سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای فرمه‌زدابی در واحدهای فایطه شماره ۷۳۸ سازمان برنامه و بودجه کشور وزارت صنهت» معدن و تهارت معاونت فنی» آمور زیربنایی و تولیدی معاونت آمور معادن و صنایع معدنی امور نغام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانگاران دفتر نغارت و بهره‌برداری 30233 ادا ۱۱۱۱۱۱۱ هه ۱۳۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 97/634089 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 15 / 11 / 1397 :موضوع راهنما ی نرمه زدا یی در واحدها ی کانه آرا یی در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور موضوع ماده ( 34 )قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور و ماده ( 23 )قانون برنامه و بودجه و مواد (6 )و ( 7 )ن یی آ نامه استانداردها ی اجرا یی طرح ی ها عمران ی- مصوب سال 1352 ، به پیوست ضابطه شماره738 امور نظام فنی و اجرایی ، با عنوان«راهنما ی نرمه زدا یی در واحدها ی کانه آرا یی » از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 04 / 1398 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی اجرایی؛ مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور مراتب را به صورت زیر گزارش فرمایید: ۱( - در سامانه مدیریت دانس اسناد فنی و اجرایی (سما) ثیت‌نام فرمایید: 581112.11672171]21111.1۲ ۳- پس از ورود به سامانه سما و برای تماس احتمالی؛ نشانی خود را در بخش پبروفایل کاربری تکمیل فرمایید. ۳- به بخشس نظرخواهی این نشسریه مراجعه فرمایید. 2- تسماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۵- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. 7 - در صورت امکان منن اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال کنید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکاتبه : تهران, میدان بهارستان, خیابان صفی علیشاه» سازمان برنامه و بودجه کشورء امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ ۱۱:2 ,۵( -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این امور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام فنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. نرمه» به ذراتی با ابعاد تقریبی ریزتر از ۱۵ تا ۲۰ میکرون گفته می‌شود که با شروع عملیات آتشباری» در طی حمل و نقل, ریزش و خردایش مواد به وجود می‌آید و به دلایل متعددی در کلیه فرآیندهای فرآوری مانند سنگ‌شکنی, آسیاء سرندهاء کلاسیفایرهاء روش‌های تقلی» مغناطیسی, الکتریکی و الکترواستاتیکی,» فلوتاسیون و لیچینگ (به ویژه برجا و توده‌ای) مشکل‌زا و غیرقابل بازیابی است. از آنجایی که بخش قابل توجهی از مواد با ارزش در این محدوده ابعادی متمرکز بوده و احتمال هدرروی آن‌ها به بخش باطله نیز زیاد است و از طرفی وجود این ذرات کلیه فرآیندها و روش‌های فرآروی را به دلیل محدودیت ابعادی خاص» تحت‌الشعاع قرار می‌دهند. بنابراین شناخت» شناسایی» تعیین هویت» نحوه تولید. کنترل در طی فرآیندهاء نرمه- زدایی» بازیابی و بهره‌وری اهمیت خاصی دارد. ضابطه حاضر با عنوان "راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی" در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن با همه‌ی تلاش های انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که امید است. کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم آورد. در پایان» از تلاش‌ها و جدیت جناب آقای سید جواد قانع‌فر رییس امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران» همچنین جناب آقای دکتر جعفر سرقینی مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشورء کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه, تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. حمیدرضا عدل معاون فنی» آمور زیربنایی و تولیدی زمستان ۱۳۹۷ ا -------- صفحهٔ بعد -------- مجری طرح جعفر سرقینی معاون امور معادن و صنایع معدنی - وزارت صنعتء معدن و تجارت اعضای شورای عالی به تر تیب حروف الفبا فرزانه آقا رمضانعلی کارشناس ارشد مهندسی صنایع - سازمان برنامه و بودجه کشور عباسعلی ایروانی کارشناس ارشد مدیریت کارآفرینی (کسب و کار)- وزارت صنعت. معدن و تجارت بهروز برنا کارشناس مهندسی معدن - سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور محمد پریزادی کارشناس ارشد مهندسی معدن - سازمان برنامه و بودجه کشور جعفر سرقینی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی - وزارت صنعت. معدن و تجارت علیرضا غیائوند کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی - وزارت صنعت» معدن و تجارت حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن - دانشگاه صنعتی امیر کبیر هرمز ناصرنیا کارشناس ارشد مهندسی معدن - سازمان نظام مهندسی معدن اعضای کار گروه فرآوری به ترتیب حروف الفبا احمد امینی کارشناس ارشد مهندسی فرآوری مواد معدنی - سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور عبدالعلی حقیقی کارشناس ارشد زمین‌شناسی محمدرضا خالصی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی- دانشگاه تربیت مدرس بهرام رضایی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی - دانشگاه صنعتی امیر کبیر فرشته رشچی دکترای مهندسی متالورژی- دانشگاه تهران اعضای کار گروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا مهدی ایران‌نژاد دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی - دانشگاه صنعتی امیر کبیر بهرام رضایی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی - دانشگاه صنعتی امیرکبیر علیرضا غیائوند کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی - وزارت صنعت. معدن و تجارت حسن مدنی کارشناس ارشد مهندسی معدن - دانشگاه صنعتی امیر کبیر بهزاد مهرابی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی - دانشگاه خوارزمی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه امور نظام فنی و اجرایی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت آمور معادن و صنایع معدنی آقای اسحق صفرزاده کارشناس معدن امور نظام فنی و اجرایی پیش‌نویس این گزارش توسط آقای دکتر ممهدی ایران‌نژاد با همکاری آقای م‌مهندس مصطفی چگینی تهیه شده و پس از بررسی و تایید توسط کارگروه فراوری» به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان فصل اول- کلیات ۲-۱- تعاریف و مقاهیم س ی و ی فصل دوم- شناسایی نرمه و مشکلات آن در فرآیند کانه‌آرایی ۲-۲- شناسایی رم ی ی ۳-۲- عوامل موثر در تولید نرمه و مشکلات آن در کانه‌آرایی سس ۱-۳-۲- افزایش اترژی سطحی سس ی ۵-۳-۲- تاثیر عوامل اقتصادی سس ی ی ی فصل سوم - تاثیر نرمه در کارآیی تجهیزات کانه‌آرایی ۲-۳- تاثیر نرمه در کارایی مدارهای کانه‌آرایی سس و ۵-۲-۳- تجهیزات آیگیر ی سس و ۶-۲-۳- سایر تجهیزات کانه آر یی ی فصل چهارم- کنترل نرمه در واحدهای کانه‌آرایی ۱-۱-۴ روش‌های قیز یکی سس سس و ۲-۱-۴- روش‌های شیمیایی سس و ی ۱۰ ۱۲ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۹ ۳. ۳. ۳. ۳. ۳۱ ۲۳۳ ۲۳۳ ۳۷ ۳۷ ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۴- کنترل نرمه در فرآیند تولید ب ی ۱-۲-۴ کنترل نرمه در مرحله استخراج و ۲-۲-۳۴- کنترل نرمه در بار ورودی ما فصل پنجم- نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۳-۳-۵- جداکننده موزلی و ۳-۳-۵- جداکننده استوانه لرزان و ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۳۴ ۳۳۴ ۳۳۴ ۳۴ ۳۴ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۶ ۳۶ ۳۶ ۳۶ ۳۷ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۱-۱- آشنایی وجود نرمه" در بخش‌های مختلف مدارهای خردایش, فلوتاسیون» جدایش ثقلیء جدایش مغناطیسی و سایر فرآیندهای کانه‌آرایی مشکل‌ساز است. از جمله مشکلات ناشی از وجود نرمه در واحدهای کانه‌آراییء می‌توان کاهش کاراآّیی واحدهای مختلف, ایجاد اختلال در عملکرد مطلوب فرآیند. اثرات زیست‌محیطی و مشکلات اقتصادی مانند مصرف زیاد مواد شیمیایی و از بین رفتن بخش قابل ملاحظه‌ای از ماده معدنی با ارزش در مرحله نرمه‌زدایی را نام برد. عملیات نرمه‌زدایی " به ویژه در مورد رس‌ها در بیشتر فرآیندهای موجود در صایع معدنی از جمله واحدهای کانه‌آرایی به علت تأثیر منفی بر میزان م صرف مواد شیمیایی و عملکرد آن‌ها از یک سو و عیار و بازیابی م< صول از سوی دیگرء ب سیار اهمیت دارد. کارآیی فرآیندهای طبقه‌بندی» جدایش ثقلی و مغناطیسی, فلوتاسیون» فیلتراسیون و سار عملیات کانه‌آرایی به طور قابل ملاحظه‌ای با وجود نرمه و رس‌ها کاهش می‌یاید. این مشکل در کانه‌آرایی فسفات و کانی‌های سولفیدی اهمیت بیشتری دارد. برای کاهش میزان نرمه در مدارهای کانه‌آرایی» علمیات نرمه‌زدایی با استفاده از تجهیزات مختلفی مانند هیدروسیکلون"ء سرند سیکلوسایزره سایر کلاسیفایرها * انجام می‌گیرد و همچنین با افزودنی‌های شیمیایی مانند سیلیکات سدیم» کربنات سدیم, اسید سولفوریک, تری‌پلی‌فس فات» هگزام تافس فات و ذظایر آن می‌توان نر مه را کنترل کرد. در برخی از کار خانه های کانه‌آرایی هنوز از طبقه‌بندی کننده‌های مارپیچی " برای حذف نرمه در پالپ | ستفاده می شود. اما با توجه به هزینه‌های سرمایه‌ای و عملیاتی زیاد آن‌هاء استفاده از آن‌ها بسیار کم شده است. با کاهش ذخایر پرعیار مواد معدنی با ترکیب کانی‌شناسی ساده و دستیابی به دخایر کم عیار با ترکیبات پیچیده» خردایش بیشتر مواد معدنی تا دستیابی به درجه آزادی مطلوب, امری اجتناب‌ناپذیر است. مقدار زیادی از ذرات نرمه در حین عملیات استخراج و نرم کردن مواد معدنی کم عیار تولید می‌شود. امروزه محصول اغلب معادن بزرگ دنیا درجه آزادی پایینی دارد که این امر نیاز به خردایش بیشتر مواد را ضروری می‌سازد. خردایش بیشتر باعث ایجاد حجم بسیار زیادی از ذرات ریز و نرمه می‌شود که نه تنها بازدهی روش‌های کانه‌آرایی را کاهش می‌دهد.