سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور مبانی و ضوابط طراحی شکه‌های فاضلاب و آب‌های سلحی (بازنگری نشریه‌های ۱۱۸-۳و ۱۶۳) فابطه شماره ۱۱۸ معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی وزارت نیرو امور نظام فنی و اجرایی کشور دفتر استانداردها و طرح‌های آب و آبفا 323333333 ادا تا ان ۱۳۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- )[( بات ,ی سازمان یام و لاو ور ربیس سازمان ۶ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران بخشنا ۱۳۹/۲۲ موضوع: مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی (بازنگری نشریه‌های ۱۱۸-۳ و ۱۶۳) به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره ۹ ۳۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴۱۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست ضابطه شماره ۱۱۸ امور نظام فنی و اجرایی, با عنوان «مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سعلحی (بازنگری نشریه‌های ۱۱۸-۳ و ۱۶۳) » از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهترء از تاریخ ۱۳۹۶/۰۴/۰۱ الزامی است. امور نظام فنی و اجرایی این سازمان دریافت‌کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصلاحات لازم را اعلام خواهد کرد. ۱- مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های جمع آوری آب‌های سطحی و فاضلاب شهری- نشریه شماره ۱۱۸-۳ (بخشنامه شماره ۱-۱۹۰۵۱/۵۶-۲۱۸۰ مورخ ۱۳۷۱/۱۱/۲۶) - مکمل ضوابط طراحی شبکه‌های حمع آوری آب‌های سطحی ۱ فاضلاب شهری - نشربه شماره ۱۶۳ (بخشنامه شماره ۱۲-۱۱۳۷/۵۴-۷۲۸ مورخ ۱۳۷۶/۰۳/۰۵) ۱۳۶۱۶۵۳ : -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایراد و اشکال نیست. از این ری از شما خواننده گرامی صمیمانه نفاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به ۱- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانبه : تهران, میدان بهارستان, خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن (۵ ۷۱02 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی امروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردهای فنی. همچنین آثار اقتصادی, اجتماعی و زیست‌محیطی ناشی از به کار گیری مستمر آن‌ها در جوامع بشری, به عنوان حقیقتی انکارناپذیر پذیرفته شده است. طراحی و ساخت شبکه‌های فاضلاب نیز با توجه به اهمیت بسزای آن‌ها در ارتقای سطح بهداشت عمومی و جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست و شیوع و انتقال انواع بیماری‌ها از این مر مستثنی نبوده و نیازمند تدوین ضوابط و معیارهای دقیق به منظور دستیابی به آهداف فوق‌آلذکر و پرهیز از قضاوت‌های شخصی و بعضا ناآگاهانه می‌باشد. با توجه به اهمیت مبحث فوق, امور آب وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء تهیه ضابطه «مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی (بازنگری نشریه‌های ۱۱۸-۳ و ۱۶۳)» را با هماهنگی امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این سازمان ارسال نمود که پس از بررسی, براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه. آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی و اجرایی کشور (مصوب شماره ۷۹ ه- مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ گردید. علیرغم تلاش. دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید. این مجموعه مصون از وجود اشکال و آبهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را به امور نظام قنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادهای دریافشت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه. با هم‌فکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه» نسبت به تهیه متن اصلاحی. اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم. اعلام خواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در بالای صفحات. تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. از این‌رو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود. بدین وسیله معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی از تلاش و جدیت رییس آمور نظام فنی و اجرایی کشور جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم آمور نظام فنی و اجرایی و نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیروء جناب آقای مهندس تقی عبادی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه. تشکر و قدردانی می‌نماید. غلامرضا شافعی معاون فنی و توسعه آمور زیربنایی زمستان ۱۳۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل«مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی (بازنگری نشریه‌های ۱۱۸-۳و ۱۶۳)» [ضابطه شماره ۱۱۸] مجری: شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس مشاور پروژه: امیررضا احمدی‌مطلق ‏ شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران - آب اعضای گروه ترهیه کننده: امیررضا احمدی‌مطلق شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران - آب علی امامی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس لیسانس مهندسی عمران مصطفی بزرگ‌زاده کارشناس آزاد فوق‌لیسانس مهندسی هیدرولیک محمد تهجدی لنگرودی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس لیسانس مهندسی عمران آرش کریم‌زاده شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس فوق‌لیسانس مهندسی عمران جواد کریمی پارچیان شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران ساحره کیخسروی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس فوق‌لیسانس مهندسی عمران برنا میراحمدیان شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران اعضای گروه نظارت: حسین ابوتراب شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران پیمان اربابها شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران مینا زمانی طرح تهیه ضوابط ومعیارهای فنی لیسانس مهندسی شیمی صنعت آب کشور- وزارت نیرو اعضای گروه تایید کننده (کمیته تخصصی فاضلاب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور): محمد آبراهیم‌نیا وزارت نیرو فوق‌لیسانس مهندسی عمران - آب حسین ابوتراب شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور . فوق‌لیسانس مهندسی عمران امیررضا احمدی مطلق شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس فوق‌لیسانس مهندسی عمران - آب رضا خیراندیش شرکت مهندسین مشاور پژوهاب دکترای مهندسی عمران - آب جلال‌الدین شایگان دانشگاه صنعتی شریف دکترای مهندسی بیوشیمی مسعود فقیهی حبیبآبادی شرکت دزون فوق‌لیسانس مهندسی مکانیک شهیر کنعانی طرح تهیه ضوابط ومعیارهای فنی فوق‌لیسانس مهندسی عمران - صنعت آب کشور- وزارت نیرو محیط زیست -------- صفحهٔ بعد -------- اعضای گروه هدایت و راهبری(سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی و اجرایی فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی و اجرایی سیّد وحیدالدین رضوانی کارشناس آبیاری و زهکشی, آمور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه فصل اول - تعاریف و اصطلاحات فنی ۱-۱- آب باران ۲-۱ آب‌های سطحی ۳-۱- آب‌های پذیرنده ۴-۱ الگوی تغییرات شبانه‌روزی جریان فاضلاب ۵-۱- فاضلاب خام ۶-۱- فاضلاب ۷-۱- آدم‌رو - چاهک بازدید ۸-۱- اتصال غیرمجاز آب باران ۹-۱- ایستگاه بالایر ۱۱-۱- بهره‌برداری ۱۳-۱ بهسازی ۱۳-۱ پرش هیدرولیکی ۱۴-۱- پس‌زدگی ۱۵-۱ تاسیسات سرریز (در شبکه مرکب یا نیمه مرکب) ۱۶-۱- تخلیه‌گاه ۱۷-۱- تصفیه‌خانه فاضلاب ۱۸-۱- تعمیر (مرمت) ۱۹-۱- تهویه شبکه فاضلاب ۲۰-۱ جایگزینی (تعویض) ۳۱-۱ جریان فاضلاب در ایام بدون باران و ذوب برف (۷۷۲(]) ۲۳-۱- چاهک تر (در تلمبه‌خانه) ۳۴-۱- چاهک خشک (در تلمبه‌خانه) ۲۵-۱- حداکثر جریان ساعتی فاضلاب ۳۶-۱ جریان طراحی شبکه ۲۷-۱ حداکثر سرعت فاضلاب ۲۸-۱- حوزه آبریز ۲۹-۱- درصد پرشدگی فاضلابرو ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳۰-۱- دوره طرح ۳۱-۱- دوره بازگشت ۳۲-۱ رابطه شدت - مدت - فراوانی (1۳]) ۳۳-۱- رواناب سطحی ۳۴-۱- زمان تمرکز ۳۵-۱- زمان ماند (در تلمبه‌خانه) ۳۶-۱- زمان ورود ۳۷-۱- زهکش ۳۸-۱ لوله انشعاب ۳۹-۱- زیرساخت‌های شهری ۴۰-۱- سازه‌های انحراف جریان ۴۱-۱- سرریز کنارگذر ۴۳۲-۱- سرعت خودشستشویی ۴۳-۱- شبکه ثقلی ۴۴-۱- سیفون وارون ۳۵-۱- شبکه زهکشی شهری ۴۶-۱- شبکه فاضلاب ۴۷-۱ شبکه‌های متعارف و غیرمتعارف ۴۸-۱- شبکه مجزا ۴۹-۱- شبکه مرکب ۵۰-۱- شبکه نیمه مرکب ۵۱-۱- شدت بارش ۵۲-۱- شرایط اضافه‌بار هیدرولیکی ۵۳-۱- شرایط بی‌هوازی ۵۴-۱- شرایط سازه‌ای ۵۵-۱- شرایط هوازی ۵۶-۱- شستشو با تخلیه ناگهانی جریان ۵۸-۱- ضریب بهره‌برداری از شبکه ۵۹-۱- ضریب تبدیل آب به فاضلاب خام ۶۰-۱- ضریب حداکثر و حداقل جریان فاضلاب خام ۶۱-۱- ضریب رواناب ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۶۲-۱- ظرفیت خودپالایی ۶۳-۱- شرایط غرقاب‌شدگی (آب‌گرفتگی) ۶۴-۱- فاضلاب خانگی خام ۶۵-۱- فاضلاب بی‌هوازی (سپتیک) ۶۶-۱- فاضلاب غیرخانگی خام (فاضلاب‌های صنعتی و تجاری) ۶۷-۱- فاضلابرو ۶۸-۱- فیزیوگرافی حوزه ۶۹-۱- متعادل‌سازی جریان ۷۰-۱ میانگین جریان فاضلاب خام ۷۱-۱- میانگین سرانه فاضلاب خام ۷۲-۱- مخزن نگه‌داشت موقت ۷۳-۱- مدیریت جامع سیستم فاضلاب و زهکشی شهری ۷۴-۱- نشت آب به خارج شبکه ۷۵-۱- نشتاب و آب‌های نفوذی ۷۶-۱- نقاط آب گرفتگی ۷۷-۱- نگهداری ۷۸-۱ نوسازی ۷۹-۱- هزینه‌های دوره طرح فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ۱-۲- اهداف ۱-۱-۲- تامین بهداشت و ایمنی عمومی ۲-۱-۲ سلامتی و ایمنی کارکنان ۳-۱-۲- حفاظت از محیط زیست ۴-۱-۲ کمک به توسعه پایدار ۲-۲- الزامات عملکردی شبکه فاضلاب ۱-۲-۲- جلوگیری از خروج فاضلاب از شبکه ۲-۲-۲- سهولت بهره‌برداری و نگهداری ۳-۲-۲- حفاظت ازآب‌های سطحی پذیرنده ۴-۲-۲- حفاظت آزاب‌های زیرزمینی ۵-۲-۲- کنترل بو و جلوگیری آزورود موادسمی وخورنده به داخل شبکه فاضلاب ۶-۲-۲- جلوگیری از تولید صدا ولرزش ۷-۲-۲- استفاده ازمصالح مناسب طبق اصول توسعه پایدار ح ۱۷ ۱۷ ۱۷ ۱۷ ۱۷ ۱۷ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۲۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۶ ۳۶ ۳۶ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۸-۲-۲- مصرف انرژی طبق اصول توسعه پایدار ۹-۲-۲- حفظ استحکام سازه‌ای کلیه اجزای شبکه در طول عمر مفید آن ۱۰۹-۲-۲- حفظ تداوم جریان فاضلاب در شبکه ۱۱-۲-۲- آب‌بندی فاضلابروها ۱۳-۲-۲- جلوگیری از ایجاد خطر برای سازه‌ها و تاسیسات زیربنایی مجاور ۱۳-۲-۲- کنترل کیفیت جریان ورودی به شبکه ۳-۲- مدیریت جامع و کنترل شبکه فاضلاب ۱-۳-۲- گردآوری داده‌ها و اطلاعات ۲-۳-۲ ارزیابی عملکرد شبکه فاضلاب و مقایسه با الزامات عملکردی ۳-۳-۲- تهیه و تنظیم برنامه اصلاحی ۴-۳-۲ اجرا و پیاده‌سازی برنامه اصلاحی ۳-۲- مدیریت و کنترل جریان در شبکه فاضلاب (ع۳1!) ۱-۴-۲ کلیات ۲-۳-۲ شرایط کاربرد (بررسی‌های مقدماتی) ۳-۴-۲ اولویت‌بندی نیازها به 17۴ ۴-۳-۲- بررسی‌های بعدی فصل سوم- انواع شبکه جمع آوری فاضلاب ۱-۳- کلیات ۲-۳- شبکه‌های متعارف و غیرمتعارف ۱-۲-۳ شبکه‌های متعارف ۲-۲-۳- شبکه‌های غیرمتعارف ۳-۳- شبکه‌های مجزاء نیمه‌مرکب و مرکب ۱-۳-۳- شبکه مرکب و نیمه‌مرکب ۴-۳- انواع الگوی جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب ۱-۳-۳ الگوی متمرکز ۲-۴-۳ الگوی نامتمرکز ۳-۴-۳- ضوابط انتخاب الگوی متمرکز یا نامتمرکز فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی ۱-۴ - اطلاعات پایه مورد نیاز ۲-۴- تعیین مقدار فاضلاب ۳-۴- حوزه‌بندی و تعیین سطوح فاضلاب گیر ۳-۴- ضریب حداکثر جریان فاضلاب ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۳ ۳۵ ۳۶ ۴۰ ۴۱ ۴۱ ۴۳۲ ۴۴ ۴۴ ۴۷ ۴۹ ۴۹ ۴۹ ۵۰ ۶ ۵۷ ۵۸۸ ۵۸ ۵۸ ۸۹ ۶۱ ۳ ۳ ۴ ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۵-۴- ضریب حداقل جریان فاضلاب ۶-۴ نشتاب و آب‌های نفوذی ۷-۴- توصیه‌های عمومی در مورد عدم ورود آب‌های سطحی به شبکه فاضلاب ۸-۴- تعیین مقدار آب‌های سطحی ۹-۴- محاسبه حجم. اوج آب‌دهی و هیدروگراف جریان سطحی ۱-۹-۴ - داده‌ها ۳-۹-۴ روش‌های محاسبه رواناب ۱۰-۴۳- ضوابط فنی طراحی شبکه فاضلاب ثقلی ۱-۱۰-۴- حداقل شیب و سرعت ۲-۱۰-۴- حداکثر سرعت ۳-۱۰-۴- حداکثر شیب ۴-۱۰-۴- حداقل ابعاد فاضلابرو ۵-۱۰-۴- عمق نصب فاضلابروها ۶-۱۰-۴- ارتفاع جریان فاضلاب و درصد پرشدگی ۷-۱۰-۴- سایر ملاحظات ۱۱-۴- معادلات مورداستفاده و ضرایب زبری جداره ۱-۱۱-۴۳ انتخاب ضریب مانینگ در طراحی شبکه‌های جدید ۳-۱۱-۴۳ تخمین ضریب مانینگ در شبکه‌های موجود ۱۲-۴- افت جریان در آدم‌رو ۱۳-۴- ضوابط مربوط به پرش هیدرولیکی ۱۴-۴۳- ضوابط مربوط به پس زدگی و اضافه‌بار هیدرولیکی ۱۵-۴- انتخاب جنس لوله ۱-۱۵-۴- معیارهای تصمیم‌گیری در انتخاب جنس لوله ۲-۱۵-۴- شاخص‌های عملکردی موردانتظار از لوله انتخابی ۱۶-۴- ضوابط طراحی تخلیه‌گاه‌ها ۷-۴ روش‌های تحلیل و طراحی فصل پنجم - متعلقات شبکه فاضلاب ۱- ۵- سازه‌های دسترسی به منظور بهره‌برداری و نگهداری از شبکه ۱-۱-۵- آدم‌روها ۳-۱-۵ چاهک‌های بازدید ۳-۱-۵- جاهک‌های شستشو ۴-۱-۵- تاسیسات شستشوی خودکار ۴ ۵ ۵ ۶۶ ۷ ۷ ۷۰ ۷۱ ۷۱ ۷۲ ۷۲ ۷۳ ۷۳ ۷۵ ۷۵ ۷۵ ۷۶ ۷۷ ۷۷ ۷۳۹ ۷۳۹ ۷۳۹ ۸۰ ۸ ۸۲ ید ۸۵ ۸۷ ۸۷ ۹۳ ۹۳ ۹۴ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۵-۱-۵- خطوط کمکی و انحراف جریان ۶-۱-۵- تقسیم‌بندی تلمبه‌خانه‌ها ۷-۱-۵- کلیات طراحی ۸-۱۵ سیفون وارون ۹-۱-۵ آب‌بندی خطوط فاضلابرو ۱- ۶- کنترل بو در شبکه‌های فاضلاب ۱-۶ تخمین پتانسیل تشکیل گاز سولفید هیدروژن در شبکه‌های فاضلاب ۳-۱-۶ عوامل موثر در خروج گاز سولفید هیدروژن از شبکه فاضلاب و انتشار بو ۳-۱-۶- اقدامات اصلاحی در مرحله طراحی, برای کنترل بو ۳-۱-۶ سایر روش‌های کنترل بو ۵-۱-۶- نمونه محاسبات تخمین پتانسیل تشکیل گاز سولفید هیدروژن و پیش‌بینی غلظت آن ۱-۲-۶- انواع تاسیسات شستشوی خودکار فصل هفتم- نقشه‌های شبکه فاضلاب ۱- ۷- کلیات ۱-۱-۷ نقشه‌های موقعیت عمومی طرح ۲-۱-۷- نقشه‌های سیمای عمومی طرح ۳-۱-۷- نقشه‌های پلان اجرایی طرح ۴-۱-۷- نقشه‌های آنالیز هیدرولیکی ۵-۱-۷- نقشه‌های اجرایی مقاطع طولی ۶-۱-۷- نقشه‌های سازه‌ای پیوست ۱- نمونه محاسبات جریان طراحی منابع و مراجع ۹۵ ۹۵ ۹۵ ۹۷ ۱۰۰ ۱۹۳ ۱۹۵ ۱۹۵ ۱۹۷ ۱۹۷ ۱۹۸ ۱۱۱ ۱۱۲ ۱۱۳ ۱۱۹ ۱۳۱ ۱۳۱ ۱۳۲ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۳۴ ۱۲۳۷ ۱۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۱- هرم حدود و دامنه کار استانداردهای مربوط به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شکل ۱-۱- نمایش واژگان مرتبط با جریان‌های ناشی از آب باران شکل ۲-۱- نمونه‌ای از الگوی تغییرات شبانه‌روزی فاضلاب برای دو حوزه سرویس ۲۰۰ و ۲۵۰۰ هکتاری شکل ۳-۱- شکل توصیفی فاضلابروها شکل ۱-۲ - مدیریت جامع و کنترل شبکه فاضلاب شکل ۱-۳- الگوی متمرکز جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شکل ۳-۳- الگوی نامتمرکز جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شکل ۱-۴- سازه مهار کننده فاضلایروها شکل ۱-۵- نمای کلی چاهک شستشو شکل ۲-۵- شکل عمومی سیفون وارون شکل ۱-۶- زاویه مناسب برای تلاقی دو فاضلابرو شکل ۲-۶- تعبیه لوله کمکی در بالای سیفون شکل ۳-۶- نحوه عملکرد سیستم هایدرس شکل ۴-۶- نمایی از سیستم هایدروسلف شکل ۵-۶ - مراحل عملکرد سیستم بایوجست شکل ۱-۷- موقعیت مکانی فاضلابروها (/5. ۷) و کلکتور اصلی فاضلاب (5.۷۷. 2) در معبر با عرض ۳۰ متر شکل ۲-۷- موقعیت مکانی لوله فاضلابرو (/5. ۷) در معبر با عرض ۱۲ متر ۹ ۳۲ ۵۸ ۸۹ ۷۳ ۹۴ ۹۸ ۱۹۸ ۱۱۳ ۱۱۵ ۱۱۶ ۱۳۶ ۱۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها جدول ۱-۲- میزان اهمیت هر یک از الزامات عملکردی در رسیدن به اهداف مورد نظر ۳۷ جدول ۱-۳- حداقل شیب و سرعت مجاز در فاضلابرو در شبکه‌های مجزا ۷۱ جدول ۲-۴- حداقل شیب و سرعت مجاز در فاضلابرو در شبکه‌های مرکب ۷۱ جدول ۳-۴- ضریب مانینگ برای مصالح مختلف ۷۶ جدول ۴-۴- ضریب افت انرژی موضعی در آدم‌روها ۳۸ جدول ۵-۳- لوله‌های مجاز برای استفاده در طراحی و اجرای شبکه‌های فاضلاب ۸۰ جدول ۶-۴- حداکثر فشار مجاز پمپ واترجت در لوله‌های سالم با جنس‌های مختلف (حداکثر زمان نگهداشست نقطه‌ای ۶۰ ثانیه) ۸۱ جدول ۷-۴- روش‌های طراحی و یا آنالیز شبکه‌های فاضلاب ۸۴ جدول ۱-۵- حداقل ابعاد آدم‌روها (متر) ۸۸ جدول ۱-۶- بررسی احتمال تشکیل گاز سولفید هیدروژن در فاضلابروها بر حسب پارامتر ۸ ۱۶ جدول ۱-۷- نوع و مقیاس نقشه‌های شبکه فاضلاب ۱۳۱ جدول پ.۱-۱- نمونه‌هایی از محاسبه جریان طراحی و تعیین قطر لوله ۱۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه هن ۵ ز مقدمه طراحی و اجرای بهینه سامانه‌های فاضلاب نیازمند وجود استانداردها و ضوابط فنی دقیق و علمی است. به همین منظور استانداردهای مختلف بین‌المللی معیارهای فنی گوناگونی را در این زمینه ارائه نموده‌اند. در کشور ایران نیز نشریه ۱۱۸-۳ که در سال ۱۳۷۱ و نشریه ۱۶۲ که در سال ۱۳۷۶ منتشر شد. اولین گام برای تدوین استاندارد ملی در زمینه مبانی و ضوابط طراحی پروژه‌های فاضلاب شهری به‌حساب می‌آمد. با گذشت دو دهه از انتشار این نشریات و با توجه به تجارب به‌دست آمده از طراحی‌های انجام شده توسط مهندسین مشاورء لزوم استفاده‌ی بیش‌تر از آخرین پیشرفت‌ها و تجارب بین‌المللی و همچنین لزوم تکمیل نقایص و کمبودهای نشریات قبلی, بازنگری دو نشریه ۱۱۸-۳ و ۱۶۳ را ضروری ساخت. ضابطه حاضر در راستای بازنگری این دو نشریه تدوین شده است. شبکه فاضلاب بخشی از کل یک سامانه فاضلاب بوده که وظایف اصلی آن به شرح ذیل است: - جمع‌آوری و انتقال فاضلاب از محیط شهری برای حفظ سلامت و بهداشت عمومی - جلوگیری از پس زدگی فاضلاب در مناطق شهری در قدیم شبکه‌های فاضلاب برای دفع آب‌های آلوده‌ی منطقه ایجاد می‌گردید و بدین ترتیب از بروز امسراض گوناگون جلوگیری به‌عمل می‌آمد. روش متعارف در ساخت خطوط فاضلابروء جمع‌آوری هر نوع فاضلاب از محل تولید و انتقال آن بوده که در زمان حداکثر جریان فاضلاب وقتی یک بارندگی شدید هم‌زمان اتفاق می‌افتاد. انتقال آن با دشواری‌های متعدد روبرو شده و در شبکه‌های مرکب منجر به سرریز فاضلاب به آب‌های پذیرنده می‌گردید. امروزه در شبکه‌های مجزا که فاضلاب را از آب باران جداگانه انتقال می‌دهد پیشرفت‌های خوبی حاصل شده است. اگرچه در ابتدا برخی از شبکه‌ها به صورت نیمه مرکب (به‌همراه آب باران پشت بام منازل) در نظرگرفته شده و بحث‌های متعددی برای جداسازی فاضلاب از آب باران وجود داشته است. ولی میزان اثرات آلودگی وارد شده به محیط زیست در دو شبکه (مجزا و مرکب) مشابه یکدیگر نبوده و در شبکه‌های مجزا برای هر نوع آلاینده در فاضلاب. فرآیندهای مختلف تصفیه که سازگار با محیط زیست باشد. وجود دارد. حدود و دامنه‌کار تمامی استانداردهای مربوط به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب در یک یا چند طبقه از هرم شکل (۱) می‌گنجد. هر استاندارد با توجه به جایگاهی که در این هرم دارد» در جهت تحقق سطح معینی از اهداف و نیازها عمل می‌کند [۲۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۷ اصول طواحی؛ ساخته ... ر ۹ بهسازی و بهره بوداری / ۸ استانداودهای تقصیلی / ۹ / ۹ استاندارد مواد و مصالح مصرفی و مشخصات فنی مورد نظر کارفرما / شکل ۱- هرم حدود و دامنه کار استانداردهای مربوط به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب [۲۰] بالاترین قسمت هرم مربوط به اهداف است. استانداردهایی که در این سطح جای می‌گیرند. شرایط را برای تحقق اهدافی نظیر افزایش سطح بهداشت عمومی و حفاظت از محیط زیست. تامین ایمنی برای کارکنان اجرا و بهره‌برداری شبکه فاضلاب و کمک به توسعه پایدار فراهم می‌سازند [۲۰]. الزامات عملکردی سیستم. سطح دوم هرم را تشکیل می‌دهد. مصادیقی از این الزامات عبارتند از [۲۰]: - جلوگیری از خروج یا تخلیه کنترل نشده فاضلاب از شبکه تا حد امکان - حفاظت از آب‌های سطحی پذیرنده - حفاظت از آب‌های زیرزمینی - جلوگیری از ایجاد و انتشار بو و گازهای قابل اشتعال و خورنده - حفظ تداوم جریان فاضلاب در شبکه - حفظ استحکام سازه‌ای کلیه اجزای شبکه در طول عمر مفید شبکه - جلوگیری از ایجاد خطر برای سازه‌ها و تاسیسات زیربنایی مجاور طبقه سوم هرم نیز به اصول طراحی, اجراء بهسازی, بهره‌برداری و نگهداری اختصاص یافته است. طبقه چهارم هرم به استانداردهای تفصیلی شبکه فاضلاب اختصاص دارد که به سه بخش اصلی شامل: بررسی و ارزیابی» مدیریت و کنترل و نهایتا طراحی, ساخت و اجرا تقسیم می‌گردد. طبقه پنجم که پایین‌ترین سطح یعنی قاعده هرم را تشکیل می‌دهد. استاندارد مواد و مصالح مصرفی و مشخصات فنی مورد نظر کارفرما را شامل می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه هن ۵ ۳ ضابطه حاضرء سه طبقه پا سطح اول از راس هرم را که به هدف‌گذاری و طراحی شبکه‌های فاضلاب مربوط می‌شود. پوشش می‌دهد و اگرچه به مقوله ساخت و اجراء بهره‌برداری, نگهداری و بهسازی شبکه وارد نمی‌شود. اما پیش‌نیازهای لازم مربوطه را در مرحله طراحی مد نظر قرار می‌دهد. باید توجه داشت که هرچند این ضابطه در برخی موارد به بیان جزییات مهم و الزامی در زمینه طراحی می‌پردازد. لیکن پوشش کامل استانداردهای تفصیلی در دامنه کار این استاندارد نمی‌باشد. هدف از تدوین این ضابطه, ایجاد چارچوب و الزامات طراحی, به‌منظور گزینش نوع مناسب شبکه جمع‌آوری فاضلاب و همچنین طراحی اجزای مختلف آن به‌گونه‌ای است که اهداف و الزامات عملکردی نام‌برده را تامین نماید. حدود و دامنه کار این ضابطه بخشی از سیستم جمع‌آوری و انتقال فاضلاب را در بر می‌گیرد که از محل سیفون انشعاب ساختمان آغاز شده و به تخلیه‌گاه شبکه منتهی می‌گردد. همچنین شبکه‌های ویژه جمع‌آوری و هدایت آب‌های‌سطحی مد نظر قرار نخواهند گرفت و ورود به حیطه آب‌های سطحی فقط تا آن حدی که برای طراحی شبکه‌های فاضلاب مرکب و نیمه‌مرکب لازم است. صورت می‌پذیرد. ضوابط مطرح شده در این ضابطه عموما مربوط به شبکه‌های متعارف است که در مناطق شهری کاربرد دارد و مناطق روستایی (شبکه‌های غیرمتعارف) را پوشش نمی‌دهد. مگر در مواردی که در متن ضابطه صراحتا به جوامع روستایی نیز اشاره شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و اصطلاحات فنی ۳۸۳۵۵۵ ۷ ۱-۱- آب باران! آب ناشی از نزولات جوی قبل از رسیدن به سطح زمین [۲۰]. ۲-۱- آب‌های سطحی ۲ آب تولید شده از بارش‌های جوی که به درون زمین نفوذ نکرده و مستقیما از سطح زمین یا سطوح خارجی ساختمان‌ها به زهکش‌هاء لوله‌های انشعاب و فاضلابروها وارد می‌شود [۲۰]. (به عبارت دیگر بخشی از رواناب است که به ۳-۱- آب‌های پذبرنده" هر نوع توده آب که آب‌های سطحی یا فاضلاب به آن تخلیه می‌گردد [۲۰]. شکل (۱-۱) واژگان مرتبط با جریان‌های ناشی از آب باران را نشان می‌دهد. ۱- آب باران (5۵167 ن۴۵) ۲- رواناب (۳۵۶) ۳- آهای سطحی ورودی به شبکه (1ع۹۷۵1 ع6ع5۱1۵) ۴- نشتاب (10۶1117۵110) ۵- آبهای سطحی پذیرنده (1ع۹۷۵1 36061128 6ع512) شکل ۱-۱- نمایش واژگان مرتبط با جریان‌های ناشی از آب باران [۲۰] 7 ۱۵۱۱ -| 67 مها 5۳ -2 07 116061۷۱۶ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۴-۱- الگوی تغییرات شبانه‌روزی جریان فاضلاب در مواردی که استفاده از مدل‌های دینامیک ضروری باشد. الگوی تغییرات شبانه‌روزی فاضلاب باید استفاده شود؛ این الگو نموداری است که به کمک آن, مقدار نسبی فاضلاب تولیدی در هر ساعت از شبانه‌روز استخراج شده و معمولا در تمام روزهای هفته. به جز روزهای تعطیل آخر هفته. جشن‌هاء اعیاد یا مناسبت‌های خاص. برای هر کاربری شکل یکسانی دارد. الگوی تغییرات شبانه‌روزی فاضلاب به‌طور کلی تابعی از ایام هفته. فصول مختلف سال, نوع کاربری و اندازه حوزه سرویس مربوطه می‌باشد. نمونه‌ای از الگوی تغییرات شبانه‌روزی فاضلاب برای دو حوزه سرویس با مساحت ۲۰۰ و ۰ هکتار در شکل (۲-۱) آمده است [۱۰۳]. نمونه الگوی تغییرات شبانه‌روزی جریان فاضلاب 12 16 تغییرات شبانه‌روزری در حوضه سرویس به مساحت ۰۰ تغییرات شبانه‌روزری در حوصه سرویس به مساحت ی شکل ۲-۱- نمونه‌ای از الگوی تغییرات شبانه‌روزی فاضلاب برای دو حوزه سرویس ۲۰۰ و ۲۵۰۰ هکتاری [۱۰۳] ۵-۱- فاضلاب خام! ترکیبی است از یک یا چند مورد آب‌های زاید تخلیه شده از مناطق مسکونی, صنعتی و تجاری که به‌صورت درصدی (یا کسری) از آب مصرفی برآورد یا محاسبه می‌شود. ۶-۱- فاضلاب" ترکیبی است از فاضلاب خام به‌علاوه هر نوع نشتاب و آب‌های نفوذی که به‌صورت اتفاقی وارد شبکه شده باشد [۲۰]. |- 6 2-۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و اصطلاحات فنی ۳۸۳۵۵۵ ۹ ۷-۱- آدم‌رو - چاهک بازدید" چاهک یا اطاقکی است با درپوش متحرک که در قسمت‌های مختلف شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب ساخته می‌شود تا امکان ورود کار کنان یا تجهیزات بهره‌برداری به داخل فاضلابروها را فراهم آورد [۲۰]. ۸-۱- اتصال غیرمجاز آب باران اتصال جریان ناشی از بارندگی از سطح بام» حیاط ساختمان‌ها و یا سایر سطوح به شبکه فاضلاب (سیستم مجزا). ۹-۱- ایستگاه بالایر ۲ مجموع ساختمان و تجهیزات لازم برای افزایش ارتفاع جریان و انتقال آن به سطحی بالاترء در یک مکان معین (تغییر ارتفاع بدون تغییرات عمده مختصات جغرافیایی جریان). ۱۰-۱ ایستگاه پمپاز (تلمبه‌خانه) " مجموع ساختمان و تجهیزات مورد استفاده برای افزایش ارتفاع جریان و انتقال آن به سطحی بالاتر و هدایت جریان از یک نقطه به نقطه‌ای دیگر از شبکه [۲۰] (تغییر مختصات جغرافیایی و افزایش ارتفاع). ۱۱-۱- بهره‌برداری " کلیه اقداماتی که در خلال فعالیت معمول فاضلابروها انجام می‌شود (مانند: پایش و بازرسی, تنظیم و انحراف جریان به وسیله سازه‌های پیش‌بینی شده). [۲۰] ۱۳-۱- بهسازی * به شرایط اولیه انجام می‌شود [۲۰]. ع[0[ :۱1۵ -| انا -2 5 ۳۵۳ -3 5 -4 50 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۱۳-۱- پرش هیدرولیکی هنگامی که جریان از حالت فوق‌بحرانی به زیربحرانی تبدیل می‌گردد. ممکن است پدیده‌ای به نام پرش هیدرولیکی ۱۴-۱- پس‌زدگی" برگشت یا پس زدن آب به‌واسطه وجود مانع یا گلوگاه در پایین دست (پایاب) |۶۸ و ۷۴]. جریان اضافی را از شبکه خارج نماید [۲۰]. (فاضلاب خروجی در زمان سرریز باید پس از اختلاط با آب باران به حد ۱۶-۱- تخلیه گاه " سازه یا محلی است که فاضلاب را به آب‌های پذیرنده پا تصفیه‌خانه فاضلاب تخلیه می‌کند [۲۰]. ۱۷-۱- تصفیه‌خانه فاضلاب مجموعه تاسیسات و تجهیزاتی که جهت تصفیه فیزیکی, بیولوژیکی یا شیمیایی فاضلاب به‌کار می‌رود [۲۰]. اصلاح عیوب موضعی فاضلابرو به‌گونه‌ای که تنها همان محل از مجرا مورد اصلاح و بهسازی قرار گیرد [۲۰]. ۱۹-۱- تهویه شبکه فاضلاب ایجاد و تقویت شرایط هوازی در فاضلابروها و آدم‌روها به‌منظور کنترل تولید بو و جلوگیری از تشکیل گازهای خورنده که منجر به فرسایش لوله‌ها و تاسیسات شبکه فاضلاب می‌گردند. 7 -[ ۹۵۵۲0۷ 01۵۵ -2 ]0 -3 7 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعار یف و اصطلاحات فنی ۹ )۱ جدید. حوزه سرویس خط قدیمی را پوشش داده و وظایف و عملکرد آن را به بهترین نحو انجام دهد. جایگزینی یکی از ۲۱-۱- جریان فاضلاب در ایام بدون باران و ذوب برف (0۷۷۴)" ۲۲-۱- جنبه‌های زیباشناختی مرتبط با آلودگی " نازک روغن روی سطح آب و زباله‌های کنارساحل رودخانه یا دریا [۲۰]. ۲۳-۱- چاهک تر (در تلمیه‌خانه) ۲ محفظه‌ای در ایستگاه پمپاز 5 ایستگاه بالابر که قاضلاب پیش از عمل تلمبه‌زنی. در ان ذخیره می‌گردد. در این چاهک ممکن است پمپ مستغرق و تعدادی لوله نیز تعبیه گردد [۲۰]. ۲۴-۱- چاهک خشک (در تلمبه‌خانه)* محفظه‌ای در ایستگاه پمپاز یا ایستگاه بالابر که تجهیزات پمپاز را در خود جای می‌دهد و معمولا در مجاورت چاهک تر احدات می‌شود [۲۰]. ۲۵-۱- حداکثر جربان ساعتی فاضلاب حداکثر شدت جریان فاضلاب تولیدی طی یک ساعت در طول شبانه‌روز [۱۱۳]. ۱-۲1 2- 10۳ ۷/۵۵1۵۲ ۳1۵۷ )1۱/۳( 3- ۸۵۹11۵116 )01 ۳۵[[۱۱۵( 4- ۷/۵۱ ۷۷/۵1۱ 5- ]2/ ۷۷/۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۳۶-۱- جریان طراحی شبکه حداکثر جریان ساعتی فاضلاب به‌علاوه نشتاب و آب‌های نفوذی [۱۱۳]. ۲۷-۱- حداکثر سرعت فاضلاب سرعت جریان در فاضلابروها در شرایط وقوع حداکثر جریان ساعتی فاضلاب [۱۱۳]. ۳۲۸-۱ حوزه آبریزا محدوده‌ای که جریان ناشی از آن به یک زهکش, یک فاضلابرو یا یک مجرا تخلیه می‌گردد [۶۸ و ۲۰]. ۳۰-۱- دوره طرح فاصله زمانی بین سال مبدا (سال شروع بهره‌برداری) و سال مقصد (سال آنتهای طرح)» دوره طرح نامیده می‌شود. ۳۱-۱- دوره بازگشت بزرگ‌تر را دوره با زگشت می‌گویند. به‌عبارت دیگر. عکس احتمال وقوع یک رخداد با مقدار معین یا بیش‌تر از آن در هر سال, دوره بازگشت آن رخداد است [۷۴]. ۳۲-۱- رابطه شدت - مدت - فراوانی (105) رابطه بین شدت و تداوم بارش در دوره‌های با زگشت مختلف. این گونه روابط معمولا از طریق تحلیل آماری سری حداکثر سالانه شدت بارندگی به‌دست می‌آیند |۶۸ و ۷۴]. 