سازمان برفامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران سازمان برفامه و بودجه کشور دستور العمل باز رسی و تعمیر سیستم‌های نهد ری سازمان برنامه و بودجه کشور وزارت صنهت» مهدن و تهارت معاونت فنی و توسعه امور زیربنایی معاونت امور معادن و صنایع مهدنی امور نغلام فنی و اجرایی دفتر نغفارت و بهره برداری 30333333 دا 1۱ هه ۱۳۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 96/1639355 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 26 / 10 / 1396 :موضوع دستورالعمل بازرسی و تعمیر سیستم های نگهداری در حفری ات معدنی ( به استناد ماده23 قانون برنامه و بودجه و مواد6 و7) آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی- مصوب سال1352 و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب نامه شماره 42339/ت33497 هـ مورخ20 / 4 / 1385 هیأت محترم وزیران)، به پیوست ضابطه شماره726 امور نظام فنی و اجرایی ، با عنوان« دستورالعمل بازرس ی و تعم یر سی ستم ی ها نگهدار ی در حفر ات ی معدن ی » از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 04 / 1397 .الزامی است امور نظام فنی و اجرایی این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفمومی, فنی, ایام ایام و اشکالات موصوعی نیست. از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایدراد وا شکال فدذ-ی مراتب را به صورت زیر گزار ش فرمایید: - شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشدخدص کنید. ۲ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان من اصلاح شده را برای جایگزیدی ار سال نمایید. ۴ ذشانی خود را برای تما س احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. ذشانی برای مکاتبه : تهرانء میدان بهارستان» خیابان صفی علیشاه» سازمان برنامه و بودجه کشورء امور نظام فنی و اجرایسی, مرکز تلفشن ۳۳۲۷۱ ۷0:22 او ۱ 1 1 مت 1 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این امور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام فنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. کاریی سیستم نگهداری در حفریات معدنی با تغییر شرایط ژئوتکنیکی و استخراجی تغییر می‌کند. این تغییرات در دراز مدت ممکن است باعث ناپایداری زمین شده و منجر به مسایل قابل توجهی در ارتباط با ایمنی و اقتصاد پروژه شود. برای تامین عمر مفید سازه‌ها در زمان پیش‌بینی شده از لحاظ دوام و ایستایی» نیاز به نگهداری و بهسازی آن‌ها است. هر سازه‌ای پس از مدتی به دلیل خطاهای ناشی از طراحی و اجراء کیفیت مصالح» بهره‌برداری و نگهداری, نارسایی‌ها و یا خرابی‌هایی در آن بروز می‌کند و در نتیجه قابلیت بهره‌برداری و دوام آن به تدریج کاهش می‌یابد. از این‌رو برای هر سازه» در ابتدای طراحی و محاسبه یک حاشیه ایمنی در نظر گرفته می‌شود که کیفیت اجرا در آن نقش تعیین کننده‌ای دارد. در صورت اجرای صحیح و انتخاب مصالح مناسب, حاشیه ایمنی طرح به آسانی حفظ می‌شود. در غیر این صورت ممکن است حاشیه ایمنی طرح از همان ابتدا از مقدار مطلوب کمتر باشد و در طول زمان کاهش یابد و یا حتی به صفر برسد. به همین دلیل ترمیم تعمیر و تقویت سازه‌ها ضرورت دارد و در نتیجه از کاهش حاشیه ایمنی جلوگیری می‌شود و عمر مفید افزایش می‌یاید. در میان سازه‌هاء حفریات معدنی سازه‌های فعالی هستند که در طول عمر خود برای خدمات‌رسانی در امر تولید مواد معدنی استفاده می- شوند. بسیاری از این سازه‌ها در دهه‌های گذشته ساخته شده و به عمر مورد انتظار طراحی خود نزدیک شده‌اند. در حفریات معدنی» بر اساس اهمیت و چگونگی نگهداری, بعد از گذشت چند سال از بهره‌برداری به تعمیر در ساختار آن‌ها نیاز است» چون با گذشت زمان مقاومت توده سنگ‌های اطراف حفریات کاهش و شکست در ساختار آن‌ها افزایش می‌یابد. افزایش بارگذاری از توده سنگ باعث افزایش تغییر شکل‌ها و تنش در پوشش تونل می‌شود. برای ارزیابی رفتار حفریات معدنی و کنترل پایداری آن‌ها در بلند مدت, باید برنامه منظمی برای بازرسی از سیستم‌های نگهداری و سازه تونل‌ها تدوین شود. در مرحله بازرسی» مشکلات و خرابی‌های موجود شناخته شده و پس از ارزیابی آن‌هاء در صورت نیاز با انجام تعمیرات نواقص رفع می‌شود. این ضابطه با عنوان "دستورالعمل بازرسی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی " با هدف ارایه دستورالعمل‌های بازرسی و تعمیر حفریات معدنی و در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن تهیه شده است. با همه‌ی تلاش های آنجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که امید است» کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم آورد. در پایان» از تلاش‌ها و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان امور نظام فنی و اجرایی همچنین جناب آقای دکتر جعفر سرقینی مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشورء کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطهء تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافرون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف آیران اسلامی باشیم. معاون فنی, آمور زیربنایی و تولیدی دی ماه ۱۳۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مجری طرح جعفر سرقینی معاون امور معادن و صنایع معدنی- وزارت صنعتء, معدن و تجارت اعضای شورای عالی به تر تیب حروف الفبا فرزانه آقارمضانعلی کارشناس آرشد مهندسی صنایع- سازمان برنامه و بودجه کشور عباسعلی ایروانی کارشناس آرشد مدیریت کارآفرینی (کسب و کار)- وزارت صنعت. معدن و تجارت بهروز برنا کارشناس مهندسی معدن- سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور محمد پریزادی کارشناس ارشد مهندسی معدن- سازمان برنامه و بودجه کشور جعفر سرقینی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- وزارت صنعت, معدن و تجارت علیرضا غیانوند کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی- وزارت صنعت. معدن و تجارت حسن مدنی کارشناس آرشد مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیرکبیر هرمز ناصرنیا کارشناس ارشد مهندسی معدن- سازمان نظام مهندسی معدن اعضای کارگروه استخراج به ترتیب حروف الفبا محمد فاروق‌حسینی دکترای مهندسی معدن, مکانیک سنگ- دانشگاه تهران مصطفی شریف‌زاده دکترای مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیرکبیر کورش شهریار دکترای مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیر کبیر حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی امیر کبیر اعضای کارگروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا مهدی ایران‌نژاد دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی- دانشگاه صنعتی امیر کبیر بهرام رضایی دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی- دانشگاه صنعتی امیر کبیر علیرضا غیائوند کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی- وزارت صنعتء معدن و تجارت حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن- دانشگاه صنعتی آمیرکبیر بهزاد مهرابی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی - دانشگاه خوارزمی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی و اجرایی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت امور معادن و صنایع معدنی آقای اسحق صفرزاده کارشناس معدن آمور نظام فنی و اجرایی پیش‌نویس این گزارش توسط آقایان مهندس سید محمد دلبری و دکتر بیزن منتصر کوهساری تهیه شده و پس از بررسی و تایید توسط کارگروه استخراج» به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۳- آزماپش‌های سازه‌های بتنی موم و و موم و و و و و ۳-۳- آزماپش‌های قاب‌های فولادی و و و موم و ۴-۳- آزمایش‌های سازه‌های چوبی دوم و و موم و مش ۵-۳- آزمایش‌های شاتکریت و ۶-۳- آزمایش‌های پیچ‌سنگ دم فصل چهارم- بازرسی سیستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن و ۱- ۴- آشنایی موم و ۳-۲-۴- شرایط لازم برای بازرسان ی ۴-۲-۴- وظایف و مسوولیت‌ها دمم ۵-۲-۳۴- لوازم زج ابزار مورد نیاز ار را را را را را را را را را را ار را ار را را را رن را رن رز رت را ار رن پر رتیت ۶-۲-۴ کنترل نقشه‌برداری و استانداردسازی موه مه هم هه هه ۷-۲-۴- فرم‌های بازرسی یووم موم ۳-۴- سیستم‌های بازرسی دوم مه همم مش ۳-۴- زمان‌بندی بازرسی و ۱ ۱۳ ۵ ۵ ۵ ۵ ۶ ۶ ۱۷ ۹ ۹ ۹ ۹ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳۴ ۳۷ ۳۷ ۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵-۴- بازرسی با روش‌های مخرب موم مه مه همم مه ۴-۵-۳۴- بازرسی با روش‌های غیرمخرب را تا تا را ارت را ار رت رت را رن یر را یر ری رتیه ۶-۴- روش بازرسی انواع سیستم‌های نگهداری و ۲-۶-۴ بازرسی سازه‌های فولادی دم ۳-۶-۴- بازرسی سازه‌های چوبی دمم مش ۴-۶-۴- بازرسی شاتکریت و و و وم مه ۵-۶-۴- بازرسی پیچ‌سنگ و و وم ۱۷-۴ ارزیابی سیستم نگهداری پس از بازرسی موم فصل پنجم- تعمیر سیستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن و ۴- ۵- تعمیرات سیستم نگهداری فولادی مد ۱-۴-۵ نکات ضروری در تعمیر سیستم‌های نگهداری فولادی و ۱-۸-۵- شرایط و شرح وظایف چوب‌بست کار موم ۲-۸-۵- مقررات ایمنی تعمیر چوب‌بست و ۳۱ ۳۱ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۷ ۳۹ ۴۱ ۴۱ ۳۲ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۴ ۳۴ ۳۴ ۴۵ ۴۶ ۴۶ ۴۷ ۴۷ ۴۷ ۴۸ ۴۸ ۴۸ ۳۹ ۳۹ ۴۳۹ ۴۳۹ ۸8( -------- صفحهٔ بعد -------- تعار فصل و مفاه ۱ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و مفاهیم ۳ ۱-۱- تعاریف و مفاهیم عمر مفید!: عمر مفید سازه» مدت زمانی است که در طول آن» سازه ایمنی کافی و سرویس‌دهی مورد نیاز را تامین می‌کند. نگاهداری آ: نگاهداری سازه به معنای کنترل رفتار سازه‌ای و تغییراتی است که در ساختار زمین به دلیل به هم خوردن ماهیت آن در اثر احداث حفریه به مرور زمان ایجاد می‌شود و این امر بر روی رفتار سازه نگهدارنده حفریه در طول اجرا و بهره‌برداری تاثیر جدی دارد. نگهداری ": فرآیندی که طی آن» با نصب سیستم‌هایی مانند قاب‌های چوبی یا فلزی, دیوارسازی و نظایر آن از حرکت سنگ‌های اطراف حفریات جلوگیری می‌شود و در عین حالء وزن قطعات سست که امکان سقوط دارندء به وسیله این سیستم تحمل می‌شود. خرابی*: یا عیب هر گونه نقص در سیستم نگهداری که باعث کاهش ظرفیت تحمل بار و احتمال ایجاد ناپایداری» به دلیل زوال سیستم نگهداری» شود. بازر سی *: بازرسی عبارت است از مجموعه عملیات برنامه‌ریزی» تهیه تجهیزاتء بازدید. ارزیابی و آزمایش که منجر به شناسایی عیب‌ها و نقص‌های حفریه و وضعیت پایداری می‌شود. فرم بازرسی!: برای جمع‌آوری و ثبت مناسب اطلاعات به دست آمده از بازرسی» ایجاد فرم‌هایی که به سادگی در یک پایگاه اطلاعاتی وارد شوند.ء الزامی است. تعمیر جزیی ": رفع نقص‌های جزیی کوچک و محدود. مانند مسدود کردن ترک‌ها یا جایگزین کردن خرابی‌های سطحی تعمیر 7 عملیاتی که روی قسمت‌های آسیب دیده یک سازه در محدوده نسبتا کم انجام می‌شود. به تعمیر موسوم است. برای انجام تعمیرات نیاز به طراحی خاصی نیستء هر چند نقشه جزییات اجرایی را باید تهیه کرد. برای مثال جایگزین کردن قسمت آسیب دیده یک تیر بتن مسلح با بتن مناسب» تعمیر محسوب می‌شود. مقاوم‌سازی": مقاوم‌سازی به مجموعه عملیاتی گفته می‌شود که روی یک قسمت یا تمام سازه انجام می‌شود تا سازه بارها و سربارهایی در حد یا بیشتر از مقادیر طراحی شده را تحمل کند. مقاوم‌سازی به دلایل زیر انجام می‌شود: - سازه به طور صحیح محاسبه و اجرا شده باشد ولی به دلایلی شرایط بهره‌برداری تغییر کند و بار بیشتری به سازه وارد شود. - به دلیل اشتباه در طراحی» برخی از مقاطع سازه ضعیف‌اند و باید تقویت شوند. - گذشت زمان و تخریب و فرسایش توده‌سنگ و خوردگی سیستم نگهداری ۵ ۹6۳۷۱۵۵ -[ ع 2 1 -3 401 -4 5 1۹06011011 -6 7 3/110۲ -7 6 ۳ 9 8 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 د سنورالعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی - به دلیل آسیب‌دیدگی شدید سازه (یا عضوی از سازه) حتی با انجام تعمیرء سازه به حالت اولیه باز نمی‌گردد و نیاز به تقویت دارد. بازسازی!