ء بلکه موجب افزایش انتقال مواد با ارزش به بخش باطله را به دنبال داردء بنابراین با استخراج چنین موادی؛ علاوه بر کاهش کارآیی جدایش به علت کاهش جدایش انتخابی, احتمال اتلاف مقدار قابل توجهی ذرات نرمه با ارزش نیز وجود دارد. در نتیجه به منظور بهبود جدایش انتخابی درات» باید اقدام به نرمه‌زدایی موثر ذرات نرمه از بار اولیه کرد و نیز به منظور جلوگیری از اتلاف ذرات نرمه با ارزش بازیابی آن‌ها را ممکن ساخت. در بسیاری از موارد مقدار ذرات نرمه با ارزش حجم قابل توجهی دارندء به گونه‌ای که مقدار ۲۰ تا ۵۰ درصد از مواد با ارزش در حین کانه‌آرایی بسیاری از کانی‌ها و نرمه‌زدایی از آن‌ها از بین می‌رود. مهم‌ترین اهداف نرمه‌زدایی به شرح زیر است: الف- شناسایی نرمه مواد در بخش‌های مختلف مدار کانه‌آرایی ب- کاهش مقدار نرمه موجود در پالپ با تمرکز بر حداقل اتلاف ماده معدنی با ارزش 6 - | عازاکه 1 -2 3 0 4 0۲ -5 6-6 ۵ ماه ا۵ م5 -۷ -------- صفحهٔ بعد -------- پ- حذف ذرات ریز موجود در پالپ برای جلوگیری از اثرات منفی آن‌ها در فرآیند کانه‌آرایی ت- افزایش کارآیی واحدهای مختلف کارخانه کانه‌آرایی ج- آبگیری از نرمه‌های باطله و بازیافت آب مصرفی کارخانه هدف از این نشریه» کنترل و نرمه‌زدایی مواد در واحدهای کانه‌آرایی است و شامل نرمه‌های معلق در هواء گرد و غبار و موارد مشابه در کارخانه نمی‌شود. واژه‌های به کار رفته در این نشریه بر مبنای تعاریف زیر ارایه شده است و سایر موارد هم همان معانی مندرج در نشریه شماره ۴۴۱ است نرمه محسوب شوند. در واقع بر اساس محدوده ابعادی بهینه برای هر دستگاه و یا فرآیندء ذرات با ابعاد ریزتر از محدوده بهینه که نرمه‌های اولیه: به ذرات بسیار ریز مانند رس آلومیناء آهن هیدراته» عناصر نادر خاکی و فلدسیات هوازده موجود در ذخایر معدنی نرمه‌های تانویه: ذرات بسیار ریزی از مواد معدنی خرد شده هستند که در حین عملیات آتشباری, حمل و نقل مواد (ماده خشک از روش‌های آتشباری کنترل شده و شیوه‌های مناسب حمل و نقل از یک سو و خردایش انتخابی ذرات از سوی دیگرء تولید نرمه را کاهش داد. 1 )) عبور کند را اصطلاحا نرمه زغال‌سنگ می‌نامند. حد نرم کردن بهینه: شاخصی برای خردایش ذرات که بر مبنای ۸۰ درصد ذرات آزاد شده کانی و یا کانی‌های با ارزش و عبور نرمه پوشی ": لایه نازکی از ذرات بسیار ریز و یا نرمه که بر روی سطح ذرات درشت تجمع می‌یابد و یک لایه سطحی را تشکیل آب نرمه: آب حاصل از شستشوی مواد معدنی که حاوی ذرات ریز کانی‌های مختلف و ماده با ارزش است. ۱- نرمه در کانه‌آرایی برای مواد معدنی مختلف و روش‌های مختلف. متفاوت است. برای مواد معدنی مختلف ابعاد ذرات نرمه را نمی‌توان با یک محدوده مشخص نشان داد. 2- 5[11 0 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات نرمه‌زدایی: عملیاتی که طی آن ذرات نرمه حذف می‌شود. بدین منظور از سرندهای با چشمه‌های ریزء سیکلوسایزر در شدت جریان‌های کم و هیدروسیکلون در مقیاس‌های بزرگتر استفاده می‌شود. انتقال نرمه: فرآیندی است که در آن با استفاده از افشاندن آبء ذرات نرمه از صافی‌های پارچه‌ای» تانک‌های الکترولیز و مجاری خط فرآیندء جمع‌آوری شده و به داخل تانک‌های رسوب دهنده منتقل می‌شود تا در این مخازن, فلزات با ارزش از نرمه جدا و بازیابی فروشویی نرمه: یکی از روش‌های فروشویی که در آن ذرات نرمه در محلول حل می‌شود را فروشویی نرمه می‌گویند. در این فرآیند. نرمه در داخل تجهیزات همزن‌دار حل می‌شود. برخی از همزن‌ها مجهز به پاروهای مکانیکی هستند و یا به واسطه بالابرهایی " در داخل تانک دارای همزن» پالپ را به گردش درمی‌آورند تا انحلال کامل نرمه در داخل آن انجام گیرد. زلال‌سازی: ته‌نشینی سریع ذرات جامد در یک سیال مایع باعث تشکیل دو فاز کاملا مشخص یکی شفاف (بدون ذرات جامد) و دیگری کدر (تجمع ذرات جامد) می‌شود. زلال‌سازی» فرآیند حذف ذرات ریز جامد باقی‌مانده از یک پالپ با درصد جامد بسیار کم با یکی از روش‌های ته‌نشینی» فیلتر کردن یا گریز از مرکز است. وقتی‌که ذرات خیلی ریز (در حد میکرون) باشنده سرعت سقوط آن‌ها بسیار کم می‌شود. برای رفع این مشکل از ته‌نشینی گریز از مرکز و یا تجمع ذرات ریز مانند لخته‌سازی (فلو کولاسیون ") استفاده می‌شود. کواگولاسیون ": فرآیند تجمع ذرات ریز با استفاده از کنترل بار الکتریکی سطحی به کمک الکترولیت‌های معدنی مانند آهک را از نمک‌های معدنی که شامل کاتیون‌هایی مانند *2۸ ۳۵*۲ و !۸|1 هستند. برای خننی کردن بارهای منفی ذرات استفاده می‌شود که باعث تسریع در تجمع درات و افزایش سرعت ته‌نشینی می‌شود. کواگولان *: نوعی الکترولیت معدنی مانند آهک است که افزودن آن به محیط پالپ باعث تجمع ذرات می‌شود. به عنوان مثال افزودن آهک به پالپ حاوی ذرات ریز زغال‌سنگ. افزایش سرعت ته‌نشینی نرمه‌های زغال‌سنگ در تیکنرها را به دنبال دارد. لخته‌سازی: به هم پیوستن ذرات ریز به کمک مواد شیمیایی لخته‌ساز و تشکیل لخته به منظور تسریع در ته‌نشینی را لخته‌سازی یا فلوکولاسیون می‌نامند. این فرآیند معمولا در تانک‌های ته‌نشینی و تیکنرها انجام می‌شود که در آن‌ها با تشکیل لخته‌های ذرات جامد و افزایش وزن آن‌هاء سرعت ته‌نشینی ذرات افزایش یافته و در نتیجه زمان لازم برای جداسازی فاز جامد از مایع کاهش می‌یاید. لخته‌سازی انتخابی: فرآیندی که طی آن» جذب انتخابی یک لخته‌ساز آلی بر روی سطح ذرات ریز انجام می‌گیرد. با جذب در لخته‌سازی از پلیمرهای آلی با زنجیره بلند برای ارتباط بین ذرات استفاده می‌شود. ماده پلیمری پلی‌آکریل‌آمید* متداول‌ترین نوع 07 - | ۳10000 -2 0227 -3 4- 0221 5 6 -------- صفحهٔ بعد -------- هموفلو کو لاسیون : هر گاه دو ذره هم نوع در فرآیند لخته‌سازی موجود باشندء هموفلو کولاسیون بین ذره هم نوع (یک خانواده)" و هتروفلوکولاسیون بین ذرات هم نوع (چند خانواده)" ممکن است اتفاق افتد. مطالعات بسیاری در زمینه استفاده از لخته‌سازهای پلیمری در صنعت کاغذسازی انجام شده که بیشترین کاربرد را فرآیند هموفلوکولاسیون ذرات بسیار ریز نرمه و الیاف در مقیاس کوچک دارد. مونت‌موریلونیت همراه با پلیمرهای کاتیونی مانند پلی اکریل‌آمید باعث افزایش ابعاد و سرعت تجمع مواد فلوکه شونده در فرآیند هموفلوکولاسیون الیاف و سلولزهای کریستالی می‌شود. اولتر افلو کو لا سیون ": عملیاتی که باعث افزایش شتاب فرآیند جداسازی ذرات معلق (سوسپانسیون) به وسیله ته‌نشینی و کاهش حجم ویژه ماده ته‌نشین شده تا دو برابر می‌شود. فرآیند اولترافلو کولاسیون ممکن است به منظور کاهش مصرف ماده لخته‌ساز در حدود 1- ۲1010-11000 2- 006 131۷ 3- ۳۵11|15 4- ]71۳3-۳1000 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ مه و مشکلات آن در فر آیند کانه آرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- سناسایی نرمه و مشکلات آن در فرآیند کانه‌آرایی ۹ ۱-۲- آشنایی بسیاری از تجهیزات موجود در یک واحد کانه‌آرایی در محدوده مشخصی از ذرات» کارأیی مطلوبی دارند و در محدوده دانه‌بندی بسیار ریز و یا بسیار درشت بازدهی آن‌ها به شدت کاهش می‌یاید. هر یک از مراحل طبقه‌بندی» جدایش ثقلی و مغناطیسی» فلوتاسیون» فیلتراسیون و دیگر فرآیندهای کانه‌آرایی یک محدوده موثر ابعادی دارند که در این دامنهء روش‌های یاد شده عملکرد مطلوب و کارآیی بهینه‌ای دارند. در شکل ۱-۲ محدوده دانه‌بندی مناسب 3 ض ۳ لآ ی : 3 ( کت 3 لت ما روش‌های الکتریکی و الکترواستاتیکی ۱00,000 ۱0,000 1.000 1۱00 10 میکرون ۲-۳۲- شناسایی نرمه تعیین دانه‌بندی مواد روش‌های مختلفی وجود دارد اما رایج‌ترین آن‌ها که دارای دقت مطلوبی هستند تجزیه سرندی و استفاده از (برخط) و شناسایی نرمه موجود در آن‌هاء می‌توان از بروز مشکلاتی مانند کاهش کارایی فرآیند و مصرفء افزایش و یا تغییر مواد شیمیایی و سایر مشکلات احتمالی جلوگیری کرد. در جدول ۱-۳۲ روش‌های شناسایی نرمه در فرآیندهای مختلف ارایه شده است. 6 -[ -------- صفحهٔ بعد -------- با راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی در واحدهای فرآوری فعال عوارض زیر معرف وجود نرمه در فرآیند است: - تعیین خصوصیات پالپ مانند گرانروی» جرم مخصوص و رئولوزژی - افزایش میزان مصرف انرژی و یا هدرروی آن مانند کاهش میزان آب برگشتی به مدارء افزایش رطوبت کیک و موارد مشابه - افزایش میزان مصرف مواد شیمیایی مانند کلکتور» کف‌ساز, لخته‌ساز و موارد مشابه جدول ۱-۲ - روش‌های شناسایی نرمه در فرآیندهای کانه‌آرایی روش‌های | تجزیه سرندی ساواض شناسایی ثانویه روش‌های ۱-۲-۲ شناسایی نرمه در حالت گسسته یکی از روش‌های رایج تشخیص وجود نرمه و حتی مقدار آن در بار اولیه بخش‌های مختلف یک مدار کانه‌آرایی» شناسایی نرمه در روش گسسته است. در این روش با نمونه‌گیری از بخش‌های مختلف بار یا جریان پالپ و انجام عملیات طبقه‌بندی با تجزیه سرندی و یا با استفاده از دستگاه سیکلوسایزر و موارد مشابه. می‌توان میزان نرمه را مشخص کرد. بر اساس ابعاد بهینه ذرات تعریف شده در هر روش و یا فرآیند مورد بررسی و میزان حساسیت آن به نرمهء از تجهیزات مختلفی استفاده می‌شود. در صورتی که دامنه ابعادی ذرات در حد بسیار ریز میکرونی محدود شود. از سیکلوسایزر استفاده می‌کنند. روش گسسته عمدتا در مراحل طراحی و انتخاب تجهیزات و نیز بررسی‌های جامع برای تغییر مدار و بهینه‌سازی عملکرد آن استفاده می‌شود. الف- شناسایی نرمه با تجزیه سرندی در روش تجزیه سرندی» نمونه معرف با یک سری سرند آزمایشگاهی به مدت مشخصی (حدود ۲۰ دقیقه) سرند شده و سپس وزن مواد باقی‌مانده روی هر سرند تعیین می‌شود. نتایج بر اساس درصد عبوری از سرند ثبت و مقدار تجمعی آن نسبت به ابعاد ذرات در یک نمودار نیمه‌لگاریتمی رسم می‌شود (شکل ۲-۲). بخش ریزتر از ابعاد مورد نظر (به عنوان مثال ۲۵ میکرون) به عنوان مقدار نرمه موجود در نمونه تعیین می‌شود. ب- شناسایی