43 ۹۱01۱۵۱ -| - در تمامی بخش‌های این نشریه, منظور از قطر فاضلاب‌روء ابعاد داخلی مجرا می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و اصطلاحات فنی رازم ۳ جریان ناشی از نزولات جوی (باران. ذوب برف و تگرگ) که در روی سطح زمین جاری می‌شود تا به زهکش‌ها. لوله‌های انشعاب و فاضلابروها 5 آب‌های پذیرنده وارد گردد [۲۰]. ۳۴-۱- زمان تمرکز زمان لازم برای آنکه یک قطره رواناب فاصله بین دورترین نقطه روی پیرامون حوزه آبریز تا یک نقطه مشخص واقع در درون زهکش‌ها یا لوله‌های انشعاب و یا فاضلابروها را طی نماید [۶۸ و ۲۰]. ۳۵-۱- زمان ماند (در تلمبه‌خانه) مدت زمانی است که فاضلاب در یک ایستگاه پمپاژ توقف دارد [۲۰]. ۳۶-۱- زمان ورود مدت زمانی که به‌طول می‌انجامد تا یک قطره رواناب فاصله بین دورترین نقطه روی پیرامون حوزه آبریز تا اولین نقطه ورودی به شبکه را بپیماید |۶۸]. ۳۷-۱- زهکش مجرا یا خط لوله‌ای است که وظیفه انتقال آب‌های سطحی یا زیرسطحی را برعهده دارد [۲۰]. ۳۸-۱ لوله انشعاب مجرایی است که فاضلاب را از محل منبع تولید فاضلاب به داخل فاضلابرو هدایت می‌نماید. ۳۹-۱- زیرساخت‌های شهر ی انواع تاسیساتی که برای ارائه خدمات به مشترکین ایجاد می‌شوند از قبیل شبکه گاز. برق. فاضلاب» تلفن و آب [۲۰]. ۵۲ -| 65 ۷۷| -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۴۰-۱- سازه‌های انحراف جربان سازه‌هایی هستند که وظیفه انحراف یا تغییر مسیر تمام یا بخشی از جریان از یک مسیر به مسیر دیگر را عهده‌دار می‌باشند. تاسیسات مربوط به انحراف و عبوردهی جریان مازاد برظرفیت مجرا یا تصفیه‌خانه از مجاورت آن. سرعتی از جریان است که امکان حمل و انتقال ذرات جامد در داخل فاضلابرو یا زهکش را فراهم می‌آورد. این ذرات در سرعتی پایین‌تر از سرعت شستشو ته‌نشین گردیده و باعث رسوب‌گذاری می‌شوند [۲۰] ۴۳۹ نک فا می‌گردد و خطوط این شبکه به گونه‌ای طراحی می‌شوند که به‌صورت غیر پُر عمل نمایند [۲۰]. ۳۴-۱- سیفون وارون قرار می‌گیرد تا امکان عبور خط لوله از زیر موانع مهیا گردد و مجرا به‌صورت تحت فشار ثقلی عمل می‌نماید [۲۰]. ۴۳۵-۱- رس که زهک اس رس ی شکه جمع‌آوری و انتقال آب‌های سطحی (که بخش عمده‌ای از رواناب‌های ناشی از بارش است) در یک ناحیه یا در سراسر یک شهر است [۲۰]. ۴۶-۱ شکه فاضلاب شبکه‌ای از خطوط لوله و تاسیسات جانبی که فاضلاب را از محل تولید به تصفیه‌خانه فاضلاب یا یک تخلیه‌گاه منتقل |- 5۱-۲58 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و اصطلاحات فنی رم ۵ سایر انواع شبکه‌ها را غیرمتعارف می‌نامند. ۴۸-۱- شبکه مجزا شبکه زهکشی و شبکه جمع‌آوری فاضلاب جدا از یکدیگر بوده و مشتمل بر دو مجموعه از مجاری مستقل و مجزا هستند که یکی از آن دو شبکه. فاضلاب و دیگری آب‌های سطحی را انتقال می‌دهد [۲۰]. شبکه‌ای که در آن برای جمع‌آوری و انتقال فاضلاب و آب‌های سطحی از یک مجرای واحد استفاده می‌شود [۲۰]. ۵۰-۱- شکه نیمه مرکب شبکه‌ای است که بخشی از آن به‌صورت شبکه مرکب و بخش دیگر به‌صورت شبکه مجزا عمل می‌کند. ۵۱-۱- شدت بارش عمق بارش در واحد زمان (حجم آب بارانی که در واحد زمان در واحد سطح می‌بارد) که معمولا برحسب میلی‌متر بر ساعت بیان می‌شود [۲۰]. ۵۲-۱- شرایط اضافه‌بار هیدرولیکی" شرایطی در یک شبکه ثقلی فاضلاب, آب‌های سطحی یا شبکه مختلط است که جریان تحت فشار قرار گرفته و آب در آدم‌روها بالا می‌آید ولی در سطح زمین جاری نمی‌شود ۷۴ و ۳۰ ۵۳-۱- شرایط بی‌هوازی شرایطی است که اکسیژن محلول, نیترات. نیتریت و سولفات در فاضلاب وجود ندارد [۲۰]. | - 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۷ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۵۴-۱- شرا بط سازه‌ای شرایط یا وضعیت سازه‌ای یا ساختمانی یک لوله انشعاب یا زهکش و یا فاضلابرو نسبت به خصوصیات زمان ساخت (کارخانه‌ای) همان مجرا. ۵۵-۱- شرابط هوازی شرایطی است که اکسیژن محلول در فاضلاب وجود دارد [۲۰]. ۵۶-۱- شستشو با تخلیه ناگهانی جریان" استفاده از جریان موقت با شدت زیاد برای شستشوی لوله‌های انشعاب. فاضلابروها و زهکش‌ها. برای ردودن رسوبات و پاک‌سازی مجاری شبکه [۲۰]. ۵۱۷-۱- ۰ ی ۰ ۰ 9 بخ شوبندگی (ند ۰ برشی) شیب حداقل برای تامین شرایط خودشستشویی و نیروی برشی لازم برای شستشوی مجاری شبکه. ۵۸-۱- ضریب بهره‌برداری از شبکه درصد مشترکینی که در مقاطع مختلف بهره‌برداری از شبکه به آن متصل شده و از آن استفاده می‌کنند [۱۱۳]. ۵۹-۱- ضریب تبدیل آب به فاضلاب خام ۶۰-۱- ضریب حداکثر و حداقل جربان فاضلاب خام حداکثر جریان ساعتی فاضلاب تقسیم بر متوسط جریان فاضلاب خام و مشابها حداقل جریان ساعتی فاضلاب تقسیم بر متوسط جریان فاضلاب خام را به‌ترتیب ضریب حداکثر و حداقل جریان فاضلاب خام گویند [۱۱۳]. [- 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و اصطلاحات فنی ۹ ۷ ۶۱-۱- ضریب رواناب ضریبی است که برای تبدیل بارش به رواناب به‌کار می‌رود و تابعی از نوع کاربری اراضی و نفوذپذیری زمین می‌باشد [۲۰]. ۶۲-۱- ظرفیت خودپالایی! توانایی آب‌های پذیرنده برای خودپالایی به وسیله فرآیندهای طبیعی و بازگشت به شرایط پیش از ورود آلاینده‌ها [۲۰]. ۶۳-۱- شرایط غرقاب‌شدگی (آب گرفتگی) ۲ شرایطی است که فاضلاب یا آب‌های سطحی از داخل شبکه فاضلاب یا شبکه آب‌های سطحی خارج گردیده یا اساسا نمی‌تواند وارد شنکه گردد و در نتشسجه فاضلاب بر روی سطح رمین پخش شده 5 وارد ساختمان‌ها می‌گردد [۲۰]. ۶۴-۱ فاضلاب خانگی خام فاضلاب خانگی خام را تشکیل می‌دهند [۲۰]. ۶۵-۱- فاضلاب بی‌هوازی (سپتیک) فاضلابی است که واجد شرایط بی‌هوازی بوده و معمولا حاوی گاز سولفید هیدروژن (5د1]) نیز می‌باشد. ۶۶-۱- فاضلاب غیرخانگی خام (فاضلاب‌های صنعتی و تجاری) فاضلاب خام تولید شده از هر نوع فعالیت صنعتی یا تجاری در این گروه قرار می‌گیرد [۲۰]. ۶۷-۱- فاضلابرو " خط لوله یا مجرایی که برای انتقال فاضلاب‌های تولید شده در بیش از یک منبع تولید فاضلاب. به‌کار می‌رود [۲۰]. فاضلابروها را می‌توان بر اساس شکل (۳-۱) به شرح زیر طبقه‌بندی نمود: ۲30۵01۷ 5۵1۱-۳۳۱۱۷۱۵ -| 28 -2 7 ن-3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ انشعاب ساختمانی: لوله‌ای که فاضلاب ساختمان‌ها (مسکونی, تجاری و غیره) را به خطوط فاضلابرو واقع در فاضلابرو فرعی": خط فاضلابرویی که جمع کننده انشعابات ساختمانی می‌باشد. فاضلابرو نیمه اصلی : فاضلابرویی است که جریان فاضلاب را از دو یا چند فاضلابرو فرعی دریافت می‌نماید. فاضلابرو اصلی : فاضلابرویی است که جریان فاضلاب را از دو یا چند فاضلابرو نیمه اصلی یا اصلی دریافت خط انتقال: جمع کننده فاضلاب از چند خط اصلی است که تعداد فاضلابروهای متصل به آن در طول مسیر ۱- ۵۱۱۵۱۵ ۲0 2- ۱0۲۵] 7۳ 3- 5۳-۵۱ 7 4- ۷1۵۱ )1۳( 7۳ 5-0 -------- صفحهٔ بعد -------- و صل اول- نعاریف و اصطلاحات فنی ۹ ۹ 2222222222222223 مرس ای ی ۵۷ 1 1 ی مس ی 1 پم ی ی ی ی ی اس 1 ی سس ا ۹ که ی وی ی : ْ ۱ ۳ تس ! ۹ | ِ ۱ ۳ ی ۵ ۰ ۹ ای ۳۹۹۹۸ ی سس ۱ ت دم‌رو ب< 5 یی ۱ 5 ی 1 / ار / ۱ ۲ / / / 2 ۱ ۸ ً/ ً ۱ ی گر ْ/ / ۱ ۹ ۱ گر : 5 : ] ی 1 ام ‌ نس ای ی ۸ ٍ ۱ شکل ۳-۱- شکل توصیفی فاضلابروها [۳۶] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۶۸-۱- فیزیوگرافی حوزه مجموعه‌ای از مشخصات فیزیکی حوزه آبریز است که در توصیف شرایط سیل‌خیزی حوزه و تعیین خصوصیات رواناب تولیدی نقش دارند [۶۸]. ۶۹-۱- متعادل‌سازی جریان" کاهش اوج جریان یا پیک آب‌دهی از طریق ذخیره موقت جریان [۲۰]. ۷۰-۱- میانگین جریان فاضلاب خام میانگین روزانه مقدار کل فاضلاب تولیدی, در طول یک سال, بدون احتساب نشتاب و سار آب‌های نفوذی. ۷۱-۱- میانگین سرانه فاضلاب خام میانگین روزانه مقدار کل فاضلاب تولیدی, در طول یک‌سال, به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر) ۷۲-۱- مخزن نگه‌داشت موقت "۲ ظرفیت هیدرولیکی در فاضلابروها؛ آب‌های مازاد ذخیره شده در مخزن پس از فروکش کردن اوج جریان, به شبکه باز گردانده می‌شوند ۰ 1۲ ۷۳-۱- مدیریت جامع سیستم فاضلاب و زهکشی شهری مدیریت هماهنگ در زمینه برنامه‌ریزی. طراحی, اجراء بهسازی, بهره‌برداری و نگهداری از تمامی اجزای شبکه جمع‌آوری فاضلاب و زهکشی در داخل حوزه آبریز و حوزه سرویس مربوطه با توجه به کلیه جنبه‌های مرتبط با عملکرد و 1-۳10۷ 8 2- 16161110 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و اصطلاحات فنی رم )۳ ۷۴-۱- نشت آب به خارج شبکه! خارج شدن فاضلاب از مجاری شبکه و نفوذ آن به درون خاک پیرامون مجرا [۲۰]. ۷۵-۱- نشتاب و آب‌های نفوذی "۲ کلیه آب‌های مازاد و ناخواسته که به‌داخل فاضلابروها نفوذ می‌نمایند در این گروه قرار می‌گیرند؛ این گروه آب‌های ناخواسته عبارتند از [۱۱۳ و ۲۰]: - نشتاب: آب‌های ورودی از خاک به‌داخل شبکه فاضلاب که منشا آن آب‌های زیرسطحی (نظیر آب‌های ورودی ناشی از شکستگی لوله و یا نشت آب از هر نوع تاسیسات انتقال و توزیع آب و یا نفوذ غیرمستقیم بارندگی) و یا آب‌های زیرزمینی ورودی به شبکه باشد. - آب‌های نفوذی: رواناب ناشی از بارندگی که از سطح بام و محوطه ساختمان‌ها به‌صورت غیرمجاز وارد شبکه فاضلات م شود با آب‌ها اتفاق معاب که ا: د, نحه آد ارد شکه م کردد. ب می‌شود یا آب‌های و اتقافی معابر ده از در م‌رو وارد شبکه می‌کر ۷۶-۱- نقاط آب گرفتگی محدوده اراضی که به واسطه خروج آب یا فاضلاب از شبکه یا عدم امکان ورود آب یا فاضلاب به درون شبکه غرقاب می‌شود. ۷۷-۱- نگهداری " مجموعه اقدامات و فعالیت‌هایی که به‌صورت منظم و9 دوره‌ای انجام می‌پذیرند تا شبکه‌های زهکشی و فاضلاب عملکرد ۷۸-۱- نوسازی ۲ کلیه فعالیت‌هایی که در حدفاصل دو یا چند آدم‌روی متوالی به‌صورت پیوسته (و نه موضعی) برای بهبود عملکرد فعلی یک زهکش یا فاضلابرو انجام می‌پذیرد. نوسازی نیز مانند تعمیر و جایگزینی یکی از روش‌های بهسازی به‌شمار می‌رود. ۱ 0 عک 11111۳۵110 -2 3-00 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۷ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۷۹-۱- هزینه‌های دوره طرح مجموع هزینه‌های پروژه در طول دوره طرحء مشتمل بر کلیه هزینه‌های اجراء بهره‌برداری و نگهداری که در یک پایه زمانی ثابت محاسبه گردد [۲۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ اهداف و الز امات عملکر دی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی شه ۵( ۳۵ ۱-۳۲ اهداف چهار هدف اصلی از احداث شبکه فاضلاب به شرح زیر است [۲۰]: - سلامتی و ایمنی کارکنان - حفاظت از محیط زیست - کمک به توسعه پایدار با احداث شبکه‌های فاضلاب موارد زیر تامین می‌شود [۲۰]: - جلوگیری از شیوع بیماری‌ها در اثر تماس با فاضلاب‌های انسانی یا سایر فاضلاب‌ها - جلوگیری از آلودگی آب شرب به وسیله فاضلاب - جمع‌آوری و انتقال آب‌های سطحی و رواناب‌ها به محل‌هایی که خطرات آن‌ها برای سلامت و بهداشت عمومی شایان ذکر است که طراحی نامناسب و اجرا و بهره‌برداری ضعیف از شبکه فاضلاب می‌تواند عاملی برای بروز خطرات و تهدیدی برای سلامتی و محیط زیست باشد. ۲-۱-۳۲- سلامتی ۳ ابمنی کار کنان تمامی کارهای مرتبط با نصب. بهره‌برداری, نگهداری و نوسازی شبکه‌های فاضلاب خطراتی برای سلامتی و ایمنی خدمه بهره‌برداری را شامل میگردد. بنابراین یکی از اهداف. کاهش خطراتی است که متوجه بهداشت و ایمنی خدمه بهره‌برداری در حین نصب. بهره‌برداری, نگهداری و نوسازی می‌باشد [۲۰]. ۳-۱-۲- حفاظت از محیط زیست شرایطی که وقوع آن‌ها در شکه فاضلاب می‌تواند تاثیر مستقیم بر روی محیطزیست بگذارد عبارتند از [۲۰]: تخلبه جریان فاضلاب یا پساب از تخلیه‌گاه‌ها به منابع آب‌های پذبرنده. - سرریز جریان از شبکه‌های فاضلاب مرکب یا از سرریزهای اضطراری مجاور ایستگاه‌های پمپاز یا مخازن ذخیره - نشت و نفوذ فاضلاب از خطوط فاضلابرو به داخل آب‌های زیرزمینی. - دفع مواد زائدی که از شستشوی فاضلابروها تولید می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی هدف از طراحی, احداث. بهره‌برداری و نگهداری شبکه فاضلاب به نحوی است که با اجتناب از موارد نام‌برده تاثیر ۴-۱-۲- کمک به توسعه پایدار طراحی, احداث. نگهداری, بهره‌برداری و نوسازی شبکه فاضلاب باید براساس مناسب‌ترین حالت با توجه به ملاحظات زیست‌محیطی, اجتماعی و اقتصادی انجام پذیرد. مثلا [۲۰]: - استفاده از مصالحی که باعث کم‌ترین اتلاف ذخایر و منابع طبیعی محدود گردد. - بهره‌برداری از شبکه فاضلاب با صرف کم‌ترین انرژی انجام گیرد. - در حین ساخت. بهره‌برداری و همچنین برچیدن شبکه در پایان عمر مفید آن. کم‌ترین تاثیر منفی بر روی ۲-۲- الزامات عملکردی شبکه فاضلاب الزامات عملکردی باید در مورد شبکه‌های فاضلاب مرکب و مجزاء سرریزهای شبکه مرکب. نصب پمپ و سایر متعلقات آن, اثر تخلیه فاضلاب خام و پساب تصفیه‌خانه بر آب‌های پذیرنده مراعات گردد. این الزامات باید به نحوی مراعات شوند که سراسر فرآیند جمع‌آوری, انتقال و تخلیه فاضلاب بدون آسیب‌رسانی به محیط زیست و ایجاد خطراتی برای بهداشت عمومی و ایمنی پرسنل مسوول بهره‌برداری و با رعایت ملاحظات مربوط به توسعه پایدار و هزینه‌های غیرمستقیم شبکه در سراسر طول عمر مفید آن (مانند ایجاد اختلال در زندگی روزمره شهروندان ) انجام پذیرد [۲۰]. هر یک از الزامات عملکردی شبکه فاضلاب ممکن است بیش از یک هدف را دنبال کند. در جدول (۱-۲) میزان اهمیت هر یک از الزامات عملکردی در رسیدن به اهداف احداث شبکه فاضلاب نشان داده شده است [۲۰]. ۱-۲-۲ جلوگیری از خروج فاضلاب از شبکه خروج ناخواسته جریان از شبکه فاضلاب می‌تواند بر سلامت افرادی تاثیر بگذارد که در معرض آن شرایط قرار می‌ گیرند. علاوه بر آن. خسارت‌های اقتصادی حاصله نیز ممکن است زیاد باشد که میزان آن بستگی به محل وقوع این پدیده و میزان غرقاب شدگی اراضی مجاور شبکه دارد [۲۰]. تعداد دفعات خروج ناخواسته فاضلاب از شبکه فاضلاب باید با بررسی موارد زیر تا حد ممکن محدود گردد [۲۰]: - پیامدهای خروج فاضلاب از شبکه بر بهداشت و ایمنی شهروندان - هزینه‌های ناشی از غرقاب شدگی اراضی در اثر فرار فاضلاب از شبکه ۱- 500121 5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی شه ۵( ۳۷ - خسارت‌های ناشی از فرار فاضلاب از شبکه. - امکان تبدیل شرایط اضافه بار هیدرولیکی در شبکه به پس زدگی فاضلاب در فاضلابروها و آب‌گرفتگی زیرزمین ساختمان‌ها توصیه می‌شود تعداد دفعات وقوع خروج فاضلاب از شبکه با استفاده از ظرفیت هیدرولیکی موجود در شبکه فاضلاب جدول ۱-۲- میزان اهمیت هر یک از الزامات عملکردی در رسیدن به اهداف مورد نظر [ ۳۲۰] جلوگیری از خروج فاضلاب از شبکه سهولت در بهره‌برداری و نگهداری حفاظت از آب‌های زیرزمینی کنترل بو و جلوگیری از ورود مواد سمی و خورنده به داخل فاضلاب جلوگیری از بروز صدا و لرزش در شبکه و ملحقات آن مصرف انرژی طبق اصول توسعه پایدار حفظ استحکام سازه‌ای کلیه اجزای شبکه در سراسر طول عمر مفید آن حفظ تداوم جریان فاضلاب در شبکه جدول ۲-۲- تعداد دفعات مجاز وقوع غرقاب شدگی در مناطق مختلف [۲۰] بری زمیر تعداد دفعات مجاز خروج فاضلاب از شبکه و وقوع آب‌گرفتگی با محل وقوع فرار فاضلاب از شبکه ۱ سس در بخش‌هایی از شبکه که امکان تخریب در اثر خروج فاضلاب از شبکه وجود دارد لازم است با توجه به حجم خسارت‌های متحمل شده. تعداد دفعات وقوع فرار فاضلاب از شبکه محدودتر از موارد مندرج در جدول گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۲-۲-۲- سهولت بهره‌برداری و نگهداری شبکه باید به نحوی طراحی, اجرا و نوسازی شود که امکان نگهداری از آن در حین دوره بهره‌برداری به نحو مناسب و بدون به خطر انداختن پرسنل بهره‌بردار وجود داشته باشد. امکان دسترسی به اجزای شبکه و فضای کار کافی برای انجام عملیات نگهداری باید پیش‌بینی و فراهم گردد [۲۰]. ۳-۲-۲- حفاظت از آب‌های سطحی پذ برنده مطابق استانداردهای زیست محیطی موجود باید از آلودگی آب‌های سطحی پذیرنده جلوگیری شود [۲۰]. کمیت. کیفیت و تعداد دفعات هرگونه تخلیه به آب‌های پذیرنده از هر منبع فاضلاب نظیر شبکه مرکب. ایستگاه پمپاژ یا تصفیه‌خانه باید با محدودیت‌های مندرج در استانداردهای زیست محیطی مطابقت داشته باشد. به نحوی که بیش‌تر از ظرفیت خودپالایی آب‌های سطحی پذیرنده بار آلودگی بر آن‌ها تحمیل نگردد. در این زمینه در مرحله طراحصی باید کلیه پارامترهای فیزیکی, شیمیایی» بیوشیمیایی» باکتریایی» ظاهری و غیره در نظر گرفته شود [۲۰]. دو رویکرد برای کنترل آلودگی آب‌های پذیرنده ناشی از تخلیه از شبکه فاضلاب وجود دارد [۳۰]: - استفاده از استانداردهای عمومیء سراسری و یکنواخت" برای هر یک از انواع تخلیه فاضلاب‌ها (خانگی. صنعتی و عیره) - استفاده از استانداردهای ویژه نقاط تخلیه مشخص" با عنایت به نوع منبع آلاینده و خصوصیات خودپالایی آب‌های پذیرنده معین محدودیت‌های مندرج در استانداردهای عمومی, سراسری و یکنواخت برای هر یک از انواع تخلیه فاضلاب‌ها تعیین گردیده‌اند. این محدودیت‌ها مبنایی برای جلوگیری از تاثیر نامطلوب تخلیه فاضلاب خام یا پساب تصفیه‌خانه بر روی توان خود پالایی آب‌های پذیرنده می‌باشند و مقدم بر محدودیت‌هایی هستند که مربوط به نقاط تخلیه مشخص است. این قبیل استانداردهای مبنا درمورد تخلیه به آب‌های پذیرنده حساس مانند آب‌های ساحلی و تفرجگاه‌ها, منابع آب شرب قابل استفاده نمی‌باشد. اصولا در چنین مواردی باید محدودیت‌های مربوط به انتشار نقطه‌ای آلودگی ویژه هر منبع فاضلاب که ضوابطی سختگیرانه‌تر است را به کار برد تا الزامات مربوط به کیفیت آب‌های پذیرنده تامین گردد [۲۰]. |- 17331۵۳۱ 2- 5116-5060] 6 3- |] 160۳۵۵110۵] 5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ۹ ۳۹ ۴-۲-۲- حفاظت از آب‌های زیرزمینی اثرات و پیامدهای آلودگی آب‌های زیرزمینی به وسیله شبکه فاضلاب. از جمله به واسطه نشت فاضلاب یا تخلیه فاضلاب خام از سرریزهای شبکه فاضلاب, باید مورد بررسی قرار گیرد و اطمینان حاصل شود که اثرات و پیامدهای آلودگی در حد معیارهای استانداردهای زیست محیطی مربوطه باشد [۲۰]. به این منظور در مناطق حساس (نظیر منابع تامین آب شرب. چاه‌هایی که از آن‌ها برداشت آب صورت می‌گیرد و مناطقی که دارای سطح آب زیرزمینی بالا می‌باشند) لازم است ملاحظات و ضوابط ویژه در نظر گرفته و اعمال شود [۲۰]. ۵-۲-۲ کنترل بو و جلوگیری از ورود مواد سمی و خورنده به داخل شبکه فاضلاب شبکه فاضلاب باید به نحوی طراحی, اجراء نگهداری و بهره‌برداری گردد که تا حد امکان از تولید بو و ورود هرگونه مواد قابل اشتعال» سمی و خورنده به داخل شبکه جلوگیری شود. برای به حداقل رساندن تولید بوی نامطبوع در فاضلابروهای ثقلی می‌باید در مرحله طراحی. فضای کافی در سراسر شبکه برای عبور جریان هوا و تهویه فاضلابروها در پالای سطح فاضلاب پیش‌بینی شود [۲۰]. سپتیک شدن در اثر سکون, توقف و راکد ماندن فاضلاب در شرایط بی‌هوازی اتفاق می‌افتد. فاضلاب سپتیک می‌تواند گازهای سمی یا قابل اشتعال نظیر سولفید هیدروژن (125]) و متان (پ1]ل)) تولید نماید که خود منجر به ایجاد بوی زننده» آسیب شیمیایی به شبکه فاضلاب. بروز مشکلات در فرآیند تصفیه فاضلاب و بروز خطرات برای ایمنی و بهداشت عمومی می‌گردد. بنابراین باید با کوتاه نمودن زمان ماند فاضلاب در خطوط اصلی شبکه فاضلاب. در مخازن ذخیره موقت و سیفون‌ها و همچنین با ایجاد شرایط خود شستشویی به منظور تامین شرایط هوازی در فاضلایروها از بروز شرایط سیتیک جلوگیری شود. چنانچه برقراری این شرایط امکان‌پذیر یا موثر نباشد باید از روش‌های دیگر مانند اکسیداسیون شیمیایی فاضلاب یا ته‌نشینی استفاده نمود. در انتخاب مواد شیمیایی باید زیان‌های بالقوه آن‌ها بر محیط زیست در نظر گرفته شود [۳۰]. ۶-۲-۲- جلوگیری از تولید صدا ولرزش طراحی. اجراء نگهداری و بهره‌برداری شبکه‌های فاضلاب باید به صورتی باشد که ایجاد صدا و لرزش در شبکه به ۷-۲-۲- استفاده ازمصالح مناسب طبق اصول توسعه پایدار مصالح و مواد مورد استفاده در شبکه فاضلاب و روش‌های به کار بردن آن‌ها باید به نحوی باشد که ضمن کم‌ترین اتلاف ذخایر و منابع طبیعی, پتانسیل بازیافت و استفاده مجدد را نیز داشته باشد. به عنوان مثال می‌توان حجم مصالح ناشی از خاکبرداری و حفاری را به حداقل رساند و مجددا از آن مصالح استفاده کرد [۲۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۸-۲-۲ مصرف انرژی طبق اصول توسعه پایدار توصیه می‌شود مصرف آنرژی در طول عمر مفید شبکه با طراحی, اجراء نگهداری و بهره‌برداری مناسب به حداقل رسانده شود [۲۰]. ۹-۲-۲ حفظ استحکام سازه‌ای کلیه اجزای شبکه در طول عمر مفید آن در سراسر طول عمر مفید شبکه می‌باید استحکام سازه‌ای اجزا و عناصر شبکه فاضلاب حفظ گردد [۲۰]. ۱-۲-۲ حفظ تنداوم جریان فاضلاب در شکه طراحی, اجراء نگهداری و بهره‌برداری شبکه فاضلاب باید به گونه‌ای باشد که بتوان از انتقال کامل و تمامی جریان‌های نظر هم به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ زیست محیطی در حد انتظار خواهد بود [۲۰]. ۱۱-۲-۲- آب‌بندی فاضلابروها شبکه جدید فاضلاب و کلیه سازه‌های جانبی آن باید به طور کامل آب‌بند بوده و الزامات مربوط به تست‌های آب‌بندی (بند ۱-۸-۱-۵ انواع آزمون‌های آب‌بندی) مندرج در این استاندارد را بر آورده نماید [۲۰]. ۱۳-۲-۲- جلوگیری از ایجاد خطر برای سازه‌ها و تاسیسات زیربنایی مجاور هیچ یک از مراحل طراحی, اجراء نگهداری و بهره‌برداری شبکه فاضلاب نباید تاسیسات و سازه‌های مجاور آن را در ۱۳-۲-۲- کنترل کیفیت جربان ورودی به شبکه غیرخانگی ورودی به شبکه باید به نحوی کنترل گردد که باعث آسیب رساندن به اجزای شبکه یا اختلال در عملکرد آن‌ها نگردد و همجنین محیط زیست را به خطر نیندازد [۲۰]. ۳-۲- مدیریت جامع و کنترل شبکه فاضلاب سیستم فاضلاب موجود (یا پیش‌بینی شده). برای تهیه راهبردهای مناسب به‌منظور مدیریت سیستم. این اطلاعات به نحوی تنظیم می‌شوند که عملکرد هیدرولیکی. زیست محیطی. سازه‌ای و نیز عملکرد بهره‌برداری از سیستم فاضلاب را به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی شه ۵( ۳۱ فرآیند مدیریت جامع شامل چهار فعالیت اصلی به شرح زیر است: گردآوری داده‌ها و اطلاعات مربوط به کلیه جنبه‌ها و جوانب عملکرد شبکه (اعم از هیدرولیکی, سازه‌ای. زیست محیطی و بهره‌برداری) ارزیابی عملکرد سیستم فاضلاب و مقایسه آن با سطوح منتخب و مطلوب عملکرد شبکه و اعلام علل ناکامی در تحقق اهداف عملکردی سیستم - انجام بررسی‌های لازم و تهیه برنامه اقدامات اصلاحی برای رفع کمبودها و ارتقای سطح عملکردها تا سطح - پیاده‌سازی و اجرای برنامه اقدامات اصلاحی شکل (۱-۲) فرایند مدیریت جامع و کنترل شبکه فاضلاب را به تصویر می‌کشد؛ همچنین موارد چهارگانه فوق‌الذکر نیز در ادامه به اختصار مورد بررسی قرار می‌گیرند [۱۰۷ و ۲۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ 4 ره ۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی برنامه‌ربزی اولیه سایر فاضلاب‌های ورودی به چگونگی بهره‌برداری و نگهداری شبکه فاضلابروها ساخت و کالیبره نمودن مدل بازرسی فاضلابروها به روش هیدرولیکی ۷ یا سایر روش‌های مشابه ارزیابی عملکرد عملیات بهره‌برداری و نگهداری ؛ نگهداری اجرای برنامه‌های بازنگری شدهُ | بهره‌برداری و نگهداری شکل ۱-۲ - مدیریت جامع و کنترل شبکه فاضلاب [۱۰۷] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ی کر ۳۸۵ ۳۳ منظور از بررسی نحوه بهره‌برداری و نگهداری شبکه‌های فاضلاب در شکل (۱-۲)» کنترل پارامترهایی از قبیل تواتر و مواجهه با گزارش‌های شکست یا گرفتگی فاضلابروها می‌باشد. ۱-۳-۲- گردآوری داده‌ها و اطلاعات گردآوری و مرور کلیه اطلاعات و9 داده‌های مرتبط با شبکه فاضلاب و تاسیسات وابسته به آن. اساس و بنیاد تمامی فعالیت‌های بعدی برای مدیریت جامع سیستم فاضلاب است. بخشی از این اطلاعات شامل مسایل و مشکلات مربوط به عملکرد شبکه موجود است که نمونه‌هایی از آن عبارتند از: انسداد و گرفتگی فاضلابروهاء. خروج فاضلاب از فاضلابرو و آب گرفتگی معابر و اماکن, فروریختن خطوط فاضلابروء انتشار بوی نامطبوع, آلوده‌سازی آبراه‌های پذیرنده و غیره که غالبا در گزارش‌های دستگاه مسوول بهره‌برداری یا در گزارش‌های مطالعاتی پیشین ثبت می‌شوند. علاوه بر آن, اطلاعات مربوط به سوانح و حوادث مرتبط با شبکه فاضلاب, تحلیل‌های مکتوب قبلی درباره عملکرد شبکه. انواع عملیات ۰ ۰ ره ...۰ ۱ یه ۰ ی 0 آدم‌روهاء چاهک‌ها و دریجه‌های بازدید. سازه‌های سرریزء ایستگاه پمپاژ و همجنین مستندات مربوط به اقدامات اصلاحی برای رفع مشکلات و9 تنگناهای بهره‌برداری. زیست‌محیطی. سازه‌ای و9 هیدرولیکی شبکه که قبلا به انجام رسیده. باید مورد توجه قرار گیرد. محاسبات و مدل‌های هیدرولیکی قبلی, گزارش‌های بازدید و بازرسی شبکه. گزارش ارزیابی‌های پس از گردآوری کل داده‌های موجود و قابل دسترس که در بالا به آن‌ها اشاره شد و قبل از شروع کار بررسی‌های تخصصی باید روشن شود که آیا داده‌ها و اطلاعات موجود برای آغاز بررسی‌ها کافیست یا می‌باید برنامه فشرده‌ای را برای به روزرسانی اطلاعات تنظیم و اجرا نمود. بررسی‌های تخصصی در چهار زمینه هیدرولیکی. زیست محیطی, سازه‌ای و بهره‌برداری انجام می‌پذیرد و نتایج هر انجام آزمایش‌هاء بازدیدهای میدانی» نقشه‌برداری, ویدیومتری و اندازهگیری‌ها در طول برخی از بررسی‌های تخصصی ممکن است لازم و ضروری باشد. مثلا در بررسی‌های هیدرولیکی, اندازه‌گیری جریان و بارندگی و استفاده از مدل‌های هیدرولیکی شبکه ممکن است صضرورت یابد. داده‌های پایه برای مدل‌سازی شبکه معمولا داده‌های چون‌ساخت و اطلاعات موجود است 9 |- ۸5-11 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی دامنه بررسی‌های زیست محیطی وابسته به ماهیت و ترکیبات فاضلاب و استعداد خروج کنترل نشده یا فرار فاضلاب از شبکه می‌باشد. این بررسی‌ها به ویژه باید موقعیت مکانی منابع فاضلاب صنعتی و همچنین منابع آب سطحی پذیرنده را مشخص و کمیت و کیفیت و ماهیت اثرات منفی زیست‌محیطی بالقوه را تعیین نماید. درصورتی که داده‌ها و اطلاعات لازم برای این قبیل بررسی‌ها موجود و در دسترس نباشد لازم است داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز تهیه شود. بررسی‌های زیست محیطی همچنین شامل بررسی نشت فاضلاب و آلودگی منابع آب زیرزمینی (به ویژه در نواحی بحرانی و حساس که منبع آب شرب شهر محسوب می‌شوند) و بررسی سایر مسایل زیست‌محیطی از جمله تولید و انتشار بوی زننده» گازهای سمی و خورنده و تولید لرزش و صدا درتاسیسات شبکه. آلودگی خاک. بی‌توجهی به جنبه‌های زیباشناختی و ایجاد مناظر زشت و ناخوشایند (به‌خصوص در محل تخلیه‌گاه‌ها) نیز می‌گردد. بررسی‌های سازه‌ای باید مکمل بررسی‌های قبلی باشد تا از دوباره‌کاری پیشگیری شود. بررسی‌ها ممکن است سراسر شبکه یا بخش‌های منتخبی را مورد توجه قرار دهد. در این بررسی‌ها باید عمر و موقعیت تاسیسات. داده‌های ژئوتکنیک (از جمله ویژگی‌های بستر و خاک اطراف فاضلابروها و تاسیسات)» حساسیت ساختمان‌های مجاور و سایر تاسیسات زیربنایی درنظر گرفته شود. آرزیابی سازه‌ای از طریق انجام بازدیدهای میدانی استفاده از ویدیومتری و تلویزیون مدار بسته (۲7۷)) انجام می‌پذیرد و شستشوی فاضلابروها قبل از این اقدامات ممکن است ضروری باشد. کمیت و نوع موادی که در حین پاک‌سازی از فاضلابروها خارج می‌شود اطلاعات مفیدی را در بررسی‌های سازه‌ای در اختیار می‌گذارد. شرایط و وضعیت سازه‌ای شبکه فاضلاب باید با استفاده از یک سیستم کدگذاری از پیش تعیین شده توصیف و تشریح شود. این سیستم باید داده‌ها و اطلاعاتی را که نشان دهنده به مخاطره افتادن یکپارچگی سازه‌ای اجزای شبکه است. درب رگیرد. نمونه‌هایی از این قبیل داده‌ها و اطلاعات عبارتند از: ترک یا شکاف غیرقابل قبول, تغییر شکل (دفورماسیون)» جابجایی درز بین لوله‌های مجاور و اتصالات معیوب. نفوذ ریشه گیاهان. نشت آب به درون فاضلابرو رسوبات ته‌نشین شده و مواد رسوبی چسبیده به بدنه و سایر موانع در درون فاضلایروهاء نشست لوله, صدمه فیزیکی از جمله صدمات ناشی از مواد یا واکنش‌های شیمیایی. نتایج بررسی‌های سازه‌ای اطلاعاتی را به دست می‌دهد که در ارزیابی هیدرولیکی عملکرد شبکه و همچنین ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فعالیت شبکه فاضلاب کاربرد دارد. بررسی‌های مرتبط با بهره‌برداری از شبکه فاضلاب, شامل گردآوری و مستندسازی دستورالعمل‌های بهره‌برداری موجود. برنامه کار بازدیدها و بازرسی شبکه و اجزای آن و همچنین برنامه‌های مرمت و نگهداری شبکه می‌باشد. فراوانی و موقعیت مکانی حوادث و بروز مشکلات در بهره‌برداری شبکه (مئلا انسداد و گرفتگی فاضلابروهاء قطع فعالیت ایستگاه‌های پمپاژه فروریختن خطوط فاضلابرو و غیره) که در مدارک و مستندات موجود ثبت شده‌اند باید گردآوری و مرور شود. اثرات و پیامدهای حوادث و مشکلات بهره‌برداری بر عملکرد هیدرولیکی. سازه‌ای و زیست‌محیطی شبکه را باید از داده‌ها و اطلاعات موجود و ثبت شده مربوط به همین حوادث استخراج و تعیین نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ره ۵( ۳۵ علل برور حوادث 9 مشکلات تکراری 9 متعدد در بهره‌برداری شبکه باید بررسی و روشن شود. تعیین 9 شناسایی صحیح علت‌هاء امکان تعیین و انتخاب بهترین و باصرفه‌ترین راهکارها را برای رفع نقایص واصلاح مشکلات بهره‌برداری پدید می‌آورد. ۲-۳-۲ ارزیابی عملکرد شبکه فاضلاب و مقابسه با الزامات عملکردی ۱-۲-۳-۲ ارزیابی عملکرد شکه عملکرد شبکه فقاضلاب موجود ریا پیش‌بینی شده) باید ارزیابی و با سطح منتخب 0 مطلوب عملکرد شبکه مقایسه شود. این آرزیابی در چهار زمینه هیدرولیکی, زیست‌محیطی, سازه‌ای و بهره‌برداری به‌شرح زیر صورت می‌گیرد. - ارزیابی عملکرد و رفتار هیدرولیکی شبکه براساس بررسی‌های هیدرولیکی که قبلا به آن اشاره شد و با برای دامنه‌ای از بارش‌های طراحی که مشخصات آن‌ها در مبحث «لزامات عملکردی شبکه» آمده. بارگذاری و - ارزیابی اثرات زیست‌محیطی شبکه براساس نتایج بررسی‌های زیست‌محیطی و همچنین اطلاعاتی انجام می‌شود. اطلاعات نام‌برده از نتایج مدل‌سازی هیدرولیکی شبکه استخراج می‌گردد و در صورت نبود مدل ریاضی شبکه. با اندازه‌گیری جریان در محل‌های خروج فاضلاب خام از شبکه و تخلیه آن به آبراه پذیرنده» اعلام