابط و یا آبده نصب می‌شوند. صافی‌ها که از نوع شنی و گردابی و مشبک می‌باشندء فقط قادرند از ورود مواد جامد معلق در آب به سیستم جلوگیری نمایند. صافی‌ها به طور مرتب نیاز به تمیز کردن دارند. مگر اینکه دستگاه خودکار شستشو در داخل آنها تعبیه شده باشد. برای تشخیص میزان گرفتگی و تعیین زمان تمیز کردن صافیء نصب فشارسنج در قبل و بعد از صافی‌ها ضروری است. محلول کود با استفاده از پمپ کوچک و یا از طریق تانک فشار به تدریج به سیستم تزریق می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سم - ضوابط طراح یآبیاری و آبیاری تکمیلی ۷۹ 1-۵-۹ انتخاب گسیلنده‌ها ۱-1-۵-۹ استحکام گسیلنده باید در مقابل گرماء سرما و اشعه ماوراء بنفش خورشید مقاوم باشند و رابطه بین بده و فشار در آنها پایدار بوده و در اثر مرور زمان تغییر چندانی نداشته باشد. ۲-1-۵-۹ تغییرات در ساخت عدم یکنواختی ساخت توسط کار خانه سازنده نباید موجب تغییرات قابل ملا حظه در بده گسیلنده باشد. در ساخت گسیلنده ها هر چه ۳-1-۵-۹- اندازه قطر گسیلنده‌ها از لحاظ مصرف مواد و در نتیجه قیمت. سهولت استقرار روی لوله‌های آبده» جمع آوری و جابه جایی باید در حد معقول باشد. وسعت سطح خیس شده در انتخاب نوع و بده گسیلنده مور می‌باشد. هر چه پیاز رطوبتی تشکیل شده پهن و بزرگ باشد مقدار سطح خیس شده بیشتر است. سطح خیس شده بستگی به نوع خاک, بده گسیلنده حجم کل آب داده شده توسط گسیلنده» شیب زمین» تعداد نقاط ریزش و انواع آرایش گسیلنده در روی لوله‌های آبده دارد. ۵-1-۵-۹- کیفیت آب آبیاری املاح موجود در آب آبیاری در گرفتگی و انسداد گسیلنده‌ها موّثر بوده و به عنوان معیاری در انتخاب نوع گسیلنده باید مد نظر باشد برای تعیین استانداردهای کیفی آب آبیاری موضعی از گزارشات فائو استفاده می شود. 1-1-0-1 توپوگرافی زمین پستی و بلندی زمین در عدم توزیع یکنواخت فشار موْثر می‌باشد. بدین لحاظ گسیلنده‌هایی با قابلیت تنظیم فشار انتخاب می‌شوند. ۷-1-۵-۹ نوع گیاه نوع گیاه از لحاظ نحوه کاشت. نیاز آبی و فصلی یا دائمی‌بودن در انتخاب گسیلنده تأثیر دارد. به عنوان نمونه در گیاهان با کشت گسیلنده‌های چند شاخه‌ای استفاده شده و در زراعت نیشکر بکه دلیل سوزاندن بوته‌ها پس از برداشست محصول از لوله‌های آیده -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ دستو رالعمل احداث باغ در اراضی سیب دار جدول شماره ‎-۷-۹٩‏ جدول عمق موثر ریشه برای طراحی سیستم آبیاری قطره‌ای کت این قسمت از دستگاه‌هائی تشکیل شده که آب پمپاژ شده را پس از تصفیه و افزایش کود و با کنترل دقیق میزان دبی جریان و تنظیم فشار وارد لوله اصلی شبکه آبیاری قطره‌ای می‌نماید . وسایل بکاررفته در واحد کنترل مرکزی عبارتند از: لف- انواع صافی آب شامل : صافی توری, صافی سیکلون, صافی شن ب- انواع وسایل اندازه گیری دبی و انواع شیرها د- شیر تخلیه هوا ه- دستگاه تزریق و تانک کود. -۸-۵-۹٩‏ لوله‌های اصلی و نیمه اصلی جنس این لوله‌ها از پلی اتیلن .۳۲۰۷ یا آزبست می باشد.ء لوله اصلی آب را از دستگاه کنترل مرکزی به لوله‌های نیمه اصلی می‌رساند. پس از آن آب وارد لوله‌های فرعی که در سطح خاک و در امتداد ردیف‌های کشت قرار دارند شده و از آنجا نهایتاً به قطره‌چکان‌ها ی که روی لوله فرعی نصب شده اند وارد می‌شود. در روش آبیاری قطره‌ای تمام سطح زمین مرطوب نمی‌گردد بلکه درصدی از آن خیس می‌شود که آنرا سطح خیس شده (/۱۷ ۳) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل تُسشسم - ضوابط طراح ی آبیاری و آبیاری تکمیلی ۸۱ ۱۰-۵-۹- تعداد نقاط ریزش و انواع آرایش قطره‌چکان‌ها در روی لوله‌های فرعی بطور کلی هر چه نقاط ریزش آب (تعداد قطره چکان‌ها ) بیشتر باشد و قطره‌چکان‌ها با آرایش مطلوبتری استقرار داده شوند سطح خیس شده (/۳) بیشتر بوده ولی سیستم گرانتر خواهد بود. برای اقتصادی بودن طرح می‌توان بجای استفاده از قطره‌چکان‌های ساده (دارای یک نقطه ریزش آب) از قطره‌چکان‌های چند شاخه (دارای چندین نقطه خروج آب) استفاده کرد. در اینجا پنج نوع استقرار قطره‌چکان که تاکنون معمول بوده و بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد توصیه می‌گردد : ۱-۱۰-۵-۹- آرایش مستقیم یک ردیفه در این نوع استقرار برای هر ردیف کاشت یک ردیف لوله فرعی اختصاص یافته و قطره چکان‌ها با فواصل (معمولاً مساوی) روی آن قرار می گیرند. حاصل کار ایجاد یک نوار مرطوب (نسبتاً همگن) در طول ردیف کشت خواهد بود. این روش آرایش یک آرایش ساده‌ای است که کار گذاری آن به راحتی انجام می‌گیرد. مخصوصاً اگر از قطره‌چکان‌های داخل خط و یا از لوله‌های فرعی قطره‌چکانی استفاده شودء می‌توان آنرا به راحتی نصب و به سهولت جمع آوری نمود. به طور کلی این آرایش در کشت‌های ردیفی گیاهان یکساله که در آن نیاز به ایجاد نوار مرطوب در طول ردیف کشت است مناسب و قابل توصیه می باشد. در باغات با فاصله کشت زیاد درختان در روی ردیف. امکان عدم استفاده ریشه از نوار مرطوب شده در فاصله بین درختان روی ردیف وجود دارد. بنابراین در فاصله کاشت درختان (در روی ردیف) بیش از ۶ متر این آرایش توصیه نمی شود. در این حالت استفاده از روش های آرایشی لوپ (حلقه ای) با استفاده از قطره‌چکان‌ها ی چند شاخه‌ای در اطراف درخت مورد توصیه است. ۲-۱۰-۵-۹- آرایش مستقیم دو ردیفی این آرایش در باغات میوه مسن, مخصوصاً موقعی که نوع درختان کشت شده دارای ریشه‌های توسعه یافته و پراکنده است توصیه می‌گردد. در این روش آرایش قطره‌چکان از دو ردیف لوله فرعی و در دو طرف ردیف کاشت استفاده می‌شود. برای کسب حداکثر سطح خیس شده فاصله لوله طرفین ردیف کشت بایستی تا حدی زیاد باشد که میزان ۱۷ 7 برای فاصله قطره‌چکان‌ها ی مورد نظر کمتر از ۱۰۰ ) نشود. ۳۲-۱۰-۵-۹-آرایش قطره‌چکان‌ها ی چند شاخه‌ای در این آرایش برای هر ردیف از کاشت درختان فقط یک لوله فرعی به کار می‌رود ولی به جای استفاده از قطره چکان ساده (با یک خروجی آب) از قطره‌چکان با چندین خروجی آب استفاده می‌شود. ممکن است برای هر درخت یک عدد قطره چکان که دارای ۶ شاخه خروجی است به کار رود و یا دو عدد قطره چکان با ۴ شاخه خروجی و یا سه عدد قطره‌چکان هر کدام با دو شاخه خروجی مورد استفاده قرارگیرد. به هر حال تعداد قطره چکان‌ها و همچنین تعداد نگردد قرار داده شودء تا بدین وسیله حداکثر سطح خیس شده بدست آید. در مقایسه با استقرار لوله فرعی دو ردیفه این آرایش ارزانتر می‌باشد ولی اشکال عمده آن ثابت کردن نقاط ریزش و مشکل بودن نصب» جمع آوری و نگهداری این نوع آرایش است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب دار 2-۱۰-۵۹ آرایش قطره‌چکان‌ها بصورت زیگزاک در این نوع آرایش برای هر ردیف یک عدد لوله فرعی قرار داده می‌شود ولی در کنار درختء لوله دور زده و به مسیر خود ادامه می‌دهد. قطره‌چکان‌ها معمولاً فقط در اطراف درخت استقرار می‌یابند. این نوع استقرار بدلیل مشکلاتی که در نصب و همچنیر جمع‌آوری و نگهداری لوله‌های فرعی ایجاد می‌نماید کمتر از سایر روش‌ها کاربرد دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ ۰ ۱ ۰ ۸ صوابط زهکشی و کنترل و هدایت روان آب‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۸۵ ۱- ۷- روس‌های حفظ و جمع آوری رطوبت خاک در سیستم‌های استحصال آب. اصول مدیریت براساس جمع‌آوری و ذخیره‌سازی آب باران استوار است و بایستی برای آن همزمان دو کار متفاوت انجام داد: - در حوضه آبگیر بایستی نفوذپذیری را کاهش و ضریب روان‌آب را افزایش داد. - در حوضه نفوذ (اطراف ریشه) بایستی نفوذپذیری را افزایش و ضریب روان‌آب را کاهش داد. ۱-۱-۷- کاهش نفوذپذیری و افزایش روان آبی در حوضه ابگیر به منظور کاهش نفوذپذیری و افزایش روان‌آبی» ابتدا بایستی علف‌های هرز و پوشش گیاهی اولیه را حذف نمود (این کار در مناطقی که احتمال بروز سیلاب‌های فصلی وجود دارد ممکن نیست.) در این حالت. سطح خاک برای هفته‌های زیادی بدون پوشش شخم مدیریت لازم صورت نگیرد علاوه بر افزایش میزان تبخیر به علت زیر و رو شدن متعدد خاک» باعث فرسایش خاک و از بین رفتن سریع اراضی قابل کشت خواهد شد. یک نکته مهم در مدیریت باغات در شرایط خشک توجه به وضع پراکنش ریشه‌ها در خاک شرایط سطح‌الارض می‌شوند. روش‌های زیادی برای کاهش نفوذپذیری سطحی و ایجاد مالچ و پوشش در محل‌های روان‌آب وجود دارد. پس از حذف پوشش کرد. سدیم متیل سیلیکات از ترکیبات سیلیکون می‌باشد که پس از نفوذ سطحی در خاک. یک صمغ نفوذپذیر و آبگریز را پدید با استفاده از شیمی خاک می‌توان روش‌های ارزان قیمت را برای ایجاد سطوح نفودناپذیر توصیه کرد. در خاک‌های با نفودپذیری زیاد (مانند خاک‌های شنی) می‌توان رس را پخش کرده و سپس رس‌های پاشیده شده در سطح خاک را با یون‌هایی مانند یون‌های سدیم بطور محدود دچار پراکندگی نموده تا باعث نفوذناپذیری خاک شوند. البته در کاربرد یون‌ها بایستی دقت زیادی به عمل آورد. یکی از روش‌های دیگر این است که هنگامی که زمین دارای رطوبت مناسبی است (در ماه‌های زمستان) مناطق در نظر گرفته شده برای روان‌آب را با بیل یا غلتک می‌کوبند و در حین این عمل مقداری کاه می‌پاشند. عمل غلتک زنی بایستی هرسال یک با دوبار تکرار شود. بطور کلی انواع پوشش‌های زیر را می‌توان برای منطقه استحصال آب مد نظر قرار داد: الف- در سطوحی که با کمترین هرزینه و سریعترین روش آماده می‌شوند. برای آماده سازی خاک فقط علف‌های هرز حذف شده و سنگ‌های بزرگ جمع‌آوری می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۱ دستورالعمل احداث باغ در اراضی تسیب‌دار ب- سطوحی که بدون کاربرد مواد دیگر آماده می‌شوند مانند سطوحی که با اعمال مدیریت شخم در آزها مالچ سنگی ایجاد می‌شود. این سطوح علاوه بر کم هزینه بودن نسبت به سایر روش‌هاء دوام خوبی نیز دارند. در این روش با توجه به عوامل مختلفی مانند شیب زمین» دو روش شخم برای آماده سازی زمین پیشنهاد می‌شود: - اراضی شیبدار با شیب زیاد: در این اراضی که اغلب سنگ فراوان دارنده شخم عمیق باعث افزایش فرسایش خاک خواهد شد. بنابراین چنانچه عملیات تراس بندی یا نوار بندی لازم باشد آنرا انجام می‌دهند و سپس بین ردیف‌ها را در سال‌های متوالی شخم سطحی می‌زنند. در خاک‌های با سنگ زیاد»ء شخم سطحی باعث می‌شود که قطعات سنگ به سطح خاک بیایند و این لایه باعث - در اراضی کم شیب یا دارای شیب ملایم: در دامنه اغلب شیب‌ها یا اراضی کم شیبء» خاک‌ها عمق بیشتر دارند و دارای قطعات سنگ کمتری هستند و بایستی با یک شخم عمیق ابتدا سنگ‌های پایینتر را به سطح آورد و سپس اقدام به شخم سطحی نمود. در اینصورت پس از دو یا چند بار شخم سطحی, مالچ سنگی تشکیل می‌شود. ج- کاربرد تیمارهای شیمیایی مانند پخش درات سدیم برای نفود ناپذیر کردن بخشی از سطح زمین» یا استفاده از مواد دیگری نظیر لاتکس‌ها و سیلیکون‌ها: د- کوبیدن سطحی خاک در حوضه استحصال. این روش نیز نسبتاً ارزان بوده ولی به نیروی کار زیاد و تکرار سالانه نیاز دارد. شود موادی که برای این منظور انتخاب می‌شوند باید دارای شرایط زیر باشند : - غیر سمی‌بودن برای انسان» دام و گیاه - سطح صاف و غیر قابل نفوذ برای آب - مقاوم به شرایط آب و هوایی و عدم تجزیه سریع - پوشش بکار رفته می‌بایست در برابر باران» تگرگ. جریان متوسط آب و رشد علف‌های هرز پایدار باشد. - گران قیمت نبوده و در مقیاس وسیع قابل تهیه و کاربرد باشد. ۲-۱-۷ افزایش نفوذ پذیری و کاهش روان آبی در حوضه نفوذ نفوذ پذیری خاک در اطراف محل گسترش ریشه درخت و قابلیت نگهداری آب را می بایستی افزایش داد. به طور کلی می‌توان راه‌های زیر را برای کاهش هدر رفت آب در منطقه نفوذ توصیه کرد: ۱-۲-۱-۷- تغییر پایداری خاک تحت الارض در منطقه ریشه برای حفاظت از آب و بالا بردن ظرفیت نگهداری آب خاک در منطقه ریشه می‌توان از مواد جاذب الرطوبه استفاده کرد. این مواد قادرند که مانند اسفنج عمل کنند و آب را در خود ذخیره و بتدریج در اختیار گیاه قرار دهند. برخی مواد مانند تورب و پیت ماس علاوه بر افزایش ظرفیت نگهداری آب باعث بهبود وضعیت تغذیه‌ای و جذب و نگهداری مواد غذایی خاک می‌شوند. استفاده از پوکه‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۸۷ معدنی با قطر بیش از ۳ میلیمتر به میزان ۱۰ درصد وزنی خاک., ظرفیت نگهداری آب را به طور معنی‌داری افزایش داده و باعث بهبود نفود پذیری خاک می‌شود. همچنین استفاده از کودهای دامی‌نیز می‌تواند در جذب و نگهداری رطوبت موثر باشد. پودرهای سوپر جاذب قادرند در حلال‌های آبی به طور متوسط ۳۰۰ برابر وزن خود آب جذب نموده و در شرایط خاص خشکی, ۱-۲ کیلوگرم از این ژل را در هنگام کاشت نهال در اطراف ریشه پخش می کنند. سپس چاله‌ها پر شده و روی این ترکیب با خاک سطحی پوشش داده می‌شود. در مواردی که قبلاً درخت کاشته شده استء در چهار سمت درخت و در زیر سایه انداز آن (و یا در منطقه نفود) چاله‌هایی به طول و عرض ۵ سانتیمتر و عمق ۱۵ سانتیمتر حفر نموده و ژل را درون گودال‌ها می‌ریزند. ۲-۲-۱-۷ تغییر پایداری خاک سطح الارض تغییر در ساختمان سطح الارض حوضه نفوذ با کاربرد مواد ویژه یکی از اهداف مدیریت خاک در سیستم‌های استحصال آب باران است. برخی مالچ‌ها با چسباندن درات خاکدانه‌ها به یکدیگر ساختمان پایداری را در خاک بوجود می‌اورند و بدین ترتیب در سطح ۳-۲-۱-۷ استفاده از پلاستیک برای افزایش میزان نگهداری آب و کاهش میزان تبخیر سطحی از خاک منطقه نفوذ می توان در هنگام کاشت» روی بستر یک لایه نایلونی با قطری بزرگتر از منطقه نفوذ پهن کرد. در حقیقت این روش برای افزایش نگهداری آب درسال‌های اول کاشت بذر موثر است ضمن آنکه مانع رشد علف‌های هرز نیز می‌شود. پس از پهن کردن پوشش پلاستیکی روی آن چند سانتیمتر خاک ریخته شود. مطابق شکل شماره ۱-۷ در وسط پلاستیک پوششی یک برش به شکل علامت (+) زده می‌شود و سپس لبه‌های پلاستیک از محل نقطه چین تا زده می‌شوند به نحوی که این سوراخ روی محل قرار گیری بذرها قرار گیرد. ات ۳۱ 0 5۶ شم میت ا تچ ی مت اه بسا اس اس که ساسا یهت پ ار تاراسخ ۱ جمم" 1 8 ۳۱۵۳۱۱۵6 ۷ ۹۳ 1 -ه ۳۱۱ شکل ۱-۷- استفاده از پلاستیک بمنظور افزایش میزان نگهداری آب -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار 4-۲-۱-۷ مالج روش‌های مدیریتی که اغلب با روش‌های مالجینگ (ع11111ع[۸/11) همراهند باعث تغییر در شرایط سطحالارض می‌شوند. مالچ باعث افزایش و تسریع تشکیل یک لایه نازک هوای خشک بالای سطح خاک بدون پوشش می‌شود. همچنین مالچ‌ها خاصیت موئینگی که در اثر تبخیر از لایه‌های سطحی بوجود می‌آید (و باعث کاهش سریع رطوبت لایه‌های زیرین می‌شود) را مختل کرده و باعث کاهش روند تبخیر می‌شود. مواد مورد استفاده در سیستم مالچ شامل کلوئیدها (رس)» مواد آبگریز (سیلیکون)» ماسه» شن, سیمان» سنگ‌فرش و پوشش‌های پلاستیکی و ... می‌باشند. ۲-۷- سیستم‌های جمع آوری آب جمع آوری و متمرکز کردن آب باران و روان آب و بهره وری مناسب از آن اصولاً برای آبیاری درختان کاربرد دارد. این کار برای امنیت تامین آب در مناطق خشک» جائی که سایر منابع آبی مانند آرهای سطحی و یا زیرزمینی در دسترس نیستند و یا استفاده از آزها غیر اقتصادی است کاربرد دارد و باعث افزایش بهره وری باغات می‌شود و از میزان خسارت به محصولاتی که در اثر بارندگی ناکافی؛ رنج می‌برند می‌کاهد. این کار همچنین باعث افزایش عملکرد بویژه در شرایط دیم می‌شود و ریسک تولید محصول در نواحی که معمولاً دچار خشکسالی می‌شوند را کاهش می‌دهد. اگر مقدار باران کم باشد نمی‌تواند به عمق خاک نفوذ کند و در سطح الارض باقی می‌ماند و در مدت چند روز سریعاً تبخیر خواهد شد ولی اگر همین مقدار کم بجای نفوذ در همه نقاط زمین» جمع آوری شده و در نقاط محدودی به آن اجازه نفوذ داده شود مسلماً نفوذ بیشتری خواهد داشت. پس اگر ترتیبی داده شود که در نواحی بین درختان که تراکم ریشه کم است سطح زمین نفودناپذیر شود و محل‌های نفوذ درست در قسمت تجمع ریشه باشد.ء یک بارندگی مختصر باعث نفوذ عمقی آب در محل‌های حضور ریشه می‌شود و آب برای مدت بیشتری در دسترس ریشه قرار می‌گیرد. این گونه حفاظت از آب به تکنیک استحصال آب از حوضه‌های کوچک ع1۵۳۷۵۹1۱۱ ۷۷۵16۲ 0216111611 ۱۷1100 (۱1-۷۷11) مشهور است. در این روش سعی می‌شود که فاصله بین درختان (حوضه آبگیر) به سطح غیر قابل نفوذ یا با نفوذپذیری کم تبدیل شده و آب باران را با شیب اندکی که در این سطوح ایجاد شده به منطقه گسترش ریشه‌ها هدایت کنند. در این شرایط هر حوضه آبگیر می‌تواند ۵ تا ۱۰۰ متر مربع را در برگرفته و آب را به پای درخت (حوضه نفوذ) هدایت کند. ۱-۳-۷- تراس بندی در این روش به منظور جلوگیری از فرسایش خاک و استفاده بیشتر درختان از آب باران و آبیاری» تراس‌هایی شبیه پلکان طراحی می شود. این تراس‌ها درپای هر ردیف و عمود بر جهت شیب احداث می‌شوند» بدینصورت در هنگام بارندگی شدید و یا آبیاری درختان»سبب می‌شود که آب بیشتری درخاک نفوذ کند» همجنین از حرکت سریع آب که باعث شستشوی خاک بین ردیف‌ها می‌گردد جلوگیری به عمل می‌آید. گاهی روی هر سکو ۲ یا ۳ یا بیشتر ردیف درخت کاشته می‌شود و در این نوع طرح کاشت که در اراضی شیبدار صورت می‌گیرد لازم نیست که زمین به قطعات منظم و مشخصی تقسیم بندی شوند و همچنین جوی‌های آبیاری اصلی درجهت شیب و جوی‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۸۹ آبیاری فرعی که آب را به پای درختان می‌رسانند عمود بر شیب و با شیب ملایم یک یا دو در هزار باید ایجاد شود و یا از سیستم در اراضی با شیب ۱۵-۲۰ درصد از خطوط تراز و در اراضی با شیب بیش از ۲۰ درصد (با مد نظر قرار دادن توجیه اقتصادی و وجود عمق کافی خاک) از سیستم تراس بندی استفاده می‌شود. تراس‌های کنتوری در اراضی با شیب ۲۰-۵۰ درصد استفاده می‌شوند. از تراس‌های ابرویی در اراضی با شیب‌های ۱-۵۰ درصد و از بانکت‌های هلالی و بانکت‌های مثلثی در شیب‌های ۰/۵-۵ درصد استفاده می‌شوند. ۲-۲-۷ انواع سیستم‌های جمع آوری آب این سیستم‌ها را با توجه به محدوده عمل و نحوه انجام کار اصولاً در ۳ گروه تقسیم بندی می‌کنند. ۱-۲-۲-۷- ریزحوضه‌ها جمع آوری آب از ریزحوضه‌ها شامل جمع آوری روان آبهای سطحی می‌باشد. اندازه حوضه جمع آوری آب (۱-۱۰۰۰ مترمربع) و ذخیره می‌شود و این ریزحوضه برای یک درخت یا بوته یا گیاهان یکساله بکار می‌رود. این روش برای جمع آوری جریان‌های آب شدید (سیل) کاربرد ندارد. نسبت سطح حوضه آبگیر (حوضه جمع آوری آب) به سطح ناحیه کشت حدود ۱ به ۱ تا ۱۰ به ۱ می‌باشد. ریزحوضه‌ها اغلب به صورت ردیفی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. جمع آوری آب به روش ریزحوضه برای درختان در مناطقی کاربرد دارد که میزان بارندگی سالیانه بیشتر از ۲۰۰ میلیمتر می‌باشد و برای گیاهان یکساله باید میزان بارندگی سالیانه بیشتر از ۳۰۰ میلیمتر باشد. در این سیستم سطح حوضه آبگیر کمتر از ۱۰۰۰ مترمربع شکل شماره ۲-۷- سیستم جمع آوری آب در ریزحوضه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ دسئنورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار ۲-۲-۲-۷ جمع آوری آب بین ردیف‌ها برای اجرای این سیستم می‌تواند بین صفر تا ۵ درصد باشد و عمق خاک باید بیش از یک متر باشد. حوضه آبگیر حدود ۱-۳ مترمربع هد ی هرا » اجه ۰ ۰ ۰ ۰ ی نس ۰ یمه ات :9 ی و سا : و امه بر 1 ا ال 1 1 ور ۱ ۰ - که 9 صص ۰ 9 ۳ اس ۳۹۴ َ. ۹ شکل شماره ۳-۷- سیستم جمع آوری آب بین ردیف‌ها حوضه آبگیر را باید با هموار کردن خاک و فشرده کردن خاک و درزگیری آن با موادی مثل مالچ برای کنترل روان‌آب‌ها آماده کرد. این سیستم برای کاشت درختانی چون آنگور و زیتون بکار می‌رود. در زمین‌های مسطح با شیب حداکثر تا یک درصد ردیف‌های کشت را به صورت متناوب در نظر می‌گیرند. همچنین اگر میزان بارندگی منطقه زیاد باشد می‌توان ردیف‌های کشت را به صورت چند ردیف متوالی در نظر گرفت. منطقه بین ردیف‌های کشت را به صورتی شیب بندی می‌کنند که آب جمع آوری شده بین ردیف‌ها به سمت ردیف‌های کشت هدایت شود. این سیستم‌ها را می‌توان به صورت دستی و مکانیزه به کمک تراکتور اجرا کرد و سطح بین ردیف‌های کشت را باید با غلتک فشرده کرد. چون این سبستم‌ها را می‌توان به صورت مکانیزه هم انجام داد پس نیاز کارگری می‌تواند به حداقل کاهش داده شود. البته اگر بارندگی زیاد صورت گیرد می‌تواند به فرسایش خاک ردیف‌های کشت بینجامد. فاصله بین ۲ ردیف کشت می‌تواند از ۴ متر تا ۲/۷۵ متر با توجه به نوع طراحی متغیر باشد. ۳-۲-۲-۷ تراس‌های سکویی کنتوری این تراس‌ها طوری ایحاد می‌شوند که دارای یک سوو می‌باشد و روی خط تراز قرار داشته و درختان در روی این سکو کشت می‌شوند. منطقه آبگیر در واقع همان خیز تراس را تشکیل می‌دهد و آب را به سمت ناحیه کشت یا به عبارتی سکوها (کف تراس) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۹۱ این سیستم در مناطقی که ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر بارندگی سالیانه دارند و اراضی شیبداری که ۲۰-۵۰ درصد شیب دارند قابل اجرا آبگیر به سطح ناحیه کشت از ۱ به ۱ تا ۱۰ به ۱ متغیر است. شکل شماره ۶-۷- جمع آوری آب به روش تراس‌های سکویی کنتوری ایجاد این تراس‌ها را می‌توان به صورت دستی و یا مکانیزه انجام داد ولی اجرای دستی آن نیاز به نیروی کارگری زیادی دارد و روش مکانیزه آن نیز مشکل و پرهزینه است. ایجاد تراس‌ها باعث افزایش روان آب می‌شود اما گاهی باعث افزایش فرسایش خاک برای اجرای این سیستم بایستی در ابتدا میخ‌های چوبی را بر روی خطوط تراز مستقر کرد سپس خاک سطحی را برداشت و به سمت بالای تراس ریخت آنگاه تراس را کاملاً ایجاد کرد و خاک آن را به سمت پایین تراس ریخت تا عرض واقعی تراس ایجاد شود و در نهایت می بایست خاک سطحی موجود در بالای تراس را در کف سکو پخش کرد. در محل تقاطع کف تراس و خیز تراس معمولاً گاهی یک جوی کوچک برای زهکش آب اضافی در نظر گرفته می‌شود. تعیین عرض تراس‌ها با توجه به عمق خاک و میزان شیب زمین صورت می‌گیرد. اگر عمق خاک بیشتر باشد تراس‌ها عریض تر در نظر گرفته می‌شوند. در اراضی با شیب بیشتر» عرض تراس‌ها کمتر بوده و در نتیجه ردیف‌های کشت به یکدیگر نزدیک تر می‌شوند. در شیب‌های ملایم ترء تراس‌ها عریض‌تر می‌باشند. در مجموع در اراضی با شیب کم می‌توان از سیستم‌های جمع آوری آب بین ردیف‌ها استفاه کرد و در اراضی با شیب بیشتر از 2-۲-۲-۷ باندهای نیم دایره‌ای و باندهای منلنی این سیستم‌ها در مناطقی که بارندگی سالیانه حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر است کاربرد دارند. شیب اراضی می‌تواند از ۰/۵ تا ۵ درصد باشد. این سیستم‌ها بوسیله خاک ایجاد می‌شوند و یک تشتک نفوذی آب را شامل می‌شوند که روان آبها در پایین ترین نقطه -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۳ دسنورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار ناحیه کشت تجمع می‌یابند. استقرار تشتک‌ها به نحوی است که در ردیف‌های متوالی» بصورت متناوب نسبت به یکدیگر قرار می‌گیرند تا از فرسایش خاک توسط روان آبها جلوگیری شود. شکل آنها می‌تواند از مثلفی تا نیم دایره‌ای باشد. در واقع باندهای مثلنی شکل شبیه ۷ می‌باشند (۷-۹/1064). حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت برابر ۴ به ۱ تا ۸ به ۱ می‌باشد. ۹۲۲ 600۲۲۵۵۱ ۷۷۳۹9 ده ود ل رل ۲۷ ل ال ل ۱ ال ۲ 0۷۵۲۱۵۷۷ ی ارلا ار آن ِ با ل رک رو جر ای تما 566۱۱۵۳ 6 566۱۱۵۵ ۵-۵ شکل شماره ۵-۷- جمع آوری آب به روش باندهای نیم دایره‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۹*۳ درختان بادام» زیتون» انارء پسته, زردآلو هلو و... را می‌توان در این سیستم‌ها کشت کرد. انتخاب نوع گونه بستگی به میزان بارندگی سالیانه دارد. در باندهای نیم دایره‌ای» شعاع حدود ۶ تا ۲۰ متر است این باندها شبیه هلال می‌باشند لذا این باندها به باندهای هلالی نیز موسومند. پشته‌ای که توسط خاک برای ایجاد این باند هلالی شکل ایجاد می‌شود در ۲ نوک هلال (یال‌ها) ارتفاعی برابر ۱۰ سانتیمتر و عرض مقطعی در حدود ۷۵ سانتیمتر دارد. در حالی که در قوس هلال ارتفاع آن به ۵۰ سانتیمتر و عرض مقطع آن به حدود ۲۱۰ سانتیمتر هم می‌رسد. در باندهای مثلنی طول دو ضلع ۷ شکل, بین ۲-۵ متر می‌باشد و شیب زمین به سمت داخلی مثلث هدایت می‌شود و داخل مثلث به صورت پلکانی ساخته می‌شود و در داخل مثلث, ۲ درخت هر یک بر روی یکی از پلکان‌هاء غرس می‌شوند و هر دو نهال حفظ می‌شوند ولی نهال ضعیف تر پس از شروع فصل دوم رشدء حدف می‌شود. در برخی موارد نیز کشت مستقیم بدر در محل گوده انجام می‌شود. شکل شماره 1-۷- جمع‌آوری آب به روش باندهای مثلثی ۵-۲-۲-۷ تراس‌های ابروبی تراس‌های ابرویی به شکل نیم دایره هستند و در اراضی شیبدار با شیب یک تا ۵۰ درصد قابل اجرا هستند. این سیستم‌ها را در مناطقی که بارندگی ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر دارند می‌توان به اجرا در آورد. سطح حوضه آبگیر از ۵ تا ۵۰ متر مربع اختیار می‌شود و سطح ناحیه کشت ۱-۵ مترمربع است. لذا نسبت سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت می‌تواند ۳ به یک باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ دستورالعمل احداث باغ د راراضی شیب‌دار برای غرس نهال می‌بایست ابتدا چاله‌ای در مر کز تراس ابحاد شده حفر شود و خاک مناسب برای کاشت فراهم 0 نمال در چاله کاشته می‌شود. ردیف تراس‌های هلالی به صورتی ایجاد می‌شوند که تراس‌های ردیف با تراس‌های ردیف بعدی خود حالت متناوب داشته باشند. قطر تراس‌ها را می‌توان حداقل تا یک متر مدنظر قرار داد تا خطر فرسایش خاک کاهش یابد. شکل شماره ۷-۷- جمع آوری آب به روش تراس‌های ابرویی ۹-۲-۲-۷ کرت‌ها این روش که به مسکات معروف است در حقیقت نوعی کرت بندی زمین است که با پشته بندی و مرزبندی محصور می‌شود. محدوده ای از زمین شیبدار بالا دست به عنوان حوضه آبگیر به صورت یک کرت مجزا در نظر گرفته می‌شود و روان آبهای این محدوده از طریق یک گذرگاه به کرت واقع در قسمت پایین دست هدایت می‌شوند که اینجا ناحیه کشت درختان می‌باشد. این روش به طور کلی برای درختان میوه و بویژه درختان زیتون توصیه شده است. این سیستم در مناطقی که میزان بارندگی ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیمتر است قابل اجرا می‌باشد. شیب اراضی برای این سیستم از ۲ درصد تا حداکثر ۱۵ درصد می‌تواند باشد. سطح حوضه آبگیر برابر ۵۰۰ متر مربع است و سطح ناحیه کشت برابر ۲۵۰ متر مربع است و نسبت سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت برابر ۲ به ۱ می‌باشد. در حوضه آبگیر که هیچ درختی کاشته نمی‌شود بایستی غلتک زنی و فشرده کردن خاک انجام شود تا نفوذ آب به حداقل برسد و روان آب را افزایش و به سمت ناحیه کشت هدایت کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۹۰ 20310۱۲۱۵۲۱] 5 شکل شماره ۸-۷- جمع آوری آب به روش کرتی ۷-۳-۲-۷ ریزحوضه لوزی شکل این روش به نگاریم معروف بوده و در مناطقی که میزان بارندگی ۱۵۰ تا ۶۰۰ میلیمتر دارند کاربرد دارد. شیب اراضی بین ۱ تا ۵ درصد است و برای درختان میوه از جمله بادام» انگورء زیتون» انار» پسته» زردآلو هلو مرکبات و... می‌تواند استفاده شود. این روش شامل یک محدوده لوزی شکل است که دور تا دور آن را پشته بندی کرده و در داخل این محدوده شیب بندی به سمت پایین ترین نقطه شیب واقع در محدوده لوزی شکل صورت می‌گیرد و در این نقطه گودال کاشت مستقر شده و نهال در آن کاشته می‌شود. سطح حوضه آبگیر برابر ۳ تا ۳۵۰ مترمربع است و سطح ناحیه کشت برابر ۱ تا ۱۰ مترمربع است و نسبت سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت برابر ۲ به ۱ تا ۲۵ به ۱ می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۹ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار چم 310 عم 1 ی چ ۴ رورغ بت سره وه (2ط حر ۵ ور ما ار 3 ی 0 که 1 ه اه چت هه ۹ ی - ۵۵۵۶ 63۱۳۵ ی ئ [2۵01*۵م00۲۱] . هه ل ناه لروعکاان ی 40 3 ۲۵۵۵ 1 شمیت بیجن ۱ وا و و مس رس اف اک روک کون رم یط شکل شماره ۹-۷- جمع آوری آب به روش ریزحوضه لوزی شکل در این سیستم حوضه ابگیر و ناحیه کشت با هم ودر همین محدوده لوزی شکل قرار می‌گیرند و این ساختار حتما باید به صورت دستی اجرا شود و امکان اجرای مکانیزه آن وجود ندارد پس نیروی کارگری زیادی لازم دارد. حوضه ابگیر باید مالچ داشته باشد تا روان آب را به سمت ناحیه کشت هدایت کند و استقرار رسوبات درناحیه کشت صورت پذیرد. کاربرد کودهای آلی برای این سیستم به طوریکه فاصله یک درخت با درخت ردیف دیگر حدود ۵ تا ۳۰ متر است. عمق چاله‌های کاشت را با توجه به نوع گیاه انتخابی از در این سیستم» جمع آوری روان آبها صورت می‌گیرد. حوضه ابگیر (حوضه جمع آوری آب) خارج از ناحیه کشت قرار دارد و در درصد باشد نیازی به تراس بندی نیست. سیستم بزرگ حوضه‌ها درمناطقی قابل اجرا است که بارندگی سالیانه بیشتر از ۲۰۰ میلیمتر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۹۷ سطح حوضه آبگیر (محل جمع آوری آب) از ۱۰۰۰ مترمربع تا ۲۰۰ هکتار متغیر است و نسبت سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه شکل شماره ۱۰-۷-جمع آوری آب در بزرگ حوضه‌ها بزرگ حوضه‌ها انواع مختلفی دارند که از جمله می‌توان به سیستمهای کشت در دامنه تیه‌ها اشاره کرد. ۱-۳-۲-۷ سیستم کشت در دامنه تیه‌ها این سیستم در مناطقی که ۳۰۰-۶۰۰ میلیمتر بارندگی سالیانه دارد و شیب حوضه آبگیر بیش از ۱۰ درصد می‌باشد کاربرد دارد. کانالهای باریک, آب بالای تیه را به دامنه تیه که ناحیه کشت می‌باشد منتقل می‌کنند. حوضه آبگیر از ۱۰ مترمربع تا ۱۰۰۰ هکتار وسعت دارد و ناحیه کشت نیز از یک مترمربع تا ۱۰ هکتار را شامل می‌شود. در واقع سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت از ۱۰ به اجرای این سیستم نیاز به طراحی مناسب دارد که باید به صورت مهندسی طراحی و اجراء شود و نیاز به نیروی کارگری زیادی برای احداث آن می‌باشد. سطح حوضه آبگیر که محدوده اراضی شیبدار را تشکیل می‌دهد بایستی از سنگ‌هاء کلوخ‌ها و علف‌های هرز پاکسازی شود و توسط غلتک» کوبیده شوند. در محدوده ناحیه کشت می‌بایست پشته‌هایی ایجاد شوند که توسط خاک و سنگ ساخته می‌شوند و توسط گونه‌های مقاوم گیاهی تقویت می‌شوند تا از تخریب آنها جلوگیری شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار ۳۹ 0316۱۱۵۲ 23 اس ی در لت سک ی ی پ 9 دا ۲ ای و 5 زو ۲-۳-۲-۷-کلان حوضه‌ها یا سیستم جمع آوری سبلاب این سیستم شامل جمع آوری سیلاب‌ها و آبهای خروشان یک رودخانه فصلی است و ساختارهای بند و آبگیر به همراه شبکه‌های توزیع آب را شامل می‌شود. ذخیره آب در خاک منطقه ریشه گیاه و یا در داخل آبگیرها و یا محل‌های ذخیره آب صورت می‌گیرد. جمع آوری سیلاب در مناطقی که بیش از ۳۰۰ میلیمتر بارندگی سالیانه دارند به اجرا در می‌آید. سطح حوضه آبگیر در این سیستم‌ها از ۲۰۰ هکتار تا ۵۰ کیلومتر مربع می‌باشد و اندازه سطح ناحیه کشت گیاهان متغیر می‌باشد. نسبت سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت ۱۰۰ به ۱ تا ۱۰۰۰۰ به ۱ می‌باشد. این سیستم آب مورد نیاز برای تولید محصول را تامین می‌کند و علاوه بر آن باعث تقویت آبهای زیرزمینی می‌شود و خسارت‌های ایجاد شده توسط جریان‌های ناگهانی (سیلاب) را کاهش می‌دهد. بطور کلی شامل ۲ سیستم است یکی سیستم جمع آوری سیلاب‌ها از بستر رودخانه‌ها 0:0(71 ]۷/۵۲/7۵۹۸ ۲1000 4 ۹1۳6۵۱1۱ و دیگری سیستم یا روش پخش سیلاب (۵۲۹]0(1] ۱167 1004 ۳). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۹۹ م اه : بت سای چات پیشیست ‎٩ ۰ ۵ مه مش 1 0 و همست سر ۹ : ۹ص هه هه مه ی ور ِ 8 2 ۹ ۳ 9 "۰ 1 ۱۹یا ۹,۱۹ رب ۹ و ی اند مامت ۰ یه و 1 4 ۷ ۰ ونیا : ای ی ۷ 4 و رک 6 ۱۱۳۳9 ۴۱۵۵۵۷۷۵۱۵۲ ۷۷۱۸۲۱۱۲۱ 1۳۱۵ 51۲62۲۱ 0 شکل شماره ۱۲-۷- سیستم جمع آوری سیلاب‌ها از بستر رودخانه و پخش سیلاب در سیستم‌های جمع آوری سیلاب مهمترین سیستمی‌که برای کاشت درختان دارای اهمیت است روش دره بند هلالی شکل (7683901079) روش بند کمانی شکل (10(19» 510116 (ع//۳0۹۶-۷۵) و دره بند نیم دایره‌ای (7/110/1) از جمله دره بندهایی هستند ۳-۲-۲-۷-دره بند هلالی (ژسور) این روش در مناطقی با بارندگی ۱۵۰-۰ میلیمتر قابل اجرا است. شیب اراضی بیش از ۵ درصد است و سطح حوضه آبگیر آبگیر به سطح ناحیه کشت از ۱۰۰ به ۱ تا ۱۰۰۰۰ به ۱ می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۰ دسنورالعمل احداث باخ در اراضی سیب‌دار این روش با ایجاد دره بند یا همان آب بند عرضی به شکل تقریباً هلالی شکل در بستر رودها و یا مسیل‌های موجود در دره‌ها مرور در پشت این دره بندها تجمع می‌یابند که از مواد معدنی و آلی تشکیل شده و برای کاشت درختان بویژه زیتون» بادام» آلو و این بندها معمولاً به ارتفاع ۲-۵ متر احداث می‌شود ولی بعد از چند سال و پس از تجمع رسوبات» ارتفاع آنها را افزایش می دهند. طول این بندها حدود ۱۵-۵۰ متر است و ضخامت یا پهنای آنها نیز حدود ۴-۶ متر است. گاهی برای این بندهاء یک یا دو عدد سرریز آآب اضافی در نظر می‌گیرند که حدوداً ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر پایین از ستیغ تاج بند می‌باشد. 7 ۲ا2550ل ره ۱ ود اد ۹ ب ی 4 ۳ 2 شکل شماره ۱۳-۷- دره بند هلالی با سور ۱-۳-۳-۲-۷- دره بندهای کمانی شکل این دره بند از لحاظ شرایط میزان باران» شیب وسعت سطح حوضه آبگیر و ناحیه کشت شبیه دره بندهای هلالی هستند ولی شکل آنها به صورت کمانی شکل و مصالح ساخت آنها از سنگ است و ارتفاع آنها به حدود یک متر هم نمی‌رسد. برای این آب بندها نیز باید سرریز آب در نظر گرفت تا از تخریب آن در اثر سیلاب‌های شدید فصلی جلوگیری شود. این دره بندها نیز برای کاشت شکل شماره ۱۶-۷- دره بند کمانی شکل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۱۰۱ ۲-۳-۲-۲-۷- دره بندهای نیم دایره ای این دره بندها در مناطقی با بارندگی ۳۰۰-۶۰۰ میلیمتر در سال به اجراء در می‌آیند و شیب اراضی کمتر از شیب اراضی در ۲ روش قبل است و حدود ۱-۳ درصد است. سطح حوضه آبگیر آنها بسیار وسیع است و محدوده‌ای بین یک هکتار تا ۲۰۰۰ هکتار را را شامل می‌شود که می‌تواند تا ۷۰۰ درخت را در آنجا کشت کرد. نسبت سطح حوضه آبگیر به سطح ناحیه کشت ۲۰ به ۱ تا ۱۰۰ به ۱ می‌باشد. این بندها شکل نیم دایره‌ای کامل داشته که ارتفاع آن به یک متر می‌رسد و از سنگ با خاک ساخته می‌شود و یک محل سرریز آب نیز برای آنها تعبیه می‌شود. درختان میوه‌ای که برای این روش انتخاب می‌شوند باید تا یک هفته مقاومت به غرقاب شدن شکل شماره ۱۵-۷- دره بند نیم دایره ای و یا در مناطقی که دمای بالایی دارند و تبخیر و تعرق زیاد است کاربرد دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۲ دستورالعمل احداث باغ د راراضی شیب‌دار ۴۱۵۵۵۷۷۵۲۱۵۲ 60 9 ۱۷30۲003101۱۲۱۱۵ ۷ ْ ۱۷۱۲۵۵312۱۱۲۲۱۵۲ ۷۷ ۱ |2۳۵2 وه ره فتاه شکل شماره ۱۹-۷- انتخاب نوع سیستم جمع آوری با توجه به میزان بارش سالیانه ۵-۲-۷ خاک مناسب اراضی برای اجرای سیستم‌های جمع آوری آب برای اجرای سیستم‌های جمع آوری آب می‌بایست خاک اراضی از لحاظ برخی از ویژگی‌ها مورد مطالعه قرار گیرند» بافت خاک, ساختمان خاک» عمق خاک نفوذپذیری خاک میزان ظرفیت نگهداری آب درخاک, حاصلخیزی خاک. شوری و یا سدیمی‌بودن خاک خاک حوضه آبگیر بایستی بتواند روان آب بالایی را ایجاد کند و نفوذپذیری کمی‌داشته باشد در حالی که در ناحیه کشت حاصلخیز و غنی از مواد مغذی برای رشد گیاهان باشد. برای مثال در یک سیستم ریزحوضه بایستی خاک پشته‌ها و مرزها از پایداری بالایی برخوردار باشد و خاک محل کاشت گیاه» 1-۲-۷ انتخاب سیستم برای جمع آوری آب در انتخاب نوع سیستم برای جمع آوری آب بایستی کلیه سیستم‌های مختلف را ارزیابی کرد آنگاه وضعیت منطقه مورد نظر را با یکی از سیستم‌ها تطبیق داد. در این راستا باید در ابتدا مشخص نمود که میزان بارندگی منطقه به چه میزانی است و کدامیک از سیستم‌ها در این محدوده بارندگی جواب خواهد داد. همچنین بایستی بررسی کرد که آیا سایر منابع آبی در منطقه وجود دارد یا فقط تنها راه موجودء استفاده از سیستم جمع آوری آب می‌باشد. اگر چنین است در مرحله بعد می‌بایست شیب منطقه ارزیابی و با سیستم‌های موجود مطابقت داده شوند. همانگونه که قبلا نیز گفته شد.ء اراضی حاصلخیزی که معمولاً دارای شیب کم (کمتر از ۱۰ درصد) هستند را می‌توان برای اجرای انواع سیستم‌های ریزحوضه که بعداً به شرح آنها پرداخته خواهد شد اختصاص دادء اما اراضی شیبداری که دارای شیب بیش از ۱۰ درصد هستند ولی در عوض زمین‌های حاصلخیزی را در پایین دست خود دارند را می بایست برای اجرای سیستم‌های بزرگ حوضه در نظر گرفت. اگر اراضی موجود در جوار رودخانه‌های خشک و یا بستر رودخانه‌هایی قرار دارند که حداقل ۲-۳ بار در سال آب در آنها جاری می‌شود را می‌توان سیستم جمع آوری سیلاب را برای آنها بررسی کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ضوابط زهکشی ‏ وکنترل و هدایت روانآب‌ها ۱۰۳ اراضی مناسب برای اجرای سیستم‌های مختلف جمع آوری آب می‌بایست شناسایی و مشخص گردند.ء این کار از طرق مختلف از جمله بوسیله بازدید اراضی,» تصاویر هوایی» داده‌های ماهواره‌ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی (075) صورت می‌پذیرد. سیستم اطلاعات جغرافیایی قادر است که داده‌های مختلف جغرافیایی را با یکدیگر منطبق کرده و اراضی مناسب را تعیین کند. به طور کلی اجرای ریز حوضه‌ها آسانتر و ارزان تر از اجرای بزرگ حوضه‌ها می‌باشند. جمع آوری سیلاب نیز تنها محدود به اراضی مجاور رودخانه‌های فصلی می‌شود از اینرو اهمیت موضوع بیشتر به ریز حوضه‌ها مربوط می شود. ۱-۱-۲-۷ انتخاب سیستم ریز حوضه در انتخاب سیستم ریزحوضه معمولاً شیب باید کمتر از ۱۰ درصد باشد ولی اگر بیش از این باشد نیز برخی از سیستم‌ها نظیر سیستم تراس بندی انتخاب می شود. اگر همان محدوده شیب کمتر از ۱۰ درصد است بایستی بررسی نمود که آیا خاک برای اجرای سیستم جمع آوری آب مناسب است اگر مناسب نبود امکان اجرای طرح وجود ندارد ولی اگر خاک مناسب بود چون هدف کاشت درختان مثمر است بایستی مشخص کرد که کار در مقیاس کوچک و یا بزرگ می‌خواهد انجام شود؟ اگر مقیاس کوچک باشد و خاک ورزی» با دست انجام شود سیستم‌هایی چون ریزحوضه لوزی شکل (۸/28471۸1/) و ریزحوضه کرت بندی (/۸12: 60) توصیه می‌شوند ولی چنانچه کار در مقیاس بزرگ انجام می‌شود و به صورت مکانیزه است, سیستم‌هایی مثل نوارهای کانتوری (۸0/1۶ ۲0(110107) و استحصال آب مابین ردیف‌ها (1۷/77 ۲۳۵۱۷ع7111) پیشنهاد می‌شوند. ۲-1-۲-۷ انتخاب سیستم بزرگ حوضه در انتخاب سیستم بزرگ حوضه بایستی مطمئن بود که آیا مردم و متقاضیان اجرای طرح به اندازه کافی برای مشارکت در طرح وجود دارند. اگر چنین نباشد.ء اجرای طرح امکان‌پذیر نیست ولی اگر کفایت می‌کند بایستی ماشین آلات و ادوات نیز به اندازه کافی پیش بینی و تامین شوند. اگر در منطقه سنگ وجود داشت می‌توان به ایجاد بند سنگی (40(718» ع5/016) اقدام کرد ولی اگر سنگ در منطقه در دسترس نباشد باید سیستم‌هایی چون باندهای نیم دایره‌ای (۵۸1۹/ 560(11-0/701۸/07) و باندهای دوزنقه‌ای (7۳۵6201401) را برای منطقه انتخاب کرد. ۳-1-۲-۷ انتخاب سیستم جمع آوری سیلاب این سیستم را با توجه به محل انجام آن که معمولاً در حاشیه و یا در بستر رودخانه‌های فصلی است می‌توان به اجرا در آورد. دره‌های باریک موجود در مسیر رودخانه‌ها محل مناسبی برای اجرای بندهای سنگی (40(15۶ 510(16)» دره بندها (76890۸(۹) و بندهای خاکی (40(119 54/14) می‌باشند. در بسترهای رودخانه چنانجه زیاد وسیع نباشند و از اندازه متوسطی برخوردار باشند می‌توان سیستم انحراف سیلاب‌ها را اعمال و روان آبها را به سمت اراضی حاشیه رودخانه‌های فصلی هدایت و از آبهای موجود بهره برداری کردء اما چنانجه بستر رودخانه وسیع باشد.ء انحراف سیلاب‌ها به سمت خود بستر رودخانه انجام می‌شود و از آنجا بهره برداری لازم به عمل خواهد آمد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار عکس‌های هوایی و ارزیابی آنهاء تصاویر ماهواره‌ای و لایه بندی و ارزیابی آنها و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (0/15) و پیش بینی‌هایی در مورد وضعیت آبهای سطحی و روان آبها و تطبیق الگوهای ارتباط بین آب. خاک و گیاه می‌بایست یک ارزیابی کلی در مورد اجرای سیستم جمع آوری آب در منطقه و انتخاب نوع آن انجام داد. -------- صفحهٔ بعد -------- - ضوابط زهکشی ‏ وکننرل و هدایت روانآب‌ها نام سیستم باندهای کنتوری جمع آوری آب بین ردیف‌ها تراس‌های سکویی کنتوری باندهای نیم دایره‌ای (هلالی) باندهای مثلثی (۷ شکل) تراس‌های ابرویی کرت (مسکات) ریزحوضه لوزی شکل (نگاریم) دره بند نیم دایره‌ای (ژسور) دره بند نیم دایره‌ای بزرگ (لیمان) نوع سیستم ریز حوضه ریز حوضه ریز حوضه ریز حوضه ریز حوضه ریز حوضه ریز حوضه ریز حوضه بزرگ حوضه جمع آوری سیلاب جممع آوری سیلاب جمع آوری سیلاب ۱۰۵ وت آبگیر به سطح ناحیه ۱( - ۱:۱ سس ۱:۱ ۱- ۴:۱ ۱ ۴:۱۲ ۲۳:۱-۱ ۱۰:۱۱ ۱۰:۱ ۱۰ ۲۰: ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ ضوابط کودباشی و دفع آفلت و بیماری‌های گیاهی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - ضوابط کودپاسی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی ۱۹ ۱- ۸- ضوابط کودپاشی درختان میوه برای ادامه زندگی و تولید محصول به مقدار مشخصی از عناصر غذایی که یا از طریق هوا و عمدتا از طریق خاک جذب می‌شوند.ء نیاز دارند. از بین عناصر غذایی شناخته شده در طبیعت ۱۶ عنصر برای تغذیه گیاهان از جمله درختان میوه ضروری می‌باشد. سه عنصر کربن» اکسیژن و هیدروژن از طریق هوا و ۱۳ عنصر دیگر شامل ازت» فسفرء پتاسیم» کلسیم» منیزیم» گوگرد. آهنء منگنزء روی» مس بر» مولیبدن» و کلر از طریق خاک جذب می‌گردند. عناصر کربن» اکسیژن» هیدروژن» ازت» فسفرء پتاسیم» کلسیم» منیزیم و گوگرد عناصر پرمصرف و مابقی عناصر کم مصرف می‌باشند. اطلاق واژه‌های پرمصرف و کم مصرف و ارائه این تقسیم بندی به دلیل اهمیت و نقش این عناصر نیست. بلکه به مقدار نیاز گیاه از هر یک از آنها بستگی دارد. اگرچه عناصر غذایی ضروری بطور طبیعی در اختیار گیاه قرار می‌گیرند و ادامه زندگی آنرا برای رشد و تولیدمثل فراهم می‌کنند. اما برای تولید محصول کافی و اقتصادی تامین مصنوعی این عناصر که با واه کود دهی بیان می‌شود» الزامی‌است. از بین عناصری که از طریق هوا جذب می‌شوند. تنها تغذیه مصنوعی (کود دهی) عنصر کربن آنهم برای افزایش عملکرد برخی محصولات گلخانه‌ای در فضاهای بسته کاربرد دارد و در کشت‌های فضای باز از جمله کاشت درختان میوه در اراضی شیبدار عملا قابل استفاده نمی‌باشد. دو عنصر اکسیژن و هیدروژن به اندازه کافی و وفور از طریق هوا در اختیار گیاهان قرار می‌گیرند. بنابراین تامین مصنوعی آنها ضرورتی ندارد. غلظت تمامی۱۳ عنصر ضروری قابل جذب از طریق ریشه را می‌توان به صورت مصنوعی در خاک برای جذب ایده آل و متعادل گیاه (بدون بروز کاهش عملکرد و سلامت محصول در اثر کمبود یا بیش بود یک عنصر) تنظیم نمود. از آنجائیکه تنظیم غلظت یک عنصر در خاک برای تامین غلظت مورد نیاز آن در بافتها و اندامهای گیاه است. ۱-۱-۸- روش‌های تشخیص میزان عناصر در خاک و گیاه ۱-۱-۱-۸ نمونه برداری و تجزیه خاک یکی از رایج ترین روش‌ها برای ارزیابی حاصلخیزی خاک و توصیه‌های کودی آزمون خاک است. آزمون خاک چندین هدف را دنبال می‌کند - تشخیص خاک‌های دارای کمبود. قبل از کاشت درختان. - پیش آگاهی دادن باغداران درباره مناطقی که امکان سمیت عناصر برای گیاه» حبوان و انسان وجود دارد. - هدف دیگر تعیین نقاطی است که حد عناصر در خاک به حد مسمومیت رسیده باشد. ۱-۱-۱-۱-۸- روش نمونه برداری محل نمونه برداری خاک در باغ‌های میوه از بین ردیف‌ها و در قسمت سایه انداز درخت است و بسته به شکل هندسی باغ محل‌های نمونه برداری فرق می‌کند. یک روش این است که از یک قطعه باغ حداقل ۱۵ نمونه خاک به طور تصادفی یا زیگزاگ برداشت. با هم مخلوط و نهایتاً یک نمونه ۲ کیلوگرمی‌مرکب به آزمایشگاه ارسال شود. به هر حال نمونه بایستی به گونه‌ای باشد که -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۰ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار کل باغ را در برگیرد. نمونه برداری برای باغ‌ها و خزانه‌ها معمولاً از دو عمق ۰-۳۰ و ۳۱-۶۰ سانتیمتری صورت می‌گیرد زیرا - نمونه ۲ کیلوگرمی‌مرکب را در ظرف یا کیسه مخصوص ریخته» درب آن را محکم می‌بندیم به طوریکه خاک رطوبت خود را از دست ندهد. - دو کارت مخصوص نمونه برداری را پرنموده و در آن مشخصات نمونه از قبیل عمق نمونه برداری» تاریخ نمونه برداری» محل و قطعه نمونه برداری» نام نمونه بردار و اطلاعات اضافی دیگر را می‌نویسیم و یک کارت را درون کیسه و کارت دیگر را به نکات مورد توجه در نمونه برداری از خاک باغات میوه: - مساحت هر قطعه نمونه برداری نباید بیش از یک هکتار باشد. در مساحت‌های بیشترء باغ به قطعات یک هکتاری تقسیم می‌شود و از هر قطعه یک نمونه تهیه می‌شود. - نمونه نبایستی ازمحل‌های خاص کوددهی شده یا سمپاشی شده تهیه شود. - بهتر است نمونه‌ها از نیمه بیرونی سایه انداز درخت تهیه شوند. - بهتر است نمونه برداری‌های سطحی (عمق ۰-۳۰ سانتیمتری) زمانی صورت گیرد که ریشه‌ها هنوز بیدار نشده اند. - هیچ یک از ادوات نمونه برداری از قبیل بیل» بیلجهء دستکش و غیره آلوده نباشند. - نباید از ادوات گالوانیزه برای نمونه برداری استفاده شود. ۲-۱-۱-۱-۸- زمان نمونه برداری از خاک به طور کلی بهترین موقع نمونه برداری خاک در مورد باغات میوه» نمونه برداری قبل از احداث باغ است اما چنانچه باغ احدات شده باشد.ء بسته به منطقهء اواخر زمستان تا اوایل بهار و یا اواخر تابستان تا اوایل پاییز است. ۳-۱-۱-۸ نمونه برداری و تجزیه برگ درختان میوه در باغات» به دلیل وسیع بودن عمق پراکنش ریشه‌ها و طولانی بودن فصل رشد گیاهان, تجزیه گیاه بر تجزیه خاک برتری دارد. به همین دلیل پیشنهاد می‌شود که هر ساله نمونه‌های برگ تهیه شده و برای تحزیه به آزمایشگاه فرستاده شود تا بتوان بر اساس آن توصیه کودی سالانه انجام داد و اطلاعات لازم از شرایط و روند جذب عناصر غذایی بوسیله درختان را بدست آورد. برای اقتصادی بودن این مسئله می‌توان باغ را به سه قسمت تقسیم نمود و هر سال یک قسمت را نمونه برداری کرد. برای‌اجرای صحیح نمونه برداری در باغ باید ابتدا باغ را از نظر شرایط درختان (از قبیل سن, نوع درخت. گونه و...) همچنین از نظر شرایط باغ (شیب زمین» شکل زمین,» آبیاری باغء جهت ردیف درختان در باغ) به کرتهای مساوی تقسیم نماییم و سپس از هر کرت ۸ تا ۱۰ درخت را انتخاب نمود و از آنها نمونه برداری کرد. باید دقت نمود که نمونه برداری قبل از حداقل ۱۰ روز بعد از این عملیات نمونه برداری صورت پذیرد تا اثرات سمپاشی بر نتایج تجزیه برگ‌ها تاثیر نگذارد. نکات مهم در نمونه برداری از برگ درختان میوه: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - ضوابط کودپاسی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی ۱۱۱ زمان نمونه برداری اکثر درختان میوه ۸-۱۲ هفته پس از شکوفایی کامل گل (100(71/] ]141/) یا حدود یک ماه قبل از برداشت اعلام شده است. این تاریخ ممکن است در مناطق مختلف اندکی متفاوت باشد. (در جدول نحوه و زمان نمونه برداری گیاه به زمان و اندام مورد نظر محصولات باغی جهت نمونه برداری اشاره گردیده است). نمونه‌های برگ ارقام و واریته‌های مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند. ۹ قبل از نمونه برداری» به درختانی که دارای آسیب‌های فیزیکی جوندگان و سرمازدگی یا مشکل آب گرفتگی هستند توجه نمود. 9 برای هر نمونه ۷۰-۱۰۰ عدد برگ تهیه شود. نمونه‌ها از قسمت‌های مختلف تاج درخت تهیه شوند (از پاجوش‌ها و تنه جوش‌ها نبایستی نمونه تهیه شود). ۹ برای نمونه برداری از برگ‌های وسط شاخه‌های تازه رشد یافته به همراه دمبرگ فصل جاری استفاده می‌شود. توصیه شده است که در درختان بزرگ» شاخه‌هایی که برای نمونه برداری انتخاب می‌شوند تقریباً ۳ تا ۲/۱ متر بالای سطح زمین باشند. ۹ از هر شاخه نباید بیش از ۲ برگ تهیه نمود. برگ‌ها باید سالم و بدون زدگیهای فیزیکی و یا بیماری باشند به گونه‌ای که نماینده واقعی از برگ‌های تاج ۹ نمونه‌های برگی را پس از برداشت باید کاملاً با آب پاک شستشو داد. پس از شستشوء برگ‌ها را در هوا پهن می‌نماییم تا خشک شوند. این کار مانع از قارچ زدگی نمونه‌ها می‌شود بایستی دقت نمود که برگ‌ها مستقیماً در مقابل نور خورشید قرار نگیرند و یا در حالی که خیس هستند نبایستی آنها را تحت حرارت قرار داد. ۹ نمونه‌های هوا خشک را میبایست در پاکتهای کاغذی یا کیسه‌های پارچه‌ای مخصوص قرارد اده و اطلاعات مربوطه را به آن ضمیمه نمود. بایستی توجه نمود که به علت گرمی‌هوا در زمان نمونه برداری» آنها را در ظرف خنک حاوی یخ نگهداری نموده تا از تجزیه زود هنگام و تولید رنگ آنتی سیانین در آنها جلوگیری سپس نمونه‌ها به آزمایشگاه حمل می‌گردند. تجزیه نمونه‌ها در آزمایشگاه بایستی با بهترین وسیله انجام شود. در نهایت توصیه کودی انجام می‌شود. توجه به این نکته ضروری است که بهترین توصیه کودی زمانی صورت خواهد گرفت که نتایج حاصل از تجزیه خاک همراه با نتایج از تجزیه گیاه تواماً بررسی و توصیه کودی انجام گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۳۲ ی جدول شماره ۱-۸- جدو اندام مورد آزمایش برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های غیربارده برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان دمبرگ برگ جوان بالغ که معمولاً در فاصله پنجمین تا هفتمین برگ از جوانه انتهایی قراردارد برگ‌های قاعده سرشاخه‌های بدون بار برگ‌های کامل برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل از شاخه‌های جوان برگ‌های کامل انتهایی ل نحوه و زمان نمونه برداری زمان نمونه برداری اوایل تیر اوایل تیر اوایل تیر اوایل تیر اوایل تیر اوایل تیر اوایل تیر اوایل تیر اوایل تابستان تیر ماه اوایل تیر اواسط تابستان اواسط تیر تا اواسط مرداد ماه اوایل تابستان اوایل تابستان اوایل تر اواسط تابستان اواخر خرداد ماه اواسط تابستان دس ورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار گیاه در درختان میوه ملاحظات برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است دمبرگ برگ‌های جوان برای نمونه برداری مناسب است نمونه برداری از جفت برگچه بعد از برگچه انتهایی انجام شود نمونه برداری از جفت برگچه بعد از برگچه انتهایی انجام شود برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است برگ‌های وسط شاخه جوان برای نمونه برداری مناسب است -------- صفحهٔ بعد -------- نام م آندام مور زمان نمو ست ۳ ۱۹۱۳ دددوشوشوشتححتتت ن ازللا ۱ ۱۸ ۵ ۳۵ ۱۳ ۷۵ ۳۵ ۵ ۳۵ ری ۱۴ ۱۳ ۳۵ ۱.۰ ۳ 7۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۱ و نام زمان نم( حد د 3 ۳ ۴ ی تُسیب‌دار رت ی جوان -------- صفحهٔ بعد -------- نام محصول زمان نمونه برداری حد بحرانی ۷ (درصد) ۳ (رص) کل (درصد) 4 (رصد) 8 (رص) )۱(( 0 )((7( 1 ۹۱۹۱۵ فیربارده زیاد ۳۱۶-۲ ۰۲۶/۴ ۳/۱-۴ ۲/۸۳۵ ۰/۸۱۱ ۶۱-۱ ۱۷-۳۰ ۲۵۱-۰ ۱۶۴۰ ۵۱-۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۱۹ ۳-۱-۱-۸- اس کمی‌با زیادی منفی دارند که باغ در جدول راهن ایی با علائم کمبود یا مسموه عناصر در خاک موجب بر هم خ ار باید آنها را بشناسد و از بروز : علائم و برگ‌ها کوچک می‌شوند. برنگ ارغوانی مایل به قرمز داشته و زودتر از حالت طبیعی رنگ پاییزی را حواشی خاکستری روی برگ‌های پیر برگ‌های پیر حواشی و انتهای زرد مرکز برگ ایجاد می‌شود. اما چون حرکت آن در گیاه کند است گاهی ممکن است کمبود آن در میوه ایحاد شود. برگ‌های زردی که گاهی از برگ‌های دارای کمبود ازت یا منیزیم مرگ برگ‌های جوان» ریزش جوانه‌هاء میوه لکه دار و بد ریخت زرد شدن مشخص برگ‌های جوان برگ‌های جوان شبیه روزت (بیساگ) سبز رنگ پریده یا زرد شوند یت عناصر وردن تعادل آزها شده و بعضی از این عناه چنین وضعی به موقع جلوگیری نماید. مسمومیت عناصر غذایی به برخی از این ر۵ ۵-۸- جدول کمبود عناصر غذایی تیمار کود ازته ممکن است پخش شده» به لوله آبیاری اضافه گردیده یا برای پاسخ سریع اوره روی گیاه محلول پاشی شود (۶ کیلوگرم اوره در ۱۰۰۰ لیتر آب) مممولا باه به صورت کود در خاک بکار می‌رود اما قطره‌ای استفاده شود. استفاده از کودهایی که درخاک استعمال می‌شوند ممکن است نیترات پتاسیم در باری قطره‌ای کار لیتر آب) روی برگ‌ها پاشیده شود. سولفات منیزیم در خاک بکار برده شود. برای پاسخ سریع سولفات منیزیم (۵-۱۰ کیلوگرم در ۰ لیتر) در بهار محلول‌پاشی شود. این عارضه می‌تواند بوسیله چندین بار طول فصل رشد و با غوطه وری پس از برداشت میوه داخل نمک کلسیم (معمولاً کلرید کلسیم) کاهش داده می‌شود. محلول پاشی در بهار با 018 سولفات منگز, 8 آهک هیدارته در ۱۰۰۰ لیتر آب استفاده از ۱۰۰-۲۰۰ گرم بوراکس برای هر درخت یا محلول پاشی برگ‌ها با ۱-۲ کیلوگر بوراکس در ۱۰۰۰ لیتر محلول پاشی کلات آهن (۱/۵-۲ کیلوگرم در ۰ لیتر) یک یا دو بار در هر فصل ۰ لیتر) بلافاصله پس از باز شدن برگ‌ها سر روی همدیگر اثرات مثبت و علائم اشاره گردیده است. ملاحظاتن با آبیاری زیاد و بارندگی سنگین به راحتی از به سرعت در خاک به صورت باند در آمده و9 شود بهتر است قبل از کاشت گیاه به خاک اضافه شود. کمبود منیزیم یا کلسیم شود. در مدت زمان دو هفته‌ای ممکن است انجام تنها زمانی بر استفاده کنید که کمبود آن ثابت شده زیادی بر زیانبار تر از کمبود آن در خاک‌های قلیایی خیلی معمول است عمدتاً در هلوء شلیل, انگور و مرکبات یک مساله است. -------- صفحهٔ بعد -------- کودپانسی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی جدول شماره 1-۸- راهنمای مسمو علائم در مراحل ابتدایی سوزش نوک برگ‌ها و اگر خیلی شدید باشد همه برگ‌ها به حالت قهوه‌ای سوخته در آمده و در نهایت خشک شده و برگ‌ها می‌ریزند میوه درختانی که مقدار زیادی ازت به آنها داده باشند ولی به درجه مسمومینت نرسیده باشد درشت تر از معمول با نسج صاف و خیلی نرم و خیلی زود در انبار در معرض گندیدگی فیزیلوزیکی قرار گرفته و فاسد می‌شوند. برگ‌ها سبز تیره» ضخیم و خشن هستند. قهوه‌ای شدن ریشه‌ها و آوندهای داخل چوب و توقف رشد ریشه‌هاء از بین رفتن ریشه‌های موئی و بعداً تمام ریشه‌ها و سپس برگ‌ها کمبود آهن و بروز علائم مربوط به آن در اثر زیادی منگنز در درختان سیب یک حالت خاص که به آن اصطلاحاً (سرخچه سیب) می‌گویند بروز می‌کند و آن عبارت است از ظاهر شدن تعداد زیادی شاخه‌های کوتاه و سیخ مانند که شبیه جوش زدن پوست انسان در اثر مرض سرخچه در روی شاخه‌ها خودنمایی می‌کند. در مرکبات زیادی پستایم موجب می‌شود برگ‌ها بریزند و پوست میوه کلفت و نسج آن خشن و کم آب شود همچنین موجب بروز کمبود منیزم در گیاه می‌شود. افراط در مصرف موا سولفوره در درختان زردآلو و سیب موجب زردشدن برگ‌ها پیش از موعد و خزان بی موقع و توقف رشد میوه‌ها خواهد شد و همجنین باعث جذب بیش از حد مواد قلیل, مانند مس» آهن و منیزیم شده که خود سیب بروز عوارض ناشی از مصرف زیادی عناصر مذکور خواهد گردید. در گردو علائم مسمومیت از بر ابتدا با قهوه‌ای شدن کناره برگ‌ها شروع می‌شود. بعدها در ماههای شهریور و مهرء فاصله بین رگبگها نیز به این رنگ در می‌آیند این قبیل برگ‌ها خیلی زود خزان می‌کنند. تیمار احتراز از دادن کودهی ازته برای مدتی و تنظیم هرس این حالت با عمل متقابل آهک و خننی کردن افزودن مقداری اهمک به محلول‌های مسی که جهت مبارزه با امراض قارچی به صورت سالیانه ۱۱۷ ملاحظات -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۸ دستورالعمل احداث باغ د راراضی سیب‌دار جدول شماره ۷-۸- استانداردهای کلی لازم برای درختان میوه (بر اساس وزن خشک برگ) درختان سیب و گلابی جوان بدون بار درختان سیب و گلابی بارور درختان سیب و گلابی بالغ و پارور درختان سیب و گلابی نسبتا جوان سیب و گلابی و سایر هسته دارها ۰ میکروگرم در گرم تمام محصولات ۰ میکروگرم در گرم تمام محصولات ۰ میکروگرم در گرم تمام محصولات ۰ میکروگرم در گرم تمام محصولات ۰ میکروگرم در گرم جدول شماره ۸-۸- میزان مطلوب مقادیر عنصر بر در برگ تعدادی از درختان میوه میزام مطلوب بر در برگ‌ها (میلی گرم در کیلوگرم) زمان نمونه برداری ۲-۱-۸ روش‌های کوددهی ۱-۲-۱-۸- چالکود به دلیل حضور هک فعال در خاک‌های آهکی» زیادی بی کربنات در آبهای آبیاری» کمی‌مواد آلی موّثرترین روش کوددهی روش چالکود است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - ضوابط کودپاشی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی ۱۱۹ اجرای روش چالکود باعث کاهش اسیدیته خاک‌های آهکی, ایجاد تهویه مناسبء نفوذ پذیری مطلوب» کاهش هزینه‌های شخم پای درختان» افزایش راتدمان و کارآیی مصرف کود و گرایش ریشه‌ها به سمت یک منبع غذایی است مصرف