نرمه با سیکلوسایزر سیکلوسایزر از پنج سیکلون تشکیل شده است. این سیکلون‌ها به نحوی قرار گرفته‌اند که سرریز یک سیلکون» بار ورودی واحد بعدی را تشکیل می‌دهد. سیکلون‌های یاد شده در مقایسه با سیکلون‌های متداول به صورت معکوس قرار می‌گیرند که در قسمت ته‌ریز هر سیکلون یک مجرای خاص قرار دارد» به نحوی که خروجی ته‌ریز به طور کامل مسدود باشد. در این دستگاه آب با یک جریان مشخص به داخل سیکلون‌ها وارد شده و نمونه جامد از یک ظرف جداگانه به مسیر بالای سیکلون‌ها هدایت می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- سناسایی نرمه و مشکلات آن در فرآیند کانه‌آرایی ۱8 100 ابعاد ذرات (میکرون) شکل ۲-۲- منحنی آنالیز سرندی ماده معدنی مواد در عبور از سیکلون‌هاء بر اساس ابعاد»ء طبقه‌بندی و در بین آن‌ها توزیع می‌شوند. توزیع اولیه ذرات خیلی دقیق نیست. به طوری که در هر ته‌ریزء مقادیری از ذرات ریز نیز یافت می‌شوند. با ادامه جریان آب در هر سیکلون, تعداد ذرات کوچکتر از ابعاد مشخص به تدریج کاهش می‌یابد و چنین دراتی به سمت سرریز رانده می‌شوند. در حقیقت هر سیکلون شبیه یک سرند عمل می‌کند که در آن» ابعاد چشمه سرند به شدت جریان و متغیرهایی مانند گرانروی سیال و اختلاف جرم مخصوص جامد و سیال بستگی دارد. پس از انجام عملیات طبقه‌بندی» وزن مواد ته‌نشین شده در ته‌ریز هر یک از سیکلون‌ها تعیین شده و همانند عملیات تجزیه سرندی» منحنی تجمعی درصد عبوری مواد نسبت به ابعاد ذرات رسم می‌شود. پ- سایر روش‌های شناسایی نرمه برای تعیین دانه‌بندی درات در محدوده کوچکتر از دامنه تجزیه سرندی» از روش‌های مبتنی بر ته‌نشینی ذرات در سیال» نیروی گریز از مرکزء اندازه‌گیری سطح مخصوص ذرات و یا مقاومت الکتریکی آن‌ها استفاده می‌شود. هر یک از روش‌های یاد شده نیز با استفاده از تجهیزات مختلفی به شرح جدول ۲-۲ انجام می‌گیرد: بشر ته‌نشینی, الوتریاتور و پی‌پت اندرسون سانتریفوژ, جداکننده باکواء سیکلوسایزر و پی‌پت 0 -| 7 16۳۴ 1با۵) -۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ادامه جدول ۲-۲- نوع روش و تجهیزات مورد استفاده در شناسایی نرمه‌ها روش جذب گاز 13:1 روش نفوذپذیری لی و نورس ۲-۳-۲ روش شناسایی نرمه در حالت پیوسته روش پیوسته شناسایی نرمه در بار اولیه فرآیندهای کانه‌آرایی» در شرایطی استفاده می‌شود که حساسیت فرآیند نسبت به نرمه بسیار زیاد و فرآیند شناسایی به صورت لحظه‌ای و بر خط باشد. در چنین شرایطی عکس‌العمل نسبت به حذف نرمه و یا جلوگیری از ایجاد آَن بلافاصله انجام می‌گیرد. در این روش با استفاده از یک دستگاه نمونه‌گیر یا حسگر که بر روی مسیر عبور مواد خشک یا پالپ نصب می‌شود.ء داده‌هایی به بخش آنالیز اطلاعات فرستاده می‌شود و با استفاده از بررسی داده‌هاء نتایج نهایی پردازش اطلاعات در قالب نمودارهای توزیع دانه‌بندی ذرات در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. روش‌های اندازه‌گیری دایم عمدتا به وسیله اشعه لیزر یا امواج فراصوت انجام می‌شود. الف- شناسایی نرمه با اشعه لیزر با استفاده از اشعه لیزر می‌توان ابعاد ذرات را از ۰/۰۵ تا ۳۵۰۰ میکرون تعیین کرد. اندازه‌گیری با روش بسیار سریع انجام می‌گیرد و مدت زمان لازم برای انجام این امر بر اساس میزان نمونه تحت بررسی متفاوت است. به طور متوسط اندازه‌گیری را می‌توان در مدت ۵ ثانیه انجام داد. ب- شناسایی نرمه به روش فراصوت این روش بر مبنای جذب امواج فراصوت با ابعاد ذرات پایه‌گذاری شده است. میزان جذب این امواج در یک پالپ به درصد جامد پالپ و همچنین دانه‌بندی مواد تشکیل دهنده آن بستگی دارد. هر چه درصد جامد پالپ بیشتر و ابعاد ذرات درشت‌تر باشد» انرژی جذب شده نیز بیشتر است. در این روش نیز مانند روش‌های لیزری» داده‌ها به بخش پردازش اطلاعات فرستاده شده و در آنجا بر اساس میزان انرژی جذب شده دانه‌بندی مواد تعیین می‌شود. نتایج نهایی نیز به صورت منحنی‌های توزیع دانه‌بندی نمایش داده می‌شود. ۳-۲- عوامل موثر در تولید نرمه و مشکلات آن در کانه‌آرایی به علت ماهیت نرم و چسبنده نرمه‌هاء زمان ته‌نشینی این ذرات بسیار طولانی است و در آب به حالت معلق در می‌آیند که معمولا فلوتاسیون منجر به کاهش کارآیی می‌شوند. بنابراین باید این ذرات را از محیط خارج کرد. ۱- 1۳۷۳۵۷۵۳-۱۱۱ ۵- ۲] [۳ ۲- 12۵ 200 ۳۵6۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- سناسایی نرمه و مشکلات آن در فرآیند کانه‌آرایی ۱۳ با افزایش مقدار ذرات ریزء نیروهای سطحی دره و کلوییدها بر سایر نیروهای موجود در محیط سیال غلبه می‌کند و در نتیجه کارایی فرآیندهایی مانند پرعیارسازی ثقلی ذرات به شدت کاهش می‌پابد. از این روء شناسایی عوامل و پارامترهای مشکل‌ساز در کانه‌آرایی این نوع ذرات نرمه مهم است. با افزایش مقدار نرمه» نرمه‌پوشی بر روی سطح کانی افزایش می‌یابد و باعث تغییرات سطحی ذره می‌شود. بدین ترتیب احتمال برخورد و اتصال ذره به حباب در محیط فلوتاسیون کاهش و بنابراین کارآیی سیستم کاهش می‌یاید. تغییرات شیمیایی در سطح یا ترکیب کانی‌شناسی ذرات یکی دیگر از دلایل بروز مشکل در جدایش آن‌ها است. ۱-۳-۲ افزایش انرزی سطحی یکی از معایب عمده وجود نرمه, افزایش انرژی سطحی است. درات بسیار ریز به دلیل عواملی مانند عدم رشد بلور» وجود ترک‌های زیاد.ء تغییر شکل, دارا بودن لبه‌های تیز انرژی سطحی زیادی دارند که این امر منجر به بروز مشکلات زیادی از جمله موارد زیر می‌شود: - جذب غیریکنواخت مواد شیمیایی در سطح ذره - واکنش سطحی سریع به عوامل محیطی از جمله تغییرات 011 - افزایش انحلال که با اشباع شدن محلول, باعث افزایش گرانروی سیال و ایجاد لخته‌های جامد زیاد می‌شود. به عنوان مثال وجود ذرات کلوییدی در محیط پالپ, منجر به افزایش گرانروی می‌شود زیرا پالپ حاوی نرمه زیاد در 0]1‌های پایین در معرض بروز فلوکولاسیون و لخته‌سازی قرار می‌گیرد و بدین ترتیب گرانروی ظاهری آن افزایش می‌یابد و جدایش ذرات را مشکل می‌سازد. ۲-۳-۲ کاهش جرم جرم بسیار کم ذرات نرمه نسبت به سطح ویژه زیاد آن نیز منجر به ایجاد مشکلاتی در هنگام فرآوری مواد معدنی می‌شود. عمده‌ترین مشکلات ناشی از این امر عبارتند از: - تکانه " (اندازه حرکت) کم ذرات» این امر منجر به کاهش احتمال برخورد و اتصال ذره به حباب هوا می‌شود. - کواگولاسیون غیریکنواخت. به دلیل تفاوت در ابعاد ذرات» لخته‌های ایجاد شده در بخش‌های مختلف پالپ متفاوت و - تداخل درات در کنسانتره مانند راهیابی ذرات نرمه باطله به کف - احتمال کم برخورد ذره با حباب و اتصال آن‌ها به یکدیگر - افزایش انرژی بین درات در فواصل نزدیک به دلیل کوچک بودن شعاع دره» غلبه بر این انرژی بسیار مشکل است و در اغلب مواردء انرژی بین ذره‌ای عملکرد فرآیندهایی مانند فلوتاسیون را تحت تاثیر قرار می‌دهد. 1-۳-1 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۳-۳-۲ افزایش سطح ویژه سطح ویژه بسیار زیاد نرمه منجر به بروز مشکلاتی از قبیل موارد زیر می‌شود: - افزایش آهنگ انحلال در آبء این امر باعث پایداری گونه‌های معلق در پالپ می‌شود. - افزایش مصرف مواد شیمیایی» افزایش سطح ویژه باعث جذب بیشتر مواد شیمیایی مانند کلکتور» کف‌سازء متفرق‌کننده‌ها و موارد مشابه در سطح ذرات می‌شود. - پایداری کف. به دلیل مصرف زیاد موادی مانند کف‌سازها در سلول فلوتاسیون» کف ایجاد شده بیش از حد پایدار می‌شود به گونه‌ای که حباب‌های هوا در بالای سلول به راحتی از بین می‌روند و باعث کاهش کارآیی تیکنرها می‌شود. - افزایش چگالی پالپ. ذرات بسیار ریز دارای پوشش مواد شیمیایی بسیار سنگین شده و سبب افزایش دانسیته پالپ و در نتیجه گرانروی آن می‌شود. - پوشش سطح درات با آرزش به وسیله درات بسیار ریز گانگ موجب تجمع درات یا پوشش نرمه روی سطح کانی‌ها می‌شود که در فرآیندهایی مانند فلوتاسیون» جدایش مغناطیسی و الکترواستاتیکی و یا فروشویی باعث کاهش کارایی می‌شود. 2-۳-۳ خواص شیمیایی و فیزیکی ذرات نرمه تاثیر اندازه ذرات بر میزان انحلال آن‌ها برای ذرات بزرگتر از ۰,۱ میکرون چندان مهم نیست و معمولا در کارخانه‌های کانه‌آرایی, ابعاد ریزترین درات به ندرت کمتر از ۰,۵ میکرون است. بنابراین می‌توان از پدیده افزایش انحلال درات در داخل پالپ و ابعاد ذره بر انتحلال آن صرف نظر کرد. از سوی دیگرء به هم پیوستگی ذرات ریز و تشکیل ذرات درشت‌تر کم محلول در محیط پالپ نیز هنگامی رخ می‌دهد که اندازه ذرات بین ۰,۱ تا ۰,۵ میکرون باشد. ۵-۳-۲ تاثیر عوامل اقتصادی مهم‌ترین زیان‌های اقتصادی نرمه‌ها به شرح زیر است: - کاهش بازیابی کانی با ارزش - هدرروی مواد با ارزش - هدرروی بخش اعظم ماده با ارزش در جدایش واسطه سنگین و نقلی - کاهش عیار کنسانتره به دلیل درگیر شدن مکانیکی و یا دنباله‌روی ناشی از آب و یا خلا پشت سر حباب‌ها - افزایش میزان مصرف کلکتور - اتلاف بخش زیادی از آب مصرفی کارخانه - افزایش میزان مصرف فلوکولانت‌ها - مصرف فلوکولانت‌های با آرزش» به منظور لخته‌سازی در پالپ‌های با شرایط مشکل با فلوکولانت‌های معمول - افزایش هزینه‌های مرتبط با انباشت باطله و پایداری سد باطله, این هزینه‌ها به ویژه برای باطله‌های با رقت بالا و ذرات ریز نرمه که پایداری سد باطله را کاهش می‌دهند به مراتب بیشتر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- سناسایی نرمه و مشکلات آن در فرآیند کانه‌آرایی ۰ - مصرف انرژی و هزینه بسیار زیاد در مدارهای فرآوری برای بازیابی و حذف مواد شیمیایی مصرفی» مانند کلکتورء بازداشت کننده و دیگر مواد - افزایش انرژی مصرفی در فرآیند أسیا کردن - افزایش مصرف مواد خردکننده» افزایش میزان سایش بار خردکننده, آستر و در مواردی بدنه آسیا - افزایش میزان مصرف مواد شیمیایی - افزایش هزینه‌های مراحل بعدی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بر ی فصل ۳ آیی تحهیزات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- و9 سس ز 9 ر صل سوم- تاثیر نرمه -۱-٩‏ آشنایی وجود نرمه در بح رمه‌زدایی اشاره کرد. در کارأیی تجهیزات کانه‌آرایی ۹ ن‌های مختلف مدارء مانند خردایش, طبقه‌بندی فلوتاسیون» جدایش ثقلی» جدایش مغناطیسی و سایر فرآیندهای (جدول ۱-۳). از جمله مشکلات ناشی از حضور نرمه در مدار واحدهای کانه‌آرایی می‌توان به کاهش کارایی حاد اختلال در عملکرد مطلوب فرآیند و هدرروی بخش قابل ملاحظه‌ای از ماده معدنی با ارزش در مرحله جدول۱-۳- مشکلات ناشی از وجود نرمه در فرآیندهای مختلف کانه‌آرایی مشکلات ناشی از وجود نرمه کاهش ظرفیت سنگ‌شکن, خفگی گلوگاه سنگ‌شکن به دلیل تجمع ذرات ریز به ویژه در هنگام افزایش رطوبت و ذرات رسی در ماده معدنی افزایش گرانروی پالپ. افزایش انرژی مصرفی برای خردایش ذرات. افت کارایی بار خردکننده عدم برخورد با سطح ذره پوشیده شده از نرمه؛ کاهش انرژی بار خردکننده, عدم امکان خردایش با مکانیزم سایش به دلیل پوشیده شدن سطح ذرات با نرمه گرفتگی چشمه‌های سرند به وسیله ذرات نرمه به ویژه در رطوبت بالا و کاهش دقت جدایش آن‌هاء افزایش زمان سرند برای ذرات بسیار ریزء افزایش گرانروی پالپ و کاهش دقت جدایش در کلاسیفایرها کاهش عیار کنسانتره به دلیل دنباله‌روی نرمه‌های باطله از آب و به تله افتادن آن‌ها بین حباب‌هاء افزایش مصرف مواد شیمیایی مانند کلکتور به منظور خنئی کردن بار سطح ذرات بسیار ریزء کاهش بازیابی به دلیل عدم برخورد مناسب بین حباب و ذره, هدرروی ماده با آرزش به دلیل نرمه‌پوشی به وسیله نرمه باطله افزایش گرانروی پالپ و عدم امکان جدایش دقیق ذرات باطله از کنسانتره, زمان ته‌نشینی بسیار طولانی برای ذرات نرمه و کاهش شدید ظرفیت جداکننده‌ها کاهش عیار کنسانتره به دلیل به تله افتادن ذرات نرمه باطله بین ذرات درشت‌تر کنسانتره در جدایش خشک» کاهش کارآیی جداکننده‌ها به دلیل تشکیل گره‌های مغناطیسی, هدرروی ماده با ارزش ریزدانه به دلیل پیروی از سیال و دنباله‌روی از آب در جداکننده‌های تر کاهش عیار کنسانتره به دلیل چسبیدن ذرات بسیار ریز با پار الکتریکی زیاد به سطح ذرات جداکننده و راه‌پابی آن‌ها به کنسانتره اختلال در تشخیص خواص سطحی ذرات و عدم امکان جدایش دقیق ذرات پوشیده شده از نرمه عدم تشکیل گرهک‌های پایدار به دلیل چگالی بار بسیار زیاد روی ذرات نرمه, عدم امکان بازیافت بخش اعظم آب مصرفی, کاهش درصد جامد ته‌ریز تیکنر و هدرروی آب. گل‌آلود شدن سرریز تیکنر به دلیل سرعت ته‌نشینی بسیار کم ذرات ریز و راه‌پابی آن ها به سرریز» کاهش ظرفیت تیکنر به دلیل زمان ماند طولانی ذرات بسیار ریز در داخل آن کاهش کارآًیی فیلترها به دلیل گرفتگی چشمه‌های فیلتر با ذرات نرمه» افزایش رطوبت فیلتر کیک و هدرروی بخشی از آب برگشتی به کارخانه, افزایش میزان ذرات ریز در آب فیلتر شده و ته‌نشین شدن این ذرات در مخازن مربوط به آب بازگشتی از مدار کاهش تخلخل و نفودپذیری در اثر ایجاد نرمه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۲-۳- تاثیر نرمه در کارآیی مدارهای کانه‌آرایی ۱-۲-۳ مدارهای خردایش الف- کاهش کارایی خردایش در آسیاهای گلوله‌ای به وسیله افزایش گرانروی و مرکزگریز شدن گلوله‌ها ب- افزایش برق مصرفی و در نتیجه افزایش قیمت تمام شده پ- افزایش مصرف انرژی بر اساس قانون باند ت- هدرروی بخش قابل ملاحظه‌ای از ماده معدنی با آرزش ث- ایجاد مشکل در مراحل بعدی ج- گرفتگی گلوگاه‌ها (خفگی) و کاهش ظرفیت بر اساس قانون باند میزان انرژی مصرفی به شدت با کاهش ابعاد ذرات. افزایش می‌یابد. میزان انرژی مورد نیاز برای خردایش ذرات تا ابعاد ۴۰ میکرون تقریبا یکسان است اما با کاهش ابعاد ذرات به حد زیر ۲۸ میکرون به شدت افرزایش می‌یاید. از این رو خردایش ذرات تا این حد از نظر اقتصادی به صرفه نیست. ۲-۲-۳- تجهیزات طبقه‌بندی (سرندها و کلاسیفایرها) وجود درات نرمه در بار ورودی سرند. به ویژه در شرایط وجود مواد رسی با رطوبت بالا باعث گرفتگی چشمه‌های سرند و کاهش دقت طبقه‌بندی آن می‌شود. چسبیدن ذرات ریز اطراف ذرات درشت‌تر از چشمه سرند. باعث انتقال آن‌ها به بخش بزرگتر از چشمه سرند شده که این امر باعث افزایش بار در گردش و کاهش میزان مواد در زیر سرند می‌شود. وجود ذرات ریز در بار ورودی کلاسیفایرها نیز باعث اختلال در طبقه‌بندی آن‌ها و کاهش دقت جدایش می‌شود.ء زیرا با افزایش گرانروی پالپ و تغییر رفتار پالپ» جدایش درات در محیط متلاطم و گرانروی زیاد مشکل است. علاوه بر موارد یاد شده به دلیل ۳-۲-۳ تجهیزات جدایش هر یک از دستگاه‌های جداکننده‌های مغناطیسی, ثقلی و الکترواستاتیکی در محدوده ابعادی بهینه‌ای از ذرات. حداکثر کارایی لازم را دارد. وجود ذرات بیشتر از حد معمول باعث بروز مشکلات زیادی در عملکرد این تحهیزات می‌شود. از جمله این مشکلات. اختلال در جدایش درات ریز و درشت از یکدیگر به ویژه در جدایش ثقلی است. الف - جداکننده‌های مغناطیسی ایحاد گره‌های مغناطیسی. در جداکننده‌های مغناطیسی خشک. دذرات نرمه خود به صورت قطب‌های مغناطیسی عمل می‌کنند و در اطراف هر ذره میدانی با گرادیان زیاد به وجود می‌آید. بدین ترتیب سایر ذرات غیرمغناطیسی نرمه به بخش کنسانتره منتقل می‌شوندء از این رو عیار محصول کاهش می‌یاید. دنباله‌روی از آب. ذرات بسیار ریز نرمه تحت تاثیر حرکت آب قرار گرفته و نیروی مغناطیسی روی آن‌ها تاثیرگذار نخواهد بود. این امر باعث هدرروی ماده با آرزش و یا انتقال ذرات نرمه باطله به محصول می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تاثیر نرمه در کارایی تجهیزات کانه‌آرایی )۳ ب- جداکننده‌های نقلی استفاده از روش‌های ثقلی برای ذرات ریزتر از ۱۰۰ و گاه ۷۵ میکرون بسیار مشکل است. حد مناسب ابعاد ذرات برای روش‌های مختلف جدایش ثقلی در شکل ۱-۳ ارایه شده است. بر اساس شکل ۱-۳ تنها میز نرمه در ابعاد بسیار ریز کارآیی قابل قبول را دارد که جداکننده یاد شده در عملیات نرمه‌گیری کاربرد زیادی دارد. روش‌های ثقلی نسبت به نرمه بسیار حساس‌اند.ء زیرا این ذرات باعث افزایش گرانروی پالپ می‌شود و حرکت درات جامد در داخل سیال را مشکل می‌کند. در نتیجه جدایش ذرات با ارزش و باطله از یکدیگر به خوبی انجام نمی‌شود. در اغلب روش‌های جدایش ثقلی» ذرات ریزتر از ۱۰۰ میکرون در مرحله آماده‌سازی, بار اولیه به بخش باطله منتقل می‌شود که بر اساس نوع ترکیب کانی‌شناسی ماده معدنی ممکن است بخش قابل توجهی از ماده با ارزش به صورت ذرات میانی هدر رود. پ- جداکننده‌های الکتریکی و الکترواستاتیکی در صورتی که ذرات بسیار ریز ماده با ارزش اطراف ذرات باطله را احاطه کنند. به دلیل هدایت الکتریکی آن‌هاء سطح ذره باردار شده و جذب استوانه مغناطیسی می‌شود و مقداری از باطله به بخش با ارزش راه می‌یابد و بدین ترتیب» عیار کنسانتره کاهش می‌یابد. در صورت ریزدانه بودن ذرات باطله به ویژه مواد رسی در حضور رطوبت و چسبیدن آن به مواد با ارزش» از باردار شدن سطح آن‌ها و ایجاد القای الکترواستاتیکی جلوگیری شده و این امر باعث هدرروی ماده با ارزش می‌شود. 2-۲-۳ تجهیزات فلوتاسیون محدوده بهینه ابعاد ذرات و شناورسازی مطلوب آن‌هاء به درجه آزادی کانی مورد نظر بستگی دارد که این امر خود به پارامترهایی مانند تر کیب کانی‌شناسی ماده معدنی» پراکندگی و یا تحمع کانی مورد نظر در گانگ و آزاد بودن ذرات وابسته است. ابعاد مناسب ذرات به وجود آمده پالپ به قابلیت شناوری کانی‌ها نیز بستگی دارد. ذرات نرمه قابلیت شناوری کمتری نسبت به ذرات درشت‌تر دارند. این ذرات اینرسی پایین‌تری دارند و این امر منجر می‌شود حرکت آن‌ها به صورت مستقل نباشد و از طریق دنباله‌روی" از جریان‌های هیدرودینامیکی انجام می‌گیرد. الف - دنباله‌روی ذرات ریز به دلیل کوچک بودن ابعاد درات. برخورد ذره با حباب هوا موثر نیست و منجر به اتصال نمی‌شود. در نتیجه درات کانی با ارزش به فاز کف منتقل نمی‌شود که این امر هدرروی ماده با ارزش را به دنبال دارد. ذرات نرمه باطله به دلیل دنباله‌روی از آب وارد آب پشت سر حباب هوا می‌شوند و بدین ترتیب باطله به فاز کف انتقال یافته و ۱-1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۳ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۸1۱1۱۱۱۳ ] ]1 | ,33333 ۱ رارسا سر مرن ۳ بش۲ از سامت ۵ :۳ ۱ .۷ ۴ :۳ ۱۰ .۷ ۴ ۳ ۱ ۷ ۵ شکل ۱-۳- محدوده تقریبی ابعاد مناسب بار ورودی برای روش‌های جدایش ثقلی ب- تداخل در شناورسازی و تولید کف پایدار وجود نرمه باعث افزایش گرانروی پالپ و در نتیجه کاهش تحرک سایر ذرات در محیط می‌شود. از این رو اتصال درات ب حباب‌ها سخت می‌شود و بازیابی کاهش می‌یاید. در صورتی که ذرات موجود از نوع گانگ باشند. عیار کنسانتره کاهش می‌یابد پ- پوشس نرمه نرمه پوشی باطله بر روی کانی با آرزش باعث کاهش بازیابی کنسانتره به دلیل بازداشت ذرات با ارزش پوشیده شده از باطله شد و نرمه پوشی کانی با ارزش روی گانگ باعث کاهش عیار کنسانتره به دلیل انتقال ذرات باطله به کنسانتره می‌شود. بازیابی کانی با آرزش در حضور نرمه در یک محدوده ابعادی معین بالاترین مقدار را دارد. بازیابی ذرات نرمه کانی با آرزش ب دلیل کاهش احتمال برخورد مطلوب و افزایش چگالی بار» در سطح کانی کاهش می‌یابد و همچنین» مصرف مواد شیمیایی برای دراد ریزدانه را افزایش می‌دهد. افزایش سطح ویژه ذرات و تغییر شیمیایی سطح آن‌ها نیز دلیل بارزی بر کاهش شناورشوندگی ذرات نرمه است. ذرات نرمه انرژء سا ۵4 ۵ ۹4 ر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تاثیر نرمه در کارایی تجهیزات کانه‌آرایی ۳۳ ۵-۲-۳ تجهیزات آبگیری الف - تیکنرها وجود نرمه در تیکنرها منجر به کاهش آهنگ ته‌نشینی ذرات به دلیل پایین بودن جرم ذرات ریز و نیز ایجاد شرایط سقوط با مانع برای سایر ذرات می‌شود. از این روء ظرفیت تیکنر به دلیل افزایش زمان ماندء کاهش می‌یاید. کیفیت آب سرریز به دلیل ورود بخشی از ذرات نرمه کاهش می‌یابد که این امر خود باعث بروز مشکلات زیادی در سایر بخش‌های مدار می‌شود زیرا آب سرریز به عنوان آب برگشتی در اغلب