شویا و پاسوخیای ایجاد شوده در اعضوای سواختمان را می توان به دو رروه

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 055 ت6 - 1 - 1 - 0 -تالش های تغییر شکل کنترل تال شویا و پاسوخیای ایجاد شوده در اعضوای سواختمان را می توان به دو رروه تغییر شکل کنترل و نیرو کنترل تقسیم نمو د. در محاسوب ه مقاوم و ابلی تغییر شوکل پارامترهای تغییر شوکل کنترل از تنش تسلیم مورد انترار فوالد استفاده می ر ردد. به عبارت دی ر الرات اضوافه مقاوم و سوخ شودری کرنشوی فوالد که عموماچ به افزایش ثدود 10 % تا25 % در تنش جاری شدن اسمی آن منجر می رردد در محاسبات لحاظ می شود. ت6 - 1 - 1 - 1 -تالش های نیرو کنترل در محاسوب ه ظرفی مقاوم و تغییرشوکل برای تالشویا و پاسوخیای نیرو کنترل محافره کاری بیشوتری نسوب به ت الشویا و پاسوخیای ت غییر شکل کنترل باید اعمال رردد. به این جی ثد پائین ظرفیتیا که توسط ثد پائین مشخصات مصالح ثاصل اند شده برای پارامترهای نیرو کنترل توصیه شده اند. ت6 - 1 - 1 - 1 -طبقه بندی نیاز شکل پذیری عضو در بسویاری از بندهای این بخش ضووابط پیشنیادی به میزانی که عضو تغییرشکلیای غیر ارتجاعی را تجربه خواهد کرد بس ت ی پیدا می کند. به این منرور اعضوا به سوه رروه اعضوا با نیاز شکل پذیری کم، متوسط و زیاد تقسیم می شوند. در صورتی ک ه تحلیل، خطی باشود نسوب نیاز به ظرفی ( DCR برای این تقسویم بندی ب ه کار ررفته می شود. ارر تحلیل غیرخطی باشد از می زان ش کل پذیری تغییرمکانی عضوو برای این منرور اسوتفاده می رردد. باید توجه داشو که نیاز شکل پذیری زیاد در یک عضو نشانه بحرانی بودن آن عضوو می باشود، بر خالف ظرفی شوکل پذیری یک عضوو که زیاد بودن آن نشانه ثاشیه اطمینان بیشتر در رفتار لرزه ای عضو می باشد. ت6 - 1 - 1 -خمش و بارهای محوری ظرفی خمشوی اعضای بتن مسلح و ظرفی شکل پذیری آنیا باید با درنرر ررفتن نیروهای محوری وارد به آنیا محاسبه شوند. ه ب خصوو این امر در مورد ستونیای روشه ثائز اهمی فراوان اس . ظرفی شکل پذیری خمشی اعضا معموالچ با الر برش کاهش پیدا می کند لذا میندس طراح در تعیین ظرفی خمشوی باید بین اعضوا یی که برش زیادی به آنیا وارد می شود با اعضایی ک ه برش کمی به آنیا وارد می شود، ف رق ب ذارد . ت6 - 1 - 1 - 0 -حد کرنش قابل استفاده مقادیر ثد کرنش مصوالح ارائه شده در این سم با ثدود کرنش آئین نام ه بتن ایران، تطبیق د اده شده اند. ثد کرنش مص الح به مشوخصوات مصوالح و در نرر ررفتن پدیده خسوت ی با نرخه کم بست ی دارد. پدیده خست ی با نرخه کم وابسته به اند ازه و فاصله آرماتورهای عرضی و تاریخچه کرنش می باشد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 056 ت6 - 1 - 1 - برش چش یپ و معموال مقاوم در برش و پیچش با افزایش تع داد و اندازه نرخه های تغییر شکل ، کاهش پیدا می کند. ت6 - 1 - 5 - طول گیرایی و وصله های آرماتور در صوورتی که در سواختمان موجود طولیای ریرایی و یا وصوله های پوشوشوی ملزومات آئین نامه بتن ایران (آبا یا مبحث نیم مقررات ملی ساختمان را ارضا نکنند، این نق باید در تحلیل سازه موجود در نرر ررفته شود. با توجه به تجربیات زلزله های ر ذشته که ناکافی بودن طول ریرایی ، طول میاری و طول وصوله ها از علل اصولی خرابی سوازه های بتنی بوده اند، باید به ضووابط این بند توجه ویژه مبذول شود. در مورد آرماتورهای صواف موجود، طول ریرایی مسوتقیم، الت دا ر و طول وصوله پوشوشی را باید یا طبق مقادیر تعیین شده در فصل 11 .آبا و یا دو برابر مقادیر متداول برای آرماتورهای آجدار در نرر ررفته شود ت6 - 1 - 6 - اتصال به بتن موجود ب رای اتصوال طعات سوازه ای و غیر سوازه ای به بتن ، طعات و وسایل مختلفی ه ب کار برده می شود. طراثی ال بیا و میارها ب ر پایه ضواوت میندسوی ، اطالعات آزمایشویای مخصوو ، اطالعات کارخانه ای و آئین نامه های طراثی استوار اس . سیستم های اتصواالت به دو دسوته درجا ریخته شوده و کاشته شده ( بعداچ نصب شده تقسیم بندی می شوند. اتصاالت مابین اعضای بر رزه ل باید با د و میارت با الیی نصووب ، بازرسووی و آزمایش شوووند. ع وامل مختلف بسوویاری در نصووب باعث کاهش نشووم یری در ظرفی سیستمیای اتصال می شود. رزارش یای ACI 355.2 و ACI 355.4 از مراجعی هستند که برای این مسأله راهنمایی هایی دارد. د زیادی باید توسط طراح در مورد انتخات نحوه بازرسی و نوع آزمایش اتصاالت مبذول شود. برای تعیین ظرفی میارها الز اسو مشخصات هندسی و مصالح آنیا معلو شود. به جز مواردی که مشخصات مصالح و نصب میارها در مدارک فنی معلو شوده اند، تعیین این اطالعات مشوکل می باشود. در مواردی که رسیخت ی میا ر در ارضا سطح عملکرد مورد نرر تالیررذار نمی باشود، عمق دفن میارهای کاشوته شوده را می توان برابر با عمق دفن توصویه شده توسط تولید کن نده میار فرض کرد. در تعیین ظرفی میارهای موجود ، عمق دفن را می توان کمتر یا مساوی ثدا ل عمق تعیین شده توسط آیین نامه طراثی اولیه ب رای یک میاری با همان طر فرض کرد. توصویه می شوود در مواردی که تبعات رسیخت ی یک میار تالیر بحرانی بر عملکرد مورد نرر دارد، عمق دفن میارهایی که در مدارک فنی موجود نیسووتند را با آزمایش های غیرمخرت نریر آزمایش فراصوووت تعیین نمود. ت- 6 - 1 - 6 - 0 -سیستم های « درجا ریخته شده » میووارهای متداول برای این سیستووم ها طیف وسیعوی را شامل می شود. ب ه عنووان م ًوال ، پیچیای میاری J ،شکلL شکل ، U شکل ، آرماتورها ، میارهای مکانیکی جوش شده به انتیای میل ردها و ... از انواع میارهای این ها متس سی هستند. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 057 ارر از آیین نامهACI318 برای طراثی اتصال بین اعضای موجود و اعضای جدید استفاده شود، با توجه به اینکه در آن مرجو الر ترک خوردری مستقیما در نرر ررفته می شود، نیازی به تقلیل ظرفی به اندازه 50 % .نمی باشد ت- 6 - 1 - 6 - 1 -سیستم های « کاشته شده » میارهای تزریقی و میارهای شویمیایی از جمله سویسوت م های کاشوته شده می باشند . بعضی از این نوع میارها و اتصاالت از ن رر شکل پذیری ، پ یوست ی و هماهن ی رفتاری با بتن را ندارند که می بایس در طراثی آنیا د ر نرر ررفته شود. ت6 - 1 - 7 - ضوابط کلی بهسازی هدف عمد ه این دستورالعمل ارائه ضوابطی جی انونمند کردن مدل ی ساز ساختمان برای بررسی آسیب پذیری آن می باشد. لذا در این دستور العمل در ثال کلی شیوه های اجرایی بیسازی مشخصی ا رائه نمی شوند. در این بند نکات اصلی که باید در روند کلی بیسازی مورد توجه وا و شوند مشخ رردیده اند. ت6 - 1 - سیستم های سازه ای ابیای بتن مسولح که دارای ابعاد درسو و دارای جزئیات صوحیح باشوند ضومن فراهم کردن ثداک ًر انعطاف برای اسوتفاده از فضوواهای داخلی، می توانند برای مقاوم در برابر بارهای لقلی و جانبی، یک سوویسووتم مولر ایجاد کنند. برای عملکرد صووحیح در مقاوم در برابر الرات زلزله، سیستم ات بندی باید ثدا ل ضرورت های زیر را فراهم کند : 1 - سخختی کافی در محدود کردن جابجایی جانبی طی پاسو زلزله، سوختی با ثدود ابل بول، میم اس . همچنین برای اجتنات از ضربه زدن به سازه های مجاور، باید جابجایی جانبی را محدود کرد. هن امی که ترازهای طبقات ساختمانیا منطبق نیستند، ممکن اس ضربه زد ن ساختمانیای مجاور، منجر به ایجاد خسارت شدید در ستون های ضربه خورده بشود و باعث فروریخت ی رردد. همچنین ممکن اس جابجایی جانبی بیش از ثد، در الرات مرتبه دو Δ P- مربوه به بارهای لقلی م لر از ط ریق تغییر مکان جانبی، شرک کند. 2 - تنظیم نسخبت مقاومت بین اعضا با توجه به عملکرد غیرارتجاعی در ات ، بیتر اس که توزیو رفتار غیر ارتج اعی در سوراسور سوازه پخش شود ، تا این که در تعداد کمی از اجزا، تمرکز یابد. ارر در ات بندی، ستون ها وی تر از اعضای افقی سواخته شووند، تسولیم اول در تیرها ری می دهد که منجر به ایجاد مکانیز در محدوده تیر می شود که در آن اعضای افقی ات بندی، در سوراسور ارتفاع سواختمان، تسلیم می شوند. از سوی دی ر، ارر ستون ها ضعیف تر از اعضای افقی ات بندی باشوند، فرایند تسولیم تنیا در یک طبقه تمرکز یابد. این امر اثتماالچ منجر به شوکل ریری مکانیز در محدوده ستون ( طبقه ضعیف می شود. مکانیز رسیخت ی اخیر، یکی از میم ترین عوامل فروریخت ی در ساختمان های بتن مسلح اس . د ر این رابطه باید به مقاوم اتصوال تیر - سوتون نیز توجه کرد. ب ه طور کلی بیتر اس که اتصاالت، وی تر از اجزای ات بندی، سواخته شووند. در زلزله های رذشوته، رسویخت ی های اتصوال تیر - سوتون، در بسیاری از ر ویداد های منجر به فرو ریزش ساختمان ها، دخیل بوده اس . ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 051 3 - جزئیات کا فی اجزای ات بندی به نوعی از جزئیات آرماتوربندی نیاز دارند که در آنیا شووکل پذیری کافی را فراهم کند. الز اس هم در ستون ها و هم در اجزای افقی ات بندی، آرماتورهای طولی به نحو معقولی پیوسته باشند و به خوبی میار شووند، تا بتوانند در برابر تنش های کشوشوی ناشوی از خمش، که طی یک زلزله تجربه می کنند، مقاوم کنند. وصله ه ای پوشوشی ترجیحاچ دور از مکان تالش خمشی غیر ارتجاعی رار داده می شوند، یا به وسیله آرماتورهای عرضی دارای جزئیات خوت و نزدیک به هم، محصور می شوند. هر جا که کرنش های فشاری بزرس هستند (یعنی، جایی که بارهای محوری زیاد هستند یا جایی که مفصل های پالستیک خمشی به ظرفی دوران زیادی نیاز دارند ، جارذاری و جزئیات آرماتورهای عرضی برای محصور کردن، باید کافی باشد. همچنین برای جلوریری از رسیخت ی برشی در ستون ها و تیرها، آرماتورهای عرضی باید متناسب و دارای جزئیات مناسب باشند. هرجا که ناثیه اتصال به شدت تح تنش رار دارد، آرماتورهای عرضی اتصال نیز، جزء اساسی سیستم ات بندی دارای مقاوم ، شمرده می شوند. ت6 - 1 - 0 - قاب های خمشی بتنی ت6 - 1 - 0 - 0 - انواع قاب های خمشی بتنی تفس ی رندارد . ت6 - 1 - 0 - 0 - 0 - قاب های خمشی بتن مسلح تیر – ستونی هرجا که ات ها به عنوان بخشوی از بیسازی لرزه ای به ساختمان افزوده می شو ند، باید ضوابط یکی از ات های خمشی ویژه ( با شوکل پذیری زیاد ، ات های خمشوی متوسوط (با شکل پذیری متوسط ، یا ات های خمشی معمولی (با شکل پذیری کم را که مناسوب اسو ، مطابق تعاریف و ضوابط آئین نامه بتن ایران (آبا یا مبحث نیم مقررات ملی ساختمان ، ارضا کنند. اما در شرای ط موجود ممکن اس به عل محدودی ها ا رضای همه ضوابط این نوع ات ها ع ملی نباشد. ت6 - 1 - 0 - 0 - 1 - قاب های خمشی بتنی پی ش تنیده تیر- ستونی این طبقه بندی شامل اجزای پیش تنیده یا پس تنیده درجا ریخته شده می شود. ت6 - 1 - 0 - 0 - 1 - قاب های خمشی دال- ستونی در بعضی موارد طراثی ات های دال - ستونی تنیا برای بارهای لقلی انجا شده اس و مقاوم در برابر بارهای جانبی به سایر اجزا، نریر ات های خمشوی تیر - سوتونی و دیوارهای برشی محول شده اس . ات های دال- ست ونی که مطابق این روش طراثی شووده اند نیز در این بند مطالعه می شوووند ، زیرا ممکن اسوو این ابیا در مقاوم جانبی کمک کنند. همچنین ب ه هر ثال باید این ات ها را در مدل تحلیلی ساختمان وارد کرد تا اطمینان ثاصل شود که تح تغییر شکل های جانبی طراثی، به تحمل بارهای ل قلی ادامه می دهند. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 051 ت6 - 1 - 0 - 1 - ضوابط ارزیابی قاب های خمشی بتن مسلح تیر- ستونی ت6 - 1 - 0 - 1 - 0 - مالحظات کلی اجزای سوازه ای اصلی ابیای تیر - ستونی، تیرها ، ستون ها و اتصاالت تیر- ستون هستند. ممکن اس تیرها به صورت یکپارنه با دا ل ها ریخته شوند، که در این ثال ، باید دال را به صورت بال عمل کننده با تیر، در نرر ررف . تجربه در زلزله ها ، نشان می دهد که ممکن اسو اندر کنش اعضوا و اجزای غیرسوازه ای سوخ ، بر ات ها که نسوبتاچ انعطاف پذیر هسوتند، تألیر منفی ب ذارد. مدل تحلیلی ، باید این اندرکنش را مدل ی ساز نماید. مقررات طراثی سواختمان های جدید (م ًالچ آبا ، طوری نوشو ت ه شده اند که عملکرد غیرارتجاعی ( ثدا ل ب ه طور نرری به خمش در مواضوو از پیش تعیین شده محدود شود. اما در عمل ممکن اس ع ملکرد غیرارتجاعی در یک ساختمان موجود ، به صورت خمشی ولی در مقاطعی به غیر از انتیای اجزا و یا بر الر برش، یا رسویخت ی نسوبندری بین بتن و آرماتور، یا به وسیله ترکیبی ا ز اینیا باشد. لذا باید مدل تحلیلی ، طوری ایجاد شود که این اثتماالت را تشخی دهد. محدود نمودن تغییر شوکل غیرارتجاعی ابل بول به خمش ، مبتنی بر این مالثره اسو که تح باررذاری تکرار شوند ه، ابی که در آن برش، پیچ ش یا نسوووبندری بین بتن و آرماتور ، مقاوم را کنترل می کنند نمی تواند مقاومتش را در برابر بار جان بی ثفظ نماید. البته ممکن اسو د ر اعضوای غیراصولی که براسواس تعریف ، تنیا برای مقاوم در ب رابر بارهای لقلی مورد نیاز هسوتد ، پاس غیرارتجاعی در برش، پیچش یا نسبندری بین بت ن و آرماتور ابل بول باشد. اعضوای غیر سازه ای در صورتی که در سختی سازه تالیر رذار باشند و مشخصات دینامیکی سازه را تح تالیر رار دهند و 10 % از سختی کل ط ب قه ر ا شامل شوند باید در مدلسازی لحاظ شوند. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - سختی مقادی ر سوختی مولر خمشوی تیرها و ستونیا در جدول (6 - 1 ، الر انعطاف پذیری اضافه ناشی از لغزش آرماتور بل از جاری شدن آن را در اتصال تیر به ستون یا اتصال با فونداسیون در نرر ررفته اس . ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 - روش ی ها استات ی خط یکی نام ید و یکی روش ضومنی ارایه شده در متن الر سختی اتصال تیر به ستون را با در نرر ررفتن نواثی صلب در انتیای تیر و ستون منرور می کند. این روال که به سوادری ابل اعمال در نر افزار تحلیل می باشود از طریق کالیبره و تنریم کردن با نتایج آزمایشو اهی ث اصل شده اس . ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش استاتیکی غیرخطی مدل های غی ر ارتجاعی موجود برای تیرها، عبارتند از : مدل های مفصول پالستیک متمرکز و مدل های پالستیک رسترده نریر مدلسوازی رشوته ای (Fiber . در مدل های مفصول پالستیک، رفتار غیر ارتجاعی به مواضعی که میندس طراح در آن ها رره رار ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 061 داده اس ، نریر دو انتیای تیر در مجاورت ستون ها ، محدود می شود. ارر پاس غیر ارتجاعی در سایر مواضو وا و در طول دهانه تیر محتمل باشود، تقسویم تیر به بخش های کوتاه تری که دارای مفاصول پالسوتیک بالقوه در انتیای هر بخش هستند، ضروری اس . معموالچ ارر مفاصل پالستیک داخلی محتمل باشند، برای تعیین آنیا می توان تیر را جدارانه و پیش از اینکه مدل سازه ای کامل ، سوار رردد مورد ارزیابی رار داد. می توان ستون بتن مسلح را با استفاده از همان مدل هایی که برای تیرها مشخ شد مدل کرد، به جز اینکه هر جا که تغییرات نشم یر نیروی محوری تح الر باررذاری زلزله وجود دارد، مدل نیز باید ال رات این تغییر را در خوا سختی و مقاوم نشان دهد. این کار با استفاده از سطوح اندرکنش در مدل های مفصل پالستیک ، امکان پذیر اس . معموالچ مدل های رشته ای می توانند مستقیماچ این الر را نشان دهند. همان طور که در جدول (6 - 3 مشواهده می شوود، بر اسواس شورایط مقاومتی و وضعی آرماتورهای عرضی ستون انواع شرایط متفاوت از ستون در نرر ررفته می شود و این شرایط نشان دهنده مود ی ها شکس مختلف می باشند : 1 - ثالi: شکس خمشی 2 - ثالii: شکس خمشی- برشی، به طوری که تسلیم خمشی بل از شکس برشی اتفاق می افتد. 3 - ثالiii : شکس برشی پارامترهای مدلسوازی و معیارهای پذیرش در ا جد ول (6 - 1 ( تا6 - 10 ارایه شوده اند. در این جداول پارامترهای a وb نشوان ر دوران پالستیک می باشند. پارامتر مدلسازی a میزان دوران پالستیک نریر کاهش ابل مالثره ظرفی باربری جانبی می باشد. برای تعیین مقادیر پارامتر a از طریق انجا آزمایش، فرض می شود این نقطه نریر نقطه ای باشد که در آن نقطه کاهش ظرفی باربری جانبی نسوب به نقطه نریر ثداک ًر باربری جانبی به 20 % .رسویده باشود برای ستونیایی که در آنیا انترار خمش ی خت ی رس ی (ثال i می رود، ننین کاهشوی در مقاوم جانبی می تواند ناشوی از خرد شودن بتن، کمانش آرماتور و سوایر مکانیز های آسویب خمشوی باشد. برای ستونیایی که در آنیا انترار رسیخت ی برشی می رود، نه بل و نه بعد از جاری شدن خمش ی (ثاالت ii وiii از دس رفتن مقاوم باربری جانبی معموال ناشی از ترکیای شدید طری اس که نشان ر آسیب برشی می باشند. پارامتر مدلسوازی b بیان ر تخمینی از دوران پالسوتیک نریر نقطه ای اس که در آن ابلی باربری لقلی با رسیخت ی ت ح بار محوری از دسو می رود. مسوتندات آزمایشو اهی ثاکی از شوکسو ناریانی سوتون تح بار محوری در تراز بار محوری بیشتر از c Agf’ 6/0 می باشد . بر اساس این مشاهدات پارامترهای a وb برای بارهای محوری زیاد به یک عدد هم را می شوند. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش دینامیکی غیرخطی روابط نرخه ای مورد استفاده برای روش دینامیکی غیرخطی، باید مشابه پاس به دس آمده برای اجزای بتن مسلح در آزمایش اه باشد. بیتر اس ثتی االمکان ا ز روابط دو خطی بدون زوال سختی استفاده نشود. مدل های ساده با سختی کاهش ی ابنده عضو ، نریر مدل های نرخه ای T. Takeda وR. W. Clough ، ترجیح داده می شووند. در بسویاری از ساختمانیای موجود نون جزئیات ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 060 اجرایی به خوبی رعای نشوده اند ، اعضوا در نرخه های باررذاری عالوه بر کاهش سوختی ، ک اهش مقاوم نیز خواهند داش . برخی مدل های نرخه ای شامل کاهش س ختی و مقاوم در ادبیات فنی رزارش شده اند. الز اس آهن گ کاهش م قاوم این مدل ها با داده های تجربی ، تنریم رردد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 -مقاومت همان طور که در بند 6 - 2 - 2 تشریح شد ، مقاوم های اعضا بر مبنای روش های آئین نامه بتن ایران (آبا یا مبحث نیم مقررات ملی سواختمان با مقداری اصوالح برای منرور نمودن تفاوت های جزئیات و ابعاد و اهداف متفاوت آبا و این دستورالعمل ، محاسبه م ی شوند. الز به یادآوری اس که ممکن اس پاس غیرارتجاعی و رسیخت ی ، در هر مود یا ترکیبی از مود ی ها مختلف ، و در هر مقطع ی در طول عضو ، که شامل اتصاالت آن نیز می شود، ری دهد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - معیارهای پذیرش ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 -روش های استاتیکی و دینامیکی خطی همان طوری که بالچ بیان شد، کلی ه تالشیا و پاسخیای سازه به دو دسته ، تغییر شکل کنترل و نیرو کنترل دسته ب ندی می شوند. در ات های خمشوی تیر - سوتونی ، ترجیح داده می شود که تألیرات تغییر شکل کنترل ، به خمش در تیرها محدود شوند ، رر نه دری تسلیم خمشی در ستون ها (ثدا ل در تراز پی ها نیز اجتنات ناپذیر اس . این ترجیح ، براساس این مالثره رار دارد که تیرهایی که در خمش تسولیم می شووند، معموالچ ظرفی شکل پذیری متوسط تا زیاد دارند. ولی ب ه دلیل الرات زیان بار بارهای محوری بر ابلی تغییر شو ، کل و به عل اینکه ممکن اسو تسولیم بیش از ثد ستون، منجر به مکانیز در محدوده طبقه بشود معموال تسل یم خمشی سوتون دارای شکل پذیری کمتری اس . ا اس ب تفاده از روش های خطی فصل 3 از باید ثال های پاس با ظرفی شکل پذیری کم ، نریر برش، پیچش، لغزش آرماتورهای تیر یا سوتون ب ه عل طول ریرایی یا وصوله ناکافی ، و برش در ناثیه های اتصال تیر- ،ستون در اعضوای اصلی جلوریری به عمل آورد. رسیدن به ثد تسلیم برخی پارامترهای پاس با شکل پذیری کم ، در اجزای غیراصلی مجاز شومرده می شود. جداول 6 - 5 تا6 - 7، مقادیر مجاز برای این موارد اجزای غیر اصلی را ارائه می کنند. از جنبه نرری ، هر جا که برای طراثی ، از روش های خطی استفاده می شود، نیروهایی که مستقیماچ از تحلیل خطی به دس می آیند، تنیا برای تعیین مقادیر طراثی مربوه به نیروهای تسلیم در سمتیایی از سازه که می ت وانند رفتار غیرارتجاعی داشته باشند استفاده خواهند شد. باید نیروهای تسلیم در بقیه اعضوای سوازه را با در نرر ررفتن نیروهای لقلی به اضوافه نیروهای تسلیم اعضا با رفتار غیر ارتجاعی روی نمودار جسم آزاد عضو یا جزء ، تعیین کرد. اجزای بتن مسلح که نیروهای طراثی آنیا ، کم تر از ظرفی های آنیا برای آن نیروها اس ، معیارهای سطح عملکرد مربوطه را ارضا می کنند. اما ب ه هرثال بررسی عملکرد سای ر اجزا و کل سازه نیز ضروری اس . ات های تیر- سوتونی، که دارای سوتون های با آرماتور عرضوی فاصوله دار هستند، ممکن اس مستعد فروریخت ی طبقه ( طبقه ضوعیف ، ناشوی از رسیخت ی ستون باشند. آغاز این رسیخت ی می تواند برشی یا خمشی باشد. ارر ظرفی برشی ، کم تر از تقاضای برشوی باشود، رسویخت ی برشوی ستون ، می تواند آغازرر فروریخت ی باشد. ارر تقاضای خمشی غیرارتجاعی ستون منجر به ک اهش ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 061 م قاوم بشوود، رسویخت ی خمشوی ، می تواند فروری خت ی را آغاز کند. ب ه خصو ، ات هایی که دارای ستون های با مقاوم های خمشوی کمتر از مقاوم های خمشوی تیرهای متصل به آنیا هستند، نسب به این نوع اخیر رسیخت ی ، آسیب پذیر هستند. برای به ثدا ل رساندن اثتمال این نوع رسیخت ی در ساختمانیای جدید، آئین نامه های ساختمان های جدید، ایجات می کنند که ناثیه های انتیای سوتون، ثاوی مقادیر فراوان آرماتورهای عرضوی باشند و مجموع مقاوم های ستون ها در هر رره ، از مجموع مقاوم های تیرها ، بیشوتر باشود. این دسوتورالعمل ، با هدفی مشوابه، تصریح می کند که مقادیر DCR برای تیرها و ستون ها ، تطابق د اده شوند (مشوابه تطابق مقاوم های نسوبی ، و مقادیر DCR ، با مقادیر مجازDCR (مقدار محافره کارانه2/ m ، مشوخ شوده اسو مقایسوه شووند. مقایسه پیشنیادی این دستورالعمل در تراز طبقه ای که مورد بررسی اس ، صورت می ریرد، نه اینکه به صورت ارائه شده در آبا برای هر اتصال انجا شود. در موردی که یک جزء فا د این شره باشد، یکی از ا دامات زیر ، صورت می ریرد: 1 - مقایسوه برای همه اجزای سویستم (با در نرر ررفتن کلیه اعضای غیر اصلی ، تکرار می شود، زیرا معموالچ فروریخت ی طبقه توسط بیش از یک ات مقاوم می شود؛ 2 - ، سازه با یکی از روش های غیرخطی ، مجدداچ تحلیل می شود که ممکن اس تخمین بیتری از تقاضاهای ثقیقی را به دس بدهد؛ 3 - ، سازه برای برطرف کر د ن نقای ، ترمیم و بیسازی می شود. مقادیر m در جدول های6 - 5 و6 - 6 و6 - 7 از تجربه و ضاوت میندسی بعد از بررسی داده های آزمایش های موجود ب ه دس آمده اند. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 -روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی ترجیحاچ پاسو غیرارتجاعی ، به خمش در تیرها وسوتون ها محدود می شود. در اجزایی که برش ، پیچش و لغزش آرماتور ب ه عل طول ریرایی یا وصوله ناکافی مقاوم را کنترل می کنند، معموالچ ابلی تغییر شکل ، کم تر از ابلی تغییر شکل برای خ مش اس و پایدار ی تح نرخه های تکراری تغییر شوکل ، مورد تردید اس . هر ج ا که تالش غیرارتجاعی غیر از خمش مجاز باشد، ترجیحاچ باید آن را به تعداد کمی از اجزایی که سیمشان درمقاوم در برابر بار جانبی ، نانیز اس ، محدودکرد. تالش غیرارتجاعی برای تالش هایی غیر از آنچه که در جداول 6 - 5 و6 - 6 و6 - 7 فیرسو شده اند، مطلوت نی س . در موردی که پاس غیرارتجاعی ابل پذیرش اس ، تغییر شکل های محاسبه شده، نباید از ظرفی های تغییر شکل که در جداول 6 - 1، 6 - 9 و 6 - 10، فیرس شده اند تجاوز کنند. 6 - 1 - 0 - 1 - 5 - معیارهای بهسازی روشویای بیسوازی زیر جی نکر نکاتی در نحو ه اجرای آنیا ارائه شوده اند و هدف در اینجا فیرسو کردن کلیه ضووابط خا طراثی و اج رای آنیا نمی باشود. عالوه بر این هدف از معرفی این روشویا به هیج وجه توصویه آنیا ب ه عنوان تنیا ش یوه های اجرایی بیسازی نمی باشد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 061 1 - جاکت کردن( پوشخاندنت تیرهاس سختونهاس یا اتصخاوت موجود با پوشخش فوودی س بتنی یا پوشخش های مخصوص (Fiber Wrap) جدید : جاک کردن می تواند برای افزایش مقاوم خمشی ، شکل پذیری ، مقاوم برشی ، افزایش ریرایی آرماتورها و ترکیبی از اینیا به کار برود. ررنه جاک کردن می تواند از نرر فنی روش م لری باشد، اما هن امی که باید نندین جزء را جاک کرد ممکن اسو مقرون به صورفه نباشد و ممکن اس روال اجرای آن برای س اکنین ساختمان ، بسیار مزاثم باشد. 1 - 1 - هن امی که پوشش ها برای افزایش مقا و م خمشی استفاده می شوند و در مواردی که عملکرد مرکب مورد نیاز اس ، باید برای فراهم کردن انتقال برش بین مواد جدید و موجود، ا دامات مناسووب را به کار بسوو . این ا دامات می تواند شامل موارد زیر بشو ند: - برای جاک های بتنی ، زبر کردن سوطح بتن موجود پیش از بتن ریزی و اسوتفاده از رل میخیا یا آرماتور ریشوه برای بیبود انتقال برش، هن ام ی که جاک عضو را اثاطه نمی کند. - برای جاک های فوالدی ، اسوتفاده از اپوکسوی برای جسباندن م لر فوالد به بتن، و دوغات بدون انقباض با یج پ ها یا سایر وسایل میارکردن. 1 - 2 - هر جا که هدف افزایش مقاوم خمشوی جزء اسو ، شویوه مورد اسوتفاده باید پیوست ی اتصال تیر- ستون را طوری فراهم کند که لن ر متناظر با مقاوم ارتقا یافته بتواند به اجزای ات انتقال یابد. در سووتون ها ، روش ها شووامل م وارد زیر می شوند: - می توان آرماتورهای طولی جدید را از میان کف عبور داد و در یک جاک بتن آرمه، محصور کرد. - ،می توان مقاطو فوالدی را در مجاورت سوتون موجود رار داد و به آن متصل کرد تا عملکرد مرکب ثاصل شود و برای ایجاد پیوسوت ی از میان کف ، عبور داد. از روش هایی مشوابه برای تیرها نیز م ی توان استفاده کرد، که از جمله آنیا عبارتند از : افزودن رکابی ها یا آرماتورهای پیوسووته در عرض اتصووال در هرجا که آرماتور تحتانی تیر ، ناپیوسته اس . 1 - 3 - هر جا که هدف، افزودن شوکل پذیری اتصال اس ، می توان جاک های بتن آرمه یا فوالدی به مقاطو معیوت افزود. ارر جاک ، کا مالچ جزء را اثاطه کند، یا در مورد تیرها ، که جاک ، سووه وجه را اثاطه می کند و در دال میار می شووود، تنیا یک اتصوو ال ظاهری بین مصووالح موجود و جدید ، مورد نیاز اسوو . جاک های بتنی را باید با آرماتورهای طولی مسلح کرد. جاک های فوالدی می توانند شامل تسمه ها یا جاک های ساخته شده از صفحه یا پوسته در کل ارتفاع باشند. برای افزایش محصور شدری بتن ممکن اس صفحات فوالدی نیاز به میارکردن داشته باشند و صفحات الغر نیز به سوخ کننده نیاز داشوته باشوند. فاصوله بین جاک های فوالدی و بتن موجود را باید با دوغات بدون انقب اض پرکرد. ارر هدف ا ز جاک افزایش شووکل پذیری خم شووی باشوود، ولی افزایش مقاوم خمشووی ، مد نرر نباشوود، باید آرماتو رهای فوالدی را در جاک های بتنی ، و فوالد را در جاک های فوالدی، در فاصله کوتاهی (ثدود 50 میلی متر ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 061 از محل اتصال با اجزای مجاور ، طو کرد. جاک های بتنی که برای بیبود شکل پذی ری رارداده شده اند ممکن اس مقاوم خمشی را نیز ارتقا دهند و باعث شوند تقاضای شکل پذیری به مقاطو مجاور نیز انتقال یابد. این مسأله را باید بررسی کرد و ا دامات الز را صورت داد. ب ه طور کلی جاک ، باید ثدا ل به اندازه 5/1 برابر بعد مقطو عرضی ( که در جی بارجانب ی اندازه ریری می شود بعد از مقاطو بحرانی، ادامه پیدا کند. 1 - 4 - هر جا که هدف افزایش مقاوم برشو ی باشود، می توان جاک های فوالدی ، بتنی ، یا سایر انواع را به مقاطو ضعیف ، افزود. روش کلی طرا ثی جاک و اتصوال آن با بتن موجود ، مشوابه آنچه که در بند بلی توضویح داده شود، می ب ا شد. هن امی که اتصوال بین مصوالح دیمی و جدید مناسوب باشود، مقاوم برشوی اسمی را می توان مشابه روش مقطو مرکب محاسبه کرد. 1 - 5 - هن امی که هدف ، بیبود بخشویدن به عملکرد نامناسوب ناشوی از طول ناکافی ریرایی یا طول ناکافی وصله و لغزش آرماتور اس ، می توان از هر کدا از جاک های بتن آرمه یا فوالدی، استفاده کرد. باید جاک ها را برای جلوریری از رسویخت ی ناشوی از درآمدن یا لغزش آرماتور ، طراثی کرد. در این ثال جاک های بتنی به آرماتورهای عرضی نیاز دارند و ممکن اس به سنجاق (tie های عرضی نیز نیاز داشته باشند. جاک های فوالدی راهی ممکن اس به پیج های میار شد ه در هسته بتن نیاز داشته باشند. 1 - 6 - هن امی که هدف بیبود پیوسووت ی آرماتورهای تحتانی تیر می باشوود، می توان برای بیبود پیوسووت ی آرماتور های تکمیلی اضافه کرد. 2 - پس کشخیدگی تیرهاس سختون ها س یا اتصاوت موجود س با استفاده از آرماتور پس کشیده خارجی : می ت وان از پس کشویدری برای افزایش مقاوم خمشی و مقاوم برشی تیرها و ستون ها ، استفاده کرد. همچنین پس کشیدری می تواند باعث شود که میزان تنش کششی کاهش یابد و نقای مربوه به لغزش آرماتور را نیز کاهش بدهد. همچنین می توان با پس کشیدری ناثیه اتصال ، مقاوم برشی این ناثیه را افزایش د اد. معموالچ ارجح اس که آرماتور پس کشیده در نواثی که در آن ها عملکرد غیر ارتجاعی مورد انترار اس به بتن متصل نباشد، زیرا ارر آرمواتورها مقید باشوووند اثتمال زیادی وجود دارد که ت ح کرنش غیر ارتجاعی رار ب یرند و تنش پس کشووویدری کاهش یابد. مناطق میاری نیز ، باید به عل استعداد آسیب دیدری میار در نواثی غیر ارتجاعی ، دور از این نواثی رار ریرند. 3 - اصخال جزء با اسختفاده از برداشختن گز ی نش ی مصالح از جزء موجود ممکن اسو جدایی میان ات های با ارتفاع کامل یا نیمه در ابیای تیر- سوتون موجود، از اجزای ات کافی نباشود. ارر میان ات رار نیس به عنوان جز ء سازه ای ع مل کند ، بیتر اس کل میان ات برداشت ه شود یا می توان تنیا اتصال بین میان ات و ات بتنی را ثذف کرد و فاصله را با مص الح انعطاف پذیر ، پر کرد. در مورد اخیر ، بُعد درز باید ثدا ل مسواوی جابجایی جانبی درون طبقه باشود که با استفاده از روش های تحلیلی فصل 3، .به دس می آید ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 065 سوایر اجزای معماری که ممکن اسو بر ات بندی سازه ای تألیر ب ذارند، عبارتند از پلکان ها و تیغ ه های غیرسازه ای. در برخی موارد برای کاهش اندرکنش با ات سوازه ای ، م ی توان اندازه درز را افزایش داد یا اتصواالت انعطاف پذیر را جای زین اتصاالت صلب سواخ . همچنین می توان برای بیبود بخشویدن به عملکرد سازه ای ، تیرها و ستون ها را نیز ب ه طور رزینشی ً ضعیف کرد. م الچ می توان تعداد آرماتورهای طولی م لر یا ارتفاع مقطو را کاسو ، تا تیر ضوعیف رردد و بدین وسویله نسوب به ایجاد یک عملکر د ستون وی-تیر ضووعیف در ات ، ا دا به عمل آید. با بریدن و طو آرماتورهای طولی تیر و سووتون می توان تقاضوواهای برش مربوه به تشکیل مفصل خمشی در این اجزا را کاهش داد. البته در ثال کلی ضعیف کردن اجزای سازه ای موجود اغلب روش غیر ابل بول تلقی می شود، ثتی ارر رفتار کلی ساختمان در الر این تضعیف بیبود یابد. هن ا در نرر ررفتن ضعیف سازی یک جز ء سازه ای ، باید الر آن بر روی ایمنی و خدم پذیری تح ترکیبات بار طراثی، شوووامل بار لقلی و بارلقلی به عالوه جانبی به د ارزیابی رردد که راهی این ارزیابی ها نشان می دهند که ضعیف سازی اعضا الر منفی بر ایمنی سازه دارد. 4 - بهسخازی جزئیات ناق آرماتورگذاری موجود این روش در جایی که وصله های پوششی یا میار آرماتورها کافی نیستند، می تواند م لر باشوود. روال کار در این مورد عبارت خواهد بود از : برداشووتن بتن پوشووش، جوش دادن پوشووشووی آرماتورها به یکدی ر، یا جوش دادن آرماتورهای کمکی بین دو میل رد مجاوری که به اندازه کافی ادامه داده نشده ب اشند، و جای زین کر دن پوشش بتنی. این روش برای افزودن آرماتورهای عرضی در محل وصله های پوششی که به اندازه کافی محصور نشده اند نیز به کار رفته اس ، اما آزمایشیا نشا ن داده اند که ممکن اس این روش غیر م لر باشد. برای بیبود بخشیدن به مقاوم برشی می توان آرمات ورهای عرضی نیز اضافه کرد. 5 - تغییر سیستم ساختمان برای کاستن تقاضای اجزای موجود این روش ، شامل کاستن تقاضاهای جابجایی در ج زء موجود می شوود، که ب ه وسویله افزودن اجزای عمود ی جدید (نریر ابیای خمشوی ، یا دیوارها ه ب ، وسیله ج داسازی لرزه ای یا میرایی تکمیلی ، یا انجا اصوالثاتی دی ر در ساختمان صورت می ریرد. روشیای تغییر سیستم س اختمانی برای کاهش تقاضاها ی لرزه د ، ای ر فصل 2 .