غیر صحیح (پخش سطحی) کود در سایه انداز درختان و با عنایت به کمی‌تحرک اکثر کودهای مصرفی علی الخصوص کودهای فسفاته و پتاس درختان میوه در کشور عمدتاً دچار مشکلات تغذیه‌ای هستند. به همین دلیل بیان روش صحیح کوددهی در باغ‌های میوه اولویت خاصی دارد. مراحل اجرای چالکود به شرح زیر است: ۲-۲-۱-۸- محل حفر چاله در ابتدا می بایست چاله‌هایی در نزدیکی تمرکز ریشه‌های درختان حفر شود. این چاله‌ها در قسمت انتمهای سایه انداز درختان حفر شود. علت حفر چاله‌ها در قسمت انتهایی سایه انداز درخت آن است که بیشتر ریشه‌های جوان و فعال و ریشه‌های موئین در این منطقه قرار می‌گیرند. توانایی این ریشه‌ها در جذب آب و عناصر غذایی بیش از ریشه‌های اصلی و قطور درختان می‌باشد. در ضمن حفر چاله درچنین مناطقی به ریشه‌های اصلی و قطور درختان صدمه نمی‌رساند. محل چاله باید در جایی باشد که آب آبیاری حتماً به طریقی آن را خیس کند. ۳-۲-۱-۸ تعداد چاله در صورتی که تعداد چاله کم باشد تماس ریشه درختان با مناطق اصلاح شده خاک کم بوده و اثربخشی روش کامل نیست. افزایش تعداد چاله نیز هزینه بر و پرخرج خواهد بود. در مجموع برای درختان میوه بیش از ۱۰ ساله دو تا چهار چاله برای هر درخت توصیه می‌شود. در باغ‌های پر تراکم تعداد به یک چاله بین درختان مجاور محدود می‌گردد. ۱-۳-۲-۱-۸- قطر و عمق چاله در باغ‌ها حفر چاله‌ها با وسایل معمولی چون بیل و کلنگ انجام می‌شود. در چنین حالتی قطر چاله‌ها بین ۳۰تا ۵۰ بستگی به عمق پراکنش ریشه‌های درخت دارد. در عمل معمولاً عمق ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتری مناسب می‌باشد. ۲-۳-۲-۱-۸-پ رکردن چاله‌ها خاک خارج شده از چاله‌ها را به صورت یکنواخت در فاصله بین ردیف‌های درختان پخش و از بازگرداندن دوباره آن به داخل چاله خودداری کنید. چاله‌ها را با مخلوطی از ماده آلی (کود دامی‌یا خاک برگ یا کمپوست) و کود شیمیایی مناسب پرکنید. هنگامی که برای اولین بار چاله را پر می‌کنیدء بهتر است ابتدا کود دامی مورد نیاز برای پرکردن چاله را با کودهای شیمیایی به خوبی مخلوط نموده و سپس درون چاله بریزید. با لگد کردن کود در داخل چاله تا حدی آن را بفشارید و در متخصصین تغذیه گیاه مشورت نمایید. در صورتی که بخواهیم یک نسخه کلی و عمومی برای خاک‌ها کشور توصیه کنیم می‌توان بشرح زیر عمل نمود: سیب زردآلو هلوء شلیلء گلابی» گیلاس بادام؛ به محلول پاشی برای افزایش /۹0 7۸۸ با فرمول زیر: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ دسنورالعمل احدات با د راراضی نسیب‌دار اوره پنج در هزار + سولفات روی پنج در هزار + اسیدبوریک پنج در هزار ۷1 ۳,7۸ باقی ماندن تعداد میوه روی درخت را گویند در واقع تعیین کننده تعداد میوه روی درخت بعد از ریزش گل است که در دو نوبت محلول پاشی می‌شود. ۱-اواخر تابستان و بعد از برداشت محصول و قبل از ریزش برگ‌ها ۲-هنگام متورم شدن جوانه‌ها در بهاره جذب از طریق ساقه و جوانه صورت میگیرد. سایر کودها را می‌توان بصورت زیر و ترجیحا به روش چالکود به درختان داد. - گوگرد پودری ۱-۲ کیلوگرم برای هر درخت بارده - سولفات روی ۲۵۰-۵۰۰ گرم برای هر درخت بارده - سولفات منگنز ۱۰۰ گرم برای هر درخت بارده - سولفات مس ۱۰۰ گرم برای هر درخت بارده - اسید اوریک ۱۰۰-۱۵۰ گرم برای هر درخت بارده - سولفات پتاسیم ۱-۲ کیلوگرم برای هر درخت بارده - سولفات آمونیم ۱ کیلوگرم برای هر درخت بارده - مصرف خاکی سکوسترین آهن ۱۰۰-۱۵۰ گرم برای هر درخت که به جای آن می‌توان از سولفات آهن به میزان یک کیلوگرم برای هر درخت بارده استفاده نمود. - کود حیوانی به اندازه کافی حدود ۲۵-۳۰ کیلوگرم برای هر درخت به صورت چالکود در اواخر زمستان یا اوایل بهار استفاده شود. ۳-۲-۲-۱-۸- نگهداری از جاله‌ها در صورتی که از چاله‌ها به خوبی نگهداری شود حفر آن یک بار برای چندین سال کافی خواهد بود. هر سال نشست توده کود در داخل چاله را با افرودن محدد کود دامی‌یا سایر کودهای آلی جبران کنید. از پرشدن جاله‌ها بوسیله خاک جلوگیری نمایید. خیسی بیش از حد و خشکی توده دامی‌داخل چالکود از کارایی روش می‌کاهد. رطوبت و تهویه متعادل, رشد ریشه را در داخل چالکود تقویت می‌کند. در سال‌های بعد افزودن کودهای شیمیایی متحرک و غیرمتحرک بر سطح چاله‌ها امکان پذیر است. حرکت این کودها به همراه آب آبیاری در داخل کود دامی‌به راحتی انجام می شود و نیاز به صرف هزینه جهت پا بیل و زیرخاک کردن کودهای شیمیایی غیرمتحرک نیست در مورد کودهای ازته از آنجا که مسئله تثبیت در خاک کمتر مطرح می‌باشد نیمی‌از آن در داخل چاله‌ها و نیم دیگر به صورت پخش سطحی در اختیار درخت قرار داده می شود. در صورتی که آبیاری تحت فشار باشد و چاله‌ها در زیر قطره‌چکان‌ها حفر شود امکان مصرف کلیه کودها در سیستم وجود دارد مشروط برآنکه از نظر گرفتگی قطره‌چکان‌ها مشکلی ایجاد نشود و یا اینگونه مشکلات به طریقی برطرف شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - ضوابط کودپاشی و دفع آفات و بیماری‌های گیاهی ۱۳۱ 24-۲-۱۸ محلول پاشی از محاسن محلول‌پاشی می‌توان به رفع سریع کمبودء آسانتر بودن کاهش سمیت ناشی از تجمع عناصر در خاک و جلوگیری از تثبیت» سرعت جذب بالا برای عناصر غیرمتحرک, کاهش فعالیت ریشه در طول مرحله زایشی و میوه دهی و عوامل موثر در جذب مواد غذایی از طریق اندامهای هوایی عبارتند از: ب- مساحت سطح برگ و گونه گیاهی ۱-24-۲-۱-۸-ازت دارها و گلابی چندان موثر نیست. مقدار قابل توصیه اوره محلول‌پاشی ۵ الی ۱۰ در هزار می‌باشد. زمان محلول‌پاشی آوره بر روی درختان میوه قبل یا پس از گل و یا پس از برداشت محصول زمانی که برگ‌ها هنوز سبزهستند آوره با سموم قابل اختلاط نیست. ۲-2-۲-۱-۸- فسفر محلول‌پاشی فسفر به میزان ۷ تا ۱۰ در هزار برای رفع کمبود توصیه می‌شود. ۳-24-۲-۱-۸- پتاسیم محلول‌پاشی پتاسیم برای کاهش بیماری‌ها و افزایش محصول و جلوگیری از شکستن شاخه‌ها موثر است مقدار مصرف 2-2-۲-۱-۸- کلسیم از مهمترین عناصر موجود در دیواره سلولی گیاهان است. برای برطرف نمودن کمبود.ء افزایش کیفیت. طول عمر محلول‌پاشی کلسیم در سیب باعتث کاهش لکه چوب پنبه‌ای و در گیلاس و آلبالو باعث سفتی میوه پس از برداشت می‌شود. ۵-2-۲-۱-۸- منیزیم کمبود منیزیم در درختان میوه زیاد دیده می‌شود برای رفع این کمبود دو الی پنج مرتبه محلول‌پاشی با سولفات منیزیم کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ دسنورالعمل احدات با د راراضی نسیب‌دار 4-۲-۱-۸ - ۹- آهن برای رفع کلروز ناشی از هک فعال در خاک محلول‌پاشی آهن کلاتر یا سولفات آهن به مقدار دو یا چند بار در طول فصل رشد توصیه می‌شود. در درختان میوه اولین محلول‌پاشی ۴ هفته پس از گلدهی توصیه می‌شود. بهترین زمان برای ۷-2-۲-۱ بر از مهمترین عناصری که در جوانه زدن دانه گرده» تشکیل میوه و انتقال مواد فتوسنتزی به میوه نقش دارد. در میوه‌های هسته دار و دانه دار برای تشکیل میوهء افزایش عملکرد و کاهش بیماری‌هایی مثل آتشک مفید است. کمبود برء بر کمبود کلسیم نیز اثر دارد. بهترین زمان محلول‌پاشی در زمان متورم شدن جوانه‌ها در اوایل بمار می‌باشد. ولی می‌توان در پاییز نیز انجام داد. برای انگور بهترین زمان پس از هرس یا متورم شدن جوانه‌هاست. اسید بوریک بهترین ۸-24-۲-۱-۸- روی در درختان میوه کمبود روی باعث کوچک ماندن برگ‌هاء کاهش تشکیل میوه‌های ریز و جارویی شدن انتهای شاخه‌ها می‌شود. بهترین زمان محلول‌پاشی در درختان میوه زمان متورم شدن جوانه‌ها یا پس از ریزش گلبرگ‌هاست. غلظت توصیه شده ۳-۵ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب. ۹-5-۲-۱-۸- منگنز بهتر است همراه روی مصرف شود. ۱۰-4-۲-۱-۸-مس کمبود مس در درختان میوه با پلاسیدگی برگ‌های انتهایی و ریزش آنها مشخص می‌شود بهترین زمان محلول‌پاشی در هنگام منورم شدن جوانه‌هاست. غلظت محلوپاشی ‎۵-۹٩‏ کیلو گرم سولفات مس در ۱.۰۰ لیتر آب به علاوه یک کیلوگرم آهک می‌باشد. ۱۱-2-۲-۱-۸- مولیبدن مولیبدن در بهار و یا اوایل تابستان برای رفع کمبود مصرف می‌شود. غلظت آن سه کیلوگرم مولییدات سدیم در ۱۰۰۰ توصیه‌های فنی به هنگام محلول‌پاشی - محلول‌پاشی اگر در صبح یا در عصر صورت گیرد موثرتر خواهد بود. - پس از محلول‌پاشی آبیاری انجام گیرد. - در هنگام محلول‌پاشی رطوبت نسبی هوا بالاتر از ۸۷۰/ باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشسم - ضوابط کودپاسی و دف ع آفات و بیماری‌های گیاهی ۱۳۳ - افزودن مواد مویان نیم در هزار جذب را افزایش می‌دهد. - سرعت باد موقع محلول‌پاشی خیلی پایین باشد. - 77م محلول‌های تهیه شده در غلظتهای توصیه شده کنترل شود محدوده 77 بین ۶-۸ توصیه می شود. - بافتهای جوان مواد محلول را بهتر از بافت پیر جذب می‌کنند. - جوانه‌های متورم شده مواد را بهتر جذب می‌کنند. ۵-۳-۱-۸- کود آبیاری ۱-۵-۲-۱-۸- عوامل موثر در کود آبیاری - خاک در خاک‌های شنی به دلیل نفوذپذیری بالا اتلاف مواد غذایی از طریق آبشویی بسیار زیاد است بنابراین با محاسبه میزان نفوذپذیری خاک‌ها و همچنین در نظر گرفتن گسترش ریشه و تنظیم مدت زمان آبیاری با روش کود آبیاری می‌توان از اتلاف مواد غذایی در اثر آبشویی جلوگیری به عمل آورد. در این روش برای عنصری مانند ازت با مهار آبشویی می‌توان ۲۵ تا ۳۰ درصد در مصرف کود صرفه جویی کرد. بنابراین کارأیی روش کود آبیاری برای خاک‌های شنی (درشت بافت) بیش از خاک‌های رسی (زیربافت) است. حرکت فسفر به عنوان یک عنصر غیرمتحرک در خاک در خاک‌های شنی بیش از خاک‌های رسی است به طوری که حرکت این عنصر به طور متوسط در خاک‌های ریزبافشت نمی‌تواند بیش از ۵ سانتیمتر باشد در صورتی که در خاک‌های شنی تا ۱۸ سانتیمتر هم مشاهده شده است که این عنصر حرکت کرده است. مصرف کودها به روش کود آبیاری در آبیاری‌های نشتی هم امکان پذیر است اما به دلیل پخش غیر یکنواخت کود در سطح باغ کارایی آن نسبت به روش‌های آبیاری تحت فشار و بخصوص روش آبیاری قطره‌ای کمتر است و ممکن است مزایایی همچون یکنواختی رشد در سطح باغ را فراهم نکند. حتی در خاک‌های ریزبافت استفاده از روش کود آبیاری از دو عامل تسعید برخی کودها مانند کودهای ازاته از سطح خاک در مقایسه با مصرف سطحی کود و همچنین از تثبیت برخی عناصر مانند فسفر و عناصر کم مصرف در خاک‌هایی با //۲ر بالا جلوگیری می‌کند. همچنین در روش کود آبیاری در فاصله زمانی کوتاهی کود در دسترس ریشه قرار می‌گیرد. موجب رشد بیشتر درختان میوه می‌شود. کوددهی برای این اراضی بسیار موثر و کارآمد است. - انتخاب کود مناسب تمام کودها برای استفاده در کود آبیاری و سیستم قطره‌ای مناسب نیستند. اولین شرط حلالیت در آب می‌باشد دومین سوسپانسیون دارند نیز نمی‌توانند برای کود آبیاری مفید باشند درجه حرارت نیز در میزان حلالیت کودها در آب موثر است از -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳4 دسنورالعمل احداث باغ در اراضی تسیب‌دار طرفی برخی کودها با حل شدن در آب موجب کاهش درجه حرارت آب می‌شوند به طور مثال حل شدن ۲۱۰ گرم در لیتر خواهد داشت. جدول زیر بیانگر تاثیر درجه حرارت در حلالیت برخی کودهاست. ۳( 5۹0 1/۵ ۸707 7۸7 ۲۳4 (گرم در لیتر) | (گرم درلیتر) ۱ (گرم در لیتر) (گرم در لیتر) (گرم در لیتر) - استفاده از کلرید پتاسیم یا در حد کم مصرف شود. کودها معمولاً دارای خاصیت آسیدی یا بازی هستند به آن معنی که به محض وارد شدن در آب واکنش اسیدی یا بازی از خود نشان می‌دهند بنابراین وقتی کودهای اسیدی استفاده می‌شود 7 محلول آب و کود در محدوده اسیدی قرار می‌گیرد و برعکس در شرایط خاک‌های آهکی کشور بواسطه خنثی نمودن اثرات کربناتها و بی کربناتما در آب آبیاری و کاهش اثرات کربنات کلسیم در مجاورت پیاز رطوبتی معمولاً ترجیح داده می‌شود اما موجب پوسیدگی و زنگ مشکل بهره می‌برند. از فواید اسیدی بودن محلول کود آب در سیستم می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: - از بین رفتن رسوبات محل سوراخهای قطره‌چکان - نابودی جلبک‌ها و باکتریهای رشد کرده در داخل لوله‌های ارتباطی آبیاری - نوع و حلالیت کود به طور کلی کودهایی که بیشتر در آب حل می‌شوند کارایی بیشتری در روش کود آبیاری دارند همچنین عناصر غذایی استفاده از یک کود در روش کود آبیاری محلول بودن آن در آب آبیاری است. کودهایی نظیر نیترات آمونیوم» کلرید پتاسیم» نیترات پتاسیم» اوره» منوفسفات آمونیوم و مونوفسفات پتاسیم برای این روش مناسب می‌باشند. میزان حلالیت اغلب کودها تحت تاثیر درجه حرارت و درصد خلوص آب آبیاری است. -------- صفحهٔ بعد -------- ,- ضوابط کودپانسی و دفع افا 333333 جد ۳ د ۳ ۳ جدول شماره ۸- سایندگی کود ز کودهای شیمیایی دارای [ دگی و پوسیدگی در بخش ودها متفاوت است. کودهای ۱۳۵ 0 ۸/۱۵۱۷ 0 این نوع کودها ف به پوسیدگی در وم کاملاً خورنده -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹ دستورالعمل احداث باغ در اراضی نسیب‌دار هستند محلول‌های دارای فسفر به ویژه هنگامی که با نمک‌های آمونیومی‌مصرف شوند به شدت موجب تخریب مکنده‌های برنزی و برنجی در تزریق کننده‌ها می‌گردد. - سازگاری کودها وقتی که محلول پایه می‌خواهد تهیه شود بعضی کودها نبایستی با هم مخلوط گردند برای مثال اختلاط کود ,0( ۸/77) با /۸6 در مخزن کود باعث تکشیل ,۸250 شده که سبب کاهش حلالیت کودها در آب مقدار قابل توجهی می‌شود. از جمله اختلاف‌های ممنوعه شامل: ۱-نیترات کلسیم با سولفات‌ها و فسفات‌ها ۲- سولفات منیزیم با دی یا مونو آمونیوم فسفات جدول شماره ۱۲-۸- تطابق و سازگاری برخی کودها در سیستم آب و کود س ینکش سا 5 0 0 0 هه هه سا 0 0 که سس هه املاح درصد سدیم ۳ میلی گرم در کیلوگرم ده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - ضوابط کودپاشی و دف عآفات و بیماری‌های گیاهی ۱۳۷ جدول شماره ۱۶-۸ شاخص‌های شوری برای برخی کودهای رایج ۲-0-۲-۱-۸- معایب روش کودآبیاری روش کود آبیاری (۳2۲//84110(1) علی‌رغم امتیازاتی که در استفاده از برخی از کودها دارد.ء دارای معایبی نیز می‌باشد که اهم آزها عبارتند از: - به دلیل نامحلول بودن برخی کودها امکان استفاده از روش کود آبیاری برای کاربرد اینگونه کودها امکان‌پذیر - به دلیل فعل و انفعالات شیمیایی بین برخی بنیان‌ها و فرمول‌های کودی امکان مصرف توام آنها در روش کود آبیاری فراهم نمی‌باشد. ۲-۸- ضوابط دفع آفات و بیماری‌های گیاهی آفات و بیماری‌های گیاهی یکی از معضلات اصلی باغات به حساب می‌آیند و همه ساله خسارات معتنایهی را متوجه باغداران می‌نمایند که مقابله و خصوصاً ییش‌گیری از این معضلات اهمیت ویژه‌ای دارد. در این مبارزه می‌بایستی تأکید بر راه‌های کنترل بیولوژیکی و کنترل تلفیقی آفات و بیماری‌ها استوار باشد. مبارزه مکانیکی با برخی از آفات نیز همانند آنچه که در مبارزه با سرشاخه‌خوار رزاسه صورت می‌گیرد. از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در بخش فهرست آفات و بیماری‌های گیاهی و علف‌های هرز مهم درختان میوه و سموم و روش‌های توصیه شده علیه آنها براساس توصیه‌های کمیته‌های تعیین انواع سموم دفع آفات نبانی و روش کاربرد آنها آورده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ 3333333333 ک آفت کرم به کرم آلو کنه قرمز اروپائی 71 [ ۵ :۸ میوه جد نکللک که همه ۳۹ (0(1۵(۵/]0 ۵1)) ۵ ۳/۵۱۵۲ 000۳۵۱1۱۱ ۳۵۲۱۵۲۱۷۲۱۷۹ ۸, 7017۱1۱/۸۷ ۰ ۲7۵۱۵۱1۵۸۸1 2115 77. ۱1۵]]71۵]] ۲۵/۵1۳۲ 4 دسنورالعمل احدات باخ در اراضی سیب‌دار ملاحظات فوزالن در سال‌های طغیانی اثر کافی ندارد. ازمایش سموم مناسب و کم خطر توصیه می‌شود. دیازینون پودر وتابل و ازینفوس متیل قارچ کش‌های پودر وتابل مصرف شود. سمپاشی با روغن‌های امولسیون شونده بهمیزان ۸۱-۲/ در زمستان موقعی که جنین‌ها فعال و قبل از متورم شدن جوانه‌ها. پروپارژیت روی گلابی و به مصرف نشود. مبارزه بهاره و تابستانه انتخاب پروپارژیت بنزوکسی میت بر سایر کنه‌ کش‌ها آرجح است درمورد قدرت کنه‌کشی فن پروپاترین بررسی شود. رعایت اصول به زراعی و خصوصأً از بین بردن ۱- در صورتی که اختصاصاً برای لیسه باشد ترجیحاً از سم مالاتیون استفاده شود. ۲- این افت در صورت رعایت اصول معمولاً اشکالی ایجاد نمی‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- نام فارسی آفت مگس گیلاس زنبور گلابی زنبور گوجه ۹۱۳۹ اراس در صورت نیاز به سمپاشی مجدد همراه و همزمان باسمپاشی علیه کرم میوه صورت گیرد. در صورت بودن ‏ ترشحات قبل امولسیون شونده اثربهتری دارد. انجام آزمایشات با سموم موثر و مناسب توصیه می‌شود. رعایت اصول باغبانی اهمیت ویژه‌ای دارد. با توجه به سمپاشی‌ها علیه آفات اصلی نیاز به سمپاشی ندارد.. انجام پیش آگاهی و بررسی‌های بیشتر توصیه می‌شود. در صورت ضرورت برای شته‌هایی که ایحاد پیچیدگی می‌کنند از سموم سیستمیک استفاده شود. انجام آزمایشات برای دستیابی به سموم مناسب توصیه می‌شود. محلول پاشی پای درخت و جمع آوری و از بین بردن حشرات کامل و بیل زدن باغ در بهار برای تقلیل جمعیت آفت. انجام آزمایشات برای دستیابی به سموم مناسب توصیه می‌شود. شخم پائیزه به عمق حداقل ۲۰ سانتیمتر در سایه انداز پای درخت توصیه می‌شود به دوره کارنس (فاصله سمپاشی تابرداشت) توجه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ و 5 سرخرطومی‌سیب سرخرطومی گلابی ۳ : موش ورامین 3 ی 2 ی ادامه جدول 4 ۲۱۱۱۵۱۱۵۹۱۱ 7۵100۹06 نکلگکنلنکن 6 ]۳۲۸۲/۱۵ (هنک تاکن (خکماک 6 هدنگ تمه ها مککنکاننکاکنه هه که گنه خانواده 72001141016 ۸1/010/115 اننشه// 1 ۸۱۱/۱۵(۱۵(۲۱۷۹ ۸/0000 40 13 ۷۹ا8 0۷/۵10 1/۵۲۱/۸۲1] 3 نکم که نلک 0( ممل احداث باخ در اراضی سیب‌دار س و در هر نسل پس از خروج دو سوم مصرف شود در مورد شپشک توت سمپاشی زمستانه با روغن در فصل گرما از طعمه آبدار استفاده خاک به صورت گردپاشی. استفاده از انواع تله‌های زنده گیر توصبه می‌شود. انجام مطالعات و آزمایشات توصیه می‌شود. نوبت اول از تورم جوانه‌ها تا قبل از از شدن گل‌هاء نوبت دوم بعد از ریختن گل‌هاء نوبتسوم ۱۰ روز بعد. جمع آوری و سوزاندن برگ‌های الوده و شاخه‌های آلوده. استفاده از ارقام متحمل در شرایط مساعد و در صورت لزوم. در بهار هر ۵-۶ روزو در تابستان -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هنَسنم - ضوابط کودپانسی و دفع | زک 1 نام فارسی آفت 5 بیماری غربالی درختان میوه هسنه دار ۸ | شانکر سیتوسپورانی ( بیماری مومیایی 1 ی | شانکر باکتریایی درختان ۷ مبوه هسته دار فات و بیماری‌های گیاهی سس ادامه جدول ند لککه نامه ‎٩۷ که ۱۳ ککتههه هه 70011۱ 5 ۹110۱۱۱۱۸ 4 ۲۱103074 ۰ ۸11۵۱۱1۱10 4 ۳۹0003 که نکه ۵۸ 01 70611110 7 ۸۳(۱///۲]۵[[ ۸ 44 ۹۱۳۱ ملاحظاتن بعدیها بفاصله ۱۰ روزء نوبت اول مهم است. نوبت اول پس از ریزش گلبرگ‌ها و بعدیها به فواصل ۱۴ روز سمپاشی زسمتانه بعد از خزان برگ‌ها یا قبل از متورم شدن جوانه‌ها توصیه می‌شود. حذف اندامهای آلوده و بیمار تراشیدن شانکر و پانسمان آن سمپاشی با بنومیل ۰/۷ در هزار ۳ نوبت در صورت امکان جمع آوری میوه‌های آلوده ریپزش کرده و مبارزه با حشرات ناقل بیماری. هرس زمستانی و سوزاندن اندامهای الوده و عفونی محل آلوده استفاده از ارقام مقاوم نوبت اول پس از ریزش گلبرگ‌ها و بعدیها به فواصل ۱۳ روز محلول‌پاشی برای جلوگیری از پیشرفت بیماری در باغات تازه آلوده شده و کندن و سوزاندن و پاشین بنومیل جای درخت انتخاب نهال سالم انتخاب نهال سالم موسسه تحقیقات بررسی‌های لازم را بعمل آورد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۲ 9 د ۹ 3 (تل علف‌های هرز قیاق ز : 3 : : دس ورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار و » آنها ۱- قطع درختانی که بیش از ۵۰ آلودگی دارند ۲ در آلودگیهای کمتر از ۵۰/ قطع شاخه‌های آلوده در ۳۰ - ۲۵ سانتیمتر پائینتر از محل الوده و سوزاندن انها ۳- ضد عفونی و پوشاندن محل زخم و بریدگیها با چسب پیوند. ۴ استفاده از ارقام مقاوم. ۵-اعمال مقررات قرنطینه‌ای برای جلوگیری انتقال بیماری به سایر نقاط. گلایفوزیت: برای علف‌های هرز دائمی‌مناسب است. از ریختن روی شاخ و برگ و تنه درخت جوان خودداری شود. مصرف فریگیت همراه با پاراکوات: برای تعیین دقیق دوز مصرفی به بروشور فنی مراجعه شود. به شاخ و برگ و تنه درختان پاشیده نشود. دالاپون: جهت علف‌های هرز کشیده برگ دائمی‌در درختان جوانتر از ۴ سال مصرف نشود نوبت اول در مرحله غنچه و قبل از بازشدن گل‌هاء نوبت دوم زمان غوره ونوبت سوم در شروع ابدار شدن میوه و براساس اطلاعیه‌های پیش اگاهی. -------- صفحهٔ بعد -------- و ( زنجره مو ۳ ت و بیماری‌های گیاهی سس ۵ ]7/۳۳ ۳2۹۵:۸000 4 00001۲ ۳10۱۱۱۵/0 7 ]۷ 701(۱] ۱۳۳ 3333ججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججشجشجشجشجشجججموودت۳ دیازینون ۷/۰ همزمان با سمپاشی علیه سفیدک حقیقی بصورت مخلوط با قارچ‌کش‌های پودری شخم و آب تخت و ازمدام شاخه‌های نتایج توصیه می‌شود. تکرار سمپاشی هر ۷-۱۰ روز یکبار براساس پیش آگاهیی, انجام آزمایشات برای دستیابی به سموم مناسب ضروری نوبت اول در ۷- ۶ برگی جوانه‌ها به میزان ۵ کیلو نوبت دوم بعد از ریختن گلبرگ‌ها و بسته شدن دانه به میزان ۳۰- ۰ کیلو.