موارد به داخل کارخانه برمی‌گردد و چنانچه آب تمیز نباشد. احتمال گرفتگی لوله‌ها و شیرها را به دنبال دارد. به منظور افزایش ظرفیت تیکنرء باید سرعت تخلیه ته‌ریز را افزایش داد. در نتیجه درصد جامد ته‌ریز تیکنر کم شده و بدین ترتیب حجم آبی که از طریق باطله از کارخانه خارج می‌شود. افزایش می‌یاید و در نتیجه مصرف آب زیاد می‌شود. به دلیل بالا بودن چگالی بار ذرات ریزء در فرآیندهای فلوکولاسیون وکواگولاسیون مشکلاتی از قبیل عدم تشکیل توده‌های بزرگ» قوی و پایداری زیاد نیز باعث کاهش کارایی عملیات می‌شود. ب- فیلترها فرآیند فیلتراسیون و آبگیری از ذرات کنسانتره نهایی برای دستیابی به رطوبت مطلوب» یک امر ضروری است. این عملیات که عمدتا با فیلترهای نواری افقی و یا عمودی, استوانه‌ای و موارد مشابه انجام می‌گیرد. به ابعاد ذرات موجود در پالپ بسیار حساس است زیرا با کاهش ابعاد ذرات» احتمال گرفتگی کامل چشمه‌های فیلتر و کور شدن آن وجود دارد. بدین ترتیب رطوبت کیک نهایی افزایش و کارآیی فیلتر کاهش می‌یاید. ۹-۲-۳ سایر تجهیزات کانه‌آرایی وجود نرمه در سایر تجهیزات کانه‌آرایی مانند میزهاء مارپیچ‌ها و نظایر آن نیز باعث کاهش کارآیی عملیاتی آن‌ها می‌شود زیرا هر یک از این تجهیزات در محدوده دانه‌بندی مشخصی, بالاترین کارآیی را دارند. بنابراین با افزایش میزان نرمه در پالپ و تغییر رفتار سیال, پارامترهای عملیاتی تجهیزات مانند ظرفیت دستگاه و زمان ماند مواد نیز تغییر می‌کند و فرآیند به خوبی انجام نمی گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- کنترل نرمه در واحدهای کانه‌آرایی ۳۷ ۱-4- آشنایی کنترل نرمه در واحدهای کانه‌آرایی به دو روش فیزیکی و شیمیایی انجام می‌گیرد (جدول ۱-۴). جدول ۱-۶- روش‌های کنترل نرمه در فرآیندهای مختلف کانه‌آرایی طراحی مناسب سیستم آتشباری خردکننده, ابعاد چشمه‌های سرند کنترلی یا شبکه خروجی آسیا استفاده از مواد شیمیایی کمک خردایش در طی خردایش ذرات در آسیا استفاده از مواد شیمیایی مانند متفرق کننده‌ها در فلوتاسیون برای جلوگیری از نرمه‌پوشی درات استفاده از مواد شیمیایی مانند فلوکولانت برای ایحاد لخته‌های بزرگتر در فرآیندهای آبگیری ۱-۱-5- روش‌های فیزیکی روش‌های فیزیکی متداول کنترل نرمه‌ها به قرار زیر است: - ایحاد کارگاه‌های مناسب در معادن زیرزمینی - استفاده از تجهیزات بارگیری و باربری مناسب نوع ماده معدنی و خواص آن - بهینه‌سازی عملیات سنگ‌شکنی و آسیا کردن» انتخاب مناسب نوع بار خردکننده ابعاد چشمه شبکه (دریچه تخلیه آسیا)» تنظیم دهانه خروجی سنگ‌شکن و نظایر آن ۳-۱-2 روش‌های شیمیایی از دیگر روش‌های کاهش اثرات منفی نرمه در فرآیندهای کانه‌آرایی» استفاده از روش‌های شیمیایی است که در آن با استفاده از مواد شیمیایی مانند متفرق کننده» 1آ0 محیطء خواص شیمی سطح دذرات بار سطحی را تغییر داده و تاثیر نرمه در محیط را کاهش فلو کولانت‌ها و کواگولانت‌ها اشاره کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدها ی کانه‌آرایی ۳-2- کنترل نرمه در فرآیند تولید -۱-۲- کنترل نرمه در مرحله استخراج اولین مرحله تولید نرمه. حین استخراج است که باید با به کارگیری روش‌های مناسب در استخراج روباز و زیرزمینی از تولید بیش از حد نرمه جلوگیری کرد عدم انتخاب صحیح مواد ناریه» طراحی نامناسب فاصله‌داری و بارسنگ چال‌هاء بیش‌خرج‌گذاری چال‌ها و فشار ناشی از حرکت ماشین‌آلات سنگین در معادن روباز از جمله عمده‌ترین موارد ایجاد نرمه در معادن روباز است. در معادن زیرزمینی نیز شیوه استخراج نامناسب ماده معدنی و حمل و نقل غیرصحیح ماده استخراجی به ویژه برای مواد شکننده مانند زغال‌سنگ باعث تولید نرمه می‌شود. ۳-۳-2- کنترل نرمه در بار ورودی الف - استفاده از متفرق کننده‌ها و فلوکولانت‌ها - استفاده از متفرق‌کننده‌ها و فلوکولانت‌هاء به ویژه در مدارهای آسیا برای بهبود خواص پالپ که باعث کاهش میزان نرمه می‌شود. - استفاده از مدار بسته در فرآیند خردایش که با تنظیم آهنگ یا نسبت ذرات متوسط خرد شده باعث کارأیی حداکثری خردایش و کاهش تولید نرمه می‌شود. - خردایش ذرات بسیار ریز با ایجاد ترک‌های بیشتر در ماده معدنی بدون آگلومراسیون مجدد ذرات امکان‌پذیر است. با انجام عملیات آماده‌سازی بار اولیه مانند اعمال شوک حرارتی و ایجاد ترک بین ماده معدنی با ارزش و گانگ باید به درجه آزادی مطلوب رسیدء زیرا آزادسازی کانی با ارزش از گانگ, هدف اصلی عملیات خردایش در فرآوری است. ب- استفاده از افزودنی‌های شیمیایی - استفاده از مواد شیمیایی کمک خردایش‌ها از به هم پیوستن ذرات ریز نرمه جلوگیری می‌کند و آن‌ها را به صورت پراکنده نگه می‌دارد که این امر خود باعث افزایش کارایی عملیات خردایش می‌شود. بعضی از این مواد شیمیایی برای جلوگیری از اثر بد پوشش‌دهی گلوله‌ها با ذرات نرمه در خردایش موثراند. حرکت مواد در داخل آسیا و احتمال بیشتر قرار گرفتن ذرات در محل‌های مناسب بین گلوله‌ها می‌شود. - در آسیا کردن مواد معدنی خشک, با ریزتر شدن ذرات» آهنگ خردایش کمتر می‌شود که این امر احتمالا به دلیل به هم چسبیدن ذرات کوچک در اثر نیروی جذب واندروالسی و پا نرم شدن سطح گلوله‌ها به دلیل پوشش آن‌ها به واسطه نرمه‌ها رخ می‌دهد. در آسیا به روش خشک ترکیبات آلی ساده مانند اتیلن گلیکول, پروپیلن گلیکول, اسید اولییک استفاده می‌شود که با جذب شدن در سطح ذرات از به هم پیوستن آن‌ها جلوگیری می‌کنند. میزان مصرفی این مواد شیمیایی به طور معمول بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ گرم بر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- کنترل نرمه در واحدها ی کانه‌آرایی ۳۹ در آسیاهای خشک به دلیل اضافه شدن کمک خردایش‌ها از ایجاد نرمه زیاد جلوگیری می‌شود و همچنین تاثیر منفی ضربه‌گیری ذرات نرمه در بین گلوله‌ها کاهش می‌یابد که مهم‌ترین تاثیر این امرء کاهش زمان ماند ذرات در داخل آسیا است. انتخاب درصد مناسب پالپ موجب افزایش آهنگ خردایش در آسیا به روش تر می‌شود. نقش عمده کمک خردایش‌هاء کاهش گرانروی ظاهری در پالپ‌هایی است که درصد جامد در آن‌ها بالا است. - ذرات ریز نسبت به ذرات درشت در افزایش گرانروی نقش زیادی دارند. وجود ذرات ریز تا حد بیش از ۲۰ درصد ححمی, به شدت گرانروی پالپ را افزایش می‌دهد که این امر منجر به کاهش کارآیی آسیا می‌شود. استفاده از کمک خردایش‌ها به کاهش زمان ماند باعث به حداقل رساندن میزان نرمه ثانویه تولید شده در محیط آسیا است. مهم‌ترین کمک خردایش در آسیاهای گلوله‌ای آب پ- استفاده از محلول‌های آلی در اغلب مواردء خردایش در حضور محلول‌های آلی نسبت به خردایش در محیط حاوی آب به طور موثرتری انجام می‌گیرد. سطوح آزاد حاصل از خردایش در محلول‌های آلی مانند ایزوآمیل آلکلات به مقدار ۱۲ برابر نسبت به نبود این ماده افزایش داشته است. نتایج آزمایش‌های مختلف نشان می‌دهد خردایش با کمک تتراکلریدکرین و متیل‌سیکلوهگزان نسبت به نیتروژن با آهنگ بالاتری انجام می‌شود. کارًیی عملیات نرم کردن در آب به طور قابل توجهی» متناسب با مقدار آب موجود در محلول آلی است. ت - استفاده از فعال کننده‌های سطح (سطح سازها)۱ توده‌های نرمه تجمع یافته در داخل آسیا باعث تحلیل و افزایش مصرف انرژی برای جلوگیری از فلوکولاسیون می‌شود. خاصیت آبرانی " ذرات با فعال کننده‌های سطحی باعث کاهش کاراآّیی خردایش می‌شود. با اضافه کردن میزان بیشتری از فعال‌کننده» سطح ویژه کاهش می‌یابد بنابراین در تعیین میزان فعال کننده مصرفی باید دقت لازم انجام گیرد. نوع فعال کننده سطح, باید متناسب با نوع ماده معدنی انتخاب شود.ء زیرا یک فعال کننده تاثیر یکسانی بر روی مواد متفاوت ندارد. یکی دیگر از مشکلات تولید نرمه در محیط آسیاء پوشش دیواره آسیا و بار خرد کننده به وسیله ذرات کلوییدی است. باید توجه کرد. فلوکولاسیون باعث پوشش‌دهی سطح آسیاهای میله‌ای و گلوله‌ای می‌شود که میزان خردایش را کاهش می‌دهد. افزودن پلیمرها و متفرق کننده‌های شیمیایی بر آهنگ کلوییدی شدن پالپ و در نتیجه خردایش آسیا موثر است. ث - استفاده از مواد غیرآلی استفاده از مواد غیرآلی در آآم‌های خاصی اثر مثبت دارد و عمده‌ترین تاثیر آن‌ها در تغییر خواص سطحی ماده معدنی و آماده‌سازی آن‌ها برای خردایش بهتر در زمان کمتر و با جلوگیری از تولید نرمه بیشتر است. با افزایش 1آم محیط حتی در حضور کلرید آلومینیم» ویژگی‌هایی مانند قابلیت نرمایش, خردایش و سیالیت پالپ کاهش می‌یاید. تنها اثری که با افزایش ]۲ زیاد می‌شود.