می‌گردد که ضمن آن اثرات عملکرد شبکه بر آب‌های زیرزمینی و خاک نیز باید مورد اشاره قرار گیرد. نتایج بررسی‌های سازه‌ای. اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی و کمیت منابع فقاضلاب صنعتی و سایر اطلاعات و بررسی‌های ذیربط تنیز باید جمع‌بندی شده 9 منابع فاضلاب مشکل‌را 0 خطرناک ورودی به شبکه. مساله اعلام گردد. - ارزیابی سازه‌ای پس از تکمیل بررسی‌های سازه‌ای (اعم از بازدیدهای میدانی, ویدیومتری و تلویزیون مداربسته (۲۷آلن6)) گردآوری 9 وارسی مدارک 0 مستندات 9 گزارش‌های موجود و غیره) آغاز می‌شود 0 صمن آن. بخش‌ها و اجزایی از شبکه شناسایی می‌گردند که باید ترمیم و اصلاح شوند. روش‌های متنوع و متعددی برای تعمیر یا نوسازی اجزای شبکه وجود دارد که شرح آن‌ها خارج از دامنه کار این ضابطه است. - عملکرد بهره‌برداری شبکه براساس تعداد حوادث و اختلالات کار کردی که در طول بهره‌برداری از شبکه رخ می‌دهد اندازه‌گیری و ارزیابی می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی نتایج ارزیابی‌ها در زمینه عملکرد هیدرولیکی. سازه‌ای» زیست‌محیطی و بهره‌برداری را باید در جوار یکدیگر قرار داد و ضمن جمع‌بندی این ارزیابی‌هاء تصویری عمومی و همه‌جانبه از عملکرد شبکه و تاسیسات وابسته به آن را ترسیم نمود و متعاقبا عملکرد عمومی شبکه را با سطح عملکرد منتخب و مطلوب (که در قالب «الزامات عملک‌ردی» مشخص و اعلام شده است) مقایسه کرد. یکی از روش‌های مقایسه عملکرد عمومی شبکه با نیازها و الزامات عملکردی, استفاده از شاخص‌های عملکرد" می‌باشد. هر شاخص عملکرد باید واجد چند ویژگی اساسی باشد که عبارتند از: - ساده و آسان بوده و کاربرد آن به سهولت امکان‌پذیر باشد. - احراز درستی و صحت آن میسر و ممکن باشد. - با صراحت و به روشنی تعریف شود. دقیق باشد و نیازی به تعبیر و تفسیر نداشته باشد. بدین ترتیب. هر شاخص عملکرد شبکه باید دارای تعریف روشن و دقیق بوده» سنجش صحت و درستی آن امکان‌پذیر باشد و به سهولت بتوان آن را به کار بست. کمبودها و ضعف‌های شبکه فاضلاب موجود (یا پیش‌بینی شده) در زمینه هیدرولیکی. سازه‌ای» زیست‌محیطی و بهره‌برداری را می‌توان در این مرحله استخراج نمود و متعاقبا علل بروز کمبود در هر زمینه را نیز مشخص و اعلام کرد. هیدرولیکی. زیست‌محیطی, سازه‌ای و بهره‌برداری هر بخش, به تفصیل تشریح و ثبت شود. علت یا علت‌های بروز کمبود باشد می‌باید کلیه بررسی‌های هیدرولیکی و سازه‌ای و بهره‌برداری و زیست‌محیطی را تواما در نظر گرفت و سهم یا وزن نسبی کمبود عملکردی در هر زمینه را در بروز یک مشکل معین. تعیین نمود. این شیوه برخورد به ریشه‌یابی مسایل و مشکلات عملکردی در هر بخش شبکه. امکان یافتن راه حل‌های منطقی و متعادل را بیش‌تر می‌کند. ۳-۳-۲- تهیه و تنظیم برنامه اصلاحی برای رفع کمبودها و ضعف‌های عملکردی که شناسایی شده و علل بروز آن‌ها نیز مشخص گردیده است باید راه‌حل‌هایی جامع و یکپارچه یافته و آن‌ها را در قالب یک برنامه اصلاحی تنظیم و تدوین نمود. گام‌های مختلف کار در این مرحله به شرح زیر است: - جمع بندی ارزیابی‌های هیدرولیکی, سازه‌ای, بهره‌برداری و زیست‌محیطی. - تهیه طرح‌های اصلاحی جامع برای رفع کمبودها و ارتقای سطح عملکرد فعلی شبکه به سطح عملکرد منتخب و مطلوب ۹5 8۵۲10۳۳۵۳۵۵ -1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی هه ۳۷ - ارزیابی طرح‌های اصلاحی پیشنهادی - تهیه برنامه اجرایی نمونه‌های راه حل‌های هیدرولیکی عبارتند از: - استفاده حداکثر ممکن از ظرفیت موجود انتقال جریان در شبکه. از طریق حذف گلوگاه‌ها و شستشوی فاضلایروها - کاهش رواناب ورودی به شبکه فاضلاب به کمک روش‌های موسوم به «کنترل رواناب در منشاء»" گنجایش بلااستفاده موجود در فاضلابروها و تاسیسات هیدرولیکی موجود) و یا افزودن مخازن ذخیره موفقت فاضلاب به شبکه. نمونه راه‌حل‌های زیست‌محیطی عبارتند از: - استفاده از اطاقک‌ها یا مخازن رسوبگیری - کنترل ورود فاضلاب‌های صنعتی و آلاینده‌های خطرناک به درون شبکه - کاهش سرریز و تخلیه آلاینده‌ها به آب‌های پذیرنده از طریق اجرای کنترل‌های هیدرولیکی که در بالا به آن‌ها اشاره شد. بهبود و ارتقای سطح کنترل جریان در محل سازه‌های سرریز و همچنین استفاده از سیستم‌های کنترل به‌هنگام وپیوسته جریان " (76) - کاهش نشت از فاضلابروها از طریق تعمیرات و بهسازی یا جایگزینی لوله‌های معیوب. نمونه راه‌حل‌های سازه‌ای عبارتند از: - تامین و حفظ پایداری و استحکام فاضلابرو از طریق تعمیرء جایگزینی و نوسازی یا بهسازی اجزای شبکه (از جمله استفاده از انواع روکش‌ها و پوشش‌های درون خطوط فاضلایرو) نمونه راه‌حل‌های اصلاحی برای رفع ضعف‌های بهره‌برداری عبارتند از: - تنظیم برنامه منظم بازدید و بازرسی و انجام عملیات شستشوی منظم فاضلابروها - تشدید اقدامات نگهداری از جمله افزایش تعداد دفعات سرکشی به تاسیسات مهم نظیر ایستگاه‌های پمپاز و انجام اقدامات پیشگیرانه برای ارتقای سطح عملکرد تاسیسات پس از یافتن راه‌حل‌های اصلاحی می‌باید یک مجموعه از راه‌حل‌های مناسب را براساس نیازها و الزامات عملک‌ردی منتخب و باتوجه به موارد و عوامل زیر انتخاب نمود: |6۵۲۵ ۹۵۳۵۵ -| 10 1) |[۵۱۲۵) 11۵ ا۵ه۵ ۸ -2 685 13۱۵۳۳۵۱ ۵۲ 11185 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ 4 ره ۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - ایمنی در اجرا و در بهره‌برداری (خطرات بالقوه در حین اجرا و سپس بهره‌برداری از شبکه اصلاح شده باید به حداقل ممکن کاهش یابد. یعنی راه‌حل‌ها می‌باید کاملا ایمن باشند). 7 اختلال در زندگی روزمره (اختلال و کندی در ترافیک و در زندگی روزمره اهالی محل و سایرین که تحت تاثیر عملیات آجرایی قرار می‌گیرند. تولید سروصدا و گرد و غبار و سایر عوامل اجتماعی می‌باید در گزینش راه‌حل‌های منتخب مورد توجه قرار گیرد). - استفاده صحیح و پایدار از منابع (مصرف انرژی و سایر منابع محدود در اجرای راه‌حل‌های اصلاحی پیشنهادی و در بهره‌برداری از شبکه اصلاح شده باید مورد توجه قرار گیرد و علاوه بر آن؛امکان بازیافشت مواد و مصالح مصرفی در بهسازی شبکه و بازیافت مواد زاید حاصل از عملیات اجرایی نیز باید مدنظر قرار گیرد). - مرحله‌بندی کارهای اصلاحی (امکان مرحله‌بندی راه‌حل‌ها و اجرای آن‌ها در چند فاز یا مرحله پی در پی باید بررسی گردد. در این بررسی لازم است اولویت‌های اجرایی» عواید و فواید ناشی از اجرای اقدامات به خصوص از نظر ارتقای سطح عملکرد شبکه. برای هریک از مراحل کار یا فازها و همچنین صرفه‌جویی در هزینه‌ها به‌واسطه احاله بخشی از راه‌حل‌ها به فازهای بعدی برنامه اجرایی. مشخص و معلوم گردد). - هماهنگی با سایر طرح‌های زیربنایی (فواید ناشی از هماهنگی مراحل یا فازهای اقدامات اصلاحی شبکه فاضلاب با طرح‌ها و برنامه‌های اجرایی سایر تاسیسات زیربنایی باید مورد توجه قرار گیرد). 7 محدودیت ظرفیت‌ها و منابع (قیود و محدودیت‌های منابع از جمله منابع مالی, نیروی انسانی و خدمه مورد نیاز, مواد و مصالح می‌باید در انتخاب راه‌حل‌ها و در مرحله‌بندی آن‌ها مراعات گردد). - مسوولیت و هزینه بهره‌برداری (هزینه‌های اقدامات بهره‌برداری و نگهداری شبکه که در سنوات آتی وجود خواهند داشت باید پیش‌بینی شود. همچنین پیامدهای زیست‌محیطی حمل و دفع مواد زاید که از شبکه استخراج و پاک‌سازی می‌شود باید مورد توجه قرار گیرد) - ارزیابی اقتصادی (در مقایسه راه‌حل‌ها با یکدیگر باید هزینه‌ها و فایده‌های مربوطه را تعیین نمود و مزیت نسبی راه حل منتخب را نشان داد). - هزینه‌ها در طول عمر مفید طرح" (کلیه هزینه‌های ذیربط در سراسر طول عمر مفید شبکه باید مورد توجه قرار گیرند که عبارتنداز: هزینه‌های مطالعات و طراحی, احداث تاسیسات موقتء جابجایی و عبور از موانع و خطوط سایر تاسیسات زیربنایی و خدماتی, هزینه‌های بهره‌برداری, نگهداری, مرمت و بهسازی و جایگزینی و همچنین هزینه‌های غیرمستقیم مانند هزینه‌های اجتماعی اختلال و وقفه در آمور زندگی روزمره شهروندان). پس از تکمیل بررسی و ارزیابی راه‌حل‌های اصلاحی پیشنهادی و انتخاب راه حل یا طرح اصلاحی منتخب. باید برنامه اجرا و پیاده‌سازی اقدامات اصلاحی منتخب را تهیه و تنظیم نمود. ۱- ۷/۲۵۱۵ - |00 60٩ )116-6۵1۵ )۵۶1( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ۹ ۳۹ راه‌حل‌های هیدرولیکی, سازه‌ای, بهره‌برداری و زیست‌محیطی منتخب را می‌باید در قالب یک طرح جامع و یکپارچه و واحد برای شبکه مورد نظرء تنظیم و مدون نمود که حاوی موارد ذیل باشد: - شرح تفصیلی اهداف و مقاصد طرح اصلاحی - مجوزها و سایر مدارک حقوقی و قانونی و فرجه زمانی اجرای طرح - ضوابط عملکرد - اولویت‌ها - اقدامات اصلاحی منتخب. هزینه‌های مربوطه و مرحله‌بندی اجرای کارها. - ارتباط طرح اصلاحی منتخب با سایر طرح‌های اجرایی یا طرح‌های توسعه آتی - پیامدهای بهره‌برداری و نگهداری شبکه (مثلا ارتقای سطح بهداشت عمومی, ایمنی کارکنان بهره‌برداری, صرفه‌جویی در هزینه‌ها و نظایر آن‌ها) به طورکلی ۴ نوع طرح و برنامه را می‌توان تهیه کرد: الف- طرح توسعه جدید (حاوی اطلاعات مربوط به بخش جدید شبکه فاضلاب). این طرح در مواردی تهیه می‌شود که بخش قابل ملاحظه‌ای از شبکه موجود نیاز به نوسازی" دارد یا شبکه موجود باید توسعه و گسترش یاید. در طرح پیشنهادی باید مشخص شود که آیا توسعه شبکه موجود مدنظر قرار دارد یا می‌باید شبکه مستقلی برای نواحی توسعه ایجاد شود و درصورتی که منظور توسعه شبکه موجود است. کدام اقدامات برای تقویت ظرفیت شبکه موجود باید صورت پذیرد تا بتوان جریان فاضلاب اضافی را که از نواحی توسعه به شبکه موجود می‌رسند. به درستی مدیریت نمود. تمامی اقدامات مزبور باید در طرح بهسازی شبکه موجود (که ذیلا بدان ب- طرح بهسازی شبکه موجود (حاوی اقدامات پیشنهادی برای بهسازی و تقویت شبکه). اقداماتی که در این طرح می‌گنجند مشتمل بر چهار گروه از اقدامات و طرح‌های هیدرولیکی,» سازه‌ای. زیست‌محیطی و بهبود بهره‌برداری می‌باشند. کلیه اقداماتی که برای ارتقای سطح عملکرد شبکه موجود به سطح عملکرد منتخب و مطلوب (الزامات عملکردی) ضروریست می‌باید در طرح بهسازی شبکه موجود گنجانده شود وعلاوه برآن» شرحی از موارد و موضوعات زیر هم ارائه گردد: - جزییات کارها و اقدامات بهسازی مورد نیاز و منتخب - گزینه‌های دیگر برای بهسازی شبکه - مرحله‌بندی (یا فازهای) پیش‌بینی شده برای اجرای اقدامات بهسازی - اعلام وابستگی یا عدم وابستگی هریک از اقلام طرح بهسازی به طرح‌های توسعه دیگر ایتک 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ج- برنامه بهره‌برداری شامل برنامه زمان‌بندی بازدیدها و بازرسی شبکه. دستورالعمل‌های بهره‌برداری و طرح‌های ویژه اوقات اضطراری می‌باشد. برنامه بهره‌برداری شبکه فاضلاب باید رویکرد منتخب به امر بهره‌برداری و راهبری - برنامه منظم بازدید و بازرسی شبکه و تاسیسات آن - دستورالعمل‌های بهره‌برداری مختص اجزا و عناصر شبکه فاضلاب - برنامه‌های ویژه شرایط اضطراری و رخدادهای غیرمترقبه د- برنامه نگهداری, حاوی شرح تفصیلی سیاست‌ها و برنامه زمان‌بندی اقدامات نگهداری کلیه اجزا و عناصرشبکه فاضلاب است. در برنامه نگهداری باید موضوعات زیر تشریح و اعلام گردد: - استراتژی (راهبرد) مناسب برای نگهداری هریک از اجزای شبکه فاضلاب و همچنین معرفشی سیستم پایش (مانیتورینگ ) مناسب به‌همراه تعیین تعداد دفعات لازم برای بازدید و بازرسی و ثبت رفتار اجزای شبکه. استراتژی مناسب برای نگهداری شبکه می‌تواند از نوع برنامه‌ریزی شده واکنشی" و یا ترکیبی از آن دو روش باشد. نگهداری برنامه‌ریزی شده که در واقع نگهداری پیشگیرانه است. برنامه اقدامات و عملیات نگهداری را پیشاپیش و قبل از بروز مشکلات جدی و براساس بازدید و بازرسی منظم شبکه به اجرا درمی‌آورد. این نوع مدیریت امور نگهداری شبکه به ویژه در مواردی الزامی و ضروریست که اثرات و پیامدهای بروز سوانح در شبکه بسیار جدی باشد. استفاده از این رویکرد. تعداد سوانح و بروز مشکلات جدی در شبکه را کاهش می‌دهد. نگهداری واکنشی (اضطراری یا رویکرد مقابله با بحران)» شامل عملیاتی است که پس از وقوع سانحه یا بروز مشکلی در شبکه و آشکارشدن مساله انجام می‌پذیرد. این نوع مدیریت نگهداری واکنشی عموما برای آن بخش‌هایی از شبکه فاضلاب مناسب است که بدون هرگونه اقدامات نگهداری (یا با اقدامات محدود) نیزمی‌تواند عملکرد عادی داشته باشد. استراتژی یا راهبرد ترکیبی, هر دو نوع اقدامات برنامه‌ریزی شده و اضطراری را شامل می‌شود. - ارزیابی خطر بروز مشکلات در شبکه. این موضوع نیز باید در برنامه نگهداری گنجانده شود و احتمال بروز شکست. اعم از شکست سازه‌ای یا شکست عملکردی (هیدرولیکی, بهره‌برداری یا زیست‌محیطی) و پیامدهای مترتب بر آن» بررسی و تعیین گردد. بحث درباره انواع روش‌های رایج ارزیابی خطر بروز مشکلات در شبکه خارج از دامنه کار این ضابطه است. ۴-۳-۲ اجرا و پیاده‌سازی برنامه اصلاحی پس از تکمیل برنامه اجرای طرح‌های اصلاحی می‌توان کارها را آغاز نمود. به‌منظور پیشبرد امور اجرایی باید سیستم مانیتورینگ یا پایش را فعال نمود. برای سنجش و ارزیابی میزان کارآیی و سودمندی راه‌حل‌هاء گردآوری و ثبت داده‌ها به ۱ - 8 2- |6۵ ۷1۵112 66 116301۷66 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی رز ۴۱ شبکه و برای بازنگریهای بعدی و آتی در طرح‌های اصلاح و بهسازی یا نوسازی شبکه کاربرد دارند. بازبینی و کنترل ادواری و منظم عملکرد شبکه وارزیابی تطابق آن با الزامات عملکردی, امری ضروریست که نیاز به بازنگری در طرح مدیریت جامع شبکه فاضلاب را با گذشت زمان و در پاسخ به شرایط جدید مطرح می‌سازد. ۴-۲- مدیریت و کنترل جریان در شبکه فاضلاب (ع17) ۱-۴-۲- کلیات مدیریت و کنترل (به‌هنگام) جریان در شبکه فاضلاب یک روش مدیریت برای بهبود عملکرد و ارتقای سطح بهره‌برداری شبکه است. استفاده از ظرفیت‌های موجود در شبکه (اعم از ظرفیت انتقال و یا گنجایش و حجم ذخیره که بلااستفاده مانده) پایه و اساس این رویکرد به ارتقای عملکرد شبکه و بهبود بهره‌برداری از شبکه فاضلاب می‌باشد [۱۰۲ و ۲۱]. طبق روش‌های معمول و رایج. طراحی شبکه فاضلاب و آندازه‌یابی فاضلابروها به صورتی انجام می‌شود که اندازه و ابعاد فاضلابروها غالبا بزرگ‌تر از اندازه لازم است و از این روء گنجایش و ظرفیت مازاد در اکثر شبکه‌ها وجود دارد. از سوی دیگر تاسیسات هیدرولیکی موجود (یا پیش‌بینی شده) در شبکه نیز عموما به صورتی عمل می‌کنند که نیازی به مداخله اپرآاتور یا خدمه بهره‌برداری ندارند. تجهیز تمامی یا بعضی از این گونه تاسیسات به تجهیزات فرمان‌پذیرء امکان مداخله فعال اپراتور در در فاضلابرو) اندازه گیری و مشخص می‌شود. سپس از همین داده‌ها و اطلاعات بلافاصله برای فعال‌سازی تجهیزات کنترل کننده هر متغیر (جریان فاضلاب.تراز سطح آب یا متغیرهای دیگر) استفاده می‌شود. سنجش و اندازه‌گیری مداوم و پیوسته متغیرهای موردنظرء مخابره و ارسال بی‌درنگ این داده‌هاء پردازش آن‌ها و مقایسه مقدار متغیر در وضعیت جاری با مقدار مطلوب همان متغیر (که قبلا تعیین می شود) و صدور فرمان برای فعال سازی تجهیزات کنترلی موجود در شبکه (نظیر دریچه‌هاء سرریزهای متحر ک. ایستگاه پمپازه بندهای لاستیکی و غیره)» اجزای اصلی در هر سیستم 17۳ می‌باشند. بدین ترتیب چهار جزء اصلی سخت‌افزاری در هر سیستم 7۳ عبارتند از [۷۳ و ۴۶ و ۲۱]: - حس‌گرها" که متغیرهای مربوطه را به طور مداوم اندازه‌گیری می‌کنند. - تجهیزات کنترلی یا تنظیم کننده‌ها" که می‌توانند در فرآیندها مداخله نموده و شرایط را به نفع شرایط مطلوب - کنترل‌کننده‌ها" که وظیفه آن‌ها فعال‌سازی تنظیم‌کننده‌ها یا همان تاسیسات کنترلی است. ۲0۳۳۰۱ 1۳۵ ۵۵۱ -۱ 0۹5 -2 5 116821210۲5 -3 0۳۱1۵5 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۳ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - سیستم انتقال داده‌ها" که داده‌های اندازه گیری شده را از حس‌گرها به کنترل‌کننده‌ها می‌رسانند و علایم با فرمان‌های " صادرشده از کنترل کننده‌ها را به تنظیم کننده‌ها انتقال می‌دهند. انواع بسیار متنوعی از حس‌گرها وجود دارد اما فقط چندنوع معین از حس‌گرها برای شبکه فاضلاب عملا امتحان شده و مناسب‌اند که عبارتند از: باران‌سنج, جریان‌سنج, حس‌گر تراز سطح آب و کلیدها یا سوییچ‌های اعلامحد معین " حس گرهای ویژه کیفیت فاضلاب اگر چه قابلیت‌های خوبی دارند ولی هنوز در مراحل ابتدایی توسعه بوده و فعلا برای برخی از ضعف‌ها و مشکلات شبکه از جمله مساله سرریز فاضلاب خام به آبراهه‌هاء آب‌گرفتگی زیرزمین ساختمان‌ها یا غرقاب شدن و آب گرفتگی موضعی معابر را معمولا از طریق افزایش سرمایه‌گذاری در طرح‌های سازه‌ای مانند احداث فاضلابرو یا تونل کمکی و یا افزودن مخازن ویژه ذخیره موقت فاضلاب به شبکه. اصلاح می‌کنند. هزینه این قبیل طرح‌ها غالبا زیاد است و اجرای آن‌ها به ویژه در بخش‌های قدیمی‌تر شهر با مشکلات و موانع روبرو می‌شود. استفاده از سیستم‌های 1172 طی دو تا سه دهه گذشته به صورت گزینه‌ای در مقابل طرح‌های سازه‌ای مذکور مطرح شده است [۹۶]. اهداف عملیاتی 1172 در اوقات بارانی و ایام بدون باران ممکن است متفاوت باشد که در مرحله طراحی سیستم می‌باید این اهداف را مشخص نمود. نمونه‌هایی از این اهداف عبارتند از: - کاهش یا حذف سرریز فاضلاب از شبکه مجزا یا مرکب - کاهش یا حذف پس زدن آب در فاضلابروها یا آب‌گرفتگی معابر - کاهش مصرف انرزی در بهره‌برداری از شبکه فاضلاب - جلوگیری از رسوب‌گذاری شدید در فاضلابروها - مدیریت و کنترل جریان برای امور برنامه‌ریزی شده (برای اجرای عملیات ساختمانی عمده) - مدیریت و کنترل جریان در موارد پیش‌بینی نشده و شرایط اضطراری - مدیریت و کنترل جریان فاضلاب که به سمت تصفیه‌خانه در حرکت است. درباره شرایط لازم برای استفاده از 11 باید یادآور شد که استفاده از این شیوه مدیریت بهره‌برداری در اکثر موارد مفید بوده و عملکرد شبکه را برهبود می‌بحشد اما هزینه‌های مربوطه در قیاس با فواید و سودمندی کاربرد آن در شبکه‌های مختلف متفاوت است. سودمندی 0 فواید 6 در دو گروه از شبکه‌ها محدود 0 اندک است که عبارتند از: ۷۲و 9۹۶ ۱۹۰۲ 0 1۳۱ ۱- 1312 1۳۵513155100 2- 5۱2۵5 3- 11111 5۱165 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ۹ ۴۳۳ - در مواردی که شبکه عملا هیچ ظرفیت ذخیره اضافی ندارد و فاضلابروها حتی در ایام بدون باران تقریبا پر - در مواردی که شبکه ظرفیت مازاد داشته باشد. در سایر موارد. استفاده از :)۳1 را می‌توان باتوجه به برخی ملاحظات عمومی مورد توجه قرار داد یا اولویت شبکه (یا بخش‌هایی ازهر شبکه) را برای کاربرد 137۳ بررسی نمود. ملاحظات مذکور عبارتند از: - ظرفیت انتقال مازاد و حجم ذخیره بلااستفاده در شبکه. آیا شبکه مورد نظر دارای ظرفیت‌های اضافی و بلااستفاده می‌باشد؟ و آیا می‌توان با افزودن و تجهیز شبکه به تجهیزات و امکانات کنترل دینامیک از آن ظرفیت استفاده نمود؟ شبیه‌سازی رفتار شبکه با یکی از انواع مدل‌های هیدرولیکی دینامیک که در کشور رایج است " نشان خواهد داد که در کدام بخش‌های شبکه. فاضلابروها دچار اضافه بار هیدرولیکی (سورچارج) با پس‌زدگی آب نیستند و ظرفیت انتقال اضافی در آن لوله‌ها وجود دارد. گنجایش یا حجم ذخیره موجود در شبکه را معمولا می‌توان در بخش‌های کم شیب حوزه و فاضلابروهایی که شیب ملایم دارند جستجو کرد. فاضلابروهای قطور نامزدهای خوبی در این زمینه هستند. هرچه قطر و طول فاضلابروها بیش‌تر باشد. استفاده از 117۳ برای کنترل رفتارآن‌ها نیز مفیدتر خواهد بود. - زمان تمرکزء زمان انتقال یا زمان واکنش " زمان تمرکز یا زمان واکنش سیستم باید نسبتا طولانی باشد تا بتوان کاربرد 11۳ را مطرح نمود. دریافت اطلاعات از حس‌گرهاء پردازش آن‌ها و تهیه و تنظیم فرمان‌های لازم برای کنترل دینامیک جریان واجرای فرامین فعالیتی زمان‌بر است و از این رو باید زمان کافی وجود داشته باشد. شبکه فاضلاب شهرهای بزرگ و شبکه‌هایی که متشکل از چند زیرحوزه با زمان‌های واکنش متفاوت هستند. نامزدهای خوبی برای کاربرد 176 محسوب می‌شوند. - اندازه و توپوگرافی حوزه سرویس. حوزه‌های بزرگ و حوزه‌های مسطح از کاربرد ‎٩1۳‏ بهره بیش‌تری می‌برند. - وجود سازه‌های مقسم عمده و ایستگاه پمپاز. وجود این تاسیسات در شبکه فاضلاب شرایط مناسبی را برای انتقال بخشی از جریان فاضلاب به شاخه یا شاخه‌های دیگر پدید می‌آورد. - تاسیسات هیدرولیکی موجود (یا پیش‌بینی شده) که کنترل «استاتیک» را بر جریان فاضلاب جاری در شبکه اعمال و برقرار می‌کنند. با صرف هزینه اندک به نقاط کنترل «دینامیک» تبدیل می‌شوند که این امر غالبا تاثیر چشمگیری بر بهبود عملکرد شبکه دارد. هرچه تعداد سازه‌های هیدرولیکی قابل کنترل (یا کنترل‌پذیر) بیش‌تر باشد. سودمندی استفاده از 1176 نیز بیش‌تر و بالاتر خواهدبود. ۱- طراحی یا بهسازی این قبیل شبکه‌هادر بعضی ازمناطق ایالات متحده رایج است (درایران مرسوم نیست). 2111-۱۸01515 : ۳۸۹۷/۱/۱۸ -2 0 6 / 10۵۹ مکمه‌جی۵ ۸ فاکرگ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - شرایط شبکه از نظر سازه‌ای. استفاده از :)1۳1 باعث بروز تغییرات نسبتا زیاد در عمق و در میزان جریان فاضلاب در شبکه می‌شود. چنانچه وضعیت سازه‌ای شبکه مطمئن نباشد. این قبیل تغییرات در میزان و عمق جریان فاضلاب. پایداری سازه‌ای فاضلابروها را به مخاطره می‌اندازد. - توانایی یاحد ظرفیت آب‌های پذیرنده برای دریافت آلاینده‌هاء اعم از سرریز فاضلاب خام از شبکه (550 یا 0) یا پساب تصفیه‌خانه فاضلاب. در مواردی که رعایت حد ظرفیت آب‌های پذیرنده برای دریافت آلاینده‌ها ضرورت داشته و ورود آلاینده‌ها نباید از حد توان خودپالایی آب‌های پذیرنده بیش‌تر شود استفاده از 176 یک گزینه است. 112 می‌تواند کل مجموعه شبکه و تصفیه‌خانه و آب‌های پذیرنده را یک مجموعه واحد درنظر گیرد و رفتار اجزای این سیستم را مطابق با محدودیت‌های تخلیه‌گاه کنترل و تنظیم نماید. ۳-۴-۲ اولویت‌بندی نیازها به 11۳ در مواردی که بررسی‌ها نشان دهد استفاده از 1376 یک گزینه بالقوه مناسب است. موضوع اولویت‌بندی نواحی با مناطق تحت پوشش شبکه برای تجهیزآن‌ها به سیستم 12 مطرح می‌شود. اولویت باید به آن نواحی و مناطقی داده شود که هم‌اکنون مشکلات قابل ملاحظه و جدی بهره‌برداری دارند یا آن مناطقی که امکانات و شرایط بسیار خوبی برای پذیرش و اجرای )1+ دارند. نمونه‌هایی از این موارد عبارتند از: - مناطقی که در حال حاضر سطح و کیفیت سرویس‌دهی در آن‌ها نازل‌تر از سطح استانداردهای فعلی (یا آتی) می‌باشد؛ مانند مناطقی که با مشکل فرار فاضلاب از شبکه و آب‌گرفتگی معابر مواجهند. بخش‌هایی از شبکه که سرریز فاضلاب در اوقات بارانی در آن محدوده از شهر و شبکه مجاز نیست. - در مواردی که طرحی پرهزینه تهیه شده است اما می‌توان اجرای طرح را به تعویق انداخت یا با افزودن سیستم ‎1٩12‏ به طرح موجود آن طرح را به صورت مرحله‌ای, در چند مرحله به اجرا درآورد. - مواردی که بهره‌برداری و نگهداری شبکه موجود باید بهبود یابد. مثلا لازم است رسوب‌گذاری در شبکه کاهش یابد یا هزینه‌های مصرف آنرژی باید کم‌تر شود. از جمله مواردی که با حداقل هزینه می‌توان 172 را اجرا نمود و بیش‌ترین فایده را به دست آورد عبارتند از: مواردی که مدل هیدرولیکی خوبی از شبکه حاضر و آماده است. یا شرایطی که تاسیسات هیدرولیکی موجوددر شبکه را به‌طور نسبی می‌توان به صورت تاسیسات فرمان‌پذیر و قابل کنترل درآورد و هزینه‌های 1176 را به حداقل ممکن کاهش داد. [۱۰۲] ۴-۴-۲- بررسی‌های بعدی |۹۶ و ۷۲ و ۴۶] چنانچه بررسی‌های اجمالی و اولیه حاکی از آن باشد که استفاده از 137۳ در شبکه مورد مطالعه فواید و مزایای بالقوه مناسبی دارد آنگاه می‌توان کار را با بررسی‌ها و مدل‌سازی تفصیلی دنبال نمود و ضمن طراحی 1172 پیشنهادی و افزودن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - اهداف و الزامات عملکردی ره ۵( ۵ مدل‌سازی دینامیک شبکه در ادامه کارهای اولیه حساس‌تر می‌شود. بدین معنا که در عمل, چهار فعالیت اصلی سیستم ۳ (یا «حلقه کنترل») که عبارتند از: - محاسبه میزان تنظیمات لازم برای تنظیم تاسیسات کنترلی به نحوی که وضعیت جاری و فعلی را به وضعیت - صدور فرمان‌های لازم برای اجرای تنظیمات به تاسیسات کنترلی و فرمان‌پذیر شبکه در یکی از مدل‌های هیدرودینامیک رایج شبیه‌سازی می‌شود. برخی از مدل‌های رایج از جمله ۳۳۸-۹۷۷۸۸ و 11۲11-016 امکانات لازم و کافی رابرای این قبیل شبیه‌سازی‌ها دارند. خاصه در مواردی که سیستم کنترل موضعی! ۰.۰ ۰.۰ ۲ ۰.۰ ۰ به جای سیستم کنترل مرکزی و سراسری " مدنظر باشد [۳۳]. شرح و بسط انواع استراتژی‌ها با راهبردهای کنترل و الگوریتم‌های مربوطه خارج از دامنه کار این ضابطه است. سیستم کنترل موضعی در حال حاضر رایج‌ترین استراتژی در مدیریت و کنترل به‌هنگام شبکه‌های فاضلاب می‌باشد اگرچه. سیستم‌های کنترل مرکزی و سراسری شبکه و همچنین سیستم‌های کنترل جامع و یکپارچه (که شبکه. تصفیه‌خانه و آب‌های پذیرنده را یک‌جا در نظر می‌گیرد) نیز به تدریج [0۲۵) [8م] -| |0۲۲۵ |008۵[ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ انواع شبکه جمع آوری فاضلاب -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- انواع شبکه جمعآوری فاضلاب پر ۱ ۳۹ ۱-۳ کلیات شبکه‌های فاضلاب را از چند جنبه می‌توان تقسیم‌بندی نمود که ذیلا به اختصار مطرح می‌شود. اما پیش از ورود به این مبحث لازم است به حالت‌های مختلف هیدرولیک انتقال جریان در خطوط فاضلابرو اشاره شود [۱۰۱]: الف- جریان ثقلی نیمه پرا: در این حالت. نیروی محرکه جریان نیروی ثقل بوده و جریان درون مجرا دارای سطح آزاد می‌باشد. ب- جریان ثقلی در شرایط اضافه‌بار هیدرولیکی : در این حالت. نیروی محرکه برای انتقال جریان نیروی ثقل است اما در قسمتی از شبکه به‌علت پس‌زدگی آب. ارتفاع بار هیدرولیکی در فاضلابرو بالاتر از رقوم تاج مجرا قرار ج- جریان تحت فشار: در این حالت. نیروی محرکه اصلی برای انتقال جریان نیروی پمپاژ است که در اثر آن تمام یا قسم: از شبکه به‌صورت تحت فشار عمل می‌کند تا بر نیروی ثقل غلبه کند یا با آن هماهنگ شده و | ۱ ن ر د- جریان در شرایط خلا: در این حالت. فاضلاب توسط نیروی مکش حاصل از پمپ‌های مکنده به داخل شبکه کشیده شده 9 حر کت می‌نماید. ۲-۳- شبکه‌های متعارف و غیرمتعارف ۱-۲-۳- شبکه‌های متعارف علاوه بر ویژگی اصلی شبکه‌های متعارف که انتقال جریان در آن‌ها به‌صورت ثقلی است. لوله‌ها با شیب یکنواخت (از بالادست به پایین‌دست) به گونه‌ای طراحی می‌شوند که سرعت شستشو تقریبا در تمامی بازه‌ها تامین گردد ولی سرعت جریان به اندازه‌ای زیاد نشود که به بافت لوله صدمه بزند؛ این لوله‌ها که قطر ۲۰۰ میلی‌متر یا بیش‌تر دارند. معمولا در عمق ‎۰/٩‏ تا ۷/۵ متر از سطح زمین کار گذاشته می‌شوند و سازه‌های آدم‌رو در فواصل مختلف در طول مسیر خطوط لوله ۱- ۳۵۳۵|۱۷ ۳۵[| 60۳۵۷۱۱۷ ۷۷ 2- ۹۵۳۵۵۲۵۵۵ 60۲2۷1۷ ۷۷ 3- ۳۳۵5۳6 ۷۳۷ 4- ۷303 ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ ۷ م مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۲-۲-۳- شبکه‌های غیرمتعارف" شبکه‌های فاضلاب غیرمتعارف ممکن است در یک بخش و یا کل سامانه جمع‌آوری فاضلاب مورد استفاده قرارگیرند و عموما برای مناطق جدید توسعه شهری (حومه شهرها) و روستاها (اجتماعات کوچک) یا مکان‌هایی که عمر مفید سپتیک تانک در آن‌ها سپری شده است مناسب می‌باشند. اگرچه شیوه‌های انتقال فاضلاب به صورت غیرمتعارف, از مبدا تولید فاضلاب تا تخلیه‌گاه متفاوت می‌باشند. ولی از سوی دیگر وجوه اشتراک زیادی نیز بین خصوصیات این شبکه‌ها وجود دارد؛ به طور مشال در تمامی آن‌ها معمولا از لوله‌های پلاستیکی استفاده می‌شود که در ترانشه با عمق کم کار گذاشته می‌شوند. درحالی که در روش متعارف. فاضلابروها عموما در اعماق بیش‌تر نصب می‌شوند. همچنین در اکثر شبکه‌های غیرمتعارف. تعداد و عمق آدم‌روها به حداقل ممکن رسیده و میزان نشتاب ورودی به طور محسوسی کاهش پیدا می‌نماید که با کم شدن میزان دبی, متناسبا حجم سرمایه‌گذاری در مراحل ساخت و بهره‌برداری نیز کاهش پیدا می‌کند. معمولا درتمامی روش‌های غیرمتعارف. میزان سرمایه‌گذاری اجرایی در مقایسه با روش متعارف کم‌تری است (به‌جز در مناطقی که دارای تراکم بالای جمعیتی می‌باشند)» بنابراین چنانچه از روش‌های غیرمتعارف برای مناطق روستایی با حومه‌های شهری استفاده شود. مزایای آن درصرفه جویی اقتصادی حاصل شده کاملا محسوس و نمایان خواهد شد. روش‌های غیرمتعارف برای مناطقی که به‌کارگیری روش متعارف در آن‌ها با سختی و هزینه بالا همراه است. جایگزین مناسبی بوده و در عین حال می‌توان از آن‌ها به عنوان یک قسمت الحاقی به کل سامانه جمع‌آوری فاضلاب نیز بهره برد. ازانجا که برخی از اجزای بحرانی شبکه‌های غیرمتعارف در مجاورت محل تولید فاضلاب و در مکان‌های خصوصی (داخل منازل) قرارخواهندگرفت. لذا لزوم اطلاع‌رسانی و افزایش آگاهی عمومی مردم برای عملکرد موفق سامانه فاضلاب ضروری است. اتخاذ این رویکرد. پتانسیل وقوع خرابی در هنگام اجرای سامانه فاضلاب را به حداقل رسانده و مزایای متعددی را در زمان بهره‌برداری به همراه خواهد داشت. انواع شبکه‌های غیرمتعارف عبارتند از: الف - شبکه فاضلاب تحت فشار" ب- شبکه فاضلاب تحت خلا (مکشی)" ج- شبکه فاضلاب با قطرکوچک" د- شبکه فاضلاب ساده شده* 5 ۸۱1۵۳1۵11۷۵ ۱-۲ 7 ۳۳۵۹۵0۳ -2 70 ۷80 -3 ۵5 0۳ 120۵1۵۲ لهس -4 07 1 زام‌ساگ -5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- انواع شبکه جم عآوری فاضلاب 4 دافم ۵ در شبکه‌های غیرمتعارف (به‌جز شبکه ساده شده که در بند ۴-۲-۲-۳- مورد اشاره قرار گرفته است)» فاضلاب پیش از ورود به شبکه جمع‌آوری, موقتا در یک