مورد بحث رار می ریرند 6 - تغییر قاب به یک دیوار برشخیس قاب با میان قاب یا قاب مهاربندی شخده با افزودن مصالح جدید این شویوه مع موالچ عبارت اس از پرکردن دهانه با بتن مسلح، یا افزودن اجزای میاربندی برای تبدیل کردن ات خمشی موجود به دیوار برشی یا ات میاربندی شوده. این رویکرد با دو روش ابل انجا اسو . در روش اول ، کل دهانه پر شوده و پانل به یک دیوار سازه ای تبدیل می شوود . در روش دو ، بخشوی از دهانه در هر طرف سوتون موجود پر می شوود تا ستون موجود به یک ستون دیواری (Wall Pier تبدیل شوود (معموالچ بخش های افزوده شوده بتن ، دیوارهای جناثین نامیده می شووند . تصومیمات مربوه به ن ونه اصالح کردن ات و انتخات ابیا برای اصالح، بخشی به مباثث فنی و بخشی به مالثرات غیر سازه ای ، بست ی دارد. که جا هر دهانه در ها ابیا، بتن با مسلح یم پر شوند، باید ثدا ل جنبه های زیر را در نرر ررف . - باید پانل دیوار را مطابق ضووابط سواخ دیوار جدید، طراثی کرد. آرماتور پانل دیوار باید در مقاطو تیر و ستون موجود مقید شود تا نیروهای کششی از آرماتورهای دیوار، انتقال یابد و انتقال برش بین بتن جدید و دیم تأمین رردد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 066 - ، باید هرجا که الز اسوو آرماتوربندی مرزی در دیوار ایجاد کرد. هرجا که میان ات کل دهانه را پرکند و پانل دیوار به در کافی با سوتونیا اتصوال داشوته باشد ممکن اس ستونیا به عنوان اجزای مرزی عمل کنند. باید کفای آرماتورهای عرضوی و آ رماتورهای طولی (به انضوما وصوله های پوشوشوی را برای انتقال دادن نیروهای مورد نیاز و تحمل تغییر شکلیای مورد نیاز، بررسی کرد. برای بیبود بخشیدن به کفای ستونیا می توان آنی ا را جاک کرد. می توان آ رماتورهای عمودی اضوافی دیوار (توزیو شوده یا متمرکز شده در مرزها را اضافه کر د معموالچ آرماتورهای اضافی ، می توانند از م یان کف در مجاورت تیر عبو ر کنند. - ارر بعضی از دهانه ها در ات پر نشده باشند، باید الر پانل دیوار جدید بر سم های پ ر نشده موجود را بررسی ک رد. - باید دیافرارم کف ، تیرهای لبه و برشو یرها را بررسوی کرد تا اطمینان ثاصول شود که سیستم کافی برای انتقال یافتن نیروهای جانبی به دیوار جدید وجود دارد. ارر الز باشد می توان دیافرارم ، تیرهای لبه و برش یرها را به این منرور ار تقا داد. - باید پی را بررسی کرد تا مسلم شود که ادر به مقاوم در برابر وزن اضافی مصالح جدید و تالش های واژرونی و برشی در زیر اجزای بیسازی شده می باشد. هرجا که در ابیای خمشی بتنی م وجود ، میاربندی فوالدی تعبیه رردد، ثدا ل، جنبه های زیر باید در نرر ررفته شوند: - باید اجزای میاربندی را مطابق روشیای پذیرفته شده برای میاربندی فوالدی ، طراثی کرد. - باید میاربندی های فوالدی را به ات بتنی موجود متصوول کرد تا نیروهای طراثی، انتقال یابند. جزئیات نصووب ر ا باید طوری طراثی کرد که برخورد با مصالح بتنی موجود را به ثدا ل برساند. - ،برای انتقال تالشویای ایجاد شوده در جزء بیسازی شده باید کفای اجزای ات بتنی موجود (تیرها و ستونیا را ار زیابی کرد. - برای انتقال نیروهای الز و تحمل تغییر شوووکلیای الز ، نیز باید کفای آر ماتورهای عرضوووی و آرماتورهای طولی (به انضوما وصوله های پوشوشوی را بررسوی کرد. می توان ستونیا را برای بیبود رفتار، جاک کرد. استفاده از رکابی های فوالدی برای اضافه کردن به ظرفی ، مجاز اس . - باید الرات سیستم میاربندی را بر روی ات موجود، از جمله سم هایی که میارب ندی نشده اند، بررسی کرد. - باید برش یرها و دیافرارم های کف را بررسی کرد تا اطمینان ثاصل شود که آنیا ، ادر به انتق ال نیروهای جانبی ب ه جزء ات میاربندی شده باشند. ارر الز باشد، می توان دیافر ارم ها و برش یرها را ارتقا داد. - باید پی را بررسوی کرد تا مسلم شود که ادر به مقاوم در برابر وزن اضافی مصالح جدید و تالشیای واژرونی و برشی جزء بیسازی شده، هستند. از مصالح فوالد پس کشیده نیز جی میاربندی جانبی ساختمانیا می توان استفاده کرد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 067 ت6 - 1 - 0 - 1 -قاب های خمشی بتنی پیش تنیده پس کشیده – یر ت ستونی ت 6 - 1 - 0 - 1 - 0 - مالحظات کلی راهی می توان با اسوتفاده از مقادیر پس کشویدری بزررتر از مقادیر فیرسو شوده در بند 6 - 3 - 1 - 3 - 1 دستورالعمل به عملکرد لرزه ای رضای بخش دس یاف ، اما ممکن اس کاهش مقادیر مجاز m یا مقادیر مجاز تغییر شکل ، الز باشد. برای ساختمانیای جدید، پیشنیاد می شود که میار های تاندون ها باید ابلی تحمل ثدا ل 50 نرخه باررذاری در محدوده40 % تا15 % .ثدا ل مقاوم کششی تاندون را بدون رسیخت ی داشته باشند ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - سختی ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 - روش های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ت 6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش استاتیکی غیرخطی هرراه شورایط ( 1 ( ، 2 ( و3 در بند6 - 3 - 1 - 3 - 1 ارضوا شوند، فرض می شود که تیر بتنی پیش تنیده معادل تیر غیر پیش تنیده رفتار می کند. هرراه این شرایط ارضا نشوند، باید پارامترهای رفتار را از آزم ایش یا تحلیل منطقی استخراج کرد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش دینامیکی غیرخطی ممکن اسو پیش تنیدری در عضو منجر به رفتار نرخه ای متفاوتی از رفتار اجزای بتنی مسلح غیرپیش تنیده شود. مدل تحلیلی باید ادر به ارائه ویژرییای پاس بار - .تغییر شکل مربوه باشد ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - مقاومت مقاوم یک عضوو خمشوی بتنی پیش تنیده در ثال تسولیم، به سطوح نیروی ایجاد شده در آرماتورهای پیش تنیده و غیر پیش تنیده بسووت ی دارد. تسوولیم شوودن آرماتورهای پیش تنیده، می تواند باعث از دسوو رفتن نیروی پیش تنیدری در طی نرخ ه های باررذاری شود. باید الر این امر را بر روی م قاوم تالش های نیرو کنترل در نرر ررف . ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 061 ت6 - 1 - 0 - 1 - 5 - معیارهای بهسازی روشویای بیسازی کلی ارائه شده در بند ت 6 - 3 - 1 - 2 - 5 برای ات های بتنی پیش تنیده تیر- ستونی نیز به کار می روند. هرجا که بیسازی لرزه ای با اصالح ات پیش تنی ده موجود، م ًالچ از طریق نصب طعات جدید، سر و کار دارد ، باید د کافی مبذول ر ردد تا از وارد آمدن خسارت به تاندون ها و میارهای آنیا جلوریری شود. اطالعات بیشوتر در مورد معیارهای بیسوازی ابیای بتنی پیش تنیده تیر - ستونی درFEMA 547 (2007) نشر و یه شماره 524 با عنوان راهنمای روشیا و شیوه های بیسازی لرزه ای ساختمانیای موجود و جزییات اجرایی آورده شده اس . ت6 - 1 - 0 - 1 - قاب خمشی دال – ستونی ت6 - 1 - 0 - 1 - 0 -مالحظات کلی اجزای اصولی ات های دال - سوتونی، عبارتند از : دال ها، ستون ها ، رره های دال- ستون و اتصال دال- ستون. در بیشتر موارد رره های دال- سوتون بحرانی نیستند، بنابراین بحث بیشتری در مورد رره های دال- ستون ارائه نمی شود. در موارد ویژه ای که در آنیا ممکن اس رره دال- ستون، دارای تنشیای برشی باال باشد، می توان به ضوابط مربوه به رره های تیر- ستون رجوع نم ود. در ثالی که رره های دال- سوتون عموماچ بحرانی نیسوتند، در مقابل به طور کلی اتصال دال – ستون یک جزء بحرانی در سیستم اس . منرور از اتصوال دال - سوتون ناثیه ای از دال می باشد که بالفاصله در مجاورت ستون، رار دارد. رسیخت ی برشی مربوه به انتقال برش و خمش، می تواند در مواردی که آرماتور تحتانی دال (یا تاندون های پس کشویدری ناپیوسته بوده و از میان ستون امه اد نمی یابند، منجر به خرابی و فروریزش پیش رونده و زنجیره ای بشود. نریر مورد ات های تیر ستونی ، ممکن اس اندرکنش با اجزا و اعضوووای غیرسوووازه ای ، الر منفوووی بر روی ات های دال – ستونی ، داشته باشد. مدل های تحلیلی ، باید ادر به مدل ی ساز این اندرکنش باشند. مقررات طراثی ساختمان های جدید (م ًالچ آبا ، طوری نوشته شده اند که تالش غیرارتجاعی، ب ه طور نرری ، به خمش در مواضو از پیش تعیین شوده محدود شوود. در ثالی که در وا عی ممکن اس تالش غیرارتجاعی در یک ساختمان موجود ، در الر خمش ولی در مقاطعی به غیر از مقاطو انتیای عضوو و یا برالر برش یا رسویخت ی نسبندری، یا ثتی بر الر ترکیب اینیا باشد. مدل تحلیلی باید ادر به تشوخی این موارد باشود. معموالچ مدل های تحلیلی برای ات های دال -ستونی، به یکی از سه نوع متداول هستند. ا ین سه مدل عبارتند از: مدل تیر معادل ، مدل ات معادل و مدل مستقیم اجزا محدود. در مدل تیر معادل ، دال را به صوورت یک تیر معادل با سختی کاهش یافته ای برای نشان دادن الرات ترک خوردری دال در ن رر می ریرند . در مدل ات معادل ، دال را با یک عضوو خمشوی که از طریق یک عضوو پیچشوی عرضی به ستون متصل اس ، نشان می دهد. فرض می شود که برش و خمش در دال در محدوده عرض ستون توسط المانیای پیچشی به ستون انتقال پیدا کند. در مدل مستقیم اجزای محدود، پاس خمشی، برشی و پیچشی مستقیماچ مدل ی ساز می رردد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 061 به دلیل الر نشوم یر ترک خوردری دال بر روی پاس ، برای هر کدا از سه مدل ، باال باید سختی مربوه به مقادیر اسمی مبتنی بر مقطو عرضوی کل (ناخال را تعدیل کرد. تحقیقات نشان می دهد که مدل تیر معادل سختی جانبی بیش از مقدار تخمین زده را نشان می دهد در ثالی که مدل ات معادل سختی جانبی کمتری برای سیستم دال- ستونی در محدوده ارتجاعی نشان می دهد. م دل تیر معادل ، ضمن سادری در کاربرد، دارای نقصی اس ، به این معنا که در آن ، عضوی برای نشان دادن مستقیم انتقال برش و خمش بین دال وسوتون وجود ندارد در ثالی که اینیا ، جنبه های میمی در عم لکرد سواختمان هستند. مدل اجزای محدود، به کلیه روشیای تحلیلی ارجحی دارد، اما از هزینه رایانه ای نسبتاچ باالیی برخوردار اس . در بیشتر موارد، استفاده از مدل ات معادل، برتری دارد، یرا ز دارای جزئی اس که مستقیماچ انتقال برش و خمش را نشان می دهد. محدودیتیا و ضوو ابط اعمالی بر روی انواع تغییر شوکل غیر ارتجاعی، مبتنی بر این مالثره هستند که اعضایی از ات که برش، پیچش یا نسبندری مقاوم آنیا را کنترل می کند، ادر به ثفظ مقاوم خود در برابر بارهای جانبی، تح الر نرخه های باررذاری رف و بررشوتی، نمی باشند. البته در اعضای غ یراصلی که براساس تعریف، تنیا برای مقاوم در برابر بارهای لقلی مورد نیاز هستند، پاس غیرارتجاعی در برش، پیچش، یا نسبندری می تواند ابل بول باشد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 -سختی ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 -روش های استاتیکی و دینامیکی خطی می توان از هر کدا از سوه مدل معرفی شوده در بند 6 - 3 - 1 - 4 - 1 یا سوایر مدل های معتبر، برای مدل ی ساز ات دال- ستونی ، اسوتفاده کرد. مدل، هرنه که باشود به ثسوات آوردن کاهش سوختی ات ناشوی از ترک خوردری دال در آن بسیار میم اس . ترک خوردری می تواند سختی ارتجاعی خطی م لر را تا یک سو مقدار مربوه به دال ترک نخورده ، کاهش ده د. راه ثل های رونارونی برای نشوان دادن الرات ترک خوردری بر سوختی دال های بتن مسلح، پیشنیاد شده اند. استفاده از مدل ات معادل، که در آن سوختی خمشوی دال، برای یک سوو مقدار مقطو کل مدل می شوود، یکی از این پیشنیاد ها می باشد. بعضی محققین یک مدل تیر معادل پیشنیاد کر ده اند که برای ابیا ی داخلی دارای عرض م لر مساوی   1 1 25 .0 5   C  هستند که ، الرات ترک خوردری را نشان می دهد و از یک سو تا نیم ، تغییر می کند، 1 C بعد ستون در جی ات بندی، و1 طول دهانه مرکز به مرکز در جی ات بندی اسو . برای ات خارجی ، باید از نصوف این مقادیر اسوتفاده کرد. زیرا اتصوال دال و ستون از یک طرف باعث ایجاد انعطاف پذیری بیشوتری می شوود. باید توجه داش که این عرض م لر ، تنیا هن امی استفاده می شود که مدل تحلیلی ، رره دال-سوتون ر ا با بعد افقی صوفر، درنرر ب یرد. هرراه آزمایش هایی ، صوح سوایر راه ثل ها را مشوخ کند ، می توان از آنیا استفاده کرد. در دال های پیش تنیده، اثتمال ترک خوردری کمتری وجود دارد. در این صوورت، مدل کردن ات با استفاده از مدل ات معادل بدون ضریب یک سو ، یا استفاده از م دل عرض م لر با 1 =  . ، ابل بول اس ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 071 ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش استات یکی غی رخط ی این مسأله که مدل تحلیلی غیرخطی ادر باشد عالوه بر رفتار اجزای دال و ستون ، رفتار اتصال دال-ستون را نیز نشان دهد، م یم اس . پاس غیرخطی اتصاالت دال - ستون ، تابو پیچیده ای از تالشیای خمشی، برشی ، پیچشی و نسبندری اس . مقا دیر جدول 6 - 11 .برای بررسوی شوکس برشی پانج در محل اتصال استفاده می شوند یک روش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود، عبارت اس از مدل کردن ات دال-ستونی، با استفاده از ات معادل. در این روش ستووون به نحووی که در بنود ت 6 - 3 - 1 - 2 - 2 - 2 توضیووح داده شوود ه مودل می شوود. دال نیز مطابوق روشیای کولی بنود ت 6 - 3 - 1 - 2 - 2 - 2 با سختی اولیه مطابق بند ت 6 - 3 - 1 - 2 - 2 - 1 و ظرفی دوران مفصول پالسوتیک مطابق جدول6 - 12 ، مدل می شوود. المان اتصال بین دال و ستون، به صورت یک ع ضو با رفتار دو خطی با ظرفی دوران نیایی مطابق جدول 6 - 12 .مدل می شود مدلسازی اتصال دال- ستون به طور معمول به این صورت اس که از یک عضو تیر برای نشان دادن دال و یک عضو با رفت ار دو خطی در پیچش برای نشوان دادن برش و لن ری که بین سوتون و دال انتقال پیدا می کند، اسوتفاده می شوود. شکل ت- 6 - 1 نشان دهنده این روال می باشد. شکل ت(6 - 0 ت مدلساز ی اتصال دال-ستون ارر ظرفی برش پانج در محل اتصوال دال - سوتون برای ایجاد ظرفی اسومی ناشی از تسلیم آرماتورهای خمشی در نو ار س تونی ناکافی باشد فرض می کنیم که تسلیم تنیا در المان پیچشی اتفاق افتاده و در این ثال از پارامترهای موجود در جدول 6 - 12 استفاده می شوود . برای اتصواالت دارای مقاوم زیاد که تسلیم آرماتورهای دال در نوارهای ستونی انترار می رود، نرخش غیر ارتجاعی ید با تنیا در المانیای تیر مدل شود و مشابه ثال بل از مقادیر موجود در جدول 6 - 12 .استفاده شود ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 -روش دینامیکی غیرخطی مراجعه شود به ضوابط بند 6 - 3 - 1 - 2 - 2 - 3 ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 070 ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - مقاومت برای مباثث کلی درباره مقاوم ابیای خمشوی، بند ت 6 - 3 - 1 - 2 - 3 مالثره شوود . معم وال برآورد د یق مقاوم ابیای دال- سوتونی با د مناسب امکان پذیر نمی باشد . این امر نقیص ه میمی اس ، م ًالچ ممکن اس در عمل ، ثال های رسیخت ی با ش کل پذیری کمتر، تعیین کننده باشوند. در ثالی که محاسوبات ، نیز دی ری را نشوان می دهند. باید در طراثی سوازه های میم، این عد طعی اضافی را در مورد ات ه ای خمشی دال- .ستونی به ثسات آورد تالش خمشوی یک دال متصول به سوتون، غیر یکنواخ اس . ابتدا بخش هایی از دال که به ستون نزدیکتر هستند، تسلیم می شوند و همین طور که تغییر شک ل افزایش می یابد، تسلیم شدری به تدریج رسترش می یابد. در عمل مقاوم خمشی دال ، به میزانی که تسلیم شدری می تواند رسترش جانبی پیدا نماید بست ی دارد. توصیه محدود کردن عرض م لر به عرض نوار ستونی، همان اس که در بعضوی آئین نامه های طراثی پیشونیاد شوده و نشوان دهنده ث د پائین مقاوم خمشوی مورد انترار اس . در برخی موارد ل ک عرض دال تسولیم می شوود. ارر بخشی از دال بزررتر از مقدار فرض شده، تسلیم شود، مقدار تقاضا روی اتصال دال-ستون و س تون ها، افزایش خواهد یاف . در نتیجه ممکن اسو ثال های رسویخت ی غیرشکل پذیر، نتیجه شوند. می توان مقاوم انتقال ب رش و خمش اتصواالت دال - سوتون داخلی را با اسوتفاده از هر مدلی که درستی آن را شواهد تجربی تأیید کرده اند، محاسبه کرد. استفاده از روش های سواده شوده ای که از مفاهیم آبا یا مبحث نیم مقررات ملی سواختمان پیروی می کنند نیز مجاز اسو . مطابق این روش مقاوم طراثی اتصوال، کمترین دو مقدار زیر اسو . مقدار مقاوم اول عبارت اسو از مقاوم متناظر با ایجاد ظرفی اسمی تنش برشووی در یک مقطو بحرانی محیط بر سووتون. کلیه تعاریف، مطابق آئین نامه بتن ایران (آبا یا مبحث نیم مقررات ملی سوواختم ان هسووتند. آزمایش ها نشووان می دهند که در بکارریری این روش ، نیازی به در نرر ررفتن انتقال خمشووی دو محوری نیسوو . مقدار مقاوم دو ، متناظر اسو با ایجاد ظرفی خمشی در یک عرض م لر از دال. در محاسب ه مقاوم دو هم آ ر ماتورهای فو انی و هم تحتانی در نرر ررفته می شوند. مقاوم مربوه به انتقال برش و خمش اتصاالت خارجی بدون تیر، با استفاده از همان روشی که در آبا یا مبحث نیم مقررات ملی سواختمان مشوخ شوده اسو ، محاسوبه می شود. ارر تیرهای لبه وجود داشته باشند، باید مقاوم محاسبه شده را برای به ثسات آوردن سختی پیچشی و مقاوم تیر، اصالح کرد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 -معیارهای پذیرش ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 -روش های استاتیکی و دینامیکی خطی ررنه ممکن اسو در ات های خمشوی دال - ستونی مجاز شمردن تالش غیرارتجاعی در ستونیا و اتصاالت دال ستون، الز و ابل بول باشوود، اما محدود کردن تالش های تغییر شووکل کنترل به خمش در دال ها، برتری دارد. این رجحان ، تا اندازه ای در بند ت6 - 3 - 1 - 2 - 4، توضویح داده شوده اسو . ارر مقدار برش عمودی که از دال به سوتون انتقال می یابد نسوبتاچ پائین باشد، پاس غیر ارتجاعی اتصاالت دال-ستون ، می تواند شکل پذیر باشد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 071 ه ب طور نرری، هرجا که از روش های خطی فصل 3 ،برای طراثی استفاده شده باشد تالش هایی که مستقیماچ از تحلیل به دس آمده اند، تنیا برای تعیین مقادیر طراثی مرتبط با تالش های تسولیم در سازه ، استفاده می شوند. تالشیای طراثی بقیه نقاه سازه را باید با استفاده از روش های تحلیل ثدی که نیروهای لقلی را به عالوه تالش های تسلیم روی نمودار جسم آز اد عضو یا جزء ، در نرر می ریرند، تعیین کرد. اعضوای بتن مسلحی که نیروهای طراثی شان، کم تر از ظرفی آنیا ا س معیار سطح عملکرد مورد نرر را ارضا می کنند. اما ب ه هر ثال باید عملکرد بقیه اعضا و سازه ، به عنوان یک کل ، بررسی شوند. ات های دال- سوتون با سوتون های ضوعیفی که دارای آرماتورهای عرضوی با فاصله زیاد هستند، می توانند مستعد فرور زش ری ناشوی از رسیخت ی ستون در طبقه باشنووود. روش مشخ شده در بند 6 - 3 - 1 - 4 - 4 - 1 دستورالعمل مشابه آنچه که برای ابیای تیر- ستونی در بند6 - 3 - 1 - 2 - 4 - 1 .بیان شده می باشد مقادیر m ارائه شده در جداول بر مبنای ضاوت میندسی ، براساس نتایج آزمایش های موجود انتخات شده اند. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی ارجح اس که پاس غیرارتجاعی در ابیا ی خمشی دال- ستونی به خمش در تیرها وستون ها، یا دوران غیووورارتجاعی اتصاالت دال- سوتون، محدود شوود. معموالچ ا جزایی که مقاومتشوان را برش، پیچش ، و طول ناکافی ریرایی و وصوله آرماتور محدود می کند، ابلی تغییر شوکل کمتری از اجزایی که مقاومتشان را خمش کنترل می کند دارند و پایداری آنیا تح نرخه های تغییر شکل، غالباچ مورد تردید اسو . هر جا که به جز خمش تالش های غیرارتجاعی د ی ری در طراثی مجاز شوناخته شوند، ترجیحاچ باید آن تالشیای غیرارتجاعی را به اجزای سازه ای که سیمشان در مقاوم در برابر بار جانبی کل، ثدا ل اس ، محدود کرد. 6 - 1 - 0 - 1 - 5 - معیارهای بهسازی روشویای کلی بیسوازی، در اصل مشابه همان هایی هستند که در بند 6 - 3 - 1 - 2 - 5، برای ات های تیر- ستونی ، تشریح شدند. تفسیر این بند (ت 6 - 3 - 1 - 2 - 5 ، اطالعات کلی در این زمینه ارائه می کند. عالوه بر روشیای بیان شده بلی، روش زیر نیز خصوصاچ در ابیای دال- .ستونی به کار می رود جاک کردن دال ها، سووتون ها ، یا نواثی اتصووال (رره ها با پوشووش های فوالدی یا بتن آرمه جدید را هرجا که هدف ، بیبود بخشیدن به مقاوم و شکل پذیری ناثیه اتصال دال- ستون اس ، می توان به سیستم « سر ستون » بتنی یا فوالدی افزو د. به عنوان راه ثل دی ر می توان صوفحات فوالدی را با نسوب اپوکسی به هر دو طرف دال اطراف ستون نسباند و به وسیله پیج های کامل ( رذرنده ازدال به ه م متصل نمود تا به م ًابه صفحه س خ کننده و تسلیح برشی عمل کنند. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 071 ت6 - 1 - 1 -قاب های بتنی پیش ساخته 6 - 1 - 1 - 0 -انواع قاب های بتنی پیش ساخته از آغاز سواخ ات های بتنی پیش ساخته در دنیا از ثدود پنجاه سال بل تاکنون، انواع مختلفی از آن ساخته شده اند. بعضی از آنیا، مقاوم محدود ناتی در برابر بارهای جانبی دارند، که به عل طبیع جزئیات سواخ آنیا ا سو و نیز راهی به این عل که در طراثی آنیا بارهای باد و زلزله ، مورد نرر نبوده اند. به جز در سویسوتم های پیش سواخته معادل ات خمشوی درجا وسویسوتم های میاربندی ، شده ابیای بتنی پیش ساخته مقاومتشان در برابر بارهای جانبی به وسیله تغییر شکل های در سطح ارتجوووواعی، محدود می شووند. در بسویاری از سویسوتمیای پیش سواخته مسویرهای بار کامل وجود ندارد و اتصاالت جوشی شکننده ، بسیار رایج هس تند. بسیاری از ستون ها فا د فوالد محصور کننده کافی برای ایجاد شکل پذیری هستند و در بعضی از سیستم ها ستون ها ا د ف ظرفی برشی و میار پایه کافی می باشند . ت6 - 1 - 1 - 1 -قاب های بتنی پیش ساخته ی باربر جانبی ت6 - 1 - 1 - 1 - 0 -مالحظات کلی ات هایی از این نو ع، در پنجاه سوال اخیر مورد استفاده رارررفته اند. ستون ها، با انتی ای تیرها، به نحوی پیش ساخته می شوند که میل ردها، از انتیای تیر یا سوتونی که به سایر اعضای پیش ساخته متصل می شوند، بیرون بزنند. ناث یه رره، دارای آ رماتورهایی از هر کدا از اعضوای مشوترک با آن اسو ، رره . با خاموت های محصور کننده ، بسته می شود و سپس با ریختن بتن درشکاف تکمیل می رردد. نقای این نوع از ات تقریباچ مشوابه با نقای ات های درجا ریخته شده سنتی می باشند . مباثث اضافی ، عبارتند از ا نتقال برش در عرض رره ، محصور بودن رره و طول پوشش فوالد کششی در رره. همچنین سیستم به آرماتورهای ریشه در سراسر وجه اشتراک بین اجزای پیش سواخته و ات بندی افقی نیاز دارد. در بسویاری از موارد این کار با استفاده از طعات رزوه شده صورت می ر یرد که ممکن اس واجد یا فا د شکل پذیری در برابر نیرو باشند. ابیا ی پیش سواخته از رو روش ی ساخ (اتصال خشک تر ای دسته ی نم ی بند شوند بلکه با رفتار اس ات یی جز از که ی تفاده شده آنیا در ثاصل می شود، طبقه یم ی بند شوند . ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -سختی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -مقاومت تفسیر ندارد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 071 ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 5 -معیارهای بهسازی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 -قاب های بتنی پیش ساخته ای که مستقیما در برابر بار جانبی مقاوم نیستند ت6 - 1 - 1 - 1 - 0 -مالحظات کلی تنوع زیادی در ات های این دسووته وجود دارد. ویژری رایج این ات ها، اتصووال های ترد آنیا ا سوو که برای مقاوم در برابر بارهای لقلی و بارهای باد، طراثی شود ه اند. افزودن سویسوتم های دیوارهای برشی و میاربندی فوالدی، از روشیای اولیه بیسازی لرزه ای این سواختمان ها ا سو . هن ا به کار ریری این روش ها یا هر روش دی ری، باید یک مسویر انتقال بار کامل ایجاد کرد به نحوی که هر رره سیستم را، برای اطمینان از ابلیتش جی انتقال نیروهای مورد نیاز و تحمل تغییر شکل، مدلسازی رد. ک ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -سختی سوختی که در تحلیل اسوتفاده می شود باید معرف مقدار مقاوم تح تغییرشکل های جانبی محتمل باشد. در بسیاری از موارد اتصوال دو انتیای ستون در این نوع از سازه ها دارای رفتار مفصلی و بدون مقاوم خمشی می باشد. بر این اساس آن در موارد بی تر اسو فرض شوود که سویسوتم هیج سختی جانبی ندارد. در نتیجه ثین جابجایی نیروی برشی ناشی از بار جانبی توسط ازه س منتقل نخواهد . شد ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -مقاومت تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - معیارهای پذیرش تفسیر ندارد . ت6 - 1 - 1 - 1 - 5 - معیارهای بهسازی برای بیسوازی ابیای پیش تنیده بیتر اسو از همان روشویای توضویح داده شده در مورد ابیای تیر -ستونی استفاده کرد ولی هن ا نصب طعات جدید به سازه موجود باید مرا ب بود که ر ش ته ها و کابل ها ی پیش تنیده موجود سالم بمانند. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 075 ت6 - 1 - 1 -قابها با ی بتن ی میان قاب ت6 - 1 - 1 - 0 -مالحظات کلی میان ات در سواختمان های بتنی می تواند از نوع مصوالح بنایی و یا بتنی باشود. در طراثی میان ات ساختمان های موجود ع موما اندرکنش بین ات و میان ات درنرر ررفته نشده اس . ات های دارای میان ات بتنی در سواختمان های موجود ، عموماچ از نوع بتن درجا (غیر پیش سواخته و تیر - سوتونی می باشند با . این ثال ضووابط ارائه شوده در دسوتورالعمل برای سوایر انواع ات های بتنی با میان ات نیز ابل اسوتفاده هسوتند. به طور مع مول ات هادر سواختمان های موجود ، منحصوراچ برای تحمل نیروهای لقلی ، طراثی شده و بارهای جانبی در طراثی آنیا لحاظ نشده اس . تیرهای ثمال ممکن اسو ب ه صوورت تیر سواده (نه تیر سوراسری طراثی شده باشند . بنابراین ممکن اس تنیا آرماتورهای دا ل ث خمشوی منفی ، وجود داشوته باشند. آرماتورهای تحتانی ، در تکیه راهیا ممکن اس پیوسته باشند یا نباشند. آرماتورهای طولی ستون، معموالچ با وصوله پوشوشوی یا آرماتورهای انترار در تراز طبقه یا نزدیک آن ، وصوله شوده اند. به اثتمال زیاد با اسوتانداردهای فعلی، آرماتورهای عرضی موجود، ب سیار کم هستند. میان ات های بتنی د ر سواختمان موجود، عموماچ از نوع بتن درجا هسوتند. بتن خصوصاچ زمانی ب ه عنوان میان ات استفاده می ش ود که هزینه کمتری داشته باشد یا ضرورت های معماری، استفاده از مصالح بنایی را اجازه ندهند. ممکن اس در ساختمان های موجود ز ا میان ات های بتنی میان و ات های مصوالح بنایی هر دو استفاده شده باشد . بعضی از میان ات های بتنی ، دارای آرماتور کمی ه ستند . م ًالچ در هر جی اصولی آرماتورهای به طر 10 میلیمتر با فاصوله مرکز به مرکز 60 سوانتی متر در یک الیه ب اشوند. ارر آرماتورها به داخل اعضوای ات امتداد نیافته باشند، مقاوم خارج صفحه میان ات کاهش خواهد یاف . هررونه تغییر در مشخصات، پیکربندی ا ی مو عی میان ات ها در طبقات ساختمان می تواند منجر به نامنرمی در ساختمان رردد. ت6 - 1 - 1 - 1 - قاب های بتنی دارای میان قاب بنایی ت6 - 1 - 1 - 1 - 0 -مالحظات کلی اندرکنش در نرر ررفته نشوده بین ات و میانقات می تواند منجر به عملکرد نامناسوب اجزای ات بتن مسلح و خسارت شدید یا ثتی فروریزش کلی رردد ه ب ، خصو در ساختمان های موجود که فا د جزئیات کافی برای تامین شکل پذیری و پیوست ی هس تند. در ابتدای تحریک لرزه ای با دامنه های کوتاه و محدوده رفتار خطی سوازه، به عل اندرکنش ات و میانقات، سوتون ها مشوابه اعضوای کششوووی و فشاری عمل می کننووود و نیوووروهای کششی و فشاری نسبتاچ بزرری در طول ستون ایجاد می شود که باید در ارزیاب ی و بیسوازی ساختمان لحاظ رردد . با افزایش دامنه پاس پانل ، های مصالح بنایی نیروهای بزرری را خارج از محل رره های تیر- س تون ب ه صوورت موضوعی به اعضای ات وارد می کنند . این امر می تواند خسارت شدیدی در تیرها و به خصو در ستون ها ایجاد کند . ب رای اطالعات بیشتر از رفتار میان ات های بنایی می توان به FEMA 306 (1998b) مراجعه ن مود. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 076 ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -سخت ی مدل سازی و تعیین مشخصات رفتاری سازه بر اساس آزمایش ها و مشاهدات فنی تعیین می رردد. در این زمینه رزارش های فنی از آزمایش ها بر روی ابیای بتنی دارای میانقات، تح باررذاری اسووتاتیکی و دینامیکی وجود دارد که مراجو مناسووبی در این زمینه هست ند. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 0 - روش های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 1 - روش استاتیکی غیر خطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 1 - روش دینامیکی غیر خطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -مقاومت تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -معیارهای پذیرش معیارهای پذیرش ارائه شوده عمدتاچ با ضواوت میندسوی از طریق بررسوی اطالعات آزمایش های موجود انتخات شوده اند. ثدود کرنش جدول 6 - 14 ، مبتنی برآزمایش با ستون های باررذاری شده تح بار محوری هستند. بسته به اینکه ستون در فشار اس یا در کشش، عوامل زیر می تواند در رفتار و معیارهای پذیرش آن مولر ب اشند. در سوتون ه ای تح فشوار، محصور کردن بتن موجب تحمل کرنش هایی بیش از کرنش خردشدری 002 /0 تا003 /0 توسط بتن می شوود . رفتار سوتون ممکن اسو توسط کمانش آرماتورهای محصور شده تح فشار کنترل شود. در ستون های ب ا محصورشدر ی ناکافی ، پس از خرد شودن اولیه بتن ، مقاوم فشواری می تواند به سرع تنزل یابد . ظرفی تحمل بارهای لقلی پس از این نقطه، به ابلی بازتوزیو بارهای لقلی در سایر اجزا ، از جمله میان ات های مصالح بنایی بست ی دارد. در سوتون های تح کشوش، ظرفی تنش و کرنش می تواند توسوط ظرفی وصله های پوششی محدود شود. در این شرایط، ر د ا عضوای اصولی، رسویخت ی وصوله های پوشوشوی معیار تعیین کننده مقاوم در برابر نیروهای جانبی اسو . در اعضوای غیر اصلی، رسویخت ی وصوله های پوششی می تواند منجر به اف نشم یر مقاوم در برابر بار جانبی رردد، اما اثتمال دارد مقاوم در برابر بار لقلی ادامه یاب د. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 077 ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 0 -وش ر های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 1 -روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی مدل باید پاس نیرو- تغییر شکل ات با میان ات را به درستی نشان دهد. در ادبیات فنی موجود تعدادی از روابط و نیر - تغییر شکل بر مبنای آزمایش های مختلف پیشنیاد شده اند. ت 6 - 1 - 1 - 1 - 5 -معیارهای بهسازی 1 - پس یت دن ی کش رها، ستون نواث ای ها ی اتصال موجود با استفاده از آرماتورها پس ی ده ی کش خارج ی: ممکن اس تغییر شکل های جانبی میان ابیا ، باعث ایجاد نیروی کشوشی عمده در ستون ها ی مجاور میان ات . شود این امر می تواند منجر به رفتار غیر ابل بول وصله های آرماتورها شود . پس کشیدری را می توان به عنوان رزینه ای برای پیش فشردن ستون ها برای ج لوریری از ایجاد نیروهای کشوشی بیش از ثد ، در نرر ررف . با این رویکرد، طراح باید الرات منفی آن را بر رفتار ستون هن امی که تح فشار رار می ریرد لحاظ نماید. 2 - اصوالح ات نایم : این عمل می تواند با برداشوتن کل میانقات یا ایجاد درز بین ات و میانقات انجا شود. ه ب طور کل ی، این عمل نباید منجر به نامنرمی در ارتفاع یا پالن سیستم سازه ای رردد. 3 - ی سو ر یی تغ سوتم سواختمان ی برا کاسوتن تقاضا ی لرزه ای اعضای موجود: این روش یک شیوه م لر برای بی سازی ات های با میان ات موجود اسو . در این مورد اسوتفاده از دیوارهای برشوی ، میاربند، سویسوتم دیوارهای پش بند، جداسازی لرزه ای و میرا ررهای تکمیلی یا کاهش جر برای کاسوتن تقاضوا ی لرزه ای تا سوطوح ابل بول مناسوب می باشد . هر جا که اجزای جدید افز وده می شووند، الز اسو کفای پیوسوت ی بین اجزای موجود و جدید کنترل شوود . عالوه بر این کنترل نیروهای اثتمالی اضافی که بر اجزای موجود تحمیل می رردد ضروری اس . الز به نکر اسو جاک کردن تیرها، سوتون ها، یا رره ها، با بتن مسولح، فوالد، یا پوشش های دارای الیاف به عنوان یک رزی نه بیسو ازی در سواختمان های موجود اسوتفاده شده اس . این روشیا اثتماالچ راه ثل اصلی برای بیسازی ات های با میان ات موجود، محسوت نشوند. زیرا به عل وجود میان ابیا، محصور کردن کامل تی رها یا ستون ها امکان پذیر نیس . ت6 - 1 - 1 - 1 -قاب ان یم با ی بتن ی ها قاب ی بتن ی ها ت6 - 1 - 1 - 1 - 0 -مالحظات کلی مدل های تحلیلی متنوعی برای مدل کردن ات های بتنی با میان ات های بتنی ، اسووتفاده شووده اند. بسووته به ویژری های رفتاری ات، الرات وجود میان ات بر مقاوم و سختی کلی و الرات موضعی بر تیرها و ستون ها باید دیده شود . ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 071 ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -سختی انتخات پارامترهای مدل سواز ی ابیای بتنی با میانقات بتنی، با توجه به کمبود ضووابط فنی معتبر ملی یا بین المللی ب ه ضواوت میندسی اثتیاج دارد . هن امی که ات ها دارای سختی و مقاوم نسبتاچ کم بوده ولی میان ات ها در وضعی خوت و در اتصال کافی با ات باشن د، به شره اثراز شرایط بندهای 6 - 4 - 1 و6 - 4 - 2 .می توان از آنیا استفاده نمود هرجا که ات ها دارای سختی یا مقاوم کم هسوتند و میان ات ، ها نسوبتاچ ضوعیف هستند، روش های کلی ارائه شده در بند 6 - 3 - 3 - 2 برای ات های بتنی با میان ات های از جنس مصالح بنایی می توانند راهنما باشند. 6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 0 -روش های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. 6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 1 - روش استاتیکی غیرخطی تفسیر ندارد. 6 - 1 - 1 - 1 - 1 - 1 - روش دینامیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -مقاومت مقاوم برشووی که میان ات بتنی ایجاد می کند، به مقاوم برشووی خود میان ات و اندرکنش بین میان ات و ات محیط ب رآن بسوت ی دارد. در بسیاری موارد اثتماالچ آرماتوربندی میان ات در ساختمانیای موجود کم می باشد و نیز محتمل اس که آرماتورهای میان ات ، در ات محیطی میار نشوده باشوند. همانطور که در بند 6 - 4 - 1 - 2 - 3 نکر شوده، هر جا که نسوب آرماتور پائین باشد، باید مقاوم برشی را به روشی متفاوت از آنچه که در آبا آمده اس ، محاسب ه کرد. هر جا که آرماتور میان ات ، در ات محیطی میار نشده باشود ، م مکن اسو طی باررذا ری جانبی، لغزش در طول سوطح مشوترک روی دهد. در این مورد ، برش ابتدا با تحمل مسوتقیم بین ان می ات و ات محیطی به ات انتقال می یابد و م قاوم برشی را یکی از سه ثال ثدی: - " مقاوم برشی مستقیم میان ات "، - " خردشدری موضعی میان ات در محل تماس با ات پیرامونی یا " - " رسیخت ی برشی ات محیطی، به دلیل نیروی وارده از میان ات به ات "، محدود می کند. مقاوم خمشی یک ات با میان ات متالر از پیوست ی آرماتورهای طولی می باشد . ارر آرماتورهای میان در ات ات محیطی میار نشوده باشوند ، نباید آنیا را در مقاوم طراثی ، به ثسوات آورد. ارر آرماتورهای میانقات در ات محیطی میار شده باشند ولی طول وصله های پو ششی کافی نباشد، وصله ها در ستون های مرزی مقاوم و ظرفی تغییر شکل را کنترل می کنند. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 071 ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -معیارهای پذیرش تفس ی رندارد . ت6 - 1 - 1 - 1 - 5 -معیارهای بهسازی برای بیسوازی ات های دارای میان ات بتنی به طور کلی از همان روش های نکر شوده برای ات با میان ات بنایی استفا می ده شوود . به عالوه روش استفاده از شاتکری بر روی سطح دیوار موجود برای افزایش ضخام آن و مقاوم برشی دیوار، می تواند م ولر باشد. اطالعات بیشتر در مورد بیسازی ات بتنی با میان ات بتنی در FEMA 308 (1998d) . آمده اس ت6 - 1 - 1 -قاب های بتنی مهاربندی شده ت6 - 1 - 1 - 0 -انواع قاب های بتنی مهاربندی شده تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - مالحظات کلی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 -سختی تفسیر ندارد . ت6 - 1 - 1 - 1 - 0 -روش های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد . ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -روش استاتیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -روش دینامیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 -مقاومت تفسیر ندارد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 011 ت6 - 1 - 1 - 5 -معیارهای پذیرش ت6 - 1 - 1 - 5 - 0 -روش های استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 5 - 1 -روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 6 - معیارهای بهسازی تفسیر ندارد. ت6 - 1 -اجزای سازه ای بتنی همانطور که بال بیان شود، در این دسوتورالعمل، سوامانه های باربر جانبی در ساختمانیای بتنی به دو دسته سیستم های سازه ای بتنی و اجزای سازه ای بتنی تقسیم شده اند. در بند 6 - 3 سیستم های سازه ای بتنی تشریح شد و این بند اختصا به توضیح اجزای سازه ای بتنی دارد. ت6 - 1 - 0 -دیوارهای برشی بتنی ت6 - 1 - 0 - 0 -انواع دی وارهای برشی بتنی و اجزای مربوط به آنها به عل سووختی اولیه و ظرفی بارجانبی زیادی که دیوارهای برشووی دارند، یک انتخات ایده آل برای سوویسووتم مقاو در برابر بارجانبی در یک سازه بتن مسلح هستند. دیوارهای برشی الغر (با نسب ارتفاع به طول بزررتر از 3 پاس خمشی شکل پذیری تح باررذاری جانبی نشان داده و کنترل شونده توسط خمش محسوت می شود و دیوارهای برشی کوتاه ( با نسب ارتفاع به طول کون کتر از 5/1 . کنترل شونده توسط برش می باشد بنابراین باید آنیا را برای شکل پذیری کمتری طراثی کرد. در دیوارهای بین دو ث د کوتاه و ال غر هم برش و هم خمش می تواند ثاکم بر رفتار باشد. دیوارهای برشی به سه شکل دیوار باربر، دیوار برشی و سیستم دورانه در سیستم های باربر جانبی ایفای نقش می کنند. در سیستم های دیوار باربر ، دیوارهای برشی به عنوان اعضای اصلی هم برای مقاوم در برابر بارهای لقلی هم و برای مقاوم در برابر بارهای جانبی به کار می روند. ننین سازه هایی تح الر بارهای جانبی بزرس به عل وجود بارهای لقلی زیاد غالباچ غی ر شکل پذیر رفتار می کنند. هن امی که فرض می شوود دیوار برشوی ، تنیا سویسوتم مقاو در برابر بارهای جانبی اسو و یک ات فضایی برای تحمل ا ک ًر بارلقلی ایجاد شوده، سویسوتم سوازه ای ثاصول ه ب صوورت یک سویسوتم دیوار برشی شناخته می شود. غالباچ در ننین سیستم هایی، ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 010 دیوارهای برشوی، پیرامون یک هسوته داخلی که آسانسورها و راه پله ها را در بر می ریرند رار دارند. در برخی موارد دیوارهای هسته داخلی در ترکیب با دیو ارهای پراکنده ای که در ثول محیط سواختمان توزیو شوده اند کار می کنند تا سوخت ی پیچشوی سواختمان ر ا افزایش دهند. در سیستم دورانووووه (دیوار- ات دیوارهای برشی به همراه یک ات خمشی فضایی در برابر بارهای جانبی مقاوم می در .دن کن باررذاری جانبی غیر ارتجاعی، ات ب ه عنوان خط دو مقاوم عمل می و کند پس از تسولیم اولیه در پای دیوارهای برشی، سختی و مقاوم ات ی جانب نقش مولرتر ی خواهد داش . در هر یک از این سوه سویسوتم سازه ای کلی می توان دیوار های برشی را که در یک صفحه هستند در تراز هر طبقه تیر با ، های کوپله کننده به هم متصول کرد تا سوی سوتم دیوار همبسوته یا کو پله تشوکیل دهند. با توجه به فاصوله دیواره های کوپله شده س ختی سویسوتم دیوار کوپله، نسوب به جمو جبری سختی های جانبی دیوارهای برشی مجزا بسیار بیشتر اس . ارر تیرهای کوپل ه کننده به درستی طراثی شده و دارای جزئیات صحیح باشند، تح باررذاری جانبی با توجه به رفتار غیرارتجاعی م ی توانند انرژی اب ل توجیی را مسوتیلک کنند . در سویسوتم های دیوار باربر ممکن اسو دیوارهای برشوی، بازشوهای بزرری در جی ارتفاع داشته باشند. ننین دیوارهایی عموماچ به عن وان یک سویسوتم دیوار ات بندی شده یا یک سیستم دیوار سورای دار شناخته می شوند. دیوارهای سورا دار ی معموال در امتداد اضوالع بیرونی سواختمان اسوتفاده می شووند تا ال وی تکراری بازشوهای پنجره ها را تشکیل دهند . اجزای عمود ی دیوار اغلب به عنوان پایه های دیوار شناخته می شوند. در همه جدول های ارائه شده در این دستورالعمل این اجزا به نا طع ات دی وار خوانده می شوند. ررنه تیرهای کوپله و سوتون هایی که دیوارهای برشوی ناپیوسوته برآنیا متکی هستند شباه به اجزای ات دارند ، ولی به عل عملکرد متفاوت آنیا به عنوان اجزای سیستم دیوار برشی، در این بخش مورد توجه رار می ریرند . هن امی که این اجزا در یک سیس تم د یوار برشوی مورد اسوتفاده رار می ریرند، اغلب تح بارهای جانبی بزرس رف و بررشوتی، شوکل پذیری زیادی را طلب می نمایند . بنابراین، طر اثی جزئیات آرماتوررذاری در اعضوا، ه ب خصوو آرمات ورهای عرضوی، برای رفتار این اجزا بسویار میم اس . البته ر فتار غیرارتجاعی این اجزا به نحو نشم یری بر پاس بار جانبی سیستم دیوار برشی که این اجزا درآن رار داده شده اند تألیر می رذارند. اطالعات بیشتر در زمینه رفتار اعضای دیوار برشی بتنی در مراجعی نریرFEMA 306 . آمده اس ت6 - 1 - 0 - 0 - 0 - دیوارهای برشی یکپارچه و قطعات دیوار ی دیوارهای برشوی الغر، اغلب دارای آرماتورهای طولی متمرکز هسوتند که یا در لبه های آنیا رار ررفته اند یا در یک المان مرز ی دیوار تمرکز یافته اند. در هر دو مورد، درصد فوالد طولی تمرکز یافته و مقدار و فاصله آرماتورهای عرضی ک ه برای محصور کردن ای ن آرماتورها اسوتفاده شوده اند، تألیر نشوم یری بر پاسو غیرارتجاعی دیوار برشی در برابر بار های جانبی دارند. درصد زیاد آرماتورهای طولی، برش مورد نیازی را که باعث می شود تسلیم خمشی تح باررذاری جانبی ری دهد، افزایش می دهد و کرنش های فشاری را در طول لبه فشواری دیوار، افزایش می دهد. این برش افزایش یافته می توان د یک رسیخت ی برشی زود هن ا را آغاز کند یا باعث از دس رفتن سریو سختی، در الر تغییر جی بار جانبی طی نرخه های باررذاری شود. کرنش های فشاری زیاد، می تواند منجر ب ه خرد شدن بتن و کمانه کردن میل ردها شود. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 011 ت6 - 1 - 0 - 0 - 1 -ستون های بتن مسلحی که دیوارهای برشی ناپیوسته برآن ها اتکا دارند در مواردی دیوار برشوی ممکن اسو برای تامین فضای مورد نیاز پارکینگ یا مراکز تجاری به صورت ناپیوسته اجرا شود . در این ثال که به دلیل ایجاد تقاضوای لرزه ای ابل توجه بر روی سوتون ها توصیه نمی رردد، ستون های بتن مسلحی که دیوارهای برش ی ناپیوسووته را تحمل می کنند، در جریان تکان های شوودید زمین، در معرض تقاضوواهای زیاد نیرو و تغییر مکان هسووتند. آئین نامه ها ، محدودی هایی برای میزان مجاز تغییر سختی دارند که باعث می شوند این نوع از آسیب ها ثذف شوند. اما در بعضی از ساختم ان های بتن مسلح موجود دیوارهای برشی تا تراز پی پیوسته نیستند. در این ساختمانیا الز اس ستون هایی که دیوارهای ناپیوست ه را تحمل می کنند به د تحلیل شوند. ت6 - 1 - 0 - 0 - 1 - تیرهای همبند بتن مسلح تیرهای همبند (کوپله بتن مسولح دارای نسوب طول به دهانه کم هسوتند. مشاهدات خسارات وارده به ساختمانیای دیوار ب رشی پس از زلزله، مکرراچ رسویخت ی های کشوشوی طری را در تیرهای کوپله نشان داده اند. شایو ترین عل این آسیب، مقاوم برشی ناکافی برای ایجاد مقاوم خمشی تیر، تح با ررذاری نرخه ای تکرار شونده اس . پژوهش ها ، نشوان داده تیرهای کوپله ای که با آرماتورهای طری در طول ت یر، طراثی شوده اند، تح تغییر جی های بارهای بزرس ، نسوب به تیرهای کوپله بدون آرماتور طری ، رفتار پایدارتری نشوان می دهند و همچنین در ثفظ مقاوم ، سختی و ظرفی اتالف انرژی نسوب به تیرهای همبند بدون آرماتور طری رفتار پایدارتری نشوان می دهند . و تی از آرماتورهای طری اسوتفاده م ی شود، باید آن را برای نیروهای برشی متناظر با تسلیم خمشی طراثی کرد. ت 6 - 1 - 0 - 1 - ضوابط ارزیابی دیوارهای برشی بتن مسلحس قطعات دیوار ی و تیرهای همبند ت6 - 1 - 0 - 1 - 0 -مالحظات کلی استفاده از اجزای تیر - ستون معادل برای مدل کردن پاس ارتجاعی و غیر ارتجاعی دیوارهای برشی الغر، یک عمل کامالچ رایج اسو . یک دلیل برای استفاده از مدل های تیر - ستون معادل برای دیوارهای برشی ، این اس که برنامه های متعددی برای تحلیل ات ، در اختیار میندس سازه اس . استفاده از مدل تیر - ستون معادل ، برای نشان دادن پاس غیر ارتجاعی دیوارها ی برشی و طع ات دیوار ه ب ، طور طبیعی برای اجزای الغر با نسب ابعاد ظاهری بیش از آنچه که در دستورالعمل بیان شده اس ، ابل ب ول م ی باشووود. اما در همه این موارد باید در تیر- ستون معادل الر تغییر شووکل های برشی نیز مدل شود و تیر متصوول شوونده به جزء تیر- ستون معاد ل، باید دارای ناثیه صلب انتیایی باشد تا به درستی ، بعد اف قی دیوار برشی را شبیه سازی کند. برای دیوارهای ناق ، با نسب ارتفاع به دهانه کمتر یا مساوی 5/2 و دیوارهای دارای بال با نسب ارتفاع به دهانه کمتر یا مساوی 5/3 یا سوایر دیوارهایی که تغییر شوکل های برشی در آنیا نشم یر اس ، باید از یک مدل مناسب تر استفاده کرد . این مدل باید هم تغییر شوکل های برشوی ارتجاعی و هم غ یرارتجاعی و همچنین م حدوده کامل رفتار خمشوی را منرور کند . پژوهشو ران ، اسوتفاده از مدل های فنر نندرانه را برای نشوان دادن دیوار برشوی بتن مسلح پیشنیاد کرده اند. بیشتر تیرهای کوپله ، نسب های د هانه به ارتفاع ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 011 کونکی دارند، بنابراین هر المانی که برای مدل کردن یک تیر کوپله به کار می رود، باید تغییر شووکلیای برشووی را منر ور نماید . می توان سوتون هایی را که دیوارهای برشوی ناپیوسوته را تحمل می کنند، با یک المان تیر -ستون مشابه آنچه که در بیشتر برنامه ه ای تحلیل ات اسوتفاده می شود، مدل کرد. اما المان باید تغییر شکلیای برشی و اف محتمل سریو مقاوم برشی تح تغییر شکلیای جانبی بزرس و بار محوری زیاد را در بر ب یرد. تیرهای همبندی که آرماتورها ی طری آنیا ضوووابط آیین نامه های طراثی نریر آبا و مبحث نیم مقررات ملی را ا ناع می کنند معموال پاس نرخه ای پایداری تح باررذاری های نرخه ای بزرس دارند. بنابراین این ونه اعضا را می توان با اطمینان با استفاده از المان تیر که در ابیای معمول استفاده می شود، مد ل کرد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 -سختی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 -روش ه ای استاتیکی و دینامیکی خطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 - روش استاتیکی غیرخطی و ت 6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 -روش دینامیکی غیرخطی منحنی نیرو- تغییرشکل توصیه شده برای دیوارهای برشی بتنی با شکل منحنی های عمومی متناظر در سایر اعضا متفاوت اس . برای دیوارهای با نسب ارتفاع به طول کمتر از 5 /2 ( نمودار شکل6 - 1 - پ نسب به شکل (6 - 1 - ت نمایش بیتری از رفتار دیوار را ارائه می دهد. دلیل این امر آن اسو که در دیوارهای با نسوب کم ارتفاع به طول تغییرشوکلیای برشوی در یاس با تغییرشوکلیای خمشوی اب ل صورف نرر کردن نیسوتند. منحنی نیرو- تغییرشوکل مورد نرر بر اسواس مدلی اسو که در آن تغییرشکل کل از جمو مشارک مولفه های خمشی، برشی و لغزش آرماتورها ثاصل شده اس . ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 -مقاومت هن ا محاسوبه مقاوم تسولیم خمشوی اسومی یک دیوار برشوی یا طعات دیوار، فرض می شود که آغاز در آرماتورهای طولی نزدیکتر به لبه (یا آرماتورهای المان مرزی دیوار تسلیم شوند. با افزایش تغییر شکلیای جانبی ، دوران مقطو در ناثیه مفص ل پالست یک افزایش یافته به طوری ک ه کلیه آرماتورهای طولی ، تسلیم می شوند. مطالعات نشوان می دهد که و تی درصود آرماتور عرضوی دیوار کمتر از 0015 /0 ب اشود، مقاوم دیوار به میزان آرماتور عرضوی ثساس نمی باشد. در دیوارهای برشی و طعات دیواری که با برش کنترل می شوند تفاوتی بین مقاوم تسلیم برشی و مقاوم برشی اسمی عضو، فرض نمی شوود. همچنین مقاوم آرماتورها، مساوی مقاوم تسلیم مشخ شده را ، ر داده می شود . این فرضیات محافره کارانه، ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 011 برای ایمنی بیشتر استفاده می شوند، زیرا اعضای کنترل شونده ب برش ا ، شکل پذیری کمتری دارند و معموالچ تردتر از اعضایی هس تند که با خمش کنترل می شوند. برای محاسبه مقاوم های اسمی خمشی و برشی تیرهای کوپله ، روش های مشابیی اس تفاده می شوند. ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 -معیارهای پذیرش ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 0 -روش های استا تیکی و دینامیکی خطی در تیرهای همبند کنترل شوونده با برش، شوکل پذیری تابعی از میزان ظرفی برشی مورد انترار در عضو می باشد. مق اوم مورد بتن انترار بر اسواس آیین نامه بتن ایران (آبا و مبحث نیم مقررات ملی سواختمان با منرور نمودن مشخصات مورد انترار مصالح ه ب دس می آید. برای تیرهای همبند ، مقاوم برشی ناشی از بتن اغلب برابر صفر اس . ت6 - 1 - 0 - 1 - 1 - 1 -روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 0 - 1 - 5 -معیارهای بهسازی روشویای پیشونیادی زیر می توانند ب رای بیسازی دیوار برشی بتن مسلح، طعات دیوار، تیرهای همبند و ستونیایی که دیوارهای ناپیوسته بر آنیا تکیه کرده اند مفید باشد: اضوافه کردن اجزا ی برا وار ید ی مرز ی افزودن مقاوم خمشو :ی برش وار ید کی ی در این روش اجزای مرزی جدید را می توان به صوورت بتن درجا ریخته شوده یا به صوورت پروفیلیای فوالدی اجرا نمود. در هر دوی این ثال ها تامین اتصوال مناسب بین اجز ای جدید و دیم از اهمی برخوردار اس . کفای ظرفی برشی دیوار بیسازی شده باید مجددا ارزیابی شود. در بسیاری موارد الز اس مقاوم برشی افزایش یابد تا اطمینان ثاصل شود که دی وار برشی ، رفتار خمشی شکل پذیر نشان می دهد. اضوافه کردن جاکتیا ی محصوور کننده م به رزها ی دی واربرشو ی: این روش می تواند مقاوم خمشی دیوار را هم عالوه بر ظرفی تغییر شوکل خمشی دیوار افزایش می دهد . در صورت افزایش مقاوم خمشی دیوار، همانطور که در باال اشاره شد، باید ظرفی برشی دیوار را نیز کنترل نمود . برای این روش می توان هم از جواک های فوالدی و هم بتنی اسوووتفاده نمود. برای هر دو نوع جاک ، ارر هدف افزایش ظرفی خمشوی نباشد نباید آرماتورهای طولی به صورت پیوسته از یک طبقه به طبقه دی ر ادامه یابد. ثدا ل ضخام جاک بتنی 5/7 .سوانتی متر پیشونیاد می شود عالوه بر جاک های فوالدی و بتنی از جاک های الیاف کربن و پوشش های الیافی نیز دی ر برای بیبود محصور شدری بتن در فشار می توان استفاده کرد. کاهش ی ظرف خمشو ی: در دیوارهای برشوی که ظرفی برشی دیوار کمتر از برش نریر ایجاد ظرفی خمشی دیوار می باش د این راه ثل از رزینه های بیسوازی اسو . تصمیم کاستن ظرفی خمشی دیوار را باید به د ارزیابی کرد تا اطمینان ثاصل نم ود ک با ه افزایش شکل پذیری سازه کاهش ظرفی خمشی دیوار جبران و رفتار لرزه ای سازه بیبود یافته اس . ارر تصمیم به کاستن ظرفی ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 015 خمشوی دیوار ررفته شود می توان با بریدن تعداد مشوخصوی از آرماتورهای طولی نزدیک به لبه های دیوار برشی، این امر را محقق نمود. شی افزا مقاوم برشو وار ید ی : در این روش نیز افزایش شکل پذیری بدون کاهش مقاوم خمشی مورد نرر اس . به این منرور می ت وان با افزودن ضخام جان دیوار ، ظرفی برشی آن را ارتقاء داد. در این روش مناسب اس ضخام اضافی دیوار را که پیش نیاد می شوود ثدا ل 10 ،سانتی متر باشد با آرماتورهای افقی و عمودی، مسلح کرد. پیش از ریختن بتن جدید، باید سطح موجود را زبر و مضرس کرد و آرماتورهای انتراری رار داد تا اطمینان ثاصل شود که بتن دیمی و جدید ، با هم کار خواهند کرد. افزودن نوارهایی از الیاف پلیمری (شویشوه ، کربن، آرامید که با اپوکسوی به سوطح بتن نسبانده شوند، نیز برای افزایش مقاوم برشی دیوارهای موجود م لر هستند. اسوتفاده ج از اکتیا ی فوالد بتن ای ی مسولح تیر همبند یی تغ ی ظرف شی افزا ی برا رشوکل : این روش با افزایش ظرفی ت غییر شکل برای بیبود رفتار غیر ا رتجاعی تیرهای کوپله و سوتون های بتن مسلح که دیوارهای برشی ناپیوسته را تحمل می کنند، م لر هستند. ارر نه در ابتدا ب ه نرر نمی رسود این اعضوا از نرر برش ، بحرانی باشند، اما ممکن اس تح الر باررذاری نرخه ای ، مقاوم برش ی آنیا کاهش یابد . اسوتفاده از جاک محصوور کننده با شورایطی که در سوم بلی توضویح داده شد، از کاهش مقاوم برشی اعضا تح الر نرخه ها جلوریری می کند یا ثدا ل آن را به نحو نشم یری به تأخی ر می اندازد . اضافه کردن ان یم ات بین ستونیا یی که د ی ناپ ی برش وار ی وسته را تحمل م ی کنند روش نیا : در صورتی که ستون ها ی مذکور فا د مقاوم یا ظرفی تغییر شوکل کافی باشوند، می تواند به عنوان یک روش بیسا زی در نرر ررفته شود. در این ثال پر ک ردن بازشو بین ستون ها، موجب پیوست ی دیوار برشی می رردد. مجموعه ستون های موجود و میان ات اضافه شده باید طوری بیسازی ش وند که تما جزییات اجرایی الز در سوواخ دیوار جدید را ا ناع نمایند. از جمله هر رونه تقوی سووتون های موجود برای افزایش مقاوم و محصووور شوودری باید از طریق افزایش جاک ف والدی یا بتنی انجا ریرد. یکی از راهیای دی ر، پر کردن فضووای بین سووتون ه ا در دیوارهای برشوی ناپیوسوته، با اسوتفاده از میاربند فوالدی می باشود. مشوخصات اعضای میاربند باید به نحوی تعیین رردند که تما ضوابط طراثی ا ناع رردد و خود ستون ها نیز باید با استفاده از جاک ف والدی یا بتنی تقوی رردند. در تمامی روشیای بیسازی فوق لا ز اس اعضای پی دیوار، دیافرارم ها و اتصاالت اعضای جدید و موجود ارزیابی رردند . ت6 - 1 - 1 - دیوارهای برشی بتنی پیش ساخته ت6 - 1 - 1 - 0 - انواع دیوارهای برشی بتنی پیش ساخته دی وارها ی برشو ی بتن ی شوبه درجا : در آئین نامه های طراثی لرزه ای، ساخ و ساز دیوار برشی پیش ساخته در نواثی با لرزه خیزی باال تنیا هن امی مجاز دانسوته می شود که بتوان با آزمایش یا تحلیل نشان داد که مشخصات مربوه به مقاوم جانبی سیستم پیش سواخته، ثدا ل م عادل اسو با موارد مربوه به سیستم دیوار برشی درجای مشابه. این ضابطه طراثی منجر رردیده به یک نوع روش سواخ و سواز دیوار برشوی پیش سواخته که به روش شوب ه درجا موسو اس . در این رویکرد اتصال بین اجزای پیش ساخته طوری ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 016 طراثی می شوود که رفتار غیر ارتجاعی دور از اتصوال اتفاق بیفتد . از آنجا که اجزای پیش ساخته را می توان مشابه با دیوارهای درجا آرماتوررذاری و طراثی کرد، واکنش غیرارتجاعی سیستم پیش ساخته ب ایستی مشابه یک سیستم درجا باشد. دی وارها ی برشو ی اتصال ی: در این دیوارها ، تعدادی از اتصاالت بین اعضای پیش ساخته طوری طراثی می شوند که تح ب ارهای جانبی بزرس ب ه طور غیر ارتجاعی تغییر شوکل داده به طوری که شکل پذیری و استیالک انرژی مناسبی را در سازه ایجاد کنن د . این اتصاالت شکل پذیر بین عناصر پیش ساخته می توان ن د هم در اتصاالت افقی و هم در اتصاالت ائم بین پانل ها ب ک ه ار رر فته شود. در این اتصواالت شوواهد آزمایشو اهی هنوز آنقدر نیسو که اسوتفاده از همان مقادیری را مجاز شمارد که برای شکل پذیری و ظرفی نرخشی ساخ و ساز درجا ب ه کار می رود. بنابراین از اعداد کمتری نسب به مقادیر مجاز بند 6 - 4 - 1 .باید استفاده نمود دیوارهای برشی در بسیاری سازه های دیمی تر را نمی توان از رده شبه درجا به ثسات آورد نرا که اتصاالت آنیا طوری طراثی نشده اند که تمامی رفتار غیرارتجاعی را به دور از ناثیه اتصال هدای کنند . همچنین، این دیوارهای پیش ساخته دیمی تر در تعریف مدرن تر سواخ و سواز اتصوالی نیز نمی رنجند زیرا در اتصواال ت آنیا عناصر ویژه برای جذت انرژی به شیوه ای شکل پذیر و پایدار پیش بینی نشده اند. کاربرد این نوع دیمی تر ساخ و ساز اتصالی در مناطق با زلزله خیزی باال به عل ترد بودن رفتار اتصاالتشان در برابر بارهای رف و بررشوتی مجاز دانسته نشده اس . بنابراین الز اس که طراح در هن ا ارزیابی ساختمانیای دیمی محتوی دیوارهای برشی پیش ساخته ای که محتمل اس شبیه ثال اتصالی عمل کنند، از مقادیر کمتری نسب به آنچه که در بند 6 - 4 - 1 در مورد شوکل پذیرییای مجاز و ظرفی های نرخشی داده شده اس استفاده نماید. در این دیوارهای برشی پیش س اخته دیمی ت ر، وصوله پیوسوت ی بین شبکه آرماتور افقی و ائم پانل های دیوار با یک اتصال پوششی ساده توسط آرم اتورهایی که از ط عات دیواری مجاور بیرون زده اند ، تأمین شده اس . از آنجا که اتصاالت درجا بین پانل ها کوتاه تر از آن هستند که ضوابط وصله پوششی در کشش بر را آورده سازند، آرماتورها یا به یکد ی ر الت شده اند تا یک فل مکانیکی را ایجاد کنند، یا در طول کو تاه پوشش خود به ه م جوش شده اند. دی وارها ی برشو ی برپاشوونده : دیوارهای برشوی برپاشونده به عنوان ثال خاصی ا ز دیوار برشی اتصالی در نرر ررفته می شوند با . توجه به نسوب ابعادی متداول، مقاوم برشوی درون صوفحه این دیوارها اغلب ثاکم بر طرح آنیاسو . رسیخت ی اتصال بین دیوار برشوی برپا شوونده و دیافرارم سوقف رایج ترین نوع انیدا مشواهده شده در این نوع سازه ها در زلزله های شدید بوده اس . ارر این اتصوال رسویخته شوود، پانل د یوار تح الر نیروها و تغییر شکلیای خارج از صفحه رار می ریرد که می تواند به فرو ریزش آن منجر رردد. بنابراین کنترل د یق اتصال دیوار و دیافرارم سق ف در این نوع دیوارها ضروری اس . ت6 - 1 - 1 - 1 -عناصر سازه ای دی وارها برش ی بتن ی یپیش ساخته ت6 - 1 - 1 - 1 - 0 -مالحظات کلی مالثرات کلی مدل تحلیلی دیوارهای برشی بتنی پیش ساخته مشابه با موارد نکر شده در مورد دیوارهای برشی در جای یکپارنه می باشد. بنابراین، در این مورد به بند ت 6 - 4 - 1 - 2 - 1 .نیز رجوع رردد ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 017 عالوه بر مدل ی سواز پانل های دیواری پیش ساخته ، الز اس طراح یک مدل تحلیلی برای نمایش تغییر شکلیای اتصاالت بین پانل های پیش سواخته نیز در نرر ب یرد. از مدل ی سواز ننین اتصواالتی تنیا در صوورتی می توان اجتنات نمود که اتصاالت طوری طراثی شووند که ارتجاعی با ی بمانند و کل واکنش غیر ارتجاعی سویسوتم دیوار پیش ساخته در داخل پانل های پیش ساخته ات فاق بیفتد. در صورتی که تغییرشکل های برشی تالیر بیشتری نسب به خمش در رفتار دیوار برشی و طعات دیوار پیش ساخته داشته باشند، استفاده از مدل فنر نندرانه توصیه می شود. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 -سختی دو رزینه برای درنرر ررفتن سختی اتصاالت بین پان ل های پیش ساخته در مدل تحلیلی عرضه شده اس . یک انتخات این اس که مدل تحلیلی ب ه کار رفته برای پانل های دیواری اصوالح شوود که سوختی مجموعه پانل های دیواری و اتصواالت آنیا را نمایش دهد. رزینه دو آن اس که مشخصات سختی مشابه با دیوارهای درجا ثفظ شود اما عنصر جدارا نه ای برای نمایش سختی اتصاالت اضافه رردد. روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی بحوث کلی روش هوای تحلیلی غیرخطی دیوارهوای برشوووی و طعوات آنیا در بندهای 6 - 4 - 1 - 2 - 2 - 2 و6 - 4 - 1 - 2 - 2 - 3 از دستورالعمل آمده اس . سم عمده آن بحث که درباره دیوارهای برشی بتنی یکپارنه اس در مورد دیوارهای پیش ساخته و طعات آنیا نیز صادق می باشد. در هن ا استفاده از منحنی های کلی نیرو-تغییرشکل ارائه شده در شکل (6 - 1 ، بسته به آن که بر واکنش غیر ارتجاعی دیوار یا طعات آن خمش یا برش ثاکم باشود ، مقادیر تغییر شوکل (محور افقی باید به عنوان نرخش مفصول پالسوتیک یا تغییر مکان ه ای نسوبی تعریف رردند . نرخش مفصول پالستیک در جایی ب ه کار می رود که خمش بر واکنش غیرارتجاعی دیوارهای برشی و طعات آن ثاکم باشد. طرثی از طبقه اول یک دیوار برشی تغییر ش کل یافته تح خمش در شکل (6 - 6 در دستورالعمل آورده شده اس . در مورد اعضوایی که واکنش غیرارتجاعی آنیا توسوط برش کنترل می شوود، مناسوب تر آن اس که از تغییر مکانیای نسبی به عنوان مقدار تغییر شکل در شکل (6 - 1 (ت استفاده رردد. در مورد دیوارهای برشی ، این تغییر مکان نسبی در وا و همان تغییر مکان نسبی طبقه ، آن ونه که در شکل (6 - 7 نشان داده شده می باشد. در مورد طعات دیوار ، تغییر مکان نسبی عضو ب ه کار می رود. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - مقاومت بح ًی که در مورد محاسبه مقاوم های تسلیم و اسمی در بند ت 6 - 4 - 1 - 2 - 3 آورده شده در مورد دیوارهای برشی پیش ساخته و طعات آن که در رده شوبه درجا رار می ریرند نیز صادق اس . در مورد همه انواع ساخ و ساز اتصالی ، مقاوم دیوار برشی پیش ساخته به طرز نشم یری از مقاوم اتصاالت آن تألیر می پذیر د. بنابراین ، مقاوم اتصال باید به طرزی که در متن نکر شده ارزیابی ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 011 رردد به . نوع وصوله ای که در آرماتورهای مورد اسوتفاده در اتصال ب ه کار رفته اس باید توجه ویژه رردد. در بسیاری ثاالت مقاوم وصله بر مقاوم اتصال ثاکم خواهد بود. در ساختمانیای دیمی ب ، تر ه تکنیک مورد استفاده برای وصله کردن آرماتورهای امتداد یافته از دو پانل مجاور هم به داخل اتصال باید توجه ویژه ای معطوف رردد. این اتصاالت ممکن اس کافی نبوده و اغلب تعیین کنند ه مقاوم سیستم دیوار برشی پیش ساخته باشند. ارر جزئیات کافی در نقشه ها داده نشده باش د، بتن بعضی اتصاالت باید برداشته شود تا جزئیات وصل ه ی آرم اتورها دیده شود. ت6 - 1 - 1 - 1 - 1 - طراحی اتصاوت تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 5 - معیارهای پذیرش الف- روش های استاتیکی و دینامیکی خطی معیارهای پذیرش در روش های خطی برای تالش های تغییرشوکل کنترل تنیا برای شرایط نکر شده در جد ا ول (6 - 15 ( و6 - 16 . ابل بول اس برای سایر شرایط ضوابط نیروکنترل ثاکم خواهد بود. ب- روش های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی معیارهای پذیرش در روش های غیرخطی برای تالش های تغییرشوکل کنترل تنیا برای شرایط نکر شده در جد ا ول (6 - 17 ( و6 - 11 . ابل بول اسو برای سایر شرایط، ضوابط نیروکنترل ثاکم خواهد بود. در دیوارهای برشی اتصالی ، مقادیر تغییر ش کل به 50 % مقادیر جدول کاهش داده می شوند نرا که در مورد رفتار غیر ارتجاعی انواع دیمی تر این نوع دیوارها ابیاماتی وج ود دارد. ت6 - 1 - 1 - 1 - 6 -معیارهای بهسازی دیوارهای برشوی بتن ی پیش ساخته ممکن اس از بعضی ضعف هایی برخوردار باشند که دیوارهای درجا نیز برخوردارند. این ضعف ها مشوتمل هسوتند بر ناکافی بودن ظرفی خمشوی، کافی نبودن ظرفی برشوی نسب به ظرفی خمشی، محصور نبودن کافی به ل دیوار و ناکافی بودن طول وصله آرماتور طولی موجود در دی لبه وار. تما این ضعف ها را می توان با استفاده از یکی از تمییدات توصیف شوده در بند ت6 - 4 - 1 - 2 - 5 برطرف نمود. تعدادی از ضعف هایی که مخت دیوارهای پیش ساخته اس شامل اتصاالت ناکافی بین پانل ها به پی و به دیافرارم های کف یا سوقف می باشود. به جای افزود ن اتصواالت اضافی شکل پذیر ، طراح می تواند اتصاال ت را از پانل های مجاورشان وی تر نماید و در نتیجه هررونه رفتار غیرارتجاعی را در این پانل ها متمرکز نماید.  ی تقو اتصاالت پانل نیب ی وار ید ی ها مجاور یا متقاطو : ترکیبی از جزئیات مکانیکی و جزئیات درجا را می توان ب رای تقوی اتصال ب ین پانل های پیش ساخته ب ه کار برد. اتصاالت مکانیکی می تواند شامل مقاطو فوالدی و انواع مختلف میل میارهای جاسازی شده باشد. از روش های بیس ازی درجا می توان به نمایان ساختن فوالد مسلح کننده در لبه پانل های مجاور اض و افه نمودن آرماتور لبه ای ائم و عرضی و اجرای بتن جدید اشاره کرد . ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 011  ی تقو اتصواالت ب ین پانل ها شیپ ی وار ید ی سواخته و شوالوده : ظرفی برشوی اتصوال پانل دیوار به شوالوده را می ت وان با اسوتفاده از اتصواالت مکانیکی اضوافی یا با اسوتفاده از یک الیه ج دید بتن در جا با آرماتو رهای انترار جدید در روی ش الوده تقوی نمود. ظرفی لن ری واژرونی اتصوال پانل به شوالوده را می توان توسوط آرماتورهای انترار که با تعبیه سورای در آن جارذاری می شووند افزایش داد. این آرماتورها در محدوده اتصواالت جدید درجا در لبه های پانل نصوب می رردند. اضوافه نمودن ات صواالت به پانل های مجاور نیز می تواند بعضوی از نیروهایی را که از طریق اتصال پانل به شالوده منتقل می شوند ثذف نماید.  ی تقو اتصواالت پانل شیپ ی وار ید ی ها سواخته و دی افرارم ای کف سوقف : این اتصواالت را می توان با اسوتفاده از طعات مکانیکی اضافه شده یا متصل کننده های اجرا شده درجا تقوی نمود. در هن ا تقوی این اتصاالت، هم برش درون ص فحه و هم نیروهای خارج از صفحه را باید در نرر ررف . ت6 - 1 - 1 - سازه پی های بتنی ت6 - 1 - 1 - 0 - انواع پی های بتنی و ت 6 - 1 - 1 - 0 - 0 -پی های سطحی تفسیر ندارد. ت6 - 1 - 1 - 0 - 1 -پی های عمیق الف- شمع های کوبید نی در خاک های سوسو یا خاک یی ها که در معرض روان رایی هستند، ظرفی خمشی شمو یم ها تواند تنیا عامل ابل اعتماد برای مقا وم در برابر بارهای جانبی باشد. ب- شمع های ریخته شده درجا برای درجا ریختن شومو ها معموالچ از الب ی ها اسوتوانه ای طعه طعه اسوتفاده شود یم که پس از ریختن بتن این الب ب ها یرون کشیده می شوند . ت6 - 1 - 1 - 1 -تحلیل پی های موجود فرضویات سواده کننده در ارتباه با شورایط هی پا سواختمان در مدل تحلیلی آن مشابه با موارد الز برای تحلیل تح الر بار لقلی هستوند. اما روش یی ها که در فصل 4 در مورد تر قی د ی ها لی تحل تشوریح شوده بیان منطق ی تر ی از انودرکنش خاک-سازه و خاک- شومو می باشوند . بنابراین کاربرد این روش تر قی د ی ها در ارتباه با سطوح باالتر عملکرد توصیه تا شود یم اطمینان بیش تری را تأمین نماید. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 011 ت6 - 1 - 1 - 1 -ارزیابی شرایط موجود در صووورت موجود نبودن نقشووه ی ها اجرایی ، تأیید اندازه ها و جزئیات ی ها یپ موجود بدون متوسوول شوودن به روش ی ها بازبینی امکان ری پذ نیسو . برای سوواختمان ی ها بزرس و میم ، هن ام که ی نقشووه ی ها اجرای ی موجود نباشوود، تخریب محدود ی ها یپ انتخابی ضوروری اس . این نقشه ها معموالچ در ساختمان ی ها یپ با ها عمیق در دسترس می باشند . در اغلب ساختمان کم ی ها یپ با ها عمق در ، صورت موجود نبودن نقشه ، ها بازرسی یک شالوده انتخابی به عنوان نماینده برای به دس آمدن اندازه و عمق ضروری می باش د. در مورد وضعی آرماتوررذار ها یپ ی ممکن اس فرضیات محافره کارانه ای در نرر ررفته شود که وابسته به نامه نی آئ و تجربه محلی در زمان طراث ی اس . در مواردی که تردید وجود دارد توان یم فرض نمود اجزای پی با مقاوم کافی در برابر بارهای لقلی که ساختمان تح آن رار دارد طراث ی شده ، اند اررنه در مورد ثاشیه اطمینان آن هنوز تردید وجود خواهد داش . ت6 - 1 - 1 - 1 - معیارهای بهساز ی الف – معیارهای بهسازی ی ها یپ سطحی 0 - شی افزا سطح پی: ا فزایش سطح پی می تواند روش م لری برای بیسازی آن باشد. پی با سطح افته یشی افزا را در صورت توان یم ی در برابر بارهای جانبی م لر دانسوو که ظرفی کافی برای انتقال برش و لن ر در سووطح تماس بین سووم ی ها دیم و جدید فراهم شده باشد. 1 - روش زیر دوخ از : هی تعب ریزشومو در زیر توان یم ها یپ هم برای افزایش سطح آن و هم برای انتقال بار آن به ی ها هیال باربر در اعماق پائین تر اسوتفاده نمود. ریز یهی تعب شومو عبارت اس از برداشتن خاک نامناسب زیر پی و جای زینی فوری آن با بتن، خاک مخلوه با سویمان ، خاک مناسب ، یا سایر مصالح. این کار باید در را ی ها زمانی و مکانی کوتاه انجا شود تا پایداری سازه به خط ر نیفتد. 1 - هی تعب میارها ی کشش ی: از میارهای کششی توان یم با سورای کردن خاک زیر شالوده و ت ًبی میار با ت مال در خاک باربر زیر ین و سوپس اتصوال میار به صوورت پیش کشویده یا غیر پیش کشویده به شوالوده برای مقابله با برکنش اسوتفاده نمود. د رهرثال ، تنش ی ها فشاری زیر پی که در این ثال افته ی شی افزا اند باید طبق معیارهای پذیرش فصل 4 .