ء تفرق مواد است. 1- 15 2- 11۷۵۲۵۵۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی تغییرات خواص یاد شده با اضافه کردن کلرید آلومینیم نسبت به حالت قبل متفاوت است. برای مثال افزودن کلرید آلومینیم به محیط آسیا باعث بهبود در خردایش کوارتز می‌شود. در صورتی که کلرید کلسیم تاثیر معکوس دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۳۳ ۱۹-۵- آشنایی داشته باشد. باید از محیط عمل خارج شود. معمولا عملیات نرمه‌زدایی در مقیاس صنعتی با هیدروسیکلون صورت می‌گیرد. ۳-۵- روس‌های نرمه‌زدایی عمده‌ترین روش‌های نرمه‌زدایی از بار اولیه و یا از پالپ در فرآیندهای مختلف کانه‌آرایی در زیر ارایه می‌شود. ۱-۳۲-۵- روش‌های مکانیکی در این روش با تنظیم پارامترهایی مانند شدت نوسان» سرعت حرکت پارو ابعاد چشمه سرندء دستگاه‌ها و تحهیزاتی مانند سرندهاء میزها و کلاسیفایرهاء درات پالپ را به دو بخش درشت دانه و ریزدانه تقسیم می‌کند و بدین ترتیب درات نرمه پالپ قبل از ورود به فرآیندهای بعدی جدا می‌شوند. با این روش به دلیل محدود بودن دامنه ابعادی ذراتء» برای اندازه‌های بسیار ریز کارأیی مطلوبی ندارد. ۳-۲-۵- روش‌های فیزیکی با ایحاد حرکت گردابی پالپ و یا ماده معدنی خشک در داخل دستگاه‌هایی مانند سیکلون» هیدروسایزر و سیکلوسایزر در اثر ایحاد اختلاف بین نیروی وزن و نیروی گریز از مرکزء ذرات ریز از درشت جدا می‌شود. از این روش در نرمه‌زدایی از پالپ ورودی به فلوکولاسیون مغناطیسی ذرات به ویژه در فرآوری سنگ آهن برای آبگیری از نرمه‌ها در تجهیزاتی مانند تیکنر از دیگر روش‌های ۳-۲-۵- روش‌های شیمیایی در این روش با کنترل ]0 یا تغییر آن از طریق استفاده از مواد شیمیاییء بار سطحی کانی‌ها و در نتیجه رفتار آن‌ها تغییر می‌کند. از این روش در جداکننده‌های الکترواستاتیکی استفاده می‌شود. اما به دلیل تاثیر منفی بعضی از مواد اضافه شده برای فرآیندهای 2-۳-۵ روش‌های شیمی - فیزیکی فلوتاسیون حامل "ء فلوکولاسیون» کواگولاسیون و موارد مشابه از جمله عمده‌ترین روش‌های شیمی- فیزیکی نرمه‌زدایی‌اند که در محدودیت‌های عمده این روش کاربرد محدودء هزینه‌بر بودن و نیز کنترل سخت شرایط عملیاتی این نوع روش است. |- ۲۵۳۳16۲ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳2 راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی در فلوکولاسیون یا کواگولاسیون نیز عمدتا با خنثی کردن بار سطحی ذرات و یا ایجاد پل الکترواستاتیکی بین ذرات آن‌ها را به یکدیگر نزدیک کرده و لخته‌های بزرگتری ایحاد می‌کنند تا با افزایش سرعت ته‌نشین » جدایش آن‌ها آسان‌تر شود. ۳-۵- تجهیزات نرمه‌زدایی ۱-۳-۵ میز نرمه یکی از وسایل مورد استفاده در فرآیند پرعیارسازی ثقلی مواد معدنی,ء میز نرمه بارتلی- موزلی است. در این دستگاه که بیشتر آبگیرهای سطحی به آرامی انجام می‌گیرد. از میز نرمه برای فرآوری مواد معدنی با ابعاد ریزتر از ۱۰۰ میکرون استفاده می‌شود. میز کوردوری" نوعی میز نرمه است که معمولا برای پرعیارسازی ذرات ریزتر از ۷۴ میکرون طلا کاربرد دارد. ۲-۳-۵- جداکننده موزلی جداکننده موزلی نیز نوعی جداکننده نقلی است که برای جدایش ذرات ریز به کار می‌رود. این جداکننده بر اساس جریان‌های سیال عمل می‌کند و در آن از قانون ارشمیدس برای جدا کردن ذرات استفاده می‌شود. ۳-۳-۵- جداکننده استوانه لرزان نوع دیگری از جداکننده‌های ثقلی, جداکننده‌های استوانه‌ای لرزان است. این دستگاه متشکل از استوانه‌ای است که شیب محور طولی آن قابل تنظیم است و حول این محور با سرعت متغیر دوران می‌کند. در این روش علاوه بر حرکت رفت و برگشتی» استوانه در امتداد محور خود نیز حرکت نوسانی غیر یکنواختی انجام می‌دهد که در جهت افزایش شیب به سرعت به جلو حرکت می‌کند و در جهت عکس با سرعتی کمتر به عقب برمی‌گردد. به این دستگاه جداکننده نقلی چندگانه (۲)۸]05 گفته می‌شود. نحوه جدایش مواد در این وسیله مشابه میزهای لرزان است که با توجه به ساختمان آن‌ها نیروی گریز از مرکز نیز بر ذرات وارد می‌شود. دستگاه یاد شده برای جدایش درات ریزتر از ۱۰۰ میکرون به کار می‌رود. 6-۳-۵ - هیدروسیکلون در هیدروسیکلون از نیروی گریز از مرکز برای شتاب دادن به سرعت ته‌نشینی درات استفاده می‌شود. هیدروسیکلون مهم‌ترین وسیله برای طبقه‌بندی ذرات در ابعاد ریز (۵ تا ۱۵۰ میکرون) است. درات با سرعت ته‌نشینی زیاد به سمت دیواره حرکت می‌کنند و از دریچه ته‌ریز خارج می‌شوند. به دلیل تاثیر نیروی مقاومت سیال,ء ذرات با سرعت ته‌نشینی کم به سمت منطقه کم فشار در امتداد محور حرکت می‌کنند و به طرف بالا از دریچه به سرریز تخلیه می‌شوند. ۱- 00۲۵۵۶۷ 1206 2- ۱/۵ 2۲2۷1۷ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۳ ۵-۳-۵- سیکلوسایزر سیکلوسایزرها تجهیزاتی هستند که به طور گسترده در آزمایشگاه‌ها برای طبقه‌بندی و تعیین دانه‌بندی ذرات ریز دانه (در محدوده ابعادی ۸ تا ۵۰ میکرون) استفاده می‌شوند. در صورت افزایش جرم مخصوص درات تا ۷۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب. می‌توان درات تا حد ۴ میکرون را نیز طبقه‌بندی کرد. 1-۳-۵- سیکلون هوکی سیکلون هوکی نوعی سیکلون است که برای استحصال و جداسازی ذرات ریزتر از ۵۰ میکرون به کار می‌رود و در مقایسه با ۷-۳-۵- کلاسیفایر نوسانی ۸-۳-۵- کلاسیفایر مارپیچی در این کلاسیفایرها ذرات با سرعت ته‌نشینی کم در داخل سیال به سرریز منتقل می‌شوند. ذرات با سرعت ته‌نشینی زیاد نیز در ته مخزن مارپیچ رسوب می‌کنند و در جهت خلاف جریان آب به وسیله مارپیچ» به سمت فوقانی دستگاه منتقل می‌شوند. حرکت مارپیچ اصول کار این کلاسیفایر مشابه کلاسیفایرهای پارویی است. اما در این دستگاه به جای استفاده از یک پارو یا یک مارپیچ» برای تخلیه مواد درشت از چندین پارو استفاده می‌شود. ۹-۳-۵- تیکنر تیکنر» مخزن یا حوضچه‌ای است که در آن ذرات جامد بر اثر ته‌نشینی از سیال جدا می‌شوند. در تیکنرها برای افزایش سرعت ته‌نشینی ذرات ریز و نرمه»ء از مواد شیمیایی به نام فلو کولانت‌ها استفاده می‌شود. ۱۰-۳-۵- حوضچه ته‌نشینی نرمه تانک‌ها یا مخازن بزرگی که نرمه در داخل آن‌ها ذخیره می‌شود تا زمان ماند لازم برای ته‌نشینی و یا فرآوری مجدد ذرات ریزدانه فراهم شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۱۱-۳-۵- دستگاه فراصوت دستگاه فراصوت وسیله‌ای است که در آن با ایجاد ارتعاش,» ذرات بسیار ریز از سطح ذرات درشت‌تر جدا شده و در داخل سیال پراکنده می‌شوند. بدین ترتیب علاوه بر اینکه تعیین ابعاد ذرات به صورت واقعی انجام می‌گیرد. تاثیر ذرات نرمه در فرآیندهای ۶-۵- نرمه‌زدایی در تجهیزات فرآوری ۱-2-۵ نرمه‌زدایی در سرندها نرمه‌زدایی در سرندها با روش‌های زیر انجام می‌گیرد: - نرمه‌زدایی با شستشوی مواد از طریق نصب دوش‌های پرفشار آب بر روی سرندها - نرمه‌زدایی با استفاده از مواد شیمیایی کمکی به ویژه برای مواد بسیار ریز رسی و چسبنده به سطح سرند ۳-2-۵ نرمه‌زدایی در کلاسیفایرها الف - نرمه‌زدایی در هیدروسیکلون هیدروسیکلون برای نرمه‌زدایی موادء جدا کردن مواد دانه درشت از یک سیال و غلیظ کردن پالپ و همچنین برای شستشوی زغال‌سنگ دانه‌ریز استفاده می‌شود. سیکلون‌های نرمه‌زدایی در صورت امکان قبل از فیلتراسیون» سانتریفوژ کردن» سرندهای آبگیری» طبقه‌بندی» فرآیندهای فلوتاسیون» اسپیرال و جدایش مغناطیسی استفاده می‌شوند. با استفاده از این تحهیزات» محصولات نهایی مانند دانه‌های بسیار ریز نیز تحت عملیات نرمه‌زدایی قرار می‌گیرند. به دلیل کارآیی پایین جدایش در این نوع از هیدورسیکلون‌هاء ابعاد آن‌ها نیز کوچک است و به صورت مجموعه‌ای از سرندها در یک خوشه در مدار قرار می‌گیرند. نمونه‌ای از هیدروسیکلون‌ها با قطر ۵۰ میلی‌متر با ظرفیت بالا برای نرمه‌زدایی بسیار رایج است. طراحی هیدروسیکلون‌های ۵۰ میلی‌متری به گونه‌ای است که دراتی با ابعاد ۵ تا ۱۰ میکرون (4150) را جدا می‌سازد. هیدروسیکلون‌های کوچکتر با قطر ۱۳ تا ۲۵ میلی‌متر» ظرفیت پایین و مشکلات عملیاتی دارند و به صورت گروهی در یک خوشه در مدار قرار می‌گیرند. هیدروسیکلون‌ها تجهیزاتی ارزان قیمت‌اند که برای حذف نرمه‌های کوچکتر از ۱۰۰ میکرون استفاده می‌شوند. به نحوی که درصد درات زیر ۱۰۰ میکرون در بخش ته‌ریز سیکلون از سه درصد وزنی تجاوز نمی‌کند. هیدروسیکلون‌ها برای حذف بیشتر نرمه‌ها استفاده می‌شوندء اما به طور معمول جریان سرریز شامل ۳۰ تا ۴۰ درصد آب است و به دلیل مشکلات عملیاتی برخی از نرمه‌ها از ته‌ریز هیدروسیکلون خارج می‌شوند. به طور معمول هیدروسیکلون‌ها ۸۰ تا ۹۰ درصد مواد نرمه را در بار اولیه با ابعاد ریزتر از ۱۰۰ میکرون را حذف می‌کنند که با طراحی و انجام عملیات نرمه‌زدایی با هیدروسیکلون‌های چندگانه در چند مرحله مقدار باقی‌مانده نرمه در محصول ته‌ریز کاهش می‌یاید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۳۷ ب - نرمه‌زدایی با هیدروسایزرها هیدروسایزر دستگاهی است که مکانیزم آن بر مبنای جلوگیری از ته‌نشینی ذرات جامد در داخل سیال استوار است و برای انجام عملیات نرمه‌زدایی استفاده می‌شود. در این دستگاه با استفاده از جریان آبء ذرات با حرکات رفت و برگشتی رو به بالا و پایین در داخل سیال معلق می‌شوند. ضمن فرآیند تعلیق ذرات, هنگام بالا و پایین رفتن, فرآیند طبقه‌بندی انجام می‌گیرد. به نحوی که ذرات درشت در قسمت پایین قرار می‌گیرند و ذرات ریز نیز در سطح بالاتر پراکنده می‌شوند و به حالت تعلیق در می‌آیند. عملیات اصلی هیدروسایزرها با استفاده از فشارسنج موجود در بخش نوسان کنترل می‌شود. در مواردی که بیش از ۴ تا ۵ درصد وزنی ابعاد مواد معدنی آن ریزتر از ۱۰۰ میکرون باشد و یا هنگامی که هدف, حذف تمام نرمه‌ها یا بخشی از مواد با ابعاد ریزتر از ۱۵۰ میکرون باشد. از هیدروسایزرهای نوع فلوتکس! استفاده می‌شود. ۳-2-۵ نرمه‌زدایی در جداکننده‌های مغناطیسی الف - نرمه‌زدایی از بار اولیه نرمه علاوه بر کاهش امکان جدایش انتخابی, ظرفیت جداکننده را نیز کاهش می‌دهد. بنابراین باید آن را از محیط خارج و یا تاثیر آن را با روش‌هایی مانند انجام عملیات تفرق و تجمع ذرات خنثی کرد. در روش‌های خشک نیز نرمه پوشی در سطوح ذرات و آگلومره شدن ذرات مغناطیسی و غیرمغناطیسی, بازدهی جداکننده و بازیابی فرآیند را کاهش می‌دهد. عملیات نرمه‌زدایی را می‌توان با سرندهای چشمه ریز و کلاسیفایرها انجام داد. ب- نرمه‌زدایی با تفرق پالپ و کنترل 011 با این عمل, ضمن باز شدن گره‌های نرمه می‌توان پایداری ذرات را افزایش داد و جذب انتخابی ذدرات مغناطیسی را با جداکننده‌ها شدت میدان مغناطیسی چرخشی, باعث شکسته شدن گره‌ها می‌شود و بدین ترتیب می‌توان درات غیرمغناطیسی درگیر در توده‌ها (گره‌ها) را به کمک نیروی گریز از مرکز ناشی از چرخش استوانه, آزاد کرد. علاوه بر این» تفرق با کنترل 11 محیط نیز امکان‌پذیر پ- نومه‌زدایی با غربال کردن مغناطیسی وجود ناخالصی‌های فرومغناطیسی به ویژه در ابعاد بسیار ریز در بار اولیه هنگام جدایش کانی‌های پارامغناطیسی, مشکلات زیادی از جمله مسدود شدن مجرای ماتریس را به وجود می‌آورد. راه‌های حل حذف این ذرات در این روش به شرح زیر است: - ایجاد ارتباط مناسب بین توزیع ابعادی بار اولیه و طراحی ماتریس به منظور کاهش تنش مکانیکی - نرمه‌زدایی ذرات ریز فرومغناطیسی - ایجاد ارتعاشات از طریق دمیدن شدید هوا و یا آب به درون ماتریس ۷ا(د 10 