مخزن سپتیک" ذخیره شده یا از پمپ خردکننده" عبور داده می‌شود تا مورد پیش تصفیه قرار گرفته و عاری از ذرات جامد گردد؛ بدین ترتیب این امکان فراهم می‌شود که طراحی شبکه با محدودیت‌های کم‌تری در زمینه شیب کارگذاری و سرعت‌های حداقل و حداکثر جریان مواجه شود و استفاده از لوله‌هایی با قطر و عمق کارگذاری کم‌تری در قالب یک سیستم غیرثقلی امکان‌پذیر گردد ‎٩۲|‏ و ۶۵]: حل بهتری را نسبت به شبکه متعارف ارائه دهد [۶۵]: - منطقه طرح مسطح بوده و برای انتقال فاضلاب نیاز به تعداد زیادی تلمبه‌خانه باشد. - خاک نامناسب بوده (مثلا خاک دیواره ترانشه به‌شدت ریزشی و ناپایدار باشد) یا به حفاری عمیق نیاز باشد. - سطح سفره آب زیرزمینی بالا باشد. - محل طرح دارای منازل مسکونی پراکنده و تراکم جمعیت پایین باشد. - منطقه دارای پستی و بلندی زیاد باشد. - منطقه طرح دارای کاربری‌های تجاری متراکم معابر تنگ. باریک و پر رفت و آمد باشد. - به‌دلایل مشخصی (ملاحظات اجتماعی و زیست‌محیطی) حداقل مزاحمت برای ساکنین مورد نظر باشد. در انتخاب برخی از انواع شبکه‌های غیرمتعارف نظیر شبکه‌های مکشی باید به مواردی نظیر پذیرش و استقبال شهروندان, امکانات تهیه پا ساخت تجهیزات درکشور و مسایل نگهداری و بهره‌برداری نیز توجه شود. در برخی از انواع شبکه‌های غیرمتعارف. مخازن سپتیک که در داخل منازل یا در معابر کار گذاشته می‌شوند. ممکن است به لحاظ نگرانی از آنتشار بو (خصوصا در مناطق گرمسیر) مورد اعتراض و یا عدم استقبال شهروندان قرار گیرند. لذا در جانمایی و طراحی این مخازن باید به مسایل اجتماعی و زیست‌محیطی مربوطه نیز توجه شود. عملکرد و ویژگی‌های انواع مختلف شبکه‌های غیرمتعارف. در ذیل مورد بررسی قرار گرفته است. ۱-۲-۲-۳ شبکه‌های تحت فشار در یک شبکه غیرمتعارف تحت فشارء لوله‌های فاضلابرو دارای قطری کوچک هستند و فاضلاب پیش‌تصفیه شده به درون لوله‌ها پمپاژ می‌شود تا به‌صورت تحت فشار به تصفیه‌خانه فاضلاب منتقل شده پا به یک جمع‌کننده اصلی که به‌صورت ثقلی عمل می‌کند. تخلیه گردد [۶۵]. |- 560116 2- )0۳1 ۵6۲ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۳ ۷ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی در شبکه‌های تحت فشار معمولا از لوله‌های پلاستیکی استفاده می‌شود تا بتوان آن‌ها را به‌دقت آب‌بندی نموده و فشار داخلی شبکه را در حد معینی ثابت نگه داشت. این لوله‌ها معمولا به‌موازات سطح زمین و در عمق کم کار گذاشته می‌شوند و عمق کارگذاری آن‌ها نیز معمولا به اندازه‌ای است که لوله‌ها را از خطر یخ‌زدگی و بارهای ترافیکی محافظت شبکه‌های غیرمتعارف تحت فشار بر حسب نوع سیستم مورد استفاده برای پیش تصفیه فاضلاب به دو گروه تقسیم الف - سیستم مجهز به مخزن سپتیک و پمپ رانش (57۳۳)! در این نوع شبکه تحت فشارء کل فاضلاب تولیدی در ساختمان‌های مسکونی, تجاری یا آداری به‌صورت نقلی وارد مخزن سپتیک شده و از طریق ته‌نشینی, به سه لایه تفکیک می‌گردد؛ روغن و جامدات معلق در لایه بالایی قرار می‌گیرند. مواد جامد سنگین در لایه پایینی ته‌نشین می‌شوند و لایه میانی که سیالی عاری از مواد جامد است. بعد از عبور از یک فیلتر از طریق پمپ به درون فاضلابروی تحت فشار رانده می‌شود. پمپ در داخل یک چاهک تر که داخل مخزن سپتیک یا درمجاورت آن قرار دارد. نصب می‌شود. سیال خروجی از فیلتر مخزن سپتیک. به این چاهک تر تخلیه شده و بعد از رسیدن تراز سطح آب به دوم فعال شده و پمپاز جریان قطع می‌گردد. لازم به ذکر است که معمولا یک سنسور سوم نیز در چاهک تر پیش‌بینی می‌شود خطر در صورت بروز مشکل در سیستم را بر عهده دارد که وجود آن ضروری است زیرا به‌لحاظ حجم کوچک چاهک. در صورت بروز اشکال در سیستم. مشکل باید سریعا و در همان روز توسط خدمه نگهداری از تاسیسات برطرف شود. ۱-۱۲-۲۳ مقایسه دو نوع سیستم الف و ب - پمپ‌های مورد استفاده در هر دو سیستم. در طول نخستین سال بعد از نصب. نیاز به بازبینی و سرویس منظم (51۲:۳) ۳۵ ۲۱11۵۱ 124 ما50 -۱ 3 ۳۳ 0۲1۵۵۲ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- انواع شبکه جم عآوری فاضلاب ۷ ۵۳ پنج سال نیاز به سرویس نداشته باشند ولی در هر صورت بازرسی و بازبینی پمپ‌ها و سایر اجزای سیستم. حداقل یک بار در سال ضروری است و می‌باید انجام شود. - از لحاظ میزان مصرف انرژی,» این سیستم‌ها چندان پرهزینه نیستند زیرا معمولا توان پمپ‌های مورد استفاده از یک یا دو اسب بخار تجاوز ننموده و به‌علاوه, این پمپ‌ها تنها چند دقیقه در روز فعال می‌شوند. به‌طور کلی در مقایسه بین این دو سیستم. مصرف آنرژی در سیستم مجهز به پمپ خردکننده بالاتر است. - در هر دو سیستم به جای آدم‌رو از دریچه‌های پاک‌سازی" استفاده می‌شود که ابعاد کوچک‌تری دارند و هزینه به بازرسی, تعمیر و نگهداری دارند. ضروری است. - در سیستم 85715۳ تخلیه مخزن سپتیک به تناوب مورد نیاز است که فواصل زمانی آن بستگی به شرایط موجود و پارامترهایی از قبیل ابعاد مخزن, عادات مصرف مشترکین سیستم و تعداد افراد تحت پوشش هر مخزن دارد. معمولا در اکثر مواقع تخلیه مخزن هر سه تا پنج سال یک بار ضرورت می‌یاید. ۲-۲-۲-۳ شبکه‌های تحت خلا (مکشی)" در شبکه‌های مکشی, فاضلاب به‌صورت ثقلی از محل مصرف به یک انباره موقت " تخلیه شده و از آنجا توسط نیروی مکشی ایجاد شده در ایستگاه پمپاز مرکزی با شدت زیاد به داخل شبکه اصلی کشیده می‌شود. شدت نیروی مکشی معمولا به اندازه‌ای زیاد است که کلیه قطعات جامد موجود در فاضلاب را در هم می‌شکند و بنابراین در این نوع شبکه‌ها نیز می‌توان مانند شبکه‌های تحت فشارء از لوله‌های پلاستیکی با قطر کم استفاده نمود. همچنین به دلیل عدم اتکای سیستم به نیروی ثقل,ء می‌توان لوله‌ها را در عمق کم و به‌موازات سطح طبیعی زمین کار گذاشت. اگرچه معمولا شیب اندکی به‌سمت پایین‌دست را برای شبکه در نظر می‌گیرند و هر جا که عمق لوله از حد معینی فراتر رود. از ایستگاه بالابر استفاده می‌شود [۶۵]. استفاده از این نوع شبکه معمولا تنها در مناطق مسطح یا با شیب اندک متداول است چون نیروی مکشی حاصل از خلا محدوده بوده و نمی‌تواند فاضلاب را بیش از ۶ متر ارتفاع به بالا بکشد. همچنین بیش‌ترین فاصله سرشاخه شبکه فاضلاب تا موقعیت ایستگاه مکش بسته به شرایط توپوگرافی عموما بیش از ۴ کیلومتر طول نمی‌تواند داشته باشد [۶۵]. سنسور باز شده و فاضلاب به‌سمت ایستگاه پمپاژ مکیده می‌شود؛ دریچه برای زمان کوتاهی پس از تخلیه انباره نیز باز 0102705 -| ۶5 ۷30۱ -2 ۲10۱۵۳8 -3 16 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی می‌ماند و مقداری هوا به داخل شبکه می‌کشد. مخلوط فاضلاب و هوا در ایستگاه پمپاژ وارد یک مخزن بزرگ شده و در آنجا تصفیه می‌گردد یا مجددا به سمت تصفیه‌خانه پمپاژ می‌شود [۶۵]. در شبکه‌های تحت خلا به‌علت وجود نیروی مکشی شدید. معمولا رسوب‌گذاری و گرفتگی لوله‌ها رخ نمی‌دهد و بنابراین در این نوع شبکه نیازی به تعبیه آدم‌رو یا چاهک بازرسی نمی‌باشد [۶۵]. پمپ‌های خلا در ایستگاه پمپاژ مجهز به سنسور هشداردهنده یا اعلام خطر هستند؛ به‌علاوه برای مواقع قطع برق معمولا یک ژنراتور اضطراری پیش‌بینی می‌شود که وظیفه تامین آنرژی مورد نیاز سیستم را بر عهده دارد؛ با این وجود کنترل روزانه پمپ‌های مکشی در ایستگاه پمپاژ و کنترل سالانه دریچه‌های پنوماتیک انباره‌های فاضلاب ضروری بوده و از اهمیت زیادی برخوردار است [۶۵]. ۳-۲-۲-۳ فاضلابروهای ثقلی با قطر کوچک (5065)! در شبکه‌های غیرمتعارف 5 مانند شبکه‌های متعارف از نیروی ثتقل برای جمع‌آوری و انتقال فاضلاب استفاده می‌شود اما این نوع شبکه سایر ویژگی‌های یک شبکه متعارف را دارا نبوده و مانند شبکه تحت فشار 87۳ در آن از مخزن سپتیک برای پیش تصفیه فاضلاب و جداسازی ذرات جامد استفاده می‌شود. به علاوه, یکی دیگر از خصوصیاتی که سبب می‌شود شبکه‌های 51705 در گروه شبکه‌های غیرمتعارف قرار گیرند این است که فاضلابروهای ثقلی با قطر کوچک برخلاف شبکه‌های متعارف (که شیب آن‌ها همیشه به‌سمت پایین‌دست است)» از پروفیل سطح زمین تبعیت نموده و شیب متغیری دارند؛ این ویژگی سبب می‌شود که در مناطق کوهستانی یا نواحی خاص دیگری که برای احداث یک شبکه متعارف حجم زیادی از عملیات خاکی مورد نیاز است. استفاده از شبکه‌های ‎٩1205‏ یک گزینه اقتصادی‌تر باشد [۶۵]. به دلیل اینکه جریان فاضلاب در شبکه 51705 تا حد زیادی عاری از مواد جامد است. می‌توان مانند شبکه‌های تحت فشار یا مکشی, از لوله‌هایی با قطر کوچک‌تر برای طراحی این شبکه استفاده نمود اما معمولا قطر لوله‌ها را کمی بزرگ‌تر از سایر انواع شبکه‌های غیرمتعارف در نظر می‌گیرند. زیرا هیچ‌گونه مکش یا فشاری در این شبکه وجود ندارد که مواد جامد خارج شده از مخزن سپتیک را که به‌صورت اتفاقی یا در اثر پرشدن مخزن از آن خارج شده‌اند در طول مسیر به ذرات ریزتر تجزیه کند و این مواد به‌همان صورت در لوله‌ها منتقل می‌شوند که این امر ممکن است باعث گرفتگی لوله‌ها گردد؛ به‌ویژه آن‌که حداقل سرعت شستشو نیز در بسیاری از بخش‌های شبکه تامین نمی‌گردد ‎٩۲[‏ و ۶۵]. نکته قابل توجه در طراحی شبکه‌های 51705 این است که با وجود امکان تبعیت مسیر لوله‌ها از پروفیل سطح زمین, سرشاخه هر مسیر همواره باید در ارتفاعی بالاتری از تخلیه‌گاه قرار داشته و ارتفاع هیچ نقطه‌ای در طول مسیر نیز نباید بالاتر از نقطه شروع (سرشاخه) باشد تا انتقال جریان به‌کمک نیروی ثقل میسر گردد [۹۲]. (5005) 50۵۳5 واز 0۳ 006۳ اامهس5 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- انواع شبکه جم عآوری فاضلاب ۹ 2۵ تبعیت از پروفیل طبیعی سطح زمین در کارگذاری لوله‌ها غالبا به‌معنای ایجاد تعدادی گودی و برآمدگی در طول خطوط مسیر شبکه است که این امر باعث پس‌زدگی جریان و ایجاد شرایط اضافه بار هیدرولیکی می‌گردد. در این شرایط. ارتفاع جریان در بالادست برأمدگی‌های مسیر به‌تدریج افزایش می‌یابد تا فشار لازم برای عبور جریان فراهم شده و فاضلاب از آن گلوگاه عبور نماید. وقوع این پدیده در شبکه‌های 51005 طبیعی بوده و به دلیل عاری بودن فاضلاب از مواد جامد و پایین بودن احتمال رسوب‌گذاری, معمولا به مشکل خاصی در شبکه منجر نمی‌شود؛ با این وجود در صورت بروز انسداد یا گرفتگی می‌توان از چاهک‌های پاک‌سازی یا آدم‌روهایی که در بعضی نقاط شبکه تعبیه می‌شوند برای رفع گرفتگی و شستشوی شبکه استفاده نمود. تخلیه دوره‌ای و کنترل عملکرد مخزن سپتیک نیز از ضرورت‌های بهره‌برداری و نگهداری از این سیستم است که مشابه شبکه 57]:۳ باید در زمان مقتضی انجام پذیرد ‎٩۲[‏ و ۶۵]. ۴-۲-۲-۳ - شبکه‌های ساده شده! در شبکه ساده شده, ضابطه حداقل قطر فاضلابروها و حداقل پوشش روی لوله‌ها کاهش یافته و شیب فاضلابروها به جای ضابطه حداقل سرعت. بر مبنای تنش برشی و نیروی کششی " تعیین می‌شود. (روابط هیدرولیکی مربوط به تنش برشی, نرم‌افزار و مثال عددی در منبع شماره ۱۳ آمده است). در این نوع شبکه. فاضلابروها در صورت امکان در پیاده‌روها نصب می‌شوند تا بارهای سنگین ترافیکی بر آن‌ها وارد نشود و آدم‌روهای شبکه نیز حذف یا ساده‌تر شده و از تعداد آن‌ها کاسته می‌شود که مجموع این اقدامات معمولا منجر به صرفه‌جویی در هزینه‌های اجرایی پروژه می‌شود. سایر خصوصیات اصلی شبکه‌های ساده شده به شرح ذیل است [۱۳]: الف- در صورت امکان, محدوده مورد نظر به چندین حوزه سرویس تقسیم می‌شود تا هر یک از آن‌ها شبکه ب- در طراحی شبکه‌های ساده شده. دوره طرح را کوتاه‌تر در نظر می‌گیرند تا هزینه اجرای /پروژه کاهش یابد. ج- در سرشاخه‌های شبکه که میزان جریان فاضلاب کم‌تری است. استفاده از لوله‌هایی با قطر کوچک‌تر منجر به افزایش عمق جریان و در نتیجه افزایش سرعت در لوله‌ها می‌شود که پاک‌سازی و خودشستشویی لوله‌ها را بهبود می‌بخشد. نتایج بررسی‌های تجربی نشان می‌دهد که استفاده از لوله‌هایی به‌قطر ۱*۰ میلی‌متر در سرشاخه‌ها مشکل خاصی در بهره‌برداری و نگهداری شبکه ایجاد ننموده و هزینه‌های اجرایی را نیز کاهش می‌دهد. د- به‌منظور تامین امکان شستشوی خودکار شبکه. به‌جای ضابطه حدافقل سرعت از ضابطه حداقل تدش برشی مورد ه- در شبکه فاضلاب ساده شده, به‌جای آدم‌روهای متداول, از آدم‌روهایی با قطر کم‌تری استفاده می‌گردد چون به علت کم‌تری بودن عمق کارگذاری لوله‌های شبکه و امکان استفاده از تجهیزات مدرن بهره‌برداری, دیگر نیازی ۱- ٩۳ ‏نام‎ ۵ 50/۵۳۵ 2- 1۳8011۷6 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی به ورود پرسنل به داخل شبکه نمی‌باشد. در محل تغییر شیب یا تغییر راستای مسیر نیز به‌جای آدم‌رو از یک محفظه ساده مدفون در خاک" استفاده می‌شود. با این وجود.ء در موارد ذیل استفاده از آدم‌روهای سنتی - در فاضلابروهای عمیق (عمق بیش از ۳ متر) - در خطوط فاضلابروهای بسیار کم‌شیب - در فاضلابروهایی که دارای پله یا شیب‌شکن عمودی یا ریزشی" هستند. - در نقاط دبی‌سنجی و نمونه‌برداری از جریان فاضلاب و- مشارکت و همکاری مردم در اجراء بهره‌برداری و نگهداری از شبکه‌های فاضلاب ساده شده معمولا نقش مهمی در موفقیت این سیستم‌ها ایفا می‌نماید که این امر باید در مرحله برنامه‌ریزی مورد توجه قرار گیرد. این نوع تقسیم بندی شبکه‌های فاضلاب. براساس واحد و یا مجزا بودن مجرای جمع‌آوری و انتقال فاضلاب با آب‌های سطحی می‌باشد. انتخاب نوع شبکه اساسا به عوامل زیر بستگی دارد [۲۰]: - نوع سیستم فاضلاب موجود و این که چگونه می‌توان آن را تغییر داد. - تغییرات محتمل در آینده برای حوزه آبریزی که شهر جزئی از آن است به‌وجود آید. - ماهیت فاضلاب‌های ورودی به سیستم - شرایط آب و هوایی به‌ویژه رژیم بارندگی - استانداردهای زیست‌محیطی - توپوگرافی و سایر خصوصیات زمین - تصفیه‌خانه - ملاحظات اقتصادی - سایر شرایط محلی 5 لک 0۳ 30965 0620۵ ] عامهنگ -۱ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- انواع شبکه جم عآوری فاضلاب رشه ۵ ۵۷ اتخاذ یک رویکرد جامع به دفع آب‌های سطحی؛ به‌لحاظ منافع» هم برکیفیت و هم بر کمیت آب‌های پذیرنده تاثیرگذار است. هرگاه سیستم جدیدی پیشنهاد می‌شود بهتر است آب‌های سطحی را از سایر فاضلاب‌ها جدا نگه داشت. در انتخاب نوع شبکه جمع‌آوری فاضلاب برای مناطق شهری ایران؛ بنا به دلایل زیر معمولا اولویت با انتخاب شبکه مجزا است: - تفکیک وظایف و مسوولیت‌ها بین شهرداری‌ها و شرکت‌های آب و فاضلاب به‌نحوی‌که مسوول جمع‌آوری, انتقال و هدایت آب باران و رواناب‌های شهری؛ شهرداری‌ها بوده و وظیفه جمع‌آوری و دفع فاضلاب بهداشتی به‌عهده شرکت‌های آب و فاضلاب می‌باشد. - میزان محدود و اندک بارندگی سالانه؛ کوتاه بودن فصل بارندگی و تعداد معدود روزهای بارانی در سال در اکثر - وجود سیستم جمع‌آوری و انتقال آب باران به‌صورت جوی‌های روباز و اجرای هم‌زمان آن‌ها با احداث معابر. - الزام به جداسازی شبکه فاضلاب و سیستم دفع آب باران در داخل منازل با اجرایی شدن فصل ۱۶ مقررات عمومی ساختمان. ۱-۳-۳ شبکه مرکب و نیمه‌مرکب شبکه شهرهایی که از گذشته دارای شبکه سنتی جمع‌آوری فاضلاب بوده‌اند معمولا از نوع مرکب می‌باشند. در این قبیل شهرها به‌علت عدم امکان جداسازی شبکه فاضلاب و آب باران داخل منازل, طرح شبکه نیمه‌مر کب یا بعضام رکب ممکن است با واقعیت منطقه سازگارتر باشد. مهندس مشاور/ طراح باید ابتدا وضعیت شبکه آب باران و فاضلاب داخل منازل را مورد بررسی دقیق قرار داده و موارد زیر را مشخص نماید: - امکان جداسازی آب باران و فاضلاب بهداشتی - امکان حفظ شبکه موجود و اختصاص آن به دفع آب‌های سطحی و اجرای شبکه جدید و مجزای فاضلاب درصورت مثبت بودن پاسخ موارد فوق می‌توان شبکه جدید فاضلاب را براساس مبانی شبکه مجزا و ملحوظ داشتن مقدار پیشنهادی آب‌های نفوذی طراحی نمود. در غیراین‌صورت و با توجه به نتایج به‌دست آمده از بررسی‌های میدانی و بدیهی است در مناطق توسعه آتیء با توجه به ابلاغ مقررات عمومی ساختمان و الزام رعایت مفاد فصل ۱۶ آن در ساختمان‌های مسکونی؛ امکان جداسازی شبکه آب و فاضلاب در ساختمان‌های جدیدالاحداث فراهم بوده و لذا در این نواحی شبکه از نوع مجزا انتخاب می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۴-۳- انواع الگوی جمع آوری و تصفیه فاضلاب ۱-۴-۳- الگوی متمرکز در الگوی متمرکز (شکل ۱-۳)» فاضلاب از چندین منطقه پراکنده و مختلف به یک تصفیه‌خانه مرکزی منتقل می‌گردد. شکل ۱-۳- الگوی متمرکز جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب ۲-۴-۳ الگوی نامتمر کز در الگوی نامتمرکز (شکل ۲-۳) فاضلاب در نزدیک‌ترین مکان به محل تولید یا به محل بالقوه مصرف. تصفیه و مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرد. لذا در این نوع الگو برای تصفیه فاضلاب کل شهر ممکن است چند تصفیه‌خانه مورد نیاز باشد. به طور کلی در مناطق شهری یا روستایی چنانچه در هر کیلومتر طول فاضلابرو کم‌تری از یکصد واحد انشعاب فاضلاب متصل گردد و یا تفکیک اندازه قطعات زمین بیش از دو هزار مترمربع باشد استفاده از الگوهای متمرکز در این مناطق اقتصادی نبوده و به‌واسطه مزایای ذیل بیش‌تر الگوهای نامتمرکز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد: - افزایش فرصت‌های استفاده مجدد از فاضلاب - کاهش قابل ملاحظه هزینه شبکه جمع‌آوری فاضلاب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- انواع شبکه جم عآوری فاضلاب ۹ 4۹ 8 عم ۱ ۱ ا ۱ 1 ور [ ی رورت حون 8 0 ۵ ۹ 8 5 ۱ ۲ 9 انا قاقلات برای مصرق محدد در داخا خوزه سروسنی شکل ۲-۳- الگوی نامتمرکز جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب - تعداد انشعاب فاضلاب قابل اتصال به ازای هر کیلومتر طول فاضلابروها - اندازه تفکیک قطعات زمین و پراکنش آن‌ها - درجه نیاز به استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه‌شده در مصارف شهری - شکل هندسی و جهات توسعه شهر - شرایط توپوگرافی شهرء به ویژه در مواردی که شیب عمومی شهر در دو یا چند جهت مختلف بوده و ساخت بیش از یک تصفیه‌خانه امکان انتقال ثقلی کل فاضلاب شهر را فراهم می‌سازد -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ مبانی و ضوابط طراحی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی ۹ ۶۳ ۱-۴- اطلاعات پایه مورد نیاز - نقشه‌های توپوگرافی و شهری دارای رقوم ارتفاعی: حداقل مقیاس نقشه‌ها بسته به نیاز مراحل مختلف مطالعات شبکه فاضلاب به‌شرح زیر می‌باشد: ۱- برای مطالعات شناخت: ۱:۱۰۰۰۰ (برای کلان‌شهرها ۱:۳۵۰۰۰) ۲ برای مطالعات مرحله اول: ۱:۱۰۰۰۰ تا ۱:۵۰۰۰ ۳- برای مطالعات مرحله دوم: ۱:۲۰۰۰ تا ۱:۱۰ ۴- برای طراحی محوطه‌ها و تاسیسات خاص: ۱:۵۰۰ - مستندات طرح‌های هادی, جامع و تفصیلی - نقشه‌های گذربندی و اسامی معابر - نقشه کاربری اراضی - اطلاعات جمعیتی - اطلاعات مربوط به مصارف آب شهر - اطلاعات هواشناسی به ویژه بارندگی - نقشه موقعیت تاسیسات زیر بنایی - وضعیت موجود جمع‌آوری و دفع فاضلاب شهر ۲-۴- تعیین مقدار فاضلاب در مناطقی که تحت پوشش شبکه جمع‌آوری فاضلاب قرار دارند. مقدار فاضلاب خام تولیدی باید با استفاده از آمار موجود یا اندازه گیری مستقیم جریان (دبی‌سنجی) در شبکه تعیین گردد. برای طرح‌های جدید. میزان فاضلاب خام تولیدی باید بر اساس مقدار آب مصرفی و با توجه به ضریب تبدیل آب به فاضلاب پس از کسر سهم آب‌هایی که به سیستم فاضلاب وارد نمی‌شوند از جمله مصارف فضای سبز (خانگی و عمومی) و تلفات فیزیکی آب از شبکه توزیع آب شهر تعیین گردد. ضریب تبدیل آب مصرفی به فاضلاب در دامنه ۷۵ تا ۸۵ درصد با توجه به اقلیم منطقه., فرهنگ مصرف و سطح زندگی مردم آن منطقه تعیین می‌شود [۲۱] و درصورت فقدان اطلاعات مورد نیاز برای تخمین نیاز آبی و متعاقبا برآورد فاضلاب خام تولیدی, می‌توان از مقادیر مجاز آب مصرفی که از سوی مراکز مسوول تعیین و اعلام شده و درصورت نبود آن اطلاعات. از میزان سرانه فاضلاب خام تولیدی در جوامع مشابه استفاده کرد [۱۰۱ و ‎.]٩ -------- صفحهٔ بعد -------- را 4 ره ۵اه مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی یادأآوری ۱- برای تعیین میزان جمعیت و برآورد مصرف سرانه آب به نشریه شماره ۱۱۷-۳ معاونت برنامه‌ریزی 9 نظارت راهبردی رییس‌جمهور تحت عنوان «ضوابط طراحی سامانه‌های انتقال و توزیع آب شهری و روستایی (بازنگری ۰ ۰ ۱ . 9 سس ۳-۴- حوزه‌بندی و تعبین سطوح فاضلاب گیر برای تهیه طرح استقرار شبکه فاضلاب ثقلی» ابتدا باید حوزه سرویس و مسیر فاضلابروها بر روی نقشه تویوگرافی (اعم از فاضلاب خام و آب‌های نفوذی) از طریق آدم‌روها وارد شبکه می‌گردد. پس از تعیین مسیر فاضلابروها و موقعیت آدم‌روهاء برای حوزه‌بندی و تعیین سطوح فاضلاب گیر هرآدم‌رو, باید مساحت سطوحی که فاضلاب آن‌ها (اعم از قاضلاب خام و آب‌های نفودذْی) به یک آدم‌روی معین وارد می‌شوند. تعیین گردد. ۴-۴- ضریب حداکثر جریان فاضلاب " پذیرد. برای شبکه‌های جدید می‌توان از اندازه‌گیری‌هایی که در شبکه شهرهای مشابه صورت گرفته استفاده نمود. در صورت فقدان هر گونه اندازه گیری مقدار پم؟! را می‌توان از رابطه ۱-۴ استخراج نمود [۱۶۱ و ۶۴ و ۳۷ و ۱۰۱۹]. (۱-۴) د 00۹7 اد که در آن. تعداد جمعیت بر حسب هزار نفر و یرما ضریب حداکثر جریان است. حد بالای ضریب حداکثر جریان فاضلاب ۵ می‌باشد. ۵-۴- ضریب حداقل جریان فاضلاب " اندازه گیری مستقیم جریان فاضلاب (بده‌سنجی) در شبکه موجود با استفاده از نتایج اندازه‌گیری‌هایی در شهرهای مشابه شهر مورد نظر بهترین منبع برای تعیین ,زررکا می‌باشد و در صورت فقدان اطلاعات لازم می‌توان از رابطه ۲-۳ برای تعیین بزیم؟ا استفاده نمود [۱۰۱]. 3 لع2 5 50۵۲ / ۵۹۱ -| ها -2 3- 50۳۷۱۵۵ 5 4- 12۳3۵۵۵ ۸۳۵۵ 0۲ 171۳۵۱۵۲۷ 4۹ 5- ۳۵۵۳۵8 5 6- ۵۱۲۱۵ ۳10۷۴ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی ره ۱۵ ۶۵ - 0.049) )۲-۴( 1۱000 سک که در آن. ۲ تعداد جمعیت در حوزه سرویس مربوطه و بزر ضریب حداقل جریان فاضلاب می‌باشد. ۶-۴ - نشتاب و آب‌های نفوذی توصیه می‌شود مقادیر نشتاب و آب‌های نفوذی بر اساس نتایج حاصل از اندازه گیری جریان در شبکه فاضلاب محاسبه گردد. در صورت عدم امکان اندازه‌گیری و عدم دسترسی به چنین اطلاعاتی باید از مقادیر تجربی زیر که از اندازه‌گیری شبکه‌های موجود در کشورهای مختلف به دست آمده است و در برگیرنده مجموع مقدار نشتاب و آب‌های نفوذی می‌باشد. استفاده نمود. مقدار نشتاب و آب‌های نفوذی برای طراحی شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب جدید با توجه به فاکتورهای زیر از ۰/۴ تا ۰/۶ لیتر بر ثانیه برای هر هکتار انتخاب می‌گردد ‎٩۷[‏ و ۸۶ و ۷۷ و ۶۳ و ۴۳ و ۳۶و ‎.]٩ - وضعیت تراز سطح آب زیرزمینی نسبت به عمق شبکه فاضلاب - میزان بارندگی منطقه - جنس فاضلابرو و نوع اتصالات و کیفیت اجرا - وجود یا فقدان شبکه فاضلاب سنتی و سن فاضلابرو - تخمین تعداد اتصالات غیرمجاز آب باران (ازطریق پشت بام و حیاط) به فاضلابروها - مشخصات خاک پیرامون لوله برای طراحی تصفیه‌خانه می‌توان مقدار نشتاب (به تنهایی) را به صورت زیر در نظر گرفت: ۴۳ و 1۹ - در بخش‌هایی از شبکه که تراز آب زیرزمینی بالاتر از کف فاضلابروها است معادل: ۰/۱۵ لیتر بر ثانیه بر هکتار - در بخش‌هایی از شبکه که تراز آب زیرزمینی پایین‌تر از کف فاضلابروها است معادل: ۰/۰۵ لیتر بر ثانیه بر هکتار ۷-۴- توصیه‌های عمومی در مورد عدم ورود آب‌های سطحی به شبکه فاضلاب تکنیک‌های کاهش آب‌های نفوذی به شبکه جمع‌آوری فاضلاب و روش‌های نوین مدیریت رواناب‌های سطحی منشا کاهش حجم سیلاب ورودی به شبکه فاضلاب بوده و از آنجایی که به‌کارگیری این روش‌هاء موجب تقلیل توام حجم و اوج آب‌دهی رواناب‌های ورودی به شبکه می شود. لذا به‌کارگیری روش‌های یاد شده. کاهش ابعاد فاضلابروء ظرفیت تصفیه‌خانه. حجم پمپاژ و در مواردی حذف تاسیسات ذخیره موقت و یا دائمی را به‌همراه خواهد داشت [۹۴]. عموما مهم‌ترین تکنیک های کاهش ورود آب‌های سطحی به شبکه جمع‌آوری فاضلاب را می توان در موارد زیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ربنم مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - جلوگیری از ورود رواناب سطوح بام و حیاط به شبکه جمع‌آوری فاضلاب با استفاده از روش‌های نوین مدیریت رواناب‌های سطحی (عمده تکنیک‌های مورد استفاده شامل نفوذ دادن به زمین. تصفبیه. ذخیره.» تبخیر و نگهداری رواناب در نزدیکی منشا تولید آن می‌باشد). _ به کار گیری تاسیسات مسدود و 5 محدود کننده جریان ورودی به شبکه جمع‌آوری فاضلاب و به تبع آن استفاده از حجم ذخیره موقت روی سطوح خیابان‌ها 9 معابر - بهره‌گیری از چاله‌های جذبی و یا مخازن مدفون نفوذ آب باران در محل دریچه‌های ورود رواناب‌های سطحی - انحراف مسیر جریان آبراه‌های بالادست منتهی به شبکه جممع‌آوری فاضلاب [۹۱]. تعیین حجم و شدت جریان آب های سطح (رواناب) در این ضابطه. در محدوده نیازهای طراحی شبکه فاضلاب نیمه مرکب بوده و اساسا به مواردی می پردازد که رواناب ناشی از بارندگی روی بام و حیاط ساختمان‌ها به درون شبکه هدایت چگونگی و کمیت این بخش از اراضی شهری که رواناب آن‌ها به درون شبکه فاضلاب هدایت نمی‌شود باید از طریق بازدیدهای میدانی در بافت‌های قدیمی و جدید شهر مورد مطالعه. برآورد و تعیین گردد. به رغم وجود مقررات و ضوابط ساختمانی مبنی بر جلوگیری از ورود رواناب بام و حیاط ساخت و سازهای شهری (و غیرمجاز هنوز در شهرهای مختلف کشور وجود دارد و از این‌رو باید مورد توجه قرار گرفته و پیش‌بینی‌های لازم به عمل آید. رواناب سایر سطوح شهری از جمله معابر و صحن اماکن 9 مستحدئات عمومی و همجنین رواناب حوزه‌های برون‌شهری مشرف به شهر (که جمع‌آوری, انتقال و دفع ایمن آن‌ها به مقوله کنترل سیلاب‌های شهری مربوط می‌شود) انچه باید مورد توجه قرار گیرد تامین شرایط ایمن و بهداشتی شهر از طریق احداث شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و سیلاب‌های درون‌شهری و برون‌شهری است. شبکه نیمه مرکب معمولا برای بخش‌هایی از شهر که بافت سنتی و قدیمی آن‌ها حفظ شده یا به کندی نوسازی می‌شود مطرح می‌گردد. اگرچه ورود رواناب ناشی از بارندگی بام و حیاط (یا صحن) ساختمان‌ها از این نواحی شهر به نسبتا کوچک را می‌توان به درون فاضلابروهای شبکه هدایت نمود. بدین ترتیب در شرایط وقوع بارش‌های نسبتا بزرگ با بارش‌های حجیم و استثنایی (که هرچند ده سال یک‌بار حادث می‌شوند) شبکه نیمه مرکب قادر به دریافت و انتقال آب‌های سطحی مربوطه نبوده 9 مشکلات ناشی از فقدان شبکه آب‌های سطحی آشکار می‌شود. سیاست‌گذاری 9 وضع -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- مبانی و ضوابط طراحی ۹ ۶۷ مقررات برای کاهش مشکلات مذکور آمری ضروریست که باید از طریق هماهنگی دستگاه‌های مسوول محلی دنبال و اجرا شود" [۴۸ و ۲۴]. به منظور جلوگیری از فرار و تخلیه کنترل نشده جریان از شبکه نیمه مرکب (که به واسطه ورود آب باران به درون شبکه رخ می‌دهد) احداث و تعبیه سازه سرریز جریان مازاد در نقاط مناسب شبکه الزامی خواهد بود. ضابطه رایج در این زمینه اساسا متکی بر این رویه است که پیش از سرریز و تخلیه جریان» ضروریست فاضلاب شهری تا حد معین و مشخصی رقیق گردد. سپس می‌توان اقدام به احداث سرریز و تخلیه این فاضلاب رقیق شده نمود. میزان رقیق شدن فاضلاب شهری به وسیله آب باران قبل از تخلیه آن به آب‌های پذیرنده غالبا به صورت مضربی از 1۷۷۳ اعلام می‌گردد که برای ۱۲ کشور اروپایی ضریب مزبور بین ۲ تا ۱۰ می‌باشد [۱۰۱]. در این ضابطه حداقل میزان رقیق شدن جریان فاضلاب به منظور سرریز و تخلیه آن از شبکه (بسته به میزان صورت انتخاب ۷۷۳ * 4 سرریز از شبکه فاضلاب در نقاط و مکان‌هایی مجاز می‌باشد که میزان جریان حاوی فاضلاب خام و آب باران ورودی به شبکه در آن نقاط به حداقل یک قسمت فاضلاب و سه قسمت آب باران رسیده باشد. ۹-۴- محاسبه حجم. اوج آب‌دهی و هیدروگراف جریان سطحی برای طراحی شبکه نیمه مرکب عموما باید اوج آب‌دهی جریان ناشی از بارندگی روی سطوح ذیربط را محاسبه و برآورد نمود. در مواردی که وسعت حوزه منتهی به نقطه محاسباتی بیش‌تر از ۱۰۰ هکتار باشد. تعیین اوج آب‌دهی کافی نیست و می‌باید هیدروگراف جریان سطحی را نیز تعیین نمود که ذیلا به روش‌های محاسباتی مربوطه اشاره می‌شود. برآورد حجم رواناب خصوصا در شرایطی مطرح می‌گردد که موضوع کاهش رواناب ورودی به شبکه از طریق نفوذ دادن آب باران به درون خاک یا ذخیره موقت رواناب بام ساختمان‌ها (در مخازن نسبتا کوچک که در حیاط یا محوطه مجاور ساختمان مستقر می‌شوند. یا روش‌های دیگر) مورد توجه قرار گیرد. ۱-۹-۴- داده‌ها داده‌های اصلی برای کاربرد روش‌های محاسبه. حجم. اوج آب‌دهی و هیدروگراف جریان سطحی عبارتند از: - مشخصات فیزیوگرافی حوزه آبگیر (حوزه آبریز) شامل مساحت. نوع خاک و پوشش زمین (کاربری) ویژگی‌های سطوح از نظر تولید روآناب و زمان تمرکز. ۱- کاهش رواناب ورودی به شبکه نیمه مرکب از طریق انتقال رواناب حیاط و صحن ساختمان‌ها به درون باغچه یا چاهک‌های نفوذ, قطع ارتباط رواناب بام ساختمان‌ها با شبکه فاضلاب و هدایت این قبیل آب‌های سطحی به باغچه‌ها یا چاهک‌های نفوذ با ذخیره موقت رواناب در محدوده هر ساختمان قبل از تخلیه آن به شبکه فاضلاب چند نمونه از اقدامات معمول هستند که تمهیدات لازم برای گسترش کاربرد آن‌ها باید به عمل آید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - بارش طراحی شبکه که یا مستقیما از نمودار شدت - مدت - فراوانی استخراج می‌شود و یا باید برای هر پروژه تولید گردد. ۱-۱-۹-۴ مشخصات فیزیوگرافی حوزه آبگیر مشخصات فیزیکی و هیدرولیکی سطوح مولد رواناب با استفاده از نقشه‌های ۱:۲۰۰۰ موجود. بازدیدهای میدانی. وارسی و مرور مستندات محلی و گزارش‌های موجود تعیین می‌گردد. زمان تمرکز حوزه در محل هر نقطه محاسباتی به کمک چند روش تجربی