کنترل رردند ی جا به این میارها توان یم از شمو نیز استفاده کرد . 1 - شی افزا عمق م لر شوالوده نیا در : روش بتن جد ی رو دی شوالوده یم خته یر می د شوود تا مقاوم برشو ی و خمش ی آن را افزا یش دهد. البته بتن جد ید دی را با با آرماتور دوخ کاف ی به بتن د یم متصول نمود. ارر الز باشود با ید از آرماتور افق ی نیز در بتن جد ید ی برا مقابله با خمش اسوتفاده کرد. ا ین روش هم برا ی شوالوده ی تک ی ها و هم برا ی شالوده ی ها رسترده ابل اجراس . بعض در ی ثاالت ن شی افزا زی عمق پ ختن ی با ر ی بتن و اثداف یک دال رو ی شالوده رسترده د یمی انجا . رد یریم ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم– سازه هاو اجزای بتنی 010 5 - هی تعب شومو ی بتن ی ها ری در ز شوالوده های ای ی تک رسوترده ی موجود: توان یم از تعدادی شومو جدید در زیر شوالوده تکی ی ها یا رسوترده ی موجود اسوتفاده کرد به شوره آنکه مو عی آن ها طوری انتخات شوود که بر شوالوده موجود تنش د وار ی ثد از شیب ننماید. 6 - ر یی تغ سوازه سواختمان برا ی کاهش ن ر یی تغ ای رو ی مکان شوالوده : این روش شوامل کاهش جر یا کاهش تعداد طبقات ساختمان یا اضافه کردن عناصر باربر مناسب (مانند مستیلک کننده ی ها انرژی اس تا مقدار بار وارده به شالوده را کاهش دهد. از دیو ارها ی برشی یا میاربندی جدید نیز برای کاهش نیرو یا تغییر مکان شالوده ی ها موجود توان یم استفاده نمود. 7 - اتصوال شالوده های تکی با شناژ : در این روش از شناژ برای اتصال شالوده ت ی ها کی استفاده می رردد تا ریرداری پای ستو ن ها را افزایش داده و بار جانبی را بین شالوده ی ها مختلف توزیو نماید . 1 - ارتقاء خاک یفیک موجود : این روش شامل رروتینگ خاک موجود برای بیب ود آن هس . ب- معیارهای بهسازی ی ها یپ عمیق 1 - هی تعب شمو ای ها ناهک :دی جد ی ها استفاده از این روش توان یم م لر باشد ب ه شرطی که افزایش سطح و آرماتوررذار ی ج دید در سور شومو موجود با ضووابط رفته شده در مورد افزایش سطح ی ها یپ موجود طبق بند باال ( ت6 - 4 - 3 - 4 (الف سازرار باشد. 2 - شی افزا عمق م لر سور شومو: افزودن بتن و آرماتور جدید روی سور شومو ی ها موجود می تواند در افزایش ظرفی برشوی و خمش ی آ ن م لر باشد، ب ه شرطی که سطح تماس بتن ی ها جدید و دیم برای انتقال نیروهای موجود طراثی شود. 3 - ارتقا ی کیفی خاک مجاور سر شمو موجود: این روش شره به سازراری با ضوابط فصل 4 دستورالعمل می تواند م لر باشد. 4 - شی افزا سوطح مربوه به فشوار مقاو در سور شمو : اضافه کردن سطح بتن مسلح جدید به سر شمو ی ها موجود می تواند در افزایش سطح باربر سر شمو در راستای ائم م لر بوده و به افزایش باربری جانبی آن منجر شود . 5 - ی سو ر یی تغ سوتم باربر سواختمان برا ی کاهش پاسو لرزه ای: در این روش از اجزای باربر جانبی جدید برای کاسوتن از نیرو و تغییر مکان ها یپ استفاده . شود یم 6 - سواخ شمو ای ها ناهک :لی ما ی ها افزودن شمو یا ناهک مایل می تواند در افزایش باربری جانبی روش م لری باشد. البته در زلزله اخی ی ها ر در مواردی که این اجزا در خاک روان را اجراشوده اند ، رفتار مناسبی نداشته اند . این موضوع را باید در بن درها و یا در مناطقی که سوطح آ ت زیرز مینی باال ا سو مورد توجه رار . داد عالوه بر این ، ضوابط مربوه در فصل 4 دستورالعمل نیز باید نرر مد رار ریرد. 7 - ی ظرف شی افزا کشش ی شمو یا ناهک و اتصال به روسازه : ارر از آرماتوررذاری جدید ب ه ا ین منرور استفاده شود باید ضواب ط بخش 6 - 2 .رعای رردد ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی ۱۳۳۳/۰۱ ۱۹۵ ت-۱- محدوده کاربرد دیوارهای مصالح بنایی در ساختمانها می توانند مسلح یا غیر مسلح, دارای بلوکهای پر نشده. نیمه پر ی پر و همجنین مختلط تعمیر اعضای بنایی آسیب دیده در زلزله نیز شامل این دستورالعمل نمی شود. برای اطلاعات بیشتر درباره ارزیابی و تعمیر آنها می توان به نشریه های 307 ۳]:۱/۸, 306 ۳۳۸/۸ رجوع نمود لازم به یادآوری است که بنا به دلایل زیر حاشیه ایمنی در برابر فروریزش در روال ارزیابی و بهسازی ساختمان های مصالح بنایی رفتاری و پیکربندی ظرفیت شکل پذیری محدودی نشان می دهند. آن بوده و علاوه بر این رفتار اینگونه ساختمان ها به مشخصات مصالح بستگی داشته که این مشحصات نیز بسیار متغیر می ۳ در این ساختمانها مقاومت و سختی در هر چرخه پاسخ دچار زوال می گردد بنابراین اینگونه ساختمانها به زلزله های با بزرگا ۴ هرچند که مدلسازی غیرخطی ساختمان دارای دیوارهای مصالح بنایی غیر مسلح امکان پذیر است اما تجارب تا کنون بیان گر آن است که مدل های تحلیلی به علت تغییرات در مقاومت و شرایط واقعی مصالح, همیشه قادر به تخمین قابل اعتمادی ت۲-۷- مشخصات مصالح کلنه ارد مربوط بده بازرسی وضعیت موجود 9 تعیین مشخصات ساختمان های مصالح بنایی در فصل دوم آورده شده است. ت۲۳-۷- انواع دیوارهای بنایی ثقلی یا هر دو را دارند. دیوارهای مصالح بنایی در ساختمانها می توانند مسلح یا غیر مسلحء دارای بلوکهای پر نشده» نیمه پر یا پر و همجنین مختلط یا -------- صفحهٔ بعد -------- یسم : . یه ۱۹۶ نیدم نقسیر دسئورالعمل بهسازی لرزدای ساخنمان‌های موجود ت۱-۳-۷-دیوارهای سازه ای موجود مهندس طراح باید بتواند با بازدید و بازرسی ساختمان, شرایط مصالح بنایی را به شرایط خوب» متوسط و ضعیف طبقه بندی کند. مصالح با کیفیت خوب مصالح بنایی عاری از معایب ظاهری مانند ترک خوردگی‌های سطحی و غیره می باشد. مصالح با کیفیت متوسط مصالح بنایی دارای معایب ظاهری سطحی و محدود مانند ترک خوردگی های ریز می باشد. مصالح با کیفیت بد مصالح بنایی است که کاهش کیفیت قابل توجهی یافته و دارای معایب ظاهری عمیق و گسترده مانند شکاف های عمیق و آسیب های ناشی از رطوبت,» مواد مضر و هوازدگی می باشد. دیوارهای با کیفیت ضعیف.» در ارزیابی ساختمان موجود نباید به عنوان دیوار سازه ای در نظر گرفته شوند. ت۲-۲-۷-دیوارهای سازه‌ای جدید و ۳-750 1:۱۸ آورده شده است. ت۳-۲-۷-دیوارهای تقویت شده روش‌های تقویت دیوارهای موجود عملکرد دیوار را در برابر نیروی‌های لرزه ای در داخل و خارج از صفحه بهبود می بخشد. برخی از این روشها عبارتند از : ۱- پ رکردن بازشوها در دیوارهای مصالح بنایی غیر مسلح: در صورت پر کردن بازشو هاء سیستم به صورت یکپارچه عمل خواهد کرد به شرطی که سطح بین مصالح جدید و قدیم از مقاومت برشی بیشتری نسبت به مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی قدیم برخوردار باشد. فرضیات مربوط به سختی, ضوابط مربوط به مقاومت و معیارهای پذیرش تغییر شکل ها مانند دیوارهای بنایی یکپارچه بهسازی نشده در نظر گرفته می‌شود. تفاوت در مدول ارتجاعی و مقاومت دیوارهای بنایی جدید و ۲- بررگ کردن بارشو: گاهی ممکن است بازشوها با تخریب قسمت هایی از مصالح در بالا یا پایین در و پنجره افزایش داده بیان کنند. بزرگ کردن بازشو با هدف افزایش نسبت ارتفاع به طول دیوار و پایه‌های بین بازشوها برای تغییر حالت حدی از برش به خمش انجام می گردد. این روش تنها برای دیوارهای غیرمسلح به کار می‌رود. ۳ شانکریت: اگر آتنصال موجود در مرز بین شاتکریت و مصالح بنایی به نحوی باشد که بتواند کرنش یکسانی در عناصر درتماس آیجاد کند دیوار بنایی تقویت شده با شاتکریت به عنوان یک مقطع مرکب خواهد بود. در محاسبه تنشها تفاوت مدول ارتجاعی مصالح لحاظ می‌شود. در طراحی شاتکریت می توان مقاومت مقطع مرکب را منظور کرد یا برای دیوارهای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی ۱۳۹/۱ ۱۹۷ لازم است سطح دیوار با برداشتن رنگ یا هر نوع پوشش که باعث کاهش چسبندگی بین دو بخش می گردد آماده سازی و مرطوب شود. مخلوط شاتکریت باید جمع شدگی کم داشته و میزان جمع شدگی آن با مرطوب نگهداشتن آن حداقل گردد. ۴- ایجاد روکش یا مسلح کردن سطح دیوارهای بنایی غیر مسلح با استفاده از آرمانورهای نصب شده نردیک سطح: دیوار بنایی با روکش» یک مقطع ترکیبی است که توسط میل مهارهایی پوشش را به دیوار متصل نموده است. تنش های ایجاد شده در دیوار و روکش با توجه به مدول ارتجاعی متفاوت این دو محاسبه می شود. معیارهای پذیرش و ضوابط مدل‌سازی و مقاومت برای دیوارهای روکش دار هم مانند دیوارهای بنایی غیر مسلح موجود در نظر گرفته می شود. ۵- هستنه های مسلح برای دیوارهای بنایی غیر مسلح: این روش باعث می شود که دیوار مانند یک دیوار بنایی مسلح رفتار کند به شرطی که مرز بین آرماتورگذاری جدید و دوغاب و همچنین سطح هسته مناسب باشد تا بتواند کرنش را به مصالح بنایی انتقال دهد. همچنین باید آرماتورگذاری قائم در پای دیوار دارای عمق دفن کافی برای به تسلیم رساندن آرماتور در کشش باشد. معیارهای پذیرش و ضوابط مدل‌سازی و مقاومت برای دیوارهای بنایی با هسته های مسلح هم مانند دیوارهای بنایی مساح در نظر گرفته می‌شود. این ضوابط در این ویرایش دستورالعمل داده نشده است و باید به مراجعی نظیر دستورالعمل [ ۳-4 ۸۹5۲ مراجعه شود. ۶- ایجاد هسنه بپیش تنیده برای دیوار مصالح بنایی غیر مسلح: هسته پیش تنیده دارای تاندون‌های مهار نشده در نظر گرفته می شود تا به صورت دیوار بنایی غیر مسلح با افزایش تنش فشاری عمودی رفتار کند. کاهش نیروی پیش تنیدگی به علت اثرات ناشی از خزش و جمع شدگی مصالح بنایی باید در تحلیل‌ها در نظر گرفته شود. فرضیات سختی» معیارهای مقاومت و معیارهای پذیرش برای دیوارهای بنایی غیر مسلح با تاندونهای پیش کشیده مهار نشده مشابه دیوارهای بنایی غیر مسلح که تحت تنش فشاری عمودی قرار دارند»ء می باشد. ۷ ترریق دوغاب: دوغابی که برای پر کردن حفره ها و ترکها استفاده می شود باید دارای مقاومت. مدول ارتجاعی و مشخصات حرارتی سازگار با مصالح بنایی موجود باشد. در طول فرآیند پر کردن با دوغاب باید از پر شدن کامل حفره ها توسط دوغاب اطمینان حاصل شود. ضوابط مربوط به سختی در مدل‌سازی, معیارهای مقاومت و معیارهای پذیرش برای دیوارهای بنایی با تزریق دوغاب مطابق دیوارهای موجود در نظر گرفته می شود. جدید باید مساوی یا کمتر از ملات اصلی باشد. ضوابط سختی» معیارهای مقاومت و معیارهای پذیرش برای دیوارهای بنایی بندکشی مجدد شده همان ضوابط مربوط به دیوارهای بنایی موجود می باشد. -٩‏ دیوارهای بنایی مهاربندی شسده: دیوارهای بنایی با نسبت ارتفاع به ضخامت بیشتر از مقادیر محاز در جدول (۳-۷) با دیوارهای دارای تنش های خمشی خارج از صفحه بیش از مقادیر مجاز بند ۲-۴-۷-۲ می‌توانند با المان‌های سازه‌ای خارجی مهاربندی شوند. مهارها و اتصالات مهاربندی باید دارای مقاومت کافی باشند تا بتوانند نیروها را از دیوار بنایی به دیافراگم سقف و کف انتقال دهند. فاصله بین مهاربندهای عمودی نباید از نصف ارتفاع طبقه تجاوز کند. تغییر شکل اعضای -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۸ ۱ _تفسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود دیوارهای بنایی مهاربندی شده ناشی از بارهای سقف یا کف باید در نظر گرفته شود. ضوابط سختی» معیارهای مقاومت و معیارهای پذیرش برای دیوارهای بنایی مهارشده باید با ضوابط مربوط به دیوارهای بنایی موجود سازگار باشد. باید اثر کاهش دهانه دیوارهای بنایی در محاسبات در نظر گرفته شود. ۰-المان های سحت کنده: دیوارهای بنایی با سختی و مقاومت خارج از صفحه‌ی ناکافی بهتر است که با اعضای خارجی سازه ای تقویت شوند. اعضای سخت کننده باید بتوانند سهم بار لرزه ای خود از نیروی لرزه ای وارد بر صفحه دیوار را تحمل کنند. اتصالات انتهایی المان‌های سخت کننده باید نیروهای عکس‌العمل انتقالی را تحمل کنند. در هنگام محاسبه نسبت معیارهای پذیرش برای دیوارهای بنایی سخت شده باید با ضوابط مربوط به دیوارهای بنایی موجود سازگار باشد. عملکرد سخت کنندگی المانهای جدید باید در نظر گرفته شود. ت ۴-۷- الزامات مدل‌سازی و تحلیل سازه (ضوابط ارزیابی) ت۱-۳-۷- مدل‌سازی کنترل درزهای قائم بین واحدهای بنایی خالی ماندن درزهای عمودی از ملات بین واحدهای ساختمانی (آجرها) از روش‌های ناصحیح رایج آجرچینی در ایران می باشد لوله و دودکس درون دیوار باربر عبور دادن لوله و دودکش از درون دیوار سبب ایجاد انفصال در محل عبور و در نتیجه کاهش مقاومت خارج از صفحه و درون 1 با توجه به اینکه در اکثر مواقع اجرای اتصال مناسب در هشتگیر عملی نمی باشد. استفاده از روش هشتگیر در اجرای دیوارها باعث ایجاد انفصال در دیوار و در نتیجه کاهش مقاومت خارج از صفحه و درون صفحه دیوار می گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی ۱۳۳۳/۱ ۱۹۹ کنترل کلاف به صورت پیوسته در نظر گرفت. کنترل اجرای واحدهای بنایی نبود همپوشانی کافی بین واحدهای بنایی در دیوار و قرارگرفتن درزهای عمودی رج های در امتداد یکدیگرء و یا وجود درزهای قائم نسبتا ضخیم باعث ایجاد ضعف های محلی در این نواحی از دیوار می گردد. همجنین ترک‌هایی که در امتداد قطر دیوار می باشند باعث کاهش ظرفیت برشی دیوار می گردند. محدودیت عرض ترک در امتداد قطر دیوار از ضوابط مندرج در 78 |۳1:۸۸ و 0 اقتباس شده است. کنترل نیروی رانش در سقف‌های قوسی و شیبدار موْلفه افقی نیروی انتقالی از سقف‌های قوسی و شیبدار به باللای دیوارهای باربر خارجی» به صورت نیروی رانش در این نقاط عمل ت۵-۷- بررسی رفتار داخل صفحه دیوارها و پایه های مصالح بنایی تغییر مکان جانبی موثر (۸1) به ارتفاع موثر المان (1101)» می باشد. ارزیابی این پارامترهاء بسته به هندسه دیوار و پیکربندی پایه ت۱-۵-۷- سختی شود. روابط ارائه شده در بند (۱-۵-۷) دستورالعمل به دلیل اینکه شرایط گیرداری کامل در ساختمانهای بنایی محقق نمی شود.ء به ت۱-۱-۵-۷- روش خطی در تحلیل های خطی, سختی جانبی درون صفحه پایه ها یا دیوارهای با مصالح بنایی غیر مسلح متناسب با خصوصیات هندسی سطح مقطع ترک نخورده» بدون در نظر گرفتن پوشش نما محاسبه می شود. برش طبقه در دیوارهای دارای بازشو به نسبت سختی جانبی پایه‌های بین بازشو ها توزیع می شود. ذکر این نکته ضروری است که شرایط گیرداری کامل در ساختمان های واقعی محقق -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۱ _تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود رابطه نیرو- تغییر شکل در روش غیرخطی به فرم شکل (ت-۱-۷) برای پارامترهای تغییر شکل کنترل و به صورت شکل (ت- ۲-۷) برای پارامترهای نیرو کنترل در نظر گرفته می شود. 10 | ,00 : ۱ : 4 : : : 1 زو ۱ 0 روش 131۵ 1۳1۶۱ شکل ت-۱-۷-رابطه نیرو- تغییرشکل اعضای تغییر شکل کنترل ۳ ۱ 00 ۱ ٍ ملک ره ۰ پیت شکل ت۲-۷-رابطه نیرو- تغییرشکل اعضای نیرو کنترل ت۲-۵-۷- مقاومت ت۲-۵-۷- ۱-کلیات در هنگام محاسبه مقاومت جانبی دیوارها ممکن است یکی از چهار مود خرابی بحرانی باشد. به طور معمول برای دیوارهای بنایی مود خرابی لغزش سطوح اتصال افزایش می یابد. در این شرایط مشاهده شده است که دیوار ظرفیت تغییر مکان‌های بزرگ را دارد. وقتی تنش محوری قائم زیاد می شود. احتمال حاکم شدن مود خرابی قطری و مود خرابی فشاری پنجه دیوار افزایش می یابد. ترکیب مودهای خرابی یا رویداد متوالی چند مود خرابی در رفتار دیوارهای غیرمسلح بنایی شایع می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی ۱۳۹/۱ ۷۳.۹ ت۲-۵-۷- ۱-۱-تلاش های تغییر شکل کنترل تفسیر ندارد. ت۲-۵-۷- ۲-۱-تلاش های نیرو کنترل تفسیر ندارد. ت۲-۵-۷- ۲-روش خطی هنگام محاسبه مقاومت داخل صفحه دیوار باید تاثیر دیوارهای عمود بر صفحه (به عنوان بال‌های مقطع)» و عناصر قائم که در برابر نیروی لرزه ای مقاوم هستندء در نظر گرفته شود. ت۱-۲-۲-۵-۷-مقاومت جانبی مورد انتظار اغلب دیوارهای مصالح بنایی» دارای مقطع غیر مستطیلی می باشند. مقاطع این دیوارها شامل مقطع دیوار داخل صفحه (به عنوان جان) به همراه مقطع دیوار متقاطع با آن (به عنوان بال) می باشد. این مقطع باعث افزایش مقاومت دیوار در رفتار درون صفحه می شود و مودهای خرابی» مقاومت حداکثر و ظرفیت تغییرمکانی را تحت تاثیر قرار می دهد. شکست ناشی از برش به دو شکل در دیوار روی می دهد. در حالت اول مقاومت ملات در مراحل اولیه موثر بوده و رابطه شماره (۴-۷) دستورالعمل برقرار می باشد. با افزایش برش در دیوار شکست در ملات روی داده و ظرفیت مود خرابی لغزش اتصال تابعی از مقاومت اصطکاکی می باشد. هنگامی که مقاومت اصطکاکی به حد خود می رسد. این مود خرابی شروع به رخ دادن می کند. حالت دیگر مود خرابی لغزش هنگامی است که ملات ضعیف. آجر قوی و تنش فشاری پایین باشد. در این حالت ترک به صورت پلکانی در درز قائم و افقی توسعه می‌یاید. ب: مقاومت حرکت گهواره ای در محاسبه مقاومت دیوار با در نظر گیری مود شکست حرکت گهواره ای در دیوار برشی بازشو دار باید شرایط گیرداری با عملکرد طره ای دیوار که بستگی به شرایط بالا و پایین دیوار دارد» بررسی شود. پتانسیل بلندشدگی دیوار و تاثیر زلزله قائم بر روی پاسخ دیوار موثر می باشد. (شکل ت-۳-۷) -------- صفحهٔ بعد -------- یسم س ۰ پ ۳۰۳ نیده نقسیر دسنورالعمل بهسازی لرزدای ساختمان‌های موجود سس وا 6 و۸03 روف 7۳ 0 102 نت۹ 2 قح 7 8 رخا ماه و موم ساسا ۹5کس شا یا در 5 ی سا ال وه شکل ت-۳-۷- مود حرکت گهواره ای در دیوارهای بازشو دار با پایه های غیرمشابه و دیوار با ارتفاع زیاد بالای بازشو می تواند باعث بلند شدگی آن دیوار و ایجاد فاصله سراسری در پایه ها و ناپایداری پایه های باریک گردد در دیوارهای دارای بازشو های با ابعاد مختلف, ارتفاع موثر در رابطه تعیین مقاومت. به جهت وارد شدن بار بستگی دارد. (شکل درس مهار نی 12۱۶۱۱ ۷۱ 24۲۵۱ شکل ت-۴-۷- ارتفاع موثر که با توجه به جهت زلزله وارده متغیر می باشد. تغییرمکان جانبی بزرگ می باشد. عمل می کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی ۱۳۹۴/۱ ت۲-۵-۷- ۲-۲-کرانه پایین مقاومت جانبی الف: مود شکست قطری: در حالت مود شکست قطری,» ترک های قطری در مصالح بنایی رخ می دهد و عملکرد پیچیده ای را ایجاد می کند. این ترک‌ها به دلیل افزایش تنش کششی در هنگام زلزله اتفاق می‌افتد. ترک‌های قطری معمولا ناشی از جر ذ ضعیف.ء ملات قوی» و تنش فشاری زیاد می باشند و رفتار با شکل‌پذیری کم دارند. اکثر اوقات این ترک ها به صورت ناگهانی و با شکست ترد رخ می دهند و ظرفیت تحمل بار قائُم به سرعت کاهش می یابد. این ترک ها می توانند تا پنجه دیوار ادامه یابند و در نهایت مثلث های ایجاد شده بین بالا و پایین ترکها از هم جدا می شوند. در بعضی حالات افت نیرو می تواند به صورت تدریجی و به همراه افزایش اندازه ترک و گسترش ترک در هر چرخه صورت پذیرد. رابطه پیشنهاد شده برای مقاومت جانبی دیوار در این حالت توسط 270511670270 1۳11566" 0۰ ) پیشنهاد شده است. این رابطه به طور کلی برای دیوارهایی با 1.0 5 چاالً گ 0.67 معتبر است. در شرایطی که تنش روی دیوار کم می باشد و همچنین مقاومت ملات هم نسبت به آجر پایین است. ترک های قطری قبل از لغزش سطوح اتصال رخ نمی دهد. ت۲-۵-۷- ۳-۲- کرانه پایین مقاومت فشاری قانئم تفسیرندارد. ت۲-۵-۷- ۳ -روش‌های غیرخطی تفسیر ندارد. ت۳-۵-۷-معیارهای پذیرش ت۱-۳-۵-۷-کلیات باشد. کاهش سختی به خاطر شکست برشی در رفتار داخل صفحه باعث افزایش احتمال ناپایداری رفتار خارج از صفحه دیوار نیز می شود. اعداد جدول معیارهای پذیرش در روش خطی در حالت مود خرابی حرکت گهواره ای بر پایه آزمایش هایی از دیوارهای بنایی -------- صفحهٔ بعد -------- اج اد هم رد و . . ی ۳۰۴ ایدم نقسیر دسئورالعمل بهسازی لرزد‌ای ساخنمان‌های موجود نسبت جابجایی نسبی تسلیم» بیشترین مقادیرنسبت جابجایی نسبی مورد آزمایش و نسبت تنش محوری را دارد. بیشترین مقدار ضرایب ۱ به عنوان مقادیر مجاز جابجایی نسبی دیوارها در حالت مود گهواره ای استفاده می شوند. در حالت خرابی لغزش سطوح اتصال, استفاده از مقادیر وٍزم/ا در سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه و دیگر سطوح عملکرد ت۳-۳-۵-۷-روشهای غیرخطی احتمال خرابی در پاشنه دیوار و... می باشد.ء همراه است. همجنین ناپایداری هندسی دیوار که در اثر پی دلنا ایحاد شده است. می تواند ظرفیت تغییرشکل نهایی را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین باید توجه شود که سیستم دارای حرکت گهواره ای میرایی چرخه ای بسیار عملکرد خارج از صفحه هم می تواند عملکرد دیوار را تحت تاثیر قرار دهد. (شکل ت۵-۷) 0۲60 100اا 6۵06۲ ش ۳۰۵۵۱1۵ رط 0011۸00 ردخم ههام۲ ماج 8 اطلویای 198 آن 0۳6۱1۵۸ 35 11۳6081۳ ۲3۳۳۵ 106 0 0616 1ات ۵ 00601 3ا کال اعام 0۱01655100 ۵ ای ۶ چا اطاوا 108 10 اما آ۵ 1۱/۵81۵ ۵۱۵۵۲۷۵ ۷/۳ 4 ۸۵۱0 ۵اغ۳۰0 پل 0611۵0 7 ماع آ0 00561 13۸0۷616۵ 0 ای 820۳۳۵1۲۱۵ ْ و 02 پک شکل ت۷- ۵- منحنی نیرو-تغییرشکل دیوارهای بنایی غیر مسلح لغزش سطوح اتصال: تحقیقات نشان می دهد که حدود تغییر شکل مجاز برای سطح عملکرد ایمنی جانبی و آستانه فرو ریزش اعضای غیر سازه ای می تواند افزایش یابد. (2010 [[856با)1] 1995 ز۳با۱/12070 ,1992 021۷1 200 ۱/1220065). (2006 ) .[2 61 ۷1001 نمودار نیرو - تغییرشکلی را پیشنهاد نمود (شکل ت۶-۷). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - ساختمان ها و اجزای مصالح بنایی ۱۳۹/۱ ۳۵ رهم صو ۵ ۳ ها :۲ 1 زر نهد 105 را اه ی ( ۱8) [ ان وقتی که لغزش در درز افقی دیوار اتفاق می افتد. به خاطر کاهش سطح باربر پایه دیوار افزایش تدریجی تنش های محوری و متناظر با آن کاهش در مقاومت محوری اتفاق می افتد. ت۶-۷- بررسی رفتار خارج از صفحه دیوارها و پایه های مصالح بنایی تفسیرندارد. ت۱-۶-۷-سختی تفسیر ندارد. ت۲-۶-۷-مقاومت در صورت وجود بازشو در دیوار» منظور نمودن اثر کنش قوسی نیاز به تحلیل و بررسی بیشتری دارد. برای منظور نمودن اثر کنش قوسی می توان به فصل ۸ مراجعه نمود. ت۳-۶-۷-معیارهای پذیرزش برای اطلاعات بیشتر درباره ارزیابی پایداری خارج از صفحه دیوار مصالح بنایی می توان به مراجعی نظیر ۱۷101110001087 +ا( ۸) کع انب ۱۵۹00 11۳۵۱1۵۳۵۵ ۳۳۹۵۵ رز 1122005 عنکنهک ۵1۲ ۱۱۱122۵000 10۳ ۰( مراجعه کرد. در ضریب لاغری 1/1 پیشنهادی فرض می شود که اتصال بین دیوار و دیافراگم برای تحمل نیروها از دیوار به دیافراگم کافی می باشد. دیافراگم های چوبی اگر مقاوم باشند می توانند نیرو هایی را که از بین اتصالات به دیوارها منتقل می‌شوند -------- صفحهٔ بعد -------- یسم : . یه ۳۰۶ نیدم نقسیر دسئنورالعمل بهسازی لرزدای ساخنمان‌های موجود را حمل کنند. اتصالات بین دیوار و دیافراگم باید پایداری خارج از صفحه را تامین کنند زیرا دیوار اگر اتصال ناکافی به دیافراگم بالایی داشته باشدء حالت طره ای خواهد داشت و ناپایداری افزایش می یابد. زمین با [58 کمتر از ع ۰/۴۵ محافظه کارانه می باشد.. (2007 .[۵ 2۲ ]1271 5و .[۵ 61 1217۳۷۳ 0و | 1۹11۵0201 167۵) در دیوارهای با نسبت لاغری برابرء دیواری که ضخامت بیشتری دارد پایداری بیشتری دارد. (2008 ) .[2 61 50۵۲۳611۵ (1 201 ) 16721۹۳۵۳ 210 پیش بینی کردند که ارتفاع ترک می تواند بر پایداری تاثیرگذار باشد. لذا این تاثیر باید در مدلها دیده شود. ت۷-۷-شالوده ساخته شده با مصالح بنایی تفسیرندارد. ت۱-۷-۷-انواع فونداسیون ساخته شده با مصالح بنایی فونداسیونهای گسترده نیروی قائم را از ستونها و دیوارها به خاک انتقال می دهند. نیروهای لرزه ای و فشار مقاوم خاک در سطح ت۲-۷-۷-تحلیل فونداسیون ها و دیوارهای نگهبان موجود تفسیر ندارد. ت۸-۷-معیارهای ب‌هسازی روشهای پیشنهادی بهسازی فونداسیون ها عبارتند از : ۱-تزریق دوغاب در فونداسیون های سنگی ۲-آرماتور گذاری و مسلح نمودن فونداسیون های بنایی ۳-پیش تنیده نمودن فونداسیون های بنایی ۴-تقویت فونداسیون با استفاده از مسلح نمودن و انجام شاتکریت -------- صفحهٔ بعد -------- دیافر اگم‌ها و میانقاب‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتم - دیافراگم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳۳/۰۱ ۳۹ ت۱-۸- محدوده کاربرد ت۲-۸- دیافراگم ت ۱-۲-۸- کلیات دیافراگم کف ها نقش قابل توجهی در مسیر انتقال نیروهای جانبی به زمین دارند. دیافراگم ها نیروی اینرسی وارد بر اجزاء طبقه را به سیستم باربر جانبی منتقل می کنند. ت۲-۲-۸- اجزای دیافراگم ت۱-۲-۲-۸- جان (دال) به جان دیافراگم دال یا عرشه نیز گفته می‌شود. ت۲-۲-۲-۸- جزء لبه تیرهای لبه دیافراگم برای افزایش ظرفیت خمشی در صفحه دیافراگم درنظر گرفته می‌شوند. سازه هایی که دارای دیوارهای بثنی در محیط دیافراگم هستند در صورتی که دیوارها دارای بازشوهای متعدد نباشند نیازی به تیر لبه ندارند. ت۳-۲-۲-۸- جزء جمع کننده نیرو در دیافراگم ت۴-۲-۲-۸-کلاف کششی دیافراگم دیوارهای سنگین وجود دارد نیروی اینرسی خارج از صفحه دیوار موجب کشش در دیافراگم می شود. برای مقاومت در برابر نیروی ت۳-۲-۸- دسته بندی دیافراگم از نظر صلبیت دیافراگم ها از نظر سختی در صفحه خود به سه دسته تقسیم می شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۰ ۱۳۳۳/۱ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ۸, 1 ک ۱ ۸ 9 ۸ 2 متوسط تغییر مکان جانبی طبقه مورد نظر و طبقه زیرین است. 2 طبقه باشد یا به عبارت دیگر اگر ۲- دیافراگم نرم: اگر تحت بار جانبی» حداکثر تغییر شکل دیافراگم بزرگتر از دو برابر تغییر مکان جانبی نسبی طبقه باش‌د دیافراگم نرم محسوب می شود. به طور کلی دیافراگم های نرم منجر به (۱) افزایش زمان تناوب اصلی (۲) اضافه شدن یا تغییر مودهای ارتعاشی و (۳) تغییر توزیع نیروی اینرسی در صفحه دیافراگم می شوند. طبقات نیروهای اینرسی (ایجاد شده در اجزای متصل به آن) را به اجزای سیستم باربر منتقل می‌کند. ساختمان‌های بسیاری به دلیل ضعف دیافراگم یا اتصال دیافراگم به سیستم باربر جانبی» هنگام زلزله تخریب شده یا خسارات زیادی را متحمل شده اند. به همین جهت ظرفیت باربری دیافراگم در صفحه افق و ظرفیت باربری اتصال سیستم باربر جانبی به دیافراگم ها باید متناسب با نیروهای سختی سیستم باربر جانبی در ارتفاع» موجب قرار گرفتن دیافراگم صلب در مسیر بارهای جانبی می‌شود. در این صورت. دیافراگم باید ظرفیت انتقال بار و توزیع آن در سایر سیستم های باربر جانبی را داشته باشد. شکل (ت۱-۸) دو سیستم سازه ای را نشان می دهد که در آنها دیافراگم در مسیر انتقال بارجانبی قرار گرفته است. در شکل (ت۱-۸ الف) تغییر موقعیت سیستم باربرجانبی موجب انتقال تمام نیروها از طریق دیافراگم صلب شده است و در شکل (ت۱-۸-ب) تغییر سختی سیستم باربر جانبی در وسط سازه موجب انتقال بخشی از نیروها از طریق دیافراگم صلب شده است. زیرا سختی زیاد دیافراگم صلب در صفحههٌ خود تغییر مکان قابهای میانی و قابهای طرفین را برابر می سازد. اما سختی کم قاب‌های میانی در اولین طبقه موجب نیروی برشی کمی در آنها شده است. در حالی که به دلیل تشابه قابها در طبقات بالااتر نیروی برشی قابها یکسان بوده است. لذا مازاد نیروی برشی قابهای میانی باید از طریق دیافراگم به قابهای طرفین انتقال یابد. نیروهای ناشی از تغییر موقعیت یا سختی سیستم باربر جانبی باید از طریق تحلیل مدل مناسب برآورد شود و برای ارزیابی دیافراگم و اتصالات آن به سیستم باربر جانبی با نیروهای اینرسی جمع شود. چنانچه دیافراگم در مدل سازه در نظر گرفته شده باشد نیروهای ناشی از تغییر موقعیت یا سختی سیستم باربر جانبی مستقیماً از تحلیل مدل سازه برآورد می گردد. اما اگر دیافراگم ها در مدل وارد نشده باشند.» نیروهای مذکور باید با استفاده از روش‌هایی مانند تحلیل مدل تیر بر روی تکیه گاه های (سیستم های باربر جانبی) ارتجاعی تخمین زده شود. برای این منظور دیافراگم به صورت یک تیر با سختی خمشی و برشی معادل سختی دیافراگم در صفحه افق و تکیه گاه های ارتجاعی با سختی معادل سیستم باربر جانبی در نظر گرفته می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشت - دیاف راکم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳۹۳/۱ ۳۹۹ [ ی خی لین ی سس دهد وید 0 ۰ ۱ سس ۱۹۱ یس أ ۸ 8 ۲ که ۳ شکل (ت۱-۸) - دو سیستم سازه ای که در آنها دیافشراگم در مسیر انتقال بارجانبی قرار گرفته است. الف) تغییر موقعیت سیستم باربرجانبی و انتقال تمام نیروها از طریق دیافراگم ب) تغیبر سختی سیستم باربر جانبی در وسط سازه و انتقال بخشی از نیروها از طریق دیافراگم ت۱-۴-۲-۸-جان ت۱-۱-۴-۲-۸-دیافراگم های بتنی درجا در دیافراگم‌های درجاء هنگامی که پیکربندی آنها منظم بوده و نسبت طول به عرض آنها نسبتاً کوچک (کمتر از ۳) می باشد در زلزله های گذشته رفتار نسبتاً خوبی داشته اند. دال های نازک بتنی روی تیرها و تیرچه های یک طرفه ظرفیت برش دیافراگم کمی دارند که با افزایش نسبت طول به عرض آنها غیر مطمئن تر نیز می شوند. ت۱-۱-۱-۴-۲-۸-سخت, معمولا به کارگیری رفتار ارتجاعی خطی با در نظر گرفتن شرایط مقطع ترک نخورده و ضریب ارتجاعی بتن مطابق ضوابط آبا و مبحث ‎٩‏ مقررات ملی ساختمان ایران در مدلسازی دیافراگم کفایت می کند. ت۲-۱-۱-۴-۲-۸-مقاومت تفسیر ندارد. ت۳-۱-۱-۴-۲-۸-معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. ت۴-۱-۱-۴۳-۲-۸-راهکارهای بهسازی دیافراگم های بتنی درجا می توانند دارای گستره‌ای از ضعفها باشند. دو گزینه کلی برای اصلاح ضعفها وجود دارد: یا ارتقای مقاومت و شکل پذیری » یا کاهش نیاز مقاومتی مربوط. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۲ ۱۳/۱ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود اجزای دیافراگم را جداگانه می توان با اضافه نمودن آرماتور و بتن مقاوم کرده یا ارتقا داد. ضخامت دیافراگم را نیز می توان را می‌توان با افزودن عناصر مقاوم جانبی اضافی, ایجاد میرایی اضافی » یا با جداسازی لرزه ای ساختمان در پایه به انجام رساند. ت۲-۱-۴-۲-۸- دیافراگم‌های بتنی پیش ساخته دیافراگم های بتنی پیش ساخته شامل اجزای مختلفی هستند. بسیاری از قطعات اولیه توسط فولاد نرمه آرماتورگذاری شده بودند و مقاومت بتن آزها در محدوده یهت ۳۰۰ بود. تیرهای مستطیلی» تیر 1 معکوس., تیر 15 ستون. مقاطع ناودانی؛ دال, 1 دوبله و دوباره استفاده کردن قالبها را تسریع نماید. تنها درصد اندکی از این سیستم ها با درنظر داشتن تراز نهایی نیروهای زلزله طراحی شده اند. روی دیافراگم های بام به ندرت رویه بتنی مرکب درجا ریخته می‌شود. اما دیافراگم های کف طبقات اکثراً دارای رویه بتنی در جا نسبت بیش از حد بزرگ طول به عرض دیافراگم؛ ۰ کم بودن یا عدم وجود آرماتور کلاف با جمع کننده؛ عدم کفایت ظرفیت انتقال برش در پیرامون؛ عدم کفایت اتصالات و طول نشیمن اجزا در تکیه گاه‌هاء 9 خوردگی اتصالات. نشان داد که مرور موارد زیر باید به عنوان بخشی از برنامه ارزیابی یا بهسازی مد نظر قرار گیرد: ۹ قابلیت اطمینان فرض صلبیت دیافراگم: در طی زلزلهء دیافراگم ها تحت تغییر مکان‌های نسبتاً بزرگی در اثر جاری شدن آرماتورهای تعبیه شده به عنوان آرماتور حرارتی جان یا جاری شدن جمع کننده ها و کلاف‌های کششی و در بعضی حالات. نسبت بالای طول به عرض قرار می‌گیرند. گسیختگی ترد اتصال یک جزء به جزء دیگر نیز باعث ایجاد تغییر مکانهای بیش از حد انتظار می‌گردد. بنابراین تغییر مکان‌های دیافراگم ممکن است بسیار بزرگتر از تغییر مکانهای نسبی دیوار برشی همراه با آزها گردد و در تتبحه توریع نیروهای زلزله بسیار متفاوت از آنجه با فرض دیافراگم صلب محاسبه شده خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ز / هنت - دیاف راکم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳۹۳/۱ ۳۹۱۳ همچنین در زلزله ۱۹۹۴۳ نورث‌ریج» ستون‌هایی که فرض شده بود جزئی از سیستم باربر جانبی نیستند به علت تغییر مکان‌های بیش از حد دچار فروریزش شدند. 9 کامل بودن مسیر انتقال نیرو: اتصالات یا درزهای بین عضوهای پیش ساخته در دهانه‌ها و اتصالات در دو سر این اعضا عموماً با رویه بتنی نازکی پوشیده می شوند و اغلب آرماتور کمی دارند. واکنش سازه ای دیافراگم ممکن است به شدت تحت تأثیر رفتار در امتداد این درزها قرار گیرد. در مقاطع بحرانی ممکن است تقویت آرماتورها لازم شود. * طراحی جمع کننده: کلاف‌ها و جمع کننده های دیافراگم باید طوری طراحی شود که حداکثر» جاری شدن محدودی در این نقاط روی دهد. در صورت احتمال وقوع جاری شدن» می توان رفتار شکل پذیری را به کمک آرماتورهای عرضی مشابه با ضوابط ستون‌های شکل پذیر تحت بار محوری تنها فراهم نمود. جاری شدن اولیه در کشش که در زلزله ۱۹۹۴ نورث ریچ کالیفرنیا مشاهده گردید. موقعیتی را پدید می آورد که در آن نیروهای فشاری در چرخه بعدی ممکن است موجب کمانش آرماتورها شوند. به علاوه» مشاهده گردید که اتصالات دیوار برشی به جمع کننده ها نیز گسیخته شدند. اتصال جمع کننده به دیوار برشی اهمیت قابل توجهی در رفتار لرزه ای دیافراگم داشته و حتی‌الامکان لازم است این اتصالات برای تأمین شکل پذیری و با مقاومتی که با شکل پذیری مفروض هماهنگ باشد طراحی شوند. همچنین, اثرات چرخش و تمایل واژگونی دیوار برشی روی اتصال به جمع کننده نیز لحاظ گردد. ۹ مولفه قائم زلزله: اعضای پیش ساخته با دهانه بزرگ تحت بار ثقلی ممکن است در مقابل مولفه قائم زلزله در مکان‌های اجزای دیافراگم های بتنی پیش ساخته در طبیعت و عملکرد خود. به دیافراگم های درجا شبیه هستند.