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی هیچ یک از موارد یاد شده به طور کامل و موثر باعث حذف درات فرومغناطیسی نمی‌شوند. ضمن اینکه عوارض جانبی هر یک از این روش‌ها نیز باید در نظر گرفته شود. به عنوان مثال با ده بار شستشوی مجدد ماتریس با جریان آبء بازدهی جذب آن برای ذرات پارامغناطیسی ۳۰ درصد کاهش می‌یاید. بعضی مواقع حتی با شستشوی آب و یا هوا نمی‌توان به حذف ذرات فرومغناطیسی کمک در مقایسه با راه حل‌های یاد شده» غربال کردن مغناطیسی بیعنی حذف دذرات نرمه فرومغناطیسی در بار اولیه به کمک ت- نرمه‌زدایی با فلوکولاسیون مغناطیسی و بی‌مغناطیس کردن ذرات سیم‌پیچ‌های مغناطیس کننده به توده‌ای از ذرات تبدیل و سپس از محیط عمل خارج کرد. مجهر به سیم‌پیچ‌های مغناطیسی با جریان متناوب هستند. انجام می‌گیرد. از سیم‌پیچ‌های مغناطیس کننده قبل از عملیات زیر استفاده می‌شود: - در تیکنرها به منظور دستیابی به سرریزی شفاف با افزایش سرعت ته‌نشینی ذرات پس از تجمع مغناطیسی آن‌ها - در جداکننده‌های مغناطیسی به منظور جلوگیری از تلفات ذرات فرومغناطیسی برای درات ریزتر از ۱۰ میکرون - در نرمه‌زدایی انتخابی به منظور افزایش سرعت ته‌نشینی ذرات مغناطیسی نسبت به ذرات نرمه گانگ - در فرآیند طبقه‌بندی ذرات» توده‌های مغناطیسی به منظور طبقه‌بندی در مدار بسته با آأسیا مشکلاتی را ایجاد می‌کنند که باید آن‌ها ر از سیم‌پیچ‌های بی‌مغناطیس کننده عبور داد. - در بین مراحل جدایش به روش مغناطیسی, برای جلوگیری از به دام افتادن ذرات غیرمفناطیسی در توده‌های مغناطیسی لازم است تا توده مغناطیسی با سیم‌پیچ و مغناطیس‌کننده باز شود تا درات گانگ از ذرات مغناطیسی جدا شوند که به این عمل بی‌فلو کولاسیون " گفته می‌شود. - در فرآیند جدایش به روش واسطه سنگین» به منظور افزایش جرم مخصوص واسطه سنگین و کاهش گرانروی لازم است که ذرات گره شده از یکدیگر باز شوند. - در پمپاژ پالپ به منظور سهولت جریان پالپ, لازم است تا گره‌های مغناطیسی باز شوند. [- 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ۳۹ - در عملیات هم‌جوشی! برای مخلوط کردن کنسانتره قبل از عملیات کلوخه‌سازی توده‌ها را باید باز کرد. - در آسیا کردن به روش خشک نیز برای افزایش بازدهی آسیا بهتر است از فرآیند بی‌فلوکولاسیون استفاده شود. 2-2-۵ نرمه‌زدایی با تجمع و تفرق ذرات شناورسازی بسیاری از کانی‌ها به دلیل نرمه‌پوشی در سطح کانی به صورت مطلوب امکان‌پدیر نیست. بنابراین برای افزایش کارآیی فرآیند فلوتاسیون» به وسیله مواد شیمیایی متفرق‌کننده» این ذرات را از سطح کانی جدا می‌کنند و در مرحله بعد با استفاده از لخته‌سازها عملیات تجمع ذرات ریز نرمه و شناورسازی آن‌ها انجام می‌گیرد. الف - نرمه‌زدایی با فلوکولاسیون به کمک پلیمرها پلی‌الکترولیت‌ها (پلی|کریل‌آمید) پلیمرهایی محلول در آب و با وزن مولکولی زیاد هستند که پیوندهایی بین ذرات به وجود می‌آورند و با باری مخالف بار سطحی ذرات» باعث تجمع آن‌ها می‌شوند. تشکیل این توده‌ها به میزان تماس بین ذرات و همچنین انرژی بین آن‌ها که برآیند دو نیروی دافعه و جاذبه است. بستگی دارد. یکی دیگر از راه‌های تحمع ذرات. استفاده از فلوکولانت‌های مختلف است. فلوکولانت‌ها به دو نوع آنیونی و کاتیونی تقسیم می‌شوند. - فلوکولانت‌های آنیونی برای غلیظ کردن پالپ» کنسانتره, باطله‌های زغال‌سنگ» مس» سرب کنسانتره و باطله روی» یاقوت و نرمه‌های فسفات و گل قرمز استفاده می‌شوند. - فلوکولانت‌های غیریونی برای غلیظ کردن پالپ» کنسانتره و به ویژه نرمه‌های آهن و باطله‌های فلوتاسیون طلا به کار می‌روند و این مواد در ]آم‌های اسیدی به نسبت یک تا ۵۰ گرم در تن استفاده می‌شود. ب- نرمه‌زدایی با کواگولاسیون کواگولاسیون به معنی اضافه کردن الکترولیت‌های معدنی به سوسپانسیونی حاوی کلوییدهای باردار پایدار برای ناپایدار کردن شیمیایی آن‌ها و کاهش هم‌زمان پتانسیل سطحی ذرات و فشردگی دو لایه الکتریکی است. این امر باعث نزدیک شدن ذرات به یکدیگر و ایجاد لخته‌های بزرگتر می‌شود. پ - نرمه‌زدایی با تجمع و تفرق انتخابی یکی از متداول‌ترین روش‌های فرآوری ذرات ریز و بسیار ریز» فلوکولاسیون انتخابی به کمک پلیمرها است. این روش محدودیت‌های خاصی هم در صنعت دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به مشکل بودن خننی‌سازی بار توده‌ای» کواگولاسیون غیرانتخابی چند کانی با یکدیگر (هتروکواگولاسیون)» فعال‌سازی سطح ذرات با یون‌های موجود در محیط و به دام افتادن درات و یا هتروفلو کولاسیون اشاره کرد. میزان تجمع و تفرق انتخابی کانی‌ها به آزاد شدن تک تک ذرات در محیط سیال بستگی دارد که یکی از مهم‌ترین روش‌های جدایش این توده‌ها از محیط سوسپانسیون» فرآیند فلوتاسیون است. از واکنش‌های غیرانتخابی فلوکولان در محیط فلوتاسیون باید جلوگیری شود. ۱-۳8 -------- صفحهٔ بعد -------- 5۰ مواد شیمیا می‌شوند. جذب در جدول ( مناسب برای ان است. روش مط فلو کولاسیون اند الف اسفالریت گالن گالن آلومینا منیزریم تالک - لیمونیت گانگ زغال‌سنگ فلورین کریزوکل مس سولفیدهای دولومیت- کوارتز کریزوکل سطح‌سازها و مواد شیمیایی غیرآلی سیون انتخابی کانی‌ها و جدایش ار لاسیون» مواد شیمیایی مورد نیاز برا توده‌های تشکیل شده و بازیابی کا ۱-۵- فلو کولاسیون انتخایی کانی‌ها وا پلی!کریل آمید یا پلیاکریل لوفیریل پلی!کریل آمید یا پلیاکریل لوفیریل پلی!کریل آمید یا پلیاکریل لوفیریل پلی|کریل آمید هیدرولیز شده پلی|کریل آمید هیدرولیز شده پلی‌اکریل آمید هیدرولیز شده قوی پلی‌اکریل آمید هیدرولیز شده قوی کربوکسی متیل سلولز(-)۱۸/1)) راه با به سه دسته پلیمرهاء را فراهم کرد. ها از یکدیگر آرایه شده ی کنترل ]1[ محیط و ن نی با آرزش از باطله هم حوه بازیابی آن‌ها از محیط سولفید سدیم و پلی اکریلات سدیم نمک‌های کلسیم سود+ سولفید سدیم + کلرور سدیم هگزافسفات سدیم و کلرور سدیم ایی در واحدهای کانه‌آرایی ها و فعال کننده‌ها تقسیم حدودی مربوط به ماهیت بن جدول,» نوع فلوکولانت مد مطلوب پالپ ارایه شده تون آخر این جدول آورده روش جدایش توده‌های تشکیل شده از محیط سیال پایدار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی اه ت - نرمه‌زدایی با فعال کننده‌ها و متفرق کننده‌ها تجمع و یا تفرق انتخابی مواد به دلیل وجود یون‌های محلول در محیطء بسیار مشکل است. مشابه شرایط حاکم بر فلوتاسیون, برای کنترل شیمی محیط و غلبه بر آنیون‌ها و کاتیون‌های مزاحم باید از مواد شیمیایی تنظیم‌کننده استفاده کرد. از این مواد باید زمانی استفاده کرد که مقدار ذرات نرمه در محیط زیاد باشد.ء زیرا این درات با پوشش سطحی در سطح ذرات دیگر باعت کاهش تجمع درات (فلو کولاسیون و ی کواگولاسیون انتخابی) می‌شوند. همه مواد شیمیایی مورد استفاده در فرآیند فلوکولاسیون انتخابی نباید تاثیر منفی در مرحله فلوتاسیون داشته باشند. برای نمونه چند مورد به شرح زیر آرایه شده است: - فلوکولاسیون انتخابی کانی‌های آهن طی عملیات کانه‌آرایی کانسنگ‌هایی که کانی‌های متفاوت دارند. تولید نرمه» جدایش این کانی‌ها را بسیار مشکل می‌سازد. با فلوکولاسیون انتخابی می‌توان ذرات مورد نظر را فلوکوله و سپس با روش فلوتاسیون آن‌ها را بازیابی کرد. در بیشتر موارد بازیابی ذرات فسفات همراه باطله با فلوتاسیون مشکل است و یکی از روش‌های بازیابی آن‌هاء فلوکولاسیون انتخابی ذرات فسفات پس از تفرق گانگ رس به کمک نشاسته آنیونی در آآم حدود ‎٩‏ است. در این موارد از هیدرواکسید سدیم و سیلیکات سدیم به عنوان متفرق کننده استفاده می‌شود. - فلوکولاسیون انتخابی کائولینیت از کوارتز (هموکواگولاسیون). با توجه به تفاوت نقطه بار صفر" کوارتز و کائولینیت و به دلیل تشابه خواص سطحی آن‌ها نسبت به عملکرد پلیمر»ء جدایش این کانی‌ها از یکدیگر به سادگی انجام نمی گیرد. ث- نرمه‌زدایی با آگلومراسیون ذرات به کمک روغن "۲ در این روش ابتدا به کمک سدیم سیلیکات» سدیم کربنات و یا پلی|کریلات. نرمه‌ها را متفرق می‌کنند و در مرحله بعدء نرمه‌ها به صورت انتخابی با کلکتور آبران می‌شوند. پس از آن به کمک مایع دیگری که حاوی قطرک‌های روغن است» ذرات آبران طی عمل پیوند پلیمری (پیوند مویینه بین ذرات آبران) قطرک‌های متشکل از نرمه و روغن را تشکیل می‌دهند. از این روش در فرأوری گرافیت, جدایش اسفالریت از گالن, زغال‌سنگ, آهن, قلع و بسیاری از کانی‌های دیگر استفاده می‌شود. ج- نرمه‌زدایی از طریق فلوتاسیون با کانی حامل (آلترافلوتاسیون) فرآیند آلترافلوتاسیون بر اساس تمایل ذرات به چسبیدن به یکدیگر استوار است. ذرات بسیار ریز تمایل زیادی به چسبیدن به یکدیگر ندارند ولی تمایل بیشتری به چسبندگی ذرات درشت‌تر دارند. به منظور رفع این مشکل, معمولا از یک کانی به عنوان کانی حامل مانند کلسیت استفاده می‌شود که به وسیله آن می‌توان نرمه‌ها را در محیط سیال جمع‌آوری کرد. در این عمل, ذرات نرمه پس از چسبیدن به سطح کانی حامل در شرایط مناسبی به روش فلوتاسیون شناور می‌شوند. یکی از محدودیت‌های این فرآیند. مصرف قابل توجه انرژی در طی مرحله آماده‌سازی است. 0 0۵۱10۲ 72070 -۱ 0 آزه هام5 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- 2۲۳ راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی چ- نرمه‌زدایی از بار اولیه واحدهای جدایش ثقلی دانه‌بندی محدود و آماده‌سازی مناسب بار اولیه از جمله پارامترهای مهمی است که در کارًیی جدایش با روش‌های ثقلی موثر رطوبت آزاد فرآیند - در میزهای لرزان» طبقه‌بندی هیدرولیکی بار اولیه برای دستیابی به چگالی بهینه پالپ (۲۰ تا ۲۵ درصد) و افزایش آب شستشو به طور پیوسته و کنترل شده در جدایش به وسیله میزهای لرزان حذف درات بسیار ریز نیز به دلیل تغییر گرانروی پالپ ضروری است. زیرا در صورت افزایش گرانروی پالپ, حرکت انتقالی ذرات کند می‌شود. - در انجام عملیات با مخروط ریچارد و مارپیچ همفری توصیه می‌شود که عملیات نرمه‌زدایی از بار اولیه به خوبی