محاسبه و برآورد می‌شود. حداقل زمان تمرکز باتوجه به کوچک‌ترین گام زمانی بارندگی که هم اکنون در ایران استخراج می‌شود معادل با ۱۰ دقیقه فرض می‌گردد . پوشش یا روکش بام‌ها در مناطق مختلف کشور متفاوت است. نوع غالب روکش بام و حیاط باید تعیین و پتانسیل با استعداد تولید رواناب از این قبیل سطوح برآورد شود. جداول راهنمای انتخاب ۲ یا ۲7 و پارامترهای فرمول‌های تجربی ویژه برآورد تلفات بارندگی در منابع مختلف آمده است [۱*۱ و ۸۵و ۶۲و ۵۹و ۵۷و ۲۳و ۱۰]. می‌شود) در مواردی ضرورت می‌یابد که رواناب بام یا حیاط ساختمان‌ها را باید به درون خاک نفوذ داد تا از بار ورودی به شبکه کاسته شود یا سرریز از شبکه در اوقات بارانی کاهش یابد [۵۹ و ۴۸ و ۲۴ و ۲۳]. ۲-۱-۹-۴- باران طراحی باران طراحی با ۴ مشخصه عمق یا ارتفاع باران, تداوم یا مدت بارش توزیع زمانی و توزیع مکانی بارش معرفی و محاسباتی) فرض می‌شود و شدت بارش مستقیما از نمودار شدت- مدت - فراوانی " استخراج می‌گردد. هرگاه مساحت حوزه منتهی به نقطه محاسباتی بیش از ۱۰۰ هکتار باشد باید از روش‌هایی استفاده شود که ۱- استخراج داده‌های رگبارها در گام ۶ دقیقه نیز از برخی گراف‌های باران‌سنج ثبات صورت گرفته, اما این امر عمومیت ندارد. با این همه هرگاه داده‌های موجود در گام ۶ دقیقه یا کوتاه‌تر کافی باشد. می‌توان حداقل را معادل با ۶ دقیقه یا کم‌تر درنظر گرفت. (11) ۵۵۵۵۷ ۳۳۵۵- 1316511-1۵10 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- مبانی و ضوابط طراحی هزم ۶۹ هیدروگراف رواناب را به دست می‌دهند. در چنین مواردی, تداوم یا مدت بارش باید حداقل معادل با زمان تمرکز و معمولا مساوی یا بیش‌تر از ۲ برابر زمان حرکت و انتقال رواناب در سراسر طول شبکه باشد [۱۰]. زمان پیمایش شبکه یا زمان لازم برای ورود رواناب از دورترین نقطهء به درون شبکه و حرکت و انتقال رواناب به انتهای شبکه در اکثر قریب به اتفاق شهرها کوتاه‌تر از ۲ ساعت است و به ندرت به ۳ ساعت می‌رسد از اینرو تداوم بارش طراحی معمولا از ۶ ساعت تجاوز نمی‌کند. هرگاه از مخازن ذخیره موقت فاضلاب در شبکه مرکب استفاده می‌شود. تداوم بارش طراحی غالبا معادل با ۲۴ ساعت انتخاب می‌گردد. حداقل تداوم بارش, به واسطه محدودیت‌های اندازه گیری و انتشار داده‌های بارندگی در ایران برابر با ۱۰ دقیقه می‌باشد. حداکثر تداوم با مدت بارش بسته به وسعت شهر و گستردگی شبکه. معادل با ۶ ساعت توصیه می‌شود. - عمق یا ارتفاع بارش» پس از گزینش دوره بازگشت باران طراحی تعیین می‌شود. دوره بازگشت باران طراحی برابر با ۲ سال (مناطق مسکونی) یا ۵ سال (نواحی مهم کسب و کارء ادارات و سایر نواحی مهم شهر) توصیه می گردد. عمق یا ارتفاع بارندگی با تداوم معین را می‌توان به شدت بارندگی (میلی‌متر درساعت) نیز تبدیل نمود. روابط شدت - مدت - فراوانی (110۳) یا عمق - تداوم - فراوانی (0۴آ) رایج‌ترین شکل ارائه اطلاعات مرتبط با فراوانی وقوع (یا دوره بازگشت)» عمق (یا شدت) و تداوم یا مدت بارندگی است. روابط شدت- مدت- فراوانی برای بسیاری از شهرهای ایران تهیه [۱۱۸ و ۱۱۷] و منتشر شده است. ازآنجاکه بین ۱۶ تا ۲۰ سال از زمان انتشار این اطلاعات می‌گذرد. حتی‌الامکان می‌باید روابط جدید براساس داده‌های تکمیلی موجود در هر شهر (هر پروژه) تهیه شود و از اطلاعات نام‌برده صرفا برای کسب آگاهی‌های عمومی استفاده گردد. روش تهیه روابط شدت- مدت - فراوانی در منابع مختلف از جمله [۱۰۱ و ۶۲ و ‎۵٩‏ و ۵۷ و ۲۲] آمده است. - توزیع مکانی بارندگی, یا نحوه توزیع بارش در سطح شهر (محدوده طرح) معمولا و غالبا یکنواخت فرض می‌شود. در مواردی که وسعت محدوده مطالعات بیش‌تر از حدود ۱۰ کیلومترمربع (۱۰۰۰هکتار) باشد لازم است از ضرایب تبدیل عمق بارش نقطه‌ای به عمق بارش در سطح حوزه استفاده نمود. ضرایب تعدیل بارش نقطه‌ای در منابع مختلف از جمله [۱۱۲ و ۱۱۱ و ۸۴ و ۵۹] آمده است. - توزیع زمانی بارش یا نحوه توزیع عمق بارندگی در طول مدتی که بارش ادامه دارد. یکی از داده‌های اصلی برای محاسبه هیدروگراف رواناب سطحی می‌باشد. توزیع زمانی بارش طراحی را می‌توان از روابط شدت- مدت - فراوانی استخراج نمود. روش کار در مرجع شماره [۶۲ و ۲۲] آمده است. توزیع زمانی بارش‌های ثبت شده محلی را نیز می‌توان مبنای کار قرار داد. 5 ۳۳۵۵۷۵۷ - 120۵11010 - 116013 / ۳۳۵۵۵۵۵ - ۳3110 - با۹ 1۱ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۰ ۰ پی ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ مر هه ۰ ۰ - در مواردی که از روش منطقی استفاده می‌شود. توزیع زمانی بارش را می‌توان یکنواخت فرض نمود و نیازی ۳-۱-۹-۴- تلفات بارندگی محاسبه تلفات بارندگی برای تعیین عمق بارش خالص یا موثر و تعیین حجم رواناب ضروریست. تلفات بارندگی شامل دو بخش است که عبارتند از تلفات اولیه و تلفات ناشی از نفوذ باران به درون خاک. روش‌های مختلفی برای برآورد تلفات بارندگی رایج است (روش ل(ل) یا روش منحنی رواناب. فرمول‌های تجربی مانند فرمول‌های هورتن ریچاردز. گرین- عمیت. هولتن, کاستیاکف" و غیره) که شرح آن‌ها در منابع مختلف آمده ۱۰۱ 0 ۱۰۰ 2 ۵ و ۳و ۵۷و ۲ گزینش و کاربرد روش مناسب به عهده کارشناس است. روش محاسبه تلفات بارندگی (به وبرزه روش منحنی رواناب (۳1)) فرمول‌های هورتن و گرین- عمیت) رایج و مناسب است [۹۸ و ۸۴]. ۲-۹-۴- روش‌های محاسبه رواناب دو روش عمومی برای محاسبه رواناب ناشی از بارندگی رایج است: - روشی که فقط پیک یا اوج جریان سطحی را به دست می‌دهد. - روشی که هیدروگراف جریان سطحی را تهیه می‌کند. روش منطقی رایج‌ترین روش برای محاسبه اوج آب‌دهی رواناب است و کاربرد آن در شرایطی مجاز است که مساحت حوزه منتهی به نقطه محاسباتی از ۱۰۰ هکتار تجاوز نکند. شرح تفصیلی روش منطقی و نحوه استفاده از آن در منابع مختلف آمده است ‎۵٩[‏ و ۶۲ و ۱۶ و ۸۲و ۱۴]. در مواردی که مساحت حوزه منتهی به نقطه محاسباتی بیش‌تر از ۱۰۰ هکتار باشد از روش‌هایی استفاده می‌شود که هیدروگراف جریان سطحی را به دست می‌دهند. آنواع روش‌های مبتنی بر هیدروگراف واحد مصنوعی (از جمله روش 5 اسنایدرء سانتاربارباراء کلارک) و یا روش‌های مبتنی بر مخزن خطی و غیرخطی و یا روش موج کینماتیک" را می‌توان به‌کار گرفت [۱*۱ و ۸۲ و ۶۲ و ۵۹ و ۵۷ و ۵۶و ۲۱و ۱۴و۱۰ ]. ۱- 1۳۵110۵۱ 40 ۷ ان ۲1011۵0 : ا و۸ - 066 , ک ۵ ها , ۲10۳۵۵ : 110۵0 رهع) ماهس عسب0 -2 (1837) 337۳0۵78۵ - 5۵1۵ , 6۲ل نگ بک)ک) ۲1۵۳۵۵۵0 انا ع ۵1 1 5 -3 4- 1106۵۲ ۱0۵-1۵۵۲ 16۹0۷10۲۹ / ۳۴۱۵۱۵۱۵ ۷/۵۷۵ 1۲1۷۵۳۵۵۲۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی ره ۱۵ )۷ ۱۰-۴- ضوابط فنی طراحی شبکه فاضلاب ثقلی ۱-۱۱-۴- حداقل شب و سرعت برای جلوگیری از ته‌نشینی طولانی مدت و تجمع و تحکیم مواد رسوبی در فاضلابرو باید شرایطی ایجاد شود که مواد رسوبی به تصفیه‌خانه حمل و منتقل شود. روش متعارف برای جلوگیری از ته‌نشینی ذرات رسوبی» رسیدن سرعت جریان ه ۰ ۰.۰ ۰ ی ۰.۰ سس ۰ ۰ 7 7 ۱ وس ۰ م ۰ ۰.۰ ۰ سا ۰ خودکار در شبکه‌های مجزا و مرکب برای اقطار مختلف به استثنای انشعابات خانگی به صورت جدول‌های (۱-۴) و (۲-۴) در نظر گرفته می‌شود [۴۷ و ۴۵]: جدول ۱-۳- حداقل شیب و سرعت مجاز در فاضلابرو در شبکه‌های مجزا [ ۴۷ و ۳۵] سرعت ی (متر بر ثانیه) در مسیرهایی که خطوط فاضلابرو به علت فقدان شیب کافی یا وجود موانع باعث عمیق شدن خطوط پایین دست می‌گردد. طراح مجاز است شیب لوله به قطر ۲۰۰ میلی‌متر (حداقل قطر فاضلابرو در شبکه‌های مجزا) در آن مسیرها را تا ۰/۰۰۴۱ کاهش دهد. جدول ۲-۴- حداقل شیب و سرعت مجاز در فاضلابرو در شبکه‌های مرکب [۴۷ و ۳۵] نی در مسیرهایی که خطوط فاضلابرو به علت فقدان شیب کافی یا وجود مدافع باعث عمیق شدن خطوط پایین دست می‌گردد. طراح مجاز است شیب لوله به قطر ۲۵۰ میلی‌متر (حداقل قطر فاضلابرو در شبکه‌های مرکب) در آن مسیرها را تا ۰/۰۰۴۹ کاهش دهد. |- 1۳3011۷۵ ۳۵۳۲۵۵ 40 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی انشعابات خانگی نیز می‌باید با شیب حداقل ۱ درصد به فاضلابرو متصل شوند [۶۴ و ‎.]٩ ساعتی فاضلاب در طول ۲۴ ساعت بدون در نظر گرفتن نشتاب و جریان نفوذی آب‌های سطحی مطابق مقادیر مندرج در جدول‌های (۱-۲) و (۲-۲) تامین گردد. چنانچه با رعایت شیب‌های فوق. سرعت‌های محاسبه شده در فاضلابروها به سرعت شستشو (مندرج در جدول فوق) نرسد باید برای شستشوی فاضلابروها پیش‌بینی لازم انجام گردد. (به بند ۱-۵ مراجعه گردد.) به این منظور در مرحله طراحی لازم است سرعت جریان در فاضلابروها بر اساس جریان فاضلاب محاسبه شده در مقاطع زمانی ۵ ساله (از سال شروع بهره‌برداری (افق مبدا) تا پایان دوره طرح (افق مقصد)) با سرعت شستشو مقایسه گردد. درصورتی که مقدار سرعت موجود در هر یک از خطوط فاضلابرو کم‌تری از سرعت شستشو گردد باید آن فاضلابرو در نقشه‌های طراحی و جدول‌های هیدرولیکی محاسباتی پروژه مشخص گردند تا کارفرما از ضرورت اتخاذ تمهیدات لازم جهت شستشوی مصنوعی خطوط مذکور (شستشو با واترجت. شستشو با تخلیه ناگهانی جریان یا سایر روش‌های مشابه) در حین دوره بهره‌برداری آگاه گردد. حداقل شیب فاضلابروها به دلیل محدودیت‌های اجرایی هیجگاه نباید از ۰/۰۶۱ (یک متر در یک کیلومتر) کم‌تری گردد. ۲-۱-۴ حداکثر سرعت حداکثر سرعت در فاضلابروها تابعی از کمیت و کیفیت مواد رسوبی موجود در جریان فاضلاب می‌باشد و در حالت جریان طراحی شبکه و برای انواع جنس لوله [۱۱۴] باید در شبکه‌های مجزا به ۴/۵ متر بر ثانیه |۱۰۹۴ و ۱*۱ و ۷۵ و ۶ و ۶۴ و ۳۴] و در شبکه‌های مرکب به ۶ متر بر ثانیه محدود گردد. [۸۱ و ۶۴] در موارد خاص به شرط اتخاذ تدابیر ویژه برای جلوگیری از فرسایش یا جابجایی لوله‌ها در اثر نیروی ناشی از جریان (مانند استفاده از لوله چدنی [۱۰۱ و ۲۷] یا استفاده از مستهلک کننده‌های انرژی [۱*۱]) سرعت حداکثر در شبکه‌های مجزا را می‌توان تا ۶ متر بر ثانیه افزایش داد [۱*۱]. ۳-۱-۴ حداکثر شیب فاضلابروهایی که شیب بیش از ۲۰ درصد دارند باید به وسیله سازه بتنی (مانند شکل ۱-۴) مهار شوند. فاصله مرکز تا مرکز این مهارها به صورت زیر توصیه می‌شود [۱۰۴ و ۶۶ و ۶۴ و ۳۴]: - کم‌تری از ۱۱ متر برای زاویه‌های بین ۲۰ تا ۳۵ درجه - کم‌تری از ۷/۳ متر برای زاویه‌های بین ۳۵ تا ۵۰ درجه - کم‌تری از ‎۴/٩‏ متر برای زاویه‌های بیش از ۵۰ درجه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی ره ۵ ۷۳ شکل ۱-۴- سازه مهار کننده فاضلابروها ۴-۱۱-۴- حداقل ابعاد فاضلابر و حداقل قطر فاضلابرو در شبکه‌های مجزا ۲۰۰ میلی‌متر [۱۶۹۴ و ‎٩۳‏ و ۸۳و ۷۵ و ۶۶و ۳۴و ۲۷] و در شبکه‌های مرکب ۲۵۰ میلی‌متر [۱۱۴ و ۶۴] می‌باشد. در نشریه شماره ۳۸۲ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور تحت عنوان «راهنمای نصب انشعابات فاضلاب ابنیه»» قطر فاضلابرو برای انشعابات خانگی ارائه گردیده است. لیکن با توجه به تجارب سایر کشورهاء حداقل قطر انشعابات ۱۵۰ میلی‌متر توصیه می‌گردد [۱۰۴ و ۸۳ و ۷۸ و ۷۵ و ۶۶و ۵۴و ۱۲]. ۵-۱۱-۴- عمق نصب فاضلابروها ۱-۵-۱۱-۴- حداقل عمق کار گذاری وله پارامترهای موثر در تعیین حداقل عمق کارگذاری فاضلابروها به‌شرح ذیل می‌باشند: الف - عمق بخبندان کند. لوله‌هایی که در عمق کافی برای جلوگیری از اثرات یخبندان قرار ندارند باید عایق حرارتی شوند [۷۱ و ۳۵و ۱۰۴و -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ب- بارهای وارده پوشش خاک روی فاضلابرو باید به اندازه‌ای باشد که لوله را در مقابل أآسیب‌های سازه‌ای ناشی از بارهای وارده حفاظت نماید [۸۳ و ۷۱ و ۳۴ و ‎.]٩ توصیه می‌شود پوشش خاک روی فاضلابروهایی که در زیرخیابان‌های اصلی (با عرض بیش از ۲ باند عبوری وسایل نقلیه) قرار می‌گیرند حداقل ۱/۳۲ متر و برای فاضلابروهایی که در معابر دیگر قرار می‌گیرند حداقل ۹/* متر باشد [۱۰۹ و ۶۶]. ج- روش اجرا با توجه به اینکه روش‌های اجرایی مختلف محدودیت‌های متفاوتی از نظرحداقل پوشش خاک روی فاضلابرو دارند. حداقل پوشش خاک روی لوله می‌باید محدودیت‌های مربوط به روش اجرایی منتخب را درنظر گیرد و یا اینکه روش اجرا متناسب با نیازهای حداقل پوشش خاک روی لوله انتخاب گردد. (به عنوان مثال پوشش خاک روی لوله در روش لوله‌رانی باید حداقل دو برابر قطر لوله و یا در روش تونل سنتی حداقل ۲ متر در نظر گرفته شود.) د- دریافت انشعاب خانگی عمق فاضلابرو باید به اندازه‌ای باشد که فاضلاب را از اکثر انشعابات خانگی به‌صورت ثقلی دریافت نماید. برای این منظور فاضلابرو باید در عمقی قرار داشته باشد که انشعاب خانگی با حداقل شیب به‌صورت ثقلی به آن متصل گردد. بنابراین کف فاضلابرو باید حداقل ‎۰/٩‏ تا ۱/۵ متر پایین‌تر از کف طبقه همکف ساختمان‌های مجاور باشد. در مورد ساختمان‌هایی که زیرزمین آن‌ها خیلی پایین‌تر از سطح خیابان قرار داشته و تخلیه فاضلاب ساختمان به فاضلابرو به‌صورت ثقلی اقتصادی نیست توصیه می‌شود از پمپ فاضلاب استفاده گردد [۱۰۴ و ۸۱ و ۷۱ و ۶۴و ۳۵و ۳۴و ‎٩‏ ]. درصورتی‌که در یک محله یا شهر تیداد زیرزمین‌ها قابل ملاحظه باشد می‌توان با مجوز کارفرما عمق شبکه را تا حدی‌که بتواند به زیرزمین‌ها سرویس دهد پایین آورد. ه- تلاقی و تداخل با تاسیسات شهری در هنگام طراحی باید به مساله عدم تداخل و تلاقی فاضلابرو با سایر تاسیسات شهری که در خیابان و پیاده‌روهای عمومی قرار دارند توجه شود. عمق فاضلابرو باید به‌نحوی انتخاب شود که فاضلابرو از زیر کلیه تاسیسات شهری (به استشنای مترو و شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی) عبور کند [۹]. درصورتی که شبکه آب‌های سطحی به‌صورت مدفون باشد. فاضلایرو را می‌توان هم‌تراز پا بالاتر از لوله‌های شبکه آب‌های سطحی قرار داد. ۲-۵-۱-۴- حداکثر عمق کارگذاری لوله - محدودیت‌های اجرایی روش اجرای منتخب - نیازهای بهره‌برداری و نگهداری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی ره ۱۵ ۵ - عمق آب زیرزمینی - نیاز به استفاده از ایستگاه‌های بالابر در شبکه توصیه می‌شود با توجه به ملاحظات اجرایی و بهره‌برداری, حداکثر عمق کارگذاری فاضلابروها بیش‌تر از ۷/۵ متر نباشد. ۶-۱-۴ ارتفاع جربان فاضلاب و درصد پرشدگی ابعاد فاضلابرو برای جریان طراحی شبکه. باید به‌نحوی انتخاب گردد که همواره جریان آزاد برقرار باشد. حداکثر پرشدگی در شرایط جریان طراحی برای لوله‌های با قطر کوچک‌تر از ۴۰۰ میلی‌متر. ۰/۶۵ قطر لوله [۳۲ و ۳۱و ۲۷] و برای لوله‌های با قطر ۴۰۰ میلی‌متر و بیش‌ترء حداکثر پرشدگی ۰/۷۵ قطر لوله می‌باشد [۳۲ و ۲۷ و ‎.]٩ محدودیت‌های مربوط به تغییرات ناگهانی درصد پرشدگی در طول فاضلابروها در بخش تهویه شبکه‌های فاضلاب ذکر ۷-۱-۴ سایر ملاحظات در مکان‌هایی که تغییر قطر فاضلابرو ضرورت یابد. توصیه می‌شود از روش موسوم به «تاج به تاج» استفاده گردد که ضمن آن تراز فوقانی تاج لوله‌های ورودی و خروجی به آدم‌رو یکسان و برابر انتخاب می‌شود. کاهش قطر فاضلابروها به سمت پایین‌دست مجاز نمی‌باشد؛ یعنی با توجه به شرایط توپیوگرافی و نیازهای طراحی شبکه. قطر لوله‌های متوالی به سمت پایاب ثابت مانده یا افزایش می‌یاید. ۱۱-۴ معادلات مورداستفاده و ضرایب زبری جداره برای محاسبه ظرفیت هیدرولیکی و تعیین اندازه مناسب فاضلابروها در مرحله طراحی شبکه ثقلی فاضلاب, استفاده از رابطه مانینگ. رابطه ۳-۴ توصیه می‌شود: 02-1/ 2 )۳-۴( 0 آب‌دهی یا میزان جریان (مترمکعب بر ثانیه) : ضریب زبری جداره لوله ۸: مساحت تر شده لوله (مترمربع) +: شعاع هیدرولیکی لوله (متر) < ۸/۲ محیط ترشده لوله (متر) 5: شیب فاضلابرو (بدون بعد) -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۶ ۷ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی آغاز بهره‌برداری از فاضلابرو می‌باشد ‎.]٩[ ۱-۱۱۴ انتخاب ضریب مانینگ در طراحی شبکه‌های جدید تاثیر جنس مجرا در ضریب زبری مانینگ در جدول (۳-۴) مشخص شده است [۱۱۵ و ۱۱۴و ۵۸ و ۳۶و 1۱۷ باید توجه داشت که طبق تحقیقات موسسه ]۸۹۳ آمریکاء پس از گذشت مدتی نسبتا کوتاه از آغاز بهره‌بردای از شبکه. ضریب مانینگ در تمام فاضلابروها به مقدار ثابتی نزدیک می‌شود که دیگر تابع جنس مجرا نیست بلکه معرف زبری لایه لجنی" است که در کف و جداره فاضلابرو تشکیل می‌گردد [۹]؛ ضریب مانینگ در این حالت برای تمام انواع مجاری در حدود ۳ می‌باشد بنابراین توصیه می‌شود در زمان طراحی و انتخاب قطر مناسب برای فاضلابروهاء ضریب 1 در هیچ‌یک از انواع لوله‌ها با جنس‌های گوناگون. کوچک‌تر از ۰/۰۱۳ در نظر گرفته نشود [۱۰۴ و ۸۱و ۷۵ و ۶۴ و ۲۵ و ٩]؛‏ در شرایط خاص و غیرمتعارف از لحاظ طراحی, اجرا و بهره‌برداری یا برای لوله‌هایی که جداره زبرتری دارند (نظیر لوله بتنی فاقد هرگونه روکش) می‌توان برای اطمینان بیش‌ترء ضریب زبری را در محدوده مندرج در جدول, بالاتر از ۹/۰۱۳ نیز در نظر گرفت. انتخاب ضرایب کوچک‌تر از ۰/۰۱۳ در محدوده مندرج در جدول نیز ممکن است در شرایط خاص (از قبیل طراحی مجرای انتقال جریان سرریز شده از شبکه مرکب یا طراحی مجرای انحراف موقت جریان) مجاز باشد اما این امر منوط به بررسی کامل شرایط پروژه و ارائه دلایل فنی می‌باشد. ضریب مانینگ درلوله نیمه‌پر بزرگ‌تر از ضریب زبری همان لوله در شرایط پر بوده و مقدار این ضریب به‌ترتیب در مقاطع مستطیلی, مثلثی, ذوزنقه‌ای و دایره‌ای کاهش می‌یابد ‎.]٩[‏ با این وجود تغییر دادن ضریب مانینگ با کم و زیاد شدن عمق بتن‌ریزی درجا - سطح قالب هموار است ۰۱۱۱۴-۲۳۲ - سطح قالب ناهموار است ۹۵ ۰/۰۱۷ ٩1۱۵ |]‏ -۱ ۲- لوله‌های پلی‌اتیلن از نوع اسپیرال معمولا ضریب زبری بالاتری نسبت به سایرانواع دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی پر ۱ ۷۷ ادامه جدول ۳-۳- شرب مانینگ برای مصالح مت ۱۱۳9۱۱۵1 و۵0 0۷9۳۳9 لوله پی‌وی‌سی - جداره داخلی لوله هموار است لوله پلاستیکی تقویت شده با الیاف شیشه (013۳)) سفال - لوله سفالی - لوله با پوشش سفالی لوله فلزی موجدار - بدون روکش - فقط کف لوله روکش شده - با روکش آسفالت حداقل برآبر با ۰,۳ توصیه می‌شود. تخمین ضریب زبری لوله‌های شبکه در حال بهره‌برداری به منظور محاسبه ظرفیت هیدرولیکی آن‌ها نیازمند بازرسی داخل مجاری بوده و وابسته به پارامترهایی از قبیل جنس لوله. میزان انحراف از محور طولی لوله‌ها در محل اتصالات. عمر لوله و فرسودگی ناشی از آن» عمق لجن موجود در لوله و نهایتا وجود یا عدم وجود موانع خارجی (مثل اتصالات شرایطی در منبع [۱۰۷] آمده است. ۱۳-۴- افت جریان در آدم‌رو علاوه بر افت انرژی در طول مسیر فاضلابروء افت موضعی و محلی آنرژی نیز در برخی نقاط شبکه جمع‌آوری فاضلاب وجود دارد که علت آن اغتشاش و آشفتگی جریان. جریان‌های چرخشی که در اثرتغفییرات سرعت و جهت جریان و یا گرفتگی مسیرجریان, ایجاد می‌شوند. می‌باشد. آدم‌روهاء یکی از محل‌های عمده افت موضعی انرژی است [۳۷] که می‌باید در محاسبات هیدرولیک شبکه فاضلاب منظور گردد [۵۶ و ۲۰]. افت انرژی در محل آدم‌روها به شکل و ابعاد آدم‌رو تعداد و ابعاد فاضلابروهای ورودی به و خروجی از آدم‌رو وجود با عدم وجود پرش هیدرولیکی در آدم‌رو زاویه چرخش و انحراف جریان در آدم‌رو میزان جریان و تراز قرارگیری ورودی و خروجی وابسته است. افت انرژی در محل آدم‌رو باید در محاسبات شبکه فاضلابرو در نظر گرفته شود. نحوه محاسبه افت انرژی در محل آدم‌روهای شبکه‌های فاضلاب به‌شرح زیر توصیه می‌گردد [۲۵ و ۷۱]: -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - در مرحله طراحی یا تحلیل شبکه‌های فاضلاب توصیه می‌شود افت موضعی انرژی در آدم‌روها با افزایش ضریب |۴۹ و ۳۷] - درمواردی که ارزیابی دقیق‌تر افت انرژی درشبکه فاضلابرو مطرح باشد. توصیه می‌گردد که ازنرم افزارهایی استفاده شودکه قادر به محاسبه افت‌های موضعی درشبکه می‌باشند و معمولا از رابطه (ع2 / ۶) استفاده 7۲ و ۲۸و ۲۰]. جدول ۴-۴- ضریب افت انرژی موضعی در آدم‌روها ‎۹۹٩[‏ و ۵۲ و ۲۸و ۲۰] ضریب افت بر حسب زاویه لوله خروجی با امتداد لوله ورودی شکل مقطع افقی آدم‌رو تذکر: اگر علاوه بر چرخش جریان در آدم‌رو آدم‌رو به عنوان سازه اتصال نیز عمل نماید بسته به تعداد و میزان جریان فرعی ورودی و مشخصات هندسی محل اتصال, ضریب افت انرژی موضعی را باید ۷۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش داد [۶۲]. - درمواردی که طراحی و استقرار سازه‌های خاص در محل آدم‌روها مد نظر باشد و محاسبه دقیق ارتفاع آب و خط آنرژی جریان اهمیت داشته باشد. توصیه می‌گردد تا ضریب افت آنرژی موضعی نیز با دقت مکفی و با استفاده از روش‌های موسوم به روش محاسبه انرژی و روش انرژی مختلط به کمک رابطه زیر محاسبه گردد [۱۰۱ و ۹۹ و ۷۹و ۶۷و ۵۶و ۳۸و ۳۶و ۲۰]: (۴-۴۳) نک که در آن ما ضریب افت عمومی یا پایه. ن-) ضریب تصحیح قطر لوله. ولج ضریب تصحیح عمق جریان وج ضریب تصحیح میزان جریانء ۱ج ضریب تصحیح سکوی آدم‌رو و مل) ضریب تصحیح جریان ریزشی در آدم‌رو می‌باشد. نحوه برآورد و محاسبه ضرایب مذکور در منابع [۱۰۱ و ‎۹۹٩‏ و ۷۹ و ۶۷ و ۵۶ و ۳۸و ۳۶و ۲۰] درج شده است. درمواردی که بنا به تشخیص مهندس طراح محاسبه افت‌های موضعی انرژی ضروری نباشد (مثلا در شبکه‌های کوچک فاضلاب با حوزه سرویس حداکثر ۳۰۰ هکتار)» به‌منظور جلوگیری از پس‌زدگی جریان در محل آدم‌روهاء باید رقوم کف یا تاج لوله خروجی نسبت به لوله ورودی آدم‌رو بسته به سرعت و میزان تغییر در جهت جریان به‌میزان ۳ تا ۶ سانتی‌متر پایین‌تر آورده شود. میزان کاهش رقوم کف لوله خروجی برای آدم‌روهایی با چرخش ۴۵ درجه در جهت جریان. معادل ۳ سانتی‌متر و برای آدم‌روهای با چرخش ‎٩*۰‏ درجه در جهت جریان, برابر با ۶ سانتی‌متر توصیه می‌گردد [۶۴ و ۳۷ و ۳۶]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی پر ۱ ۳۹ ۱۳-۴- ضوابط مربوط به پرش هیدرولیکی به‌منظور پرهیز از شکل‌گیری جریان ناپایدار که ممکن است باعث بروز نوسانات در سیال و درنتیجه کاهش ظرفیت درصورتی که مقدارعدد فرود در بعضی مکان‌های خاص (مانند آدم‌روهای ریزشی) از ۲ بیش‌تر باشد. استفاده از سازه مناسب برای استهلاک انرژی سیال ضروری است [۲۶]. ۱۴-۴- ضوابط مربوط به پس زدگی و اضافه‌بار هیدرولیکی در شبکه‌های فاضلاب مجزا در شرایط انتقال جریان طراحی نباید هیچ‌گونه اضافه‌بار هیدرولیکی یا سورچارج" بر مجاری فاضلابرو تحمیل شود [۷۸ و ۶۰ و ۲۰]. در مرحله طراحی شبکه‌های فاضلاب مختلط. وجود اضافه‌بار هیدرولیکی با در نظر گرفتن موارد زیر مجاز شمرده می‌شود [۲۰]: الف- کنترل فراوانی یا بسامد بروز اضافه‌بار هیدرولیکی: در طراحی شبکه‌های فاضلاب مختلط باید فراوانی وقوع اضافه‌بار هیدرولیکی به مقادیر مناسب محدود گردد و از وقوع مکرر این پدیده پیشگیری شود. ب- مهار اثرات سوء پس‌زدگی: اضافه‌بار هیدرولیکی علاوه بر کاهش ظرفیت مجاری ممکن است موجب پس زدن فاضلاب در انشعابات شبکه شود. از این رو ضروری است آثرات سوء این پدیده بررسی و تمهیدات لازم برای مهار ج- پرهیز از تداوم شرایط بی‌هوازی: پرشدگی لوله‌های فاضلابرو در شرایط اضافه‌بار هیدرولیکی» به تدریج باعث شکل‌گیری شرایط بی‌هوازی و تولید سولفید هیدروژن (۲125) می‌گردد. این شرایط ضمن ایجاد بوی نامطبوع, باعث خوردگی مجاری فاضلابرو نیز خواهد شد [۱۰۵ و ۳۰]. بنابراین باید به‌منظور جلوگیری از تداوم شرایط بی‌هوازی, مدت زمان سورچارج در شبکه. کوتاه و محدود باشد. انتخاب جنس مناسب برای لوله‌های مورد استفاده در اجرای شبکه‌های فاضلاب یکی از پارامترهای مهم و موثر در عملکرد. کارایی دوام» عمر مفید و هزینه تمام شده اجرای شبکه به‌شمار می‌رود. انتخاب مناسب‌ترین جنس لوله برای فاضلابروها بیش از هر چیز بستگی به شرایط محل اجرا و مشخصات طرح دارد اما به‌طورکلی می‌توان گفت که استفاده از هر دو نوع لوله‌های صلب و انعطاف پذیر (طبق جدول ۵-۳) در طراحی و اجرای شبکه‌های فاضلاب مجاز است به‌شرط آن که جمیع معیارهای اقتصادی, سازه‌ای, هیدرولیکی و زیست‌محیطی که مرتبط با پروژه تحت بررسی هستند. در این ۱- ۳۳۵۵۵ 7۳ 2 - 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی انتخاب مدنظر قرار گیرند (بند ۱-۱۵-۴). شایان توجه است که الزاما تمام معیارهای مندرج در بند مذکورء در یک پروژه خاص مطرح نیستند و انتخاب جنس لوله باید برمبنای شاخص‌های عملکردی مورد نیاز در هر پروژه و باتوجه به جدول ۵-۴- لوله‌های مجاز برای استفاده در طراحی و اجرای شبکه‌های فاضلاب لوله‌های صلب (انعطاف ناپذیر) لوله‌های انعطاف یذ بر بتنی ساده یا مسلح (به همراه پوشش داخلی) پلاستیک تقویت شده با الیاف شیشه (6714۳) پلی‌اتیلن فشرده (1110۳13) پلی وینیل کلراید سخت (۳۷ن1) ۱-۱۵-۴- معیارهای تصمیم‌گیری در انتخاب جنس لوله برخی از مهم‌ترین معیارهای تصمیم‌گیری در انتخاب جنس لوله عبارتند از: - فاصله حمل تا محل اجرا - قیمت واحد لوله و اتصالات - عمر مفید لوله - نیاز یا عدم نیاز به اجرای پوشش‌های داخلی و خارجی برای محافظت از لوله - روش بسترسازی و اجرا از حیث هزینه‌ها و سهولت عملیات اجرایی - میزان تلفات در زمان حمل, دپو و اجرا (مقاومت در برابر ضربه. شکستگی و تغییرشکل) - محدودیت در قطرهای تولیدی - توانایی تحمل بارهای خارجی - مقاومت شیمیایی سطح خارجی و داخلی لوله در برابر خورندگی خاک و فاضلاب‌های خورنده - مقاومت جداره داخلی در برابر سایش (ناشی از مواد معلق موجود در فاضلاب یا در زمان شستشو با واترجت) - ضریب زبری جداره داخلی لوله - طول شاخه‌های لوله و تعداد اتصالات (تعدد اتصالات. احتمال بروز نشتاب را افزایش داده و ورود نشتاب سبب و آلودگی آب‌های زیرزمینی را افزایش می‌دهد) - وزن لوله - نحوه آب‌بندی لوله با بدنه آدم‌رو - قابلیت آب‌بندی اتصالات و جلوگیری‌از ورود نشتاب به داخل شبکه یاخروج فاضلاب و آلودگی آب‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی پر ۱ ۸ - میزان آلایندگی فرایند تولید یک جنس معین لوله در محل کارخانه - زیان‌آور نبودن بقایای لوله‌های فرسوده برای محیط زیست و امکان بازیافت آن‌ها ۲-۱۵-۴- شاخص‌های عملکردی موردانتظار از لوله انتخابی در هر پروژه. شاخص‌های عملکردی موردانتظار. بستّه به شرایط محل اجرا و مشخصات طرح تعیین می‌گردند با این همه., برخی از شاخص‌های عملکردی لوله‌های فاضلاب باید در هر شرایطی تامین شوند؛ این شاخص‌های اصلی به‌شرح ۱-۲-۱۵-۴- مقاومت در برابر سایش امروزه شستشوی فاضلابروها با دستگاه واترجت یکی از مهم ترین فعالیت‌های مرتبط با بهره‌برداری 9 نگهداری از شبکه‌های فاضلاب به‌شمار می‌رود؛ بنابراین لازم است سطح جداره داخلی کلیه لوله‌های مورداستفاده در شبکه. در برابر حداکثر فشار استاندارد واترجت مقاوم باشند؛ حداکثر فشار استاندارد پمپ واترجت با حداکثر زمان نگهداشت!" ۶۰ ثانیه روی یک نقطه از جداره لولهء برای جنس‌های مختلف لوله در جدول (۶-۴) آورده شده است [۱۰۸]. جدول ۶-۴- حداکثر فشار مجاز : پمپ واترجت در لوله‌های سالم با جنس‌های مختلف (حداکثر ز زمان نگهداشت نقطه‌ای ۰ ثانیه) [۱۰۸] ما ۲-۲-۱۵-۴- قابلیت تحمل بار " لوله‌های فاضلابرو که در زیرزمین کارگذاشته می‌شوند باید در برابر بارهای وارده مقاومت کافی داشته باشند تا دچار مورداستفاده " . عمق کارگذاری, نوع بسترسازی و کیفیت اجرا موثرترین عوامل در تعیین توانایی لوله برای تحمل بارها می‌باشند. به‌طورکلی هدف از طراحی سازه‌ای لوله‌ها آن است که نوع و مشخصات لوله به‌گونه‌ای انتخاب شود که در شرایط کارگداری شده. توانایی تحمل بارهای وارده را داشته باشد. در شرایطی که پوشش خاک روی لوله در بزرگراه‌ها کم‌تری از ۱/۲ متر و در سایر مکان‌ها کم‌تری از ‎۰/٩‏ متر باشد و همچنین درمواردی‌که ارتفاع خاک روی لوله بیش از ۶ متر باشد.ء توصیه می‌شود طراحی سازه‌ای لوله با استفاده از منابع [۶۹ و ۴۵| صورت پذیرد اما در سایر موارد درصورتی که 6 |10 -| 115 5۵۳۵۳۹۱۵ ۵۲ ۳۵۲1۵۳۵۵۵ [ ۵سا -2 51۳۵۵1 ۳1۵۵ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی بسترسازی به‌صورت مناسب و اصولی و برطبق مشخصات فنی مورد نیاز و ضوابط نشریه ۲۹۱- آلبوم جزییات تیپ خطوط انتقال و شبکه‌های آب و فاضلاب اجرا گردد. نیازی به طراحی مذکور نیست. ۱۶-۴- ضوابط طراحی تخلیه‌گاه‌ها در محل تخلیه سرریز شبکه‌های مرکب یا نیمه مرکب به آب‌های پذیرنده باید ضوابط سازه‌ای» هیدرولیکی و زیست محیطی به شرح ذیل مد نظر قرار گیرد: - ضوابط هیدرولیکی ٩‏ کف مجرا یا لوله در محل اتصال به تخلیه‌گاه نباید پایین‌تر از کف آبراه یا مجرای پذیرنده باشد و حتی‌الامکان باید بالاتر از آن قرار گیرد. * تراز سطح جریان (در حالت سیلاب طراحی) در محل اتصال به تخلیه‌گاه باید مساوی یا بالاتر از حداکثر سطح جریان آب متناظر با سیلاب ۵ ساله در آبراه پذیرنده باشد به نحوی که جریان خروجی از شبکه به صورت آزاد تخلیه گردد. در مواردی که رعایت این امر ممکن نباشد و احتمال پس زدن و برگشت جریان به مجرای تخلیه از شبکه وجود داشته باشد. توصیه می‌شود در محل اتصال شبکه به تخلیه‌گاه از دریچه یا شیر یک‌طرفه" استفاده شود [۸۱ و ۶۲ و ۵۶و ۲۰]. * زاویه بین راستای جریان تخلیه شونده و محور آبراه پذیرنده نباید بیش از ۹۰ درجه باشد و توصیه می‌شود که حتی‌الامکان این زاویه بین ۳۰ تا ۴۵ درجه درنظر گرفته شود. - ضوابط زیست محیطی * سازه تخلیه‌گاه شبکه باید به صورتی طراحی شود که از بروز فرسایش در محل تخلیه جریان به آب‌های پذیرنده جلوگیری به عمل آید [۸۱ و ۷۱ و ۵۶و ۲۰ و ‎.]٩ اثرات تخلیه شبکه فاضلاب به آب‌های پذیرنده بر محل تخلیه از نظر زیست محیطی بررسی و ارزیابی شده و مواردی نظیر اثرات تخلیه بر چشم‌انداز و جنبه‌های زیباشناختی [۲۰] اکولوژی [۴۴] و آلودگی آب‌های پذیرنده مدنظر قرار گیرد. تاثیر این عوامل باید در حد و اندازه‌ای باشد که مورد تائید استانداردهای زیست یادآوری ۱: برای آگاهی از سایر ضوابط به نشریه شماره ۵۳۵ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور تحت عنوان «ضوابط زیست‌محیطی استفاده مجدد از آب‌های برگشتی و پساب‌ها» مراجعه نمایید. 