ء اما تعدادی تفاوتهای مهم نیز وجود دارد. یکی اینکه دیافراگم های پیش ساخته از یکپارچگی ساخت و ساز درجا سود نمی برند. به علاوه, اجزای پیش ساخته ممکن است به لحاظ وجود نیروهای پیش تنیدگی شدیداً تحت تنش باشند. این نیروها ایجاد افت و خزش دراز مدت می نمایند که به نوبه خود باعث کاهش طول جزء با گذشت زمان می شوند. این کوتاه شدگی تمایل به گسیختگی اتصالاتی دارد که جزء را مقید نموده اند. ت۱-۲-۱-۴-۲-۸- سختی تفسیر ندارد. ت۲-۲-۱-۴-۲-۸- مقاومت تفسیر ندارد. ثت۱-۴-۲-۸ -۳-۲- معیارهای پذیرش -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۴ ۱۳۹۳/۱ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود در صورتی که دیافراگم های با رویه برای تلاش برشی و خمشی مشابه با رفتار دیافراگم های بدون رویه» معیارهای پدیرش بر مبنای رفتار نیرو کنترل را ارضا نمودء نیازی به کنترل معیارهای پذیرش مبتنی بر رفتار تغییرشکل کنترل نمی‌باشد. یکپارچه نمودن دال های بتنی پیش ساخته یکی از راهکارهای بهسازی این نوع دیافراگم ها است. در اعمال این روش لازم است توجه شود که در هنگام اضافه نمودن اتصالات., کابل‌های پیش تنیدگی پاره نشوند. در دیافراگم های بدون رویه بام» جایگزین نمودن دال بتنی پیش ساخته می تواند به عنوان یک گزینه بهسازی مطرح گردد. به کارگیری روشهای نوین مقاوم در برابر زلزله مانند جداسازی سقف از سازه ممکن است در بعضی حالات مقرون به صرفه ت۳-۱-۳-۲-۸-دیافراگم‌های کف فلزی بدون پوشسش کف‌های فلزی بدون پوشش در مواردی استفاده می‌شوند که به جز تحمل بار وزن خود انتظار حمل بار ثقلی ناچیزی از آنها برود. عمل انتقال بار از دیافراگم به اعضایی از قاب که به عنوان تیر لبه یا جمع کننده عمل می‌کننده توسط اتصالات برشی, جوش‌های منقطع, پیچ‌ها یا پرچ‌ها انجام می‌گیرد. ت۱-۳-۱-۴-۲-۸-سخت, که مقادیر مربوط به آنهاء موجود نیستند. می توان از مقادیر مشابه در سیستمهای نظیر و با استفاده از درون‌یابی بهره گرفت. ت۲-۲-۱-۴-۲-۸-مفاومت معمولا مقادیر مندرج در آیین نامه ها و استانداردها برای مقاومت دیافراگم های کف فلزی بدون پوشش بر حسب تنش محاز داده شده است. از این رو برای محاسبه مقاومت این دیافراگم ها باید مقادیر مجاز را دو برابر کرد. ت۳-۳-۱-۴-۲-۸-معیارهای پذیرش اگر ظرفیت دیافراگم‌های کف فلزی بدون پوشش بر اساس اتصال دیافراگم به اعضای قاب یا کمانش کف فلزی کنترل شود. در این صورت رفتار غیرارتجاعی یا شکل پذیری محدود شده و دیافراگم به عنوان عضوی با تلاش‌های نیروکنترل در نظر گرفته ت۴-۳-۱-۴-۲-۸-راهکارهای بهسازی رایج ترین نقایص در دیافراگم‌های کف فلزی بدون پوشش و راهکار متداول اصلاح آن به شرح زیر می باشد: ۱- اتصال ناکافی بین کف فلزی و تیرلبه (01101۵) یا جمع کننده (0[1120101:))؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲- مقاومت ناکافی اعضای تیر لبه یا جمع کننده؛ روش اصلاح متداول: تقویت تیرهای لبه یا جمع کننده موجود با اضافه کردن ورقهای فولادی به اعضای قاب موجود ۳- اتصال ناکافی کف به اعضای باربر؛ روش اصلاح متداول: استفاده از جوشهای منقطع یا سایر اتصاللات برشگیر در پیرامون کف روش اصلاح متداول: اضافه کردن مهاربندهای قطری فولادی (برای ایجاد خرپای افقی) یا بتن سازه‌ای به منظور تامین مقاومت در پهسازی لرزه ای این دیافراگم‌ها با توجه به موارد فوقء بسته به موردء با تمهیدات دیگری نیز می توان به رفع آن نقص ت۴-۱-۴-۲-۸-دیافراگم‌های کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای این نوع دیافراگم در حالتهای با بار نقلی معمول مورد استفاده قرار می‌گیرد. وجود پوشش بتن سازه ای تغییرات قابل توجهی در ت۱-۴-۱-۴-۲-۸-سخت, ت۲-۴-۱-۴-۲-۸-مقاومت معمو لا مقادیر مندرج در آیین نامه‌ها و استانداردها برای مقاومت اعضای دیافراگم‌های کف فلری با پوشش بتن سازه‌ای بر حسب ت۳-۴-۱-۴-۲-۸- معیارهای پذیرش اگر ظرفیت دیافراگم‌های کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای» بر اساس اتصال دیافراگم به اعضای قاب یا کمانش کف فلزی کنترل شود.ء در این صورت ظرفیت غیرارتجاعی یا شکل پذیری, کم یا ناچیز بوده و دیافراگم به عنوان عضوی با تلاش‌های نیروکنترل در -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۶ ۱۳۹۳/۱ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود نظر گرفته می شود به استثنای دیافراگم‌های با دهانه طویلء پس از حصول اطمینان از عملکرد مورد نظر در سازوکار انتقال نیرو. شکست برشی دیافراگم‌های کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای مستلزم بروز ترک خوردگی بتن یا پارگی ورق فلزی کف می باشد. بنابراین» برای جلوگیری از این امرء مقادیر (17 داده شده در این بخش محافظه‌ کارانه درنظر گرفته شده است. ت۴-۳-۱-۴-۲-۸-راهکارهای بهسازی رایج ترین نقایص در دیافراگم‌های کف فلزی بدون پوشش و راهکار متداول اصلاح آنها به شرح زیر می باشد: ۱ اتصال ناکافی بین کف فلزی و تیرلبه (۲1107۵) یا جمع کننده (01160101-))؛ روش اصلاح متداول: اضافه کردن اتصالات برشگیر برای انتقال تنش به تیر لبه و جمع کننده. ۲- مقاومت ناکافی اعضای تیر لبه» جمع کننده یا دال؛ روش اصلاح متداول: تقویت تیرهای لبه یا جمع کننده موجود با اضافه کردن ورقهای فولادی جدیدبه اعضای قاب موجود یا متصل کردن ورق‌های جدید به طور مستقیم به دال به وسیله پیچ‌های مدفون یا چسب اپوکسی. ۳ مقاومت یا سختی ناکافی دیافراگم روش اصلاح متداول: اضافه کردن مهاربندهای قطری فولادی (برای ایجاد خرپای افقی) یا بتن سازه‌ای به منظور تامین مقاومت و سختی دیافراگم ت۵-۱-۳-۲-۸- دیافراگم‌های کف فلزی با پوشس بتن غیرسازه‌ای تفسیر ندارد. ت۶-۱-۴-۲-۸-مهاربندی فولادی افقی (دیافراگم‌های خرپایی فولادی) برشی کافی نیست, استفاده می‌شوند. این کارء برای دهانه های طویل یا وضعیت‌های با عرض کلی طولانی تر دیافراگم؛ رایج تر است. سایر نمونه‌ها عبارتند از سقف سالن های نمایش, همایش و غیره که در این سازه هاء افزودن خرپاهای فولادی افقی یک شیوه ارتقا اندازه و خوأص مکانیکی میله های کششی, ستونجه‌های فشاری و جزئیات اتصال» همگی برای ظرفیت تسلیم خرپاهای افقی؛ مهم هستند. برای تعیین ظرفیت تسلیم خرپای افقی» می توان از روشهای استاندارد تحلیل خریا استفاده کرد. اتصالات بین اعضای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - دیافراگم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳/۱ ۳۱۷ پستم های خرپایی افقی انعطاف پذیر و کم مقاومت تر را ممکن است با ارتقا به سطح عملکرد ایمنی جانی رساند. جهت ارتقا نیاز خواهد بود. ت۱-۶-۱-۴-۲-۸-سختی برای تعیین اینکه کدامیک از اعضا یا اتصالات خرپای افقی موجود. نیاز به ارتقا دارنده می توان از روش های کلاسیک تحلیل خرپا استفاده کرد. تحلیل اتصالات موجود و ارتقای اتصالات با ظرفیت تسلیم ناکافی باید به نحوی صورت بپذیرد که باعث شود به جای گسیختگی ترد در اتصالات, در صورت نیاز تسلیم در اعضای خرپا صورت بگیرد. ت۲-۶-۱-۴-۲-۸-مقاومت تفسیر ندارد. ت۳-۶-۱-۴-۲-۸-معیارهای پذیرش ت۴-۶-۱-۴-۲-۸-راهکارهای بهسازی رایج ترین نقص در دیافراگم‌های خرپایی فولادی کمبود ظرفیت (مقاومتی) بوده و راهکارهای متداول اصلاح آن به شرح زیر می ۲ در صورت عدم تامین عملکرد مرکب توسط سیستم» می توان برای ارتقای عملکرد مر کب با افزودن متصل کننده های تقویت کرد؛ ۴ برای محدود کردن تغییر شکل‌ها و افزایش ظرفیت دیافراگم می‌توان لایه بشن سازه‌ای را برای عملکرد مرکب با دیافراگم‌های خرپایی فولادی به کف اضافه کرد. در چنین راه حلی» باید اثرات نیروی ثقلی اضافه شده ناشی از وزن لایه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۱۳/۱ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود در طراحی اجزای مهاربندی فولادی افقی اضافه شده» باید از ضوابط طراحی اجزای قاب مهاربندی شده با توجه به آیین نامه های طراحی ساختمان های جدید. استفاده شود. ت۷-۱-۳۴-۲-۸-دیافراگم‌های طاق ضربی تفسیر ندارد. ت۱-۷-۱-۴-۲-۸-سختی تفسیر ندارد. ت۲-۷-۱-۴-۲-۸-مقاومت تفسیر ندارد. ت۳-۷-۱-۴-۲-۸-معیار پذیرش تفسیر ندارد. ت۴-۷-۱-۴-۲-۸-راهکارهای بهسازی عدم انس‌جام کافی و کمبود ظرفیت مقاومتی معمولا به عنوان مهمترین نقایص دیافراگم های طاق ضربی ارزیابی شده است. برخی از مهمترین عوامل ایجاد این نقایص و نحوه رفع آنها به شرح زیر می باشد: ۱- ایحاد خرپای افقی از طریق اضافه کردن تعدادی اجزای قطری به سیستم.» عملکرد مناسب خرپایی در آن ایجاد کرده و ۲ اضافه کردن یک لایه بتن مسلح به همراه متصل کننده های برشی به تیرهای طاق ضربی فولادی باعت افزایش مقاومت و ایحاد انس‌جام و یکپارچگی لازم در دیافراگم می گردد. در چنین راه حلی, باید اثرات نیروی ثقلی اضافه شده ناشی از وزن ت۲-۴-۲-۸-جزء لبه منظور گردد. در صورتی که عملکرد اعضای قاب فولادی در دیافراگم لحاظ شده باشد.ء ایحاد تمهیدات مناسب مانند جوش منقطع» برای اتصال کافی این اعضا با دیافراگم لازم است. ت۱-۲-۴-۲-۸-سختی تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - دیاف راگم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳۳/۰۱ ۳۹۹ ت۲-۲-۴-۲-۸-مقاومت تفسیر ندارد. ت۲-۲-۴-۲-۸-معیارهای پذیرش ت۴-۲-۴-۲-۸-راهکارهای بهسازی رایج ترین نقایص اعضای تیر لبه و راهکارهای متداول اصلاح آنها به شرح زیر می باشد: ۱ اتصال ناکافی بین دیافراگم و تیر لبه؛ روش اصلاح متداول: می‌توان اتصال بین دیافراگم‌ها و اعضای تیر لبه را بهبود بخشید؛ الف) می توان با ورق‌های فولادی اعضای تیرلبه را تقویت کرد. به این منظور می‌توان به طور مستقیم به وسیله پیچ‌های مدفون یا اپوکسی, ورق‌های جدید را به دال نصب کرد. ب) می توان به دال, آرماتور اضافه نمود؛ ج) می‌توان اعضای جدید تیر لبه به سیستم اضافه کرد. د) برای بهبود ظرفیت فشاری تیرهای لبهء می توان یک دال سازه ای اضافه کرد؛ ت۳-۴-۲-۸-جزء جمع کننده نیرو ت۱-۳۲-۴-۲-۸-سختی تفسیر ندارد. ت۲-۲-۴-۲-۸-مقاومت ت۲-۲-۴-۲-۸-معیارهای پذیرش -------- صفحهٔ بعد -------- هرا ۱۳۹/۱ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۴-۳-۴-۲-۸-راهکارهای بهسازی رایج ترین نقایص جزء جمع کننده نیرو و راهکارهای متداول اصلاح آنها به شرح زیر می باشد: ۲- مقاومت ناکافی جزء جمع کننده؛ الف) می توان با ورق‌های فولادی جزء جمع کننده را تقویت کرد. به این منظور می‌توان به طور مستقیم به وسیله پیچ‌های مدفون یا اپوکسی؛ ورق‌های جدید را به دال نصب کرد. ب) می توان به دال» آرماتور اضافه نمود؛ ج) می‌توان جزء جمع کننده جدید به سیستم اضافه کرد. د( می توان یک دال سازه ای برای بهبود ظرفیت فشاری جزء جمع کننده اضافه کرد؛ طراحی جزء جمع کننده جدید باید مطابق آیین‌نامه‌های طراحی اعضای ساختمان های جدید انجام گیرد. ثن۳-۴-۲-۸- کلاف کشسشسی دیافراگم ت۲-۸- میانقاب ت۱-۳-۸-کلیات تفسیر ندارد. قابل قبول میانقاب در دو حالت فوق کاملاً متفاوت است. در اینجا به دلیل استفاده بیشتر در ساختمان هاء میانقاب‌های با مصالح بنایی غیر مسلح مد نظر قرار گرفته است. در میانقاب‌های مسلح نیز با توجه به اثر مسلح سازی» استفاده از معیارهای میانقاب های غیرمسلح -------- صفحهٔ بعد -------- ز / هنت - دیاف راکم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳۹۳/۱/۰۱ ۳۳۹ و از این رو به عنوان یک عضو سازه‌ای و باربر لرزه‌ای تلقی می‌گردد. ساز وکار رفتار میانقاب و قاب شامل موارد زیر است: ۲ میانقاب ها در بارگذاری چرخه ای لرزه ای نیروهایی ر بر اعضای پیرامونی تحمیل می نمایند. لد طراحی اعضای قاب فولادی یا بتنی مستلزم توجه به امین شکل پذیری کافی در این اعضا می باشد. ۴ آرایش میانقاب‌ها در پلان و ارتفاع سازه بر رفتار آن تأثیر مهمی دارد. مثلاً اگر این آرایش در پلان به صورت نامتقارن باشد می تواند آاسیب وارده بر سازه را به علت وقوع پیچش در آن افزایش دهد. حالت دیگر آن است که در یکی از طبقات پائین نامطلوب طبقه نرم در ساختمان ایجاد شود. در یک ساختمان با میانقاب های با آرایش منظم در صورتی که درحین زلزله به علت خرابی تعدادی از میانقاب‌ها این آرایش منظم به هم بخورد همین مسائل نیز می تواند روی دهد. ب- میانقاب مصالح بنایی جدید تفسیر ندارد. میانقابهای مصالح بنایی را می توان به روش هایی مانند موارد ذکر شده در این بند بهسازی نمود. میانقابهایی که به این صورت بهسازی شده اند باید با استفاده از همان روش ها و معیارهایی که برای میانقابهای جدید به کار می رود تحلیل و کنترل گردند. به جز در موارد تصریح شده» راهکارهای ذکر شده برای بساری مصالح بنایی مندرج در فصل ۷ دستورالعمل را می توان برای بهسازری میانقاب‌ها نیز به کار برد. روش های مورد بحث در مورد میانقاب‌های غیر مسلح به کار می روند و هدف از ارائه آنها ارتقای رفتار میانقاب‌های الح بنایی در برابر نیروهای داخل صفحه و نیز عمود بر صفحه می‌باشد. علاوه بر آنء در مورد میانقابهایی که در درگیر کردن میانقاب با قاب با پر نمودن درزهای موجود بین میانقاب و قاب محیطی آن به طوری که عملکرد توأم بین این دو در حرکت درون صفحه ایجاد گردد. برای جلوگیری از حرکت خارج از صفحه. می توان با تأمین عناصر لبه‌ای با نصب نبشی یا ورق فولادی در چهار طرف میانقاب و جوش دادن با پیچ کردن آنها به اعضای قاب محیطی اقدام نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۲۲ ۱۳۳/۱ نتفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۳-۲-۸- ارزیابی درون صفحه میانقاب مصالح بنایی ت۱-۳-۳۲-۸- سختی سختی جانبی یک قاب با میانقاب در جهت درون صفحه با مجموع سختی های جانبی قاب و میانقاب یکسان نیست چرا که بین میانقاب و قاب محیطی آن اندرکنش وجود دارد. آزمایش‌های انجام شده روی این قاب‌ها نشان داده است که تحت بارهای جانبی؛ قاب محیطی در یک ستون در بالای عضو و در ستون دیگر در پای عضو از دیوار جدا می شود. این رفتار منجر به ایجاد تنش فشاری تماسی بین قاب و میانقاب در امتداد دو گوشه دیگر آن می‌گردد. با شناخت این رفتار» مشارکت میانقاب در تأمین سختی جانبی مجموعه با فرض یک دستک فشاری معادل -که دو گوشه مقابل هم در قاب را به هم متصل می نماید- در نظر گرفته می شود. در چنین مدل تحلیلی» اگر ضخامت و مدول ارتجاعی دستک معادل با مقادیر مربوط به میانقاب یکی فرض شود مسئله به تعیین عرض موْثْر این دستک فشاری کاهش می یابد. برای تحلیل کل سیستم سازه‌ای می توان این دستک‌های فشاری را به صورت متقارب (بدون خروج از مرکزیت) در امتداد قطری قرار داد که منجر به ایجاد یک سیستم قاب مهاربندی شده با محورهای همگرا می‌شود (شکل ت۳-۸). اما در این مدل نیروهایی که بر ستون‌ها (و تیرها) از طرف میانقاب وارد می شود نشان داده نمی شوند. برای به حساب آوردن این اثرات می توان دستک‌های فشاری را در داخل قاب قدری جابجا نموده و آنها را به صورت واگرا قرار داد 7 شکل ( ت ۳-۸) : شبیه سازی با دستکهای فشاری همگرا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - دیاف راگم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳۹۳/۰۱ ۳۳۳ شکل ( ت ۵-۸) : شبیه سازی با دستک‌های فشاری- میانقاب‌های دارای بازشو در حالتی که اثر خروج از مرکزیت دستک‌ها در مدل تحلیلی در نظر گرفته شده باشد. اثرات میانقاب‌ها روی ستونها یا تیرهای قاب مستقیماً از تحلیل سیستم به دست خواهد آمد. در حالی که می توان تحلیل کل سیستم را با به کار بردن دستک‌های فشاری همگرا به انجام رساند و سپس اثرات میانقاب‌ها روی ستون‌ها (یا تیرها) را با اعمال نیروهای محاسباتی دستک‌ها بر ستون‌ها (یا تیرها) از مدل دستک‌های همگرای معادل می توان برای منظور کردن سختی میانقایها در مدل تحلیلی میانقابهای دارای بازشو (مانند میانقابهای دارای پنجره) استفاده کرد. به شرطی که سختی معادل میانقاب با استفاده از روش‌های تحلیلی مناسبی (مانند روش اجزاء چه مطالعات تحلیلی و تجربی برای تعیین مکان دستک‌های فشاری چندگانه فوق و مشخصات آنها هنوز به اندازه کافی انجام نشده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۱۳۹۹۳/۱۰۱ تفسیر دسئورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود که بتوان در اینجا دستورالعمل خاصی ارائه نمود. بنابراین استفاده از روش نشان داده شده در شکل (ت۵-۸) مستلزم به کارگیری قضاوت مهندسی در هر مورد می‌باشد. ت۲-۳-۳-۸- مقاومت ت۳-۳-۳-۸- معیارهای پذیرش ت۱-۳-۳-۲-۸- مقاومت لازم برای ستون‌های مجاور میانقاب ستونهای مجاور میانقاب باید برای دو معیار پذیرش زیر کنترل شوند: اول: ستون باید مقاومت کافی برای تحمل بار متمرکز افقی مطابق دستورالعمل را داشته باشد. این حالت در شکل ت ۶-۸ نشان داده شده است. در این شکل فرض برأآن است که دستک معادل با خروج از مر کزیت نسبت به گره تیر- ستون عمل می‌کند. شکل (ت ۶-۸) : تخمین نیروهای اعمال شده به ستونها خواهد کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - دیافراگم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳/۱ ۳۳۵ تن۲-۲-۲-۳۲-۸- مقاومت لازم برای تیرهای مجاور میانقاب تیرهای مجاور میانقاب باید برای دو معیار پذیرش زیر کنترل شوند: داده شده است. در این شکل فرض برأآن است که دستک معادل با خروج از مر کزیت نسبت به گره تیر- ستون عمل می‌کند. دوم: تیر باید مقاومت کافی برای تحمل نیروی برشی ناشی از مقاومت خمشی مورد انتظار تیر کوتاهی که به اندازه ۱۰ از طول خالص تیر کوتاه‌تر است را داشته باشد. (لازم به ذکر است که در متن دستورالعمل به اشتباه» طول تیر کوتاه شده» ۱.۲ ذکر شده است). شکل ( ت ۷-۸) : تخمین نیروهای وارده بر تیرها ت۳-۳-۳-۳-۸-روش‌های خط در جدول (۱-۸) ۰ ضرایب 113 تنها برای پانل های میانقابی که به عنوان اعضای اصلی عمل می‌کنند داده شده است. از آنجا که ز آنجا که در کنترل عملکرد سازه در سطح فروریزش میانقاب کنترل نمی شود, ضریب 1۷ برای سطح عملکرد آستانه فروریزش ضرایب 1 برای میانقاب برحسب ضریب ا/ داده شده که نسبت مقاومت قاب به میانقاب را نشان می‌دهد. هنگامی که مقاومت قوی است» محصور شدگی بیشتری را برای میانقاب به علت حداقل بودن تغییر شکل‌های غیرارتجاعی اعضای قاب تأمین می نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ ۱۳۹۳/۰۱ تفقسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود مقاومت میانقاب به کاهش ناگهانی و قابل ملاحظه مقاومت سیستم قاب -میانقاب بینجامد. همچنین, هنگامی که قاب نسبت به میانقاب ضعیف است. اثرات محصورشدگی به موازات گسترش تغییر شکل‌های غیرارتجاعی اعضای قاب کاهش خواهد یافت. ظرفیت تغییر شکل غیر ارتجاعی میانقاب برحسب نسبت طول به ارتفاع یک پانل میانقاب نیز بیان می شود. ضرایب 111 بزرگتری برای پانل های لاغرتر نسبت به پانل های کوتاهتر داده شده زیرا پانل های لاغر انعطاف پذیر بوده و بنابراین راحت تر بر تغییر شکلهای قاب منطبق می شوند. در پانلهای بلندء زاویه دستک معادل نسبت به افق بزرگتر از مقدار مربوط به پانلهای کوتاه است و بنابراین این پانلها مقاومت کمتری را در برابر نیروهای جانبی فراهم می کنند. در سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه شروع ترک خوردگی در میانقاب مجاز است و در نتیحه ضرایب 171 داده شده در جدول (۱-۸) بزرگتر از یک است که بیانگر پذیرش اندکی آسیب در میانقاب می باشد. اگر چه هنگامی که مقاومت قاب نسبت به مقاومت میانقاب کم است. ترک خوردگی میانقاب می تواند منجر به آسیب رسیدن به قاب محیطی آن شود که به نوبه خود می تواند عملکرد سیستم قاب-میانقاب را تغییر دهد. بنابراین» برای مقادیر کم 7/ مقدار 17 به ۱ محدود شده است. در مورد سیستم هایی با7/ کم تا زیاد» تغییری در 13۱ برای مقادیر مختلف نسبت مقاومت قاب به میانقاب نسبت به حالتی که مقدار ل/ زیاد است تغییری داده نشده ت۴-۳-۳-۲۳-۸-روش‌های غیرخطی عوامل تعریف کننده رابطه کلی نیرو-تغییر مکان ترسیم شده در شکل (ت۸-۸) می باشد. هیچ مقداری برای جملات 2 و 6 در جدول داده نشده زیرا این مقادیر تنها به اجزای غیر اصلی مربوطند. به دلایلی که در بند قبلی بحث شد. پانل های میانقاب اعضای اصلی در نظر گرفته می شوند. رت شمش ۷ ا 1 3 ۰ ۰ : ۱ سور ا ۱ ۱ / دور مسا رو مس ۳ هرا ب‌ 2 5 ما 4 را رو سس ل: تا 18 شکل (ت۸-۸) : رابطه ی کلی نیرو - تغییر مکان برای دیوارهای مصالح بنایی ظرفیت تغییر شکلی و معیارهای پذیرش (تغییر شکل‌های قابل قبول) بر حسب نسبت مقاومت قاب به میانقاب و نسبت لاغری پانل بیان می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم - دیافراگم‌ها و میانقاب‌ها ۱۳/۱( ۲۱۳۷ کاهش سختی سیستم می گردد. در چنین حالتی سختی اولیه بایستی با درنظر گرفتن سختی محوری دستک معادل با مشخصات تعریف شده در معادله (۲-۸) محاسبه گردد و نباید فرض کرد که پانل میانقاب در حالت یکپارچه و ترک نخورده در تماس کامل با قاب محیطی خود در سرتاسر لبه هایش قرار دارد. با افزایش تنش برشی در میانقاب» ترک خوردگی جزیی در امتداد رج های ملات برای ملات‌های ضعیفء و ترک خوردگی قطری پانل برای ملات‌های قوی شروع به گسترش خواهد کرد. این امر به ازای نسبت تغییر مکان نسبی ۰/۱/ در پانل های مربعی رخ می دهد. ترک خوردگی اولیه یک پانل میانقاب باعث کاهش سختی می شود اما پانل هنوز هم به مقاومت در برابر نیروهای برشی در حال افزایش می تواند ادامه دهد به شرطی که توسط قاب محیطی محصور شده باشد. بارگذاری بیشتر منجر به گسترش بیشتر ترک خوردگی افقی در ملات یا افزایش طول ترک‌های قطری می شود. ترک خوردگی متوسط یا شدید در یک پانل مربعی مصالح بنایی در مقادیری از نسبت تغییر شکل نسبی برابر تقریباً 1۰/۳ یا بیشتر مورد انتظار است. ادامه دهد. سطح عملکرد سازه ای قابلیت استفاده بی‌وقفه متناظر با ترک خوردگی ظاهری محسوس در یک میانقاب غیر مسلح است. سطح عملکرد سازه ای ایمنی جانی هنگامی حاصل می گردد که ترک خوردگی شدید در میانقاب مصالح بنایی رخ داده و احتمال اینکه پانل یا بخشی از آن از درون قاب بیرون بیفتد زیاد باشد. در این حال میانقاب به حداکثر مقاومت خود رسیده است. بیرون افتادن بخشی از پانل می تواند به خطرات جانی انجامیده یا راه فرار را سد کند و از این رو برای این سطح عملکرد مهم است. در این حالت. از آن جا که رفتار پس از ترک خوردن یک پانل میانقاب مصالح بنایی بسیار به میزان محصور شدگی تأمین شده توسط قاب محیطی آن بستگی دارد. مقاومت نسبی قاب به میانقاب (پارامتر تم در جدول ۲-۸) پارامتری تاثیر گذار است. ت۴-۲-۸- ارزیابی عمود بر صفحه میانقاب مصالح بنایی تفسیر ندارد. ت۱-۴۳-۲-۸-سختی سختی میانقاب در خمش حول محور ضعیف خود بسیار کوچکتر از سختی آن در خمش حول محور قوی آن است. بنابراین در نمود. ضوابط مربوط به لحاظ کنش قوسی, مبتنی بر قابلیت میانقاب در توزیع تنش های فشاری ناشی از بارگذاری در جهت عمود بر صفحه میانقاب می باشد. پانل باید در تماس کامل با تیرها و ستون‌های محیطی خود باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ ۱۳/۱ تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود در میانقاب‌های لاغر اگر کرنش های فشاری نهایی مصالح بنایی در محیط میانقاب بزرگ باشد (۰/۰۰۵ و بیشتر) پرتاب خارج از صفحه قطعات میانقاب محتمل است. در مطالعات انجام شده این رفتار در میانقاب‌هایی با نسبت 1:0۱/]:0۲] بزرگتر از ۲۰ مشاهده شده خیز جانبی در وسط طول یک نوار یک طرفه در پانل هایی که از درون قاب به بیرون پرتاب نخواهند شد را می توان از معادله (۸-۸) محاسبه نمود. این رأبطه با فرض ایحا دکنش قوسی و ایحاد کرنش فشاری نزهایی برابر ۴ در میانقاب به دست آمده است. ت۲-۴-۲-۸-مقاومت به طور کلی اگر میانقاب ها پیوسته باشند. یعنی اگر دهانه ها و طبقات مجاور نیز دارای میانقاب باشند. شرایط مرزی لازم برای تشکیل کنش قوسی را می توان برقرار فرض نمود. در مورد میانقابهایی که دهانه ها یا طبقات مجاور آنها باز (بدون میانقاب) هستند. ت۳-۴-۳-۸-معیارهای پذیرش بنا به فرض سطح عملکرد سازه‌ای قابلیت استفاده بی وقفه هنگامی حاصل می شود که ترک خوردگی محسوس قابل ملاحظه‌ای در میانقاب مصالح بنایی غیر مسلح روی دهد. سطح عملکرد سازه‌ای ایمنی جانی بنا به فرض هنگامی حاصل می گردد که آسیب قابل ملاحظه ای به میانقاب مصالح بنایی غیر مسلح وارد شده و احتمال اینکه میانقاب یا بخشی از آن از درون قاب به خارج پرتاب شودء زیاد باشد. اگر کنش قوسی امکان شکل گیری پیدا کند» نسبت تغییر مکان نسبی طبقه در مورد میانقاب با بیشترین حد لاغری (۲۰- 11:01: 0۲ ) بنا به رابطه (۸-۸) برابر با ۸ خواهد بود که اندکی کمتر از حد ۳ منظور شده برای سطح عملکرد ایمنی جانی است. بنایراین» کلیه میانقاب‌هایی که می توانند کنش قوسی را ایجاد کنند این سطح عملکرد مقرر شده را تأمین خواهند کرد به شرطی که مقاومت آنها برای تحمل نیروهای اینرسی کافی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- بهسازی اجزای غیرسازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم– بهسازی اجزای غیرسازه ای 032 ت9 - 2 - محدوده کاربرد در فصل هم دتلرارعمل ض الاع ع الهار از به ض ار ار عربیا س بتله پذیرز ع مسابز مربه عز عجزعز غهرتابه عز د ر تاخر ان ا پردعخرض شده عتت. عین عجزع در دع دترض کلس : 1 - عجزعز ال ارز ع 2 - عجزعز اکاههکس، رقس ع تجمهزعت دعخلس تقسه ردز شده عهد. شلک از ت9 - 1 تا ت9 - 4 ه اهض ایس عب عجزع ز غهر تلابه عز در احدعده کار رد ع ع لکرد هاارا تل بهما در بمزمض ا ز عخهر در کشار رع هشان اس د رد. الف ب شکل ت 9 - 2 - عدم کفایت در مهار اجزای سازه ای در تجهیزات و امک انات بیمارستانی الف) سقوط کپسول های اکسیژن ب) سقوط امکانات درمانی از قفسه ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود 030 شکل ت9 - 0 - سقوط تجهیزات داخل اتاق اداری و اشیا در زمان وقوع زلزله شکل ت 9 - 3 - آسیب و سقوط سقف کاذب در ساختم ا ن آموزشی به دلیل عدم کفایت اتصال سقف کاذب به سازه و مهار نامناسب ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۱۳۳۳/۱ ۷۲۳۳۳ چحه ۳ ۱ ۰ ۱ ۳ ی ؛ / 1 ه ۳ 1 8۸7 ۸ ۱ وه ۹ ۳ ۸ سس 9 :1 7 ۵ ا ۱ آن له َ» ح ۱ سس فیس ی ۱ ۶ ۳ یه ۱ .۰ ۱ ۱ و ار از 0 فص ۹ ۰ شکل ت ۴- ۹- آسیب وارد شده به دیوارهای غیرسازه‌ای الف) ترک های افقی و مورب در دیوار غیرسازه‌ای ب) عدم مهار مناسب دیوار نماء جداشدن و ریزش دیوار در زمان زلزله روند ارزیابی برای تصممیم‌گیری نهایی در خصوص تعیین اینکه کدام جزء غیرسازه‌ای باید بهسازی گردد. در محدوده کاربرد این ۱- فهرست اجزای معماری, مکانیکی » برقی و مخابراتی و تحهیزات داخلی» مشخصات اجزا و ضرورت یا عدم ضرورت کنترل ۳- مشخص کردن ضرایب بزرگنمایی و اصلاح پاسخ برای محاسبه نیروهای طراحی لرزه‌ای در اجزای حساس به شتاب ۴- مشخص کردن روش ارزیابی هر جزء غیرسازه‌ای توسط مهندس طراح مد نظر قرار گیرد. مالک ساختمان باید با توصیه م‌مهندس طراح» مکانی را برای نصب اجزای غیرسازه‌ای خطرزا ت۱-۳-۹- بازرسی وضعیت موجود اندر کنش لرزه‌ای بین اجزای غیرسازه‌ای و سازه ممکن است تاثیر قابل توجهی بر عملکرد سازه یا این اجزا داشته باشد. در صورت لزوم بازرسی وضع موجود باید اثرات احتمالی اندرکنش بین دو بخش را مورد توجه قرار دهد. این دو بخش در اندرکنش لرزه‌ای با عنوان منشاء و هدف معرفی می‌شوند. منشاء عبارت است از جزء یا سازه‌ای که ممکن است پس از شکست یا جابجایی با جزء دیگر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود اندر کنش داشته باشد. جزء هدف در اندرکنش جزئی است که به آن ضربه زده می‌شود. اندرکنش در صورتی بر روی یک جزء اثر ت۳-۹- ملاحظات تاریخچه‌ای و ارزیابی اجزا ت۱-۲۳-۹- اطلاعات تاریخچه‌ای اجزا در دوره بهره برداری و در عملیات تعمیر و نگهداری تغییر می نماید. از این رو اطلاعات مربوط به تاریخچه طرح و تغییرات احتمالی در شرایط اتصال یا جانمایی اجزا و سایر موارد لازم خواهد بود. اطلاعات مورد نیاز این بخش مطابق ضوابط فصل ۲ جمع آوری و تدوین می گردند. ت۲-۳-۹- ارزیابی اجزا صورت نبود معیارهایی برای کنترل در سطح خدمت رسانی بی وقفه» می توان از روش ارزیابی» بهسازی و معیارهای پذیرش به کار مصالح مهار یک جزء غیر سازه‌ای مشخص باشد باید با اعمال ضریبی مناسب مقادیر تنش را به سطح تنش نهایی رساند. در صورتی که از طرف کارخانه سازنده برای تبدیل مقادیر تنش مجاز به مقادیر تنش نهایی پیشنهادی نشده باشد می توان از ضریب ۱/۴ استفاده نمود. ت ۴-۹- اهداف ب‌هسازی در مطالعه بهسازی لرزه‌ای یک ساختمان لازم است سازه پس از بهسازی امکان عملکرد مورد نظر را در صورت رویداد زلزله‌ای با شدت مشخص داشته باشد. هدف بهسازی شامل ترکیبی از شدت لرزه‌ای مبنای بهسازی و عملکرد لرزه‌ای مورد نظر در صورت وقوع زلرله‌ای با این شدت است. شدت لرزه‌ای مبنای بهسازی معیاری برای حرکت زمین بوده که معمولاً به صورت درصدی از احتمال وقوع در ۵۰ سال تعریف می‌گردد و عملکرد لرزه‌ای تعریفی برای پذیرش رفتار ساختمان یا جزء غیرسازه‌ای است. تعاریف کلی اهداف بهسازی و بخشهای آن در فصل اول دستورالعمل ارائه شده‌اند. پهسازی مطلوب تعریف شده در بند ( ۲-۴-۱) برای دو سطح خطر متفاوت, ساختمان را برای دو سطح عملکرد ایمنی جانی و آستانه فروریزش کنترل می کند. سطح عملکرد ایمنی جانی باید هم برای اجزای سازه‌ای و هم برای اجزای غیر سازه‌ای در سطح خطر -۱ تأمین گردد. اما سطح عملکرد آستانه فروریزش بیشتر در ارتباط با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۱۳۳۳/۱ ۲۳۵ اجزای سازه‌ای بوده و در موارد استثناء اجزای غیر سازه‌ای را شامل می‌شود. در هر حال باید اجزای غیرسازه‌ای (نظیر میانقایهای غیر سازه‌ای) که پاسخ سازه را تغییر می دهند. را در نظر داشت. موارد استثناء در مورد برهسازی اجزای غیر سازه‌ای در سطح عملکرد فروریزش مربوط به اجزایی است که شکست آنها منجر به تخریب حجم زیادی از مصالح بنایی (نظیر تخریب دست انداز بام) می گردد. این نوع اجزای غیرسازه‌ای نیز باید برای سطح عملکرد فروریزش بهسازی شوند. معمولاً سطع عملکرد برای اجزای غیرسازه‌ای» مشابه با اجزای سازه‌ای ساختمان است. اما احتمال اینکه برای اجزای غیرسازه‌ای سطح عملکرد بالاتری نسبت به اجزای سازه‌ای با توجه به مسائل اقتصادی انتخاب شود نیز می باشد. گاهی اوقات نیز ممکن است اجزای سازه‌ای برای سطح عملکرد ایمنی جانی و استانه فروریزش مناسب باشند.