۱: به مجموعه عملیاتی که برای رفع آسیب‌دیدگی وسیع و شدید یک سازه اعمال می‌شود» بازسازی گفته می‌شود. به عبارت دیگر منظور از انجام بازسازی» رفع آسیب‌دیدگی (و منشا آن) و نارسایی‌های سازه است. بازسازی باعث می‌شود که سازه مجددا پایدار شود و ایمنی کافی و دوام مورد نیاز را به دست آورد. بازسازی شامل تمام یا قسمتی از عملیات زیر است: ب- ترمیم ترک‌ها تعویض آ: در صورتی که درصد خرابی‌ها بسیار وسیع باشد و سازه بعد از تعمیر پایدار نباشدء باید به تخریب و ساخت مجدد بهسازی ": عملیات ترمیم» تقویت و بازسازی» بهسازی نامیده می‌شود. بهسازی مجموعه اقداماتی است که برای جلوگیری از بروز آسیب‌دیدگی و یا بازگرداندن سازه به وضعیت اولیه انجام می‌گیرد. نوسازی*: در صورت گستردگی بیش از حد آسیب» دیگر بهسازی کارساز نیست و باید سازه را نوسازی کرد. نوسازی عبارت از یا چند فعالیت معدنی تعیین می‌شود. تونل *: یک راهرو زیرزمینی افقی یا تقریبا افقی که از سطح زمین برای دسترسی به ماده معدنی (یا آبکشی) حفر شود و از دامنه دیگر کوه یا تپه بیرون آید. تونل دنباله‌رو": تونل افقی که از داخل لایه یا رگه و موازی با امتداد آن یا موازی با بزرگترین بعد توده‌سنگ حفر می‌شود. تونل مورب : تونل یا چاهی که افقی یا قائم نیست و از سطح زمین به طرف عمق و به حالت شیبدار حفر می‌شود و معمولا م۰ ۰ ۰.۰ ۸. ۰ ۰ ۰ پوت ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ 1 ۸ ۰ تونل با زکننده: یک راهرو زیرزمینی افقی یا تقریبا افقی که از سطح زمین برای دسترسی به ماده معدنی (یا ابکشی) حفر می‌شود. 0 ]1 1161011 -2 1 --3 [ 11616۵ -4 |1۵ -5 11 -6 7-6 |1۱۲۵ - 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و مفاهیم ۵ تونل پیشرو!: تونل دنباله‌رو زیر طبقه در معادن زغال‌سنگی که با روش جبهه‌کار بلند پیشرو استخراج می‌شوند. این تونل هم‌زمان با پیشروی جبهه کار استخراجی و در حدود ‎٩‏ تا ۱۸ متر جلوتر از آن پیشروی می‌کند. چاه ": یک حفریه زیرزمینی که از سطح زمین به طرف پایین حفاری می‌شود. از چاه برای بالا آوردن کانسنگ استخراج شده و سنگ حاصل خفاری‌هاء بالا و پایین بردن نفرات و نظایر آن‌ها استفاده می‌شود. معمولا منظور از کلمه چاه به تنهایی, چاه قائم است. چاه مایل چاهی است که شیب داشته باشد. گالری آ: هر نوع راهرو زیرزمینی افقی یا تقریبا افقی دویل *: راهرویی با سطح مقطع کوچک که به حالت مایل یا قائم از یک تونل یا از یک کارگاه استخراج به سمت بالا حفر می‌شود و هدف از آن ارتباط بین دو طبقه برای رفت و آمد افراد (نفررو)» ارتباط بین کارگاه استخراج و تونل باربری و نظایر آن است. رمپ*: تونل شیبداری که در معادن زیرزمینی با شیب کم و برای عبور وسایل نقلیه چرخدار حفر می‌شود. میان‌بر": راهرو کوچک و کم عرضی که بین کارگاه‌های استخراج یا اتاق‌ها برای تهویه حفر می‌شود یا خود به خود به وجود می‌آید. اتاق ۴: فضای زیرزمینی که عرض» طول و ارتفاع آن خیلی با هم تفاوت ندارند و از این نظرء با راهرو و یا تونل که طول آن‌ها زیاد است. متفاوت‌اند. راهرو هر نوع حفریه زیرزمینی که طول آن در مقایسه با عرض و ارتفاعش زیاد باشد. انواع تونلء گالری» میان‌بر و نظایر آن را می‌توان راهرو نامید. ریزنسگاه: دویل کوتاه کانه‌ریز یا زغال‌ریز» بین کارگاه استخراج و راهروی باربری 1- ۸0۵۷۵۵6 6 2- ۵11 3- ۱ 4- 6 5- 0 نان 00۵5 -6 0 -7 6- ۵۵ ۱ 9- 06 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ معرفی انواع فضاهای زیرزمینی و سیستم‌های نگهداری در معادن -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- معرفی انواع فضاهای زیرزمینذی و_سیستم‌های نگهداری در معادن ۱-۲- آشنایی سطح مقطع بر پایه نیازهای معدن و شرایط پایداری انتخاب می‌شود. شکل و نوع حفریات معدنی تاثیر زیادی بر برنامه‌ریزی برای انجام بازرسی و تعمیر آن‌ها دارد. ۲-۲- تقسیم‌بندی حفریات معدنی بر اساس طول عمر (مدت کاربری) حفریات معدنی بر اساس طول عمر (مدت کاربری) به صورت زیر تقسیم‌بندی می‌شوند: ۱-۲-۲ حفریات زیرزمینی موقت حفریات موقت حفریاتی هستند که برای استخراج از معدن و در مدت زمان خاص طراحی و اجرا می‌شوند و طول عمر مشخصی برای آن‌ها تعریف می‌شود. بر حسب کاربری» هر نوع حفریه ممکن است هم به صورت دایم و هم به صورت موقت مورد استفاده قرار گیرد. از سویی دیگر برخی حفریات بیشتر به صورت موقت در نظر گرفته می‌شوند. دویل‌های قائُم و مایل, ریزشگاه» تونل‌های دنباله - رو و موازی لایه از این جمله‌اند. ۲-۳-۲ حفریات زیرزمینی دایم تونل‌های اصلیء تونل‌های امتدادی, دنباله‌روء میانبرهاء رمپ‌ها و چاه‌ها هستند. ۳-۲ انواع سیستم‌های نگهداری در معادن در ادامه به طور مختصر انواع سیستم‌های نگهداری مورد استفاده در معادن معرفی می‌شوند. ۱-۳-۲- سیستم نگهداری بتنی با توجه به خواص و کارآیی بتن» در حفریات زیرزمینی که پایداری بلند مدت و ایمنی مورد نیاز باشد.ء از سیستم‌های نگهداری بتنی استفاده می‌شود. کاربرد بتن برای نگهداری تونل‌های معدنی نیز رو به گسترش است. انواع روش‌های بتن‌پاشی و بتن‌ریزی در بخش‌های مختلف معادن از جمله نگهداری چاه‌هاء نگهداری گالری‌هایی با مقطع بزرگ مانند پذیرش‌گاه‌هاء ایستگاه‌های تلمبه‌خانه, ایستگاه‌های تخلیه موادء ایحاد پوشش برای جلوگیری از پوسته شدن سنگ‌ها در اثر هوازدگی, احداث حوضجه‌های جمع‌آوری آب. سدهای آب و بالاخره سقف مصنوعی برای استخراج در روش‌های چند برشه مورد استفاده قرار می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۰ د سنورااعمل بازر سی و تعمیر سیرستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ۲-۳-۲- سیستم نگهداری قطعات پیش‌ساخته بتنی امروزه قطعات پیش‌ساخته بتنی به فراوانی در نگهداری حفریات زیرزمینی» به ویژه در جاهایی که سرعت حفاری زیاد است. به کار می‌رود. این سیستم نگهداری هم‌زمان با حفاری نصب می‌شود و پایداری اولیه و نهایی حفریه را تامین می‌کند. ابعاد تجاری این قطعات پیش‌ساخته برای حلقه‌های با قطر داخلی متغیر (به ویژه برای پوشش چاه) تولید می‌شود. قطعات پیش‌ساخته بتنی به صورت راندمان هزینه مربوط می‌شود. بتن‌های مسلح با الیاف فولادی روز به روز رایج‌تر می‌شود. اما ساخت قطعات پیش‌ساخته با میلگردها و ۳-۳-۲ سیستم‌های نگهداری فولادی حدودی تغییر شکل می‌دهند و آنواع انعطاف‌پذیرء در اثر اعمال بار تغییر شکل بیشتری را نشان می‌دهند. در حفریات زیرزمینی و بر حسب شرایط و امکانات. از نیمرخ‌های مختلف فولادی استفاده می‌شود. هر کدام از این نیمرخ‌ها خواص مکانیکی 9 مقاومتی متفاوتی دارند که در طراحی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در سیستم‌های نگهداری» معمولا از نیمرخ‌های سبک تا متوسط استفاده می‌شود. 2-۳-۲- سیستم نگهداری پیچ‌سنگ استفاده از پیچ‌سنگ از موثرترین شیوه‌ها برای تامین پایداری موقت حفریات زیرزمینی در توده‌سنگ‌های درزه‌دار است. نقش پیچ‌سنگ.» اتصال توده‌سنگ‌های ناپیوسته به هم است. مثلا در سنگ‌های رسوبی که صفحات لایه‌بندی دارند و یا گوه‌های ایحاد شده در سنگ‌های درزه‌دارء به وسیله این سیستم نگهداری می‌شوند. ۵-۲-۲ سیستم نگهداری بتن‌پاشی (شاتکریت) سیستم نگهداری بتن‌پاشی اغلب به عنوان سیستم نگهداری موقت همراه با شبکه فولادی و پیچ‌سنگ به کار می‌رود. شاتکریت همانند بتن رفتار می‌کند اما با توجه به روش‌های ساخت حفریه و کاربرد بتن‌پاشی, نیاز به ترکیب متفاوتی از بتن و مواد با خصوصیات این حالت در حین خروج مصالح از سر نازل به آن اضافه می‌شود که با توجه به سرعت بسیار زیاد خروج مصالح از سر نازل» این عمل در کسری از ثانیه انجام می‌شود. در این حالت ممکن است آب به بعضی از دانه‌های سیمان نرسد و در نتیجه این دانه‌ها هیدراته نشوند. در روش شاتکریت با مخلوط ترء بتن آماده به داخل پمپ ریخته می‌شود و پس از عبور از لوله انتقال به سر نازل می‌رسد و از انجا به کمک فشار باد کمپرسور به سطح مورد نظر پاشیده می‌شود. در این روش اجرای بتنی با ضخامت ۵۰ سانتی‌متر برای دیوار و -------- صفحهٔ بعد -------- 1-۳-۲ سیستم نگهداری چوبی چوب از جمله مصالحی است که به دلیل داشتن مقاومت و قابلیت ارتحاعی مناسب و نصب آسان, در نگهداری موقت معادن کوچک فلزی و زغال‌سنگ هنوز هم استفاده می‌شود و اگر به خوبی از آن محافظت و نگهداری شود.ء دوام و عملکرد مناسبی در برابر نیروهای وارده دارد. چوب‌هایی که در فضاهای زیرزمینی به عنوان نگهدارنده استفاده می‌شوند.ء در اثر اعمال بار» تحت خمش, تراکم»؛ کمانش و برش قرار می‌گیرند. چوب ماده‌ای ناهمسانگرد در تمامی جهات است و این امر به راحتی در آزمون مقاومت فشاری قابل -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- های ۱ فصل ۳ نم‌های نگهداری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- آزمایش‌های سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ۵ ۱-۳- آشنایی عملکرد هر یک از تحکیمات در پایدارسازی حفریات. آزمایش‌های مختلف برای تعیین و کنترل ظرفیت تحمل بار آن‌ها وجود دارد. در ادامه لیست آزمایش‌های مورد نیاز و ویژگی‌های خاص برای شناخت خواص مکانیکی و مقاومتی سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی توصیه شده‌اند. ۲-۳- آزمایش‌های سازه‌های بتنی برای تعیین مشخصات مقاومتی بتن اجرا شده در حفریات معدنی» با تهیه نمونه از بتن و انجام آزمایش‌هایی می‌توان میزان مقاومت آن را تخمین زد. آزمایش‌های زیر برای این منظور توصیه می‌شوند: - آزمایش تعیین مقاومت فشاری تک محوری - آزمایش پالس فراصوت! ۳-۳ آزمایش‌های قاب‌های فولادی معایب قاب‌های فولادی شامل هزینه نگهداری بالاء لزوم محافظت در مقابل خردگی, احتمال کمانش و خستگی است. در حین بهره‌برداری آزمایش خاصی برای تعیین پارامترهای مقاومتی وجود ندارد. با این حال می‌توان با بررسی عیب‌های موجود در قاب‌های فولادی,» در مورد میزان ظرفیت تحمل بار آن‌ها اطلاعات مفیدی به دست آورد. 2-۳ آزمایش‌های سازه‌های جوبی به مرور زمان و با توجه به شرایط محیطی حفریات معدنی» از مقاومت قاب‌های چوبی نصب شده» کاسته می‌شود. برای بررسی بهتر شرایط پایداری حفریات. می‌توان آزمایش‌های زیر را بر روی نمونه‌های تهیه شده از چوب به کار رفته در حفریات انجام داد و پارامترهای مقاومتی مورد نیاز را تعیین کرد: - مقاومت فشاری (خردشدگی) چوب - مقاومت برشی چوب |- 60 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱1 دستورالعمل بازرسی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی برای بررسی وضعیت بتن پاشیده شده در جداره فضاهای زیرزمینی» اولین گام تخمین پارامترهای مقاومتی سیستم نگهداری زیر» برای شناخت وضعیت فیزیکی- مکانیکی شاتکریت توصیه می‌شوند: - مقاومت فشاری - مقاومت خمشی و باقی‌مانده - رده‌بندی جذب انرژی! 1-۳- آزمایش‌های پیچ‌سنگ یکی از آزمایش‌های مرسوم برای ارزیابی وضعیت پیچ‌سنگ» آزمایش بیرون‌کشی" است. این آزمایش رفتار پیچ‌سنگ در برابر بارهای وارده از محیط را نشان می‌دهد. در این آزمایش می‌توان میزان استحکام گیرش پیچ‌سنگ و با داول * را تعیین کرد. (۰1ع] ع۳1۵1) دحداه ۵0۹0701100 16۲۵۷ -1 7 -2 ۶1ا۳۱۵[[0 -3 |10۷2 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- بازرسی فصل ۴ سیستم‌های نگهداری زیرزمینی در معلدن -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی سیستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۹ ۱-۶- آشنایی می‌دهد. این ناپایداری‌ها اغلب ناشی از مدیریت نادرست نگهداری زمین است. در این زمینه» بازرسی حفریات زیرزمینی نقش زیادی در تامین پایداری بلندمدت حفریات دارند. به دلیل اهمیت بالای بازرسی و تخصصی بودن کارء بازرسی حفریات زیرزمینی باید توسط تیم مجرب با تخصص‌های مورد نیاز انجام شود که در آن عوامل زیادی تاثیر گذارند. ۳-4- اصول بازرسی دارد. در ادامه توصیه‌های لازم در مورد این مراحل ارایه می‌شود. ۱-۳-۶- برداشت اطلاعات برداشت اطلاعات» جزو اولین مراحل عملیات بازرسی به شمار می‌رود. با برداشت کامل و صحیح از شرایط موجودء تشخیص عیب‌ها و ارایه راه حل برای رفع آن‌ها میسر می‌شود. استفاده از کدهای استاندارد برای برداشت اطلاعات و انجام کنترل کیفی؛ بازرسان را در رهیافت مناسب کمک می‌کند. تمام یادداشت‌های تعمیر و بازرسی شامل نوع و ترتیب زمانی اتفاقات» باید در یک کتابجه نگهداری شود. هر عضو از تیم باید در تمام مدت و در همه جا یک کتابجه با خود همراه داشته باشد. یادداشت‌های برداشت شده باید شامل موارد ایمنی,» بحث با معدنکارء یا افراد بهره‌بردار و دیگر بخش‌های مرتبط باشد. همجچنین در برداشت اطلاعات. باید اولویت زمان ثبت» مشخص باشد. برداشت‌هاء یادداشت‌ها و اطلاعات بازرسی باید در یک جا نگهداری شود. کپی اطلاعات نیز باید برای جلوگیری از مفقود شدن در جای دیگر ذخیره شود. امروزه از دفترچه‌های الکترونیکی و لپ‌تاپ برای برداشت اطلاعات به صورت رقومی استفاده می‌شود که در این صورت عکس و فیلم‌ها همراه با زمان و مکان تهیه در اطلاعات گنجانده می‌شود. برای بازرسی موثر از حفریات. سه نوع ثبت و برداشت وجود دارد. - یادداشت‌های عمومی در کتابجه یادداشت - ثبت نواقص (عیب‌ها) در فرم‌های اطلاعات - ثبت نواقص (عیب‌ها) به وسیله عکس و فیلم ۳-۲-2 ثبت و مستندسازی اطلاعات داده‌های مورد نیاز در هر پروژه خاص» در فرم‌های اطلاعات ثبت می‌شوند که در هر پروژه باید به صورت ویژه برای آن تهیه برای ثبت بهتر نواقص حفریات می‌توان از دوربین دیجیتال استفاده کرد. عکس‌ها باید شرایط عادی و غیرعادی و همچنین شرایط خاص حفریات را نشان دهد. در معادن زغال‌سنگ گازدار» دوربین دیحیتال باید خاصیت ضد جرقه داشته باشد. عکس‌ها باید شماره پروژه» تاریخ» زمان» موقعیت. عکاس و درک عمومی از موارد ر نشان دهند و اطلاعات را بکه صورت یکپارجه 9 هماهنگ. برای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ د ستوراعمل بازر سی و تعمیر سوستم‌های نگهداری در حفریات معدنی استفاده در آینده» ثبت کنند. ۳-۳-2 سشرایط لازم برای بازرسان اهمیت بازرسی در حفریات. لزوم انجام عملیات توسط تیم متخصص و با تعداد افراد کافی را ایجاب می‌کند. بازرسی از شبکه‌های زیرزمینی» حداقل باید توسط دو نفر انجام گیرد و تمامی اعضای بازرسی باید حداقل صلاحیت‌های تعیین شده را داشته باشند. صرف نظر از شرایط عمومی و اختصاصی,» بهره‌بردار باید برای اطمینان از توانایی تمام افراد گروه بازرسی در انجام وظایف محوله آموزش‌های لازم را ارایه کند. گروه‌های بازرسی به دو بخش سرپرست گروه و اعضای گروه تقسیم می‌شوند. تک تک افرادی که کار بازرسی حفریات را انجام می‌دهندء باید از قسمت‌های مختلف حفریات و چگونگی عملکرد آن‌ها مطلع باشند. اعضای تیم بازرسی باید علاوه بر شرایط مندرج در سازمان نظام مهندسی معدنء صلاحیت‌های عمومی زیر را داشته باشند: - توانایی استفاده از تحهیزات بازرسی برای دسترسی به قسمت‌های مختلف سازه حفریات - قابلیت پیش‌بینی و انتخاب وسایل مختلف مورد نیاز یا تجهیزات مرتبط برای برداشت و شرح کامل عیب‌ها - مهارت در ترسیم مناسب طرح‌ها و کروکی‌ها و درج مطالب به صورت خوانا - توانایی در خواندن و تفسیر نقشه‌ها - توانایی استفاده از کامپیوتر برای جمع‌آوری و ذخیره اطلاعات شرایط اختصاصی سرپرست و اعضای گروه بازرسی برای قسمت‌های مختلف تشکیل دهنده حفریات عبارتند از: الف- سرپرست گروه - داشتن مدرک معتبر تخصصی و سوابق اجرایی مفید - داشتن تجربه در طراحی حفریات مورد نظر - داشتن حداقل پنج سال تجربه بازرسی و توانایی تشخیص و آرزیابی معایب خطرساز برای سازه حفریات - توانایی تعیین میزان عیب‌های سیستم‌های نگهداری ب- اعضای گروه داشتن شرایط عمومی بازرسی حفریات 2-۳-۶ وظایف و مسوولیت‌ها سرپرست گروه» مسوولیت نظارت بر کار اعضای تیم را دارد. وظایف سرپرست گروه شامل موارد زیر است: - تعیین نحوه دسترسی به قسمت‌های مختلف حفریات - تعیین سطح بازرسی مورد نیاز برای ارزیابی تمامی عیب‌ها - نظارت بر تکمیل کلیه فرم‌های بازرسی به صورت کامل و خوانا - آگاه کردن پرسنل بازرسی از کلیه خطرات احتمالی در حفریات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی_سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۱ سایر اعضای گروه, مسوولیت کمک به سرپرست تیم را برای انجام بازرسی به عهده دارند. این مسوولیت ممکن است شامل انجام بخش‌هایی از بازرسی» حمل وسایل و فرم‌های بازرسی» عکس‌برداری و تهیه کروکی‌های لازم باشد. بهره‌بردار در صورت لزوم موظف به مسدود کردن حفریات برای انجام عملیات بازرسی و انجام اقدام موثر در هنگام تشخیص وضعیت بحرانی توسط بازرسان ۵-۳-4 لوازم و ابزار مورد نیاز بازرسی باید با ابزار و تحهیزات تخصصی ویژه‌ای انجام شود تا نتایج قابل استناد باشد. این تحهیزات باید توسط بهره‌بردار تهیه شود و در اختیار گروه بازرسی قرار گیرد. لوازم و ابزارهای مورد استفاده در بازرسی حفریات به شرح زیر است: - کولیس, برای اندازه‌گیری ضخامت صفحات فولادی - دوربین عکس‌برداری مناسب با فلاش ضد جرقهء برای گرفتن عکس برای تهیه اسناد بازرسی - دوربین نقشه‌برداری» برای بررسی تغییر شکل‌های سازه حفریات - مازیک یا نشانگرهاء برای نشانه‌گذاری در سطوح حفریات - چکش تقه‌کاری مورد استفاده برای آزمایش بتن - زیردستی دارای گیره برای یادداشت‌برداری و پر کردن فرم‌های بازدید در هنگام بازرسی همراه با وسایل نوشتاری مناسب - ابزار اندازه‌گیری ترک. برای اندازه‌گیری عرض ترک‌ها - فازمترء ولت‌متر و آمپرمتر - دفترچه یادداشت و فرم‌های کارگاهی» برای مستندسازی یافته‌هاء یادداشت‌برداری و ترسیم کروکی قسمت‌های مختلف - چراغ انفرادی, برای استفاده در قسمت‌های تاریک برای کمک به دید در هنگام بازرسی - نردبان» برای دسترسی به نقاطی که از روی زمین قابل رویت نیستند. - نورسنج» برای تعیین میزان روشنایی در حفریات - نمونه‌گیر مناسبء برای آزمایش مواد نامرغوب و سایر موارد - تحهیزات مخابراتی - بطری‌های نمونه‌گیری,» برای نمونه‌برداری مایعات و گازها - خراشنده بتن» برای تشخیص میزان گسترش خوردگی و فساد بتن - پیچ‌گوشتی» برای کنترل انسداد سوراخ زهکش‌ها - فرچه سیمی» برای تمیز کردن جرم سطوح مورد بازرسی - مترهای جیبی و خطکش‌های تاشو و در موارد مورد نیاز متر نواری چند ده‌متری برای اندازه‌گیری ابعاد خرابی‌ها - تراز آبی --------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۲ د سنورااعمل بازر سی و تعمیر سیرستم‌های نگهداری در حفریات معدنی تجهیزات ایمنی که باید برای گروه بازرسی فراهم شوندء شامل موارد زیر است: - کلاه ایمنی - دستک: کار چرمی - پوشش محافظ برای چشم‌ها - زانوبند - کمربندهای ایمنی - چکمه‌های کار - ماسک‌های تنفسی در شرایطی که حفریات آلودگی گازی دارند. - تجهیزات کنترل گاز - طناب و بست ۹-۲-2- کنترل نقشه‌برداری 9 استانداردسازی نصب شود. در صورت نیاز می‌توان از روش لیزر اسکن استفاده کرد. نقشه‌برداری شده نواقص» زمان کمتری ر در ارزیابی‌های دوره‌ای صرف می‌کند. همچنین در حفریات دایروی و با نزدیک به دایر» مقطع حفریات به قطعات با زاویه ۲۰ درجه نسبت به هم تقسیم می‌شود که مبنای آن بالاترین تراز حفریات است و می‌توان در ثبت اطلاعات از این تقسیم‌بندی استفاده کرد (شکل ۲-۴). چوب و نظایر آن) عملیات بازرسی و ارزیابی را تسهیل می‌کند. به عنوان مثال چگونگی ثبت یک عیب در جدول ۱-۴ نشان داده شده نمادهای استاندارد برای بازرسی در جدول ۲-۴ معرفی شده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی_سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن پچ دیوار شکل ۲-۶- نام گذاری سطوح و حدود حفریات با مقطع دایروی جدول ۱-۶- مثالی از چگونگی ثبت یک عیب سطح (عمق) 1-2 4 20 ۵۵ )۱0 ( 2500 ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- :۳ د سنورالعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ۷-۲-۶- فرم‌های بازرسی برای سازه حفریات» ثبت تمامی عیب‌ها باید همراه با کروکی نشان دهنده محل و ابعاد خرابی (طول» عرض و در صورت امکان عمق آن) و تشریح خرابی باشد. از تمامی خرایی‌های شدیدء باید عکسبرداری شود. برای خرابی‌های جزیی و متوسط یک نمونه عکس کافی است ولی جزییات خرابی باید درج شود. کروکی خرابی‌ها باید بر روی فرم‌های بازرسی» رسم شود. همچنین یک سری فرم‌های خالی اضافی باید برای استفاده پیش‌بینی شود. برای راحتی ثبت معایبء از اعداد یا حروف اختصاری نشان دهنده خرابی استفاده می - شود. در فرم‌های بازرسی» شدت عیب‌ها با اعداد یک (جزیی)» ۲ (متوسط) و ۳ (شدید) در کنار هر خرابی نشان داده می‌شود. می‌توان از فرم‌های چایی آماده استفاده کرد و سپس آن‌ها را به صورت دستی و یا به صورت اسکن شده وارد پایگاه اطلاعاتی کرد و یا اینکه از رایانه‌های قابل حمل که برای تطابق با پایگاه اطلاعاتی اصلی از قبل برنامه‌ریزی شده است. استفاده کرد. در روش دوم این امکان فراهم می‌شود که برای استفاده‌های آتی. یافته‌های بازرسی مستقیماً در پایگاه اطلاعات ذخیره شوند. علاوه بر تهیه فرم‌های بازرسی» می‌توان حوادث در معادن را نیز ثبت کرد. روش مرسوم که در معادن بسیار مورد استفاده قرار سوزن‌های رنگی» محل وقوع حوادث جزیی» جدی و مرگبار را در معادن نشان می‌دهد (شکل ۳-۴). این نقشه محل‌های مشکل‌زا و خطرناک در معدن را نشان می‌دهد. بنابراین مدیریت معدن تحت فشار قرار می‌گیرد تا آهنگ حوادث راء با بالا بردن سطح ایمنی در مناطق پرمشکل, کاهش دهد. این روش برای بازرس نیز مفید است زیرا وی می‌تواند پس از مشاهده نقشه حوادث. بررسی‌های خود را در مناطقی که خطرناک‌ترندء متمرکز کند. بدون چنین نقشه‌ای» کوشش قابل ملاحظه‌ای لازم است تا بازرس بتواند مناطق راهرو اصلی ا 8 0 8 5 خوادت جزنی 0 حوادت حدی ۰ حوادب جانی ل شکل ۲-۶- نقشه حوادث در معادن -------- صفحهٔ بعد -------- وص نی ل چهار م- بازر سی سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمیدی ۱ جدول ۲-۶- نماد لایه‌لایه شدن بتن 8 لایه‌لایه شدن | مرطوب ون ۱ سطح براق | جریانی خشک ترک‌ها [--) | کمتر از ۳ میلی‌متر 2-) ۱ ۳تا ۶ میلی‌متر 3-) | ۶تا ۱۲ میلی‌متر 4--) | بزرگتر از ۱۳ میلی‌متر درزه‌ها در حفریات [-ل | درزه کمتر از ۳ میلی‌متر 7-2 | درزه بین ۳ تا ۶ میلی‌متر 3-ل | درزه بزرگتر از ۱۲ میلی‌متر 1-4 | درزه ویژه که مشخصات بیشتری باید ذکر شود. میلگرد فولادی اج | زنگ زدگی سطحی 1-2 | درصد افت سطح مقطع 1-3 | تغییر شکل نامتقارن- (خارج از صفحه) افقی ]] و قائم ۷ 1.4 | شکسته شده 5 | خم شده 1-6 | سایر موارد- نیاز به توضیح بیشتر قاب فولادی |-۳ | زنگ‌زدگی دجم ۷ درصد افت سطح مقطع ۳-3 | تغییر شکل نامتقارن- (خارج از صفحه) افقی ۳1 و قائم ۷ ۲۳-4 شکسته شده ۳-5 اخم شده ۳-6 | سار موارد- نیاز به توضیح بیشتر ستاندارد برای بازرسی نماد تعریف ۳1 زنگ‌زدگی ۳-2 درصد افت مقطع دص ۱ تغییر شکل نامتقارن- (خارج از صفحه) افقی 1[ و قائم ۷ ۳-4 | شکسته شده ۳-5 | خم شده ۳-6 | سایر موارد- نیاز به توضیح و شکل بیشتر قطعات فولادی ۳1 | زنگ‌زدگی سطحی 12 | درصد افت مقطع درجم | تغییر شکل نامتقارن- (خارج از صفحه) افقی 1[ و قائم ۷ ۳4 | شکسته شده ۳5 ا خم شده 6-]] | سایر موارد- نیاز به توضیح بیشتر 5۲-1 5۳-2 5-3 50-4 5۳-5 | لایه‌لایه شدن اتصاللات میل‌مهاری 1-1 زنگ‌زدگی 1-2 درصد افت مقطع سایر موارد- نیاز به توضیح بیشتر ۷ 0-4 شکسته شده 1-5 خم شده 13-6 | سایر موارد- نیاز به توضیح و شکل بیشتر 12-7 نصب نشده 1۳-1 زنگ‌زدگی سطحی 1۳-2 درصد افت سطح مقطع 1-3 تغییر شکل نامتقارن- (خارج از صفحه) افقی [] و قائم ۷ 1۳-4 گسیخته شده 1۳-5 خم شده 1-6 | افت ظرفیت کشش 1۹3-7 | سایر موارد- نیاز به توضیح و شکل بیشتر ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ د ستورالعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی جدول ۳-۶- فرم بازدید سازه حفریات محل معدن (استان/ شهر): نوع حفریه: شیب حفریه: نام معدن: موقعیت حفریه (متراژ ابتدایی/ انتهایی): سال احداث: طول حفریه: عرض مقطع حفریه: ارتفاع مفید حفریه: نوع پوشش: تاریخ بازدید (روز/ ماه/ سال): تاریخ آخرین بازدید: نوع بازرسی: نام و نام خانوادگی بازرس: نام همراهان: شا شا نا با لا اک ال اه ووی ی ی نا نا ی و محل عورافاد ا ال نا لا رود ار را رده کلی وضعیت سازه‌ای حفریه: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی_سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۷ ۳-۶- سیستم‌های بازرسی بازرسان بخش دولتی در ایران شامل بازرسان وزارت تعاون» رفاه» کار و امور اجتماعی, وزارت صنعت» معدن و تجارت و نظام بازرسان دولتی معمولا بدون اطلاع و یا با هماهنگی مدیران معادن می‌توانند به دفعات از معادن بازدید کنند و طبق فرم‌هایی که سازمان مربوطه در اختیارشان می‌گذارد. وضعیت معادن را بررسی کنند. ماده ۲ آیین‌نامه ایمنی در معادن: مسوول ایمنی هر معدن به عنوان ناظر و کنترل کننده عملیات و انطباق دادن معدن با بندهای مندرج در آیین‌نامه و دیگر آیین‌نامه‌های مصوب شورای عالی حفاظت فنی می‌باشد و با حضور و بازرسی از معدن» توصیه‌ها و پیشنهادهای خود را برای پیشگیری و رفع خطر تذکر داده و در صورت حساسیت موضوع آن را کتبا به مسوولان معدن گزارش می‌نماید و در صورت تشخیص خطر حتمی برابر مقررات آیین‌نامه تا رفع خطر نسبت به توقف عملیات در محل خطر اقدام نماید. مسوولیت کلیه عملیات معدن (اعم از اکتشاف تا بهره‌برداری و استخراج معدن) بر عهده سرپرست معدن است (نه مسوول ایمنی). نظارت بر ایمنی عملیات معدن بر عهده مسوول ایمنی است. مسوول ایمنی معدن نظارت بر ایمنی عملیات معدن را به عهده دارد و توسط دارنده پروانه عملیات به این سمت منصوب می‌شود. ضوابط و حدود صلاحیت مسوول ایمنی منطبق با مفاد قانون کار و قانون نظام مهندسی معدن و از طریق وزارت تعاون» کار و رفاه اجتماعی با هماهنگی وزارت صنعت., معدن