نوبت سوم ۰اروز بعد به میزان ۳۰-۰ کیلو. در صورت انبوهی ناکستان تا۵۰ کیلو قابل افزایش است -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳4 نام فارسی آفات سنهای ناقل نماترسپورا سن در ختی کنه پروانه میوه خوار سس ادامه جد 4 ی که هرهم 10101111 ]۹10 70]000(۷۹ ۰ 1۳۵/۱۱۱۱۵۱۱/ ۸0۳۵۹16۱1۱۱۱ ([ 7۱800 1 ۸0041170111۱ ۰ ]۸00۲ (((7و ۳۴]0(/1۱6۹) ۰ 75 []70(1۷)1101 گنه تمهت که اه هه ما دسنورالعمل احدات باخ در اراضی سیب‌دار و بمحض ظهور آپوتسیوم (اندام جنسی قارچ به قبل از افتادن اسکلروتهای قارج خاک (اواخر خرداد). تعداد سمپاشی بستگی به میزان آلودگی و تعداد با توجه به وجود سایر آفات که مبارزه با آنها تعداد سمپاشی بر حسب نیاز افزایش می‌یابد انجام بررسی‌های لازم در این زمینه توصیه می‌باشد. مبارزه مکانیکی: هرس سرشاخه‌های بدشکل, خارج کردن آنها از باغ و سوزاندن آنها. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هنسم - ضوابط کودباسی و دفع نام فارسی آفات سوسک سرشاخه خوار پروانه چوبخوار زنبور مغزخوار (سپردار سیاه سیب) پیوسیدگی طوفه (گوموز بماری لکه برگی ۱۳۵ ددشدشجشجشجشجشجشجشجشجشجشجشجججججججددت7 گذاری با چوبهای تازه بریده شده و خارج کردن از باغ و سوزاندن آنها پس از تخمگذاری. جمع آوری و سوزاندن میوه‌های آلوده. روغن بفاصله ۱۰-۱۵ روز از سمپاشی اول, مبارزه برده شده همراه با ۲/ روغن. از تورم جوانه‌ها تا قبل از گلدهی برای شپشک تنه مبارزه زمستانه موثر نیست. درختان اعم از سالم و الوده تا روی ریشه اصلی و ایجاد طشتک جهت جلوگیری از ورود آب به دور درخت صورت دیدن آلودگی, برداشتن بافت آلوده تا ظهور بافت سالم و سپس ضدعفونی با یک سم توصیه شده. هرس شاخه‌های مجاور سطح زمین, حذف توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ‎٩ ضوابط هرس از 5 هرس انواع درختان میوه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۳۹ در صورتی که درختان میوه به صورت طبیعی و بدون دخالت انسان رشد نمایند. معمولاً پس از طی چند سال به درختان و یا درختچه‌هایی با شاخ و برگ متراکم و انشعاب زیاد تبدیل خواهند شد. شاخه‌های اینگونه درختان مانع رشد یکدیگر شده و به دلیل عدم نفود نور کافی و جریان نامناسب هوا در تاج درخت» بتدریج برگ‌ها و شاخه‌های میانی خشک شده و از بین می‌روند و تولید گل و میوه به سطح خارجی درخت محدود می‌گردد همچنین کیفیت میوه‌های تولید شده و میزان عملکرد پائین است. بنابراین به منظور افزایش عمر اقتصادی درختان و افزایش کمی‌و کیفی محصول انجام هرس ضروری است. از مهمترین اهداف هرس می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: - دریافت میزان نور کافی توسط برگ‌ها و میوه‌ها - توسعه یک اسکلت قوی که قادر به نگهداری محصول زیاد باشد. - حفظ تعادل و توازن مناسب بین اندام‌های رویشی و زایشی درخت برای دستیابی به عملکرد و کیفیت مناسب در هر سال. - توزیع یکنواخت اندامهای بارده در تاج درخت - کنترل ارتفاع و گستردگی و قدرت درخت - کاهش احتمال شکسته شدن شاخه‌ها - تولید میوه با کیفیت و اندازه مناسب - حذف شاخه‌های شکسته شده و یا بیمار - تنظیم جزئی میزان تشکیل میوه قبل از گلدهی به منظور کاهش تعداد میوه‌هایی که می‌بایست بعد از گلدهی به وسیله دست - توزیع یکنواخت شاخه‌های باردهنده در سراسر تاج درخت ۱-۹ زمان هرس هرس بیشتر در زمانی انجام می شود که درختان در حالت خواب زمستانی باشند. گونه‌هایی که نسبت به سرمای زمستانه حساس هستند. در فصل بهار و قبل از شروع رشد هرس می شوند. هرس به صورت هرس زمستانه یا خواب و هرس تابستانه انجام می‌گیرد. یک فرآیند تقویت کننده محسوب می شود. در طول فصل پاییز انرژی در تنه و ریشه‌ها بمنظور تامین نیاز اندام‌های استراحت است حذف شود.ء میزان انرژی درخت دست نخورده باقی می ماند. در فصل بهار درخت از طریق تعداد زیادی شاخه‌های جدید و قوی و عمودی به این هرس واکنش نشان می دهد. هرس خواب سنگین رشد رویشی را به شدت تحریک می کند که به مقدار زیاد از انرژی درخت مصرف می کند و مقدار کمی انرژی برای رشد و نمو میوه باقی می گذارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۰ دس ورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار بیشتر شاخه‌های دارای رشد رویشی قوی و عمودی در طول فصل خواب حذف می‌شوند. هرس خواب سنگین باعث تحریک رشد رویشی و در نتیجه کاهش تولید محصول در سال بعد می شود. در درختانی که نسبت به سرمای زمستانه حساسیت دارند. هرس خواب باید در حد امکان در اوخر زمستان انجام شود. به عنوان یک قاعده مهم» دیر گل ترین درختان زودتر و زودگل ترین درختان دیرتر هرس می شوند. فاکتور مهم دیگر برای زمان هرس سن درختان می باشد. در یک گونه درختان مسن تر باید زودتر هرس شوند. درختان جوان نسبت به سرمای زمستانه حساس تر هستند و باید دیرتر هرس شوند. ۳-۱-٩‏ هرس تابستانه یا هرس سبز در اثر هرس تابستانه شاخه‌های تولید کننده برگ به صورت انتخابی حدف می‌شوند. واکنش در مقابل هرس تابستانه با توجه به زمان هرس» شدت هرس, قدرت رشد درخت» موقعیت ژئوگرافیکی منطقه و نوع رقم متفاوت است هرس تابستانه باعث حذف انرژی و یا اندامهای تولید کننده غذا در درخت می شود که نتیجه آن کاهش رشد درخت می باشد. این نوع هرس از زمانی که جوانه‌ها شروع به رشد می نمایند قابل انجام است ولی معمولاً زمانیکه رشد رویشی چندین سانتی متر انجام شده باشد صورت می گیرد. در هرس تابستانه شاخه‌های قوی و عمودی سال جاری بطور کامل حذف می شوند. بمنظور جلوگیری از خسارت سرمای زمستانه» هرس تابستانه نباید بعد از اواخر تیر ماه انجام شود. هرس تابستانه میزان سایه اندازی در قسمت داخل درخت را کاهش داده باعث بهبود رنگ قرمز میوه و گاهی اوقات بهبود نمو جوانه گل می‌شود. ۲-۹- سیستم‌های تربیت درختان میوه سیتم‌های تربیت زیادی برای درختان میوه وجود دارد. هر سیستم با توجه به منطقه, اهداف و نوع رقم و نوع پایه معمولاً دارای مزایا و معایبی می باشد. تعدادی از سیستمها برای شرایط آزاد و تعدادی نیز برای شرایط داربستی بکار می روند. ۱-۳-۹ سیستم محور مرکزی با هرمی این سیستم برای گونه‌های نظیر سیب» گیلاس» گلابی و ألو کاربرد دارد. درخت با این سیستم دارای یک تنه اصلی عمودی بعنوان محور است و همیشه ارتفاع شاخه مرکزی از بقیه شاخه‌ها بیشتر می‌باشد و به اصطلاح شاخه مرکزی, شاخه پیشاهنگ درخت است. شاخه‌ها معمولاً از ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتی متری بالای سطح خاک شروع می شوند. در سال اول ۳ تا ۴ شاخه در جهت‌های مختلف انتخاب می شوند. این شاخه‌ها باید به صورت یکنواخت روی محور اصلی پراکنده شده باشند. در بالای شاخه‌های انتخاب شده در سال اول ۴۵ تا ۶۰ سانتی متر را بدون شاخه باقی می گذارند تا نور به خوبی به مرکز تاج درخت نفود نماید. سپس شاخه‌های دیگری در بالای منطقه دریافت نور نگهداشته می شوند. این مراحل بطور متناوب تا زمانی که به حداکثر ارتفاع مورد نظر آن گونه برسد ادامه داده می شود. بمنظور نفود مناسب نور به داخل تاج درخت. شاخه‌های فرعی پائین تر نسبت به شاخه‌های فرعی بالاتر, -------- صفحهٔ بعد -------- فصل تهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱ ۱-۱-۳-۹ ایجاد سیستم محور مرکزی در زمان کشت پس از کشت نهال, سربرداری از ارتفاع ۷۵ تا ۸۵ سانتی متری صورت می‌گیرد. ارتفاع سربرداری درخت به جائیکه قرار است اولین مارپیچ تاج تشکیل شود بستگی دارد. پس از سربرداری شاخه‌های مورد نظر در فاصله ۱۰ تا ۳۰ سانتی متری پائین محل برش انتخاب می شوند (شکل ۱-۹ و ۲-۹). مراحل فرم دهی به سیستم محور مرکزی عبارتند از: - نگهداشتن یک تنه به عنوان محور اصلی. - حذف شاخه‌هایی که زاویه آنها با تنه اصلی کمتر از ۶۰ درجه است. -حلف شاخه‌هایی که روی محور اصلی در یک عرض و در کنر هم قرار گرفته اند - انتخاب شاخه‌های تشکیل دهنده تاج درخت در فواصل یکنواخت روی محور اصلی. (ج) (ب) الف) شکل شماره ۱-۹- سیستم محور مرکزی در زمان کشت الف) سربرداری از ارتفاع ۷۵ تا ۸۵ سانتی متر از سطح خاک ب) سربرداری از فاصله ۰ تا ۷۵ سانتی متر از بالاترین شاخه انتخاب شده در فصل خواب ج) نمای بالایی نهال هرس شده (ب) (الف) شکل شماره ۲-۹ الف) هرس تابستانه در سال اول (شاخه 3 به عنوان محور جدید نگهداشته شده و 0 و حذف می شوند. ب) شکل یک درخت با سیستم تربیت محور مرکزی بعد از هرس در سال سوم -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار ۳-۱-۳-۹ فرم دهی سیستم محور مرکزی در اولین تابستان بعد از اینکه طول رشد رویشی جدید به ۷/۵ تا ۱۰ سانتیمتر رسید» هرس تابستانه باید انجام شود. اولین مرحله برای هرس تابستانه انتخاب یک شاخه عمودی نزدیک به نوک درخت بعنوان محور می‌باشد. بعد از انتخاب محور کلیه شاخه‌هایی که با آن امکان رقابت دارند در فاصله حدودا ۱۰ سانتیمتر پائین آن حذف می‌شوند. درخت مجددا از بالای این محور سربرداری می شود (شکل ۳-۹ و ۳-۹). ۹ ۱۳۳( 4 ۹ چ ۲۲۳۲ ۷ ۳ : : 3 ۱ ۱ ۸ ۸ ۱ ۱ ۶ ! - ۹ هر ٩‏ بش" ر هه ۱ ۱ ۹ 1 ۴ ۹ ۱ 0 ۳2 اج ۵ ۱ 1 ۱ : ۹ و 4 ۲ یه ام 1( ۸ ۹ سس م۱ ْ: / ۱ اس / ۴ 39 4-4 ور ۰ ۱ ما ۳ ور ماه هراق ی ملک کح ی / ۹:۸۹ ۹ ۹ ۳ 1 ای 1 ۷4 : 0 ۳ ی ۳ 4 ۸-0 ۹ شکل شماره 2-۹- سیستم محور مرکزی در نهال آلو. شاخه‌هایی که با محور اصلی رقابت می کنند حذف می شوند. در فصل تابستان شاخه‌های جانبی بمنظور تشکیل زاویه ۶۰ تا ۷۰ درجه با محور اصلی باید باز شوند شاخه‌هایی که زاویه آنها کمتر از این مقدار باشد دارای رشد زیاد بوده و نقطه اتصال آنها با محور اصلی ضعیف است که در اثر باردهی زیاد و برف زیاد دچار شکستگی می شوند. باز کردن شاخه‌های فرعی باعث کند کردن رشد شاخه‌ها و تحریک تولید شاخه‌های ثانویه یا جانبی روی تاج -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱:۳ ظ 2 اد تشد را تیاه ها ها ۲ ی ۳ 157 ۹ هر ی یا ی ۳ تک کی وا ۳ ز ی :1 ی ۵ شلد 1 0 دز 1 ی دهیم ۴ یا ی سد 1۹ ی 2 ۳ از ی نا ۲ دم 7 ی ۰ ۸ ۹ ۰ ۱ ۹ ۲۷ ۳ 7 و : که ۹ ۳ ی ً وه ۰ وم ّد وا پا > تب ۳ ۲ و ۰ ۹ ۹ ۰ ل 1 ۰ هر و ایا + موه و ی ای ا . . 5 ررض ۹ ۳ 1 مر ۱ خ روم ی ۷ که تحص و جک سر ریت 2 ی سا رخ :۴ , ۰ رل ۱ ۱ سس بکی ۳ جح ّ :۰ یم ۱ چ ۴ ی ۱ 1 4 ص ۹ 7 ی مسج ُ( ی ی ْ ۹ َ س جوا 2 8 ۶ هس شکل شماره ۵-۹- سیستم محور مرکزی در سیب. زاویه شاخه‌های فرعی به وسیله قرار ددن چوب باز شده است. در طول سال اول» هرس تابستانه به حذف شاخه‌هایی که به صورت عمودی و یا به طرف پائین رشد می کنند محدود می شود. تابستان بهترین زمان برای انتخاب محور و شاخه‌های تشکیل دهنده تاج و حذف سایر شاخه‌های نامطلوب است. شاخه‌های پائین تر از ارتفاع مورد نظر نیز باید حذف شوند. یک باغ و یا درخت جوان فقط یک بار درفصل تابستان و در تیر ماه به منظور حذف شاخه‌های ناخواسته و جهت دهی مناسب شاخه‌های جوان تربیت و یا هرس می شود. غفلت در انجام هرس تابستانه در سال اول باعث تشکیل فرم نامناسب در درخت شده که برای اصلاح ساختمان درخت., هرس خواب (زمستانه) شدید مورد نیاز است. ۳-۱-۲-۹ هرس در سال‌های بعد حفظ سیستم محور مرکزی از مهمترین موارد در هرس خواب در سال‌های بعد می باشد. محور مرکزی بمنظور تحریک شاخه دهی و توسعه مارپیچ تاج باید در ارتفاع ۶۰ تا ۷۵ سانتی متر از بالاترین شاخه تاج سربرداری شود. در هرس خواب شاخه‌های خشک شده» بیمارء و سیب دیده نیز حذف می شوند. شاخه‌های ناخواسته از قبیل شاخه‌های دارای رشد عمودی و شاخه‌های فرعی که دارای زاویه کم با محور اصلی هستند و در طول تابستان حذف نشده اندء در این زمان حذف می شوند. شاخه‌های فرعی که شاخه ثانویه تولید نکرده اند بمنظور تحریک تولید شاخه فرعی و سخت شدن شاخه‌ها به اندازه یک چهارم طولشان سربرداری می شوند. هرس تابستانه در سال‌های بعد باید به حذف شاخه‌هایی که در اثر سربرداری در سال اول بوجود آمده و با محور اصلی و یا گسترده کردن شاخه‌های درخت در سال‌های بعد باعث کاهش قدرت درخت و تحریک تولید میوه روی شاخه‌های جانبی می شود. کاهش نرخ رشد و افزایش وزن میوه روی شاخه‌ها نیز به باز شدن زاویه شاخه کمک می کند. با و جود این از باردهی درختان جوان می بایست جلوگیری کرد.ء چون وزن میوه ممکن است شاخه‌ها را به حالت افقی درآورد که در این حالت -------- صفحهٔ بعد -------- به منظور رسیدن به فرم مناسب در سیستم محور مرکزی شاخه‌های جانبی باید کوتاه شوند. زمانی که درخت به ارتفاع و توسعه جانبی مورد نظر رسیدء کوتاه کردن شاخه‌های فرعی و محور اصلی ضروری است. این کار می تواند از طریق بریدن شاخه‌های فرعی و محور اصلی از محل چوب دوساله و از بالای یک شاخه دارای رشد به طرف بیرون تاج انجام شود. برش باید ازمحل یک شاخه چانبی انجام شود که قطر آن تقریبا همانند قطر شاخه فرعی و محور اصلی است. ٩2-۱-۳-۹-هرس‏ درختان بارور درختان بارور که که به خوبی تربیت شده و هرس تابستانه روی آنها انجام شده است. به میزان کمی هرس احتیاج دارند. اولین قدم حذف شاخه‌های خشک شده» بیمار وخسارت دیده و شاخه‌هایی که دارای رشد عمودی بوده و یا شاخه‌هایی که پائین سطح افق قرار دارند»ء می باشد. برای جلوگیری از سایه دهی لازم است از طریق کوتاه کردن شاخه‌های فرعی فرم مناسب به درخت داده شود. درختان بارور که بطور مناسب تربیت نشده اند, فاقد یک محور مرکزی صحیح می باشند. در این درختان در بسیاری از حالت‌ها می‌بایستی تعداد زیادی از شاخه‌های فرعی بمنظور نفود مناسب نور به داخل تاج درخت حذف شوند. این هرس بایستی در فصل خواب درختان انجام شود. درختانی که از هرس آنها غفلت می شود معمولاً محور مرکزی آنها به صورت یک چتر درآمده که در قسمت‌های پائین تر سایه ایجاد می کنند. بنابراین نسبت به حذف و یا کوتاه کردن آنها می بایستی اقدام نمود. باید دقت شود که بیش از ۳۰ درصد از بالای تاج درخت حذف نشود که این امر منجر به تحریک رشد رویشی و کاهش میوه دهی در درخت می شود. این نوع از فرم تربیت بیشتر برای محدود کردن ارتفاع درخت و گسترده نمودن تاج بویژه در درختانی نظیر گلابی» بعضی از ارقام سیبء زردآلو آلو گردوء‌آلبالو بادام و گوجه مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این نوع سیستم تربیت هیچ شاخه‌ای مداوما حالت پیشاهنگ به خود نخواهد گرفت و پس از گذشت زمان در صورتی که شاخه‌ای از سایر انشعابات بزرگتر شود با کوتاه کردن و یا قطع آن شاخه شاخه مناسب دیگری به عنوان پیشاهنگ انتخاب می‌شود. این روش باعث می‌شود که درخت در تمام جوانب خود رشد کرده و شاخه‌های قوی تولید نماید که افزایش تولید محصول و مقاومت بهتر در برابر وزن محصول را در پی خواهد داشت. ۱-۲-۲-۹ سیستم پیشاهنگ متغیر در زمان کشت در درختان استاندارد بهتر است که نهال‌های ترکه‌ای بدون شاخه‌های فرعی کشت شود. در این حالت پس از کشت نهال از ارتفاع +۰ تا ۱۰۰ سانتی متری سربرداری می‌شود. در صورتی که از نهال‌هایی که دارای شاخه فرعی هستند استفاده شود» حداکثر ۴ تا ۵ شاخه فرعی مناسب انتخاب و بقیه حذف می‌شوند (شکل ۹-ع). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱:۵ دا ۹ سس اد ۰ ۰ ارف در وق 1 دس شکل شماره ‎-1-۹٩‏ فرم تربیت پیشاهنگ متغیر در درخت سیب ۵ شاخه‌های فرعی انتخاب شده بایستی دارای زاویه باز (بیش از ۴۵ درجه) با تنه باشند. طول بالاترین شاخه فرعی (محور) معمولاً ۲ برابر طویلترین شاخه فرعی در نظر گرفته می‌شود. ۲-۲-۲-۹- سیستم پیشاهنگ متغیر در اولین فصل خواب در اولین فصل خواب درخت. شاخه‌های اولیه تشکیل دهنده تاج درخت انتخاب می‌شوند. فاصله عمودی شاخه‌های فرعی روی تنه از ایکدیگر بایستی ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر باشد. ارتفاع پائین ترین شاخه فرعی از سطح زمین نیز بایستی حدود ۰ سانتی متر باشد. هر شاخه فرعی قسمتی از تاج درخت را تشکیل می‌دهد و ۲ تا ۳ فصل رشد برای رشد و انتخاب شاخه‌های فرعی و شکل گیری تاج درخت لازم است. ۳-۲-۲-۹ سیستم پیشاهنگ متغیر از سال دوم تا باردهی در صورتی که درختان در دو سال اول رشد به خوبی تربیت شده باشند. برای ۴ تا ۵ سال بعد هرس کمی‌مورد نیاز است. شاخه‌های قوی تشکیل دهنده تاج درخت بایستی به میزان نصف طولشان کوتاه شوند. محور اصلی درخت پس از اینکه به تعداد کافی شاخه برای تشکیل تاج انتخاب شد.ء قطع می‌شود. همزمان می‌بایست نسبت به باز نمودن زاویه شاخه‌ها اقدام نمود. هرس قبل از باردهی و اویل دوره باردهی درختان شامل حذف شاخه‌های خشکیده و نزدیک به هم نرکها و شاخه‌های کوچک داخل تاج درخت می‌کند. سربرداری می‌شوند. 2-۲-۲-۹- هرس باردهی در سیستم تربیت پیشاهنگ متغیر هرس درختان بارور بمنظور حفظ شکل و اندازه مناسب ضروری است. در درختان جوان تنک کردن تعدادی از شاخه‌ها برای نفود -------- صفحهٔ بعد -------- ۱2۹ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار شاخه‌های نرک نیز بطور مرتب بجز در موردی که ایحاد یک سطح بارده جدید مد نظر باشدء حذف می‌شوند. بهترین زمان حذف نرکهاء اوایل تابستان» زمانی که آنها نرم و آبدارند. می‌باشد. در این زمان نرکها به راحتی با استفاده از دست قابل حذف شدن هستند. در صورتی که نرکها تا اواسط تابستان حذف شوند.