ء اما به دلیل آنکه بپهسازی اجزای غیر سازه‌ای برای سطوح فوق مخارجی را تحمیل می نمایدء با نظر کارفرما ممکن است از بهسازی این اجزا صرف نظر گردد. ت۵-۹- اندر کنش سازه و اجزای غیرسازه‌ای ثتن۱-۵-۹- اصلاح پاسخ تفسیر ندارد. تن۲-۵-۹- جداسازی لرزه‌ای ت۶-۹- رده‌بندی رفتاری اجزا تقسیم بندی رفتاری اجزا با توجه به آنکه فقط حساس به شتاب یا تغییرشکل بوده و یا علاوه برحساسیت به شتاب به تغییر شکل نیز حساس می باشند در جدول های (۱-۹) و (۲-۹) نشان داده شده است. بعضی از اجزای غیرسازه‌ای بسته به نحوه قرارگیری آنهاء «ش» و «ت» قرار داده شده است. اصولاً اجزای غیر سازه‌ای که در ارتفاع طبقات ادامه داشته و همراه با تغییر شکل ساختمان تغییر شکل می دهند و یا از درزهای انقطاع عبور می نمایند باید برای تغییر شکل کنترل گردند. برخی از اجزاء ممکن است در یک امتداد حساس به تغییرمکان و در امتداد خارج از صفحه دیوار حساس به شتاب در نظر گرفته می‌شوند. ت ‎۱-۶-٩۹‏ اجزای حساس به ستاب تا ت ۳-۶-۹ اجزای حساس به ستاب و تغییرشکل تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۷-۹- روش‌های ارزیابی تفسیر ندارد. ت ۱-۷-۹- روش تجویزی در بعضی از اجزای غیرسازه‌ای از طرف کارخانه سازنده مدار کی شامل توصیه‌هایی برای نصب جرء غیرسازه‌ای بده منظور حفاظت جزء در مقابل بارهای لرزه‌ای موجود می باشد. در این صورت برای جزء غیرسازه‌ای مورد نظر نیاز به محاسبات مهندسی نبوده و می توان از روش تجویزی استفاده نمود. اگر چه بعضی از اجزاء ممکن است نیاز به بررسی مهندسی از نظر طراحی و نصب داشته باشند. روش تحلیلی با استفاده از معادللات ساده شده یا معادلات تفصیلی برای محاسبه نیروهای طراحی لرزه‌ای وارد به اجزای غیر سازه‌ای مورد استفاده قرار می گیرد. معادلات ساده شده به صورت تقریبی و در نتیجه دارای نتایج حاصل از آن محافظه کارانه خواهد بود. معادلات تفصیلی ارائه شده دقت بیشتری در محاسبهٌ نیروهای طراحی لرزه‌ای داشته و نتایج حاصل از این روش تحلیلی کمتر محافظه کارانه خواهد بود. در اجزای غیر سازه‌ای حساس به تغییر شکلی که در معیار پذیرش آنها کنترل تغییر مکان نسبی مد نظر می باشد. تغییر مکان نسبی ساختمان در ارتباط با موقعیت این اجزای غیرسازه‌ای باید برآورد و با مقادیر حدی ارائه شده در معیارهای پذیرش مقایسه گردند. هر گاه معیار پذیرش مربوط به تغییر شکل ارضاء نشود در این حالت بسته به نظر و قضاوت مهندسی, یا باید در جهت کاهش تغییرمکان نسبی ساختمان بهسازی انجام گیرد و یا جزئیات مربوط به جزء غیر سازه‌ای تعویض و یا تغییر نماید تا تغییر شکل به حد قابل قبول برسد. پاسخ اجزای غیر سازه‌ای متصل به سقف. کف یا دیوارها به حرکت ساختمان» بسیار مشابه است با پاسخ ساختمان به حرکت زمین. می توأن از روش های خطی یا غیرخطی برای محاسبه بیشینه شتاب در محل تکیه گاه جزء غیرسازه‌ای و محاسبه تغییر مکان نسبی ساختمان با در نظر گرفتن محل نصب جزء غیر سازه‌ای استفاده نمود. با تهیه طیف پاسخ سقف یا کف و یا تهیه تاریخچه زمانی تغییرمکان در جزء غیرسازه‌ای با احتساب شکل پدیری جزء مورد بررسی قرار می گیرد. هر گاه نتایج حاصل از طیف پاسخ کف کمتر از مقادیر حاصله از معادلات پایه یا جامع باشد. استفاده از این روش ارجح است. ت ۱-۲-۷-۹ محاسبه نیرو با معادلات ساده شده تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - بهسازی اجزای غیرسازه‌ای ۱۳/۱ ۳۳۷ ت ۲-۲-۷-۹- محاسبه نیرو با معادلات تفصیلی نیروهای لرزه‌ای وارد بر اجزای غیرسازه‌ای با توجه به سه عامل محاسبه شده اند: شتاب زمین در پای ساختمان» نسبت شتاب شده است. عبارت (۳ + [) بر همین اساس و با فرض در نظر گرفتن شکل مود اول ساختمانی با سختی و جرم یکنواخت در برای شتاب طبقات زیر بام گردد. تحلیل خطی طیفی با استفاده از طیف پاسخ می تواند به عنوان روشی جایگزین برای براورد تغییرات ضریب م4 برای درنظر گرفتن بزرگنمایی دینامیکی ناشی از تشدید پاسخ جزء غیرسازه‌ای به کار گرفته شده است. جداول انتهایی این فصل از دستورالعمل مقادیر لازم برای این پارامتر را ارائه نموده اند. در این جداول مقدار م6 برای اجزایی که صلب فرض شده‌اند برابر ۱ در نظر گرفته شده است. سایر اجزای انعطاف‌پذیر در نظر گرفته شده اند. مهندس طراح می‌تواند صحت مقدار این ضریب را برای جزء در دست ارزیابی کنترل نماید. در محاسبه نیروی وارد بر اعضای غیر سازه‌ای فرض می‌شود که شتاب وارد به طبقات به صورت مثلنی توزیع شود. در ساختمان های کوتاه یا متوسطء این فرض معمولا معقول است ولی در ساختمانهای بیش از ۶ طبقه با زمان تناوب بیشتر از ۱ ثانیه» توزیع شتاب یکنواخت تر می باشد. مقدار ‏ در رابطه ۴-۹ وابسته به جهت بار وارده متغیر می باشد. مثلا در مورد یک پانل دیوار خارجی» ممکن است این دیوار در پایه اتصال صلب و در قسمت بالایی اتصال چفتی -]۳۱۷۹) ([[00 داشته باشد. برای نیروهای داخل صفحه» نقطه مورد نظر در پایین پانل و در مورد بارگذاری خارج از صفحه»ء نقطه مورد نظر در وسط اتصال بالایی و اتصال پایینی در نظر گرفته خواهد شد. رابطه ‎۸-٩‏ به بیان پارامتری به نام ,۸ می پردازد. این پارامتر نشان دهنده شتاب طبقات است. هدف این است که تحلیل دینامیکی خطی سازه انجام شده و شتاب واقعی طبقات بر پایه حرکت زمین با تعداد مودهای لازم در محدوده دوره تناوب ارتعاش اجزای غیر ساه‌ای برای طراحی به دست آید. تحلیل خطی دینامیکی برای تخمین شتاب طبقات برای سطح عملکرد ایمنی جانی و سطوح عملکرد شرایط نگهداری انجام می‌شود. برای سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه, تحلیل دینامیکی غیر خطی لازم است. ت ۱-۲-۲-۷-۹- نیروهای افقی لرزه‌ای تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۳۸ ۱ -تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت ۲-۲-۲-۷-۹- نیروهای قائم لرزه‌ای تفسیر ندارد. ت ۳-۲-۷-۹- محاسبه تغییرشکل تفسیر ندارد. تفسیر ندارد. ت ‎-۸-٩‏ روس‌های بهسازی روش‌های متعددی جهت بهسازی اجزای غیرسازه‌ای موجود می باشد که در اینجا این روش ها همراه با مثالی ذکر شده است. انتخاب روش مناسب و طراحی آن از مسئولیت‌های مهندس طراح بهسازی بوده و در هر حال باید نشان داده شود که روش انتخابی, معیارهای پذیرش مورد نظر را ارضاء می نمایند. الف - بهسازی با روش جایگزین: در این روش جرء و اتصالات آن کاملاً برداشته شده و با جرء جدید جایگزین می گردد. مثلاً ممکن است نازک کاری دیوار خارجی را کاملاً برداشت و با نازک کاری جدید آن را جایگزین نمود. ب - بهسازی با روش تقویت: برای افزایش مقاومت جزء غیر سازه‌ای می توان اجزایی را به آن اضافه نمود به عنوان مثال می توان با جوش دادن اعضای اضافی به تکیه گاه جزء غیرسازه‌ای از کمانش آن جلوگیری کرد. پ - بهسازی با روش تعمیر: با تعمیر قسمنها یا اعضای خسارت دیده به طوری که معیارهای پذیرش ارضاء شود می توان جزء غیرسازه‌ای را بهسازی نمود. مثلا قسمتهای زنگ زده در یک جزء غیرسازه‌ای را می توان تعمیر و یا جایگزین نمود. ت - بهسازی با روش مهاربندی: با اضافه کردن اعضایی می توان جزء را یا به صورت داخلی و یا به ساختمان مهار نمود. ث -- بهسازی با روش متصل‌سازی: در این روش جزء غیرسازه‌ای را می توان به سازه و یا دیگر اجزای تکیه گاه توسط وسایل اتصال مثل پیچ متصل نمود. به عنوان مثال می توان اجزای مکانیکی را به بتن مسلح کف پیچ کرد. تکیه گاه ها و وسایل اتصال اجزای مکانیکی و برقی باید با اصول مهندسی طراحی گردند. به عنوان راهنما می توان موارد زیر را ۲ وسایل اتصالی که در بتن محصور می گردند باید برای بارهای چرخه ای مناسب باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم– بهسازی اجزای غیرسازه ای 039 3 - اهلض از بعیز اشللرع ربهکض طامشللان20 تللاهره رر ع یا ک رر اده ع تحت عثر خ ش قرعر هگهرهد اس تاعهر د ض عراعن تکهض گاه احساب شاهد. 4 - عب تکهض گاه از عصطکاکس ه س تاعن ض عر اعن رعش ارص تابز عترفاده ه اد. 0 - اح تکهض گاه اید قا رعیت رعز تل هر ع هگمدعرز اشد. 6 - عتلرفاده عب االت از اربس شاهده ع یا چس از اربس شاهده در اح از تارعخ شده رعز امار ایس کض ض صارت کششس جز غهر تابه عز رع هگمدعرز اس ه ایرد اجاب عتت. ت 9 - 9 - اجزای معماری: تعریف، رفتار و معیارهای پذیرش تفسهر هدعرد. ت 9 - 22 - اجزای مکانیکی، برقی و تجهیزات داخل : تعریف، رفتار و معیارهای پذیرش تفسهر هدعرد. ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- سامانه‌های حداساز لرزه‌ای و اتلاف افرزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداسا ز لرزه‌ای و اتلاف انوزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۳۲ ت۱- ۱۰- محدوده کاربرد استفاده از سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و مستهلک کننده آنرژی از جمله روشهای عملی برای بهسازی لرزه‌ای ساختمانها محسوب می شوندء این سامانه‌ها اساساً با تغییر دادن مشخصات دینامیکی ساختمانها (از جمله دوره تناوب طبیعی و میرائی) عملکرد آنها را سامانه‌های جداساز پا مستهلک کننده انرژی بایستی اهداف بهسازی را مطابق ضوابط فصل۱ تأمین نمایند. عموماً از این سامانه‌ها برای دستیابی به سطوح عملکردی بالاتر از ایمنی جانی (نظیر قابلیت استفاده بی وقفه یا بالاتر) در بهسازی لرزه ای استفاده می سامانه های جداسازی لرزه ای و استهلاک انرژی روش های بهسازی مناسبی برای بسیاری از ساختمان ها به ویژه ساختملان های با هدف بپسازی محدود نیستند. به طور کلی این سامانه ها بیشترین کارایی را در بهسازی ساختمان هایی دارند که مالک به دنبال عملکرد لرزه ای بسیار مطلوب بوده و از عهده هزینه های مربوط به طراحی, ساخت و نصب وسایل مورد استفاده در این سامانه ها بر می آید. البته این روش ها اغلب موجب می گردد تا اقدامات لازم برای بهسازی اعضای داخلی سازه کاهش یابد. به این ترتیب بخشی از هزینه های یاد شده ممکن است هزینه اقدامات لازم برای افزایش سختی و مقاومت در سایر روش ها را برای نیل به همان هدف بهسازی کاهش دهد. سامانه های جداسازی لرزه ای و استهلاک انرژی طیف وسیعی از روش ها و وسایل را شامل می شوند. در بیشتر موارد این سامانه ها و وسایل به همراه اقدامات اضافی بهسازی سازه به روش سنتی به اجرا در می آیند. در همه موارد این روش ها مستلزم ارزیابی اعضای ساختمان موجود خواهند بود. بنابراین این فصل از دستورالعمل به عنوان مکملی در کنار الزامات سایر فصول آن با معیارهای اضافی و روش های تحلیل مناسب برای ساختمان های بهسازی شده با این سامانه ها ارائه می گردد. روش جداسازی لرزه ای به طور روزافزون برای ساختمان های تاریخی که دارای پایداری و فضای تحتانی بدون اهمیت تاریخی هستند مورد توجه است. در انتخاب این راه حل برای این گروه از ساختمان ها توجه ویژه باید به احتمال وجود اشیای تاریخی و باستانی در محل معطوف گردد. در صورت وجود این موارد اخد نظر مراجع مربوط و دیصلاح لازم خواهد بود. روش جداسازی لرزه ای همچنین برای تاسیسات ضروری به منظور حفظ محتویات با ارزش آن و ساختمان های دارای سیستم باربر لرزه ای با مقاومت ناکافی به عنوان یک گزینه مورد بررسی قرار می گیرد. از نظر مفهومی, سامانه جداسازی لرزه ای با جدا کردن سازه ساختمان از زمین» پاسخ روسازه را کاهش می دهد. سامانه های جداسازی معمول با افزایش دوره تناوب ساختمان و اضافه نمودن میرایی نیروهای منتقل شده به روسازه منجر به این کاهش پاسخ می گردند. میرایی اضافی,» مشخصه داتی بیشتر جداسازها است که می تواند توسط وسایل استهلاک اآنرژی به همراه جداسازی تامین گردد. در شرایط مطلوب سامانه جداسازی لرزه ای» تغییر مکان نسبی روسازه را حداقل تا دو برابر» و حتی گاهی تا پنج برابر نسبت به حالت بدون جداسازی کاهش می دهد. مقادیر شتاب نیز در سازه در آثر جداسازی کاهش می یابد. اگرچه کاهش شتاب به مشخصات نیرو-تغییر شکل جداسازها بستگی دارد و ممکن است به اندازه کاهش تغییر مکان نسبی قابل توجه نباشد. کاهش تغییر مکان نسبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۱۳۴ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود روسازه اجزا و اعضای سازه ای و هم چنین اعضای غیر سازه ای حساس به تغییر مکان را محافظت می نماید. کاهش شتابء, اعضای غیر سازه ای حساس به شتاب را محافظت می نماید. وسایل مستهلک کننده آنرژی غیر فعالء میرایی (و در برخی موارد سختی) به ساختمان اضافه می کنند. انواع گسترده ای از این وسایل در دسترس می باشد که شامل میراگرهای ویسکوزء مواد ویسکو الاستیک و وسایل با رفتار چرخه ای است. در حالت ایده آل, وسایل مستهلک کننده انرژی» تحریکات لرزه ای در سازه که در غیاب آنها باعث بروز سطوح بالاتر پاسخ و در نتیجه سیب به اعضای ساختمان می گردند را کاهش می دهد. در شرایط مطلوب, این وسایل تغییر مکان نسبی سازه را حدود دو تا سه برابر (در صورتی که سختی به سازه اضافه نکرده باشند)» و در صورتی که به سازه سختی اضافه کرده باشند تا نسبت های بیشتر کاهش می دهند. وسایل مستهلک کننده انرژی در صورتی که پاسخ سازه در محدوده ارتجاعی باشد موجب کاهش نیرو در سازه می گردند. اما در صورتی که پاسخ سازه فراتر از حد تسلیم آن باشد کاهش نیرو با این وسایل انتظار نمی رود. سامانه های لرزه ای ویژه مانند جداسازی یا استهلاک انرژی باید در مراحل اولیه طرح بهسازی و بر اساس اهداف بهسازی ساختمان مورد نظر (فصل ۱ دستورالعمل) مورد بررسی قرار گیرند. اینکه یک سامانه لرزه ای ویژه به عنوان گزینه ای صحیح در بهسازی ساختمان شناخته شود.ء در درجه اول به عملکرد مورد نیاز تحت سطح لرزه ای معین بستگی دارد. عموما این سامانه ها برای ساختمان هایی که اهداف بهسازی سختگیرانه تر (به عنوان مثال تقاضای سطوح عملکرد بالاتر و سطوح خطر شدیدتر) دارند مناسب تر هستند. جدول ت۱-۱۰ نشان می دهد که هر یک از سامانه های جداسازی لرزه ای و استهلاک انرژی برای چه سطح عملکردی به عنوان یک گزینه برای بهسازی لرزه ای ساختمان می تواند مورد توجه باشد. در این جدول پیشنهاد می گردد سامانه های جداسازی برای دستیابی به سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه برای اجزای سازه ای و سطح عملکرد خدمت رسانی بی وقفه برای اجزای غیر سازه ای مورد بررسی قرار گیرند. بر اساس این جدول سامانه های جداسازی احتمالا روش مناسبی برای دستیابی به سطح عملکرد آستانه فروریزش نیستند. در حالت کلی سامانه های جداسازی به صورت ویژه ای از سازه ساختمان» اجزای غیر سازه ای و محتویات آن محافظت می کنند اما هزینه های این کار در صورت محدودیت بودجه و اهداف بهسازی مانع اجرای آن در عمل خواهد انتخاب سامانه های استهلاک انرژی به عنوان یک گزینه بهسازی در مقایسه با سامانه های جداسازی باید بر اساس شاخصه های گسترده تری مورد بررسی قرار گیرد. در ساختمان های بلندتر (که جداسازی لرزه ای ممکن است توجیه نداشته باشد) در حالتی که اهداف بهسازی شامل سطح عملکرد میانی خرابی محدود باشد سامانه های استهلاک انرژی ممکن است به عنوان یک گزینه بهسازی بررسی شوند. به کار گیری برخی از وسایل استهلاک آنرژی در زمانی که اهداف عملکردی تنها سطح عملکرد ایمنی جانی محدود را در نظر دارد کاملا اقتصادی بوده و احتمالا اجرایی هستند. در حالت کلی به کار گیری سامانه های استهلاک انرژی در مواردی که سطح عملکرد سازه ای مورد نظر ایمنی جانی با قابلیت استفاده بی وقفه باشد محتمل تر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۳۴۵ جدول ت ۱-۱۰: کارایی سامانه های جداسازی لرزه ای و استملاک انرزی و ایا اش وی یحو بل | اسهفوش آ ‏ ا سامح ت۲-۱۰- سامانه‌های جداساز لرزه‌ای فلسفه و هدف بهسازی لرزه‌ای با استفاده از سامانه‌های جداساز لرزه‌ای به طور مستقیم به هدف کار فرما و انتظارات او از عملکرد ساختمان بهسازی شده بستگی دارد. به همین دلیل اهداف بهسازی می تواند از پروژه ای به پروژه دیگر متفاوت باشد. پنج مورد از مواردی که انگیزه اصلی کارفرمایان در انتخاب سامانه‌های جداساز لرزه‌ای برای بهسازی ساختمانهای موجود محسوب می شوند به ۱- قابلیت عملکرد -مراکزی که در هنگام زلزله و بعد از آن بایستی به فعالیت خود ادامه دهند (مانند مراکز کامپیوتری » مالی و ۲- حفظ محتویات - لوازم مهم و ارزشمندی که بایستی از خسارات ناشی از ارتعاشات زلزله محافظت شوند (مانند آثار تاریخی و هنری) ۳- حفظ سرمایه - جلوگیری از ضررهای اقتصادی ناشی از خسارات زلزله. ۴- حفظ آثار باستانی- جلوگیری از تخریب یا ایجاد آسیب در ساختمانهای تاریخی. ۵- طرح اقتصادی- برخی از ساختمانها به قدری پیچیده هستند که جداسازی لرزه‌ای به عنوان یک روش اقتصادی برای بهسازی لرزه‌ای آنها می تواند در نظر گرفته شود. در یک پروژه بهسازی, با توجه به اهداف فوق عملکردهای خاصی مورد نظر می باشد و ضوابط طراحی خاصی نیز مورد نیاز خواهد بود. تعریف و طبقه بندی اهداف بهسازی اولین گام اصلی برای تهیه ضابطه طراحی می باشد. کارفرمایانی که روی قابلیت عملکرد یا حفظ محتویات تأکید دارند بایستی سطح عملکرد بالاتری مانند قابلیت استفاده بی وقفه را مد نظر قرار دهند. این در حالی سامانه‌های جداساز لرزه ای و ساختمان‌های مجهز به این سامانه ها در نشریه شماره ۵۲۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور درج گردیده است. ت ۱-۲-۱۰ -کلیات روشهای تحلیل و طراحی برای سامانه‌های جداساز لرزه‌ای براساس اهداف بهسازی ذکر شده در فصل ۱ بوده و ضوابط مطرح -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۴۳۶ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود جداسازی لرزه‌ای به عنوان نوعی روش بهسازی محسوب می گردد که انتظار می رود موّثرتر از روشهای متداول عملکرد ساختمان ر بهبود بحشد. جداسازی لرزه‌ای معمو لا برای تامین سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه یا بالاتر از آن توصیه می گردد. در مواردی از این سامانه ها برای بهسازی لرزه ای ساختمان‌های تاریخی به کار گرفته شده است. در این پروژه هاء این روش میزان دخالت در بافت تاریخی بنا را کاهش می دهد. ت۲-۲-۱۰- مشخصات مکانیکی و نحوه مدل‌سازی سامانه‌های جداساز لرزه‌ای سامانه‌های جداساز لرزه‌ای ممکن است به طور همزمان از یک یا چند نوع جداساز لرزه‌ای که به طور موازی با وسایل استهلاک انرژی ترکیب شده‌اند به کار گرفته شوند. (سامانه مرکب) به عنوان بخشی از فرایند طراحی درک این موضوع مهم است که به دلیل نوسانات در ساخت قطعات» تغبیراتی در مشخصات اسمی آزها روی می‌دهد. از این رو باید نوسانات و تغییرات مربوط به این مشخصات که ناشی از فرایند تولید یا نمونه‌گیری و آزمایش یا اثرات درازمدت است به گونه مناسبی در براورد نتایج مورد توجه قرار گیرد. براساس این ملاحظات مقادیر حداقل و حداکثر مشخصات جداسازها برای تحلیل و طراحی برآورد می‌گردند. توجه گردد که نتایج آزمایش تعداد کمی از جداسازهای نمونه الزاماً بهترین برآورد را از مشخصات اسمی طراحی و مقادیر حداقل یا حداکثر آن به دست نمی‌دهد. ت۱-۲-۲-۱۰- کلیات مشخصه‌های اصلی یک سامانه جداساز لرزه‌ای عبارتند از: ۱ انعطاف پذیری افقی برای افزایش دوره تناوب طبیعی سازه و کاهش اثرات زلزله (به جز در خاکهای بسیار نرم)؛ ۲ استهلاک انرژی ورودی به سازه (میرایی) به منظور کاهش تغییر مکانها؛ ۳ وجود سختی اولیه کافی در تغییر مکانهای کوچک برای تأمین صلبیت در مقابل بارهای محیطی در حد بهره برداری. افزایش انعطاف پذیری افقی در سازه سبب جداکردن ساختمان از اثرات فرکانس های بالای ارتعاشات زلزله شده و نیروهای اینرسی تولید شده در ساختمان را به مقدار زیادی کاهش می دهد. کاهش تغییر مکان در یک سامانه جداساز با میرایی زیاد معمولاً باعث کاهش نیروی برشی نیز می‌گردد. معمولا سامانه‌های جداساز لرزه‌ای در جهت افقی نرم و در جهت قائم سخت هستند. برای احتراز از بزرگنمایی حرکات قائم زمین لازم است سختی جداساز در امتداد قائم مورد توجه قرار گیرد. اگر محافظت جزء غیر سازه ای داخل ساختمان به طور خاص مستلزم در نظر گرفتن حرکات قائم زمین باشدء جداسازی قائم آن جزء توصیه می گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرژزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۲۳۷ ت۲-۲-۲-۱۰- مشخصات مکانیکی جداسازهای لرزه‌ای ت۱-۲-۲-۲-۱۰- جداسازهای الاستومری تکیه گاه‌های الاستومری از جمله وسایل معمول برای جداسازی لرزه‌ای محسوب می شوند. این وسایل از ورقه‌های نازک لاستیکی تشکیل شده اند که به کمک ورقه‌های فولادی افقی مسلح شده اند. لاستیک طبیعی رفتار مکانیکی خاصی به صورت ترکیبی از رفتار ویسکوالاستیک و چرخه ای دارد. تکیه‌گاههای لاستیکی با میرایی کم اساسا دارای رفتار ارتجاعی و ویسکوز خطی در کرنشهای برشی بالا بوده و میرائی موّثر آنها کمتر از ۰/۰۷ برای کرنشهای برشی بین ۰ تا ۲ است. برای بالا بردن میرایی مور جداسازهای الاستومری که عموماً از لاستیک با میرایی کم ساخته می شوند از یک هسته سربی در مرکز آن ها استفاده می گردد. در اثر تغییر شکل جانبی» هسته سربی تحت اثر برش حاصله در تنشهای پائین جاری شده (تقریباً در ۸ تا ۱۰ مگاپاسکال و در دمای معمولی) و حلقه‌های چرخه ای پایداری تشکیل می دهد. شکل (ت ۱-۱۰) نمونه ای از منحنی‌های نیرو- تغییر شکل تکیه گاه لاستیکی- سربی را نشان می دهد. مقاومت مشخصه (0)) مطابق رابطه زیر به مساحت هسته سربی (م۸) و تنش برشی جاری شدن سرب (۱«ر6) بستگی دارد. (ت ۱-۱۰) ۳ م0-۸ سختی جداساز لرزه‌ای بعد از جاری شدن (م۴ا) معمولا بیشتر از سختی برشی تکیه گاه بدون سرب می باشد. بنابراین می توان ی / و سر [ 5 صص را / ۱ / / / ۱ مر ِ 6 ۱ ۱ کب ٍ ْ / ٍ 1 / ْ ۱ 0 / ۹ کل ( ت ۱-۱۰) : منح: نمونه نیرو < تیم : ی : ۹ ِ ِ 1 تاب۵۸ _ 5۳ دا عملاً در حدود ۵ تا ۱۰ برابر سختی بعد از جاری شدن می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴۸ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تقریباً برابر مک ۶/۵ باشد. تغییر مکان جاری شدن از رابطه زیر تعیین می گردد: (ت۳-۱۰) کرد , دا د.د َ بنابراین » با فرض تغییر مکان جاری شدن ,17 » نیروی جاری شدن برابر خواهد بود با: ( ت۴-۱۰) ما + 0 7 با جداسازهای الاستومری با میرایی زیاد از لاستیک و مواد افزودنی ویژه به گونه ای ساخته می شوند که میرایی موّثر آنها بین ۰/۱ تا ۰/۲ میرایی بحرانی می باشد. شکل (ت۲-۱۰) نمونه ای از حلقه‌های نیرو- تغییر مکان این نوع تکیه‌گاه ها را نشان می دهد. 0.1 2 0.1* فرکانس بارگذاری 0 ال -0.1 شکل ( ت۲-۱۰) : حلقه‌های نیرو- تغییر شکل برای تکیه‌گاه لاستیکی با میرایی زیاد برشی قبل از حد سخت شدگی لاستیک در حدود ۱/۵ تا ۲ می باشد. در کرنشهای بالاترء اکثر الاستومرها رفتار سخت شونده دارند و در شکل (ت۳-۱۰) نمونه ای از نتایج آزمایش تکیه گاه‌های لاستیکی با میرایی زیاد نشان داده شده است. نتایج نشان داده شده مبین آن است که فرکانس بارگذاری و تنش فشاری در محدوده نشان داده شده اثرات محدودی روی مدول برشی مماسی و ضریب مکان طرح ((]) قابل محاسبه است. سختی ناحیه بعد از جاری شدن (مکا) از رابطه ت۵-۱۰ به دست می آید. (ت۵-۱۰) < رک ۸ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۳۴۹ ۰ اه : ِ و :۰ - ۱ : ِ 5 پا ی . ۱ 2 2 مرس بر ی رس بر سی شکل ( ت ۳-۱۰) : مدول برشی مماسی و نسبت میرایی موْنر تکیه‌گاه لاستیکی با میرایی زیاد برای محاسبه مقاومت مشخصه () می توان از رابطه زیر استفاده نمود: ما (ت ۶-۱۰) در 0-2 (ر2-78) (ت۷-۱۰) 7 رگ 0 (0-20) 2 برای محاسبه مدول برشی مور (7017)) رابطه زیر می تواند مورد استفاده قرار گیرد: (ت۸-۱۰) اب۴۵ 0 نمونه ای از حلقه‌های چرخه ای حاصل از مدل تحلیلی در شکل (ت۴-۱۰) نشان داده شده است. سختی قائم تکیه‌گاه‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۰ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود 0.1 ی 5 0.0 ۷ 2 ی 1 0.1 1 ‌ 0 1 شکل ( ت ۴-۱۰) : نتایج تحلیلی حلقه‌های نیرو - تغییر مکان تکیه‌گاه لاستیکی بامیرایی زیاد )٩-۱۰ت( خت ی ۱ 2 توان رابطه زیر را برای تکیه‌گاه‌های دایروی توصیه نمود. 1 (ت۱۰-۱۰) َ اس خ در رابطه فوق ۲[ مدول حجمی لاستیک (که معمولا برابر ۹/1۳۵ ۲۰۰۰ فرض می شود) و 5 ضریب شکل می باشند. ضریب شکل به صورت نسبت سطح بارگذاری شده به سطح جانبی یک لایه لاستیکی تعریف می شود. برای تکیه‌گاه دایروی به قطد ۶ و ضخامت لایه لاستیکی ] ضریب شکل برابر است با: (ت۱۱-۱۰) 0 4 تکیه گاه‌های الاستومری عموماً با ضریب شکلی برابر با ۱۲ الی ۳۰ طراحی می شوند. با در نظر گرفتن ۹-۵ ۰ ۵ صحمیت). ۹۵ ۴ نسبت سختی قائم (رابطه ت۹-۱۰) به سختی موّثر افقی تقریباً معادل ۷۰۰ به دست می آید. بنابراین دوره تناوب محدوده کمتر از ۰/۱ ثانیه قرار دارد. در نتیجه» احتمال بزرگنمایی ارتعاشات قائُم لرزه‌ای توسط سامانه جداساز وجود دارد. ت۲-۲-۲-۲-۱۰-جداسازهای لغزشی عموماً در تکیه‌گاه‌های لغزشی نیروی منتقل شده به سازه را می توان به مقدار از پیش تعیین شده ای محدود نمود. این عملکرد عموماً تکیه‌گاه‌های لغزشی همراه با سازو کارهای باز گرداننده طراحی می شوند. نیروی جانبی تکیه‌گاه لغزشی از رابطه زیر تعیین می شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرژی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۸ (ت ۱۳-۱۰) [تآ] 500 زا-۳ که در آن [آ تغییر مکانء لا سرعت لغزش, 1 شعاع انحنای سطح لغزش,» ,// ضریب اصطکاک لغزش و ۲ بار قائم تکیه‌گاه می باشند. بار قائم شامل بار نقلی (۷۷) ۰ اثر شتاب قائم زمین [ ,11 ] و بار قائم ناشی از لنگر واژگونی (۳۶) می باشد. در این رابطه می (ت ۱۳-۱۰) الا بر با /1۷ 0 نت اولین جمله رابطه (ت۱۳-۱۰) بیانگر موّلفه نیروی بازگرداننده و جمله دوم بیانگر نیروی اصطکاک می باشند. در تکیه‌گاههای لغزشی صاف شعاع انحنا بی نهایت است. بنابراین نیروی بازگرداننده صفر می باشد. در یک سطح لغزش کروی,» شعاع انحنا ثابت است. بنابراین نیروی باز گرداننده تکیه‌گاه به صورت خطی تغییر می کند. بدین ترتیب تحت بار ثقلی ثابت سختی سامانه برابر ۷۹//]4۵ خواهد بوده که در آن م6[ شعاع لغزش کروی است. اگر سطح لغزش مخروطی باشد. نیروی بازگرداننده ثابت است. شکل (ت۵-۱۰) نمونه هایی از حلقه‌های نیرو - جابجایی تکیه‌گاه‌های لغزشی با سطح صاف. کروی و مخروطی را نشان می دهد. در تکیه‌گاه‌های با سطح تماس زیاد و بدون روغن کاری» ضریب اصطکاک به پارامترهای متعددی بستگی دارد که مهمترین آنها سطح لغزشی مخروطی سطح لغزشی کروی سطح لغزشی صاف شکل ( ت۵-۱۰) : حلقه‌های نیرو - جابجایی تکیه‌گاه‌های لغزشی (ت۱۴-۱۰) 0 0 وان | 1 ی < و1 ۶ و که در آن 10:۵ و 1۳۵ به ترتیب بیانگر ضریب اصطکاک در سرعتهای پائین و بالای لغزش تحت فشار ثابت می باشند که در شکل (ت۶-۱۰) نشان داده شده اند. پارامترهای ۱ و 2 به فشار تکیه‌گاه بستگی دارند. در این شکل همچنین جنبه دیگری از عملکرد تکیه‌گاه‌های لغزشی نشان داده شده است که در آن ضریب اصطکاک استاتیکی |[]|] در شروع حرکت بیشتر از مقدار حداقل (1۳: 0) می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۲ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود شکل ( ت۶-۱۰) : پارامترهای مدل تکیه‌گاه لغزشی اصطکاکی از جنس 111717 در تماس با فولاد صیقلی در دمای معمولی در موارد اجرا شده از ترکیب جداسازهای الاستومری و اصطکاکی» جداسازهای الاستومری و فولاد نرم یا سرب برای استفاده از تسلیم و استهلاک انرژی در آنها استفاده شده است. همچنین از ترکیب جداسازهای الاستومری با میراگرهای لزج (ویسکوز) نیز به این منظور استفاده شده است. ضوابط طراحی میراگرهای ویسکوز در بند ۳-۱۰ نشریه شماره ۳۶۰ و ادامه این فصل از نشریه حاضر ارائه شده است. سامانه‌های مرکب شامل جداسازهای الاستومری و لغزشی باید باتوجه به تفاوت‌های قابل‌توجه آنها در سختی قائم و جابجایی قائم آنها به عنوان تابعی از جابجایی افقی مدل‌سازی شوند. به کارگیری این دو نوع جداساز در مجاورت هم در زیر اعضای با سختی قائم در قاب مانند دیوارهای برشی بتن‌آرمه ممکن است باعث باز توزیع قابل توجه بارهای ثقلی گردد. ت۳-۲-۲-۱۰- مدل‌سازی جداسازها ت۱-۳-۲-۲-۱۰- کلیات تفسیر ندارد. ت۲-۳-۲-۲-۱۰- مدل‌های خط ترتیب نیروی جداساز لرزه‌ای از رابطه زیر محاسبه می شود: ( ت۱۵-۱۰) ۳یا - ۳ سختی موّثُر جداساز لرزه‌ای از نتایج آزمایش های تجربی همانند رابطه زیر قابل محاسبه است. 2 که ۱ 11 ( ت۱۶-۱۰) ۱۱۵ شکل (ت ۷-۱۰) نمونه‌ی رفتاری سختی موّثر را نشان می دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۳ رفتارویسکوا لاستیک رفتار هیسترتیک شکل ( ت۷-۱۰) : سختی موْنر جداسازهای لرزه‌ای با رفتارهای چرخه ای متفاوت برای تحلیل خطی لازم است هر جداساز لرزه‌ای یا مجموعه ای از آنها توسط یک فنر خطی معادل مدل سازی گردد. قابلیت طرح ((]) محاسبه می شود: (ت ۱۷-۱۰) ی درم یا 277 که در آن ,2:77 مجموع سطوح حلقه‌های چرخه ای تمام جداسازها و 1۳0۳ مجموع سختی موّثر آنها می باشند. کاربرد روابط ت ۱۵-۱۰ تا ت ۱۷-۱۰ برای طراحی سامانه‌های جداساز لرزه‌ای در مواردی که سختی موْنر و سطح حلقه چرخه ای به نیروی محوری بستگی داشته باشد پیچیده است. در این مواردء تحلیل چند مرحله ای لازم است تا مشخصات جداسازها به دست آید. به عنوان مثال در خصوص سامانه‌های لغزشی این وابستگی وجود دارد. برای این جداسازها روش زیر پیشنهاد می شود: در سامانه های جداساز لغزشی, از آنجا که رابطه بین نیروی افقی و بار قائم طبق رابطه ت۱۳-۱۰ اساسا خطی استء اثر خالص و نهایی لنگر واژگونی در رفتار مکانیکی مجموعه جداسازها ناچیز قلمداد می شود. برای تکیه‌گاه‌های الاستومری نیز رفتار مشابهی قابل اثر شتاب قَائْم زمین باعث تغییر بار محوری جداسازها می شود. اگر ساختمان در جهت قائم صلب فرض شود و از نیروی محوری ناشی از لنگرهای واژگونی صرف نظر شود بارهای محوری مابین [۷۷]1-1[/8 و [۷۷/]1+1[/8 خواهند بود. که در آن [] حداکثر شتاب قائم زمین می باشد. با توجه به اینکه موّلفه‌های حرکت افقی و قائم زمین عموماً همزمان نیستند. می توان با فرض ۵۰ حداکثر شتاب قائم» حداکثر و حداقل بارهای محوری یک جداساز را به صورت زیر تعریف نمود: ( ت۱۸-۱۰) [وم5 1+0.20] ۷۷ خ۸ در این رابطه فرض شده است که پاسخ طیفی دوره تناوب کوتاه (808) معادل ۲/۵ برابر حداکثر شتاب قائم زمین باشد. بنابراین برای زلزله سطح خطر ۲ خواهیم داشت: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۴ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمان‌های موجود ( ت۱۹-۱۰) [ویدک 1+0.20] ۷۷ حل۸ در ساختمانهایی که در نزدیکی یک گسل فعال قرار دارند استفاده از روابط یاد شده بایستی با احتیاط صورت پذیرد . در این حالت ملاحظات خاص مربوط به رابطه موّلفه‌های افقی و قائم حرکت زمین در محل مورد نظر بایستی مورد توجه قرار داده شوند. بار ۷[ برای محاسبه سختی موْثر و سطح حلقه چرخه ای مورد استفاده قرار می گیرد. برای تعیین این مشخصه هاء مقاومت مشخصه (0)) طبق رابطه ت۷-۱۰ می تواند محاسبه شود. برای جداسازهای لغزشیء می تواند مساوی »۳ یم باشد که بو در فشار تکیه‌گاهی مربوط به بار ۷۵ محاسبه می شود. به عنوان مثال, برای یک تکیه‌گاه لغزشی با سطح کروی به شعاع 160 مطابق 9 ۱ ۲۰-۱۰ و و ت۳-۲-۲-۲-۱۰- مدل‌های غیرخطی برای تحلیل دینامیکی غیرخطی,» سامانه‌های جداساز لرزه‌ای باید به صورت کامل مدل‌سازی شوند. در صورتی که عوامل ایحاد عدم قطعیت در پارامترها وجود داشته باشد یا مدل‌سازی بعضی جنبه‌های رفتاری این سامانه‌ها ممکن نباشدء تحلیل چند مرحله ای با توجه به موارد مختلف عدم قطعیت لازم خواهد بود. در تحلیل غیرخطی» هر یک از عناصر جداساز لرزه‌ای می تواند به صورت یک مدل چرخه ای مجزا در نظر گرفته شود. تکیه‌گاه‌های الاستومری می توانند به صورت عناصر چرخه ای دوخطی در نظر گرفته شوند. تکیه‌گاه‌های لغزشی نیز به صورت عناصر چرخه ای دو خطی با استفاده از حد مقاومت مشخصه آنها قابل مدل‌سازی هستند.ء در این صورت می توان نوشت: ( ت۲۲-۱۰) لا ما < 0 که در آن م۷ از رابطه ت ۱۸-۱۰ یا ت۱۹-۱۰ به دست می آید. .1 ضریب اصطکاک لغزش در سرعت مربوطه می باشد. سختی سامانه بعد از جاری شدن از رابطه زیر قابل محاسبه است: ۸ ۲۳-۱۰ > رما که در آن +[ در بند ت۲-۲-۲-۲-۱۰ تعریف شده است. تغییر مکان جاری شدن در تکیه‌گاه‌های لغزشی («1) در یک مدل چرخه ای دو خطی باید کوچک باشد (در حدود ۲ میلی‌متر). به عنوان تقریب می توان سختی اولیه را حداقل ۱۰۰ برابر سختی بعد از جاری شدن در نظر گرفت. جداسازهایی که مطابق شکل (ت۴-۱۰) خاصیت ویسکوالاستیک دارند به صورت عناصر ارتجاعی خطی با سختی موّثر 0ج حاصل از رابطه ت۲۰-۱۰ مدل‌سازی می شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرژی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۵۵ ت۰۰ ۴-۲-۲-۱ مدل‌سازی سامانه جداساز و سازه‌ی فوقانی ت۱-۴-۲-۲-۱۰- کلیات در مدل‌سازی سامانه جداساز لرزه ای و سازه فوقانی لازم است مشخصات فنی جداسازها منطبق با ویژگی‌های نمونه‌های ارائه پس از مدل‌سازی و تحلیل سازه لازم است نتایج حاصل به روش مناسب و قابل قبولی صحت سنجی شوند. ت۲-۴-۲-۲-۱۰- مدل‌سازی سامانه جداساز مدل رفتاری سامانه باید در مطابقت کافی با جزییات اجرایی ایجاد گردد. المان‌های معرفی شده به این منظور باید به نحو مناسبی تغییرات نیروی قائم را بر روی سختی و تغییر شکل‌های سامانه در نظر بگیرند. همجنین المان‌های معرفی شده برای تحهیزات میراگر یا جداساز در تراز جداسازی باید به نحو مناسبی تغییرات همزمان ویژگی‌های رفتاری میراگرها و جداساز واقعی در هر سه بعد حرکتی را شبیه سازی نمایند. ت۳-۴-۲-۲-۱۰- مدل‌سازی سازه‌ی فوقانی ت۳-۲-۱۰- ضوابط کلی برای طراحی سامانه جداساز ت۱-۳-۲-۱۰- کلیات ضابطه جداسازی لرزه‌ای ساختمانها شامل دو بخش زیر می باشد: ۱ بهسازی ساختمان؛ ۲- طرح» تحلیل و آزمایش سامانه جداساز. ت۱-۱-۲۳-۲-۱۰- پایداری سامانه جداساز تفسیر ندارد. ت۲-۱-۳-۲-۱۰- طبقه‌بندی ساختمان بر حسب شکل تفسیرندارد. ت۲-۲-۲-۱۰- ضابطه حرکت زمین -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۶ ۱ --نفسیر دسئورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ثت۱-۲-۳-۲-۱۰- زلزله‌ی طرح تفسیر ندارد. ت۲-۲-۳-۲-۱۰- زلزله حداکثر ت۳-۳-۲-۱۰- انتخاب روش تحلیل و ت ۱-۳-۳-۲-۱۰- روش‌های خط روش خطی عنوان شده بیانگر حداکثر تغییر مکان جانبی سامانه جداساز و مبین معیار اولیه طراحی می باشد و برای گروه کوچکی از ساختمانهای جداسازی شده قابل کاربرد است. این روش برای طراحی اولیه مفید بوده و محاسبات را تسریع می کند. سامانه‌های جداسازی شده ای که نیازمند تحلیل دینامیکی هستند به شرح زیر طبقه بندی شده اند: ۱ سامانه‌های با بیش از ۸۳۰ میرایی مور (میرایی زیاد می تواند اثرات مودهای بالاتر سازه فوقانی را افزایش دهد)؛ ۲- سامانه‌هایی که فاقد نیروی بازگرداننده موْثر هستند (به سبب وجود تغییر مکان باقی مانده در این سامانه‌ها) مانند جداسازهای ۳- سامانه‌هایی که انتظار می رود تغییر مکان جانبی آزها بیشتر از حداقل بعد درز انقطاع با ساختمانهای مجاور باشد (برخورد ساختمانهای طرفین سبب ایجاد نیروهای مضاعف در سازه فوقانی می گردد)؛ برای انواع سامانه‌های جداسازی شده به شرح فوق» مشخصات غیر خطی مناسب برای مدل‌سازی جداسازها لازم است. مشخصات خطی برای مدل‌سازی سازه فوقانی در صورتی قابل استفاده است که پاسخ سازه فوقانی برای زلزله سطح خطر ۲ محدودیتهای مربوط به استفاده از روشهای خطی باعث می شود که تقریباً در اغلب ساختمانهای جداسازی شده از روش غیرخطی استفاده شود. به هر حال» مقادیر حد پائین تغییر مکان و نیروی طراحی سامانه‌های جداسازی شده که توسط فرمولهای روش خطی تعیین می شوند می توانند مبنای طراحی برای تحلیل دینامیکی باشند. ت۲-۳-۳-۲-۱۰- تحلیل طیف, استفاده از روش تحلیل طیفی برای طراحی سازه‌های جداسازی شده ای توصیه می شود که یا دارای سازه فوقانی بلند و نرم باشند و یا سازه فوقانی آنها نامنظم باشد. در بسیاری از ساختمانهاء تغییر مکان حاصل از تحلیل طیف پاسخ چندان تفاوتی با نتایج حاصله از فرمولهای تجربی روش خطی ندارد.