و تجارت تعیین می‌شود. جانشین مسوول ایمنی نیز تابع همین شرایط است. طبق ماده ۲ آیین‌نامه ایمنی و حفاظت در معادن ایران» کلیه عملیات اکتشاف که صلاحیت آن به تایید وزارت تعاون» رفاه» کار و امور اجتماعی رسیده است. انجام گیرد. همچنین در هر معدن» علاوه بر تشکیلات ایمنی» باید کمیته حفاظت نیز تشکیل شود. بر اساس ماده ۸ آیین‌نامه ایمنی» مسوولان ایمنی موظف بر تکمیل دفتر مخصوص برای ثبت گزارشات و اقدامات معمول» طبق نمونه‌ای که از طرف وزارت تعاون» رفاه» کار و امور اجتماعی داده می‌شودء هستند. طبق ماده ۴ آیین‌نامه ایمنی, کلیه کارگاه‌های معدنی اعم از سطحی و یا زیرزمینی» لازم است در هر شیفت حداقل یک بار توسط مسوول ایمنی یا جانشین وی» بازدید شود. تمامی بازرسی‌های یاد شده جنبه عمومی دارد. بازرسی تخصصی از سیستم‌های نگهداری در معادن توسط پرسنل آموزش دیده معادن و یا شرکت‌های تخصصی مربوطه انجام می‌شود. بازرسی‌های عادی (مشاهده‌ای و چکشی) توسط پرسنل ایمنی و بازرسی‌های تخصصی‌تر توسط متخصصان معادن» بخش خصوصی و یا مراکز علمی- پژوهشی انجام می‌شود. ۶-2 زمان‌بندی بازرسی وضعیت فنی تونل‌های افقی و شیبدار فعال (در حال تجهیزء بازسازی و در حال تعطیل) باید به وسیله شاغلان بخش‌ها و پرسنل آن‌ها در نوبت‌های زیر کنترل شوند: - در هر شیفت توسط استادکاران بخش‌های مختلف معدن - در هر شبانه روز» توسط سرپرستان یا معاونان بخش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ د ستورااعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی - در هنگام کنترل وضعیت هوای معدن به وسیله ماموران بخش‌های تهویه و ایمنی عملیات چوب‌بست‌کاری و تقویت چاه‌های قائُم و شیبدار (بیشتر از ۴۵ درجه) که مجهز به تجهیزات بالابر هستندء باید به ترتیب زیر مورد کنترل و بازدید قرار گیرند: - بازدید روزانه» توسط مامورآن ویژه - یک بار در هفته, توسط متخصص دستگاه‌های بالابری - حداقل یک بار در ماه توسط متخصص - یک بار در هر فصل, توسط مهندس معدن - در حفریات قائم (چاه» هر دو سال یک بار سطح مقطع محور چاه (برای تعیین انحراف احتمالی و محور چاه)» توسط نقشه‌بردار با تجربه کنترل شود. زمان بازدید از چوب‌بست حفریات شیبدار تا ۴۵ درجه نیز به ترتیب زیر است: - در هر شیفت» توسط ماموران ایمنی - در هر روزء توسط سرپرستان بخش‌ها یا معاونان آن‌ها که مسوول حفاری گالری‌ها هستند. - هرسه ماه یک بار» توسط کل معدن - پوشش چاه‌های فاقد آسانسور و تونل‌های غیرفعال باید ماهانه» یک بار کنترل و بازرسی مشاهده‌ای شوند و در هر دو ماه یک بار مورد بازرسی دقیق‌تر قرار گیرند. در دوره ساخت و تجهیز (بازسازی و عمیق‌سازی معدن)» سیستم نگهداری و تقویت حفریات قائم» به هنگام حفر و عمیق‌سازی و بهره‌برداری و حداقل یک بار در ماه توسط مسوول معدن بازدید و کنترل می‌شود. به هنگام ساخت تونل‌های اصلی معادن» سیستم نگهداری باید به کمک دستگاه‌های کنترل و اندازه‌گیری (ابزار دقیق) کنترل شود. کنترل وضعیت سیستم نگهداری بر عهده نقشه‌بردار موسسه‌ای است که کار ساخت تونل را انجام می‌دهد. مدیریت هر قسمت موظف است در هر نوبت کار حداقل یک بار سقف, دیواره‌هاء راهروها و وسایل نگهداری جبهه‌کار خود را کاملا بازدید و در صورت مشاهده عیب و نقص فورا نسبت به رفع آن اقدام کند. در پایان هر نوبت کار (شیفت) نباید قبل از حصول اطمینان از استحکام کارء محل کار را ترک کند و همچنین باید مسوول ایمنی یا سرپرست معدن را در جریان آمور قرار دهد. تونل‌هایی که سیستم نگهداری آن‌ها متشکل از قاب‌های چوبی و فلزی و یا قاب‌های بتنی مسلح استء باید حداقل هفته‌ای یک بار مورد بازدید تکنسین‌های تونل قرار گیرد و در صورت بروز مشکل به مسوول ایمنی یا سرپرست معدن اطلاع دهد. در معادن زغال‌سنگ کلیه نقاط فعال کارگاه‌های استخراج زیرزمینی هر شیفت یک بار و برای محل‌های غیرفعال, در هر ماه یک بار کنترل چشمی انجام می‌شود. در بازرسی‌های کامل و دوره‌ای» زمان بازرسی ارتباط مستقیم با کاربری و اهمیت حفریه دارد. در معادن, حفریات از لحاظ کاربری و آهمیت متفاوت هستند. توصیه می‌شود. بازرسی کامل و دوره‌ای تونل‌ها و چاه‌های اصلی در فواصل زمانی هر دو ماه یک بار انجام شود. این بازرسی‌ها در شرایط معمولی بوده و در شرایط اضطراری و وجود مشکلات خاص دوره‌های بازرسی باید کوتاه‌تر شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی_سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۹ ۵-2- روش‌های مختلف بازرسی روش‌های شناسایی عیب‌های موجود در حفریات و تعیین شدت آن‌ها به صورت زیر تقسیم‌بندی می‌شود: - بازرسی چشمی (مشاهده‌ای) - بازرسی چکش‌زنی - روش‌های مخرب - روش‌های غیرمخرب ۱-۵-2 بازرسی چشمی (مشاهده‌ای) کلیه افرادی که در شبکه‌های زیرزمینی کار می‌کنند. به ویژه بازرسان» مسوولان ایمنی» نجات و تهویه, هر روز قبل از شروع کارء باید وضعیت تغییر یافته سقف, دیواره, کف و وسایل نگهداری حفریات را بازرسی کنند تا چنانچه خطر ریزش موردی مشاهده شود مسوولان ذیربط را مطلع سازند و همچنین مراتب را در دفتر ایمنی ثبت کنند تا نسبت به رفع آن‌ها اقدام لازم به عمل آید. موارد زیر در ضمن بازرسی چشمی باید مد نظر قرار گیرد: - شکاف‌ها و ترک‌های موجود در سقف, دیواره و کف حفریات - سنگ‌های معلق با ابعاد بزرگ که امکان سقوط ناگهانی آن‌ها از سقف وجود دارد. - هر محلی که قبلا خشک بوده و اخیرا خیس و مرطوب شده است. - پایه» کلاهک و لارده‌ها که در نتیجه فشار زیاد خم و یا شکسته شده‌اند. - ریزش خرده چوب‌های کوچک و پوسته‌های اطراف چوب - لق شدن و بیرون‌زدگی پیچ» مهره و بست وسایل نگهداری که بیانگر اعمال فشار بر سیستم نگهداری است. - آماس کف - تغییر شکل سازه‌های پیرامون حفریات - انواع خرابی در سازه‌های بتنی مانند لق‌شدگی» ترک‌خوردگی» پوسته‌شدگی» بیرون‌زدگی» توپ‌های گلی, شوره‌زدگی» لکه‌زدگی و پوکی - انواع خرابی در سازه‌های شاتکریت مانند ترک‌خوردگی» پوسته‌شدگی» بیرون‌زدگی» شوره‌زدگی» لکه‌زدگی و نشتی آب - انواع خرابی‌ها در سازه‌های چوبی مانند پوسیدگی» وجود حشرات., ترک‌های ریز و شکاف‌ها - انواع خرابی‌ها در سازه‌های پیچ‌سنگ مانند خوردگی و ترک فولادء پوسته‌شدگی در صفحات بتنی و نشتی آب یکی از محدودیت‌های این روش این است که در برخی موارد. بازرسی چشمی از یک موقعیت دوردست مشکل است و بنابراین استفاده از چوب‌بست. نردبان» پایه و یا در مورد کنترل پوشش چاه نیاز به تجهیزات ویژه‌ای دارد. برای فضاهای زیرزمینی که در حال بهره‌برداری هستند.ء بازرسی باید در یک زمان محدود انجام شود. بخش‌های غیرقابل مشاهده در حفریات مانند سطح پشتی پوشش با این روش قابل بررسی نیستند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ د ستورالعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ۳-۵-2 بازرسی چکش‌زنی برای بازدید و اطمینان از اینکه زمین پیرامون استحکامات» محکم و یک پارچه است. از سه روش لرزشی» گوه یا خار و صدا استفاده می‌شود. در روش لرزشی» اگر یک دست را به سقف چسبانده و با دست دیگر و با کمک چکش» ضربه‌ای به سقف وارد شود از لرزش آن می‌توان متوجه یکپارچگی و یا گسستگی سقف شد. در روش گوه یا خار در شکاف‌های سقف و یا پاره‌ای از استحکامات مانند بتن و شاتکریت و یا سازه‌های بنایی گوه‌های جوبی با فلزی جای می‌دهند. چنانجه پس از مدتی گوه افتاد.ء نشانه این است که زمین و یا سازه تغییر وضعیت داده است. در روش صدا با انجام چکش‌زنی می‌توان خرابی‌های پنهان مانند پوسته‌شدگی‌های سطحی را مشخص کرد. در اثر برخورد چکش با سطح مورد نظر صدایی تولید می‌شود که ممکن است نشانه‌ای از وجود یک خرابی پنهان باشد. به عنوان مثال در مورد سقف. صدای زنگ‌دار نشانه یکپارچگی و استحکام و صدای بم نشانه سستی و خرابی است. صدای زنگ‌دار در اجزای فلزی و یا صدای بم قوی در اجزای بتنی نشان دهنده مصالح خوب است و صدای پوکی در بتن» بر وجود تورق و یا سستی دلالت دارد. صدای پوکی در چوب نیز ممکن است ناشی از پوسیدگی گسترده باشد. همچنین اگر با زدن ضرباتی به استحکامات چوبی صدای خفه‌ای به گوش رسد نشانه این است که چوب‌بست زیر بار نیست. ۳-۵-۶- بازرسی با روش‌های مخرب وجود فضای خالی در قسمت بالایی پوشش بتنی حفریات. یکی از مشکلات رایج است که به علت بتن‌ریزی نادرست و غیرموثر به وجود می‌آید. طاق حفریات ممکن است به طور کامل پر نشده باشد و فضاهای خالی قابل توجهی به عمق ۰ تا ۵۰ سانتی‌متر بین سطح سنگ و رویه بتنی باقی بماند. در مورد دیگر پوشش‌ها نیز ممکن است مشکل فضای خالی وجود داشته باشد. پر کردن فضای خالی پشت قاب‌های فولادی و چوبی» به طور کامل امکان‌پذیر نیست و کنترل آن باید در بازرسی‌های دوره‌ای انجام گیرد. روش گمانه‌زنی و مغزه‌گیری یکی از روش‌های مخرب است که به وسیله آن می‌توان وضعیت اتصال بین پوشش حفریات و سنگ پشت آن» ساختار سنگ و میزان مقاومت پوشش را تعیین کرد. در این روش (حفره‌هایی به صورت شعاعی) در هر قسمت که احتمال وجود فضای خالی و یا نشانه‌ای از ترک یا کشش وجود داردء احداث و نمونه‌برداری می‌شود. با استفاده از نمونه‌های تهیه شده از پوشش حفریات. امکان تعیین مقاومت. میزان عیب‌ها و کنترل کیفیت مصالح وجود دارد. 5-0-5 بازرسی با روش‌های غیرمخرب با استفاده از بررسی‌های غیرمخرب در حفریات بتنی» می‌توان ضخامت و ساختار بتن‌های درجا یا پیش‌ساخته و شاتکریت را تعیین کرد. در حفریاتی که پوشش فلزی دارند.ء می‌توان ضخامت پوشش فلزی و همچنین خوردگی و سایر عیب‌ها را مشخص کرد. امروزه روش‌های غیرمخرب گوناگونی برای بازرسی مورد استفاده قرار می‌گیرند که در ادامه به شرح چند نمونه از آن‌ها پرداخته می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهار م- بازر سی سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۱ الف- روش فراصوتی استفاده از امواج فراصوتی روشی است که در سازه‌های بتنی» چوب و فلزات برای تعیین خواص فیزیکی مانند مقاومت و مدول الاستیسیته و نیز تعیین موقعیت و وسعت عیب‌هایی همچون ترک‌های موبی» حفرات» گسستگی آرماتورهاء ضخامت و عمق ترک‌خوردگی استفاده می‌شود. این روش در سازه‌های بتنی برای تعیین وضعیت بتن در عمق کاربرد زیادی دارد. ب- روش گرمانگاری! (ترموگرافی) گرمانگاری مادون قرمز یا ترموگرافی یک روش آزمایشی غیرمخرب است که امکان کنترل و بررسی سریع بخش‌های وسیعی را از راه دور فراهم می‌کند و به همین دلیل در بسیاری از موارد مقرون به صرفه است. این روش با شناسایی مشکلات بالقوه‌ای که اغلب در سازه‌ها پنهان هستند برای کاهش گستردگی بازرسی‌ها و پیش از انجام بررسی‌های بیشترء با استفاده از سایر روش‌هاء به کار می‌رود. ترموگرافی در مواردی که نیاز به دریافت اطلاعات, بدون ایجاد خرابی یا شکستگی است» نقش مهمی ایفا می‌کند. پ- روش ژئورادار ۲ (۳1:) در مواردی که بازرسی حفریات» ضخامت پوشش و حفره‌های محتمل موجود بین پوشش و زمین مورد نیاز باشد. استفاده از زئورادار یکی از رایج‌ترین و بهترین روش‌های غیرمخرب است. این روش در نمونه‌برداری سریع از بخش‌های زیادی از حفریات برای 1-۶- روش بازرسی انواع سیستم‌های نگهداری ۱-1-2- بازرسی سازه‌های بتنی در بازرسی سازه‌های بتنی» مراجعه به گزارش‌های قبلی بازرسی و بررسی عیوبی که قبلا ثبت شده‌اند. اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا با این کار امکان کنترل میزان گسترش خرابی بتن فراهم می‌آید. بازرسی بتن شامل بررسی‌های چشمی و آزمایش‌های فیزیکی است. بازرسی انواع عیب‌های ایجاد شده در سازه‌های بتنی شامل موارد زیر است: الف - لق‌شدگی لق‌شدگی» به أسیب تدریجی و مداوم سطح ملات و سنگدانه‌های آن در یک قسمت از بتن» گفته می‌شود و به صورت زیر طبقه‌بندی می‌شود: - مقیاس جزیی: خرابی سطح ملات حداکثر تا عمق ۶ میلی‌متر و بیرون‌زدگی مصالح درشت دانه - مقیاس متوسط: خرابی سطح ملات با عمق ۶ تا ۲۵ میلی‌متر و افزایش خرایی ملات بین مصالح درشت دانه - مقیاس شدید: خرابی سطح ملات با عمق بیش از ۲۵ میلی‌متر و اجزای درشت‌دانه آن و تجمع ملات در اطراف مصالح درشت دانه 1۳۵۳۱۵۵2۲۵۷ -1 7 ع 06۵1۳۵11 0۲0۵۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ د سنورااعمل بازر سی و تعمیر سیرستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ب- ترک خوردگی ترک» یک شکستگی خطی در بتن است که در اثر غلبه تنش‌های کششی نسبت به مقاومت کششی بتن ایجاد می‌شود. ترک‌ها ممکن است در اثر بار خارجی (ترک‌های سازه‌ای) یا در زمان فرآوری بتن (ترک‌های انقباضی غیرسازه‌ای) به وجود آیند. از آنجا که ترک‌ها نشانه‌ای از مشکلات بالقوه سازه‌ای هستند.