ء به ندرت مجددا رشد می‌نمایند. همزمان با افزایش سن درخت» سربرداری شاخه‌های بمنظور حفظ شکل و اندازه درخت ضروری است. رنگ میوه‌های تولید شده (در بعضی از گونه‌ها) در فصل قبل راهنمای خوبی برای میزان نیاز به هرس است. رنگ کم میوه در بسیاری از موارد نشان دهنده نیاز به هرس دقیقتر و اصولی تر است. بمنظور نفود مناسب نور و کاهش رقابت بین شاخه‌هاء شاخه‌هایی که در داخل تاج درخت رشد می‌نمایند می‌بایستی بطور مرتب حذف شوند (شکل ‎.)۷-٩ شکل شماره ‎-۷-٩‏ هرس باردهی در سیستم تربیت پیشاهنگ متغیر ۳-۲-۹ درختان با چند محور از محورهای درخت به بیماری مبتلا شده می توان نسبت به حذف آن بودن اینکه قسمت زیادی از درخت حذف شود» اقدام نمود ۸-٩ ‏(شکل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱۷ تجسا ی 9 َ ۰ ۹ ح یم" ی + ی سج ۱ ی 0 و2 و ی را 2 کم مخ یت رو 0 مت ۰ ۰ نی 2 ره ی > ۸ ند توا ۰ ده ۰ » و ی ی و ده 5۶ 7 ۱ هم / ی ۶ ی از خن ای 6 دا ۳ ۲ که جر ام 2 چا دا 3 سم رد ۹ مد و شتا رش ها نا ۹ رش 1 مورا و +1 رو دومن -ج ۱ لس 3 2 وگو کت با خر ای ۰ ۷ وم +7 یه 3 1 5 ۳.۹ رس 2 ۸ ی ۷ .۰ بط ۰ و ی که ۹ 1 یم و 2 ۶ میرم و 2 سره ۸ یک 3 ی ی عَِ رن 9 ای ها ار ی کر وی کی میهد »9 ۴۳ بو یو و سک اک شکل شماره ‎-۸-٩‏ فرم تربیت چند محوره اصول تربیت درختان چند محوره مانند سیستم محور مرکزی است و در این حالت چند محور وجود دارد و هر محور مانند یک محور مرکزی تربیت می شود. تنها اختلاف آن با سیستم محور مرکزی این است که در سال‌های اول و دوم بجای حذف شاخه‌هایی 2-۲-۹٩‏ سیستم تربیت جامی یا مرکز باز این سیستم برای گونه‌های مانند هلو شلیل, آلو و... مناسب است. در سیستم جامی» محور مرکزی حذف شده و مرکز درخت به صورت باز نگهداشته می شود. بجای داشتن یک محور مرکزی, این سیستم دارای چند شاخه اصلی است که تاج نامیده شده که از تنه اصلی درخت منشعب می شوند. در این روش نور به اندازه کافی به درون تاج درخت نفود می کند و مشکل سایه دهی در درختان ۱-2-۲-۹ تربیت جامی در زمان کشت پس از کشت درخت درصورتی که نهال فاقد شاخه فرعی باشدء درخت معمولاً از ارتفاع مناسب (برای نهال هلو ۷۵ تا ۸۵ سانتی متری از سطح خاک) سربرداری می شود. شاخه‌های جدید معمولاً از جوانه‌هایی حدود ۱۵ تا ۲۲ سانتی متر پائین تر از محل برش بوجود می آیند. نهال‌هایی که در زمان کشت دارای شاخه فرعی می باشند. نهال از ارتفاع ۸۰ سانتی متری سربرداری می شود و در پائین آن ۳ تا ۴ شاخه که بطور یکنواخت روی تنه پراکنده شده اند برای تشکیل تاج درخت انتخاب شده و سایر شاخه‌ها حذف می شوند. کلیه شاخه‌ها پائین تر از ارتفاع ۶۰ سانتی متر نیز حذف می شوند. سربرداری باید دقیقا از بالای آخرین شاخه انتخاب شده صورت گیرد. در صورتی که تعداد شاخه‌های فرعی روی نهال کمتر از ۳ عدد باشد.ء نهال سربرداری شده و کلیه شاخه فرعی آن بمظور تحریک تولید تعداد کافی شاخه فرعی جدید حذف می شوند ([شکل ‎۹-٩‏ و ۱۰-۹). -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ دستورالعمل احداث باغ د راراضی سیب‌دار اش یک ۹ << دام ه ۳۰ به" _ که( 2 ‌ پ ۱ یس ی ۴۹ نز ۹ ژ ۹ ۸ : 7 بر جر ۰ ما بر ۳ ۸ بل ۳ ۱ ۹ 1 یگ 6 اس ‌ » ۹ قط . اش ‌ مسر ۷ نکش م مهماا دمح فان اد کی چا جهتهای مختلف انتخاب و بقیه حذف می شوند. 3 ۱ ۰ تا ۱ ۰ را : اس ْ/ ۱ ان ۱ ۸ 1 ۳0 ۹ [ پچ 2 وی ۳ ی 9 ٍِ تا ‌ ۸ بر ۸/۹ وه 7 « و ۲ هی ی رس کو هد و رک ی ۱ 1 ۰ ۱ ۸ شزا م سیخ / ۶ دا 1 ْ. 1 ۰ از یو ۴ی تم ۳ 1 م۳۹ ۹ سک ۵ 8 اس 2 تشه نم # شک یه شکل شماره ۱۰-۹- تربیت و هرس در درخت هلو. (چپ) بعد از سربرداری شاخه‌های پائین تر از ۹۰ سانتی متر حذف می شوند. (راست) نمای بالایی از توزیع یکنواخت شاخه‌ها روی تنه ۲-2-۳-۹ هرس جامی در تابستان سال اول بعد از اینکه رشد جدید به حدود ۸ تا ۱۰ سانتی متر رسیدء می بایست نسبت به انتخاب شاخه تشکیل دهنده تاج درخت اقدام باغداری از قبیل برداشت محصول و مبارزه با علف‌های هرز با مشکل مواجه می شود. شاخه‌های انتخاب شده نباید دقیقا در کنار و یا در طول تابستان, شاخه‌های انتخاب شده به صورت زاویه ۴۵ تا ۶۰ درجه باز می شوند. سایر شاخه‌های دارای رشد عمودی باید حذف شوند. بهتر است در طول فصل تابستان در هر ماه نسبت به حذف شاخه‌هایی که به صورت عمودی رشد می کنند و یا باعث سایه دهی شده و یا اینکه باعث تغییر در زاویه مناسب شاخه‌های انتخاب شده می شوند. اقدام گردد. در بسیاری از حالت‌هاء در زمان شروع رشد زاویه شاخه‌ها با تنه اصلی مناسب است. اما با ادامه رشد شاخه‌های تاج رشد آزها به حالت عمودی در می آید. در این حالت به منظور اصلاح زاویه شاخهء می توان در فصل بهار با استفاده از قرار دادن یک گیره لباس در نزدیک به انتهای شاخه»ء آن را به سمت پائین حرکت داد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱:۹ ۹--۳-2- هرس جامی در سال‌های بعد بعد از رشد سال اول, شاخه‌های اولیه انتخاب شده برای تاج بایستی بطور مناسب و به طرف خارج تربیت شوند. شاخه‌ها باید طی ۳ سال اول رشد برای تحریک تولید شاخه‌های فرعی روی شاخه‌های اصلی و همچنین سخت و قوی کردن آنهاء در طول دوره ۳ 1 ۹ ۳ ۱8 ۸ 1 ۷ ۲ ه1 را و 5 تاو 4 / , 7 با با راو 1 ۵ انار ارو 1 ۱ ۱ ار َ 0 ۱ رم | زا و 3 1 8 ی شکل شماره ۱۱-۹- هرس خواب در درخت هلو با سیستم تربیت جامی. (چپ) درخت قبل از هرس (راست) سربرداری شاخه اصلی از محل یک شاخه دارای رشد به طرف خارج از تاج. در هرس تابستانه» شاخه‌های نامطلوب زمانیکه طول آنها حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر است. حذف می شوند. همجنین در هرس تابستانه می توان نسبت به هدایت رشد شاخه‌های تاج به طرف بیرون تاج اقدام نمود. ۳۳۲۲ ۸۳ ۳ ۲ ۲۰ نوا ای 7 ۳۷۷۲۷ رن از [ کارا ۲ 11 ْ:/ ۹ / ۵ رن ۷ په 6 َ ی 3591 1 2 ۱ ی یه 1 1 7 ی 2 شکل شماره ۱۲-۹- هرس خواب در درخت هلو با سیستم تربیت جامی. (راست) حذف شاخه عمودی پررشد روی تنه اصلی, (چپ) درخت بعد از هرس در صورت رها کردن شاخه‌هایی که به صورت عمودی رشد می کنند» ممکن است روی شاخه‌های فرعی نزدیک تنه سایه ایجاد کرده و مانع رشد مناسب آزها شود که منجر به تشکیل شاخه‌های فرعی میوه دهنده فقط در انتهای تاج شود. در این حالت. در زمان تربیت شود که شاخه‌های باردهنده روی تاج درخت در حد امکان به تنه اصلی درخت نزدیک باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۰ دستورالعمل احداث باغ در اراضی شیب‌دار همچنین در طول دوره خواب درخت., شاخه‌های خشک شده, شکسته و بیمار حذف می شوند. برای کاهش فشار ابتلا به بیماری‌ها شاخه‌هایی که میوه‌های چروکیده و خشک شده از فصل رشد قبل روی آنها باقی مانده است نیز حذف شده و از باغ خارج می شوند. ۵-۳-۹ هرس جوان سازی درختان در درختان مسن به منظور کاهش ارتفاع درخت و حذف (تنک کردن) شاخه‌ها انجام می شود. هرس در این درختان به شرح ذیل است: - کاهش ارتفاع درخت که ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتی متر از ارتفاع درخت می تواند در یک سال حذف شود. برش نهایی در بالا باید درست در محل یک شاخه جانبی به طرف بیرون انجام شود. هرس بعدی در بالای درختان شامل حذف نرک‌ها می باشد. - حذف شاخه‌های نامطلوب و در صورت نیاز حذف شاخه‌های بلند قسمت‌های داخلی تاج درخت. معمولاً بهتر است حذف اینگونه شاخه‌ها همگی در یک زمان (یک سال) صورت پذیرد. با وجود این اگر مقرر است بیش از ۴ شاخه حذف شودء بهتر - حذف شاخه‌های آویزان به طرف پائین و شاخه‌های خشکیده» بیمار و پا شکسته شده. - سرزنی شاخه‌های جانبی که طول آنها خیلی زیاد است بمنظور دستیابی به وسعت تاج مطلوب. هرس شاخه‌های بالایی برای کوتاه کردن طول آنها نسبت به شاخه‌های پائینی. - تنک کردن شاخه‌ها در همه قسمت‌های درخت. حذف شاخه‌های آویزان شده به طرف پائین» شاخه‌های دارای رشد عمودی؛ نرک‌ها و سایر شاخه‌های دارای رشد ضعیف. ابتدا قسمت‌های خارجی درخت و سپس داخل درخت تنک می شوند. جوانسازی کامل درختان ممکن است تا ۳ سال بطول بکشد. با وجود این در درختانی مانند هلو آلو و گیلاس این عملیات می تواند در یک سال انجام شود. هرس متوسط سالیانه تا زمانیکه درخت جوان شود ضروری است. 1-۳۲-۹٩‏ تنک کردن میوه بیشتر درختان میوه معمولاً میوه زیادی تولید می کنند که نتیجه آن تولید میوه‌های کوچک و با کیفیت پائین می باشد. تشکیل میوه بیش از حد تولید محصول در سال بعد را نیز کاهش می دهد که این امر ممکن است به پدیده سال آوری منجر شود. برای رسیدن به حداکثر اندازه میوه در سیب میوه‌ها حداقل باید از یکدیگر ۱۵ سانتی متر فاصله داشته باشند. در آلبالو به تنک کردن میوه کردن باید حدود ۱۵ سانتی متر باشد. تنک کردن در بهضی از گونه‌ها مثل سیب به صورت شیمیایی امکان‌پذیر است در حالیکه در بعضی از گونه‌ها نظیر میوه‌های هسته دار بیشتر به صورت مکانیکی و دستی صورت می‌گیرد. تنک کردن شیمیایی می‌تواند در دوران گلدهی و یا در طول دوره کوتاهی پس از آن انجام شود. از مهمترین ترکیبات تنک کننده می‌توان به موارد ذیر اشاره نمود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱۱ سدیم, ۴ و ۶ دی نیترو-ا- کریستالات (18102) که دارای اثر تماسی است و زمانی استفاده می‌شود که هنوز قسمتی از گل‌ها باز نشده اند (۱ تا ۲ روز پس از تمام گل). این ماده معمولاً با غلظت ۱۶۰ تا ۴۸۰ گرم در صد لیتر استفاده می‌شود. به دلیل اینکه این ماده پس از بارندگی ممکن است دوباره فعال شود.ء استفاده از آن در مناطقی که در زمان شکوفه دهی بارندگی وجود دارد توصیه نمی‌شود. تنک کننده‌های پس از شکوفه دهی از قبیل ۸1۸۸ ۸1۸۸۲۳ کارباریل» اتفن و... که معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۵ روز پس از گلاهی مکانیسم تنک کنندگی و عکس العمل ارقام و گونه‌های مختلف نسبت به این مواد کاملا متفاوت است و قبل از استفاده در سطح و سیع ار آن باید مورد بررسی قرار گیرد. برای دستیابی به میزان مناسب تنک معمولاً ترکیبی از محلول پاشی‌ها مورد نیاز است و لازم است در چندین نوبت و با مواد مختلف تنک صورت گیرد. ۷-۲-۹- گسترده کردن تاج درخت گسترده کردن و یا باز کردن شاخه‌های درختان جوان باعث تسریع در باردهی درختان و بهبود شکل گیری درختان می شود. در این روش شاخه‌های دارای رشد عمودی به طرف پائین تا حدود وضعیت افقی خم شده و در آنجا نگهداشته می شوند. شاخه‌های افقی پر رشد معمولا در فصل اول رشد می توانند تیمار شوند.شاخه‌های جوان را میتوان با استفاده از گیره لباس در محل مورد نظر نگهداشت. شاخه‌های دو تا سه ساله می توانند در یک محل مناسب خم شده و به وسیله یک تکه چوب در جای خود نگهداشته شوند. شاخه‌های باز شده پس از ۲ تا ۳ سال به حال خود رها می شوند. ۳-۹- راهنمای عمومی هرس درختان میوه قبل از تصمیم گیری در مورد نحوه هرس درختان میوه دانستن عادت باردهی آنها شامل زمان تشکیل جوانه گل, محل تشکیل جوانه گل, زمان بازشدن گل‌ها و نحوه رشد به منظور تنظیم میزان بار درخت و تعادل رشد رویشی و زایشی ضروری می‌باشد.عادت باردهی بین گونه‌ها و ارقام مختلف درختان میوه متفاوت می باشد. بنابرین نیاز آنها از نظر نوع هرس برای تولید میوه و تشکیل فرم مناسب درخت متفاوت است. نوع پایه مورد استفاده نیز در انتخاب فرم مناسب تربیت و هرس اهمیت ویژه‌ای دارد. علاوه بر این انتخاب فرم مناسب تربیت درختان به عواملی از قبیل استفاده از ماشین آلات» شیب زمین» میزان حاصلخیزی خاک, تغذیه و... نیز بستگی دارد. جدول ۱-۹ عادت باردهی گونه‌های مختلف درختان میوه را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۲ دستورالعمل احداث باغ د راراضی شیب‌دار جدول شماره ۱-۹- عادت باردهی درختان میوه مختلف تمایز جهی جی شاخههی یک له جوله‌های جلیی شاخه‌های یکسله لسپور دو سله جوله‌های جلیی, شاخه‌های یکسله لسپور دو سله جوه‌های جنیی, شاخه‌های یکسله سور دو سل جوله‌های جلیی شاخه‌های یک له اسپور دو سله جوله‌های جلیی شاخه‌های یکسله لسپور دو سله جوله‌های جیی, شاخه‌های یکسله اسپور دو سل جوله‌های ّمالی سور دو سله جوله‌های لهانی سپور دو سله وال بهار قیل از از شدن گل‌ها جوله‌های هی رشد سل جری خر پهمن- فروردن جوله‌های نهالی رشد سل جلری اولسط تیر- لول شهریور جوله‌های جنی شاخه یکسله اولسط ازدیهشت. اولسط خردد جوله‌های جی شاخه سل جری ۱-۳-۹- سیب با توجه به عادت رشد درختان سیب سیستم تربیت این درختان معمولاً به صورت محور مرکزی و یا محور متغیر انتخاب می‌شود. در سیب گل‌ها به صورت انتهایی در جوانه‌های مرکب. روی اسپورها و یا روی شاخه‌های طویل تشکیل می‌شوند. اسپورها روی شاخه‌های ۲ ساله و بالاتر تشکیل می‌شوند و معمولاً در هر سال کمتر از ۲/۵ سانتی متر رشد می‌نمایند. بنابرین اصول هرس در سیب شامل تحریک تولید اسپورهای جدیدء حفظ شاخه‌های بارده موجود. تنک کردن قسمت‌های متراکم و حدذف شاخه‌های ضعیف. نازرک و غیر بارده در محل‌هایی از درخت که میزان نفوذ نور کم استء می‌باشد. معمولاً رشد سالیانه شاخه بیش از ۴۰ سانتی متر مطلوب نمی‌باشد. شدت و نوع هرس با توجه به رقم ممکن است متفاوت باشد. ۲-۳-۹ گلابی بیشتر ارقام گلابی شاخه‌هایی با زاویه کم تولید می کنند و دارای عادت رشد عمودی هستند بنابراین سیستم تربیت آنها بیشتر به صورت محور مرکزی است. برای دستیابی به عادت رشد گسترده شاخه‌های انتخاب شده برای تشکیل تاج درخت باید از محل شاخه فرعی و یا جوانه به سمت بیرون تاج درخت سربرداری شوند. از هرس سنگین گلابی باید اجتناب نمودء چون باعث تحریک تولید نرک‌ها و روی هم قرار گرفتن اندام‌های رشد یافته انتهایی و نهایتا در خطر ابتلا به آتشک قرار می‌گیرد. در گلابی جوانه‌های گل معمولاً در انتهای شاخه‌ها یا در اسپورهایی که روی شاخه‌های ‏ ۲ ساله ایا مسن ترا بوجود می‌آیند تشکیل می‌شود. در بعضی از مواقع جوانه‌های جانبی روی شاخه‌های یکساله جوانه گل تولید می‌کنند. تربیت و هرس درختان گلابی, شبیه سیب انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۳ ۳-۲-۹- به عادت رشد این گونه بیشتر به صورت بوته‌ای است و تربیت آن به صورت بوته‌ای و یا با تنه کوتاه انجام می‌گیرد. در به گل‌ها داخل تاج درخت به منظور بهبود نورگیری حدذف می‌شوند. به منظور تولید شاخه‌های جدید بارده می‌توان هرس شدید را در به انجام داد. 2-۳-۹ هلو و شلیل عادت رشد در هلو به صورت گسترده است و تربیت آن نیز به صورت جامی‌صورت می‌گیرد. برخلاف سیب و گلابی باردهی هلو روی شاخه‌های یک ساله صورت می گیرد. هرس منظم و شدید سالیانه برای تحریک رشد شاخه‌های جدید برای تولید محصول در سال آینده ضروری است. در مناطق سرد برای کاهش خسارت سرمای زمستانه بهمتر است پس از سیری شدن خطر سرمای زمستانه هرس انجام شود. ۳-۹-- گیلاس درختان گیلاس دارای عادت رشد عمودی بوده و معمولاً دارای رشد بسیار زیاد می‌باشند. پرورش درختان گیلاس معمولاً به صورت محور مرکزی صورت می‌گیرد. با استفاده از سیستم تربیت جامی‌می‌توان اندازه ارتفاع درختان گیلاس را کنترل نمود. جوانه‌های گیلاس معمولاً به صورت خوشه‌ای روی اسپورهای کوتاه با چند جوانه در انتها تشکیل می‌شوند. جوانه انتهایی رویشی بوده و باعتث ادامه رشد اسپور می‌شود. اسپورها دارای طول عمر ریاد بوده و به مدت ۱۰ تا ۱۲ سال میوه تولید می‌نمایند. گیلاس بندرت به هرس سالیانه شدید احتیاج دارد. هرس گیلاس معمولاٌ با هدف کوتاه نگه داشتن تنه درختان و کوتاه کردن شاخه‌های خیلی بلند در مواقع ضروری انجام می‌شود. 1-۳-۹- آلبالو درختان آلبالو از نظر جثه بسیار کوچکتر از گیلاس بوده و بیشتر تمایل به مترام شدن در مرکز درخت دارند. تربیت آلبالو به صورت محور متغیر امکان‌پذیر است که در این صورت بایستی نسبت باز کردن تاج درخت اقدام نمود. میوه در آلبالو روی شاخه‌های یکساله و یا روی آسپورها تشکیل می شوند. درختان بارور به هرس کمی احتیاج دارند. در صورت متراکم شدن تاج درخت و یا بالای درخت می بایست به تنک کردن و باز کردن آن برای دریافت بهتر نور در قسمت‌های داخلی درخت اقدام نمود. در غیر اینصورت در قسمت‌های داخلی تاج درحت شاخه‌های میوه دهنده کم خواهند شد. ۷-۳-۹- آلو و گوجه با توجه به عادت رشد در این درختان می‌توان از سیستم تربیت محور مرکزی استفاده نمود. شاخه‌های تاج در آلو نسبت به سیب ممکن است به هم نزدیکتر باشند. بنابراین باید فاصله کافی در شاخه‌های انتخاب شده برای جریان مناسب هوا و نفوذ محلول سموم -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹ دستورالعمل احداث باغ د راراضی شیب‌دار در یک زمان نبایستی نسبت به حذف شاخه‌های چوبی زیادی اقدام نمود که منجر به رشد زیاد نرک‌ها می شود. ۸-۲-۹ زردآلو روی آسپورهای کوتاه درختان بالغ و با قدرت رشد رویشی کمتر تولید می‌شود. اما در درختان با قدرت رشد بالاء میوه می‌تواند روی ۹-۳-۹- گردو درختان گردو دارای رشد بسیار زیاد می‌باشند و به صورت محور متغیر تربیت می‌شوند. گل‌های نر به صورت جانبی روی شاخه‌های یکساله و گل‌های ماده به صورت انتهایی و یا جانبی روی شاخه‌های فصل جاری به وجود می‌آیند. نیاز به هرس شدید در گردو وجود ندارد 9 هرس به حذف شاخه‌های خشک شده و بیمار محدود می‌شود. حذف شاخه‌های مسن و بیر به منظور بمبود دریافت نور و جوان نگهداشتن درختان می‌تواند انجام شود. ۱۰-۳-۹- فندق عادت رشد در فندق به صورت بوته و چند تنه می‌باشد. سیستم تربیت درختان را با توجه به شیب زمین و یا با هدف برداشت به صورت مکانیزه» به صورت بوته‌ای و یا تک تنه انتخاب نمود (جدول ۲-۹). سیستم ریشه درختان فندق به صورت سطحی و گسترده بوده و در اراضی شیبدار در کنترل فرسایش خاک می‌تواند بسیار مفید واقع گردد. گل آذین ماده به صورت انتهایی روی شاخه‌های کوتاه توسعه یافته از جوانه‌های جانبی و روی شاخه‌های یکساله ظاهر می‌شوند. گل آذین نر روی جوانه‌های جانبی غیر مرکب روی شاخه یکساله بوجود می‌آید. به منظور دستیابی به یک عملکرد مناسب هرس سالیانه منظم برای تولید شاخه‌های یکساله بارده ضروری است. با توجه به تمایل شدید درختان فندق به پاجوشدهی در هر سال چند نوبت بایستی نسبت به حذف پاجوش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱۹۵ 5 1 رس 1 ۰ 1 3 یک : ۰ 0 : و ار کت اس 5 ۰ َ 2 ام 1 و ۰ ۷ 7 ۰ 7 0 7 تج ۰ هی ,۶ 2 کی ها ۴ 8 کش ۹ و ار یه 7 یلا خی ۳ اه 0 ۹ 9 را ی ۵ 9 ی ۹ مان 1 ۳ ی 9 3 0 ۰ 1 ات ۳۸ 2 1 ی ور مها ۳ 2 پر 1 ات 0 ی را ۱ ان ماکوا چ که ی اه توش ی 2 , نت . لا پا ما 1 یت 4 زه سا اهر هد 7 1 2 71 کم ۰ ۰ ام و زونه و ی اشوین او ماو و کر وا وی شکل شماره ۱۳-۹- احداث باغ فندق در اراضی شیبدار جدول شماره ۳۹ پستم‌های ختلف کش فندق در اراضی شیبدار تعداد نهال در هر ی ۳ تا اک مد تست اب مت ۱۱-۳-۹- بادام با توجه به عادت رشد طبیعی درختان بادام می‌توان آنها را به صورت محور مرکزی