ء به شرطی که سختی موّثر و مشخصات میرایی سامانه جداساز در هر دو روش مشابه باشند. مزیت عمده تحلیل طیفی در اینجا تعیین توزیع نیرو در سازه فوقانی است. روش تحلیل طیفی با مدل‌سازی دقیقتر سازه فوقانی برآورد مناسب‌تری از نیروها و تغییر مکانهای اعضای سازه را ارائه می نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرژی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۷ معمول" در تحلیل‌های طیفی از مشخصات سختی و میرایی موثر مولفه‌های جداساز لرزه ای در نرم افزارهای محاسباتی استفاده می گردد. از این رو در تعیین مقادیر سختی و میرایی موثر لازم است توجه گردد این مقادیر بر اساس زلزله سطح خطر ۱ (زلزله طرح) براورد می شوند. ت۳-۳-۳-۲-۱۰- روش‌های غیرخطی روشهای غیر خطی شامل روش استاتیکی غیرخطی و روش دینامیکی غیرخطی می باشد. این روشها در مواردی که رفتار سازه فوقانی تحت زلزله سطح خطر ۲ ارتجاعی خطی نباشد لازم است. در این حالت. عناصر سازه فوقانی به صورت غیر خطی مدل‌سازی می شوند. تحلیل دینامیکی برای سازه‌های جداسازی شده واقع بر روی خاک نرم (حرکات طولانی مدت خاک همراه با دوره تناوب بلند و دارای زمینه ایجاد حرکات لرزه ای شدید) ضروری است. ت۴-۲-۱۰- روش‌های تحلیل خطی ت۱-۴-۲-۱۰- کلیات ت۲-۴-۲-۱۰- مشخصات تغییرشکل سامانه جداساز ت۳-۴-۲-۱۰- حداقل تغییرمکان جانبی ت۱-۳-۴-۲-۱۰- تغییرمکان طرح ت۳-۳-۴-۲-۱۰- زمان تناوب موثر در تغییرمکان طرح ت۳-۳-۴-۲-۱۰- تغییر مکان حداکثر تفسیر ندارد. ت۴-۳۲-۴-۲-۱۰- زمان تناوب موثر در تغییرمکان حداکثر تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۹۸ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۵-۳۲-۴-۲-۱۰- تغییرمکان کل محاسبات لازم برای در نظر گرفتن ,(]۱/۱ به عنوان کل تغییر مکان حداکثر را می توان از طریق انجام محاسبات استاتیکی ت۲-۴-۴-۲-۱۰- اجزای سازه‌ای واقع در روی سامانه جداساز تفسیر ندارد. ت۳-۴-۴-۲-۱۰- محدویت‌های ۷/۰ نیروهای جانبی لازم برای فعال ساختن سامانه جداساز می تواند حد جاری شدن سامانه جداسازء ظرفیت نهائی سامانه در مقابل بادء یا حد مقاومت اصطکاکی در آستانه لغزش در نظر گرفته شود. در برآورد نیروی جانبی به روسازه می توان سهم وزن صفحه فوقانی متصل به سامانه جداسازی را از وزن کل ساختمان کسر نمود و اثر این سهم را به طور جداگانه به تراز فوقانی سامانه جداساز اختصاص داد. ت۵-۴-۲-۱۰- تحلیل طیفی . تا انتهای ت ۷-۲-۱۰- جزییات مورد نیاز سامانه تفسیر ندارد. ت۰۰ ۱-۷-۲-۱ -کلیات لازم است مراحل طراحی ساختمان جداسازی شده توسط مهندس (یا گروه مهندسان) مستقل و مجرب در امر تحلیل و طراحی ساختمان‌های دارای سامانه‌های جداسازی مورد بازبینی و کنترل قرار گیرد. ت۲-۷-۲-۱۰ سامانه جداساز تا ت۷-۲-۷-۱۰۲ وا گونی تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرژی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۸۹ ت۸-۲-۷-۲-۱۰- بازرسی و جایگزینی لازم است امکان دسترسی برای بازرسی و جایگزین کردن احتمالی هر یک از اجزای سامانه جداساز تأمین شود. به این منظور باید تمهیدات لازم در فرایند طراحی و اجرای سامانه جداسازی برای فراهم نمودن امکان دسترسی به اجزای سامانه پس از اجرای ت۹-۲-۷-۲-۱۰- کنترل کیفیت تولید پیش از انجام آزمایشهای نمونه اصلی لازم است کیفیت تولید جداسازها توسط آزمایش‌های کنترل کیفیت تولید ارزیابی گردد. به حداقل موارد زیر را تأمین نماید: - قابلیت پذیرش نتایج حاصل از آزمایش یک نمونه معین از جداسازهای آزمایش شده را ارزیابی کند. به منظور ارزیابی و پذیرش نتایج آزمایش لازم است معیارهای پذیرش در بخش مشخصات فنی پروژه قید شده باشد. توضیحات لازم است مهندس طراح مشخصات فنی پروژه و گستره برنامه آزمایش کنترل کیفیت تولید واحدهای سامانه جداساز را به همراه مقادیر رواداری مجاز در مشخصات اندازه‌گیری شده تهیه نماید. به طور معمول همه جداسازها در هر اندازه» تحت اثرات ترکیبی بار هر یک از نوسانات جداسازها به تنزهایی ممکن است مجاز به تغییر در محدوده‌ای وسیع‌تر باشد. اگر کمتر از ۱۰۰/ جداسازهای هم‌اندازه در یک پروژه تحت آزمایش قرار بگیرند. این امکان سلب می‌گردد. برای مثال, تغییرات مقدار میانگین سختی موْثر همه جداسازها نسبت به مقدار معین شده باید در محدوده 7-۱۰ قرار گیرد. اما تغییرات سختی موْثر هر یک از جداسازها به تنهایی می‌تواند تا 7/۸۱۵ نسبت به مقدار معین شده باشد. مهندس طراح براساس شرایط اجرا و الزامات طراحی در هر پروژه باید در مورد محدوده تغییرات ویژگی‌های جداسازها تصمیم بگیرد. مهندس طراح همچنین باید نمونه‌های لازم برای هر آزمایش را تعیین نماید. این تعداد می‌تواند از تعداد کمی از نمونه ها (حداقل +۰ تعداد کل جداسازها توصیه می‌گردد) تا همه نمونه‌های تولید شده را شامل شود. در اجرا معمولاً همه نمونه‌ها مورد انجام این آزمایش‌ها قرار می‌گیرند اما برای تعداد نمونه‌ها ضابطه مدونی وجود ندارد. پیجیدگی جداسازء پیجیدگی روش آزمایش» تغییرات مورد انتظار در ویژگی‌های مصالح و تحربیات سازنده در ساخت نوع و اندازه معینی از جداساز عواملی هستند که در تعیین تعداد نمونه‌های لازم برای آزمایش اهمیت دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۶۰ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود مهمترین آزمایش در برنامه کنترل کیفیت آزمایش ترکیبی فشار و برش است. این آزمایش مهمترین ویژگی‌های رفتاری جداسازهای ساخته شده را مشخص نموده و به طراح اجازه می‌دهد تا فرضیات خود در این زمینه را با مقایسه با مقادیر واقعی .۰ ن کند. برنامه کنترل کیفیت همچنین باید مشابه با سایر مصالح به کار رفته در پروژه شامل آزمایش‌های کنترل کیفیت مصالح اجزای جداساز نیز گردد. ت۳-۷-۲-۱۰- سیستم سازه‌ای تا انتهای ت۲-۵-۹-۲-۱۰- میرائی موْثر تفسیر ندارد. ت۳-۱۰- سامانه‌های اتلاف انرژی استفاده از سامانه‌های غیرفعال اتلاف انرژی روش موْثر در کاستن از اثرات زلزله در ساختمانها است. نقش عملی این سامانه‌ها اضافه نمودن میرایی ساختمانها و به تبع آن کاهش دامنه تغییر مکانها و نیروهای ناشی از اثرات زلزله در سازه است. موارد استفاده عملی از این روش بهسازی عمدتاً محدود به بهبود بخشیدن به رفتار سازه هایی است که هدف بهسازی در آنها سطوح عملکردی ایمنی جانی و یا بالاتر از آن است. کاربرد این روش در سطح عملکردی آستانه فرو ریزش کمتر مد نظر است. از مزایای جنبی استفاده از این روش بهسازی» کنترل و بهبود رفتار ساختمان در رابطه با اثرات باد یا زلزله‌های خفیف می باشد. در این دستور العمل روشهای تحلیلی به کار گرفته شده تقریبی بوده و دقت آنها خصوصاً در مورد تغییر مکانهای نسبی طبقات, پائین است. راهکارهای ارائه شده بر مبنای امکان از کار افتادن برخی از موّلفه‌های سامانه غیرفعال در یک رفتار ترکیبی می باشد. هنگامی که تعداد و آرایش هندسی این مولفه ها قابلیت اطمینان لازم را در رفتار سازه ایجاد نمی کنند» توصیه می گردد که توانائی تحمل تغییر شکلهای حداکثر در تمامی موّلفه‌های سامانه مزبور افزایش یابد. ت ۱-۳-۱۰- ضوابط کلی افزایش ظرفیت تغییرمکان و سرعت بستگی به سطح افزونگی و توانمندی سامانه استهلاک انرژی دارد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد به این منظور در نظر گرفتن ضریب ۱/۳ نسبت به مقادیر محاسبه شده برای زلزله سطح خطر ۲ حاشیه ایمنی بیشتری در زلزله‌های شدید ایجاد می‌کند. بنابراین» این روش مستلزم آن است که وسایل استهلاک انرژی قادر به تحمل تغییرمکان‌های (و در مورد وسایل وابسته به سرعتء سرعت‌های) بیشتری نسبت به مقادیر حداکثر به دست آمده در تحلیل‌ها تحت زلزله سطح خطر ۲ باشد. از آنجا که افزایش ظرفیت تغییرمکان و سرعت به سطح افزونگی سامانه استهلاک انرزی بستگی دارد. پاسخ یک قاب ساختمانی به همراه چهار وسیله استهلاک آنرژی یا بیشترء در هر طبقه و در امتداد هر محور اصلی ساختمان دارای قابلیت اطمینان بیشتری نسبت به قاب‌های با تعداد کمتری از میراگر در هر امتداد است. نیروی اضافی ناشی از ظرفیت افزایش یافته در تغییرمکان و در سرعت وسایل استهلاک انرژی» برای طراحی قاب حامل این وسایل به کار گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرژزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۳۶۱ ت ۲-۳-۱۰: مدل‌سازی وسایل اتلاف انرژزی مثال‌هایی از رده «سایر وسایل» عبارتند از: وسایل شامل آلیازهای دارای حافظه تغییرشکلی, ترکیبات اصطکاکی - فنری با ت ۳-۳۲-۱۰- مدل سازی وسایل اتلاف انرزی تفسیر ندارد. ت ۱-۳۲-۲-۱۰- وسایل وابسته به تغییر مکان ت ۱-۲-۳-۳-۱- وسایل لزج - ار تجاعی جامد پاسخ چرخه‌ای جامدات با خاصیت لزج - ارتجاعی عموماً به فرکانس و دامنه حرکت و دمای محیط (شامل افزایش دمای ناشی از تحریک و عملکرد میراگر) دارد. ت-۲-۲-۳-۳-۱۰- وسایل لزج - ار تجاعی مایع پاسخ چرخه‌ای مایعات با خاصیت لزج - ارتجاعی عموماً به فرکانس و دامنه حرکت و دمای محیط (شامل افزایش دمای ناشی از تحریک و عملکرد میراگر) دارد. ت-۳-۳-۳-۱۰- سایر انواع وسایل سایر وسایل استهلاک انرژی مانند گروهی که رفتار چرخه‌ای نمایش داده شده در شکل ت-۸-۱۰ را از خود نشان می‌دهند مستلزم روش‌های مدل‌سازی متفاوت از آنچه در دستورالعمل قید گردیده هستند. پیش از این برخی پژوهشگران مدل‌های تحلیلی نیرو نیرو ی / / وسیله اصطکاکی -فنری با قابلیت تامین وسیله تامین نیروی با زگردانندگی نیروی با زگردانندگی | میرایی مایع شکل ت ۸-۱۰- چرخه های ایده آل نیرو-جابجایی برای وسایل استهلاک انرزی با قابلیت تامین نیروی بازگردانندگی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶۲ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ن-۴-۳-۱۰- روش‌های تحلیل خطی نشان داده شده که برای ساختمانهایی که در همه طبقات دارای میراگر هستند.ء روشهای غیر از روش تحلیل دینامیکی میرایی کلی قابل نمایش نمی‌باشد. از این رو در حالتی که میراگرها در همه طبقات قرار داده نشده‌اندء روش‌های تحلیلی غیر از تحلیل دینامیکی غیرخطی به پاسخ‌های غیردقیقی در میزان تقاضای لرزه‌ای اعضای سازه‌ای منجر می شوند. بندهای ت ۱-۴-۲-۱۰- روش استاتیکی خطی تا انتهای ت ۵-۳-۱۰-روش‌های غیر خطی تفسیر ندارند. ثن-۱-۵-۳۲-۱۰- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی مزیت افزودن وسایل استهلاک انرژی وابسته به تغییرمکان در این دستورالعمل با افزایش سختی ساختمان در اثر به کارگیری این متفاوتی را برای محاسبه تغییرمکان هدف به کار گرفته و میرایی افزوده شده ناشی از وسایل استهلاک انرژی را به طور صریح بر می‌گیرد. بالاتر در وسایل استهلاک انرژی باید فارغ از روش استاتیکی غیرخطی مورد استفاده مورد ارزیابی قرار گیرند. ت ۱-۱-۵-۲-۱۰- وسایل وابسته به تغییر مکان تفسیر ندارد. ت ۲-۱-۵-۳-۱۰- وسایل وابسته به سرعت تفسیر ندارد. ت + ۲-۵-۳-۱-روش دینامیکی غیرخطی چنانچه رفتار سامانه غیرفعال وابسته به تغییرات درجه حرارت (شامل افزایش دمای ناشی از تحریک لرزه ای و عملکرد میراگر) تغییر مکان (یا کرنش)» سرعت. بارگذاری چند جهته و غیره باشد می توان در تحلیل غیرخطی دینامیکی با انجام تحلیل‌های متعدد در محدوده رفتاری سامانه غیرفعال مقادیر حداکثر پارامترهای طراحی را به دست آورده و ملاک عمل قرار داد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - سامانه‌های جداساز لرزه‌ای و اتلاف انرزی ۰ ۱۳۹۶/۱۲/۰۱ ۳۶۳ نیروهای لزج (به هر شکل) که در سیستم قاب‌بندی لرزه‌ای شکل می‌گیرند. باید در تحلیل و طراحی آن در نظر گرفته شوند. ارزیابی تاریخچه زمانی تلاش در اعضا باید بر مبنای تغییر مکان گرهی و سرعت گرهی صورت گیرد. نکته کلیدی در پاسخ قابل قبول یک ساختمان بهسازی شده دارای استهلاک انرژی, پاسخ پایدار وسایل استهلاک آنرژی در طول دوره بارگذاری لرزه‌ای است. ظرفیت ایجاد نیروها و تغییرشکل‌ها در این وسایل در حد مقادیری که در طی زلزله طرح شکل می‌گیرندء باید توسط آزمایش نمونه‌ها مطابق بند ۸-۲-۱۰ دستورالعمل نشان داده شود. ت۶-۳-۱۰- ضوابط تفصیلی سامانه‌ها تا آخرین بند ت۴-۱۰- سایر سامانه‌های کنترل پاسخ تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تفسیر فصل ۱۱ بهسازی ساده -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳/۰۱ ۳ ت۱- ۱۱- محدوده کاربرد روش بهسازی ساده برای انجام بهسازی گروهی از ساختمان های ساده که از نظر سیستم سازه ای, تعداد طبقات و نوع دیافراگم در روش بهسازی ساده به دلیل در نظرگیری فرضیات ساده کننده» انتظار می‌رود نتایج محافظه کارانه تر باشند. تفسیر ندارد. ت۱-۲-۱۱-مشسخصات مصالح تفسیر ندارد. بازرسی وضعیت موجود ساختمان و شرایط ساختگاه با توجه به وجود یا عدم وجود مدارک و مستندات ساختمان مطابق ضوابط فصل ۲ دستورالعمل انجام می شود. وضعیت موجود ساختمان از لحاظ نحوه ساخت و ساز باید مورد بازرسی قرار گیرد. از جمله مواردی که باید به آن توجه شود: ۹ ارزیابی اطلاعات اولیه جمع آوری شده ساختمان موجود بازرسی وضعیت اعضا و اجزا و ارزیابی عواملی مانند وارفتگی» ترک خوردگی» افتادگی» خوردگی, زنگ زدگی و سایر عوامل ساختمان» نامنظمی در پلان و ارتفاع ارزیابی شرایط دیگری که در عملکرد لرزه‌ای ساختمان موجود تاثیر داشته باشند.ء از قبیل ساختمانهای مجاورء اجزای غیر سازه ای و تغییرات داده شده بعد از ساخت اولیه. ت۳-۱۱- ضوابط کلی ت۱-۳-۱۱- محدودیت‌های روش بهسازی ساده تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۶۸ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمان‌های موجود ت۱-۱-۳-۱۱- دیافراگم دیافراگم ها از نظر سختی در صفحه خود به سه دسته تقسیم می شوند. ضوابط دسته‌بندی دیافراگم از نظر صلبیت در بند ۲-۲-۸ ت۲-۱-۲-۱۱-سیستم سازه‌ای تفسیر ندارد. ت۱-۳۲-۱-۳-۱۱-ساختمان‌های فولادی ساختمانهای فولادی شامل انواع زیر می باشند: - قاب مهاربندی فولادی - قاب فولادی با میانقاب های مصالح بنایی اتصالات صلب تامین می‌گردد و مقاومت جانبی ناشی از اتصالات نیمه صلب در آرزیابی ساختمان منظور نمی گردد. دیافراگم متداول ساختمان با سیستم قاب مهاربندی‌شده فولادی این ساختمان‌ها ترکیبی از قاب‌های متشکل از تیرهاء ستون‌ها و مهاربندهای فولادی هستند. مقاومت جانبی این ساختمان‌ها عموماً توسط اعضای مهاربندها تامین می‌شود. مهاربندها نیروها را به نحوی بین تیرها و ستون‌های مرتبط با خود تقسیم می‌کنند که کل عناصر مرتبطء رفتاری مشابه خرپا از خود نشان داده و تنش‌های اصلی عناصر به صورت محوری ظاهر می‌شود. در صورتی که مهاربندها (همانند مهاربندهای واگرا) به صورت قطری کامل نباشند. در برخی اعضا تنش‌های برشی و خمشی ایجاد می‌شود. گاهی با توجه به نوع اتصالات. قاب‌های فولادی نیز به صورت خمشی به عنوان سیستم ثانویه باربر جانبی وارد عمل می‌شوند. دیافراگم‌ها در این ساختمان‌ها وظیفه انتقال نیروی جانبی به قاب‌های مهاربندی شده را بر عهده دارند. دیافراگم متداول در این ساختمان‌هاء دال بتنی» سقف مرکب. سقف تیرچه بلوک و سقف طاق‌ضربی است. شالوده این ساختمان‌ها به صورت منفرد. نواری» گسترده و شمع اجرا می‌شود. عدم دقت در اجرای اتصالات مهاربند از عوامل اصلی آسیب‌پذیری این ساختمان‌ها است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳/۰۱ ۳۶۹ ساختمان با سیستم قاب فولادی با میانقاب مصالح بنایی این ساختمان‌ها ترکیبی از قاب‌های متشکل از تیرها و ستون‌های فولادی با اتصالات ساده به همراه دیوارهای با مصالح بنایی هستند. منظور از دیوارهای با مصالح بنایی» دیوارهایی است که با آجر یا بلوک سیمانی ساخته شده‌اند. مقاومت جانبی این ساختمان‌ها توسط اندرکنش قاب و میانقاب تامین می‌شود. مقاومت میانقاب بستگی مستقیم به مقاومت برشی دیوار در محل بندهای افقی با مقاومت فشاری مصالح بنایی دارد. درصورتی که ساختمان‌های با اتصالات خورجینی دارای میانقاب باشند.ء می‌توان آن‌ها را در این دسته جای داد. دیافراگم متداول در این ساختمان‌هاء دال بتنی» سقف مرکب, سقف تیرچه بلوک و سقف طاق‌ضربی است. استفاده از این سیستم در ساختمان‌های قدیمی بسیار رایج بوده است. ستون‌های فولادی به شدت لاغر بوده و در میان دیوارهای بنایی قطور پنهان هستند. شالوده این ساختمان‌ها اغلب به صورت منفرد و نواری اجرا می‌شود. استفاده از ملات نامناسب, واحد بنایی فاقد کیفیت یا عدم اتصال کافی میانقاب به قاب محیطی از عوامل اصلی آسیب‌پذیری این ساختمان‌ها است. ساختمان‌های بتن مسلح ساختمانهای بتن مسلح شامل انواع زیر می باشند: ۰. ۰ - ساختمان با دیوار برشی بتنی ساختمان با سیستم قاب خمشی بتنی این ساختمان‌ها از تیرها و ستون‌های بتن مسلح درجا ریخته شده تشکیل شده‌اند. بارهای جانبی توسط قاب‌های خمشی بتنی با اتصالات تیر- ستون یکیارچه تحمل می‌شوند. سازه‌های جدیدتر این دسته دارای آرماتورگذاری ویژه در محل اتصال تیر و ستون و این ضوابط رعایت نمی‌شده است. دیافراگم این ساختمان‌ها اغلب از دال‌های بتنی» سقف‌های تیرچه بلوک و دال مشبک تشکیل شده است. در ساختمان‌های کوتاه‌مرتبه و میان‌مرتبه استفاده از این نوع ساختمان رواج زیادی دارد. ساختمان‌های این دسته دارای آبعاد آرماتوربندی یا اجرای نامناسب از عوامل اصلی أسیب‌پذیری این ساختمان‌ها است. ساختمان با سیستم قاب بتنی با دیوار برشی بتنی می‌شود. با توجه به سختی دیوار برشی نسبت به قاب‌هاء قاب‌های خمشی نیز به عنوان سیستم ثأنویه در تحمل نیروهای جانبی نقش دارند. دیوارهای برشی اغلب به صورت متمر کز در برخی نقاط سازه بده ویژه در اطراف راه‌پله و آسانسور قرار داده می‌شوند و با -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۰ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود نا زک‌کاری معماری پوشانده می‌شوند. ضخامت این دیوارها حداقل ۱۵ سانتی‌متر است. در ساخت و سازهای قدیمی‌تر میزان آرماتور دیوارهای برشی بسیار کم‌تر از سازه‌های جدید در نظر گرفته می‌شده است. صلبیت این سیستم در برابر بارهای جانبی بسیار زیاد است. دیافراگم این ساختمان‌ها معمولاً از دال بتنی» سقف‌های تیرچه بلوک و دال مشبک تشکیل شده است. استفاده از این سیستم در ساختمان‌های بلندمرتبه بتنی رواج زیادی دارد. شالوده این ساختمان‌ها به صورت نواری» گسترده یا شمع اجرا می‌شوند. استفاده از بتن نامرغوب یا عدم رعایت جزییات و ضوابط آرماتوربندی یا اجرای نامناسب از عوامل اصلی آسیب‌پذیری این ساختمان‌ها است. ساختمان با سیستم قاب بتنی با میانقاب مصالح بنایی است که با آجر یا بلوک سیمانی ساخته شده‌اند. ساختمان‌های با سیستم قاب خمشی بتنی را که اجزا و اتصالات آن بسیار ضعیف بوده و توانایی انتقال نیروهای جانبی ناشی از زلزله ر ندارند» می‌توان سیستم قاب ساده بتنی در نظر گرفت. مقاومت جانبی این ساختمان‌ها ت۲-۲-۱-۳-۱۱-ساختمان‌های بنایی غیرمسلح سازه‌ها بهه وسیله الوارهای چوبی افقی یا مورب نگه داشته می‌شده است. شالوده‌ها به صورت نواری و معمو لا" از مصالحی مانند جر ت۲-۱-۲-۱۱-حداکثر تعداد طبقات ت ۲-۲-۱۱-مراحل انجام مطالعات بهسازی ساده تفسیر ندارد. ت۴-۱۱- ارزیابی مرحله ۱ ت ۱-۴-۱۱-شرایط استفاده از ارزیابی مرحله ۱ ت۱-۱-۴-۱۱- نظم هندسی در ارتفاع نامنظمی هندسی پاسخ دینامیکی سازه را تحت تاثیر قرار می دهد و همچنین باعث تاثیر مودهای بالاتر و تمرکز نیروها می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۹۳/۱/۰۱ ۳۷۹ نامنظمی در ارتفاع می تواند شامل نامنظمی سختی, مقاومت. هندسی و جرم باشد. برای مثال ساختمان در شکل (ت۱-۱۱) که دارای طبقه اول با ارتفاع زیاد است می تواند طبقه نرم» ضعیف یا هر دو باشد که پس از بررسی ها مشخص می شود. شکل ت ۱-۱۱:ساختمان با ارتفاع زیاد در طبقه اول ت۲-۱-۴-۱۱- نظم در پلان حذف نامنظمی در پلان که باعث ایحاد پیجش می شود. اعضای مهاربندی به عنوان اعضای مقاوم لرزه ای ثانویه با شرایطی که به دیافراگم به طرز مناسبی وصل شودء اضافه می شود. ت۳-۱-۴-۱۱- نظم در جرم نامنظمی در جرم پاسخ دینامیکی سازه را تحت تاثیر قرار می دهد و همچنین باعث تاثیر مودهای بالاتر و تمرکز نیروها می شود. ت۴-۱-۴۳-۱۱- طبقه نرم طبقه نرم معمولا در طبقات اول هتل هاء ساختمان های اداری با طبقه اول دارای ارتفاع زیاد و... اتفاق می افتد. شکل ت۲-۱۱ شکل ت ۲-۱۱: طبقه نرم طبقات دارای ارتفاع زیاد اگر دارای ستونهای با سختی زیاد باشند و مقدار مجاز تغییر مکان جانبی نسبی در طراحی آن ها لحاظ شده باشد جز طبقه نرم به حساب نمی آیند. ساختمانهای با ارتفاع طبقه بلند و ساختمان هایی که سیستم باربر لرزه ای در آنها تغییر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۷۲ ۱ -نفقسیر دسئورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود کرده است مستعد طبقه نرم هستند. اما به طور کلی با محاسبات تغییر مکان جانبی نسبی می توان احتمال وجود طبقه نرم را بررسی نمود. ت۵-۱-۳-۱۱- تغییرمکان جانبی نسبی طبقه برای محاسبه تغییر مکان نسبی هر طبقه از قاب‌های چند دهانه می‌توان از رابطه (۱-۱۱) استفاده کرد. برای محاسبه برش ستون ابتدا برش پایه طبقات مطابق بند ۱-۱-۲-۵-۱۱, ۲-۱-۲-۵-۱۱ محاسبه می‌شود. سپس براساس نوع دیافراگم به کار رفته (صلب یا انعطاف پذیر)» نیروی برش پایه طبقات بین قاب‌ها توزیع شده و به تبع آن برش هر ستون تعیین می‌شود. در قاب‌های خمشی بتنی برای تیرها از سختی مقطع ترک خورده برابر با نصف سختی مقطع خالص و ترک‌نخورده استفاده می‌شود. در طبقه اول مشروط بر آن که ستون‌ها در برابر چرخش مهار شده باشند می‌توان از این رأبطه استفاده کرد. در صورتی که ت ۲-۴-۱۱-سیستم سازه‌ای ت۱-۲-۴-۱۱-مسیر بار وجود مسیر بار به این معنی است که نیروی لرزه ای وارد شده به سازه از طریق اتصالات به دیافراگم های افقی انتقال یابد را به شالوده انتقال دهند و سر انجام نیروها از شالوده به خاک وارد شود. در مسیر بار کامل انتظار داریم که همه اعضا و اتصاللات انتقال دهنده نیرو دارای جزییات دقیقی باشند. اگر ناپیوستگی در مسر بار وجود داشته باشد. سازه قادر به تحمل نیروهای لرزه ای نخواهد بود. از جمله مثال هایی که نشان دهنده وجود ناپیوستگی در مسیر انتقال بار هستند می توان به موارد زیر اشاره نمود: ۱-ادامه گاهی عدم وجود مسیر بار متداول به معنای عدم وجود هیج مسیر بار نیروی زلزله نمی باشد. ممکن است یکسری مسیر بارهای جایگزین از میان اعضای ثاأنویه وجود داشته باشد. در این صورت سازه احتیاج به آرزیابی های دقیق تری دارد. برای مثال گاهی اوقات نیروی لرزه ای از طریق اصطکاک بین اعضای باربر لرزه ای منتقل می شود در حالی که به نظر می رسد در مواردی که مسیر انتقال بار کامل نیست می توان با اضافه نمودن اعضای جدید مثل دیوار برشی های جدید در محل هایی که -------- صفحهٔ بعد -------- ت۲-۲-۴-۱۱- فاصله از ساختمان مجاور اگر در تخمین مقدار لازم فاصله دو ساختمان مجاور از تحلیل استفاده نشودء مقدار به دست آمده کمی محافظه کارانه می باشد. مشاهدات از زلزله های پیشین نشان می دهد که اگر دو ساختمان محاور سیستم سازه ای مشابه» سختی یکسان و تعداد طبقات برابر مواردی که دو ساختمان سخت و نرم در کنار هم قرار می گیرند به خاطر اثر تشدید حین حرکت. حتی در مواردی که تعداد طبقات و ارتفاع یکسان دارندء فاصله مجاز بین دو ساختمان باید در نظر گرفته شود. شکل ت ۳-۱۱: طبقات با دیافراگم های غیر هم تراز وقتی دو سازه کناری اختلاف ارتفاع داشته باشند. ساختمان کوتاه تر مانند یک پشت بند برای ساختمان بلند تر عمل می کند. ساختمان کوتاه تر یک نیروی غیر منتظره ای را تحمل می کند و ساختمان بلند دچار یک ناپیوستگی سختی می شود و این پاسخ دینامیکی آن را تحت تاثیر قرار می دهد. (شکل ت ۱۱- ۴) شکل ت ۱۱- ۴: ساختمانها با ارتفاع متفاوت -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۴ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود گاهی اوقات ساختمان هایی که در فاصله خیلی نزدیک به هم قرار دارند مانند یک بلوک قوی عمل می کنند ولی در طبقات بالایی بر اثر حرکت پاندولی در طول زلزله خرابی های زیادی ایجاد می شود. پتانسیل أسیب ناشی از ساختمان مجاور باید در طراحی گزارش شود. ت۳-۲-۳۴-۱۱- نظم در ار تفاع نامنظمی در ارتفاع معمولا با چشم قابل رویت می باشد. بارزترین آن ناپیوستگی در دیوار برشی و مهاربندها در ارتفاع می باشد. وقتی یکی از این المان ها تا شالوده ادامه پیدا نکند.ء برش طبقه در محل ناپیوستگی توسط دیافراگم به دیگر المان های مقاوم پایینی (ستون های بحرانی) انتقال می یابد. اگر المان ها در یک سطح باشند این نیرو توسط تیر انتقال می یاید. (شکل ت ۵-۱۱) دیوار برشی ۴ ۹۱۱ ۹ ک ستون‌های بحوانی ۰ 77 شکل ت ۵-۱۱: ناپیوستگی قائم دیوار برشی طبقات بالا دیوار برشی طبقات پایین دیافراگم بحراتی سّین‌های بحرنی زیرین شکل ت ۶-۱۱: ناییوستگی در ارتفاع در خارج از صفحه می شود و باعث تحمیل نیرو های واژگونی و فشار روی ستون ها می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳/۰۱ ۳۷۵ ت۱-۳-۲-۴-۱۱- طبقه ضعیف استفاده است؟ ۲- مش‌خص نمودن اینکه آیا مقاومت طبقه بیشتر از نصف نیروی لرزه ای وارد بر آن طبقه است که در این صورت احتمال وقوع مکانیزم مطلوب جانبی (تیر ضعیف- ستون قوی) بیشتر از مکانیزم نامطلوب طبقه ضعیف می باشد. اینکه حد مقاومت طبقه بیش از نیاز طبقه در نظر گرفته شده است به خاطر وجود اضافه مقاومت های متداول موجود در مصالح می باشد. مقاومت طبقه برابر است با ظرفیت برشی ستونهاء دیوارهای برشی و مولفه افقی اعضای مهاربندی. اگر ستونها کنترل شده توسط خمش باشند. مقاومت برشی برابر با برش نظیر مقاومت خمشی می باشد. طبقه ضعیف معمولا" هنگامی اتفاق می افتد که ناپیوستگی قائم و یا کاهش مقطع عضو یا کاهش آرماتورگذاری وجود داشته باشد. وجود طبقه ضعیف باعث تمرکز فعالیت غیر الاستیک و خرابی کلی سازه می شود. با انجام تحلیل دینامیکی می توان از وجود نیاز لرزه ای زیاد در محل های ناپیوستگی مطلع شد. در صورتی برای ساختمانی با اینگونه ناپیوستگی ها وجود ضعف در طبقه قابل قبول است که بتوان نشان داد ظرفیت اعضای موجود در طبقه ضعیف طوری است که برای نیاز لرزه ای مورد نظر آن اعضاء رفتاری نزدیک به به رفتار الاستیک از خود نشان می دهند. ت۲-۲-۲-۴-۱۱- عدم پیوستگی سیستم باربر جانبی در صفحه (امتداد قائم) ت۳-۳-۲-۴-۱۱- نیم طبقه روند ارزیابی باید اتصالات بررسی شوند تا کفایتشان برای انتقال بارهای نیم طبقه به سازه اصلی بررسی گردد. همچنین در این امر می بایست توجه ویژه ای به انتقال نیروها به ستونهاء نیروهای خارج از صفحه دیوارها و محور ضعیف خمشی تیرهای مهار نشده گردد. می شوند. برای جلوگیری از خرابی و تامین پایداری بهتر است که مهاربند های اضافی به سیستم باربر جانبی اضافه شود. ت ۳-۴-۱۱ ساختمان‌های فولادی ت ۱-۳-۴-۱۱- کیفیت مصالح فولادی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۶ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود ت۲-۳-۴-۱۱- قاب خمشی فولادی ت ۱-۲-۳-۴-۱۱- دیوارهای محاط در قاب ستونهایی که به مقدار قابل توجه بار تقلی حمل می کنند ظرفیت مورد نیاز برای تحمل بارهای جانبی اضافی زیادی را نخواهند داشت. هنگامی که نیروهای محوری ناشی از لنگرهای لرزه ای وازگونی افزایش می یابد»ه ستون ها در حالت غیر شکل پذیر کمانش می‌کند. ت۳-۲-۳-۴-۱۱- اتصالات خمشٍ انتظار در اتصال شود. اتصالات می توانند با افزودن ورق هایی بر روی بال» سخت کننده ها و یا کاهش بال تیر برای دور کردن تسلیم از محل اتصال تقویت شوند. روشهای تقویت اتصالات به صورت دقیق تر در 351 ۳۳۸/۸ آمده است. ت۴-۲-۳۲-۴۳-۱۱- چشمه اتصال چشمه اتصال با جان باریک ممکن است دچار کمانش یا تسلیم شود و این مساله باعث کاهش عملکرد غیر ارتجاعی و کاهش شکل پدیری قاب خمشی می شود. ت۵-۲-۳-۴-۱۱- وصله ستون اگر جزییات اتصالات در محل وصله مناسب نباشد. ممکن است مقطع ستون از آن ناحیه جدا شود در نتیجه تکیه های قایم از ت۶-۲-۲-۴-۱۱-تیر ضعیف -ستون قوی وقتی که ستون ها به اندازه کافی قوی نیستند که باعث تشکیل مفصل در تیرها شوند» ممکن است مفصل در ستونها تشکیا شود. همچنین تغییر مکان نسبی طبقه ممکن است به علت ناپایداری در قاب بر اثر اثرات ۳-۸ افزایش یابد. با اضافه نمودن ورق های فولادی به ستون می توان آن را تقویت نمود. همچنین افزودن اعضای باربر جانبی اضافی مثل دیوار برشی و مهاربند باعث کاهش نیروی لرزه ای وارد به ستون ها می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳۷۷ ت ۷-۲-۳-۴-۱۱-اعضای فشرده لرزه‌ای اعضای قاب که غیر فشرده باشند کمانش موضعی را قبل از رسیدن به ظرفیت خود تجربه می کنند. این مساله باعث کاهش رفتار غیر ارتجاعی و شکل پذیری می شود. در صورت وجود این مشکل می توان با افزودن ورق های سخت کننده و یا المان های باربر لرزه ای مانند دیوار برشی و مهاربند» نیروی ایجاد شده در قابها را کاهش داد. ت۸-۲-۳-۴-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی تفسیر ندارد. ت۲-۲-۴-۱۱-قاب ساده با مهاربند فولادی مهاربند همگرا 8 جر مهاربند واگرا شکل ت ۷-۱۱: انواع سیستم مهاربندی قابهای فولادی مهاربندی که ظرفیت کافی ندارند را می توان با افزودن تعداد بیشتری مهاربند و دیوار برشی تقویت نمود. مهاربندهایی که از مقاومت کافی برخوردار نیستند باید یا با مقاطع بزرگتر جایگزین شوند یا با استفاده از سخت کننده های موضعی رجوع شود به تفسیر بند ۲-۲-۳-۴-۱۱ ت۲-۲-۲-۴-۱۱- تنش محوری در اعضای مهاربند هنگام محاسبه تنش مهاربندها در سیستم های دوگانه, از سیستم قاب خمشی صرف نظر می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۸ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۱۳-۳-۲-۴-۱۱عضای فشرده لرزه‌ای اعضای غیر فشرده لرزه ای قبل از رسیدن به ظرفیت خود کمانش های موضعی را تحربه می کنند. به علاوه فشردگی تیرها و ستونها نیز برای سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفه انتظار می رود. همجنین نسبت عرض به ضحخامت اعضای فشاری برای تحمل کمانش های موضعی طی چرخه های غیر ارتجاعی باید کنترل گردد. می توان ی استفاده از ورق های فولادی. سخت کننده ها همچنین دیوار برشی و... نیروهای وارده به سازه هایی که دارای اعضای غیر فشرده می باشند را کاهش داد. ت۴-۲-۲-۴-۱۱-لاغری اعضای مهاربند ضوابط آیین نامه های طراحی اجازه می دهند که اعضای محوری فشاری ضریب لاغری تا مقدار ۲۰۰ داشته باشند. تحقیقات نشان داده است که قابهایی که دارای اعضای محوری طراحی شده برای مقاومت فشاری می باشند. به علت مقاومت اضافی در چرخه ای بهتری در محدوده بعد از کمانش دارند اما معمولا حد بالایی برای لاغری در نظر گرفته می شود تا از آثرات دینامیکی مخرب مرتبط با مهارهای خیلی لاغر جلوگیری شود. برای اطلاعات بیشتر می توان به تفسیر 341 )۸15 مراجعه نمود. ت۵-۲-۲-۴-۱۱- اتصالات مهاربندی به دلیل اینکه شکست اتصالات به صورت ترد می باشد. بهتر است رفتار غیر الاستیک در مهارها اتفاق بیافتد. اتصالات قاب مهاربندی می تواند با افزودن ورق فولادی و جوش زدن تقویت شوند. نیروی اعضای قاب همچنین با افزودن مهاربند به قابها و یا ت۶-۳-۳-۴-۱۱-مهاربند ‎1٩‏ شکل مهاربند | شکل باعث می شود ستونها در بین طبقات نصف شوند. هنگامی که مهاربند فشاری کمانش می کند.ء به ستون تحت مولفه افقی مهاربند کششی کناری نیرو وارد می شود. این نیرو می تواند باعث ایجاد ناپایداری ستون و ایجاد نیروهای زیاد در وسط ستون شود. در اکثر موارد ستونها قادر به تحمل چنین نیرویی نیستند. ستونها می توانند با استفاده از ورق هایی در برابر نیروهای ناپایدار کننده ایجاد شده از تسلیم مهاربندهای کششی تقویت شوند. ت۷-۲-۲-۴-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی ستونهای فولادی برای انتقال برش و نیروی بلند شدگی می بایست به شالوده به طور کامل متصل باشند. ([شکل ت ۸-۱۱) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳۷۹ 3 شکل ت ۸-۱۱: اتصال ستون فولادی به شالوده به عنوان حد بالا در سطح عملکرد قابلیت استفاده بی وقفهء اتصالات باید برای کمترین مقدار ظرفیت کششی ستون» وصله ستون و یا شالوده چک شوند. در مورد شالوده» این موارد می توانند نظیر ظرفیت بلند شدگی شمع» اتصالات بین شمع و کلاهک شمع نمود تا نیروی زلزله وارده کاهش یابد تا به عملکرد مورد نظر رسیده شود. ت۴-۲-۴-۱۱- قاب ساده فولادی با میانقاب بنایی ت۱-۴-۳-۴-۱۱- واحدهای بنایی میانقاب بنایی ممکن است به سادگی قابل مشاهده نباشد. ت۲-۴-۲-۴-۱۱-ملات میانقاب ت۳-۴-۳-۴-۱۱-ترک میانقاب‌ها ها ممکن است به خاطر نشست شالوده» بعد از زلزله و دیگر دلایل اتفاق افتند. 06 م۲۳۱/]۸ و 7 ۲۳۳۵/۸ عوامل دیگری را نیز معرفی کرده اند. این عوامل عبارتند از محل ترک. جمهت آن. تعداد ترک. نحوه پخش شدن آن و...که با توجه به آزها می توان میزان خرابی دیوار ر تشحخیص داد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۸۰ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۴-۴-۲-۴-۱۱-تنش برشی در میانقاب تفسیر ندارد. ت۵-۴-۳-۴-۱۱-اتصالات میانقاب در جهت خارج از صفحه عملکرد به صورت دستک قطری ایجاد نمی شود. ([شکل ت ‎)٩-۱۱ میانقاب دیوار برزشی 1 ستون کوتاه شکل ت ۹-۱۱: میانقاب ها قاب ممکن است برای تحمل نیروهای لرزه ای طراحی نشده باشد لذا دچار خرابی شدید و یا فروریزش بر اثر تغییر مکان جانبی زیاد و برای تامین این شرط یا باید سطوح تماس بین قاب و دیوار کاملا با ملات پر شده باشد یا قاب توسط دیوار در بر گرفته شده باشد. مکانیزم مقاومت خارج از صفحه میانقاب ها در فصل ۸ توضبح داده شده است. ت ۶-۴-۲-۴-۱۱-نسبت ارتفاع به ضخامت میانقاب صفحه دیوار خواهند داشت. خرابی میانقاب ها در نتیجه عملکرد خارج از صفحه آنها باعث ایحاد خطرات بسیار و کاهش مقاومت و سختی سیستم مقاوم لرزه ای می شود. پایداری خارج از صفحه میانقاب های بنایی به عوامل مختلفی از جمله مقاومت خمشی دیوار و بنایی کنترل می شود. قاب پیرامونی میانقاب باعث ایجاد نیروهای فشاری و ایجاد عملکرد قوسی در دیوار می شود و در برابر نیروهای در سطوح مختلف خطر لرزه ای باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ت۷-۴-۳-۴-۱۱-دیوار چندلایه وجود فضای خالی در دیوار باعث افزایش پتانسیل خرابی در عملکرد خارج از صفحه می شود و مقاومت و سختی سیستم مقاوم لرزه ای را کاهش می دهد. ت۸-۴-۲-۴-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی رجوع شود به تفسیر بند ۷-۳-۳-۴-۱۱ به تفسیر بند ۲-۲-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۴-۴-۱۱-ساختمان‌های بتنی ت ۱-۴-۴-۱ -کیفیت مصالح بتنی تفسیر ندارد. ت۲-۴-۴-۱۱-قاب خمشی بتنی عبارتند از: شکست برشی در این قاب ها توسط خاموت های ستون و تیر مهار شده است. ۹ استونها در محل هایی که احتمال تشکیل مفصل پلاستیک است دارای محصور شدگی می باشند. 