ء علت و عمق آن‌ها باید بررسی و گزارش و نیز نوع, اندازه» طول» جهت و موقعیت آن‌ها شرح داده شود. در ادامه به بررسی انواع ترک‌ها پرداخته شده است: - ترک‌های عرضی: این ترک‌ها به صورت تقریبا مستقیم‌اند و عمود بر محور حفریه به وجود می‌آیند. - ترک‌های طولی: ترک‌های نسبتا مستقیمی هستند که به موازات محور حفریه گسترش می‌پابند. - ترک‌های افقی: این ترک‌ها معمولا در دیواره‌ها به وجود می‌آیند. اما ممکن است در اطراف تیرآهن یا آرماتور تقویتی زنگ‌زده نیز مشاهده شوند. ترک‌های افقی از لحاظ ساختار مشابه ترک‌های عرضی هستند. - ترک‌های قائم: ترک‌های قائم در دیواره‌ها ایحاد می‌شوند و مشابه ترک‌های طولی در صفحات و تیرها هستند. - ترک‌های مورب: این ترک‌ها تقریبا موازی با یکدیگراند و به صورت نسبتا مایل با خط مرکزی سازه قرار دارند. ترک‌های یاد شده معمولا کم عمق و از لحاظ طول» عرض و فاصله متفاوت هستند. مشاهده این ترک‌ها در سطوح قائم تیرهاء نشانگر - ترک‌های طرح و نقش‌دار: ترک‌ها پیوسته و با ابعاد متفاوت‌اند و ظاهری شبیه به ترک‌خوردگی‌های ناشی از تابش آفتاب در مناطق خشک دارند. ترک‌های یاد شده از درزه‌های کوچک تا بازشدگی‌های وسیع, متغیراند و در دال‌ها و دیواره‌ها قابل - ترک‌های 10 شکل: این ترک‌ها شامل یک گروه از ترک‌های ریز با فواصل نسبتا نزدیک به هم و طرح‌های تصادفی - ترک‌های تصادفی: ترک‌های نامنظم پر پیچ و خم بر روی سطح بتن که بدون شکل مشخص هستند. وضعیت فیزیکی ترک‌ها ممکن است به صورت یکی از حالت‌های زیر باشد: - مرطوب: به نحوی که نم در روی سطح قابل لمس است. - تراوش: حرکت قابل مشاهده لایه نازکی از آب - ریزش آب: ریزش یا فوران آب از ترک - شوره‌زدگی - زنگ‌زدگی - میلگرد نمایان: وسعت ترک به حدی است که آرماتورهای داخل بتن به راحتی قابل مشاهده است. تمامی ترک‌های موجود در اجزای غیرپیش‌تنیده را می‌توان به صورت زیر طبقه‌بندی کرد: - مقیاس جزیی: عرض کمتر از ۰/۸ میلی‌متر - مقیاس متوسط: عرض بین ۰/۸ تا ۳,۲ میلی‌متر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی_سوستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۳ - مقیاس شدید: عرض بیش از ۳,۲ میلی‌متر در اعضای پیش‌تنیده» ترک‌های با عرض بیشتر از ۰/۱ میلی‌متر با شدت زیاد و ترک‌های کمتر از ۰,۱ میلی‌متر با شدت متوسط رده‌بندی می‌شوند. پ- پوسته شدن می‌شود. معمولا لبه بخش فرو رفته عمود بر سطح است. اغلب در اثر پوسته شدن بتن آرماتورها نمایان و به صورت زیر طبقه‌بندی می‌شوند: - مقیاس جزیی: کمتر از ۱۲ میلی‌متر عمق یا ۷۵ تا ۱۵۰ میلی‌متر قطر - مقیاس متوسط: ۱۲ تا ۲۵ میلی‌متر عمق یا در حدود ۱۵۰ میلی‌متر قطر - مقیاس شدید: بیش از ۲۵ میلی‌متر عمق و بیشتر از ۱۵۰ میلی‌متر قطر و پوسته‌شدگی‌هایی که منجر به نمایان شدن آرماتورها می‌شوند. ت- بیرون پریدگی تکه‌های مخروطی هستند که از سطح بتن جدا می‌شوند و حفرات کوچکی بر جای می‌گذارند و به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شوند: - مقیاس جزیی: قطر حفرات باقی‌مانده حداکثر تا ۱۰ میلی‌متر - مقیاس متوسط: قطر حفرات باقی‌مانده بین ۱۰ تا ۵۰ میلی‌متر ث- توپ‌های گلی سوراخ‌های ریزی هستند که در اثر رسوب یا تجمع ذرات رس در داخل حفرات سطح بتن به وجود می‌آیند و رده‌بندی آن‌ها مانند بیرون‌پریدگی‌ها است. چ- شوره‌زدگی در اثر رسوب هیدروکسید کلسیم محلول در آب بر روی سطح به وجود می‌آید و معمولا سفید رنگ است و از زیر سطح شکل می‌گیرد و سپس به رو می‌آید. چ- لکه‌دار شدن به تغییر رنگ سطح بتن گفته می‌شود که به دلیل جابه‌جایی مواد غیرقابل حل در أآب بتن از طریق ترک‌ها و رسیدن آن‌ها به سطح و تبخیر آب و رسوب این مواد بر روی سطح ایجاد می‌شود. لکه‌ها به رنگ‌های مختلف ظاهر می‌شوند. به عنوان مثال رنگ قهوه‌ای ناشی از زنگ زدن آرماتور است. - ناحیه توخالی محدوده‌ای است که بر اثر ضربه چکش, صدای تو خالی بودن می‌دهد. این مساله عموما به دلیل خوردگی بتن به وجود می‌آید. خ- لانه زنبوری در بخشی از سطح بتن که در مرحله اولیه بتن‌ریزی به طور کامل پر نشده است. سوراخ‌های ریزی ایجاد می‌شود. سنگدانه‌های نمایان شده, شکل کندوی زنبور عسل را به نظر می‌آورند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ د سنورالعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی د- نشتی در قسمتی از سطح بتن رخ می‌دهد که آب به داخل بتن وارد شود. این مشکل عموما در حفریاتی که زیر سطح آب زیرزمینی هستند مشاهده می‌شود. نحوه رده‌بندی پدیده نشت به شکل زیر است: _ مقیاس متوسط: جریان آب فعال با حجم کمتر از ۰ قطره در دقیقه - مقیاس شدید: جریان آب فعال با حجم بیش از ۳۰ قطره در دقیقه ۳-1-۶- بازرسی سازه‌های فولادی سازه‌های فولادی به کار رفته در حفریات معدنی در معرض خوردگی و تخریب قرار می‌گیرند. همچنین به دلیل وجود تغییرات نتیجه کمانش قاب‌هاء زیاد است. بنابراین بازرسی مداوم به صورت چشمی, تاثیر بسیاری بر کنترل رفتار آن‌ها دارد. در بازرسی قاب فلری ابزارهای زیر استفاده می‌شوند: - ابزارهای ساده مانند.ء شابلون» گونیاء فلانچ» سطوح صاف و چکش برای تعیین مقاومت فلز در برابر ضربه - دستگاه‌های مدرن شامل دستگاه فراصوت برای کنترل ترک‌های داخلی پروفیل‌هاء دستگاه کنترل ابعاد اشعه لیزر برای در ادامه» مواردی که باید در بازرسی سازه‌های فولادی توجه شود. ارایه شده است: الف- خوردگی یکی از دلایل ایجاد خوردگی,ء واکنش فلزات با اسیدهای مهاجم است. وجود رطوبت و دی‌اکسید گوگرد در حفریات. زمینه‌ساز ایجاد خوردگی است. رنگ فلز خورده شده از قرمز تیره تا قهوه‌ای تیره متغیر است. ابتدا خوردگی از ذرات ریز شروع می‌شود و سپس پیشرفت می‌کند و به صورت پوسته شدن نمایان شده و در نهایت موجب ایجاد حفره می‌شود. تمامی مشخصات. موقعیت و میزان گستردگی نواحی خورده شده باید ثبت شود. عمق خوردگی‌های زیاد باید اندازه‌گیری و ابعاد کندگی‌های ایجاد شده به علت خوردگی, ثبت شود. خوردگی را به شکل زیر رده‌بندی می‌کنند: - مقیاس متوسط: شکلی از خوردگی که باعث تورق و پوسته شدن سطح می‌شود. نواحی خورده شده به راحتی قابل مشاهده - مقیاس شدید: خوردگی شدید و ایجاد حفره در سطح فلز. این نوع خوردگی منجر به ضعیف شدن پروفیل فلزی می‌شود و در نواحی که نفوذ آب وجود دارد.ء رخ می‌دهد. ب- ترک‌ها ترک‌ها در فولادء از ترک‌های موبی تا ترک‌های عریض عبور دهنده نورء متغیر هستند. هر ترکی جدی است و باید سریعا گزارش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی سیستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۵ پ- کمانش و اعوجاج این پدیده» عمدتا در اثر بارگذاری بیش از حد ظرفیت و یا بارهای اضافی به وجود می‌آید. خرابی‌های ناشی از نصب یا برش اعضا در بخشی از سطح سازه فلزی رخ می‌دهد که در آن آب از طریق یک ترک یا درز به داخل نفوذ می‌کند. نشت آب به موارد زیر - مقیاس جزیی: سطح فلز خیس است ولی آبی وجود ندارد. - مقیاس متوسط: جریان آب کمتر از ۳۰ قطره در دقیقه - مقیاس زیاد: جریان آب بیشتر از ۳۰ قطره در دقیقه ث- پوشش حفاظتی حفاظت از فلز به وسیله رنگ‌زنی, گالوانیزه کردن و یا سایر روش‌ها است که در بیشتر سازه‌ها از روش اول استفاده می‌شود. زوال رنگ به شکل زیر رده‌بندی می‌شود: - مقیاس جزیی: نشانه‌های آشکار تخریب لایه رنگ دیده می‌شود ولی هنوز فلز دچار خوردگی نشده است. - مقیاس متوسط: رنگ در وضعیت بدی قرار دارد و خوردگی وجود دارد ولی جدی نیست (بدون سیب به مقطع). مقیاس زیاد: رنگ از بین رفته و خوردگی شدید همراه با آسیب مقطع ایحاد شده است. ۳-1-۶- بازرسی سازه‌های چوبی رایچ‌ترین خرابی در سازه‌های چوبی حفریات معدنی» پوسیدگی است. از ویژگی‌های خاص این نگهدارنده‌ها آن است که صدای شکستن چوب. قابل شنیدن است. بازرسی‌های مداوم و کنترل خرابی‌های معمول در چوب» باعث بالا بردن عمر این سازه می‌شود. مهم‌ترین خرابی‌های سازه‌های چوبی به شرح زیر است: الف - پوسیدگی پوسیدگی رایج‌ترین علت تخریب سازه‌های چوبی است و عموما در اثر فعالیت میکروار گانیسم‌ها به ویژه قارچ‌هاء ایجاد می‌شود. در اثر فعالیت میکروار گانیسم‌ها چوب ممکن است تغییر رنگ دهد و نرم شود و مقطح چوبی از بین برود. هر گونه خرابی باید ثبت شده و میزان از بین رفتن مقطع دکر شود. پوسیدگی چوب به صورت زیر رده‌بندی می‌شود: - مقیاس جزیی: تغییر رنگ چوب» ظهور کیک‌ها و لکه‌ها - مقیاس متوسط: سطح چوب نرم می‌شود و حداکثر ۱۵ درصد از مقطع از بین می‌رود. - مقیاس شدید: لکه‌های سفید یا قهوه‌ای ایجاد می‌شوند و بیش از ۱۵ درصد مقطع از بین می‌رود. ب- حشرات در بازرسی‌ها هجوم هر گونه حشره‌ای باید عنوان و در صورت آگاهی» نوع حشره نیز باید یادداشت شود. خاک اره یا پودر چوب در اطراف اعضای چوبی ممکن است دال بر وجود حشرات باشد و باید مورد بررسی قرار گیرد. موریانه‌ها جزو رایج‌ترین حشراتی هستند که باعث تخریب چوب می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ د ستنورالعمل بازر سی و تعمیر سیرستم‌های نگهداری در حفریات معدنی پ- ترک‌ها و شکاف‌ها برخی ترک‌ها به صورت جزیی در امتداد عضو چوبی گسترش می‌پیابند. این ترک‌ها در اثر انقباض چوب به علت خشکی هوا یا عوارض فصلی» به وجود می‌آیند. به ترک‌هایی که به طور کامل در عضو چوبی امتداد می‌یابند. شکاف گفته می‌شود. تمامی ترک‌ها و درصد نفوذ آن‌ها در عضو چوبی باید ثبت شود. ترک‌ها را به صورت زیر رده‌بندی می‌کنند: - مقیاس جزیی: ترک‌هایی سطحی عمود بر صفحه تنش یا ترک‌های پراکنده موازی با صفحه تنش - مقیاس متوسط: ترک‌هایی با کمتر از ۱۵ درصد نفوذ در عضو چوبی عمود بر صفحه تنش یا ترک‌های پراکنده با کمتر از ۰ درصد نفود موازی با صفحه تنش - مقیاس شدید: ترک‌هایی با بیش از ۱۵ درصد نفوذ در عضو چوبی عمود بر صفحه تنش یا ترک‌های متعدد با بیش از ۴۰ درصد نفود موازی با صفحه تنش ت- تخریب در اثر آتش رده‌بندی بر مبنای میزان تخریب در اثر آتش‌سوزی به صورت زیر است: - مقیاس جزیی: سطح سوخته و سیاه شده» بدون تخریب محسوس مقطع - مقیاس متوسط: کمتر از ۱۵ درصد تخریب مقطع - مقیاس شدید: بیش از ۱۵ درصد تخریب مقطع ث- ناحیه پوکی نواحی پوک در چوب بیانگر وجود حشرات یا پوسیدگی پیشرفته در سطح داخلی چوب هستند و باید از نظر محل و ابعاد ثبت محدوده‌ای در چوب که آب از طریق ترک‌هاء شکاف‌ها یا خود چوب (بافت چوب) به داخل آن نفوذ می‌کند. - مقیاس کم: سطح چوب نمدار است ولی قطره آبی وجود ندارد. - مقیاس متوسط: جریان فعال آب با حجم کمتر از ۳۰ قطره در دقیقه - مقیاس شدید: جریان فعال آب با حجم بیشتر از ۳۰ قطره در دقیقه 4-1-2 بازرسی شاتکریت علت عمده خرابی‌ها در شاتکریت شامل موارد زیر است: الف- استفاده از نیروی انسانی کم تجربه عدم آموزش و کم تجربگی نیروی انسانی در تمامی مراحل اجرای شاتکریت مساله‌ای بحرانی و جدی است. چنانچه تور سیمی به صورت نادرست کار گذاشته شود و یا در حالتی که بتن دچار جداشدگی شود. مقاومت و دوام بتن در دراز مدت تحت تاثیر قرار می گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- بازر سی سیستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۷۲۷ ب- خوردگی تورهای سیمی خوردگی فلز توری می‌شود. پ- اثرات حرارتی در دهانه‌های ورودی و خروجی حفریات زیرزمینی که تغییرات دما شدید است. شاتکریت به طور متناوب منبسط و منقبض می‌شود و در نتیجه ترک می‌خورد. کلسیم موجود در سیمان مواد هیدراته شاتکریت را مورد تهاجم قرار می‌دهد. این واکنش موجب تشکیل ترکیبات کلسیم قابل حل در ۵-1-2 بازرسی پیچ‌سنگ خرابی‌های پیچ‌سنگ را می‌توان به شرح زیر طبقه‌بندی کرد: الف - خرابی‌های جزیی در این حالت بر اثر فشارهای وارده بر پیچ‌سنگ و حرکت آن» مهره شل می‌شود و صفحه اتصال تغییر شکل می‌دهد و گاه می‌شکند. ب- خرابی‌های متوسط در این حالت مهره‌ها و صفحه اتصال پیچ‌سنگ بیرون می‌زنند و میله پیچ‌سنگ خم و یا گسسته می‌شود و سطح مقطع حفریه پ- خرابی زیاد و خیلی زیاد در این حالت. در اثر فشار زیاد ناشی از عوامل مختلف آتشباری» زلزله» استخراج, استحکام ناکافی» خطا در نصب و گذشت زمان؛ کاملا تخریب و با ریزش‌ها پر می‌شود و بنابراین عبور و مرور و هوارسانی به پشت کارگاه‌های محل ریزش را مشکل می‌سازد. ۷-4 ارزیابی سیستم نگهداری پس از بازرسی اجزای بازرسی شده باید با توجه به وضعیت آن‌ها رده‌بندی و گزارش شوند. به همین منظور با توجه به پوشش‌های مختلف موجود در حفریات» به هر بخش سازه‌ای یک کد عددی بین صفر تا ‎٩‏ اختصاص می‌یابد که عدد صفر بیانگر بدترین و عدد ‎٩‏ بیانگر بهترین شرایط است. این رده‌بندی بر مبنای وسعت. نوعء اندازه و محل نواقص یافت شده در حفریات و اجزای سازه‌ای آن‌ها و همچنین ظرفیت باربری اجزاء در نظر گرفته شده است. برای تعیین ظرفیت باربری» بازرس باید با طراحی قسمت‌های