انجام گیرد و ذرات درشت‌تر از حد لازم نیز در بار اولیه حذف شوند. - در میز نرمه بارتلی- موزلی و جداکننده‌های نواری توصیه می‌شود که بار اولیه نرمه‌زدایی شده و درات درشت در بار اولیه حذف شوند و شدت جریان حجمی پالپ و جرم مخصوص آن نیز ثابت باشد. بر اساس ویژگی‌های پالپ و نوع فرآیند می‌توان از عملیاتی مانند سرند کردن» طبقه‌بندی با استفاده از سیکلوسایزرها و هیدروسایزرها برای نرمه‌زدایی از پالپ و یا مواد خشک استفاده کرد. روش‌های نرمه‌زدایی در فرآیندهای مختلف را می‌توان به صورت جدول ۲-۵ ارایه کرد. جدول ۲-۵- روش‌های نرمه‌زدایی در فرآیندهای مختلف کانه‌آرایی یی آبگیری حرارتی پالپ با افزودن مواد شیمیایی 011 کنترل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرایی ادامه جدول ۲-۵ - روش‌های نرمه‌زدایی در فرآیندهای مختلف کانه‌آرایی نحوه انجام روش شناسایی نرمه فلوتاسیون حامل, انتخابی» روغن و نظایر آن فلوکولاسیون و کواگولاسیون (آگلومراسیون) 2۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی, نشریه و مقاله» به صورت تالیف و ترجمهء تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده تادر راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست ضوابط منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی11672171211111.17 قابل امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ عناوین پروژه‌های اکتشاف برنامه تهیه ضوابط و معیارهای : عنوان پروژه تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های اکتشافی فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف زغال‌سنگ دستورالعمل رده‌بندی ذخایر معدنی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های اکتشافی دستورالعمل تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی- اکتشافی بزرگ مقیاس رقومی (۱:۳۵۰۰۰) فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف سنگ آهن علایم استاندارد نقشه‌های زمین‌شناسی دستورالعمل اکتشاف ژئوشیمیایی بزرگ‌مقیاس رسوبات آبراهه‌ای (۱:۳۵۰۰۰) فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف مس فهرست خدمات اکتشافی سنگ‌ها و کانی‌های صنعتی (باریت. بنتونیت, زئولیت, سلستین» سیلیس, فلدسپارء فلوئورین) واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف مس سرب و روی راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی اکتشافی به روش‌های مغناطیس‌سنجی, گرانی‌سنجی و لرزه‌نگاری در اکتشافات معدنی فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف آنتیموان فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف سنگ‌ها و کانی‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی فهرست خدمات و راهنمای مطالعات دورسنجی در اکتشاف مواد معدنی فهرست خدمات و دستورالعمل مراحل مختلف اکتشاف مواد اولیه سیمان فهرست خدمات و دستورالعمل بررسی‌های چاه‌پیمایی فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف عناصر نادر خاکی فهرست خدمات مراحل مختلف اکتشاف قلع دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری عناصر در سنگ آهن دستورالعمل آماده‌سازی,» تهیه نمونه و مطالعات میکروسکوپی و سیالات درگیر برای نمونه‌های اکتشافی دستورالعمل یکسان‌سازی اسامی مواد معدنی راهنمای مطالعات ژئوفیزیکی به روش‌های مقاومت ویژه پلاریزاسیون القایی, الکترومغناطیسی و پتانسیل خودزا در اکتشاف مواد معدنی دستورالعمل تهیه گزارش پایان عملیات اکتشافی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری غلظت فلزات گرانبها (طلاء نقره و گروه پلاتین) دستورالعمل تهیه طرح اکتشاف مواد معدنی دستورالعمل آماده‌سازی و اندازه‌گیری غلظت فلزات پایه (مس» روی و سرب) دستورالعمل اکتشافات ژئوشیمیایی خاک در مقیاس ۱:۳۵۰۰۰ عدن شماره نشریه در سازمان برنامه و بودجه کشور ۳۳۸ ۳۹۱۹ ۳۷۹ ۹۸ ۳۲ ۳۹ ۳۹ ۵۰ ۵2۱ ۵۹3 ۵۹۷ ۸۱ ۹ ۹۵ ۹۹ 1۱۵ ۹1۱۷ ۹1۱۸ 14۸ 14۹ 1۹۲ 1:۵ ۹1۷۱ (هرهرا ۳۳ ۹ ۷۰۳ ۷۰ ۷۱۳ ۷۳۱ ۷۳۷ ۷۳۸ ۷۳۰ شماره نشریه در سازمان نظام مهندسی معدن ابران ۱۳ ۳۰ ۱۷ ۲۳۳ ۲۳ ۳۵ ۳۹ ۳۷ ۰ ۳۸ ۳ ۳ ۰ 1۷ ۸ هم ۲ 3 مه ار ۹1۵ 13۹ ۷۰ ۷ ۷۸ ۸۰ ۸۱ ۸۲ ۸۳ ۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- عناوین پروژه‌های اکتشاف برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن شماره نشریه در سازمان | شماره نشریه در سازمان عنوان پروژه / : ی ۱ برنامه و بودجه کشور. | نظام مهندسی معدن ایران س اکتشاف ناحیه‌ای طلا به روش بلگ در دست تدوین ِ ردست بدوین -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ عناوین پروژه‌های کمیته استخراج برنامه تهیه ضوابط و معیار عنوان پروژه تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های استخراجی مقررات تهویه در معادن مقررات فنی آتشباری در معادن دستورالعمل تهیه نقشه‌های استخراجی معدن راهنمای ارزشیابی دارایی‌های معدنی دستورالعمل فنی روشنایی در معادن دستورالعمل امداد و نجات در معادن راهنمای تهیه گزارش‌های طراحی معدن دستورالعمل ترابری در معادن دستورالعمل توزیع هوای فشرده در معادن دستورالعمل طراحی و اجرای سیستم نگهداری تونل‌های معدنی دستورالعمل تحلیل پایداری و پایدارسازی شیب‌ها در معادن روباز راهنمای محاسبه قیمت تمام شده در فعالیت‌های معدنی دستورالعمل نگهداری و کنترل سقف در کارگاه‌های استخراج واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی راهنمای آبکشی در معادن دستورالعمل طراحی هندسی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی راهنمای ملاحظات زیست‌محیطی در فعالیت‌های استخراجی راهنمای ارزیابی و کنترل پیامدهای ناشی از انفجار در معادن راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی دستورالعمل تعیین مرز تغییر روش استخراج از روباز به زیرزمینی دستورالعمل کاربرد روش‌های عددی در طراحی ژئومکانیکی معادن راهنمای ارزیابی ایمنی, بهداشت و محیط زیست (:1151) در معادن راهنمای امکان‌سنجی پروژه‌های معدنی دستورالعمل پر کردن کارگاه‌های استخراج معادن زیرزمینی راهنمای محاسبه بار و توزیع برق در معادن دستورالعمل گاززدایی در معادن زغال‌سنگ دستورالعمل ابزاربندی و رفتارنگاری در معادن روباز دستورالعمل بازرسی و تعمیر سیستم‌های نگهداری در حفریات معدنی دستورالعمل کنترل رقیق‌شدگی در معادن علایم استاندارد نقشه‌های استخراجی معدن راهنمای متره و برآورد در فعالیت‌های استخراج معدنی راهنمای مکان‌یابی و جانمایی تاسیسات و تجهیزات در معادن روباز راهنمای طراحی و احدات شبکه‌های زیرزمینی معادن های معدن شماره نشریه در سازمان برنامه و بودجه کشور ۳۰ ۳۹۰ ۱۰ ۲ ۳ ۸٩ ۸۸ ۹۹3 +۹ ۳۱ ۳۷ ۳۸ ۰.2۲ ۳ ۵.۹۷ ۷۳ ۵.۷۹ ۹1۱۱ 1۱۹ 1۳۳ 1۳۵ ۹1۹۹ ۹۹۹ ۵۸ ۳۸۳ ۳۰ ۷۰۹ ۷۳۵ ۷۳۹ در دست در دست در دست در دست در دست در دست شماره نشریه در سازمان ی ی ی ی تدوین تدوین تدوین تدوین تدوین تدوین -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۴ ۳۵ ۲۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۲۳۲ عناوین پروژه‌های فر آوری برنامه تهیه ضوابط و معیارهای عنوان پروژه راهنمای اکتشاف, استخراج و فرآوری سنگ‌های تزیینی و نما تعاریف و مفاهیم در فعالیت‌های کانه‌آرای فهرست خدمات طراحی پایه واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری مواد معدنی علایم استاندارد نقشه‌های کانه‌آرای راهنمای نرم‌افزاری علایم استاندارد نقشه‌های کانه‌آرایی مواد معدنی دستورالعمل مکان‌یابی واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری ضوابط انجام آزمایش‌های کانه‌آرایی در مقیاس آزمایشگاهی, پایه و پیشاهنگ راهنمای محاسبه تعیین ظرفیت ماشین‌آلات و تجهیزات واحدهای کانه‌آرای راهنمای انباشت مواد باطله در واحدهای کانه‌آرایی و فرآوری راهنمای سنگ‌جوری مواد معدنی به روش‌های دستی یا خودکار راهنمای حمل و نقل مواد معدنی در مدارهای کانه‌آرای شناسایی مواد معدنی و آزادسازی آن‌ها در کانه‌آرایی واژه‌ها و اصطلاحات پایه اکتشاف, استخراج و فرآوری مواد معدنی ضوابط و معیارهای انتخاب آسیای خودشکن و نیمه‌خودشکن دستورالعمل کنترل و خننی‌سازی آرسنیک. سولفید و سیانید در آزمایشگاه‌های فرآوری دستورالعمل نمونه‌برداری در کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های جدایش نقلی در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای انتخاب مدار خردایش مواد معدنی راهنمای افزایش مقیاس در واحدهای کانه‌آرای راهنمای آزمایش‌های خشک کردن,» تشویه و تکلیس در مقیاس آزمایشگاهی راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرای راهنمای پوشش و تجهیزات حفاظتی کارکنان در واحدهای کانه‌آرای راهنمای مخلوطسازی بار ورودی در کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی فهرست کنترل کیفی بار ورودی» مواد در گردش و محصولات واحدهای کانه‌آرایی دستورالعمل دانه‌بندی مواد معدنی راهنمای نرمه‌زدایی در واحدهای کانه‌آرای فهرست خدمات مهندسی تفصیلی واحدهای کانه‌آرای راهنمای محاسبات در آزمایش‌های کانه‌آرای راهنمای آماده‌سازی نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی راهنمای آزمایش‌های هیدرومتالورژی در مقیاس آزمایشگاهی شماره نشریه در سازمان نظام مهندسی معدن ایران ی تدوین تدوین تدوین تدوین تدوین -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹1316 1۳۵۷11۵ 0 0 ۲۵۵۶2۲ 00 ۳120010۶0 0 16511101095 0۳] مزاع نی 5 ۳۳۰۲۵۹۹1۶ |[۵ ۱/1۱۵۳ ۳0. 48 6 200 ع31 ,108051۰ ۵1 ۱111۹۲۷ 40 166301621 1۵۲ م16 01 01116 [۳۵ع11 200 ۸1121۲5 ۱/16 ‎٩1‏ م16 5 16۷1001۲ 101۳۵۹1۳۳۵ ۱۱۱۹۱۱۱ 16027161 01 1261621 40 016 ۲۵۳ 3/۵1۵۵ 506۳۷1۹10 40 ۳0۲۱۷۵ 5 ۳0 3333333 1333333333 2019 -------- صفحهٔ بعد -------- این نشریه به شناسایی» خواص‌سنجی و بررسی نقش نامطلوب نرمه در فرآیندها و چگونگی کنترل نرمه و نرمه‌زدایی می‌پردازد.