6 ۵-۳۵1۳ 0۳ 0216 ۱-۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و ضوابط طراحی رم ۸۳ - ضوابط سازه‌ای * برای حفاظت سازه تخلیه‌گاه در مقابل سیلاب‌های احتمالی به ویژه فرسایش و آب‌شستگی پی سازه باید تمهیدات خاص مانند دیوار آب‌بند". سپرکوبی " و نظایر آن‌ها پیش‌بینی گردد [۴۴]. مطالعات هیدرولیکی و هیدرولوژی لازم برای حصول اطمینان از تخلیه جریان فاضلاب به تخلیه‌گاه باید انجام پذیرد. این مطالعات باید نشان دهد که تخلیه آزادانه امکان‌پذیر بوده یا در صورت عدم امکان تخلیه آزاد مشکلات مربوطه به ویژه تداوم و گسترش پس زدگی در شبکه و پیامدهای آن شامل غرقاب شدگی, انتشار بو و رسوب‌گذاری در شبکه تا چه حد و به چه میزانی می‌باشد. ۱۷-۴- روش‌های تحلیل و طراحی روش‌های مختلفی برای طراحی شبکه‌های فاضلاب وجود دارد که با توجه نوع شبکه (مجزا یا مرکب)» اهمیت ناحیه. پیچیدگی و بزرگی شبکه در دست طراحی, به شرح ذیل طبقه‌بندی می‌گردند [۲۰]: - روش‌های ساده/ تجربی: در این قبیل روش‌ها جریان فاضلاب به صورت پایدار و یکنواخت" فرض می‌شود و برای محاسبه زمان حرکت جریان از سرعت در لوله پر استفاده می‌گردد. این روش‌های ساده و تجربی برای طراحی شبکه فاضلاب نواحی با مساحت کوچک ( تا ۱۰۰ هکتار) به کار می‌رود. - روش موج کینماتیک: در این روش جریان به صورت ناپایدار و یکنواخت" فرض می‌شود و زمان لازم برای انتقال و ذخیره جریان در شبکه محاسبه می‌گردد. روش موج کینماتیک را می‌توان برای طراحی مقدماتی نواحی با مساحت بزرگ (بیش از ۱۰۰ هکتار)» ارزیابی رفتار شبکه‌های موجود و مدل‌سازی رفتار و عملکرد شبکه با استفاده از سری طولانی داده‌های بارندگی استفاده نمود. - روش موج دینامیک : از این روش می‌توان برای مدل‌سازی جریان‌های ناپایدار و غیریکنواخت به ویژه ۰ اش << ۹ ۰ ۰ ۱۰ 7 : مدل‌سازی شرایط پس‌زدگی واضافه‌بار هیدرولیکی استفاده کرد. انالیز یا ارزیابی رفتار و عملکرد سیستم‌هایی که در شرایط غرقاب شدگی" قرار می‌گیرند نیز با استفاده از این روش امکان‌پذیر است. |۷۷۵1 مایت -| 2- ٩16668 5 ۳۱۳۱۵ /ع امرگ -3 400۷ 20 111۵۲۱ -4 5- ۳۱۵۵1۱۵ ۷۷/۵۷۵ 05 6- 1110۳۳۱ 20 0 40(/ 7- 12۵6 ۷/3۷6 65 (510ن] 20 ۱۵16-۱10۲۱ -8 7 -9 |0- 6 || - 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی با توجه به ویژگی‌های سه روش فوق که به اختصار مطرح شد توصیه می‌گردد روش طراحی و یا آنالیز شبکه‌های جدول ۷-۴- روش‌های طراحی و یا آنالیز شبکه‌های فاضلاب [۳۰] روش مورد استفاده طراحی شبکه مجزا در نواحی با مساحت کم ( تا ۱۶۰ هکتار) طراحی شبکه مجزا در نواحی با مساحت بزرگ (بیش از ۱۰۰ هکتار) طراحی شبکه مرکب/ نیمه‌مرکب در نواحی با مساحت کم ( تا ۱۰۰ هکتار) مدل‌سازی اضافه بار هیدرولیکی و غرقاب شدگی ارزیابی رفتار و عملکرد سیستم‌های موجود یا طراحی شده مدیریت به‌هنگام " شبکه (مجزا یا مرکب) |۲۵م) 11۵ |۵۵ -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- متعلقات شبکه فاضلاب ۹ ۸۷ ۱-۵- سازه‌های دسترسی به منظور بهره‌برداری و نگهداری از شبکه ۱-۱-۵- آدم‌روها آدم‌روها ابنیه فنی هستند که برای دسترسی به شبکه فاضلاب ساخته می‌شوند. آدم‌رو از چند قسمت اصلی شامل درپوش, میله یا شفت ورودی آدم‌رو و مجرای آبروی فاضلاب تشکیل شده است. به طورکلی در طراحی آدم‌روها موارد زیر باید مد نظر قرار گیرد: - به‌منظور دسترسی به فاضلابرو برای بازرسی, تعمیر و نگهداری و شستشو باید فضای کافی در آدم‌رو پیش‌بینی - کم‌ترین اختلال در شرایط هیدرولیکی فاضلابرو ایجاد شود. - عمر و دوام آدم‌رو مناسب بوده و از نظر آب‌بندی نیز قابل قبول باشد. - در برابر بارهای وارده مقاومت کافی داشته باشد. ۱-۱-۱-۵ محل احداث آدم‌رو در رابطه با محل احداث آدم‌روهاء توجه به نکات ذیل ضروری است [۷۶ و ۳۶ و ‎:]٩ الف - آدم‌روها باید در نقاط زیر تعبیه گردند: - ابتدای هر خط - در محل اتصال لوله‌ها (به جز در محل اتصال انشعابات با قطر ۱۵۰ میلی‌متر یا کم‌تری به شبکه) - درنقاطی که رقوم لوله ورودی به آدم‌رو با رقوم لوله خروجی متفاوت باشد (آدم‌رو ریزشی) - در محل‌هایی که به‌نظر طراح دسترسی به فاضلابرو برای بهره‌برداری و نگهداری یا دسترسی اضطراری ضروری ب- فاصله بین آدم‌روها در مسیرهای مستقیم باتوجه به قطر لوله فاضلابرو و تجهیزات بهره‌برداری به‌شرح زیر است: - برای لوله‌های به‌قطر ۵۰۰ میلی‌متر و کم‌تر ۹۰ - ۱۲۰ متر - برای لوله‌های به‌قطر ۶۰۰ میلی‌متر و بیش‌تر ۱۲۰ - ۱۵۰ متر ۲-۱-۱-۵ ابعاد آدم‌رو حداقل ابعاد آدم‌رو باتوجه به قطر فاضلابروی اصلی, اتصالات جانبی» ارتفاع ریزش» زاویه بین فاضلابروهای ورودی و خروجی و عمق کارگذاری آدم‌رو تعیین می‌گردد. حداقل ابعاد آدم‌روها بر اساس پارامترهای فوق در جدول (۱-۵) درج -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی گردیده است. ابعاد مندرج حداقل ابعاد مورد نیاز می‌باشد و در مواردی که ایجاد فضای بزرگ‌تری در آدم‌رو لازم باشد (مثلا برای احدات سازه خاص در آدم‌ری) طراح می‌تواند ابعاد آدم‌رو ر بزرگ‌تر انتخاب نماید. جدول ۱-۵- حداقل ابعاد آدم‌روها (متر) 0 0.6 > ۲ 0 1.20 - 0.6 > ۲ 0 3.0 - 1.2 - ۲ ی 000 00 400 0,5 اب کول ۹00 400 کل اک مه > ۸00 0 > 400 کل دایره‌ای 1.2[ دایره‌ای 1.5[ دایره‌ای 1.5 7 (] دایره‌ای 1.8 7 (] 0 - 500 < بل یا مستطیل : یا مستطر 5 > (/1۷) 8 (/1۷) دایره‌ای 71.5 (] دایره‌ای 71.5 (] 5 > (/1۷) 5 > (/1۷) 00 ۹۳ م ۳ کیک م ۳ کیک 8 -(۱) 8 -(۱) 00 (/۷) ا 275*35 - 0 0 - 4-1200 یی یی 30( | 325*375 -(ل۷) 0 - 900 < بل ۱- ابعاد مندرج در جدول برای آدم‌روهای بتنی درجا و پیش ساخته می‌باشد. استفاده از آدم‌روهای ساخته شده با بلوک سیمانی یا آجر فقط تا عمق حداکثر ۳ متر اقطار فاضلابرو تا ۴۰۰ میلی‌متر شرایطی که تراز پی بالاتر از تراز آب‌های زیرزمینی است. مجاز می‌باشد. ۲- (] قطر داخلی آدم‌رو. با و ۷۷ به ترتیب طول و عرض آدم‌رو مستطیلی بر حسب مترء 10 قطر فاضلابرو فرعی و : قطر فاضلابرو اصلی بر حسب میلی‌متر بیش‌ترین اختلاف !| رتفاع کف فاضلابروهای ورودی و خروجی (متر) ۳-۱-۱-۵ اجزای آدم‌رو الف - درپوش یا دریچه ورودی دریچه ورودی درتراز خیابان یا معبر برای ورود به آدم‌رو ساخته می‌شود و از جنس‌های فولاد مقاوم دربرابرخوردگی, انتخاب می‌گردد. قطر دهانه ورودی به آدم‌رو باید حداقل ۶۰۰ میلی‌متر باشد. ب- میله یا شفت ورودی آدم‌رو شکل مقطع میله ورودی می‌تواند به‌صورت مربع یا دایره باشد که بهتر است از مقطع دایره شکل استفاده گردد. حداقل قطر داخلی میله ورودی آدم‌رو ۹۰ سانتی‌متر می‌باشد. به منظور ایمنی کارگران و همچنین سهولت بهره‌برداری, -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- متعلقات شبکه فاضلاب پر ۱ ۸۹ و به‌همین منظور بهتر است قطر میله ورودی آدم‌رو ۰ سانتی‌متر باشد تا فضای کافی برای تردد خدمه بهره‌برداری ایجاد گردد. در چنین حالتی مقتضی است دریچه‌ای به قطر ۷۰ آلی ‎۸٩‏ سانتی‌متر در صفحه یا دال میانی اجرا گردد. ج- اطاقک بازدید حداقل ابعاد آتاقک بازدید باتوجه به اعداد مندرج در جدول (۱-۵) تعیین می‌گردد. ارتفاع سطح سوو تا سقف اتاقک باید حداقل ۱/۸ متر بوده وشیب سکو حداقل ۴ درصد باشد. تعداد سکوها تابعی از نحوه اتصال فاضلایروها در آدم‌رو می‌باشد. هیچ فاضلابروی فرعی. انشعاب خانگی یا لوله آدم‌رو ریزشی نباید روی سطح سکو تخلیه شود. د- پله‌های آدم‌رو اجرای پله در بدنه میله ورودی آدم‌رو به‌منظور فراهم آوردن امکان ورود پرسنل بهره‌برداری ضروری است. انواع پله‌های قابل استفاده در آدم‌روها (از نظر جنس) به‌شرح زیر می‌باشند: - پله چدنی مطابق با استاندارد اروپایی 13101 ۳۸ - پله با هسته فولادی و روکش پلی پروپیلن مطابق با استاندارد ۳۸۲۲2 - 1247 135 - پله آلومینیمی 3 )0۵۲ - 1247 35] - پله گالوانیزه 1 0871 - 1247 35] ریشه‌های هر پله باید کاملا در ضخامت دیواره آدم‌رو جای گرفته باشد. ه- نرده, حفاظ و غیره ارتفاع داشته باشد» باید از نرده محافظ در لبه پاگرد استفاده شود. شایان ذکر است نرده محافظ باید مقاوم به محیط خورنده فاضلاب باشد. از این‌رو استفاده از نرده‌هایی از جنس فولاد گالوانیزه. فولاد با روکش پلی پروپیلن. چدن و سایر مواد مقاوم به خوردگی توصیه می‌گردد. نرده محافظ باید تحمل بار افقی به میزان ۱۵۰ کیلوگرم را داشته, مقاوم به خوردگی بوده و برای ورود کارگر به کف معبر دارای زنجیر بازشو باشد. همچنین به‌منظور بهبود ایمنی محیط کار می‌توان از پله‌های آدم‌روها که به‌صورت عمودی در پاگرد کار گذاشته می‌شوند به‌عنوان دستگیره استفاده نمود. ۴-۱-۱-۵- ویژگی‌های آدم‌رو در ارتباط با شستشوی شبکه بازرسی» تعمیر و بهسازی فاضلابروها جزو ضروری‌ترین فعالیت‌های بهره‌برداری و نگهداری از شبکه‌های فاضلاب می‌باشند؛ بنابراین کلیه آدم‌روها باید به‌ گونه‌ای طراحی و اجرا گردند که امکان ورودتجهیزات شستشوٍء بازرسی و بهسازی فاضلابروها را داشته باشند همچنین شستشوی دوره‌ای فاضلابروها در بخش‌هایی از شبکه که سرعت خودشستشویی حداقل یک‌بار در شبانه‌روز تامین نمی‌گردد. ضروری است؛ بدین منظور موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی الف- آدم‌روهایی که برای فعالیت‌های بهره‌برداری و نگهداری لازم است خدمه بهره‌بردار وارد آن‌ها شوند. باید قطر داخلی ۱۰۰۰ میلی‌متر یا بیش‌تر داشته باشند [۲۰ و ۱۹]. ب- آدم‌روهایی که فعالیت‌های بهره‌برداری و نگهداری شبکه تنها از طریق ورودتجهیزات مربوطه به داخل آن‌ها انجام می‌شود و پرسنل بهره‌بردار به‌ندرت وارد آدم‌رو می‌شوند. باید قطر داخلی بیش‌تر از ۸۰۰ و کم‌تری از ۱۰۰۰ میلی‌متر داشته باشند [۲۰ و ۱۹]. ۵-۱-۱-۵- جزبیات ساختمانی آدم‌روها آدم‌روها باید به‌نحوی طراحی شوندکه تحمل بارهای وارده اعم از وزن آدم‌رو فاضلاب. بار ترافیک (که ازطریق دریچه و دال فوقانی به بدنه آدم‌رو منتقل می‌شود)» بارهای جانبی همانند زلزله. فشار خاک و مصالح پرکننده پیرامون بدنه آدم‌روء فشار آب و نیروهای بالادهنده" را داشته باشد. برخی ضوابط مربوط به جزییات ساختمانی آدم‌روها که باید در زمان طراحی مدنظر قرار گیرند به‌شرح زیر است: - درصورت استفاده از آجر یا بلوک برای ساخت میله آدم‌رو ضخامت دیوار آجری نباید کم‌تری از ۲۲سانتی‌متر و ضخامت دیوار بلوکی نباید کم‌تری از ۲۰ سانتی‌متر باشد. در مکان‌هایی که تراز سطح آب زیرزمینی بالاست. استفاده از این نوع مصالح برای ساخت آدم‌رو مجاز نیست. - در سطوحی از بتن که در تماس با سیال و سایر عوامل خورنده (از قبیل خاک دارای سولفات و غیره) است. باید حداقل ۶ سانتی‌متر پوشش بتنی روی میلگردها وجود داشته باشد. - به‌منظور جلوگیری از خوردگی بتن در آدم‌روها بسته به شرایط محیطی و اجرایی» استفاده ازسیمان‌های تیپ خورنده. استفاده از مواد افزودنی در بتن مصرفی همانند میکروسیلیس و سایر افزودنی‌های ارتقا دهنده پایایی از لایه‌های روکش از جنس فایبرگلاس, پلی‌آتیلن. پی‌وی‌سی‌سخت و غیره توصیه می‌گردد. - در زمین‌هایی که امکان بالاآمدن سطح آب زیرزمینی و رسیدن تراز آب به کف آدم‌رو وجود دارد. باید آدم‌روها کاملا آب‌بندی شوند. درمواردی که تراز سطح آب زیرزمینی بالاتر از کف آدم‌رو باشد. استفاده از واتراستاپ در سطوح لاریز بتن در زیر تراز آب زیرزمینی از جمله محل اتصال دیواره آدم‌رو به پی و فونداسیون ضروری - در محل اتصال قطعات پیش‌ساخته بتنی آدم‌روهاء استفاده از مواد آب‌بند همانند چسب بتن به‌همراه ملات 6 اازام‌نا -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - متعلقات شبکه فاضلاب ۹ ۹ - چنانچه آدم‌رو در زمین کشاورزی واقع شود.ء سطح فوقانی میله یا شفت آدم‌رو درصورت امکان باید ۶۰ سانتی‌متر از سطح زمین طبیعی مجاور بالاتر قرار داده شود سپس اطراف میله آدم‌رو خاکریزی شود تا از ورود آب‌های سطحی به درون آدم‌رو جلوگیری به‌عمل آید. - از دفن درپوش یا دریچه آدم‌رو باید جدا خودداری شود و در مواردی‌که این‌کار اجتناب‌ناپذیر باشد باید محل - برای اتصال لوله انعطاف پذیر (از قبیل پلی‌اتیلن, ۳۷۲ 01۳ و غیره) به دیواره آدم‌روهای صلب (مانند آدم‌روی آجری, بلوکی و بتنی) حتی‌المقدور باید از اتصال رابط (کوپلر) استفاده شود یا یک فاصله بین محل اتصال لوله و دیواره آدم‌رو ایجاد نموده سپس این فاصله با مواد ماستیک یا مواد آب‌بند انعطاف پذیر پر گردد. یادآوری ۱- برای آگاهی از سایر ضوابط به نشریه شماره ۲۹۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور تحت عنوان «جزییات تیپ خطوط انتقال و شبکه‌های آب و فاضلاب» مراجعه نمایید. ۶-۱-۱-۵ انواع آدم‌روها الف - آدم‌روهای ریزشی هرگاه تراز کف فاضلابرو ورودی بیش از ۶۰۰ میلی‌متر بالاتر از کف فاضلابرو خروجی باشد باید از آدم‌رو ریزشی شدن رسوبات در آدم‌رو جلوگیری گردد ‎.]٩[ انواع آدم‌روهای ریزشی عبارتند از: مجرای ریزشی قائم داخلی و خارجی. سرسره‌ای " و مارپیچ" در آدم‌روهایی که مجرای ریزشی قائم دارند مجرای ریزشی در خارج آدم‌رو ساخته می‌شود و در صورت نیاز به استفاده از اتصالات داخلی کلیه اتصالات باید به دیواره آدم‌رو محکم شده و امکان دسترسی برای پاک‌سازی آن وجود داشته باشد. با توجه به فشارهای نامتقارن خاک که ناشی از عملیات خاکی پیرامون آدم‌رو است اطراف اتصال خارجی باید با بتن پوشانده شود [۳۴]. در آدم‌روهای سرسره‌ای یک سطح شیب‌دار به‌حوضچه آرامش منتهی می‌گردد و در طراحی این قبیل آدم‌روها باید موارد زیر مدنظر قرار گیرد [۲۰]: - اثرات هیدرولیکی ناشی از ورود هوا به داخل جریان سیال - آزاد شدن گاز سولفید هیدروژن در اثر اغتشاش جریان ۵0۵ ۵0000 ۳۳۱۵۳۵۵۱ 3۵0 |111۵ -۱ 2- 1۵0 ۱۷1۵|۵۵ 3- ۷۷۵۲۵۶ ۱12۵۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - تمهیدات خاص برای مستهلک کردن انرژی ناشی از اختلاف تراز هیدرولیکی در داخل آدم‌رو - مسایل مرتبط با ایمنی بهره‌برداری ب- آدم‌روی مجهز به سرریز سرریزها سازه‌هایی برای تنظیم و اندازه‌گیری جریان و آبزاری برای انحراف بخشی ازجریان از یک فاضلابرو به فاضلابرو دیگر و یا به خارج از شبکه می‌باشند. زمانی که مقدارجریان یا تراز سطح آب به مقدارمعینی برسد آنگاه سرریز فعال و وارد عمل می‌شود [۷۶]. سرریزها عموما در شبکه‌های فاضلاب مرکب مورد استفاده قرار می‌گیرند. در شبکه‌های مجزا سرریز به‌منظورعمل در شرایط اضطراری (به‌طور مثال در محل ورود به تصفیه‌خانه) طراحی می‌شود. همچنین در بالادست تصفیه‌خانه و ایستگاه‌های پمپاژ و سایر نقاط حساس و بحرانی شبکه می‌توان از آدم‌روی مجهز به سرریزهای اضطراری استفاده نمود [۲۰]. در مواردی که جریان خروجی از سرریز به منابع آب‌های پذیرنده تخلیه می‌گردد باید میزان آلودگی ناشی از این تخلیه به آب‌های پذیرنده کنترل و مهار گردد. روش‌های مختلفی مانند نگه‌داشت موقت و ته‌نشینی را می‌توان برای کاهش و محدود کردن میزان آلودگی ورودی به آب‌های پذیرنده به‌کار برد. عواملی که برای توصیف ویزگی‌های تخلیه جریان فاضلاب به منابع آب‌های پذیرنده باید در نظر گرفت عبارتند از [۲۰]: - میزان یا شدت جریان تخلیه شونده - حجم. مدت و فراوانی جریان‌های تخلیه شونده - غلظت آلاینده‌ها و بار آلودگی - تاثیر جریان تخلیه شونده بر زیبایی محیط‌زیست (ایجاد بو وجودزباله و پسماندهای شناور و غیره) ج- آدم‌روهای ویژه آدم‌روهایی که برای اندازه گیری جریان (درمحل تخلیه‌گاه یا نقطه خروجی حوزه‌های اصلی) مورداستفاده قرار می‌گیرند باید دارای شرایط زیر باشند: - بازه بالادست و پایین‌دست آدم‌رو باید مستقیم و یکنواخت و فاقد پیچ و خم باشد. [۱۰۶ و ۲۹] - میزان جریان تغییرات ناگهانی غیرعادی نداشته باشد. [۲۹] - آدم‌رو در محل‌های پر تردد با بار ترافیکی سنگین واقع نشده باشد. [۱۰۶ و ۲۹] - سرعت جریان کم نبوده و احتمال رسوب‌گذاری درکف فاضلابروها ناچیز باشد.[۱۰۶] - جریان ورودی به آدم‌رو دارای سرعت و شیب زیاد و عمق کم نباشد. [۱۰۶] - عمق جریان در آدم‌رو نباید زیاد باشد به‌نحوی که نصب تجهیزات اندازه گیری. اقدامی دشوار و خطرناک تلقی شود. [۱۱۰۶| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - متعلقات شبکه فاضلاب ره ۵ ۹1۳ سایر شرایط مورد نیاز برای استفاده صحیح از دستگاه اندازهگیری که از سوی کارخانه سازنده تصریح شده. فراهم گردد. [۲۹] ۲-۱-۵- چاهک‌های بازدید! چاهک‌های بازدید نیز مانند آدم‌روهاء به‌منظور دسترسی به فاضلابروها برای شستشوء بازرسی و بهسازی شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرند لیکن بر خلاف آدم‌روها به هیچ‌وجه امکان ورود پرسنل بهره‌برداری به داخل سازه وجود ندارد. چاهک‌های بازدید در شبکه‌های غیرمتعارف و فاضلاب روستائی به‌جای آدم‌رو همچنین در شبکه‌های متعارف در مسیر انشعابات خانگی, پیش از اتصال به شبکه فاضلاب نصب می‌گردند. استفاده از چاهک‌های بازدید در مسیر انشعابات خانگی علاوه بر آنکه امکان بازدید و رفع گرفتگی‌های احتمالی را فراهم می‌سازد. از بازگشت احتمالی جریان فاضلاب از داخل شبکه به داخل منازل نیز جلوگیری می‌نماید زیرا مجهز به دریچه یک‌طرفه می‌باشد. به‌طورکلی تعبیه چاهک‌های بازدید در محل اتصال انشعاب منازل به شبکه فاضلاب بسیار مفید بوده و با توجه به هزینه اندک اجرایی, استفاده از آن‌ها توصیه می‌شود. قطر داخلی چاهک‌های بازدید عموما کوچک‌تر از ۸۰۰ میلی‌متر می‌باشد [۲۰ و ۱۹]. ۳-۱-۵- چاهک‌های شستشو" در شبکه‌های فاضلاب علاوه بر آدم‌روها و چاهک‌های بازدید. سازه‌هایی وجود دارند که هدف از تعبیه آن‌ها منحصرا ایجاد امکان شستشوی فاضلابروهاست؛ این سازه‌ها به دو گروه اصلی تقسیم می‌گردند که عبارتند از چاهک‌های شستشو چاهک شستشو سازه‌ای ساده و کوچک است که اغلب در ابتدای سرشاخه‌ها قرار گرفته و امکان ورود واترجت به داخل شبکه یا تخلیه ناگهانی جریان از یک منبع آب را برای شستشوی فاضلابرو فراهم می‌آورد. علاوه بر آن, از محل چاهک شستشو می‌توان یک منبع نور را به داخل فاضلابرو هدایت کرده و فضای داخل آن را برای بازرسی روشن نمود اما چاهک‌های شستشو معمولا به اندازه‌ای بزرگ نیستند که بتوان تجهیزات ویدئومتری یا بهسازی را از طریق آن‌ها وارد فاضلابرو نمود ‎.]٩[ چاهک شستشو در واقع یک لوله هم‌قطر با فاضلابروی مربوطه است که به سمت بالا خم شده و از طریق یک زانویی از انتهای فاضلابروی متصل به آن تا سطح زمین ادامه می‌یابد. دهانه ورودی چاهک شستشو در روی سطح زمین با یک درپوش فولادی بسته می‌شود. حداکثر فاصله چاهک شستشو تا نزدیک‌ترین آدم‌رو معمولا ۴۵ تا ۶۰ متر است [۹]. توصیه می‌شود در زمان طراحی شبکه فاضلاب. یک چاهک شستشو در ابتدای هر سرشاخه پیش‌بینی گردد. همچنین درصورتی که طول انشعاب خانگی بیش از ۲۰ متر باشد. ضروری است یک چاهک شستشو بر روی آن (خارج از دیوار لک 15000110 -| ۲162105 [ 10731۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ شکل (۱-۵) ن ۴۳-۱-۵- تاب فاضلایروها با : فاضلاب اغلب کرده یا از یک می‌کنند اما با ۲- آب مورد نیاز ایر هیام مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و شان داده شده است. لج مربع به ضلع ۶۰ ۳ ع وه 5 ی مرکا 1 ی 3 سس دولایه محافظ از جنس فیبر بین لوله و بتن و ان ۳:1 .۷ // 5 زر ره لس انتهای فاضلا ی نگ کم نتهای فاضلابرو ۹ ره ۰ تست سم سر ی سس / 0 اش ۳ کپ 1 2 شکل ۱-۵- نمای کلی چاهک شستشو ‎]٩[ مه ی خودکار سازه‌هایی شند که در آن‌ها یت یزات ویژه‌ای به نظ ر مه ی خودک؟ این تا سیسات در محا هایی قرار داده می‌شوند که سرعت خودد شستشویی تامین نشده و امک به روش شستشو با جریان ناگهانی" کار می‌کنند. بدین معنا که ابتداجریان فاضلاب را به ط ۰ ا ی ۰ ۲ ه ۰ ۰ ۰ 51 ۰ ۳ منبع خارجی اب استفاده نموده سیس در فواصل زمانی مناسب. اب ذحیره شده ر باصور د * می‌کنند تا مجرا شسته شده و رسوب‌زدایی گردد. برخی از انواع این تاسیسات را درون ا« بد توجه داشت که همه آنواع آن‌ها الزاما درون آدم‌روها تعبیه نمی‌شوند بلکه معمولا در یا چند آدم‌رو پیش‌بینی می‌شود تا امکان بازدید و تعمیر آن‌ها فراهم آید. تاسیسات, حتی الامکان نباید از شبکه‌های توزیع آب شرب تامین گردد. آب‌های سطحی ۹ 3 ۰ در ار فاضلابروها ن‌ ری ی ریقی ذخیره ت ناگهانی در م‌روها نصب مجاورت این |] - 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- متعلقات شبکه فاضلاب ۹ ۹۵ ۵-۱-۵- خطوط کمکی و انحراف جریان در شبکه‌های فاضلاب موجود ممکن است به‌علت کمبود ظرفیت در برخی خطوط فاضلابروء شرایط اضافه بار هیدرولیکی بیش از حد مجاز یا خارج از ضوابط استاندارد ایجاد گردد. در چنین شرایطی از خطوط فاضلابرو کمکی برای رفع کمبود ظرفیت هیدرولیکی استفاده می‌شود. این خطوط کمکی معمولا به‌موازات خط موجود و به‌منظورهدایت جریان به‌سمت پایین‌دست احداث می‌گردند. خطوط انحراف جریان. برای انحراف تمام یا بخشی از جریان فاضلاب از یک نقطه از شبکه به یک تخلیه‌گاه جدید مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ابتدای مرحله طراحی هر خط انحراف باید مشخص گردد که آیا این خط انحراف برای انتقال کل جریان فاضلاب موجود است یا این که فقط آن بخشی از جریان که مازاد بر ظرفیت فاضلابرو موجود است به‌وسیله این خط دریافت و منتقل خواهد شد. همچنین به جای انحراف بخشی از جریانء می‌توان انحراف حجم مشخصی از جریان ورودی از بالادست فاضلابروی موجودرا به‌عهده این قبیل خطوط گذاشت. ‎]٩[ # توضیح: ضوابط طراحی خطوط کمکی و انحراف جریان مطابق با ضوابط طراحی فاضلابروها می‌باشد. چنانچه برخی از ضوابط (مانند سرعت شستشو) در این خطوط تامین نگردد. باید برای آن‌ها دستورالعمل ویژه مرحله بهره‌برداری تهیه گردد. ۶-۱-۵- تقسیم‌بندی تلمبه‌خانه‌ها تلمبه‌خانه‌ها به دو نوع ایستگاه‌های بالابر و ایستگاه‌های پمپاژ به شرح ذیل طبقه‌بندی می‌گردند: ۱-۶-۱-۵ ایستگاه‌های بالابر ایستگاه‌های بالابر در شبکه‌های فاضلاب به تلمبه‌خانه‌هایی اطلاق می‌گردند که در یک مکان محدود فقط نسبت به انتقال عمودی جریان فاضلاب اقدام نموده و بعد از این نقطه. جریان به صورت ثقلی انتقال می‌یابد. در یک نمونه از این ایستگاه‌ها از تلمبه‌های پیجوار که نوعی تلمبه با جابه‌جایی مثبت است. استفاده می‌گردد. این تلمبه‌ها از نوع انسداد ناپذیر بوده و با ظرفیت‌های قابل توجه. برای انتقال مایعات به ارتفاع محدود به کار می‌رود. با توجه به پره‌های باز آن و فواصل کافی بین آن نیازی به آشغالگیری ابتدایی (جز آشغالگیری دهانه درشت) ندارد. تلمبه‌های پیجوار در دو نوع ساخته می‌شود. [۱۲۰] ۲-۶-۱-۵ ایستگاه‌های پمپاز ایستگاه‌های پمپاز در شبکه‌های فاضلاب به نوعی از تلمبه‌خانه‌ها اطلاق می‌گردند که در محل‌هایی از شبکه با افزایش فشارء جریان فاضلاب را تا نقطه‌ای دیگر به‌صورت تحت فشار منتقل می‌نمایند. ۷-۱-۵- کلیات طراحی در طراحی ایستگاه های پمپاز علاوه بر جنبه های فنی و مهندسی موارد زیادی دارای اهمیت هستند که از جمله می توأن به کل هزینه در طول عمر ایستگاه. میزان مصرف انرژی» ملزومات بهره برداری و نگهداری, خسارات ناشی از -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی خرابی. حفظ سلامت عمومی و پرسنل بهره برداری. تبعات زیست محیطی, نوع و جنس مواد تشکیل دهنده فاضلاب. دفعات خاموش/ روشن شدن پمپ هاء زمان ماند حداکثر به ویژه در شرایط حداقل جریان فاضلاب در سال های اولیه بهره‌برداری و غیره توجه کرد [۲۰]. الف - کاربرد تلمبه‌خانه‌ها - اجتناب از عمق زیاد فاضلابروها. هر گاه عمق شبکه به دلیل وضعیت توپوگرافی زمین دارای عمق بیش از ۷ متر گردد. حتما استفاده از ایستگاه پمپاژ به عنوان یک گزینه اصلی در کاهش عمق شبکه مد نظر قرار می‌گیرد. - زهکشی قسمت‌های گود یا سایر بخش‌های شهر که مستعد غرقاب شدن هستند. - مناطقی که فاقد شیب مناسب برای جریان فاضلاب به صورت ثقلی می باشند از طریق تلمبه خانه به شبکه فاضلاب موجود. تصفیه‌خانه فاضلاب یا یک دهانه خروجی متصل می‌شوند. - عبور از موانع و ارتفاعات همانند تپه‌هاء آبراهه. خط راه‌آهن یا به منظور اجتناب از سیفون وارون - اجتناب از عمیق شدن فاضلابرو در خاک‌های ریزشی - تامین ارتفاع کافی پروفیل جریان در تصفیه‌خانه - تسهیل در استفاده از الگوی متمرکز شبکه و تصفیه خانه" - انتقال فاضلاب به مخازن ذخیره موقت فاضلاب ب - انتخاب محل تلمبه‌خانه‌ها برای انتخاب محل تلمبه‌خانه‌ها باید به عوامل مهم ذیل توجه داشت: [۲۰] - ملاحظات مکانی با در نظر گرفتن عواملی از قبیل بستر سیلابگیر مسیل‌هاء رودخانه‌ها.ء موقعیت راه‌آهن‌ها. راه‌های اصلی و توپوگرافی کلی زمین - انطباق با سیستم فاضلاب موجود - رعایت ملاحظات زیست محیطی به ویژه امکان تاثیر عملکرد ایستگاه پمپاز با توجه به سر ریز جریان مازاد ورودی به تاسیسات در شبکه مرکب - تملیک اراضی |- 1۲۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - متعلقات شبکه فاضلاب ره ۵ ۹۷ - در نظرگرفتن خطراتی از قبیل خطر انفجارء غرقاب شدن - اجتناب از ورود نشتاب آب شور در اراضی ساحلی به درون شبکه مختلط - شرایط ژئوتکنیکی - پدافند غیر عامل ج- ظرفیت تلمبه خانه عوامل موثر در تعیین ظرفیت ایستگاه‌های پمپاز به شرح زیر می‌باشد: - دامنه تغییرات ارتفاع پمپاژه ماهیت و کمیت جریان شامل دامنه نوسانات جریان (تغییرات شبانه روزی» جریان فاضلاب در جریان بدون بارش و با بارش» نشتاب و غیره) [۱۱۳ و ۲۰] - مقدار فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه باید بر حسب سال مقصد برآورد شود تا براساس آن ظرفیت تجهیزات. شیوه افزایش آن ابعاد ساختمانی و تسهیلات مربوطه طراحی شود. - مقدار فاضلاب ورودی به تلمبه خانه تابع سرانه‌های فاضلاب در کاربری‌های خانگی, تجاری, عمومی و فاضلاب‌های صنعتی. جمعیت حوضه. درصد اتصالات فاضلاب, میزان جریان آب‌های نفوذی و نشتاب شبکه می‌باشد. - جریان انتقال یافته به تصفیه‌خانه فاضلاب از طریق ایستگاه‌های پمپاژ تا حد امکان باید به صورت پیوسته و یکنواخت بوده و از ایجاد تغییرات ناگهانی و شوک جریان ورودی به سیستم تصفیه‌خانه جلوگیری به عمل یادآوری ۱- برای آگاهی از سایر ضوابط به نشریه شماره ۳۴۷ سازمان برنامه و بودجه کشور تحت عنوان «راهنمای طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب» مراجعه نمایید. ۸-۱-۵- سیفون وارون! سیفون وارون سازه‌ای است که برای عبور جریان فاضلاب از زیر موانع موجود در مسیر خط فاضلابرو (مانند رودخانه. بزرگراه و غیره) احداث می‌شود و به صورت تحت فشار ثقلی عمل می‌کند |۴۴ و ۲۹]. (شکل ۲-۵) |- 1۷۵۲1۵۵0 5۱3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۷ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی | کضر بب لب اا یت ل ی ]| را -. 1 9 شکل ۲-۵- شکل عمومی سیفون وارون [۳۷] به واسطه پیچیدگی‌های طراحی هیدرولیکی و مشکلات بهره‌برداری و نگهداری توصیه می‌شود تا حد امکان از سیفون وارون در شبکه فاضلاب استفاده نشود [۷۵] اما در صورت ضرورت به استفاده از این سازه باید موارد زیر مدنظر قرار گیرد: الف- مجرای سیفون - به منظور جلوگیری از رسوب‌گذاری و تامین سرعت شستشو و همچنین تسهیل عملیات بهره‌برداری و نگهداری مناسب باید حداقل از دو ردیف خط موازی استفاده شود [۱۰۴ و ۷۵و ۳۴و ۲۹و ۲۰ قطر هر خط لوله باید حداقل ۲۰۰ میلی‌متر باشد [۲۹]. - حداقل سرعت شستشوی مجاز در خط لوله سیفون‌های وارون برابر با ۹/* متر بر ثانیه می‌باشد |۱۶۰۴ و ۷۵ و ۴ و ۲۹ و٩‏ ]. - شیب خطوط پایین رونده نباید کم‌تر از /۳۳ (۱ به ۳ عمودی به افقی) و بیش از /۱(۱۰۰ به ا) انتخاب شود [۴۷ و ۴۴]. حداکثر شیب مناسب برای خطوط بالا رونده /۱۵ (۱ به ۶ عمودی به افقی) می‌باشد |۴۴ و ۹ و ‎]٩‏ اما در صورت لزوم می‌توان این شیب را تا /*۵ (۱ به ۲ عمودی به افقی) نیز درنظر گرفت ‎٩[‏ و ۱]. - بزرگی شعاع چرخش زانویی‌ها در خطوط سیفون وارون باید به نحوی انتخاب شود که در عملیات شستشو اختلال ایجاد ننماید ‎.]٩[ - حداقل ارتفاع پوشش مصالح خاکی روی لوله‌های سیفون وارون باید طبق ضوابط زیر رعایت گردد [۲۹ و ۱]: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - متعلقات شبکه فاضلاب ۹ ۹۹ * جاده‌های اصلی و فرعی مطابق بند (۱-۵-۱۰-۴) زهکش‌های ساخته شده: ۱ متر (حداقل فاصله بتنی بالای لوله تا کف زهکش) * کانال‌های خاکی: ۰/۶ متر کانال بتنی پوشش شده: حداقل ۰/۳ متر * مسیل‌ها و رودخانه‌ها (با توجه به عمق آبشستگی بستر رودخانه): ۱ متر ب- سازه‌های ورودی و خروجی - تقسیم جریان در محل ورودی سیفون باید توسط سازه سرریز یا به وسیله ایجاد اختلاف در تراز کف خطوط پایین رونده سیفون انجام پذیرد [۴۷ و ۴۴ و ‎.]