مختلف آشنا باشد. در جدول ۴-۴ کدهای مربوط به رده‌بندی تخریب سازه‌های نگهدارنده ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ د سنوراعمل بازر سی و تعمیر سو‌ستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ممکن است نواقص موجود دقیقا در یکی از این دسته‌بندی‌ها قرار نگیرند. به همین منظور بازرسان باید در زمان بازرسی و رده‌بندی شرایط از قضاوت مهندسی مناسب استفاده کنند. پوشش حفریات سنگی, شاتکریت یا بتن درجا و پوشش حفریات حفر شده در زمین‌های نرم شامل بتن پیش‌ساخته, فولاد, مصالح بنایی و همچنین پیچ‌ها و درزگیرها می‌شود. پیچ‌های اتصالی پوشش‌های بتنی» قاب‌های فولادی و چوبی ممکن است به دلیل رطوبت موجود در حفریات تغییر رنگ دهند. این وضعیت ممکن است ظرفیت باربری پیچ‌ها را کاهش ندهد اما باید به پیچ‌هایی که در معرض نشت آب قرار دارندء توجه خاصی داشت و مطمئن شد که هیچ خرابی در خود پیچ ایجاد نشده است. در صورت مشاهده خرابی جدول 2-۶- کدهای مربوط به رده‌بندی تخریب سازه‌های نگمهدارنده تغییرات جزیی بین ردیف ۵ و ۷ تعمیرات جزیی مورد نیاز است ولی عملکرد اجزا همانند شرایط طراحی اولیه است. نواقص جزیی» متوسط و پراکنده و بدون هیچ مقطع سیب دیده نیاز به تعمیرات اساسی است و عدم عملکرد اجزا همانند شرایط طراحی اولیه برای بهره‌برداری مجدد نیاز به تعمیرات اساسی فوری است. نیاز به انسداد فوری و مطالعه برای تعیین امکان تعمیر سازه سازه تعطیل و غیرقابل تعمیر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ نعمیر سستم‌های نگهداری حفریات زبرزمینی در معاهن -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- تعمیر سیستم‌های نگهداری حفریات_زیرزمینی در معادن ۳ ۱-۵- آشنایی طراحی نادرست (ساخت غیراستاندارد)» شرایط زمین‌شناسی پیش‌بینی نشده و یا تغییر در شرایط زئوتکنیکی زمین اطراف باشد. از دلایل متداول تعمیرات در حفریات. می‌توان به نشت آب و فرسوده شدن مصالح سازنده حفریه به دلیل سپری شدن عمر سازه اشاره کرد. بسته به نوع خرابی حفریات» روش‌های تعمیر متفاوت است که در این فصل به تعمیر و نگهداری سیستم نگهداری حفریات معدنی اشاره شده است. ۲-۵- تعمیرات مربوط به نشت آب وجود آب در حفریات زیرزمینی مشکلات زیادی را در حین حفاری و بهره‌برداری ایجاد می‌کند. این مشکلات در حفریاتی که زیر سطح آب زیرزمینی قرار دارنده مشهودتر است. جنس واحدهای زمین‌شناسی در برگیرنده حفریات و مشخصات تکتونیکی منطقهء از مسایل تاثیرگذار بر میزان نشت آب است. وجود یون‌های کلر و سولفات در آب باعث افزایش اثرات مخرب بر سازه‌های بتنی» فلزی و چوبی می‌شود. فرسایش سنگدانه‌ها و سیمان در سیستم نگهداری بتنی و شاتکریت. خوردگی فولاد در قاب‌های فلزی و پیچ‌سنگ‌ها و پوسیدگی چوب. از اثرات منفی وجود آب است. از سویی دیگر سایر تجهیزات داخل حفریات معادن مانند ریل» کابل» وینچ و نظایر آن ممکن است دچار خوردگی شوند و برای بهره‌برداری,» ایجاد خطر کنند. در حفریاتی که در آن‌ها از تجهیزات برقی استفاده می‌شودء میزان خوردگی در اجزا به علت وجود جریان نشتی از سیستم‌های الکتریکی افزایش می‌یابد. منجمد شدن آب و گرم شدن دوباره آن باعث تسریع در تخریب بتن و برای کاهش مشکلات ناشی از نشت آبء بهترین روش جلوگیری از ورود آب به محدوده حفریات و یا خارج کردن آب ورودی از آن‌ها است. بدین منظور مواردی مانند جانمایی مناسب دهانه چاه یا تونل‌هاء اجرای چاه‌های زهکشی و پایین بردن سطح ایستابی با استفاده از پمپاژ آب (خشک‌اندازی)» احداث سدهای زیرزمینی و ارایه طرح مناسب آبکشی در حفریات بسیار موثر است. برای تعمیر خرابی‌های ناشی از نشت آب در پوشش حفریه, ابتدا باید از نفوذ آب جلوگیری شود. در صورت وجود خرابی‌های عمده, بسته به نوع پوشش قبلی و یا طرح جدیدی که با توجه به وضعیت زمین توسط مسوولان معدن آرایه می‌شود.ء بازسازی اجرا می‌شود. برای حل مشکلات ناشی از نشت آبء اقدامات زیر باید انجام شود: - شاتکریت: چنانچه میزان نشت آب کم باشد., شاتکریت (با طرح اختلاط مناسب برای آب‌بندی) موثر است. - تزریق دوغاب در سنگ و خاک اطراف حفریات برای کاهش احتمال نفوذ در محل‌های مشخص شده - رنگ‌آمیزی و استفاده از رزین نوع اپوکسی ضد خوردگی در مصالح فولادی (قاب‌های فلزی و پیچ‌سنگ‌ها) - اندودکاری چوب با روغن برای محافظت در برابر نفوذ آبء به ویژه در محل سوراخ‌ها و نواقص - لوله‌گذاری: در قسمتی از پوشش حفریه که آب از آنجا نشت می‌کندء چال‌هایی حفر و با لوله‌گذاری در آن‌هاء آب به سمت کانال هدایت می‌شود. چنانچه مقدار آب خیلی زیاد باشد. اطراف لولهء به ویژه در دهانه چال‌ها باید با سیمان کاملا آب‌بندی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵- تعمیر سیستم‌های نگهداری بتنی روش تعمیرء تعیین شود. عوامل موثر بر تعمیر عبارت از: - شدت خرابی ایجاد شده در بتن - تعیین دلیل اصلی خرابی - محلی که تعمیر باید انجام شود. - اثر سازه‌ای عیب ۱-۳-۵- تعمیر ترک‌خوردگی یکی از معمول‌ترین عیوبی که در بتن دیده می‌شود. ترک‌خوردگی است. در مورد ترک‌هایی که تغییر مکان و جابه‌جایی در آن‌ها وجود ندارد, ترک‌ها را می‌توان با رزین اپوکسی پر کرد. در مورد ترک‌هایی که روی سطح افقی قرار گرفته‌اند. ترک باید با ایجاد حایل‌های موقت» کاملا با رزین اپوکسی پر شود. در مورد ترک‌های قائْم و بالای سرء یک ژزل خمیری روی سطح ترک دور تا دور ورودی‌های تزریق قرار می‌گیرد تا رزین پرکننده ترک را در برگیرد. نمونه‌هایی از این نوع تعمیر در شکل‌های ۱-۵ و ۲-۵ نشان داده ایجاد حایل موقت در اطراف ترک برای کنترل جریان رزین اپوکسی پرکننده ترک +« براف حایل موقت در اطراف .را 1 ۱ ۰ سطح فوقانی بتن موجود درزبندی سطح زیرین ترک مقطع ۱-۱ شکل ۱-۵- جزییات تعمیر ترک واقع در سطح افقی -------- صفحهٔ بعد -------- فاصله معمول بین ورودی‌های تزریق گ اایه ان ۳ ۱ ۹ هر ندچ ورودی تزریق ۳ و ک بسن موجو ء ه ۱ 4 مه و ورودی ترریق پر کردن ترک با رزین اپوکسی یس 10 ۱ : ۷ 1 مقطع ۱-۱ شکل ۲-۵- جزییات تعمیر ترک قائم/ بالاسری ۲-۳-۵- تعمیر پوسته‌شسدگی پوسته‌شدگی,» گودشدگی نامنظم در بتن به صورت ترک‌های موازی یا متمایل به سطح (با شیب کم) است. پوسته‌شدگی حاصل از جدا شدن و از بین رفتن بخش‌هایی از سطح بتن» معمولا به دلیل خوردگی در آرماتورهاء در جاهایی است که تنش‌های کششی در بتن بیش از مقاومت کششی می‌شود. عمق پوسته‌شدگی‌ها متفاوت است و برای مقاصد تعمیراتی می‌توان آن‌ها را به پوسته‌شدگی سطحی و عمیق طبقه‌بندی کرد. پوسته‌شدگی سطحی غالبا تا عمقی کمتر از ۵۰ میلی‌متر در بتن نفوذ می‌کند. در حالی که پوسته‌شدگی‌های بیش از ۵۰ میلی‌متر اغلب موجب نمایان شدن آرماتورهای درون بتن می‌شوند. در صورتی که در زمان اولیه بتن‌ریزی» آرماتورها نزدیک به سطح بتن کار گذاشته شوندء در پوسته‌شدگی سطحی نیز ممکن است. آرماتورها نمایان شوند که منجر به ترکیدن پوشش بتنی روی آرماتور می‌شود. پوسته‌شدگی و نمایان شدن آرماتورهاء سطح بتن و آرماتورها باید از مواد مخرب پاک شود. سپس اطراف ناحیه پوسته‌شدگی برش داده شود و چنانچه آرماتورها کاملا تخریب شده باشد.ء باید آرماتور جدید. با در نظر گرفتن هم‌پوشانی با آرماتورهای موجودء در جایی که لازم است. قرار داده شود. آنگاه آرماتورها با روکش‌های ضدزنگ پوشانده شده و ملات تعمیری پلیمری در ناحیه پوسته‌شدگی در -------- صفحهٔ بعد -------- : د ستورالاعمل بازر سی و تعمیر سورستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ۳-۲-۵ تعمیر بتن پیش ساخته رایج‌ترین خرابی پوشش‌های بتنی پیش‌ساخته» خرابی از محل درزه‌های نصب به ویژه در شرایطی که نشت آب وجود دارد است. خرابی مصالح درزگیر و خوردگی پیچ‌هاء ممکن است منجر به پوسته‌شدگی بتن شود که این امر منجر به نمایان شدن آرماتورها می‌شود و خوردگی آرماتورها را نیز به دنبال دارد. روش تعمیر درزه‌هاء. شامل پر کردن درزه‌ها با مصالح درزبند و تعویض پیچ‌هایی است که ظرفیت باربری خود را از دست داده‌اند. همچنین, برای آب‌بندی درون درزه‌هاء باید دوغاب تزریق کرد. 4-۵- تعمیرات سیستم نگهداری فولادی تعمیر پوشش فلزی به دو صورت تعمیر و تعویض عضو سیب دیده و تعمیرات خرابی استحکامات فلزی ناشی از نفوذ آب انجام می‌شود. بعد از انجام بازرسی, با توجه به نوع خرابی قاب فلزی» تعمیرات متناسب انجام می‌شود که ممکن است به صورت تعمیر و یا ۱-2-۵- نکات ضروری در تعمیر سیستم‌های نگهداری فولادی نکات ضروری به هنگام تعمیر سیستم‌های نگهداری فولادی به شرح زیر است: - استفاده از پرسنل مجرب و آموزش دیده برای تعمیرات - بررسی محل کار از نظر مناسب بودن تهویه» غبار و گاز - داشتن روشنایی کافی - مجهز بودن کارگران با وسایل حفاظت فردی - قطع جریان برق - تخلیه کامل آب (در صورتی که آب جمع شده باشد.) - تمیز کردن کانال‌ها - لق‌گیری و اطمینان از سلامت سقف و زمین اطراف حفریه - در دسترس بودن کلیه وسایل و تجهیزات مورد نیاز تعمیرات - نصب دستگاه‌های هشدار دهنده - نصب تابلوهای هشدار دهنده مانند ورود ممنوع - اطمینان از برقراری ارتباطات ۲-2-۵- تعمیر خرابی‌ها در خرابی جزیی» در اثر فشار وارده بر قاب» پیچ و مهره‌هاء شل می‌شودء کرپی‌ها جابه‌جا می‌شود. بغل‌بندها از جا در می‌آیند. قاب‌ها کج و لارده‌ها شکسته می‌شوند. در خرابی متوسط بغل‌بندها و لارده‌ها شکسته شده. بعضی از قطعات قاب خم می‌شود و پایه‌های قاب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- تعمیر سیستم‌های نگهداری حفریات_ زیرزمینی در معادن ۵ در زمین فرو می‌رود و سطح مقطع مفید گالری کاهش می‌یابد. در خرابی زیاد (ریزش) بخشی از تونل در اثر فشار زیاد ناشی از عوامل مختلف (استخراج» آتشباری» زلزله» استحکامات ناکافی و خطا در نصب استحکامات) کاملا تحریب و مملو از آوار شده و راه عبور و مرور و هوا رسانی به کارگاه‌های پشت محل ریزش» مشکل می‌شود. در تعمیرات کلی که بخشی از گالری در اثر ریزش کاملا پر از آوار شده است» عملیات تعمیر»ء مشکل و با خطرات زیاد همراه است. ابتدا باید قاب‌های سالم به جا مانده در محل ریزش,» تقویت و تحکیم شوند و قطعات سنگ آویزان لق‌گیری شوند. در ادامه با استفاده از وسایلی مانند بیل» کلنگ و یا لودر باید اقدام به خاکبرداری کرد و قاب‌های تخریب شده را از هم جدا کرد (با باز کردن پیچ و مهره‌های کرپی‌ها) و از محل ریزش خارج کرد. سپس با رعایت کامل نکات ایمنی» قاب‌های جدید در محل نصب شوند. در هر مرحله نباید بیش از یک قاب از محل خارج و قاب جدید باید بلافاصله جایگزین آن شود. در محل‌های پرخطر باید از وسایلی مانند دستگاه‌های بالابر» قاب‌کش و یا وینچ برای بیرون کشیدن قاب قدیمی و نصب قاب جدید استفاده شود. ۳-2-۵ نصب و تعمیر قاب‌های کشویی در نصب و تعمیر قاب کشویی نکات زیر را باید رعایت کرد: الف- در زمین سست. برای جلوگیری از فرو رفتن پایه‌های قاب در زمین» باید از یکی از روش‌های زیر استفاده کرد: - کندن چاله (فولیه) و ریختن مقداری شفته در ته آن و سپس قرار دادن پایه قاب در آن - جوش دادن صفحه فلزی کوچک در ته پایه ستون (در تعمیرگاه) ب- پایه‌ها و کلاهک در هر اتصال, حداقل ۴۰ سانتی‌متر هم‌پوشانی داشته باشند. پ- فاصله محل قرارگیری کرپی تا لبه کلاهک, باید حدود ۱۰ سانتی‌متر در نظر گرفته شود تا در اثر فشار وارده بر کلاهک. جا برای فرو رفتن آن در ستون باشد و در غیر این صورتء قاب در اثر فشار وارده خم و کج می‌شوند و یا پایه‌ها در زمین فرو می‌رود. ت- برای بیرون کشیدن قاب از زیر آوار» باید پیچ و مهره‌های کرپی‌ها باز شود. برای سهولت در باز کردن و چرخش آن‌هاء لازم است قبلا به علت زنگ‌زدگی روغن‌کاری شوند. ث- برای بیرون کشیدن قطعات قاب از زیر آوارء از نظر سهولت کار و ایمنی بیشترء باید از دستگاه‌های وینچ» قاب‌کش» تیفور و یا بالابر استفاده شود. ج- در هنگام تعمیرات در هر مرحله کاری, نباید بیش از یک قاب را برداشت و بلافاصله باید آن را جایگزین کرد. چ- همواره مسیر پشت تعمیرکاران باید باز باشد تا در صورت ریزش» راه فرار وجود داشته باشد. ح- در صورتی که زمین محل تخریب سست. ریزشی و یا دارای شکستگی زیاد باشد. نباید در ابتدا خاکبرداری انجام گیرد زیرا با کشیدن خاک» فضای باز بیشتری ایجاد شده و ریزش زیادتر می‌شود و امکان دارد حفره تا سطح زمین باز شود. چنانچه در پشت ناحیه ریزش افرادی محبوس باشند و یا ضرورت ایحاب کند که عملیات در اسرع وقت انجام گیرد. در این حالت اضطراری» حدود ۱۵ سانتی‌متر بالاتر از سطح مقطع تونل» یک راهرو با کف مستحکم (گربه‌رو) تا پشت ناحیه تخریب احداث شود و پس از خاتمه و انجام عملیات مورد نظر برای ادامه کارء تعمیرات در زیر سقف مطمئن (فوق) جاگذاری؛ بغل‌بندی» لارده‌گذاری و سنگ‌چینی پشت