و یا محور مامیر تربیت نمود. گل‌ها در بادام به شده و می‌بایست نسبت به حذف ۹ اقدام نمود. برای تولید شاخه‌های بارده در آرقام کم رشد سالیانه ۲۰ درصد و در ارقام پر رشد ۱۵ درصد از شاخه‌های غبر بارده را هرس می‌کنند. ۱۳۲-۳-۹- بسته عادت رشد درختان به صورت بوته‌ای است ولی برای دستیابی به محصول با کیفیت بهتر سیستم پرورش جامی‌یا محور متغیر مناسبتر است. تربیت در ۵ سال اول برای تشکیل یک تاج کامل با شاخه‌های میوه دهنده دارای اهمیت زیادی است. به دلیل غالبیت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۹ دستورالعمل احداث باغ د راراضی شسیب‌دار انتهایی قوی,» به منظور تحریک شاخه دهی شاخه‌ها باید سربرداری شوند. در غیر اینصورت. شاخه‌های طویل و ضعیف تولید می‌شود و درخت به تدریج» شکل ضعیف پیدا کرده و باردهی کمی‌خواهد داشت. پسته‌های قدیمی‌تعداد جوانه‌های رویشی جانبی کمی‌تولید می‌کنند و بنابراین تحریک شاخه دهی بوسیله هرس در درختان مسن بسیار مشکل است. جوانه‌های گل در پسته به صورت جانبی روی شاخه یکساله تولید می‌شوند. با توجه به وجود سال آوری شدید در درختان پسته. معمولاً تعداد شاخه‌های باردهنده پسته را قبل از سال پربار و در دوره خواب زمستانه به نصف تا دو سوم کاهش می‌دهند. سربرداری منظم سالیانه شاخه‌ها به منظور جلوگیری از رشد رویشی زیاد و افزایش تولید شاخه‌های جانبی» افزایش سطح میوه دهی و کاهش ارتفاع درخت ضروری است. حذف پاجوش‌هاء تنه‌جوش‌هاء شاخه‌های خشک شده و بیمار و شاخه‌هایی که در جهت نامناسب رشد می‌کنند نیز هر ساله انجام می‌گیرد. ۱۳-۳-۹- انگور هرس فرم دهی در انگور با توجه به شرایط آب و هوایی» شرایط اجتماعی منطقه, امکانات و ادوات قابل دسترسی بستگی دارد. مهمترین سیستم‌های تربیت انگور شامل فرم خزنده» پاچراغی» چتری و انواع سیستم‌های داریستی می‌باشند. انگورها نسبت به سایر درختان میوه شدیدتر او با قاعده اتر هرس می‌شوند. بدون هرس شدید سالیانه» بوته انگور به ایک توده پیچیده از شاخه‌های غیربارده تبدیل شده که سریعا از نظر عملکرد و کیفیت محصول نزول می‌کنند. هرس در اواخر زمستان» زمانی که باردهی آن رقم متفاوت خواهد بود. گل‌ها انگور روی خوشه‌هایی در مقابل برگ‌ها در شاخه حاصل از رشد سال جاری ظاهر می‌شوند. هرس زمستانه در انگور با توجه به رقم به صورتهای زیر انجام می‌شود: هرس کوتاه: روی هر شاخه ۲ تا ۳ جوانه نگهداری می‌شود. در ارقامی که باردهی در جوانه‌های پائینی است و در اراضی فقیر و هرس بلند: روی شاخه‌های هرس شده ۴ تا ۱۲ جوانه روی شاخه نگهداشته می‌شود. مناسب برای مناطق با خاک حاصلخیز 9 هرس مختلط: ترکیبی از ۲ نوع قبلی می‌باشد. روی یک بازو یک شاخه بلند (۶ تا ۸ جوانه) میوه دهنده در سال جاری و یک شاخه کوتاه (۲ جوانه) برای تولید شاخه و میوه دهی در سال بعد نگهداری می‌شود. ۱۶-۳-۹- خرمالو با توجه به عادت رشد درخت خرمالوء تربیت آن به صورت جامی‌و یا محور مرکزی متغیر امکان‌پذیر است. با توجه با ترد و شکننده بودن شاخه‌های درخت خرمالو تربیت درخت در چند سال اول به منظور دستیابی به یک اسکلت قوی اهمیت ویژه‌ای دارد. شاخه‌های انتخاب شده باید دارای زاویه باز و مناسب باشند. درخت خرمالو برای باردهی به هرس سنگین نیازی ندارد اما شرایط برای نفود مناسب نور به داخل تاج درخت فراهم گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهمم - ضوابط هرس انواع درختان میوه ۱۹۷ ۱۵-۳-۹- زرشک عادت رشد در زرشک به صورت بوته‌ای است. تربیت درختچه‌های زرشک به صورت یک تنه و چند تنه نیز اماکن پذیر می‌باشد. در حالت یک تنه. شرایط برای برداشت مکانیزه این محصول فراهم می‌شود همچنین ضایعات محصول در زمان برداشت کاهش می‌یابد. در صورتی که زرشک به صورت چند تنه‌ای پرورش یابدء فاصله تنه‌ها از یکدیگر باید حدود ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر باشد. هرس در درختچه زرشک بیدانه شامل, حذف تنه‌های مسن و پیر» شاخه‌های آفت زده و خشکیده» شاخه‌های در هم رفته و بد شکل و شاخه‌هایی که روی زمین گسترده شده اند و حذف پاجوش‌های طوقه‌ای و زیرطوقه‌ای به استثناء آنهایی که برای جایگزینی تنه‌های پیر در نظر گرفته می‌شوند. می‌باشد. با استفاده از هرس می‌توان شدت تناوب باردهی در زرشک بیدانه را کاهش داد و با هرس به موقع و برنامه ریزی شده سال کم محصول باغ را بر خلاف روند غالب حاکم بر منطقه به سال ۱۹-۳-۹- انجیر انجیر به صورت چند تنه و یا یک تنه قابل تربیت و پرورش می‌باشد. گل‌ها انجیر روی گل آذین‌های وارونه در محور برگ‌هاء روی چوب یکساله (محصول اول) و رشد فصل جاری (محصول دوم) ظاهر می‌شوند. هرس فرم دهی باید برای رسیدن به یک ساختار مناسب برداشت محصول انجام گیرد. پاجوش‌ها و تنه جوش‌ها نیز باید قطع گردند. در مناطق خشک معمولاً محصول اول کیفیت خوبی ندارد و هرس زمستانه شدید. بیشتر محصول اول را از بین می‌برد که این عمل رشد بهاره را ترغیب نموده و تولید محصول عمده با کیفیت بهتر را در فصل بهار امکان‌پدیر می‌سازد. درختانی که در زمستان هرس شدید می‌شوند باید در مقابل سرمای زمستانه محافظت شوند. ۱۷-۳-۹٩‏ زیتون به طور طبیعی» درختان زیتون بوته بزرگ با یک تاج گسترده تشکیل می‌دهد. هرس درختان زیتون با هدف بازکردن تاج درخت برای افزایش نورگیری و افزایش عمق تاج که باعث افزایش تولید میوه و کاهش هجوم آفات می‌شود. صورت می‌گیرد. هرس درختان زیتون معمولاً پس از برداشت محصول انجام می‌گیرد. در مناطقی که احتمال بروز سرمای زمستانه وجود دارد از هرس در زمستان ۱۸-۳-۹٩‏ توت درختان توت دارای عادت رشد گسترده می‌باشند. تربیت این درختان بصورت جامی امکان‌پذیر است. با توجه به شکننده بودن شاخه‌های توت بمنظور حفاظت در برابر خسارت برف زمستان» تربیت به نحوی صورت می‌گیرد که درختان اسکلت قوی تشکیل دهند و زاویه شاخه‌ها با اتنه اصلی باز باشد. میوه‌های توت روی شاخه‌های فصل جاری و اسپورها تشکیل می‌شوند.ء بنابراین درختان توت برای تولید محصول اقتصادی به هرس منظم و سالیانه سبک نیاز دارند. بهترین زمان هرس» فصل زمستان و دوره خواب درختان است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۰ ضوابط برداشت و عملیات بعد از برداشت تا فر آوری محصول -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط برداشست و عملیات بعداز برداست تا فرآوری محصول ۱۹ ۱-۰ تعیین زمان برداشت میوه زمان چیدن میوه بسته به شرایط رقم و نوع مصرف در زمان معینی صورت می‌گیرد حتی مسافت باغ تا بازارهای مصرف نیز می‌تواند در زمان برداشت تاثیر داشته باشد. در صورتی که بخواهیم میوه را پس از برداشت در سردخانه نگهداری کنیم کمی‌زودتر از حد معمول آن را برداشت می‌کنیم. به عنوان مثال هلو و شلیل را در صورتی که بخواهیم مستقیماً به بازار عرضه کنیم در زمانی که بافت کمی نرم شده است برداشت می کنیم ولی در صورتی که بخواهیم آن را در سردخانه نگهداری کنیم (در شرایط کنترل اتمسفر حداکثر ۳ ماه و در شرایط سردخانه معمولی با دمای ۵/- درجه سانتیگراد حداکثر یک ماه) زمانی که رسیدگی فیزیولوژیکی در گیاه اتفاق افتاد و بافت میوه کاملاً سختی خود را حفظ کرده است برداشت می کنیم. سخت بودن بافت باعث مقاومت میوه در برابر تکانهای هنگام حمل و نقل و همچنین افزایش عمر ماندگاری میوه در سردخانه می‌شود. تعیین دقیق زمان برداشت از جمله نکاتی است که نقش اساسی در کیفیت» حمل و نقل» نگهداری و بازارپسندی میوه دارد بنابراین روش‌های مختلف و متعددی بسته به نوع میوه, شرایط و امکانات وجود دارد که بوسیله آنها می‌توان زمان برداشت را به طور ۱-۱-۰ بریکس بکارگیری دستگاه اندازه گیری بریکس که با استفاده از انعکاس نور میزان قند میوه را اندازه گیری و زمان برداشت را برای گونه‌ها و ارقام مختلف تعیین می‌کند. در طی رسیدن میوه» میزان قند در میوه افزایش می‌یابد که با شاخص درجه بریکس اندازه گیری می‌شود. میزان قند میوه سیب رقم زرد در هنگام رسیدن کامل ۱۱-۱۳درصد و سیب رقم قرمز ۱۱-۱۲ درصد می‌باشد. ۲-۱-۰-سفتی واحد استاندارد تعیین» سختی بافت میوه پوند بر سانتیمتر مربع است که بوسیله دستگاه نفود سنج (7ع11(ع06(16170(11) اندازه گیری می‌شوند برای تبدیل پوند بر سانتیمتر مربع به کیلوگرم بر سانتیمتر مربع آن را به عدد ۲/۲۰۵ تقسیم می‌کنیم. برای انجام این آزمون از قطورترین منطقه سیب در حدود ۳ سانتیمتر مربع از پوست میوه به طور نازک برداشته سپس نوک دستگاه پنترو متر را به آرامی‌در درون بافت آن فرو برده و عدد آن یادداشت می‌شود. بافت میوه رسیده نرمتر از میوه نارس است بنابراین با پیشرفت مراحل رسیدگی میزان سفتی بافت میوه کاهش می‌یابد میزان سختی بافت سیب رقم قرمز ۶/۶-۷/۵ و رقم زرد ۶۶-۷ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است. ۳-۱-۰ طول دوران نمو در بیشتر ارقام میوه‌های سردسیری طول دوران نمو یکی از عواملی است که در تعیین زمان رسیدگی میوه مورد استفاده قرار حرارت‌های متوسط روزانه بر حسب سانتیگراد و صفر گیاه تعیین می‌شود. هر یک از گونه‌ها و ارقام درختان میوه مقدار مشخصی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۳ دس ورالعمل احداث باخ د راراضی نسیب‌دار حرارت پس از تمام گل دریافت می کنند تا میوه خود را به رسیدگی کامل سوق دهند بنابراین با تعیین زمان دقیق تمام گل و محاسبه روزانه درجه حرارت دریافت شده توسط گیاه و مقایسه آن با نمودارهای بدست آمده از طریق مشاهدات قبلی مربوط به هر یک از ارقام موجود در گونه های مختلف درختان میوه می توان دقیقاً زمان برداشت را تعیین نمود. لازم به ذکر است که صرفاً با شمارش روزهای پس از تمام گل نمی‌توان زمان دقیق برداشت را تعیین نمود زیرا باعث ایجاد خطا در تعیین زمان برداشت می‌شود. این شاخص برای سیب زرد (گلدن دلیشز) ۱۴۰ روز و برای سیب قرمز (رد دلیشز) ۱۳۵روز است. عوامل دیگری مانند باز شدن کاسبرگ‌هاء اندازه گیری اتیلن یا قهوه‌ای شدن برگ‌ها را می‌توان نام برد که روش‌های اجرایی مطلوبی نمی‌باشند. 2-۱-۰ رنگ رنگ یکی از فاکتورهای موثر در رسیدن میوه است ایجاد تغییر در رنگ میوه در هنگام رسیدن یکی از مهمترین مشخصه های رسیدگی به شمار می‌رود. میوه‌ها به طور کلی مادامی که هنوز نارس هستند به خاطر مقادیر زیادی سبزینه در نسج خود بخصوص در پوست عموماً به رنگ سبز دیده می شوند مادامی که میوه به مرحله تکامل و رسیدن نزدیکتر می‌شود این رنگ سبز از بین رفته و با کمتر می گردد و به جای آن رنگ های دیگری ظاهر می شوند. با تجزیه کلروفیل رنگ‌های دیگر که با وجود کلروفیل به صورت پوشیده وجود داشتند ظاهر می‌شوند و به صورت واضح خود را نمایان می‌کنند. در سیب از بین رفتن رنگ سبز و تجزیه کلروفیل در مناطق خنک سریعتر از مناطق گرم اتفاق می‌افتد رنگ قرمز و بنفش موجود در پوست و گوشت اکثر میوه‌ها ناشی از وجود پیگمان هایی به نام آنتوسیانین است. این پیگمان به صورت محلول در شیره گیاهی پدید می‌آید و به تدریج از اواسط فصل, زمانی که هنوز تمام کلروفیل تجزیه نشده و از بین نرفته است خود را نشان می‌دهد و بعد از اینکه رنگ سبز بکلی از بین رفت درخشانتر و محسوس تر می‌گردد. در اکثر میوه‌ها تولید این رنگدانه گیاهی بستگی به تابش نور خورشید دارد. ترکیباتی که در اکثر میوه‌ها رنگ‌های زرد و نارنجی را بوجود می‌آوند عبارتند از کارتنوئیدها از قبیل کاروتن (۲0۲۵/0/16) و گزانتوفیل (۸0/11/۸0((/1(//5) این مواد به صورت کریستال‌هایی در درون کروموپلاست‌ها و در بعضی موارد در کلروپلات‌ها قرار گرفته و به شکل‌های مختلف در میوه‌ها دیده می‌شوند. کاروتن بیشتر در میوه‌هایی پیدا می‌شود که در هوای صاف پرورش یافته باشند. در هوای ابری یا غبار آلود تولید کاروتن کمتر می‌شود. همچنین این ماده در میوه‌هایی که روی درختان می‌رسند نسبت به میوه‌هایی که فرآیند پایانی رسیدگی آنها پس از برداشت صورت می‌گیرد بیشتر ظاهر می‌شوند. به جز ترکیبات کاروتینوئیدی ترکیبات دیگری به نام فلاون (۳14۱۵۸1۵) در شیره گیاهی به حالت محلول وجود دارد که تولیدکننده قسمتی از رنگ زرد در بعضی میوه‌ها مثل سیب است. ۳-۰ تاثیر حاصلخیزی خاک و مواد غذایی در تاریخ رسیدن میوه عنصر ازت باعث تاخیر در رسیدگی میوه می‌شود بنابراین در خاک‌هایی که درصد مواد آلی در آزها زیاد است و ازت بیشتری را در اختیار گیاه قرار می‌دهند رسیدن میوه به تأخیر می‌افتد. در شیب‌های رو به جنوب که تابش آفتاب بیشتری در روز دارند دریافت درجه حرارت توسط گیاه نسبت به شیب‌های رو به شمال بیشتر است بنابراین در شیب‌های روبه جنوب معمولاً میوه‌ها زودتر از شیب‌های رو به شمال می‌رسند این اختلاف در یک منطقه ممکن است تنها به دلیل جهت شیب به یک هفته هم برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط بردائست و عملیات بعداز بردانتست تا فرآوری محصول ۱۹۳ در اراضی شنی و سنگلاخی که خاک زودتر از اراضی رسی و سنگین گرم می‌شود رسیدگی میوه» تسریع می‌شود. به طور کلی موجب تأثیر بر رشد و نمو گیاه شود باعث زودرس شدن میوه نیز می‌شود و برعکس هر عاملی که باعث کند شدن و تکامل رشد گیاهی به مدت بیشتری تری شود موجب تاخیر در رسیدن میوه خواهد گردید وفور ازت همواره موجب رشد بیشتر گیاه می‌گردد در درختان مسن به دلیل ضعف عمومی گیاه قدرت جذب آزت کاهش یافته و موجب زود رس تر شدن میوه می‌شود. ۳-۰ تاثیر هرس بر رسیدن میوه‌ها هرس عامل دیگری است که به طور غیرمستقیم در تاریخ رسیدن میوه ها آثر می گذارد این تاثیر ناشی از خاصیت هرس در تاخیر نسبی در تاریخ رسیدن میوه در درختان مورد عمل می گردد. باید توجه داشت که به طور کلی تاثیر هر کدام از عوامل فوق در گونه ها و ارقام مختلف میوه از نظر زمان رسیدن یکسان نسیت و ممکن است در بعضی زیاد و در برخی کمتر اثر داشته و یا به طور 2-۰ اثر مواد غذایی در زمان برداست رنگ (بسته به رقم) از معیارهای مهم تعیین زمان برداشت میوه می باشند. از جمله فاکتورهایی که برای تعیین زمان برداشت مورد ۵-۰ شاخص‌های کیفیت مهمترین شاخص‌های کیفیت میوه عبارتند از: - اسیدیته - نسبت طول به قطر ۱-۵-۰ میزان نشاسته با رسیده تر شدن میوه نشاسته موجود در میوه ن شکسته شده و به قند تبدیل می‌شود هر چه نشاسته میوه کمتِ باشد قند را پیشستر است و میوه به زمان رسیدن نزدیکتر می‌شود. در این روش از یدید پتاسیم که در مجاورت نشاسته به رنگ آبی تبدیل می‌شود استفاده -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹4 دستورالعمل احداث باغ د راراضی شیب‌دار می گردد برای اجرای این روش نمونه سیب را به صورت افقی برش زده و در محلول پدیدپتاسیم داخل می کنیم پس از یک دقیقه ازمون نیز زمان برداشت سیب قرمز ۵ روز پس از سیب زرد است. ۳-۵-۰ اسیدیته اسیدیته معیاری موازی و همگام با قند در جهت طعم میوه می‌باشد در واقع طعم میوه سیب تلفیقی از قند و اسید می‌باشد. اسیدیته از سالی به سال دیگر متغیر است و به همین دلیل معیار مناسبی برای تعیین زمان برداشت میوه نمی‌باشد. اسیدهای مهم در میوه سیب عبارتند از اسید مالیک. اسید سیتریک و اسید تارتاریک در آزمایشگاه اسید قابل تیتر اندازه گیری می‌شود و با واحد گرم بر لیتر بیان می‌شود میزان اسید سیب رقم زرد در هنگام رسیدگی ۳/۸ تا ۵/۱ و برای رقم قرمز ۲/۶ تا ۲/۸ گرم میوه های بر اساس شدت تنفس و ادامه یا عدم ادامه روند رسیدگی فیزیولوژیکی پس از برداشت به دو گروه فرازگرا (011(1001071) و نافراز گرا (ع110(1-2/1111421671) تقسیم بندی می‌شوند. میوه‌های فراز گرا میوه‌های نافراز گرا 1-۰ اثر سرما روی میوه‌های رسیده مقاومت میوه‌های رسیده نسبت به سرما بر حسب نوع میوه و خواص ذاتی آزها متفاوت است. میوه سیب و به طور کلی دانه دارها لیکن میوه جاتی نظیر هلو در سرمای ۱( تا ۲- درجه سانتیگراد از بین می‌روند. پس از برداشت محصول میوه‌هایی که از محیط گرم بلافاصله به هوای سردخانه منتقل می گردند بیشتر صدمه می‌بینند تا میوه‌هایی که قبلاً مدتی در معرض هوای سرد حدود صفر درجه قرار گرفته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط ۷-۰ عوامل مهمترین عوام الف- عوامل درون - طعم - ارزش : ب- عوامل بیرونی -اندازه بردانست و عملیات بعداز برداست تا فرآو موثر بر کیفیت میوه موثر بر کیفیت میوه عبارتند از: شامل حساس آن در دهان بودن (سالم بودن ظاهر) جدول شماره ۳۲-۰- نانساه نابسامانی سوت ۱ از هم پاشیدگی بر اثر پیری از هم پاشیدگی بر آثر دمای پایین سوختگی نرم (یا عمیق) لکه جانتان لکه پیری قهوه‌ای شدن ناحیه پرچه‌ها شفاف شدن پیرامون پرچه‌ها قهوه‌ای شدن قلب میوه از هم پاشیدگی ناحیه پرچه‌ها از هم پاشیدگی گردن از هم پاشیدگی مجاری آوندی سوختگی در نتیجه نگهداری زیاد در انبار قهوه‌ای شدن قلب سوختگی انباری کرکی شدن ری محصول ۱۹۵ انی‌های فیزیولوژیکی و نشانه‌های آنها در میوه‌ها تغییر رنگ یا اندکی فرورفتگی در پوست نواحی قهوه‌ای تا سیاه رنگ- در نتیجه نور خورشید در طول فصل رشد قهوه‌ای شدن. آزاد شدن گوشت. در میوه‌های رسیده و بیش از حد نگهداری شده قهوه‌ای شدن در ناحیه کورتکس نفوذ می‌کند. خال‌های سطحی در ناحیه سلول‌های چوب پنبه‌ای بر اثر دمای بالا ایجاد میشود. لکه خاکستری بر روی میوه‌هایی که زیاد نگهداری شده قهوه‌ای شدن ناحیه پیرامون پرچه‌ها قهوه‌ای شدن شفاف در گوشت ممکن است در انبار قهوه‌ای شود نواحی مشخص قهوه‌ای در گوشت ممکن است در حفره‌ها ایحاد شود قهوه‌ای شدن- نرم شدن پیرامون پرچه‌های میوه‌هایی که زیاد نگهداری شده اند قهوه‌ای تا سیاه شدن سرگل گلابی لکه‌های خاکستری و یا قهوه‌ای روی پوست- در اوایل نگهداری در انبار صورت می‌گیرد. نواحی قهوه‌ای روی پوست میوه‌هایی که زیاد نگهداری شده اند. نواحی مشخص قهوه‌ای در گوشت- ممکن است در حفره‌ها ایجاد شود. تغییر رنگ پوست ارقام سفید به قهوه ای نواحی قرمز تا قهوه‌ای و خشک در گوشت نواحی قهوه‌ای» نقاط ژلاتینی مانند روی پوست و از هم پاشیدگی گوشت -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۹ دستورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار در میوه‌ها اغلب نشانه های قهوه‌ای گوناگون دیده می شود که آنها را در برخی موارد به کمبودها نسبت می‌دهند. از این نابسامانی ها بوسیله افزودن مواد معدنی مشخص در طول فصل رشد و یا پس از برداشت جلوگیری می شود. عناصر و نحوه تاثیر آنما ۱-۸-۰ کلسیم کلسیم بیش از دیگر عناصر معدنی در نابسامانی‌های ناشی از کمبود عناصر دخالت دارد. کلسیم فعالیت بسیاری از آنزیم‌ها و توالی ۲-۸-۰ بر در سیب سبب چوب پنبه‌ای شدن درونی آن می‌شود. این حالت فرورفتگی در گوشت را در پی دارد و اغلب با لکه تلخ تشخیص فرورفتگی تلخ با دادن کلسیم واکنش مثبت نشان می دهند. دادن بور تنها بر روی درخت امکان پذیر است ولی دادن کلسیم پس از ۳-۸-۰ پتاسیم متابولیسم غیرطبیعی در درختان میوه می شود پتاسیم زیاد سبب ایجاد فرورفتگی تلخ در سیب خواهد شد. افزایش پتاسیم با تاثیر کاهش جذب کلسیم موجب تاثیر در گسترش لکه تلخ در سیب می‌شود. 2-۸-۰ فلزات سنگین فلزات سنگین بویژه مس به عنوان کاتالیزور در دستگاه آنزیم عمل کرده و سبب