٩ - پیش از ورود جریان به محل سازه ورودی یا مجرای سیفون باید حداقل یک آشغالگیر با حداکثر اندازه دانه عبوری ۱/* متر نصب گردد [۱۰۴ و ۴۷]. - سازه‌های ورودی و خروجی سیفون وارون باید به نحوی طراحی گردند که بتوان جریان را به خطوط لوله دیگر منحرف نموده و یک خط لوله را کاملا از سرویس خارج و تعمیر یا شستشو نمود. برای انسداد جریان در یک خط لوله سیفون می‌توان از دریجه استفاده کرد [۱۶۴ و ۴۴ و ۳۴]. - در محل ورودی و خروجی سیفون باید آدم‌روهایی با فضای کافی و مناسب برای استفاده از تجهیزات شستشو در نظر گرفته شود |۱۶۰۴ و ۷۵ و ۴۴ و ۳۴]. - به منظور سهولت بازدید. بهره‌برداری و نگهداری پیشنهاد می‌شود در صورت امکان در پایین‌ترین تراز مجرای سیفون» سازه دسترسی تعبیه و ایجاد گردد |۴۴ و ۲۰]. ج- مجرای تهویه برای جلوگیری از ایجاد بو به علت محبوس شدن هوا در حواشی قسمت ورودی سیفون پیشنهاد می‌شود از لوله عبور هوا استفاده گردد. این لوله. هوا را از ورودی سیفون به خروجی آن هدایت می‌کند. قطر این لوله تهویه یک سوم (۱/۳) تا یک دوم (۱/۲) قطر فاضلابروی ورودی می‌باشد. لوله عبور هوا یا در ترازی بالاتر از تراز هیدرولیکی فاضلابرو کارگذاشته می‌شود و یا به موازات لوله سیفون احداث می‌شود. در صورت عبور دادن لوله تهویه به موازات لوله سیفون باید از خشک بودن این لوله و عدم نشت جریان فاضلاب به درون آن اطمینان حاصل نمود. [۲۹ و ‎]٩ -------- صفحهٔ بعد -------- با 4 ره ۵اه مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۹-۱-۵- آب‌بندی خطوط فاضلابرو یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های مربوط به بازرسی شبکه فاضلاب شناسایی و ارزیابی آب‌بندی شبکه است. کنترل آب‌بندی لوله‌ها و سازه‌های شبکه باید به‌طور منظم و مستمر انجام پذیرد. بررسی وضعیت آب‌بندی کلیه خطوط و - لوله‌ها و آدم‌روها - محل اتصال لوله‌ها به یکدیگر - محل اتصال لوله به آدم‌رو ۱-۹-۱-۵ انواع روش‌های ارزیابی آب‌بندی الف - بازدید چشمی یا بازدید به کمک دوربین مدار بسته (۲27۷) بازدید چشمی و بازرسی سطح خارجی لوله‌ها و مسیر کارگذاری لوله‌ها ساده‌ترین راه برای پی‌بردن به وجود نشت می‌باشد. در این آزمون می‌توان با پیمایش مسر به‌صورت پیاده یا سواره لوله‌ها و اتصالات را بازدید کرده و نسبت به وجود یا نبود نشت اطمینان یافت. در صورت مشاهده هرگونه نشت باید از محل نشت عکس یا فیلم گرفت. اگر خط لوله در دسترس نباشد می‌توان دوربین مدار بسته‌ای را به داخل مسیرمورد نظر فرستاد تا از شرایط آب‌بندی لوله و اتصالات آگاه شد. در این روش از دوربین مدار بسته و تجهیزات مربوطه استفاده می‌شود [۷۷]. ب- آزمون دود" آزمون دود در موارد زیر کاربرد دارد: - شناسایی آن بخش‌هایی از شبکه فاضلاب که در خلال بارندگی امکان نشت فاضلاب از آن وجود دارد. - شناسایی و تعیین سازه‌های آسیب دیده. - نشت از محل اتصالات خطوط فاضلابرو. - نقاطی از شبکه فاضلاب مجزا که امکان ورود رواناب به آن‌ها وجود دارد. - شناسایی انشعابات غیرمجاز (ازجمله محل اتصال شبکه آب‌های سطحی به شبکه فاضلاب). در هوا می‌باشد. مدت زمان آزمایش بسته به نوع دود انتخاب شده و طول خط لوله مورد آزمایش متفاوت می‌باشد [*۸]. ۲21۹۵ 1651 مارگ -] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - متعلقات شبکه فاضلاب شاه از و ۱ ج- آزمون هو * استاندارد 02 - /(924 ۲ این آزمون با استفاده از هوای کم‌فشار انجام می‌شود و مختص لوله‌های بتنی با قطر ۱۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌متر با اتصالات واشری می‌باشد. میزان فشار به‌کار رفته در این تست ۲۷ کیلو پاسکال است. مقدار مجاز افت فشار هوا در خط لوله مورد آزمایش تا ۷ کیلو پاسکال می‌باشد که در این‌صورت آب‌بندی خط لوله مورد آزمون قابل قبول خواهد بود [۲]. * استاندارد 1417-92 ۸۹511-۳۲۳ این آزمون با عنوان «روش آزمون استاندارد برای پذیرش نصب و راه‌اندازی خطوط گرانش فاضلاب و پلاستیک با استفاده از هوای کم فشار»» برای تمامی خطوط فاضلابرو شبکه ثقلی اعم از جنس ترموپلاستیک. لوله‌های رزین‌دار تقویت شده با حرارت (1717۳)» و لوله‌های پلاستیکی تقویت شده با ملات (/13۸) در دامنه قطرهای ۱*۰ تا ۹۶۰ میلی‌مترء استفاده می‌شود [۶]. - انتخاب استاندارد بر اساس قطر لوله ٩‏ استاندارد 03 - ‎۸٩۹1۸/628 این آزمون با استفاده از هوای کم‌فشار انجام می‌شود و مختص لوله سفالی لعاب‌دار می‌باشد. میزان فشار به کار رفته در این تست ۲۸ کیلو پاسکال می‌باشد که بسته به قطر لولهء زمان لازم برای تثبیت فشار مذکور ۲ تا ۵ دقیقه است. مقدار مجاز افت فشار هوا در خط لوله مورد آزمایش تا ۷ کیلو پاسکال می‌باشد که در این‌صورت آب‌بندی خط لوله مورد آزمون قابل قبول خواهد بود. از آنجا که وجود آب زیرزمینی در بالای خط لوله فاضلابرو فشار هوا را کاهش می‌دهد. بنابراین اگر در محدوده مورد آزمایش نفوذ قابل توجه آب زیرزمینی مشاهده شد باید آزمون 1091 ۲ ۸57۸ را برای تست آب‌بندی انجام داد [۴]. د- آزمون آب آزمایش آب‌بندی با استفاده از آب تحت فشار در بسیاری از استانداردها به عنوان تنها روش مورد استفاده برای ارزیابی آب‌بندی لوله‌های جدیدا اجرا شده, ذکر می‌شود [۱۱۶]. با توجه به قطر لوله. وضعیت آب زیرزمینی و جنس لوله - انتخاب استاندارد بر اساس قطر لوله * استاندارد 1610 ۳۸ ۷240 کت ]| ۸: ۲ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۰ برای تست خط لوله استفاده می‌شود. ۵ برای اقطار بیش از ۱۰*۰ میلی‌متر می‌توان به جای کل خط لوله تنها اتصالات را تست نمود [۱۸]. استاندارد ۱1103-2 ۲ ۵ برای اقطار ۷۰۰ میلی‌متر و بیش‌تر با اتصالات و واشرهای لاستیکی کاربرد دارد [۵]. استاندارد ۲969 ۰ برای اقطار کوچک‌تر یا مساوی ۶۰۰ میلی‌متر استفاده می‌شود [۳]. - انتخاب استاندارد با توجه به وضعیت آب زیرزمینی * استاندارد ۲۱1103-2 ۵ تاسطح آب زیرزمینی مساوی ۶۰ سانتی‌متر بالای تاج لوله این روش قابل استفاده است. در شرایط دیگر باید از استاندارد 969 ۲ استفاده شود [۵]. * استاندارد ۲969 ۵ برای سطح آب زیرزمینی بیش از ۶۰ سانتی‌متر بالای تاج لوله از تست نشت وفرار آب به داخل و خارج لوله استفاده شود [۳]. - انتخاب استاندارد بر اساس جنس لوله استاندارد ۱1103-2 ۲ ۵ مختص لوله بتنی می‌باشد [۵]. * استاندارد ۲969 ۰ برای لوله‌های بتنی است. طول خط لوله مورد آزمایش نباید بیش‌تر از ۲۱۳ متر باشد [۳]. ۹ استاندارد 06 - 2487 ۲ ۰ برای لوله‌های پلی‌اتیلن موج‌دار با چگالی بالا در تمامی اقطار استفاده می‌شود. ۵ برای انجام تست نشت به خارج لوله در اقطار مساوی یا بزرگ‌تر از ۶۰۰ میلی‌مترء می‌توان از بازدید چشمی استفاده کرد [۷]. * استاندارد 032 - ۲1091 ۰ این تست برای تعیین نشت آب به داخل لوله در شرایط ایستایی و برای لوله‌های سفالی لعابدار یا ترکیبی از لوله‌های سفالی و سایر لوله‌ها استفاده می‌شود. محدوده اقطار قابل قبول در این تست از ۰ تا ۱۲۰۰ میلی‌متر می‌باشد. این تست فقط برای خطوط لوله فاضلابرو مناسب است [۸]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- / رس - کی ل بو و ری ی که فاضلاب ار ۳۸۷۵ ۵ ۱-۶- کنترل بو در شبکه‌های فاضلاب بوی نامطبوع و خوردگی در شبکه‌های فاضلاب. پدیده‌هایی هستند که عمدتا ناشی از تشکیل گاز سولفید هیدروژن می‌باشند؛ این گاز در شرایط بی‌هوازی از کاهش یون سولفات توسط باکتری‌های ویژه‌ای ایجاد می‌شود که اکسیژن را از یون‌ها جدا نموده و صرف تجزیه مواد آلی موجود در فاضلاب می‌نمایند. مهم‌ترین عوامل موثر در تشکیل گاز مذکور عبارتند از: قطر فاضلابرو, دمای فاضلاب. شدت بار آلودگی. سرعت جریان و آآم فاضلاب [۸۶ و ۷۰]. روش پیشنهادی برای کنترل و اصلاح طراحی شبکه‌های فاضلاب در خصوص مشکل تولید و انتشار بو مشتمل بر سه گام اساسی است: تخمین پتانسیل تشکیل گاز سولفید هیدروژن در فاضلابروهاء تعیین محل‌های خروج و انتشار این گاز و نهایتا اتخاذ تصمیمات و اقدامات اصلاحی در مناطقی که هم پتانسیل تولید گاز بالاست و هم احتمال خروج آن ! ن از شبکه وجود دارد. ۱-۱-۶- تخمین پتانسیل تشکیل گاز سولفید هیدروژن در شبکه‌های فاضلاب ۱-۱-۱-۶ فاضلابروهای با قطر کوچک‌تر یا مساوی ۶۰۰ میلی‌متر با استفاده از رابطه ۱-۶ می‌توان احتمال تشکیل گاز سولفید هیدروژن در فاضلابروهای با قطر کوچک‌تر از ۶۰۰ میلی‌متر را مورد بررسی قرارداد [۷۰ و ۳۹و ۱۶]؛ توصیه می‌شود مقدار این رابطه در موقعیت‌هایی که احتمال خروج و انتشار بو از شبکه وجود دارد (موقعیت‌های مذکور در بند ۲-۱-۶ و فاضلابروهای مجاور آن‌ها) محاسبه گردد تا در صورت ۶ 0 0 20 ۳ 0۶( 20 3 : اکسیژن بیولوژیکی مورد نیاز (معمولا بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ برای فاضلاب شهری) (گرم اکسیژن بر مترمکعب) میانگین دمای فاضلاب در گرم‌ترین فصل سال (معمولا بین ۲۰ تا ۲۵ درجه) (درجه سانتی‌گراد) 5 شیب لوله برحسب درصد امتر در ۱۰۰ متر] 0 متوسط آب‌دهی جریان فاضلاب (لیتر بر ثانیه) ]: پیرامون خیس (متر) : عرض سطح جریان (متر) (در لوله‌های تمام پرء این پارامتر ۰/۰۱ متر فرض می‌شود [۳۹]) جدول (۱-۶)» احتمال تولید گاز سولفید هیدروژن بر حسب مقادیر مختلف # را نشان می‌دهد؛ چنانچه احتمال تشکیل گاز زیاد یا قطعی باشد.ء ضروری است نسبت به اصلاح طراحی آن فاضلابرو اقدام گردد [۷۰ و ۳۹]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ی ۱-۶- بررسی احتمال تشکیل گاز سولفید هیدروژن در فاضلابروها بر حسب پارامتر .7 احتمال تولید گاز سولفید هیدروژن ۲-۱-۱-۶- فاضلابروهای با قطر بزرگ تر از ۶۰۰ میلی‌متر در فاضلابروهای با قطر بزرگ‌تر از ۶۰۰ میلی‌مترء از روش پیش‌بینی غلظت سولفید هیدروژن تولیدی برای تعیین پتانسیل تشکیل این ۰ کا: ز استفاده می‌شود؛ بدین معنا که هرچه تشکیل غلظت بیش‌تری از این گاز پیش‌بینی شود.ء می‌توان نتیجه گرفت که پتانسیل تشکیل بو بالاتر است. رویه کار بدین صورت است که نرخ تولید سولفید هیدروژن و زمان ماند جریان در فاضلابرو محاسبه شده و از رابطه ۲-۶ برای پیش‌بینی غلظت سولفید هیدروژن تولیدی استفاده می‌گردد [۵۰]. لازم به ذکر است که روابط ذیل برای فاضلابروهای با قطر کوچک‌تر از ۶۰۰ میلی‌متر نیز قابل استفاده هستند. 1 ۲۶ 1 شش <<( (۲-۶) 7 ۷ - و (20 1.10۹.800.107 > + غلظت سولفید هیدروژن تولیدی (گرم بر مترمکعب) نرخ تولید سولفید هیدروژن (گرم سولفید بر مترمربع در هر ساعت) ا: شعاع هیدرولیکی (متر) 1 زمان ماند (ساعت) اکسیژن بیولوزژیکی مورد نیاز (معمولا بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ برای فاضلاب شهری) (گرم اکسیژن بر مترمکعب) دمای فاضلاب (معمولا بین ۲۰ تا ۲۵ درجه) (درجه سانتی گراد) حجم آب داخل فاضلابرو (حاصلضرب مساحت تر شده در طول لوله) (مترمکعب) 0 متوسط آب‌دهی جریان فاضلاب (مترمکعب بر ساعت) فاضلابروهایی که غلظت سولفید هیدروژن تولیدی در آن‌ها بیش از ۳ گرم بر مترمکعب تخمین زده شود پتانسیل بالایی برای ایجاد بو دارند ولازم است در طراحی آن‌ها اقدامات اصلاحی مورد توجه قرار گیرد؛ در صورتی که غلظت پیش‌بینی شده کم‌تری از ۰/۵ باشد. پتانسیل ایجاد بو قابل توجه نیست. همچنین متذکر می‌گردد که غلظت بالای ۲۰۰ 0 از این گاز خطر جانی در پی دارد [۵۱]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ / بی - کی ل بو و ما ی که فاضلاب ها ۲۸/۵ ۷ ۲-۱-۶ عوامل موثر در خروج گاز سولفید هیدروژن از شبکه فاضلاب و انتشار بو علت اصلی خروج گاز سولفید هیدروژن از شبکه فاضلاب و انتشار بو فشرده شدن هوای موجود در فضای بالای فاضلابروها" در یکی از موقعیت‌های زیر می‌باشد ‎۸٩[‏ و ۸۷ و ۱۱و ۳۰]: - بالا بودن نسبی ارتفاع سطح جریان نسبت به قطر فاضلابرو ((4/1). - کم‌تری بودن قطر فاضلابروی پایین‌دست نسبت به فاضلابروی بالادست. - وجود سیفون وارون در شبکه. - کاهش ناگهانی شیب در دو فاضلابروی متوالی. - تلاقی دو فاضلابرو با زاویه نامناسب (که در جریان ایجاد آشفتگی می‌نماید.) در شکل (۱-۶) زاویه مناسب برای تلاقی دو فاضلابرو نشان داده شده است. جهت جریان در فاضلابروی اصلی جهت جریان در فاضلابروی فرعی زاویه قابل قبول شکل ۱-۶- زاویه مناسب برای تلاقی دو فاضلایرو [۱۱] ۳-۱-۶- اقدامات اصلاحی در مرحله طراحی. برای کنترل بو زمانی که احتمال تشکیل گاز سولفید هیدروژن در محل یک فاضلابرو بالا باشد. پا پیش‌بینی شود که غلظت این گاز در یک فاضلابرو فراتر از حد مجاز خواهد رفت. لازم است اقدامات اصلاحی ذیل مد نظر قرار گیرند: ]۳۰ ‏و ۸۷و ۷۰و ۱۱و‎ ۸٩[ 06 ع6 ۳ آ0 ۳۳۵۹۹۳17۵110 -| -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۷ م مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی - جلوگیری از سپتیک شدن جریان در آن فاضلابرو در شرایط اضافه بار هیدرولیکی (سورچارج)» از طریق کاهش زمان ماند که ترجیحا کم‌تری از ۴ ساعت بوده و تحت هیچ شرایطی از ۸ ساعت تجاوز ننماید. [۱۱۰]. - عدم استفاده از لوله‌های آسیب‌پذیر در برابر خوردگی برای آن فاضلابرو (به‌خصوص لوله‌های بتنی فاقد پوشش). - کسب اطمینان از عدم وجود شرایط مذکور در بند ۲-۶ (که سبب انتشار گازهای ایجاد شده می‌گردند) و تغییر طرح به منظور احتراز از ایجاد آن شرایط (در صورت امکان). به‌طور مشال, طراحی هیدرولیکی شیب‌شکن‌ها و محل وقوع پرش‌های هیدرولیکی باید به‌گونه‌ای انجام شود که اغتشاش کم‌تریی در جریان ایجاد گردد. یا در محل سیفون‌ها لازم است یک لوله کمکی با قطر کوچک؛ در بالای سیفون تعبیه شود تا هوا از این طریق جریان پیدا کرده و از آدم‌روها خارج نشود ‎۸٩[‏ و ۸۷ و ۳۰]. قطر این لوله کمکی معمولا برابر با نصف قطر سیفون انتخاب می‌شود (شکل ۲-۶) [۸۷]. ۸ 4 جریان هوا را اضر سس شکل ۲-۶- تعبیه لوله کمکی در بالای سیفون [۳۰] در مناطقی که پتانسیل تولید بو بالاست و پیشگیری از ایجاد و انتشار آن در مرحله طراحی شبکه فاضلاب از طریق ایجاد اصلاحات در طرح مقدور نمی‌باشد. لازم است مهندس طراح, محل‌های بروز مشکل را به طریق مقتضی به اطلاع کارفرما برساند تا سایر روش‌های کنترل بو در مرحله بهره‌برداری و نگهداری در آن مناطق به‌کار گرفته شوند. ۳-۱-۶ سایر روش‌های کنترل بو چنانچه پیشگیری از ایجاد و انتشار بو در مرحله طراحی شبکه فاضلاب از طریق ایجاد اصلاحات در طرح مقدور نباشد. لازم است پس از اجرای شبکه فاضلاب و در قالب برنامه بهره‌برداری و نگهداری, به طریق مقتضی نسبت به کنترل بو آقدام نمود که به روش‌های مختلف قابل انجام است؛ اما صرف نظر از نوع روش انتخابی» در هر صورت هدف نهایی از کلیه روش‌های کنترل بوء تامین شرایط ذیل است [۸۸]: - سطح سولفید محلول در فاضلاب کم‌تری از ۰/۳ میلی‌گرم بر لیتر باشد. - میزان سولفید موجود در هوای بالای فاضلابرو کم‌تری از ۵ 001 باشد. - اآم در سطوح بتنی به میزان ۴ یا بیش‌تر باشد (به منظور جلوگیری از خوردگی) ۳۳ 1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - کنترل بو و شستنشوی شبکه فاضلاب 4 ۵ اه پارامترهای فوق می‌توانند به عنوان معیاری در ارزیابی اثربخشی اقدامات انجام شده برای کنترل بو در طول دوره بهره‌برداری و نگهداری مورد سنجش مداوم قرار گیرند. روش‌های کنترل بو عبارتند از: ۱-۴-۱-۶ تصفیه فاز مایع! تصفیه فاز مایع عبارت است از اضافه نمودن مواد شیمیایی ویژه به جریان فاضلاب. به منظور تامین شرایط قلیایی و محدود نمودن تولید گاز سولفید هیدروژن؛ مواد گوناگونی را می‌توان برای این منظور به کار برد که برخی از متداولترین ۲-۴-۱-۶- کنترل یا تصفیه فاز گاز" گازهای بدبو به منظور جلوگیری از انتشار آن‌ها به فضای اطراف (کنترل) و دیگری بوزدایی از آن‌ها با استفاده از روش‌هایی مانند عبوردهی از فیلترهای ویژه (تصفیه) [۱۱ و ۳۰]. ۱-۲-۴-۱-۶- محبوس نمودن گازهای بدبو و جلوگیری از انتشار آن‌ها به فضای اطراف " درپوش آدم‌روها و چاهک‌های بازدید با استفاده از مخلوط قیر و ماسه. مسدود می‌گردد [۳۰]. در این صورت احداث تله گاز پا سایر اقدامات مشابه ضرورت می‌یاید [۳۰]. الف - احداث تله گاز در چاهک بازدید"* یا آدم‌رو در این روش» یک دریچه یک‌طرفه " درون چاهک بازدید یا آدم‌رو نصب می‌شود که مانع از حرکت گازهای تولید شده» به سمت بالادست می‌گردد. تله گاز معمولا در محل‌هایی ساخته می‌شود که فاضلابروهای با قطر کوچک به یک فاضلابروی قطور ریزش می‌نمایند و تله مانع از ورود گازهای بدبو به داخل فاضلابروهای کوچک و انتقال به بالادست می‌گردد [۳۰]. 1 ۳۳2956 1000] -۱ ,6 10۳1 ان ,۳۵۳۳۹۵۵2۵6 ما۲۳ معاهاانگ ۲۳۵۳۳۵۷۵ 0۶ عل ما عباو ۵ ۳۲-اادک5 1۵۵ ,(6ل0 ول ۷۵۱۵ واه -2 6 ۱1286510 ,(5116ه)) ۲1۷۵۲0۵۵ سس مک ۳۵۳۵۵۹6۰ ۲۷۵۳۵۵۵ معادما ۲۷۵۵ 1 0۳ |0۵ ۳۳256 ۷۵00۲ -3 000۲۲1 -4 ۲10۵ ۱1۵116۵6۵ 1۳۵0 که0 -5 -6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ب- استفاده از سازه مار پیج ! سقوط آزاد جریان در شیب شکن‌های قائم آموجود در شبکه فاضلاب از قبیل شیب شکن‌های موجود در چاهک تر ایستگاه پمپاژ یا آدم‌روهای ریزشی. معمولا با ایجاد اغتشاش, سبب آزاد شدن گاز سولفید هیدروژن و تولید بو می‌گردد. می‌نماید که گازهای موجود در آدم‌رو را به سمت پایین می‌کشد [۸۷ و ۵۵و ۳۰]. ۲-۲-۴-۱-۶- بوزدایی از گازهای تولید شده در شبکه پیش از انتشار آن‌ها به خارج یکی از روش‌های بوزدایی از گازهای خروجی, نصب فیلتر ویژه‌ای در چاهک بازدید یا آدم‌روی محل انتشار بو است که حاوی میکروار گانیزم‌هایی برای اکسید کردن مولکول‌های بو و تصفیه گاز خروجی می‌باشد. روش دیگرء تعبیه و ساخت ۳-۴-۱-۶- تهوبه تحت فشار شبکه فاضلاب در مناطقی که تهویه طبیعی شبکه به صورت کارآمد انجام نمی‌شود و امکان بی‌هوازی شدن فاضلاب در مجاری وجود دارد. می‌توان با نصب فنهای مکنده و دمنده در مناطق مناسب. تهویه شبکه را به صورت تحت فشار تامین نمود. با افزایش حجم جریان در فاضلابرو و بالا آمدن سطح فاضلاب. هوای بالای مجرا فشرده شده و به سمت خارج از تازه از روزنه‌های درپوش آدم‌رو به داخل مجرا کشیده می‌شود. این چرخه روزانه. تهویه طبیعی شبکه فاضلاب را سبب می‌گردد. در صورت نیاز می‌توان این چرخه را به صورت مصنوعی تامین نمود که از آن به عنوان تهویه تحت فشار نام بردذده می‌شود |۸۷و ۳۰ 1۱۶ ]- 2- ۷۵۲1۵ 5 3- 2700 50065 4- 5 5- 3101۳1 | ۱۶ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۴-۱-۶ کنترل فاضلاب ورودی به شبکه یکی دیگر از راه‌های کنترل بو اجرای قوانین محدودکننده بر صنایع و کارگاه‌های محلی است که فاضلاب خود را به درون شبکه فاضلاب شهری تخلیه می‌نمایند. فاضلاب‌های دارای سولفید زیاد. (301] بالاء ]0 پایین. دمای بالا و چربی زیاد. در این بخش با حل دو مساله عملی, نحوه استفاده از (رابطه ۱-۶) و (رابطه ۲-۶)» مندرج در بخش کنترل بو تشریح می‌گردد. الف - محاسبه پارامتر :7 مثال ۱: فاضلابرویی بتنی به قطر ۵۰۰ میلی‌متر با ضریب مانینگ 0.013 و شیب ۱۶/*/ مفروض است. اگر |/ 5008 - و301 و دمای فاضلاب ۳۰ درجه سانتی گراد باشد و در زمان آب‌دهی متوسط. لوله به صورت نیمه‌پر عمل نماید. پتانسیل تشکیل گاز سولفید هیدروژن در این فاضلابرو را تخمین بزنید [۲۱]. مساحت تر شده: (۶) 0.098 -8/ *70 ۸ پیرامون تر شده: (۱) 0.785 <- 710/2 -۲ عرض سطح جریان: (۲) 0.5- 0-10 0098 0098 رل چیه ۵٩‏ 75 -و/ و 0.075 - 0.162 3 سد هد هو تلو 5 3 |0.0 [و 0 (500.1.073020. (0 1.07۱ ,3.8010 6ادد - 0.155 7 ۳ 0007 سر 05 1 1 ۹ 1 1 05 5.0 مقدار محاسبه شده برای پارامتر 7 حاکی از آن است که احتمال تشکیل سولفید هیدروژن در این فاضلایرو بسیار مساله ۲: برای یک فاضلابروی ثقلی نیمه‌پر با قطر ۶۰۰ میلی‌متر و ضریب مانینیگ 0.015 > 1 که فاضلاب با دمای ۰ درجه سانتی گراد و *۲/1۳ع 250 - و1300 در آن جریان دارد. پارامتر 7 را با فرض شیب‌های ۸/۰۳ ۰/۱ و ۰/۳ محاسبه کنید [۵۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی نتایج جدول فوق حاکی از آن است که احتمال تشکیل مقادیر قابل توجهی از گاز سولفید هیدروژن در فاضلابروهای اصلی و جمع‌کننده با شیب ملایم وجود دارد [۵۰]. ب- محاسبه غلظت سولفید هیدروژن تولیدی مساله: خط لوله‌ای تحت فشار به طول ۴۰۰۰ متر با قطر ۴۰۰ میلی‌متر مفروض است. چنانچه نرخ تولید سولفید هیدروژن در این فاضلابرو 5/1*.[۲ع 0.1 و آب‌دهی جریان برابر با ۳۳7/1۶ 100 باشد. غلظت سولفید هیدروژن تولیدی در این فاضلابرو ر محاسبه نمایید [۵۰]. زمان ماند: ۴ 02 2 ۳ 503 000 ۰-4 4100 0 0 غلظت سولفید هیدروژن تولیدی: 3 7 _ 01 13 ۹ 6/1 3 ۰۹03 پر هت -) 4 اصلاحی مورد توجه قرار گیرد. ۲۶ ی ۰ ی ر که به‌طورکلی. شستشوی فاضلابروها در شبکه به چهار منظور انجام می‌پذیرد: - شستشوی پیش گیرانه که به‌صورت دوره‌ای و طبق برنامه زمان‌بندی مشخص صورت می‌گیرد و هدف آن جلوگیری از رسوب‌گذاری و بروز انسداد در فاضلابروها می‌باشد. (کاهش تولید گازهای بد بو و جلوگیری از خوردگی جداره فاضلابروها نیز از دیگر مزایای شستشوی پیشگیرانه است) - شستشوی اضطراری که برای رفع انسداد و گرفتگی فاضلابروهاست و معمولا در زمانی انجام می‌پذیرد که فاضلابروها با مشکل کمبود ظرفیت هیدرولیکی مواجه می‌شوند. - شستشضو پیش از آغاز عملیات ویدیومتری که برای پاک‌سازی فاضلابرو به‌منظور آماده‌سازی محیط کار و تشخیص بهتر شرایط فاضلابرو انجام می‌شود. - شستشو پیش از شروع عملیات بهسازی شبکه که با هدف آماده‌سازی سطح داخلی فاضلابروها برای تعمیر پوشش موجود یا اجرای روکش جدیدصورت می‌گیرد. یادآوری می‌شود که در طراحی شبکه‌های فاضلاب همواره باید سعی شود سرعت خودشستشویی, حداقل یک‌بار در هر شبانه‌روز در تمام فاضلابروها تامین گردد؛ چنانچه به هر دلیل ایجاد این سرعت در بعضی از لوله‌های فاضلابرو میسر -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ]ان - کن ل بو و مه ی که فاضلاب ها ۲۸/۵ ۳ نباشد.ء شستشوی پیش گیرانه به تناوب در آن مجاری ضرورت می‌یابد و بی‌توجهی به این نیازء توسل به شستشوی اضطراری و کوتاه شدن عمر فاضلابروها را در پی خواهد داشت. مهندس طراح باید بازه‌هایی را که نیاز به شستشو دارند مشخص نموده و موقعیت مکانی آن‌ها را درج و اعلام نماید. ۱-۱-۲-۶- سیستم هایدرس! فرانسه ابداع شده و ساختاری بسیار ساده دارد؛ این سیستم متشکل از یک دریچه به شکل سطح مقطع فاضلابروست که عمودی باقی می‌ماند و جریان به تدریج در بالادست دریچه جمع شده و ارتفاع می‌گیرد تا این‌که نهایتا نیروی هیدرواستاتیک ناشی از انباشت آب در بالادست. بر وزن دریچه غلبه کرده و آن را حول محور افقی دریچه به گردش در آورد؛ این امر سبب می‌شود که حجم زیادی از آب به‌صورت ناگهانی و با سرعت به داخل فاضلابرو تخلیه گردیده و آن را شستشو دهد؛ پس از تخلیه آب و از میان رفتن نیروی هیدرواستاتیک ناشی از آن. دریچه به حالت اولیه بازمی‌گردد و این چرخه مرتب تکرار می‌شود. بدین ترتیب با به‌کارگیری این سیستم شستشوی خودکارء از انباشت رسوبات در فاضلابروهایی که سرعت خودشستشویی در آن‌ها تامین نمی‌گردد. جلوگیری می‌شود. تعداد دریچه‌ها و فاصله بین آن‌ها بستگی به ویژگی‌های مواد رسوبی و بعضی مشخصات مجرا از جمله شیب طولی و ضریب زبری فاضلابرو دارد [۹۵ و *۹]. شکل (۳-۶) نحوه عملکرد سیستم هایدرس را نشان می‌دهد. شکل ۳-۶- نحوه عملکرد سیستم هایدرس [۹۰] |- 55 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۲-۱-۲-۶- سیستم هایدروسلف! هایدروسلف سیستمی ساده برای رسوب‌زدایی کانال‌هاء مخازن نگه‌داشت موقت جریان, تونل‌ها و جمع‌کننده‌های اصلی شبکه فاضلاب است که بدون نیاز به جریان برق و آب تمیزء می‌تواند از طریق آزادسازی ناگهانی جریان» رسوب‌های سخت نشده را تا حد زیادی پاک‌سازی نموده و ظرفیت هیدرولیکی مخزن یا مجرا را در طول زمان تقریبا ثابت نگاه دارد. استفاده از سیستم هایدروسلف در پاک‌سازی «منبع ذخیره جریان سرریز شده از شبکه مختلط»" نیز بسیار متداول است. در این‌جا ساختار و عملکرد نوعی از این سیستم که برای پاک‌سازی توئل‌ها و جمع‌کننده‌های اصلی شبکه فاضلاب مورداستفاده قرار می‌گیرد. به اختصارتشریح می‌گردد [۹۵ و ۹۰ و ۵۳]. ساختار و ترکیب اجزای سیستم هایدروسلف برحسب نوع کاربرد متفاوت است اما به‌طورکلی متشکل از یک محفظه ذخیره جریان و یک دریچه هیدرولیکی است که با فرمان یک وسیله شناور (که در فاضلابرو نصب می‌شود) باز شده و جریان را به‌صورت ناگهانی رها می‌نماید. معمولا محفظه ذخیره جریان در درون مسیر شبکه فاضلاب یا در مجاورت" آن تعبیه می‌گردد اما در فاضلابروهایی که بیش از ۲ متر قطر دارند. این محفظه را می‌توان با ساخت دو دیواره بتنی در داخل خود فاضلابرو ایجاد نمود. در هر صورت. برای جلوگیری از رسوب‌گذاری در داخل محفظه ذخیره جریان باید کف مخزن به‌صورت شیبدار (با شیبی بین ۵ تا ۲۰ درصد) ساخته شود؛ اگرچه میزان این شیب تا حد زیادی حداکثر طول قابل شستشو در هر بار تخلیه ناگهانی جریان را تعیین می‌کند اما از لحاظ نظری هیچ محدودیتی در حداکثر طول قابل شستشوی فاضلابروها با این روش وجود ندارد زیرا می‌توان چندین واحد دریچه را به‌صورت پی‌درپی یا سری در طول مسیر فاضلابرو نصب نمود [۹۵ و ۹۰ و ۵۳]. شکل (۴-۶) ساختار سیستم هایدروسلف را نشان می‌دهند. 1105۵1 -1 ۵ مهم ماگ 50 -2 1 0۳ 10-116 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- همان طور متناوب انجاه ۳-۱-۳۲-۶- شترل بو و شستنشوی شبکه فاضلاب 4اه ۸۱۵ ۳ محعظله دخیره جریان :۱ 3 با ۵ و را در یجه آدمرو برای ورد2 جربان دسترسی به مخزن ۹ ۱ ۱ 1 دریچه ادمرو برای ۱ دسترسی به مرن ظ محعظه دخیره جریان ۱ سح زمین سرر در 1 دیما 0 ی مد 0 اه 1 وی ی اس 1 کت دریجه هیدرولیگی . ۱ 9 پا ۵ ۸ ۹ شکل ۳۴-۶- نمایی از سیستم هایدروسلف [۹۵] که اشاره شد.ء سیستم هایدروسلف به‌طور خودکار و بدون نیاز به جریان برق عمل شستشو می‌دهد اما در صورت نیازء اپراتور نیز می‌تواند به دریچه فرمان دهد تا با صرف اندک انرژی برق ود |۹۵ 0 1۹۰ ۰۰ ری ۰ ۸ ۰ ۹ 51 ۰ ۰ ۲ 1110 ۱ ۱۵ وی را به‌صورت یاف اگم " بافر کمی و به مقدار ی 30851 -| ۹۷/30۱ -2 5 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۷ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی مشخص. پمپ مکشی از طریق یک حس‌گر یا سنسور فعال می‌شود و با تخلیه هوای درون محفظه ذخیره جریان» سبب می‌گردد که فاضلاب از درون فاضلابرو آنقدر به داخل محفظه مکیده شود تا ارتفاع آب در درون محفظه به سطح معینی که درون فاضلابرو قرار دارد. با تشخیص سطح فاضلاب و زمان مناسب برای آزادسازی ناگهانی جریان ذخیره شده. دستور باز شدن دریچه دیافراگمی را صادر می‌کند. با باز شدن دریچه. حجم عظیمی از آب به‌صورت ناگهانی وارد فاضلابرو شده و عمل شستشو انجام می‌شود [۹۵ و ۹۰ و ۱۵]. شکل (۵-۶) مراحل عملکرد سیستم با یوجست را نشان می‌دهد. للاح رجا ۱ 8 ۱ ب رورا َ ونر شکل ۵-۶ - مراحل عملکرد سیستم بایوجست [۱۵] ۴-۱-۲-۶- سیستم هایدروفلاش" چنانچه میزان آب‌دهی جریان در فاضلابروها اندک باشد. ذخیره کردن فاضلاب در یک محفظه به‌منظور استفاده از آن برای شستشوی مجاری عملی نیست زیر مدت زمان زیادی طول می‌کشد تا حجم قابل توجهی از فاضلاب ذخیره شود و این امر منجر به ایجاد شرایط سپتیک و تولید بوی زننده می‌گردد. در چنین مواقعی, یکی از راه‌کارهای مناسب استفاده از سیستم هایدروفلاش می‌باشد. در این سیستم» ابتدا رواناب جاری شده بر روی سطح خیابان‌ها و پشت‌بام‌ها یا آب خاکستری تولید شده در منازل مسکونی, جمع‌آوری شده و پس از عبور از آشغالگیرء درون یک استوانه یا شفت مخصوص آذخیره می‌گردد تا از آن برای شستشوی سریع و ناگهانی فاضلایرو استفاده شود. این شفت از طریق یک لوله که در کف آن تعبیه شده به فاضلابرویی که نیاز به شستشو دارد متصل شده و درون شفت نیز یک سیفون ویژه " نصب می‌گردد که با رسیدن آب به سطح معین, محتوای شفت را به‌صورت ناگهانی تخلیه می‌نماید تا عمل شستشو انجام شود 1۵۳۱ را زد 1 ۲۵۳8 -2 0 ۲۸8 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۱-۲-۶- سیستم خلا خودکار برای شستشوی فاضلایروها" خاصی از این سیستم باشد؛ در اینجا نیز یک مخزن ذخیره جریان " وجود دارد که در داخل «منبع ذخیره جریان سرریز شده از شبکه مختلط»" یا درون مسیر شبکه مختلط نصب می‌گردد. مخزن مذکور دارای یک دهانه ورودی اخروجی آ است که آب از طریق آن به مخزن وارد یا از آن خارج می‌شود؛ همچنین یک شیر هوا در بالای این مخزن تعبیه شده که و پایین آمدن سطح آب در فاضلابروء هوا از طریق یک مجرای ویژه ورود هوا به داخل مخزن کشیده می‌شود و شرایط خلا را از بین می‌برد که این امر منجر به تخلیه ناگهانی آب ذخیره شده از مخزن و شستشوی رسوبات می‌گردد |۹۵ ]. 3 ۳۱۵۹۱۱۵۶ ۷۵۵۵ ۸۵۱۵۵۱۵ ۱-۳۳۸ 7 ۷/310۳ ۱۵اق ۳ -2 3- )۹0( 510۳88۵2 41 که ها /کک 8۳| -4 5- ۷۷/۵1۵۳-11 01۵11118 ۹3 6- ۸:۲ 1111066 1 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - نقشه‌های شبکه فاضلاب ۹ )۱۳ ۱-۷- کلیات نوع نقشه و مقیاس مناسب آن‌ها در شبکه‌های فاضلاب باید به شرح جدول (۱-۷) باشد [۴۲]: جدول ۱-۷- نوع و مقیاس نقشه‌های شبکه فاضلاب [ ۴۲] مقیا مطالعات مطالعات مطالعات دیف نقشه ۷ نوع 9 سس شناخت مر حله اول مرحله دوم تقشه‌های سیمای عمومی طرح مقیاس از ۱:۵۰۰۰ تا« نقشه‌های پلان اجرایی طرح مقیاس از ۱5۱/۳۰۰۰ ۱۵۰۰ با ۲۰۰ مقیاس از ۱:۳۵۰۰ تا ۱:۵۰۰ مقیاس از ۱:۱۰۰۰/۱۰۰ تا ۱:۲۵۰/۱۰۰ نقشه‌های سازه‌ای و خاص مقیاس- ۰۱:۱۰ ۱:۵۰ لازم ! 