آن‌ها انجام شود. خ- چنانچه ارتفاع ریزش سقف زیاد باشد. فضای خالی را باید با چوب به صورت کرسی‌چینی پر کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- 32 د سنورااعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی د- نظر به اینکه زمین اطراف حفریه در اثر ریزش سست می‌شود و حالت تعادل خود را از دست می‌دهد. برای متعادل کردن وضعیت. باید فاصله قاب‌ها را کم کرد و یا قاب فلزی با استحکام بیشتری به کار گرفت و یا از سازه‌های پوششی مناسب‌تری استفاده کرد. در هر صورت» ضمن رعایت مقررات ایمنی و اجرای مفاد پاسپورت کار» صرفه اقتصادی نیز باید مد 2-2-۵ تعمیر خرابی‌های ناشی از خوردگی در اثر آب یکی از دلایل اصلی خرابی فولاده خوردگی ناشی از نفوذ آب و یا رطوبت هوا و یا طراحی و یا اجرای نادرست نصب, خستگی و یا نقص در مصالح است. در این موردء موارد زیر برای تعمیر سیستم‌های نگهداری فولادی باید به کار گرفته شود: الف- در صورتی که پیچ و مهره‌هاء صفحات قطعات کرپی و بغل‌بند دچار خوردگی شوند باید تعمیر و یا تعویض شوند. ب- چنانچه ستون و یا کلاهک (قاب) و یا سازه‌های فلزی از نوع دیگر در مسیر حفریه. در اثر نفوذ آب و یا رطوبت هوا خورده و پوسیده شوند و امکان بیرون کشیدن آن‌ها نباشد. می‌توان قسمت سیب دیده را با قرار دادن صفحه‌ای مقاوم با پیچ کردن و یا با جوشکاری تعمیر کرد. باید توجه داشت در معادن زغال‌سنگ که خطر انفجار گاز متان و گرد زغال وجود دارد. جوشکاری ممنوع است. پ- رنگ‌پاشی: روش دیگر برای جلوگیری از خوردگی» رنگ‌پاشی است. تجربه نشان داده است که پوشش رنگ رزین آپوکسی بر روی فولاد عملکرد خوبی دارد. ت- روش شاتکریت: با پاشیدن بتن بر روی فولاد نیز می‌توان از خوردگی آن جلوگیری کرد. حداقل ضخامت شاتکریت بر روی پروفیل‌های فولادی باید ۵ سانتی‌متر باشد. ث- برای آزمون و کنترل پروفیل قاب‌های فلزی موارد زیر باید مد نظر قرار گیرد: - کنترل ابعاد پروفیل با توجه به حد مجاز با استفاده از شابلون - کنترل چشمی پروفیل و قاب‌های ساخته شده برای بررسی وجود حفره‌ها و بریدگی‌ها - کنترل عدم پیچیدگی پروفیل قاب - کنترل توازن و همسان شدن لبه‌های فوقانی قاب‌ها پس از خم‌کاری با استفاده از گونیا در سطوح صاف - کنترل لبه‌های بریده شده انتهای قاب‌ها برای اطمینان از عدم وجود زایده و نداشتن انحراف برش - کنترل تقارن پروفیل ساخته شده ۵-۵- تعمیرات سیستم‌های نگهداری چوبی یکی از متداول‌ترین روش‌های تعمیر سازه‌های چوبی» برداشتن عضو آسیب دیده و جایگزین کردن آن با عضو جدید است. در زمان تعویض عضو سیب دیده باید حدود ۲ تا ۳ متر اطراف عضو تقویت شود. زمانی که در یک قاب چوبی دو عضو قدیمی و جدید که بار را تحمل می‌کنند (به دلیل تفاوت در میزان خمیدگی و انقباض) باید کنترل‌ها و مراقبت‌های لازم اعمال و عضوی که ضعیف‌تر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- تعمیر سیستم‌های نگهداری حفریات زیرزمینی در معادن ۳۲ ۱-0-۵- نکات ضروری در تعمیر سیستم‌های نگهداری چوبی در تعمیر سیستم‌های نگهداری چوبی رعایت موارد زیر الزامی است: - تعمیرکاری باید توسط پرسنل مجرب و آموزش دیده انجام گیرد. - محل کار باید از نظر مناسب بودن تهویه و میزان گاز مجاز بررسی شود. - پس از لق‌گیری در پناه سقف مطمئن (سقف موقت) بازدید چشمی به عمل آید. سپس با زدن ضربه با پتک به چوب بست‌ها و سنگ‌های در برگیرنده قاب» علایم و آثار موجود با پاسپورت مطابقت داده شود. - روشنایی کافی تامین شود. - اشخاص به وسایل حفاظت فردی محهز باشند. - کلیه وسایل مورد نیاز تعمیرات در دسترس باشد. ۲-۵-۵ تعمیر خرابی‌ها چنانچه در نگهداری, انحراف چوب‌های قاب (یک و بیشتر از آن)» فرو رفتن پایه ستون‌ها در زمین» پوسیدگی» شکستگی و عیب‌های دیگر روی داده باشد. لازم است پس از انجام لق‌گیری,» انداختن قطعات سنگ و یا تکه‌های زغال‌سنگ معلق» از سمت محلی که امکان فرار کارگران در صورت ریزش فراهم است و در پناه حفاظ مطمئن» اعضای معیوب قاب با چوب‌های سالم تعویض شوند. در تمام مراحل, قاب باید با استفاده از گوه به زمین پیرامون قاب کاملا محکم شود و پس از لارده‌گذاری, پشت لارده‌ها و قاب‌ها باید کاملا با سنگ پر شودء به طوری که فضای خالی بین آن‌ها وجود نداشته باشد. در مرحله تخریب کلی» میزان خرابی‌ها وسیع است و قسمتی از حفریه» تحت فشارهای فوقانی و جانبی» تخریب و تونل مسدود شده است. تعمیرات در این شرایط بسیار مشکل است و باید با احتیاط انجام گیرد. چنانچه زمین سست و ریزشی باشد. به عنوان متال در محل شکستگی و یا لایه زغال‌سنگی و یا زمین آبدار» تعمیرات در این نواحی مشکل و خطرآفرین است. در این نواحی عملیات زیر باید در پناه سقف موقت مطمئن, انجام و موارد زیر مد نظر قرار گیرد: - بیرون کشیدن چوب‌های سالم با وسیله سنتی (دستی) و یا وسایل مکانیزه - خاکبرداری با استفاده از بیل یا لودر - ایجاد چوب بست جدید چوبی چنانچه در محل ریزش» آب راکد حاوی گاز سولفید هیدروژن وجود داشته باشدء رفت و آمد در این مناطق باید با احتیاط انجام گیرد. زیرا با سقوط سنگ و یا افتادن تکه چوب در گودال, موجب تلاطم آب شده و گاز سولفید هیدروژن آزاد و در فضا پخش می‌شود. این گاز سمی است و موجب مسمومیت کارگرانی که در آن ناحیه کار می‌کنند. می‌شود. ۳-۵-۵- نکات اجرایی در زمان تعمیرات در تعمیرات و اجرای سیستم‌های نگهداری چوبی» رعایت نکات زیر الزامی است: - کف‌لا: زمانی که زمین سست است باید از کف‌لا استفاده کرد. - پس از چوب‌بست‌کاری,» باید پشت چوب‌بست‌ها را لارده‌گذاری و پشت لارده‌ها را با سنگ پر کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- برای ار تباط کامل قاب به زمین‌های اطراف» باید از گوه استفاده شود. - قطر ستون و کلاهک برابر باشند. - کلاهک را بر حسب خمش باید کنترل کرد. - ستون‌ها را بر حسب کوتاهی» بلندی» کمانش و یا فشارش باید کنترل کرد. - قطر کلاهک را باید با توجه به تنش برشی گوشه‌های کلاهک کنترل کرد. - قطر ستون را باید با توجه به احتمال فرو رفتن آن در کف زمین کنترل کرد. در اغلب موارد فشار سقف تونل زیاد است و موجب صدمه رساندن به کلاهک می‌شود. در این حالت در صورتی که فضای تونل اجازه دهد برای تقویت سقف باید از عضو نگهداری چوبی, به نام شمع, استفاده کرد. 1-۵- تعمیرات سیستم‌های نگمهداری شساتکریت حفریات شبکه‌های زیرزمینی تعیین و نتایج بررسی‌هاء منجر به اتخاد روش تعمیری می‌شود. در ادامه تعمیرات در هر یک از مراحل خرابی جزبی. متوسط و کلی توصیه شده است. ۱-1-۵- تعمیراتن جزیی وقتی علایم خرابی جزیی باشد.ء به طور مثال پوسته‌شدگی سطحی بدون نمایان شدن توری» اقدامات زیر باید انجام گیرد: - برداشتن کل بتن سست و یا ورق ورق شده از پوسته - تمیز کردن سطح بتن از مواد مخرب - گرفتن اطراف ناحیه پوسته ۳۲-1-۵- تعمیرات متوسط توری‌های سالم جایگزین و برای جلوگیری از آب‌دیدگی (زنگ‌زدگی) توری‌های فلزی شاتکریت روی آن انجام می‌شود. توری‌ها باید کاملا در داخل شاتکریت قرار گیرد و همچنین باید دقت کافی به عمل آید که در نقاط تقاطع سیم‌های شبکه. حباب هوا تشکیل نشود. این کار با حرکت مداوم و تغییر زاویه نازل بتن‌پاش امکان‌پذیر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- تعمیر سیستم‌های نگهداری حفریات_زیرزمینی در معادن ۳۹ ۳-1-۵- تعمیرات کلی در این مرحله سیستم نگهداری تونل به طور کامل حذف می‌شود و سقف فاقد حفاظ است. بنابراین خطر سقوط قطعات سنگ‌های کوچک مانند زغال‌سنگ معلق وجود دارد. بنابراین تعمیرات باید با رعایت کامل ایمنی انجام گیرد و از کارگران آموزش دیده و با تجربه در این زمینه استفاده شود. برای شروع کار پس از لق‌گیری و جدا کردن توری‌های پاره و فرسوده شده» برای هموارسازی سطح کار لازم است بتن به ضخامت ۲ تا ۵ سانتی‌متر پاشیده شود و پس از قرار دادن تور سیمی, مجددا تا سطح مورد نظر شاتکریت به همراه پیچ‌سنگ اجرا شود. اصولا" شاتکریت به عنوان پوشش نگهدارنده اولیه برای حفاری پیش از ساخت پوشش نهایی تونل استفاده می‌شود. این روند را با همجنین با افزودن الیاف فولادی یا مصنوعی و ریز دانه‌هاء می‌توان از شاتکریت به عنوان پوشش نهایی در حفریات استفاده کرد و با اجرای شاتکریت در لایه‌های نازک و صاف به مقاومت قابل ملاحظه‌ای دست یافت. از شاتکریت برای پوشاندن و حفاظت از پوشش ضد آب یا به عنوان پوشش تعمیری در تقویت حفریه می‌توان استفاده کرد. شاتکریت به عمل آمده» رفتاری شبیه به بتن درجای استاندارد دارد و مستعد ترک‌خوردگی,» پوسته‌شدگی و تورق است حتی اگر در طرح اختلاط آن کاهش این اثرات در نظر گرفته شده باشد. در صورت نبود محدودیت, از لایه‌های جدید شاتکریت برای اصلاح بخش مورد نیاز برای تعمیر استفاده شود. ۷-۵ تعمیراتن سیستم‌های نگمهداری پیج‌سنگ با اجرای آزمون کشش پیچ‌سنگ و ارزیابی وضعیت این سیستم نگهداری» می‌توان از میزان تامین پایداری (کنترل کفایت تحکیم بر اساس تحلیل‌های جدید و یا بررسی‌های اولیه) حفریه اطلاع پیدا کرد. در اکثر مواقع برای تعمیر حفریه و تامین پایداری» نیاز به اجرای پیچ‌سنگ‌های جدید است. تعمیرات مربوط به پیچ‌سنگ در سه رده جزیی» متوسط و کلی به شرح زیر انجام می‌شود. ۱-۷-۵- تعمیراتن جزیی در این حالت با رعایت مقررات ایمنی» پس از انجام لق‌گیری قطعات و زغال‌سنگ معلق,» صفحه اتصال (در صورتی که شکسته و یا کج و معوج شده باشند) تعویض شده و مهره و یا مهره‌هاء با آچار محکم می‌شوند. ۲-۷-۵- تعمیرات متوسط در این حالت نیاز به پرسنل آموزش دیده محرب است که با توجه به وضعیت سطح کارء بتواند نوع پیچ‌سنگ و فاصله آن‌ها از پیچ‌سنگ به همراه توری فلزی استفاده می‌شود. ۵ م11 ] -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ د سنوراعمل بازر سی و تعمیر سوستم‌های نگهداری در حفریات معدنی ۳-۷-۵- تعمیرات کلی در این حالت بخشی از حفریه در اثر ریزش سقف و دیواره‌ها کاملا پر از آوار شده است. به طوری که عملیات تعمیر مشکل و خطرات زیادی به همراه دارد. برای انجام تعمیرات. با رعایت مقررات ایمنی» پس از تقویت استحکام ورودی محل ریزش و انجام لق‌گیری قطعات سنگ مانند زغال‌سنگ معلق» به وسیله بیل و کلنگ و یا دیلم مناسب» تورهای سیمی پاره و مچاله شده به وسیله قیجی سیم بر جدا شده و عملیات خاکبرداری انجام می‌شود. با توجه به انواع خرابی‌ها و وضعیت کلی پایداری حفریات. موارد زیر به عنوان راهکارهای پیشنهادی توصیه می‌شود: - در صورت وجود خوردگی در صفحات فولادی پیچ‌سنگ و یا ایجاد خمش و ترک باید آن‌ها را تعویض کرد. - در صورت خرد شدن و پوسته شدن صفحات بتنی پیچ‌سنگ‌هاء باید از صفحات بتنی مناسب به صورت جایگزین استفاده کرد. - هر گاه صفحه پیچ‌سنگ از جدار حفریه فاصله گرفته باشد. باید مابین آن‌ها با بتن پر شود. - در صورت شل بودن مهره سر پیچ‌هاء باید آن‌ها را سفت کرد. - چنانچه اجزای پیچ‌سنگ خورده شده و یا گسیخته شده باشد. باید آن‌ها را تعویض کرد. - وجود آب زیرزمینی در معادن» باعث تسریع خوردگی می‌شود. مشاهده نشت آب از چال پیچ‌سنگ که ممکن است به صورت قرمز رنگ باشد, بیانگر فرآیند خوردگی پیچ‌سنگ است. بنابراین در این گونه مواقع توصیه می‌شود با حفر چال‌های زهکش از ۸-۵- نکات ایمنی در زمان تعمیرات ۱-۸-۵- شرایط و شرح وظایف چوب‌بست کار - چوب‌بست‌ کار باید دارای سلامت و تجربه کافی باشد و آموزش رشته تخصصی, ایمنی فنی و بهداشت کار را گذرانده باشد. - از مقررات و دستورالعمل‌ها و مدارک فنی مرتبط به تکنولوژی ایمنی کار که به تخصص و محل کار او مربوط می‌شود. اطلاع - دستورات سرپرست کارگاه (شیفت. قسمت. بخش و نظایر آن) در زمینه اجرای بی‌خطر کار را در محیط کار اجرا کند. - علایم اطلاع‌رسانی اضطراری,» مقررات طرز رفتار در شرایط بروز سوانح» راه‌های خروج در مواقع اضطراری» مکان‌های استقرار وسایل نجات فردی و حفاظت در برابر پیامدهای حادثه را بداند و بتواند از وسایل حفاظتی ضدحریق و حفاظت گروهی و فردی استفاده کرده و کمک‌های اولیه پزشکی را ارایه کند. - مقررات علایم هشدار دهنده و مقررات ایمنی و خبررسانی اضطراری و همچنین درخواست‌های حضور مسوول ایمنی و سایر مسوولان ذی‌ربط را در محل اجرا کند. - نظم کارگاه را به طور کامل رعایت کند. - به وسایل حفاظتی و ایمنی فردی از قبیل لباس کار مناسب, کفش, عینک, کلاه دستکش, چراغ تونلی سالم» قمقمه آب: ماسک ضد گرد و غبار» ماسک نجات فردی و زانوبند» مطابق با شرایط محیط کار (بر اساس آیین‌نامه‌های موجود) مجهز باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- تعمیر سیستم‌های نگهداری حفریات_زیرزمینی در معادن !