قهوه‌ای شدن آنزیمی‌می‌شود. کلسیم عنصری است که اثر آن بر روی کیفیت میوه قابل جایگزینی با هیچ عنصر دیگری نیست و تاثیر عمومی آن در به تاخیر گرم در سال به ازای هر درخت) این عنصر بیشتر در برگ‌ها ذخیره می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط برداشست و عملیات بعداز برداست تا فرآوری محصول ۱۹1۷ این عنصر با پتاسیم و منیزیم حالت آنتاگونیسم دارد و افزایش جذب این عناصر موجب کاهش جذب کلسیم می شود. در مقابل این عنصر با ازت حالت سینرژیسم دارد. یعنی افزایش جذب آزت موجب کاهش جذب منیزیم و افزایش غلظت کلسیم در گیاه می‌شود. - در سال‌های خشک غلظت کلسیم در برگ بیشتر و در میوه کمتر می‌شود. - حرکت کلسیم در گیاه کند است و بیشتز از طریق تعرق صورت می گیرد و برگ به دلیل تعرق دائمی بیشترین غلظت این عنصر را دارد. تجمع کلسیم در میوه سیب و گلابی بیشتر در مرحله اول رشد میوه اتفاق می افتد و تقریباً پس از آن ثابت می‌ماند. بنابراین در میوه‌هایی که اندازه آن بزرگتر است سرعت رقیق شدن کلسیم بیشتر و عمر انبار مانی آنها کم است. ۱۰-۰- بسته بندی و حمل و نقل کوچکترین صدمه فیزیکی و یا شیمیایی به میوه در حین برداشت و پس از آن موجب تغییر رنگ و بالارفتن میزان تنفس و در نهایت افت ارزش آن می‌شود. صدمات ناشی از حمل و نقلء عوارض فیزیولوژیک قابل توجهی به میوه‌ها وارد می سازد و آسیب به پوست و امکان نفوذ و رشد میکروب‌ها در بافت میوه را موجب می‌شود. بسته بندی صحیح تا حدود زیادی از آسیب‌های فیزیکی و شیمیایی به بافت میوه جلوگیری می‌کند. دو کار کرد اصلی بسته بندی عبارت است از: - قراردادن محصول در واحدهای مناسب برای جابجایی - حفاظت محصول به هنگام بازاریابی و انبارداری بسته بندی‌های اولیه بیشتر در موارد گیاهی مانند برگ‌های بافته شده» نی و ساقه‌های علفی ساخته شده بودند و برای حمل بوسیله دست طراحی شده بود. امروزه بسته‌ها هم به صورت ساده و معمول برای حمل با دست و هم در واحدهای بزرگ جهت حمل مکانیکی بوسیله بالابرها (بارگیری به صورت پالت) یا جرثقیل (در کانتینرها بوسیله حمل دریایی» جاده یا قطار) طراحی و ساخته ۱-۱-۰ شرایط بسته‌ها - دارای استحکام مکانیکی کافی باشند تا از محتوای خود در هنگام جابجایی» حمل و نقل و چیده شدن بر روی هم - استحکام مکانیکی آنها هنگامی که خیس شده یا در رطوبت‌های بالا قرار می گیرند نباید تا اندازه‌ای زیاد تحت تاثیر رطوبت درونی قرار گیرند. - باعث پایداری محصول در برابر حرکت در داخل بسته در طول حمل و نقل باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۸ دستورالعمل احداث باغ در اراضی شیب‌دار - موادی که در ساختار آن بکار می رود نباید دارای مواد شیمیایی باشند که به محصول منتقل شود و برای محصول و انسان - بسته باید دارای شرایطی از لحاظ وزن و شکل باشد که برای جابجایی و بازاریابی مناسب باشد. - بسته‌ها باید به گونه‌ای باشند که بتوان به سرعت محتوای آنها را خنک کرد. - نفود پذیری لایه‌های پلاستیکی نسبت به گازهای تنفسی از اهمیت بالایی برخوردار است. - از مواد عایق به گاز (ورقه های پلاستیک یا نایلون) با نفودپذیری کافی برای گازهای تنفسی استفاده شود تا از هر گونه خطر تنفس بی هوازی جلوگیری شود. - برای انجام مراحل بازرسی محصول به راحتی باز و بسته شود. - محصول درون بسته برای نشان دادن به مشتری در خرده فروشی پیدا باشد. - برای یک بار مصرف و یا مصرف دوباره و یا قابل بازیافت باشد. - هزینه تمام شده بسته پایین باشد. - اندازه بسته‌ها استاندارد باشد تا به راحتی در پالت‌ها فیکس شود. ۲-۱۰-۰- جلوگیری از آسیب‌های مکانیکی میوه‌ها نسبت به سیب مکانیکی و نوع أسیبی که نسبت به آن حساس هستند متفاوت عمل می‌کنند به همین اساس گزینش بسته و نوع آن بایستی با توجه به این تفاوت‌ها باشد. ۳-۱۰-۰- عوامل آسیب مکانیکی - بریدگی - فشارها - ضربه‌ها - لرزش‌ها به آسیب‌هایی که در نتیجه فشار انرژی به بافت ایجاد می‌شوند کوفتگی گفته می‌شود و به طبیعت بافت بستگی دارد. لرزش به گونه معمول در حمل و نقل سبب خراشیدگی‌های گوناگون اعم از سائیدگی اندک تا تقریباً همه آسیب های مکانیکی از راه فعالیت آنزیم (پلی فنل اکسیداز) یا شیمیایی (اکسیژن هوا) و اکسیداسیون فنل‌ها (تانن های تولید شده) به رنگ قهوه‌ای درخواهند آمد. تغییر شکل بافت‌ها و قهوه‌ای شدن سبب افزایش از دست دادن آب در نتیجه آسیب‌های وارده به کوتیکول است. هنگام بسته بندی محصول فاسد شدنی,» باید دو اصل مهم در نظر گرفته شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط بردائست و عملیات بعداز برداست تا فرآوری محصول ۱1۹ - واحدهای بسته بندی محصول در درون جعبه نباید حرکت کنند و یا باید از سیب دیدن در اثر لرزش دیواره های بسته - بسته نباید بیش از لبه آن پر شود و یا به صورت فشرده بسته بندی شود که سبب افزایش خراشیدگیء فشار و ضربه خواهد در هر دو حالت از سرخالی و ی بیش از حد پر کردن بسته ها خودداری شود. بنابراین میوه ها و9 ی واحدهای حاوی محصول باید به گونه‌ای محکم و نه بسیار فشرده در درون بسته قرار داده شوند. استفاده از لایه‌های جذب کننده آنرژی و لایه‌های جلوگیری کننده از اصطکاک, از محصول محافظت بیشتری می‌شود. هر محصول در یک بسامد (هرتز) معینی شروع به لرزش می کند که ویژه آن محصول است در مورد محصولات بسته بندی شده در هنگام چیدن (روی پالت قرار دادن) در طول حمل در جاده» لرزش های ناشی از برهمکنش جاده و سیستم معلق وسیله نقلیه (۲ تا ۰ هرتز) با چیدن بسته‌ها روی هم افزایش می‌یابد به همین منظور است که کارتن‌هایی که بالاتر از بقیه قرار دارند جابه جا شده و محصول درون آنها دچار آسیب و لغزندگی می‌شود. 2-۱۰-۰۰ خنک کردن فرآوری در بسته یکی دیگر از شرایط بسته بندی این است که بتوان فرآورده های درون آن را به سرعت خنک کرد برای نمونه جعبه هایی که برای خنک کردن تحت فشار طراحی شده اند بایستی دارای سوراخ هایی باشند که ۵ درصد سطح آنها را در سمت ورودی و خروجی هوا اشغال کند. طبیعت محصول و تیمار مورد نیاز پس از بسته بندی» بایستی در طراحی جعبه ها برای محصولات ویژه مورد بررسی قرار ۵-۱۰-۰۰ اثر بسته بندی بر کاهش وزن اغلب از بسته بندی برای جلوگیری از هدر رفتن رطوبت محصول, کاهش وزن و چروکیدگی آن در طول مدت بازاریابی با شیوه هایی مانند استفاده از پوشش حفاظت کننده و یا قراردادن چند عدد از محصول در موادی مانند ورقه های نازک پلاستیکی و کاغذهای واکس دارء پوشاندن بسته با مواد نفوذ ناپذیر نسبت به بخار آب و بالا بردن مقاومت بسته‌های مقوایی با پوشاندن و یا کاملاً واکس زدن سطح درونی آنها می‌توان به کمترین حد رساند. در شرایط خشک جعبه های محصول (جعبه های چوبی» پلاستیکی و یا سبدهایی که تمایل به از دست دادن آب را دارند) را 1-۱۰-۵۰ ابعاد بسته ابعاد بسته از لحاظ تجاری و9 ساختاری مهم است. اندازه و9 شکل باید استفاده اقتصادی از مواد اولیه. استحکام لازم» أآسانی و براساس توصیه های سازمان‌های کارگر جهانی در مورد بیشترین وزنی که یک مرد بتواند به گونه معمول حمل کند تمایل به -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۰ دستورالعمل احداث باغ د راراضی سیب‌دار طرف استفاده از بسته‌های کوچکتر است بسته ۰ لیتری (نزدیک به ۲۳۰ کیلوگرم محصول در آن قرار گیرد) و بسته‌های ۱۵ لیتر محصول می‌بایست با بسته‌های استاندارد هماهنگی داشته باشد نه اینکه بسته با توجه به اندازه محصول ساخته شود. بسته‌ها می‌بایست به راحتی قابل چیدن بر روی هم باشند. ۷-۱۰-۰- برچسب بسته می بایست حاوی اطلاعات زیر باشد - نام و علامت تجاری سازنده بسته (در صورت وجود نام واحد تولیدی نیز درج شود). - در صورت لزوم ارجاع به تاریخ تولید و شماره مسلسل کالا یا مقداری از محصول که همزمان تولید شده است. - درج مشخصات فنی یا گواهی مرغوبیت (استاندارد) - در صورت لزوم درج علامت مخصوص تولید کننده. قوانین و مقررات کشورهای مختلف برای درج برچسب بر روی بسته‌های میوه متفاوت می‌باشد بعنوان مثال برای صادرات بسته‌ها به اتحادیه اروپا درج حداقل موارد زیر بر روی بسته‌ها ضروری است. - نمونه یا واریته محصول - کشور مبدا - درجه (کلاس) مرغوبیت ۸-۱۰-۰- اندازه بسته‌ها و پالت‌ها انداره بسته‌هاً و پالت‌ها بستگی بد نوع وسیله حمل و نقل از قبیل جاده‌ای؛ دریایی ی هوایی و9 گونه و9 واریته و مسافت حمل دارد. جدول شماره ۳- ۱۰- ابعاد داخلی و خارجی کانتینرهای چندمنظوره که بر اساس ضوابط سازمان بین‌المللی استاندارد تحت شماره‌های ۹7۹۸ 0 و ۱۶۹۹/۱ 150 حداکثر ابعاد خارجی به میلیمتر حداقل ابعاد کانتینرهای بدون عایق به میلیمتر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط بردانست و عملیات بعداز برداست تا فرآوری محصول ۱۳۱ ۱۱-۰- نگهداری میوه ۱-۱۱-۰- خنک کردن اولیه می‌تاید دمای آن ممکن است بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد باشد در این دما تنفس بسیار زیاد و ماندگاری میوه» کوتاه خواهد بود. روش خنک کردن,» نوع بسته و روش چیدن بسته‌ها همگی در میزان خنک کردن تاثیر دارند. روش‌های خنک کردن عبارتند از: خنک کردن در اتاق. خنک کردن با هوای فشردهء خنک کردن بوسیله آب. خنک کردن با یخ» خنک کردن با خلاء, خنک کردن تبخیری و خنک کردن با هوای شب. روش‌های معمول برای خنک کردن میوه‌های هسته دار بوسیله آب وسایر میوه‌ها معمولا با ۲-۱۱-۰-انواع انبارها ۱-۳-۱۱-۰- انبار زیرزمینی نگهداری در گودال یا به صورت توده‌ای یک فناوری ساده است که در برخی مزارع و باغات مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۲-۲-۱۱-۰- انبار معمولی این گونه انبارهاء ساختمان‌های عایق بندی شده ساده دارند که یا گردش هواأی سرد بیرون خنک می‌شوند هنگامی که دمای محصول بالاتر از حد مورد نظرات و اگر دمای هوای خارح پایین باشد هوا به روش سنتی یا مکانیکی از راه‌های ورودی موجود در پایین و بالای آنها در انبار به گردش در می‌آورند. باد بزن ممکن است نصب و به گونه‌ای معمولی یا خودکار تنظیم شدن هوا را می‌توان به گونه‌ای خودکار مرطوب کرد. ساختن و اداره انبارهایی که با هوای سرد خنک می‌شوند ارزان است. ۳-۲-۱۱-۰- سردکردن با یخ حرارت جذب می‌شود. روش سردکردن با یخ به عنوان مکمل سردخانه هم کاربرد دارد. 2-۲-۱۱-۰- سردخانه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۲ دستورالعمل احداث باغ در اراضی شیب‌دار ۵-۲-۱۱-۰- انبار با اتمسفر کنترل شده انبار با اتمسفر کنترل شده سیب و گلابی, در آغاز سیستمی از انبار قابل تهویه گازی است که در آن اتمسفر با گرد آمدن گاز کربونیک ناشی از تنفس میوه و میزان گاز کربنیک به وسیله تهویه با هوای خارج در حد بهینه ای نگه داشته می‌شود. بدین ترتیب یک حجم گاز کربنیک در برابر مصرف یک حجم اکسیژن به وسیله محصول تولید می‌شود. کاهش غلظت اکسیژن از حد معمول خود در هوا یعنی ۲۱ درصد تا ۲۰ درصد می تواند زمان ماندگاری میوه های سیب و گلابی را با کنترل تنفس تا حدود زیادی افزایش دهد. غلظت گاز کربنیک بین ۲ تا ۲ درصد و همجنین غلظت اکسیژن بین ۲ تا ۲ درصد تا حدود زیادی عمر انبارمانی سیب و گلایی را انبارهای با اتمسفر کنترل شده برای انسان خطرناک هستند و می بایست احتباط های لازم در استفاده از این انبارها صورت گیرد. مگر اینکه ماسک‌های مجهز به اکسیژن توسط افرادی که در این انبارها رفت و آمد دارند بکار برده شود. همجنین کامیون های ویژه حمل و نقل که اتمسفر درون آنها به وسیله ازت مایع تغییر داده شده خطرناک هستند و باید مانند انبار با اتمسفر کنترل شده پیش از ورود انسان کاملاً تهویه شوند. جدول شماره ۶-۱۰- شرایط نگمهداری میوه‌های در سردخانه با اس ها که اه | لوق 0 ها هه اه ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - ضوابط بردانست و عملیات بعداز برداست تا فرآوری محصول جدول شماره ۵-۱۰- مقدار تولید و آسیب پذیری میوه‌ها در تماس با گاز اتیلن (واحد: کیلوگرم در ساعت در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد/ میکرو لیتر) ۱ ><خیلی کم ۰/۱۱ <- کم ۰ ۱ <* متوسط ۱۰-۰ زیاد ۱۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تعار یف و مفاهیم پایه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست تسماره ۱- تعاریف و مفاهیم پایه ۱۷۷ برابر تبخیر و تعرق در نظر گرفته می‌شود. - آب مورد نیاز آبیاری مقدار آبی است که بدون در نظر گرفتن باران مور و آب زیرزمینی بالا (که بوسیله لوله‌های موئینه به ریشه گیاه می‌رسد) مورد نیاز است تا رطوبت و درجه شوری خاک را در یک دوره زمانی درحد مناسبی نگهدارد. - آب مورد نیاز گیاه - آبیاری تکمیلی به آبیاری گفته می‌ شود که برای جبران نیاز آبی یک گیاه زراعی دیم در فصل گرما داده می شود تا جبران کمبود بارندگی وجود می‌آید. - اقلیم عبارت است از شرایط آب و هوای یک منطقه در یک دوره چند ساله. - اکوسیستم (بوم نظام) مجموعه یک جمعیت گیاهی یا جانوری همراه با عوامل زنده و غیر زنده محیطی, با تاثیرات متقابل روی یکدیگر و محیط - اکولوژی (بوم شناسی) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۸ دسئنورالعمل احداث باغ در اراضی سیب‌دار - آلودگی هر گونه تغییر در ویژگی های اجزاء متشکله محیط زیست به طوری که استفاده پیشین آنها ناممکن گردد و به طور مستقیم یا غیرمستقیم منافع و حیات موجودات زنده را به مخاطره اندازد. - آلوده ساختن پخش یا آمیختن مواد خارجی در آبء هوا و خاک به میزانی که کیفیت فیزیکی» شیمیایی یا بیولوژیک آنها را به گونه‌ای تغییر مجموعه عملیات و فعالیت‌های زمان بندی شده‌ای است که توسط دستگاه‌های تحخصصی, مدیریتی و برنامه ریزی کشور تدوین شده تا اهداف افق ۱۴۰۴ کشور را تأمین نمایند. - برنامه میان مدت توسعه مجموعه عملیات و فعالیت‌های زمان بندی شده‌ای است که توسط دستگاه‌های تخصصی, مدیریتی و برنامه ریزی کشور تدوین شده تا اهداف ۱۰ سال آینده کشور را تأمین نمایند. ری یک میوه ساده حاصل از یک گل که در آن تمام میوه آبدار باقی می‌ماند. یک گیاه با مشخصات مورد نظر در تماس نزدیک با گیاه دیگری قرار داده می‌شود تا پس از تطابق لایه‌های زاینده با همدیگر رشد کنند و قسمت هوایی گیاه (تاج) ر بوجود آورد. پیوندک قسمتی از گیاه دیگری که بر روی ریشه با قسمتهای هوایی یک گیاه پایه پیوندی شود. مه - تبخیر تبخیر یک فرآیند فیزیکی است که بر اثر آن» آبی که به شکل مایع است. به حالت بخار تبدیل می‌گردد. تبخیر از سطوح آزاد آب - تبخیر و تعرق به مجموع تبخیر از سطوح تر و تعرق از گیاه» تبخیر و تعرق گفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست تسماره [( - تعاریف و مفاهیم پایه ۱۷۹ - تحمل آتاقک زیر روزنه و جو انجام می‌شود. - تک پایه تشکیل گل‌های نر و ماده به طور جداگانه بر روی یک پایه مانند فندق, گردوء پکان و شاه بلوط. - تهویه خاک فرآیندی که در آن هوای بیشتری وارد زمین می‌شود مانند شخم. - توسعه کشاورزی پایدار توسعه پایدار عبارتست از بهره‌برداری صحیح و کار آمد از منابع موجود و با استفاده از الگوی مصرفی مطلوب همراه با بکارگیری بخشی برآورده نمود. این چنین توسعه پایداری (در زمینه کشاورزی» جنگل داری و بخش‌های شیلات) محافظ زمین» آب. گیاهان و منابع ژنتیکی حیوانات است و صدمات زیست محیطی به دنبال ندارد و از نظر فنی مناسبء به لحاظ اقتصادی کارآمد و از دیدگاه - جنس دومین تقسیم در طبقه بندی گیاهان که قبل از گونه و بعد از خانواده قرار دارد و بعنوان نام اول اسم لاتین بکار می‌رود. -‏ حرکت موئینه صعود یا نزول سطح یک مایع در فضاهای خیلی کوچک و باریک. ب- خاک بخش سطحی زمین و متشکل از مواد آلی. معدنی. آب» گازها که گیاهان را تغذدیه کرده و موجب استقرار گیاه می‌شود. ب- خاک قلیایی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۰ دسئنورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار - درجه روز در میوه کاری یک واحد حرارت متوسط روزانه معین در یک روز معین می باشد از آنجائیکه محصولات برای رسیدن به یک مقدار انرژی خاص نیاز دارندء تعداد درجه روز ذخیره شده نشان می‌دهد که یک محصول پس از جذب چه مقدار آنرژی حرارتی به مرحله رسیدگی نزدیک می‌باشد. - دوپایه وجود گل‌های نر و ماده بصورت محزا برروی دوپایه مختلف مثل گیاهان خانواده 5۸110-20222 (بیدیان). طول عمر کیسه جنین منهای زمان لازم برای کامل شدن گرده افشانی و رشد لوله گرده. -‏ دیکوگامی(ناهم رس) شرایطی که در آن گل‌های نر و ماده یک گیاه همزمان باز نمی‌شوند. 7 زن واحد ورانت که در کروموزم وجود دارد و از طریق تکثیر جنسی به نسل بعدی منتقل می‌گردد. -‏ زنوتیپ ساختار ژنتیکی کامل موجودات زنده. - سرمازدگی آسیبی که به اندام های گیاهی در دماهای کمی پایین‌تر از صفر درجه سانتیگراد وارد می‌شود. 9 ی ۵ ۰.۰ میوه‌ای که بطور کامل از یک تخمدان حاصل می‌شود دارای یک دانه است. - ازدیاد غیر جنسی ازدیاد بدون دخالت سلول‌های جنسی, ازدیاد غیر جنسی تولید گیاهان جدید بوسیله روش‌های رویشی می‌باشد ماننده پیوند جوانه» - فرسایش خاک پدیده جدا شدن و حرکت کردن ذرات خاک از سطح زمین توسط باد و آب‌های جاری که شامل فرسایش عادی و فرسایش -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست تسماره ۱- تعاریف و مفاهیم پایه ۱۸۱ - قلیایی - کلون (هم گروه) گروهی از گیاهان که منشاء آزها قسمت‌هایی از یک گیاه منفرد می‌باشد مانند: جوانه‌هاء قلمه‌تقسیم طوقه. - کولتیوار گیاهائی از یک واریته هستند که سازگار با شرایط کشاورزی و باغبانی باشند. -‏ گلدهی دوران شکوفه کردن گیاه. - گونه گروهی از موجودات زنده که در یک جنس هستند و قادر به آمیپزش با یکدیگر و تولید فرزندان بارور می باشند ازلحاظ طبقه بندی - گونه هیبرید نتایج بدست آمده از تلاقی بین دوگونه. - ماده آلی خاک - مالج خاک و کنترل آفات و علف‌های هرزء نگهداری رطوبت خاک و تعدیل درجه حرارت خاک در سطح خاک بکار می‌روند. - میوه‌های فرا زگرا میوه‌هایی که رسیدن آزها با بالارفتن شدت تنفس همراه نیست و رسیدن آزها پس از جدا شدن میوه از گیاه مادری متوقف -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۲ دسنورالعمل احدات باغ در اراضی سیب‌دار -‏ نیاز سرمایی دوره سرمایی مورد نیاز برای شکستن خفتگی در برخی از گیاهان یا اندام های آزها. - هاردین افقی سفت از لایه‌های برخی از خاک‌ها که از جنس مواد مادری است این لایه از خاک در پایین افق ۸ با در لایه افق با <- خرس حذف کلی یا جزئی اندام هایی از درخت یا درختچه. به منظورهای مختلف مانند شکل دهی, باردهی و غیره انجام می‌گردد. - هوا اصطلاح وضع هوا عبارت است از تغییرات کوتاه مدت (ساعت به ساعت) گرماء رطوبت و باد در جو است. در اساس این تغییرات کوششی است در جهت ایجاد توازن در توزیع انرژی تابشی خالص که بعد از جذب تابش خورشیدی در جو زمین ایجاد می‌شود. - واریته - واکاری کاشت مجدد نهال یا اندام ازدیادی دیگر در محل‌های تعیین شده پس از تلف شدن آن در دوره یا دوران‌های کاشت قبلی صورت می‌گیرد. - واکنش خاک درجه اسیدی یا قلیایی بودن خاک واکنش خاک نامیده می‌شود.