9 تیر ضعیف-ستون قوی با آرماتورگذاری مناسب تامین شود. ت۱-۲-۴-۴-۱۱-میانقاب ها تفسیر ندارد. ت۲-۲-۴-۴-۱۱-تنش برشی ستون‌ها (ت۱-۱۱) ۳ با مس ,ار ,۱,۲ / -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۲ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تعداد کل ستون‌ها در طبقه؛ ۴ تعداد کل تیرها در امتداد بارگذاری در طبقه؛ جمع سطح مقطع تمام ستون‌ها در طبقه؛ ز/۷: برش پایه‌ی طبقه که براساس بند ۱-۳-۴ محاسبه می‌شود؛ 0 ضریب اصلاح ظرفیت جزء است. مقدار (17 برای ساختمان‌هایی که در محدوده سطح عملکرد ایمنی جانی آرزیابی می‌شوند ۲ در نظر گرفته می‌شود. برای ساختمان‌هایی که برای سطح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه ارزیابی می‌شوند. این ضریب برابر ۱:۳ در نظر گرفته می‌شود. رابطه فوق با فرض آن‌که ستون‌های انتهایی قاب‌ها نصف باربری ستون‌های میانی را دارند.ء به دست آمده است. بنابراین استفاده از این سطح محافظه کاری برای آن‌ها در نظر گرفته شده است. ایجاد شده توسط زلزله اضافه می شود ستونها به صورت ترد تحت بار فشاری اضافی می شکنند. ت۴-۲-۴-۴-۱۱-ستون‌های کوتاه زیادی مشاهده شده است. اگر جزییات کافی وجود نداشته باشد این گونه ستون ها دجار شکست ترد می شوند و خرابی سازه را باعث بتن تقویت نمود. ت۵-۲-۴-۴-۱۱-شکست برشی وقتی ظرفیت برشی عضو قبل از ظرفیت خمشی به اتمام می رسد.ء سازه به صورت ترد می شکند. اعضایی که نمی توانند برش ناشی از مقاومت خمشی را تحمل کنند باید برای نیروهای برشی مورد بررسی قرار گیرند. برای ستون ها ظرفیت برشی تحت تاثیر نیروی محوری می باشد و باید بر اساس بحرانی ترین ترکیب بار نیروی محوری و برش محاسبه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۸۳ ت۶-۲-۴-۴-۱۱-تیر ضعیف-ستون قوی هنگامی که ستونها به اندازه کافی قوی نباشند که نیروها را به تیرها انتقال دهند.ء تشکیل مفصل پلاستیک در ستونها باید ایجاد پخش رفتار غیر ارتجاعی در سازه به طور مناسب صورت گیرد.ء سازه رفتار مطلوبی داشته است. ت۷-۲-۴-۴-۱۱-میلگردهای تیر استفاده از دو ردیف میلگرد یکی از روش های جلوگیری از فروریزش می باشد. استفاده از دو لایه میلگرد در بالا و پایین به این علت است که لنگر ناشی از بار زلزله از بالا به پایین تغییر می کند. ت‌۱ ۸-۲-۴-۴-۱-وصله میلگردهای ستون شکست وصله ستونها نوعی شکست ناگهانی و ترد می باشد. باید جزییات دقیق در این محل رعایت شود. ت۹-۲-۴-۴-۱۱-وصله میلگرد تیرها ظرفیت تیر را نداشته باشند. وجود وصله در انتهای تیرها و در نردیکی محل ایحاد مفاصل پلاستیک به علت زوال بتن حین چرخه های متوالی زلزله می تواند باعث شود که تیر نتواند به حداکثر ظرفیت خود برسد. ت ۱۰-۲-۴۴۱۷ -فاصله خاموت ستون ستونهایی که فاقد جزییات درست در فواصل بین آرماتورها هستند فاقد شکل پدیری لازم بوده و باید دقیق تر مورد بررسی قرار گیرند. ت۲-۴-۴۳-۱۱-ت ۱۱-فواصل خاموت تیر ت۱۳-۲-۴-۴-۱۱-تسلیح گره محل اتصال تیر به ستون بدون آرماتورگذاری برشی قادر به انتقال ظرفیت اعضای متصل شونده نمی باشد و باعث شکست ترد ت۱۳-۲-۴-۴-۱۱-سازگاری تغییرشکل‌ها اعضای غیر اصلی باید دارای ظرفیت برشی متناظر با مقاومت خمشی عضو باشند. اگر ستونها از المانهای لرزه ای مقاوم در برابر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۴ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود افزودن اعضای لرزه بر قائم می تواند باعث کاهش تغییر مکان نسبی در ستونها گردد. جاکت فلزری ستونهاء استفاده از ۳۳ و... می ت۱۴۳-۲-۴-۴-۱۱دال تخت ت۱۵-۲-۴-۴-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی ستونهای بتنی که بخشی از سیستم باربر جانبی هستند باید برای انتقال نیروی بلند شدگی و برش به شالوده متصل شوند. شکل (ت ۱۰-۱۱) شکل ت ۱۰-۱۱: اتصال ستون بتنی در شالوده عدم اتصال کافی بین ستون و شالوده ممکن است به ستون اجازه بلندشدگی و جدا شدن از تکیه گاه بدهد. در نتیجه قابلیت ستونها برای تحمل نیروهای قائم یا نیروهای لرزه ای محدود می گردد. به طور معمول حداقل ۴ میل مهار در گوشه هاء ستون را به شالوده متصل می کنند. در صورت عدم امتداد میل مهارها از ستون تا شالودهء می توان مشکل را با تعبیه مقطع بتنی و قرار دادن میل مهارهایی در آن مقطع که با مهارهای که در شالوده کاشته می شود هم پوشانی لازم را دارنده حل نمود. البته این روش می تواند ت‌۱ ۲-۴-۴-۱-دیوار برشی در سازه های با نامعینی زیاد دارای تعداد زیاد دیوار برشی طویل,ء تنش ایحاد شده در دیوار های برشی کم می باشد. در سازه های با درجات نامعینی کمء» بازشو های زیاد و دیوارهای لاغرء تنش ایجاد شده زیاد می باشد. دیوار لاغر می تواند در لبه فشاری دچار آن می باشد. آیین نامه های جدید تاکید زیادی در مورد جزییات آرماتورگذاری لبه های مرزی دیوار دارد. انواع مختلف آن در شکل ت ۱۱-۱ آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳/۰۱ ۳۸۵ شکل ت ۱۱-۱۱: آرماتور گذاری دیوار برشی معمولا ساختمان های موجود فاقد این جزییات بوده و این فقدان در معیارهای پذیرش دیده می شود. ت۱-۳-۴-۴-۱۱- وضعیت دیوارهای بتنی ت ۲-۲-۴-۴-۱۱-قاب کامل تفسیر ندارد. ت۹۱ ۲-۳-۴-۴-۱-تنش برشی دیوارها شود. دیوارهای برشی جدید می توانند به دیوارهای موجود اضافه شوند و مقاومت در برابر نیروی زلزله را افزایش دهند. باید دقت شود که دیوارهای جدید به دیافراگم به خوبی وصل شوند و از مقاومت کافی برخوردار باشند طوری که تسلیم ابتدا در دیوار اتفاق افتد. همه دیوارها باید دارای مقاومت لازم در برابر برش و واژگونی باشند تا بتوانند نیروهای طراحی را تحمل نمایند. ت ۴-۳-۴-۴-۱۱-میلگرد مقطع دیوار اگر دیوارها آرماتورگذاری کافی نداشته باشندء ظرفیت لازم در برابر نیروهای لرزه ای نخواهند داشت و در محدوده غیرخطی شکل پذیر عمل نخواهند کرد. دیوارهای برشی را می توان همچنین با پر کردن بازشو هاء استفاده از ورق های ۳1۹۳ و یا افزایش ضخامت دیوار تقویت نمود. برای اطلاعات بیشتر می توان به 72|[ ۳۳۸/1۸ مراجعه نمود. ت۵-۳-۴-۴-۱۱-سازگاری تغییرشکل‌ها تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۶ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت ۶-۳-۴-۴-۱۱دال تخت تفسیر ندارد. ت۷-۲-۴-۴-۱۱-تیرهای همبند تیرهای همبند با مقاومت و سخت کافی می توانند سختی جانبی سیستم را حتی بین بیشتر از دیوارها به تنهایی؛ افزایش دهند. وقتی دیوارها به صورت جانبی تغییر شکل می دهندء لنگر و برش زیادی در تیرهای همبند ایجاد می شود. همچنین تیرهای همبند برای شکل ت ۱۲-۱۱: تیرهای همبند آرماتورگذاری تیرهای همبند به طور معمول جوابگوی نیروهای ایجاد شده به خاطر حرکت دیوارها خواهد بود. نیروهای لرزه ای باعث ایجاد خرابی و زوال در تیرهای همبند می شود این خرابی باعث تغییر توزیع نیروهای واژگونی می شود. در نتیجه ممکن است مشکلاتی برای پایداری دیوارها ایجاد شود. آرماتورگذاری مرزی در صورت عملکرد مستقل دیوارها معمولا برای نیروهای خمشی کافی می باشند. زوال مقاومت و سختی در تیرهای همبند باعث می شود که دیوارهای دو طرف تیر به صورت مستقل عمل کنند در نتیجه دیوارها باید برای تحمل نیروهای قایم ایجاد شده بر اثر وازگونی تقویت شوند. می توان برای تقویت تیرها از روش هایی مانند جاکت کردن و یا پر کردن بازشوها استفاده نمود. ت۸-۳-۴-۴-۱۱-مهار برای نیروهای خارج از صفحه تفسیر ندارد. ت ۹-۳-۴-۴-۱۱- اتصال دیوار برشی به سازه پی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳۸۷ ت۱۰-۳-۴-۴-۱۱- ستون‌های مرزی دیوار برشی نامطلوبی اتفاق می افتد. شسکست غیر شکل پذیر المان های مرزی باعث کاهش ظرفیت برای تحمل لنگرهای وازگونی می شود. وصله ها در المانهای مرزی می توانند با جوش دادن آرماتورهایی تقویت شوند. ت۴-۴-۴-۱۱-قاب بتنی با میانقاب ت۱-۴-۴-۴-۱۱-ارزیابی میانقاب به تفسیر بندهای ۱-۴-۳-۴-۱۱ تا ۷-۴-۳-۴-۱۱ مراجعه نمایید. ت۲-۴-۴-۴-۱۱-ترک ستون‌های مرزی تفسیر ندارد. ت۳۲-۴-۴-۴-۱۱دال تخت ت۴-۴-۴-۴-۱۱-سازگاری تغییرشکل‌ها ت۵-۴-۴-۴-۱۱-اتصال ستون‌ها به سازه پی به تفسیر بند ۱۵-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. به تفسیر بند ۲-۴-۴-۱۱- مراجعه شود. ت ۵-۴-۱۱-مخاطرات ساختگاهی ت۱-۵-۴-۱۱-روانگرایی احتمال روانگرایی در خاک باعث می شود که ظرفیت قایم طی زلزله کاهش یلبد. کاهش ظرفیت قایم باعث نشست های زیاد و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۸ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود ت۲-۵-۴-۱۱-لغزش شیب‌ها ت۳-۵-۴-۱-گسلش ت ۶-۴-۱۱- اجزای مشترک انواع ساختمان‌ها ت۱-۶-۴-۱۱- دیافراگم ت ۱-۱-۶-۴-۱۱-بازشو دیافراگم وجود بازشوهای بزرگ در قابهای دارای دیوار برشی باعث می شود دیافراگم نیروی ایجاد شده را به خوبی به دیوارها انتقال ندهد. (شکل ت ۱۳-۱۱) شکل ت ۱۳-۱۱: دیافراگم این اتفاق می تواند دیافراگم را به قطعات کوچک با سختی کمتر تقسیم نماید و باعث شود انتقال برش به دیوارها تحت تاثیر قرار گیرد. همچنین توانایی دیافراگم در جهت خارج از صفحه دچار مشکل خواهد شد. اضافه کردن کش های جدید یا تیرهای لبه جدید به محیط بازشوهای موجود در دیافراگم می تواند به پخش مناسب نیروهای کششی و فشاری در دیافراگم منجر شود. در این حالت باید پانل دیافراگم به خوبی با این تیرهای لبه یا کش های جدید متصل شود. علاوه بر این در بعضی موارد لازم است خود پانل دیافراگم نیز تقویت شود که این امر را می توان یا مستقیما با افزایش ظرفیت خود پانل دیافراگم از طریق افزایش ظرفیت برشی دیافراگم نزدیک بازشو یا با کاهش نیروهای وارده به پانل از طریق افزرودن اعضای قائم به دیافراگم در نزدیک بازشوها انجام می گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳/۰۱ ۳۸۹ ت۲-۱-۶-۴-۱۱-پیوستگی دیافراگم وجود ناپیوستگی در سطح دیافراگم و همچنین وجود درز انبساط باعث ایجاد ناپیوستگی می شود. این شرایط معمولا در ساختمان های پارکینگ دارای رمپ اتفاق می افتد. این ناپیوستگی ها باعث می شود که دیافراگم مثل عضو طره ای عمل کند. اگر دیافراگم حداقل در سه جهت توسط اعضای باربر لرزه ای مهار نشود. نیروهای پیچشی در دیافراگم باعث ناپایداری خواهند شد. همچنین تغییرمکان های جانبی افزایش یافته و باعث خرابی و فروریزش خواهد شد. برای رسیدن به سطح عملکرد مورد نیاز احتیاج به مسیر بار کامل می باشد لذا ناپیوستگی در دیافراگم را با افزودن اعضای قائم در کنار دیافراگم یا درز انبساط باید جبران کرد. گاهی اوقات استفاده از جزییات ویژه ای که ضمن اینکه درز انبساط وجود داردء می تواند برش را از آن درز عبور دهد. امکان پذیر است. ت۳-۱-۶-۴-۱۱-انتقال برش انتقال برش از دیافراگم به دیوار برشی و قاب در مسیر انتقال بار برای تحمل نیروهای لرزه ای بسیار مهم می باشد. اگر اتصال بارهای لرزه ای کاهش می یاید. ت-۲-۶-۴- پی ت۱-۲-۶-۴-۱۱-بررسی وضعیت پی شالوده ها به طور معمول ظرفیتی حداقل دو برابر بارهای ثقلی دارند. اگر هیچ نشانه ای از خوردگی, نشست و... در شالوده مشاهده لرزه ای شالوده سازه های موجود معمولا پر هزینه است و بهتر است آرزیابی مطابق ضوابط بهسازی تفضیلی انجام گیرد. ت۹۱ ۲-۲-۶-۴-۱-ظرفیت باربری پی تمرکز نیروهای لرزه ای واژگونی ممکن است باعث افزایش نیروی وارده به خاک, شالوده یا هر دو شود. شالوده های سطحی باید برای ظرفیت برشی و لنگر برای تحمل نیروهای لرزه ای طراحی شوند. شالوده های موجود برای تحمل نیروهای وازژگونی می توانند تقویت شوند. شالوده های سطحی یا عمیق می توانند با عریض کردن, شمع های اضافی, مهارها و... تقویت شوند. گاهی اوقات می توان برای پخش کردن لنگرهای وازگونی از دیوارهای جدید یا تیرهایی استفاده نمود. ت ۳-۶-۴-۱۱-اجزای غیرسازه‌ای تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۰ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود ت۱-۳-۶-۴-۱- اتصال تیغه‌ها اجرهای سوراخ دار و مصالح بنایی غیر مسلح رفتاری ترد دارند و قابل خرد شدن می باشند. به همین دلیل باید از مهار استفاده شود تا دیوار در جهت خارج صفحه از جای خود به خصوص در نواحی راهروء آسانسور و راه پله هاء خارج نشود. ت۲-۳-۶-۴-۱۱-سیستم سقف کاذب ت ۲-۲-۶-۴-۱۱-تجهیزات روشنایی ت۴-۳-۶-۴-۱۱-نما سنگین بودن نما و عدم وجود مقاومت و شکل پذیری کافی در اتصالات آن به سازه اولیه باعث ایجاد فرو ریزش می شود. مهارهای چسبنده در نماهای سنگین معمولا غیر قبول است زیرا مهارها در تغییر مکان نسبی کم شکسته شده و میزان مورد نیاز برای صورت یک عنصر مستقل و در عین حال ضعیف عمل نموده و به سادگی در برابر ارتعاشات زلزله فرو بریزد. در نماسازی با جر ارجح است آجر نما به طور همزمان با آجر پشت کار چیده شده باشد و باید ضخامت این دو نوع آجر یکسان و یا تقریبا یکسان باشد تا هر کردن مفتولهای فلزی در داخل ملات پشت کار و قرار دادن سر آزاد این مفتولها در ملات آجرنماء این دو قسمت آجرکاری به هم متصل شده باشند. در نماسازی سنگ های پلاک که به طور قائم نصب شده اندء باید با تعبیه اسکوپ و یا مهار مناسب دیگری, از جدا شدن و فرو ریختن آنها موقع بروز زلزله جلوگیری شود. جان پناه هایی که از نظر آرماتورگذاری ضعیف هستند می توانند حین زلزله دچار خرابی شوند. اگر مهار موجود نباشد برای رسیدن به سطح عملکرد مورد نظر باید تقاضا کاهش یابد. دودکش های بنایی غیر مسلح در مقابل زلزله بسیار سیب پذیر هستند. به طور معمول دودکش های بالای سقف که طولی دو برابر بعدشان داشته باشند حین زلزله ترک خورده و کنده می شوند و با پرت شدن به پیاده رو باعث آسیب پذیری جانی می شوند. ت۶-۳-۶-۴-۱۱-سایه‌بان تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳/۰۱ ۳۹۱ ت۷-۲-۶-۴-۱۱-پله نسبت ارتفاع به ضخامت در دیوارهای بنایی اطراف پله ها برای سطح عملکرد ایمنی جانی در مناطق با لرزه خیزی زیاد ۱۲ می باشد. دیوارهای اطراف پله ها در صورت خرابی باعث در گیر کردن و بسته شدن پله ها و راهرو ها می شوند. توصیه می شود که طی اگر پله ها به طرز ویژه برای تحمل تغییر مکان نسبی طبقات جزییات گذاری نشده باشند. می توانند پاسخ ناشی از زلزله سازه را تغییر دهند. اتصالات پله ها باید بتوانند بدون کاهش ظرفیت ثقلیء نیروهای ناشی از بارهای لرزه ای را تحمل کنند. ت۸-۲-۶-۴-۱۱-وسایل داخل ساختمان تفسیر ندارد. ت۹-۳-۶-۴-۱۱-تجهیزات مکانیکی و برقی تجهیزاتی که در ارتفاع بیش از ۱/۲ متر از تراز طبقه قرار دارندء باید در برابر نیروی زلزله مهار شوند. تجهیزات معلق نسبت به سقف و کف و دیوارها در معرض خرابی بیشتری قرار خواهند گرفت. تجهیزات معلق مهار نشده می توانند حین زلزله حرکت گهواره ای داشته باشند و به دیگر اجزای نزدیک ضربه وارد کنند. اگر مهار وجود نداشته باشد برای رسیدن به سطح عملکرد مورد نظر باید کاهش پاسخ انجام شود. ت ۱۰-۳-۶-۴-۱۱-تجهیزات توزیع و انبار مواد خطرناک تفسیر ندارد. ت ۵-۱۱-ارزیابی مرحله ۲ ت ۱-۵-۱۱ -کلیات تفسیر ندارد. ت۲-۵-۱۱- تحلیل ساختمان‌های فولادی با بتنی (روش استاتیکی خطی) ت۱-۲-۵-۱۱-مدل‌سازی تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۹۳ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود ت۱-۱-۲-۵-۱۱-تعیین نیروی جانبی نقش تعداد طبقات اشاره شده در جدول (۱-۱۱) را دارد. به علاوه مقدار ضریب ل) با افزایش شکل پذیری سازه افزایش می یاید. در سازه های کوتاه و سخت با شکل پذیری کم که در منطقه با سطح خطر بالا قرار گرفته اندء مقاومت به دست آمده از رابطه (۶-۱۱) ممکن است بیشتر از نبرویی که باعث لغزش در تراز شالوده می شود باشد. فرض می شود که مقاومت در برابر لغزش برابر با ۷۷ باشد و از این مقدار بیشتر در نظر گرفته نمی شود. در رابطه (۶-۱۱) مقدار ۷ برابر است با وزن بار مرده بد علاوه درصدی از بار زنده که به صورت زیر به دست می آید: ۱- ۲۵ بار زنده کف. بار زنده کف در پارکینگ های عمومی و ساختمان های پارکینگی لازم نیست در نظر گرفته شود. ۲- وقتی در طراحی بار کف» وزن پارتیشن در نظر گرفته می شود. یا وزن واقعی پارتیشن محاسبه گردد یا حداقل وزن داده شده ۳- وزن کلی تجهیزات دائمی ت۲-۱-۲-۵-۱۱-توزیع نیروی جانبی تفسیر ندارد. ت۳-۱-۲-۵-۱۱-تلاش اعضا تفسیر ندارد. ت ۱-۳-۱-۲-۵-۱۱- تلاش‌های تغیبرشکل کنترل تفسیر ندارد. ت۲-۳-۱-۲-۵-۱۱-تلاش‌های نیروکنترل تفسیر ندارد. ت ۲-۲-۵-۱۱-مقاومت اعضا تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳۹۳ ت۳-۲-۵-۱۱-معیارهای پذیرش برای روش‌های خطی ت۱-۳-۲-۵-۱۱-تلاش‌های تغییرشکل کنترل ت۲-۲-۲-۵-۱۱-تلاش‌های نیروکنترل تفسیر ندارد. ت۲-۵-۱۱-سیستم سازه‌ای تفسیر ندارد. ت۱-۲-۵-۱۱-مسیر بار به تفسیر بند ۱-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۲-۳-۵-۱۱- فاصله از ساختمان مجاور به تفسیر بند ۲-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۳-۲-۵-۱۱- نظم در ارتفاع به تفسیر بند ۱۱ -۲-۴- مراجعه شود. ت۱-۳-۳-۵-۱۱- طبقه ضعیف به تفسیر بند ۱۱ -۱-۳-۲-۴ مراجعه شود. ت۲-۳-۲-۵-۱۱- عدم پیوستگی سیستم باربر جانبی در صفحه (امتداد قائم) تفسیر ندارد. ت۳-۲-۲-۵-۱۱- نیم طبقه به تفسیر بند ۳-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۴ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۴-۵-۱۱- ساختمان‌های فولادی ت ۱-۳-۵-۱۱- کیفیت مصالح فولادی تفسیر ندارد. ت۳-۳-۵-۱۱- قاب خمشی فولادی ت۱-۲-۴-۵-۱۱- دیوارهای محاط در قاب تفسیر ندارد. ت۲-۲-۳-۵-۱۱- تغییرمکان جانبی نسبی به تفسیر بند ۵-۱-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۳-۲-۳-۵-۱۱- تنش محوری فشاری در ستون‌ها به تفسیر بند ۲-۲-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۴-۲-۴-۵-۱۱- اتصالات خمشسی به تفسیر بند ۲-۲-۴-۱۱- مراجعه شود. ت۵-۲-۴-۵-۱۱- چشمه اتصال به تفسیر بند ۴-۲-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۶-۲-۳۴-۵-۱۱- وصله ستون به تفسیر بند ۵-۲-۳-۴-۱۱مراجعه شود. ت ۷-۲-۴-۵-۱۱-تیر ضعیف-ستون قوی ت۸-۲-۴-۵-۱۱-اعضای فشرده لرزه‌ای به تفسیر بند ۷-۲-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳۹۵ ت۹-۲-۴-۵-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی تفسیر ندارد. ت۲-۴-۵-۱۱-قاب ساده با مهاربند فولادی به تفسیر بند ۱-۳-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. به تفسیر بند ۲-۳-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۳-۲-۴-۵-۱۱-اعضای فشرده به تفسیر بند ۳-۳-۴-۱۱- مراجعه شود. ت۴-۲-۴-۵-۱۱-لاغری اعضای مهاربند به تفسیر بند ۴-۳-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۵-۲-۴-۵-۱۱- اتصالات مهاربندی به تفسیر بند ۵-۳-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۶-۳-۴-۵-۱۱-مهاربند ‎[٩‏ شکل به تفسیر بند ۶-۳-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۷-۳-۴-۵-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی به تفسیر بند ۷-۳-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۴-۴-۵-۱۱-قاب ساده فولادی با میانقاب بنایی ت۱-۴-۴-۵-۱۱-واحدهای بنایی میانقاب به تفسیر بند ۱-۴-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۶ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۲-۴-۴-۵-۱۱-ملات میانقاب به تفسیر بند ۲-۴-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۲-۴-۴-۵-۱۱-ترک میانقاب‌ها به تفسیر بند ۴-۲-۴-۱۱- مراجعه شود. ت۴-۴-۴-۵-۱۱-تنش برشی در میانقاب ت۵-۴-۴-۵-۱۱-اتصالات میانقاب در جهت خارج از صفحه به تفسیر بند ۵-۴-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۶-۴-۴-۵-۱۱-نسبت ارتفاع به ضخامت میانقاب به تفسیر بند ۶-۴-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۷-۴-۴-۵-۱۱-دیوار چند لایه به تفسیر بند ۷-۴-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۸-۴-۴-۵-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی به تفسیر بند ۸-۴-۲-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۹-۴-۴-۵-۱۱-بار محوری در ستون‌ها به تفسیر بند ۹-۴-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۵-۵-۱۱-ساختمان‌های بتنی ت۱-۵-۵-۱۱-کیفیت مصالح بتنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۹/۱ ۳۹۷ ت۲-۵-۵-۱۱-قاب خمشی بتنی ت۱-۲-۵-۵-۱۱-میانقاب ها ت۲-۲-۵-۵-۱۱-تنش برشی ستون‌ها به تفسیر بند ۲-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۳-۲-۵-۵-۱۱- بار محوری در ستون ها به تفسیر بند ۳-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۴-۲-۵-۵-۱۱-ستون‌های کوتاه به تفسیر بند ۴-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۵-۳۲-۵-۵-۱۱-سشکست برشی به تفسیر بند ۵-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۶-۲-۵-۵-۱۱-تیر ضعیف-ستون قوی به تفسیر بند ۶-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۷-۲-۵-۵-۱۱-میلگردهای تیر به تفسیر بند ۷-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۸-۲-۵-۵-۱۱-وصله میلگردهای ستون به تفسیر بند ۸-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۹-۲-۵-۵-۱۱-وصله میلگرد تیرها به تفسیر بند ۹-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۱۰-۲-۵-۵-۱۱-فاصله خاموت ستون به تفسیر بند ۱۰-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۲-۵-۵-۱۱-ت ۱۱-فواصل خاموت تیر به تفسیر بند ۱۱-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۱۳۲-۲-۵-۵-۱۱-تسلیح گره به تفسیر بند ۱۲-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۱۳-۲-۵-۵-۱۱-سازگاری تغییرشکل ها به تفسیر بند ۹-۴-۳-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۱۳-۲-۵-۵-۱۱دال تخت تفسیر ندارد. ت۱۵-۲-۵-۵-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی به تفسیر بند ۱۵-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۲-۵-۵-۱۱-دیوار برشی ت۱-۲-۵-۵-۱۱-مصالح دیوار تفسیر ندارد. ت ۲-۳-۵-۵-۱۱-قاب کامل تفسیر ندارد. ت ۲-۳-۵-۵-۱۱-تنش برشی دیوارها به تفسیر بند ۳-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۴-۲-۵-۵-۱۱-میلگرد مقاطع دیوار به تفسیر بند ۴-۲-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۵-۳-۵-۵-۱۱-سازگاری تغییرشکل‌ها به تفسیر بند ۵-۳-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳/۱ ۳۹۹ ت۶-۳-۵-۵-۱۱دال تخت تفسیر ندارد. ت۷-۲-۵-۵-۱۱-تیرهای همبند به تفسیر بند ۷-۳-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۸-۲۳-۵-۵-۱۱-مهار برای نیروهای خارج از صفحه ت ۹-۳-۵-۵-۱۱- اتصال دیوار برشی به سازه پی تفسیر ندارد. ت۱۰-۳-۵-۵-۱۱- ستون‌های مرزی دیوار برشی به تفسیر بند ۱۰-۳-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۴-۵-۵-۱۱-قاب بتنی با میانقاب ت۱-۴-۵-۵-۱۱-ارزیابی میانقاب تفسیر ندارد. ت ۲-۳-۵-۵-۱۱-ترک ستون‌های مرزی به تفسیر بند ۲-۴-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۳-۴-۵-۵-۱۱- دال تخت به تفسیر بند ۳-۴-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۴-۴-۵-۵-۱۱ سازگاری تغییرشکل ها به تفسیر بند ۴-۴-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۵-۴-۵-۵-۱۱- اتصال ستون‌ها به سازه پی به تفسیر بند ۵-۴-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۰ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود به تفسیر بند ۶-۴-۴-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۶-۵-۱۱-مخاطرات ساختگاهی ت۱-۶-۵-۱۱-روانگرایی به تفسیر بند ۱-۵-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۲-۶-۵-۱۱-لغزش شیب‌ها به تفسیر بند ۲-۵-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۲-۶-۵-۱۱-گسلش به تفسیر بند ۳-۵-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۷-۵-۱۱ اجزای مشترک انواع ساختمان‌ها ت۱-۷-۵-۱۱- دیافراگم ت۱-۱-۷-۵-۱۱-بازشو دیافراگم به تفسیر بند ۱-۱-۶-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۲-۱-۷-۵-۱۱-پیوستگی دیافراگم به تفسیر بند ۲-۱-۶-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۳-۱-۷-۵-۱۱- انتقال برش به تفسیر بند ۱-۶-۴-۱۱- مراجعه شود. ت ۲-۷-۵-۱۱- پی ت۱-۲-۷-۵-۱-بررسی وضعیت پی به تفسیر بند ۱-۲-۶-۴-۱۱ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۹۳/۰۱ ۳۰۹ ت۹۱ ۲-۲-۷-۵-۱-ظرفیت باربری بی به تفسیر بند ۲-۲-۶-۴-۱۱ مراجعه شود. ت ۳-۷-۵-۱۱-اجزای غیرسازه‌ای به تفسیر بند ۲-۶-۴-۱۱-مراجعه شود. ت ۶-۱۱-ساختمان‌های بنایی غیرمسلح ت ۱-۶-۱۱- کلیات ت ۲-۶-۱۱- دیوارهای بنایی ت۱-۲-۶-۱۱- کیفیت مصالح بنایی ت۱-۱-۲-۶-۱۱-واحدهای بنایی بدون خوردگی و شکستگی و فاقد ترک خوردگی باشد و از نظر ظاهر از کیفیت مطلوبی برخوردار باشند. ت۲-۱-۲-۶-۱۱-ملات ملات های رایج در کشور عموما ماسه سیمان, باتارده گل آهک و گل می باشند که در بین اینها ملات های گل و گل آهک ملاتهای مناسبی نمی باشند و سازه هایی که در آزها از این ملات ها استفاده شده» از این لحاظ آسیب پذیر می باشند. همجنین ملات جان پناه بام و بالکن 9 قسمت های طره ای از دودکش ها باید با ملات ماسه سیمان ساخته شده باشند ولی دیوارهای آجری می تواند با ملات باتارد نیز ساخته شده باشند. ت۹۱ ۳-۱-۲-۶-۱-ترک دیوارها تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۲ ۱ --تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزهای ساختمان‌های موجود ت۲-۲-۶-۱۱-وضعیت اجرای دیوارهای سازه‌ای ت۱-۲-۲-۶-۱۱- واحدهای بنایی ت۲-۲-۲-۶-۱۱- درزهای قائم بین واحدهای بنایی واحدهای بنایی باید طوری چیده شده باشند که بندهای قائم روی هم قرار نگرفته باشند. همجنین درزهای قائم بین واحدهای بنایی باید کاملا با ملات پر شده باشند. در غیر این صورت دیوار سیب پذیر است. خالی ماندن درزهای قائم بین واحدهای بنایی ت۳-۲-۲-۶-۱۱- وجود هشست‌گیر استفاده از روش هشت گیر در اجرای دیوارها با توجه به عملی نبودن اجرای اتصال مناسب در هشت گیر باعث ایجاد انفصال در دیوار و در نتیجه کاهش مقاومت خارج از صفحه و درون صفحه دیوار می شود. بنابراین اگر در اجرای قسمت های مختلف یک دیوار باربر و یا در گوشه دو دیوار متقاطع باربر از روش هشت گیر استفاده شده باشدء محل اجرای هشت گیر به عنوان نقطه انفصال در دیوار تلقی می شود و دیوار سیب پذیر می باشد. ت۳-۲-۶-۱۱- هندسه دیوار ت ۱-۲۳-۲-۶-۱۱- ار تفاع دیوار ارتفاع زیاد دیوار باعث افزایش لنگر خارج از صفحه ناشی از اینرسی و نیروهای سقف و در نتیجه کاهش توان باربری و ایستایی دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه می شود. ت۲-۳-۲-۶-۱۱- طول آزاد دیوار طول مهار نشده زیاد دیوار باعث افزایش لنگر خارج از صفحه ناشی از اینرسی دیوار و نیروی دیوارهای متقاطع و در نتیجه کاهش توأن باربری و ایستایی دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه می شود. ت۳-۲-۲-۶-۱۱- نسبت ارتفاع به ضخامت تفسیر ندارد. ت۴-۲-۶-۱۱- بازشوها در ضوابط این بند عینا ضوابط نظیر از استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳.۳ ت ۱-۴-۲-۶-۱۱- نسبت بازشوها در ضوابط این بند عینا ضوابط نظیر از استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شده است. ت ۲-۴-۲-۶-۱۱- فاصله‌ی باز شوها از اندهای دیوار در ضوابط این بند عینا ضوابط نظیر از استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شده است. ت۵-۲-۶-۱۱- رانش در سقف‌های قوسی ت ۶-۲-۶-۱۱- لوله و دودکش درون دیوار باربر عبور دادن لوله و دودکش از درون دیوار سبب انفصال در محل عبور و در نتیجه کاهش مقاومت خارج از صفحه و درون صفحه دیوار می شود. چنان چه قطر لوله نسبت به ضخامت دیوار کم باشد عبور لوله از درون دیوار تاثیر محسوسی بر مقاومت دیوار نخواهد ت ۳-۶-۱۱- شرایط انسجام ت۱-۳-۶-۱۱- سیستم کلاف در ضوابط این بند عینا ضوابط نظیر از استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شده است. تن ۲-۲-۶-۱۱-اتصالات ت۱-۲-۲-۶-۱۱- اتصال سقف و تکیه‌گاه در ضوابط این بند عینا ضوابط نظیر از استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شده است. واحدهای بنایی در تمام دیوارهای باربر متقاطع باید در یک تراز چیده و در یک تراز بالا آورده شده باشند. ضعف اتصال بین دیوارهای متقاطع به واسطه استفاده از روش هشت گیر در اجرای دیوارها و یا نزدیکی بازشوها به انتهای دیوار»ه سبب می شود که هر کدام از دیوارهای متقاطع به صورت یک دیوار مهار نشده ضعیف عمل کنند. ضعف این اتصالات همچنین باعث کاهش انسجام عمومی ساختمان می شود. بنابراین در صورتی که در اجرای دیوار از روش هشت گیر استفاده شده باشد و در محل اتصال دو دیوار از -------- صفحهٔ بعد -------- ۳.۴ ۱ -تفسیر دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود ت۳-۲-۲-۶-۱۱- اتصال دیوار و کلاف در ضوابط این بند عینا ضوابط نظیر از استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شده است. ت۳-۲-۶-۱۱- دیافراگم ت۱-۳-۳۲-۶-۱۱- بازشوی دیافراگم به تفسیر بند ۱-۱-۶-۴-۱۱ مراجعه شود. ت۲-۳-۳۲-۶-۱۱- یکنواختی و انسجام سقف برای حفظ انسجام و یکپارچه عمل کردن سقف باید بسته به نوع سقف نکات زیر رعایت شده باشد: - سقف های طاق ضربی ب- تیرأهن ها باید به گونه ای مناسب به کلاف افقی متصل شده باشند. این تیرها باید یا در داخل کلاف مهار شده باشند یا به ج- تیرآهن ها باید به وسیله میلگرد و یا تسمه فولادی به صورت ضربدری به یکدیگر بسته شده باشند. به طوری که اولا طول مستطیل ضربدری شده بیش از ۱/۵ برابر عرض آن نباشد و ثانیا مساحت تحت پوشش هر ضربدری از ۲۵ متر مربع فراتر نرود. فولادی و اتصال آن با کلاف زیر خود و یا با جاسازی در کلاف بتنی تامین شود. چنان چه این تکیه گاه فولادی باشد. باید با میلگردها و یا تسمه های کاملا کشیده و مستقیم در دو انتهای تیر و همچنین در فواصل کمتر از ۲ متر به آخرین تیرآهن سقف متصل شده باشند. ۵ حداقل سطح مقطع و9 ی نسمه که برای مهاربندی ضربدری تیرأهن های سقف و ی استوار کردن آخرین دهانه به کار می رود میلگرد ۱۴ میلی متری و یا تسمه معادل آن می باشد. و- می توان از تیرهای فرعی که مطابق ضوابط مقررات ملی ساختمان مبحث هشتم در دل تیرهای اصلی سقف جوش می شوند استفاده نمود. الف- تیرچه ها باید به نحو مناسبی در کلاف افقی مهار شده باشند و بتن ریزی تیرچه ها و کلاف هم زمان انجام شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - بهسازی ساده ۱۳۳۳/۱ ۳۵ ب- بتن پوشش روی بلوک هاء حداقل دارای ۵ سانتی متر ضخامت باشد و میلگرد مورد استفاده در بتن پوشش سقف حداقل یک سانتی متر مربع در هر متر و عمود بر تیرچه ها قرار داده شده باشد. چ- در صورت تجاوز دهانه تیرچه ها از ۴ مترء تیرچه ها به وسیله کلاف عرضی که عرض مقطع آن حداقل ۱۰ سانتی متر باشد. به هم متصل شده باشند. این کلاف باید دارای حداقل ۲ میلگرد آجدار سراسری به قطر ۰ میلی متر یکی در بالا و یکی در پایین د- در صورت وجود طره در سقف. در بالای تیرچه و بر روی تکیه گاه, میلگردهایی حداقل به اندازه میلگردهای پایین به طول مهار ۱/۵ متر قرار داده شده باشد. - خرپاها الف- با تعبیه مهاربند های قائم و افقی مناسب بین خرپاهاء انسجام سقف تامین شده باشد. ب-اضلاع مختلف خرپای چوبی در نقاط اتصال به یکدیگر به وسیله پیج ۵ و یا اسکوپ های فولادی کاملا به ع خرپای چوبی در یگر به وسیله پیچ و مهره و پ های فولادی هم شده باشند. ت۳-۳-۲-۶-۱۱- نسبت طول دهانه به عرض دال معمولا سقف های انعطاف پذیر متداول در ساختمان های بنایی شامل سقف های چوبیء طاق ضربی و قطعات پیش ساخته بدون بتن رویه هستند. ت ۴-۶-۱۱ ارزیابی دیوارها در امتداد خارج صفحه تفسیر ندارد. ت ۵-۶-۱۱-ارزیابی دیوارها در امتداد داخل صفحه ت۱-۵-۶-۱۱- ساختمان‌های با دیافراگم صلب ت۱-۱-۵-۶-۱۱- تلاش‌ها تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۶ ۱ -نفهسیر دستورالعمل بهسازی لرزهدای ساخنمان‌های موجود ت۲-۱-۵-۶-۱۱- سختی برشی دیوارها تفسیر ندارد. ت۳-۱-۵-۶-۱۱- مقاومت ت۴-۱-۵-۶-۱۱- معیارهای پذیرش ت ۲-۵-۶-۱۱- ساختمان‌های با دیافراگم انعطاف پذ بر تفسیر ندارد. ت۱-۲-۵-۶-۱۱- تلاش‌ها تفسیر ندارد. ت۲-۲-۵-۶-۱۱- سختی تفسیر ندارد. ت۳-۲-۵-۶-۱۱- مقاومت تفسیر ندارد. ت۴-۲-۵-۶-۱۱- معیارهای پذیرش تفسیر ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- 0 کم ۳۵۵۱۱۲ 15۱20916 226۲۲3 فدد ۲۵۵ 15 07] مزا م1350 04 ۱2۲۲ 0۵) 5وو از 325112 و مزا 1)2انرا واه ۲۸ 1 .۲۷0 ( :216۲1910 چ۳1۳۹4) 40 101۳3517۷61۳۴ ,1601162 آ0 برایم12] ۳۳۵۵۱۵۵ ۸۲5 6 م3200 [۵ع1 1201 0۱ 60۱ 0271ع11 ۸5 13۳3 2016 -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «تفسیر دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود». حاوی نکاتی است که به منظور رفع آبهام. تکمیل یا تشریح مفاد ضابطه شماره ۲۶۰ آرائه شده‌است.