۵ - مقررات پیش‌بینی شده در پاسپورت. در زمینه پیشگیری از بیماری‌های مربوط به کار حرفه‌ای را اجرا کرده و مقررات بهداشت فردی در معادن را رعایت کند. - در هر شیفت کاری» وضعیت ایمنی محل کارء ماشین‌آلات و تجهیزات را پایش کند و در صورت وجود خرابی آن‌ها را تعمیر ۲-۸-۵- مقررات ایمنی تعمیر چوب‌بست الف- حفریه‌هایی که به وسیله قاب‌های چوبیء فلزی» بتنی و نظایر آن نگهداری می‌شوندء باید به طور پیوسته توسط کارشناسان ایمنی و یا مسوولان معدن بازرسی شوند. عیب‌های مشاهده شده باید در اسرع وقت برطرف شود. ب- عملیات تعمیر حفریه‌ها و خارج ساختن قطعات داربست از زیر آوار باید به وسیله کارگران ماهر و با تجربه و تحت نظر مسوول ایمنی و یا افراد گروه نجات (بسته به شدت محل ریزش) انجام شود. پ- بعد از خارج کردن قطعات معیوب و خاکبرداری» ریزش در اطراف حفریه زیاد می‌شود. بنابراین عملیات تعمیرات در ریزش‌های بزرگ معدنی باید مطابق یک برنامه منظم و ایمن اجرا شود. ت- قبل از شروع به کار تعمیرات و احداث چوب‌بست جدید به نکات زیر باید توجه داشت: - اندازه‌گیری غلظت گازهای موجود - خارج کردن آب از محل ریزش - بررسی وضعیت محل ریزش از نظر نوع سازندهای زمین‌شناسی - تامین روشنایی کافی - همراه داشتن تجهیزات مورد نیاز مانند تبر» پنک» آره» دیلم» نردبان» چهار پایه. کلنگ. پیکور و دستگاه بالابر» بیل و نظایر 5 ث- برای نصب و تعمیر حفریات زیرزمینی حداقل دو نفر چوب‌بست‌کار لازم است. ج- به هنگام تعمیرات» چوب‌بست‌کاران باید تحت حفاظت چوب‌بست مطمئن به طوری که پشت سر آن‌ها کاملا باز و در صورت اضطرار راه فرار بلامانع باشد. قرار گیرند. چ- تعمیر و نصب چوب بست جدید باید مطابق با دفترچه مشخصات انجام شود. ح- با شروع تعمیرات, چوب‌بست‌کار باید برق را کاملا قطع نماید و تابلوهای "محل در حال تعمیر است" و "ورود ممنوع است" در دو طرف محل تخریب نصب شود. خ- در نصب و تعمیر سیستم نگهداری رعایت اصول زیر الزامی است: - سیستم‌های نگهداری باید بلافاصله بعد از حفاری و خاکبرداری نصب شود. - بین سیستم نگهداری و سنگ‌های اطراف باید تماس و درگیری ایمن برقرار شود. - بین سنگ و سیستم نگهداری از نظر تغییر شکل‌پدیری باید همسانی وجود داشته باشد. - از تخریب ناشی از هوازدگی سنگ‌ها باید جلوگیری شود. - سیستم نگهداری جدید» باید با مقطع حفاری و تغییر شرایط توده‌سنگ منطبق باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ د سنورااعمل بازر سی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی - باید حداقل دست‌خوردگی در سنگ‌های اطراف سیستم‌های نگهداری ایحاد شود. د- هنگام کار در حفریه‌های بن‌بست همواره تهویه مناسب تامین شود. د- در هنگام تعویض وسایل نگهداری, برداشتن بیش از دو قاب چوبی یا فلزی در یک زمان مجاز نیست. قبل از برداشتن هر قاب معیوب لازم است قاب‌های اطراف آن به اندازه کافی تقویت و تخته کوبی شوند. ر- در صورت سستی و شکست. پایه‌های معیوب بلافاصله باید با پایه‌های سالم جایگزین شوند. ز- در صورت امکان قاب‌های تعمیری باید با قید و بست‌ها به قاب‌های مجاور همبند و ثابت شوند. ز- به هنگام تعویض پایه شکسته لازم است در زیر کلاهک, دو پایه موقت نصب و پس از خارج کردن پایه‌های معیوب پایه اصلی نصب شود. در ادامه باید پشت قاب لارده‌گذاری و با سنگ کاملا پر شود. س- در منطقه‌ای که در آن عملیات حمل و نقل به وسیله لکوموتیو برقی انجام می‌گیرد برای جلب توجه راننده, باید از دو طرف محل به فاصله مناسبء با خط قرمز علامت‌گذاری شود. ش- محل تعمیر نباید از چوب و دیگر مواد غیرضروری انباشته شود. انباشته شدن مواد اضافی علاوه بر کاهش راندمان کارء موجب کاهش هوارسانی کافی نیز می‌شود. ص- در هنگام تعویض کلاهک باید پایه‌های (ستون‌های) قاب مورد تعمیرء کاملا محکم و تقویت شده و سپس از محل بی‌خطر با ابزاری با دسته بلند و یا بالابر»ء کلاهک بیرون کشیده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۲۳۲ عناوین پروژه‌های اکتشاف برنامه تهیه ضوابط و معیارهای ۱ عنوان پروژه تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های اکتشافی دستورالعمل رده‌بندی ذخایر معدنی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های اکتشافی دستورالعمل تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی- اکتشافی بزرگ مقیاس رقومی (۱:۳۵۰۰۰) فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف سنگ آهن دستورالعمل اکتشاف ژئوشیمیایی بزرگ‌مقیاس رسوبات آبراهه‌ای (۱:۳۵۰۰۰) فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف مس فهرست خدمات اکتشافی سنگ‌ها و کانی‌های صنعتی (باریت» بنتونیت. زئولیت, سلستین» سیلیس, فلدسپارء فلوئورین) واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف. استخراج و فرآوری مواد معدنی فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف مس سرب و روی راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی اکتشافی به روش‌های مغناطیس‌سنجی,» گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات معدنی فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف آنتیموان فهرست خدمات و راهنمای مطالعات دورسنحی در اکتشاف مواد معدنی فهرست خدمات و دستورالعمل مراحل مختلف اکتشاف مواد اولیه سیمان فهرست خدمات و دستورالعمل بررسی‌های چاه‌پیمایی فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف عناصر نادر خاکی فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف قلع دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری عناصر در سنگ آهن دستورالعمل آماده‌سازی, تهیه نمونه و مطالعات میکروسکوپی و سیالات درگیر برای نمونه‌های اکتشافی دستورالعمل اکتشافات ژئوشیمیایی محیطهای سنگی در مقیاس ۱:۲۵:۰۰۰ دستورالعمل یکسان‌سازی اسامی مواد معدنی راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی به روش‌های مقاومت ویژه» پلاریزاسیون القایی» الکترومغناطیسی و پتانسیل خودزا در اکتشاف مواد معدنی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری غلظت فلزات گرانیها (طلاء نقره و گروه پلاتین) دستورالعمل تهیه طرح اکتشاف مواد معدنی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری غلظت فلزات پایه (مس,» روی و سرب) دستورالعمل اکتشافات ژئوشیمیایی خاک در مقیاس ۱:۳۵۰۰۰ هدن شماره نشریه در سازمان شماره نشریه در سازمان ی ی ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- عناوین پروژه‌های اکتشاف برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن شماره نشریه در سازمان | شماره نشریه در سازمان برنامه و بودجه کشور | نظام مهندسی معدن ابران دستورالعمل اکتشاف ناحیه‌ای طلا به روش بلگ راهنمای مطالعات 5[:) در مقیاس ناحیه‌ای و تعیین نواحی آمیدبخش فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف در شورابه‌ها فهرست خدمات و دستورالعمل اکتشاف سنگ‌ها و کانی‌های صنعتی (نسوزها): خاک نسوزء منیزیت- هونتیت. بوکسیت. نسوزهای آلومینو سیلیکاته (کیانیت. سیلیمانیت و آندالوزیت)» گرافیت و دولومیت دستورالعمل بررسی‌های زئوشیمیایی به روش اکتشافات بیوژئوشیمیایی و ژئوبوتانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۰ ۲۳۱ ۲۲ ۲۳۳ ۲۴ ۳۵ ۲۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۲۳۲ ۳۴ ۳۵ عناوین پروژه‌های کمیته استخراج برنامه تهیه ضوابط و معیار عنوان پروژه تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های استخراجی مقررات تهویه در معادن مقررات فنی آتشباری در معلان دستورالعمل تهیه نقشه‌های استخراجی معدن راهنمای ارزشیابی دارایی‌های معدنی دستورالعمل فنی روشنایی در معلان دستورالعمل آمداد و نجات در معادن راهنمای تهیه گزارش‌های طراحی معدن دستورالعمل ترابری در معادن دستورالعمل توزیع هوای فشرده در معادن دستورالعمل طراحی و اجرای سیستم نگهداری تونل‌های معدنی دستورالعمل تحلیل پایداری و پایدارسازی شیب‌ها در معادن روباز راهنمای محاسبه قیمت تمام شده در فعالیت‌های معدنی دستورالعمل نگهداری و کنترل سقف در کارگاه‌های استخراج واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی راهنمای آبکشی در معادن دستورالعمل طراحی هندسی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های استخراجی راهنمای ارزیابی و کنترل پیامدهای ناشی از انفجار در معادن راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی دستورالعمل تعیین مرز تغییر روش استخراج از روباز به زیرزمینی دستورالعمل کاربرد روش‌های عددی در طراحی ژئومکانیکی معادن راهنمای آرزیابی ایمنی, بهداشت و محیط زیست (:15]۳]) در معادن راهنمای امکان‌سنجی پروژه‌های معدنی دستورالعمل پر کردن کارگاه‌های استخراج معادن زیرزمینی راهنمای محاسبه بار و توزیع برق در معادن دستورالعمل گاززدایی در معادن زغال‌سنگ دستورالعمل ابزاربندی و رفتارنگاری در معادن روباز دستورالعمل بازرسی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی دستورالعمل کنترل رقیق‌شدگی در معادن علایم استاندارد نقشه‌های استخراجی معدن راهنمای متره و برآورد در فعالیت‌های استخراج معدنی راهنمای مکان‌یابی و جانمایی تاسیسات و تجهیزات در معادن روباز راهنمای طراحی و احداث شبکه‌های زیرزمینی معادن های معدن شماره نشریه در سازمان در دست در دست در دست در دست در دست در دست شماره نشریه در سازمان ی ی ی ی تدوین تدوین تدوین تدوین تدوین تدوین -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۳۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۶ ۲۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ عناوین پروژه‌های فر آوری برنامه تهیه ضوابط و معیارهای عنوان پروژه راهنمای اکتشاف, استخراج و فرآوری سنگ‌های تزیینی و نما تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های کانه‌آرایی فهرست خدمات طراحی پایه واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری مواد معدنی علایم استاندارد نقشه‌های کانه‌آرایی راهنمای نرم‌افزاری علایم استاندارد نقشه‌های کانه‌آرایی مواد معدنی دستورالعمل مکان‌یابی واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری ضوابط انجام آزمایش‌های کانه‌آرایی در مقیاس آزمایشگاهی» پایه و پیشاهنگ راهنمای محاسبه تعیین ظرفیت ماشین‌آلات و تجهیزات واحدهای کانه‌آرایی راهنمای انباشت مواد باطله در واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری راهنمای سنگ‌جوری مواد معدنی به روش‌های دستی یا خودکار راهنمای حمل و نقل مواد معدنی در مدارهای کانه‌آرایی شناسایی مواد معدنی و آزادسازی آن‌ها در کانه‌آرایی واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی ضوابط و معیارهای انتخاب آسیای خودشکن و نیمه‌خودشکن دستورالعمل کنترل و خنثی‌سازی آرسنیک» سولفید و سیانید در آزمایشگاه‌های فرآوری دستورالعمل نمونه‌برداری در کانه‌آرایی راهنمای تعیین شاخص خردایش در آسیاهای مختلف راهنمای آزمایش‌های جدایش ثقلی در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای انتخاب مدار خردایش مواد معدنی راهنمای افزایش مقیاس در واحدهای کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های خشک کردن, تشویه و تکلیس در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی راهنمای پوشش و تجهیزات حفاظتی کارکنان در واحدهای کانه‌آرایی راهنمای مخلوط‌سازی بار ورودی در کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی فهرست کنترل کیفی بار ورودی, مواد در گردش و محصولات واحدهای کانه‌آرایی دستورالعمل دانه‌بندی مواد معدنی فهرست خدمات مهندسی تفصیلی واحدهای کانه‌آرایی راهنمای محاسبات در آزمایش‌های کانه‌آرایی راهنمای آماده‌سازی نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های هیدرومتالورژی در مقیاس آزمایشگاهی شماره نشریه در سازمان نظام مهندسی معدن ایران تدوین تدوین تدوین تدوین تدوین -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی عمومی» نشریه و مقاله, به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست ضوابط منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی1367۵171210111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 151316 3۳۳6/۷۱1۵ 0۲ 0 ۲۵22 200 ۳130010۶0 246 150611010 ۵۳] (10 م11۹۳ ٩000۳۲۵‏ 01۲ ۵۲21۳1۵۲۲ 5 ۹1۸6 11 026 6 ل200 ۷11۱6 ,1051۷ ۵1 ۱۷111۹1۲۷ 40 [2ع۳1عع 1 1۵۲ م16 01۲ 01116 11۳281۲۴ 16۷10016 5 ‏م12‎ ٩1۲ ۱/16 ۸11۵1۲5 200 116۵1 1105 1602161 01 126121 40 0166 1۵۳ 3/11۵۵ 506۳۷1۹10 40 ۳۷0۱۱۷۵ 5 ۱ 33333 11 2018 -------- صفحهٔ بعد -------- این ۰ به سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی را بررسی کرده و دستورالعمل بازرسی و تعمیر آن‌ها را نیز ارایه می‌کند.