0 لزوم آن بر اساس نظر کارفرما تعیین گردد. ۱-۱-۷- نقشه‌های موقعیت عمومی طرح نقشه‌های عمومی نحوه ارتباط پروژه با فضای بیرون پروژه و سایر پروژه‌ها را نشان می‌دهد. حداقل اطلاعات نمایش داده شده در نقشه‌های عمومی با مقیاس‌های ۱:۵۰۰۰۰. ۱:۲۵۰۰۰ و ۱:۱۰ به شرح زیر می‌باشد [۴۲]: - حوزه‌های سرویس : ۱- حوزه تحت پوشش طرح ۲- حوزه‌های اصلی ۳- حوزه‌های برون شهری - نواحی حفاظت شده (مثلا مسیل‌هاء چشمه‌های آب معدنی, منابع طبیعی و غیره) - آب‌های سطحی پذیرنده و پهنه سیلاب گیر آن‌ها - کلکتورهای اصلی - محل‌های تصفیه‌خانه‌های فاضلاب - سازه‌های خاص - خطوط تراز |- ۲۹۱۵۲۱ 4۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۳-۱-۷ نقشه‌های سیمای عمومی طرح نقشه‌های عمومی طرح با مقیاس‌های ۱:۵۰۰۰. ۱:۲۵۰۰ و ۱:۲۰۰۰ می‌باشند. این نقشه‌ها باید حداقل اطلاعات زیر که جزییات بیش‌تری از پروژه را نسبت به نقشه‌های سیمای کلی طرح نمایش می‌دهد ارائه نمایند [۴۲]: - حوزه‌های سرویس: ۱- حوزه‌های اصلی ۲- حوزه‌های فرعی ۳- حوزه‌های برون شهری - نواحی حفاظت شده (مثلا مسیل‌هاء چشمه‌های آب معدنیء منابع طبیعی و غیره) - آب‌های سطحی پذیرنده و پهنه سیلاب گیر - نقاط تخلیه به آب‌های پذیرنده - مناطق با کاربری خاص - مسیر فاضلابروهای اصلی طراحی شده و موجود به همراه جهت جریان - شکل و ابعاد مقطع و شیب فاضلابرو - سازه‌های خاص شامل ایستگاه‌های پمپازه مخازن ذخیره. سرریز جریان» سیفون‌های وارونه و تخلیه‌گاه جریان - تصفیه‌خانه‌های فاضلاب ۳-۱-۷- نقشه‌های پلان اجرابی طرح این نقشه‌ها باید شامل کلیه جزییات مورد نیاز طرح به همراه ابعاد و اندازه باشد. مقیاس نقشه‌ها در این مرحله باید ۰ ۵:۱۹۹۰۰ ۱:۵۹۹ و ۱:۲۹ باشد. این نقشه‌ها شامل موارد زیر خواهد بود [۴۲]: - ساختمان‌ها (مسکونی,» اداری» تجاری و صنعتی) و محدوده پیاده‌روها - محدوده و اسم خیابان‌ها - فضای سبز - مسیر فاضلابروهای طراحی شده و موجود شامل جهت جریان. شکل و ابعاد مقاطعء شیب و جنس فاضلابروها و همچنین در صورت نیاز جریان‌های ورودی از سایر حوزه‌ها و لوله‌هایی که به تمهیدات ویژه برای حفاضت نیاز دارند. - محل آدم‌روها - شماره‌گذاری آدم‌رو و فاضلابروها - جزییات سازه‌های خاص به طور مثال ایستگاه‌های پمپاز, ایستگاه‌های بالابرء سازه‌های انحراف جریان. مخازن ذخیره, سازه‌های سرریز جریان. سیفون‌های وارونه. پل‌های عبور فاضلابرو از روی موانع. آدم‌روهای مخصوص شستشوی فاضلابروها و سازه‌های تخلیه جریان - منابع آب‌های پذیرنده: شامل نام منبع آب پذیرنده, مسیر جریان - نقاط تخلیه به آب‌های پذیرنده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - نقشه‌های شبکه فاضلاب هم ۳۳ - نواحی سیل‌گیر طبیعی یا از پیش تعیین شده - نقاط ارتفاعی و در صورت لزوم خطوط تراز - حوزه‌های سرویس اصلی و زیر حوزه‌ها (در صورت نیاز اسم آن‌ها) - مشخص نمودن سیستم انتقال جریان در فاضلابروها به صورت تحت فشار یا ثقلی - تصفیه‌خانه‌های فاضلاب ۴-۱-۷ نقشه‌های آنالیز هیدرولیکی نقشه‌های کامپیوتری شبکه فاضلاب باید ساختار اصلی شبکه فاضلاب را ارائه نماید. با استفاده از این نقشه‌ها می‌توان منطق به کار رفته در محاسبات هیدرولیکی را کنترل نمود [۴۲]. با توجه به بزرگی طرح, مقیاس نقشه‌ها را می‌توان ۱:۲۵۹۹ ۰۱:۲۹ ۱:۱۹ و در صورت نیاز ۱:۵۹ در نظر گرفت. نقشه‌های آنالیز هیدرولیکی شامل موارد زیر است [۴۲]: - نام خیابان‌های اصلی - کلیه فاضلابروها و آدم‌روها به صورت شماره گذاری شده - آب‌های سطحی پذیرنده در نقاط تخلیه - ابعاد طراحی شده هر فاضلابرو - مقادیر جریان طراحی هر فاضلابرو ۵-۱-۷ نقشه‌های اجرابی مقاطع طولی کلیه مقاطع طولی باید در جهت کاهش تراز فاضلابرو و از چپ به راست با مقیاسی مانند نقشه‌های پلان اجرایی طرح باشند. در کلیه نقشه‌ها باید مقیاس ارتفاعی ۱:۱۰ در نظر گرفته شود [۴۲]. مقیاس نقشه‌های مقاطع طولی شبکه فاضلاب باید معادل ۰۱:۱۰۰۰ ۱:۵۰۰ و در صورت لزوم ۱:۳۵۰ باشد. این نقشه‌ها باید حاوی حداقل اطلاعات به شرح زیر باشند [۴۲]: - رقوم تراز کف فاضلابروها - عمق کف آدم‌رو از سطح زمین - شیب فاضلابرو - محل آدم‌روها و سایر سازه‌های خاص - محل تاسیسات اندازه‌گیری و کنترل جریان - طول فاضلابرو -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ارتفاع سرریز - فاصله هر آدم‌رو از ابتدای خط - جزییات مربوط به روش‌های اجرای خاص (به طور مثال: حداکثر طول لوله‌رانی. بدون احداث شفت‌های میانی. در روش اجرای میکروتونلینگ. عمق شمع کوبی, غلاف بتنی دور لوله و غیره) - تراز حداکثر منابع آب‌های پذیرنده در محل تخلیه‌گاه - محل ایستگاه‌های بالابر و پمیاز و ۱:۳۹ ارائه نمود. این نقشه‌ها باید دید مناسبی از اندازه‌های کل طرح حاوی مهم‌ترین اطلاعات را نشان دهد |[۴۲]. ۶-۱-۷- نقشه‌های سازه‌ای جزییات نقشه‌های سازه‌ای با توجه به اهداف تهیه نقشه در طرح‌های مختلف متفاوت می‌باشد. مقیاس این نقشه‌ها باید ۰۱:۱۰ ۱:۵۰ و یا بیش‌تر بوده و شامل حداقل اطلاعات زیر باشد [۴۲]: - نوع و کیفیت مصالح - ابعاد و اندازه‌ها - رقوم‌های ارتفاعی - تاسیسات اندازه گیری - جزییات مربوط به تمهیدات ویژه برای روش‌های اجرای خاص در تعیین موقعیت قرارگیری و عمق کارگذاری لوله‌های فاضلاب در مجاورت سایر تاسیسات زیرزمینی» توجه به نکات ۱- کمیسیون عالی هماهنگی امور اجرایی شهرهای کشور متشکل از نمایندگان وزارت‌خانه‌های نیروء مخابرات. مسکن و شهرسازی, راه و ترابری و سازمان برنامه و بودجه. در اجرای مصوبه مورخ ۶۶/۱۱/۴ هیات وزیران» دستورالعمل نحوه هماهنگی و صدور مجوز حفاری در سطح کشور را تهیه نموده است که طی بخشنامه شماره ۲/۳۴/۱۰۹۴ مورخ ۶۸/۱/۲۱ به استانداری‌های کشور به منظور اجرا ابلاغ گردیده است. از دستورالعمل مذکورء بخش مربوط به موقعیت تاسیسات شهری زیرزمینی در معابر عمومی» در جلسات کمیته آب و فاضلاب بررسی شده و اصصلاحات لازم در مورد تاسیسات آب و فاضلاب در آن اعمال گردیده است [۱۱۹]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - نقشه‌های شبکه فاضلاب ۹ ۳۵ - بهتر است از نصب تاسیسات شهری زیرزمینی در عرض‌های اختصاص یافته به جوی یا فضای سبز به‌منظور سهولت دسترسی برای تعمیرات و نگهداری اجتناب شود. - جزییات تقاطع و امتداد لوله‌های آب با لوله‌های فاضلاب مشتمل بر فواصل افقی و عمودی مجاز بین آن‌هاء در آلبوم جزییات تیپ خطوط انتقال و شبکه‌های آب و فاضلاب (نشریه شماره ۲۹۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور)» تشریح شده است. - در معابر تا عرض ۳۰ مترء یک خط فاضلابرو حتی‌الامکان در وسط خیابان کار گذاشته شده و در معابر با عرض ۳۰ متر یا بیش‌ترء دو خط لوله فاضلابرو در طرفین خیابان ترجیحا در نزدیکی حاشیه معبر با فاصله عمودی و افقی کافی از لوله‌های آب پیش‌بینی می‌گردد. چنانچه نیاز به تعبیه یک خط جمع‌کننده اصلی نیز باشد. این خط در نزدیکی محور میانی معبر (خارج از محدوده فضای سبز) قرار می‌گیرد. - اتصال مستقیم انشعابات ساختمان‌ها به فاضلابروهای با قطر بزرگ‌تر از ۴۰۰ میلی‌متر مجاز نبوده و لازم است ابتدا فاضلاب به یک خط کمکی تخلیه شده» سپس آن خط در فواصل مناسب و با پیش‌بینی آدم‌رو یا سازه اتصال مناسب به فاضلابرو با قطر بیش از ۴۰۰ میلی‌متر متصل گردد. موقعیت مکانی فاضلابروها و لوله آن‌ها در شکل‌های (۱-۷) و (۲-۷) نشان داده شده است. ۱- عرض معبر شامل حریم. سواره‌رو و پیاده‌روها می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ 4اه ۸۱۵ مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سط< شکل ۱-۷- موقعیت مکانی فاضلابروها (5. ۱۷) و کلکتور اصلی فاضلاب (5.۷۷. ۳) در معبر با عرض ۳۰ متر [۱۱۹] شکل ۲-۷- موقعیت مکانی لوله فاضلابرو (5. ۷۷) در معبر با عرض ۱۳ متر [۱۱۹] ی -_ -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه محاسبات جربان طراحی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱- نمونه محاسبات جریان طراحی ره ۱۵ ۳۹ پ.۱-۱- محاسبه جریان طراحی و تعیین قطر لوله در جدول (پ.۱-۱) نمونه‌هایی از محاسبه مقدار جریان فاضلاب برای زیر حوزه‌هایی با مساحت‌های ۲۰۰ تا ۳۰۰۰ هکتار و با مفروضات تراکم جمعیت ۲۰۰ نفر بر هکتار در سال مقصد طرحء نشتاب و آب‌های نفوذی ۰/۴ لیتر بر ثانیه بر هکتار و سرانه تولید فاضلاب ۱۸۰ لیتر بر روز ارائه شده و در نهایت قطر لوله مورد نیاز با فرض ۸۰ درصد پرشدگی مجاز (۷/0-0. 8) و مانینیگ ۰/۰۱۳ محاسبه گردیده است. در ذیل, روش انجام محاسبات برای یک زیر حوزه با مساحت ۸۰۰ هکتار آورده شده است: پ.۱-۱-۱- محاسبه جریان طراحی نفر ‏ 160000- 800200 - تراکم جمعیت » مساحت - جمعیت تب 3 1 7 1۱000 000000 - سرانه تولید فاضلاب *« جمعیت -1۷۷]۲: جریان فاضلاب در ایام بدون باران و ذوب برف جریان فاضلاب در ایام بدون باران و ذوب برف: ۳ - جمعیت سرانه تولید فاضلاب ۰ 1860 د - 28600000 1/0 333.3 5۵ حداکثر جریان فاضلاب: ‎٩‏ 699.9 - 2.13333 - 0۷/۴ یی حون جریان طراحی: ۵ 320-10199 +6999 0 + و0 > م0 پ.۳۲-۱-۱- تعیین قطر لوله با فرض شب ۰/۹ 4و ۸.۸.43 /0<1: معادله مانینگ 00 > 1 قطر لوله مورد نیاز ج 0.1326 - ۸*3 ج5-0.01,5-0.013,0-1019/9 پ.۳-۱-۱- تعیین قطر لوله با فرض شیب ۰/۰۹۵ ۶2 -0: معادله مانینگ > 1 قطر لوله مورد نیاز ج 0.1875 - ۸*3 ج 1019.9 - 0 ,0.013 - ‎٩-0005, -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ سس ز لِ ی سطحی ۱۹۹۰ ۱۹۹۰۰ ۱۳۹۰۰ ۱۳۰۰ ۱۳۲۳۰۰ ۱۳۰۰ ۱۳۹۰۰ ۱۳۴۰ ۱۳۴۰ ۱۳۴۰ ۱۳۴۰ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۹ )۱۳ منابع و مراجع آ 160271601 فعاها5 11010 :کع 51 آ۵۸ 20 ]5۳۵ ۵۲ موز :1978 ماه باه بل بش ال مب ۱-۸ بآ 8۳۵۵ 11010۲ 16818 1۵۳ ۳۳۵006 ۹510020 :2002 ,(۹51ه) ۱1210۵5 200 عداای 1 1۵۳ مگ نومه -2 م9240 0 ۸۹10 :+ (000) ۱/۳۵۵ اخع1 نش 10-۳۹ بط فعصنا هک ۲۳:۵۵ ۰] ,۳۸ : | 110۳۵110۳۵ 40 131111۳311010 1۵۳ ۳۳۵01166 5100370 :2002 ,(/۸51) ۱1۵10125 200 181102 1۵۳ امک معنومص۸ 3 6 ۸۹51 :+ کعصن] 50۵ ۳:۵۵ 06 ا۳۵۵ ۳ #عااهادما او عصاای 1 ععممامومش۸ ۳۳۹۱۵۱0۵ ۰ ,۳۸ :11۳۵110۸۵ /1۹ ۸۹5 -۷م] 1۵۳ ۱01300 1681 510004270 :2003 ,(/۵۹51۸) ۱110۵5 200 18 1۵۳ نهک معنوس۸ 4 ۰ ,۳۸ :110۳۵10۵ ۸510 ,۹286 0 ۸510 : فعصنا ۳۵۵ جقاع ۷:۵۵ ما1 مرش عسدد ۳ 6 م0۲[ 1۵۳ ۳۳۵066 51020 :2003 ,(/ 1 کشه) دا ۱/12 200 عصنای 1 ۵۶ هنم معنومش ۸‏ -5 ,110۵110۵ ۸510 ,01103 ۸510 :+ فعصنا] 5 ۳۵۵ 06 ۳۳۵۹ #عااهاد | او 108 ]1 11۹3۸ 5 10۳ ۱/0100 1681 51300۵0 :2005 ,(/۹1ه۵) ۷12100۵5 200 عداای 1 1۵۳ نهک نومه -6 ,۳1417 ۸510 : م۸ ۹۲۵ ۳-ما] عععن] فعصنا بع5 با 08 عناعدا۲ که عمصدام۸ ۰]] ,۳۸ :110۵110/۵ 40 1۳1111۳۵11010 1۵۲ ۳۳۵01166 ۹10020 :2006 ,(/۹51ه۵) دا ۱/1۵0۵ 200 عصنای] 1۵۳ نهک معنوم۸ سل کعزاعم:۳ عمما وراه بصانف10 ۳ع۲ معادی 0۳ لمعااهادم] ۶و عصاا 1 ععمصمام۸ ۳۳۹۹۱۵۵۵ ۰]] ,۳۸ :110۵110۵ ۸51۱ ,2487 ۸51۵/۳ 16 ۲۳ ۱/0100 ۵1 51300420 :2008 ,(/51ه۵) ۱/21۵5 200 ع ما1 1۵۶ جانمگ معنوم ۸‏ -8 ,۳۸ :110۳۵110۵ /۸51 ب 1091 ۸51/0 : فعصنا ۳۵۵ جقا0 ۷:۵۵ اه عصنای | 11111۳۵0۵ که 0ع1ع1 500۲ 5201120 073010 :1982 ب,(ان)که) نیم۲۳ آ0) ۶و هنوگ معنوم۸ ۰ -9 ۷ )۸۹ ۶ ۷۷/۳۳ ,۱10.60 ۳۳۵006 ۳۵۵ 0 او عک دا۵ ۱/0 #انک۸ ما0 و( 40 5ا۱/2۵ ۸50۳ :۲13006006 هار1 :1996 بران)که) زیم انس اه مک معنووسم۸ -1۱0 ۰ ۲100 ,۸506 ,28 ۳۳۵06 ۳۵۱۵۵۵ ۵۵ کا۵0 ۸ -00 با ۳۳۵۹6 - ف دیرگ 011061100 جرا 00۳۳۵۵0۵ 200 0005 اه ۷111172۵100 :2007 ملق با 10 مقعو ۱1-۸ ۰ ,۳۵011318 1۷/۸ ک (۷/۳۳۳) ۳۵۵۵۵ زع ۹۵ ۳۵۷۱۳۵۵۵۵ ۷۷۵0 ۵طا وم معطکزاط0 انآ 6 0۴ 10۷۵10۳ 20200 - ۲120۳ ۵۲ ۵قا۲ ماه ععد 50 :20090 مماصقط اصع م1010 معنزهش ۸‏ -۱2 )7۸ 20. 7055-10[1(,‏ 00۵۵۵۵۵۲ ,(ظ01ه0) 80270 ما۲ معط آهازمه) ۱3100۵1 ۰ :و8027 ۳۱۵۳۱۵۵ 40 ۷۷/۵16۲ 206 7۳10۳-۷/۵۲[۵] ب دعب معا ععه مک 00 منک :1994 بل که بش ص8۵۵ -۱3 ۰ ۵۰,6 1۵://۷ ۳ نمدا۸ مک ۶ ۳۳۵۵۲۵۵ 5201121100 _۸۵|۷515 ۳1۵۵۵1۵۵ 200 |11۵0 :2008 م۷ باظ ۵00 ۲۵۳,۷۷۲ ۳.۵ 14-8001 [116۵110۵ [ ۳۵۵10۵ 20 11311/13۳ ۳۳۵۵۵ : ۳۵:0۵ 40 معا ) ۷۷۰1۵۵۵1600 عم مها که ۳1۵0۵۵ - 0۳ عوی کوک عمط ۱5-۵1060۳۹۳ (2012 5601۰ [0۵ 1 1۷۷۳۵ :001۵1061 200 0۹65 مکعقاه) نگ 0 50 :1992 مس بش۸ م8000 -16 ۰ + 1992 .۲۳۵0 ۲1۷07۵ 0۲ «مناباامه5 ۵ 1۵۳ کعزا ۲1۵۵۵ 0۲ ۲1300006 :1976 ,عمط ۲1.۷۷۰ 200 ۳ با ,17-86 [[ز 0۳3-11 ۱6 :3۵100 61 : ک0اط۳۳۵ ۲۳۵08 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ هام مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی 5 از 50/05 200 1۳۵05 ۲آ۵ 1۹108 200 ۵۵1۳0۵ :1998 ,هل هک 1/۵ هل هاگ دا 1111۰ 51000۳05 711150 /110 51۵020172 1۵۳ 0۵6 ۳۵۵۵۵ :۱۵1۵ ۳۵ 0 ۵60] ۲۵۲۳۵۳۵۵۵ ۲۵۲ 3۹۵۱۲۵۵۹ م00 :1998 بلح لماک مصقعم 1/0 مل هاگ اد ۲ ۵ ) ۳۲۵۵ : 476 ۲۵ ک5طظ ‏ دارگ با 0۵ 1۵۳ ک مگ امه 1۵۵۹۵ - ۵۵م ۳ عه 0 ۰[ / ۹1۵0۵۳1721107 -5 از دعط انب عل۹اب0 ایوگ 0بعک له 10۵00 :2008 بل هاگ 0/۳۳۵۵ حل ناک اد 6۰ 51۵0۵۳06 381۵/ ۹1۵۵01731100 1۵۳ 06۵ ۳۳۵۵۵۵ :۲۳/۹52 ۳ 070۰ ,۳۳۵۵ رک : ۳۵1۱0۵ 370 ۵6 1۳۵ ۵0 :2011 بکعا 1020 ۷/۰ بل یک .0 عاا + 14 200 ,4.5 د0ا م2 :11۷۵۵۱ #عزامرم۸ :1988 بکج۷ ۰۷۷۰ 200 .0 با ۷/1۵10 ۷ ,00۷ [[111 0۳۵۷ 1۵۵۲۷۲ 60۵1۳۵1۵ : ۳۳۵06 0000 اه |[۵ ۱۷1۵0 -ع ۵ ۳۵ 101111۳۵100 :1996 ۲0۸۸ کال] 10۳۵0۵۰ ,(131۸)) ۸۵۹00121100 1310۳۳۳۵11۵۵ 30۵ کال] ,ط0۵0] :97ص 011۸ :|۱2۵۵ ‎٩17105‏ 1۳۵ :2007 ,۲1۳۸۸ 11 :|۱۵0۵ ۳11۳1۵ [ه م1 1۵00 میک مادک :2008 ۱۹۵۳۵۰ کم اه تمد 0 ۲۰ ,0۷۲ 01۲ ان ,۷۷۵۳۵ ۳۳۱۱۵ 01۲ 5 1۵15 510۲/۵16۲ 813۵6 اه وان :2000 با 10۵ دام 8۳۵ او چجن ۰ ۲0۳۱ ,۳۱۵۳۵۳۵ آ0 ات0 : |۱1۵۵ 0۳۴۰ ان : 16۵6۵ ام ۸ 200 کب۳ع5 جهانهدک ۳۵۲ قاس مها :2007 م0۵ ام چان سا نگ :۱986 ,۳۳۵۱۳۵۲1۵۵۰ ۵۳۲ ۳۵۷ ,۷/۵۳۵ ات۳ ۵۲ 100۵۳1۵۵۲ 11۵100 هک کمامویم۸ دما اه و0 ۵۰ ,خعاعی۸ دما اه ات بر ۳۵۲) 380 0۵۵ ۳ :۱992 ,۳۵۱۵۲۵۵ آ۵ ۹۵۳۵۵ ,۷۷۵۳۵۰ ۳۵۵۶ 0۶ ۵1 10۵ 100 ها مک فعاعوم۸ دما اه چا بش ,فاعم ۸ کم اه بان :(۳۵۳۳) 000 ۲ 50۷6۳ :2006 ,۹۵11۵1100 ۵۲ ۵۹۳۵۷ ,۱۷۷۵۲۵ ۳۵1۵ ۵۶ 10002711 بذعاعوم۸ فما او چا ۵۰ بفعاعم۸۳ دمآ ۲ 0 :۲۵0 اد ۲0۵ 8 م۸۵00 ۷/۵۳۵ 6زاط۳ : 51000005 و0 هک مادک :2008 ,لصقا 02 01 ان ۵۰ 02612 01 0 ,11۷۹0۵ ۱۷/1۵۵006۳۹ ۸0۷۷ یک موند 1 41 601 0271ع1 :6 05 0100ع5 | 0125 510 060 ایک میک مادک :2007 ۷۵۵6 ام چا ۵۰ بع۷۵02[[[6 01 ان ,۷/۵۵۵ 1۱۱۵ بل ۵ ما0۵ ۷۷/۵۱۵ :۵ م6 ما۲ ۵0 ۳۵006 ۲۳۳ :2004 باه اه با بفقام) 466-۰ ,4 .۲0 ,39 ۷۵۶۳۵ 1 [1۳۵۷1۵1۵ ۵0 51316 ۵۲ 30270 ۸۷۵۲ امرم‌زدداد۹/ من - مها 0 ۵ اه ۲0۵ ۳۵۲ 51۵۵۲ 1۹00۵۵۵ 10-51۵6 :2004, ۱۵۵۵0۹ ۳۵۷۳۵۵۳۵۵ 0ص اه ]1 ۰ ۵۵۲6 ]۱10۵ 111۵100 کمک ۳۵۵0۵ طااه ]| : ک6ا ۲۸۵ 7۲ خع زا اعل ی :2004 ۳۵۵0۵ ۳۵۷۱۳۵۵ ۵۲ 00۵01 کاامعا هد که ۲۵۵۳/۵۳ ۳۵۵111685 1۳۵۵1۵1 ۷۷/۵۵10۵16۳ |[|۵ 5۳ 01 ۱1۵11۵66 چگ 000۵110 ,۵۳۹۱۳۵۵۰ م1 1۳۵ ۰ ,1۱۵۲۲۱1۵ ۵0 ۷/۵10 ۵۲ 1۷۵۵۵ ,6010۳۰ : آ۵۵۵ ۵۵ ۵۹۵] ۷۷: ۲۳ :+ 3۳۳۵01166 ۵00 کعام ۲۳۱۵۱ ما1 - ۳۵0۵ ماد اد ۷۷ 300 ۷۷/۵0 :2010 ما۷ ,1۵05 [[111-/0۳۵) ۷ ۱۷6 : ۳۵110 370 : فعزا ش1170 مرش آ۵ 110000 :1969 فد مگ ۳۵ بگا 200 ۷ 6 108۵18 11111 + 513۵5 ۳۵1۳۵۵۵6 510۳ ۵ عدااقاعط کعاط :2000 ,و۳۳0 200 1۱۵00۵ اه اصصاد 100 |1100 ,|110۵ 01 ۵۳۲ 20 16- 19- 20- 21 22 23- 24 25 26- 27 28- 29- 30- 3[- 32 33- 34 35- 360- 37 38 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۸۳۵۵۵ ۱۳۳ نها ۷/۵10۲ - ۵۱۳۵۵۵ [60۵ 1 50۳۵۲۵ 1۳۸۵۲ ۷10]5۳ :2007 ۳۵۷۱۳۵۵۵۶ گ ۷۷۵۱۵۳ ]1 6۰ آ[1۱۲ :۱1۵۵۱۵ آو ۲00۵11105 ۷۷3۳0۵ 700] کموزاعم:۳ مزب او موز آهس هاگ :۱998 ,را 1۵0 5 ۳۳۵۵۳۵۵ ۳۵۳۲ 0۵6 ۳۳۵۵۵۵ : [-1295 ۳۵ ز فا ما آ۵ 000 :۱ ۳۵۳۲ 1۵۵۵۶ 00۷۷ ۱۷1۵16002 1۵۳ ۱/120۵ 0عز1 1۳21226 :1996 محاصسام) ۱/1۵100۵ 0۲ 1ع 0 [0 0 ۲۵۵۵ ۰ 0۵۷۲۷۰ ۱/۵۳100,02 - 551618 50۳6۲ 200 17۵10 ۵۲ 313008 :1996 ,(۷آ۵) ۳۵۷۱۳۵۵۵ ۷/۵۵۳ 1۵۳ 2100 م۸ مقصی 0 :1996 ,101۳ ۱ - ۸1۷ ع2116م] ۸00130 :اقا 200 ۳۵۱۵0۵ ما0۹ ۸۳ .۱۹34 ۲1026 :۸118 اادا ما۸۵ :1999 ,(۵۷) ۳۵۷۱۳۵۵۵ ۷/۵۵۳ 1۵۳ م۸ مقصی ۲1۷۵۵6 :16 |۵۸ ۹۳۵۵۲ ۷/۵۲۵۵ - 1۷۷ ه) 00 ۹1 که ۳۹۹0 ۷۵۵ کع ۲10 مص عصعک ۲0 -707-25 3-933 1580 : (۱10۵۲۵ 50۳226 0 ۳۵۵۱ مه معن 1 -/1/۷-/۸1۹۷ 57۸71۸11 :2000 ,(10۱/۸) ۷۷/۵۵16 200 ۷۷/2310۵10۳ ۷۷0 1۵۳ ند مکش مقعصی6 7756-40-6 9786-3-93 1580 ,کع 5 53100 506 :157۳ ۸ 0 1016۹10108 زا۲10۵ :2001 ,(۵۷) ۳۵۷۱۳۵۵۵۲ ۷۷۵۵۳ 1۵۳۲ مه نممده۸ مقصی ۰ ۸۷۷-1۱۷۷۷۳۲۸ 1221161 ۸00150 :ک 1۵0 200 کیک اه ۷۵۲۵0۵ ۲۵۳۵۳۵۵۵۵ 6 1۵۳ ۸0100 0۲ 50006 :2005 ,(100۱/۸) عادد/۷ 200 ۷/۵1۵0 باد ۷۷ 1۵۳ ناه مکش مقصی ۸0۷150 ,ک0 5130012 200 کعابا 10۸ 00۵ :۷106۵ 500 1۵ |0۵ ۳۱۵۳۶ کم عصاصصها۲ ۰ 180۳ -1۷/۸ 121161 0 286 5۳۱۵0-۷۷۵۲۵ :۳۳۵006 200 1۳0 - زا۲1۵۵ 0 ۷۷/۵102 :2010 ۲ ۷۷ مغ ]۲ 1161061 1 ۳1۵۷۷ ۷۷۵-۷۷۵۵1۳۵۲ 1۳0۵ 100۷۵1۷6 :2000 بلاع۳ با 200 مسطل باا(۳ و۳ بل ۲12۵069۷ ۰( ۷۷۵5112100 ,3۳:۳۸ :99/029 ۳۳۸/۵00/۳ فساد ید5 5 ب4 ۷۵۲۹۱۵۵ ,لع۱/0 ۱۵۵20601 510۲۵۵۲ :1992 م00۹0 کظ 200 بت ۷۷۰ ,۲۵۳۵۲ ۰ ,۸۳۵5 ,۳۳۸ کل] به[۸/۵۵0/3-88/00 ۳۳ :|۱1۵۵ 7 ۳۵۱۵۵۲۱۵ ۳۳۵۵۵۵ هن 200 (۵ط۱۵ بکدی۳۳۵ هک :2002 با ۲1۷1۵-720 ۰ ,۳1۲۵ :۳۳۵۹ 0۳ :310۵6۵ 50/6 8 +1۳۵0 200 ۳۹۹0۵۹ بکعد ۳۳۵ ۱/1۵21 500 :2002 ماه اه با ۲1۷1۷۵۵-7200 40 ۳۳۵۵۵968 ۹۵۵۴ :۳۵۵۵۵ ۳۵۷۱۳۵۵۵۵ که ص102 باه 10 ۵۲ 11۹۵۹0 06۰ ,3۳3۵۳۲9 :۳6/0۵ 0 1۳6 :17۵1226 510۵16 110۵0 اه کافواهمش 200 صعن1 :1983 مطعیط ۲1۵۵۵۱۵ 7 ۲1۵110۳21 کانا / ۷۷۵۱۱۵10۲۵ 11۲ ۳۳۵006 ۶ ۱101۳3005 مفعا۵ ۳۳1۵ :1 ۷۵۱۳۵ ۲۳۵۵ ۳0 ,0710۳۵ :اب 1 ) /۵ ۵۵۵۲0/۲1۹ ۳۳۵://۹۵1 فیک عصناقا۲ ۲1۵۵۶۱۵۵ ۵۳۵ ۲1۷۵۵۹۵۲ (2012 5601۰ 20068360 (3 .0 ۵1۳1105 ۵ 8 300018) 505 اه صع1 1۵۳ اهاط طاکمای 1 :2011 ,ملظ 1۱۵۳ (2012 .5601 2000300 5116 ع) 152.0 ۵۳۵/۵4 نها ۰۵0۰/۵ ۲۵://۵ ۳ :۲01۳۵ 0 000 0 107 11315 (2012 .5601 8360ع2006) ۳10۷۷1۹0۲۹۰0۵1 ۷/۵۳۵ ۳۳۵ 660/00۹/1 ۱۷/۰۹۵۵10۵1 16918 20 ۱/0118 0۷۵۷۵۳۵۵ 510۳۵۵۲ :2007 ,(۳۵0۲۹) 7ام1 ب یک مش 5۵130 .0 ,۱02 ۰ بآ ,۳۳۵۵ 130 ۳۳۵۹/۲128 6 131 بعاا۲ ۰[ ۱1000۳2 :28 300 ,9 یک 020165 :۲1۷۵۵0 ان 113000 :1993 ,(010) 0.۴ ما0 ۱۵:۵ ۱1۵1۵۵5 ۳۲۵۵۵65 00611: 1 ۳1۵://۷ ۰۵۵10181001007 6013/1213 13111 85-10 811695 - 0 ‏[ط.799_‎ )۷ 5٩16 20063300 5001. 2012( 39- 40- 41 42 43 44- 45 46 47 48 49 50- 51[- 52 53- 54 55- 56- 57 586- -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۷ ممبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی ۷/۵10 :3 0۵010 ,۳۵/0۵ 0دمعع5 بذادواهم۸ ۵00 معا 11۷۵۵06 :1998 مها ت۷0 -59 ۰ ]1۳110-11۵ :۲۳۵۲۵00۵118 11ع 0 0عا 1 6۳بعک 200 ۷/۵1۵ بجاساته انم :2009 ,۷/۵۵ مزاط 0۵۶۲ 0201 ۱۵۹۷۱۵۵۵ -60 ۵۳۷۰ انم) 1[ 31000۳2۷ 1130000 موز 11707۵016 :1999 ,(01110ع) ۷/۰ با ,۱/۵8 -[6 ۰[ ب07۵۷) ۱۷6 112۵06006 0ع10 کدوک لام 7اد 510 :2001 ,(0110ع) ۷/۰ با ,۱/۵۵ -62 1۵۵۱۳۵ 200 ۵۱101100 - ۳۵۱۵۵ ۷۷۵۵108100 :1981 مفناواع 10020 0 ,۳۵۵۶ یگ اا۵ ۱ -د63 ,[[[11-/ ۷10607۵ :16 ۷۷/۵۵10/۵ ۰ 001۵10 ,۱۷/0۳ :۷۷۵۳۵ 50۳26 ۳۵۲ مالس م0 :2008 ۳۵۷۱۳۵۵۵۲۰ ۳۵) ا ۱ 64 40 ۸ - دبک ۵116 ]|۸۵ :1996 بااهه 170 ما۳ ۶ ماما ۲۱2 ۳۷۵م|۳ آاهسک ۲1۵000۵ -65 ۰ ,1۳0130۵ :۵۳۵۵ ۵۳۶۷ ۲۵۲ 010 0 :۱996 ,(11610۳۳) ۹۵۵ ۲132 ۵0۵ ۳۵۷۱۳۵۵۵۵۲ 0۲ 1021 مه امه ۵0۳۵ -66 ۰ :50/۵ 0311 ۵۲ 13۵۵۵ 1۳۵ 1۵۳ هداعا صص 67- ‏خهع‌فدما 11۵0 2006 فعومقا) عسه۳۳ ۲ ۵۲ ما ممعوا۸ :2002 هاگ با 200 بت ما0‎ ٩ 51۵۳۵۵۳ ۵۵6 ‏ععص اد آه ۵0| 9۳ ۳۳۵۵ فصاهیگ‎ ۵0 11۵0 0۳۵1۵86 00 ۰ ۱1۷۵۵۵010۵۷ ۵۲ ۵0۵۶ ۳۵۷۵۵۵۵۵ :2009 مدنگ .ل ی 300 .لب بداا۳۵ ۰ -68 ۱۷۵0۵ 181۵11۵1100 300 00 2011 ,و۵۵ م60۵۳ 1000 فا ۲۵۱۶۵۱۵۵ -69 (2012 .5601 2000:3600 ۵116 ) ۱۷۳۷۰۵۵1۷۵۱۵0۹06 1 ۳06 بقا0 ددع5 دز ماگ 11۷۵۵0 که ما۳۵ 1۳۵ :1990 ۹ ,۲۵۷ 70-۳۵ ]۵ ۳۵0۰م] ,۸۹00121100 010 ۷۷۵۲۵ مودک 10۳ زا0100 :2008 ۳۷۱۳۵۵۵۶ کم انم هدک -[7 ۲۰ ۳۷1۳۵۵ 01 ۷/11۵ 0۵0 ع21 52 8 ۵۲۵|۱) 11۳۵ آعقط ایوگ 0ب ۵۳ ۸ وممح(۲ هش ۲۸۹۹۲ 2004 ۱۷ معماناک ‏ -72 ۰ 0۳۵000 3۵1۵6 ۳۵ 1۳] ۵۵ ۵۵1۳۳۵۵ ]11۵1۵0۵ 40 ۷۷6 0ل ۷/۳۵۲۵ - فصادروگ ۷۷۵1200 11۳۵۵ اه ام 11۳۵ |۵۵ :2004 باه اه .۵ اب5۳ -73 335-۰ بجم ,299 ۷۰ ب 0۲117۵010 اه 0[ :2 100۵ ۰ 12280 ۷۷۵۵16 300 ۷۷۵۱۵۲ ۳ 010۵ :2005 امک 0 بل ۶ ۳.0 منک 74 06 ۳۵۳۲۳ 1112 0عا0 :1989 ۳۵۷۱۳۵۳۵۸۶ 00 طااه ]1 آن اد 10۵66 که ماک -75 111۳-۷1 ,|60۳۵ 1۵1۷۱۵۵ ۷۷۵۱۵7 ان م12 تحاسن/۷ [[111- ۷1000۳۵ ودک 200 بجام‌منگ ۷۷/۵۱0۳ :1979 ما۷ بل 1 ۵0 ۷۷۰ ۳ ,الماک -76 ب611 :۷۷۵۳|۵2 50۵ گ ۳۳۳۹۲ دبک لتصه ک0۵0 ان ص۷1۵ عک ما۸۵ :2001 0 مصاعاگ ‏ -77 66 ۰ ایوگ 5۳۵۳۵۵۵ ۳۵۲ قاس مود :2001 ناه ۳۵۹1۳۵۵۳۵۵۱ 0۵ 10ص 0 کی 78-1 1 ۹8 ۹ ۵۵۱۲ - 7 5601100 :|۱۷۵۵ 13180 11707۵016 :2009 ,1۳۵۹۵۵۲۵10۵ 01 0201 کی 79-1 ۰ م 1۷1001 هدما ۲۵۶ 0۲ 0۲ 8۵10/0/0 0010۹1 ۷۷۹ با 1006 عصناه 1 امک 51۳۳۳10 1۳۵ -80 (2012 .5001 ۲۰ 107010 :۱۷1۵10۹ ۷۷/۵10۳ 300 د 5 ۵۳ هاما0 م0 :2009 بکعز 50 اهاط ۱-1000 آ و1 که 3۳1۵1۵۵ -1 عساا۷۵ دوش 1۲20200 1۵ 0۵6 جهن |۵۳۵۵ :۱98۵7 ,1۳۹۲۵ -82 ۰ ,)110۳۹ :فصعاد روگ ۵۵26 0۵ :11-814-10 :13311100۵ 100۵ منامام ۷۷۵10210 :1998 بد م۳ آه دوم و۸ کنا -د83 ۰ ۷۷/۵۵۳۱۵1۵۳ 11500۳ : (2004 ب3-240-04۸ 1171۳6 ۵د) -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۸۳۵۵۵ ۱۳۵ 8 ع ۲100|08 :2010 ,(ع۲1۳) معا ع منیا عنعما ۲1۶۵ م۳ اه دعوم و۸ کنا ,18۷18 ,۲1۳ ,3.5 [ ۱/120۵ کعکن] (11/5-)11۳) مدید 11۹۳۸, 5, 1986: 1۵۵ ‏ما11‎ 1۵۳ 51 ۵[[| ۷۷/۵105۳005, 1-55, 11٩10۸, ۰ |0۵ ع1106[با٩‏ 1۵۳ [ ۱/10۵ 0ع1] ۳۳۵۵۵۶۵ :۱974 ,(115۳۳۸) یش ۳۵۱۵۵ ۳۵۵۵۵۵ کنا ۰ ۷۷/۵5۳1۵210 ,۳۳۸ کم کرک عع 50 52۵ 1 0 م2300 000۳ - [۱120۵ 0عن1 :19865 ,(5۳۳۸ن1) هویش ۲۳۵۱0۵ ۳۵۷۳۵۵۵۵۱ کنا :18 ۳۳۸/625/1-65/0 بفاصدا|۲ 1۳21601 200 ایوگ ععد 50 مادک هرز م0 ۰( ۱۷۷/۵511۵10 وا - 00۳۳۵۵0۵ عل1اااگ 00ع۲1۵0] :1991 ,(15۳۳۸) بیش ۳۵00 ۳۳۵۵۵۱ کنا ۰ ۷۷/۵5118100 ,۳۳۸ :۸/۵32/۹/9100 ۳۳ :|0۵ 200 10 ,ص۲0 7 1 00۳۵۹10 ۲106 آباگ ۲10200 :۱991 ,(15۳۳۸) ومیش۸ ۳۵۱0۵ ۳۳۷۳۵۵۵۵۱ کنا 0 ,۳3۳۵۸ : ۸/430109/91/010 ۳۳ :| دی ما ادممطا - کصهاکیچگ ص12 مه صمنعلاان ع(1 6) :۳۹۵۵ ا 560 1206 200 500 :1998 ,(5۳۳۸]) ووویش ۳۲۵۵۵ ۳۳۷۳۵۵۵۵۱ کنا ۰ ۷۷/۵5۳1۵210 ,۳۳۸ : 98/157 ۳۳۸/۵00/۲ : کعلب50 16108 - 00۳10 506 ل#محامطهم0 :1999 ,(۳۳۸کن]) ومیش م۳۱ ۳۳۹۳۵۵۵۵۱ کنا ۰ ۷۷/۵5۳۵10۳0 ,۳:۳۸ : ۲۵۵10۵ 1010۳ ما5 ۵۲ ۲ 01 1600108۷ کصاکروک5 1000۵11700 :2000 ,(۳۳۸ک]) هویش ۳۵۱0۵ ۳۳۹۳۵۵۵۵۱ کنا ۰ ۷۷۵۹1۵10 ۳۳۸۰ : د500 ب1 03 11۵66 ااهسک نامع 5 :1 آع۳26 1003010۵2 کدوک |ام :2002 ,(۳۳۸ک5ن1) م۸ ۳۵۱0۵ ۳۵۷۳۵۵۵۵۱ کنا ۰ ۷۷/۵۹۳1۵210 ,۳۳۸۰ : 5005 0۳2 |00۵۵ |0۵ 200 10205 02۵۹ ۵ 1۵0۲ :2004 ,(1۹۳۳۸) ومیش۸ ۳۵۵۵ ۳۵۷۳۵۵۵۵۱ کنا ۷۷۵۹1۵10 ,۳۳۸ : 04-001 ۵33-1 ۳۳۸ :| 5505 200 505 0۲ ۸ - |0۳۳۵ 50۵1۵۲ 200 500 :2004 ,(۹5۳۳۸ن1) بووویش و۳۵۱ ۳۳۵۵۵۵ کنا ۰ ۷۷۵51۵10 ,۳۳۸ : 04/059- ۳۳۸/۵00/۲ : علسس ععم اما م۳۵ امصعمع م۱ 86 177۳20 0۲ |0۵ 116 اما :2006 ,(15۳۳۸) بومیش۸ ۳۵0۵ ۳۵۷۵۵۳۵۵ کنا ۰ ۷۷۵۹۳۵10 ,۳:۳۸ : 06/120- ۳۳۸/۵00/1 :۳0۵۵ 40 011۳1۵ 0ع11 50۵۲ ۵۲ ۲۷1۵ :2008 ,(1۹۳۳۸) ومویش ۳۵۱0۵ ۳۳۹۳۵۵۵۵۱ کنا : 08/010 ۳۳۸/۵00/۳ : ۱/00۹5 ۳۳۵0۵ (1۹111) 10110۳ ۶ 1111۳۵0۵ ۵۱۳1۵۱1-101۵ ۰( ۷۷/۵511۵100 (/5۷/۱/۱) ۱10061 ۱۷1۵۵2061 510۳۷۵1۵۲ :2011 ,(115۳۳۸) بوویش۸ ۳۵۱۵۵ ۳۵۷۳۵۵۵۵۱ کنا ۰ ۷۷/۵5۳12100 ,۳۳۸ : 05/040- ۳۳۸/۵۵0/۲ : 5.0 [۵ ۱120 کعفنا 0 :2009 ,(۳۲1۷۷۸) ۸۵11۹1۳۵10۵ ۲۵۳۳۵۷ ۳۵0۵۱ ما۵ م1۳3۹ ۵۳ 10001 کنا ۳۵۱0 1۳۳۵ ,(360-22) 22 ۵0 اب00 ۳۵۱۵۵۵ ۲1۵۵۵۵ ب [ ۱/0۵ صع۲0 عع8 123 ۰ : 10-009 -۸-۲۲11 ۲۲1۷۷ 0 م,ز 3۳۵100 م۳ ب |0۵ ۳۵۸۵۲۵۵ هه امرگ ۷۷۵۱۵۳ :2009 باه 6 ۷ ,۹۷1۵۹۵ ۰ .116 [ ۳۵۲۵110۵ 1316 61160 + 0ع11 200 ۱/0008 دوک معا جعا ۷۷/1 :2004 ماه ا .۱ 1۰ |۷۹۷۵ ول ,۳۳۵۵ 6 +6 0112 0000۵ ک ۳۵0۳۹ ام ادلاما) ‏ _ اج 1۵۳ |۳۵۱۵ ۳۵۵۵ :2009 ,]۷۷۵۲ ۰( .۸ 200 .5 0۰۹/1۵) 32,۷/2۳1160 ۲0۵ نا (۵ ۸۳۳۳۹۲۵۳ لها 0۶۷) 33 .۲0 06 هلا ۳10۳ عطاق ۷۷ 00 ۱۵۵0۵ :2009 ,]۷۷۵۲ ۲۳۵://۷/ ۰۵۱۵۰۰۵/۹ ۵۵/ 1448 39/۷۷۸۵0۲60] ۹0_1۱ 33.00۳ )30008300 5001. 2012( 84 65 66- 67 686 69- 90- 91 92 93 94 95- 96- 97 98 99- 1 00- 101- 1۱02 103- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ مه برد مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های فاضلاب و آب‌های سطحی 0 160 ۷۷۵۳۵ 502۵6 ۳۵۲ هزاس :2006 موعمامط اه اص 1 عاهاک مماعمنطاعد ۷۷ -104 ۰ ۹ ۳۳۵۵۳۵۲ 0۵110 ۷/۵10 بو۵ما۳۵ آ0 1002۵1 51۵16 ۰ :۳1-12 : فارگ 500 ۸1103116 :2008 ,۳۳ ۷۷) ۳۵۵0۵10۵ ۳۵۷۹۳۵۵۵۵ ۷۷۵0 -105 55160 50۷/۵۲ 0۲ ۹۳۷۵5 ۳1۵۳ 10۵ 5۳0۳۲ ۵ علس ۸ :1987 ,(۷/۹۵) امن اعدا ۷۷200 -106 ]۳۵ ,۷۷۶۹۳۳۵ ۷۷/۲۵۰ 0 ۷۵۱۳۵ - [ 1/120۵ ۵۵11۵100 ععه 50 :2001 ,(۷/۵) معا هیا 107-۷۷200 ۳۵0 ,۷۷۶1۹۳۵ ,۷/۹۵ : ۳۵10 4 : ۲۱۵۵۵۵ 0 ,+ ۳۵0۵ 200 ,۳۳۵0006 ۲و عم ع ال هک :2005 ,(۷۷/۹۵) مان معا ۷۷200 -108 ۳ ,1۳6 ]۷۷/1 ۳۵10 ,۷۷:1۵ ,۷/۹۵ ب ۸000100 1۵۳ 505 :2006 ,(۷/۹۵) تعاس اعدا ۷۷/00 -109 -07 ۷/۹۸ : ۸۹1۳۵11۵ ۲ 006 عع 50 ع ۳۳ :2005 مهااه هبنش۸ اه 2100 مکش ماک ۷۷/0 -110 ۱61006 ,۸۹06131100 کععز 50 ۷/3100 : 2005 6۳5 ۳۵113 ۱/11۵0 :۳۵0۵ 370 ما۲1 عما من :1983 ۵۰ ۳ ,۷/11۹0 -111 ۰ ۷۷۱/0 : ۳۳۵068 [هعنع ۲1۷۵۵10 ۵ 006 :2008 ,(۷۷/۹/0) 0۳220173110 اهعنعها۵ ۱/0 112-۷۷۵۸۵ 61 ,00060۷2 ,168 محمدتقی؛ ۱۳۸۵. ۱۵-- «راهنمای تهیه برنامه‌های جامع آب در سطح ملی»». نشریه شماره (۸ از سری نشریات منابع آب سازمان اسکاب؛ وزارت نیری بزرگ‌زاده» مصطفی؛ جهانی. عباسقلی؛ 9 انوش نوری اسفندیاری, ۰.۱۳۷۰ ۶- «راهنمای بهره‌برداری و نگهداری از شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب»؛ نشریه شماره ۵۲۰ سازمان مدیریت و ۷- «اصول و مبانی, نرم افزار و بانک اطلاعات برای ترسیم منحنی‌های شدت - مدت - بارندگی در ایران»؛ به اهتمام ف. وزیری؛ دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی؛ تهران. ۰.۱۳۷۶ ۹د- «مکمل ضوابط طراحی شبکه‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی و فاضلاب شهری»؛ نشریه ۰۱۶۳ سازمان برنامه و بودجه - وزارت نیری ۱۳۷۶. ۳۰ «راهنمای طراحی تلمبه‌خانه‌های قاضلاب»؛ نشریه شماره ۳۷ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور وزارت نیرقی ۳۸۶ -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مشخصات فنی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 11672112701.1۲۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷/1011۵1۵8 1۵ ۱.۹5۵۰ 16200 ]۷1001۵0121 1۵ ۱۷.۹۵۰ 7 ۳۳۵۵1۵66 8 ]1 ۱.۹5۵۱۵ ۷( آ0 ۱111۵1۲۷ (۵ ۳۵10۲1 |۵۵۲۵ ۳۷۱۳۵۳) ۰ ,۳۵1۵۲۱۵۵ 1001۵ اه 32۳۵۵ [ ۳۷۱۳۵۱۱۳۵۲۵ 200 50۵012 ٩5130۵۲۹5 0 ۷/۵16۳ 30 6 ۷۷7 8 ]0 1 ع ۷5 م0 ۷۷/۵۵1/۵6۲ ۶ ۷/۵10 ۱۵110۵1 (۵ ۳۵۱۳۲۱1 |۵۵ ۳۳۷1۳۵) 1 ۸1131۲5 ۳01۱۷۵ 200 [ 16031۵ آ0 ا۲۵0 ۵ ۳0۱۱۷۵ 200 [16031۵ ,۵با۵ 60 ماب یش ۶ ۷۷/۸۱۵۳ 01 ۱1۵0 (13 40 1601621 ,۳۵۱۲1۳۵۰ 1۳۵1۳۵۵6 گ 1۲۳1۵۵10۵ ۳۳۵۵۳۲۵ 1 ۸1۲۵1۲ ۳۵۲۱۷۵ [0 ۸ ۲1001۳0 از اع۳۵ ۱/25 602561 1۱۷1۵150۳ ٩1۵1۳۴ 1 046 ماکه۸۲ ۹1۵۲۱۲6۲۰: ۸11۳7۵ "] 0۵۱۵۱۱۲۱ ۳۵۲7۵6 ۸۵21۵72176727211 50۲۵۵ ۷۵100001 -------- صفحهٔ بعد -------- 5 0۱16100 ۱۷۷2۹0۲۷21۵۲ آ0 69100 10۲ 601061165 [118 ۲۷0۰] (1603 گ 118-3 ,۲۷۵ ۳۵۲۱1۵0۲۹ ۵۳۹۵۵۵۹ ۹۱۵) ۰ ۳۳۵1۵۲۱۳۵ ۶|۱1۳۵ا0۵) 6000۹5 ۱1۵۵ ۳0۲۱۷۵ ۷۵1 ۸۳۳۳۵۵۱ 7۵ ۸۲ :0 آ۲۳۵[۵0 :01۳1010۲۶۲1 ک ۸10۲۹ (۷۷/2107) ۳۵1۵۳۵ ]0۷1 1۵ ۱.۹ ۹ ۵۳) ددل0 60 ۱/12۵ ۷۵11۵ ۸۳۵۵۱ 67۵ ۸۱۲ ۰ ۳۳۵1۲1۵ 8 از 1 5.56 ۲0۵۳۹8 600۵85 ۱/۵۳۵۳ [۳ ۸۱ ۰ ۳۳۵16۲1۵ ۱/0۵1۵] 06 ۳۳۵1۵66 ۱.۹5۵۰ 1۵ 11۷07۵ 8 8 از 1 5.56 ۲0۹۵8 600085 ۱/1۵۵۳ ۵2۳۵۵۱ ۵] ۲1۵۵۵000 ۱۷۵۹۵۳۳۹۵۵ ۰ ۳۳۵16۲1۵ ۸۳۶۵۵٩ ۵۱۵ ۱/1۵۳۵ 0 00۵5 ۲0۳۵8 ۱.۹5۵ 1۵ 1] 8 ۳۳۵۱۵۲1۳۵ ۰ [8۷20 ۳۵۲۱۱ 0 ۱/۵۳۵۳ 60 ۵۵5 ۲0۳۹8 ۱.۹5۵.1۵ 001] 8 ۳۳۵10۲1۳۵ ۰ 8 ا1 0 1 ۲.۹۵ 0۳۹۵ 600055 ۱/1۵۵ 1 5۵۵ ۰ ۳۳۵1۲1۵ 500 ۱/۵۳۵۳ 600۵85 ۲0۵۳۹8 ۱.۹5۵۰1 ۷1] 8 ۳۳۵۱۵۲1۳۵ ۰ ۹۷۵۵۲۷۱۹۵۱۲۷ 06 8 ]001 ۱.۹5۵.1۵ که ۷۷/۵12۲ [۲۵110۵ 1 11053610 ۰ ۷۷۵۹10۷/۵1 ۲۵۷۲۳۵۵۳ 3 ۲1۵1100۵[ ۷۷/۵10۲ ۶ ۱.۹۵ 1 (۶1۱ ۳8 ۷۷/۵۹10۷۵10 ۰ (7ع۷/۵1) ۳۳۵1۳۵۲1۳۵ |1۷ 1۵ .111.10 ۲0۳۹1 ط۵ابازه1 ۳۳۵۱۳۸۵۵۳ 07۵ ۰ ۳۳۵۱۵۲۹ ۲3۳۱۵8 ۱ بع5.ظ ۷( 0 ۱۷111۵1۲۷ 1 ۱۷1۵ 16316۵ ۵۳ 3۲۵ 40 5۵۵۱۵۱ ,۳۳۵۱۵۵۲۱۳۵۰ ۳ دل0۵۲ 513 ۳۳۵۷۱۳۵۳۵۵۵ 7 ۷/۵516 2۵0 ۷۷/۵1۵۲ )0۱1۲1۵1[10۲ 6: (۷۷۵10۲) ۳۳۵1۳۵۲1۳۵ |[[1۷ح 1 ۱.۹۵۰ ۷( 0 ۱111۹۲۷ ۵ ۳۳۳۵۱1۱ ۱1۵۳۵۳۳۵۵ 110356 1 ۲۵110 ۵[ ۷۷/۵10۲ ۷.۹5۵1 1] 8 ۷۷/۵۵10۵10۲ ۰ ۸۲۱۲ 7۵ ۸1۳۵۵ ۷۵11 ۱/1۵۵ 00055 0۳۹8 ۱.۹۵۰ 1 1۷ [[| ۳۳۵1۳۵۲1۳۵ )۷/۵101( ۳۳۵10۲1۵ ۰ ۳07۵ 1۵0۳۵۳ ۲0۵۳۹1 111.10. 1۵ [| ۳۵1۵۲1۵ )۷۷/۵107( ۳۵1۵۵۲۹ ۰ [31۵10001 0 5۳۱۵۲۱۲ ]11۱۷۵۲۹[1۷ ۲11.10. 1 810011۵] 8 "1611۵۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۰ 0110011000 ۷۵۵10۵10۳۲ که مصاحعل م هی کمصااعلی 200 هممای کعامانا سم 12100 اطابام 1۳۸15 001 2۳6 161۵۲۵ 50۳/6۳ ان 11121100زط ۳۳۵ اه ۳۵11۵066 ۵0621100 ۱۵1061۵1100 م10 قدصم طاهبا۵ | ۸ 118 113686 عا۵ا 101 ۵ ععداد وال عطا زرا 00لدم ۵ص افبه طعنط کعاندن و0۳۳ ۳۵۵۵ ۳۵۵ عم 00۷۵۲۵۵ ۷اع |00۱۳ ۵۲ ۵۳6 012۳5 0اه #عانقاعل ۵۲ ۳۵ر۵: ۷۱1۳۵۶۱ فعمع ۲ مقاحقم اند دز 0ع قدصم الاب 3۳۲6 6 1 0۳۵۷1۵۵ ۵۵۵ ۳۵۷۵ ۱۵۵۳1۵۵ هه اه ند الط دانقاعل ج0اد ۳۵ عصم5 ا0۷ 11۵100 انم 1۳۵ آ0۴ ۵01001100 1۵۳ ما0 ۵00 1۳۵۵۷۵۲۴ 16۵ انس 2 0۵16 ۵) دز لام ماد قلطا اه معط 3/۵0 ‎٩0000۹ و(]) 0۵۲ فعوااعلابم ۵ ۳۹۵۵۵0 1/0۳ |ام 0اد ۷۵۵1 ۵ ۵۳ فاجدم ال مداصعاحل 30۵ 1۷۵۵ عزاطابام 0۲ ۱۷۵۱ 1۳۵۵10 کعلزی ۲ ۵ ۳۵۵۵۲ ۵ ۱۵ ۵۵ ام ۵ ااهاد ۵۵ مد اه موتحعل 0۳۱۱۵0 ,0ب 1۳6۵6 ۷۲112۵۵ ۶ ,۳۳1۳۵۳۵ 0160 الاب 06 از ک م0 |۵۵ 0۱۳۵۵ ده ۵00 طاغا 10 ]000۳۵110۵21 300 0001[ عل 26 هه ان فمامنزامم که |۷۵ که ۵۲ 1۳۵ اه دای ۵۵۵۵ 0۳۵۳ 61۰ 06 |[[5۳۵ اد 200 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 8 0 1۹۵۵۱۶ 1۹12۳16 8006۲۲58 20 ۲۱۵۵ او 169185 ۲ 1061165ای) 5 ۱116610) ۱۷۷2910۷۷2167 (163 یک 118-3 .۲0 ۴۵1۹0۹ ۹۵۵۵۳۹۵۵۵۹) 8 .0 ۷( 0۴ ۱/11۵1 6 ل320 [16۵ع00 1 ۳ 1001۷ ۳۳۵[5 20 51۵۵05 ۷۷/2۵۹10۵10 20 ۷۷/۵1۵۲ 10۷۵00۵ ۱11 6 200 [ 10031۵ 01 1002۳16 5 وا مدا وان ونم 2017 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ضابطه حاضرء اصول و مبانی مرتبط با طراحی شبکه‌های فاضلاب را پوشش می‌دهد و اگرچه به مقوله ساخت. اجراء بهره‌برداری. نگهداری و بهسازی شبکه وارد نمی‌شود. اما پیش‌نیازهای لازم مربوطه را در مرحله طراحی مد نظر قرار می‌دهد. باید توجه داشت که جزییات مهم و آلزامی در زمینه طراحصی می‌پردازد. لیکن پوشش کامل استانداردهای تفصیلی در دامنه کار این ضابطه نمی‌باشد. هدف از تدوین این ضابطه. ایجاد چارچوب و تبیین الزامات طراحی» به‌منظور گزینش نوع مناسب شبکه جمع‌آوری فاضلاب و طراحی فاضلاب بر طبق اصول این ضابطه به‌گونه‌ای انجام می‌شود که ضامن افزایش سطح بهداشت همجنین مطابق این اصول, اهداف و الزامات پایدار و توجه به ایمنی شهروندان و کارکنان اجرا و بهره‌برداری تامین می‌گردد.